విష్ణు సహస్రనామ స్తోత్రము

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="te">
  <siteinfo>
    <sitename>వికీసోర్స్</sitename>
    <dbname>tewikisource</dbname>
    <base>https://te.wikisource.org/wiki/%E0%B0%AE%E0%B1%8A%E0%B0%A6%E0%B0%9F%E0%B0%BF_%E0%B0%AA%E0%B1%87%E0%B0%9C%E0%B1%80</base>
    <generator>MediaWiki 1.48.0-wmf.3</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">మీడియా</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">ప్రత్యేక</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">చర్చ</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">వాడుకరి</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">వాడుకరి చర్చ</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">వికీసోర్స్</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">వికీసోర్స్ చర్చ</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">దస్త్రం</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">దస్త్రంపై చర్చ</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">మీడియావికీ</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">మీడియావికీ చర్చ</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">మూస</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">మూస చర్చ</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">సహాయం</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">సహాయం చర్చ</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">వర్గం</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">వర్గం చర్చ</namespace>
      <namespace key="100" case="first-letter">ద్వారము</namespace>
      <namespace key="101" case="first-letter">ద్వారము చర్చ</namespace>
      <namespace key="102" case="first-letter">రచయిత</namespace>
      <namespace key="103" case="first-letter">రచయిత చర్చ</namespace>
      <namespace key="104" case="first-letter">పుట</namespace>
      <namespace key="105" case="first-letter">పుట చర్చ</namespace>
      <namespace key="106" case="first-letter">సూచిక</namespace>
      <namespace key="107" case="first-letter">సూచిక చర్చ</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">మాడ్యూల్</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">మాడ్యూల్ చర్చ</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>విష్ణు సహస్రనామ స్తోత్రము</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2230</id>
    <revision>
      <id>611782</id>
      <parentid>557961</parentid>
      <timestamp>2026-11-08T05:50:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-59261-24</username>
        <id>7687</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>611782</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="235248" sha1="8qlpzpcjf7iiukb525dx03hf5wcxp2u" xml:space="preserve">శ్రీ విష్ణు సహస్రనామ స్తోత్రం &lt;poem&gt;
''పూర్వపీఠిక'' :
శుక్లాంబరధరం విష్ణుం శశివర్ణం చతుర్భుజం|
ప్రసన్నవదనం ధ్యాయేత్ సర్వ విఘ్నోపశాంతయే||

వ్యాసం వసిష్ఠ నప్తారం శక్తేః పౌత్రమ కల్మషం|
పరాశరాత్మజం వందే శుకతాతం తపోనిధిమ్||

వ్యాసాయ విష్ణురూపాయ వ్యాసరూపాయ విష్ణవే|
నమో వైబ్రహ్మ నిధయే వాసిష్ఠాయ నమో నమః||

అవికారాయ శుద్ధాయ నిత్యాయ పరమాత్మనే|
సదైక రూప రూపాయ విష్ణవే సర్వజిష్ణవే||

యస్య స్మరణమాత్రేణ జన్మసంసార బంధనాత్|
విముచ్యతే నమస్తస్మై విష్ణవే ప్రభవిష్ణవే||
ఓం నమో విష్ణవే ప్రభవిష్ణవే

''శ్రీ వైశంపాయన ఉవాచ'' :
శ్రుత్వా ధర్మా నశేషేణ పావనానిచ సర్వశః|
యుధిష్ఠిరః శాంతనవం పునరేవాభ్య భాషత||

''యుధిష్టిర ఉవాచ'' :
కిమేకం దైవతం లోకేకిం వాప్యేకం పరాయణం|
స్తువంతః కం కమర్చంతః ప్రాప్నుయుః మానవాశ్శుభమ్||

కోధర్మ స్సర్వధర్మాణాం భవతః పరమో మతః|
కిం జపన్ ముచ్యతే జంతుః జన్మసంసార బంధనాత్||

''శ్రీ భీష్మ ఉవాచ'' :
జగత్ప్రభుం దేవదేవం అనంతం పురుషోత్తమం|
స్తువన్నామ సహస్రేణ పురుష స్సతతోత్థితః

తమేవ చార్చయ న్నిత్యం భక్త్యా పురుషమ వ్యయం|
ధ్యాయన్ స్తువన్ నమస్యంశ్చ యజమానస్త మేవచ||

అనాది నిధనం విష్ణుం సర్వలోక మహేశ్వరం|
లోకాధ్యక్షం స్తువన్నిత్యం సర్వదుఃఖా తిగో భవేత్||

బ్రహ్మణ్యం సర్వధర్మజ్ఞం లోకానాం కీర్తివర్ధనం|
లోకనాథం మహద్భూతం సర్వభూత భవోద్భవమ్||

ఏషమే సర్వధర్మాణాం ధర్మోధిక తమోమతః|
యద్భక్త్యా పుణ్డరీకాక్షం స్తవైరర్చే న్నర స్సదా||

పరమం యో మహత్తేజః పరమం యో మహత్తపః|
పరమం యో మహద్బ్రహ్మ పరమం యః పరాయణమ్||

పవిత్రాణాం పవిత్రం యో మంగళానాంచ మంగళం|
దైవతం దేవతానాంచ భూతానాం యో వ్యయఃపితా||

యత స్సర్వాణి భూతాని భవంత్యాది యుగాగమే|
యస్మింశ్చ ప్రళయం యాంతి పునరేవ యుగక్షయే||

తస్యలోక ప్రధానస్య జగన్నాథస్య భూపతే|
విష్ణోర్నామ సహస్రంమే శృణుపాప భయాపహం||

యాని నామాని గౌణాని విఖ్యాతాని మహాత్మనః|
ఋషిభిః పరిగీతాని తాని వక్ష్యామి భూతయే||

విష్ణోర్నామ సహస్రస్య వేదవ్యాసో మహానృషిః|
ఋషిభిః పరిగీతాని తాని వక్ష్యామి భూతయే||

ఋషిర్నామ్నాం సహస్రస్య వేదవ్యాసో మహామునిః
చందోనుష్టుప్ తథా దేవోః భగవాన్ దేవకీసుతః|

అమృతాం శూద్భవో బీజం శక్తిర్దేవకి నందనః|
త్రిసామా హృదయం తస్య శాంత్యర్థే వినియుజ్యతే||

విష్ణుజిష్ణుం మహావిష్ణుం ప్రభవిష్ణుం మహేశ్వరం|
అనేకరూప దైత్యాంతం నమామి పురుషోత్తమం||

అస్య శ్రీ విష్ణోః దివ్య సహస్రనామ స్తోత్ర మహామంత్రస్య |
శ్రీ వేదవ్యాసో భగవాన్ ఋషిః|
అనుష్టుప్ఛన్ధః |

శ్రీ మహావిష్ణుః పరమాత్మా శ్రీమన్నారాయణో దేవతా |

అమృతాం శూద్భవో భానురితి భీజం |

దేవకీ నందన స్రష్టేతి శక్తిః |

ఉద్భవః క్షోభణోదేవ ఇతి పరమోమన్త్రః |

శంఖభృన్నందకీ చక్రీతి కీలకం |

శారంగధన్వా గదాధర ఇత్యస్త్రం |

రధాంగపాణి రక్షోభ్య ఇతినేత్రం |

త్రిసామా సామ గస్సామేతి కవచం |

ఆనందం పరబ్రహ్మేతి యోనిః |

ఋతుస్సుదర్శనః కాల ఇతి దిగ్భందః|

శ్రీ విశ్వరూప ఇతి ధ్యానం |

శ్రీ మహావిష్ణు (కైంకర్యరూపే) ప్రీత్యర్ధే శ్రీ సహస్రనామ స్తోత్రజపే వినియోగః ||


కరన్యాసః
విశ్వం విష్ణు ర్వషట్కార ఇత్యంగుష్ఠాభ్యాం నమః
అమృతాం శూద్భవో భానురితి తర్జనీభ్యాం నమః
బ్రహ్మణ్యో బ్రహ్మకృత్ బ్రహ్మేతి మధ్యమాభ్యాం నమః
సువర్ణబిందు రక్షోభ్య ఇతి అనామికాభ్యాం నమః
నిమిషోఽనిమిషః స్రగ్వీతి కనిష్ఠికాభ్యాం నమః
రథాంగపాణి రక్షోభ్య ఇతి కరతల కరపృష్ఠాభ్యాం నమః

అంగన్యాసః
సువ్రతః సుముఖః సూక్ష్మఇతి జ్ఞానాయ హృదయాయ నమః
సహస్రమూర్తిః విశ్వాత్మా ఇతి ఐశ్వర్యాయ శిరసే స్వాహా
సహస్రార్చిః సప్తజిహ్వ ఇతిశక్త్యై శిఖాయై వషట్
త్రిసామా సామ గస్సామేతి బలాయ కవచాయ హుం
రథాంగపాణి రక్షోభ్య ఇతి నేత్రాభ్యాం వౌషట్
శాంగధన్వా గదాధర ఇతి వీర్యాయ అస్త్రాయఫట్
ఋతుః సుదర్శనః కాల ఇతి దిగ్భంధః


''ధ్యానమ్'' :
క్షీరోదన్వ త్ప్రదేశే శుచిమణి విలసత్ సైకతే మౌక్తికానాం
మాలాకౢప్తా సనస్ధః స్ఫటికమణి నిభైః, మౌక్తికైః మణ్డితాంగః|
శుభ్రై రభ్రై రదభ్రైః ఉపరి విరచితైః ముక్తపీయూషవర్షైః|
ఆనందీనః పునీయాత్ అరినళిన గదా శంఖపాణిః ముకుందః||

భూః పాదౌ యస్యనాభిః వియదసుర నిలః చంద్రసూర్యౌచనేత్రే|
కర్ణావాసా శ్శిరోద్యౌః ముఖమపి దహనో యస్యవాస్తేయమబ్ధిః|
అన్తస్థం యస్యవిశ్వం సురనర ఖగగో భోగి గంధర్వ దైత్యైః
చిత్రం రం రమ్యతేతం త్రిభువన వపుషం విష్ణుమీశం నమామి|

శాంతాకారం భుజగశయనం పద్మనాభం సురేశం
విశ్వాధారం గగన సదృశం మేఘవర్ణం శుభాంగం|
లక్ష్మీకాన్తం కమలనయనం యోగిహృద్ధ్యాన గమ్యం
వన్దే విష్ణుం భవభయహరం సర్వలోకైక నాధమ్||

మేఘశ్యామం పీతకౌసేయవాసం శ్రీవత్సాంకం కౌస్ధుభోద్భాసి తాంగం|
పుణ్యోపేతం పుణ్డరీకాయతాక్షం విష్ణుం వన్దే సర్వలోకైకనాధమ్||

సశంఖ చక్రం సకిరీటకుణ్డలం సపీతవస్త్రం సరసీరు హేక్షణం|
సహారవక్షస్ధల శోభి కౌస్తుభం నమామి విష్ణుం శిరసా చతుర్భుజమ్||

|| హరిః ఓం ||

విశ్వం విష్ణు ర్వషట్కారో భూతభవ్య భవత్ప్రభుః||
భూతకృత్ భూతభృద్భావో భూతాత్మా భూతభావనః||

పూతాత్మా పరమాత్మాచ ముక్తానాం పరమాగతిః|
అవ్యయః పురుష స్సాక్షీ క్షేత్రజ్ఞోక్షర ఏవచ||

యోగో యోగవిదాం నేతా ప్రధానపురుషేశ్వరః|
నారసింహ వపు శ్రీమాన్ కేశవః పురుషోత్తమః||

సర్వశ్శర్వ శ్శివ స్ధాణుః భూతాది ర్నిధి రవ్యయః|
సంభవో భావనో భర్తా ప్రభవః ప్రభురీశ్వరః||

స్వయంభూ శ్శంభు రాదిత్యహ పుష్కరాక్షో మహాస్వనహ |
అనాది నిధనో ధాతా విధాతా ధారురుత్తమహ ||

అప్రమేయా హృషీకేశః పద్మనాభో మరప్రభుః||
విశ్వకర్మా మనుస్త్వష్టా స్ధవిష్ఠః స్ధవిరో ధ్రువః||

అగ్రాహ్యాః శాశ్వతః కృష్ణో లోహితాక్షః ప్రతర్దనః|
ప్రభూత స్త్రికకుద్ధామ పవిత్రం మంగళం పరమ్||

ఈశానః ప్రాణదః ప్రాణో జ్యేష్ఠః శ్రేష్ఠః ప్రజాపతిః|
హిరణ్యగర్భో భూగర్భో మాధవో మధుసూదనః||

ఈశ్వరో విక్రమీ ధన్వీ మేధావీ విక్రమః క్రమః|
అనుత్తమో దురాధర్షః కృతజ్ఞః కృతిరాత్మవాన్||

సురేశ శ్శరణం శర్మ విశ్వరేతాః ప్రజాభవః|
అహ స్సవంత్సరో వ్యాళః ప్రత్యయ స్సర్వదర్శనః||

అజ స్సర్వేశ్వర స్సిద్ధః సిద్ధి స్సర్వాది రచ్యుతః|
వృషాకపి రమేయాత్మా సర్వయోగ వినిస్సృతః||

వసుర్వసు మనాస్సత్యః సమాత్మా సమ్మిత స్సమః|
అమోఘః పుణ్డరీకాక్షో వృషకర్మా వృషాకృతిః||

రుద్రో బహుశిరా బభ్రుః విశ్వయోని శ్శుచిశ్రవాః|
అమృత శ్శాశ్వతః స్ధాణుః వరారోహో మహాతపాః||

సర్వగ స్సర్వవిద్భానుః విష్యక్సేనో జనార్దనః|
వేదోవేద విదవ్యంగో వేదాంగో వేదవిత్కవిః||

లోకాధ్యక్ష స్సురాధ్యక్షో ధర్మాధ్యక్షః కృతాకృతః|
చతురాత్మా చతుర్వ్యూహః చతుర్దంష్ట్ర శ్చతుర్భుజః||

భ్రాజిష్ణు ర్భోజనం భోక్తా సహిష్ణు ర్జగదాదిజః|
అనఘో విజయోజేతా విశ్వయోనిః పునర్వసుః||

ఉపేన్ద్రో వామనః ప్రాంశుః అమోఘ శ్శుచి రూర్జితః|
అతీన్ద్ర స్సంగ్రహా స్సర్గో ధృతాత్మా నియమో యమః||

వేద్యో వైద్య స్సదాయోగీ వీరహా మాధవో మధుః|
అతీన్ద్రియో మహామాయో మహోత్సాహో మహాబలః||

మహాబుద్ధి ర్మహావీర్యో మహాశక్తి ర్మహాద్యుతిః|
అనిర్దేశ్య వపు శ్శ్రీమాన్ అమేయాత్మా మహాద్రి ధృత్||

మహేష్వాసో మహీభర్తా శ్రీనివాస స్సతాంగతిః||
అనిరుద్ధ స్సురానందో గోవిన్దో గోవిదాం పతిః||

మరీచిర్ద మనోహంసః సువర్ణో భుజగోత్తమః|
హిరణ్యనాభః సుతపాః పద్మనాభః ప్రజాపతిః

అమృత్యు స్సర్వ దృక్సింహః సన్ధాతా సన్ధిమాన్ స్ధిరః|
అజో దుర్మర్షణ శ్శాస్తా విశ్రుతాత్మా సురారిహా||

గురుర్గురు తమోధామః సత్యస్సత్య పరాక్రమః|
నిమిషో నిమిష స్స్రగ్వీ వాచస్పతి రుదారధీః||

అగ్రణీర్ద్రా మణీ శ్శ్రీమాన్ న్యాయోనేతా సమీరణః|
సహస్రమూర్ధా విశ్వాత్మా సహస్రాక్షః సహస్ర పాత్||

ఆవర్తనో నివృత్తాత్మా సంవృత స్సంప్రమర్దనః|
అహ స్సంవర్తకో వహ్నిరనిలో ధరణీధరః

సుప్రసాదః ప్రసన్నాత్మా విశ్వ సృగ్విశ్వ భుగ్విభుః|
సత్కర్తా సత్కృత స్సాధుః జహ్నుర్నాయణో నరః||

అసంఖ్యేయో ప్రమేయాత్మా విశిష్ట శ్శిష్ట కృచ్ఛుచిః|
సిద్ధార్థః సిద్ధసంకల్పః సిద్ధిద సిద్ధి సాధనః||

వృషాహీ వృషభో విష్ణుః వృషపర్వా వృషోదరః|
వర్థనో వర్ధమానశ్చ వివిక్త శ్ర్శుతిసాగరః||

సుభుజో దుర్ధరో వాగ్మీ మహేంద్రో వసుదో వసుః|
నైకరూపో బృహద్రూపః శిపివిష్టః ప్రకాశనః||

ఓజస్తేజో ద్యుతిధరః ప్రకాశాత్మా ప్రతాపనః|
ఋద్ధః స్పష్టాక్షరో మంత్రః చంద్రాంశు ర్భాస్కరద్యుతిహి ||

అమృతాం శూద్భవో భానుః శశిబిందు స్సురేశ్వరః|
ఔషధం జగత స్సేతుః సత్యధర్మ పరాక్రమః||

భూతభవ్య భవన్నాథః పవనః పావనో నలః
కామహా కామకృత్కాన్తః కామః కామప్రదః ప్రభుః||

యుగాదికృద్యు గావర్తో నైకమాయో మహాశనః|
అదృశ్యో వ్యక్తరూపశ్చ సహస్రజిత్ అనన్తజిత్||

ఇష్టోవిశిష్ట శ్శిష్టేష్టః శిఖణ్ణీ నహుషో వృషః|
క్రోధహా క్రోధకృత్కర్తా విశ్వబాహు ర్మహీధరః||

అచ్యుతః ప్రథితః ప్రాణః ప్రాణదో వాసవానుజః|
అపాంనిధి రధిష్ఠానం అప్రమత్తః ప్రతిష్ఠితః

స్కందః స్కందధరో ధుర్యోవరదో వాయువాహనః|
వాసుదేవో బృహద్భానుః ఆదిదేవః పురన్దరః||

అశోక స్తారణ స్తారః శూరశ్శౌరి ర్జనేశ్వరః|
అనుకూల శ్శతావర్తః పద్మీ పద్మ నిభేక్షణః||

పద్మనాభో రవిన్దాక్షః పద్మగర్భ శ్శరీరభృత్|
మహర్థి ఋద్ధో వృద్ధాత్మా మహాక్షో గరుడధ్వజః||

అతులశ్శరభో భీమః సమయజ్ఞో హవిర్హరిః|
సర్వలక్షణ లక్షణ్యో లక్ష్మీవాన్ సమితిం జయః||

విక్షరో రోహితో మార్గో హేతు ర్దామోదర స్సహః|
మహీధరో మహాభాగో వేగవానమి తాసనః||

ఉద్భవ క్షోభణో దేవః శ్రీగర్భః పరమేశ్వరః|
కరణం కారణం కర్తా వికర్తా గహనో గుహః||

వ్యవసాయో వ్యవస్థానః సంస్థానః స్థానదో ధ్రువః||
పరర్థిః పరమస్పష్టః తుష్టః పుష్ట శ్శుభేక్షణః||

రామో విరామో విరజో మార్గో నేయో నయోనయః||
వీరశ్శక్తి మతాం శ్రేష్ఠో ధర్మోధర్మ విదుత్తమః|

వైకుణ్ఠః పురుషః ప్రాణః ప్రాణదః ప్రణవః పృథుః
హిరణ్యగర్భ శ్శత్రుఘ్నో వ్యాప్తో వాయురధో క్షజహ ||

ఋతు స్సుదర్శనహ కాలహ పరమేష్ఠీ పరిగ్రహహ |
ఉగ్రస్సంవత్సరో దక్షో విశ్రామో విశ్వదక్షిణః||

విస్తారః స్ధావర స్ధాణుః ప్రమాణం బీజమ వ్యయం|
అర్థో నర్థో మహాకోశో మహాభోగో మహాధనః||

అనిర్విణ్ణః స్థవిష్ఠో భూఃధర్మ యూపో మహామఖః|
నక్షత్రనేమి ర్నక్షత్రీ క్షమఃక్షామ స్సమీహనహ ||

యజ్ఞ ఇజ్యో మహేజ్యశ్చ క్రతుస్సత్రం సతాం గతిః|
సర్వదర్శీ నివృత్తాత్మా సర్వజ్ఞో జ్ఞాన ముత్తమం||

సువ్రతస్సు ముఖసూక్ష్మః సుఘోష స్సుఖదస్సుహృత్|
మనోహరో జితక్రోధో వీరబాహుర్వి దారణః||

స్వాపనః స్వవశోవ్యాపీ నైకాత్మా నైక కర్మకృత్|
వత్సరో వత్సలో వత్సీ రత్నగర్భో ధనేశరహ ||

ధర్మకృబ్ధర్మ కృద్ధర్మీ సదసక్షర మక్షరం|
అవిజ్ఞాతా సహస్రాంశుః విధాతా కృతలక్షణః||

గభస్తినేమి స్సత్వస్ధః సింహో భూతమహేశ్వరః|
ఆదిదేవో మహాదేవో దేవోశో దేవ భృద్గురుః||

ఉత్తరో గోపతిర్గోప్తా జ్ఞానగమ్యః పురాతనః
శరీరభూత భృద్భోక్తా కపీంద్రో భూరిదక్షిణః||

సోమపో మృతప స్సోమః పురు జిత్పురు సత్తమహ |
వినయో జయ స్సత్ససన్ధో  దాశార్హ స్సాత్వతాం పతిః||

జీవో వినయితా సాక్షీ ముకున్దో మిత విక్రమహ |
అమ్భోనిధి రనన్తాత్మా మహోదధి శయోన్తకహ ||

అజో మహర్హః స్వాభావ్యో జితామిత్రః ప్రమోదనః|
ఆనన్దో నన్దనో నన్దః సత్యధర్మా త్రివిక్రమః

మహర్షిః కపిలాచార్యః కృతజ్ఞో మేదినీపతిః|
త్రిపదస్త్రి దశాధ్యక్షః మహాశృంగ కృతాన్తకృత్||

మహావరాహో గోవిన్దః సుషేణః కానాకాంగదీ|
గుహ్యోగభీరో గహనో గుప్తశ్చక్ర గదాధరః||

వేదాస్వ్యాంగో జితఃకృష్ణో దృఢ స్సంకర్షణోచ్యుతహ |
వరుణో వారుణో వృక్షః పుష్కరాక్షో మహమనాః||

భగవాన్ భగహానన్దీ వనమాలీ హలాయుధః|
ఆదిత్యో జ్యోరిరాదిత్యహ సహిష్ణు ర్గతిసత్తమహ ||

సుధన్వా ఖణ్డపరశుః దారుణో ద్రవిణః ప్రదః|
దివి స్పృక్సర్వ దృగ్వ్యాసో వాచస్పతి రయోనిజః||

త్రిసామా సామ గస్సామ నిర్వాణం భేషజం భిషక్|
సన్యాస కృచ్ఛ మశ్శాన్తో నిష్ఠాశాన్తిః పరాయణమ్||

శుభాంగ శ్శాన్తి దస్స్రష్టా కుముదః కువలేశయః|
గోహితో గోపతి ర్గోప్తా వృషభాక్షో వృషప్రియః||

అనివర్తీ నివృత్తాత్మా సంక్షేప్తా క్షేమకృచ్ఛి వహ |
శ్రీవత్స వక్షాః శ్రీవాసః శ్రీపతిః శ్రీమతాం వరః||

శ్రీదశ్శ్రీశః శ్రీనివాసః శ్రీనిధి శ్శ్రీవి భావనహ |
శ్రీధర శ్శ్రీకర శ్శ్రేయః శ్రీమాన్ లోకత్రయా శ్రయహ ||

స్వక్ష స్స్వంగ శ్శతానన్దో నన్దిర్జ్యోతి ర్గణేశ్వరః|
విజితాత్మా విధేయాత్మా సత్కీర్తి శ్ఛిన్న సంశయః||

ఉదీర్ణ స్సర తశ్చక్షుః అనీశ శ్శాశ్వతః స్ధిరః|
భూశయో భూషణో భూతిః విశోక శ్శోకనాశనః||

అర్చిష్మా నర్చితః కుంభో విశుద్ధాత్మా విశోధనః
అనిరుద్ధో ప్రతిరధః ప్రద్యుమ్నో మితవిక్రమహ ||

కాలనేమి నిహాశౌరిః శూరశ్శూర జనేశ్వరః|
త్రిలోకాత్మా త్రిలోకేశః కేశవః కేశిహా హరిః||

కామదేవః కామపాలః కామీకాన్తః కృతాగమః|
అనిర్దేశ్య వపుః విష్ణుః వీరోనంతో ధనంజయః||

బహ్మణ్యో బ్రహ్మకృత్బ్రహ్మ బ్రహ్మబ్రహ్మ వివర్థనః
బ్రహ్మవిద్బ్రాహ్మణో బ్రహ్మీ బ్రహ్మజ్ఞో బ్రాహ్మణప్రియః||

మహాక్రమో మహాకర్మా మహాతేజా మహోరగః|
మహాక్రతు ర్మహాయజ్వా మహాయజ్ఞో మహాహవిః||

స్తవ్య స్తవప్రియ స్తోత్రం స్తుత స్తోతారణప్రియః|
పూర్ణః పూరయితా పుణ్యః పుణ్యకీర్తి రనామయః||

మనోజవ స్తీర్థకరో వసురేతా వసుప్రదః|
వసుప్రదో వాసుదేవో వసుర్వసుమనా హవిః||

సద్గతి స్సత్కృతి స్సత్తా సద్భూతి స్సత్పరాయణః|
శూరసేనో యదుశ్రేష్ఠహ సన్నివాస స్సుయామునహ ||

భూతావాసో వాసుదేవః సర్వాసు నిలయో నలః|
దర్పహా దర్పదో దృప్తో దుర్ధరో థాపరాజితః||

విశ్వమూర్తి ర్మహామూర్తిః దీప్తమూర్తి రమూర్తిమాన్|
అనేకమూర్తి రవ్యక్తః శతమూర్తి శ్శతాననః||

ఏకో నైక స్సవహ కహ కిం యత్తత్పద మనుత్తమం|
లోకబన్ధు ర్లోకనాథో మాధవో భక్తవత్సలహ ||

సువర్ణవర్ణో హేమాంగో వరాంగ శ్చన్దనాంగదీ|
వీరహా విషమ శ్శూన్యో ఘృతాశీ రచల శ్చలః||

అమానీ మానదో మాన్యో లోకఃస్వామీ త్రిలోకధృత్|
సుమేధా మేధజో ధన్యః సత్యమేథా ధరాధరః||

తేజోవృషో ద్యుతిధరహ సర్వశస్త్ర భృతాంవరహ |
ప్రగ్రహో నిగ్రహో వ్యగ్రో నైకశృంగో గదాగ్రజహ |

చతుర్మూర్తి శ్చతుర్బాహుః చతుర్వ్యూహః చతుర్గతిః|
చతురాత్మా చతుర్భావః చతుర్వేద విదేకపాత్||

సమావర్తో నివృత్తాత్మా దుర్జయో దురతిక్రమః|
దుర్లభో దుర్గమో దుర్గో దురావాసో దురారిహా||

శుభాంగో లోకసారంగహ స్తతన్తు స్తన్తువర్ధనహ |
ఇంద్రకర్మా మహాకర్మా కృతకర్మా కృతాగమహ ||

ఉద్భవ స్సుందర స్సున్దో రత్ననాభ స్సులోచనః|
అర్కో వాజసనహ శృంగీ జయన్తహ సర్వవిజ్జయీ||

సువర్ణబిందు రక్షోభ్యహ సర్వవాగీశ్వ రేశ్వరహ |
మహాహ్రదో మహాగర్తో మహాభూతో మహానిధిహి ||

కుముదః కున్దరః కున్దః పర్జన్యః పావనో నిలః|
అమృతాంశో మృతవపుః సర్వజ్ఞః సర్వతోముఖః||

సులభ స్సువ్రత స్సిద్ధః శత్రుజిచ్ఛత్రు తాపనహ |
న్యగ్రోధో దుంబరో శ్వత్థహ చాణూరాన్ద్ర నిషూదనః||

సహస్రార్చి స్సప్తజిహ్వః సప్తైథా స్సప్తవాహనః|
అమూర్తి రనఘో చింత్యో భయకృద్భయ నాశనహ ||

అణుర్బృ హత్కృశహ స్థూలో గుణభృన్నిర్గుణో మహాన్|
అధృత స్స్వధృత స్య్సాస్థ్యః ప్రాగ్వంశో వంశవర్థనః||

భారభృత్ కథితో యోగీ యోగీశ స్సర్వకామదః|
ఆశ్రమ శ్శ్రమణః క్షామః సుపర్ణో వాయువాహనః||

ధనుర్ధరో ధనుర్వేదో దణ్డో  దమయితా దమః|
అపరాజిత స్సర్వసహో నియన్తా నియమో యమః||

సత్త్వవాన్ సాత్విక స్సత్యః సత్యధర్మ పరాయణః||
అభిప్రాయః ప్రియార్హోర్హః ప్రియకృత్ ప్రీతివర్ధనః||

విహాయస గతిర్జ్యోతిః సురు చిర్హుత భుగ్విభుః|
రవిర్వి రోచన స్సూర్యః సవితా రవి లోచనహ ||

అనన్తో హుతభుగ్భోక్తా సుఖదో నైకదో గ్రజః|
అనిర్విణ్ణ స్సదామర్షీ లోకాధిష్ఠాన మద్భుతహ ||

సనాత్సనాతన తమహ కపిలః కపిరవ్యయః|
స్వస్తిద స్స్యస్తికృత్ స్వస్తి స్వస్తిభుక్ స్వస్తి దక్షిణః||

అరౌద్రః కుణ్డలీచక్రీ విక్రమ్యూర్జిత శాసనః|
శబ్దాతిగ శ్శబ్దసహః శిశిర శ్శర్వరీకరః||

అక్రూరః పేశలో దక్షో దక్షిణః క్షమిణాం వరః|
విద్వత్తమో వీతభయహ పుణ్య శ్రవణకీర్తనహ ||

ఉత్తారణో దుష్కృతిహా పుణ్యో దుస్స్యప్న నాశనః|
వీరహా రక్షణ స్సన్తో జీవనం పర్యవస్ధితః||

అనన్తరూపో నన్త శ్రీః జితమన్యు ర్భయాపహః|
చతురశ్రో గభీరాత్మా విదిశో వ్యాదిశో దిశః||

అనాది ర్భూర్భువో లక్ష్మీః సువీరో రుచిరాం గదహ |
జననో జన జన్మాదిః భీమో భీమపరాక్రమః||

ఆధార నిలయో ధాతా పుష్పహాసః ప్రజాగరః|
ఊర్ధ్వగ స్సత్పథాచారః ప్రాణదః ప్రణవః పణః||

ప్రమాణం ప్రాణనిలయః ప్రాణభృత్ ప్రాణజీవనః
తత్త్వం తత్త్వ విదేకాత్మా జన్మమృత్యు జరాతిగః||

భూర్భువ స్స్యస్త రుస్తారహ సవితా ప్రపితామహః|
యజ్ఞో యజ్ఞ పతిర్యజ్వా యజ్ఞాంగో యజ్ఞవాహనః|

యజ్ఞభృత్ యజ్ఞకృత్ యజ్ఞీ యజ్ఞభుక్ యజ్ఞసాధనః|
యజ్ఞాన్తకృత్ యజ్ఞగుహ్యం అన్నమన్నాద ఏవచ||

ఆత్మయోని స్స్యయంజాతో వైఖాన స్సామ గాయనహ |
దేవకీ నన్దన స్స్రష్టా క్షితీశః పాపనాశనః||

శంఖభృత్ నన్దకీచక్రీ శారంగధన్వా గదాధరః|
రథాంగపాణి రక్ష్యోభ్యః సర్వ ప్రహరణాయుధః||

శ్రీ సర్వప్రహరణాయుధ ఓం నమ ఇతి

వనమాలీ గదీ శారంగీ శంఖీ చక్రీచ నన్దకీ|
శ్రీమన్నారాయణో విష్ణుః వాసుదేవోభి రక్షతు||

శ్రీ వాసుదేవోభి రక్షతు ఓం నమ ఇతి

''ఉత్తర పీఠిక'' :
ఇతీదం కీర్తనీయస్య కేశవస్య మహాత్మనః|
నామ్నాం సహస్రం దివ్యానాం అశేషేణ ప్రకీర్తితమ్||

య ఇదం శృణుయాత్ నిత్యం యశ్చాపి పరికీర్తయేత్
నాశుభం ప్రాప్ను యాత్కించిత్ సోముత్రేహచ మానవహ ||

వేదాన్త గోబ్రాహ్మణ స్స్యాత్ క్షత్రియో విజయీ భవేత్|
వైశ్యో ధనసమృద్ధ స్స్యాత్ శూద్ర స్సుఖ మవాప్నుయాత్||

ధర్మార్థీ ప్రాప్ను యాద్ధర్మం అర్థార్థీ చార్ధమాప్నుయాత్
కామాన వాప్నుయాత్ కామీ ప్రజార్థీ చాప్ను యాత్ప్రజాః||

భక్తిమాన్య స్సదోత్థాయ శుచిస్త ద్గత మానసహ |
సహస్రం వాసుదేవస్య నామ్నా మేతత్ ప్రకీర్తయేత్||

యశహ ప్రాప్నోతి విపులం యాతి ప్రాధాన్య మేవచ|
అచలాం శ్రియ మాప్నోతి శ్రేయహ ప్రాప్నోత్యనుత్తమం||

న భయం క్వచి దాప్నోతి వీర్యం తేజశ్చ విన్దతి|
భవత్యరోగో ద్యుతిమాన్ బలరూప గుణాన్వితహ ||

రోగార్తో ముచ్యతే రోగాత్ బద్ధో ముచ్యేత బన్ధనాత్|
భయాన్ముచ్యేత భీతస్తు ముచ్యే తాపన్న ఆపదహ ||

దుర్గాణ్యతి తరత్యాశు పురుషహ పురుషోత్తమం|
స్తువన్నామ సహస్రేణ నిత్యం భక్తి సమన్వితః||

వాసుదేవా శ్రయోమర్త్యో వాసుదేవ పరాయణః|
సర్వపాప విశుద్ధాత్మా యాతిబ్రహ్మ సనాతనం||

న వాసుదేవ భక్తానాం అశుభం విద్యతే క్వచిత్|
జన్మమృత్యు జరావ్యాధి భయం నైవోపజాయతే|

ఇమం స్తవ మధీయానహ శ్రద్ధాభక్తి సమన్వితః|
యుజ్యేతాత్మ సుఖక్షాన్తిహి శ్రీధృతి స్మృతి కీర్తిభిః||

నక్రోధో న చమాత్సర్యం న లోభో నా శుభామతిహి |
భవన్తి కృత పుణ్యానాం భక్తానాం పురుషోత్తమే||

ద్యౌస్స చంద్రార్కనక్షత్రం ఖందిశో భూర్మహోదధిః|
వాసుదేవస్య వీర్యేణ విధృతాని మహాత్మనః||

ససురాసుర గంధర్వం సయక్షోరగ రాక్షసం|
జగద్వశే వర్తతేదం కృష్ణస్య సచరాచరం||

ఇన్ద్రియాణి మనోబుద్ధిః సత్త్వం తేజోబలం ధృతిః||
వాసుదేవాత్మ కాన్యాహుః క్షేత్రం క్షేత్రజ్ఞ ఏవచ||

సర్వాగమానా మాచారహ ప్రథమం పరికల్పితః||
ఆచార ప్రభవో ధర్మో ధర్మస్య ప్రభు రచ్యుతహ ||

ఋషయః పితరో దేవః మహాభూతాని ధాతవః|
జంగమా జంగమం చేదం జగన్నారాయణోద్భవమ్||

యోగో జ్ఞానం తథా సాంఖ్యం విద్యా శ్శిలాది కర్మచ|
వేదశ్శాస్త్రాణి విజ్ఞానం ఏతత్‌ సర్వం జనార్దనాత్||

ఏకోవిష్ణు ర్మహద్భూతం పృథగ్భూతా న్యనేకశః|
త్రీన్ లోకాన్ వ్యాప్య భూతాత్మా భుంక్తే విశ్వభుగవ్యయః||

ఇమం స్తవం భగవతో విష్ణోర్వ్యాసేన కీర్తితం|
పఠేద్య ఇచ్ఛేత్ పురుషః శ్రేయః ప్రాప్తుం సుఖానిచ||

విశ్వేశ్వర మజం దేవం జగతః ప్రభుమ వ్యయం|
భజన్తియే పుష్కరాక్షం నతేయాన్తి పరాభవమ్||
నతేయాంతి పరాభవమ్ ఓమ్ నమ ఇతి

''అర్జున ఉవాచ'' :
పద్మపత్ర విశాలాక్ష పద్మనాభ సురోత్తమ|
భక్తానామను రక్తానాం త్రాతాభవ జనర్ధన||

''శ్రీ భగవానువాచ'' :
యోమాం నాం సహస్రేణ స్తోతు మిచ్ఛతి పాణ్డవ|
సోహ మేకేన శ్లోకేన స్తుత ఏవన సంశయహ ||
స్తుత ఏవన సంశయ ఓం నమ ఇతి

''వ్యాస ఉవాచ'' :
వాసనాత్ వాసుదేవస్య వాసితం తే జగత్రయం|
సర్వభూత నివాసోసి వాసుదేవ నమోస్తుతే||
శ్రీ వాసుదేవ నమోస్తుత ఓమ్ నమ ఇతి

''పార్వత్యువాచ'' :
కేనోపాయేన లఘనా విష్ణోర్నామ సహస్రకం|
పఠ్యతే పండితిః నిత్యం శ్రోతు మిచ్ఛామ్యహం ప్రభో||

''ఈశ్వర ఉవాచ'' :
శ్రీరామ రామ రామేతి రమే రామే మనోరమే|
సహస్రనామ తత్తుల్యం రామనామ వరాననే||
శ్రీ రామనామ వరానన్ ఓమ్ నమ ఇతి

''బ్రహ్మోవాచ'' :
నమో స్త్వనన్తాయ సహస్రమూర్తయే సహస్ర పాదాక్షి శిరోరుబాహవే |
సహస్రనామ్నే పురుషాయ శాశ్వతే సహస్రకోటీ యుగధారిణే నమః ||
శ్రీ సహస్ర్రకోటీ యుగధారిణే ఓమ్ నమ ఇతి

''సంజయ ఉవాచ'' :
యత్ర యోగీశ్వరః కృష్ణో యత్ర పార్థో ధనుర్ధరః|
తత్రశ్రీః విజయోభూతిః ధ్రువా నీతిః మతిర్మమ||

''శ్రీ భగవానువాచ'' :
అనన్యా శ్చిన్తయన్తో మాం యే జనాహ పర్యుపాసతే|
తేషాం నిత్యాభియుక్తానాం యోగక్షేమం వహామ్యహం||

పవిత్రాణాయ సాధూనాం వినాశాయచ దుష్కృతామ్|
ధర్మసంస్థాప నార్థాయ సంభవామి యుగే యుగే||

ఆర్తా విషణ్ణా శ్శిథిలాశ్చ భీతాహ ఘోరేషుచ వ్యాధిషు వర్తమానాః|
సంకీర్త్య నారాయణ శబ్దమాత్రం విముక్త ధుఃఖాస్సు ఖినోభవన్తి||

కాయేనవాచా మనసేంద్రిఐర్వ బుద్యాత్మన్నావా ప్రకృతే స్వభావాత్|
కరోమి యద్యసకలం పరస్మై నారాయణాయేతి సమర్పయామి|| 

యదక్షర పదభ్రష్టం మాత్రాహీనంతు యద్భవేత్|
తత్సర్వం క్షమ్యతాం దేవ! నారాయణ! నమోస్తుతే||

ఇతి శ్రీ మహాభారతే శతసహస్రికాయాం సంహితాయాం వైయాసిక్యాం
ఆనుశాసనిక పర్వణి మోక్షధర్మే శ్రీ భీష్మ-యుధిష్ఠిర సంవాదే
శ్రీ విష్ణోః దివ్యసహస్రనామ స్తోత్రం నామ ఏకోన పంచాశదధిక ద్విశత తమోధ్యాయః |
&lt;/poem&gt;

|| ఓం తత్ సత్ సర్వం శ్రీకృష్ణార్పణమస్తు ||

హరిఓం


1.విశ్వం --- విశ్వము అంతా తానే ఐన వాడు (నామ రూపాత్మకమై, చిత్రాతి చిత్రమై, వికసించి, విస్తరించి, విరాజిల్లుచు గాన వచ్చు సకల చరాచర జడ చైతన్య సంహితమగు ప్రపంచమే విశ్వము) , సకల విషయములందును సంపూర్ణమైన వాడు. (అంతా తానైన వాడు). ఇది శ్రీ విష్ణుసహస్రనామములలో మొదటి నామము. అంతా భగవంతుడే అన్న భావంలో ఈ నామానికి భాష్యకారులు వ్యాఖ్యానం చెప్పారు

2.విష్ణుః --- అంతటనూ వ్యాపించి యున్నవాడు. సర్వ వ్యాపకుడు. (అంతటా తానున్నవాడు).

3.వషట్కారః --- వేద మంత్ర స్వరూపి, వషట్ క్రియకు గమ్యము (యజ్ఞములలో ప్రతిమంత్రము చివర మంత్రజలమును 'వషట్' అనే శబ్దముతో వదులుతారు); అంతటినీ నియంత్రించి పాలించు వాడు.

4.భూతభవ్యభవత్ ప్రభుః --- భూత కాలము, వర్తమాన కాలము, భవిష్యత్ కాలము - మూడు కాలములకు అధిపతి, మూడు కాలములలోను అన్నింటికి ప్రభువు.

5 .భూతకృత్ --- సకల భూతములను సృష్టించువాడు; ప్రళయ కాలమున సకల భూతములను నాశనము చేయువాడు (భూతాని కృన్తతి).

6.భూతభృత్ --- సమస్త భూతములను పోషించువాడు, భరించువాడు.

7.భావః --- అన్నింటికి ఉనికియైనవాడు. తనలోని సర్వ విభూతులను ప్రకాశింపజేయువాడు. సమస్త చరాచర భూతప్రపంచమంత వ్యాపించి యుండు భగవానుడు. తాను తయారు చేసిన సృష్టి తనకన్నా అన్యముగాక పోవుటవేత తాను సర్వవ్యాపి అయినాడు.

8.భూతాత్మా --- సమస్త భూతములకు తాను ఆత్మయై యుండువాడు. సర్వ జీవకోటియందు అంతర్యామిగా యుండువాడు. సర్వభూతాంతరాత్మకుడైన భగవానుడు సమస్త శరీర మనుగడకు కర్తయై, సాక్షియై యుండు చైతన్యము.

9.భూతభావనః --- అన్ని భూతములను సృష్టించి, పోషించి, నిలుపువాడు. జీవులు పుట్టి పెరుగుటకు కారణమైనవాడు. తల్లిదండ్రులవలె జన్మనిచ్చి, పెంచి, పోషించు వాడు భగవానుడు. అతడే జగత్పిత.

10.పూతాత్మా --- కర్మ ఫల దోషములు అంటని పవిత్రమైన ఆత్మ. 'పూత' అనగా పవిత్రమైన, 'ఆత్మా' అనగా స్వరూపము గలవాడు. పవిత్రాత్ముడు. భూతములు ఆవిర్భవించి, వృద్ధిచెందుటకు భగవానుడు కారణమైనను జీవగుణములతో సంబంధము లేనివాడు.

11.పరమాత్మా --- పరమమైన, అంతకు అధికము లేని, ఆత్మ. సర్వులకూ తానే ఆత్మ గాని, తనకు వేరు ఆత్మ యుండని వాడు. నిత్యశుద్ధ బుద్ధ ముక్త స్వరూపమై కార్యకారణములకంటె విలక్షణమైనవాడు. తాను సర్వులకు ఆత్మయై తనకు మరొక ఆత్మ లేనివాడు.

12.ముక్తానాం పరమాగతిః --- ముక్తులైన వారికి (జనన మరణ చక్రమునుండి విముక్తి పొందిన వారికి) పరమాశ్రయమైన వాడు. ముక్తులకు ఇంతకంటె ఆశించవలసినది మరొకటి లేదు. ముక్త పురుషులకు పరమగమ్యమయిన వాడు - భగవంతుడు. గతి యనగా గమ్యము. పరమా అను విశేషణము యొక్క అర్ధము ఉత్తమము. ఏది గ్రహించిన పిదప మరొకటి గ్రహించనవసరములేదో, ఏ స్థానమును చేరిన జ్ఞానికి పునర్జన్మ ప్రాప్తించదో అదియే పరమగతియని తెలియదగును. నదికి సాగరము పరమగతి అయినట్లు-మానవులకు భగవానుడు పరమగమ్యమయి ఉన్నాడు. సాగరములో లయించిన నది తన వ్యక్తిత్వమును కోల్పోయి అనంత సాగరములో ఐక్యమయిన రీతిని భగవానుని చేరిన జీవి భగవద్వైభవములో లయించుట జరుగుచున్నది. అది కరిగిపోవు సమస్థితియేగాని తిరిగివచ్చు దుస్థితి కాదు. &quot;దేనిని చేరిన పిదప జీవులు తిరిగి రాలేరో అట్టి పవిత్ర పరమగతియే నా నివాసము&quot; అని భగవానుడు భగవద్గీతలో తెలియజేసి యున్నాడు.

13.అవ్యయః --- తరుగు లేని వాడు; తనను చేరిన వారిని మరల జనన మరణ చక్రములో పడనీయని వాడు. వినాశము కానివాడు మరియు వికారము లేనివాడు. గోచరమగునది యేదయినను పరిణామము చెందును. పరిణామశీలమయిన వస్తువు నశించి తీరును. భగవానుడలా పరిణామము చెందు వస్తు సముదాయములలో చేరడు.

14.పురుషః --- ముక్తులకు పుష్కలముగా బ్రహ్మానందానుభవమును ప్రసాదించువాడు; శరీరమందు శయనించియున్నవాడు; సమస్తమునకు పూర్వమే ఉన్నవాడు. జగత్తునకు పరిపూర్ణతనిచ్చువాడు.

15.సాక్షీ --- సర్వమును ప్రత్యక్షముగా (ఇంద్రియ సాధనములు అవుసరము లేకుండా) చూచువాడు; సమస్తము తెలిసినవాడు; భక్తుల ఆనందమును వీక్షించి ప్రీతితో కటాక్షించువాడు. సా+అక్షి = చక్కగా దర్శించువాడు. చక్కగా సమస్తమును దర్శించువాడు సాక్షి యని పాణిని వ్యాకరణము తెలియజేయుచున్నది.

16.క్షేత్రజ్ఞః --- ఈ శరీరమను క్షేత్రమున విలసిల్లుచు, నాశనరహితుడై, క్షేత్ర తత్వమును తెలిసిన వాడు; ముముక్షువుల పరమార్ధమైన శుద్ధ సచ్చిదానంద పర బ్రహ్మానుభవము తెలిసి, వారినక్కడికి చేర్చువాడు.

17.అక్షరః --- ఎన్నడునూ (కల్పాంతమునందు కూడ) నశింపక నిలచియుండువాడు; ముక్తులు ఎంత అనుభవించినా తరగని అనంత సచ్చిదానంద ఐశ్వర్య స్వరూపుడు

18.యోగః --- ముక్తి సాధనకు ఏకైక మార్గము, సాధనము, ఉపాయము; యోగము వలననే పొందదగినవాడు; కోర్కెలు తీరుటకు తిరుగులేణి ఉపాయము. ధ్యానము వలన, సమత్వ భావము వలన తెలియబడువాడు. యోగముచే పొందదగినవాడు - భగవానుడు. సాధ్య సాధనములు తానైన భగవానుడే సాధకులకు మార్గగామి. సాధ్యవస్తువయిన భగవానుడు తనకన్నా అన్యం కాదని గ్రహించిన సాధకుడు ఇంద్రియ మనోబుద్దులను నిగ్రహించి, యోగయుక్తుడయిన భగవానునితో కలసి కరిగిపోవుటయే యోగము.

19.యోగవిదాం నేతా --- తానే మార్గదర్శియై, నాయకుడై, యోగ సాధన చేయువారిని గమ్యమునకు చేర్చువాడు. యోగులకు నేత; కర్మజ్ఞానాది సాధనాంతరములకు ఫలమునొసగువాడు.

20.ప్రధాన పురుషేశ్వరః --- ప్రధానము (ఆనగా ప్రకృతి, మాయ), పురుషుడు (జీవుడు) - రెండింటికిని ఈశ్వరుడు (అధిపతి, నియామకుడు).

21.నారసింహ వపుః --- ప్రహ్లాదుని కాచుటకై శ్రీనారసింహావతారమును ధరించి అవతరించినవాడు; అభయమునొసగువాడు. మంగళ మూర్తి.

22 .శ్రీమాన్ --- రమణీయమైన స్వరూపము గలవాడు (శ్రీనారసింహ మూర్తిగా); సదా లక్ష్మీదేవిని తన వక్షస్థలమున ధరించినవాడు.

23.కేశవః --- సుందరమైన కేశములతో విరాజిల్లువాడు. కేశి అను రాక్షసుని సంహరించినవాడు. బ్రహ్మ, విష్ణు, శివ రూపములు ధరించువాడు (త్రిమూర్తి స్వరూపి); అందమైన కిరణములతో విశ్వమును చైతన్యవంతులుగా చేయువాడు. 'కేశ' యనెడి అసురుని వధించినవాడు - విష్ణుమూర్తి. మనోహరములైన శిరోజములు (కేశములు) కలిగియున్నవాడు - శ్రీ కృష్ణుడు. &quot;క + అ + ఈశ&quot; కలసి &quot;కేశ&quot; శబ్దమయినది. 'క' అనగా బ్రహ్మ. 'అ' అనగా విష్ణువు, 'ఈశ' అనగా ఈశ్వరుడు. ఈ త్రిమూర్తులకు ఆధారమయిన వాసుదేవ చైతన్యమే కేశవుడు.

24.పురుషోత్తమః --- పురుషులలో ఉత్తముడు; త్రివిధ చేతనులైన బద్ధ-నిత్య-ముక్తులలో ఉత్తముడు. క్షరుడు (నశించువాడు), అక్షరుడు (వినాశన రహితుడు) - ఈ ఇద్దరు పురుషులకు అతీతుడు, ఇద్దరికంటె ఉత్తముడైన వాడు.

25.సర్వః --- సర్వము తానెయైన వాడు. సృష్టి స్థితి లయములకు మూలము.

26.శర్వః --- సకల పాపమును పటాపంచలు చేయువాడు. సమస్త జీవుల దుఃఖములను, అనిష్టములను నాశనము చేయువాడు. ప్రళయ కాళములో సమస్త భూతములను తనలో లీనం చేసుకొనేవాడు.

27.శివః --- మంగళములనొసగు వాడు. శుభకరుడు.

28.స్థాణుః --- స్థిరమైన వాడు. భక్తుల పట్ల అనుగ్రహము కలిగి నిశ్చయముగా ఇష్ట కామ్యములు సిద్ధింపజేయువాడు. వృద్ధి క్షయ గుణములకు లోబడనివాడు.

29.భూతాదిః --- సకల భూతములకు మూలము, కారణము, సకల భూతములచే ఆత్రముగా కోరబడువాడు. పంచ భూతములను సృష్టించిన వాడు.

30.నిధిరవ్యయః --- తరుగని పెన్నిధి, ప్రళయకాలమునందు సమస్త ప్రాణికోటులను తనయందే భద్రపరచుకొనువాడు.

31.సంభవః --- తనకు తానుగానే (కర్మముల వంటి కారణములు, బంధములు లేకుండానే) అవతరించువాడు. శ్రద్ధా భక్తులతో కోరుకొన్నవారికి దర్శనమిచ్చువాడు.

32.భావనః --- కామితార్ధములను ప్రసాదించువాడు. మాలిన్యములు తొలగించి వారిని పునరుజ్జీవింపజేయువాడు.

33.భర్తా --- భరించువాడు; భక్తుల యోగ క్షేమములను వహించువాడు; సకల లోకములకును పతి, గతి, పరమార్ధము.

34.ప్రభవః --- దివ్యమైన జన్మ (అవతరణము) గలవాడు; కర్మ బంధములకు లోనుగాకుండనే అవతరించువాడు.

35.ప్రభుః --- సర్వాధిపతి, సర్వ శక్తిమంతుడు; బ్రహ్మాదులకు కూడ భోగ మోక్షములొసగు సమర్ధుడు.

36.ఈశ్వరః --- సర్వులనూ పాలించి పోషించువాడు; అన్నింటిపై సకలాధిపత్యము గలవాడు; మరే విధమైన సహాయము, ప్రమేయము లకుండ, ఇచ్ఛామాత్రముగ, లీలామాత్రముగ ఏదయిన చేయగలవాడు.

37.స్వయంభూః --- స్వయముగా, ఇచ్ఛానుసారము, వేరు ఆధారము లేకుండ జన్మించువాడు.

38.శంభుః --- శుభములను, సుఖ సంతోషములను ప్రసాదించువాడు.

39.ఆదిత్యః --- సూర్య మండల మధ్యవర్తియై బంగారు వర్ణముతో ప్రకాశించువాడు; ద్వాదశాదిత్యులలో విష్ణువు;సమస్తమును ప్రకాశింపజేసి పోషించువాడు; అదితి కుమారుడైన వామనుడు. సూర్యుని యందు స్వర్ణకాంతితో ప్రకాశించువాడు - భగవానుడు. &quot;ద్వాదశాదిత్యులు లో విష్ణువు అను పేరు గలవాడు తానే&quot; యని భగవానుడు భగవద్గీత విభూతి యోగములో తెలియజేసి యున్నాడు. 'ఆదిత్యః' అనగా ఆదిత్యుని వంటి వాడని కూడా భావము. ఆదిత్య ఉపమానము ద్వారా ఈ అద్వైత సత్యమును నిత్యానుభవములోనికి తెచ్చుకొని సంతృప్తి చెందవచ్చును.

40.పుష్కరాక్షః --- తామరపూవు వంటి కన్నులు గల వాడు.

41.మహాస్వనః --- గంభీరమైన దివ్యనాద స్వరూపుడు; వేద నాదమునకు ప్రమాణమైనవాడు.

42.అనాదినిధనః --- ఆది (మొదలు, పుట్టుక) లేనివాడు మరియు నిధనము (తుది, నాశనము) లేనివాడు.

43.ధాతా --- బ్రహ్మను కన్న వాడు; నామ రూపాత్మకమైన ఈ చరాచర విశ్వమునంతను ధరించిన మహనీయుడు.

44.విధాతా --- బ్రహ్మను ఆవిర్భవింపజేసిన వాడు; విధి విధానములేర్పరచి, తగురీతిలో కర్మ ఫలములనొసగువాడు. కర్మఫలముల నందించువాడైన భగవానుడు. విశ్వ యంత్రాంగమంతయు అతని ఆజ్ఞకు లోబడి నడచుచున్నది. తనకు భయపడి ప్రకృతి ప్రవర్తించుచున్నది. సర్వమును కదిలించి, కదిలిన సర్వమును కనిపెట్టి, ధర్మబద్ధంగా ఫలితముల నందించి, పోషించుటచే ఆదిదేవుడు విధాత ఆయెను.

45.ధాతురుత్తమః --- బ్రహ్మకంటెను శ్రేష్ఠుడు, ముఖ్యుడు; సృష్టికి మూలములైన సమస్త ధాతువులలోను ప్రధానము తానే అయినవాడు.

46.అప్రమేయః --- ఏ విధమైన ప్రమాణములచేత తెలియరానివాడు; కొలతలకందనివాడు; సామాన్యమైన హేతు ప్రమాణముల ద్వారా భగవంతుని నిర్వచించుట, వివరించుట, అంచనా వేయుట అసాధ్యము.

47.హృషీకేశః --- ఇంద్రియములకు (హృషీకములకు) అధిపతి; సూర్య, చంద్ర రూపములలో కిరణములు పంచి జగముల నానందింప జేయువాడు. హృషీకములకు అనగా ఇంద్రియములకు ప్రభువు - భగవానుడు. సూర్యచంద్ర కిరణములు హరి ముంగురులని వేద ప్రవచనము. సూర్యచంద్ర రూపులగు భగవానుని కేశములు (కిరణములు) జగత్తునకు హర్షమును కలిగించుచున్నవి. అందుచేత కూడా తాను హృషీకేశుడయ్యెనని మహాభారత శ్లోకము వివరించుచున్నది.

48.పద్మనాభః --- నాభియందు పద్మము గలవాడు. ఈ పద్మమునుండే సృష్టికర్త బ్రహ్మ ఉద్భవించెను. పద్మము నాభియందు కలిగియుండువాడు - భగవానుడు. అట్టి పద్మము నుండి సృష్టికర్త అయిన చతుర్ముఖ బ్రహ్మ ఉద్భవించెను. పద్మము జ్ఞానమునకు ప్రతీక. విష్ణుదేవుడు తన జ్ఞానశక్తిచే బ్రహ్మను సృష్టించి, తద్వారా సకల జీవులు పుట్టుటకు కారణమాయెను.

49.అమరప్రభుః --- అమరులైన దేవతలకు ప్రభువు

50.విశ్వకర్మా --- విశ్వమంతటికిని సంబంధించిన కర్మలను తన కర్మలుగా గలవాడు. విశ్వమును సృష్టించిన వాడు. విశ్వరచన చేయగలుగువాడు - భగవానుడు. విచిత్రమైన సృష్టినిర్మాణము చేయగల సామర్ధ్యమును కలిగియుండెను. బ్రహ్మ ఆవిర్భావమునకు పూర్వమే భగవానుదు సృష్టిరచన సాగించెను; కాని సృష్టిని అనుసరించలేదు. అందుచేత సృష్టిలోని అశాశ్వత లక్షణములు భగవానునియందు లేవు. &quot;సర్వభూతములు నాయందున్నవి. నేను వానియందు లేను&quot; అని భగవానుడు భగవద్గీత-రాజవిద్యా రాజగుహ్యమునందు తెలియజేసియున్నాడు.

51.మనుః --- మననము చేయు మహిమాన్వితుడు; సంకల్పము చేతనే సమస్తమును సృష్టించిన వాడు.

52.త్వష్టా --- శిల్పివలె నానా విధ రూపములను, నామములను తయారు చేసినవాడు; బృహత్పదార్ధములను విభజించి సూక్ష్మముగా చేసి ప్రళయ కాళమున తనయందు ఇముడ్చుకొనువాడు.

53.స్థవిష్ఠః --- బ్రహ్మాండమును తనయందు ఇముడ్చుకొన్న బృహద్రూప మూర్తి; సమస్త భూతజాలమునందును సూక్ష్మ, స్థూల రూపములుగా నుండు విశ్వ మూర్తి.

54.స్థవిరః --- సనాతనుడు; సదా ఉండెడివాడు

55.ధ్రువః --- కాలముతో మార్పు చెందక, ఒకే తీరున, స్థిరముగా ఉండెడివాడు

స్థవిరో ధ్రువః (ఆది శంకరాచార్యులు ఒకే నామముగా పరిగణించిరి) --- స్థిరుడై, నిత్యుడై, కాలాతీతుడైన వాడు

56.అగ్రాహ్యః --- తెలియరానివాడు. ఇంద్రియ, మనో బుద్ధులచే గ్రహింప నలవి కానివాడు.

57.శాశ్వతః --- కాలముతో మార్పు చెందక ఎల్లప్పుడు ఉండెడివాడు.

58.కృష్ణః --- సర్వమును ఆకర్షించువాడు; దట్టమైన నీల వర్ణ దేహము గలవాడు; సృష్ట్యాది లీలా విలాసముల వలన సర్వదా సచ్చిదానందమున వినోదించువాడు..

59.లోహితాక్షః --- తామర పూవు వలె సుందరమగు ఎర్రని కనులు గలవాడు; అంధకారమును తొలగించు ఎర్రని కనులు గలవాడు.

60.ప్రతర్దనః --- ప్రళయకాలమున అంతటిని (విపరీతముగ) నాశనము చేయువాడు.

61.ప్రభూతః --- పరిపూర్ణుడై జన్మించిన వాడు; జ్ఞాన, బల, ఐశ్వర్య, వీర్య, శక్తి, తేజము మొదలగు సర్వగుణములు సమృద్ధిగా గలవాడు.

62.త్రికకుద్ధామః , త్రికకుబ్ధామః --- సామాన్యలోకము కంటె మూడు రెట్లు పెద్దదైన పరమ పదమందు ఉండెడివాడు; మూడు గుణ వర్గములకును ఆశ్రయమైన వాడు; ఊర్ధ్వ, మధ్య, అధో లోకములకు ఆధార భూతుడు; జాగ్రత్, స్వప్న, సుషుప్తి - మూడు అవస్థలందును వ్యాపించియున్నవాడు.

త్రికకుత్ --- మూడు కొమ్ములు (మూపులు) గల శ్రీవరాహమూర్తి

ధామః --- నివాస స్థానము, ప్రకాశవంతమైన కిరణము.

63.పవిత్రం --- పరమ పావన స్వరూపుడు, పరిశుద్ధమొనర్చువాడు.

64.మంగళం పరం --- అన్నింటికంటె మంగళకరమగు మూర్తి; స్మరణ మాత్రముననే అన్ని అశుభములను తొలగించి, మంగళములను ప్రసాదించువాడు.

65.ఈశానః --- సమస్తమునూ శాసించు వాడు; సకలావస్థలలోనూ సకలమునూ పాలించువాడు.

66.ప్రాణదః --- ప్రాణములను ప్రసాదించువాడు (ప్రాణాన్ దదాతి);ప్రాణములను హరించువాడు (ప్రాణాన్ ద్యాతి); ప్రాణములను ప్రకాశింపజేయువాడు (ప్రాణాన్ దీపయతి).

67.ప్రాణః --- ప్రాణ స్వరూపుడు; జీవనము; చైతన్యము.

68.జ్యేష్ఠః --- పూర్వులకంటె, వారి పూర్వులకంటె, పెద్దవాడు; తరుగని ఐశ్వర్య సంపదచే పెద్దవాడు, మిక్కిలి కొనియాడదగినవాడు.

69.శ్రేష్ఠః --- ప్రశంసింపదగిన వారిలోకెల్ల ఉత్తముడు.

70.ప్రజాపతిః --- సకల ప్రజలకు ప్రభువు, తండ్రి; నిత్యసూరులకు (పరమపదము పొందినవారికి) ప్రభువు.

71.హిరణ్యగర్భః --- రమణీయమగు స్థానమున నివసించువాడు, పరంధాముడు; సంపూర్ణానందమగువానిని ప్రసాదించువాడు; చతుర్ముఖ బ్రహ్మకు ఆత్మయై యున్నవాడు.

72.భూగర్భః --- భూమిని (కడుపులో పెట్టుకొని) కాపాడువాడు; విశ్వమునకు పుట్టినిల్లు అయినవాడు.

73.మాధవః --- మా ధవః -శ్రీమహాలక్ష్మి(మా)కి భర్త ; మధువిద్య (మౌనము, ధ్యానము, యోగము) ద్వారా తెలిసికొనబడువాడు; సకల విద్యా జ్ఞానములకు ప్రభువు; పరమాత్మను గూర్చిన జ్ఞానము ప్రసాదించువాడు; మధు (యాదవ) వంశమున పుట్టినవాడు; తనకు వేరు ప్రభువు లేనివాడు (అందరకు ఆయనే ప్రభువు); మౌనముగానుండి, సాక్షియై నిలచువాడు.

74.మధుసూధనః --- మధు, కైటభులను రాక్షసులను సంహరించినవాడు; బంధకారణములైన కర్మఫలములను నాశనము చేయువాడు.

75.ఈశ్వరః --- సర్వులనూ పాలించి పోషించువాడు; అన్నింటిపై సకలాధిపత్యము గలవాడు; మరే విధమైన సహాయము, ప్రమేయము లేకుండ, ఇచ్ఛామాత్రముగ, లీలామాత్రముగ ఏదయిన చేయగలవాడు.

76.విక్రమీ --- విశిష్టమగు పాద చిహ్నములు గలవాడు; అమిత శౌర్య బల పరాక్రమములు గలవాడు.

77.ధన్వీ --- (దుష్ట శిక్షణ, శిష్ట రక్షణ కొరకు) శార్ఙ్గము అను ధనుసును ధరించినవాడు.

78.మేధావీ --- అసాధారణ, అపరిమిత మేధ (జ్ఞాపక శక్తి) గలవాడు; సర్వజ్ఞుడు.

79.విక్రమః --- బ్రహ్మాండమును కొలిచిన అడుగుల గలవాడు (శ్రీవామన మూర్తి); పక్షిరాజగు గరుత్మంతునిపై పాదములుంచి పయనించువాడు.

80.క్రమః --- సమస్తము ఒక క్రమవిధానములో చరించుటకు హేతువు (క్రమ - పద్ధతి); సమస్త జీవరాశులలోను చైతన్యము (క్రమ - కదలిక); అనంత, అసాధారణ వైభవ సంపన్నుడు (క్రమ - సంపత్తు); సంసార సాగరమును దాటించువాడు (క్రమణ - ఈదుట).

81.అనుత్తమః ---అంతకంటె ఉత్తమమైనది మరొకటి లేదు.

82.దురాధర్షః --- తననెదిరింపగల గల శక్తి వేరెవ్వరికి లేనట్టివాడు.

83.కృతజ్ఞః --- నామ స్మరణము, శరణాగతి, పూజాది భక్తి కార్యములచే ప్రసన్నుడై భక్తులననుగ్రహించువాడు; పత్ర పుష్పాది అల్ప నివేదనల చేతనే సంతుష్టుడై కామితార్ధ మోక్షములను ప్రసాదించువాడు; సమస్త ప్రాణుల పుణ్య, అపుణ్య కర్మలనెరిగినవాడు.

84.కృతిః --- తన భక్తుల సత్కార్యములకు కారణమైనవాడు; తన అనుగ్రహముచే పుణ్య కర్మలను చేయించువాడు.

85.ఆత్మవాన్ --- సత్కార్యములొనర్చు ఆత్మలకు నిజమైన ప్రభువు; తన వైభవమునందే ప్రతిష్ఠుడైనవాడు.

86.సురేశః --- సకల దేవతలకును దేవుడు; దేవదేవుడు; భక్తుల కోర్కెలను తీర్చువారిలో అధిపుడు.

87.శరణం --- తన్ను శరణు జొచ్చినవారిని రక్షించువాడు; ఆర్తత్రాణ పరాయణుడు; ముక్తుల నివాస స్థానము.

88.శర్మ --- సచ్చిదానంద స్వరూపుడు; మోక్షగాముల పరమపదము.

89.విశ్వరేతాః --- విశ్వమంతటికిని బీజము, మూల కారణము.

90.ప్రజాభవః --- సకల భూతముల ఆవిర్భావమునకు మూలమైనవాడు, జన్మకారకుడు.

91.అహః --- ఎవరినీ ఎన్నడూ వీడనివాడు; పగటివలె ప్రకాశ స్వరూపుడై అజ్ఞానమును తొలగించి జ్ఞానోన్ముఖులను చేయువాడు; తన భక్తులను నాశనము కాకుండ కాపాడువాడు.

92.సంవత్సరః --- భక్తులనుద్ధరించుటకై (వెలసి)యున్నవాడు; కాల స్వరూపుడు.

93.వ్యాళః --- భక్తుల శరణాగతిని స్వీకరించి అనుగ్రహించువాడు; (సర్పము, ఏనుగు, పులి వంటివానివలె) పట్టుకొనుటకు వీలుగానివాడు (చేజిక్కనివాడు)

94.ప్రత్యయః --- ఆధారపడ దగినవాడు; విశ్వసింపదగినవాడు (ఆయనను నమ్ముకొనవచ్చును); ప్రజ్ఞకు మూలమైనవాడు.

95.సర్వదర్శనః --- తన కటాక్షపరిపూర్ణ వైభవమును భక్తులకు జూపువాడు; సమస్తమును చూచుచుండెడివాడు.

96.అజః --- జన్మము లేనివాడు; అన్ని అడ్డంకులను తొలగించువాడు; భక్తుల హృదయములందు చరించుచుండువాడు; అన్ని శబ్దములకు మూలమైనవాడు.

97.సర్వేశ్వరః --- ఈశ్వరులకు ఈశ్వరుడు, ప్రభువులకు ప్రభువు; ఎవరు తనను వేడుకొందురో వారి చెంతకు తానై వేగముగా వచ్చి అనుగ్రహించువాడు.

98.సిద్ధః --- పొందవలసిన సమస్త సిద్ధులను పొదియే యున్నవాడు; తన భక్తులకు అందుబాటులో నుండెడివాడు; ఏ విధమైన లోపములు లేని, సకల పరిపూరహనత్వమైన రూపము గలవాడు.

99.సిద్ధిః --- సాధనా ఫలము, పరమ లక్ష్యము; సర్వ కార్య ఫలములు తానై యున్నవాడు; భక్తులకు నిధివలె సిద్ధముగా నున్నవాడు.

100.సర్వాదిః --- సర్వమునకు మూలకారణము, ప్రప్రధమము; సకల సృష్టికి పూర్వమందే యున్న పరమాత్మ.

101. అచ్యుతః --- తన దివ్య తేజో విభూతి శక్తి సంపన్నత్వములనుండి యెన్నడును జారని (తరగని) వాడు; తన భక్తులెన్నడును పతనము చెందకుండ గాచువాడు; జన్మ, పరిణామ, వార్ధక్యము వంటి దశలకు అతీతమైనవాడు.

102.వృషాకపిః --- జలములలో (అధర్మములో) మునిగిపోవు భూమిని ఉద్ధరించిన శ్రీవరాహమూర్తి; ధర్మ పరిరక్షకుడు.

103.అమేయాత్మా --- ఆ పరమాత్ముని స్వరూపము కొలుచుటకు (తెలిసికొనుటకు) సాధ్యము కాదు; ఆశ్రితులను అనుగ్రహీంచుటలో పరిమితి లేనివాడు.

104.సర్వ యోగ వినిసృతః --- అన్ని సంగములకు, బంధములకు, విషయ వాసనలకు అతీతుడు; ఎన్నో విధములైన (జ్ఞాన, కర్మ, భక్తి వంటి) యోగములద్వారా సులభముగా పందనగువాడు.

శ్లోకం 12సవరించు

105.వసుః --- సమస్త భూతములు తనయందు గలవాడు; తన భక్తుల హృదయములందు వసించువాడు; క్షీరసాగరమున వసించువాడు; భక్తులు కోరుకొను పరమార్ధము; అష్ట వసువులలో శ్రేష్టుడైన పావకుడు; అంతరిక్షమున వసించువాడు.

106.వసుమనాః --- శ్రేష్ఠమయిన, సకలైశ్వర్యవంతమయిన మనసు గలవాడు; ఏ విధమైన వికారములకును లోనుగాని పరమ శాంతిచిత్తుడు; తన భక్తులను గొప్ప నిధులుగా భావించువాడు.

107.సత్యః --- నిజమైనది, మూడు కాలములలోనుండునది, నాశనము లేనిది; ప్రాణము, పదార్ధము (అన్నము), సూర్యుడు అనే మూడింటిచే కూడిన రూపము గలవాడు; సత్ప్రవర్తనయందు ప్రీతిగలవాడు,

108.సమాత్మా --- సమమైన, భేదభావములేని, రాగద్వేష రహితమగు ఆత్మ;

109.సమ్మితః --- తన భక్తులచే ఇచ్ఛానుసారముగా నియంత్రింపబడువాడు (వారి అనుభవములకు గోచరించువాడు) ; ఋషులచే అంగీకరింపబడి, ఉపనిషత్తుల ద్వారా తెలుపబడినవాడు;

అసమ్మితః --- పరిచ్చేదింపబడజాలనివాడు; అంత్యము, హద్దు లేనివాడు

110.సమః --- అన్నింటియందును సమభావముగలవాడు; మార్పులేకుండ ఎల్లప్పుడు సమముగా (ఒకే తీరున) ఉండువాడు; (స మయా-) శ్రీలక్ష్మీ సమేతుడు.

111.అమోఘః --- తనను పూజించువారికి నిశ్చయముగ సత్ఫలితములనిచ్చువాడు (భగవంతుని ఆరాధన వ్యర్ధము కాదు).

112.పుణ్డరీకాక్షః --- తామరపూవు వంటి కన్నులు గలవాడు; అందరి హృదయ కమలమున వసించి సమస్తమును చూచువాడు; వైకుంఠవాసులకు కనుచూపువంటివాడు.

113.వృషకర్మా --- ధర్మమే తన నిజకర్మగా గలిగినవాడు.

114.వృషాకృతిః --- మూర్తీభవించిన ధర్మ స్వరూపుడు.

శ్లోకం 13సవరించు

115.రుద్రః --- కన్నులలో నీరు తెప్పించువాడు (1. ప్రళయకాలమున ప్రాణుల లయము చేయునపుడు 2. తనను స్మరించు భక్తులను ఆనందపరచుచు) ; భక్తులకు శుభములను కలిగించువాడు; దుఃఖమును, దారిద్ర్యమును నాశనము చేయువాడు.

116.బహుశిరాః --- అనేకములైన శిరములు గలవాడు; ఆదిశేషునిగా అవతరించినవాడు; అనంతుడు.

117.బభ్రుః --- ఆధారమైనవాడు, భరించువాడు (ఆదిశేషుడై, ఆది కూర్మమై, ఆదివరాహ మూర్తియై)

118.విశ్వయోనిః --- విశ్వమునకు కారణమైనవాడు; తనను ఆశ్రయించిన భక్తులను తనలో విలీనము చేసుకొనువాడు.

119.శుచిశ్రవాః --- శుభప్రథమైన, శ్రవణమాత్రముననే పవిత్రులను చేయగల దివ్యనామములు గలవాడు; ధర్మపూరితములు, సత్యములునగు వాక్కులు విని ఆనందించువాడు; దివ్య సుందరమగు చెవులు గలవాడు.

120.అమృతః --- భక్తులకు తనివి తీరని అమృతమూర్తి; అజరుడు, అమరుడు.

121.శాశ్వత స్థాణుః --- కాళముతో నిమిత్తము లేకుండ నిశ్చలముగా, నిత్యమై, సత్యమై, నిరంతరమైనవాడు; ఆదిమధ్యాంత రహిత పరబ్రహ్మము; స్థిరుడై భక్తులకు నిత్యభోగమైనవాడు.

122.వరారోహః --- అన్నింటికంటె శ్రేష్టమగు ఊర్ధ్వగతి, పొందదగిన అత్యున్నత పదము; ఏ స్థానము చేరినపిదమ మరల తిరిగి జన్మింపరో అట్టి పరమోత్కృష్ట స్థానము గలవాడు; అత్యుత్తమమగు వృద్ధి గలవాడు; ఆదిశేషునిపై పవళించువాడు.

123.మహాతపాః --- గొప్ప తపస్సు (జ్ఞానైశ్వర్య ప్రతాపములు) గలవాడు; మహత్తరమైన జ్ఞానము గలవాడు.

శ్లోకం 14సవరించు

124.సర్వగః --- అంతటను గమనము గలవాడు; ఎక్కడైనా చేయూతనిచ్చువాడు.

125.సర్వవిత్ --- సమస్తము తెలిసినవాడు; సమస్తమునకు పునరుజ్జీవనము ప్రసాదించువాడు (వెలుపలికి తీయువాడు)

సర్వవిద్భానుః --- (శంకరాచార్యులు ఒకేనామముగా పరిగణించిరి) సర్వము తెలిసి, అవిరామముగ, అవికారముగ ప్రకాశించేవాడు.

126.భానుః --- ప్రకాశించువాడు.

127.విష్వక్సేనః --- లోక రక్షణార్ధము అన్ని దిక్కులందు సైన్యము గలవాడు; తన తలంపు మాత్రమున సర్వదానవ సైన్యమును నాశనము చేయువాడు.

128.జనార్దనః --- దుష్టులను శిక్షించువాడు; దుష్టుల బారినుండి సజ్జనులను రక్షించువాడు; భక్తుల రక్షణలో విఘ్నములు కలిగించువారిని పరిమార్చువాడు; కామితార్ధములకై భక్తులు ఎవరిని ఆశ్రయింతురో ఆ దేవుడు.

129.వేదః --- సమస్త జ్ఞానము మూర్తీభవించినవాడు; వేదమూర్తి.

130.వేదవిత్ --- వేదములను, వాని సారము (అర్థమును) సంపూర్ణముగా నెరిగినవాడు; వేదజ్ఞానము బోధీంచువాడు.

131.అవ్యఞ్గః --- ఏ విధమైన లోపములు లేనివాడు (వేద జ్ఞానమందు, గుణ వైభవమునందు). వేదాంగములు తానే అయినవాడు.

132.వేదాఞ్గః --- వేదములే శరీరముగా (అంగములుగా) గలవాడు; వేదమూర్తి.

133.వేదవిత్ --- వేదములనెఱుగుటయే గాక, వేదసారమైన ధర్మమునెరిగినవాడు.

134.కవిః --- సామాన్య దృష్టినధిగమించి, సునిశిత దర్శనము (సూక్ష్మ దృష్టి) కలిగిన వాడు; సకలమును దర్శించువాడు; రమ్యముగా కనుపించువాడు.

శ్లోకం 15సవరించు

135.లోకాధ్యక్షః --- లోకములకు స్వామి, త్రిలోకాధిపతి.

136.సురాధ్యక్షః --- దేవతలకు స్వామి; దేవదేవుడు.

137.ధర్మాధ్యక్షః --- ధర్మమునకు ప్రభువు.

138.కృతాకృతః --- ఇహపరములు రెండింటను ఫలములు ప్రసాదించువాడు; ప్రవృత్తి, నివృత్తి ధర్మములచే జీవులకు నిత్యఫలమునిచ్చువాడు; కారణ రూపమున అవ్యక్తమైనవాడు, కార్యరూపమున వ్యక్తమైనవాడు.

139.చతురాత్మా --- సృష్టి, స్థితి, లయములందు నాలుగేసి విభుతులతో నొప్పువాడు; (నాలుగు సృష్టి విభూతులు - బ్రహ్మ, దక్షుడు మున్నగు ప్రజాపతులు, కాళము, సర్వభూతములు; నాలుగు స్థితి విభూతులు - విష్ణువు, మనువు మొదలగువారు, కాళము, సర్వభూతములు; నాలుగు లయ విభూతులు - రుద్రుడు, కాలము, యముడు, సర్వభూతములు) ; నాలుగు విధములగు సాధనావస్థలకు (జాగ్రత్, స్వప్న, సుషుప్తి, తురీయ అవస్థలకు) ప్రభువు.

140.చతుర్వ్యూహః --- నాలుగేసి వ్యూహములతో నొప్పువాడు (వ్యూహము = ఒక ప్రయోజనము కొరకు ఏర్పడిన ఆకారము) ; ప్రద్యుమ్న వ్యూహము - సృష్టి కార్యము నిర్వహించు ఐశ్వర్య, వీర్య సంపన్న స్వరూపము; అనిరుద్ధ వ్యూహము - స్థితికార్యము నిర్వహించు శక్తి, తేజో ప్రధాన స్వరూపము; సంకర్షణ వ్యూహము - లయ కార్యము నిర్వహించు జ్ఞాన బల గుణ ప్రధాన స్వరూపము; వాసుదేవ వ్యూహము - షడ్గుణ (జ్ఞాన, బల, ఐశ్వర్య, వీర్య, శక్తి, తేజో) పరిపూర్ణ స్వరూపము, అనంత నిరవధిక శక్తి గుణ కాంతి సంపన్నుడు.

141.చతుర్దంష్ట్రః --- నాలుగు కోరపండ్లు కలవాడు (అభయ ప్రదాత శ్రీనృసింహస్వామిని స్మరించు మంగళ నామము).

142.చతుర్భుజః --- నాలుగు బాహువులతో నొప్పువాడు; శంఖ చక్ర గదా పద్మ ధారి.

శ్లోకం 16సవరించు

143.భ్రాజిష్ణుః --- స్వయంప్రకాశ స్వరూపుడు; తేజోమయుడు; (సాధన చేయు, శరణాగతులైన) భక్తులకు కనిపించువాడు.

144.భోజనం --- నోటితో గాని, జ్ఞానేంద్రియములతోగాని స్వీకరించు విషయములు (అన్నము, శబ్దము, స్పర్శ, గంధము వంటివి) అన్నియును భగవత్స్వరూపములే. ఇంద్రియముల ద్వారా గ్రహించు విషయముల రూపమునను, ఇతర పూజాదిక కార్యముల ద్వారా లభించు ఫల రూపమునను భక్తులకు ఆనందానుభూతిని ప్రసాదించువాడు; సచ్చిదానంద స్వరూపుడు.

145.భోక్తా --- భుజించువాడు; భోజన రూపమగు ప్రకృతి లేక మాయను పురుష రూపమున అనుభవించువాడు; భక్తితో నొసగిన కానుకలు స్వీకరించి సంతుష్టుడయ్యేవాడు; యజ్ఞములో అర్పించినదానిని గ్రహించువాడు.

146.సహిష్ణుః --- సహించి, క్షమించి, అనుగ్రహించు కరుణామయుడు; ఓర్పు కలిగి భరించు సర్వ సాక్షి, సహన మూర్తి; దుష్టులను సంహరించువాడు.

147.జగదాదిజః --- జగములన్నింటికంటే ముందుగా నున్నవాడు.

148.అనఘః --- పాపరహితుడు; కల్మషము లేనివాడు.

149.విజయః --- జయించుటయే స్వభావ స్వరూపముగా గలవాడు; బ్రహ్మ రుద్రాదుల విజయములకు కూడా కారణమైనవాడు; ప్రకృతిని జయించినవాడు; పాండవులలో అర్జునుడు.

150.జేతా --- జయించువాడు; అంతా ఆయన ఇచ్ఛానుసారమే జరుగును.

151.విశ్వయోనిః --- విశ్వమునకు జన్మ స్థానము, కారణము; విశ్వమే కారణముగా గలవాడు.

152.పునర్వసుః --- తన సృష్టి యందంతట సకల దైవములందును అంతరాత్మయై మరల మరల విలసిల్లువాడు; ప్రళయానంతరము మరల సృష్టి కావించువాడు.

శ్లోకం 17సవరించు

153.ఉపేంద్రః --- ఇంద్రునిపై ఇంద్రుడు (ఇంద్రునకు అధిపతి) ; ఇంద్రునకు తమ్ముడై (వామనుడై) అవతరించినవాడు; ఇంద్రియములకు అగోచరుడు.

154.వామనః --- పొట్టివానిగా అవతరించిన వాడు; చక్కనైన, కనులకింపైన, చూడ చిన్నదైన రూపము గలవాడు; ఇంద్ర రక్షణకు వామనావతారము దాల్చినవాడు.

155.ప్రాంశుః --- ఎంతో ఎత్తైన, ఉన్నతమైన, విస్తారమైన దేహముగలవాడు; త్రివిక్రముడై ముల్లోకములు ఆక్రమించినవాడు.

156.అమోఘః --- మహదాశయముతో విశేష పరిణామములు గల పనులు చేసెడివాడు; శ్రీహరి ప్రతి కార్యము విశేషించి కారణ యుక్తము, ఏదియును వ్యర్ధము కాదు, ప్రతి పనికిని పరమార్ధము ఉంది.

157.శుచిః --- పరమ పావన మూర్తి, ఏ విధమైన దోష మాలిన్యములు అంటనివాడు; ప్రత్యుపకారమేమియును కోరని పరిశుద్ధుడు; భక్తులను పవిత్రులుగా చేయువాడు.

158.ఊర్జితః --- అనంత శక్తి సామర్థ్య సంపన్నుడు; బలి చక్రవర్తిని పాతాళమునకు త్రొక్కిన మహాబలవంతుడు; ఐశ్వర్యము, శక్తి సంపన్నత, నిర్మలత్వము గలవన్నియును భగవద్విభూతులు (తేజోంశ సంభూతములు).

159.అతీంద్రః --- ఇంద్రునికంటె అధిపుడు; మనసు కంటే శ్రేష్ఠుడు.

160.సంగ్రహః --- ప్రళయ కాలమున సమస్తమును తనయందు చేర్చుకొనువాడు; సమస్తమును కలిపి తన అధీనములో నుంచుకొన్నవాడు; సులభముగా, కేవలము భక్తి వల్లనే పొందనగువాడు (అందుబాటులో ఉండేవాడు)

161.సర్గః --- తనను తానే సృష్టించుకొని, తననుండి సమస్తమును సృజించినవాడు; భక్తులననుగ్రహీంచుటకు తనను తానే సృష్టించుకొనువాడు (అవతరించువాడు).

162.ధృతాత్మా --- సకల జీవాత్మలకును ఆధారమైనవాడు (అన్ని ఆత్మలను ధరించువాడు) ; షడ్భావ వికారములు లేనివాడు.

163.నియమః --- శాసన కర్త; నియమములనేర్పఱచి, నియంత్రించి, నడపువాడు; భక్తుల శత్రువులను నిగ్రహించువాడు.

164.యమః --- పరిపాలించువాడు. సమస్తమును (ప్రకృతి శక్తులను) వశము చేసుకొన్నవాడు; జీవుల హృదయములందు అంతర్యామియై నడిపించువాడు.

శ్లోకం 18సవరించు

165.వేద్యః --- తెలిసికొనబడువాడు; తెలిసికొన దగినవాడు (మోక్షగాములకు).

166.వైద్యః --- విద్య లన్నియును తెలిసినవాడు, సర్వజ్ఞుడు; జనన మరణ చక్రమునుండి తన భక్తులను ముక్తులోనరింప నెరిగినవాడు; భవరోగ బంధన విమోచకమగు ఔషధ విద్యయందు ప్రవీణుడు.

167.సదాయోగీ --- భక్తులపట్ల ఎల్లపుడు జాగరూకుడై అందుబాటులోనుండెడివాడు; సర్వవ్యాపియై విశ్వమును అవిచ్ఛిన్నముగా నిలుపువాడు; సదా ధర్మమార్గానువర్తి యైనవాడు; యోగచింతనలో నిమగ్నుడైన సచ్చిదానంద పూర్ణ బ్రహ్మము; ఎల్లపుడు సమత్వ భావన కలిగినవాడు.

168.వీరహా --- బలవంతులగు దుష్టులను నాశనము చేయువాడు.

169.మాధవః --- (73, 169, 741 నామములు) మా ధవః -శ్రీమహాలక్ష్మి (మా) కి భర్త ; మధువిద్య (మౌనము, ధ్యానము, యోగము) ద్వారా తెలిసికొనబడువాడు; సకల విద్యా జ్ఞానములకు ప్రభువు; పరమాత్మను గూర్చిన జ్ఞానము ప్రసాదించువాడు; మధు (యాదవ) వంశమున పుట్టినవాడు; తనకు వేరు ప్రభువు లేనివాడు (అందరకు ఆయనే ప్రభువు) ; మౌనముగానుండి, సాక్షియై నిలచువాడు; బ్రహ్మ విద్యను ప్రసాదించువాడు.

170.మధుః --- భక్తులకు తేనెవలె, అమృతమువలె అత్యంత ప్రియమైనవాడు; మంగళకరమగు జ్ఞానమయుడు.

171.అతీంద్రియః --- ఇంద్రియములకు అందనివాడు (ఇంద్రియముల ద్వారా తెలియరానివాడు).

172.మహామాయః --- అధిగమింపజాలని మాయామయుడు

173.మహోత్సాహః --- గొప్ప ఉత్సాహముతో కార్యాచరణ కావించువాడు; అంతులేని సహనముతో జగత్తును భరించువాడు.

174.మహాబలః --- అనంతమగు, అద్భుతమగు బలము కలవాడు; బలవంతులకంటె బలవంతుడు; అందరికిని (భక్తులకు) వివిధ బలములను ప్రసాదించువాడు (జీవనాధారము).

శ్లోకం 19సవరించు

175.మహాబుద్ధిః --- అనంతమగు బుద్ధి (జ్ఞానము, విచక్షణ, గ్రహణము) కలవాడు; అన్ని ప్రాణులలోను బుద్ధికి కారణమైనవాడు.

176.మహావీర్యః --- సకల సృజనాత్మక దివ్య శక్తులకును ఆఆరము; అచంచల మూర్తి; సృష్టిలోని చేతనత్వమంతా భగవంతుని అంశయే.

177.మహాశక్తిః --- సృష్ట్యాది సకల కార్యములకును ఆరణమగు శక్తిగలవాడు; క్రియాశక్తి, ఇచ్ఛాశక్తి, జ్ఞానశక్తుల సంగమమైన అనంత శక్తి సంపన్నుడు; అన్ని శక్తులకు, అందరిలోని శక్తులకు మూలము. మహిమాన్విత శక్తిపరుడైన భగవానుడు. భగవానుని యందలి ఇచ్చాశక్తిచే సృష్టి ఊహించబడెను. ఆ పరమాత్మ యందలి జ్ఞానశక్తిచే సృష్టిక్రమము నిర్వహించబడెను. ఆ పావనాత్ముని యందలి క్రియాశక్తిచే క్రియారూపము దాల్చెను. ఈవిధంగా తనలోని శక్తిత్రయ ప్రభావముచే భగవానుడు సృష్టికార్యమును నిర్వహించెను. అందుచేత అతను మహాశక్తి అని పిలువబడెను.

178.మహాద్యుతిః --- అసమానమగు దివ్యమైన కాంతితో విరాజిల్లువాడు, తేజోమయుడు; సృష్టిలోని కాంతి అంతయు భగవంతుని ప్రకాశము వలననే కలుగుచున్నది.

179.అనిర్దేశ్యవపుః --- వర్ణించుటకు వీలు కానట్టి, ఊహింపనలవి కానట్టి దివ్య మంగళ మూర్తి.

180.శ్రీమాన్ --- (22, 180, 222 నామములు) దివ్యాభరణ శోభితుడు; సౌందర్యమూర్తి; సుందరాంగుడు; లక్ష్మీ వల్లభుడు; సకలైశ్వర్యయుతుడు.

181.అమేయాత్మా --- తెలియరాని స్వరూపము గలవాడు; ఊహింపరాని తత్వమూర్తి; దివ్య గాంభీర గుణ సంపన్నుడు.

182.మహాద్రిధృత్ --- / మహాద్రిధృక్ --- గొప్ప కొండలను ధరించినవాడు; క్షీరసాగర మథనమున శ్రీకూర్మమూర్తియై మందర గిరిని, చిన్నికృష్ణునిగా గోవర్ధన గిరిని ఎత్తినవాడు.

శ్లోకం 20సవరించు

183.మహేష్వాసః --- తిరుగులేని, గొప్ప బాణములు ప్రయోగించువాడు; బ్రహ్మాండమగు ధనుస్సును ధరించినవాడు; గొప్ప విలుకాడు.

184.మహీభర్తా --- భూభారమును వహించినవాడు - ఆదికూర్మమై భూమిని భరించియుండు కూర్మావతార మూర్తి, పాతాళాంతర్గతయైన భూదేవిని ఉద్ధరించిన భూవరాహమూర్తి.

185.శ్రీనివాసః --- సిరికి నిలయమైనవాడు, శ్రీమహాలక్ష్మికి తన హృదయమే నివాస స్థానముగా నున్నవాడు.

186.సతాంగతిః --- సత్పురుషులకు, ముముక్షువులకు పరమగతియైనవాడు.

187.అనిరుద్ధః --- ఎవరివల్లను, ఎన్నడైనను నిరోధింపబడనివాడు; అపరిమిత చేష్టామూర్తి.

188.సురానందః --- దేవతలకు ఆనందము ప్రసాదించు దేవదేవుడు.

189.గోవిందః --- దేవతలచే ప్రస్తుతింపబడు దేవదేవుడు; మహార్ణవమునుండి భూమిని ఉద్ధరించిన శ్రీవరాహమూర్తి; గోవులను కాచేటి గోపాలుడు; వేదములనొసగిన, వేదముల ద్వారా పొందదగినవాడు, వేదవేద్యుడు.

190.గోవిదాం పతిః --- వేదార్ధములనెఱిగిన జ్ఞానులకు రక్షకుడు.

శ్లోకం 21సవరించు

191.మరీచిః --- కాంతి, కిరణము, తేజోమయుడు; తేజోవంతులలో దివ్యతేజోమూర్తి.

192.దమనః --- సంసార భారమును తొలగించి, బంధ విముక్తినొసగువాడు; అధర్మమార్గమున చరించువారిని శిక్షించువాడు; తన దివ్య తేజస్సుచే సమస్త ప్రాణుల తాపములను హరించువాడు.

193.హంసః --- భక్తులకు సంసార భయమును పోగొట్టువాడు; హంసవంటి గుణములు గలవాడు, హంసావతారమును ధరించినవాడు; సోహం అని తెలిపిన పరబ్రహ్మము; అన్ని శరీరములందలి అంతర్యామి.

194.సుపర్ణః --- చక్కనైన రెక్కలు గలవాడు (గరుత్మంతుడు, హంస) ; జ్ఞానము, కర్మ అను అందమైన రెక్కలనధిరోహింపజేసి సంసార సాగరమును తరింపజేయువాడు.

195.భుజగోత్తమః --- ఆదిశేషునకు ప్రభువు, శేషశాయి; సర్పములలో ఉత్తముడు (అనంతుడు, వాసుకి) ; వ్యాపనము, చలనము కలిగినవానిలో ఉత్తముడు (సర్వవ్యాపి).

196.హిరణ్యనాభః --- బంగారమువంటి, కళ్యాణప్రథము, మనోహరమునగు నాభియందు చతుర్ముఖ బ్రహ్మకు ఆధారమైనవాడు; బ్రహ్మను కన్న తండ్రి.

197.సుతపాః --- అత్యుత్తమ జ్ఞానమునకు ఆలవాలము; మూర్తీభవించిన తపము; బదరికాశ్రమమున నరనారాయణ రూపమున గొప్ప తపసు నాచరించినవాడు.

198.పద్మనాభః --- బొడ్డు తామరపూవు గలవాడు (బ్రహ్మకు జన్మస్థానము) ; అందరి హృదయ కమలములందు వసించువాడు; జ్ఞానమునకు నిలయము; బహు మనోహరుడు.

199.ప్రజాపతిః --- సకలజీవులకును ప్రభువు; బ్రహ్మాదులకు ప్రభువు.

శ్లోకం 22సవరించు

200.అమృత్యుః --- మరణము గాని, నాసనము గాని లేనివాడు.

201.సర్వదృక్ --- విశ్వ దర్శియై మహాజ్ఞానముతో జీవులు చేయు సర్వ కర్మలు చూచుచుండువాడు.

202.సింహః ---సింహము; నరసింహావతారము; పాపములను నశింపజేయువాడు.

203.సంధాతా --- జీవులను వారి కర్మఫలములకు ముడివేయు (అనుసంధానించు) వాడు; నిత్యము ఆశ్రితులను చేరదీయువాడు.

204.సంధిమాన్ --- భక్తులందు ఐక్యమై యుండువాడు; తాను స్వయముగా జీవరూపుడై కర్మఫలములను అనుభవించువాడు.

205.స్థిరః --- భక్తుల పట్ల బాంధవ్యము నిలకడగా గలాడు; నిశ్చలుడు, నిర్వికారుడు, నిత్యుడు.

206.అజః --- పుట్టుకలేనివాడు (స్తంభమునుండి అవతరించిన శ్రీనారసింహమూర్తి) ; అడ్డంకులను తొలగించువాడు; భక్తుల హృదయములందు చరించువాడు; భక్తుల మనములోని అజ్ఞానము హరించువాడు; సకల శబ్దములకును మూలము ('అ'కారము)

207.దుర్మర్షణః --- ఎదురులేనివాడు, అడ్డులేనివాడు; అసురులకు భరింపశక్యముగాని వాడు.

208.శాస్తా --- బోధించువాడు, జగద్గురువు; శాసించువాడు, భక్తుల మార్గము నవరోధించువారిని శిక్షించువాడు.

209.విశ్రుతాత్మా --- జగమంతయు విస్తృతముగా ఎవరి అద్భుత లీలా మహాత్మ్యములను గానము చేయునో ఆ దేవదేవుడు; సత్యము, జ్ఞానము, పరబ్రహ్మము - ఇత్యాది విశిష్ట నామములచే స్తుతింపబడు అనంతగుణ సంపన్నుడు; వివిధ స్వరూపములుగా కీర్తింపబడు సహస్రమూర్తి; విశేష, షడ్గుణ్య పరిపూర్ణ, పరమాత్మ.

210.సురారిహా --- దేవతల శతృవులను హరించువాడు.

211.గురుర్గురుతమః --- గురువులకు గురువు; గురువులందు సర్వశ్రేష్ఠుడు;

గురుః --- సర్వ విద్యలూ నేర్పు భగవానుడు;

గురుతమః --- ఆచార్యులకు పరమాచార్యుడు. (శంకరాచార్యులు 'గురుః', 'గురుతమః' అను రెండు నామములుగా పరిగణించిరి. పరాశర భట్టు 'గురుతమ గురువు' అనే ఒకేనామముగా పరిగణించిరి.

212.ధామ --- పరమపదము, అత్యుత్తమ నివాస స్థానము; సకల జీవులు చేరవలసిన పరమోత్కృష్ట స్థానము; ప్రళయమున చరాచరాధార భూతుడు; మార్గదర్శి; పరంజ్యోతి, దివ్య ప్రకాశము; సకల కామితార్ధములకును నిలయము.

213.సత్యః --- మంచి చేయునది; మేలు చేయువాడు.సత్యస్వరూపుడు.

214.సత్యపరాక్రమః --- నిజమైన, అనన్యమైన, తిరుగులేని పరాక్రమము కలవాడు; సత్ప్రవర్తనకు అండగా నిలుచు పరాక్రమము గలవాడు.

215.నిమిషః --- యోగనిద్రలో నున్నవాడు; తన భక్తుల శత్రువులపై కటాక్షవీక్షణలు పడనీయనివాడు (భక్తుల శతృవులయందు దయచూపనివాడు)

216.అనిమిషః --- ఎల్లపుడు కనులు తెరచియుండువాడు; భక్తుల రక్షణలో సదా మెలకువగా నుండువాడు.

217.స్రగ్వీ --- వైజయంతీ మాలను ధరించినవాడు; సూర్య చంద్రాది సమస్తలోకమును మాలగా ధరించినవాడు.

218.వాచస్పతిః --- వాక్కునకు ప్రభువు; గురువులకు గురువు, విద్యలకు విద్య; వేదములకు మూలము.

219.ఉదారధీః --- ఉదారమగు (కరుణాపూరితమగు) బుద్ధి (గుణము) కలిగినవాడు.

వాచస్పతి ఉదారధీః --- పరమశ్రేష్టమగు దివ్యజ్ఞానము. (శంకరాచార్యులు ఒకే నామముగా పరిగణించారు.)

శ్లోకం 24సవరించు

220.అగ్రణీః --- ముందుండి గమ్యస్థానమునకు దారిచూపువాడు, భక్తులకు ఉత్తమగతికి మార్గము చూపువాడు, మార్గదర్శి.

221.గ్రామణిః --- సకల సముదాయములకు (సామాన్యజీవులకు, దేవతలకు, ముముక్షువులకు) నాయకుడు; అందరికిని మోక్షమార్గము చూపు పెద్దదిక్కు; సత్యసూరులకు నాధుడు.

222.శ్రీమాన్ --- (22, 180, 222వ నామములు) శ్రీ అనగా కాంతి, తేజస్సు, వైభవము, సంపద; సకల సంపదలు మూర్తీభవించిన మూర్తి, సిరిగలవాడు; సమస్త వైభవము గలవాడు, శ్రీ, ధృతి, స్మృతి, కీర్తి గలవాడు; ప్రకాశించువాడు, తేజోమూర్తి; శ్రీమహాలక్ష్మీపతి; వక్షస్థలమున శ్రీదేవిని నిలుపుకొన్నవాడు; సకల శక్తిమంతుడు. 'శ్రీ' అనగా లక్ష్మీదేవి. సదా లక్ష్మీదేవితో కూడి యుండువాడు - విష్ణుమూర్తి. ఆదిదేవుని వక్షస్థలమున లక్ష్మీదేవి సదా వసించుచుండెను. లక్ష్మీదేవి ఐశ్వర్య ప్రదాయిని అయిన లక్ష్మీదేవిని తన వక్షస్థలమున ధరియించిన ఆదిదేవుడు. 'వక్షస్థలము' హృదయమును సూచించుటచే హృదయములో కల్యాణ సంపద కలిగియున్నవాడని భావము.

223.న్యాయః --- భక్తులకు తగురీతిలో (మోక్ష) ఫలము ప్రసాదించువాడు; పరబ్రహ్మజ్ఞానమునకు దారిచూపు తర్ము, యుక్తి; విశ్వమందు అంతటిని సక్రమముగా నియమముగా నడుపు శక్తి.

224.నేతా --- భక్తుల కోరికలను తీర్చువాడు; విశ్వమునందన్ని వ్యవహారములను నిర్వహించు అధికారి; భక్తులను తన నేతృత్వములో సన్మార్గ మోక్షమార్గములకు చేర్చువాడు.

225.సమీరణః --- అద్భుతమైన, మనోహరమైన కార్యములను నిర్వర్తించువాడు; ప్రాణమునకు కావలసిన వాయువు తానే అయి ఉన్నవాడు; సకల జీవుల శ్వాసను, తదితర చైతన్యమును నడపువాడు.

226.సహస్రమూర్ధా --- వేయి (లెక్క పెట్టలేనన్ని) శిరసులు గలవాడు;అంతటను ఉండువాడు.

227.విశ్వాత్మా --- విశ్వమునకే ఆత్మ; సకల భూతములకును అంతస్థితుడైన ఆద్యుడు.

228.సహస్రాక్షః --- వేయి (లెక్క పెట్టలేనన్ని) కన్నులు గలవాడు; అంతటిని చూచుచుండువాడు.

229.సహస్రపాత్ --- వేయి (లెక్క పెట్టలేనన్ని) పాదములు గలవాడు; అన్ని చోట్ల చరించువాడు.

శ్లోకం 25సవరించు

230.ఆవర్తనః --- సంసార చక్రమును పరిభ్రమింపజేయువాడు.

231.నివృత్తాత్మా --- (231, 454, 604, 780 నామములు) అన్నింటికంటె మహోన్నతమగు పరమపద తత్వమూర్తి; సంసార చక్రమును త్రిప్పువాడైనను కోర్కెలకు అతీతుడైనవాడు, మాయాతీతుడు; నివృత్తి ధర్మమును పాటించువారికి ఆత్మస్వరూపుడు; సంసార బంధములకు అతీతుడు; నిత్యవిభూతి యనెడు స్వరూపము గలవాడు.

232.సంవృతః --- కప్పబడియుండువాడు (తెలియజాలనివాడు) ; తమోగుణముచే మూఢులగువారికి కన్పించనివాడు; అజ్ఞానులైన మానవుల దృష్టికి మృగ్యుడై యున్నవాడు.

233.సంప్రమర్దనః --- చీకటిని, అజ్ఞానమును, మాయను పారద్రోలువాడు; (రుద్రుడు, యముడు వంటి రూపములలో) దండించువాడు; దుష్టులను మర్దించువాడు (హింసించు వాడు).

234.అహఃసంవర్తకః --- సూర్యుని రూపముననుండి దినములను (కాల చక్రమును) చక్కగా ప్రవర్తింపజేయువాడు.

235.వహ్నిః --- సమస్తమును వహించువాడు (భరించువాడు) ; దేవతలకు హవిస్సునందించు అగ్నిహోత్రుడు.

236.అనిలః --- (236, 818 నామములు) వాయువు; ప్రాణమునకు ఆధారమైన ఊపిరి; ప్రేరణ లేకుండానే (వేరెవరు చెప్పకుండానే) భక్తుల కోర్కెలు తీర్చువాడు; ఆది లేనివాడు (తానే స్వయముగా ఆది.) ; సంగమము (బంధము) లేకుండా, మంచి చెడులకు అతీతమైనవాడు; కరిగిపోనివాడు; సర్వజ్ఞుడు; భక్తులకు సులభముగా అందువాడు; స్థిరమైన నివాసము (నిలయము) లేనివాడు; ఇల (భూమి) ఆధారము అవుసరము లేనివాడు; అన్నిచోట్ల ఉండువాడు (ఎక్కడో దాగని వాడు) ; సదా జాగరూకుడైనవాడు.

237.ధరణీధరః --- భూమిని ధరించువాడు (భరించువాడు, పోషించువాడు).

శ్లోకం 26సవరించు

238.సుప్రసాదః --- అనంతమైన దయగలవాడు; అనుగ్రహ స్వరూపుడు; శుభకరమగు ఫలములను ప్రసాదించువాడు.

239.ప్రసన్నాత్మా --- సర్వకాల సర్వావస్థలయందును ప్రసన్నమైన, ప్రశాంతమైన మనసు గలవాడు; రాగాదులచే ప్రభావితము కానివాడు.

240.విశ్వసృట్, విశ్వసృడ్ --- విశ్వమును సృజించినవాడు;

విశ్వధృగ్ --- విశ్వమును తన అధీనములో ధరించి, బాగోగులు గమనించువాడు.

(పాఠాంతరములు) విశ్వసృగ్, విశ్వసృష్ట్

241.విశ్వభుగ్విభుః --- 'విశ్వ భుగ్ విభుః' అంతటను వ్యాపించి అన్నింటిని రక్షించువాడు.

శంకరాచార్యులు రెండు వేరువేరు నామములుగా వ్యాఖ్యానించిరి.

విశ్వభుగ్ --- జీవరూపమున విశ్వమును అనుభవించువాడు, భక్షించువాడు; అన్ని అనుభూతులను తనయందు లీనము చేసికొనును; అన్ని దిశలందును విస్తరించి విశ్వమును ఏర్పరచాడు

విభుః --- హిరణ్య గర్భుడై, అనేక రూపములు ధరించి, విశ్వమంతయును నిండి వెలుగుచున్న పరమేశ్వరుడు; సర్వము తానె యైనవాడు; అన్ని చోట్ల అన్నింటిని నింపువాడు; విశ్వమునకు ప్రభువు.

242.సత్కర్తా --- సజ్జనులను, పుణ్యవర్తనులను, ధర్మాత్ములను ఆదరించువాడు, సత్కరించువాడు.

243.సత్కృతః --- పూజనీయులచేత కూడా పూజింపబడువాడు; లోకైక పూజ్యుడు.

244.సాధుః --- (భక్తుల క్షేమమునకు అవుసరమైన పనిని) సాధించువాడు; సాధువర్తనుడు, సదాచార సంపన్నుడు.

245.జహ్నుః --- గుహ్యమైనవాడు, కానరానివాడు (మూఢులను విడనాడువాడు) ; ప్రళయకాలమున సమస్తమును లయము చేయువాడు; దోషులకు దూరముగానుండువాడు.

246.నారాయణః --- సకలాత్మలకు ఆధారమైనవాడు, జీవసముదాయములకు ఆశ్రయుడు; జగత్తంతయును (లోపల, వెలుపల) వ్యాపించియున్నవాడు; జలములకు (నారములకు) ఆధారము, జలములే నివాసము అయినవాడు; ప్రళయకాలమున జీవులకు నిలయమగువాడు.

247.నరః --- నాశనము (తుది) లేనివాడు; నడపించువాడు, నాయకుడు; నిత్యమగు చేతనాచేతనములకు విభూతిగా గలవాడు; జీవులను కర్మానుసారము ఉత్తమగతికి నడపువాడు..

శ్లోకం 27సవరించు

248.అసంఖ్యేయః --- లెక్కకు అందనన్ని, అనంతములైన గుణ, స్వరూప, నామములు కలవాడు.

249.అప్రమేయాత్మా --- కొలుచుటకు, పోల్చుటకు శక్యము కాని స్వరూపాదులు కలవాడు; ప్రత్యక్షముగాగాని, పరోక్షముగా గాని తెలిసికొన శక్యము కాని, ఎట్టి ప్రమాణములచేతను నిర్వచించుటకు వీలుగాని దివ్యాత్మ స్వరూపుడు; ఏ విధమైన జ్ఞానము చేతను పూర్తిగా అర్ధము కానివాడు.

250.విశిష్టః --- అతిశయించి యున్న వాడు; అన్నింటినీ మించువాడు, అందరికంటే అధికుడు; ఎవరిపైనా ఆధారపడనివాడు.

251.శిష్టకృత్ --- తన భక్తులను సదాచార సంపన్నులుగాను, ఉన్నతులుగాను చేయువాడు; శాసనము చేయువాడు.

252.శుచిః --- (157, 252 నామములు) పవిత్రమైనవాడు; పవిత్రము చేయువాడు.

253.సిద్ధార్థః --- సకలార్ధములు సిద్ధించినవాడు, సంపూర్ణుడు, నిత్యపూర్ణుడు.

254.సిద్ధసంకల్పః --- సిద్ధించిన సంకల్పము కలవాడు, అన్నికోరికలు నెరవేరినవాడు.

255.సిద్ధిదః --- భక్తులకు సిద్ధులను ప్రసాదించువాడు.

256.సిద్ధిసాధనః --- సిద్ధిని పొందుటకు సాధనమైనవాడు.

శ్లోకం 28సవరించు

257.వృషాహీ --- అనేక వృషాహములు (ధర్మ దినములు) ద్వారా సేవింపబడువాడు; ఇతనిని పందే మొదటి రోజు సకల శ్రేయస్సులకు ప్రారంభ దినములాగా ధర్మరూపముగా నుండును; ధర్మ స్వరూపుడై ప్రకాశించువాడు; తన భక్తులను ధర్మపరాయణులుగా చేసి పగటివలె వెలిగించువాడు; వృషాహ యజ్ఞమునకు దేవత; అగ్నివలె తేజోమయుడు, అన్ని తేజములకు ఆధారమైనవాడు. (దినమే సుదినము, సీతారామ స్మరణే పావనము, అక్కరతోడ భద్రాచలమునను చక్కని సీతారాముల జూచిన ఆ దినమే సుదినము)

258.వృషభః --- భక్తులపై కామితార్ధములు వర్షించు కరుణామూర్తి; అమృతమును వర్షించి సంసార తాపమును ఉపశమింపజేయువాడు; ధర్మమూర్తియై వెలుగొందువాడు.

259.విష్ణుః --- (2, 259, 663 నామములు) అంతటను వ్యాప్తిని పొంది భక్తులను ఎల్లెడల బ్రోచువాడు; కొండలంత వరములు గూపెడి కోనేటి రాయడు.

260.వృషపర్వా --- తనను చేరుకొనుటకై ధర్మము అను మెట్లదారిని ప్రసాదించినవాడు.

261.వృషోదరః --- ధర్మమును ఉదరమున ధరించినవాడు; ప్రళయ (వర్ష) కాళమున సమస్తమును ఉదరమున భద్రపరచువాడు; యజ్ఞయాగాదులలో అర్పించిన ఉపచారములను గ్రహించు ఉదరము కలిగినవాడు; ధర్మ నిర్వర్తకులగు బ్రహ్మాదులు ఆయన ఉదరమునుండి జన్మించిరి; ఉదరమున అగ్నిని ధరించినవాడు; భక్తులను కడుపులో పెట్టుకొని కాచువాడు.

262.వర్ధనః --- వర్ధిల్ల జేయువాడు;వృద్ధి పరంపరలు కలిగించువాడు; ఆశ్రితుల శ్రేయస్సును వృద్ధినొందించువాడు.

263.వర్ధమానః --- వర్ధిల్ల జేయుటయే గాక, అన్ని రూపములు తానై స్వయముగా వృద్ధి పొందువాడు.

264.వివిక్తః --- విలక్షణమైనవాడు, ప్రత్యేకమైనవాడు; లోకోత్తర చరిత్రుడగుటచే ఏకాంతి అయినవాడు; వేరెవరితోను, వేనితోను పోలిక గాని, బంధము గాని లేని నిర్లిప్తుడు.

265.శ్రుతిసాగరః --- వేదములకు సాగరము వంటివాడు; వేదములకు మూలము, వేద జ్ఞానమునకు పరమార్ధము ఆయనే.

శ్లోకం 29సవరించు

266.సుభుజః --- అందమైన భుజములు గలవాడు; జగద్రక్షకుడు, భక్త వరదుడు. (ఇందరికి నభయంబులిచ్చు చేయి, కందువగు మంచి బంగారు చేయి)

267.దుర్ధరః --- ఎవరిచేతను ఆపబడజాలని భుజబలము కలవాడు (ఎదురు లేనివాడు) ; తెలిసికొనుటకు అందనివాడు (తెలియరాని వాడు) ; మనసులో నిలుపుకొనుటకు కష్టమైనవాడు (నిలువరాని వాడు) ; మరి దేనిచేతను ధరింపజాలనివాడు (భరింపరానివాడు)

268.వాగ్మీ --- మధురమైన, ప్రియమైన, స్తుతింపదగిన వాక్కుగలవాడు; శక్తిపూరితమైన వాక్కు గలవాడు; వేదములు ఆయన వాక్కునుండి ఉద్భవించెను.

269.మహేంద్రః --- మహత్తరమగు, అనన్యమగు ఈశ్వర్యము గలవాడు, సిరిగలవాడు; ఇంద్రునకును, దేవతలకును దేవుడు; అన్ని వెలుగులకు మూలము.

270.వసుదః --- సంపదల నిచ్చువాడు; భక్తుల అవసరములకు సకాలములో షడ్గుణైశ్వర్య సంపదలనే ధనము నిచ్చువాడు.

271.వసుః --- తాను ఇచ్చు ధనము కూడా తానే ఐనవాడు; జ్ఞానులైనవారు కాంక్షించు సంపద వాసుదేవుడే (ముంగిట నల్లదివో మూలనున్న ధనము).

272.నైకరూపః --- అనేక రూపములతో వెలయు విశ్వరూపుడు; ఒక రూపము అనికాక అనేక అవతారములు గలవాడు; (అన్ని రూపములు నీ రూపమైనవాడు, ఆది మధ్యాంతములు లేక అలరువాడు).

273.బృహద్రూపః --- మహాద్భుతమైన పెద్ద రూపము గలవాడు; వరాహ, నారసింహ, త్రివిక్రమ వంటి బ్రహ్మాండ స్వరూపములు గలవాడు.

274.శిపివిష్టః --- కిరణముల స్వరూపమున అంతటా వ్యాపించియున్నవాడు; యజ్ఞపశువునందు ఆవహించియున్నవాడు.

275.ప్రకాశనః --- తన విశ్వ రూపమును దర్శించు భాగ్యము భక్తులకు ప్రసాదించువాడు; సమస్తమును ప్రకాశింప జేయువాడు.

శ్లోకం 30

276.ఓజస్తేజోద్యుతిధరః --- పరిపూర్ణమగు ఓజస్సు (బలము), తేజస్సు (శతృవులను ఓడించు శక్తి), ద్యుతి (కీర్తి, కాంతి) కలిగినవాడు

277.ప్రకాశాత్మా --- ప్రకాశవంతమగు స్వరూపము గలవాడు; (మూర్ఖులు కూడా అంగీకరించేటట్లుగా, గొప్పగా) ప్రకాశించేవాడు.

278.ప్రతాపనః --- సూర్యాగ్నుల రూపమున వెలుతురును, జీవులలో ఉష్ణమును కలిగించి కాపాడువాడు; తన ఉగ్రరూపమున జగత్తును తపింపజేయువాడు; ప్రళయాగ్నియై జగత్తును లయము చేయువాడు.

279.ఋద్ధః --- అన్ని ఉత్తమ గుణములు సమృద్ధిగా కలిగిన పరిపూర్ణుడు.

280.స్పష్టాక్షరః --- స్పష్టమైన వేదాక్షరములు గలవాడు, అనగా వేదము లోని అక్షరముల ద్వారా స్పష్టమైనవాడు; దివ్యమగు ప్రణవ శబ్దము ద్వారా తెలియబడువాడు; విశ్వమును కలిపి పట్టియుంచువాడు.

281.మంత్రః --- తన నామమును మననము చేయువారిని రక్షించువాడు; వేద స్వరూపుడు, మంత్ర మూర్తి.

282.చంద్రాంశుః --- చంద్రుని కిరణములవలె (వెన్నెల వలె) చల్లగానుండి, ఆహ్లాదమును కలిగించి, సంసార తాపమును శమింపజేయువాడు; సస్యములను పోషించువాడు.

283.భాస్కరద్యుతిః --- సూర్యుని వంటి తేజస్సు గలవాడు; శత్రుదుర్నిరీక్ష్య పరాక్రమశీలి; సూర్యునికి కాంతిని ప్రసాదించువాడు.

శ్లోకం 31సవరించు

284.అమృతాంశూద్భవః --- అమృత కిరణ్మయుడగు చంద్రుని జననమునకు కారణము, చంద్రుని తన మనస్సునుండి పుట్టించినవాడు; జలములను వ్యాపింపజేసి జీవులను సృష్టించువాడు.

285.భానుః --- ప్రకాశించువాడు, కిరణ్మయుడు, సూర్యుడు; సూర్యునకు కూడా వెలుగును ప్రసాదించువాడు.

286.శశబిందుః --- దుర్మార్గులను విడనాడువాడు, శిక్షించువాడు; చంద్రుడు (కుందేలు వంటి మచ్చ గలవాడు) ; నక్షత్రముల, గ్రహముల గతులను నియంత్రించువాడు.

287.సురేశ్వరః --- దేవతలకు ప్రభువు; సన్మార్గమున నడచువారికి అండ.

288.ఔషధం --- భవరోగమును, భయంకరమగు జనన మరణ జరావ్యాధి పూరితమగు సంసారమను వ్యాధిని నయముచేయు దివ్యమగు నివారణ. (పొడగంటిమయ్యా మిమ్ము పురుషోత్తమా, మమ్ము ఎడయకవయ్యా కోనేటిరాయడా! చెడనీక బ్రతికించే సిద్ధ మంత్రమా, రోగాలడచి రక్షంచే దివ్యౌషధమా!)

289.జగతస్సేతుః --- మంచి, చెడుల మధ్య అడ్డుగా నిలచినవాడు; సంసారసాగరమును దాటుటకు ఉపయోగపడు వంతెన; చలించుచున్నవానిని అదుపులోనుంచువాడు; ప్రపంచమునకు, జీవునకు వంతెన వంటివాడు..

290.సత్యధర్మపరాక్రమః --- సదా నిజమైన ధర్మగుణము, పరాక్రమము కలిగినవాడు.

శ్లోకం 32సవరించు

291.భూతభవ్యభవన్నాథః --- మూడు కాలములకును (గడచినది, జరుగుచున్నది, రాబోవునది) అధిపతి; మూడు కాలములందును అందరికి అన్నింటికి అధిపతి.

292.పవనః --- వాయువు, ప్రాణము; సంచరించేవాడు, సర్వత్ర వ్యాపించియుండువాడు.

293.పావనః --- అంతటినీ పవిత్రము చేయువాడు.

294.అనలః --- తృప్తిలేని (తరగని) దయ గలిగినవాడు (దాశరథీ! కరుణా పయోనిధీ!) ; అగ్ని; పాప వినాశకుడు.

295.కామహా --- కోరికలను (భక్తులకు తగని కామములను) నాశనము చేయవాడు.

296.కామకృత్ --- భక్తుల అభీష్టములను నెరవేర్చువాడు; కోర దగినవానిని సృష్టించువాడు; భక్తులకు తగిన మోక్షమును ప్రసాదించువాడు.

297.కాంతః --- అతి మనోహరుడు, సమ్మోహన రూపుడు, ఆత్మ బంధువు (నల్లనివాడు, పద్మ నయనమ్ములవాడు, నవ్వు రాజిల్లెడు మోమువాడు, సుధా రసమ్ము పై జల్లువాడు - నీదు పలుకె పలుకురా! నీదు కులుకె కులుకురా! నీదు తళుకె తళుకురా! నిజమైన త్యాగరాజనుత! ఎందు కౌగిలింతురా? నిన్నెంతని వర్ణింతురా!)

298.కామః --- ప్రేమ స్వరూపుడు, కోరుకొన దగినవాడు, మన్మధుడు; ధర్మార్ధకామమోక్షములను అభిలషించువారిచే కోరబడువాడు.

299.కామప్రదః --- కోరినవి ఇచ్చేవాడు (కొండలంత వరములు గూపెడు కోనేటిరాయడు).

300.ప్రభుః --- (35, 300 నామములు) అందరికంటె అధికుడు; అందరిని అధిగమించువాడు; అందరి మనస్సులను తనవైపు లాగుకొను అధిష్ఠాత; ఘటనాఘటన సమర్ధుడు; దేవాధిదేవుడు.

శ్లోకం 33సవరించు

301.యుగాదికృత్ --- యుగమును ఆరంభించువాడు; యుగములను సృష్టించి యుగారంభమున సృష్టికార్యము చేయువాడు; వటపత్రశాయి.

302.యుగావర్తః --- యుగములను ప్రవర్తింపజేయువాడు, కాల చక్రమును నడుపువాడు; కాల స్వరూపుడు.

303.నైకమాయః --- అనేకములైన అద్భుతములకు ఆలవాలమైనవాడు; ఎన్నోవిధములైన మాయా స్వరూపములను ధరించువాడు.

304.మహాశనః --- విపరీతమైన ఆకలి గలవాడు, కల్పాంతమున సమస్తమును భక్షించువాడు; ప్రళయకాలమున అంతటిని తనయందు లయమొనర్చుకొనువాడు; గొప్పగా వ్యాపించినవాడు.

305.అదృశ్యః --- కానరానివాడు; ఇంద్రియ, మనోబుద్ధులకు కనరాని, ఊహింప శక్యము గాని చరిత్ర గలవాడు (ఏడుకొండల సామి ఎక్కడున్నావయ్యా? ఎన్ని మెట్లెక్కినా కానరావేమయ్యా?).

306.వ్యక్తరూపః--- స్పష్టమైన రూపము కలవాడు, భక్తులకు దర్శనమొసగువాడు; స్వయంప్రకాశకుడు, అవతార మూర్తి, ప్రత్యక్షదైవము; యోగముచే కనుపించు రూపము కలవాడు.

అవ్యక్తరూపః --- తెలియరానివాడు.

307.సహస్రజిత్ --- వేలాది యుగములను జయించువాడు; వేలాది రాక్షసులను జయించువాడు (రామేణాభిహతా నిశాచర చమూ రామాయ తస్మై నమః)

308.అనంతజిత్ --- అంతులేని విజయములు కలిగినవాడు; అవధులు లేకుండా ప్రకాశించేవాడు; తన అనంత మహిమలను ఇతరులెరుగజాల నట్టివాడు.

301) యుగావర్త: - యుగములను త్రిప్పువాడు.

302) నైకమాయ: - తన మాయాశక్తిచే అనేక రూపములను ధరించి, ప్రదర్శించువాడు.

303) మహాశన: - సర్వమును కబళించువాడు.

304) అదృశ్య: - దృశ్యము కానివాడు.

30వ్యక్తరూప: - భక్తుల హృదయములలో వ్యక్తరూపుడై భాసిల్లువాడు.

306) సహస్రజిత్ - వేలకొలది రాక్షసులను సంగ్రామమున జయించువాడు.

307) అనంతజిత్ - అనూహ్యమైన శక్తి సామర్ద్యములు కలవాడై, రణరంగమున ఎదిరించువారిని జయించు శక్తి కలవాడు.

308) ఇష్ట: - ప్రియమైనవాడు.

309) అవిశిష్ట: - సర్వాంతర్యామియైనవాడు.

310) శిష్టేష్ట: - బుధజనులైన సాధుమహాత్ములకు ఇష్టుడైనవాడు.

311) శిఖండీ - శిరమున నెమలిపింఛమును ధరించినవాడు.

312) నహుష: - తన మాయచేత జీవులను సంసారమునందు బంధించువాడు.

313) వృష: - ధర్మస్వరూపుడైనవాడు.

314) క్రోధహా - సాధకులలోని క్రోధమును నశింపచేయువాడు.

315) క్రోధ కృత్కర్తా - క్రోధాత్ములగువారిని నిర్మూలించువాడు.

316) విశ్వబాహు: - బాహువులు విశ్వమంతట కలవాడు.

317) మహీధర: - భూమిని ధరించినవాడు.

318) అచ్యుత: - ఎట్టి వికారములకు లోనుగానివాడు. ( ఎటువంటి మార్పు పొందనివాడు.)

319) ప్రధిత: - ప్రఖ్యాతి నొందినవాడు.

320) ప్రాణ: - అంతటా చైతన్య స్వరూపమై నిండి, ప్రాణులను కదిలించు ప్రాణస్వరూపుడు.

321) ప్రాణద: - ప్రాణ బలము ననుగ్రహించువాడు.

322) వాసవానుజ: - ఇంద్రునకు తమ్ముడు.

323) అపాంనిధి: - సాగరమువలె అనంతుడైనవాడు.

324) అధిష్టానం - సర్వమునకు ఆధారమైనవాడు.

325) అప్రమత్త: - ఏమరు పాటు లేనివాడు.

326) ప్రతిష్ఠిత: - తన మహిమయందే నిలిచియుండువాడు.

327) స్కంద: - అమృత రూపమున స్రవించువాడు.

328) స్కందధర: - ధర్మమార్గమున నిలుపువాడు.

329) ధుర్య: - సర్వ జీవుల ఉత్పత్తి మొదలగు భారములను మోయువాడు.

330) వరద: - వరముల నొసగువాడు.

331) వాయువాహన: - సప్త వాయువులను బ్రహ్మాండమంతటను ప్రవర్తింపచేయువాడు.

332) వాసుదేవ: - అంతటను నిండియున్నవాడు.

333) బృహద్భాను: - ప్రకాశవంతమగు కిరణతేజముచే విశ్వమును ప్రకాశింపచేయువాడు.

334) ఆదిదేవ: - సృష్టి కార్యమును ప్రారంభించినవాడు.

335) పురంధర: - రాక్షసుల పురములను నశింపచేసినవాడు.

336) అశోక: - శోకము లేనివాడు.

337) తారణ: - సంసార సాగరమును దాటించువాడు.

338) తార: - గర్భ, జన్మ, జరా, మృత్యురూపమైన భయమునుండి తరింపజేయువాడు.

339) శూర: - పరాక్రమము గలవాడు.

340) శౌరి: - బలవత్తరములైన ఇంద్రియ మనోబుద్ధులను అణిచినవాడు.

341) జనేశ్వర: - జనులకు ప్రభువు.

342) అనుకూల: - సర్వులకు అనుకూలుడైనవాడు.

343) శతావర్త: - ధర్మ రక్షణార్థము అనేక పర్యాయములు ఆవిర్భవించినవాడు.

344) పద్మీ - పద్మమును చేతియందు ధరించినవాడు.

345) పద్మనిభేక్షణ: - పద్మమువంటి నేత్రములు కలవాడు.

346) పద్మనాభ: - పద్మము నాభియందుండువాడు.

347) అరవిందాక్ష: - కమలరేకులవంటి కన్నులు గలవాడు.

348) పద్మగర్భ: - పద్మగర్భమున నివసించువాడు.

349) శరీరభృత్ - ప్రాణుల శరీరములను పోషించువాడు.

350) మహార్ది: - మహావిభూతులు కలవాడు.

351) బుద్ధ: - ప్రపంచాకారముతో భాసించువాడు.

352) వృద్ధాత్మా - సృష్టికి పూర్వమే ఉన్నవాడు.

353) మహాక్ష: - గొప్ప నేత్రములు గలవాడు.

354) గరుడధ్వజ: - తన పతాకమునందు గరుడ చిహ్నము కలవాడు.

355) అతుల: - సాటిలేనివాడు.

356) శరభ: - శరీరములందు ప్రత్యగాత్మగా ప్రకాశించువాడు.

357) భీమ: - భీకరమైన శక్తి సంపన్నుడు.

358) సమయజ్ఞ: - సర్వులను సమభావముతో దర్శించుటయే తన పూజగా భావించువాడు.

359) హవిర్హరి: - యజ్ఞములలో హవిర్భాగమును గ్రహించువాడు.

360) సర్వలక్షణ లక్షణ్య: - సర్వప్రమాణములచే సిద్ధించు జ్ఞానముచేత నిర్ణయింపబడినవాడు.

361) లక్ష్మీవాన్ - సదా లక్ష్మీదేవి తన వక్షస్థలమందు కలిగినవాడు.

362) సమితింజయ: - యుద్ధమున జయించినవాడు.

363) విక్షర: - నాశములేనివాడు.

364) రోహిత: - మత్స్యరూపమును ధరించినవాడు.

365) మార్గ: - భక్తులు తరించుటకు మార్గము తాను అయినవాడు.

366) హేతు: - సృష్టికి కారణము అయినవాడు.

367) దామోదర: - దమాది సాధనలచేత ఉదారమైన బుద్ధిద్వారా పొందబడువాడు.

368) సహ: - సహనశీలుడు.

369) మహీధర: - భూమిని ధరించినవాడు.

370) మహాభాగ: - భాగ్యవంతుడు.

371) వేగవాన్ - అమితమైన వేగము కలవాడు.

372) అమితాశన: - అపరిమితమైన ఆకలి గలవాడు.

373) ఉద్బవ: - ప్రపంచసృష్టికి ఉపాదానమైనవాడు.

374) క్షోభణ: - సృష్టికాలమందు కల్లోలము కల్గించువాడు.

375) దేవ: - క్రీడించువాడు.

376) శ్రీ గర్భ: - సకల ఐశ్వర్యములు తనయందే గలవాడు.

377) పరమేశ్వర: - ఉత్కృష్ట మైనవాడు.

378) కరణమ్ - జగదుత్పత్తికి సాధనము అయినవాడు.

379) కారణమ్ - జగత్తునకు కారణమైనవాడు.

380) కర్తా - సమస్త కార్యములకు కర్తయైనవాడు.

381) వికర్తా - విచిత్రమైన ప్రపంచమును రచించినవాడు.

382) గహన: - గ్రహించ శక్యముగానివాడు.

383) గుహ: - వ్యక్తము కానివాడు. కప్పబడినవాడు.

384) వ్యవసాయ: - మానవాళి అభ్యున్నతికి తానే కృషిచేయువాడు.

385) వ్యవస్థాన: - సర్వవ్యవహారములను యధావిధిగ నడుపువాడు.

386) సంస్థాన: - జీవులకు గమ్యస్థానమైనవాడు.

387) స్థానద: - వారివారి కర్మానుసారముగా స్థానముల నందించువాడు.

388) ధ్రువ: - అవినాశియై, స్థిరమైనవాడు.

389) పరర్థి: - ఉత్కృష్టమైన వైభవముకలవాడు.

390) పరమస్పష్ట: - మిక్కిలి స్పష్టముగా తెలియువాడు.

391) తుష్ట: - సంతృప్తుడు.

392) పుష్ట: - పరిపూర్ణుడు

393) శుభేక్షణ: - శుభప్రధమైన దృష్టిగలవాడు.

394) రామ: - నిత్యానంద చైతన్యములో సదా రమించువాడు.

395) విరామ: - సకలజీవులకు విశ్రాంతి స్థానమైనవాడు.

396) విరత: - విషయ వాంఛలు లేనివాడు.

397) మార్గ: - మోక్షమునకు మార్గము తానైనవాడు.

398) నేయ: - ఆత్మజ్ఞానము ద్వారా జీవులను నడిపించువాడు.

399) నయ: - జీవులను నడిపించి పరమపదస్థితికి గొనిపోవువాడు.

400) అనయ: - తనను నడుపువాడు మరొకడు లేనివాడు.

401) వీర: - పరాక్రమశాలియైనవాడు.

402) శక్తిమతాం శ్రేష్ఠ: - శక్తిమంతులలో శ్రేష్ఠుడైన భగవానుడు.

403) ధర్మ: - ధర్మ స్వరూపుడు.

404) ధర్మ విదుత్తమ: - ధర్మము నెఱింగినవారిలో శ్రేష్ఠుడు.

405) వైకుంఠ: - సృష్ట్యారంభమున పంచమహాభూతములను సమ్మేళనము చేసినవాడు.

406) పురుష: - ఈ సర్వముకంటే పూర్వమునుండువాడు.

407) ప్రాణ: - ప్రాణరూపమున చేష్ట కల్గించువాడు.

408) ప్రాణద: - ప్రాణమును ప్రసాదించువాడు. ప్రాణము లిచ్చువాడు.

409) ప్రణవ: - ఓంకార స్వరూపుడు.

410) పృథు: - ప్రపంచరూపమున విస్తరించినవాడు.

411) హిరణ్యగర్భ: - బ్రహ్మదేవుని పుట్టుకకు కారణమైనవాడు.

412) శత్రుఘ్న: - శత్రువులను సంహరించువాడు.

413) వ్యాప్త: - సర్వత్ర వ్యాపించియున్నవాడు.

414) వాయు: - వాయురూపమున యుండి సకలమును పోషించువాడు.

415) అథోక్షజ: - స్వరూపస్థితి నుండి ఎన్నడును జాఱనివాడు.

416) ఋతు: - కాలరూపమై తెలియబడు ఋతువులై భాసించువాడు.

417) సుదర్శన: - భక్తులకు మనోహరమగు దర్శనము నొసంగువాడు.

418) కాల: - శతృవులను మృత్యురూపమున త్రోయువాడు.

419) పరమేష్ఠీ - హృదయగుహలో తన మహిమచే ప్రకాశించువాడు.

420) పరిగ్రహ: - గ్రహించువాడు.

421) ఉగ్ర: - ఉగ్రరూపధారి

422) సంవత్సర: - సర్వజీవులకు వాసమైనవాడు.

423) దక్ష: - సమస్త కర్మలను శీఘ్రముగా సమర్థతతో నిర్వర్తించువాడు.

424) విశ్రామ: - జీవులకు పరమ విశ్రాంతి స్థానము అయినవాడు.

425) విశ్వదక్షిణ: - అశ్వమేధయాగములో విశ్వమునే దక్షిణగా ఇచ్చినవాడు.

426) విస్తార: - సమస్త లోకములు తనయందే విస్తరించి ఉన్నవాడు.

427) స్థావర: స్థాణు: - కదులుట మెదలుట లేనివాడు.

428) ప్రమాణం - సకలమునకు ప్రమాణమైనవాడు.

429) బీజమవ్యయం - క్షయము కాని బీజము.

430) అర్థ: - అందరిచే కోరబడినవాడు.

431) అనర్థ: - తాను ఏదియును కోరనివాడు.

432) మహాకోశ: - అన్నమయాది పంచకోశములచే ఆవరించినవాడు.

433) మహాభాగ: - ఆనంద స్వరూపమైన భోగము కలవాడు.

434) మహాధన: - గొప్ప ఐశ్వర్యము కలవాడు.

435) అనిర్విణ్ణ: - వేదన లేనివాడు.

436) స్థవిష్ఠ: - విరాడ్రూపమై భాసించువాడు.

437) అభూ: - పుట్టుక లేనివాడు.

438) ధర్మయూప: - ధర్మము లన్నియు తనయందే ఉన్నవాడు.

439) మహామఖ: - యజ్ఞస్వరూపుడు.

440) నక్షత్రనేమి: - జ్యోతిష చక్రమును ప్రవర్తింపచేయువాడు.

441) నక్షత్రీ - చంద్ర రూపమున భాసించువాడు.

442) క్షమ: - సహనశీలుడు.

443) క్షామ: - సర్వము నశించినను తాను క్షయ మెరుగక మిగిలియుండువాడు.

444) సమీహన: - సర్వ భూతహితమును కోరువాడు.

445) యజ్ఞ: - యజ్ఞ స్వరూపుడు.

446) ఇజ్య: - యజ్ఞములచే ఆరాధించుబడువాడు.

447) మహేజ్య: - గొప్పగా పూజింపదగినవాడు.

448) క్రతు: - యజ్ఞముగా నున్నవాడు.

449) సత్రమ్ - సజ్జనులను రక్షించువాడు.

450) సతాంగతి: - సజ్జనులకు పరమాశ్రయ స్థానమైనవాడు.

451) సర్వదర్శీ - సకలమును దర్శించువాడు.

452) విముక్తాత్మా - స్వరూపత: ముక్తి నొందినవాడు.

453) సర్వజ్ఞ: - సర్వము తెలిసినవాడు.

454) జ్ఞానముత్తమమ్ - ఉత్తమమైన జ్ఞానము కలవాడు భగవానుడు.

455) సువ్రత: - చక్కని వ్రతదీక్ష కలవాడు.

456) సుముఖ: - ప్రసన్న వదనుడు.

457) సూక్ష్మ: - సర్వవ్యాపి.

458) సుఘోష: - చక్కటి ధ్వని గలవాడు.

459) సుఖద: - సుఖమును అనుగ్రహించువాడు.

460) సుహృత్ - ఏ విధమైన ప్రతిఫలము నాశించకనే సుహృద్భావముతో ఉపకారము చేయువాడు.

461) మనోహర: - మనస్సులను హరించువాడు.

462) జితక్రోధ: - క్రోధమును జయించినవాడు.

463) వీరబాహు: - పరాక్రమముగల బాహువులు కలవాడు.

464) విదారణ: - దుష్టులను చీల్చి చెండాడువాడు.

465) స్వాపన: - తన మాయచేత ప్రాణులను ఆత్మజ్ఞాన రహితులుగాజేసి నిద్రపుచ్చువాడు.

466) స్వవశ: - సర్వ స్వతంత్రమైనవాడు.

467) వ్యాపీ - సర్వత్ర వ్యాపించియున్నవాడు.

468) నైకాత్మా - అనేక రూపములలో విరాజిల్లువాడు.

469) నైక కర్మకృత్ - సృష్టి, స్థితి, లయము మున్నగు అనేక కార్యములు చేయువాడు.

470) వత్సర: - సర్వులకు వాసమైనవాడు.

471) వత్సల: - భక్తులపై అపరిమిత వాత్సల్యము కలవాడు.

472) వత్సీ - తండ్రి వంటివాడు.

473) రత్నగర్భ: - సాగరము వలె తన గర్భమున రత్నములు గలవాడు.

474) ధనేశ్వర: - ధనములకు ప్రభువు.

475) ధర్మగుప్ - ధర్మమును రక్షించువాడు.

476) ధర్మకృత్ - ధర్మము నాచరించువాడు.

477) ధర్మీ - ధర్మమునకు ఆధారమైనవాడు.

478) సత్ - మూడు కాలములలో పరిణామ రహితుడై, నిత్యుడై ఉన్నవాడు.

479) అసత్ - పరిణామయుతమైన జగద్రూపమున గోచరించువాడు.

480) క్షర: - వ్యయమగు విశ్వరూపమున తెలియబడువాడు.

481) అక్షర: - క్షరమగు ప్రపంచమున అవినాశియై భాసిల్లువాడు.

482) అవిజ్ఞాతా - తెలుసుకొనువాని కంటెను విలక్షణమైనవాడు.

483) సహస్రాంశు: - అనంత కిరణములు గలవాడు.

484) విధాతా - సర్వమునకు ఆధారమైనవాడు.

485) కృతలక్షణ: - వేదశాస్త్రములను వెలువరించినవాడు.

486) గభస్తినేమి: - మయూఖ చక్రమునకు కేంద్రమైనవాడు.

487) సత్వస్థ: - అందరిలో నుండువాడు.

488) సింహ: - సింహమువలె పరాక్రమశాలియైనవాడు.

489) భూతమహేశ్వర: - సర్వ భూతములకు ప్రభువైనవాడు.

490) ఆదిదేవ: - తొలి దేవుడు.

491) మహాదేవ: - గొప్ప దేవుడు.

492) దేవేశ: - దేవదేవుడు.

493) దేవభృద్గురు: - దేవతల ప్రభువైన మహేంద్రునకు జ్ఞానోపదేశము చేసినవాడు.

494) ఉత్తర: - అందరికంటెను అధికుడై, ఉత్తముడైనవాడు.

495) గోపతి: - గోవులను పాలించువాడు.

496) గోప్తా - సర్వులను సంరక్షించువాడు.

497) జ్ఞానగమ్య: - జ్ఞానము చేతనే తెలియబడినవాడు.

498) పురాతన: - సృష్టికి పూర్వమే వున్నవాడు.

499) శరీరభూతభృత్ - శరీరముల నుత్పన్నము చేయు పంచభూతములను పోషించువాడు.

500) భోక్తా - అనుభవించువాడు.

501) కపీంద్ర: - వానరులకు ప్రభువైనవాడు.

502) భూరిదక్షిణ: - యజ్ఞ సమయములలో విశేషముగా దక్షిణ లిచ్చువాడు.

503) సోమప: - యజ్ఞముల యందు యజింపబడిన దేవతలరూపముతో సోమరసమును పానము చేయువాడు.

504) అమృతప: - ఆత్మానందరసమును అనుభవించువాడు.

505) సోమ: - చంద్రరూపమున ఓషధులను పోషించువాడు.

506) పురుజిత్: - ఒక్కడై అనేకమందిని ఎదురించి, జయించగల్గినవాడు.

507) పురుసత్తమ: - ఉత్తములలో ఉత్తముడైనవాడు.

508) వినయ: - దుష్టులను దండించి, వినయము కల్గించువాడు.

509) జయ: - సర్వులను జయించి వశపరుచుకొనువాడు.

510) సత్యసంధ: - సత్యసంకల్పములు, సత్యవాక్కులు గలవాడు.

511) దాశార్హ: - దశార్హుడనువాని వంశమున పుట్టినవాడు.

512) సాత్వతాంపతి: - యదుకులమునకు ప్రభువు.

513) జీవ: - జీవుడు.

514) వినయితా సాక్షీ - భక్తుల యందలి వినయమును గాంచువాడు.

515) ముకుంద: - ముక్తి నొసగువాడు.

516) అమిత విక్రమ: - అమితమైన పరాక్రామము గలవాడు.

517) అంభోనిధి: - దేవతలు, మనుష్యులు, పితరులు, అసురులు ఈ నాలుగు వర్గములు అంభశబ్ధార్థములు, అంభస్సులు తనయందే ఇమిడి యున్నవాడు.

518) అనంతాత్మా - అనంతమైన ఆత్మస్వరూపుడు.

519) మహోదధిశయ: - వైకుంఠమునందు క్షీరసాగరమున శేషతల్పముపై శయనించువాడు.

520) అంతక: - ప్రళయకాలమున సర్వమును అంతము చేయువాడు.

521) అజ: - పుట్టుకలేనివాడు.

522) మహార్హ: - విశేష పూజకు అర్హుడైనవాడు.

523) స్వాభావ్య: - నిరంతరము స్వరూపజ్ఞానముతో విరాజిల్లువాడు.

524) జితమిత్ర: - శత్రువులను జయించినవాడు.

525) ప్రమోదన: - సదా ఆనందమునందుండువాడు.

526) ఆనంద: - ఆనందమే తన స్వరూపముగా గలవాడు.

527) నందన: - సర్వులకు ఆనందము నొసగువాడు.

528) నంద: - విషయ సంబంధమైన సుఖమునకు దూరుడు.

529) సత్యధర్మా - సత్య, ధర్మ స్వరూపుడు.

530) త్రివిక్రమ: - మూడడుగులచే ముల్లోకములు వ్యాపించినవాడు.

531) మహర్షి: కపిలాచార్య: - వేదవిదుడైన కపిలమునిగా అవతరించినవాడు.

532) కృతజ్ఞ: - సృష్టి, సృష్టికర్త రెండును తానైనవాడు.

533) మేదినీపతి: - భూదేవికి భర్తయైనవాడు.

534) త్రిపద: - మూడు పాదములతో సమస్తము కొలిచినవాడు. వామనుడని భావము.

535) త్రిదశాధ్యక్ష: - జీవులనుభవించు జాగ్రుత, స్వప్న, సుషుప్త్య వస్థలకు సాక్షియైనవాడు.

536) మహాశృంగ: - ప్రళయకాల సాగరములోని నావను గొప్పదియైన తన కొమ్మున బంధించి సత్యవ్రతుని ఆయన అనుచరులైన ఋషులను ప్రళయము నుండి రక్షించినవాడు.

537) కృతాంతకృత్ - మృత్యువుని ఖండించినవాడు.

538) మహావరాహ: - మహిమగల వరాహమూర్తి.

539) గోవింద: - గోవులకు ఆనందాన్నిచ్చువాడు. భూమికి ఆధారభూతమైనవాడు.

540) సుషేణ: - శోభనమైన సేన గలవాడు.

541) కనకాంగదీ - సువర్ణమయములైన భుజకీర్తులు కలవాడు.

542) గుహ్య: - హృదయగుహలో దర్శించదగినవాడు.

543) గభీర: - జ్ఞానము, ఐశ్వర్యము, బలము, వీర్యము మొదలగువానిచే గంభీరముగా నుండువాడు.

544) గహన: - సులభముగా గ్రహించుటకు వీలుకానివాడు.

545) గుప్త: - నిగూఢమైన ఉనికి గలవాడు.

546) చక్రగదాధర: - సుదర్శనమను చక్రమును, కౌమోదకీ యను గదను ధరించినవాడు.

547) వేధా: - సృష్టి చేయువాడు.

548) స్వాంగ: - సృష్టి కార్యమును నిర్వహించుటకు అవసరమగు సాధన సామాగ్రి కూడా తానే అయినవాడు.

549) అజిత: - ఎవనికి తలవొగ్గనివాడై జయింపవీలుకానివాడు.

550) కృష్ణ: - నీలమేఘ శ్యాముడు.

551) దృఢ: - చలించని స్వభావము కలవాడు.

552) సంకర్షణోచ్యుత: - విశ్వమంతయు ప్రళయకాలములో కదిలిపోయినను తానూ ఏ విధమైన పరిణామము చెందనివాడు.

553) వరుణ: - తన కిరణములను ఉపసంహరించుకొను సాయంకాల సూర్యుడు.

554) వారుణ: - వరుణుని కుమారులైన వశిష్ఠుడు, అగస్త్యులుగా వ్యక్తమైనవాడు.

555) వృక్ష: - భక్తులకు అనుగ్రహఛాయ నందించువాడు.

556) పుష్కరాక్ష: - ఆకాశమంతయు వ్యాపించినవాడు.

557) మహామనా: - గొప్ప మనస్సు కలవాడు.

558) భగవాన్ - భగమను ఆరు లక్షణములు సమగ్రముగా యున్నవాడు.

559) భగహా - ప్రళయ సమయమున తన విభూతులను పోగొట్టువాడు.

560) ఆనందీ - ఆనందము నొసంగువాడు.

561) వనమాలీ - వైజయంతి అను వనమాలను ధరించినవాడు.

562) హలాయుధ: - నాగలి ఆయుధముగా కలవాడు.

563) ఆదిత్య: - అదితి యొక్క కుమారుడు. వామనుడు.

564) జ్యోతిరాదిత్య: - సూర్యునియందు తేజోరూపమై భాసిల్లువాడు.

565) సహిష్ణు: - ద్వంద్వములను సహించువాడు.

566) గతిసత్తమ: - సర్వులకు గతియై ఉన్నవాడు.

567) సుధన్వా - శార్ఙమను (శారంగ ధనువు) గొప్ప ధనువును ధరించినవాడు.

568) ఖండ పరశు: - శత్రువులను ఖండించునట్టి గొడ్డలిని ధరించినవాడు.

569) దారుణ: - దుష్టులైన వారికి భయమును కలిగించువాడు.

570) ద్రవిణప్రద: - భక్తులకు కావలిసిన సంపదలను ఇచ్చువాడు.

571) దివ: సృక్ - దివిని అంటియున్నవాడు.

572) సర్వదృగ్య్వాస: - సమస్తమైన జ్ఞానములను వ్యాపింపచేయు వ్యాసుడు.

573) వాచస్పతి రయోనిజ: - విద్యలకు పతి, మాతృగర్భమున జన్మించనివాడు.

574) త్రిసామా - మూడు సామ మంత్రములచే స్తుతించబడువాడు.

575) సామగ: - సామగానము చేయు ఉద్గాత కూడ తానే అయినవాడు.

576) సామ - సామవేదము తానైనవాడు.

577) నిర్వాణమ్ - సమస్త దు:ఖ విలక్షణమైన పరమానంద స్వరూపుడు.

578) భేషజం - భవరోగమును నివారించు దివ్యౌషధము తానైనవాడు.

579) భిషక్ - భవరోగమును నిర్మూలించు వైద్యుడు.

580) సంన్యాసకృత్ - సన్యాస వ్యవస్థను ఏర్పరచినవాడు.

581) శమ: - శాంత స్వరూపమైనవాడు.

582) శాంత: - శాంతి స్వరూపుడు.

583) నిష్ఠా - ప్రళయ కాలమున సర్వజీవులకు లయస్థానమైనవాడు.

584) శాంతి: - శాంతి స్వరూపుడు.

585) పరాయణమ్ - పరమోత్కృష్ట స్థానము.

586) శుభాంగ: - మనోహరమైన రూపము గలవాడు.

587) శాంతిద: - శాంతిని ప్రసాదించువాడు.

588) స్రష్టా - సృష్ట్యారంభమున జీవులందరిని ఉత్పత్తి చేసినవాడు.

589) కుముద: - కు అనగా భూమి, ముద అనగా సంతోషము. భూమి యందు సంతోషించువాడు.

590) కువలేశయ: - భూమిని చుట్టియున్న సముద్రమునందు శయనించువాడు.

591) గోహిత: - భూమికి హితము చేయువాడు.

592) గోపతి: - భూదేవికి భర్తయైనవాడు.

593) గోప్తా - జగత్తును రక్షించువాడు.

594) వృషభాక్ష: - ధర్మదృష్టి కలవాడు.

595) వృషప్రియ: - ధర్మమే ప్రియముగా గలవాడు.

596) అనివర్తీ - ధర్మ మార్గమున ఎన్నడూ వెనుకకు మఱలని వాడు.

597) నివృత్తాత్మా - నియమింపబడిన మనసు గలవాడు.

598) సంక్షేప్తా - జగత్తును ప్రళయకాలమున సూక్షము గావించువాడు.

599) క్షేమకృత్ - క్షేమమును గూర్చువాడు.

600) శివ: - తనను స్మరించు వారలను పవిత్రము చేయువాడు.

601) శ్రీవత్సవక్షా - శ్రీ వత్సమనెడి చిహ్నమును వక్షస్థలమున ధరించినవాడు.

602) శ్రీ వాస: - వక్షస్థలమున లక్ష్మీదేవికి వాసమైనవాడు.

603) శ్రీపతి: - లక్ష్మీదేవికి భర్తయైనవాడు.

604) శ్రీమతాంవరా: - శ్రీమంతులైన వారిలో శ్రేష్ఠుడు.

605) శ్రీ ద: - భక్తులకు సిరిని గ్రహించువాడు.

606) శ్రీ శ: - శ్రీ దేవికి నాథుడైనవాడు.

607) శ్రీనివాస: - ఆధ్యాత్మిక ఐశ్వర్యవంతులైనవారి హృదయముల యందు వసించువాడు.

608) శ్రీ నిధి: - ఐశ్వర్య నిధి.

609) శ్రీ విభావన: - సిరులను పంచువాడు.

610) శ్రీ ధర: - శ్రీదేవిని వక్షస్థలమున ధరించినవాడు.

611) శ్రీ కర: - శుభముల నొసగువాడు.

612) శ్రేయ: - మోక్ష స్వరూపుడు.

613) శ్రీమాన్ - సర్వ విధములైన ఐశ్వర్యములు గలవాడు.

614) లోకత్రయాశ్రయ: - ముల్లోకములకు ఆశ్రయమైనవాడు.

615) స్వక్ష: - చక్కని కన్నులు కలవాడు.

616) స్వంగ: - చక్కని అంగములు కలవాడు.

617) శతానంద: - అసంఖ్యాకమైన ఉపాధుల ద్వారా ఆనందించువాడు.

618) నంది: - పరమానంద స్వరూపుడు.

619) జ్యోతిర్గణేశ్వర: - జ్యోతిర్గణములకు ప్రభువు.

620) విజితాత్మ - మనస్సును జయించువాడు.

621) విధేయాత్మా - సదా భక్తులకు విధేయుడు.

622) సత్కీర్తి: - సత్యమైన యశస్సు గలవాడు.

623) ఛిన్నసంశయ: - సంశయములు లేనివాడు.

624) ఉదీర్ణ: - సర్వ జీవుల కంటెను ఉత్క్రష్టుడు.

625) సర్వతశ్చక్షు: - అంతటను నేత్రములు గలవాడు.

626) అనీశ: - తనకు ప్రభువు గాని, నియామకుడు గాని లేనివాడు.

627) శాశ్వతస్థిర: - శాశ్వతుడు స్థిరుడు.

628) భూశయ: - భూమిపై శయనించువాడు.

629) భూషణ: - తానే ఆభరణము, అలంకారము అయినవాడు.

630) భూతి: - సర్వ ఐశ్వర్యములకు నిలయమైనవాడు.

631) విశోక: - శోకము లేనివాడు.

632) శోకనాశన: - భక్తుల శోకములను నశింపచేయువాడు.

633) అర్చిష్మాన్ - తేజోరూపుడు.

634) అర్చిత: - సమస్త లోకములచే పూజింపబడువాడు.

635) కుంభ: - సర్వము తనయందుండువాడు.

636) విశుద్ధాత్మా - పరిశుద్ధమైన ఆత్మ స్వరూపుడు.

637) విశోధనః - తనను స్మరించు వారి పాపములను నశింపచేయువాడు

638) అనిరుద్ధః - శత్రువులచే అడ్డగింపబడనివాడు.

639) అప్రతిరథ: - తన నెదుర్కొను ప్రతిపక్షము లేని పరాక్రమవంతుడు.

640) ప్రద్యుమ్న: - విశేష ధనము కలవాడు.

641) అమిత విక్రమ: - విశేష పరాక్రమము గలవాడు.

642) కాలనేమినిహా - కాలనేమి యను రాక్షసుని వధించినవాడు.

643) వీర: - వీరత్వము గలవాడు.

644) శౌరి: - శూరుడను వాడి వంశమున పుట్టినవాడు.

645) శూరజనేస్వర: - శూరులలో శ్రేష్ఠుడు.

646) త్రిలోకాత్మా - త్రిలోకములకు ఆత్మయైనవాడు.

647) త్రిలోకేశ: - మూడు లోకములకు ప్రభువు.

648) కేశవ: - పొడవైన కేశములు గలవాడు.

649) కేశిహా: - కేశి యనుడి రాక్షసుని చంపినవాడు.

650) హరి: - అజ్ఞాన జనిత సంసార దు:ఖమును సమూలముగా అంతమొందించువాడు.

651) కామదేవ: - చతుర్విధ పురుషార్థములను కోరువారిచే పూజింపబడువాడు.

652) కామపాల: - భక్తులు తననుండి పొందిన పురుషార్థములను చక్కగా ఉపయోగపడునట్లు చూచువాడు.

653) కామీ - సకల కోరికలు సిద్ధించినవాడు.

654) కాంత: - రమణీయ రూపధారియైన వాడు.

655) కృతాగమ: - శ్రుతి, స్తృతి ఇత్యాది శాస్త్రములు రచించినవాడు.

656) అనిర్దేశ్యవపు: - నిర్దేశించి, నిర్వచించుటకు వీలుకానివాడు.

657) విష్ణు: - భూమ్యాకాశాలను వ్యాపించినవాడు.

658) వీర: - వీ ధాతువుచే సూచించు కర్మలచే నిండియున్నవాడు.

659) అనంత: - సర్వత్రా, సర్వకాలములందు ఉండువాడు.

660) ధనంజయ: - ధనమును జయించినవాడు.

661) బ్రహ్మణ్య: - బ్రహ్మను అభిమానించువాడు.

662) బ్రహ్మకృత్ - తపస్సు మొదలైనవిగా తెలియజేయుబడిన బ్రహ్మకు తానే కర్త అయినవాడు.

663) బ్రహ్మా - బ్రహ్మదేవుని రూపమున తానే సృష్టి చేయువాడు.

664) బ్రహ్మ - బ్రహ్మ అనగా పెద్దదని అర్థము.

665) బ్రహ్మవివర్థన: - తపస్సు మొదలైనవానిని వృద్ధి నొందించువాడు.

666) బ్రహ్మవిత్ - బ్రహ్మమును చక్కగా తెలిసినవాడు.

667) బ్రాహ్మణ: - వేదజ్ఞానమును ప్రబోధము చేయువాడు.

668) బ్రహ్మీ - తపస్యాది బ్రహ్మము తనకు అంగములై భాసించువాడు.

669) బ్రహ్మజ్ఞ: - వేదములే తన స్వరూపమని తెలిసికొనిన వాడు.

670) బ్రాహ్మణప్రియ: - బ్రహ్మజ్ఞానులైన వారిని ప్రేమించువాడు.

671) మహాక్రమ: - గొప్ప పద్ధతి గలవాడు.

672) మహాకర్మా - గొప్ప కర్మను ఆచరించువాడు.

673) మహాతేజా: - గొప్ప తేజస్సు గలవాడు.

674) మహోరగ: - గొప్ప సర్ప స్వరూపుడు.

675) మహాక్రతు: - గొప్ప యజ్ఞ స్వరూపుడు.

676) మహాయజ్వా - విశ్వ శ్రేయమునకై అనేక యజ్ఞములు నిర్వహించినవాడు.

677) మహాయజ్ఞ: - గొప్ప యజ్ఞ స్వరూపుడు.

678) మహాహవి: - యజ్ఞమునందలి హోమసాధనములు, హోమద్రవ్యములు అన్నిటి స్వరూపుడు.

679) స్తవ్య: - సర్వులచే స్తుతించబడువాడు.

680) స్తవప్రియ: - స్తోత్రములయందు ప్రీతి కలవాడు.

681) స్తోత్రం - స్తోత్రము కూడా తానే అయినవాడు.

682) స్తుతి: - స్తవనక్రియ కూడా తానే అయినవాడు.

683) స్తోతా - స్తుతించు ప్రాణి కూడా తానే అయినవాడు.

684) రణప్రియ: - యుద్ధమునందు ప్రీతి కలవాడు.

685) పూర్ణ: - సర్వము తనయందే గలవాడు.

686) పూరయితా - తన నాశ్రయించిన భక్తులను శుభములతో నింపువాడు.

687) పుణ్య: - పుణ్య స్వరూపుడు.

688) పుణ్యకీర్తి: - పవిత్రమైన కీర్తి గలవాడు.

689) అనామయ: - ఏవిధమైన భౌతిక, మానసిక వ్యాధులు దరిచేరనివాడు.

690) మనోజవ: - మనసు వలె అమిత వేగము కలవాడు.

691) తీర్థకర: - సకల విద్యలను రచించినవాడు.

692) వసురేతా: - బంగారము వంటి వీర్యము గలవాడు.

693) వసుప్రద: - ధనమును ఇచ్చువాడు.

694) వసుప్రద: - మోక్షప్రదాత

695) వాసుదేవ: - వాసుదేవునకు కుమారుడు.

696) వసు: - సర్వులకు శరణ్యమైనవాడు.

697) వసుమనా: - సర్వత్ర సమమగు మనస్సు గలవాడు.

698) హవి: - తానే హవిస్వరూపుడైనవాడు.

699) సద్గతి: - సజ్జనులకు పరమగతియైన వాడు.

700) సత్కృతి: - జగత్కళ్యాణమైన ఉత్తమ కార్యము.

701) సత్తా - సజాతీయ విజాతీయ స్వగత భేదరహితమైన అనుభవ స్వరూపము.

702) సద్భూతి: - పరమోత్కృష్టమైన మేధా స్వరూపుడు.

703) సత్పరాయణ: - సజ్జనులకు పరమగతి అయినవాడు.

704) శూరసేన: - శూరత్వము గల సైనికులు గలవాడు.

705) యదుశ్రేష్ఠ: - యాదవులలో గొప్పవాడు.

706) సన్నివాస: - సజ్జనులకు నిలయమైనవాడు.

707) సుయామున: - యమునా తీర వాసులగు గోపకులచే పరివేష్ఠింప బడినవాడు.

708) భూతవాస: - సర్వ భూతములకు నిలయమైనవాడు.

709) వాసుదేవ: - తన మాయాశక్తిచే సర్వము ఆవరించియున్నవాడు. వసుదేవుని కుమారుడు.

710) సర్వాసు నిలయ: - సమస్త జీవులకు, ప్రాణులకు నిలయమైనవాడు.

711) అనల: - అపరిమిత శక్తి, సంపద గలవాడు.

712) దర్పహా - దుష్టచిత్తుల గర్వమణుచు వాడు.

713) దర్పద: - ధర్మమార్గమున చరించువారికి దర్పము నొసంగువాడు.

714) దృప్త: - సదా ఆత్మానందామృత రసపాన చిత్తుడు.

715) దుర్థర: - ధ్యానించుటకు, బంధించుటకు సులభసాధ్యము కానివాడు.

716) అపరాజిత: - అపజయము పొందనివాడు.

717) విశ్వమూర్తి: - విశ్వమే తన మూర్తిగా గలవాడు.

718) మహామూర్తి: - గొప్ప మూర్తి గలవాడు.

719) దీప్తమూర్తి: - సంపూర్ణ జ్ఞానముతో ప్రకాశించువాడు.

720) అమూర్తివాన్ - కర్మాధీనమైన దేహమే లేనివాడు.

721) అనేకమూర్తి: - అనేక మూర్తులు ధరించినవాడు.

722) అవ్యక్త: - అగోచరుడు.

723) శతమూర్తి: - అనేక మూర్తులు ధరించినవాడు.

724) శతానన: - అనంత ముఖములు గలవాడు.

725) ఏక: - ఒక్కడే అయినవాడు.

726) నైక: - అనేక రూపములు గలవాడు.

727) సవ: - సోమయాగ రూపమున ఉండువాడు. ఏకముగా, అనేకముగా తానే యుండుటచేత తాను పూర్ణరూపుడు.

728) క: - సుఖ స్వరూపుడు.

729) కిమ్ - అతడెవరు? అని విచారణ చేయదగినవాడు.

730) యత్ - దేనినుండి సర్వభూతములు ఆవిర్భవించుచున్నవో ఆ బ్రహ్మము.

731) తత్ - ఏది అయితే వ్యాపించిఉన్నదో అది అయినవాడు.

732) పదం-అనుత్తమం - ముముక్షువులు కోరు ఉత్తమస్థితి తాను అయినవాడు.

733) లోకబంధు: - లోకమునకు బంధువైనవాడు.

734) లోకనాధ: - లోకములకు ప్రభువు

735) మాధవ: - మౌన, ధ్యాన, యోగాదుల వలన గ్రహించుటకు శక్యమైనవాడు.

736) భక్తవత్సల: - భక్తుల యందు వాత్సల్యము గలవాడు.

737) సువర్ణవర్ణ: - బంగారు వంటి వర్ణము గలవాడు.

738) హేమాంగ: - బంగారు వన్నెగల అవయువములు గలవాడు.

739) వరంగ: - గొప్పవైన అవయువములు గలవాడు.

740) చందనాంగదీ - ఆహ్లాదకరమైన చందనముతోను కేయూరములతోను అలంకృతమైనవాడు.

741) వీరహా - వీరులను వధించినవాడు.

742) విషమ: - సాటిలేనివాడు.

743) శూన్య: - శూన్యము తానైనవాడు.

744) ఘృతాశీ: - సమస్త కోరికలనుండి విడువడినవాడు.

745) అచల: - కదలిక లేనివాడు.

746) చల: - కదులువాడు.

747) అమానీ - నిగర్వి, నిరహంకారుడు.

748) మానద: - భక్తులకు గౌరవము ఇచ్చువాడు.

749) మాన్య: - పూజింపదగిన వాడైన భగవానుడు.

750) లోకస్వామీ - పదునాలుగు భువనములకు ప్రభువు.

751) త్రిలోకథృక్ - ముల్లోకములకు ఆధారమైన భగవానుడు.

752) సుమేధా: - చక్కని ప్రజ్ఞ గలవాడు.

753) మేధజ: - యజ్ఞము నుండి ఆవిర్భవించినవాడు.

754) ధన్య: - కృతార్థుడైనట్టివాడు.

755) సత్యమేధ: - సత్య జ్ఞానము కలవాడు.

756) ధరాధర: - భూమిని ధరించి యున్నవాడు.

757) తేజోవృష: - సూర్యతేజముతో నీటిని వర్షించువాడు.

758) ద్యుతిధర: - కాంతివంతమైన శరీరమును ధరించినవాడు.

759) సర్వ శస్త్ర భృతాంవర: - శస్త్రములను ధరించినవారిలో శ్రేష్ఠుడైనవాడు.

760) ప్రగ్రహ: - ఇంద్రియములనెడి అశ్వములను తన అనుగ్రహము అనెడి పగ్గముతో కట్టివేయువాడు.

761) నిగ్రహ: - సమస్తమును నిగ్రహించువాడు.

762) వ్యగ్ర: - భక్తులను తృప్తి పరుచుటలో సదా నిమగ్నమై ఉండువాడు.

763) నైకశృంగ: - అనేక కొమ్ములు గలవాడు, భగవానుడు.

764) గదాగ్రజ: - గదుడను వానికి అన్న.

765) చతుర్మూర్తి: - నాలుగు రూపములు గలవాడు.

766) చతుర్బాహు: - నాలుగు బాహువులు గలవాడు.

767) చతుర్వ్యూహ: - శరీర, వేద, ఛందో మహద్రూపుడైన పురుషుడు. ఈ నలుగురు పురుషులు వ్యూహములుగా కలవాడు.

768) చతుర్గతి: - నాలుగు విధములైన వారికి ఆశ్రయ స్థానము.

769) చతురాత్మా - చతురమనగా సామర్ధ్యము.

770) చతుర్భావ: - చతుర్విద పురుషార్థములకు మూలమైనవాడు.

771) చతుర్వేదవిత్ - నాలుగు వేదములను తెలిసినవాడు.

772) ఏకపాత్ - జగత్తంతయు ఒక పాదముగా గలవాడు.

773) సమావర్త: - సంసార చక్రమును సమర్థతతో త్రిప్పువాడు.

774) అనివృత్తాత్మా - అంతయు తానైయున్నందున దేనినుండియు విడివడినవాడు.

775) దుర్జయ: - జయింప శక్యము గానివాడు.

776) దురతిక్రమ: - అతిక్రమింపరాని విధమును సాసించువాడు.

777) దుర్లభ: - తేలికగా లభించనివాడు.

778) దుర్గమ: - మిక్కిలి కష్టముతో మాత్రమే పొందబడినవాడు.

779) దుర్గ: - సులభముగా లభించనివాడు.

780) దురావాస: - యోగులకు కూడా మనస్సున నిలుపుకొనుటకు కష్టతరమైనవాడు.

781) దురారిహా: - దుర్మార్గులను వధించువాడు.

782) శుభాంగ: - దివ్యములైన, సుందరములైన అవయువములు గలవాడు.

783) లోకసారంగ: - లోకములోని సారమును గ్రహించువాడు.

784) సుతంతు: - జగద్రూపమున అందమైన తంతువువలె విస్తరించినవాడు.

785) తంతువర్థన: - వృద్ధి పరచువాడు, నాశనము చేయువాడు.

786) ఇంద్రకర్మా - ఇంద్రుని కర్మవంటి శుభప్రధమైన కర్మ నాచరించువాడు.

787) మహాకర్మా - గొప్ప కార్యములు చేయువాడు.

788) కృతకర్మా - ఆచరించదగిన కార్యములన్నియు ఆచరించినవాడు.

789) కృతాగమ: - వేదముల నందించువాడు.

790) ఉద్భవ: - ఉత్క్రష్టమైన జన్మ గలవాడు.

791) సుందర: - మిక్కిలి సౌందర్యవంతుడు.

792) సుంద: - కరుణా స్వరూపుడు.

793) రత్నగర్భ: - రత్నమువలె సుందరమైన నాభి గలవాడు.

794) సులోచన: - అందమైన నేత్రములు కలిగిన భగవానుడు.

795) అర్క: - శ్రేష్టులైన బ్రహ్మాదుల చేతను అర్చించబడువాడు.

796) వాజసన: - అర్థించు వారలకు ఆహారము నొసంగువాడని భావము.

797) శృంగీ - శృంగము గలవాడు.

798) జయంత: - సర్వ విధములైన విజయములకు ఆధారభూతుడు.

799) సర్వవిజ్జయీ - సర్వవిద్ అనగా సర్వము తెలిసినవాడు.

800) సువర్ణబిందు: - బంగారము వంటి అవయువములు గలవాడు.

801) అక్షోభ్య: - క్షోభ తెలియనివాడు.

802) సర్వవాగీశ్వరేశ్వర: - వాక్పతులైన బ్రహ్మాదులకు కూడ ప్రభువైన భగవానుడు.

803) మహాహ్రద: - గొప్ప జలాశయము.

804) మహాగర్త : - అగాధమైన లోయ వంటివాడు.

805) మహాభూత: - పంచభూతములకు అతీతమైనవాడు.

806) మహానిధి: - సమస్త భూతములు తనయందు ఉన్నవాడు.

807) కుముద: - కు అనగా భూమి . అట్టి భూమి యొక్క భారమును తొలగించి మోదమును కూర్చువాడు.

808) కుందర: - భూమిని చీల్చుకుపోయినవాడు.

809) కుంద: - భూమిని దానమిచ్చినవాడు.

810) పర్జన్య: - మేఘము వర్షించి భూమిని చల్లబరుచునట్లు జీవుల తాపత్రయములను తొలగించి,వారి మనస్సులను శాంతింపచేయువాడు భగవానుడు.

811) పావన: - పవిత్రీకరించువాడు.

812) అనిల: - ప్రేరణ చేయువాడు, సదా జాగరూకుడు.

813) అమృతాశ: - అమృతము నొసంగువాడు.

814) అమృతవపు: - అమృతస్వరూపుడు శాశ్వతుడు.

815) సర్వజ్ఞ: - సర్వము తెలిసినవాడు.

816) సర్వతోముఖ: - ఏకకాలమున సర్వమును వీక్షించగలవాడు.

817) సులభ: - భక్తితో తనను స్మరించువారికి సులభముగా లభ్యమగువాడు.

818) సువ్రత: - మంచి వ్రతము గలవాడు.

819) సిద్ధ: - సత్వస్వరూపుడై, పూర్ణరూపుడై భగవానుడు సిద్ధ: అని తెలియబడువాడు.

820) శత్రుజిత్ - శత్రువులను జయించువాడు.

821) శత్రుతాపన: - దేవతల విరోదులైన వారిని,సజ్జనులకు విరోధులైన వారిని తపింప చేయువాడు.

822) న్యగ్రోధ: - సర్వ భూతములను తన మాయచే ఆవరించి ఉన్నవాడు.

823) ఉదుంబర: - అన్నముచేత విశ్వమును పోషించువాడు.

824) అశ్వత్ధ: - అశాశ్వతమైన సంసార వృక్ష స్వరూపుడు.

825) చాణూరాంధ్ర నిషూదన: - చాణూరుడను మల్లయోధుని వధించినవాడు.

826) సహస్రార్చి: - అనంతకిరణములు కలవాడు.

827) సప్తజిహ్వ: - ఏడు నాలుకలుగల అగ్నిస్వరూపుడు.

828) సప్తైథా: - ఏడు దీప్తులు కలవాడు.

829) సప్తవాహన: -ఏడు గుఱ్ఱములు వాహనములుగా కలవాడు.

830) అమూర్తి: - రూపము లేనివాడు.

831) అనఘ: - పాపరహితుడు.

832) అచింత్య: - చింతించుటకు వీలుకానివాడు.

833) భయకృత్ - దుర్జనులకు భీతిని కలిగించువాడు.

834) భయనాశన: - భయమును నశింపచేయువాడు.

835) అణు: - సూక్షాతి సూక్షమైనవాడు.

836) బృహుత్ - మిక్కిలి పెద్దది అయిన బ్రహ్మము స్వరూపము.

837) కృశ: - సన్ననివాడై, అస్థూలమైనవాడు.

838) స్థూల: - స్థూల స్వరూపము కలిగియున్నవాడు.

839) గుణభృత్ - సత్వరజోస్తమో గుణములకు ఆధారమైనవాడు.

840) నిర్గుణ: - గుణములు తనలో లేనివాడు.

841) మహాన్ - దేశకాలాదుల నధిగమించి యున్నవాడు.

842) అధృత: - సర్వము తానే ధరించియుండి, తనను ధరించునది మరియొకటి లేనివాడు.

843) స్వధృత: - తనకు తానే ఆధారమైనవాడైన భగవానుడు.

844) స్వాస్య: - విశ్వశ్రేయమునకై వేదములను వెలువరించినవాడు.

845) ప్రాగ్వంశ: - ప్రాచీనమైన వంశము కలవాడు.

846) వంశవర్థన: - తన వంశమును వృద్ధినొందించువాడు.

847) భారభృత్ - భారమును మోయువాడు.

848) కథిత: - వేదములచేత సర్వోత్తముడుగా కీర్తించబడినవాడు.

849) యోగీ - ఆత్మజ్ఞానము నందే సదా ఓలలాడు వాడు.

850) యోగీశ: - యోగులకు ప్రభువు.

851) సర్వ కామద: - సకల కోరికలను తీర్చువాడు.

852) ఆశ్రమ: - జీవులకు విశ్రాంతి స్థానమైనవాడు.

853) శ్రమణ: - భక్తిహీనులను, వివేకరహితులను శ్రమ పెట్టువాడు.

854) క్షామ: - సర్వ జీవులను క్షీణింపజేయువాడు.

855) సుపర్ణ: - రమణీయ పత్రములు కలిగిన వృక్షము తానైనవాడు.

856) వాయువాహన: - వాయు చలనమునకు కారణభూతుడైనవాడు.

857) ధనుర్ధర: - ధనస్సును ధరించినవాడు.

858) ధనుర్వేద: - ధనుర్వేదము తెలిసినవాడు.

859) దండ: - దండించువాడు.

860) దమయితా - శిక్షించువాడు.

861) దమ: - శిక్షానుభవము ద్వారా ఏర్పడు పవిత్రత తానైనవాడు.

862) అపరాజిత: - పరాజయము తెలియనివాడు.

863) సర్వసహ: - సమస్త శత్రువులను సహించువాడు.

864) నియంతా - అందరినీ తమతమ కార్యములందు నియమించువాడు.

865) అనియమ: - నియమము లేనివాడు.

866) ఆయమ: - మృత్యుభీతి లేనివాడు.

867) సత్త్వావాన్ - సత్త్వము గలవాడు.

868) సాత్త్విక: - సత్త్వగుణ ప్రధానుడైనవాడు.

869) సత్య: - సత్పురుషుల విషయములో మంచిగా ప్రవర్తించువాడు.

870) సత్యధర్మ పరాయణ: - సత్య విషయమునందును, ధర్మ విషయమునందును దీక్షాపరుడైనవాడు.

871) అభిప్రాయ: - అభిలషించు వారిచేత అభిప్రాయపడువాడు.

872) ప్రియార్హ: - భక్తుల ప్రేమకు పాత్రుడైనవాడు.

873) అర్హ: - అర్పింపబడుటకు అర్హుడైనవాడు.

874) ప్రియకృత్ - తన నాశ్రయించినవారికి ప్రియము నొసగూర్చువాడు.

875) ప్రీతివర్ధన: - భక్తులలో భవవంతునిపై ప్రీతిని వృద్ధి చేయువాడు.

876) విహాయన గతి: - ఆకాశము ఆశ్రయముగ గలదియైన విష్ణుపదము తానైనవాడు.

877) జ్యోతి: - తన ప్రకాశము చేత సర్వమును ప్రకాశింపచేయువాడు.

878) సురుచి: - అందమైన ప్రకాశము గలవాడు.

879) హుతభుక్ - యజ్ఞములందు ఆవాహన చేయబడిన దేవతల రూపమున హవిస్సులను స్వీకరించువాడు.

880) విభు: - సర్వ లోకములకు ప్రభువైనవాడు.

881) రవి: - తన విభూతియైన సూర్యుని ద్వారా భూమినుండి సర్వరసములను గ్రహించువాడు.

882) విలోచన: - వివిధ రూపముల ద్వారా ప్రకాశించువాడు.

883) సూర్య: - ప్రాణులకు ప్రాణశక్తిని ప్రసాదించువాడు.

884) సవితా: - సమస్త జగత్తును ఉత్పన్నము చేయువాడు.

885) రవిలోచన: - సూర్యుడు నేత్రములుగా కలవాడు.

886) అనంత: - అంతము లేనివాడు.

887) హుతభుక్ - హోమద్రవ్యము నారిగించువాడు.

888) భోక్తా - భోగ్యవస్తువైన ప్రకృతిని అనుభవించువాడు.

889) సుఖద: - భక్తులకు ఆత్మసుఖము నొసంగువాడు.

890) నైకజ: - అనేక రూపములలో అవతరించువాడు.

891) అగ్రజ: - సృష్ట్యారంభమునకు ముందే ఆవిర్భవించినవాడు.

892) అనిర్వణ్ణ: - నిరాశ నెరుగనివాడు.

893) సదామర్షీ - సజ్జనుల దోషములను క్షమించువాడు.

894) లోకాధిష్టానం - ప్రపంచమంతటికి ఆధారభూతుడు.

895) అధ్బుత: - ఆశ్చర్య స్వరూపుడు.

896) సనాత్ - ఆది లేనివాడు.

897) సనాతన సమ: - సృష్టికర్త యైన బ్రహ్మకు పూర్వము కూడా యున్నవాడు.

898) కపిల: - ఋషులలో కపిలుడు తానైనవాడు.

899) కపి: - సూర్యరూపుడు.

900) అవ్యయ: - ప్రళయకాలము నందు సమస్తము తనలో లీనమగుటకు విశ్రామ స్థానమైనవాడు.

901) స్వస్తిద: - సర్వశ్రేయములను చేకూర్చువాడు.

902) స్వస్తికృత్ - శుభమును కూర్చువాడు.

903) స్వస్తి - సర్వ మంగళ స్వరూపుడు.

904) స్వస్తిభుక్ - శుభమును అనుభవించువాడు.

905) స్వస్తిదక్షిణ: - స్మరణ మాత్రముననే సర్వ శుభములు సమకూర్చువాడు.

906) అరౌద్ర: - రౌద్రము లేనివాడు.

907) కుండలీ - మకర కుండలములు ధరించినవాడు.

908) చక్రీ - సుదర్శనమను చక్రమును ధరించినవాడు.

909) విక్రమీ - గొప్ప శూరుడైన భగవానుడు.

910) ఊర్జిత శాసన: - ఉల్లంఘించుటకు వీలులేని శాసనములు కలవాడు.

911) శబ్దాతిగ: - వాక్కుకు అందనివాడు.

912) శబ్దసహ: - సమస్త వేదములు తెలియబడినవాడు.

913) శిశిర: - శిశిర ఋతువువలె చల్లబరుచువాడు.

914) శర్వరీకర: - రాత్రిని కలుగజేయువాడు.

915) అక్రూర: - క్రూరత్వము లేనివాడు.

916) పేశల: - మనోవాక్కాయ కర్మలచే రమణీయముగ నుండువాడై పేశల: అని స్తుతించబడును.

917) దక్ష: - సమర్థుడైనవాడు.

918) దక్షిణ: - భక్తులను ఔదార్యముతో బ్రోచువాడు.

919) క్షమిణాం వర: - సహనశీలు లైన వారిలందరిలో శ్రేష్ఠుడు.

920) విద్వత్తమ: - సర్వజ్ఞత్తము కలిగియుండి, అందరిలో ఉత్తమమైనవాడు.

921) వీతభయ: - భయము లేనివాడు.

922) పుణ్యశ్రవణ కీర్తన: - తనను గూర్చి శ్రవణము గాని, కీర్తన గాని పుణ్యము కలుగజేయును.

923) ఉత్తారణ: - సంసార సముద్రమును దాటించువాడు.

924) దుష్కృతిహా - సాధకులలో యున్న చెడువాసనలను అంతరింప చేయువాడు.

925) ప్రాణ: - ప్రాణులకు పవిత్రతను చేకూర్చు పుణ్య స్వరూపుడు.

926) దుస్వప్న నాశన: - చెడు స్వప్నములను నాశనము చేయువాడు.

927) వీరహా - భక్తులు మనస్సులు వివిధ మార్గములలో ప్రయాణించకుండ క్రమము చేయువాడు.

928) రక్షణ: - రక్షించువాడైనందున భగవానుడు రక్షణ: అని స్తవనీయుడయ్యెను.

929) సంత: - పవిత్ర స్వరూపుడు.

930) జీవన: - సర్వ జీవులయందు ప్రాణశక్తి తానైనవాడు.

931) పర్యవస్థిత: - అన్నివైపుల అందరిలో వ్యాపించి యున్నవాడు.

932) అనంతరూప: - అనంతమైన రూపములు గలవాడు.

933) అనంత శ్రీ: - అంతము లేని శక్తివంతుడైనవాడు.

934) జితమన్యు: - క్రోధము ఎఱగని వాడు.

935) భయాపహ: - భయమును పోగొట్టువాడు.

936) చతురశ్ర: - జీవులకు కర్మఫలములను న్యాయముగా పంచువాడు.

937) గభీరాత్మా - గ్రహింప శక్యము గాని స్వరూపము గలవాడు.

938) విదిశ: - అధికారులైన వారికి ఫలము ననుగ్రహించుటలో ప్రత్యేకత కలిగియున్నవాడు.

939) వ్యాదిశ: - వారి వారి అర్హతలను గమనించి బ్రహ్మాదులను సైతము నియమించి, ఆజ్ఞాపించువాడు.

940) దిశ: - వేదముద్వారా మానవుల కర్మఫలములను తెలియజేయువాడు.

941) అనాది: - ఆదిలేనివాడు.

942) భూర్భువ: - సర్వభూతములకు ఆధారమైన భూమికి కూడా భూ: ఆధారమైనవాడు.

943) లక్ష్మీ: - లక్ష్మీ స్వరూపుడు.

944) సువీర: - అనేక విధములైన సుందర పోకడలు గలవాడు.

945) రుచిరాంగద: - మంగళమైన బాహువులు గలవాడు.

946) జనన: - సర్వ ప్రాణులను సృజించినవాడు.

947) జన జన్మాది: - జన్మించు ప్రాణుల జన్మకు ఆధారమైనవాడు.

948) భీమ: - అధర్మపరుల హృదయములో భీతిని కలిగించు భయరూపుడు.

949) భీమ పరాక్రమ: - విరోధులకు భయంకరమై గోచరించువాడు.

950) ఆధార నిలయ: - సృష్టికి ఆధారమైన పృధ్వి, జలము, తేజము, వాయువు, ఆకాశము అను పంచ మహాభూతములకు ఆధారమైనవాడు.

951) అధాతా - తానే ఆధారమైనవాడు.

952) పుష్టహాస: - మొగ్గ పువ్వుగా వికసించునట్లు ప్రపంచరూపమున వికసించువాడు.

953) ప్రజాగర: - సదా మేల్కొనియుండువాడు.

954) ఊర్ధ్వగ: - సర్వుల కన్నా పైనుండువాడు.

955) సత్పధాచార: - సత్పురుషుల మార్గములో చరించువాడు.

956) ప్రాణద: - ప్రాణ ప్రదాత యైనవాడు.

957) ప్రణవ: - ప్రణవ స్వరూపుడైనవాడు.

958) పణ: - సర్వ కార్యములను నిర్వహించువాడు.

959) ప్రమాణ: - స్వయముగానే జ్ఞానస్వరూపుడై యున్నవాడు.

960) ప్రాణ నిలయ: - సమస్త జీవుల అంతిమ విరామ స్థానమైనవాడు.

961) ప్రాణభృత్ - ప్రాణములను పోషించువాడు.

962) ప్రాణజీవన: - ప్రాణ వాయువుల ద్వారా ప్రాణులను జీవింపజేయువాడు.

963) తత్త్వం - సత్యస్వరూపమైనందున భగవానుడు తత్త్వం అని తెలియబడిన వాడు.

964) తత్త్వవిత్ - సత్యవిదుడైన భగవానుడు తత్త్వవిత్ అని స్తుతించబడువాడు.

965) ఏకాత్మా - ఏకమై, అద్వితీయమైన పరమాత్మ

966) జన్మమృత్యు జరాతిగ: - పుట్టుట, ఉండుట, పెరుగుట, మార్పుచెందుట, కృశించుట నశించుట వంటి వికారములకు లోనుగానివాడు.

967) భూర్భువ: స్వస్తరు: - భూ: భువ: స్వ: అను వ్యాహృతి రూపములు 3 గలవాడు.

968) తార: - సంసార సాగరమును దాటించువాడు.

969) సవితా - తండ్రి వంటివాడైన భగవానుడు.

970) ప్రపితామహః - బ్రహ్మదేవునికి కూడా తండ్రియైనవాడు.

971) యజ్ఞ: - యజ్ఞ స్వరూపుడు.

972) యజ్ఞపతి: - యజ్ఞము నందు అధిష్టాన దేవత తానైన భగవానుడు.

973) యజ్వా - యజ్ఞము నందు యజమాని.

974) యజ్ఞాంగ: - యజ్ఞము లోని అంగములన్నియు తానే అయినవాడు.

975) యజ్ఞవాహన: - ఫలహేతువులైన యజ్ఞములు వాహనములుగా కలవాడు.

976) యజ్ఞభృత్ - యజ్ఞములను సంరక్షించువాడు.

977) యజ్ఞకృత్ - యజ్ఞములను నిర్వహించువాడు.

978) యజ్ఞీ - యజ్ఞములందు ప్రధానముగా ఆరాధించుబడువాడు.

979) యజ్ఞభుక్ - యజ్ఞఫలమును అనుభవించువాడు.

980) యజ్ఞసాధన: - తనను పొందుటకు యజ్ఞములు సాధనములుగా గలవాడు.

981) యజ్ఞాంతకృత్ - యజ్ఞఫలము నిచ్చువాడు.

982) యజ్ఞగుహ్యమ్ - గోప్యమైన యజ్ఞము తానైనవాడు.

983) అన్నం - ఆహారము తానైనవాడు.

984) అన్నాద: - అన్నము భక్షించువాడు.

985) ఆత్మయోని: - తన ఆవిర్భావమునకు తానే కారణమైనవాడు.

986) స్వయంజాత: - మరొకరి ప్రమేయము లేకనే తనకు తానుగ ఆవిర్భవించువాడు.

987) వైఖాన: - ప్రాపంచిక దు:ఖమును నివారించువాడు.

988) సామగాయన: - సామగానము చేయువాడు.

989) దేవకీనందన: - దేవకీ పుత్రుడైన శ్రీ కృష్ణుడు.

990) స్రష్టా - సృష్టికర్త

991) క్షితీశ: - భూమికి నాధుడైనవాడు.

992) పాపనాశన: - పాపములను నశింపజేయువాడు.

993) శంఖభృత్ - పాంచజన్యమను శంఖమును ధరించినవాడు.

994) నందకీ - నందకమను ఖడ్గమును ధరించినవాడు.

995) చక్రీ - సుదర్శనమును చక్రమును ధరించినవాడు.

996) శారంగ ధన్వా - శారంగము అనెడి ధనుస్సు కలవాడు.

997) గదాధర: - కౌమోదకి యనెడి గదను ధరించినవాడు.

998) రథాంగపాణి: - చక్రము చేతియందు గలవాడు.

999) అక్షోభ్య: - కలవరము లేనివాడు.

1000) సర్వ ప్రహరణాయుధ: - సర్వవిధ ఆయుధములు కలవాడు.
[[వర్గం: స్తోత్రములు]]</text>
      <sha1>8qlpzpcjf7iiukb525dx03hf5wcxp2u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>వేదిక:ప్రచురణ సంస్థలు</title>
    <ns>0</ns>
    <id>70082</id>
    <revision>
      <id>611795</id>
      <parentid>608271</parentid>
      <timestamp>2026-11-08T10:27:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vjsuseela</username>
        <id>1850</id>
      </contributor>
      <origin>611795</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3046" sha1="4g253nox0cic9tv20wk8l8r3lx28fea" xml:space="preserve">{{వేదిక హెడర్
 | పై_తరగతి = [[వేదిక:గ్రంథాలయ సమాచారశాస్త్రం, పుస్తక విజ్ఞానం]] (Class G)
 | శీర్షిక = ప్రచురణ సంస్థలు
 | ఐకాన్ = 
 | వివరణ = 
 | బోర్డర్-రంగు = #54595d
 | బ్యాక్‌గ్రౌండ్-రంగు = #f8f9fa
}}

==అకారక్రమంలో ప్రచురణ సంస్థలు==
* [[వేదిక:ఆంధ్ర విశ్వకళాపరిషత్తు]]
* [[వేదిక:ఆంధ్ర సారస్వత పరిషత్తు]]
* [[వేదిక:ఆంధ్ర సాహిత్య పరిషత్తు]]
* [[వేదిక:ఆంధ్రప్రదేశ్ సాహిత్య అకాడమి]]
* [[వేదిక:ఆంధ్రప్రదేశ్ స్టేట్ ఆర్కైవ్స్]]
* [[వేదిక:ఆర్య పుస్తకాలయము]]
* [[వేదిక:కవితా సమితి]]
* [[వేదిక:కాళహస్తి తమ్మారావు అండ్ సన్స్]]
* [[వేదిక:కొండపల్లి వీరవెంకయ్య అండ్ సన్సు]]
* [[వేదిక:జన విజ్ఞాన వేదిక]]
* [[వేదిక:తిరుమల తిరుపతి దేవస్థానములు]]
* [[వేదిక:త్రివేణి పబ్లిషర్సు]]
* [[వేదిక:పొట్టి శ్రీరాములు తెలుగు విశ్వవిద్యాలయము]]
* [[వేదిక:బరూరు త్యాగరాయ శాస్త్రులు అండ్ సన్]]
* [[వేదిక:మద్రాసు విశ్వవిద్యాలయము]]
* [[వేదిక:మనసు ఫౌండేషన్]]
* [[వేదిక:రాయలు అండు కో.]]
* [[వేదిక:వావిళ్ల రామస్వామి శాస్త్రులు అండ్ సన్స్]]
* [[వేదిక:విజ్ఞాన చంద్రికా మండలి]]
* [[వేదిక:విశాలాంధ్ర పబ్లిషింగ్ హౌస్]]
* [[వేదిక:వేదము వేంకటరాయశాస్త్రి అండ్ బ్రదర్స్]]
* [[వేదిక:వేంకట్రామ అండ్ కో.]]
* [[వేదిక:శారదా పబ్లిషింగు కంపెనీ]]
* [[వేదిక:శ్రీ రామకృష్ణ మఠం]]
* [[వేదిక:సరస్వతీ మహల్ గ్రంథాలయము]]
* [[వేదిక:సి. వి. కృష్ణా బుక్ డిపో]]
* [[వేదిక:హితకారిణీ సమాజము]]


[[వర్గం:వేదికలు]]
[[వర్గం:ప్రచురణ సంస్థలు]]</text>
      <sha1>4g253nox0cic9tv20wk8l8r3lx28fea</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>611796</id>
      <parentid>611795</parentid>
      <timestamp>2026-11-08T10:31:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vjsuseela</username>
        <id>1850</id>
      </contributor>
      <origin>611796</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3052" sha1="nj4oqonsrtu126rxyzls8pj9lxnswx2" xml:space="preserve">{{వేదిక హెడర్
 | పై_తరగతి = [[వేదిక:గ్రంథాలయ సమాచారశాస్త్రం, పుస్తక విజ్ఞానం]] (Class Z)
 | శీర్షిక = ప్రచురణ సంస్థలు ((ZE) 
 | ఐకాన్ = 
 | వివరణ = 
 | బోర్డర్-రంగు = #54595d
 | బ్యాక్‌గ్రౌండ్-రంగు = #f8f9fa
}}
==అకారక్రమంలో ప్రచురణ సంస్థలు==
* [[వేదిక:ఆంధ్ర విశ్వకళాపరిషత్తు]]
* [[వేదిక:ఆంధ్ర సారస్వత పరిషత్తు]]
* [[వేదిక:ఆంధ్ర సాహిత్య పరిషత్తు]]
* [[వేదిక:ఆంధ్రప్రదేశ్ సాహిత్య అకాడమి]]
* [[వేదిక:ఆంధ్రప్రదేశ్ స్టేట్ ఆర్కైవ్స్]]
* [[వేదిక:ఆర్య పుస్తకాలయము]]
* [[వేదిక:కవితా సమితి]]
* [[వేదిక:కాళహస్తి తమ్మారావు అండ్ సన్స్]]
* [[వేదిక:కొండపల్లి వీరవెంకయ్య అండ్ సన్సు]]
* [[వేదిక:జన విజ్ఞాన వేదిక]]
* [[వేదిక:తిరుమల తిరుపతి దేవస్థానములు]]
* [[వేదిక:త్రివేణి పబ్లిషర్సు]]
* [[వేదిక:పొట్టి శ్రీరాములు తెలుగు విశ్వవిద్యాలయము]]
* [[వేదిక:బరూరు త్యాగరాయ శాస్త్రులు అండ్ సన్]]
* [[వేదిక:మద్రాసు విశ్వవిద్యాలయము]]
* [[వేదిక:మనసు ఫౌండేషన్]]
* [[వేదిక:రాయలు అండు కో.]]
* [[వేదిక:వావిళ్ల రామస్వామి శాస్త్రులు అండ్ సన్స్]]
* [[వేదిక:విజ్ఞాన చంద్రికా మండలి]]
* [[వేదిక:విశాలాంధ్ర పబ్లిషింగ్ హౌస్]]
* [[వేదిక:వేదము వేంకటరాయశాస్త్రి అండ్ బ్రదర్స్]]
* [[వేదిక:వేంకట్రామ అండ్ కో.]]
* [[వేదిక:శారదా పబ్లిషింగు కంపెనీ]]
* [[వేదిక:శ్రీ రామకృష్ణ మఠం]]
* [[వేదిక:సరస్వతీ మహల్ గ్రంథాలయము]]
* [[వేదిక:సి. వి. కృష్ణా బుక్ డిపో]]
* [[వేదిక:హితకారిణీ సమాజము]]


[[వర్గం:వేదికలు]]
[[వర్గం:ప్రచురణ సంస్థలు]]</text>
      <sha1>nj4oqonsrtu126rxyzls8pj9lxnswx2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>611798</id>
      <parentid>611796</parentid>
      <timestamp>2026-11-08T10:33:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vjsuseela</username>
        <id>1850</id>
      </contributor>
      <origin>611798</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3051" sha1="gimdoirhx4qsbpshr1k554sjizkumhm" xml:space="preserve">{{వేదిక హెడర్
 | పై_తరగతి = [[వేదిక:గ్రంథాలయ సమాచారశాస్త్రం, పుస్తక విజ్ఞానం]] (Class Z)
 | శీర్షిక = ప్రచురణ సంస్థలు (ZE) 
 | ఐకాన్ = 
 | వివరణ = 
 | బోర్డర్-రంగు = #54595d
 | బ్యాక్‌గ్రౌండ్-రంగు = #f8f9fa
}}
==అకారక్రమంలో ప్రచురణ సంస్థలు==
* [[వేదిక:ఆంధ్ర విశ్వకళాపరిషత్తు]]
* [[వేదిక:ఆంధ్ర సారస్వత పరిషత్తు]]
* [[వేదిక:ఆంధ్ర సాహిత్య పరిషత్తు]]
* [[వేదిక:ఆంధ్రప్రదేశ్ సాహిత్య అకాడమి]]
* [[వేదిక:ఆంధ్రప్రదేశ్ స్టేట్ ఆర్కైవ్స్]]
* [[వేదిక:ఆర్య పుస్తకాలయము]]
* [[వేదిక:కవితా సమితి]]
* [[వేదిక:కాళహస్తి తమ్మారావు అండ్ సన్స్]]
* [[వేదిక:కొండపల్లి వీరవెంకయ్య అండ్ సన్సు]]
* [[వేదిక:జన విజ్ఞాన వేదిక]]
* [[వేదిక:తిరుమల తిరుపతి దేవస్థానములు]]
* [[వేదిక:త్రివేణి పబ్లిషర్సు]]
* [[వేదిక:పొట్టి శ్రీరాములు తెలుగు విశ్వవిద్యాలయము]]
* [[వేదిక:బరూరు త్యాగరాయ శాస్త్రులు అండ్ సన్]]
* [[వేదిక:మద్రాసు విశ్వవిద్యాలయము]]
* [[వేదిక:మనసు ఫౌండేషన్]]
* [[వేదిక:రాయలు అండు కో.]]
* [[వేదిక:వావిళ్ల రామస్వామి శాస్త్రులు అండ్ సన్స్]]
* [[వేదిక:విజ్ఞాన చంద్రికా మండలి]]
* [[వేదిక:విశాలాంధ్ర పబ్లిషింగ్ హౌస్]]
* [[వేదిక:వేదము వేంకటరాయశాస్త్రి అండ్ బ్రదర్స్]]
* [[వేదిక:వేంకట్రామ అండ్ కో.]]
* [[వేదిక:శారదా పబ్లిషింగు కంపెనీ]]
* [[వేదిక:శ్రీ రామకృష్ణ మఠం]]
* [[వేదిక:సరస్వతీ మహల్ గ్రంథాలయము]]
* [[వేదిక:సి. వి. కృష్ణా బుక్ డిపో]]
* [[వేదిక:హితకారిణీ సమాజము]]


[[వర్గం:వేదికలు]]
[[వర్గం:ప్రచురణ సంస్థలు]]</text>
      <sha1>gimdoirhx4qsbpshr1k554sjizkumhm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>వేదిక:వేదికలు</title>
    <ns>0</ns>
    <id>70102</id>
    <revision>
      <id>611794</id>
      <parentid>603849</parentid>
      <timestamp>2026-11-08T10:12:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vjsuseela</username>
        <id>1850</id>
      </contributor>
      <origin>611794</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4976" sha1="r37w08ip30zd69jgfu52kdhs2r163kz" xml:space="preserve">{{వేదిక హెడర్
 | పై_తరగతి = వేదిక (Portal) 
 | శీర్షిక = వేదికలు (Portals)  
 | ఐకాన్ = 
 | బోర్డర్-రంగు = #54595d
 | బ్యాక్‌గ్రౌండ్-రంగు = #f8f9fa
 | వివరణ = ఇది వికీసోర్స్ (Wikisource) ప్రధాన విషయాలకు (subjects) సంబంధించిన వేదిక. ఇది 'లైబ్రరీ ఆఫ్ కాంగ్రెస్ వర్గీకరణ' (Library of Congress Classification) వ్యవస్థ అనుసరించి తెలుగులో రూపొందించబడింది.మీరు ఈ పట్టిక క్రింద ఉన్న [[వేదిక:సూచిక|వర్గాల]] ద్వారా వేదికలను అన్వేషించవచ్చు.  
}}
&lt;P&gt;ప్రధాన పోర్టల్‌ల దృశ్య జాబితా కోసం [https://te.wikisource.org/wiki/వర్గం:దింపుకొనదగిన_పుస్తకాలు తెలుగు వికీసోర్స్ లో పుస్తకాలు/ప్రతులు]ని కూడా చూడండి.

{| class=&quot;prettytable&quot; style=&quot;margin: 1em auto 1em auto; border: 2px solid black;&quot;
|-
!Class||Subject area
|-
|style=&quot;text-align: center;&quot;|A||[[వేదిక:సాధారణ ప్రతులు|సాధారణ ప్రతులు]]
|-
|style=&quot;text-align: center;&quot;|B||[[వేదిక:తత్త్వశాస్త్రం, మనస్తత్వశాస్త్రం, మతం|తత్త్వశాస్త్రం, మనస్తత్వశాస్త్రం, మతం]]
|-
|style=&quot;text-align: center;&quot;|C||[[వేదిక:చారిత్రికవిజ్ఞానం, అధ్యయనాలు|చారిత్రికవిజ్ఞానం, అధ్యయనాలు]]
|-
|style=&quot;text-align: center;&quot;|D||[[వేదిక:ప్రపంచ చరిత్ర|ప్రపంచ చరిత్ర]]
|-
|style=&quot;text-align: center;&quot;|E||[[వేదిక:అమెరికా చరిత్ర|అమెరికా చరిత్ర]]
|-
|style=&quot;text-align: center;&quot;|F||[[వేదిక:అమెరికా స్థానికచరిత్ర|అమెరికా స్థానికచరిత్ర]]
|-
|style=&quot;text-align: center;&quot;|G||[[వేదిక:భౌగోళికశాస్త్రం, మానవశాస్త్రం, వినోదం|భౌగోళికశాస్త్రం, మానవశాస్త్రం, వినోదం]]
|-
|style=&quot;text-align: center;&quot;|H||[[వేదిక:సాంఘికశాస్త్రం|సాంఘికశాస్త్రం]]
|-
|style=&quot;text-align: center;&quot;|I||[[వేదిక:దేశాలవారీగా రచనలు|దేశాలవారీగా రచనలు]]
|-
|style=&quot;text-align: center;&quot;|J||[[వేదిక:రాజనీతిశాస్త్రం|రాజనీతిశాస్త్రం]]
|-
|style=&quot;text-align: center;&quot;|K||[[వేదిక:చట్టం|చట్టం]]
|-
|style=&quot;text-align: center;&quot;|L||[[వేదిక:విద్య|విద్య]]
|-
|style=&quot;text-align: center;&quot;|M||[[వేదిక:సంగీతం|సంగీతం]]
|-
|style=&quot;text-align: center;&quot;|N||[[వేదిక:లలితకళలు|లలితకళలు]]
|-
|style=&quot;text-align: center;&quot;|P||[[వేదిక:భాష-సాహిత్యం|భాష-సాహిత్యం]]
|-
|style=&quot;text-align: center;&quot;|Q||[[వేదిక:విజ్ఞానశాస్త్రం|విజ్ఞానశాస్త్రం]]
|-
|style=&quot;text-align: center;&quot;|R||[[వేదిక:వైద్యం|వైద్యం]]
|-
|style=&quot;text-align: center;&quot;|S||[[వేదిక:వ్యవసాయం|వ్యవసాయం]]
|-
|style=&quot;text-align: center;&quot;|T||[[వేదిక:సాంకేతిక విజ్ఞానం|సాంకేతిక విజ్ఞానం]]
|-
|style=&quot;text-align: center;&quot;|U||[[వేదిక:సైనిక విజ్ఞానం|సైనిక విజ్ఞానం]]
|-
|style=&quot;text-align: center;&quot;|V||[[వేదిక:నౌకా విజ్ఞానం|నౌకా విజ్ఞానం]]
|-
|style=&quot;text-align: center;&quot;|X||[[వేదిక:వికీసోర్స్|వికీసోర్స్]]
|-
|style=&quot;text-align: center;&quot;|Z||[[వేదిక:గ్రంథాలయ సమాచారశాస్త్రం, పుస్తక విజ్ఞానం|గ్రంథాలయ సమాచారశాస్త్రం, పుస్తక విజ్ఞానం]]
|-
! colspan=&quot;2&quot; | [[వేదిక:సూచిక|సూచిక]]
|}

[[వర్గం:వేదికలు]]

[[it:Portale:Portali]]</text>
      <sha1>r37w08ip30zd69jgfu52kdhs2r163kz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ప్రబంధరత్నాకరము/పరిచయము</title>
    <ns>0</ns>
    <id>153524</id>
    <revision>
      <id>611783</id>
      <parentid>451336</parentid>
      <timestamp>2026-11-08T06:46:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <origin>611783</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="486" sha1="ipfkw4qvf265bipyyypnhtbqzvvlju6" xml:space="preserve">{{తలకట్టు
 | శీర్షిక = [[../]]
 | రచయిత = కొర్లపాటి శ్రీరామమూర్తి
|అనువాదం=
 | విభాగము  = పరిచయము
 | ముందరి = [[../]]
 | తదుపరి =[[../ప్రథమాశ్వాసము/]]
 | వివరములు = 
|సంవత్సరం= 1992
}}

&lt;pages index=&quot;ప్రబంధరత్నాకరము.pdf&quot; from=2 to=7 /&gt;

{{smallrefs}}</text>
      <sha1>ipfkw4qvf265bipyyypnhtbqzvvlju6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ప్రబంధరత్నాకరము/ప్రథమాశ్వాసము</title>
    <ns>0</ns>
    <id>153525</id>
    <revision>
      <id>611784</id>
      <parentid>446588</parentid>
      <timestamp>2026-11-08T06:46:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <origin>611784</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="509" sha1="hq5e4tjiva797aszq6rk2lozn7whk9c" xml:space="preserve">{{తలకట్టు
 | శీర్షిక = [[../]]
 | రచయిత = పెదపాటి జగ్గన్న
|అనువాదం=
 | విభాగము  = ప్రథమాశ్వాసము
 | ముందరి = [[../పరిచయము/]]
 | తదుపరి =[[../ద్వితీయాశ్వాసము/]]
 | వివరములు = 
|సంవత్సరం= 1992
}}

&lt;pages index=&quot;ప్రబంధరత్నాకరము.pdf&quot; from=8 to=80 /&gt;

{{smallrefs}}</text>
      <sha1>hq5e4tjiva797aszq6rk2lozn7whk9c</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ప్రబంధరత్నాకరము/ద్వితీయాశ్వాసము</title>
    <ns>0</ns>
    <id>153526</id>
    <revision>
      <id>611785</id>
      <parentid>446590</parentid>
      <timestamp>2026-11-08T06:47:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <origin>611785</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="529" sha1="c6tdt3mes9lodvhakvhgw680yagmhib" xml:space="preserve">{{తలకట్టు
 | శీర్షిక = [[../]]
 | రచయిత = పెదపాటి జగ్గన్న
|అనువాదం=
 | విభాగము  = ద్వితీయాశ్వాసము
 | ముందరి = [[../ప్రథమాశ్వాసము/]]
 | తదుపరి =[[../తృతీయాశ్వాసము/]]
 | వివరములు = 
|సంవత్సరం= 1992
}}

&lt;pages index=&quot;ప్రబంధరత్నాకరము.pdf&quot; from=81 to=153 /&gt;

{{smallrefs}}</text>
      <sha1>c6tdt3mes9lodvhakvhgw680yagmhib</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ప్రబంధరత్నాకరము/తృతీయాశ్వాసము</title>
    <ns>0</ns>
    <id>153527</id>
    <revision>
      <id>611786</id>
      <parentid>447689</parentid>
      <timestamp>2026-11-08T06:48:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <origin>611786</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="534" sha1="20kj2qarpgdd5n4ylm3p8usvzibh3fa" xml:space="preserve">{{తలకట్టు
 | శీర్షిక = [[../]]
 | రచయిత = పెదపాటి జగ్గన్న
|అనువాదం=
 | విభాగము  = తృతీయాశ్వాసము
 | ముందరి = [[../ద్వితీయాశ్వాసము/]]
 | తదుపరి = [[../చతుర్థాశ్వాసము/]]
 | వివరములు = 
|సంవత్సరం= 1992
}}

&lt;pages index=&quot;ప్రబంధరత్నాకరము.pdf&quot; from=154 to=219 /&gt;

{{smallrefs}}</text>
      <sha1>20kj2qarpgdd5n4ylm3p8usvzibh3fa</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ప్రబంధరత్నాకరము/చతుర్థాశ్వాసము</title>
    <ns>0</ns>
    <id>154092</id>
    <revision>
      <id>611787</id>
      <parentid>447690</parentid>
      <timestamp>2026-11-08T06:49:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <origin>611787</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="481" sha1="q5pige870fl62flbg2lmztd0400knch" xml:space="preserve">{{తలకట్టు
 | శీర్షిక = [[../]]
 | రచయిత = పెదపాటి జగ్గన్న
|అనువాదం=
 | విభాగము  = చతుర్థాశ్వాసము
 | ముందరి = [[../తృతీయాశ్వాసము/]]
 | తదుపరి = 
 | వివరములు = 
|సంవత్సరం= 1992
}}

&lt;pages index=&quot;ప్రబంధరత్నాకరము.pdf&quot; from=220 to=265 /&gt;

{{smallrefs}}</text>
      <sha1>q5pige870fl62flbg2lmztd0400knch</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>వాడుకరి:Edla praveen</title>
    <ns>2</ns>
    <id>158740</id>
    <revision>
      <id>611488</id>
      <parentid>492480</parentid>
      <timestamp>2026-11-07T18:30:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Edla praveen</username>
        <id>6529</id>
      </contributor>
      <origin>611488</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="34349" sha1="1dtc6xhccfc5g2ervm3s3qxnzxk0pj2" xml:space="preserve">నా పేరు ఎడ్ల ప్రవీణ్
==నిర్వహించిన ప్రాజెక్ట్స్==
*[[వికీసోర్సు:వికీప్రాజెక్టు/సురవరం ప్రతాపరెడ్డి ప్రూఫ్ రీడథాన్]]

==తెలుగు సాహిత్యం==

'''అ'''
* [[రచయిత:అడివి బాపిరాజు]] (1895 - 1952)
* [[రచయిత:అనంతామాత్యుడు]]


'''ఆ'''
* [[రచయిత:ఆతుకూరి మొల్ల]]


'''ఎ, ఏ, ఐ''' 
* [[రచయిత:ఎఱ్ఱాప్రగడ]]
* [[రచయిత:ఏనుగు లక్ష్మణ కవి]]


'''క, ఖ ''' 
* [[రచయిత:కవి చౌడప్ప]]
* [[రచయిత:కట్టమంచి రామలింగారెడ్డి]] (1880-1951)
* [[రచయిత:కాలనాధభట్ట వీరభద్ర శాస్త్రి]]
* [[రచయిత:కాళ్ళకూరి నారాయణరావు]] (1871–1927)
* [[రచయిత:కుమార ధూర్జటి]] (18వ శతాబ్దం)
* [[రచయిత:కూచిమంచి తిమ్మన]] (1690–1760)
* [[రచయిత:కొరవి గోపరాజు]] (15వ శతాబ్దం)
* [[రచయిత:కోరాడ రామకృష్ణయ్య]] (1891–1962)
* [[రచయిత:కందుకూరి వీరేశలింగం పంతులు]] (1848-1919)


'''గ, ఘ ''' 
* [[రచయిత:గుర్రం జాషువా]] (1895–1971)
* [[రచయిత:గరిమెళ్ల సత్యనారాయణ]] (1893-1952)
* [[రచయిత:గిడుగు రామమూర్తి]] (1863-1940)
* [[రచయిత:గురజాడ అప్పారావు]]  (1862-1915)
* [[రచయిత:గురజాడ శ్రీరామమూర్తి]] (1851–1899)
* [[రచయిత:గోన బుద్దారెడ్డి]] 13వ శతాబ్దం
* [[రచయిత:గౌరన]] (15వ శతాబ్దం పూర్వార్ధంలోని వాడు)
* [[రచయిత:ఘంట సింగయ]]


'''చ, ఛ ''' 
* [[రచయిత:చార్లెస్ ఫిలిప్ బ్రౌన్]] (1798–1884)
* [[రచయిత:చిలకమర్తి లక్ష్మీనరసింహం]] (1867–1946)
* [[రచయిత:చెళ్లపిళ్ల వేంకటశాస్త్రి]] (1870–1950)


'''జ,ఝ''' 
* [[రచయిత:జానమద్ది హనుమచ్ఛాస్త్రి]] (1926–2014)
* [[రచయిత:జక్కన]]
* [[రచయిత:జంధ్యాల పాపయ్య శాస్త్రి]] (1912–1992)


'''ట, ఠ ''' 
* [[రచయిత:టంగుటూరి ప్రకాశం]] (1872-1957)


'''డ, ఢ'''


'''త, థ''' 
* [[రచయిత:తాళ్ళపాక అన్నమాచార్య]] (1408–1503)
* [[రచయిత:తాళ్ళపాక తిమ్మక్క]]
* [[రచయిత:తిక్కన]] (1205–1288)
* [[రచయిత:తిరుపతి వేంకట కవులు]] దివాకర్ల తిరుపతి శాస్త్రి (1872-1919), చెళ్లపిళ్ల వేంకట శాస్త్రి (1870-1950)
* [[రచయిత:త్రిపురనేని రామస్వామి]] (1887–1943)
* [[రచయిత:తెనాలి రామకృష్ణుడు]] (16వ శతాబ్దం)

 
'''ద, ధ ''' 
* [[రచయిత:దువ్వూరి రామిరెడ్డి]] (1895-1947)
* [[రచయిత:దేవులపల్లి కృష్ణశాస్త్రి]] (1897–1980)
* [[రచయిత:ధూర్జటి]] (16వ శతాబ్దం)


'''న'''
* [[రచయిత:నన్నెచోడుడు]] (12వ శతాబ్దం)
* [[రచయిత:నండూరి వెంకట సుబ్బారావు]] (1884–1957)


'''ప, ఫ ''' 
* [[రచయిత:పరవస్తు చిన్నయసూరి]] (1809–1861)
* [[రచయిత:పల్లా దుర్గయ్య]] (1919–1983)
* [[రచయిత:పాల్కురికి సోమనాథుడు]] (12వ శతాబ్దం–13వ శతాబ్దం)
* [[రచయిత:పానుగంటి లక్ష్మీ నరసింహారావు]] (1865–1940)
* [[రచయిత:పిల్లలమర్రి పినవీరభద్రుడు]]
* [[రచయిత:పింగళి సూరన]] (16వ శతాబ్దం)
* [[రచయిత:పింగళి లక్ష్మీకాంతం]] (1894–1972)
* [[రచయిత:పొన్నికంటి తెలగన్న]] (1520–1600)


'''బ, భ''' 
* [[రచయిత:బమ్మెర పోతన]] (1450–1510)
* [[రచయిత:బసవరాజు అప్పారావు]] (1894–1933)
* [[రచయిత:బంకించంద్ర ఛటర్జీ]] (1838–1894)
* [[రచయిత:బద్దెన]] (13వ శతాబ్దం)
* [[రచయిత:బహుజనపల్లి సీతారామాచార్యులు]] (1827–1891)
* [[రచయిత:బిరుదురాజు రామరాజు]] (1925–2010)
* [[రచయిత:భండారు అచ్చమాంబ]] (1874–1905)
* [[రచయిత:భాసుడు]]


'''మ'''
* [[రచయిత:మంచన]]
* [[రచయిత:మాదయ్యగారి మల్లన]]
* [[రచయిత:మారన]]
* [[రచయిత:మల్లియ రేచన]]
* [[రచయిత:మరింగంటి సింగరాచార్యులు]] (16వ శతాబ్దం)
* [[రచయిత:మాడపాటి హనుమంతరావు]] (1885–1970)


యరల


'''వ'''
* [[రచయిత:వినుకొండ వల్లభరాయడు]] (15వశతాబ్దం–15వశతాబ్దం)
* [[రచయిత:వట్టికోట ఆళ్వారుస్వామి]] (1915 - 1961)

'''శ'''
* [[రచయిత:శ్రీనాథుడు]] (1365–1441)

షసహ


* [[భగవద్గీత - తెలుగు అనువాదము]]
* [[కురాన్ భావామృతం]]

== నీతి శతకాలు==
* [[వేమన పద్యములు (సి.పి.బ్రౌన్)/ప్రథమ భాగము|వేమన పద్యములు]] - I

* [[వేమన పద్యములు (సి.పి.బ్రౌన్)/ద్వితీయ భాగము|వేమన పద్యములు]] - II 

* [[వేమన పద్యములు (సి.పి.బ్రౌన్)/మూడవ ఆశ్వాసము|వేమన పద్యములు]] -III


* [[సుమతీ శతకము|సుమతీ శతకం]] - I
* [[సుమతీ శతకము - రెండవభాగం|సుమతీ శతకం]] - II


* [[భాస్కర శతకము|భాస్కర శతకం]]
* [[దాశరథీ శతకము]]


===వికీపీడియా పుస్తకాలు===
* [[వికీపీడియా గురించి మీకు తెలుసా?]]
* [[ఎందరో వికీమీడియన్లు]]

==వికీ సోర్సు==
[[దస్త్రం:Wikisource-logo.svg|thumb|వికీసోర్స్ చిహ్నము ]]

వికీసోర్స్ అంటే వికీలో ఒక ఉచిత అంతర్జాల (ఆన్‌లైన్) డిజిటల్ గ్రంథాలయం (లైబ్రరీ). దీనిని వికీమీడియా ఫౌండేషన్ నిర్వహించుతుంది. వికీసోర్స్ స్వేచ్ఛా నకలు హక్కుల రచనలను ప్రచురించుటకు సముదాయ సభ్యులు సేకరించి, నిర్వహించుచున్న ఒక స్వేచ్ఛాయుత గ్రంథాలయము.

== వికీసోర్స్ అంటే? ==
వికీసోర్స్ అనేది ప్రాజెక్ట్ పేరు. ఈ ప్రాజెక్ట్ లక్ష్యం అన్ని రకాల చారిత్రక సాంస్కృతిక గ్రంధాలు, కావ్యాలు ఉచితంగా అనేక భాషలలో, అనువాదాలలో భద్రపరచడం (హోస్ట్ చేయడం). ఇది ఒక స్వంత హక్కులతో కూడిన ఆర్కైవ్‌. ఈ గ్రంథాలు వికీపీడియా వ్యాసాలకు  మూల గ్రంథాలను అందిస్థాయి. పాఠకులకు అరుదైన సాహిత్యాన్ని  ఉచితంగా లభింపచేస్తాయి.  
దీంట్లో చారిత్రక గ్రంథాలు, కావ్యాలు, అరుదైన సాంప్రదాయ వనరులు (పుస్తకాలు, పత్రికలూ, నివేదికలు వంటి) స్కాన్ చేయబడిన డిజిటల్ ప్రతులు అచుదిద్దబడి (ప్రూఫ్ రీడింగ్ చేసినవి) లభిస్తాయి. ఈ ప్రతులు అంతర్జాలంలో కూడా శోధించడం ద్వారా లభిస్తాయి.   
== ఎక్కడినుండి సేకరిస్తారు? == 
ఈ ప్రాజెక్ట్ లో అంతర్జాలం (పబ్లిక్ డొమైన్‌)లో గ్రంథస్వామ్య హక్కులు లేని ప్రతులు లేదా స్వేచ్ఛ అనుమతులు (లైసెన్స్) పొందిన ప్రతులను ధృవీకరించుకొని వికీమీడియా కామన్స్ లో తీసుకుంటారు. మొదట ఆయా అంతర్జాల వెబ్సైటు లేక ప్రతి విశ్వసనీయతని కూడా ముందుగా ధృవీకరించుకొనే కామన్స్ లోకి తీసుకుంటారు. గ్రంథస్వామ్య హక్కులకు లోబడిన వాటిని హక్కుదారుల పూర్తి స్వేచ్చా ధృవీకరణ పత్రం (OTRS - Open-Source Ticket Request System) ఆధారంతో తీసుకోవడం జరుగుతుంది. ఆయా ధ్రువీకరణ తరువాత  గ్రంధాలనే వికీసోర్స్ లో స్వేచ్చా హక్కులతో ప్రచురించడం జరుగుతుంది. దాని సేకరణలో ఎక్కువ భాగం టెక్స్ట్‌లు అయితే, వికీసోర్స్ మొత్తం ఇతర మాధ్యమాలను నిర్వహిస్తుంది, కామిక్స్ నుండి ఫిల్మ్ నుండి ఆడియోబుక్స్ వరకు. అనేక వికీసోర్సులలో స్కాన్ చేయబడిన మూల నరులకే ప్రాధాన్యత ఇవ్వబడుతుంది. అయితే కొన్నింటిలో అవసరం బట్టి చాలా వికీసోర్స్‌లు ఆఫ్‌లైన్ మూలాల నుండి లిప్యంతరీకరించబడిన లేదా ఇతర డిజిటల్ లైబ్రరీల నుండి పొందిన రచనలను అంగీకరిస్తాయి.
==వికీసోర్సు లో చేర్చగలిగిన ప్రతుల ప్రమాణాలు==  
* ఇంతకుముందే ఏదైనా రచయిత ప్రచురించిన మూలగ్రంథాలు
* అసలు గ్రంథాల అనువాదాలు
* జాతీయ లేదా అంతర్జాతీయ ఆసక్తి ఉన్న చారిత్రక పత్రాలు
* వికీసోర్స్‌లో రచనలు ఉన్న రచయితల గ్రంథపట్టికలు
* ఈ జాబితాకు మాత్రమే పరిమితము కాని కొన్ని ఇతర రచనలు

వికీసోర్స్ నుండి మినహాయించదగిన అత్యంత ప్రాథమిక, స్పష్టమైన విషయాలు  
* కాపీరైట్ ఉల్లంఘనలు
* ప్రాజెక్ట్‌కి కంట్రిబ్యూటర్ ద్వారా ఇతరుల అసలురచనలు
* గణిత డేటా, సూత్రాలు, పట్టికలు
* సోర్స్ కోడ్ (కంప్యూటర్ల కోసం)
* గణాంక మూలడేటా (ఎన్నికల ఫలితాలు వంటివి)

== ఆవిర్భావం, చరిత్ర ==
 
ఈ ప్రాజెక్ట్ మొదట ps.wikipedia.org లో ప్రారంభమైంది. ps అంటే ప్రైమరీ సోర్సు (మూలం) అని ప్రాజెక్ట్ సోర్స్ బర్గ్ అని భావించారు. అయితే ఇది పాష్టో భాషా వికీపీడియా సబ్‌డొమైన్‌ లో ఉంచారు. (పాష్టో భాష ISO కోడ్ &quot;ps&quot;).   
[[దస్త్రం:Wikisourcelogo.jpg|thumb|వికీసోర్స్ ప్రారంభ చిహ్నం]]ఈ వికీసోర్స్‌ ప్రాజెక్ట్ అధికారికంగా నవంబర్ 24, 2003న ‘ప్రాజెక్ట్ సోర్స్‌బర్గ్’ పేరుతో ప్రారంభమైంది. తాత్కాలికంగా sources.wikipedia.org డొమైన్ లో ఉంచారు. దాని మొదటి లోగో ‘మంచుకొండ (iceberg)’ చిత్రం. దీనిని ఇది ప్రసిద్ధ అంతర్జాల “ప్రాజెక్ట్ గుటెన్‌బర్గ్‌”కు నకలుకాదు, పైగా పరిపూరకరమైనది (Complement Project).&lt;/br&gt;  
డిసెంబర్ 6, 2003న ఈ ప్రాజెక్ట్ పేరు వికీసోర్స్ గా ప్రకటించారు. ప్రాజెక్ట్ కు స్వంత డొమైన్ ఏర్పడి జూలై 23, 2004న శాశ్వత డొమైన్ URL (http://wikisource.org/) స్థిరమయింది.&lt;/br&gt; 
నేషనల్ ఆర్కైవ్స్ అండ్ రికార్డ్స్ అడ్మినిస్ట్రేషన్ (US) వంటి సంస్థలు దీనిని ఉదహరించాయి.&lt;/br&gt; 
దీని మొదటి పాఠం డిక్లరేషన్ యూనివర్సెల్లె డెస్ డ్రోయిట్స్ డి ఎల్' హోమ్. వికీసోర్స్ నినాదం-”ది ఫ్రీ లైబ్రరీ” మొట్టమొదటి ప్రముఖ ఉపయోగం ప్రాజెక్ట్ బహుభాషా పోర్టల్‌.  ఇది ఆగస్టు 27, 2005న వికీపీడియా పోర్టల్ ఆధారంగా పునఃరూపకల్పన చేసారు. ప్రాజెక్ట్ పది అతిపెద్ద భాషలలో లోగో చుట్టూ వికీసోర్స్ నినాదం కనిపిస్తుంది.

== ఉపకరణాల అభివృద్ధి ==  
ఈ వికీసోర్స్ ముఖ్యమయిన ప్రక్రియలలో సూచిక ఏర్పాటు, ట్రాన్స్‌క్రిప్షన్‌, ప్రూఫ్ రీడింగ్, ట్రాన్స్క్లూషన్   వంటివి ప్రధానమైనవి. మీడియావికీ  డెవలపర్ థామస్‌ వి.  కోసం ప్రూఫ్‌ రెడ్‌ ఎక్స్టెన్షన్ పేజ్ అనే పరికరాన్ని (PREP) అభివృద్ధి చేసాడు. ఇది స్కాన్ చేసిన పేజీలను ఆ పేజీకి సంబంధించిన టెక్స్ట్‌తో పక్కపక్కనే ప్రదర్శిస్తుంది, టెక్స్ట్‌ను ప్రూఫ్‌రీడ్ చేయడానికి, వచనాన్ని సవరించడానికి  అనుమతిస్తుంది. స్కాన్ చేసిన పుస్తకం లేదా అచ్చు. రీటచ్ చేయబడిన చిత్రాలు PDF లేదా DjVu ఫైల్‌గా మార్చబడతాయి.  వికీసోర్స్ లేదా వికీమీడియా కామన్స్‌కి అప్‌లోడ్ చేయబడతాయి.
ఈ వ్యవస్థ వికీసోర్స్‌లోని గ్రంథాల ఖచ్చితత్వాన్ని నిర్ధారించడంలో ఎడిటర్లకు సహాయం చేస్తుంది.  పేజీ స్కాన్‌లు ఏ యూజర్‌కైనా అందుబాటులో ఉంటాయి, లోపాలను సరిదిద్దవచ్చు, పాఠకులు అసలైన వచనాలను తనిఖీ చేయవచ్చు. ప్రూఫ్‌రెడ్‌పేజ్ ఎక్కువ భాగస్వామ్యాన్ని అనుమతిస్తుంది, ఎందుకంటే ప్రతులను చిత్రాలను అప్‌లోడ్ చేసిన తర్వాత ప్రాజెక్ట్‌కు సహకరించడానికి అసలు భౌతిక కాపీకి ప్రాప్యత అవసరం లేదు.
== మైలు రాళ్లు == 
* sources.wikipedia.orgలో ప్రాజెక్ట్ అధికారికంగా ప్రారంభించిన రెండు వారాల్లోనే, 1,000 పేజీలు సృష్టించబడ్డాయి, వాస్తవానికి వీటిలో దాదాపు 200 వ్యాసాలు ఉన్నాయి.  
* జనవరి 4, 2004న, వికీసోర్స్ కు 100వ వినియోగదారులు నమోదు చేసారు.  జూలై, 2004 ప్రారంభంలో వ్యాసాల సంఖ్య 2,400కు మించిపోయింది, 500 కంటే ఎక్కువ మంది నమోదు చేసుకున్నారు.
* ఏప్రిల్ 30, 2005న, 2667 మంది వినియోగదారులు (18 మంది నిర్వాహకులతో సహా) ఉన్నారు. దాదాపు19,000 వ్యాసాలు ఏ ర్పడ్డాయి. ప్రాజెక్ట్ తన 96,000వ సవరణను ఆమోదించింది.
* నవంబర్ 27, 2005న, ఇంగ్లీష్ వికీసోర్స్ మూడవ నెలకి 20,000 టెక్స్ట్ యూనిట్‌లను ఆమోదించింది, 
* మే 10, 2006న, మొదటి వికీసోర్స్ పోర్టల్ సృష్టించారు.
* ఫిబ్రవరి 14, 2008 నాటికి  100,000 టెక్స్ యూనిట్‌లను ఆమోదించింది.  ఇంగ్లీష్ వికీసోర్స్ Chapter LXXIV of Six Months at the White House, ఫ్రాన్సిస్ బిక్‌నెల్ కార్పెంటర్ అనే చిత్రకారుడు రాసినది.
* నవంబర్, 2011 నాటికి 250,000 టెక్స్ట్-యూనిట్‌ల మైలురాయిని దాటింది.
* సెప్టెంబర్ 2020 నాటికి, 182 భాషలు స్థానికంగా హోస్ట్ చేయబడ్డాయి. నవంబర్ 2024 నాటికి, తెలుగు, ఆంగ్లంతో సహా ఇతర భారతీయ, అంతర్జాతీయ భాషల 79 (మొత్తం 81లో 2 మూయబడ్డాయి) 
* సబ్‌డొమైన్‌లలో 2,532 చురుకైన ఎడిటర్‌లతో మొత్తం 6,212,758 వ్యాసాలతో వికీసోర్స్ ప్రాజెక్ట్ సక్రియంగా  ఉంది. మూసివేయబడిన సైట్‌లలో 13 వ్యాసాలు ఉన్నాయి. సబ్ డొమైన్ లు లేని 182 భాషలలో స్థానికంగా నిర్వహిస్తున్నారు. 
* వివిధ భాషా వికీసోర్స్ లు అభివృద్ధిపరచిన తరువాత మొదటగా ఏర్పడిన ప్రధాన  wikisource.org వెబ్సైటును 3 లక్ష్యాలతో నిలిపి ఉంచారు. 
* బహుళ భాషా వికీసోర్స్ లను అనుసంధానపరచే “స్క్రిప్టోరియం” (Scriptorium -  https://wikisource.org/wiki/Wikisource:Scriptorium)లో కొంత విధాన కార్యాచరణ (policy activity) ఉంది. వికీసోర్స్:2007 పేజీలలో వార్తలు, వివిధ భాషా మైలురాళ్లు,  బహుభాషా నవీకరణలు ఉన్నాయి.
* స్వంత సబ్‌డొమైన్‌లు లేని భాషలలోని పాఠ్యలకు నిలయంగా ఉండటానికి, ప్రతి ఒక్కటి స్వీయ-సంస్థ కోసం దాని స్వంత స్థానిక ప్రధాన పేజీని కలిగి ఉంటుంది. లాంగ్వేజ్ ఇంక్యుబేటర్‌గా, వికీ ప్రస్తుతం సొంత భాష  సబ్‌డొమైన్‌లు లేని 30కి పైగా భాషలకు ప్రదేశాన్న్ని అందిస్తుంది. వీటిలో కొన్ని చాలా చురుకుగా ఉండి వందలాది గ్రంథాలతో (వోలాపుక్ వంటివి) గ్రంథాలయాలను నిర్మించాయి.
* http://wikisource.org అనుసరించే వినియోగదారుల కోసం దాని  ప్రధాన పేజీలో బహుభాషా డైనమిక్ పోర్టల్, స్థానిక వికీలకు ప్రత్యక్ష్యంగా కొనసాగుతున్న మద్దతు తెలియ చేస్తుంది.  
* థామస్‌ వి. ప్రస్తుత ప్రధాన పేజీ పోర్టల్ ఆగష్టు 26, 2005న వికీపీడియా పోర్టల్ ఆధారంగా సృష్టించారు. వికీసోర్స్ ప్రాజెక్ట్ - సమన్వయ ఆలోచనతో wikisource.org, ఇది అన్ని భాషలలో వికీవర్సిటీ సమన్వయాన్ని, భాషా ఇంక్యుబేటర్‌గా పనిచేస్తుంది. కానీ వికీసోర్స్ వలె దాని ప్రధాన పేజీ దాని బహుభాషా పోర్టల్‌గా పని చేయదు.

==తెలుగు వికీసోర్స్== 
దీనిని 2005 ఆగస్టు 19 న ప్రారంభమైంది. ప్రారంభంలో విశేషంగా కృషిచేసిన వాడుకరులు అన్వేషి, రాజ్, రాజశేఖర్, మల్లిన నరసింహారావు, తాడేపల్లి, వైఙాసత్య, రాకేశ్వర, సురేష్, సుజాత. అన్వేషి ఏప్రిల్ నుండి డిసెంబరు 2007 మధ్య శతకాలు, భగవద్గీత, వాల్మీకి రామాయణం మొదలగునవి వికీసోర్స్ లో చేర్చాడు. తరువాత వికీసోర్స్ కి కావలసిన మూసలు తెలుగుసేత, డాక్యుమెంటేషన్ పేజీలు తయారుచేయడం, రచనలు చేర్చడం మొదలగు మెరుగులు చేశాడు. ‘ఫ్రూఫ్ రీడ్ ఎక్స్టెన్షన్’ వాడుటకు చేసిన ప్రయత్నం 2012లో పూర్తి అయింది. వైఙాసత్య దీనిలో తెలుగు నేరుగా టైపు చేసేసౌకర్యం కలిగించాడు, మొల్ల రామాయణం చేర్చటానికి కృషి చేసాడు. కంప్యూటర్ తో తయారైన పుస్తకాలను పాఠ్యీకరించడంలో 2018లో విడుదలైన మెరుగైన గూగుల్ ఒ.సి.ఆర్ సాయపడుతుంది.  
[[దస్త్రం:TeWikisourceFirstPage.png|thumb|400x400px|ప్రారంభంలో తెలుగు వికీసోర్స్ మొదటిపేజీ ]]

==గణాంకాలు== 
ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఉన్న 79 భాషల వికీసోర్సులలో నవంబర్ 2024 నాటికి తెలుగు వికీసోర్స్ ది 25వ స్థానం లో ఉంది.  ఇంకా భారతీయ భాషలలో  గుజరాతీ, బంగ్లా, తమిళ్, మలయాళం తరువాత ప్రస్తుతం తెలుగుది 5 వ స్థానం.  మార్చి 2019 నాటికి 34 దింపుకొనదగిన పుస్తకాలతో మొత్తంగా 371 పుస్తకాలతో ఉన్న తెలుగు వికిసోర్స్ నవంబర్  2024 నాటికి పాఠ్యపు ప్రధాన పేజీలు 20,140 మొత్తం పేజీలు 1,50,286, ఎడిట్స్ సుమారు 4,50,000, నలుగురు నిర్వాహకులు, 14 మంది చురుకైన  వాడుకరులతో ఈ వికిసోర్స్ తెలుగు ప్రాజెక్ట్  క్రియాశీలకంగా ఉంది.   
== వికీసోర్స్ ప్రధాన ప్రక్రియలు (Work Flow) ==
# కావలసినది - స్కాన్ చేసిన అచ్చు ప్రతి (గ్రంధాస్వామ్య హక్కులు లేనిది). కామన్స్ లోకి సరిఅయిన అనుమతులతో దస్తం ఎక్కించడం 
# సూచిక తయారు చేయడము: వికీసోర్స్‌లోని ప్రతి ప్రూఫ్ రీడింగ్ ప్రాజెక్ట్‌కు సూచిక పేజీలు ప్రధాన పేజీ. పుస్తకంలోని అన్ని వ్యక్తిగత పేజీలకు లింకులు ఉంటాయి. 
## సూచిక పేజీలలో అంశాలు నిర్ధారించడముకొరకు “పేజీ లిస్టింగ్ టూల్” 
## ట్రాన్స్క్రిప్షన్ కొరకు గూగుల్ OCR టూల్  
## పేజీ ప్రూఫ్ రీడింగ్ ఎక్స్టెన్షన్ టూల్ (PRET)  - డిజిటల్ టెక్స్ట్ ని కుడి పక్కన ఉంచి ట్రాన్స్క్రిప్షన్ అయిన టెక్స్ట్ ఎడమ పక్క ఫ్రేమ్ లో ప్రూఫ్ రీడింగ్,  ఎడిటింగ్, మునుచూపు జరిగిన తరువాత పేజీ ప్రచురణ చేయాలి. 
# ఆవిధంగా అచ్చు దిద్దిన తరువాత ఆ పేజీ స్థితిని అనుసరించి కింద బటన్ నొక్కి భధ్రపరచాలి 
## పుట స్థితి అంటే మొదటి లేత బూడిద రంగు అంటే పాఠ్యము లేనిది.
## పింక్ రంగు ఇంకా అచ్చుదిద్దబడలేదు అని  
## ముదురు బూడిద రంగు సమస్య ఉందని, పసుపు నీలం రంగు అచ్చు దిద్దారు అని తెలియచేస్తుంది.[[దస్త్రం:Wikisource page proofread buttons.png|thumb|పుట అచుదిద్దిన స్థితి ]]
# ఈ విధంగా ప్రతి పేజీని అచ్చు దిద్దాలి (ప్రూఫ్ రీడ్ చేయాలి). సూచిక పేజీల ప్రూఫ్ (స్టేటస్) ని నిర్ధారించాలి.  
# విషయసూచిక లేకపోతే తయారు చేయాలి 
# సూచికలోని శీర్షిక నుంచి కుడివైపు క్లిక్ చేస్తే వికీసోర్స్ లో ప్రచురించవలసిన డాక్యుమెంట్ కనపడుతుంది. దీనికి సూచిక వివరాలు లింక్ అయి ఉంటాయి. పేజీ ఇతర వివరాలు కూడా చేర్చి పుటలు వరుసగా చేర్చబడ్డాయా అని పరిశీలించాలి. 
# పబ్లిష్/ప్రచురించు బటన్ ఉపయోగించి ప్రచురించాలి. దానికి ముందు పబ్లిష్ కావలసిన డాక్యుమెంట్ రూపాన్ని ఎంపిక చేసుకోవాలి.డాక్యుమెంట్ ని దింపుకొని (డౌన్ లోడ్) చూసుకోవాలి 
# రచయతకు ఇదివరకే పేజీ ఉంటే ఈ రచనని ఆ పేజీలో చేర్చాలి. లేకపోతే రచయితకు పేజీ సృష్టించి రచనని ఆపేజీలో చేర్చాలి.
# రచయితకు వికీడేటా లింక్ ఏర్పరచాలి 
# రచనకు వికీడేటా లింక్ ఏర్పరచాలి

==తెలుగు వికీసోర్స్ అందిస్తున్న ప్రముఖ వనరులు== 
ఇందులో జీవిత చరిత్రలు, ఇతిహాసాలు, కవిత్వము, నాటకాలు, పురాణాలు, వేదాలు, శతకాలు, సంకీర్తనలు, స్తోత్రాలు,  పురాతన రచనలు, సినిమా పాటలు, ఇతర సంకలనాలు, పత్రికలు, విజ్ఞాన కోశాలు, నిఘంటువులు ఉన్నాయి. వేదకాలం రచయితల నుండి మధ్య యుగం ఇంకా ఆధునిక  రచయితల రచనలు సేకరించారు.      
==ఆధారాలు== 
# List of Wikisources https://w.wiki/B5Zh 
# వికీసోర్స్ - వికీపీడియా https://w.wiki/AZqX
# https://en.wikipedia.org/wiki/Wikisource 
# Wikisource: What is Wikisource?  https://w.wiki/89YY 
# ప్రత్యేక గణాంకాలు https://te.wikisource.org/wiki/ప్రత్యేక:గణాంకాలు

==ఆర్కీవులోని మొత్తం తెలుగు పుస్తకాలు==
* [https://archive.org/details/digitallibraryindia?and%5B%5D=collection%3A%22digitallibraryindia%22&amp;and%5B%5D=languageSorter%3A%22Telugu%22 22,945 తెలుగు పుస్తకాలు వీక్షణల ప్రకారంగా.]

===Internet Archive to commons upload===
* https://tools.wmflabs.org/ia-upload/

[[వర్గం:తెలుగు వికీమీడియాన్స్ యూజర్ గ్రూప్]]</text>
      <sha1>1dtc6xhccfc5g2ervm3s3qxnzxk0pj2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>611489</id>
      <parentid>611488</parentid>
      <timestamp>2026-11-07T18:32:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Edla praveen</username>
        <id>6529</id>
      </contributor>
      <comment>/* నిర్వహించిన ప్రాజెక్ట్స్ */</comment>
      <origin>611489</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="34352" sha1="hvaeikhunfqbg58sa2roxgk8i8zvlwz" xml:space="preserve">నా పేరు ఎడ్ల ప్రవీణ్
==వికీస్పోర్స్ ప్రాజెక్టులు==
*[[వికీసోర్సు:వికీప్రాజెక్టు/సురవరం ప్రతాపరెడ్డి ప్రూఫ్ రీడథాన్]]

==తెలుగు సాహిత్యం==

'''అ'''
* [[రచయిత:అడివి బాపిరాజు]] (1895 - 1952)
* [[రచయిత:అనంతామాత్యుడు]]


'''ఆ'''
* [[రచయిత:ఆతుకూరి మొల్ల]]


'''ఎ, ఏ, ఐ''' 
* [[రచయిత:ఎఱ్ఱాప్రగడ]]
* [[రచయిత:ఏనుగు లక్ష్మణ కవి]]


'''క, ఖ ''' 
* [[రచయిత:కవి చౌడప్ప]]
* [[రచయిత:కట్టమంచి రామలింగారెడ్డి]] (1880-1951)
* [[రచయిత:కాలనాధభట్ట వీరభద్ర శాస్త్రి]]
* [[రచయిత:కాళ్ళకూరి నారాయణరావు]] (1871–1927)
* [[రచయిత:కుమార ధూర్జటి]] (18వ శతాబ్దం)
* [[రచయిత:కూచిమంచి తిమ్మన]] (1690–1760)
* [[రచయిత:కొరవి గోపరాజు]] (15వ శతాబ్దం)
* [[రచయిత:కోరాడ రామకృష్ణయ్య]] (1891–1962)
* [[రచయిత:కందుకూరి వీరేశలింగం పంతులు]] (1848-1919)


'''గ, ఘ ''' 
* [[రచయిత:గుర్రం జాషువా]] (1895–1971)
* [[రచయిత:గరిమెళ్ల సత్యనారాయణ]] (1893-1952)
* [[రచయిత:గిడుగు రామమూర్తి]] (1863-1940)
* [[రచయిత:గురజాడ అప్పారావు]]  (1862-1915)
* [[రచయిత:గురజాడ శ్రీరామమూర్తి]] (1851–1899)
* [[రచయిత:గోన బుద్దారెడ్డి]] 13వ శతాబ్దం
* [[రచయిత:గౌరన]] (15వ శతాబ్దం పూర్వార్ధంలోని వాడు)
* [[రచయిత:ఘంట సింగయ]]


'''చ, ఛ ''' 
* [[రచయిత:చార్లెస్ ఫిలిప్ బ్రౌన్]] (1798–1884)
* [[రచయిత:చిలకమర్తి లక్ష్మీనరసింహం]] (1867–1946)
* [[రచయిత:చెళ్లపిళ్ల వేంకటశాస్త్రి]] (1870–1950)


'''జ,ఝ''' 
* [[రచయిత:జానమద్ది హనుమచ్ఛాస్త్రి]] (1926–2014)
* [[రచయిత:జక్కన]]
* [[రచయిత:జంధ్యాల పాపయ్య శాస్త్రి]] (1912–1992)


'''ట, ఠ ''' 
* [[రచయిత:టంగుటూరి ప్రకాశం]] (1872-1957)


'''డ, ఢ'''


'''త, థ''' 
* [[రచయిత:తాళ్ళపాక అన్నమాచార్య]] (1408–1503)
* [[రచయిత:తాళ్ళపాక తిమ్మక్క]]
* [[రచయిత:తిక్కన]] (1205–1288)
* [[రచయిత:తిరుపతి వేంకట కవులు]] దివాకర్ల తిరుపతి శాస్త్రి (1872-1919), చెళ్లపిళ్ల వేంకట శాస్త్రి (1870-1950)
* [[రచయిత:త్రిపురనేని రామస్వామి]] (1887–1943)
* [[రచయిత:తెనాలి రామకృష్ణుడు]] (16వ శతాబ్దం)

 
'''ద, ధ ''' 
* [[రచయిత:దువ్వూరి రామిరెడ్డి]] (1895-1947)
* [[రచయిత:దేవులపల్లి కృష్ణశాస్త్రి]] (1897–1980)
* [[రచయిత:ధూర్జటి]] (16వ శతాబ్దం)


'''న'''
* [[రచయిత:నన్నెచోడుడు]] (12వ శతాబ్దం)
* [[రచయిత:నండూరి వెంకట సుబ్బారావు]] (1884–1957)


'''ప, ఫ ''' 
* [[రచయిత:పరవస్తు చిన్నయసూరి]] (1809–1861)
* [[రచయిత:పల్లా దుర్గయ్య]] (1919–1983)
* [[రచయిత:పాల్కురికి సోమనాథుడు]] (12వ శతాబ్దం–13వ శతాబ్దం)
* [[రచయిత:పానుగంటి లక్ష్మీ నరసింహారావు]] (1865–1940)
* [[రచయిత:పిల్లలమర్రి పినవీరభద్రుడు]]
* [[రచయిత:పింగళి సూరన]] (16వ శతాబ్దం)
* [[రచయిత:పింగళి లక్ష్మీకాంతం]] (1894–1972)
* [[రచయిత:పొన్నికంటి తెలగన్న]] (1520–1600)


'''బ, భ''' 
* [[రచయిత:బమ్మెర పోతన]] (1450–1510)
* [[రచయిత:బసవరాజు అప్పారావు]] (1894–1933)
* [[రచయిత:బంకించంద్ర ఛటర్జీ]] (1838–1894)
* [[రచయిత:బద్దెన]] (13వ శతాబ్దం)
* [[రచయిత:బహుజనపల్లి సీతారామాచార్యులు]] (1827–1891)
* [[రచయిత:బిరుదురాజు రామరాజు]] (1925–2010)
* [[రచయిత:భండారు అచ్చమాంబ]] (1874–1905)
* [[రచయిత:భాసుడు]]


'''మ'''
* [[రచయిత:మంచన]]
* [[రచయిత:మాదయ్యగారి మల్లన]]
* [[రచయిత:మారన]]
* [[రచయిత:మల్లియ రేచన]]
* [[రచయిత:మరింగంటి సింగరాచార్యులు]] (16వ శతాబ్దం)
* [[రచయిత:మాడపాటి హనుమంతరావు]] (1885–1970)


యరల


'''వ'''
* [[రచయిత:వినుకొండ వల్లభరాయడు]] (15వశతాబ్దం–15వశతాబ్దం)
* [[రచయిత:వట్టికోట ఆళ్వారుస్వామి]] (1915 - 1961)

'''శ'''
* [[రచయిత:శ్రీనాథుడు]] (1365–1441)

షసహ


* [[భగవద్గీత - తెలుగు అనువాదము]]
* [[కురాన్ భావామృతం]]

== నీతి శతకాలు==
* [[వేమన పద్యములు (సి.పి.బ్రౌన్)/ప్రథమ భాగము|వేమన పద్యములు]] - I

* [[వేమన పద్యములు (సి.పి.బ్రౌన్)/ద్వితీయ భాగము|వేమన పద్యములు]] - II 

* [[వేమన పద్యములు (సి.పి.బ్రౌన్)/మూడవ ఆశ్వాసము|వేమన పద్యములు]] -III


* [[సుమతీ శతకము|సుమతీ శతకం]] - I
* [[సుమతీ శతకము - రెండవభాగం|సుమతీ శతకం]] - II


* [[భాస్కర శతకము|భాస్కర శతకం]]
* [[దాశరథీ శతకము]]


===వికీపీడియా పుస్తకాలు===
* [[వికీపీడియా గురించి మీకు తెలుసా?]]
* [[ఎందరో వికీమీడియన్లు]]

==వికీ సోర్సు==
[[దస్త్రం:Wikisource-logo.svg|thumb|వికీసోర్స్ చిహ్నము ]]

వికీసోర్స్ అంటే వికీలో ఒక ఉచిత అంతర్జాల (ఆన్‌లైన్) డిజిటల్ గ్రంథాలయం (లైబ్రరీ). దీనిని వికీమీడియా ఫౌండేషన్ నిర్వహించుతుంది. వికీసోర్స్ స్వేచ్ఛా నకలు హక్కుల రచనలను ప్రచురించుటకు సముదాయ సభ్యులు సేకరించి, నిర్వహించుచున్న ఒక స్వేచ్ఛాయుత గ్రంథాలయము.

== వికీసోర్స్ అంటే? ==
వికీసోర్స్ అనేది ప్రాజెక్ట్ పేరు. ఈ ప్రాజెక్ట్ లక్ష్యం అన్ని రకాల చారిత్రక సాంస్కృతిక గ్రంధాలు, కావ్యాలు ఉచితంగా అనేక భాషలలో, అనువాదాలలో భద్రపరచడం (హోస్ట్ చేయడం). ఇది ఒక స్వంత హక్కులతో కూడిన ఆర్కైవ్‌. ఈ గ్రంథాలు వికీపీడియా వ్యాసాలకు  మూల గ్రంథాలను అందిస్థాయి. పాఠకులకు అరుదైన సాహిత్యాన్ని  ఉచితంగా లభింపచేస్తాయి.  
దీంట్లో చారిత్రక గ్రంథాలు, కావ్యాలు, అరుదైన సాంప్రదాయ వనరులు (పుస్తకాలు, పత్రికలూ, నివేదికలు వంటి) స్కాన్ చేయబడిన డిజిటల్ ప్రతులు అచుదిద్దబడి (ప్రూఫ్ రీడింగ్ చేసినవి) లభిస్తాయి. ఈ ప్రతులు అంతర్జాలంలో కూడా శోధించడం ద్వారా లభిస్తాయి.   
== ఎక్కడినుండి సేకరిస్తారు? == 
ఈ ప్రాజెక్ట్ లో అంతర్జాలం (పబ్లిక్ డొమైన్‌)లో గ్రంథస్వామ్య హక్కులు లేని ప్రతులు లేదా స్వేచ్ఛ అనుమతులు (లైసెన్స్) పొందిన ప్రతులను ధృవీకరించుకొని వికీమీడియా కామన్స్ లో తీసుకుంటారు. మొదట ఆయా అంతర్జాల వెబ్సైటు లేక ప్రతి విశ్వసనీయతని కూడా ముందుగా ధృవీకరించుకొనే కామన్స్ లోకి తీసుకుంటారు. గ్రంథస్వామ్య హక్కులకు లోబడిన వాటిని హక్కుదారుల పూర్తి స్వేచ్చా ధృవీకరణ పత్రం (OTRS - Open-Source Ticket Request System) ఆధారంతో తీసుకోవడం జరుగుతుంది. ఆయా ధ్రువీకరణ తరువాత  గ్రంధాలనే వికీసోర్స్ లో స్వేచ్చా హక్కులతో ప్రచురించడం జరుగుతుంది. దాని సేకరణలో ఎక్కువ భాగం టెక్స్ట్‌లు అయితే, వికీసోర్స్ మొత్తం ఇతర మాధ్యమాలను నిర్వహిస్తుంది, కామిక్స్ నుండి ఫిల్మ్ నుండి ఆడియోబుక్స్ వరకు. అనేక వికీసోర్సులలో స్కాన్ చేయబడిన మూల నరులకే ప్రాధాన్యత ఇవ్వబడుతుంది. అయితే కొన్నింటిలో అవసరం బట్టి చాలా వికీసోర్స్‌లు ఆఫ్‌లైన్ మూలాల నుండి లిప్యంతరీకరించబడిన లేదా ఇతర డిజిటల్ లైబ్రరీల నుండి పొందిన రచనలను అంగీకరిస్తాయి.
==వికీసోర్సు లో చేర్చగలిగిన ప్రతుల ప్రమాణాలు==  
* ఇంతకుముందే ఏదైనా రచయిత ప్రచురించిన మూలగ్రంథాలు
* అసలు గ్రంథాల అనువాదాలు
* జాతీయ లేదా అంతర్జాతీయ ఆసక్తి ఉన్న చారిత్రక పత్రాలు
* వికీసోర్స్‌లో రచనలు ఉన్న రచయితల గ్రంథపట్టికలు
* ఈ జాబితాకు మాత్రమే పరిమితము కాని కొన్ని ఇతర రచనలు

వికీసోర్స్ నుండి మినహాయించదగిన అత్యంత ప్రాథమిక, స్పష్టమైన విషయాలు  
* కాపీరైట్ ఉల్లంఘనలు
* ప్రాజెక్ట్‌కి కంట్రిబ్యూటర్ ద్వారా ఇతరుల అసలురచనలు
* గణిత డేటా, సూత్రాలు, పట్టికలు
* సోర్స్ కోడ్ (కంప్యూటర్ల కోసం)
* గణాంక మూలడేటా (ఎన్నికల ఫలితాలు వంటివి)

== ఆవిర్భావం, చరిత్ర ==
 
ఈ ప్రాజెక్ట్ మొదట ps.wikipedia.org లో ప్రారంభమైంది. ps అంటే ప్రైమరీ సోర్సు (మూలం) అని ప్రాజెక్ట్ సోర్స్ బర్గ్ అని భావించారు. అయితే ఇది పాష్టో భాషా వికీపీడియా సబ్‌డొమైన్‌ లో ఉంచారు. (పాష్టో భాష ISO కోడ్ &quot;ps&quot;).   
[[దస్త్రం:Wikisourcelogo.jpg|thumb|వికీసోర్స్ ప్రారంభ చిహ్నం]]ఈ వికీసోర్స్‌ ప్రాజెక్ట్ అధికారికంగా నవంబర్ 24, 2003న ‘ప్రాజెక్ట్ సోర్స్‌బర్గ్’ పేరుతో ప్రారంభమైంది. తాత్కాలికంగా sources.wikipedia.org డొమైన్ లో ఉంచారు. దాని మొదటి లోగో ‘మంచుకొండ (iceberg)’ చిత్రం. దీనిని ఇది ప్రసిద్ధ అంతర్జాల “ప్రాజెక్ట్ గుటెన్‌బర్గ్‌”కు నకలుకాదు, పైగా పరిపూరకరమైనది (Complement Project).&lt;/br&gt;  
డిసెంబర్ 6, 2003న ఈ ప్రాజెక్ట్ పేరు వికీసోర్స్ గా ప్రకటించారు. ప్రాజెక్ట్ కు స్వంత డొమైన్ ఏర్పడి జూలై 23, 2004న శాశ్వత డొమైన్ URL (http://wikisource.org/) స్థిరమయింది.&lt;/br&gt; 
నేషనల్ ఆర్కైవ్స్ అండ్ రికార్డ్స్ అడ్మినిస్ట్రేషన్ (US) వంటి సంస్థలు దీనిని ఉదహరించాయి.&lt;/br&gt; 
దీని మొదటి పాఠం డిక్లరేషన్ యూనివర్సెల్లె డెస్ డ్రోయిట్స్ డి ఎల్' హోమ్. వికీసోర్స్ నినాదం-”ది ఫ్రీ లైబ్రరీ” మొట్టమొదటి ప్రముఖ ఉపయోగం ప్రాజెక్ట్ బహుభాషా పోర్టల్‌.  ఇది ఆగస్టు 27, 2005న వికీపీడియా పోర్టల్ ఆధారంగా పునఃరూపకల్పన చేసారు. ప్రాజెక్ట్ పది అతిపెద్ద భాషలలో లోగో చుట్టూ వికీసోర్స్ నినాదం కనిపిస్తుంది.

== ఉపకరణాల అభివృద్ధి ==  
ఈ వికీసోర్స్ ముఖ్యమయిన ప్రక్రియలలో సూచిక ఏర్పాటు, ట్రాన్స్‌క్రిప్షన్‌, ప్రూఫ్ రీడింగ్, ట్రాన్స్క్లూషన్   వంటివి ప్రధానమైనవి. మీడియావికీ  డెవలపర్ థామస్‌ వి.  కోసం ప్రూఫ్‌ రెడ్‌ ఎక్స్టెన్షన్ పేజ్ అనే పరికరాన్ని (PREP) అభివృద్ధి చేసాడు. ఇది స్కాన్ చేసిన పేజీలను ఆ పేజీకి సంబంధించిన టెక్స్ట్‌తో పక్కపక్కనే ప్రదర్శిస్తుంది, టెక్స్ట్‌ను ప్రూఫ్‌రీడ్ చేయడానికి, వచనాన్ని సవరించడానికి  అనుమతిస్తుంది. స్కాన్ చేసిన పుస్తకం లేదా అచ్చు. రీటచ్ చేయబడిన చిత్రాలు PDF లేదా DjVu ఫైల్‌గా మార్చబడతాయి.  వికీసోర్స్ లేదా వికీమీడియా కామన్స్‌కి అప్‌లోడ్ చేయబడతాయి.
ఈ వ్యవస్థ వికీసోర్స్‌లోని గ్రంథాల ఖచ్చితత్వాన్ని నిర్ధారించడంలో ఎడిటర్లకు సహాయం చేస్తుంది.  పేజీ స్కాన్‌లు ఏ యూజర్‌కైనా అందుబాటులో ఉంటాయి, లోపాలను సరిదిద్దవచ్చు, పాఠకులు అసలైన వచనాలను తనిఖీ చేయవచ్చు. ప్రూఫ్‌రెడ్‌పేజ్ ఎక్కువ భాగస్వామ్యాన్ని అనుమతిస్తుంది, ఎందుకంటే ప్రతులను చిత్రాలను అప్‌లోడ్ చేసిన తర్వాత ప్రాజెక్ట్‌కు సహకరించడానికి అసలు భౌతిక కాపీకి ప్రాప్యత అవసరం లేదు.
== మైలు రాళ్లు == 
* sources.wikipedia.orgలో ప్రాజెక్ట్ అధికారికంగా ప్రారంభించిన రెండు వారాల్లోనే, 1,000 పేజీలు సృష్టించబడ్డాయి, వాస్తవానికి వీటిలో దాదాపు 200 వ్యాసాలు ఉన్నాయి.  
* జనవరి 4, 2004న, వికీసోర్స్ కు 100వ వినియోగదారులు నమోదు చేసారు.  జూలై, 2004 ప్రారంభంలో వ్యాసాల సంఖ్య 2,400కు మించిపోయింది, 500 కంటే ఎక్కువ మంది నమోదు చేసుకున్నారు.
* ఏప్రిల్ 30, 2005న, 2667 మంది వినియోగదారులు (18 మంది నిర్వాహకులతో సహా) ఉన్నారు. దాదాపు19,000 వ్యాసాలు ఏ ర్పడ్డాయి. ప్రాజెక్ట్ తన 96,000వ సవరణను ఆమోదించింది.
* నవంబర్ 27, 2005న, ఇంగ్లీష్ వికీసోర్స్ మూడవ నెలకి 20,000 టెక్స్ట్ యూనిట్‌లను ఆమోదించింది, 
* మే 10, 2006న, మొదటి వికీసోర్స్ పోర్టల్ సృష్టించారు.
* ఫిబ్రవరి 14, 2008 నాటికి  100,000 టెక్స్ యూనిట్‌లను ఆమోదించింది.  ఇంగ్లీష్ వికీసోర్స్ Chapter LXXIV of Six Months at the White House, ఫ్రాన్సిస్ బిక్‌నెల్ కార్పెంటర్ అనే చిత్రకారుడు రాసినది.
* నవంబర్, 2011 నాటికి 250,000 టెక్స్ట్-యూనిట్‌ల మైలురాయిని దాటింది.
* సెప్టెంబర్ 2020 నాటికి, 182 భాషలు స్థానికంగా హోస్ట్ చేయబడ్డాయి. నవంబర్ 2024 నాటికి, తెలుగు, ఆంగ్లంతో సహా ఇతర భారతీయ, అంతర్జాతీయ భాషల 79 (మొత్తం 81లో 2 మూయబడ్డాయి) 
* సబ్‌డొమైన్‌లలో 2,532 చురుకైన ఎడిటర్‌లతో మొత్తం 6,212,758 వ్యాసాలతో వికీసోర్స్ ప్రాజెక్ట్ సక్రియంగా  ఉంది. మూసివేయబడిన సైట్‌లలో 13 వ్యాసాలు ఉన్నాయి. సబ్ డొమైన్ లు లేని 182 భాషలలో స్థానికంగా నిర్వహిస్తున్నారు. 
* వివిధ భాషా వికీసోర్స్ లు అభివృద్ధిపరచిన తరువాత మొదటగా ఏర్పడిన ప్రధాన  wikisource.org వెబ్సైటును 3 లక్ష్యాలతో నిలిపి ఉంచారు. 
* బహుళ భాషా వికీసోర్స్ లను అనుసంధానపరచే “స్క్రిప్టోరియం” (Scriptorium -  https://wikisource.org/wiki/Wikisource:Scriptorium)లో కొంత విధాన కార్యాచరణ (policy activity) ఉంది. వికీసోర్స్:2007 పేజీలలో వార్తలు, వివిధ భాషా మైలురాళ్లు,  బహుభాషా నవీకరణలు ఉన్నాయి.
* స్వంత సబ్‌డొమైన్‌లు లేని భాషలలోని పాఠ్యలకు నిలయంగా ఉండటానికి, ప్రతి ఒక్కటి స్వీయ-సంస్థ కోసం దాని స్వంత స్థానిక ప్రధాన పేజీని కలిగి ఉంటుంది. లాంగ్వేజ్ ఇంక్యుబేటర్‌గా, వికీ ప్రస్తుతం సొంత భాష  సబ్‌డొమైన్‌లు లేని 30కి పైగా భాషలకు ప్రదేశాన్న్ని అందిస్తుంది. వీటిలో కొన్ని చాలా చురుకుగా ఉండి వందలాది గ్రంథాలతో (వోలాపుక్ వంటివి) గ్రంథాలయాలను నిర్మించాయి.
* http://wikisource.org అనుసరించే వినియోగదారుల కోసం దాని  ప్రధాన పేజీలో బహుభాషా డైనమిక్ పోర్టల్, స్థానిక వికీలకు ప్రత్యక్ష్యంగా కొనసాగుతున్న మద్దతు తెలియ చేస్తుంది.  
* థామస్‌ వి. ప్రస్తుత ప్రధాన పేజీ పోర్టల్ ఆగష్టు 26, 2005న వికీపీడియా పోర్టల్ ఆధారంగా సృష్టించారు. వికీసోర్స్ ప్రాజెక్ట్ - సమన్వయ ఆలోచనతో wikisource.org, ఇది అన్ని భాషలలో వికీవర్సిటీ సమన్వయాన్ని, భాషా ఇంక్యుబేటర్‌గా పనిచేస్తుంది. కానీ వికీసోర్స్ వలె దాని ప్రధాన పేజీ దాని బహుభాషా పోర్టల్‌గా పని చేయదు.

==తెలుగు వికీసోర్స్== 
దీనిని 2005 ఆగస్టు 19 న ప్రారంభమైంది. ప్రారంభంలో విశేషంగా కృషిచేసిన వాడుకరులు అన్వేషి, రాజ్, రాజశేఖర్, మల్లిన నరసింహారావు, తాడేపల్లి, వైఙాసత్య, రాకేశ్వర, సురేష్, సుజాత. అన్వేషి ఏప్రిల్ నుండి డిసెంబరు 2007 మధ్య శతకాలు, భగవద్గీత, వాల్మీకి రామాయణం మొదలగునవి వికీసోర్స్ లో చేర్చాడు. తరువాత వికీసోర్స్ కి కావలసిన మూసలు తెలుగుసేత, డాక్యుమెంటేషన్ పేజీలు తయారుచేయడం, రచనలు చేర్చడం మొదలగు మెరుగులు చేశాడు. ‘ఫ్రూఫ్ రీడ్ ఎక్స్టెన్షన్’ వాడుటకు చేసిన ప్రయత్నం 2012లో పూర్తి అయింది. వైఙాసత్య దీనిలో తెలుగు నేరుగా టైపు చేసేసౌకర్యం కలిగించాడు, మొల్ల రామాయణం చేర్చటానికి కృషి చేసాడు. కంప్యూటర్ తో తయారైన పుస్తకాలను పాఠ్యీకరించడంలో 2018లో విడుదలైన మెరుగైన గూగుల్ ఒ.సి.ఆర్ సాయపడుతుంది.  
[[దస్త్రం:TeWikisourceFirstPage.png|thumb|400x400px|ప్రారంభంలో తెలుగు వికీసోర్స్ మొదటిపేజీ ]]

==గణాంకాలు== 
ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఉన్న 79 భాషల వికీసోర్సులలో నవంబర్ 2024 నాటికి తెలుగు వికీసోర్స్ ది 25వ స్థానం లో ఉంది.  ఇంకా భారతీయ భాషలలో  గుజరాతీ, బంగ్లా, తమిళ్, మలయాళం తరువాత ప్రస్తుతం తెలుగుది 5 వ స్థానం.  మార్చి 2019 నాటికి 34 దింపుకొనదగిన పుస్తకాలతో మొత్తంగా 371 పుస్తకాలతో ఉన్న తెలుగు వికిసోర్స్ నవంబర్  2024 నాటికి పాఠ్యపు ప్రధాన పేజీలు 20,140 మొత్తం పేజీలు 1,50,286, ఎడిట్స్ సుమారు 4,50,000, నలుగురు నిర్వాహకులు, 14 మంది చురుకైన  వాడుకరులతో ఈ వికిసోర్స్ తెలుగు ప్రాజెక్ట్  క్రియాశీలకంగా ఉంది.   
== వికీసోర్స్ ప్రధాన ప్రక్రియలు (Work Flow) ==
# కావలసినది - స్కాన్ చేసిన అచ్చు ప్రతి (గ్రంధాస్వామ్య హక్కులు లేనిది). కామన్స్ లోకి సరిఅయిన అనుమతులతో దస్తం ఎక్కించడం 
# సూచిక తయారు చేయడము: వికీసోర్స్‌లోని ప్రతి ప్రూఫ్ రీడింగ్ ప్రాజెక్ట్‌కు సూచిక పేజీలు ప్రధాన పేజీ. పుస్తకంలోని అన్ని వ్యక్తిగత పేజీలకు లింకులు ఉంటాయి. 
## సూచిక పేజీలలో అంశాలు నిర్ధారించడముకొరకు “పేజీ లిస్టింగ్ టూల్” 
## ట్రాన్స్క్రిప్షన్ కొరకు గూగుల్ OCR టూల్  
## పేజీ ప్రూఫ్ రీడింగ్ ఎక్స్టెన్షన్ టూల్ (PRET)  - డిజిటల్ టెక్స్ట్ ని కుడి పక్కన ఉంచి ట్రాన్స్క్రిప్షన్ అయిన టెక్స్ట్ ఎడమ పక్క ఫ్రేమ్ లో ప్రూఫ్ రీడింగ్,  ఎడిటింగ్, మునుచూపు జరిగిన తరువాత పేజీ ప్రచురణ చేయాలి. 
# ఆవిధంగా అచ్చు దిద్దిన తరువాత ఆ పేజీ స్థితిని అనుసరించి కింద బటన్ నొక్కి భధ్రపరచాలి 
## పుట స్థితి అంటే మొదటి లేత బూడిద రంగు అంటే పాఠ్యము లేనిది.
## పింక్ రంగు ఇంకా అచ్చుదిద్దబడలేదు అని  
## ముదురు బూడిద రంగు సమస్య ఉందని, పసుపు నీలం రంగు అచ్చు దిద్దారు అని తెలియచేస్తుంది.[[దస్త్రం:Wikisource page proofread buttons.png|thumb|పుట అచుదిద్దిన స్థితి ]]
# ఈ విధంగా ప్రతి పేజీని అచ్చు దిద్దాలి (ప్రూఫ్ రీడ్ చేయాలి). సూచిక పేజీల ప్రూఫ్ (స్టేటస్) ని నిర్ధారించాలి.  
# విషయసూచిక లేకపోతే తయారు చేయాలి 
# సూచికలోని శీర్షిక నుంచి కుడివైపు క్లిక్ చేస్తే వికీసోర్స్ లో ప్రచురించవలసిన డాక్యుమెంట్ కనపడుతుంది. దీనికి సూచిక వివరాలు లింక్ అయి ఉంటాయి. పేజీ ఇతర వివరాలు కూడా చేర్చి పుటలు వరుసగా చేర్చబడ్డాయా అని పరిశీలించాలి. 
# పబ్లిష్/ప్రచురించు బటన్ ఉపయోగించి ప్రచురించాలి. దానికి ముందు పబ్లిష్ కావలసిన డాక్యుమెంట్ రూపాన్ని ఎంపిక చేసుకోవాలి.డాక్యుమెంట్ ని దింపుకొని (డౌన్ లోడ్) చూసుకోవాలి 
# రచయతకు ఇదివరకే పేజీ ఉంటే ఈ రచనని ఆ పేజీలో చేర్చాలి. లేకపోతే రచయితకు పేజీ సృష్టించి రచనని ఆపేజీలో చేర్చాలి.
# రచయితకు వికీడేటా లింక్ ఏర్పరచాలి 
# రచనకు వికీడేటా లింక్ ఏర్పరచాలి

==తెలుగు వికీసోర్స్ అందిస్తున్న ప్రముఖ వనరులు== 
ఇందులో జీవిత చరిత్రలు, ఇతిహాసాలు, కవిత్వము, నాటకాలు, పురాణాలు, వేదాలు, శతకాలు, సంకీర్తనలు, స్తోత్రాలు,  పురాతన రచనలు, సినిమా పాటలు, ఇతర సంకలనాలు, పత్రికలు, విజ్ఞాన కోశాలు, నిఘంటువులు ఉన్నాయి. వేదకాలం రచయితల నుండి మధ్య యుగం ఇంకా ఆధునిక  రచయితల రచనలు సేకరించారు.      
==ఆధారాలు== 
# List of Wikisources https://w.wiki/B5Zh 
# వికీసోర్స్ - వికీపీడియా https://w.wiki/AZqX
# https://en.wikipedia.org/wiki/Wikisource 
# Wikisource: What is Wikisource?  https://w.wiki/89YY 
# ప్రత్యేక గణాంకాలు https://te.wikisource.org/wiki/ప్రత్యేక:గణాంకాలు

==ఆర్కీవులోని మొత్తం తెలుగు పుస్తకాలు==
* [https://archive.org/details/digitallibraryindia?and%5B%5D=collection%3A%22digitallibraryindia%22&amp;and%5B%5D=languageSorter%3A%22Telugu%22 22,945 తెలుగు పుస్తకాలు వీక్షణల ప్రకారంగా.]

===Internet Archive to commons upload===
* https://tools.wmflabs.org/ia-upload/

[[వర్గం:తెలుగు వికీమీడియాన్స్ యూజర్ గ్రూప్]]</text>
      <sha1>hvaeikhunfqbg58sa2roxgk8i8zvlwz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Na-Jevitha-Katha-Navyandramu.pdf/435</title>
    <ns>104</ns>
    <id>163725</id>
    <revision>
      <id>611971</id>
      <parentid>470175</parentid>
      <timestamp>2026-11-08T11:52:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vickyganti</username>
        <id>7066</id>
      </contributor>
      <comment>/* మూల్యాంకన చేసారు */</comment>
      <origin>611971</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4357" sha1="cjo2axk3jemcta04fgy1ehwzq2dpeob" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Vickyganti&quot; /&gt;{{rh|424|నా జీవితకథ నవ్యాంధ్రము|}}&lt;/noinclude&gt;
{{c|(2)}}

భారతదేశములోను, ఆంధ్రదేశములోను మహాత్మాగాంధీగారినాయ
కత్వముక్రింద అహింసాయుత సహాయనిరాకరణోద్యమము విజృంభించు
చుండగ ఆంధ్రదేశములో అల్లూరి సీతరామరాజును నొక మహాపురుషుడగు
విప్లవకారుడు గోదావరి మన్యప్రాంతములలోని కొండజాతులను సమైక్య
పరచి, వారిలో నత్యంత దేశాభిమానమును, విదేశీప్రభుత్వమైన బ్రిటిషు
ప్రభుత్వమును వెడలగొట్టి మాతృదేశమునకు స్వతంత్రము సమకూర్చవలె
నని గాఢమైన స్వతంత్రాభిలాషను కలుగచేసి, ఇరువదినెలలపై కాలము
బ్రిటిషుపోలీసులను, సైన్యములను ఎదిరించి, పోరాడి వారిపై కొన్ని జయ
ములను పొంది, తుదకు 1924 మే 7 వ తేదీన తన ప్రాణములను బలిదాన
మొసంగెను. ఆయన సుభాస్‌చంద్రబోస్‌తోను, ఝాన్సీ లక్ష్మీబాయితోను
పోల్చతగిన మహావీరుడు. పశ్చిమగోదావరిజిల్లా భీమవరముతాలూకా మోగల్లు
గ్రామములోని ఒక మర్యాదగల క్షత్రియకుటుంబమునందు ఈ మహా
మహుడు జన్మించెను. ఆయనతండ్రి వెంకట్రామరాజు, తల్లి నారాయణమ్మ
గార్లు. తండ్రి ఛాయాచిత్రములనుతీయుటలో ప్రఖ్యాతిపొంది మిగుల ఆత్మ
గౌరవముతో తన కుటుంబమును పోషించుకొనుచుండెను. కాని ఆయన
సీతారామరాజుగారి ఎనిమిదేండ్ల ప్రాయముననే కలరావ్యాధివల్ల స్వర్గస్థు
డయ్యెను. తండ్రి మరణించినప్పటికి చరస్థిరాస్తులేమియు ఈ కుటుంబమునకు
లేవు. పినతండ్రి రామకృష్ణరాజుగారు డెప్యూటీకలెక్టరుఉద్యోగము చేసిరి. ఈ
పిల్ల వానిని తల్లి యే పెంచి కొంత చదువుచెప్పించుటకు ప్రయత్నించినది.
పినతండ్రిగారుకూడ ఈయనకు విద్య చెప్పించువిషయమున సహాయము
చేసెను. కాని ఈ పిల్లవాడు సరిగ చదువుకొనలేదు. కొన్నిసంవత్సరములు
విశాఖపట్టణములోను, పిమ్మట నర్సాపురములోను, అటుపిమ్మట తునిలోను
చదివి ఐదవఫారమువరకు వచ్చెను. తునిలో పాఠశాల విడచి చెప్పకుండ
ఎక్కడికో పోవువాడు. పాఠములు చదివేవాడుకాడు. ఈ పాడువిద్య- దీనితో
మనకేమిపని అని చెప్పుచుండెడివాడు. ఒకరోజు ప్రధానోపాధ్యాయునికి
కోపమువచ్చి ఇతనిని బెత్తముతో కొట్టెను. అంతటితో ఏ పాఠశాలలోను&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>cjo2axk3jemcta04fgy1ehwzq2dpeob</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Na-Jevitha-Katha-Navyandramu.pdf/436</title>
    <ns>104</ns>
    <id>163726</id>
    <revision>
      <id>612005</id>
      <parentid>470230</parentid>
      <timestamp>2026-11-08T11:56:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vickyganti</username>
        <id>7066</id>
      </contributor>
      <comment>/* మూల్యాంకన చేసారు */</comment>
      <origin>612005</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4850" sha1="64lwdmd4r8ljfmtyellro0ls8ysy8bo" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Vickyganti&quot; /&gt;{{rh|54]|కాంగ్రెసు శాసనసభ్యత్వము|425}}&lt;/noinclude&gt;తాను చదువనని, చెప్పకుండ పారిపోయెను. పిమ్మట ఎటులనో తెలుగు,
ఆంగ్లము, హిందీ, సంస్కృతములయందు కొంత జ్ఞానమును సంపాదిం
చెను. ఆంధ్రములోను, ఆంగ్లములోను కూడ తొట్రుపడకుండ మాట్లాడ
గలిగెను. ఆయన కొంతకాలము మన్యప్రాంతములోనున్న అడవులలో సంచ
రించుచు కొండజాతులపరిచయము, సాంగత్యము సంపాదించుచు, వారి కష్ట
నిష్ఠురములను గ్రహించుచువచ్చెను. పిమ్మట ఉత్తరహిందూస్థానములో
కాలినడకపై హిమాలయములవరకు సంచారమొనర్చి మరల బస్తరుగుండ
నాసిక్ చేరెను. అప్పటికే గాంధీగారు నాయకత్వమువహించి, రౌలటుసత్యా
గ్రహమునకై ప్రయత్నించుట, వారు ఆంధ్రదేశమునకు వచ్చి పోవుట,
పంజాబువధలు మొదలగు విషయములతో భారతదేశరాజకీయవాతావరణము
మిగుల ఉద్రేకపూరితముగ నున్నది. తన ఉత్తరహిందూదేశ సంచారములో
సీతారామరాజు ఆధ్యాత్మికమహాపురుషులనేగాక కొందరు రాజకీయ విప్లవ
కారులనుకూడా కలసినటులను, ఆంధ్రదేశములోని మన్య (ఏజన్సీ) ప్రాంత
ములలో విప్లవమునడుపవలెనను దృఢనిశ్చయముతో మరలివచ్చినటులను
తెలియుచున్నది. సీతారామరాజు అంతటితో సన్యాసియయ్యెను. మన్యపు
అడవులలో ప్రవేశించెను. అప్పటి కీయనకు ఇరువదినాలుగేండ్లవయస్సు.
మిగుల స్ఫురద్రూపి. కొంతకాలము సంబరపర్వతముపై తపస్సుచేసెను.
పిమ్మట తననివాసమును గోదావరినదీతీరమునగల పాపికొండలపైకి
మార్చెను. వేదాంత జ్యోతిశ్శాస్త్రములతోపాటు క్షాత్రవిద్యను నేర్చెను. ధను
ర్విద్యలో విల్లంబులు వేయుటలో నిపుణుడయ్యెను. పిమ్మట విప్లవమును
సాగించినకాలములో తుపాకులు, పిస్తోళ్లు విరివిగా లభించినందున వాటిని
కాల్చుటలోకూడ ఆయన గొప్ప సమర్థుడయ్యెను. క్షత్రియకులములో పుట్టి
నందున క్షాత్రవిద్యపై ఆయనకు మక్కువకలదు. మన్యప్రాంతములలో నివ
సించుచుండగ మన్యప్రజలు బ్రిటిషుప్రభుత్వముక్రింద పొందుచున్న ఘోర
కష్టములు అన్యాయములు ఆయనకు బాగుగ తెలిసెను. ఆంధ్రజిల్లాలలో
జమీందారీపద్ధతిని ప్రవేశపెట్టినట్లు మన్యప్రాంతములలో బ్రిటిషుసామ్రాజ్య
వాదులు ముఠాదారీపద్ధతిని ప్రవేశపెట్టిరి. ఈ ముఠాదారులు తమక్రిందనున్న
మన్యప్రజలను పీడించుకొనితినిరి. ఈ మన్యప్రజల దైవదత్తమైన హక్కు
లన్నీ నశించెను. భూములపై జిరాయితీహక్కు లేదు. వాటిని ఇష్టమువచ్చి&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>64lwdmd4r8ljfmtyellro0ls8ysy8bo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>వేదిక:జన విజ్ఞాన వేదిక</title>
    <ns>0</ns>
    <id>171775</id>
    <revision>
      <id>611034</id>
      <parentid>487914</parentid>
      <timestamp>2026-11-07T12:27:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <comment>/* ప్రచురణలు */</comment>
      <origin>611034</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="541" sha1="2os8d682bt0z36f7beh9wzq6yq3xk9j" xml:space="preserve">{{header
 | title      = వేదిక:జన విజ్ఞాన వేదిక
 | author     = 
 | translator = 
 | section    = 
 | previous   = 
 | next       = 
 | year       = 
 | notes      = 
}}

==ప్రచురణలు==

* [[అమ్మ ఒడి]]
* [[ఆనందంగా ఉండాలంటే]]
* [[గంగాళం చచ్చిపోయింది]] (1992)
* [[నూతన విద్యా విధానం 2020 (పాఠశాల విద్య)]] (2021)

[[వర్గం:వేదికలు]]</text>
      <sha1>2os8d682bt0z36f7beh9wzq6yq3xk9j</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>అమ్మ ఒడి</title>
    <ns>0</ns>
    <id>173412</id>
    <revision>
      <id>611760</id>
      <parentid>535530</parentid>
      <timestamp>2026-11-08T02:53:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <origin>611760</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="609" sha1="t1ltyey9ms1u6vzyyhm6f73ezas7vc8" xml:space="preserve">{{తలకట్టు
 | శీర్షిక = [[ అమ్మ ఒడి ]]
 | రచయిత = రవీంద్రనాధ ఠాగూరు
| అనువాదం= విఠపు బాలసుబ్రహ్మణ్యం
 | విభాగము  =
 | ముందరి = 
 | తదుపరి =
 | వివరములు =  
|సంవత్సరం=1992
}}
&lt;pages index=&quot;Amma Odi VBS JVV.pdf&quot; from=1 to=1 /&gt;
{{page break}}
&lt;pages index=&quot;Amma Odi VBS JVV.pdf&quot; from=2 to=20 /&gt;

{{CC-BY-SA-4.0}}

[[వర్గం:క్రియేటివ్ కామన్స్ కృతులు]]</text>
      <sha1>t1ltyey9ms1u6vzyyhm6f73ezas7vc8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>611765</id>
      <parentid>611760</parentid>
      <timestamp>2026-11-08T02:54:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <origin>611765</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="676" sha1="os3j79f8dbmzu4rpyg1pflur8hsyd7b" xml:space="preserve">{{తలకట్టు
 | శీర్షిక = [[ అమ్మ ఒడి ]]
 | రచయిత = రవీంద్రనాధ ఠాగూరు
| అనువాదం= విఠపు బాలసుబ్రహ్మణ్యం
 | విభాగము  =
 | ముందరి = 
 | తదుపరి =
 | వివరములు =  
|సంవత్సరం=1992
}}
&lt;pages index=&quot;Amma Odi VBS JVV.pdf&quot; from=1 to=1 /&gt;
{{page break}}
&lt;pages index=&quot;Amma Odi VBS JVV.pdf&quot; from=2 to=2 /&gt;
{{page break}}
&lt;pages index=&quot;Amma Odi VBS JVV.pdf&quot; from=3 to=20 /&gt;


{{CC-BY-SA-4.0}}

[[వర్గం:క్రియేటివ్ కామన్స్ కృతులు]]</text>
      <sha1>os3j79f8dbmzu4rpyg1pflur8hsyd7b</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>611768</id>
      <parentid>611765</parentid>
      <timestamp>2026-11-08T02:56:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <origin>611768</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="811" sha1="5pe66pvn1vgn2dtuf6ocpywu4jfx9ds" xml:space="preserve">{{తలకట్టు
 | శీర్షిక = [[ అమ్మ ఒడి ]]
 | రచయిత = రవీంద్రనాధ ఠాగూరు
| అనువాదం= విఠపు బాలసుబ్రహ్మణ్యం
 | విభాగము  =
 | ముందరి = 
 | తదుపరి =
 | వివరములు =  
|సంవత్సరం=1992
}}
&lt;pages index=&quot;Amma Odi VBS JVV.pdf&quot; from=1 to=1 /&gt;
{{page break}}
&lt;pages index=&quot;Amma Odi VBS JVV.pdf&quot; from=2 to=2 /&gt;
{{page break}}
&lt;pages index=&quot;Amma Odi VBS JVV.pdf&quot; from=3 to=18 /&gt;
{{page break}}
&lt;pages index=&quot;Amma Odi VBS JVV.pdf&quot; from=19 to=19 /&gt;
{{page break}}
&lt;pages index=&quot;Amma Odi VBS JVV.pdf&quot; from=20 to=20 /&gt;

{{CC-BY-SA-4.0}}

[[వర్గం:క్రియేటివ్ కామన్స్ కృతులు]]</text>
      <sha1>5pe66pvn1vgn2dtuf6ocpywu4jfx9ds</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Divya Gnana Saaramu (Telugu).djvu/97</title>
    <ns>104</ns>
    <id>242845</id>
    <revision>
      <id>611640</id>
      <parentid>601334</parentid>
      <timestamp>2026-11-07T22:50:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>611640</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2582" sha1="abxja6g8oammmwhod6jq0hyvy1s0jzs" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;{{rh||పునర్జన్మమీమాంస|91}}&lt;/noinclude&gt;విజ్ఞానమయకోశము కాన ఆ కోశమున అన్ని జన్మముల జ్ఞాన ముండును.

అయినను, ఎవరుగాని అంతర్ముఖులై, ఇంద్రియనిగ్రహము, మనోనిగ్రహము నభ్యసించి స్థూలసూక్ష్మశరీరముల
సహజచాంచల్యమును నిగ్రహించి నిశ్చలులైనచో అట్టివారలకు విజ్ఞానమయకోశముననుండు పూర్వజ్ఞానము జాగ్రదావస్థయందు సైతము స్ఫురించును. అట్టివారు జాతస్మరులని వేదాంతగ్రంథములయందు చెప్పబడుదురు. అట్టివారిపుడును లోకమున కొద్దిమంది జీవించియున్నారు. మనము సైతము పైన సూచించిన ప్రకారము యత్నముచేసినచో, సకాలమున మనకును అట్టిపూర్వజన్మస్మరణము సాధ్యమనుటకు సందేహములేదు. ఎంతకాలమైతె మన మనస్సు బాహ్యవిషయములయందు రమించుచుండునో అంతవరకు లోపలి జ్ఞానము
మనస్సున స్ఫురించుటకు అవకాశముండదు. ఇంద్రియ మనస్సులను స్వవ్యాపారములనుండి విరమింపచేసి, నిశ్చలముగ చేసినచో, నిశ్శబ్దమగు ప్రదేశమున అతిసూక్ష్మమగు వీణానాదము స్పష్టముగ వినవచ్చునట్లు అంతరంగముననుండు పూర్వజ్ఞానము బహిస్మరణకు వచ్చును. అట్లు ఇంద్రియ మనస్సులను నిశ్చలముగ చేయుటయే యోగ మనబడును.

&lt;poem&gt;
{{left margin|5em}}
&quot;తాం యోగమితి మన్యం తే స్థిరాం ఇంద్రియధారణాం.”
{{right|(కఠోపనిషత్).}}
&lt;/poem&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>abxja6g8oammmwhod6jq0hyvy1s0jzs</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Divya Gnana Saaramu (Telugu).djvu/98</title>
    <ns>104</ns>
    <id>242846</id>
    <revision>
      <id>611641</id>
      <parentid>601335</parentid>
      <timestamp>2026-11-07T22:57:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>611641</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2750" sha1="pdzzvr90gij3n1knz6h3k5pzwyut4rq" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;{{rh|92|దివ్యజ్ఞానసారము|}}&lt;/noinclude&gt;ప్రస్తుతము అట్టి జ్ఞానము మనకు లేదని విచారపడుటకు కారణము లేదు. అట్టి జ్ఞానము ఎపుడు జీవునకు సహాయకారి యగునో అప్పుడు ఆ జ్ఞానము తప్పక వచ్చును. మనబోట్లు, అజ్ఞానదశయందు ఎంత దుష్కర్మ చేసియుంటిమో అట్టి కర్మ ఫలముగ ఎంత కష్టము దుఃఖము మనము అనుభవింపవలసి యున్నదో, అట్టిజ్ఞానము మనకు కలిగినయెడల, ఇంకను అజ్ఞానదశయందుండువారలకు అది అతి భీతిని కలుగజేసి నిర్విణ్ణులనుగ జేయును. ఋణవిముక్తికై ప్రకృత ప్రయత్నమునకు ఉత్సాహములేక నిస్పృహ చెందించును. కావుననే పరమదయానిధియు, జగదేకపితయు నగు పరమేశ్వరుని యేర్పాటున, ఈ స్మృతిలేక యుండుటయే మనపుణ్యమని
తలచవలయును. భగవత్సంకల్పజ్ఞానము హెచ్చి, కర్మగతి రహస్యములు తెలిసి జాగ్రతతో కర్మఋణములను తీర్చుకొనుటకును క్రొత్తదుష్కర్మఋణములను చేయకయుండుటకును వలయు జ్ఞానము, స్థైర్యము జీవునకు కలుగగా, జీవునకు పూర్వజన్మజ్ఞానము తప్పక కలుగును. అట్టివారికి ఆ జ్ఞానము సహకారి. ఆ జ్ఞానసహాయమున, మానసిక, వాచిక, కాయిక కర్మములతో పూర్వసంచిత కర్మమును నశింపచేసికొనుచు, క్రొత్తఋణములను చేయక, తన జీవితమును లోకహితముకొరకే వినియోగించుచు చేయు కార్యమంతయును ఈశ్వర కైంకర్యముగ నివేదించును. అట్టి జ్ఞానము సమస్త కర్మమును&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>pdzzvr90gij3n1knz6h3k5pzwyut4rq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Divya Gnana Saaramu (Telugu).djvu/99</title>
    <ns>104</ns>
    <id>242847</id>
    <revision>
      <id>611642</id>
      <parentid>601336</parentid>
      <timestamp>2026-11-07T23:03:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>611642</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2329" sha1="swj9uxwnb5hases6taml68v6smuboh1" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;{{rh||పునర్జన్మమీమాంస|93}}&lt;/noinclude&gt;భస్మము చేయును. అని భగవద్గీతాశాస్త్రమున శ్రీకృష్ణులు బోధించియున్నారు——

&lt;poem&gt;
{{left margin|5em}}
“జ్ఞానాగ్ని స్సర్వకర్మాణి భస్మసాత్కురుతే తథా ॥&quot;
&lt;/poem&gt;


{{c|ఈ జ్ఞానమువలని ప్రయోజనములు}}


ఈ సిద్ధాంతము చాల యుక్తియుక్తముగ నున్నది. లోకమున కానవచ్చు అనేక తారతమ్యములకు స్పష్టముగ కారణము తెలుపుచున్నది. శ్రద్ధాళువులకు చాల ఉత్సాహకరముగ నున్నది.

ఏలయన, ఈ సిద్ధాంతము యథార్థముగ నెఱింగి దృఢముగ నమ్మినచో అట్టి నమ్మకము, ఆ జ్ఞానము ఎంతయు
ప్రయోజనకారి యనుటకు సందియము లేదు. ఇప్పటి జన్మమున ఒక్కొక్కని స్వభావము వాని పూర్వకర్మసంస్కారమువలన సిద్ధించినది. గతజన్మములయందు ఎవ్విధమగు సంకల్పములు, తలంపులు, కోరికలు, ఇప్పటి స్వభావ సందర్భములకు కారణములయ్యెనో తెలిసికొని ఇప్పటి మనోవాక్కాయకర్మములను, ఎట్లు సవరించుకొనినచో ఈ జన్మమునను, రాబోవు జన్మములను, వాంఛితఫలములను పొందగలుగుదుమో తెలిసికొనుట యెంతయు లాభకరము.

పూర్వజన్మములయందు ఏయేవిధములగు సంకల్పములు, కోరికలు, తలంపులు కలిగియుంటిమో ఆయావిధము&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>swj9uxwnb5hases6taml68v6smuboh1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>611643</id>
      <parentid>611642</parentid>
      <timestamp>2026-11-07T23:03:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <origin>611643</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2330" sha1="5nk213adsgfp200zk6m4o7b47c1qiyw" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;{{rh||పునర్జన్మమీమాంస|93}}&lt;/noinclude&gt;భస్మము చేయును. అని భగవద్గీతాశాస్త్రమున శ్రీకృష్ణులు బోధించియున్నారు——

&lt;poem&gt;
{{left margin|5em}}
“జ్ఞానాగ్ని స్సర్వకర్మాణి భస్మసాత్కురుతే తథా ॥&quot;
&lt;/poem&gt;


{{c|ఈ జ్ఞానమువలని ప్రయోజనములు}}


ఈ సిద్ధాంతము చాల యుక్తియుక్తముగ నున్నది. లోకమున కానవచ్చు అనేక తారతమ్యములకు స్పష్టముగ కారణము తెలుపుచున్నది. శ్రద్ధాళువులకు చాల ఉత్సాహకరముగ నున్నది.

ఏలయన, ఈ సిద్ధాంతము యథార్థముగ నెఱింగి దృఢముగ నమ్మినచో అట్టి నమ్మకము, ఆ జ్ఞానము ఎంతయు
ప్రయోజనకారి యనుటకు సందియము లేదు. ఇప్పటి జన్మమున ఒక్కొక్కని స్వభావము వాని పూర్వకర్మసంస్కారమువలన సిద్ధించినది. గతజన్మములయందు ఎవ్విధమగు సంకల్పములు, తలంపులు, కోరికలు, ఇప్పటి స్వభావ సందర్భములకు కారణములయ్యెనో తెలిసికొని ఇప్పటి మనోవాక్కాయకర్మములను, ఎట్లు సవరించుకొనినచో ఈ జన్మమునను, రాబోవు జన్మములను, వాంఛితఫలములను పొందగలుగుదుమో తెలిసికొనుట యెంతయు లాభకరము.


పూర్వజన్మములయందు ఏయేవిధములగు సంకల్పములు, కోరికలు, తలంపులు కలిగియుంటిమో ఆయావిధము&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>5nk213adsgfp200zk6m4o7b47c1qiyw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Divya Gnana Saaramu (Telugu).djvu/100</title>
    <ns>104</ns>
    <id>242848</id>
    <revision>
      <id>611659</id>
      <parentid>601337</parentid>
      <timestamp>2026-11-07T23:09:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>611659</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2679" sha1="k1yhklq6rf9x210kgzv0i2v4hexdmv1" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;{{rh|94|దివ్యజ్ఞానసారము|}}&lt;/noinclude&gt;లగు సంకల్పములు కోరికలు జీవుని నిత్య ఉపాధియగు విజ్ఞానమయకోశమునను, స్థూలసూక్ష్మ దేహబీజములగు
సూక్ష్మభూతములయందును అంకురములుగ నిల్చియుండి, ఆవలిజన్మములయందు, ఆ గుణములు వాసనారూపముగ కనబడును. అనగా బాల్యమునుండి ఆయాసంకల్పములు, కోరికలు నైజముగ కనబడుచుండును. అదియే స్వభావము.

&quot;స్వభావస్తు ప్రవర్తతే” అను గీతావాక్యమున కిదియ అర్థము. అయితే ఇప్పుడు మనస్వభావమున, పూర్వ
వాసనారూపముగ దుర్గుణములు చెడ్డకోరికలు కనబడినయెడల ఆ కోరికలకును ఆ గుణములకును లోబడక వానికి
విరుద్ధములగు సద్గుణములను, మంచి కోరికలను పలుమారు మనస్సున ధ్యానించుచు, కొంచెము శ్రమ యెక్కువ అయినను లెక్కించక, వాని నభ్యసించుచురాగా దుష్టగుణములు, చెడ్డకోరికలు క్రమక్రమముగ తగ్గి మంచిగుణములు మంచి కోరికలు కాలక్రమమున వృద్ధియగును. ఇట్లు మానసికమగు పూర్వదుష్కర్మమును ధ్యానముచేత నశింపచేసికొనవచ్చును. ఇపుడు చేయు ప్రయత్నమువలన రాబోవు జన్మములయందు మునుపటి అశుభవాసనలు తగ్గిపోయి మంచిగుణములు కోరికలు ఆదినుండియే వాసనారూపముగ కనబడును,

&lt;poem&gt;
{{left margin|5em}}
“పూర్వాభ్యాసేన తేనైవ హ్రియతే హ్యవశో౽పి సః ॥&quot;
&lt;/poem&gt;


అనగా పూర్వజన్మములయందలి అభ్యాసములచే ఆ మార్గ&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>k1yhklq6rf9x210kgzv0i2v4hexdmv1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Divya Gnana Saaramu (Telugu).djvu/101</title>
    <ns>104</ns>
    <id>242849</id>
    <revision>
      <id>611663</id>
      <parentid>601338</parentid>
      <timestamp>2026-11-07T23:14:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>611663</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2540" sha1="he2zzstp6plf3jie1y9gxn68n6cxwrt" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;{{rh||పునర్జన్మమీమాంస|95}}&lt;/noinclude&gt;ముననే నడచుట స్వభావమగును అని శ్రీ గీతాశాస్త్రము బోధించుచున్నది.

ఇట్లే ఒకజన్మమున ఎద్దియేని యొకశాస్త్రమును ఎక్కువ వ్యాసంగముచేసి అభ్యసించినచో ఆవలి జన్మముల యందు బాల్యమునుండియే ఆ శాస్త్రమునందు యెక్కువ రుచి గలిగియుండుటయేగాక, ఆ శాస్త్రమును సులభముగ
గ్రహించుశక్తి గలవాడగును. కొందరు ఒక శాస్త్రమున అతి నిపుణులుగ నుండియు, మఱియొక శాస్త్రమున కొంచెమైనను చొరవలేకయుండుట అనుభవసిద్ధము. ఏ శాస్త్రమున నెక్కువ ప్రయత్నము పూర్వము చేయబడియుండెనో వానియందు ఎక్కువ సామర్థ్యము రుచియు పుట్టుకతోనే వచ్చును. ఇపుడు అట్లే ఇతర శాస్త్రములయందు ఎక్కువ ప్రయత్నము చేసినచో, ఆదియందు ఇంచుక కష్టముగ నుండినను క్రమ క్రమముగ దానియందును అభిరుచుయు శ్రద్ధయు ఎక్కువ అయి, కాలక్రమమున దానియందు ప్రవీణుఁడగును. తుదకు
సర్వజ్ఞుఁడగుటకును ఇదియే యుపాయము.

ఈలాగుననే కాయిక కర్మములయందును ఏయేకార్యములను ఎక్కువపూనికతో చేయుచుండునో ఆయాకార్యములయందు ఆవలి జన్మములలో ఎక్కువ రుచియు సామర్థ్యము కలవాడగును. మంచి అలవాట్లుగలిగి, కాలనియమము తప్పక పనులు చేయుచుండువాడు, ఆవలిజన్మమున&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>he2zzstp6plf3jie1y9gxn68n6cxwrt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Divya Gnana Saaramu (Telugu).djvu/102</title>
    <ns>104</ns>
    <id>242850</id>
    <revision>
      <id>611664</id>
      <parentid>601339</parentid>
      <timestamp>2026-11-07T23:20:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>611664</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2718" sha1="cn952j1d9rsn03m1zd4gsp76p0z3k9f" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;{{rh|96|దివ్యజ్ఞానసారము|}}&lt;/noinclude&gt;అట్లే బాల్యమునుండి వేళతప్పక పనిచేయు స్వభావము గలవాడగును. అట్లుకాక, సోమరిగనుండినచో మరల సోమరితనముతోనే పుట్టును. ఇంతియకాదు. మనము చేయు కార్యములవలన ఇతర జీవులకు సుఖమో దుఃఖమో ప్రాప్తించును. అట్లు ఇతరులకు సుఖమును కలుగజేసిన జీవునకు పరజన్మములయందు సుఖసాధనములగు మంచి సందర్భములు ప్రాప్తించును. ఇతరులకు విద్యాదానము, జ్ఞానోపదేశము చేసినచో, మరుజన్మమున కోరిన విద్యలను నేర్చికొనుటకు తగిన సహాయసంపత్తితో పుట్టును. అట్లుకాక విద్యావంతుడయ్యును ఆశించివచ్చు విద్యార్థులకు విద్యచెప్పక, లోభిగనుండినచో, మరుజన్మమున అననుకూల సందర్భములతో పుట్టును. తాను విద్యనేర్చుకొనవలెనను కోరిక తీవ్రముగ నుండియు, విద్యను పొందుటకు అనుకూలము లేక కష్టపడవలసి
వచ్చును. అథవా, తాను విద్యావంతుఁడై, యితరులకు బోధించవలెనను ఆశ ఎక్కువగ ఉండియు, అట్లు ఇతరులకు బోధించుటకు పెక్కువిధములగు ఆటంకములు గలిగి విఫలమనోరథుడగును. ఇతరులకు సుఖము కలుగజేసినచో పరజన్మములలో సుఖప్రాప్తి, ఇతరులకు దుఃఖము కలుగజేసిన వారికి దుఃఖప్రాప్తియు కర్మఫలములు.

ఇవ్విధమున కర్మగతిని తెలిసికొని ప్రతిజన్మమునను జాగరూకులై ప్రవర్తించినచో జీవుడు జన్మజన్మమునను జ్ఞాన&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>cn952j1d9rsn03m1zd4gsp76p0z3k9f</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Divya Gnana Saaramu (Telugu).djvu/103</title>
    <ns>104</ns>
    <id>242851</id>
    <revision>
      <id>611665</id>
      <parentid>601340</parentid>
      <timestamp>2026-11-08T01:07:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>611665</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2260" sha1="novs9tthqs0jt5ulxoiarwrzjrdkxcd" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;{{rh||పునర్జన్మమీమాంస|97}}&lt;/noinclude&gt;మునందును, శక్తియందును అభివృద్ధియయి కాలానుసారముగ పరిపూర్ణుడగును. తాను పూర్ణుడగుటవలన సోదరప్రాయులగు సర్వమానవులను పరిపూర్ణులగునట్లు చేయుటకు సహాయము చేయగలవాడగు.

అయినను ఒక హెచ్చరిక. జన్మము లనేకములున్నవి గదా! అవసరపడ నక్కరలేదు. ఈ జన్మమున కాకపోయినచో మరి యెన్నో జన్మములు గలవు. తొందరపడ నవసరములేదని సోమరితనము నెత్తిన వేసికొనరాదు. అట్లు
చేయువారికి, జన్మజన్మమునకును ఆ సోమరిస్వభావము బలమగుచు, కార్యోత్సాహము క్షీణించుచుండును. కష్టముల పాలయ్యును పౌరుషముతో యత్నించుట కష్టముగతోచి, కష్టములలో, దుఃఖములలో, మునిగి తేలుచుండవలసి వచ్చును. పురుషార్థభంగమే అట్టి సోమరితనము ఫలము. సోదరులారా ! అట్లు తమోగుణమునకు లోబడక, ఉత్సాహపూరితులై తాము కృతార్థులయి, ఇతరులను కృతార్థులను చేయుటకు అతిజాగరూకులై యత్నింతురుగాక. మహాత్ములగువారల ధర్మమిదియే యని శాస్త్రములన్నియు ఘోషించు చున్నవి.

&lt;poem&gt;
{{left margin|5em}}
&quot;శాంతా మహాంతో నివసంతి సంతో
వసంతవల్లోకహితం చరంతః ।
&lt;/poem&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>novs9tthqs0jt5ulxoiarwrzjrdkxcd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Divya Gnana Saaramu (Telugu).djvu/104</title>
    <ns>104</ns>
    <id>242852</id>
    <revision>
      <id>611666</id>
      <parentid>601341</parentid>
      <timestamp>2026-11-08T01:13:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>611666</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1883" sha1="h54sg1ndh7bw7kr02x1lck22k7coiwh" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;{{rh|98|దివ్యజ్ఞానసారము|}}&lt;/noinclude&gt;&lt;poem&gt;
{{left margin|5em}}
తీర్ణాః స్వయం భీమభవార్ణవం జనాన్
     అహేతునా౽న్యానపి తారయంతః ॥&quot;
{{right|(వివేక చూడామణి)}}
&lt;/poem&gt;


శాంతులును, మహాత్ములును, ఎపుడును వసంతునివలె లోకహితము కొరకే చరించుచు జీవించియుండువారు తాము అజ్ఞానసముద్రమును దాటియు, కారణములేకయే ఇతరులను దాటించుటకు కంకణము కట్టుకొనియున్న
వారు.


తాము విరామములేని యత్నముతో సంసారసముద్రమునుదాటి అనగా అజ్ఞానమును, దానివలనపుట్టు స్వార్థ
పరత్వమును, కామక్రోధములను, జయించి సర్వభూతహితమే పరమాదర్శముగ గ్రహించి లోకహితముకొఱకే తమ సర్వ శక్తులను వినియోగించు మహానుభావులే భారతపుత్రరత్నములని ప్రసిద్ధిగాంచిన పూర్వులు. వారలనే ఆదర్శముగ నుంచుకొని వారలు పోయినమార్గమున నావారు, పరులు అను అల్పభావములను వదలి భగవంతుని బిడ్డలగు సకలజీవుల పురోవృద్ధికై పాటుపడుదురు గాక.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>h54sg1ndh7bw7kr02x1lck22k7coiwh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Divya Gnana Saaramu (Telugu).djvu/105</title>
    <ns>104</ns>
    <id>242853</id>
    <revision>
      <id>611667</id>
      <parentid>601342</parentid>
      <timestamp>2026-11-08T01:18:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>611667</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2013" sha1="78xxwo2ihjj4ur0t8kouxg3wo24355g" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{p|fs125|ac}}తొమ్మిదవ అధ్యాయము&lt;/p&gt;

{{p|fs100|ac}}కర్మము&lt;/p&gt;

{{p|fs100|ac}}(దైవము : పౌరుషము)&lt;/p&gt;

కర్మమనగా పనియని యర్థము. మరియును చేసినపనివలని ఫలమనియు మరియొక యర్థము. నాకర్మము ననుభవించుచున్నానని చెప్పునపుడు పూర్వము చేసిన పనివలని ఫలము ననుభవించుచున్నానని యర్థము. కొన్ని సమయములలో పూర్వము చేసినపని జ్ఞాపకము లేకపోవుటచేత, దుఃఖరూపమగు ఫలము అనుభవమునకు వచ్చినపుడు కారణము లేకయే అనుభవము  వచ్చినదనిన్నీ, అట్టి కర్మానుభవము అన, మనకు తెలియనట్టియు, మనశక్తికి మించినట్టియు, 'విధికృతము' 'బ్రహ్మవ్రాసిన వ్రాలు', 'తల వ్రాత' అని బహువిధముల విలపింతురు. ఇట్లు విధియనునది, మనము పూర్వముచేసి మరచియుండు కర్మఫలమే యని తెలిసికొనవలెను. దీనినే దైవమనియును చెప్పుట కలదు.

“పూర్వజన్మకృతం కర్మ తద్దైవమితి కథ్యతే” అనగా పూర్వజన్మములయందు చేసిన కర్మమే దైవమనియు, విధి
యనియు చెప్పఁబడుచున్నది. దీని స్వరూపమును పూర్ణముగ&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>78xxwo2ihjj4ur0t8kouxg3wo24355g</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Divya Gnana Saaramu (Telugu).djvu/106</title>
    <ns>104</ns>
    <id>242854</id>
    <revision>
      <id>611668</id>
      <parentid>601343</parentid>
      <timestamp>2026-11-08T01:22:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>611668</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2658" sha1="1tohh5zk5gqu46z0b25394tdlc7u1ih" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;{{rh|100|దివ్యజ్ఞానసారము|}}&lt;/noinclude&gt;తెలిసికొని, పూర్వపు కర్మానుభవమునకు జీవుడెంతవరకు బద్ధుడో, ప్రస్తుత ప్రయత్నమువలన అట్టి అనుభవము నెంతవరకు మార్చుకొన గలుగుదుమో, రాబోవు కాలమున మనము చేయగల కార్యము విషయమై మన కెంతమాత్రము స్వాతంత్ర్య ముండునదియు ఎఱింగినచో, మానవుడు తన పురోవృద్ధివిషయములో జాగరూకుడై తెలివితో నడచుకొనుటకు స్వతంత్రుడగును. అట్లుకాక అట్టి జ్ఞానము లేనివాడు &quot;కర్మప్రకారము జరుగును, నేనేమి చేయగలను ?” అని అవివేకపు మనోవృత్తితో చేతులు ముడుచుకొని కూర్చుండి దుఃఖించుచు ప్రవాహములో కొట్టుకొనిపోవు గడ్డిపోచవలె దుర్గతిం జెందును. కర్మఫల స్వరూపజ్ఞానముగలవాడు ప్రవాహమునంబడిన ధీరునివలె, శక్తికొలది ప్రవాహమునకు ఎదురెక్కి యీది త్రోవయందు ప్రాప్తమౌ ప్రతిచెట్టును, పుట్టను, ఆధారము చేసికొని గట్టెక్కును. ప్రవాహములో పడిన మాత్రమున, “నదీనాం సాగరో గతిః” అని నిరుత్సాహుడై యూరకుండడు. ఈ జ్ఞానము మానవులకు మిక్కిలి అవసరము. విశేష ప్రయోజనకారి.

కర్మము, మూడువిధములుగ నుండును. (1) మానసికము. అనఁగా మనస్సుతో చేయునది. (2) ఇంద్రియసంబంధ
మైనది. అనగా జ్ఞానేంద్రియములద్వారా చేయబడునదియును (వినుట, చూచుట, రుచించుట, వాసనచూచుట, స్పృశిం&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>1tohh5zk5gqu46z0b25394tdlc7u1ih</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Divya Gnana Saaramu (Telugu).djvu/107</title>
    <ns>104</ns>
    <id>242952</id>
    <revision>
      <id>611669</id>
      <parentid>601475</parentid>
      <timestamp>2026-11-08T01:27:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>611669</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2467" sha1="1m5gw5g4r502dldjjla57pigpssrhrz" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;{{rh||కర్మము|101}}&lt;/noinclude&gt;చుట), వానిమూలమున పుట్టు కామములు లేక కోరికలు, క్రోధములు, రాగద్వేషములు, మొదలగునవి. (3) కాయికము. శరీరముతో, అనగా కర్మేంద్రియములతో చేయబడునది. (మాటలాడుట, చేతులతో నితరులకిచ్చుట, ఇతరులనుండి గ్రహించుట, పాదములతో నడచుట మొదలగునవి.)

ఈ మూడువిధముల కర్మములును ఒకటితో నొకటి సంబంధించి యుండును. అదియునుగాక ఒక్కొక్కటి దాని
ముందు వెనుకటివృత్తులతో సంబంధించియుండును. అనగా ఇపుడు మనస్సులో నొక ఆలోచనపుట్టినచో, ఆ యాలోచన తత్పూర్వపు ఆలోచనలతో సంబంధించియుండును. పూర్వపు కోపసంకల్పములు ఇపుడు కోపమును పుట్టించుచుండును. ఇప్పటి కోపతలంపులు రాబోవు కోపమునకు కారణము లగుచుండును. అట్లే ఒక విషయమును పలుమారు పూర్వము కోరియుండినచో దానియందు ఎక్కువకోరిక ఇపుడు వుట్టును. ముందు రాబోవుకాలమున అదేకోరిక మరల మరల తనంతటనే పుట్టుచుండును. అట్లే కాయికకర్మముల విషయమును
యోచించదగును.

ఇంకొక సంబంధము సైతము యోచించవలెను. మానసిక, ఇంద్రియ, కాయిక కర్మములు పరస్పర సంబంధములు గలవి. మొదట పూర్వసుఖానుభవముచే నొక కోరిక పుట్టును. అది యింద్రియవ్యాపారమువలన పుట్టినది. కోరిక&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>1m5gw5g4r502dldjjla57pigpssrhrz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Divya Gnana Saaramu (Telugu).djvu/108</title>
    <ns>104</ns>
    <id>242953</id>
    <revision>
      <id>611674</id>
      <parentid>601477</parentid>
      <timestamp>2026-11-08T01:34:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>611674</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2184" sha1="meyrve5gvurh2m843aeqrsgttzc0k88" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;{{rh|102|దివ్యజ్ఞానసారము|}}&lt;/noinclude&gt;లోపల పుట్టగా, దాని నీడేర్చుకొనుటకు ఉపాయమును ఆలోచించుటకు ప్రారంభింతుము. అది మానసిక కర్మ. దీనినే వేదాంతగ్రంథములయందు “క్రతుః” అని చెప్పుదురు.

&lt;poem&gt;
{{left margin|5em}}
“స యథాకామో భవతి తత్క్రుతుర్భవతి ।
యత్క్రుతు ర్భవతి తత్కర్మ కురుతే ॥&quot;
{{right|(బృహదారణ్యకము)}}
&lt;/poem&gt;


ఆలోచనప్రకారము కాయికమగు కార్యము చేయుడుము. కావున మొదట కోరిక, దానివెంట ఆలోచన ఆపిదప కార్యము. ఈ మూడును పరస్పర కార్యకారణ సంబంధము కలిగియున్నవి గదా!


కొన్ని సమయములలో ముందు పూర్వానుభవస్మరణ — జ్ఞాపకము — పుట్టి, దానినుండి కోరిక పుట్టి, దానినుండి
బాహ్యకార్యము జరుగుట కలదు. మొదట మానసికమగు స్మరణ, దానివెంట కోరిక, ఆ పిదప బాహ్యకార్యము.
ఎట్లైనను ఈ మూడును ఒకటితో నొకటి సంబంధించి యుండును.


కావున కర్మము అన్నపుడు కేవలము కాయికకర్మము మాత్రము కాదు. కొన్ని సమయములయందు కేవలము
మానసికము మాత్రముండవచ్చును. పుణ్యకర్మముగాని పాపకర్మముగాని మనస్సున సంకల్పించి, యోచించి బాహ్య&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>meyrve5gvurh2m843aeqrsgttzc0k88</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>సూచిక:Gangalam Sachipoyindhi VBS JVV.pdf</title>
    <ns>106</ns>
    <id>246397</id>
    <revision>
      <id>611033</id>
      <parentid>605328</parentid>
      <timestamp>2026-11-07T12:26:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <origin>611033</origin>
      <model>proofread-index</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="307" sha1="n7m0kh91tpneyorw60th4jpv5rzr9ms" xml:space="preserve">{{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template
|రకం=పుస్తకం
|శీర్షిక=గంగాళం చచ్చిపోయింది
|భాష=te
|సంపుటి=
|రచయిత=[[రచయిత:విఠపు బాలసుబ్రహ్మణ్యం|విఠపు బాలసుబ్రహ్మణ్యం]]
|అనువాదకులు=
|ఎడిటర్=
|చిత్రకర్త=
|పాఠశాల=
|ప్రచురణకర్త=[[వేదిక:జన విజ్ఞాన వేదిక]]
|చిరునామా=
|సంవత్సరం=1992
|ఆధారం=
|ISBN=
|OCLC=
|LCCN=
|BNF_ARK=
|ARC=
|మూలం=pdf
|బొమ్మ=1
|పురోగతి=MS
|పుటలు=&lt;pagelist /&gt;
|సంపుటాలు=
|వ్యాఖ్యలు=
|వెడల్పు=
|సిఎస్ఎస్=
|పేజీ మొదటి వరుస=
|పేజీ చివరివరుస=
}}</text>
      <sha1>n7m0kh91tpneyorw60th4jpv5rzr9ms</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>611035</id>
      <parentid>611033</parentid>
      <timestamp>2026-11-07T12:29:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <origin>611035</origin>
      <model>proofread-index</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="348" sha1="7161ueku04f5miii1kcfftqg404bmzd" xml:space="preserve">{{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template
|రకం=పుస్తకం
|శీర్షిక=గంగాళం చచ్చిపోయింది
|భాష=te
|సంపుటి=
|రచయిత=[[రచయిత:విఠపు బాలసుబ్రహ్మణ్యం|విఠపు బాలసుబ్రహ్మణ్యం]]
|అనువాదకులు=
|ఎడిటర్=
|చిత్రకర్త=
|పాఠశాల=
|ప్రచురణకర్త=[[వేదిక:జన విజ్ఞాన వేదిక]]
|చిరునామా=
|సంవత్సరం=1992
|ఆధారం=
|ISBN=
|OCLC=
|LCCN=
|BNF_ARK=
|ARC=
|మూలం=pdf
|బొమ్మ=1
|పురోగతి=MS
|పుటలు=&lt;pagelist 
1=&quot;ముఖచిత్రం&quot;
2=-
3=1
/&gt;
|సంపుటాలు=
|వ్యాఖ్యలు=
|వెడల్పు=
|సిఎస్ఎస్=
|పేజీ మొదటి వరుస=
|పేజీ చివరివరుస=
}}</text>
      <sha1>7161ueku04f5miii1kcfftqg404bmzd</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>611036</id>
      <parentid>611035</parentid>
      <timestamp>2026-11-07T12:29:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <origin>611036</origin>
      <model>proofread-index</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="371" sha1="fnixmougtmvw8upzg99utjzits3v8gf" xml:space="preserve">{{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template
|రకం=పుస్తకం
|శీర్షిక=గంగాళం చచ్చిపోయింది
|భాష=te
|సంపుటి=
|రచయిత=[[రచయిత:విఠపు బాలసుబ్రహ్మణ్యం|విఠపు బాలసుబ్రహ్మణ్యం]]
|అనువాదకులు=
|ఎడిటర్=
|చిత్రకర్త=
|పాఠశాల=
|ప్రచురణకర్త=[[వేదిక:జన విజ్ఞాన వేదిక]]
|చిరునామా=
|సంవత్సరం=1992
|ఆధారం=
|ISBN=
|OCLC=
|LCCN=
|BNF_ARK=
|ARC=
|మూలం=pdf
|బొమ్మ=1
|పురోగతి=MS
|పుటలు=&lt;pagelist 
1=&quot;ముఖచిత్రం&quot;
2=-
3=1
21=-
22=&quot;అట్ట&quot;
/&gt;
|సంపుటాలు=
|వ్యాఖ్యలు=
|వెడల్పు=
|సిఎస్ఎస్=
|పేజీ మొదటి వరుస=
|పేజీ చివరివరుస=
}}</text>
      <sha1>fnixmougtmvw8upzg99utjzits3v8gf</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>611116</id>
      <parentid>611036</parentid>
      <timestamp>2026-11-07T13:18:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <origin>611116</origin>
      <model>proofread-index</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="375" sha1="tc51z8cmc1zrbfwk3kauizjez9rsw0q" xml:space="preserve">{{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template
|రకం=పుస్తకం
|శీర్షిక=[[గంగాళం చచ్చిపోయింది]]
|భాష=te
|సంపుటి=
|రచయిత=[[రచయిత:విఠపు బాలసుబ్రహ్మణ్యం|విఠపు బాలసుబ్రహ్మణ్యం]]
|అనువాదకులు=
|ఎడిటర్=
|చిత్రకర్త=
|పాఠశాల=
|ప్రచురణకర్త=[[వేదిక:జన విజ్ఞాన వేదిక]]
|చిరునామా=
|సంవత్సరం=1992
|ఆధారం=
|ISBN=
|OCLC=
|LCCN=
|BNF_ARK=
|ARC=
|మూలం=pdf
|బొమ్మ=1
|పురోగతి=MS
|పుటలు=&lt;pagelist 
1=&quot;ముఖచిత్రం&quot;
2=-
3=1
21=-
22=&quot;అట్ట&quot;
/&gt;
|సంపుటాలు=
|వ్యాఖ్యలు=
|వెడల్పు=
|సిఎస్ఎస్=
|పేజీ మొదటి వరుస=
|పేజీ చివరివరుస=
}}</text>
      <sha1>tc51z8cmc1zrbfwk3kauizjez9rsw0q</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>వేదిక:గ్రంథాలయాలు</title>
    <ns>0</ns>
    <id>248239</id>
    <revision>
      <id>611487</id>
      <parentid>609489</parentid>
      <timestamp>2026-11-07T18:02:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vjsuseela</username>
        <id>1850</id>
      </contributor>
      <origin>611487</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="325" sha1="fd0h15vutq4ute51ebqw92bf14arefu" xml:space="preserve">{{Portal header
 | title     = గ్రంథాలయాలు
 | class     = ZF
 | subclass1 = 
 | reviewed  = 
 | shortcut  = 
 | notes     = 
}}


&lt;categorytree mode=&quot;pages&quot;&gt;గ్రంథాలయాలు&lt;/categorytree&gt;


[[వర్గం:వేదికలు]]
[[వర్గం:గ్రంథాలయాలు]]</text>
      <sha1>fd0h15vutq4ute51ebqw92bf14arefu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>సూచిక:భావప్రకాశనము.pdf</title>
    <ns>106</ns>
    <id>250098</id>
    <revision>
      <id>611483</id>
      <parentid>610759</parentid>
      <timestamp>2026-11-07T17:32:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <origin>611483</origin>
      <model>proofread-index</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="552" sha1="305axgvzcvyc16motkgyr2dlx5xak2c" xml:space="preserve">{{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template
|రకం=పుస్తకం
|శీర్షిక=[[భావప్రకాశనము]]
|భాష=te
|సంపుటి=
|రచయిత=[[రచయిత:శారదాతనయ|శారదాతనయ]]
|అనువాదకులు=[[రచయిత:జమ్ములమడక మాధవరామశర్మ|జమ్ములమడక మాధవరామశర్మ]] (వ్యాఖ్యాత)
|ఎడిటర్=
|చిత్రకర్త=
|పాఠశాల=
|ప్రచురణకర్త=ఆంధ్రప్రదేశ్ సంగీత నాటక అకాడెమీ
|చిరునామా=హైదరాబాదు
|సంవత్సరం=1973
|ఆధారం=
|ISBN=
|OCLC=
|LCCN=
|BNF_ARK=
|ARC=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.497269/mode/2up
|మూలం=pdf
|బొమ్మ=2
|పురోగతి=C
|పుటలు=&lt;pagelist /&gt;
|సంపుటాలు=
|వ్యాఖ్యలు=
|వెడల్పు=
|సిఎస్ఎస్=
|పేజీ మొదటి వరుస=
|పేజీ చివరివరుస=
}}
[[వర్గం:అలంకారశాస్త్రములు]]</text>
      <sha1>305axgvzcvyc16motkgyr2dlx5xak2c</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Gangalam Sachipoyindhi VBS JVV.pdf/5</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250280</id>
    <revision>
      <id>611026</id>
      <parentid>610818</parentid>
      <timestamp>2026-11-07T12:19:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>611026</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1419" sha1="2beaod0quikr7y4lp783vxynoltvrzz" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Rajasekhar1961&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
{{p|fs150|ac}}'''గంగాళం చచ్చిపోయింది.'''&lt;/p&gt;

రామలింగడికి ఒకసారి ఒక బిందె కావలసి వచ్చింది. తాతాచారిని అడిగాడు. ఆయన రోజుకు రూపాయ బాడుగ చెప్పాడు. రామలింగడు ఒప్పుకొని బిందె తీసుకొని పోయాడు.

ఒక వారం గడిచింది. రామలింగడు బిందెతో పాటు ఒక చెంబు కూడా తెచ్చాడు. బాడుగతో పాటు చెంబు కూడా తాతాచారికి ఇచ్చాడు.

తాతాచారి ఇదేమిటి? అని అడిగాడు.

మా ఇంటిలో వుండగా మీ బిందెకు ఈ చెంబు పుట్టింది. తెచ్చాను. అని రామలింగడు చెప్పాడు. తాతాచారి మురిసిపోయాడు.

కొంతకాలానికి రామలింగడు ఒక గంగాళం కావాలని వచ్చాడు. తాతాచారికి ఆశ పుట్టింది. బాడుగ కూడా చెప్పకుండా ఇచ్చాడు.

{{nop}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>2beaod0quikr7y4lp783vxynoltvrzz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Gangalam Sachipoyindhi VBS JVV.pdf/7</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250281</id>
    <revision>
      <id>611028</id>
      <parentid>610819</parentid>
      <timestamp>2026-11-07T12:21:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>611028</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1000" sha1="cckgu93xp1hrqrj088vn12bf7dsfqaf" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Rajasekhar1961&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
పది రోజులకు రామలింగడు వట్టి చేతులతో వచ్చాడు.

గంగాళం ఏది? అని తాతాచారి అడిగాడు.

చెప్పడానికి బాధగా వుంది. అది పురిటిలో చచ్చిపోయింది అని చెప్పాడు రామలింగడు. తాతాచారికి ఒళ్ళు మండిపోయింది.

గంగాళాలు చచ్చిపోతాయా? అని నిలదీసాడు.

బిందెకు చెంబు పుట్టిందంటే మీరే ఒప్పుకొంటిరి. గంగాళం చచ్చిందంటే ఎందుకు ఒప్పుకోరు. పుట్టింది చావక తప్పదుగదా అని రామలింగడు దబాయించాడు.


{{p|fs150|ac}}★★★&lt;/p&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>cckgu93xp1hrqrj088vn12bf7dsfqaf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Gangalam Sachipoyindhi VBS JVV.pdf/22</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250290</id>
    <revision>
      <id>611037</id>
      <parentid>610814</parentid>
      <timestamp>2026-11-07T12:30:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>611037</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="185" sha1="74ur027ysbxuefhccwsq1dy7zperc76" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Rajasekhar1961&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Css image crop
|Image = Gangalam Sachipoyindhi VBS JVV.pdf
|Page = 22
|bSize = 600
|cWidth = 591
|cHeight = 829
|oTop = 4
|oLeft = 6
|Location = center
|Description = 
}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>74ur027ysbxuefhccwsq1dy7zperc76</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Gangalam Sachipoyindhi VBS JVV.pdf/4</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250291</id>
    <revision>
      <id>611025</id>
      <parentid>610817</parentid>
      <timestamp>2026-11-07T12:17:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <origin>611025</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1208" sha1="7zkw1u1j68p47w1jp2a2ojc711432qy" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Rajasekhar1961&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;గంగాళం చచ్చిపోయింది

లెవల్ - 2

ప్రచురణ నెం :

మొదటి ముద్రణ : 1992


రచన, సీరీస్ సంపాదకుడు:

వి. బాలసుబ్రహ్మణ్యం

ప్రచురణ :

జన విజ్ఞాన వేదిక, ఆంధ్రప్రదేశ్

APN అనుబంధం


వెల: 12/-


ప్రతులకు :

వి. బాలసుబ్రహ్మణ్యం

27-1-1304, బాలాజీ నగర్,

నెల్లూరు - 524402.

ఫోన్ : 0861-2320610

అన్ని ప్రజాశక్తి బుక్ హౌస్లు

సూచనలకు, వివరాలకు:

సి.వి. కృష్ణయ్య, కన్వీనర్, జె.వి.వి. విద్యావిభాగం

15/65 డా॥ సౌందర్రాజన్ బిల్డింగ్,

బృందావనం, నెల్లూరు - 524001.

ఫోన్ : 0861-2311558


సి. మోహన్, కన్వీనర్, జె.వి.వి. ప్రచురణల విభాగం

ఫోన్ : 0877- 2244551&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>7zkw1u1j68p47w1jp2a2ojc711432qy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:ధర్మ సింధు repaired.pdf/67</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250480</id>
    <revision>
      <id>611022</id>
      <timestamp>2026-11-07T12:07:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Brjswiki</username>
        <id>6801</id>
      </contributor>
      <comment>/* సమస్యాత్మకం */</comment>
      <origin>611022</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6518" sha1="8rceb1z7ofk7aprjnaptl1jbjp381pu" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;2&quot; user=&quot;Brjswiki&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;నమోనమః శాంతాయై చ వరిష్ఠాయై వరదాయై నమోనమః, ఉస్రాయై '''సుఖద్యోచ'''సంజీవిన్యై నమోనమః, బ్రహ్మిష్ఠాయై '''బ్రహ్మదాయైదురితమ్మ్యై''' నమోనమః ప్రణతార్తి ప్రభంజిన్యై జగన్మాత్రే నమోస్తుతే '''సర్వాపత్ప్రతిపక్షాయై''' మంగలాయై నమోనమః, శరణాగతదీనార్తపరిత్రాణ పరాయణే, సర్వస్యార్తిహరేదేవి నారాయణి నమోస్తుతే, నిర్దే పాయై దుర్గహంత్ర్యై దక్షాయైతే నమోనమః పరాత్పరతరే తుభ్యం నమస్తే మోక్షదే సదా, గంగే మమాగ్రభూయా గంగే మే దేవి పృష్ఠతః, గంగేమేపార్వయో
రేహిత్వయి గంధేస్తు మే స్థితిః, ఆదౌ త్వమంతే మధ్యే చ సర్వం త్వం గాంగతే శుభే, త్వమేవ మూలప్రకృతి స్త్వం హి నారాయణః పరః, గంగేత్వం పరమాత్మా చ శివస్తుభ్యం నమశ్శివే, యఇదం పఠతిస్తోత్రం భక్త్యానిత్యం నరోపి యః, శృణు యాఛ్ఛదయాయుక్తః కాయవాక్చిత్తసంభవైః, దశధాసంస్థితైర్దోషై స్సర్వైరేవ ప్రముచ్యతే, సర్వాన్ కామానవాప్నోతి ప్రేత్య బ్రహ్మణి లీయతే, జ్యేష్ఠ మాసి సితే పక్షే దశమి
హస్తసంయుతా, తస్యాం దశమ్యా మేతచ్చ స్తోత్రం గంగా జలేస్థితః, యః పఠేర్దశ కృత్వస్తు దరిద్రోచాంఽ పి చాక్షమః సోం పి తత్ఫలమాప్నోతి గంగాం సంపూజ్య
యత్నతః, అదత్తానాముపాదానం హింసా చైవావిధానతః, పరదారోపసేవా చ
దాయికం త్రివిధంస్కృతం, పారుష్యమనృతంచైన పైశున్యం చాం పి సర్వశః అంసం
బద్ద ప్రలాపశ్చ వాఙ్మయం స్యాచ్చతుర్విధం, పరద్రవ్యే ష్వభి ధ్యానం మనసా
నిష్టచింతనం, వితధాభినివేశ్చ మానసం త్రివిధం స్మృతం ఏతాని దశ పాపాని
హరత్వం మనుజాహ్నవి, దశపాపహరా యస్మాత్తస్మాద్దశహరాస్మృతా, త్రయస్త్రింశచ్ఛ
తం పూర్వాన్ పితలానధ పితామహాన్, ఉదరత్యేవ సంసారాన్మంత్రేణానేన పూజితా,
నమో భగవత్యై దశపాపహరాయై గంగాయై నారాయణ్యై రేవత్యై శివాయై దక్షాయై
అమృతాయై విశ్వరూపిణ్యై నందిన్యైతే నమోనమః సితమకరనిషణ్ణాం శుభ్రవర్ణాం
త్రినేత్రాం కరధృతకలశోద్యత్సోత్పలాభీత్యభీష్టా, విధిహరిహరరూపం సేం దుకోటీర
జూటాం కలితసితదుకూలాం జాహ్నవీం త్వాం నమామి, ఆదావాది పితామ హస్య
నిగమ్యవ్యాపారపాత్రే జల, పశ్చాత్పన్న గశాయినో భగ పాదోదకం పావనం, భూయ
శ్శంభుజటావిభూషణమణిర్ణహ్నోర్మహర్వేరియం, దేవీ కల్మషనాశినీ భగవతీ భాగీరథీ
దృశ్యతే, గంగా గంగేతియో బ్రూయా ద్యోజనానంశతైరపి, ముచ్యతే సర్వ పాపేభ్యో
విష్ణులోకం స గచ్ఛతి&quot; అని అనఁగా మంగళస్వరూపిణివి శుభప్రదురాలవు. రుద్ర
రూపిణివి శాంకరివి విశ్వస్వరూపవు బ్రహ్మమూర్తివి సర్వదేవమయివి ఔషధ రూపవు
సర్వవ్యాధులకు వైద్యుడవు స్థావర జంగమ విషముల హరించుదానవు భోగములిచ్చు
భోగవతివి మందాకినివి స్వర్ణమునిచ్చుదానవు. మూడులోకములకు భూషణమై
జగత్తుకు తల్లివై గంగాద్వారము ప్రయోగము సాగరసంగము నీమూడు శుద్ధ స్థలము
లందుండి నంద లోకధాత్రి లింగధారిణి నారాయణి విశ్వముఖ రేవతి బృహతి
తేజోవతి విశ్వమిత్ర నందిని పృథ్వి శివ అమృత సువృష శాంత పరిష్ఠ వరద ఉస్ర
సుఖదోగ్రి సంజీవని బ్రహ్మిష్ఠ బ్రహ్మద దురితఘ్ని ప్రణతార్తిభంజని జగన్మాత
సర్వాపతుల్ల బోగుట్టునది. మంగళ యను నామములొందిన నీకు నమస్కారము.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>8rceb1z7ofk7aprjnaptl1jbjp381pu</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>611793</id>
      <parentid>611022</parentid>
      <timestamp>2026-11-08T08:47:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Brjswiki</username>
        <id>6801</id>
      </contributor>
      <origin>611793</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6538" sha1="os6sksoklvib87fmzyu9tpzeujsn4ib" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;2&quot; user=&quot;Brjswiki&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;నమోనమః శాంతాయై చ వరిష్ఠాయై వరదాయై నమోనమః, ఉస్రాయై '''సుఖద్యోచ'''సంజీవిన్యై నమోనమః, బ్రహ్మిష్ఠాయై '''బ్రహ్మదాయైదురితఘ్వైై  ''' నమోనమః ప్రణతార్తి ప్రభంజిన్యై జగన్మాత్రే నమోస్తుతే '''సర్వాపత్ప్రతిపక్షాయై''' మంగలాయై నమోనమః, శరణాగతదీనార్తపరిత్రాణ పరాయణే, సర్వస్యార్తిహరేదేవి నారాయణి నమోస్తుతే, నిర్దే పాయై దుర్గహంత్ర్యై దక్షాయైతే నమోనమః పరాత్పరతరే తుభ్యం నమస్తే మోక్షదే సదా, గంగే మమాగ్రతోభూయా గంగే మే దేవి పృష్ఠతః, గంగేమేపార్వయో
రేహిత్వయి గందేస్తు మే స్థితిః, ఆదౌ త్వమంతే మధ్యే చ సర్వం త్వం గాంగతే శుభే, త్వమేవ మూలప్రకృతి స్త్వంహి నారాయణః పరః, గంగేత్వం పరమాత్మా చ శివస్తుభ్యం నమశ్శివే, యఇదం పఠతిస్తోత్రం భక్త్యానిత్యం నరోపి యః, శృణు యాచ్ర్ఛద్దయాయుక్తః కాయవాక్చిత్తసంభవైః, దశధాసంస్థితైర్దోషై స్సర్వైరేవ ప్రముచ్యతే, సర్వాన్ కామానవాప్నోతి ప్రేత్య బ్రహ్మణి లీయతే, జ్యేష్ఠ మాసి సితే పక్షే దశమి హస్తసంయుతా, తస్యాం దశమ్యా మేతచ్చ స్తోత్రం గంగా జలేస్థితః, యః పఠేర్దశ కృత్వస్తు దరిద్రోచాంఽ పి చాక్షమః సోఽపి తత్ఫలమాప్నోతి గంగాం సంపూజ్య యత్నతః, అదత్తానాము పాదానం హింసా చైవావిధానతః, పరదారోపసేవా చ దాయికం త్రివిధంస్కృతం, పారుష్యమనృతంచైవ  పైశున్యం చాఽ పి సర్వశః అంసం బద్ద ప్రలాపశ్చ వాఙ్మయం స్యాచ్చతుర్విధం, పరద్రవ్యే ష్వభి ధ్యానం మనసాఽ నిష్టచింతనం, వితధాభినివేశ్చ మానసం త్రివిధం స్మృతం ఏతాని దశ పాపాని హరత్వం మనుజాహ్నవి, దశపాపహరా యస్మాత్తస్మాద్దశహరాస్మృతా, త్రయస్త్రింశచ్ఛ తం పూర్వాన్ పితలానధ పితామహాన్, ఉదరత్యేవ సంసారాన్మంత్రేణా నేన పూజితా, నమో భగవత్యై దశపాపహరాయై గంగాయై నారాయణ్యై రేవత్యై శివాయై దక్షాయై అమృతాయై విశ్వరూపిణ్యై నందిన్యైతే నమోనమః సితమకరనిషణ్ణాం శుభ్రవర్ణాం త్రినేత్రాం కరధృతకలశోద్యత్సోత్పలాభీత్యభీష్టా, విధిహరిహరరూపంసేం దుకోటీర జూటాం కలితసితదుకూలాం జాహ్నవీం త్వాం నమామి, ఆదావాది పితామ హస్యనిగమ్యవ్యాపారపాత్రే జలం పశ్చాత్పన్న గశాయినో భగ పాదోదకం పావనం, భూయశ్శంభుజటావిభూషణమణిర్జహ్నోర్మహర్వేరియం, దేవీ కల్మషనాశినీ భగవతీ భాగీరథీ దృశ్యతే, గంగా గంగేతియో బ్రూయా ద్యోజనానంశతైరపి, ముచ్యతే సర్వ పాపేభ్యో విష్ణులోకం స గచ్ఛతి&quot; అని అనఁగా మంగళస్వరూపిణివి శుభప్రదురాలవు. రుద్ర రూపిణివి శాంకరివి విశ్వస్వరూపవు బ్రహ్మమూర్తివి సర్వదేవమయివి ఔషధ రూపవు సర్వవ్యాధులకు వైద్యుడవు స్థావర జంగమ విషముల హరించుదానవు భోగములిచ్చు
భోగవతివి మందాకినివి స్వర్ణమునిచ్చుదానవు. మూడులోకములకు భూషణమై
జగత్తుకు తల్లివై గంగాద్వారము ప్రయోగము సాగరసంగము నీమూడు శుద్ధ స్థలము
లందుండి నంద లోకధాత్రి లింగధారిణి నారాయణి విశ్వముఖ రేవతి బృహతి
తేజోవతి విశ్వమిత్ర నందిని పృథ్వి శివ అమృత సువృష శాంత పరిష్ఠ వరద ఉస్ర
సుఖదోగ్రి సంజీవని బ్రహ్మిష్ఠ బ్రహ్మద దురితఘ్ని ప్రణతార్తిభంజని జగన్మాత
సర్వాపతుల్ల బోగుట్టునది. మంగళ యను నామములొందిన నీకు నమస్కారము.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>os6sksoklvib87fmzyu9tpzeujsn4ib</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>611799</id>
      <parentid>611793</parentid>
      <timestamp>2026-11-08T10:56:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Brjswiki</username>
        <id>6801</id>
      </contributor>
      <origin>611799</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6546" sha1="faovbi1jx6gmi0ujo4pnqvjg239fcvr" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;2&quot; user=&quot;Brjswiki&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;నమోనమః శాంతాయై చ వరిష్ఠాయై వరదాయై నమోనమః, ఉస్రాయై '''సుఖద్యోచ'''సంజీవిన్యై నమోనమః, బ్రహ్మిష్ఠాయై '''బ్రహ్మదాయైదురితఘ్వైై  ''' నమోనమః ప్రణతార్తి ప్రభంజిన్యై జగన్మాత్రే నమోస్తుతే సర్వాపత్ప్రతిపక్షాయై మంగలాయై నమోనమః, శరణాగతదీనార్తపరిత్రాణ పరాయణే, సర్వస్యార్తిహరేదేవి నారాయణి నమోస్తుతే, '''నిరేద్దపాయై''' దుర్గహంత్ర్యై దక్షాయైతే నమోనమః పరాత్పరతరే తుభ్యం నమస్తే మోక్షదే సదా, గంగే మమాగ్రతోభూయా గంగే మే దేవి పృష్ఠతః, గంగేమేపార్వయో రేహిత్వయి గందేస్తు మే స్థితిః, ఆదౌ త్వమంతే మధ్యే చ సర్వం త్వం గాంగతే శుభే, త్వమేవ మూలప్రకృతి స్త్వంహి నారాయణః పరః, గంగేత్వం పరమాత్మా చ శివస్తుభ్యం నమశ్శివే, యఇదం పఠతిస్తోత్రం భక్త్యానిత్యం నరోపి యః, శృణు యాచ్ర్ఛద్దయాయుక్తః కాయవాక్చిత్తసంభవైః, దశధాసంస్థితైర్దోషై స్సర్వైరేవ ప్రముచ్యతే, సర్వాన్ కామానవాప్నోతి ప్రేత్య బ్రహ్మణి లీయతే, జ్యేష్ఠ మాసి సితే పక్షే దశమి హస్తసంయుతా, తస్యాం దశమ్యా మేతచ్చ స్తోత్రం గంగా జలేస్థితః, యః పఠేర్దశ కృత్వస్తు దరిద్రోచాంఽ పి చాక్షమః సోఽపి తత్ఫలమాప్నోతి గంగాం సంపూజ్య యత్నతః, అదత్తానాము పాదానం హింసా చైవావిధానతః, పరదారోపసేవా చ దాయికం త్రివిధంస్కృతం, పారుష్యమనృతంచైవ  పైశున్యం చాఽ పి సర్వశః అంసం బద్ద ప్రలాపశ్చ వాఙ్మయం స్యాచ్చతుర్విధం, పరద్రవ్యే ష్వభి ధ్యానం మనసాఽ నిష్టచింతనం, వితధాభినివేశ్చ మానసం త్రివిధం స్మృతం ఏతాని దశ పాపాని హరత్వం మనుజాహ్నవి, దశపాపహరా యస్మాత్తస్మాద్దశహరాస్మృతా, త్రయస్త్రింశచ్ఛ తం పూర్వాన్ పితలానధ పితామహాన్, ఉదరత్యేవ సంసారాన్మంత్రేణా నేన పూజితా, నమో భగవత్యై దశపాపహరాయై గంగాయై నారాయణ్యై రేవత్యై శివాయై దక్షాయై అమృతాయై విశ్వరూపిణ్యై నందిన్యైతే నమోనమః సితమకరనిషణ్ణాం శుభ్రవర్ణాం త్రినేత్రాం కరధృతకలశోద్యత్సోత్పలాభీత్యభీష్టా, విధిహరిహరరూపంసేం దుకోటీర జూటాం కలితసితదుకూలాం జాహ్నవీం త్వాం నమామి, ఆదావాది పితామ హస్యనిగమ్యవ్యాపారపాత్రే జలం పశ్చాత్పన్న గశాయినో భగ పాదోదకం పావనం, భూయశ్శంభుజటావిభూషణమణిర్జహ్నోర్మహర్వేరియం, దేవీ కల్మషనాశినీ భగవతీ భాగీరథీ దృశ్యతే, గంగా గంగేతియో బ్రూయా ద్యోజనానంశతైరపి, ముచ్యతే సర్వ పాపేభ్యో విష్ణులోకం స గచ్ఛతి&quot; అని అనఁగా మంగళస్వరూపిణివి శుభప్రదురాలవు. రుద్ర రూపిణివి శాంకరివి విశ్వస్వరూపవు బ్రహ్మమూర్తివి సర్వదేవమయివి ఔషధ రూపవు సర్వవ్యాధులకు వైద్యుడవు స్థావర జంగమ విషముల హరించుదానవు భోగములిచ్చు భోగవతివి మందాకినివి స్వర్ణమునిచ్చుదానవు. మూడులోకములకు భూషణమై జగత్తుకు తల్లివై గంగాద్వారము ప్రయోగము సాగరసంగము నీమూడు శుద్ధ స్థలము లందుండి నంద లోకధాత్రి లింగధారిణి నారాయణి విశ్వముఖ రేవతి బృహతి తేజోవతి విశ్వమిత్ర నందిని పృథ్వి శివ అమృత సువృష శాంత పరిష్ఠ వరద ఉస్ర '''సుఖదోగ్రి''' సంజీవని బ్రహ్మిష్ఠ బ్రహ్మద దురితఘ్ని ప్రణతార్తిభంజని జగన్మాత సర్వాపతుల్ల బోగుట్టునది. మంగళ యను నామములొందిన నీకు నమస్కారము.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>faovbi1jx6gmi0ujo4pnqvjg239fcvr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Gangalam Sachipoyindhi VBS JVV.pdf/1</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250481</id>
    <revision>
      <id>611023</id>
      <timestamp>2026-11-07T12:15:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>611023</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="184" sha1="6906eno94jfshqtl4z6y91i3xsiooto" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Rajasekhar1961&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Css image crop
|Image = Gangalam Sachipoyindhi VBS JVV.pdf
|Page = 1
|bSize = 600
|cWidth = 579
|cHeight = 834
|oTop = 0
|oLeft = 2
|Location = center
|Description = 
}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>6906eno94jfshqtl4z6y91i3xsiooto</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Gangalam Sachipoyindhi VBS JVV.pdf/3</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250482</id>
    <revision>
      <id>611024</id>
      <timestamp>2026-11-07T12:15:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'VBSMBOLA Wo గంగాళం చచ్చిపోయింది  ఏడు కధలు  రచన, కూర్పు జన విజ్ఞాన వేదిక, ఆంధ్రప్రదేశ్  ప్రచురణ జన విజ్ఞాన వేదిక ఆల్ ఇండియా పీపుల్స్ సైన్సు నెట్వర్క్ అనుబంధం'</comment>
      <origin>611024</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="409" sha1="0ztlfq8zzlspuymaznkubzy1iz120wm" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Rajasekhar1961&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;VBSMBOLA Wo
గంగాళం చచ్చిపోయింది

ఏడు కధలు

రచన, కూర్పు
జన విజ్ఞాన వేదిక, ఆంధ్రప్రదేశ్

ప్రచురణ
జన విజ్ఞాన వేదిక
ఆల్ ఇండియా పీపుల్స్ సైన్సు నెట్వర్క్ అనుబంధం&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>0ztlfq8zzlspuymaznkubzy1iz120wm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Gangalam Sachipoyindhi VBS JVV.pdf/6</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250483</id>
    <revision>
      <id>611027</id>
      <timestamp>2026-11-07T12:19:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>611027</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="184" sha1="ifjo1bn5r0y3xishvlso9g14oenlb1m" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Rajasekhar1961&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Css image crop
|Image = Gangalam Sachipoyindhi VBS JVV.pdf
|Page = 6
|bSize = 600
|cWidth = 589
|cHeight = 823
|oTop = 5
|oLeft = 5
|Location = center
|Description = 
}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ifjo1bn5r0y3xishvlso9g14oenlb1m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Gangalam Sachipoyindhi VBS JVV.pdf/9</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250484</id>
    <revision>
      <id>611029</id>
      <timestamp>2026-11-07T12:22:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>611029</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="184" sha1="56lvmp52fys9zcsfh5xyzk0nv9yw7gv" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Rajasekhar1961&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Css image crop
|Image = Gangalam Sachipoyindhi VBS JVV.pdf
|Page = 9
|bSize = 600
|cWidth = 591
|cHeight = 827
|oTop = 3
|oLeft = 6
|Location = center
|Description = 
}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>56lvmp52fys9zcsfh5xyzk0nv9yw7gv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Gangalam Sachipoyindhi VBS JVV.pdf/12</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250485</id>
    <revision>
      <id>611030</id>
      <timestamp>2026-11-07T12:23:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>611030</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="302" sha1="edopt2c1w8r918gzxkchvmxr4llnd7u" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Rajasekhar1961&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
ఏడాది గడిచింది. వాడికి పనులు చెప్పసాగాడు.

{{Css image crop
|Image = Gangalam Sachipoyindhi VBS JVV.pdf
|Page = 12
|bSize = 600
|cWidth = 439
|cHeight = 555
|oTop = 176
|oLeft = 79
|Location = center
|Description = 
}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>edopt2c1w8r918gzxkchvmxr4llnd7u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Gangalam Sachipoyindhi VBS JVV.pdf/14</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250486</id>
    <revision>
      <id>611031</id>
      <timestamp>2026-11-07T12:24:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>611031</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="187" sha1="5jgbukjv4phzlpvb2wongezv2h60scr" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Rajasekhar1961&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Css image crop
|Image = Gangalam Sachipoyindhi VBS JVV.pdf
|Page = 14
|bSize = 600
|cWidth = 464
|cHeight = 666
|oTop = 74
|oLeft = 83
|Location = center
|Description = 
}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>5jgbukjv4phzlpvb2wongezv2h60scr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Gangalam Sachipoyindhi VBS JVV.pdf/21</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250487</id>
    <revision>
      <id>611032</id>
      <timestamp>2026-11-07T12:25:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <comment>/* పాఠ్యం లేనిది */</comment>
      <origin>611032</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13" sha1="i1sx6d49oqeeqt1mtaminthjqpvy6i2" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;0&quot; user=&quot;Rajasekhar1961&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>i1sx6d49oqeeqt1mtaminthjqpvy6i2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/361</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250488</id>
    <revision>
      <id>611038</id>
      <timestamp>2026-11-07T12:39:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '800 భావప్రకాశనము మ్లాన మగును. వాడినట్లగును. లేశ సమ్యము కోమలశస్య మాతపమువలన మాన మయిన విధమున పరితాపమున మనస్సు మాన మగును. ఇట్లు మ్లానమగుట యె వై మసస్యము. స్నేహ మున్నను స్నేహాలంబమ...'</comment>
      <origin>611038</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3887" sha1="0ie5fdzwcs3szo9gi9rnn3vt42kzzpl" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;800
భావప్రకాశనము
మ్లాన మగును. వాడినట్లగును. లేశ సమ్యము కోమలశస్య మాతపమువలన మాన
మయిన విధమున పరితాపమున మనస్సు మాన మగును. ఇట్లు మ్లానమగుట యె
వై మసస్యము. స్నేహ మున్నను స్నేహాలంబము సందలి దోషముఖ వలన నిట్టి
మానత కలుగును. ఇట్టి వై మనస్య ముదయించును. ప్రియుడు పరస్త్రీ సరస
వణసంభిన్నుడై అన్యపనీశా సఖవత దంతక్షత వహితుడై రాత్రిజాగరణము
వలన సలమడై ప్రభాతసమయమున రాగా నాతని జూచుచున్న వనితకు చూచు
కొలది వైమనస్య ముదయించును. రోషము స్వేదము కంపము ముఖమున
పై వర్ణ్యము సుదయించును. “నన్ను తాశకుడు, బాగుగా జేసితివి?! సొమ్ము&quot;
అను మాటలు నా మె నుండి వెలువడును. ఇట్టి విధానము పై మనస్య బామమున
వ్యవహరింపదగి యుండును.
అభీప్సితార్థానుత్పత్తిః వ్యలీశమితి కథ్యతే
నివార్యమాణోఒపి పునః పునరాయాతి యో బలాత్,
సంఘర్షాన్మత్సరా త్తస్యా ప్యలీక ముసజాయ తే
నిధాయ వామం హృదయే కరమన్యం విధూన్వతీ.
త్వమిహాస్వ ! వయం యామ ఇతి రోషాద్భవీతి చ
94
ఇచట వ్యలీకస్వరూప మున్నది. అత్యంత మిష్టమయిన యర్థ ముద
యింపక పోవుట వ్యలీకము అని వ్యవహరింప వలసి యున్నది. నాయిక నాయ
కుని &quot;రావలదు! రావలదు&quot; అని మఱల మఱల నివారణ మొనరించినను
నాయకుడు బలాత్-బలిమిని పట్టుదలగా వచ్చినచో సంఘర్ష పడుట వలన వ్యలీ
కము కలుగును. మత్సరము వలనను నామెకు వ్యలీక ముదయించును. వ్యలీ
కాత్మక చిత్తత త్త్వముతో నున్న యామె యిుట్లనుసు- &quot;నీ విచట నేయుండుము.
మేమే పోయెదము. ఈ యిల్లు విడిచి నేనే దూరముగా నుందును. నీ విచట
నీ సుఖానుసారమున నుండుము&quot;: అని రోషమున బలుకును, ఇది రోషమున
పలుకుట. తనకు గలిగిన రోషమును సూచించుటకు బలుకుట. ఇది వ్యలీకము.
య
-ప్రతిశ్రుతార్థానిర్వహణం యత్తద్విప్రియముచ్యతే.
యావజ్జీవమహం దాసః శ్వమేవ చ మన ప్రియా
-ఇత్యుక్త్వా యో2న్యథా కుర్యాద్వి 'ప్రియం శత్ర జాయతే.”
95
98&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>0ie5fdzwcs3szo9gi9rnn3vt42kzzpl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/362</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250489</id>
    <revision>
      <id>611039</id>
      <timestamp>2026-11-07T12:39:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'షష్ఠాధికారము రాలితో ముదిరం క్రోధహసితం దూతాది వే&quot;ణం మునక సబాష్పం సశిరకంహం కృతం సాధ్వితి వక్తి చ 100 12 97 ఇచట విప్రియరూప మున్నది. ప్రియుడు కావాచలి చెదనని ప్రియు పావరముగా పలికి య:...'</comment>
      <origin>611039</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4069" sha1="gyz2fihnqtabatqcjpnv6nb513ot56f" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;షష్ఠాధికారము
రాలితో
ముదిరం క్రోధహసితం దూతాది వే&quot;ణం మునక
సబాష్పం సశిరకంహం కృతం సాధ్వితి వక్తి చ
100
12
97
ఇచట విప్రియరూప మున్నది. ప్రియుడు కావాచలి చెదనని ప్రియు
పావరముగా పలికి య: గీకరించినవానిని నిర్వహింప నందు వలన
విప్రియ మందయించును. ప్రతిశ్రుతార్థానిర్వహణమే విప్రియ ప్రియుడు
నాయికానిమీదనున &quot;యావజ్జీవము నేను నీకు సుచను. జీపింది యున్నంత
కాలము నీవు చేయు మనిన కార్యములు నశించి జేయుదును. నీ ఇప్పుడు
భోగారంభ మొనరింపు సుసిన అప్పుడే సంభోగ మొనరింతును. నీవు రణాసక్త
వయినచో నేను కురతాసక్తుడ నగుదును. ఇట్లు నేను నీకు దానకము, నీవు
మాత్రమే నాకు ప్రియురాలవు. నే నన్యం పై సమాసక్తుడను గాను నీవు
నాకు జీవితము, నీవు నా కన్ను. నీవు నా హృదము. నీవు నా కన్నుల వెన్నెల.
నీవు నా దేహామృతము&quot; ఇత్యాది ప్రియశతములు పశికి ప్రియానురోధమున
నుండి సలికిన విధమున నుండక అన్యథా యాచరించినచో నచట విప్రియ ముద
యించును. ఈ విప్రియసమయమున వాయికకు కుదితము వెలువడును. క్రోధ
ముతో గూడుకొనిన వెలుపలినవ్వు కలుగును. మాటి మాటికి దూకాదులను
పంపును. &quot;బాగుగా చేసితివి. బాగుగా జేసితివి. సలికిన వన్నియు జేసితివి&quot; అని
యామె సబాస్పముగా సశిరఃకంపముగా పలుకను. ఇట్టిని విప్రియము.
మాన్యావమానితా మన్యురవబోధనికి ధకృత్
సపత్నీవ్రతిసంభోగే సౌభాగ్యం బహుశో పచన్.
దృశ్యతే చ పతిర్యస్యాః తత్ర మన్యుః ప్రజాయరే
శంకళే బాష్పపూర్ణాషీ రకనాది విపత్యధః.
వలయాది ముహుర్భాహోః పరివర్తయతి ద్రుతం
అభాషనూణా శయనే తూప్లీం శితేఒనకుంఠితా.
పదం ప్రవృద్ధమన్యూనాం స్త్రీణాం భవతి విక్రియా
98
99
100
ఇందు నున్యురూప మున్నది. మన్యువు కోచము. మాన్యావమాన
మొనరించుకోపము. ఇది యవబోధమును నిరోధించును. విజ్ఞానము కలుగ
నీయదు. &quot;నీ సవతులపై ననురాగముతో నున్నప్పుడు వారల సంభోగించు
- నపుడు చక్కగా నుండును. బాగుగా నుండును. ఆనందముగా నుండును.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>gyz2fihnqtabatqcjpnv6nb513ot56f</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/363</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250490</id>
    <revision>
      <id>611040</id>
      <timestamp>2026-11-07T12:39:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '802 భావప్రకాశనము సౌభాగ్యము బాగుండును&quot; అని పలుకు పతిని చూడగా నాశని మాటలు వినగా నా వనితకు మన్యువు జనించును. అని సందేహించుట, శంకించును. “నా రతి యితని క్లిష్టము కాదా ? బాగుండదా? నా...'</comment>
      <origin>611040</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4078" sha1="eaxm7wko41l6tm59p6a543zr0x3j5gr" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;802
భావప్రకాశనము
సౌభాగ్యము బాగుండును&quot; అని పలుకు పతిని చూడగా నాశని మాటలు వినగా
నా వనితకు మన్యువు జనించును. అని సందేహించుట, శంకించును. “నా రతి
యితని క్లిష్టము కాదా ? బాగుండదా? నా సంభోగ మిష్టము కాదా ? ఆనంద
మీయదా?&quot; అని మనసున శంకించి బాధపడ కాస పూర్ణా &amp; యైర నాదికమును
క్రిందపడ విసరి నేల గొట్టును. చేతులుడు రాహువు అంచున్న వలయాధులను
వేగవేగముగా మఱల మఱల ఎడ పెక త్రిప్పును. పలుకనే పలుకదు.
శయన
మన శయనించియు నూరకనె శయనించును. ముసుగు వేసికొని శయనించును.
సంభోగమున కవకాశ మీయడు. ఇట్లు కోపిసుభివృద్ధి పొందిన వనితలకు విక్ర
విరుద్ధ
లుదయించును.
సాపరాధే ప్రియే దృష్టే సంజ్ఞే చంపితే.
సోపాలంభవచోభి స్తం ఈర్ష్యార్డై భేవయేన్మృదు
న నిష్ఠురం వచో బ్రూయాన్నాతిక్రు ధ్యేశ్కదాచన.
న చాతిపరిహాసః స్యాత్సదభి సేన హె క్వచిత్
బాష్పోన్మి ళై : వచోభి స్తమ్మా నిడేవ మంథరై 8.
ప్రతిబ్రూయాదుర సేన పాణినా స్నిగ్ధవీడి తై 2
నిశ్వాసై ః సరఃశంపై కటీ సకయా ఒపి చ
అపరాదై ర్మహీలేఖాగణితై సర్జనై రసి
101
102
108
104
కామాపరాధ మొనరించిన ప్రియుడు కంటికి కన్పడగా చూచి చూచి
లజ్జాన్వితుడుగ కన్పించినచో శంకావ్యాకులుడుగ భాసించినచో సోపాలం భవచ
నములతో నాతనిని మృదువుగా భేద పెట్టవలెను. ఈర్ష్యార్థ వచనములతో బాధింప
వలెను. దెప్పిపొడువు మాటలతో వేదన పెట్టవలెను. అంతియె కాని నిష్ఠుర
వచనములు పలుక రాదు, ఎప్పుడు నధికముగా గోపము కలుగునట్లు నలుక రాదు.
సఖియలతో గాని యాతనితో గాని యత్యంతము సరిహాసము పనికిరాదు. బాష్ప
ములతో గూడిన మాటలతో నాత్మని జేసము గల మంథరవచనములతో నాతనితో
మాటలాడవలయును. అన్ని మాటలందును తన సౌభాగ్యము తనతో రతి తనతో
సంభోగముల వలని విశేషములు కల మాటలు పలుక వలెను. చేతిని పక్షః
స్థలమున నుంచి పలుక దగును. ఈ పలుకులలో స్నిగ్ధవీవితము లుండుట
యావశ్యకము, శిరఃకంపములతో నుండు నిశ్వాసము ల పేక్షితములు. కటిభాగము&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>eaxm7wko41l6tm59p6a543zr0x3j5gr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/364</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250491</id>
    <revision>
      <id>611041</id>
      <timestamp>2026-11-07T12:42:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'షష్టాధికారము నందు హస్తము నుంచి యయిన నిట్లొనరింప దగును. ఆ కవి యపరాధములను భూమియందు లేఖాగణితములనే నిరూపించదగును. తర్జన మొనరింప వలెను. &quot;నీతో మాటలాడను. నిన్ను తాకడు నన్ను తాకనల...'</comment>
      <origin>611041</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4143" sha1="9p18s458fxcdt9qw54b59vbee8my2ba" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;షష్టాధికారము
నందు హస్తము నుంచి యయిన నిట్లొనరింప దగును. ఆ కవి యపరాధములను
భూమియందు లేఖాగణితములనే నిరూపించదగును. తర్జన మొనరింప వలెను.
&quot;నీతో మాటలాడను. నిన్ను తాకడు నన్ను తాకనలేడు. నీ దగ్గరకు రాను&quot;.
అనునట్టి వచనములతో బెదిరింప వలెను. కానీ &quot;కావలోపడేదను. నదిలో పడుదును.
అగ్నిలో దూకుడును నా ప్రాణములు విడిచెనను.&quot; అను సమంగలవచనముల
బలుకరాదు, కోపాతిశయము కలిగినప్పుడు కలుగు మాట లీ విధముగ నిరూ
పితము అయినవి.
ఏభి రేవ రతిర్యూనోః భూః స్యాగ్యూయర్ మిథః.
ఏవం ప్రణయరో పెళ్ళి భూయో భూయః సమాగమై
ప్రవృద్ధి దీపనై ర్ది పశి శృంగాణ పుష్టివర్ను తే.
వైమనస్యాదయోః శృంగారస్యోపయోగినః
ప్రయుంజలే చేదన్యత్ర గౌణ్యా అతణయా ఒథవా.
105
106
107
ఈ విధానములచే యువావస్థలో నున్న ప్రేయసీప్రియులకు మఱల
రతి యభివృద్ధి పొందును. శిరస్పరము వానావిధముల వారి రతి పొందును.
వృద్ధి
భూయో భూయః ప్రణయరోషములనే భూయోభూయః సమాగమములచే రతి
యభివృద్ధి పొందుకు. వృద్ద మన శృంగారము దీపనములచే దీప్తమై పుష్టి
పొందును. వైమనస్యాదివాసులును శృంగారమునకు ఉపయోగించునవి
యగును. వైమనస్యము వ్యలీకము విప్రియము మన్యువు అను నాలుగును
శృంగారవృద్ధి సంపాదకములు. అవి కలిగిన సమయమున విప్రయోగమున్నను
దీవనములచే దీపనము పొంది విప్రయోగానంతరము శృంగారము పరిపుష్ట
మగును. గౌణివృత్త్యనుసారమున లక్షణామన్యాదాను సారమున న్నీ వైమనస్యాది
సమయసూక్తులు స్రయుక్త ములు కావలెను. ఇట్టి వాచ్యవృత్త్యవలంబనమున
స్పష్టముగా నుండక గౌణించడామసారమున నుండుట యుక్తము
ఇంద్రియార్థవిషయము సుఖరూపము
యదై కత్రాగురూయంతే యుగపత
తదింద్రియైః
విషయాః సుఖరూపేణ పుష్యంతి హి తదా రతిమ్.
శిరః పార్శ్వోన్నతం దృష్టిః కించిత్సాచీకృతా భవేత్
తర్జనీ కర్ణ దేశస్థా శబ్దస్య శ్రవణే నృణామ్.
హస్తో గండాశ్రితో నేత్రే కించిదాకుంచితాంచితే
ఉత్ప్రేపళ్ళ ధ్రువోః కంఠః స్పర్శే రోమాంచవిక్రియా.
108
109
110&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>9p18s458fxcdt9qw54b59vbee8my2ba</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/365</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250492</id>
    <revision>
      <id>611042</id>
      <timestamp>2026-11-07T12:42:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '804 త్రిపతాకం కరో మూర్డ్ని చనం కిం నిదాననే అకేకరా భవేద్ద ష్టిః రూపాలోక నవర్మణి. ఉత్భుల్లా నాంగా కించిత్ సేక్రే !ముపి కుంచితే ఒకో ద్వాపరం భవతి రసగంధ సమాగమే. ఇంద్రియార్థళ్ళ మన...'</comment>
      <origin>611042</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4082" sha1="stt6g26rnfcmvqujcgetg91k79ru3w5" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;804
త్రిపతాకం కరో మూర్డ్ని చనం కిం నిదాననే
అకేకరా భవేద్ద ష్టిః రూపాలోక నవర్మణి.
ఉత్భుల్లా నాంగా కించిత్ సేక్రే !ముపి కుంచితే
ఒకో ద్వాపరం భవతి రసగంధ సమాగమే.
ఇంద్రియార్థళ్ళ మనసా భాష్యరే శ్వనునావితః
భావప్రకాశనము
111
112
ఇంద్రియార్థ విషయములు సుఖరూపము లగుట యీ ప్రమట్టమున
నిరూపిత నుగును. శ్రోత్రేంద్రియము శబ్దమును, త్వగింద్రియము స్పర్శమును,
చడురింద్రియము రూసినను, రసనేంద్రియము ధనమును, బ్రాణేంద్రియము గంధ
మును గ్రహించును, క్రోవ్రాసి దియములకు శబ్దాదులు విషయములు. ఆ యా
యింద్రియములకు శిషుగుములుగా నుండునవి ఒకే స్థలమున నొక్కే సమయమున
ననుభూతము లగునేని యప్పుడవి సుఖరూపమున కతిపోషము సంపాదింప గలవు.
ఇంద్రియార్థ మనుభానిక మైన మనసుచే భావితము సగును. అట్టిమనస్సంబంధీ
భావము ఇష్టాఇష్ట మధ్యాత్మికముగా నుండుట నిర్ణీతము కానున్నది. అట్టి నిర్ణయ
మునకు పూర్వరంగముగా విషయానుభవము తదభినయాí్మకము అయిన కతిప
యాభినయము లివట నిరూపితము లగుచున్నవని ప్రకృతవిషయ ప్రవేశమునకై
గ్రహింప వలసి యున్నది.
పార్శ్వమున కున్నతముగా నున్న శిరస్సు. కొంచెము సా చీకృత
మయిస అడ్డముగా కూర్చిన దృష్టి, మానవుల కొద్దిను వినుటకై కర్ణ దేశగత
మయిన వర్ణని, కపోతాశ్రయమున హస్తము, కించిదాంచితములు అంచితము
అయిన నేత్రములు:, కనుబొమ్మల సమయము, కంపము, స్పర్శ కలుగగా కలి
గిన రోమాంచవికారము, శిగమున త్రిపతాక హస్తము, అసనమున కించిచ్చలనము,
రూపాజోకమునకై యా శీకరదృష్టి, ఉత్ఫుల్ల మగు నాస్తిక, కొండెముగా
కుంచితము లయిన నేత్రములు, రసగంధసమాగమమున నొక యుచ్ఛ్వాసము
-అను పదునాలు గభినయ శేషము లివట నిర్దిష్టము అయినవి. ఇవి తత్తద్విష
యానుభవమున గలుగు నఖినమములు, విషయానుభవమున గలిగిన యభినయ
ముల భావింపగా నప్పటివారి మనఃస్థితి స్వరూపము గోచరించును.
ఈ ప్రసంగముననే మనసునకు సంబంధించిన భావ భేదముల నిరూప
ణము ప్రసక్తము.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>stt6g26rnfcmvqujcgetg91k79ru3w5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/366</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250493</id>
    <revision>
      <id>611043</id>
      <timestamp>2026-11-07T12:42:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'షష్టాధికారము 805 మనోభావములు మనసస్త్రివిధో భావః కథ్యతే పూర్వ సూరిఖి. ఇష్టా ఒనిష్టళ్ళ మధ్యశ్ర్చేజ్యేనం త్రేధా వివిద్యతే ఇష్టే తు విషయే గాబ్ర హ్లాదనై: పులకోద్దమై।. మనోహరాలి శ...'</comment>
      <origin>611043</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3756" sha1="3k30fypqvx2dyg29g1njehbr9geqk80" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;షష్టాధికారము
805
మనోభావములు
మనసస్త్రివిధో భావః కథ్యతే పూర్వ సూరిఖి.
ఇష్టా ఒనిష్టళ్ళ మధ్యశ్ర్చేజ్యేనం త్రేధా వివిద్యతే
ఇష్టే తు విషయే గాబ్ర హ్లాదనై: పులకోద్దమై।.
మనోహరాలి శ్చేష్టాభిరిష్టం భావం వినిర్దిశేత్
అనిష్టే విషయే తత్ర వాసా గ్రాం చితకూణనమ్.
శిరసశ్చ పరావృత్తిర
ప్రదానం చ చతుషః
గాత్ర స్తంభో జుగుస్సా చ భావే ఒని వే భవంతి హి.
న సౌముఖ్యం న వైముఖ్యం నాకిహర్లో న కుత్ససం
మాధ్యస్థ్యః మనసో హ్యేపం సుధ్యస్తే విషయే భవేత్.
118
114
115
116
117
మననునకు మూడు విధములగు స్వభావము లిట్టి పట్టుల నుండునని
పూర్వసూరు అంగీకరించిరి. ఇష్టము, అనిష్టము, మధ్యము అని త్రిధావిభాగము
కలదు. ఇష్టవిషయము నందు చేహము నాహ్లాద పెట్టు పులకోద్దమములతో,
మనోహరములగు చేస్టావి శేషను లతో నిష్టభావమును నిర్దేశింప వలెను. అనిష్ట
విషయమునందు నాసాగ్రాంచితకూణనము ముక్కు చివరముడి వేయుట, శిరమునకు
పరావృత్తి దృష్టి ప్రసారము లేకుండుట, గాత్ర స్తంభము, జుగుప్స యనునవి
యనిష్టభావ మున నుండును. మధ్యస్థమయిన విషయమున మనసునకుగల
మధ్యస్థ మీ విధముగ నుండును - సౌముఖ్య ముండదు. పై ముఖ్యము ముండదు.
ఆతిహర్ష ముండదు, కుత్సనము నుండదు. ఇది మనోమాధ్యస్థ్యము.
కథితా యే త్వభివయా విషయానుభవాత్మకాః
శేవి దూర సమీపస్థ సూత్మవ్యవహితాత్మనా.
పృథక్సితాస్త్వేకదా స్యుః కదాచిత్స్యుః సముచ్ఛితాః
118
ఇట్లు నిరూపితము అయిన విషయానుభవాత్మకము లగు నభినయము
లన్నియు నొకప్పుడే కలుగుట యున్నది. ఇందు కొంత వివేకము కలదు. దూర
గతములుగా సమీపగశములుగా సూద్మవ్యవహితములుగా నుండుట యున్నది.
ఇట్టివిధమున నుండు నివి పృథకము అయినచో వేరు వేరుగా నుండుచో నుండు
రీతి యొకటి యున్నది. అన్నియు నొకే సమయమున సముచ్చితము లగుట
B (39)&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>3k30fypqvx2dyg29g1njehbr9geqk80</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/367</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250494</id>
    <revision>
      <id>611044</id>
      <timestamp>2026-11-07T12:42:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '806 భాషప్రకాశనము యను స్థితియు నున్నది. వేరు వేరుగా నొకప్పుడును సముచ్చితముగా నొకప్పుడు నుండు నని భావము గ్రహింప దగును. మాన చేష్టలు ప్రియాపరాధే యాః కాశ్చిదవస్థా? కథితా అపి. విశ...'</comment>
      <origin>611044</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3622" sha1="rvttfo9rzjq5z22iewhpiyjonpkwl0c" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;806
భాషప్రకాశనము
యను స్థితియు నున్నది. వేరు వేరుగా నొకప్పుడును సముచ్చితముగా నొకప్పుడు
నుండు నని భావము గ్రహింప దగును.
మాన చేష్టలు
ప్రియాపరాధే యాః కాశ్చిదవస్థా? కథితా అపి.
విశేషః కథ్యతే తాసాం కల్పవల్యను పారత
యూనో స్తు ర క్తయోర్మానవిరహే గోర్రవై కృణే.
వివేష్టనం ప్రియస్పర్శే నిర్భర్తన మభాషణమ్
శయ్యాంతే చ పరాకృయ్యా స్వేదో గద్గదభాషణమ్.
ఏఠే ప్రాయేణ భావాః స్యుర్భోగాంకే శ్రేష్ఠ యోషితాం
119
120
121
ప్రియాపఠాధవి షయమున కొన్ని యువతులయవస్థలు నిరూపితము
లయినవి. అయినను నాని విషయమున గొంత విశేష మున్నది. ఆ విశేషము
నిచట కల్పవల్లీ గ్రంథానుసారమున నిరూపింతుము.
నాగరక్తు అయిన స్ప్రేయసీప్రియులకు మానాత్మక విరహమున
గోత్రస్ఖలనరూప నుగు విక్రియ యుదయించగా వివేష్టనము-ప్రక్క పై పొరలుట
దొరలుట లుండును. అప్పుడు దగ్గరకున్న ప్రియుడు స్పృశించినచో నిర్భర్తన
ముండును. సంభాషింపక పోవుటయు నుండును. శయ్యాంతమున పరాక్ళయ్య-
వెనుదిరిగి పరుండుటయు మండును. స్వేద ముదయించును. గద్గదభాషణ
ముండును. శ్రేష్ఠననితలకు భోగశయ్యపై నిట్టి భావములు సామాన్యముగా
గలుగు చుండును. ఇట్టి వన్నియు మానవిరహమున గలుగు విక్రయలని
గుర్తింపవలెను.
అవాజ్ముఖనువస్థానం నిశ్వాసో బాష్ప మోచనమ్.
విలోకనం చ సఖ్యాదేః సాధు సాధ్వితి భాషణం
ఏవం భావాః స్యుః స్వప్నాపరాదే. గోత్రవై కృతే.
122
128
ఇవియు మానవిరహసమయము నందలి శ్రేష్ఠవనితా విక్రియలు. ఇందలి
ప్రియాపరాధము గోత్రవైకృతములో నున్న ఉత్స్వప్నాపరాధము. అతడు
ప్రక్కనే పరవశుడై పరుండియు కలవరింతలో నన్యవనితా నామోచ్చారణ మొన
అపగా భోగానంతరము సుఖస్మృతి భావనానంద మనుభవించు వనిత ఉత్స్వస్నా&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>rvttfo9rzjq5z22iewhpiyjonpkwl0c</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/368</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250495</id>
    <revision>
      <id>611045</id>
      <timestamp>2026-11-07T12:43:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'షష్టాధికారము sort ఋతము విని ఆవాఙ్ముఖముగా నుండును. నిర్వహించును. చెప్పములు విడు చును. సఖ్యాదులను విలోకించును. సాడు! సాధు ! బాగు ! బాగు! అని పలుకును. అట్టి భావము లీ యపరాధమున నుండున...'</comment>
      <origin>611045</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3342" sha1="ictu1r6xrh66v7ivlxoee3l4eez16vh" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;షష్టాధికారము
sort
ఋతము విని ఆవాఙ్ముఖముగా నుండును. నిర్వహించును. చెప్పములు విడు
చును. సఖ్యాదులను విలోకించును. సాడు! సాధు ! బాగు ! బాగు! అని
పలుకును. అట్టి భావము లీ యపరాధమున నుండును.
మానవియోగము నందలి స్వప్నా సరాధసమయమున నింకను మనో
హరము లగు భావవిక్రియలు కలవు. వాని నిట్లు గుర్తించునది.
ఉత్థానం శయనాద్దూరళయనం చ వివేష్టనం
అంగవిప్పమన్త స్తంభితరోదనమ్.
124
ఏతే విశేషతః స్వప్నాపరాధే స్యుర్మనోహరాః
ఏవం మానవియోగే స్యుః..
125
శయ్యనుంచి లేచుట దూరముగా శయనించుట వివేష్టనము అపాంగ
ముల నుండి బాష్పములను జార్చుట లోలోపలనే రోదనము స్తంభింపజేయుట
అను నిట్టివి విశేషముగ మనోహర వికారములు
ప్రవాసవిరహే పునః
ఆకస్మికే తు హృత్కంపో మూర్ఛా సంజ్ఞా భ్రమః స్మృతిః.
తద స్వషణచింతా చ తత్సథాశావిలోకనం
విర హే సంభ్రమోళ్లే తు విషయాపరినిశ్చయ.
దైవికే కార్శ్యసంతాప దేవతార్చన జాగరా
వై వర్ష్యమంగదాహశ్చ ప్రజాపోఒ రువినిర్గనుః
ఆకస్మికవియోగే సుశ్వికారాళ్సైవమాదయ్య
విరహే బుద్ధిపూర్వే తు జాడ్యని ర్వేదగినతాః.
వర్ణ్య కార్య మాలిన్య సంతాప జ్వర మూర్ఛనాః
వ్యాధ్యువా దనిషాదాశ్చ కాసే ఒ ప్యేతే చ కీర్తితాః-
128
127
128
180
180
విరహము మానకృతము ప్రవాసకృతము. ఆకస్మికవిరహము సంభ్ర
విరహము వి విరహము బుద్ధిపూర్వక విరహము శాపకృతవిరహము నని
యిచట విరహ భేదము లున్నవి. ప్రవాసవిరహ మాకస్మికనిరహము లందు
హృత్కంసము మూర్ఛ సంజ్ఞ మఱల భ్రమ స్మృతి కలుగును. ప్రియు నన్వేషింప
సలె నను చింత యుదయించును. అతని మార్గదికావిలోకన ముండును. సంభ్రమ&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ictu1r6xrh66v7ivlxoee3l4eez16vh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/369</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250496</id>
    <revision>
      <id>611046</id>
      <timestamp>2026-11-07T12:43:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '208 భావప్రకాశనము జన్య మయిన విరహమున విషయనిశ్చయము లేకపోవుట యుందును, దైనిక విరహము నందు కార్య్యము పంతా ము 'దేవతార్చనము జాగరము పైవర్ణ్యము అంగదాహము ప్రలాపము బాష్పాదయము మొదలగునవ...'</comment>
      <origin>611046</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4021" sha1="k11pkbf30dvp85cthqkihwnh6ge8v6m" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;208
భావప్రకాశనము
జన్య మయిన విరహమున విషయనిశ్చయము లేకపోవుట యుందును, దైనిక
విరహము నందు కార్య్యము పంతా ము 'దేవతార్చనము జాగరము పైవర్ణ్యము
అంగదాహము ప్రలాపము బాష్పాదయము మొదలగునవి కలుగును. ఆకస్మిక
వియోగము నందును నిట్టివికారము లుంతును. బుద్ధిపూర్వకవిరహములో
జాడ్యము నిర్వేదము దీనత కలుగును. నైసర్యము కార్యము మాలిన్యము
సంతాపము జ్వరము మూర్ఛ కలుగును. వ్యాధ్యు న్మారవిషాదములు కలుగును,
శాపకృత మయిన విరహము నందు నీవి యుక్తలంచును. ఆ యా విరహము
లలో శ్రేష్ఠవనితలకు గలుగు వికారము లీ విధముగా నుండును. మధ్యమవనితల
చెప్పబోవు విధమున నుండును.
లలో
మధ్యమానాం తు నాగేణామీర్జ్యారోషో త్తరం పచః
సోపాలంభం చ పరుషం మానాదిషు విభావ్యతే.
అధమానాం తు నారీణాం కేకాకర్షణతాడనం
బంధనం పరుషం వాక్యం ప్రాయః సర్వత్ర దృశ్యశే.
ఆస్వవస్థాను కథికా యే యే భావాః వృథక్పృథక్
అయోగవిరహస్యైతే కథ్యతే బాహోకోనిదై ః.
181
182
188
మధ్యమపనితలు ప్రియు డొనరించిన యిట్టి కామాసరాధసమయము
నీర్ఘ్యాబహులముగా రోషో త్తరముగా మాటలు వట కుదురు. చెప్పిపొడుపు
మాటలు పలుకుదురు. పరుషముగా పలుకుదురు. మానాది సర్వవిరహము లందును
వారిట్టి రీతినె యవలంబింతురు. అధమువనితలకు వేరొక విక్రియ యున్నది. జుట్టు
పీఠికొందురు. వానిజుట్టు లాగుదురు. కాదు కొందురు. వానిని కొట్టుదురు.
సామాన్యముగా నిట్టి రీతు అంతట కన్పించు చున్నవి. ఇట్టి విక్రియావిశేషము
లను గుర్తించి యుత్తమాపుధ్యమాధమా స్వరూపము నిశ్చయించునది. ఈ
యవస్థలలో వేరువేరుగా నిరూపితము అయిన భావములు అయోగవిరహమునకుమ
సంబంధించి యుండునని భావకోవిదు లందుకు.
ఏవం విభావ్య బధ్నంతు ప్రబంధాన్ కవిపుంగవా!
అన్యథా యది వైరస్యం జనయంతి మనిషి ణామ్.
184
ఇంతగా నీ గంగారము నిరూపించుట యంతయు కవుల కుష,
దేశాత్మకము. శృంగారభావనిరూపణమున కవు అత్యంతము సావధానులుగా నుండు&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>k11pkbf30dvp85cthqkihwnh6ge8v6m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/370</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250497</id>
    <revision>
      <id>611047</id>
      <timestamp>2026-11-07T12:43:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'షష్టాధికారము వలెను. ఇందు స్వచ్ఛతి యాపగ్వరము. నిట్టివారి శెట్టి విక్రియలుకూర్పదగునో చక్కగా సమీడవలెను. ప్రాచీనము అయిన సుహాకవుల గ్రంథములను పరిశీలించి యీ విక్రియా స్ట్రక్ర...'</comment>
      <origin>611047</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3583" sha1="in3iab3dqomvm69h5x3eepmp82zxp7j" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;షష్టాధికారము
వలెను. ఇందు స్వచ్ఛతి యాపగ్వరము. నిట్టివారి శెట్టి విక్రియలుకూర్పదగునో
చక్కగా సమీడవలెను. ప్రాచీనము అయిన సుహాకవుల గ్రంథములను
పరిశీలించి యీ విక్రియా స్ట్రక్రియ నిరూపిత మనది. వీని పన్నీటిని సవి
శేషముగా భావించి కవిపుంగవులు ప్రబంధములను బంధించవలసియున్నది.
ఈ నిరూపితముల యాధారమున వారును స్వయముగా సమీక్షించి కావ్యబంధము
లను కూర్చవలెను. శృంగారభావనిరూపణము నందలి యస్వచ్ఛత యల్పమయినను
సహృదయుల కు శ్వేత ముత్పాదించును. ఈ యుశ మిందు ముఖ్యముగ నిట్లు
సూచిత మయినది.
అన్యభా
రస జయంతి మనీషిణామ్
ఈ నిరూపించిన విషయముల నన్ని టిని సావధానముగ సంభావించి
కవిపుంగవులు కాస్యబంధముల కూర్చక పోయినచో కవులు తమ కావ్యము లందు
రసోత్తరము అయిన భావశృంగారరీతులను నింబంధింపక పోయినచో క్యా
శాసము లనదగిన యట్టి కాక్యములు మనీషామహనీయులకు వైరస్య ముత్ఫా
దింప గలవు. కొన్ని కావ్యములలో విక్రయానిక్రియ లున్నవని తన్ని దర్శనమున
నీ ప్రక్రియను విడనాడకాదు.
రసము = వాక్యార్థము
ఇంతగా నిట్లు నిరూపితము అయన రసములకు వాక్యార్థత్వాదిక
మున్న దనుట ప్రతీ సాద్యము. కావ్యరసములకు గల పరస్పర సంబంధము వివేచ
నియమ
ఏవము క్తస్వరూపాణాం రసానామర్థ్యత త్వతః
వాక్యార్హతా వ్యంగ్యతా కథ్యతే శాస్త్రవర్త్మనా.
రసవంతి హి కావ్యాని సాలంకారాణి కానిచిత్
ఏకేనైవ ప్రయోగేణ నిర్వర్త్యంతే మహాక వేః.
యథా గంగాదిసలిలం నానారూపరసాత్మకం
ఆత్మభావం సయేదంఈ ప్రనిష్టం లవణాశరః.
8
భావో భావాంతర్వాఖ్యాత్మభావం స్థాయీ తథా నయేత్
వేధకై = స్వేత రేషాం చ వై స్వైరతిరస్కృతః.
యావత్ప్రబంధానుసృత్త స్థాయీ రత్యాదిరుచ్యతే -
187
188
189&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>in3iab3dqomvm69h5x3eepmp82zxp7j</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/371</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250498</id>
    <revision>
      <id>611048</id>
      <timestamp>2026-11-07T12:43:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '810 -భాష ప్రకాశనము ఇట్టి స్వరూపసంపత్రికల రములకు కామ్యమున వాక్యార్థత యున్నది. వ్యంగ్యత యున్నది ఇట్టి యీ వయసుకు అర్థ త్యానుసారముగా శాస్త్ర మార్గమున నిరూపించుము. ఈ నిరూప్యము...'</comment>
      <origin>611048</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4592" sha1="hzsoq8zmz0p5v74f0ey45qn279kit8m" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;810
-భాష ప్రకాశనము
ఇట్టి స్వరూపసంపత్రికల రములకు కామ్యమున వాక్యార్థత యున్నది.
వ్యంగ్యత యున్నది ఇట్టి యీ వయసుకు అర్థ త్యానుసారముగా శాస్త్ర
మార్గమున నిరూపించుము. ఈ నిరూప్యము ణ ము శాస్త్రతత్త్వనుసారి.
ఇంతవఱకు చెప్పిన దంతయు లోకధర్మాటసారి. కేవల లోకధర్మాను రణమున
నిబంధనము కాన్యములకు సౌష్ఠవము నీయ జాలరు. రగములకు కావ్యమున
వాక్యార్థత యుస్నది. పదముల సమూహము వాక్యము, విదార్హముల సముదా
యము వాక్యార్థము. విభావాదు అన్నియు పదార్థాత్మకము. రసము క్యా
రాత్మకము, రసములు కావ్యమున వ్యంగ్యముఖు: అత్యములు కావు వాచ్య
ములు కావు. రసములకు వాక్యార్థత యున్నదని నిరూపితము కాగలదు.
రసవత్కావ్యములు కలవు. సాలంకార పరసికావ్యమున కలవు. కట్టి
వన్నియు మహాకవి యొక్క యేక ప్రయోగముననే నిగ్వర్థ్యమానములు కాగ
లవు, రసనిబంధనై శహృదయుడగు కవి యేక ప్రయత్నమున సె సకలము నిర్వహింప
గలడు. రసనిబంధనమునకు యత్నమున ర్వనిబంధనము సుసాధమగును.
ఇందీ నిదర్శనము భావనీయము. లవణాశరనుగు మహాసముద్రము, నానారూప
రసాత్మక మయినగంగా దిసలిల మంతః ప్రవిష్టము కాగా నాత్మభావమునె యా
గంగాసలిలమున కాపాదించును. అప్పుడు కః ప్రవిష్ట జలము స్వీయమాధుర్యము
రూపరనములను విడనాడి సముద్రరూప సములనే పొందును. అట్లే స్థాయిఖాన
విషయమున పర్యాలోచన మొనరించునది. కావ్యము నందలి స్థాయిభావము
సముద్రము. ఇతరభావములు గంగాదిపలీజములు. స్థాయిభావము భావాంతర
ములకు ఆత్మభావము నే కలుగజేయును. స్థాయి సజాతీయ భావములచే తిర
స్కృత మగును. వేధకములగు నితకళావములదేగాని స్వీయభావములచేగాని స్థాయి
యతిరస్కృతమే యగును. రత్యాదికము ప్రబంధపర్యవసానపర్యంత మను
వృత్తమై స్థాయి యగును. అది యితరభావముల కన్నిటి కాత్మభావము సంపా
దించును. ఇట్టి స్థాయి నిబంధన ప్రవృత్తు డగు మహాకవి స్థాయినిబంధన
మున కగ్గు 'నేకప్రయోగముననె సర్వము నిర్వహించును. సర్వము స్థాయి పర్యవ
సానము పొందును. కావున ధనము వాక్యార్థము.
రసద్వయసమా వేశము
ఏకస్మిన్రసయోర్వాక్యే ముక్తకే కులకాదిషు.'
ద్వయోరుపనిపాతేఒన్యః ప్రధానమితరో గుణ
ద్వయోస్తుల్యపదుత్పత్తా సంసర్గాలంకృతిస్తు సా
140
141&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>hzsoq8zmz0p5v74f0ey45qn279kit8m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/372</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250499</id>
    <revision>
      <id>611049</id>
      <timestamp>2026-11-07T12:43:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'షష్టాధికారము కాక్వా విశ్లేషణేవాత వికాశాదిబళన నా ప్రాబల్యం యస్య దృశ్యత తన్య ప్రాధాన్యమిష్యతే యత్రకాకువి శేషోఒపి న స్యాత్తదృష్టమేన హి తుల్యపద్భావయుగల ప్రతీతివ్యత్ర దృశ...'</comment>
      <origin>611049</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4416" sha1="6m45kxqj3ut5bi167295uhgdje4felm" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;షష్టాధికారము
కాక్వా విశ్లేషణేవాత వికాశాదిబళన నా
ప్రాబల్యం యస్య దృశ్యత తన్య ప్రాధాన్యమిష్యతే
యత్రకాకువి శేషోఒపి న స్యాత్తదృష్టమేన హి
తుల్యపద్భావయుగల ప్రతీతివ్యత్ర దృశ్యతే.
రసభేదప్రతీతిస్తు యది స్యాద్గుణ ఏవ హా.
శ్లేషరూపేణ తద్వా క్యే వాక్యద్విశ్వస్య దర్శనాత్
811
142
148
144
ఒకస్థలమున రనద్వయ సమావేశ మున్నప్పుడు భావింపవలసిన విధాన
మిచట నిర్దిష్ట మగును. ఏక వాక్యమున నొక ముర్తమున కులకాదులలో రెండు
రసముల సమావేశ సనిపాక మున్నప్పుడు ఏ రసమును వాక్యార్థముగా భావింప
వలెను ? రెండు చనములను వాక్యార్థములుగా భావించుట యునివన్నము కాదు
కదా! ఒక వాక్యమున వాక్యార్థ మొకటియే యుండును. అట్లు కానిచో
పై కార్యభంగము వాటిల్లును. అది దోషము కావున రసద్వయసమా వేశమున
నెటు భావింపవలసి యుండునో యిం దున్నది. రసద్వయ సమావేశ మున్నపు
డొకరసము ప్రధాన నుగును. అన్యరస మష్రధాప మగురు. ప్రబంధప్రక్రాతం
మగునది యువకుహార పర్యవసాన మగునది ప్రముఖాస్వాద్యమాన మగునది
- చమత్కారక మగునది ప్రధావరస మగునని, యికరము గుణావము పొందునని
పూర్వము సూచిత నుం: నది. ఆ రీతి నిచట స్మరింప వలెను. నిరూపితము
లయిన &quot;రెండు రఃములను తుల్యరూపముగా నవఖాసించు నేని గుణ ప్రధానభావము
అంగాంగిభావము ప్రతిభాసినడు గావున సంసర్గాలంకార మగును. రసములకు
ప్రధానత భాసింపదు గావున రసవ్యవహారము కలుగదు. ఆ రెండు రసములు
సంసర్గము కలవయినందున సంవర్గాలం కార మగుటయే యుక్తము, ఇట్టి స్థలమున
రసేతరము వాక్యార్థీభావము పొంది యుందురని గ్రాహ్యము.
ఒక రసము ప్రధాన్యము కాగా దాని ప్రాధాన్య నిమిత్తము నిట్లు
భావింపజనును. కాకువుచే గాని, విశేషణమున గాని, విభావాదుల బలమున
గాని యే ధనమునకు ప్రాధాన్యము గోచరించునో యచట నా రసమునకు
ప్రాధాన్య మున్నదనుట యభీష్టము. కాముని శేషమేని లేకున్నచో నా
వాక్యము దుష్టమె యగును. తుల్యవద్భాగము కలరెండు రసముల
ప్రతీతి
యున్న స్థలమున శ్లేషరూ సమున వాక్యద్వయము కావించును. రసభేద ప్రతీతి
కలుగును, వాక్యద్వయ భావమున రసభేద ప్రతీతి యచట గుణమె యగును.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>6m45kxqj3ut5bi167295uhgdje4felm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/373</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250500</id>
    <revision>
      <id>611050</id>
      <timestamp>2026-11-07T12:43:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '812 అమ్మ ప్రకాశనము; ఈ విషయస్వరూప ఏ నగమును ధ్వన్యాలోకము ద్వితీయోద్యోగమున &quot;క్షిస్తో హస్తావలగ్నం&quot; యను శ్లోకనిమీజా ప్రసంగమున జూడదగును. ఆనందవర్ధనుని ధ్వన్యాలోకానుసారముననె శార...'</comment>
      <origin>611050</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4431" sha1="8ezqaxosur4r6l8k6bpwh652a1cfpg9" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;812
అమ్మ ప్రకాశనము;
ఈ విషయస్వరూప ఏ నగమును ధ్వన్యాలోకము ద్వితీయోద్యోగమున &quot;క్షిస్తో
హస్తావలగ్నం&quot; యను శ్లోకనిమీజా ప్రసంగమున జూడదగును. ఆనందవర్ధనుని
ధ్వన్యాలోకానుసారముననె శారదాతనయు డిట్లు ప్రతిపాదించెను. ఈ యధి
కారమున నె స్థలాంతరమున నీ విషయము విశద ముగును.
తసములకు వాళ్ళార్ణత సూచిత మయినది. విశ్వేని యిక మయిన
శాంతరసమునకును నాక్యార్థత కలదా ? ఈ యుగమున నీ విషయవివేక మాన
శ్యకము.
శాంతము - వాక్యార్థము
నీ ర్వేదా దేరతాద్రూప్యాదస్థాయీ స్వదతే శథం
వైరస్యాయైన తత్పోషః తేనాష్టో స్థాయిలో మతా.
ప్రకాశానంద చిద్రూపాం రసతాం ప్రతిపద్యతే
ప్రకృష్యమాణో యో భావః స స్థాయీతి నిగద్యతే.
S
145
146
నిర్వేదాదులకు స్థాయితో సంపాదకనుగు ధర్మము లేదు అందువలన
నిర్వేదారులు స్థాయి ఖాపములుకావు. ఇక నిర్వేది మెట్లా స్వాద్యమగును?
కావున ని ర్వేదాదికమునకు విభావాదులచే పోషము సంపాదించుట వైరస్యమున కే
యగును. తప్పోషము వ్యర్థము. కావున స్థాం థానము కెనిమిటి మాత్రమె
యనుట స్వారసికము. విభావాదులకీ ప్రకర్షాతిశయము పొండిన భావము ప్రకాశా
నంద చిద్రూప నగు రసత్యమును పొందునేని స్థాలు భావ మగువని నిగదిత
మయినది అని యిచటి భావార్ధము. ఇందలి పై కారిక దశరూపకమున
నున్నది. ధనికు డనలోక వ్యాఖ్యానమున దీని వాసము విశనికరించెను. విరుద్ధావి
రుద్ధభావములచే నిచ్ఛిన్నము కాకుండుట స్థాయి నరూము. ఇట్టి తాద్రూ
స్యము స్థాయితాపాదక సంపత్తి నిర్వేదమునకు లేదు. విరుద్ధానిరుద్ధా విచ్ఛేదిశ్వము
నిర్వేదమునకు లేదు. నిర్వేదము స్థాయి కాదు. కావుననే చింతాదిస్వశ్వవ్యభిచారి
భావములచే సంఘటిత మయినను వైరస్యమునే యాపాదించును. నిర్వేదము
స్థాయి కానందున రసము కాదు, ప్రకాశానందమయ రసరూపత్వమును నిర్వేదము
నకు సంభవింపదు. కావున వాక్యార్థత శాంతరసమునకు సిద్ధించదు.
కావ్యోపా కైర్విభావాదికావై • సముపబృంహిత
స్థాయీ రసాత్మశాం యాతస్తత్ర వాక్యార్థతామియాతో
వాచ్యా ప్రకరణాదిఖ్యో బుద్ధిస్థా వా క్రియా యథా
వాక్యార్థం కార కైర్యుక్తా స్థాయీ భావ ప్రథేతలైః.
147
148&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>8ezqaxosur4r6l8k6bpwh652a1cfpg9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/374</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250501</id>
    <revision>
      <id>611051</id>
      <timestamp>2026-11-07T12:43:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'షష్టాధికారము శబ్దాపా తక్రియా జ్ఞాతాఒధవా ప్రకరణాదిభిః కారశాది విశి ప్లైన యథా వాక్యార్థ తామియాత్, తథా విభావానుభావసాత్త్విక వ్యభిచారి. స్థాయీ విశిష్టః కాన్యాదివాక్యార్థ...'</comment>
      <origin>611051</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4078" sha1="lp5n8q062kbxgvbd4szfnm3pj7xuk05" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;షష్టాధికారము
శబ్దాపా తక్రియా జ్ఞాతాఒధవా ప్రకరణాదిభిః
కారశాది విశి ప్లైన యథా వాక్యార్థ తామియాత్,
తథా విభావానుభావసాత్త్విక వ్యభిచారి.
స్థాయీ విశిష్టః కాన్యాదివాక్యార్థి భవతి స్ఫుటమ్,
తేన రత్యాదిశబ్దానామప్రయోగే..పి కుత్రచిత్
రసభావప్రతీతిస్తు త తద్వా క్యేషు సేత్స్యతి.
సంబంధో రసకావ్యాదే స్తద్వాక్యార్థతయా భవేత్
కావ్యం సామాజికోద్దేశ ప్రవృత్తమితి య త్తతః.
తత్రర్యరసమేవాస్య వాక్యార్థమిన మన్యతే
కావ్యాదిబంధబద్ధన్య రసస్య స్థాయిని ఒపి చ.
వాక్యార్థత్వం చ శబ్ధార్థ సంబంధాదనగమ్యతే
818
149
150
151
162
158
రసము వాక్యార్థ మగుట సోపప త్తికముగా నిచట నిరూపిత మగున్ను
కావ్యమున నుపాతము అయిన విభావాదులచే సముహబృంహితమగు స్థాయి
భావము రసాత్మతను పొందినదై కావ్యమున వాక్యార్థతను పొందును.
వాచ్యమగు క్రియ కాని ప్రకరణాదుల వలన బుద్ధిస్థమగు క్రియకాని కారకము
లతో గూడినదై వాక్యార్ధ మగుచున్నది. కొన్ని లౌకిక వాక్యములలో క్రియను
బోధించు శబ్దము స్పష్టముగా నుండును. “గోవును లెమ్ము &quot;- ఇందు కెమ్ము
క్రియ స్పష్టముగా నున్నది. కొన్ని వాక్యములలో క్రియ శబ్దాపా త్తముగా
నుండదు. &quot;ద్వారము ద్వారము&quot; అను స్థలమున క్రియాశబ్దము లేదు; ప్రకరణా
దుల వలన క్రియ &quot;మూయుము&quot; బుద్ధిస్థ మగును. ఇట్లు క్రియ కారకాన్వితమై
వాక్యార్థమగుచున్నది. అపే స్థాయిభావము విభావాదులతో గూడుకొని
వాక్యార్ధ మగును. ఇట్టి భావముకల “వాచ్యా ప్రకరణాదిథ్య&quot; అను కారిక
దశరూపకమున నున్నది. తద్భావము &quot;శబ్దిపాత్తక్రియా&quot; కారికలో నిరూ
పితము. శబ్దిపొ త్త మయిన క్రియ కారకాది విశిష్టమై వాక్యార్థత్వము పొందు నట్లు
ప్రకరణాదుల వలన పరిజ్ఞాత మయిన క్రియ కారకాది విశిష్టమై వాక్యార్థత్వము
పొందునట్లు స్థాయిబాప ముసాత్త మయిన ననుపొ త్తమయినను విశావానుభావ
సాత్త్విక వ్యభిచారికావములతో గూడుకొనినదై కావ్యాదులలో వాక్యార్థ
B (40)&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>lp5n8q062kbxgvbd4szfnm3pj7xuk05</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/375</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250502</id>
    <revision>
      <id>611052</id>
      <timestamp>2026-11-07T12:44:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '814 భావప్ర కాశనము త్వము పొందుచున్నది. కావున రత్యాది శబ్దములకు కొన్ని స్థలముందు ప్రయో గము లేకున్నను ఆ యా వాక్యములలో కనిభావక్రతీతి సిద్ధము కాగలకు. కావ్యవాక్యార్థ రూపముగా కావ...'</comment>
      <origin>611052</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3589" sha1="2q8ngarlqyzeyz6w3v719fgniu5s91l" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;814
భావప్ర కాశనము
త్వము పొందుచున్నది. కావున రత్యాది శబ్దములకు కొన్ని స్థలముందు ప్రయో
గము లేకున్నను ఆ యా వాక్యములలో కనిభావక్రతీతి సిద్ధము కాగలకు.
కావ్యవాక్యార్థ రూపముగా కావ్యరససంబంధమును నిశ్చలుడవలెను'
కావ్యము సామాజికుల నుద్దేశించియె ప్రవృత్తమంనది కదా! సామాజికు అం
దవభాసించు రని మీ కావ్య వాక్యార్థ మని
తలచు చున్నారు. కావ్యాధి.
బంధములలో నిబద్ధ నుయిన రసమునకు స్థాయికావమునకు కల వాక్యార్ధశ్వము
శబ్దార్థసంబంధము వలన గోచరించును. కావ్యరసములకు సంబంధించిన విధమున
వాక్య తదరసంబంఛాదులు కలవు. నాని నిరూపణమున రసబాక్యార్హత కావ్య
రససంబంధము విశదము కా గలదు.
సంబంధో ద్వాదశవిధః స్మృతః శబ్దార్థయోర్సురై ఒ
ద్వాదశభా సంబంధః శబ్దస్యార్థస్య యః న సాహిత్యం
త్రిస్కంధః స చతుర్భి స్తముఖిః స్యాచ్చతుశ్చతుర్భిళ్ళ.
వృత్తిర్వినణా తాత్పర్య ప్రవిభాగా విహోరి తా
154
156
ఈతో వ్య పేజా సామర్థ్యాన్వయాలై ్చకారభావనా,
188
దోషహానం గుణాదానం తఖాలంకారయోగితా
రసొవియోగ ఇత్యేతే సంబంధాః కఠికా బురై 1.
157
కావ్యము నందలి శబ్దార్థముల సంబంధము పండ్రెండు విధముల
నుండునని బుధులు స్మరించిరి. శబ్దమున కర్ణమునకు గల ద్వాదశ విధ సంబంధము
సాహిత్యమున బరగును.
ఈ రక్షార్థముల సంబంధము నాలుగు నాలుగుగా
నున్న నాలుగు తనువులతో త్రిస్కంధముగా నుండును. ఆ ద్వాదశసంబంధముల
నామము లీ విధముగా నున్నవి.
1. ప్రథమస్కంధము:- వృత్తి, వివడ, తాత్పర్యము, ప్రవిభాగము—
అనునాలుగు.
2. ద్వితీయస్కంధము:- వ్యపేద, సామర్థ్యము, అన్వయము, ఏకార్థ
భావన-అనునవి నాలుగు.
3. తృతీయస్కంధము:- దోషహానము, గుణాదానము, అలంకార
యోగిత, రవియోగము అను నాలుగు గలవు.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>2q8ngarlqyzeyz6w3v719fgniu5s91l</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/376</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250503</id>
    <revision>
      <id>611053</id>
      <timestamp>2026-11-07T12:44:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'నష్టాధికారము 815 ఇట్లే సంబంధము అన్న పని బుధుల కథనము. ఇటుపై వీని స్వరూప వివేచనము స్పష్ట మగును. వృత్తి స్త్రీధా పలారేషు పదానాయువ్యలే బురై 8 అభినా ఇడగా గౌణిత్యేతాసాం రూపముచ్యతే...'</comment>
      <origin>611053</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3620" sha1="se9lklxqdh94bzynzjkz1e75rf2xtop" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;నష్టాధికారము
815
ఇట్లే సంబంధము అన్న పని బుధుల కథనము. ఇటుపై వీని
స్వరూప వివేచనము స్పష్ట మగును.
వృత్తి స్త్రీధా పలారేషు పదానాయువ్యలే బురై 8
అభినా ఇడగా గౌణిత్యేతాసాం రూపముచ్యతే.
శబ్దశక్తి పరామర్శాత్తద్యాపారాత్మికా బురై :
అభిధేయే ప్రవృత్తిర్యా సా వృత్తికభిధోచ్యతే.
అభిధేయావినాకు త ప్రతీతిర్ల మదోచ్యతే
జై షా వివర్ధన క్రోక్తిజీవితం వృతిరిష్యశే.
15శతి మంచా ఇత్యాదౌ నా వృత్తిరవగమ్యతే
లక్ష్యమాణగు డైర్యోకాద్వృత్తరిష్టాతు గౌణతా&quot;.
స సింహో వదత్తో౬యమిళ్యాదాచవగమ్యతే
రూఢ్యా యత్రాసదరో ఒపి లోకే శబ్దా ని వేశి6,
స ముఖ్య స్తత్ర తాత్సార్యూచ్లోడో ఒన్యత్ర స్థలద్ధతి -
ఆసాం స్వరూపం వక్ష్యామః పరస్తాన్చ సవిస్తరమ్
158
159
160
161
162
165
పదములకు పదార్థము అందలి వృ త్రిమూడు విధములు. అభిధ లక్షణ
గౌణి యని. వీని స్వరూపము చెప్పుదుము. అభిధేయము నందు ప్రవర్తించు
నభిధానము సృత్తిత్రయమున ప్రవర్తించును. అలియె వృత్తు లభిధాదులు,
సాక్షాదవ్యవహితార్థమును బోధించునది ముఖ్యవృత్తి. ఇదియే అభికావృత్తి.
శబ్దశక్తి పరామర్శమున అభిధేయము నందు శబ్దమునకుగల వ్యాపారాత్మక
మన ప్రవృత్తి యధ యగును.
స్వార్థావినాభూతమగు నర్థాంతరము సుపంపింప జేయునది లక్షణ,
దీనినే యఖిధేయావినాభూత ప్రతీతి యందురు. అవినాభూత మనుట సంబంధ
మాత్రమే. కాని నాంతరీయక మనుట కాదు. నాంతతీయక మగుచో లక్షణ
యక్కర లేదు. స్వార్థముతో సంబంధించి యుండు సర్థాంతరమును దెలియ
జేయునది అక్షణ యగుసని జ్ఞానము. ఈ లక్షణ విదిగ్ధవక్రోక్తి జీవిత రూప
మగు వృత్తి యని యందురు. &quot;మంచాః త్రోళంతి&quot; అనునది లక్ష ణోదాహ
రణము. ఇత్యాద్యుదాహరణములలో లక్షణావృత్తి గోచరించును. మంచా? =&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>se9lklxqdh94bzynzjkz1e75rf2xtop</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/377</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250504</id>
    <revision>
      <id>611054</id>
      <timestamp>2026-11-07T12:44:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '816 భావప్రకాశనము గడమంచెలు, క్రోశంతి= కేకలు వేయుచున్నవి. ఇంట సదేతనములగు మంచె లకు చేతనధర్మ మగు క్రోశన ముపపన్నము కాదు. కావున మంచగతులగు మానవు లుపబడితు లగుచున్నారు. కావున లక్షణ స...'</comment>
      <origin>611054</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4073" sha1="6jn2lrloliaxd6nl5wqzgwg66lldj3e" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;816
భావప్రకాశనము
గడమంచెలు, క్రోశంతి= కేకలు వేయుచున్నవి. ఇంట సదేతనములగు మంచె
లకు చేతనధర్మ మగు క్రోశన ముపపన్నము కాదు. కావున మంచగతులగు
మానవు లుపబడితు లగుచున్నారు. కావున లక్షణ సంగత మగును.
లక్ష్యమాణ గుణములతో సంబంధ మున్నందున వృత్తికి గౌణత
కలుగును. గౌణివృత్తి యగును. &quot;సింహో దేవదత్తః&quot; మొదలగు వానిలో
గౌణీవృత్తిగోచరించును. దేవదత్తుడు సింహము కాదు. అయినను సింహళబ్ద
ప్రయోగము సింహగత పరాక్రమాది సదృశపరాక్రమాదిగుణములు కలవా
డమునర్థము లభించును. ఇందు గుణముల సంబంధ మున్నందున గౌణవృత్తి
యయినది. అర్ధము గల శబ్దము
శబ్దమును లోకప్రసిద్ధిచే నొక యుద్ధమున
నివేశిత మగును. అది ముఖ్యార్థము. తత్సామ్యమున నితరస్థలమున ప్రయు
క్తము కాగా గౌణ మయినది. గుణసంబంధమున గౌణము.
కూడ
స్థలద్గతి యందురు. స్ఖలత్- ప్రచ్యుతమగు గతికలది స్థలద్గతి.
సింహారమున స్థలద్దతియై దేవదత్తార్థము బోధించినది.
గౌణ మగునది
ఈ యభేధాదుల స్వరూపమును ఈ యధికారము సందే యనంతర
భాగమున నిరూపింతుము, ఉపక్రమములో రూపసముల్లేఖనమె యావశ్యక
మయినందున నింత మాత్రమె యిచట నిరూపితము.
సర్దార్థయో సమన్యూనాధికతాభేదత స్త్రీరా
వివడా సా తు సంద ర్భే కవిభిస్తు నియమ్యతే.
క్వచిదగ్ధన్య విస్తారః క్వచిచ్ఛదన్య విస్తరః
తులాధృశమివై కత్ర సామ్యం శబ్దార్థయోః క్వచిత్.
164
165
శబ్దార్థములకు సంబంధించిన పండ్రెండు విధములగు సంబంధములలో
టెండవది యగు వివక్ష యిచట నిరూపిత మగును. ప్రకృతమీ
విషయమును
ధారణ మొనరించవలెను. భోజదేవుని శృంగారప్రకాశములోని సప్తమప్రకాశ
మునకు కేవలశబ్దసంబంధక క్తి ప్రకాశ మని పేరు. అందు అభిధా వివక్షా తాత్పర్య
ప్రవిభాగములు &quot;కేవలశబ్దసంబంధ శక్తులుగా నిరూపితము అయినవి.
తనయ భావప్రకాశనము శృంగారప్రకాశము నాధారముచేసుకొనియు సుప్రకాశ
మగుట సహృదయ భావక సంభావ్యము, శృంగారప్రకాశములో వివత యిట్లు
వివేచిత మయినది..
శారదా&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>6jn2lrloliaxd6nl5wqzgwg66lldj3e</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/378</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250505</id>
    <revision>
      <id>611055</id>
      <timestamp>2026-11-07T12:44:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'షష్టాధికారము 817 శబ్దములలో నర్ణవిషయమున నభిధానదానాభిప్రాయ ముండుట వివక్ష యగును. &quot;వక్త్రుర్వినక్షితపూర్వికా శబ్దస్రవృత్తి&quot; వక్తయొక్క శబ్దప్రవృత్తి వివతపూర్వకము. వాఙ్మయము...'</comment>
      <origin>611055</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2828" sha1="5afptpzc9s0f5yu4li78lqdyocnq142" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;షష్టాధికారము
817
శబ్దములలో నర్ణవిషయమున నభిధానదానాభిప్రాయ ముండుట వివక్ష
యగును. &quot;వక్త్రుర్వినక్షితపూర్వికా శబ్దస్రవృత్తి&quot; వక్తయొక్క శబ్దప్రవృత్తి
వివతపూర్వకము. వాఙ్మయము మూడువిధములు - అపౌరుషేయము
ఆర్ష ము పౌరుషేయము అని. అపౌరుషేయము శబ్దప్రధానము. మంత్రము
బ్రాహ్మణ మపౌరు షేయము అపౌరుషేయమున వక్త లేనందున వివక్షత యుప
సన్నము కాదు. ఆ మర్థప్రధానము స్మృతి యితిహాస మార్షము. అచట
వివజామాత్ర ముండును.
వారి యర్థము వాక్కు ననుసరించును. వాచం
అర్థః అనుధావతి.&quot; పౌరప షేయములలో &quot;వాక్ అర్థం అనువర్తతే.&quot; పౌరుషే
యము విశిష్ట వివరమున మదయించును. &quot;వివక్షకు కారకాణి భవంతి&quot;
“అజార్దీవ్యతి అతైర్దీవ్యతి అడేషు కివ్వశి&quot; క్రియాసమన్వయము పొందు కారక
ములు వివక్షానుసారమున నుండును. వినక యనేక విధముల నుండును.
1. కారకములందు ఆకారశ వివడ
2. ఆకారకములందు కారకవివత
2. క్రియయందును కారక వివక్ష
4. ఆక్రియలో క్రియావివ.
5. క్రియలో క్రియాంతర వివత
8. కారకమునందును క్రియావినడ
7. అసంబంధమున సంబంధవినడు
8. అచేతనములందు చేతన వివత
9. ప్రధానమున గుణవివక్ష
10. గుణమున ప్రధాన వివతు.
11. అవయవమున సముదాయవివడ
12. సముదాయమున అవయవవినత
13. అ భేదమున భేదవివడ
14. భేదమున అభేదనివు
15. అసతో వివ
18. సతోప్యనిన.
17. సదసతో
విపత
18. సదనతోః అవివర
19. స్తుతిచే నిందావినత,
16&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>5afptpzc9s0f5yu4li78lqdyocnq142</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/379</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250506</id>
    <revision>
      <id>611056</id>
      <timestamp>2026-11-07T12:44:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '218 20. నిందచే స్తుతివినత 21. విధిచే నిషేధప 22. నిషేధమున విధివివడ భావప్రకాశనము ఇట్ల నేక విధముల వివరూప మున్నది. ఆమెని కావ్యసంసారమున కవియే ప్రజావతి. అతని యభిరుచ్యముసా మన సి విశ్వము...'</comment>
      <origin>611056</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3258" sha1="74wvbph8zsn593ip80ztkbvayopkndt" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;218
20. నిందచే స్తుతివినత
21. విధిచే నిషేధప
22. నిషేధమున విధివివడ
భావప్రకాశనము
ఇట్ల నేక విధముల వివరూప మున్నది. ఆమెని కావ్యసంసారమున
కవియే ప్రజావతి.
అతని యభిరుచ్యముసా మన సి విశ్వము పరివర్తనము
పొందును. ఇట్టి వివయారూపములను శారదాతనయు డి గ్రంథమున గూర్ప
దలచ లేదు. ఈ నిరూపితీనులుకానున్న వినజారూపేముందు తనయు పడ
పాదించెను.
ఒకచో నర్హమునకు వి స్తరము, ఒక శబ్దమునకు విస్తారము, ఒకచో
తులాధృత మయినట్లు శార్థముల సామ్యము నుండును. ఇట్లు శబ్దార్థముకు
సమన్యూన ఆధికతా భేదమున వివడ మూడు విధముల నున్నది. శివం సందర్భ
ములందు వీనిని నియతముగా ప్రయోగింతురు.
ప్రతిపాదిత మయినది.
క్వచిత్స్వల్పేఒవ్యర్థే ప్రచురవచనై 'రేవ రచనా
క్వచిద్వస్తుస్ఫారం కతిపయపడై కర్పిత సిమ్.
ఈ
యథా వాచ్యం శబ్దాః శ్వచిదపి తులాయామిన ధృకాః
త్రిఖిః కల్పై రేకు కవివృషభసందర్భని యమః.
3
168
187
ఒకచో స్వల్పనుగు నర్థము నఁడును ప్రచునివచనములతో రచన
యుండును. ఒకచో వస్తువు విస్తరముగా నున్నను పరిమితములగు పదములతో
రస మర్నితమగును. ఒకచో తులాధృతము అయిన విధముగా నర్థమునకు తగి
నంతగా శబ్దము లుండును. ఇట్లు మూడు ప్రకల్పములతో కవిపుంగవుల
సందర్భనియమము కలదు.
అసావున్నీయతే సద్భిః త్రిప్రకారై శ్చ 'హేతుఖిః
ఏకః ప్యాత్కాకు విచ్ఛేదాదినా ప్రకరణాదినా.
కశ్చిత్తలై వాభినయారినా కో2.పి యథాక్రమం
169
పై నిరూపిత మయిన వినత లోకవ్యవహారమునందురు కావ్యవ్యవ
హారమునందును సుమతులచే సమున్నీతమై త్రివిధముగా నుండునని విఖ్యాత.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>74wvbph8zsn593ip80ztkbvayopkndt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/380</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250507</id>
    <revision>
      <id>611057</id>
      <timestamp>2026-11-07T12:44:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'వష్టాధికారము 319 మంనది- జి-క్వాది వ్యంగ్యముగు వివడ, ప్రకారరాదివ్యంగ్యమును వివక్ష, అభి నీ ఇట్లు భోజనూదితము నిట్లు శారదాచన సయాద్యంగ్యమగు యుడు సూచించాను. ఈ వినడ ముగా పండునిని మ...'</comment>
      <origin>611057</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3737" sha1="o3d9c667ztj0ep3a2mvtc3p2z4uqw8p" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;వష్టాధికారము
319
మంనది- జి-క్వాది వ్యంగ్యముగు వివడ, ప్రకారరాదివ్యంగ్యమును వివక్ష, అభి
నీ ఇట్లు భోజనూదితము నిట్లు శారదాచన
సయాద్యంగ్యమగు
యుడు సూచించాను. ఈ వినడ
ముగా పండునిని మర్మావులు నిర్ణయించిరి.
యిన హేతువులచే త్రిప్రకార
కాజ॥విచ్ఛేదాదులనే గలుగు వివస
యొకటి, కరణాదులచే గలుగుంది రెండవది, అభినయానుంచే గలుగునది
మూడవది. యతాక్రమముగా స్వరూషము నిరధ మగులు.
భిన్న కంఠధ్వని కైకా రివ్సలినీయం.
169
బహనః కాకవః ప్రోక్తా స్తత్తదరా సారతం.
170
కాక విశ్ఛేదాదులచే వివక్ష యుండుట సూచితము, కాకువు స్వరము
విశ్ఛేదమనునవి కార్వాదులు, కాకు భేదము అనేకములు కలవు. ఈ గ్రంథమున
ఈ స్థలమున, ప్రశ్న గర్భ- అభ్యుపగను ఉపసం ఆ దేప కారువుల పేర్లు కలవు.
త చదరానుసారముగా కాకువు లనేకములు కలపని శారదాతవయుని భావము,
3
శృంగారప్రకాశములో కాకునిరాగ మీ విధముగ నున్నది. కాకువు
త్రివిధము — నియన ప్రతీబంధము, అనియం ప్రతిబంధము, అపతీబంధము నని,
అందు నియతక్ర తిబంధము ద్వివిధము-- పాకాండము శివాకాండము నని.
సాకాండకాకువు వాక్యాంతక మపేషించును. అది మూడు విధములు. ఆక్షేప
గర్భము, ప్రసన్న గర్భము, వివక్క గర్భము నని వాక్యాంతరథావిని నిరాకాండ..
అదియు మూడు విధములు విధిరూపము, ఉత్తకరూపము, నిర్ణయరూపము
ననీ. ఈ నియకప్రతిబంధ... అనియత ప్రతిబంధ ఆ ప్రతిబంధములు మూడును
అనంత భేదముల నున్న :
అభ్యుషగనూరనయ కాకువు,
అభ్యనుజ్ఞోపహాస కాకువు,
ఆవకాకువు
అనువిధమున కాకుభేదము లున్నవి. అప్రతిబంధకాకువు ఏక గుణ ద్వి
గుణ త్రిగుణ చతుర్గుణ యని చతుర్విధము. ఇట్లతర భేదములు గ్రాహ్యములు.
స్వరములు మూడు విధములు- పుకాదులు ఉదాత్తాదులు ప్రగృ
హ్యాదులు నని. ప్లుతాదులనుటచే వకస్వరకరణము- హ్రస్వస్వరకరణము - దీర్ఘ&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>o3d9c667ztj0ep3a2mvtc3p2z4uqw8p</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/381</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250508</id>
    <revision>
      <id>611058</id>
      <timestamp>2026-11-07T12:45:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '$20 స్వరకరణము అను రాసిక స్వరకరణము : గృహిత భావప్రకాశనము మగును. ఉదాత్తాదులు ఉదాత్త మరువా త్తము స్వరితము. ఇట్లు ప్రగృహ్యాదు లనుటచే గూడ సంగ్రా హ్యములు కలవు. భోజుడు చెప్పిన వానిన...'</comment>
      <origin>611058</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3832" sha1="evmye8b1i9y9v95jeam9n90vng8rzvw" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;$20
స్వరకరణము అను రాసిక స్వరకరణము : గృహిత
భావప్రకాశనము
మగును. ఉదాత్తాదులు
ఉదాత్త మరువా త్తము స్వరితము. ఇట్లు ప్రగృహ్యాదు లనుటచే గూడ సంగ్రా
హ్యములు కలవు. భోజుడు చెప్పిన వానిని తనయుడు చెప్పదలచ లేదు. భోజ
||న్ని నుదహరించెను. తన పరిగణనమునకు తగిన యుదాహరణములను
భోజునినుండి గ్రహించెను, వానిని సూచనముగ శ్లోకములలో కూర్చెను.
గత స కాల ఇత్యాదౌ ప్రక్నగర్భోఒఖిధీయతే
యుష్మచ్ఛాస్సలంఘాదౌ జ్ఞేయ భ్యుపగమాత్మికా.
మధ్నామి కౌరవేత్యాదావుసహాసాత్మిల భవేత్
లాక్షాగృహానలేశ్యాదె&quot; వివాదా జే.వకాశ్మీకా,
నితర్కగ రాష్ట్ర కాకుః స్యార్యతోస్మ త్తపురూరవాః
176
178
తా నంగీకరించిన నాలుగు కాకువుల కుదాహరణము చట సూచిత
ము అయినవి. “గతః స కాలం&quot; అను శ్లోకమున ప్రశ్నగర్భకాకువు కలదు.
“యుష్మచ్ఛాననలంఘనాలభసి&quot; అను శ్లోకమన అభ్యుపగము కాకువు కలదని
గ్రహింపదగును. &quot;మథ్నామి కౌరవగతం&quot; అను దానిలో మహాహాసాత్మకకాకు
వున్నది. &quot;లాక్షాగృహానం&quot; పద్యములో వివాదా జేక కాకువున్నది.
భోజ సముదాహృత శ్లోకానుసారము వీనిస్వరూపమిట్లు గ్రాహ్యము-
గతః న కాలో యత్రాసీస్ముక్తానాం జన్మ వల్లిషుః
వర్తంతే సాంప్రతం కాసాం హేతవః శుక్తి సంపుటా!,
దీనిలో ప్రశ్న గర్భ కాకు పున్నది.
ఏ కాలమున ముక్తామణులకు
పల్లీభాగములలో జన్మ యుండెనో ఆ కాలము గతించినది. ప్రస్తుత మా ముక్తా
మణులకు హేతువులుగా నున్న శక్తి సంపుటములే యున్నవి. ముత్యము
లిప్పుడు లేవు. చిప్పలు మాత్రమె యున్నవి.
యు తరరూప మయిన ప్రశ్న గర్భ కు వ్యూహ్యను.
అని యుపదేశించు వాని
యుష్మచ్ఛాననలంఘనాంభసి మయా మగ్నేన నామ స్థితా
ప్రాప్తానామవిగర్హణా స్థితిసుతాం మధ్యేనుజూనామపి.
క్రోధోల్లాసితశోణితారుణగదస్యోచ్ఛిందతః 'కౌరవాన్
-అద్యైకం దివసం సుమాసి న గురుః వాహం విధేయ స్తవ
174
175&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>evmye8b1i9y9v95jeam9n90vng8rzvw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/382</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250509</id>
    <revision>
      <id>611059</id>
      <timestamp>2026-11-07T12:45:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'షష్ఠాధికారము ఇది వేణీసంహారములోని పద్యము. సంధియత్న మొనరించు ధర్మజు నంగీకరింపక మింపక నే నణగి యుంటిని. సంపన్ను అయిన 821 యుద్ధాసక్తు డయిన భీముడు యిట్లనుట - “మీ శాసన మతిక్ర సోదరు...'</comment>
      <origin>611059</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3548" sha1="343c77mfbturfq1axajymx8am8yx01s" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;షష్ఠాధికారము
ఇది వేణీసంహారములోని పద్యము.
సంధియత్న మొనరించు ధర్మజు నంగీకరింపక
మింపక నే నణగి యుంటిని. సంపన్ను అయిన
821
యుద్ధాసక్తు డయిన భీముడు
యిట్లనుట - “మీ శాసన మతిక్ర
సోదరుల మధ్య నింద పొందితిని.
గద త్రిప్పి కౌరవులను నాశన మొనరించు నీనాడు మాత్రము నీవు గురువు
కావు. నేను విధేయుడను కాను.&quot; పూర్వ శ్లోకము నియతప్రతిబంధ కాకువర్గము
లోనిది. ఇది యనియతప్రతిబంధ కాకువర్గములోనిది. ఇం దభ్యుపగమ కాకువు-
అభ్యుపగమానునయ కాకు నభ్యూహ్యము.
మథ్నామి కౌరవశతం సమరే న కోపాత్
దుశ్శాసనస్య రుధిరం న పిజా మ్యుర స్తః
సంపూర్ణ మి దయా స సుయోధనోరూ
సంధిం కరోతు భవతాం నృపతిః పడేన.
ఇది క్రుద్ధుడయిన భీముని వాక్యము. సమరములో కోపమున కౌర
వులను మధించనా? దుశ్శాసనుని గుండెనుండి రక్తము శ్రావనా? సుయోధనుని
తొడలను గదతో చూర్ణము చేయనా? మీ రాజు పణమున సంధి యొనరించునో?
దీనిలో సువహాసాత్మక మయిన కాకువు స్పష్టము. ఇందు అభ్యనుజ్ఞోపహాస
కాకువు సంగతము,
లాక్షాగృహాసల విషాన్న సభాప్రవేశై :
ప్రాణేషు వి తనిచయేషు చ నః ప్రహృత్య
ఆకృష్య పాండవవధూ పరిధాన కేశాన్
స్వస్థా భవంతు మయి జీవతి ఛా_
ధార్తరాష్ట్రాః.
ఇది యాజేస కాకువున కుదాహార్యము.
ఇదియు భీమసేన వచనము.
ఇల్లు తగల బెట్టి విషాన్నము పెట్టి సభలో నవమాన మొనరించి ద్రౌపదికేశవస్త్ర
ముల లాగి నేను జీవించి యుండగా ధార్తరాష్ట్రులు స్వస్థు లగుదురా!
దీనిలో వివాదా జే.వరూప మయిన కాకు వభ్యూహ్యము.
వితర్క గర్భ మయిన కాకువు విక్రమోర్వశీయములోని ఉన్మత్త
పురూరవుని వచనముల నున్నది.
నవజలధరః సన్నద్ధో ఒయం న దృప్తనిశాచరః
సురధనురిదం దూరాకృష్టం న తస్య శరాసనమ్ .&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>343c77mfbturfq1axajymx8am8yx01s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/383</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250510</id>
    <revision>
      <id>611060</id>
      <timestamp>2026-11-07T12:45:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '822 భావప్రకాశనము అయమని పటుర్దారాసారో న బాణపరంపరా కనకనిక పస్నిగ్ధా విద్యుత్త్రియా స మమోర్వశీ వీడు రాక్షసుడు కాడు. మేఘము. ఇది వాని ధనువు కాదు. ధనుస్సు. ఇది జాణపరంపర కాదు. ధారావ...'</comment>
      <origin>611060</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4010" sha1="oloa3a7wsjeuxfifk2ygs6xrp2y6ts8" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;822
భావప్రకాశనము
అయమని పటుర్దారాసారో న బాణపరంపరా
కనకనిక పస్నిగ్ధా విద్యుత్త్రియా స మమోర్వశీ
వీడు రాక్షసుడు కాడు. మేఘము. ఇది వాని ధనువు కాదు.
ధనుస్సు. ఇది జాణపరంపర కాదు. ధారావర్షము. ఇది నా ప్రియ
యూర్వశి కాదు. బంగారు గీటువలె నున్న మెలుపు. ఇందలి కాకువు కులుకు వాని
నిర్ణయరూపముగా నున్నది.
వాక్యాన్యధాత్వా దేకః స్యాదేకో వాక్యసకూ ప్తిక,
వాక్యన: భేదరూపోఒన్యో వాక్యానుచ్చారణారవి
ఇత్యాదిభేదా బహుధా విచ్ఛేద స్యేరితా బుదై ?.
178
174
కాకువు స్వరము విచ్ఛేదము నని కాక్వాదివి'
“శేషము ನಿಷ್ಟ మయినది.
ఇందు మూడవది యయిన విచ్ఛేద మిందు నిరూపిత మగుచున్నది. విచ్ఛేద
మున బహుభాభేదములు కలవు. నాలుగు మాత్ర మిచట నిర్దిష్టము అయినవి.
వాక్యాన్యధాత్వము వలన నౌక విచ్ఛేదము, వాక్యసమా ఫ్లిక నిశ్ఛేదము, చాక్య
సంభేదరూప విచ్ఛేరము, వాక్యానుచ్చారణ వలని విచ్ఛేదము.
శృంగారప్రకార మింకను భేదములను పరిగణించినది.
న్నవి. విచ్ఛేదము మూడు విధములు - పడవిచ్ఛేదము వాక్యవిచ్ఛేదము యతి
విచ్ఛేదము నని, పదవిచ్ఛేదము నాలుగు విధములు. శృంఖలారూపము, భంగ
రూపము, పరివర్తకము, చూర్ణకము నని- వాక్యవిచ్ఛేదము నాలుగు విధములు.
వాక్యసం భేదము, వాక్యాన్యధాత్వము, వాక్యాసమాప్తి, వాక్యానుచ్చారణము
నని. యతి విచ్ఛేదము, విరామము యతి. ఇది నాలుగు విధములు - పదమున
పాదమున అర్ధమున స్థానమున నుండును. తదన్యధాకరణము యతినిచ్ఛేదము.
ఇట్లు బహురూప మయిన విచ్ఛేదమున వాక్య విచ్ఛేదము మాత్రమె యిందున్నది.
ఈ నాల్గింటి కిందు నిదర్శనములు కలవు.
సహభృత్యగణేత్యాదౌ శ్రేయో వాక్యాన్యధాత్మకః
పత్సే &quot;త్వం జీవితే”క్యాదౌ శ్రేయో వాక్యసమాప్తికః.
దీక్ష్మాతంగమ చేత్యాదౌ వాశ్యసం భేదరూపః
అశ్రవదంత ఏ వేశ్యాది వాశ్యసం భేదోరోమాంచిన వక్తృర్గుణని
శేషజ్ఞానం ప్రకాశయ
ప్రత్యగ్రారికృతేశ్యాదౌ వాక్యానుచ్చారణాత్మక ..
175
178&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>oloa3a7wsjeuxfifk2ygs6xrp2y6ts8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/384</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250511</id>
    <revision>
      <id>611061</id>
      <timestamp>2026-11-07T12:45:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'పష్టాధికారము తత్రపోనర్సేతి వాక్యానుచ్చారణం కృతప్రక్రి యస్యానుచితం సరిదేవిత మితి సూచయతి, 828 “సహభృత్యగణం&quot; అను దానిలో వాక్యాన్యధాత్మక విచ్ఛేదము, “త్వం జీవితం త్వమసి&quot; అను దా...'</comment>
      <origin>611061</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3516" sha1="mf3xg5378gous8n55bcu1xzw3emziq9" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;పష్టాధికారము
తత్రపోనర్సేతి వాక్యానుచ్చారణం కృతప్రక్రి యస్యానుచితం
సరిదేవిత మితి సూచయతి,
828
“సహభృత్యగణం&quot; అను దానిలో వాక్యాన్యధాత్మక విచ్ఛేదము, “త్వం
జీవితం త్వమసి&quot; అను దానిలో వాక్యాసమాప్తికవిచ్ఛేదము, “దికా తంగఘట
అను దానిలో వాక్యసం భేదరూపము, &quot;ప్రత్యగ్రారికృత” అను దానిలో
వాక్యాను చ్చారణాత్మక విచ్ఛేము కలదు.
గుర్తించునది.
1
వీని సమన్వయ సరణిని భోజనముదాహృత శ్లోకానుసారమున నిట్లు
సహధృత్యగణం సభాంధవం సహమిత్రం సబలం సహాను గం,
స్వబలేస నిహంతి సంయు గే న చిరాశ్సా౦డుసుతః సుయోధనమ్.
వేణీసంహారనాటకములో నిది దుర్యోధన వాక్యము. యుద్ధము నందు
తన బలముచే నచిరకాలమున, కృత్యగణములతో బాంధవులతో మిత్రులతో
ముతో ననుజులతో సున్న &quot;పాండుసుతః మయోధనం నిహంతి&quot; సుయోధ
ముని పాండుసుతుడు చంపును. దీనిలో &quot;పాండుసుతః సుయోధన్య&quot; అని
పలుక వలసి యుండగా &quot;పాండుసుతః సుయోధనం&quot; అని పలుకుట, కానుమతీ
విరహ వై మనస్యముతో నున్న సుయోధనుని వాక్యమున కస్యధాత్వము కలిగి
నది. ఇది యనరానిది అతడనెను. భావ్యర్థమట్లగునని సూచించును.
&quot;త్వం జీవితం త్వమసి 'మే హృదయం ద్వితీయం
శ్వం కొనుడీ నయన యోరమృతం త్వమంటే.&quot;
ఇత్యాదిఖిః ప్రియశభైరనురుధ్య ముద్దాం
తామేన, శాంతమధవా కిమిహోత్తరేణ.&quot;
ఉత్తరరామచరితములో వాసంతీవచనము - నీవు నా జీవితము, నీవు
నా రెండవగుండె. నీవు నా కన్నుల వెన్నెల. నీవు నా దేహమున అమృతము.
ఇత్యాది శశస్రియములతో ప్రియ సనుబంధించి యుండి ఆసీతనే... శాంతం,
చాటు, ఇటుపై సందుకులే! అను భావము కల దీనిలో వాసంతీవాక్యమున
సమాప్తి లేదు. “సుహృద్విషయే న అనుగలు వక్తవ్యం” అని యిచట ప్రతి
పాదిత మగును.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>mf3xg5378gous8n55bcu1xzw3emziq9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/385</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250512</id>
    <revision>
      <id>611062</id>
      <timestamp>2026-11-07T12:45:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '$24 భావప్రకాశనము ది జ్మాతంగ ఘటానిభ క్తచతురాఘాటా మహీ సాధ్యతే సిద్ధాసాని వదంత ఏవ హీ వయం రోమాంచితాః పశ్యత విప్రాయ ప్రతిపాద్యతే కి మపరం 'రామాయ తస్మై నమో యస్మా దావిరభూత్కథాద్భు...'</comment>
      <origin>611062</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3738" sha1="hek5fqfqmx4das5qmaflk4pmk2fqtg9" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;$24
భావప్రకాశనము
ది జ్మాతంగ ఘటానిభ క్తచతురాఘాటా మహీ సాధ్యతే
సిద్ధాసాని వదంత ఏవ హీ వయం రోమాంచితాః పశ్యత
విప్రాయ ప్రతిపాద్యతే కి మపరం 'రామాయ తస్మై నమో
యస్మా దావిరభూత్కథాద్భుత మిదం యత్రైవచా సంగతమ్.
దిగ్గజవిభర్త మయిన భూమి సాధ్యము కావలెను. అదియు సిద్ధ
మయిన దాని మేము పలుకు చుండగనె రోమాంచితుల మయినాము. చూడుడు.
విప్రు డయిన పరశురామున కింక నేమియిత్తుము. ఎవని నుండి
మావిర్భవించెనో ఎవని యంద సంగత మయినదో అతనికి నమస్కారము. ఇందు
వ్యాసం వేదరూప మయిన విచ్ఛేద మున్నది. మేము పలుకుచునే రోమాంచి
తుల మయినా మనుట వాక్యసు భేదము. వక్త దాపకుడగుటచే నిది గుణవిశేష
విజ్ఞానాతిశయ ప్రకాశనమును ప్రతిపాదించు చున్నది.
ప్రత్యగారి కృతాభిమన్యు నిధన ప్రోద్భూత తీవ్రక్రుత
కీర్ణాబాప్పక డై 8
8 పఠంతి ధనుషి క్రీడా జడా దృష్టయః
పార్థస్యాకృత శాత్రవ ప్రతికృతే రంతళ్ళుచాముహ్యతో
హా వత్సేతి గిరః స్ఫురంతి న పున ర్మిర్యాంతి కంఠాద్భహిః .
పుత్రు డయిన అభిమన్యువును శత్రువులు చంపుటచే తీవ్రకోసము
కలిగిన అర్జుమని బాష్ప వ్యాప్తము అయిన క్రీడా జడ దృష్టులు ధనువునందు
ప్రసరించినవి. శత్రువులకు ప్రతికృతి యొనరింపలేదని యంతళ్ళోగమున వ్యధ
పడుచున్నాడు. హా వత్స యనుమాటలు స్ఫురించునే గాని కంఠమునుండి
వెలికి రాకున్నవి. ఇచట &quot;హావత్స&quot; యని వాక్యానుచ్చారణము ప్రతిక్రియ
నాచరింపని మహాత్ములకు పరిదేవన మనుచిత మని సూచించును. ఇది వాక్యాను
చ్చారణాత్మక విచ్ఛేదము.
సమన్యూనాధికతా భేద భిన్న మయిన వివక్ష మూడు విధముల
సున్నీత మగుటయు నందు కాకు విచ్చేదాది ప్రథమప్రకారము ఇట్లు నిరూపిత
మగుటయు స్పష్ట మయినది. ప్రకారణాదిక మభినయదికము నిరూపితము
కావలసి యున్నది. నిరూపిత మగును.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>hek5fqfqmx4das5qmaflk4pmk2fqtg9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/386</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250513</id>
    <revision>
      <id>611063</id>
      <timestamp>2026-11-07T12:45:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'షష్టాధికారము వివణా సా బహువిధా వ్యంగ్య ప్రకరణాదినా తథా బహుప్రకారై వ వ్యంగ్యాత్వభినయానా. చుంబతి మానిన్యా యన్ని షేధసరం వచ మానళ్ల థనా చుంబనాది విధాయకమ్. ఏవం విలోక్య తాం వ్యం...'</comment>
      <origin>611063</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3162" sha1="obgogcmg0t79hszhd4p0c25qe3chw26" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;షష్టాధికారము
వివణా సా బహువిధా వ్యంగ్య ప్రకరణాదినా
తథా బహుప్రకారై వ వ్యంగ్యాత్వభినయానా.
చుంబతి మానిన్యా యన్ని షేధసరం వచ
మానళ్ల థనా చుంబనాది విధాయకమ్.
ఏవం విలోక్య తాం వ్యంగ్యో బుధై : ప్రకరణాదినా
ఏవం మద్దేహ మేతే తి
వాక్యా
దావభినీయతే.
825
177
178
179
బహువిధనుయిన వివత, ప్రకరణాదిక మయిన వ్యంగ్య మగును. అభి
నయాదికముచే నభివ్యంగ్య మగునదియు బహుప్రకారముగ నున్నది. ప్రియుడు
హతాచుంబన మొనరించి నపుడు మానిని యొక్క నిషేధపరమగు వచనము
కోపము శిథిలమయినందున చుంబనాదివిధాయక మని గుర్తింప వచ్చును. ఇది
యా ప్రకరణమున నవభాసించు నర్థము. ఇట్ల ప్రకరణాది వ్యంగార్థములను
బుధులు భావించునది.
ఇట్లే “పద్దహమేత్త” ఇత్యాది వాక్యమున అభినయని శేషమున
వివక్ష వ్యంగ్య మగుట సూహించునది. ఇందలి సమన్వయము ప్రదర్శిత
మగును.
ప్రకరణాభినయముల విషయమున నిచట సూచిత మయిన సంగ్ర
హార్థము భోజభావము న పేక్షించును. భోజదేవు డిట్లు నిరూపించెను. అర్థము
లింగము ఔచిత్యము దేశము కాలము అనునవి ప్రకరణాదులు.
భవతు విదితం శబ్దా వస్తు ర్వివ&amp;తసూచకాః
స్మరతి చ యతః కాంతే కాంతాం హశా త్పరిచుంబతి.
నననమమమా మాం సూసాడీ ర్ని షేధపరం వచో
భవతి శిథిలే మానగ్రంథా తదేవ విధాయకమ్.
శబ్దములు వక్తృవివణాసూచకము అని తెలిసినది. భవతు. కాంతుడు
కాంతను హఠాచుంబన మొనరింపగా వద్దు వద్దు వద్దు ననన నన్నుస్పృశింపకుము
అను నిషేధపరమగు వచనము మానగ్రంధి శిథిలము కాగా నదియె
వచన మగును.
విధాయక&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>obgogcmg0t79hszhd4p0c25qe3chw26</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/387</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250514</id>
    <revision>
      <id>611064</id>
      <timestamp>2026-11-07T12:45:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'క 626 జ్ఞానప్రకాశనము అభినయము అవదేశము నిర్దేశము సంజ్ఞ ఇంగితము ఆకార మనునవి యభినయాదులు, ఇట్లు భోజుడు చెప్పి యన్నిటి సూహరించినాడు. వీని పరిజ్ఞానమున నీ గ్రంథకృత్సారము సుగ్రహమగ...'</comment>
      <origin>611064</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3712" sha1="fj9i2q441q9zna95f6cvti2crbbdwc2" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;క
626
జ్ఞానప్రకాశనము
అభినయము అవదేశము నిర్దేశము సంజ్ఞ ఇంగితము ఆకార మనునవి
యభినయాదులు, ఇట్లు భోజుడు చెప్పి యన్నిటి సూహరించినాడు. వీని
పరిజ్ఞానమున నీ గ్రంథకృత్సారము సుగ్రహమగును.
నీ
వన్మాత నీ
ఏతావన్మాత్రావస్థా
ఏతానన్మాత్రై ర్దినసై 1.
ఇం దభినయాభివ్యంగ్యమయిన వివితయున్నది. అజింత స్తనములు
ఇతింతలయిన నే విద్మములు కలది. ఇంటి యవస్థతో నున్నది.
అన్ని దినముల కిట్లయినది. ఇందు ఇంతలింతలు అభినయకుడుములు వక్తృ
వివక్షను సూచించునవిగా నున్నవి.
වල
వాక్యార్థం ప్రతి శేషత్వం యత్స్యా దుచ్చారణస్య తు
త త్తాత్సర్యం త్రిధా తత్స్యాద్వ్యార్థ త్రివిధత్వతః.
స చాభిధేయః ప్రత్యాయ్యో ధ్వని రూప ఇతి త్రిధా
180
ఇక నిచట మూడవ సంబంధ మయిన తాత్పర్యము వివేచిత మగును.
క్యార్థ విషయమున నుచ్చారణము శివరూపము.
అంగము వాక్యార్ధము
త్రివిధముగా నుండుటచే తాత్పర్యము త్రివిధ మగును. అభిధేయము ప్రత్యా
య్యము ధ్వని రూపము నని,
ఇచట భోజుని యునక్రమము కొంత పరిగ్రాహ్యము. &quot;యశ్వరు
శబ్దః స శబ్దార్థః ఇతి తాత్పర్యం&quot;. శబ్దము యుద్ధపు మో ఆ యర్థమె శబ్దార్థము
అది తాత్పర్యము. తాత్పర్యము వాక్యము వందే యునివన్నమగును. పద
మాత్రమున నభిప్రాయము బోధింప శక్యము కాదు, వాక్యప్రతిపాద్య మగు
వస్తువు త్రిరూపముగా నుండును - అభిధీయమానము ప్రతీయమానము ధ్వని
రూపము నని. ఉపాత్తములగు శబ్దములలో ముఖ్య గౌణీ లక్షణ అని మూడు
శక్తులు కలవు. ఆశక్తులు తమ యర్థము ప్రతిపాదించి యువరతములుకాగా
ఆకాంబు యోగ్యతా సన్నిధి విశేషములచే బాక్యార్ధము మాత్రము గోచరించును.
అది యభిధీయమానార్థము, వాక్యార్థము గోచరించిన పిమ్మట వాక్యార్థ
ముపపన్నమయిన ననువున్న మయినను అర్థ ప్రకరణా చిత్యాది సహాయమున&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>fj9i2q441q9zna95f6cvti2crbbdwc2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/388</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250515</id>
    <revision>
      <id>611065</id>
      <timestamp>2026-11-07T12:46:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'షష్ఠాధికారము 827 ప్రతీత మగువర్ణము ప్రతీయసూరకు. తీయసూరము వాక్యార్ధము గోచరించిన పిమ్మట, శబ్ద మువవర్ణనీకృతార్ధమై అర్థ ముహార్ణకృకరూ మై అనువాదరూప మప్రతిశబ్ద రూపము నగు వర్ణము...'</comment>
      <origin>611065</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3548" sha1="p88l7ng3hj5h4zuv9tb8w04cezjtlua" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;షష్ఠాధికారము
827
ప్రతీత మగువర్ణము ప్రతీయసూరకు.
తీయసూరము వాక్యార్ధము గోచరించిన పిమ్మట,
శబ్ద మువవర్ణనీకృతార్ధమై అర్థ ముహార్ణకృకరూ మై అనువాదరూప మప్రతిశబ్ద
రూపము నగు వర్ణము నభిష్యంజన మొనరించినచో నది ధ్వనిరూపము. ఇది
యంతట నుండదు. తథాహి. కాజన్యసాలపై మాచ మొదర్సగా, అభి
ఘాతము నివృత్తము కాగా నొకానొక పాత్ర నాద ముదయించును.
నొక కందరాదికమునకు ప్రతిశబ్ద ముదయించును. ఆష్లే యొకానొక వాక్య
మున కలిధీయమాన ప్రతియమాన వాక్యాక ప్రతీత్యనంతరము ధ్వనికలుగును.
ఇది భోజగ్రంథము. ఇక నీ గ్రంథమును భావింపవచ్చును,
కారకాది విశిష్టో యః సో విధేయః క్రియాదిక.
యథా౬ భిధీయమానార్థా దన్యరాజ మనసత్తితః
ప్రతీయమానో వాక్యార్టో యః న ప్రత్యాయ్య ఈరిత.
విషం కుంజ్వేతి వాక్యాదా సేష అదృక్రతీయతే
ధ్వని ర్ద్విధా న చైకః స్యాద ఒదు..
యత్రార్థః కట్టో వా శమర్థ ముససర్ణనీకృతస్వారా
న్యం క్తః కాన్యని శేషః న ధ్వని రీతి సూరఖిః కథితః.
శబ్ది ద్వివిధో ధ్వని రయ మనువాదరూప ఏకః స్యాత్
ప్రతిశబ్దరూప ఏకః తయో ర్విశేషో వివిద్యతే ఒస్మాభిః.
తత్ర కోణాహతిస్ఫూర్ణత్కాంస్య క్రేంకారనాదవత్
అర్థాంతరం ప్రతీతానుస్యూత మేవ వ్యసక్తి యతీ.
సో ఒనునాదధ్వని రితి కథ్యతే ధ్వనికోవిదై
ప్రతీకార్థంత్యజన్యత్రాగుహాది ప్రతిద్దివత్.
ఒకా
181
182
188
184
185
188
187
పృథగేవోపలభతే స పన స్యాత్ప్రతిధ్వని,
ప్రత్యాయయసం తదరం తత్ర తత్ర ధ్వనిం ధ్వని..
188
కారకాది విశిష్ట మయిన క్రియాదికము అభిధేయమని 'వేరొక విధముగా
నుపపన్నము కానందువలన సభిధీయమానార్ధము వలననే ప్రతీయమాన మగు
నర్థము అనగా వాక్యార్ధము ప్రత్యాయ్య మని బుధులు భావించిరి.
&quot;విషం&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>p88l7ng3hj5h4zuv9tb8w04cezjtlua</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/389</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250516</id>
    <revision>
      <id>611066</id>
      <timestamp>2026-11-07T12:47:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '828 భానప్రకాశనము అను థుంత్వ! నూ చాన్య గృహే భుంజ్ఞా!&quot; ఇత్యాది వాక్యములలో ప్రత్యాయ్యము భాసించును. విషము భుజింపుము, వీని యింటిలో భుజింపకుము. స్థలమున&quot;వరం విషం భవితం. న పునఃస్య గృహ...'</comment>
      <origin>611066</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4208" sha1="lwiqirtwzny89xhvizmkosyoq1n0anb" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;828
భానప్రకాశనము
అను
థుంత్వ! నూ చాన్య గృహే భుంజ్ఞా!&quot; ఇత్యాది వాక్యములలో ప్రత్యాయ్యము
భాసించును. విషము భుజింపుము, వీని యింటిలో భుజింపకుము.
స్థలమున&quot;వరం విషం భవితం. న పునఃస్య గృహే భుక్తం” “విషభక్షణమె
మంచిది. వాని యింట భోజనము మంచిది కాదు. విషభక్షణము కన్నను
వాని యింట భోజనము దుష్టము.&quot; అని ప్రతీత మగును.
ధ్వని రెండు విధములు. ఒకటి యర్థమున గలుగును. వేరొకటి
శబ్దమున గలుగును, ధ్వని లక్షణ మిట్లు ధ్వన్యాలోకమున నిర్ణీత మయినది.
&quot;యక్రార్థః శబ్ది వా&quot; యనునది యానందవర్ధనుని లక్షణకారిక. తదర మిట్లు
గ్రాహ్యము, ఎచట వర్ధ ముపసర్జనీకృతరూపము శబ్ద ముపసర్జనీకృతార్థమునై
సర్వప్రధానమగు నా రసాద్యర్థము నభివ్యంజన మొనరించునో ఆ కావ్యవిశేషము
ధ్వని యని బుధులు చెప్పిరి. శబ్దమునందు ధ్వని ద్వివిధముగా నుండును.
ఒకటి యనువాదరూపము. వేరొకటి ప్రతిశబ్దరూపము. వీని విశేషమును
భేదమును మేము వివేచింతుము.
అనునాదరూపధ్వని యిట్లుండును. కాంస్య పాత్ర కోణముపై దెబ్బ
వేయగా నది ధ్వనించును. క్రేంకారనాదము వెలువరించును. అట్టి నాదము
వలే ప్రతీత మనుస్యూత మయిన యర్థాంతరమును మొదటి యర్థ మభివ్యంజన
మొనరించినచో నది యమునాదధ్వని యగునని ధ్వనికోవిదులు నిర్ణయించిరి.
ప్రతిశబ్దరూప ధ్వని యిట్లుండును.
ప్రతిధ్వనివలె
ప్రతీకార్థమును విడనాడి నేరుగా నవభాసించినచో వది ప్రతిధ్వనిరూపధ్వని
యగును. కావున నట నట నా యా యర్థముల ధ్వనిరూపముల నవఖాసింప
జేయునది ధ్వని యగును.
ఇక నిటు పై వీని లక్ష్యముఖ నిట్లు భావించుటకు పూర్వము భోజ
కృతవిభాగముల నిట్లు భావింపవలెను.
ఆభిధీయమానము నాలుగు విధములు; విధిరూపము - నిషేధరూపము -
విధిని షేధరూపము. అవిధినిషేధరూపము నని,
ప్రతీయమాన మనేక విధముల
నిషేధములో విధి. 8. విధిలో విధ్యం
5. విధినిషేధమున విధి. 6, అవిధి
సున్నది: 1. విధిలో నిషేధము. 2.
తరము. 4. నిషేధమున నిషేధాంతరము.
. నిషేధమున నిషేధము. 7. విధిని షేధములలో
విధ్యంతరము. 8. విధినిషేధ&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>lwiqirtwzny89xhvizmkosyoq1n0anb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/390</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250517</id>
    <revision>
      <id>611067</id>
      <timestamp>2026-11-07T12:47:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'పష్టాధికారము 829 ములలో నిషేధాంతరము. 9. విధిలో ననుభయము. 10. నిషేధమున నను భయము. 11. విధినిషేధములలో ననుభయము, 12. అవిధిని షేధమున నను భయము. ప్రతీయమా నాభిధీయమాన వాక్యార్దము అనంతము అయినందు...'</comment>
      <origin>611067</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3885" sha1="c1u9gyuavvh6ckit2dqm07gte435fek" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;పష్టాధికారము
829
ములలో నిషేధాంతరము. 9. విధిలో ననుభయము. 10. నిషేధమున నను
భయము. 11. విధినిషేధములలో ననుభయము, 12. అవిధిని షేధమున నను
భయము.
ప్రతీయమా నాభిధీయమాన వాక్యార్దము అనంతము అయినందున
ధ్వని రూపము ననేక ప్రకార మగును. ధ్వని రెండు విధములు - అర్థధ్వని శబ్ద
ధ్వని యని. వీనిలో నర్ధధ్వని యనునాదధ్వని రూపము ప్రతిశబ్దర్వని రూపము
నగును. అభిధీయమాన వాక్యార్థానున్యూశమై కాంస్యాను నాదరూపముగా
నర్థాంతరము గోచరించుట యననాదధ్వని. కాంస్యధ్వని వలె నవిచ్ఛిన్నముగ
ధ్వనించునదై యనునాదరూపముగా ప్రతిన మగును గావున ననునాదధ్వని
యగును. అభిధీయవాక్యార్థము కన్న వేరుగా నున్నదై గుహాది ప్రతికడ్డాను
రూపముగా నర్థాంతరమును గోచరింప జేయునదై ప్రతిధ్వనించినచో నది ప్రతి
శబ్దధ్వని యగును.
గుహలో పౌరుషాదిశబ్దములకు ప్రతిశబ్దములు కలుగు
చుండును. అవి ధ్వని సుత్పాదించునవిగా నున్నవి. అన్యాభిధానమున
నన్యము చెప్పునదై 'వేరుగా భాసించుచు ప్రతిశబ్దధ్వని యగును.
ప్రతిశబ్ద
శబ్దధ్వనియు రెండు విధములు - అనునాదరూపము,
రూపము నని. ఇట్లే యితరములగు ధ్వనిని శేషములను మహాకవి ప్రయోగము
లలో గవేషించుట యుచితము. ఇక శారదాతనయ అడ్యముల భావన ముచితము.
శాంత్యైనోఒస్తు కపోతి వాక్యాదా వాదమో ధ్వనిః
కపాలదామలిఖితాం సత్యత్యాది దాత్మికామ్.
లిపిం గణాః పఠంతీతి వాక్యార్థి యో భిధీయతే
తేన సృష్ట్యాదిక ర్తౄణాం దేవానాఁ దామ గన్యుణే.
ప్రతీతేన ప్రతీతా స్యాచ్ఛంలో రేవాదిసంస్కృతిః
తయా౬స్య నిత్యకై కత్వస్వాతంత్ర్యాదిః ప్రతీయకే.
య త్తత్రానుస్యూత మేన ధ్వనన్య తావసీయతే
సోనాదధ్వనిర్నామ తస్యోదాహృతిదృశీ.
189
190
191
192
“ళాంత్యైవోస్తు కపాలదామ&quot; అనుశ్లోకమున మొదటిదగు ననునాద
ధ్వని యున్నది. ఇందలి ధ్వన్యమానార్థము వాచ్యార్థాను స్యూతమై ధ్వనించుట
B (42)&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>c1u9gyuavvh6ckit2dqm07gte435fek</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/391</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250518</id>
    <revision>
      <id>611068</id>
      <timestamp>2026-11-07T12:47:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '880 భావప్రకాశనము నిశ్చిత మగును. కావున నను నాదధ్వని. దీని యుదాహృతి యిట్టిది. ఈ శ్లోకము శృంగార శ్రీకాశమున ననునాదధ్వనికై యుణాహృత మయినది. సర స్వతీకంఠాభరణమున నీ శ్లోక మున్నది. శా...'</comment>
      <origin>611068</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4573" sha1="k5jplw5sr5tuy2ep62c8apo9trg0g9w" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;880
భావప్రకాశనము
నిశ్చిత మగును. కావున నను నాదధ్వని. దీని యుదాహృతి యిట్టిది. ఈ
శ్లోకము శృంగార శ్రీకాశమున ననునాదధ్వనికై యుణాహృత మయినది. సర
స్వతీకంఠాభరణమున నీ శ్లోక మున్నది.
శాంత్యైవోస్తు కపాలదామ ఇగతాం పత్యుర్యదీయాం శిపిం
క్వానీ క్వాపి గణాః పఠంతి పదశో
నాతి ప్రసిద్దాడు రామ్.
విశ్వం సద్యతి, పశ్యతి ది.శ్రీమసామీ శిష్యతే శిష్యక
నాగై రాగిషు రంస్యతేఒత్స్యతి జగన్ని ర్వేద్యతి ద్యామిలి.
జగదధీశ్వరు డయిన శివుని కపాలదాను శాంతిసంధాయః మప్పగావుతః
ఆ కపాలలలాటమాలాగత మయిన లిపిని నంది మొదలగు ప్రమథగణములవా
రచ్చటచ్చట ప్రసిద్ధాక్షరములుగా లేనందున విదశః పదములు పదములుగా
పఠించు చున్నారు. ఆ సరస మిట్లున్నది. విశ్వం ప్రత్యతి జగముల సృజిం
చును. శ్రీతీం పద్యశి-భూమిని నహించును. అపాం ఈశిస్య - కటముల ఐశ్వర్యము
వహించును. నా గైః అశిష్యతే- వాయురూపుడగుట చే సర్పముచే భతి కు డగును,
రాగీషు రంస్య లే—విషయాసక్తులలో క్రీడించును. జగత్ అన్స్యతి జగమును భక్షిం
చును. ద్యాం నిర్వేథ్యశ్రీ -స్వర్గ మనుభవించును. ఇట్లందు నిరూపించుటచే,
బ్రహ్మాదు అని
మించినను శివుడ స్తమింప డని శివప్రభావము గోచరించును. ఇందు
నందిప్రభృతులు కపాలలిపిని పదళ పఠించుచున్నారను వాక్యార్థ సుభిధీయమానము.
ఇది యవి బ్రహ్మాదుల కపాలములని గోచరింప జేయుచున్నది. మహాభ్వోససంహా
రము కలిగినను శివు డనుపహితప్రభావుడె యని ఏకాకియై యుందునని గోచరిం
చును. ఈ ధ్వన్యమానము విశ్వం ద్రవ్యతీత్యాది పదార్థమున ననున్యూతమై
యనునదమున సున్నట్లు నిరూపితమగుటచే ననువాదధ్వని యని భోజు దనెను.
ఈభావముల నీ గ్రంథము సూత్రీకరించినది.
కపాలదామలిఖిత మయిన ప్రత్యత్యాదిపదాత్మక మయిన లిపిని గణ
ములు పఠించు చున్నారను వాక్యార్ధము అభిధీయమానము. దానినే సృష్ట్యాది
కర్తలగు దేవుల దామగమ్య మగును. ఇట్లీ ప్రతీత మయిన యర్థము శివుని
దేవాదిసంసరణము ప్రతీత మొనరించును. ఆ సంసరణముచే శివుని నిత్యత్వము
. ఏకత్వము స్వాతంత్ర్యము మొదలగునవి ప్రతీతము లగును. ఇట్ల వ్యజ్యమాన
మంతయు నఖిధీయమానమున ననుస్యూతమై యున్నది.
కావున ననువాద
ధ్వని యగును.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>k5jplw5sr5tuy2ep62c8apo9trg0g9w</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/392</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250519</id>
    <revision>
      <id>611069</id>
      <timestamp>2026-11-07T12:47:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'షష్టాధికారము 881 శివుని గరము నందలి కపాలమాలలోని కపాలములు బ్రహ్మ విష్ణు వరుణ నాంపు కామ యను దేవేంద్రులకు సంబంధించినవిగా గోచరించును. ఇచట కపాలమాల పంచవక్త్రృడయిన శివుని లలాటమా...'</comment>
      <origin>611069</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3425" sha1="7dpbl8ycs22hv3yar60ne60f65pz76m" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;షష్టాధికారము
881
శివుని గరము నందలి కపాలమాలలోని కపాలములు బ్రహ్మ విష్ణు
వరుణ నాంపు కామ యను దేవేంద్రులకు సంబంధించినవిగా గోచరించును. ఇచట
కపాలమాల పంచవక్త్రృడయిన శివుని లలాటమాల యని భావించుట తగునా?
నంద్యాదు. లిపిన స్తకము పరించిలి. శివుని మెడలోని కపాలమాల బ్రహ్మాదుల
దని భోజుడు స్పష్టముగ ననెను. ఇట్లనుట యుక్తము.
శమ ధమ్మిల వీనితో ఇద్యాదిర్వా నువాద కాకి
గ్రామేతి విధిరుపో యో వాక్యార్టోఒ భిహిత పురః,
మత్యం చ గోతి నిషేధో ఒనేన గన్యుతే
తేన సంకేతమామి స్తదనుస్యూతం ప్రతీయ
188
184
అనువాదధ్వని కొక యుదాహరణము నిరూపిత మయినది. ధ్వని
కారాది ప్రసిద్ధ మయిన వేరొక యుదాహరణ మిచట నున్నది. క్రమ ధార్మికే
వ్యాధిక మేని యనునాద భొజన సుగును.
స
భ్రమధార్మిక విస్త్రబ్ధం స శ్వాఒద్యమారిస్తేన
గోదా నదీ కచ్ఛ కుడుంగ వాసినా దృప్తసింహేన.
గోదానదీ నికుంజ
ని గోదా
ధార్మిక! నీ విచట నిశ్శంకముగా సంచరింపుము.
మున నివసిలను దృపసింహము ఆ శునకమును చంపినది. అచట మొదటగా
భ్రమయను విధి రూపమగు వాక్యార్ధము నిరూపిత మయినది.
ప్రదేశము నీకు పోదగినది కాదు. నీ విచట భ్రమింపవలదు. &quot;మా భ్రమ&quot;
అను నిషేధము గోచరించుచున్నది. దీనిచే నిది మా సంకేతభూమి యని భాసిం
చును. ఇది వాచ్యానుష్యతమై వ్యంగ్య మగుచున్నది. కావున నిది యను
నాదధ్వని లక్ష్యము.
లావణ్య సింధురిత్యాది ప్రతిశబ్దనిదర్శనం.
యతః సింధూతృలాద్యత్థాననుస్యూతః స్వనన్నపి.
త త్తత్సమానావయనా న్రూపాతీకయబోధకాన్
పృథగేవోప్పడితే స ఏవ స్యాత్ప్రతిధ్వనిః.
అర్థమగు ప్రతిశబ్దధ్వని కిది యుదాహరణము.
195
198
అభిధీయమాన&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>7dpbl8ycs22hv3yar60ne60f65pz76m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/393</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250520</id>
    <revision>
      <id>611070</id>
      <timestamp>2026-11-07T12:47:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '282 భావప్రకాశనము వాక్యార్థము కన్న పేరుగా నుండి గుహాదులలోని ప్రతిధ్వని వలె ననురూప మగు నర్థాంతరమును గోచరింప చేయునేని ప్రతిశబ్దధ్వని యని నిరూపితమె. లావణ్యనింధురపరై న హి 'కేయ...'</comment>
      <origin>611070</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3761" sha1="ka6ugk1wpp0qi0g43xtrvpjjf3cz9cy" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;282
భావప్రకాశనము
వాక్యార్థము కన్న పేరుగా నుండి గుహాదులలోని ప్రతిధ్వని వలె ననురూప
మగు నర్థాంతరమును గోచరింప చేయునేని ప్రతిశబ్దధ్వని యని నిరూపితమె.
లావణ్యనింధురపరై న హి 'కేయమిశ్ర
యత్రోత్పలాని శశినా సహ సంప్లవం తే.
ఉన్మజ్ఞతీ ద్విరదకుంతటీ చ యత్ర
యత్రాపరే కదలికాండమ్మణాలధండాలి.
చంద్రునితో గూడి యీదుచున్నవి.
ఇచటలావణ్యసింధువు వేరొకటి కలదు. ఇది యేమి ? ఉత్పలములు
గజకులకములు మునుగుచున్నవి. కదలి
కాండములు మృణాలదండములు వేకువిధముగా నున్నవే! దీనిలో వ్యంగ్యా
ర్థము వాచ్యము లగు సింధూత్సలాదులతో సనుస్యూతము కాదు. రూపాతి
శయబోధకము లగు త త్తత్సమానావయవములను వేరుగా నిరూపించుచున్నది.
అదియె ప్రతిధ్వని. ఇందు భోజుని ప్రతిపాదన మిట్లున్నది. ఉత్పలాదిశబ్దములకు
లోచనాడు లుప చేయనుులు, ఉత్పలాది శబ్దముల కుత్పలాదులు వాచ్యములు,
ఆపదములు లోచనాదులతో సాదృశ్యము బోధించునపై వర్ణనీయ పనితకు
చారుత్వోత్కర్షమును ధ్వనింప జేయుచున్నవి. అది వాచ్యము కన్న వేరుగా
నననుస్యూతముగా నుండుటచే ప్రతిశబ్దధ్వని యయినది.
భక్తి ప్రహ్వాయ దేశ్యాదావన నాదః ప్రతీయతే
విశేషణానాం తుల్యత్వాత్సామర్థ్యాత్కరశబ్దజాత్.
క్రియాసురితి వాక్యార్టో హస్తానుస్యూత మేవ యత్
అనునాదం ప్రజనయన్ రూపై పురుష రూపతామ్.
తేజస్వితాం చ ధ్వనయత్యననాదో ఒత్ర దృశ్యతే
197
198
శబ్దధ్వనియు రెండు విధములు. అందు అనునాదరూపధ్వని కిది
యుదాహరణము. మయూరుని సూర్యశతకములోని యీ శ్లోక మిట్లున్నది.
3
భ క్తి ప్రహ్వాయ దాతుం ముకులపుటకుటీకోటర త్రోడలీనాం
లక్ష్మీమాక్రష్టకామా ఇవ కమలవనోద్ఘాటనం కుర్వతే యే,
కాలాకారాంధకారాననపతిత జగత్సాధ్వపధ్వంసకల్యాః
కల్యాణం వః క్రియాసుః కిసలయరుచస్తే కళా భాస్కరస్య.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ka6ugk1wpp0qi0g43xtrvpjjf3cz9cy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/394</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250521</id>
    <revision>
      <id>611071</id>
      <timestamp>2026-11-07T12:48:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'షష్ఠాధికారము 888 ఇందు శబ్దశ క్తిస్వాశావ్యమున లభించు రెండు భావములు సంగ్రాహ్య ములు. కిసలయ కాంతి కల సూర్యపరణములు శుభ మాపాదించు గావుత. భ క్తి వినమ్రున కిచ్చుటకై మొగ్గల మాటున ను...'</comment>
      <origin>611071</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4340" sha1="27ftptnpf07pq512f7qdg4pcjve4yhj" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;షష్ఠాధికారము
888
ఇందు శబ్దశ క్తిస్వాశావ్యమున లభించు రెండు భావములు సంగ్రాహ్య
ములు. కిసలయ కాంతి కల సూర్యపరణములు శుభ మాపాదించు గావుత.
భ క్తి వినమ్రున కిచ్చుటకై మొగ్గల మాటున నున్న శోక నాకర్షించునపై యవి
కమలవనవికసన మాపాడించు చున్నవి. ఆ కిరణములు చీకటిలో చీకాకుపడు
లోకుల వ్యాకులము పోగొట్టునవిగా నున్నవి. రెండవథావ మిట్లు పరిగ్రా
హ్యము. భాస్కరు డను చొరవీరుని కరములు మీకు బంగారము కూర్చు
గాపుత. తన్ననుసరించి యుండు భ క్తివినమ్రున కిచ్చుటకై భవన కోడము
లలో దాచి యుంచిన సంపదకు పై యుద్ఘాటన మొనరించు కరములు కాలాంధ
కారమున సంచరించువారి సాధ్వసధ్వంస సమర్థములుగా నున్నవి.
దీనిలో భాస్కరకరములు కల్యాణ మాపాదించు గావుత మను
వాక్యార్థము కరశబ్ద స్వాభావ్యమున శిశజయకు చీత్యాది సర్వవిశేషము
సాధారణములుగా నుండుట వలనను హస్తరు పార్ధమున నమనాదము కలుగ
చేయుచున్నది. భాస్కరభగవానునకు తేజోరూపత్వము పురుషరూపత్వమును
ధ్వనింపజేయుచున్నది. ఈ యుభయము నాచ్యామ స్యూతమె యయినందున
నను నాదధ్వని. ఇట్టి భావ మిచటి కారికలలో గ్రాహ్యము.
విశేషణముల తుల్యత్వము వలన కరశబ్దజన్య మయిన సామర్థ్యము
వలన క్రియాసుః అను వాక్యార్ధము హ స్తిరూపారానుస్యూతముగనె అనునాదా
త్మకార్ధమును ప్రకాశింప జేయుచున్నది. సూర్యునందు పురుషరూపత్వమును
తేజస్విత్వమును ధ్వనింపజేయుచున్నది కావున నినునాదధ్వని యయినది.
దత్తానందేతి వాక్యాదౌ ప్రతినాదధ్వనిర్య'థా.
విశేషణానాం తుల్యత్వాత్సామర్థ్యాదవీ యో గిర
ప్రతిశబ్దం ప్రజనయన్దేనుషు స్వవిశేషణై 1.
మాహాత్మ్యం ధ్వనయత్యాసాం ప్రతినాదో భవేత్తతః
శబ్దధ్వనిర్ద్విధా భూతః శబ్దాదేవానగమ్యతే.
199
200
201
&quot;దత్తానందాః ప్రజానాం&quot; అను పద్యమున శాబ్ద మయిన ప్రతివాద
ధ్వని యున్నది. పూర్వశ్లోకము నందు వలె విశేషణముల తుల్యత్వ మున్నది.
శబ్దసామర్థ్య మున్నది. స్వవిశేషణములచే ధేనురూపార్థమునందు ప్రతిశబ్దము
నుత్పాదింప జేయునదై సూర్యకిరణముల మాహాత్మ్యమును ధ్వనింపజేయుచున్నది.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>27ftptnpf07pq512f7qdg4pcjve4yhj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/395</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250522</id>
    <revision>
      <id>611072</id>
      <timestamp>2026-11-07T12:48:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '984 భానప్రకాశనము కావున నిదిప్రతినాదాత్మక మయిన ధ్వని, శబ్దధ్వని ద్విధాభూతమై శబ్దము వలన నె యవగత మగుచున్నది. ఇట్టి యీ గ్రంథకారికాథానము గుర్తించునటకు శృంగారప్రకాశము నం దుదాహ...'</comment>
      <origin>611072</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3856" sha1="2tw34cmch6imx60z87042l4t5pvb0dl" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;984
భానప్రకాశనము
కావున నిదిప్రతినాదాత్మక మయిన ధ్వని, శబ్దధ్వని ద్విధాభూతమై శబ్దము
వలన నె యవగత మగుచున్నది.
ఇట్టి యీ గ్రంథకారికాథానము గుర్తించునటకు శృంగారప్రకాశము
నం దుదాహృత మయిన శ్లోకమును తద్భావమును ఈశ్సమన్వయము నీ విధ
ముగా దెలియదగును.
దత్తానందాః ప్రజానాం సముచితసమయాక్లిష్టసప్లై సయోభిః
పూర్వాహ్ల విప్రకీర్ణా దిశి ది విరమత్యహ్ని సంహారభాజ
దీప్తాంశోర్దీర్ఘ దుఃఖప్రభవభవభయోద స్వదుత్తావనావో
గావో హా పావనానాం పరమపరిమితాం ప్రీతిముత్పాదయంతు.
ఈ శ్లోకమున గూడ శబ్దశ క్తిస్వాకావ్యమున భాసించు భావధ్యయము
నీ విధముగా గుర్తించునది. సూర్యదేవుని కిరణములు పరిపూత అయిన వారలకు
నపరిమిత మయిన ప్రీతిని సంపాదించు గొవుత, ఆ కిరణములు తగిన సమయమున
సృజించిన జలములచే ప్రజల కానంద మిచ్చునవి. పూర్వాహ్లమున దిశదిశలలో
వ్యాపించినవి, సాయంసమయమున నువసంహృతము అయినవి, దీర్ఘ దుఃఖసంజాత
మయిన సంసారభయమును సంహరించునవిగా నున్నవి.
&quot;రెండవ భావ మీ విధమున నుండును. గోవులు పరిపూతులయిన
మితిని సంపాదించు గావుత. ఆ గోవులు సముచిత
సమయమున
నక్లిష్టముగా క్షీరముల నిచ్చి ప్రజల కానంద మిచ్చుచున్నవి. పూర్వాహ్లమున
దిశలలో దిరుగులాడి సాయంసమయమున శాలకు జేరుచున్నవి. సంసారమున
దుఃఖభాజను లగు వారిని పై తరణినది దాటింప చేయుటకు నావలుగా నున్నవి.
ఇచట స్తూయమానము లగు నూర్యకిరణములు శబ్దక క్తిస్వాభావ్య
మున, తుల్యవిశేషణ యోగమున ధేనువు లందు ప్రతివాదము కలుగజేయు
చున్నవి. ధేనువులందును విశిష్టమగు మాహాత్మ్య శేషమును ప్రతిధ్వనింప
జేయుచున్నవి.
తాత్పర్య మను మూడవ సంబంధము యొక్క నిరూపణోపక్రమ
మున సూచితము అయిన అభిధేయ ప్రత్యాయ్య ధ్వనిరూపములు నిరూపితము
అయినవి. ఈ యంశమున మీమాంసింపదగిన విషయము మిగిలి యున్నది.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>2tw34cmch6imx60z87042l4t5pvb0dl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/396</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250523</id>
    <revision>
      <id>611073</id>
      <timestamp>2026-11-07T12:48:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'పష్టాధికారము 885 ధ్వని యని తాత్సర్య మని రెండుపదము లిచట సూచితములు, ధ్వని తాత్ప ర్యములకు భేదము కలదని కొంద రందురు. వాని కభేదమె యున్నదని కొంద రందురు. ఇట్టి మతద్వయమునకు సామంజస్యమ...'</comment>
      <origin>611073</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4025" sha1="c53kx23i7rjwcit5nf3z0jtbbzhyf0w" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;పష్టాధికారము
885
ధ్వని యని తాత్సర్య మని రెండుపదము లిచట సూచితములు, ధ్వని తాత్ప
ర్యములకు భేదము కలదని కొంద రందురు. వాని కభేదమె యున్నదని కొంద
రందురు. ఇట్టి మతద్వయమునకు సామంజస్యము సూచింపవలసిన యావశ్యకత
యున్నది. ఈ పర్యాలోచనమున కీ ప్రఘట్టార్థ మావశ్యకము,
సా
ధ్వని శ్వర్యయ్యో కై శ్చత్పృథ క్తం క్యథకే బుధై :
&quot;అప్రతిష్ఠమవిశ్రాంతం స్వార్థే యత్సరతామిదమ్,
వాక్యం విరాహతే తత్ర న్యాయ్యా తత్పరతా ఒస్య సా
యత్ర తు స్వార్థ విశ్రాంతం ప్రతిష్ఠాం తావదాగతమ్,
తత్ప్రనిరృతి న తస్మాత్సర్వత్ర ధ్వనినా స్థితిః&quot;
ధ్వని శాశ్పర్యయో ర్భేదం కేచిన్నేచ్ఛంతి తన్మతే.
సమానలక్షణత్వాచ్ఛ తయోర పృథక్ స్థితిః
ఉక్తం చకాకా రైశ్చ తయోరైక్యం ప్రతి క్వచిత్.
“పతావరైన విశ్రాంతిస్తాత్పర్యస్యేతి కింకృతమ్
యావత్కా.ర్యప్రసారిక్వాత్తాత్పర్యం న కులాధృతమ్.”
202
208
204
205
206
ఇచటి భావార్థని వేచనమునకు ముందుగా శృంగారప్రకాశము నందలి
విశేషమును, దశరూపకము నందలి విషయసంపదను గుర్తించుట యావశ్యకము.
భోజశృంగారప్రకాశములో నిట్లున్నది.
వ
“శాత్పర్యమేవ నచసి, ధ్వనివ కావ్యే&quot; నూటలో తాత్పర్యమె
కావ్యమున ధ్వనియై యాస్వోద్యమని యున్నది. కావ్యవిషయముగా నున్న
ధ్వని వచోవిషయముగా నున్న తాత్పర్యము - ఈ ద్వయమునకు భేదమేమి?
శాస్త్రమున నవక్రవచన ముండును. లోకమున నది యుండును. అర్థవాదా
దులలో పక్రవచన మున్నది. అది కాన్యము. వక్తృవాక్యమున భాసించు నభి
ప్రాయసర్వస్వము తాత్పర్యము. ఆది యర్థధర్మము. ధ్వని శబ్దధర్మము.
సౌభాగ్యము వలె తాత్పర్య మాంతరగుణము. వాగ్దేవిలావణ్యము వలె ధ్వని
బాహ్యము. ఇవి దగ్గరగా నున్నందున ద్వయమున ద్వయము నేన్ను చురు.
సురఖివై శాఖములను నుధుమాధవము అందుకు కదా ! ఇది ధ్వని తాత్పర్యముల
భేదము, సత్యమే. ఇప్పటికీ నిది నిదర్శనమున ప్రతిపాదికము కాడొ ? అయి
నచో వినవలయును. ప్రతిపాదింతుము.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>c53kx23i7rjwcit5nf3z0jtbbzhyf0w</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/397</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250524</id>
    <revision>
      <id>611074</id>
      <timestamp>2026-11-07T12:48:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '888 భావ ప్రకాశనము అనంతర గ్రంథ మంతయు కావ్యమున ధ్వనియని గ్రహింపదగును. వచనమున తాత్పర్యము రెండు విధములు - శాస్త్రమున నొకటి లోకమున నొకటి. ఆస్తోపదేశ రూపమగు నాగమము శాస్త్రము. దానిక...'</comment>
      <origin>611074</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4729" sha1="sq5o2t1hpzgb2h9cwnvg77svxj2amlj" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;888
భావ ప్రకాశనము
అనంతర గ్రంథ మంతయు కావ్యమున ధ్వనియని గ్రహింపదగును.
వచనమున తాత్పర్యము రెండు విధములు - శాస్త్రమున నొకటి లోకమున
నొకటి. ఆస్తోపదేశ రూపమగు నాగమము శాస్త్రము. దానికై ప్రత్యాత్మ
వేదనీయమగు ప్రత్యక్ష మ వేడితము. ఆగము ప్రత్యక్షములకు సహకారముగా
లోకమును ప్రమాణము. వివక్షినార్థమునకు ప్రమాణ త్రయమున ప్రతిపాదన
ముండును. అది నాక్యార్థము. ప్రతిపాద్యుడగు పురుషుడు అప్రతివస్నుడు.
విప్రతిపన్నుడు సంశయిశుడుగా నుండును. ఆతునానాతురులలో భోజన మనా
తురుడె గ్రహించునట్లు ప్రకృతమున గూడ గ్రాహ్యము. అప్రతిపన్నుని యను .
రోధమున విప్రతిపన్న సంశయితులకును ప్రథమముగా నాగమమే నిరూపితము.
విప్రతిపన్నుడు సంశయితు నాగమము మానింపడు. వారికై సర్వప్రమాణ
బలీయనుగు ప్రత్యక్ష ముపన్యసించదగి యుండును. విప్రతిపన్నుడు వైయాత్య
మున ప్రత్యక్షమును గూడ నాదరింపడు. కావున వాని శాసనమునకై బ్రహ్మాస్త్ర
రూపము సార్వలౌకికము నగు యుక్తి కావలెను. ప్రమాణత్రయోపన్యాస
హేతువుగా నుండునది వక్త్రభిప్రాయము. ప్రమాణత్రయోపన్యాసమున
సాంఖ్యదర్శనాశ్రయమున నిది సద్రూపముగనె ప్రతీతమగును. సాంఖ్యులు
ప్రత్యక్ష మనుమాస మా ప్రవచన ముని ప్రమాణోపన్యాసక్రమ మాచరించుట
యున్నది. ఇంచాగమమును మొదట చెప్పుటలో శాశ్పర్యమేమి? అప్రతిపన్నాను.
రోథమున నాగమమునే మొదట చెప్పవలసి వచ్చినది. &quot;అవ్యదప్యుచ్యతే&quot;
వేరొక హేతువును కలదు. “న తథా పదార్థః ప్రత్య షేణ ప్రతీయమానా,
స్వదంతే, యథా వాగ్మిసొం వశోఖిరావేద్యమానాః” “వక్తల వచనములచే
నా వేద్యమానము లాస్వాద్యమానము లగునట్లు ప్రత్యదముగ ప్రతీతములగు
సదార్థము లాస్వాద్యమానములు కాజాలవు.&quot; అని యాగమమును మొదట
చెప్పుటచే సూచిత మగును. &quot;మేము సర్వధా సాంఖ్య దర్శనాశ్రయులము
గాము.&quot; అనియు ప్రమాణవ్యుత్ప్రమమున ప్రతిపాదిత మగును. &quot;సాహిత్యస్య
సర్వపార్ష దత్వాత్&quot; సాహిత్యము సర్వో తీర్ణము కదా! శాస్త్రీయవచన నిరూపణ
సర్వోతీర్ణము
మున నిట్లున్నది. ఇట్లే లౌకికవచనమునగూడ అభిధీయమానము ప్రతీయమా
నము నగు తాశ్పర్యమును పర్యాలోచన మొనరింపవలెను. ఇంక నీ విషయ
ఘున న పేషితమును నా శృంగారప్రకాశమున జూడనగును. ఇప్పటికె యిది
విస్తృత మయినది,&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>sq5o2t1hpzgb2h9cwnvg77svxj2amlj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/398</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250525</id>
    <revision>
      <id>611075</id>
      <timestamp>2026-11-07T12:56:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'షష్ఠాధి కారము 287 ధ్వని తాత్పర్యములకు పార్థక్యము కలదనుటలో భోజభావము నిరూపిత మయినది. ధనంజయధనికుల భావ మించట సమాలోచనీయము. అందలి తాత్పర్యనిరూపిక వచనము లిం దుల్లీ భారము అయినవి....'</comment>
      <origin>611075</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4522" sha1="mmf7skl3t06jtf62eg2iabkzguqajyk" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;షష్ఠాధి కారము
287
ధ్వని తాత్పర్యములకు పార్థక్యము కలదనుటలో
భోజభావము
నిరూపిత మయినది. ధనంజయధనికుల భావ మించట సమాలోచనీయము. అందలి
తాత్పర్యనిరూపిక వచనము లిం దుల్లీ భారము అయినవి. అందలి కారిక లిందున్నవి.
ధనంజయుడు. దశరూపకరచయి; ధనికుడితని సోదరుడు. ఇతడు దశరూపక
మునసు ఆలోకమను సమన్యయాత్మక వ్యాఖ్య రచించెను.
ఇద్దరి భావము
లేక విధముననున్నవి. సోదరులు వ్యంజనావృత్తి నిషేధింతురు. తాత్ప
ర్యముచే సర్వము గమ్యమందుకు ధనికుడు రసనిష్పత్తి విషయమున
ఈ నాదము నిరూపించి ఖండించెను. రసాదులకు కావ్యముతో వ్యంగ్యవ్యంజక
భావము లేదని భావ్యభావకసంబంధ మున్నదని భావనాక్రియావారి మతానుసార
మున నిరూపించెను. కావ్యమున భావ్యభావక సంబంధము నె స్థాపించెను. &quot;ధ్వని
వేరు తాత్పర్యము వేరు&quot; అను వారము చూపి ధనికుడు సర్వము తాత్పర్య
రూప మనెను. భేదవాడ మ భేద వాదము ధనికవాచమున నున్నదని శారదా
తనయుడు భావించి యీ ప్రతిపాదన ముపక్రమించెను. ఇక నిందలి కారికల
యర్ధము నిట్లు భావించునది.
ధ్వని తాత్సర్యములకు కొందరు పృథక్త్వము చెప్పుదురు. వాక్యము
స్వార్థమున నప్రతిష్ఠమై యని గ్రాంతమై యన్యార్థపర సుయినచో నచట
తాత్పర్య మకుట న్యాయ్యము. ఎచట వాక్యము స్వార్థవిశ్రాంతమై స్వస్వరూప
మున ప్రతిష్ఠను పొందినదై యన్యార్థమున ప్రసారము పొందునో యచట నంతట
ధ్వని స్థితి కలది యగును. ఇట్లు కాత్పర్యమునకు ధ్వనికి భేదము కలదు.
&quot;విషం కుండ్వ చాస్య గృహే భుంక్టా&quot; యసు స్థలమున విష
భక్షణ నియోగపరమగు నర్థమున వాక్యమునకు విశ్రాంతి లేదు. విషథత
ణార్ధము వాక్యార్థము కాదు. ప్రధానవాక్యార్థపరముగనే వాక్యము ప్రవరించును.
కావున నిట్టి స్థలములందు తాత్పర్యము.
రసప్రతీతి కల స్థలములందు వ్యంగ్యమునకు వాక్యార్థత్వము లేదు.
వ్యంగ్యము తృతీయక విషయము. వాక్యార్థము ద్వితీయక జావిషయము,
ద్వితీయకథలో విశావాది ప్రతిసత్తియె కాని రసావగతి లేదు. కావున ధ్వని
తాత్పర్యములకు భేదము కలదు.
వారి మత
ఇట్టి ధ్వని తాత్పర్యముల భేదమును కొందరంగీకరింపరు
మున ధ్వని తాత్పర్యములకు లక్షణము సమానము. దానికి పృథక్సితి లేదు.
B (43)&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>mmf7skl3t06jtf62eg2iabkzguqajyk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/399</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250526</id>
    <revision>
      <id>611076</id>
      <timestamp>2026-11-07T12:56:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '886 భావప్రకాశనము దశరూపక టీకాకారుడు ధనికుడు (నాట్య వేంటికాకారు డయిన కట్టనాయకుడో!) ధ్వని తాత్పర్యముల కొకచో నైక్యము నిరూపించెను. తాత్పర్యమునకు క్రియాకారక సంసర్గాత్మక మయిన వా...'</comment>
      <origin>611076</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4165" sha1="g4tuoqsc3w9j9k4ccgbsyub4s9f33l3" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;886
భావప్రకాశనము
దశరూపక టీకాకారుడు ధనికుడు (నాట్య వేంటికాకారు డయిన కట్టనాయకుడో!)
ధ్వని తాత్పర్యముల కొకచో నైక్యము నిరూపించెను.
తాత్పర్యమునకు క్రియాకారక సంసర్గాత్మక మయిన వాక్యార్థకత
యందే విశ్రాంతి యుండు ననుటలో నిమి
త్తమేమి? తాత్పర్యము యావత్కార్య
ప్రసారము కలది
కావున తులాధృతము కాదు. తాత్పర్య మింతవఱకే
ప్రసరించును; ఇటుపై ప్రసరింపదు - అనుట యుక్తము కాదు.
మునకు నిశ్చిత మయిన యవధి లేదు. కాత్పర్యము వక్త కభిలషిత మయిన
ప్రయోజనము-కార్యము సిద్ధించు వలకు ప్రసరించును. వక్తృవివత సిద్ధించు
పర్యంతము తాత్పర్యము వ్యాపించును. పౌరుషేయ వాక్యము వివక్షాపర
తంత్రము. కావ్యమునకు వక్త్ర భి వేశతాత్పర్యమునె నిశ్చయింపవ లేను. తాత్ప
ర్యము ద్వితీయకథలో విశ్రాంత మగునని నియమము
పర్యంతము తాత్పర్యవ్యాప్తి యున్నది. ధ్వనియు సిట్టిది.
ర్యములకు భేదకథన మావశ్యకము కాదు.
ధ్వనితాత్పర్యయోర్భేదో బ్రాహ్మణ బ్రహ్మచారివత్
తదనాంతర భేదో హి ప్రాయేణ వృథగుచ్యతే.
లేదు.
కావున ధ్వనికాత
207
బ్రాహ్మణబ్రహ్మచారులకు వలె ధ్వనికాత్పర్యములకు భేదము భావిం
చునది. బ్రాహ్మణుడు బ్రహ్మచారి గృహస్థ వానప్రస్థ సన్యాసి భేదములు కలవా
డగును. తాత్పర్యము అభిధీయమానము ప్రతీయమానము ధ్వనిరూప మను
భేదములు కల దగును. బ్రహ్మచారి బ్రాహ్మణాతిరిక్తుడు కాడు. ధ్వని కార్ప
ర్యాతిరిక్తము కాదు. బ్రహ్మచారి బ్రాహ్మణుడె. ధ్వని తాత్పర్యమె.
సామాన్యముగా తరవాంతర భేదము వేరుగా నిరూపిత మగుచున్నది. భోజుడు
శృంగారప్రకాశములో నీ యంశము నీ విధముగా జెప్పెను.
తాత్పర్యమేవ చ ధ్వని రేవ కావ్యే
సౌభాగ్యమేవ గుణసంపద వల్లభస్య
లావణ్యమేన వపుషి స్వద లేఒంగనాయాః
శృంగార ఏవ హృది మానవతో జనస్య.
208
వచనమున తాత్పర్యమె యాస్వాద్యము. కావ్యమున ధ్వనియె
యాస్వాద్య మగ్గును. వల్లభుని గుణసంపదలో సౌభాగ్యమె సంభావ్యము.
ఆంగనాదేహమున లావణ్యమె రస్యము. అభిమానము కలవాని హృదయ&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>g4tuoqsc3w9j9k4ccgbsyub4s9f33l3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/400</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250527</id>
    <revision>
      <id>611077</id>
      <timestamp>2026-11-07T12:56:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'పధికారము 889 మున శృంగారమే యాస్వాద్యమాన మగును. వచఃకావ్యములలో తాత్పర్య ధ్వను లున్నవి. సామాన్యముగా వాక్యమున తాత్పర్యమె. వక్రజావిచ్ఛిత్తి కల కావ్యమున ధ్వని యున్నది. ఆతో ధ్వన్య...'</comment>
      <origin>611077</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3782" sha1="pt1xl6hcsz9s4wwoats4ebvllkzcrtw" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;పధికారము
889
మున శృంగారమే యాస్వాద్యమాన మగును. వచఃకావ్యములలో తాత్పర్య
ధ్వను లున్నవి. సామాన్యముగా వాక్యమున తాత్పర్యమె. వక్రజావిచ్ఛిత్తి
కల కావ్యమున ధ్వని యున్నది.
ఆతో ధ్వన్యాఖ్యతాశ్పర్య గమ్యమాసత్వతః స్వతః
కావ్యే రసాలంకారాది; వాక్యార్థి భవతి ధ్రువమ్.
ఏవం త్రిరూపం తాత్పర్యం త త్తత్తాత్పర్య వేదిఖి ?
వక్షృద్వారా వాక్యధర్మ ఏవేతి పరికి వ్యతే.
209
210
కావున కావ్యమునందు రసాలంకారాదికము వాక్యార్ధ మగును. ధ్వని
యను తాత్పర్యమున గమ్యమాన మగుటచే నది వాక్యార్థము. ధ్వన్యమానము
వస్తు వలంకారము రస మని త్రివిధముగా మండగా నిందు రసము ధ్వన్యమానమె
కావున వాక్యార్థ రూపము కాదు. విభావాది సంసర్గాత్మకమే వాక్యార్థము. రసము
విభావాది సంసర్గమును ధ్వస్యమానము. వస్వలంకారములు ధ్వన్యమానము అయి
నను వాక్యార్థ విశ్రాంతములు నగును. గుణిభూతవ్యంగ్యములుగా నెన్నదగిన
రసవదాద్యలంకారములును వాక్యార్థరూపము లగును.
ఇట్లు కాత్పర్యవేదులు తాత్పర్యము త్రిరూప మనిరి. తాత్పర్యము
వ వక్తృద్వారమున వాక్యధర్మమే యని కీర్తిత మయినది. శాస్త్రగహన మయిన
యీ విషయ మింక నాశరముల నుండి గ్రాహ్యము. te యనంతరము
రో *ద్దిష్ట ప్రకారమున ప్రవిభాగ సంబంధమునకు నిరూపింపవలెను.
అర్థస్యైతావరః శబ్ద ఏతావానలమిత్యయం
ప్రవిభాగోఒర్థథా గేషు శబ్దభాగ విభాగతా.
మహావాక్యార్థ దేహస్య య ఏవానయవాః స్మృతాః
తే చానాంతర వాక్యార్థ న్తిత్ర తత్రయథాక్రమమ్.
మహావాక్యస్యావయవభూతా వాంతర వాక్యథాక్
విభాగః ప్రవిభాగః స్యాత్పదానామవ్యవాంత రే.
వాక్యే పదార్థేషు పదే ప్రకృతిః ప్రత్యయ ఈ
తదర్థేషు విభాగో యః ప్రవిభాగ ఇతీరితః.
అపి యద్వ్యతి రేకేణ నిష్కృష్టం ప్రవిభాగతః
ప్రత్యాయనం పదార్థానాం సదేన ప్రథమం తతః.
211
212
218
214
215&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>pt1xl6hcsz9s4wwoats4ebvllkzcrtw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/401</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250528</id>
    <revision>
      <id>611078</id>
      <timestamp>2026-11-07T12:56:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '840 విష రైన శాత్సర్యం ప్రవిభాగ ఇతి క్రమాత్ ఏవం రణేచానురూప్యం వక్తృద్వారా నిరూప్యతే. శబ్దము చాలును - భావప్రకాశనము 216 ఇంతటి యర్థమునకు ఇంతటి ఉద్దము చాలును; ఈ యర్ధమున అను విధమున న...'</comment>
      <origin>611078</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4379" sha1="ke8vm2r7ig92cyxizmzj0kxttrsziky" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;840
విష రైన శాత్సర్యం ప్రవిభాగ ఇతి క్రమాత్
ఏవం రణేచానురూప్యం వక్తృద్వారా నిరూప్యతే.
శబ్దము చాలును
-
భావప్రకాశనము
216
ఇంతటి యర్థమునకు ఇంతటి ఉద్దము చాలును; ఈ యర్ధమున
అను విధమున నర్థభాగము లందు శబ్దభాగవిభాగముండుట
ప్రవిభాగ మని యందురు. మహా వాక్యార్థ దేహమున శేనేవి యవయవములుగా
ప్రఖ్యాతము లయినవో యని యవాంతర వాక్యార్థములుగా నా యా స్థలము
లందు గోచరించు చున్నవి. మహావాక్యమున కవాంతరవాక్య మనయనము.
అది దాని విభాగము. అవాంతర వాక్యములలో ఓదములు అవయవములుగా
నున్నవి. అది ప్రవిభాగము. మహావాక్యార్ధమున నవాంతర వాక్యార్థము అందు
పదార్థము ప్రవిభాగపదమున వ్యవహార్యము. పదమున ప్రకృతి ప్రశ్యయము ప్రతి
భాగమె. తదర్ధముల విభాగము ప్రవికాగమే. గ్రభాగతః త్రివిభాగము సరిగ
లేకపోయినచో నిష్కృష్టముగా పదార్థముల ప్రత్యాయనము- ప్రతిపత్తి కలుగదు.
కావున పదమునందు నట్టిపరిజ్ఞానము కలుగుటకై విషథ తాత్పర్యము ప్రవిభా
గము వక్తృద్వారముననే నిరూపిత మగును. ఇట్లే కబ్దమున నా సురూప్యమును
వక్తృద్వారమున నిరూపిత మగును.
airo
అప్రసక్తము కాని యీ విషయము నిచట సంభావించ వలెను. పద
మున వాక్యమున ప్రబంధమున గాని ఈ శబ్దమున కి యర్థము, ఈ యర్థమును
శబ్దము అని
1.శ్రీ ప్రార్థములకు పరస్పరము సంబంధించిన విధముగా వేరు
వేరుగా నిర్ధారణ మొనరించుట ప్రవిభాగము. ఈ ప్రవిభాగ మన్వయ, వ్యతిరేక
ములచే &quot;రెండు విధములు, అత్యంత సంసృష్టము అగు పదార్థముల ప్రవీభాగ
మున నన్వయవ్యతిరేకముల కన్న వేరొక హేతు వుండదు.
లోకమున బధిరు డయినను కంటితో చూచును. చెవి యున్నను
కన్ను లేని వాడు కానడు ఇట్లన్వయవ్యతి రేకములచే కన్నులు చెవు లున్నప్పుడు
రూపాలోకము 'నేత్రముననే కలదని శ్రోత్రమునకు లేదని వ్యవస్థాపిత మగు
చున్నది. ఇట్లే శబ్దశాస్త్రమున గూడ నున్నది. సుఖంతములు తిజంతములు
నయిన పదములలో అర్థములు శబ్దములు అత్యంతము సంసృష్టములై యున్నవి.
ప్రకృతి ప్రత్యయములు మిథః సంబంధించి యుండును. ఇట్టి వానికి అన్వయ
వ్యతి రేకముల వలన నె ప్రవిభాగము సంపాదింప వలెను.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ke8vm2r7ig92cyxizmzj0kxttrsziky</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/402</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250529</id>
    <revision>
      <id>611079</id>
      <timestamp>2026-11-07T12:57:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'షష్టాధికారము 841 అన్వయన్యతి రేకములు క్షవిథాగమును సంపాది పగలవా ? అని యర్థ వత్త నాపాదింప గలవా ? శబ్దారకుల కవకారిక మన సామర్థ్యము అన్వయ వ్యతిరేకములచే ప్రవిభక్త మగును. బహుశబ్దము...'</comment>
      <origin>611079</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4804" sha1="pgekp4vk875o1rrijejciqjauyf8vxr" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;షష్టాధికారము
841
అన్వయన్యతి రేకములు క్షవిథాగమును సంపాది పగలవా ? అని యర్థ
వత్త నాపాదింప గలవా ? శబ్దారకుల కవకారిక మన సామర్థ్యము అన్వయ
వ్యతిరేకములచే ప్రవిభక్త మగును. బహుశబ్దము లేకార్థములుగా నున్నవి.
శబ్ద మొకటి బహ్వర్థముగ నుండును. నియమముగ నొక శబ్ద మొక యర్థము
నవె యున్నచో ప్రవిభాగము కుదురును. శబ్దము అనేకము లేకార్థమున
నుండుట, ఒక శబ్ద మ నేకార్థ మగుట యున్నది కదా! ప్రకృతి ప్రత్యయార్థ
విభాగమున నన్వయవ్యతిరేశములు నిమిత్తము లగునా ? అయిన, ప్రకృతియే
సర్వార్థ మిచ్చును. ప్రత్యయ మేని సర్వార్థ కరము. రెండును రెండర్థములను
చెప్పును. అప్పు ధరపత్త సిద్ధము కాదా? కొద్దిమను అర్థపత్త సిద్ధింన దీని
యనము. ఆ యస్వయవ్యతి రేకము ఒండపు అప్పుడిది ప్రకృత్యర్థ మని యిది
ప్రత్యయార్ధ మని యెట్లు తెలియును? అన్నియు ప్రృత్యర్థము లని యన్నియు
ప్రక్యయార్థములని సామాన్య*బ్దము యగును. సామాన్యశబ్దము విశేషము
ప్రకరణము లేక విశేషార్థముగ నుండవు ప్రరకాదులు లేకున్నను స్వరావతః
ఒక యర్థము గోచరి : చినచో సామాన్య శబ్దము ము ప్రకృతి ప్రకృత్యర్థమున
నున్నది; ప్రత్యయము ప్రత్యయార్థమున నున్న దందుము. కావుని నన్వయ
వ్యతిరేకములచే శబ్దము అర్థములు వ్యవస్థితములు, అన్వయవ్యతిరేకముల వలన నె
వ్యావహారిక మయిన యర్థనత్త యున్నది. శబ్ద ముత్తర కాలమున నర్థము
త్యజింపదు గ్రహింపదు. శబ్దము త్రివిధము: నివర్త్యము- అన్వాఖ్యేయము-
ప్రతిపాదకము నని. దీనిలో నధర్మ హేతువగు నవిభ్రంశము నివర్త్యము. ధర్మ
హేతువు లోక వేదముల ప్రయోగార్హ మన్వాఖ్యేయము ప్రకృతి ప్రత్యయాది
విభాగకల్పనచే స్వరూపబోధ మొనరించునది ప్రతిపాదకము. దానికై యన్వయ
వ్యతిరేకములు లేకున్నను వ్యవస్థకై కల్పితము అయినవి.
అవి శాస్త్రార్ధన్యవ
హారనిబంధనము లగుచున్నవి. అన్వయవ్యతిరేకములు లేకున్న శాస్త్రవ్య
హార మసుకరము. ఇది భోజభాష.
శబ్దార్థసంబంధము త్రిస్కంధము కాగా ప్రథమస్కంధము నందలి
వృత్తి విపత్పర్య ప్ర భాగములు సావష్టంభమ్యుంగా నిరూపితము అయినవి.
రెండవ స్కంధములోని వ్యరేఖా సామర్థ్యాన్వ యైకార్ధ బావముల నిపుడు నిరూ
పింప వలెను.
సా వ్యపేణా పదార్థానా మాకాంక్షా యా పరస్పరం
యా చ క్రయాకారకాదిభా
వేగాన్వయ యోగ్యరా.
217&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>pgekp4vk875o1rrijejciqjauyf8vxr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/403</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250530</id>
    <revision>
      <id>611080</id>
      <timestamp>2026-11-07T12:57:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '852 వాళ్యే పదపదార్థానాం తత్సామర్థ్యమితీతమ్ పరస్పరస్య గ్రథనం సదానామన్వయః స్మృతః. స క్షీరనీరవత్క్వాస్ తిలతండులమత్క్వచిత్ పొంసూచక వదస్యత్ర దృశ్యలే బహుధాన్వయ. అవిభాగేన భవన...'</comment>
      <origin>611080</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4286" sha1="tfk2hlcuqmsksh8zeip1qfxsnj7liti" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;852
వాళ్యే పదపదార్థానాం తత్సామర్థ్యమితీతమ్
పరస్పరస్య గ్రథనం సదానామన్వయః స్మృతః.
స క్షీరనీరవత్క్వాస్ తిలతండులమత్క్వచిత్
పొంసూచక వదస్యత్ర దృశ్యలే బహుధాన్వయ.
అవిభాగేన భవనమేకార్థ భావ ఇవ్యతే
అనేనై న ప్రకారేణ వ్యాఖ్యాతా ము క్తకాదయః.
భావప్రకాశనమే
21
211
220
సదార్ధములకు పరస్పరము క్రియా కారకాదిభావమున &quot;లి యన్వయ
యోగ్యతారూపమయిన యాకాండ వ్యపేక్ష యనబరగును. ఒక పదమునకు
పదాంతరములో గల యవ్వన యోగ్యత యని భావము. ఆకాంతారహిత
మయిన వాక్యము ప్రమాణము కాదు. గౌరళ్వంః పురుషో హ స్తీత్యాది వాక్య
మున పదములకు పరస్పర మన్వయము లేనందున ప్రామాణ్యము లేదు. సాపేక
శబ్దశక్తి ప్రకాళి నును పేరుగల శృంగారప్రకాశము లోని యష్టము ప్రకాశమున
వ్యపేక్షా నిరూపణమున భోజప్రతిపాదన మిట్లున్నది. పదార్థముల కితకితర త
త్యాకాండ యె వ్య పేడ. ఇది సన్నిహిత యోగ్యమున నుండును. సన్నిహితము
యోగ్యము కాకున్న వ్యవహిత మునను యోగ్యమునే యపేక్షించును.
ఈ వ్య వేద సంక్షేపముగా త్రివిధము - అభిధానికి నైయాయికి
నైషేధకి యని, ఇదాభిధానికి శ్రుతి-సమాఖ్యా-వాక్య-వికల్ప సముచ్చయ. అతి
దేశాది భే:ములతో నున్నది. నైయాయికి, ఊహ-విపర్యయ-విపరిణామ ఆధ్యా
హావాక్య శేషవ్యవహిత కల్పనాది భేదమున నున్నది. వైషేధం, వచన-
అసంభవ-విరోధ-కృతార్థ - పరిసంఖ్యా - అవధారణాది భేదములతో నున్నది. ఇవి
యింగ్ నవాంతర భేదముల నున్నవి.
-
సామర్థ్యము, శబ్దార్థసంబంధములలో నిది యారవది. వాక్యమున
పదములు పదార్థముల సంగతము గానుండుట సామర్థ్యము. ఇంత మాత్రమే
యిందున్నది. ఇందు భోజరీతిని కొంత కలుపుకొన వలెను. ముఖ్యముగా
సామాన్యాత్మక నుయిన సామర్థ్య మను సంబంధము వ్య పేడలో మండును.
వ్యపేద కల పదార్థములకు పరస్పరము సంబంధరూపత సామర్థ్యమని సామర్థ్య
రూపము. భేదము సంసర్గము ఉదయము నని సామర్థ్యము త్రివిధము,
&quot;రాల్లో భృత్యః&quot; యను స్థలమున భృత్యశబ్దము పూయత్తార్థవృత్తియే కాని
స్వతంత్రార్థవృత్తి కాదని నిశ్చితమె. సామాన్యముగా స్వామి సంసర్గము నిశ్చిత&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>tfk2hlcuqmsksh8zeip1qfxsnj7liti</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/404</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250531</id>
    <revision>
      <id>611081</id>
      <timestamp>2026-11-07T12:57:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'షష్ఠాధికారము 843 మయినందున స్వామ్యంతర వ్యవచ్ఛేదము భాసించును. ఇదియే భేదము. ఇతర ముఖ నాలోచనీయములు. అన్వయము. పదముల పరస్పర గ్రథన మన్వయము. » యన్వయ మొకచో వీరనీరములవలె నొకచో తిలతండుల...'</comment>
      <origin>611081</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4013" sha1="li8hnov5zkmihcrgit1xgkx0h4kang3" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;షష్ఠాధికారము
843
మయినందున స్వామ్యంతర వ్యవచ్ఛేదము భాసించును. ఇదియే భేదము. ఇతర
ముఖ నాలోచనీయములు.
అన్వయము. పదముల పరస్పర గ్రథన మన్వయము. » యన్వయ
మొకచో వీరనీరములవలె నొకచో తిలతండులములవలె నొకచో సాంసూదక
విధమున నన్వయ మనేకవిధముల నున్నది ఇందలి యీ యంశమున కింకను
జతపఱచ వలెను. వ్య పేదాదులచే నేకార్థపరము: గా నుపాగము అయిన
పదార్థములకు మిథో ఒభిగ్రథన మన్వయ మరి భోజనిరుక్తి. ఈ యన్వయము
శాక్తమని పై భక్తమని శక్తి విభ క్తమయ మని మూడు విధ 12 ల కరా
శక్తి నిర్వృత్తము శాక్తము. సంబంధాది విభక్తి నిర్వృత్తము వైభక్తము
రెండిటి రే నిర్వృత్తము శక్తివిభక్తిమయము. క్షీరపాద తిలతండుల హంసూదక
సాదృశ్యమును భోజుడేకార్థికావమున సూచించెను.
ఏకార్థీభావ మెనిమిదవది. అవిభాగమున నుండుట యేకార్థిభావము.
ఈ ప్రకారముననె ముక్తకాదులు వ్యాఖ్యాతము అయినవి. వ్యపేక్షా సామర్థ్యా
స్వయములు కల పదార్థములకు తిలతండులు విధమున వీరనీరరీతి పొంసూదక
పద్ధతి అవిభాగమున నుండుట యేకార్థికాన మగును. ఇది వ్య వేడుకన్న భిన్నమె.
ఏకార్థీ భావమునం దైకపద్య మైకశబ్ద్య మైకస్వర మేకవిభక్తికశ్వ మేక వర్భాన
మేక శేష ముండును. వ్యపేడలో నివి యుండవు. ఈ యేకార్థ భావము సమాస
తద్ధితాఖ్యాదులలో నుండును. ఇంక నవాంతర భేదము లనేకములు కలవు.
క్రియా కార కావ్యయ విశ్లేషణ పదార్థములు పరస్పర ముపకార్యోసకారక భావ
మున నుండగా భావన విధి ప్రతిభగా నాళ్యార్థ ముండును. కావున ఏశ క్రియా
కారకాభిని వేళమున నున్న యుగక సందానిశక కలాపక కులకాది వాక్యవిశేష
ములు నిరూపితములె యగును.
ద్వాఖ్యాం చతుష్పదీభ్యాం తు యుగలం, తినృభిః పునః
సంతం, చతసృతిః కఠితం చ కలాపకమ్.
ఏకప్రఘట్టకేనైవ నిబద్దో వాక్యవిస్తర
స సంఘాతో భవేత్, కోళో నారావాక్యోవసంగ్రహః.
నానా ప్రఘట్టకై క్బంధః కోశ ఇత్యుచ్యతే బుధైక
స ఏవో ద్యానసలిలక్రీడాదిభి రసేక థా.
221
222
228&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>li8hnov5zkmihcrgit1xgkx0h4kang3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/405</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250532</id>
    <revision>
      <id>611082</id>
      <timestamp>2026-11-07T12:57:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '844 ప్రబంధసుధ్యే వద్ధ శే దేవి త్ప్రమణం భవేత్ తత్సమూహః ఐంధః స్యాత్ తత్ర రామాంజిత్. న రాణాదిన ఉత్యత్ర విధిత్వ న షేధనః సిధ్ధి మహావాక్యార్టో యః న చదుర్వర్గసాధనః - భావప్రకాశనము 224 2...'</comment>
      <origin>611082</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4412" sha1="fkydw1vyq7zwraujacl46ny4eon8vqx" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;844
ప్రబంధసుధ్యే వద్ధ శే దేవి త్ప్రమణం భవేత్
తత్సమూహః ఐంధః స్యాత్ తత్ర రామాంజిత్.
న రాణాదిన ఉత్యత్ర విధిత్వ న షేధనః
సిధ్ధి మహావాక్యార్టో యః న చదుర్వర్గసాధనః -
భావప్రకాశనము
224
225
&quot;వ్యాఖ్యాతా ముక్తకాదయం&quot; మోకార్థికావశ్వరుని ప్రతిపాదనమున
ముక్తకాదులు వ్యాఖ్యాగరాయకుని సూచిత మయినది.
ము క్తకము,
యుగలము, సంచానికము, కళాపకము, ని. భూతము, కారము, ప్రకరణము, ప్రజం
ధము - అనునెనిమిది ముక్తకాదుకొంచు నూచిరము నాలుగు పాదములతో
గూడిన యేకాన్వయము కల స్వస్వరూపపరిపూర్ణ మయిన అన్యాపేణారహిత.
మయిన పద్యము ముక్తరము. రెండు చతుష్పదులతో సున్నచో యుగణము.
ఇదియె యుగ్మము మూడు చతుష్పదులున్న పందానికము.
షకము.
ఇడియో విశే
నాలుగు చతుష్పదు లున్న కలాపకము. ఒక ప్రఘట్టమును నిబద్ధ
మయిన వాక్యవి స్తరమునకు సంఘాశకమని పేరు. నానావాక్యోవసంగ్రహము
కోరము. నానాప్రఘట్టకములతో మన్న బంధమును కోళమె నానా ప్రఘట్టక
నిజద్ధమం.. స కోశ మువ్యాన సఖి క్రీడాదులచే ననేకవిధముగా ప్రబంధమధ్యమున
వద్ద మయిచో వది ప్రకరణ మగును బట్టి ప్రకరణముల సమూహము ప్రబం
ధము, శ్రీమద్రామాయణ ఒక ప్రబంధము. అందు రామాదులవలె వర్తింప
వలెనను విధివలన, రావణాదులవలె వర్తింపరాదను నిషేధము వలన సిద్ధపురు
మహావాక్యార్ధము చతుర్వర్గ సాధనసుగును.
ఈ విషయమున భోజభావములలో కొంతవిశేషమున్నది. ఏకప్ర
ఘట్టకోపనిబంధము కల సుభాషితముల సమూహము సంఘాతము. అనేక
స్రఘట్టకోపనిబద్ధముల సమూహము కోశము. నగరఋతూద్యాన చంద్రార్కో
దయార్ణ నవర్ణ నాదులు సంఘాతరూపములె. అవి ప్రబంధాంతః ప్రసారముకల
వాక్యసమూహరూపములై ప్రకరణవ్యపదేశమున నవాంతర వాక్యశ్వము పొందు
చున్నవి. అవి ప్రబంధార్థమున్ననై యేకార్థికావ మనుభవించు నవి యగును.
మహావాక్యార్ధము వానిచే నుపకృతమగును. సర్గబంధాదులలో నాఖ్యాయి:కాదు
లలో ముఖప్రతిముఖగర్భనిర్వహణములను పంచసంధులను గూడి యుప క్షేపపరిక
రారి చతుష్షష్టి సంధ్య సహితమై భారత్యాదివృత్తిచతుష్టయో పేతమై విశేషణ
వి శేష్యభావసంయుతమై మహావాక్యార్థరూపమున ప్రథిత మగును. ఇది వేరొక&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>fkydw1vyq7zwraujacl46ny4eon8vqx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/406</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250533</id>
    <revision>
      <id>611083</id>
      <timestamp>2026-11-07T12:57:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'షష్ఠాధికారము 845 ప్రబంధై కార్థిభానమని సనూఖ్యాత మయినది. తద్రూపము అయిన రామాయ ణాది ప్రబం ధార్థములు వినిశ్చి మయిన సమునిహితనంస్కారుడగు సహృదయునకు &quot;రామపద్వ స్థితవ్యం న రారరావత్&quot;...'</comment>
      <origin>611083</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3395" sha1="pm2ax1bktz9u34glmow3kv2pziz7j2x" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;షష్ఠాధికారము
845
ప్రబంధై కార్థిభానమని సనూఖ్యాత మయినది. తద్రూపము అయిన రామాయ
ణాది ప్రబం ధార్థములు వినిశ్చి మయిన సమునిహితనంస్కారుడగు సహృదయునకు
&quot;రామపద్వ స్థితవ్యం న రారరావత్&quot; అను విధినిషేధప్రతికావిశేష ముదయిం
చును. అది సమస్త విశ్వవ్యాపి చతుర్వరైక హేతువు, మహావా కై ్యకార్ధమై
అర్థమూర్తిగా విపరిణతమయిన అకాదినిధన మఖండముగు శబ్దబ్రహ్మ యని
విఖ్యాత మయినది.
అఖండ పై ఎపవాక్యార్థః శబ్దఃబహ్మేతి గీయకే
శబ్దబ్రహ్మాణి నిష్ణాతః పరం బ్రహ్మాధిగచ్ఛతి.
ఇదమాద్యం పదస్థానం సిద్ధిసోపానపర్వణాం
ఇయం సా మోధ్యకూణానా మజిహ్మా రాజపద్ధతి,
ఈ యఖండవాక్యార్థము శబ్దబ్రహ్మ. శబ్దబ్రహ్మనిష్ణాతుడు పరం బ్రహ్మ
పొందును. సిద్ధిసోపాన పర్వములలో సిది మొదటి పదస్థానము. ముక్తి
భాజనుల కిది యపక్రమయిన రాజపద్ధతి.
శబ్దార్థసంబంధములలో నాలుగు నాలుగు నిరూపితము అయినవి.
ఇక నాలుగున్నవి.
అతః స్కంధో వ్యపేడి వాక్యవాక్యార్థ యోరవీ
స్మృతో
ఒంతరంగక త ళ్ళే త్యేవం నిర్ణీయతే బుధైః.
ఏవంవిధస్య వాక్యస్య సుప్రయోగార్హ తోచ్యతే
నిర్గుణత్వం సదోషత్వం రసాలంకారశూన్యతా.
ఏతాని ఘ్నంతి వాక్యస్య సుప్రయోగార్హతాం ధ్రువం
ప్రయోగయోగ్యతాం కర్యుర్యేచత్వారో గుణాదయః.
&quot;సగుణం సరసం కావ్యం సాలంకారం చ యద్భవేత్
తన్నిర్దోషం సదోషం తు తద్విపర్యయతో భవేత్.
226
227
228
229
వ్యసేఱదిక మయిన యీ స్కంధము వాక్యవాక్యార్థములలో నంత
రంగముగా నున్నదని బుధులు నిర్ణయించిరి. ఏవంవిధమయిన వాక్యమునకు
సుప్రయోగార్హత త నిరూపిత మగును. నిర్గుణత్వము సదోషత్వము రసశూన్యత
B (44)&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>pm2ax1bktz9u34glmow3kv2pziz7j2x</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/407</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250534</id>
    <revision>
      <id>611084</id>
      <timestamp>2026-11-07T12:57:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '868 భావప్రకాశనము అలంకార శూన్యత అనునవి వాక్యము యొక్క సుప్రయోగార్హతను నశింప జేయు ననుట నిశ్చితము. గుణాదులు నాలుగు ప్రయోగయోగ్యతను సంపా దించును. సగుణము నరసము సాలంకారము నగునది క...'</comment>
      <origin>611084</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4212" sha1="0n25dbz48ty6s6mtgfxr5usll55dzh2" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;868
భావప్రకాశనము
అలంకార శూన్యత అనునవి వాక్యము యొక్క సుప్రయోగార్హతను నశింప
జేయు ననుట నిశ్చితము. గుణాదులు నాలుగు ప్రయోగయోగ్యతను సంపా
దించును. సగుణము నరసము సాలంకారము నగునది కావ్యము. అది నిర్దో
షము, విపర్యయముగ నున్నచో నది సదోష మగును.
దోషములు
దోషస్త్రిధా పదే వాక్యే వాక్యార్థేచ యథాక్రము
శత్ర తళై ప భిన్నాః స్యు స్తేఒపి షోడశదా పునః.
భోజాదిఖిరలంకారా గుణా దోషాక్చ దర్శితాః
అతో విరమ్యతే లేషాం రూపం కథయితుం మయా.
-
280
281
ప్రబంధము నందు దోషము త్రివిధము పదమున వాక్యమున
వాక్యార్థమున. అవి క్రమముగా నచ్చటచ్చట పదునారు విధముల భిన్నము
లుగా సున్నవి. భోజూదు అలంకారములను గుణములను దోషములను నిరూ
పించిరి. కావున వాని రూపకథనమునుండి విరమించుచున్నాము. వాని నా
యా గ్రంథము లందు దర్శింప వచ్చును.
భోజాదులు నిరూపించి రనుట శృంగారప్రకాశసమాదరము. భోజా
శయ మీ విధమున నున్నది. శబ్దార్థముల సాహిత్య మభిధావినజూదులచే నిరూ
వితము కాగా వాక్యము ప్రయోగయోగ్యమగునో కాదో నిశ్చిత మగును.
ఒక శబ్దము
నేని సమ్యక్ ప్రయోగించినచో నది స్వర్గమున లోకమున కామ
దుఘ యగుననిరి. దుష్ప్రయుక్తమయినచో నధర్మమున కగుననిరి.
హానము గుణాదానము ఆలంకారయోగము రసావియోగ మున్నప్పుడు సమ్య
త్ప్రయోగ ను. పపన్న నగును. వీనిలో దోషహానమే మొదట విధేయము.
కామనీశరీరము కమనీయరూ వసంపదు పేత మయినను ఒక కుష్ఠపు లిందు వున్నను
దౌర్భాగ్య మనుభవించును.
దోషములు మూడు విధములు
-
వధదోషములు, వాక్యదోషములు,
వాక్యార్థదోషములు నని, పదగతదోషాభావము వాక్యప్రయోగ యోగ్యశా
నిశ్చయకము. దోషయుతత్వ మనర్ష కాన్చియకము. వాక్యావస్థలో పద
ముల పదార్థము లుండవు. చిత్రమున నీలపీతరక్తాదులు గాని, పానకమున
గుడామలకమరీచాదులు కాని, గ్రామరాగమున పడ్జర్ష భగాంధారాదులు కాని,
చిత్రాదులకన్న వేరుగా ఖాసింపవు. అట్లే వాక్యమునందుము క్రియాకారకవి శే
క్షణాదిపదములు గాని తదగ్ధములు గాని వాక్యవాక్యార్థముల కన్న వేరుగా&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>0n25dbz48ty6s6mtgfxr5usll55dzh2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/408</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250535</id>
    <revision>
      <id>611085</id>
      <timestamp>2026-11-07T12:57:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'షష్ఠాధికారము $47 గోచరింపవు. వాక్యార్థమఖండమే. అయినను పరగత దోషగుణనిరూపణము పదదోషములు 16: అసాధువు అప్రయుక్తము కష్టము అనర్థకము అన్యార్థకము అపుష్టార్థకము అసమర్థము ఆప్రతీతము క్ల...'</comment>
      <origin>611085</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3866" sha1="2veecm4g9h0m9wdqydml7ga3569858l" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;షష్ఠాధికారము
$47
గోచరింపవు. వాక్యార్థమఖండమే. అయినను పరగత దోషగుణనిరూపణము
పదదోషములు 16: అసాధువు అప్రయుక్తము కష్టము అనర్థకము
అన్యార్థకము అపుష్టార్థకము అసమర్థము ఆప్రతీతము క్లిష్టము గూఢార్థము
సాయార్థము సందిగ్ధము విరుద్ధము అప్రయోజకము దేశ్యము గ్రామ్యము.
వాక్యదోషములు. 16: శబ్ధహీన పునరుక్తిమత్ అపక్రమ భిన్న
వృత్త యతిభ్రష్ట విసంధీ వ్యాకీర్ణ సంకీర్ణ గర్భిత అపద అశరీర హీనోవము అధి
కోపమ భిన్నలింగ భిన్న వచన శ్లేషాది గుణవిపరీతము: ..
వాక్యార్థదోషములు 18: అపార్థ వ్యర్థ ఏకార్థ సంశయ అపక్రమ
భిన్న అతిమాత్ర సరుష విరస న్యూనోపమ అధికోపమ అసదృశోపమ అప్రసిద్ధి
పమ నిరలంకార ఆశ్లీల విరుద్ధములు.
గుణములు
నిర్దోషముగు కావ్యమునకు శరీరమునకు వలె కామనీయకోపపత్తిలో
లంకార యోగ ముపాయనం, గుణోపాదానాలంకారయోగ
ములలో గుణోపాదనము గరియః. కావున నదియె ముందుగా నిరూపిత మగును.
పాము నియతియు, అలంకార యోగమున కామచారమును కలదు
ఇదియే గుణాలంకారముల విశేషము వనితాదేహమున గుణములు మూడు
విధములు: అగుణాభిలాషుల కవి యాదరాతికయహేతువులు-బాహ్యములు,
అంతరములు, వై శేషికములు నని. అస్వవాయన యోరూపలావణ్యాదులు
భాహ్యములు. శీల వైదగ్ధ్యమహాభాగ్యప్రభృతు అంతరములు, దోషము
అయిన నాశ్రయని శేషాద్యుపాధివలన గుణత్వము పొందునవి వైశేషికములు,
కావ్యశరీరమునందును గుణములు మూడు విధములు.
అదు
బాహ్యములు శబ్దగుణములు. ఇవి యన్వయాదులవలె బాహ్యములుగా నవ
భాసించును అంతరము అర్థగుణములు. ఇవి సౌశీల్యాదులవలె విమర్శవిజే
యములు, వైశేషికములు దోష గుణములు, ఇవి ప్రమాతృవిశేషోపాధివలన
దోషము అయినను గుణములుగా సమాఖ్యాతము లగును.
శబ్ధగుణములు 24: శ్లేష, ప్రసాద్, సమత, మాధుర్య, సౌకుమార్య,
అర్థవ్యక్తి, కాంతి, ఉదారత, ఉదాత్తత, ఓజః, జార్జిత్య, వేయు, సుశబ్దత,&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>2veecm4g9h0m9wdqydml7ga3569858l</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/409</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250536</id>
    <revision>
      <id>611086</id>
      <timestamp>2026-11-07T12:58:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'భావప్రకాశనము సమాధి, సౌక్ష్మ, గాంభీర్య, విస్తర, సంజేసి, స్కత నావికత్వ, గతి, రీతి, ఉక్తి, ప్రౌఢి-అనునవి. అర్ధ గుణములు 20: శ్లేషారులు. వాని విని నామములు సమానములు, లక్షణములు భిన్నముల...'</comment>
      <origin>611086</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4254" sha1="ml94znhyrmmw040n5uh0uzo1lhzhe9n" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;భావప్రకాశనము
సమాధి, సౌక్ష్మ, గాంభీర్య, విస్తర, సంజేసి, స్కత నావికత్వ, గతి, రీతి,
ఉక్తి, ప్రౌఢి-అనునవి.
అర్ధ గుణములు 20: శ్లేషారులు. వాని విని నామములు సమానములు,
లక్షణములు భిన్నములు. పదాదిదోషము కనుకరణాదులలో గుణత్వాపత్తి
దోషగుణములు కలవు. పూర్వపు వానిన ఒవియు త్రివిధములు, ప్రత్యేకముగా
నిరువది నాలుగు భేదముల నున్నవి.
దోషహానము గుణారాసము గుర్తించి కవి కావ్యము నిబంధించిన
నిహపరభోగము లనుభవించును. నిర్దోషము సుగుణము సాలంకారము రసాన్విత
మయిన వచస్సు వచ్చేతస్సులలో వసించును. దోమ వర్ణనమున గుణముల
యావర్ణనమున నంతరంగ ముండగా వలంకృతియోగము సుందర మగును.
అలంకారములు
కావ్యశరీర మపా సదోష ముపాత గుణము కాగా చారుత్వోత్కర్ష
ప్రసిద్ధికై యలంకారయోగమావశ్యకము అలంకారములు మూడు విధములు...
బాహ్యములు, అభ్యంతరములు, రాహ్యాభ్యంతరములు, వస్త్రమ్యావిభూషణా
దులు బాహ్యములు. దఃతపరికర్మ నఖచ్ఛేదాలక కల్పనాడు లాంతరములు.
స్నాన ధూప విలేపనాంజన ముఖవాస తాంబూలో యోగాదులు బాహ్యాక్యం
తరములు. ఇవి లోక శరీరగతములు. కావ్యశకీరము నందును వస్త్రమాల్య
భూషణారిస్థానీయములు జాత్యాదు అయిన శబ్దాలంకారములు, దంతపరికర్మాది
స్థానీయములు స్వభావాఖ్యానాదులు అర్థాలంకారములు. స్నానభూపని లేపనాది
స్థానీయములు ఉపమాదు లుభయాణకారములు, ఇవి బాహ్యాభ్యంతరోభయా
లంకారవ్యపదేశము పొందుచున్నవి.
వ్యుత్ప త్త్యాదిక మున శబ్దమునే భూషింప జేయునవి శబ్ద లంకారము
లిరువదినాలుగు గలవు :
జాతి గతి రీతి వృత్తి రచన ఘటన ముద్ర ఛాయ యుక్తి భణితి
శ్రవ్యత | వేశ్యత అభినేయత అధ్యేయత వాకోవాశ్య ప్రశ్నోత్తర ప్రహేలిక
గూఢ చిత్త శ్లేష యమక అనుప్రాసములు.
వ్యుత్పత్యాదికమున నర్థమునే భూషింపజేయునవి యర్థాలంకార
ములు 24: జాతి సూక్ష్మ సార సమాహిత జావ విభావన హేతు అహేతు
సంభవ విరోధ దృష్టాంత వ్యతిరేక అన్యోన్య పరివృత్తి మీలిత వితర్క స్మరణ
భ్రాంతి ఉపమాన అనుమాన వక్ర అర్థాపత్తి అభావ ఆగను ప్రత్యక్షములు..&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ml94znhyrmmw040n5uh0uzo1lhzhe9n</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/410</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250537</id>
    <revision>
      <id>611087</id>
      <timestamp>2026-11-07T12:58:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'షష్టాధికారము 849 శబ్దవి శేషద్వారకను గా నర్ణవి శేషము ప్రతీతమయినచో నుభయా లంకారములు. ఇవియు 21. ఓసమ రూపకము సామ్యము సంశయము సమాధి సమాసోక్తి సహోక్తి సముచ్ఛయ ముఖ్యయోగిత లేక అపహ్నుతి...'</comment>
      <origin>611087</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3614" sha1="em9v2z19gbaf1t9anp59bgp1xpj4vnb" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;షష్టాధికారము
849
శబ్దవి శేషద్వారకను గా నర్ణవి శేషము ప్రతీతమయినచో నుభయా
లంకారములు. ఇవియు 21. ఓసమ రూపకము సామ్యము సంశయము సమాధి
సమాసోక్తి సహోక్తి సముచ్ఛయ ముఖ్యయోగిత లేక అపహ్నుతి అప్రస్తుత
ప్రశంస ఉత్ప్రేక అర్థాంతరన్యాస జీవ పరికర క్రమ పర్యాయ అతిశయ
ఆ పేద విశేష శ్లేష భాఏక సువృష్టులు.
ఈ యఃంకారములతో నవాంతర భేదము లున్నవి. శబ్ద సంశ్రయా
లంకారముల న్న అర్థభూషకు ప్రకర్ష యున్నది ఇంతకన్న సుభయాలంకృతి
యభిరూప. అంతున్నను సంసృష్టి శోభ కలది.
రసస్య వాక్యతాత్పర్యగోచరత్వాద్య శార్థతః
అతో ఒనేన ప్రకారేణ వాక్యార్థత్వం చ సిద్ధ్యతి.
282
రసము వాక్యతాక్పర్యగోళరము, తదరమును తత్స్వరూపఫలమున
ననుసరించి రసము నట్లే నిశ్చంపవలెను. కవి కావ్యతాత్పర్యము రసమే.
రస ప్రతిపాదనమునకే కవి కాన్యమురచించెను. కవి తాత్పర్యము రసమునం దె
యున్నది. &quot;తస్మిన్ వరః కత్పరః తత్సరస్య భావః తాత్పర్యం.&quot; రసబంధాధ్యవ
సాయమున నున్న కవి
సమె.
తాత్పర్యము ఈ ప్రకారమున రసమునకు
వాక్యార్థత్వము సిద్ద మగుచున్నది.
రసాశ్రయే విగాయంతి లేది శ్లేషా। నిరాశ్రయా
భరతాదిమఠేనైవ క్రియ. సోవపత్తికా.
ప్రోక్తః సదాశివేనాస్య స్వరూపా శ్రయనిర్ణయః
&quot;రసః స ఏప స్వాద్యత్వాద్రసిక క్యైవ వర్తనాత్.
నానుకార్యన్య వృత్తత్వాత్కావ్యస్యాతత్పరత్వతః
ద్రష్టుః ప్రమోద వీడేర్ఘ్యారాగ ద్వేష ప్రసంగతః.
లౌశికస్య స్వకమణీసంయు శ స్యేవ దర్శనాత్&quot;
రత్యాది రేషస్థాయ్యాఖ్యః శ తదాలంబనాశ్రయః.
స్వవిజ్ఞానాది సంసృష్టరూ పేదైవ రసో భవేత్
. వ్యాపా రేణ చ కావ్యస్య తదీయాభినయేన చ.
రసాత్మకత్వ యమాత్సాయీ స్వాధ్యత్వ మేష్యతి
సామాజికారి రేవాస్య రసస్యాశ్రయ ఉచ్యతే.
258
284
285
286
287
288&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>em9v2z19gbaf1t9anp59bgp1xpj4vnb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/411</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250538</id>
    <revision>
      <id>611088</id>
      <timestamp>2026-11-07T12:58:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '850 భావ ప్రకాశనము రసాశ్రయ విషయమున కొందరు కొన్ని భావములను వెలువరించిరి. అవి విగానరూపములు, విరుద్ధములు. వాని నిరాక్రియ సోసపత్తికముగా నుండును. భరతాదుల ప్రక్రియానుసారముగ నా వా...'</comment>
      <origin>611088</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4719" sha1="ngo5ldxhom50ep4qnq0x4e1yvq6yj4x" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;850
భావ ప్రకాశనము
రసాశ్రయ విషయమున కొందరు కొన్ని భావములను వెలువరించిరి.
అవి విగానరూపములు, విరుద్ధములు. వాని నిరాక్రియ సోసపత్తికముగా
నుండును. భరతాదుల ప్రక్రియానుసారముగ నా వాదములు నిరాకృతము
లగును. భరతాదులు ప్రామాణికులు. భరతుడు అభినవగుప్తుడు ఇంక నిట్టివారు
సూచించిన నిర్ణయానుసారమున విగీతవాదముల నిరాకరించుట యుక్తము.
సదాశివుడు రసస్వరూపాశ్రయ నిర్ణయము నిరూపించెను.
అది లుట్లున్నది.
ఆ రసము రసికుడగు సౌమా
అమ
అస్వాద్యమాన మగునదియె రసము,
జికునకు సంబంధించునదియె. సామాజికుడె వర్తమాసుడు కావున నాతడె
రని శ్రయుడు; రస మనుకార్యుడగు రామునకు సంబంధించినది కాదు.
కార్యులు గతించిరి.
కావ్యము రామాద్యనుకార్యులకుగా నుదయింపలేదు.
కావ్యము సామాజికపరమె కాని రామాదివరము కాదు. ఈ కావ్యమువలన
రామాదుల కుపయోగము కలుగు గావుత మని కవి కావ్యము రచింప లేదు.
సామాజికులకు రసానందము కలుగు గావుత మని కవి కావ్యము రచించెను.
కావున రసము సామాజికులదె; రామాదులది కాదు. రప మను కార్యుని దె యమ
నచో
యగు సామాజికున శేక విధమగు ప్రతీతి కలుగదు. లోకమున
ప్రత్యక్షముగా ప్రేయసీప్రియుల ప్రణయచేష్టలను దర్శించునపుడు లోకమాన
వున శేకవిధ ప్రతీతి కలుగదు. రాగము కలవానికి ప్రమోదము కలుగును.
సభ్యమానవున కిది యనథ్యచేష్ట యని ప్రౌడ కలుగును. పిదప రాగము కలవానికి
ఈర్ష్య జనించును. శుద్రణమునకు రాగ ముదయించును. తన భోగ్య నీత
డందుకొని నాడని 'యుద్రి క్తునకు ద్వేష ముదయించును. ఇట్లు భిన్న భిన్న భావు
లకు భిన్నభిన్నభావములు కలుగును. అట్లే రస మనుకార్యునిదే యగునేని
కావ్యమున గూడ నిట్టి వేరు వేరు భావములు కలుగవలసి వచ్చును. అట్లు కలు
గ్గుట లేదు. కావున రస మనుకార్యునిది కాదు.
స్థాయ్యాత్మక మయిన రత్యాదికము తత్తదాలంబనాశ్రయముగా
నుండి తమ తమ విభావాదినంసర్గమున సముల్లాసము పొంది రసమగును. కావ్య
మునకు సంబంధించిన వ్యాపారముచే త త్తదఖినయసంబంధముచే రసాత్మకత
పొందుట స్థాయిథానమునకు నియతమై యున్నది. సామాజికులు తమ
యందున్న స్థాయి సముల్ల సీత మగుట నాస్వాదింతురు. కావున సామాజికుడె
రసమున కాశ్రయ మనదగును. &quot;ఆది&quot; యనుట నాట్యమున సామాజికుడు
కావ్యమున భావకుడు నని భావము.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ngo5ldxhom50ep4qnq0x4e1yvq6yj4x</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/412</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250539</id>
    <revision>
      <id>611089</id>
      <timestamp>2026-11-07T12:58:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'షష్ఠాధికారము రసస్య వర్తమానత్వాన్నానుకార్యస్య సంభవః అను కార్యస్య రామాదేః కాలాలి క్రమదర్శనాత్, నాతిక్రాంతానుకార్యస్య రసభావనయా కవిః రసికాన్ రంజయేయమితీచ్ఛయా. కరోతి కావ్య...'</comment>
      <origin>611089</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3622" sha1="fg03n3qwc3fpjd0n2fprfeds2q5mlwf" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;షష్ఠాధికారము
రసస్య వర్తమానత్వాన్నానుకార్యస్య సంభవః
అను కార్యస్య రామాదేః కాలాలి క్రమదర్శనాత్,
నాతిక్రాంతానుకార్యస్య రసభావనయా కవిః
రసికాన్ రంజయేయమితీచ్ఛయా.
కరోతి
కావ్య
బధ్నా కావ్యం యతస్మాద్రసః సామాజికాశ్రయః
అతః సామాజికో ద్దేళ ప్రనృత్తత్వాద్యథార్థతః.
కాన్యస్యాతత్పరత్వేన తాత్పర్యం తద్రసే భవేత్
అతో రసస్య తాత్పర్య గమ్యత్వం సమ్యగిరిశమ్.
ఆతోఒస్తు జన్యజనక సంబంధో రసకావ్యయోః
అతః సామాజిక న్యైవ రసస్యాశ్రయ స్థితా.
851
289
240
241
242
248
సదాశివమతముగా నిరూపిత మయిన యర్థమున కిందు కొంత విశదీ
కరణ మున్నది. రసము వర్తమాన కాలికము. కావ్యమాస్వాదించు సమయముననే
యిది యున్నది. ఆస్వాదమునకు పూర్వసమయమున లేదు. ఇట్లు రసము
వర్తమాన మయినందున నతీతులగు ననుకార్యులకు సంబంధించినది కాదు.
అనుకార్యుడగు రాము డత్యంతము ప్రాచీనుడు. ఇప్పటివాడు కాడు. అతీతుడు
అతిభ్రాంతు డనుకార్యుడగు వాని రసభావనమున కవి కావ్యము రచింపడు. రసి
కులను రంజింప జేయుదు నను నఖిలాషమున కావ్యము బంధించును కావున
రసము సామాజికాశ్రయమని నిశ్చయింప దగును. వాస్తవముగా కావ్యము
సామాజికోద్దేశముననే ప్రవృత్త మయినది. రామాదితాత్పర్యమున కావ్యము
ప్రవృత్తము కాలేదు. రసమునందే కవితాత్పర్యము. అందువలన రసము
తాత్పర్య గమ్య మనుట యుక్తము. కావున రసమునకు కావ్యమునకు జన్యజనక
భావ మంగీకృత నుగుగావుత. కావ్యము జనకము; రసము జన్యము. కాగా నీ
యువపాదనమ న సామాజికుడె రసాశ్రయ మనుట సిద్ద మయినది.
నను స్వదయిశాసక్తం పశ్యతో న రసోదయః
తర్హి, రామాదిరసికాన్ శ్రుణ్వతో జాయతే కథమ్,
రామాదిరణో న భవేద్విరావో ఒస్య రసస్య తు
అవిద్యమానత్వా దేవ రామాదేర్న రసోద్భవ..
244
245&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>fg03n3qwc3fpjd0n2fprfeds2q5mlwf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/413</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250540</id>
    <revision>
      <id>611090</id>
      <timestamp>2026-11-07T12:58:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '852 అత్రావివడి శస్వర్ణనీ శేషో త్సవవ్వర ? ధీరోదాత్తాద్యవసానాం ప్రతిపాదనన స్మజా. రామాదిశట్టో రత్యాదేవ్వఖావో భవతి స్ఫుటం ఇమమేవార్థముద్దిశ్య కథిశం భరతారిరం. శజ్ఞోపహిత రూపొంస...'</comment>
      <origin>611090</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3404" sha1="qmura9nlig17nblrf22rj65nnaw4swh" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;852
అత్రావివడి శస్వర్ణనీ శేషో త్సవవ్వర ?
ధీరోదాత్తాద్యవసానాం ప్రతిపాదనన స్మజా.
రామాదిశట్టో రత్యాదేవ్వఖావో భవతి స్ఫుటం
ఇమమేవార్థముద్దిశ్య కథిశం భరతారిరం.
శజ్ఞోపహిత రూపొంస్తాన్బు ద్దేశ్వషయం గతాస్
ప్రత్యక్ష 9న రామాశీన్కారణశ్వేస మన్యతే.
రామాదిగతభో IT”దిప్రతిపావననర్త్మనా
సదృఢహితసంస్కారాతిశయా స్తే సభాసదః.
భావప్రకాశనము
240
247
248
240
శశ్వద్విధూత స్వ పర వివేకాళ్ళ విశేషతః
సంభో గాద్యను సంధాన ప్రవణాహంకృతిశ్వతం.
250
నిర్వికల్పం నిరుపము స్వాదం తత్రోసభుంజరే
ఏపముక్తంభవతి-స్వతో2 విద్యనూనై రపి రానూపఖిః కవి సందర్భ
కౌశలేన ప్రత్యక్షపత్ శబ్దిసనీ తైః తద్వ్యా సా రానుసంధానైక చిత్తతయా
శ్రోతృభిః స్వపదవి వేక విధూస నేన ప్రతినన్నో గసో జాయతే.
అను కార్యులందు రసము లేదు. రనము సామాజికు అంటే యున్నది.
అయినచో సామాజికాశ్రయరసమున విభావమేది? రామాదులు విభావమెట్లగు
దురు ? ఇట్టి శంకానివారణమునకై యీ ప్రఘట్టార్థము కావనీయము, నాట్య
రంగమున లోకరంగమున సదృశప్రతీతి యుండునన్న ఉపపాదనమున నొక యా
శంక యుదయింప వచ్చును. స్వదయితాసక్తు డయిన వానిని లోకమున జూచు
వారలకు రాగక్రోధాదు లుదయించును గావున రసోదయ ముండదు కదా ?
కావ్యనాట్యములలో రాగాదుల గూడి రసికు లయిన రామాదులను వినినప్పుడు
చూచినప్పుడు రసోదయ మెట్లు కలుగును ? లోకమున పలె నీచట గూడ రాగ
ద్వేషాదు లుదయించును గావున రసోదయ మెట్లు కలుగును? సామాజికునకు
సంబంధించిన రసమునకు రామాదులు విభావములు కారు. రామాదు లిప్పుడు.
-లేరు కదా ! వారు వర్తమానులు కారు. కావున వె6న ముదయింపదు.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>qmura9nlig17nblrf22rj65nnaw4swh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/414</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250541</id>
    <revision>
      <id>611091</id>
      <timestamp>2026-11-07T12:58:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'షష్టాధికారము 253 ఈ యాశంకాపరిహారమునకై యీ యర్థమును భావింపవలెను. రామాద్యను కార్యులు స్వార్థని శేషమున వివడితులు కారు. కావ్యము తత్ప రము కాదు కదా ! రామాదిశబ్దములు ధీరోదాత్తాద్యవ...'</comment>
      <origin>611091</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4508" sha1="6x3xg2m93xfpoy2lyjrpcvfrwyfh0if" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;షష్టాధికారము
253
ఈ యాశంకాపరిహారమునకై యీ యర్థమును భావింపవలెను.
రామాద్యను కార్యులు స్వార్థని శేషమున వివడితులు కారు. కావ్యము తత్ప
రము కాదు కదా ! రామాదిశబ్దములు ధీరోదాత్తాద్యవస్థలను ప్రతిపాదించును.
అట్టి ప్రతిపాదనమార్గమున రామాదిశబ్దము రత్యాదులకు విభావ మగును.
ఇందెట్టి యాప త్తియు లేదు. ఈ యర్థమునె యుద్దేశించి భరతాదు లిట్లు నిరూ
పించిరి: రామాదులు రామత్వాధికమును విడనాడి ధీరోదాత్తార్యవస్థలను ప్రతి
పాదించు వారయినపుడు సామాజికరత్యాదుల కుద్బోధకత్వము వహింతురు.
రామాదులు శబ్ద్పహితస్వరూపులై బుద్ధిలో విషయముగా శాసిం
తురు. అట్లు బుద్ధివిషయీకృతులు కాగా ప్రత్యక్షముగ గోచరింతురు. అట్టి
రామాదులను సహృదయుడు కారణముగ - విభావముగ భావించును. రామాది
గతము అయిన భోగాదులను ప్రతిపాదించు మార్గమున సభాసదులు సుదృఢ
ముగా సంస్కారాతిశయము కలవారు శాగలరు. స్వపకవివేకమును వారు విధూ
సన మొనరింతురు. ఇది నాది, ఇది పరునిది అను భేదజ్ఞానమును విడనాడుదురు,
సంభోగాదుల యనుసంధాన ప్రవణు లగుదురు. వారు స్వాహంకారమయ
స్వభావసహితు అగుదురు. ఆ సమయమున నిర్వికల్పము నిరుపము నయిన
స్వాదము వనుభవింతురు.
రామాదు లతీతు లయినందున వర్తమానులు కానం
దున రామాదిరూపమున భాసింపకు. కవి సందర్భకౌశలమున ప్రత్యక్షముగ
భాసింతురు. జయా రామాది శజ్ఞోపనీతులై స్పష్టముగా భాసింతురు. శ్రోతలు
సహృదయు లగువారు తద్వ్యాపారముల యనుసంధానమె ముఖ్యముగా చిత్త
మున భావింతురు గావున స్వపరవివేక విధూసన మొనరింతురు. అప్పుడు రసము
సహృదయుల ప్రతిపత్తి లో గోచరించును. ఇట్లు రసోదయమును
కావ్యానుసంధానవశాత్ శ్రోతృసామాజికా రసే.
రసికౌ తద్వదేవ స్యాన్నటో ఒపి చ రసాశ్రయః
ఇతి ప్రష్టు : ప్రతివచ | పురస్తాదేవ దర్శితమ్.
భావించునది.
251
252
కావ్యానుసంధానమున శ్రోతయు నాట్యానుసంధానమున సామాజికు
డును రసికులు - రసాశ్రయు లగుదురు. అట్లే నటుడును రసాశ్రయుడు కాద
గుసుగదా ! నటుడును కావ్యానుసంధాన మొనరింపగలడు, రసాశ్రయుడేలకాడు?
'ప్రశ్నించు వానికి
ప్రతివచనము పూర్వమె ప్రతిపాదిత మయినది. నాయిడు
అని
B (45)&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>6x3xg2m93xfpoy2lyjrpcvfrwyfh0if</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/415</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250542</id>
    <revision>
      <id>611092</id>
      <timestamp>2026-11-07T12:58:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '854 భావప్రకాశనము కేవల మధ్యాసపాటవమున నన్నిటిని ప్రదర్శించును గాని రసభావవైవశ్య మాతనికి లేదు. కావ్యానుసంధాన మొనరించు వాడగులేని సహృదయుడుగ యాతని పరిగణన ముండును, అప్పుడు నటు డ...'</comment>
      <origin>611092</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4146" sha1="rfa2y0992tosza7v2dw52spjbwudoku" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;854
భావప్రకాశనము
కేవల మధ్యాసపాటవమున నన్నిటిని ప్రదర్శించును గాని రసభావవైవశ్య
మాతనికి లేదు. కావ్యానుసంధాన మొనరించు వాడగులేని సహృదయుడుగ
యాతని పరిగణన ముండును, అప్పుడు నటు డను వ్యవహారము లేదు.
అతః సామాజిక స్యాపి కావ్యస్య చ రసస్య చ
భావ్యభావకరూపోఒపి సంబంధిఒ స్తితి దర్శితః
ప్రతిపాద్య ప్రతిపాదక సంబంధః పూర్వమేవోక్తః
తత్తైన జన్యజనక సంబంధో2పి ప్రకాశికప్రాయం.
258
254
కావున కావ్యరససామాజికులకు భావ్యభావక రూప సంబంధమును
కలదని పూర్వము నిరూపిత మయినది. కావ్యము కావకము; రసము భావ్యము.
సామాజికుడు కావ్యద్వారమున రసమును కావించును. భానకు
డగు సామాజికునందున్న భావకతావ్యాపార - రావన మహిమ వలన రసములు
భావ్యమానములై యాస్వాద్యము అగును. ఈ యంళమిదివరలో సూచిత
మయినది. ఇశ్లేరసకావ్యములకు ప్రతిపాద్య ప్రతిపాదక సంబంధము కలదని
పూర్వమే నిరూపితము. రసము ప్రతిపాద్యము; కావ్యము ప్రతిపాదకము.
ఇట్లే జన్యజనకసంబంధమును పూర్వమె ప్రకాశిత ప్రాయము.
నటాభివయచాతుర్యాత్ప్రబంధే కవికల్పితే
ప్రయోగానుభవో జ్ఞేయః శ్రోతుః సామాజికస్య చ.
తత్త చ్ఛదార్థ సంబంధనిర్ణీ తిద్వారా పూర్వక
స్వస్వరబ్దార్థసంబంధనిత్తిర్నిర్లీ తిరుచ్యతే.
255
258
కచికల్పిత మయిన ప్రబంధమున నటాభినయచాతుర్యమున శ్రోతకు
సామాజికునకును ప్రయోగానుభవ ముండుట యావశ్యక మని తెలియ దగును.
నాట్యకావ్యానుసంధానమున చిరాఖ్యానమున్న వారలకు తత్ప్రయోగాను
భవము కలవారలకు రసాస్వాదము కలుగును. ఆ యా శబ్దార్థముల సంబంధ
నిర్ణ యము ద్వారము. ఆ ద్వార పూర్వకముగా స్వస్వశ బ్దార్థసంబంధ విజ్ఞానము
నిర్ణీత మగును ఇట్టి శబ్దార్ధ సంబంధపరిజ్ఞానమున్న నె వాక్యార్థము అయిన రసా
దుల యనుభవము కలుగును. నటప్రయుక్తాభినయార్థముల గుర్తించి, కవి
ప్రయు క్త శబ్దార్థసంబంధవి శేషములు గుర్తించి ప్రయోగానుభవము సంపాదించిననే
'వాక్యార్థీ భూత రసపరిజ్ఞానము కలుగు ననుట ముహుర్ముహు
నియము.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>rfa2y0992tosza7v2dw52spjbwudoku</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/416</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250543</id>
    <revision>
      <id>611093</id>
      <timestamp>2026-11-07T12:58:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'షష్టాధికారము శబ్దార్థసంబంధము 855 ఈ ప్రసంగమున శబ్దార్థసంబంధని స్తరణ మావశ్యక మగుట నిరూప సర్వస్యైవ హి శబ్దన్య స్వార్థవృత్తివిభాగత షోఢా విభాగో రవతి త త త్తదర్భ వశాదపి. స వాచని...'</comment>
      <origin>611093</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3557" sha1="0dykduyidgj0juzyx402an626lz66gc" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;షష్టాధికారము
శబ్దార్థసంబంధము
855
ఈ ప్రసంగమున శబ్దార్థసంబంధని స్తరణ మావశ్యక మగుట నిరూప
సర్వస్యైవ హి శబ్దన్య స్వార్థవృత్తివిభాగత
షోఢా విభాగో రవతి త
త త్తదర్భ వశాదపి.
స వాచనికో లాక్షణికో వ్యంజకో గమకోపి చ
ప్రత్యాయక ద్యోతకాఖ్యావితి షోడా విభిద్యతే.
త త్తచ్ఛబోడిపాధితయా షోఢా సోఒర్టో విభజ్యతే
అర్థజ్ఞాపక సామర్థ్యసంబంధః స్కో సి షడ్విధః.
ఏలేభ్యో భిన్న ఏఠేథ్యస్తాత్పర్యార్థి ఒపి దృశ్యకే
267
258
258
శబ్ద మారు విధములు. తన యర్థవిషయమున సున్న వృత్తివిభా
గానుసారమున నీ విభాగము కలుగును. తత్తదర్భవశమున గూడ నీ షోడా
విభాగము సంగతమగును. వాచరికము, లాక్షణికము, వ్యంజకము, గమకము,
ప్రత్యాయకము, ద్యోతకము నని యారు విధముల శబ్దము నిగరిత మయినది.
ఆ యా శబ్ద ముపాధిగా వర్ణము నారు విధముల విభ క్తమయినది. శబ్ద మర్దమును
గోచరింప జేయుటలోని సామర్థ్యరూపమయిన సంబంధము నారు విధములు.
షడ్విధశబ్దముల కన్నను తాత్పర్యార్థము వేరుగా గోచరించుచున్నది. ఇక
శకార్థ సంబంధవి శేషములు సూచితములు కాగలవు.
అర్థే గృహీతసంబంధ 8 శబ్లో వాచకసంజ్ఞకః.
యద్గుణాద్యవిశేషేణ వస్తుమాత్రం ప్రతీయతే
తద్వస్తు వాచ్యసంజ్ఞో ఒర్థ అతి విద్వద్భికిరిత
సా శబ్దస్యాభిధా వృత్తిః న &quot;స్వేక జ్ఞాపక క్రియా
260
261
వాచ్యవాచకాఖిధల స్వరూప మిండ న్నది. అర్థమున సాహిత్యం
కేతమును అందుకొనిన శబ్దము వాచకమను పేరు గలది. గుణాది విశేషరహిత
ముగా వస్తుమాత్రమె గోచరింపగా నది వాచ్యము అను సంజ్ఞ కలది యగును.
ఆ శబ్దమున కా యర్థమున నున్న వ్యాపారము వస్వైక జ్ఞాపక మగు క్రియ అభిధా
వ్యాపార మగును,.
స్వార్థే స్వనృత్త్యయోగేన తత్సంబంధిని వస్తుని.
262&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>0dykduyidgj0juzyx402an626lz66gc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/417</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250544</id>
    <revision>
      <id>611094</id>
      <timestamp>2026-11-07T12:59:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '858 తద్రూపేణ తు బోద్ధవ్యం శబ్లో లాక్షణికో వేత్ తాదృగరోభ నేల జ్యో లక్షణావృత్తిసంశ్రయం. స్వాభిధేయావినాభూతప్రతీకే వస్తుని క్వచిత్ శబ్ద వ్యాపార విశ్రాంతి హేతు లక్షణోచ్యతే &quot; భ...'</comment>
      <origin>611094</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3753" sha1="gs77ik0dvlp9dsxiuu38449e6ps6b86" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;858
తద్రూపేణ తు బోద్ధవ్యం శబ్లో లాక్షణికో వేత్
తాదృగరోభ నేల జ్యో లక్షణావృత్తిసంశ్రయం.
స్వాభిధేయావినాభూతప్రతీకే వస్తుని క్వచిత్
శబ్ద వ్యాపార విశ్రాంతి హేతు లక్షణోచ్యతే
&quot;
భావప్రకాశనము
288
284
లక్ష్యలవకలక్షణల స్వరూప మిందున్నది. శబ్దము స్వసం కేతికమయిన
యర్థమున స్వప్రవృత్తియుండనందున స్వార్థమును సంబంధించియుండు నర్థాంతర
ప్రవర్తించినచో తద్రూపమున నిది లాక్షణిక శబ్ద సుగుననీ తెలియవలెను.
వివడితాంశమున స్వార్థముపయోగింపనందున ముయోగించు స్వార్థసంబంధియగు
వర్థాంతరము చెప్పుశబ్దము లాక్షణికము, “గంగాయాంఘోష :
అను స్థలమున
గంగా ప్రవాహరూపార్థము ఘోషాధికరణముగా మునిున్నము కానందున, గంగా
ప్రవాహమునందు ఘోషముండదు కావున, ప్రవాహమునకు సంబంధించిన తీర
రూపార్థమునందు గంగాశబ్దము వర్తించుటచే అక్షకశబ్ద మయినది.
రూపార్థము లక్ష్యము. అది లక్షణావృత్తి సమాశ్రయము. స్వాభి ధేయావినాభూత
ప్రతీతి లక్షణ యనిరి. స్వాభిధేయము గంగా ప్రవాహము. తదవినాభూతము-
తత్సంబద్ధమగు తీర రూపార్థప్రతీతి లక్షణ ఈ యర్థమే యిట్లు నిరూపితమయినది.
స్వాభిధేయమునకు సంబంధముగా గోచరించు తీర రూపార్థ వస్తువునందు శబ్ద వ్యాపా
రము విశ్రాంతమగుటలో హేతువగునది లక్షణ.
సంబంధముత్యజన్ వాద్యలవ్య తర్ధన్మ తద్గుణైః
తత్తద్విశిష్టాతీశయం వ్యంజయన్ వ్యంజకో భవేత్.
రసాలంకారవళతో గుణధర్మవశాత్తు వా
దృశ్యతే యత్ర తద్రూపమర్థం వ్యంగ్యం వివృణ్వతే
స్వపదార్థ ధర్మగుణగత రసాదిస హకారికర్మసామర్థ్యాత్
అతీశయనదర్థకల్పిత విశ్రాంతిర్వ్యక్తి రిత్యుక్తా.
అచట తీర
285
288
267
వ్యంగ్య వ్యంజనా స్వరూపమిచట నున్నది. వ్యంజకశబ్దము
వ్యర్థ లక్ష్యార్థ తధర్మ తద్గుణములతోటి సంబంధమును విడనాడదు. వాచ్య '&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>gs77ik0dvlp9dsxiuu38449e6ps6b86</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/418</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250545</id>
    <revision>
      <id>611095</id>
      <timestamp>2026-11-07T12:59:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'సస్థాధికారము 857 లక్ష్యవిశిష్ట మయిన యతిశయమును వ్యంగ్యమొనరించును. కావున వ్యంజ కము వ్యంజకకబ్దమునే గోచరించు వ్యంగ్యార్థమునందు రసాలంకారవళమున గాని గుణధర్మవశమునగానీ వాచ్యవశ...'</comment>
      <origin>611095</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4067" sha1="tdvraunul1euurmtx2qk2cuf25nbjh4" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;సస్థాధికారము
857
లక్ష్యవిశిష్ట మయిన యతిశయమును వ్యంగ్యమొనరించును. కావున వ్యంజ
కము వ్యంజకకబ్దమునే గోచరించు వ్యంగ్యార్థమునందు రసాలంకారవళమున
గాని గుణధర్మవశమునగానీ వాచ్యవశమున గాని అత్యవశమునగాని గోచరించు
సతిశయముండును. అట్లు సాతికయనుగునది వ్యంగ్యార్థమని వివరించిరి.
ఇక స్యక్తి వ్యంజనా లక్షణ మిట్లున్నది. రసాదులలో సహకారి
కారణము లగు వాని కర్మ సామర్థ్యము స్వపదార్థ ధర్మగుణగతముగా నుండును.
ఆ సామర్థ్యము వలన నర్థమునం దతిశయము గోచరించును. అట్టి యర్థమున పర్యవ
సానము పరిళ్లు ప్త మగును. రసాదిరూపార్ధమున విశ్రాంతి పొందునది వ్యంజన
యని భావము.
విశిష్ట వాచ్యలద్యార్థే తద్వి శేష్యైక
దేశత
వితార్థం క్రమ గమయన్ గసుకో భవేత్.
విశిష్ట వాచ్యలక్ష్యార్థ వి శేషణసమాశ్రితం
గుణభావరసాదీనాం గమనం గమ్య ఈరితః.
విశిష్ట వాచ్యలయ్యే ఒరే విశేషణపి శేష్య యోః
యావదార్థం వివృణ్వంతీ వృత్తిర్గతిరితీరితా.
గమ్యే గమక శబ్దస్య వృత్తిర్గతీరితి స్మృతా
238
280
270
గమకగమ్యగతి నిరూపణ మిందున్నది. వార్యార్థము విశేషణ నిశి
ష్టమై యున్నప్పుడు, లక్ష్యార్థము విశేషణ విశిష్టమై యున్నప్పుడు వాని విశేషైక
దేశానుసారముగా వివడితార్థమును క్రమముగా సంగమింప జేయు శబ్దము
గమక మగును. విశిష్టము అయిన వాళ
వాచ్యలక్ష్యార్థములకు సంబంధించిన విశేషణ
సమాశ్రితమగు గుణమును భావమును రసమును ఈ మొదలగు వాని నవగమింప
జేయుట గమ్యమనదగును. విశిష్టమగు వాచ్యలక్ష్యార్థములలోని విశ్లేషణని శ్లేష్య
మురిలోని సర్వార్థమునువివరించు వృత్తి గతి యని వ్యవహారము కల దయినది.
విశిష్టమున విశేష్యాశ్రయ వివక్షితవి శేషమును గోచరింప
జేయునది గనుకము.
విశేషణాశ్రయ గుణభావ రసాద్యవగమనము గమ్యము, విశేషణవి శేష్యములకు
సంబంధించిన యాపదర్థమును వివరించువృత్తి గతి యని సారార్ధము.
స్వవృత్తిద్వారతః స్వార్ధవిశేషణగుణాదితః,
271&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>tdvraunul1euurmtx2qk2cuf25nbjh4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/419</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250546</id>
    <revision>
      <id>611096</id>
      <timestamp>2026-11-07T12:59:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '858 అర్థాంతరసునుమ్యాతం ద్యోతయన్ ద్యోతకో భవేత్ గుణధ స్మరసాదిభ్యః ప్రతీ తేభ్యః పృథక్ పృథక్. త త్తద్వీ షేషణసామర్థ్యకల్ఫ్యోర్థి ద్యోత్య ఈరీత వాక్యార్థావయవీభూత పదార్థాన్ జీఘ...'</comment>
      <origin>611096</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4282" sha1="6rl9cts0wol9yppk7qd0pbsozm5f7eh" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;858
అర్థాంతరసునుమ్యాతం ద్యోతయన్ ద్యోతకో భవేత్
గుణధ స్మరసాదిభ్యః ప్రతీ తేభ్యః పృథక్ పృథక్.
త త్తద్వీ షేషణసామర్థ్యకల్ఫ్యోర్థి ద్యోత్య ఈరీత
వాక్యార్థావయవీభూత పదార్థాన్ జీఘ్రతీ క్రమాత్.
వివడితే ద్యోతమానా యా వృత్తిర్ద్యుతిరుచ్యతే
ద్యోశ్య ద్యోతక శబ్దస్య వ్యావృతిర్ద్యుతి రీతా
భావప్రకాశనము
272
278
274
ద్యోకక జ్యోత్య దృతి స్వరూ%మిందున్నది. స్వవృత్తిద్వారమున
స్వార్థవిశ్లేషణరూపము అయిన గుణాదుల ననుసరించి యనుస్యూత మయిన
యర్థాంతరమును ద్యోతన మొనరించు శబ్దము ద్యోతకము అనదగి యున్నది.
ప్రతీతము అయిన గుణధర్మరసాదుల కన్న వేరువేరుగా తత్తద్విశ్లేషణ సామర్థ్య
కల్ప్య మయిన యర్థము ద్యోగ్యము అనదగును. వాక్యార్థానయ వీధూతము
లయిన పదార్ధములను క్రమముగా ననుగత మొనరించు కొనునదై వివడితార్థ
మున ద్యోతమానమగు వృత్తి ద్యుతి యగును. ద్యోఖ్యార్థమునుదు ద్యోతక
శబ్దమున కున్న వ్యాపారము ద్యుతి యని గ్రహింనదగును.
E
ప్రతీతో ఒతికయో యత్రవాచ్యల జ్యాదివస్తుషు
ప్రత్యాయయం స్తమేవార్థం శబ్దః ప్రత్యాయకో భవేత్.
గుణే రిసే వాఒలంకా
నే పదవాక్యార్థ సంశ్రయే
ప్రతీయనూనోఒ
తీశయ ! ప్రత్యాయ్యో అత్యవాచ్యయోః.
అవిక్రమేణ వ్యాపారో రసాద్యతిశయావధి..
ప్రత్యాయకన్య ప్రత్యాయ్యే ప్రతీతిరితి కథ్యతే.
275
278
277.
ప్రతాయక ప్రత్యాయ్య ప్రతీతుల స్వరూప మిచట నున్నది. వాచ్య
లక్ష్యాదులలో ప్రతీత మయిన యతిశయ రూపమగు వర్ణమును ప్రత్యాయన
'మొనరించు శబ్దము ప్రత్యాయకము. పదవాక్యార్థ సమాశ్రయముగా నున్న గుణ
మునగాని రసమునగాని యలంకారమునగాని ప్రతీయమానమగు నతిశయమును
ప్రత్యాయ్య' మందురు. వాచ్యార్థమున లక్ష్యార్థమున ప్రతీయమానమగు ప్రతి
శయము ప్రత్యాయ్య మగును. ప్రత్యాయకమగు శబ్దమునకు ప్రత్యాయ్యమగు
నర్ణవిషయను న రసాద్యతిశయావధికమగు వ్యాపారము, మధ్యలో నెచటను
విశ్రాంతిపొందని వ్యాపారము, రసాద్యతిశయమున్న విశ్రాంతి పొందు వ్యాపా
“రము ప్రతీతిరూపమగు వ్యాపారమని పెద్దలు నిర్ణయించిరి.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>6rl9cts0wol9yppk7qd0pbsozm5f7eh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/420</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250547</id>
    <revision>
      <id>611097</id>
      <timestamp>2026-11-07T12:59:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'షష్టాధికారము దేశకాలాదుల గుణధర్మములు 859 వాక్యార్థ రసాధ్యనుభవము శబ్దార్థసంబంధాధీన మయినందున శబ్దార్థ ముల షడ్విధ సంబంధ మీవిధముగా నిర్ణీత మ.నది. శబ్దార్థసంబంధద్వాదశక మున రస...'</comment>
      <origin>611097</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3764" sha1="b42mi8jr0lhhzspvf65sdr3x64at5wz" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;షష్టాధికారము
దేశకాలాదుల గుణధర్మములు
859
వాక్యార్థ రసాధ్యనుభవము శబ్దార్థసంబంధాధీన మయినందున శబ్దార్థ
ముల షడ్విధ సంబంధ మీవిధముగా నిర్ణీత మ.నది. శబ్దార్థసంబంధద్వాదశక
మున రసావియోగము ముఖ్య మయినందున తన్ని రూపణమునకై దేశకాలాదుల
గుణధర్మాఖ్యాన మ పేక్షితము.
దేశ కాల క్రియా జాతి రూపవాచ్యాదివస్తును
షట్పదార్థ విచారాయ గుణా ధర్మాళ్చ కల్పితాః.
కనిఖిః స్వీక్రియంతే తే తద్ క్లై కావ్యాదిసంపదే
*లై వాఒప్యభిధీయంతే వాచ్యాద్యర్థీవలబ్ధయే
278
279
దేశము కాలము క్రియ జాతీ యను పదములనే తెప్పదగిన వస్తువులలో
గుణములు ధర్మములు కలవని నిర్ణీత మయినది. ఈ గుణధర్మకల్పనము ద్రవ్య
గుణక ర్మాదిపట్పదార్ధ పరిశీలనమున కుపయోగించును.
రూపచార
మున సమర్ధులగు కవులు కావ్యాదుల సంపత్సిద్ధికై వీనిని స్వీకరింతురు వాద్యా
వ్యర్థముల యుపలబ్ధికై వాని నిచటనే నిరూపింతుము. తన్ని రూపణము
త తదగ్ధవివేక మీయగలదు.
దేశే నిమ్నోన్నతత్వాదిరాకారో ధర్మ ఈరితః
తస్మిన్ మృధుత్వ కాఠిన్య కార్ఘ్య శాఖ్యాదయో గుణాః.
నక్తం దిపవిభాగేన ద్విధా కాలః ప్రకీర్తి తః
తమస్తేజశ్చ తద్దర్మౌ గుణా స్తత్రార్తవాదయః.
యః సంయోగవిభాగాదిః క్రియాధర్మః స కథ్యతే
తత్ర వై ఫల్య సాఫల్య సుసాధుత్వావయో గుణాః.
నివృత్తి ప్రవృత్తి జాతిధర్మావిరిశా
రై ర్యాదయో గుణా స్తత్ర సహజాహార్యరూపత .
రై గుణా_
280
231
282
288
దేశము కాలము క్రియ జాతి యనువానిచే వాచ్యము లగు వస్తువులు
గుణధర్మము లిందున్నవి. దేశమున నిమ్నత్వ మున్నత శ్వ మను నాకారమును
ధర్మ మందుకు మృదుత్వము కాఠిన్యము కృశత్వము శుక్లత్వము మొదలగు
నవి గుణములు.
కాలము - రాత్రియని, పవలని రెండు విధములు. రాత్రి
ధర్మము తమస్సు, పగటిధర్మము తేజస్సు, ఆర్తవాదుల - ఋతుధర్మము మొద&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>b42mi8jr0lhhzspvf65sdr3x64at5wz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/421</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250548</id>
    <revision>
      <id>611098</id>
      <timestamp>2026-11-07T12:59:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '880 భాపప్రకాశనము లగునవి కాలగుణములు, సంయోగము విభాగము మొదలగునవి క్రియాధర్మ ములు, వైఫల్యము సాఫల్యము సాధుత్వము) మొదలగునవి క్రియాగుణములు. నివృత్తి ప్రవృత్తి యనునవి జాతిధర్మము...'</comment>
      <origin>611098</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3816" sha1="01yxf37okfihg7zzgfh4rfb9roveu86" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;880
భాపప్రకాశనము
లగునవి కాలగుణములు, సంయోగము విభాగము మొదలగునవి క్రియాధర్మ
ములు, వైఫల్యము సాఫల్యము సాధుత్వము) మొదలగునవి క్రియాగుణములు.
నివృత్తి ప్రవృత్తి యనునవి జాతిధర్మములు. ధైర్యాదులు గుణములు.
సహజాహార్యరూపమున నుండును. ఇట్లు దేశకాలక్రియా జాతులకు కల్పితము
అయిన ధర్మగుణములు నిరూపితము అయినవి. ఇటుపై వీని భేదములను
గొన్నిటిని చెప్పవలయును.
తే భవేయు స్త్రిధా తత్ర వాఙ్మనఃకాయరూపతః
శోభనాశోభనత్వేన తే భవేయుః పునర్ద్విభా.
ర్యాద సహజా ఆహార్యో వ్యాస సంభృత
మాధుర్య నిష్ఠురత్వాదిగుణో వాచి ప్రకల్పితః.
క్రూరత్వశాంతిమత్త్వాదిగుణాః స్యుర్మానసా గుణాః
లావణ్యసౌకుమార్యాదిః శారీర 2 కల్పితో గుణః.
284
286
256
జాతిగుణము లయిన ధై ర్యాదిగుణములు సహజాహార్యరూపములు
కాగా నవి మఱల వాఙ్మన కాయరూపమున త్రివిధము లగు చున్నవి. ఆవియు
శోభనము లని యశోభవము అని మఖిల రెండు విధములు. ధైర్యాదులు
సహజగుణములు, ఆహార్యమనునది తెచ్చిపెట్టుకొన్నట్టిది.
అభ్యాసమున
సంపన్న మయిన గుణము. మాధుర్యము నిష్ఠురత్వము మొదలగు గుణములు
వాచికములు. వాక్కునందు ప్రకల్పితములయిన గుణములు, క్రూరత్వము
కాంతిమ త్వము మొదలగు గుణములు మానసము అయిన గుణములు, లావ
ణ్యము సౌక మార్యము మొదలగు గుణములు శారీరములయిన కల్పితగుణములు.
గుణత్రయోపాధిభిన్నా త్రిధా ప్రకృతిరుచ్యతే
. అర్భకత్వాద్యవస్థైన తాను ధర్మిత యోచ్యతే.
జాత్యాశ్రయా గుణా ఏవ తాను ప్రకృతిషు స్వతః
287
సత్త్వరజస్తమోగుణములను మూడు గుణముల యుపాధుల
భిన్నమై ప్రకృతి మూడు విధముల నున్నది - సాత్త్విక ప్రకృతి. రాజసప్రకృతి,
తామసప్రకృతి యని. ఆ ప్రకృతులలో సర్భకత్వాద్యవస్థ
ధర్మిగా
నుండునని యనిరి. జాత్యాశ్రయము అయిన గుణములే యా ప్రకృతు
. లందుండునని విఖ్యాతము.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>01yxf37okfihg7zzgfh4rfb9roveu86</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/422</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250549</id>
    <revision>
      <id>611099</id>
      <timestamp>2026-11-07T12:59:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'షష్టాధికారము 881 దేశకాలాదులందు కల్పితము అయిన గుణధర్మములు షట్పదార్థమున కుపయోగించుట పూర్వము నిర్దిష్ట మయినది. ద్రవ్య, గుణ, కర్మ, సామాన్య, విశేష, సమవాయము లను పదార్థనట్కమునకు స...'</comment>
      <origin>611099</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3933" sha1="6ihuz1dbhzqg6lhbxcdfofpboy7uaeq" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;షష్టాధికారము
881
దేశకాలాదులందు కల్పితము అయిన గుణధర్మములు షట్పదార్థమున
కుపయోగించుట పూర్వము నిర్దిష్ట మయినది. ద్రవ్య, గుణ, కర్మ, సామాన్య,
విశేష, సమవాయము లను పదార్థనట్కమునకు సంబంధించి గుణధర్మములను
జెప్పుట ప్రకృతము వేడితము. ఆ యపేక్షిత మిచట నున్నది.
ఆకారవత్త్వాది లేన ద్రవ్యధర్మ ఇతీర్యశే.
గుణః శోభా౬ఒఖిరూప్యాది ద్రణ్యే కవిఖిరున్యతే
288
వ్యక్తతా2వ్య క్తతాదిస్తు గుణే ధర్మ ఇతీర్యతే.
289
వస్తుశోథాకరత్వం యత్స గుణః కల్పితో గుణే
ధర్మో గుణో యః క్రియాయాస్స స ఏవేహ కర్మణి.
ధర్మః స ఏవ కవిభిః సామాన్యే సరికల్పితః
యదనాంతరసామాన్య భేదాశ్రయసహిష్ణుతా.
వ్యక్తిషు వ్యావ్యవృత్తిత్వం సామావ్యే కల్పితో గుణ|
స్వాశ్రయాభిన్న రూపత్వం ధర్మః స్యాత్సమనాయక్,
290
291
292
గుణద్రవ్యైకఘటనాసామర్థ్యం గుణ ఈరిత
ముగ్ధత్వాది విశిష్టత్వం యత్స ధర్మో విశేషథాక్.
288
వినియోగార్హతా శేషాం గుణ ఏవేతి కల్ప్యతే
ఆకారవత్త్వము మొదలగునది ద్రవ్యధర్మము. శోభ అభిరూప్యము
అంతవఱకిది పదార్ధము
లలో ద్రవ్యవిషయము. వ్యక్తిత అవ్యక్తత యనునవి గుణమున ధర్మములు.
వస్తుశోఖాకరత్వ మనునది గుణమున కల్పిత మయిన గుణము. గుణము
గుణ ముండదు. కావున నె లుది కల్పిత గుణము. గుణానంతరము కర్మ
విశేషము చెప్పవలెను. పూర్వము క్రియాగతములుగా నిరూపించిన ధర్మగుణ
ములె; అనగా, సంయోగ విభాగాదిధర్మము, వైఫల్యసాఫల్య సుసాధుత్వాది గుణ
ములు కర్మకును సంబంధించి యుండునని గ్రహింపదగును. అవాంతరసామా
న్య భేదాశ్రయసహిష్ణుత యనునది సామాన్యమున కవి పరికల్పిత
ధర్మము. &quot;నిత్య మేకమనేకానుగతం సామాన్యం. పరం సత్తా అసరం ద్రవ్యతాద్వి&quot;
అని తార్కికుల సంగ్రహవచనము. సామాన్యము స్వరూపత అనేకానుగత
సమవాయసంబంధమున నవేక వృత్తి యగును.
మొదలగునవి ద్రవ్యమున గుణము అని కవు అందుకు.
ముగా మండును.
B (46)
కావున&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>6ihuz1dbhzqg6lhbxcdfofpboy7uaeq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/423</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250550</id>
    <revision>
      <id>611100</id>
      <timestamp>2026-11-07T13:00:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '882 భావప్రకాశనము పరసామా &quot;నిత్యత్వే సత్యనేక సమవేతశ్వం&quot; అనునది సామాన్యలక్షణము, వ్యము ద్రవ్యగుణకర్మలం దుండును. ఏ తము అపరసామాన్యము. కాగా అవాంతరసామాన్యభేదాశ్రయసహిష్ణుత స్పష్ట...'</comment>
      <origin>611100</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4348" sha1="34g9ex63q99iiuos1ovd574ww5nrwtc" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;882
భావప్రకాశనము
పరసామా
&quot;నిత్యత్వే సత్యనేక సమవేతశ్వం&quot; అనునది సామాన్యలక్షణము,
వ్యము ద్రవ్యగుణకర్మలం దుండును. ఏ తము అపరసామాన్యము.
కాగా అవాంతరసామాన్యభేదాశ్రయసహిష్ణుత స్పష్టము. ఆ యా వేరు వేరు
వ్యక్తులలో వ్యావ్యవృత్తి త్వ మనునది సామాన్యమున కల్పిత మయిన గుణము.
ఇది సామాన్యము. ఇక సమవాయము: స్వాశ్రయాభిన్న రూపత్వ మనునది
సమవాయము నందలి ధర్మము. గుణము ద్రవ్యమునందు సమవాయసంబంధమున
నుండును. అప్పుడు స్వాశ్రయ మ యిన ద్రవ్యమున కన్న నచటి సమవాయము
నకు పేరు రూప ముండదు. గుణద్రవ్యములకు ఏకఘటనాసామర్థ్యముండుట
యునది సమవాయము యొక్క గుణము. ఇక విశేష మున్నది. ముగ్ధ
త్వాది విశిష్టత్వ మనునది విశేషగత మయిన ధర్మము. వినియోగార్హతయె
విశేషము.ల గుణము. ఇట్లు షట్పదార్థముల ధర్మగుణములు గ్రాహ్యములు.
యే ధర్మా యే గుణాః క్లుప్తా వాచ్యలవ్యాదివస్తుషు.
రైస్లైసదద్థతిశయో గ్రాహ్యః కావ్యాధిసంపదే
294
వాచ్యములు లక్ష్యములు నయిన కావ్యవస్తువులలో నే యే ధర్మము
`లే 'యే గుణములు క్లుప్తములై యున్నవో యా యా ధర్మములచే నా యా
గుణములచే తత్తదర్ణాతిశయమును గ్రహింప వలెను. ఇది యంతయు కావ్యాది
సంపదకై సహకరించును. సముచితధర్మగుణో పేతముగా వాచ్యలవ్యవస్తు
నిబంధన మొనరించిన తదతిశయము కావ్యసంపద కనుకూల మగును.
వివక్షితార్థ ము
'పర్ణేన చ పదేనాపి పదాభ్యాం చ పదై రపి.
వాక్యేన వాక్యార్థేనై రే హ్యర్థాః పోడా వికల్పితా!
వివడి శార్థసంపత్తి హేతవః స్యుర్యథోచితమ్.
295
296
వాచ్యలక్ష్యాద్యర్థము: అనేకములు ప్రదర్శితములు కాగా వివడితార్థ
ప్రతిపాదనమున సమర్థము లగు వానిని నిర్దేశింపవలసి యున్నది. అట్లు ప్రతి
పొదకము లారు కలవు - వర్ణము, పదము, పదద్వయము, అనేక పదములు,
వాక్యము, వాక్యార్ధము నను వానిచే వివక్షిత ప్రతిపాదనము కలుగును. ఇట్లు
ప్రతిపాదకములగు నివి యారు విధములుగా వికల్పితము లయినవి. ఈయారును
యథోచితముగా వివ&amp;తార్ధసంపత్తి హేతువులు, యథోచిత మనుటచే నొక్కొక.
స్థలమున నొకటి రెండు మూ డెన్ని యయిన నుండవచ్చు నని భావము.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>34g9ex63q99iiuos1ovd574ww5nrwtc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/424</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250551</id>
    <revision>
      <id>611101</id>
      <timestamp>2026-11-07T13:00:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'షష్టాధికారము కార కేణ కదాచిత్స్యాదభిధాయాః కదాచన తద్ధితేన సమాసేన సర్వనామ్నా కదాచన. ప్రకృత్యా ప్రత్యయేనాపి ధాతుకాకూపసర్గతః వ క్తుర్వినవా..లంకారరసానీథ్యః కదాచన. వాచ్యో లవ్...'</comment>
      <origin>611101</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3674" sha1="gfga33l7vo6vjxnv2yu1eph7okhcwam" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;షష్టాధికారము
కార కేణ కదాచిత్స్యాదభిధాయాః కదాచన
తద్ధితేన సమాసేన సర్వనామ్నా కదాచన.
ప్రకృత్యా ప్రత్యయేనాపి ధాతుకాకూపసర్గతః
వ క్తుర్వినవా..లంకారరసానీథ్యః కదాచన.
వాచ్యో లవ్యత్వమాయాతి లక్ష్యో వాచ్యర్వమేతి చ
ఏవం వినిమయం చాపి వ్యత్యయం చ పరస్పరమ్.
వాచ్యాద యోఒజ్ఞాయాస్యంతి స్వోచితాతీశయా ఫ్లయే
ఏతద్రూ వేణ బోద్దవ్యం త తదరవివేకృభిః.
సముచిత కావ్యము నందు వక్తృవివక్ష యనేకవిధముల శాసించును.
868
297
298
288
800
e
విధానముల పరిగణన మిందున్నది. కారకమున నొకప్పుడు, అభిధ వలన మరి
యొకప్పుడు వినడు కాసించును. తద్ధితమున సమాసమున సర్వనామమున నొక
ప్పుడు గోచరించును. ప్రకృతిచే ప్రత్యయముచే గూడ నవభాసించును. ధాతు
కాకూపసర్గముల వలనను భాసించును. ఒకప్పు డలంకారరనముల వలనను విన
భావమున్నది. వివ సూచకములగు నిట్టి వానిచే వాచ్యము లక్ష్య మగును.
లక్ష్యము హెచ్యత్వము పొందును. స్వస్వసముచిత మయిన యతీశయ ప్రాప్తికై
వాచ్యాద్యర్థము అన్నియు పరస్పరము వినిమయము నేని వ్యత్యయమునేని
పొందుట యున్నది. జ యా యర్థములవివేచన మొనరించు వారు ఈ యీ
విధములుగా వినితార్థసిద్ధి యుండుటను గుర్తింపవలెను.
వివఅర్థమున కనేక పర్యాయపదము లున్నవి. వాని స్వరూప
నిర్వచనము ప్రకృతోపయోగియగును. పర్యాయపట్క మిచట భావనీయము.
విప&amp;కమభిప్రాయః ఫలం భావః ప్రయోజనం
తాత్పర్యమితి పర్యాయశద్దా వాక్యార్థగోచరాః.
ప్రయుజ్యమానో 2 భీష్టార్థః కారకాది సమన్వితః
నీయతే యత్ప్రబోధాయ తత్ప్రయోజన ముచ్యతే.
యో2ర్థో బుద్ధిస్థితో ఓ ఫిట్టో వక్తృవాక్యేన గమ్యతే
దర్పణాదౌ ముఖాదివత్.
యదార్థ స్యాభిముఖ్యేన పదార్థా హ్యుపకుర్వతే
సోఒ భిప్రాయ _స్తదుత్కర్ష • ప్రాయళ్ళద్దేన కథ్యతే.
B
801
802
808
304&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>gfga33l7vo6vjxnv2yu1eph7okhcwam</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/425</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250552</id>
    <revision>
      <id>611102</id>
      <timestamp>2026-11-07T13:14:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '364 2 ప్రధానముపకార్యోఒర్థః పదార్థా హ్యుపకారకాః తత్పరత్వం పదార్థానాం శాత్పర్యం తదితీరితమ్. అభీష్టార్థ పరిపాకో నేత్రా దేరథవా శ వే ద్రుమాదీఫలవద్యత్ర స్వాద్యతే తత్ఫలం భవేత్....'</comment>
      <origin>611102</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4155" sha1="orzl7x0gq1w7v2pc0a9muuc1b5pgrzg" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;364
2
ప్రధానముపకార్యోఒర్థః పదార్థా హ్యుపకారకాః
తత్పరత్వం పదార్థానాం శాత్పర్యం తదితీరితమ్.
అభీష్టార్థ పరిపాకో నేత్రా దేరథవా శ వే
ద్రుమాదీఫలవద్యత్ర స్వాద్యతే తత్ఫలం భవేత్.
వ్యాపారో యత్ర నేత్రాదేః శృంగారాదర్విభావ్యతే
అర్థసందర్భచాతుర్యాత్స భావ ఇతి కథ్యతే.
වූය.
భాప ప్రకాశనము
805
806
807
3
వాక్యార్థ గోచరములగు నారు పర్యాయశబ్దము లన్నవి: వివణితము-
అభిప్రాయము-ఫలము-భావము- ప్రయోజనము. తాత్పర్యమునని. వీని స్వరూప
నిర్వచన మటునిటుగా నిటనున్నది. ౧. ప్రయోజనము-కారకాది సమన్విత
మయిన యభీష్టనుగు వర్ణము ప్రయుజ్యమానమగుచు నే యర్ధ ప్రబోధనమున కై
సమానీతమగునో ఆ యర్థము ప్రయోజనమని యనదగును. ౨. వివతము
బుద్ధిస్థితమయిన యభీష్టార్థము దర్పణాదికమున ముఖాదులు వలె వక్తృవాశ్య
మున గమ్యమగునో, పాఠకుని
భావమె కావ్యము నందలి వక్త
వాక్యమున భాసించినచో నది వినక్షిత మనదగును. ౩. అభిప్రాయము-పదా
ర్థము లన్నియు నే యర్ధము యొక్క యాభిముఖ్యమున నుపకరించునవి
యగునో యా యద్ధ మభిప్రాయ శబ్దమున వెన్నదగినది యగును. ఇందు
ప్రాయశ్శబ్దమున తదుత్కర్షము గోచరించును.
1= అభిముఖ్యమున,
ప్రాయః = ఉత్కర్ష కలది అభిప్రాయము. ౪. తాత్పర్యము - ఉపకార్యమగు
నర్థము ప్రధానము; పదార్థముల ప్రకారకములు. పదార్థములకు ప్రధానార్థపరత్వ
మున్నచో తాత్పర్యమగును. ౫. ఫలము- కావ్యమున నాయకాదుల యథీష్టార్థ
పరిపాకము కాని, కవియొక్క యఖిష్టారపలిపాకము కాని వృణాదుల ఫలము వలె
సమాస్వాద్య మగునేని ఫలమగును. ౬. భావము - అర్థసందర్భచాతుర్యమున -
నాయకాదులు శృంగారాదివ్యాపారము బాగుగా విభావిత మగు నేని యది భావ
పదమున వ్యపదేశింప దగును.
చో
B.
ఖాట్ట - ప్రాణాకరమతములు
వాక్యార్థము యొక్క స్వరూప మీమాంస మొనరించిన వారు మీమాంస
కులు. వారిలో కాట్టమతానుయాయుల భావమునకును ప్రభాకరమతానుయా
యుల భావమునకును భేదము కలదు. వాని సామంజస్యప్రతిపాదనము నావశ్య
క్షము. ఈ విషయ మీట ప్రస్తుత మగును.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>orzl7x0gq1w7v2pc0a9muuc1b5pgrzg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/426</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250553</id>
    <revision>
      <id>611103</id>
      <timestamp>2026-11-07T13:15:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'షష్టాధికారము ఛాప్టై ప్రాభాక రై శేష వాక్యార్థ ! కథ్యతే ద్విధా పదార్థాన్యోన్య సంసర్గో వాక్యార్థ ఇతి భట్టనాక్. పదార్థన వాక్యార్ధ ఇతి ప్రాణాకరా విదుః క వేర్వివక్షయా యస్య ప్ర...'</comment>
      <origin>611103</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4330" sha1="2resrxxgr78pnclnbeaj3w5lh3uxl2j" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;షష్టాధికారము
ఛాప్టై ప్రాభాక రై శేష వాక్యార్థ ! కథ్యతే ద్విధా
పదార్థాన్యోన్య సంసర్గో
వాక్యార్థ ఇతి భట్టనాక్.
పదార్థన వాక్యార్ధ ఇతి ప్రాణాకరా విదుః
క వేర్వివక్షయా యస్య ప్రాధాన్యం పరికల్ప్యతే..
భవేత్స ఏవ వాక్యార్థి ఇతి నిర్ణీయతే బుధైః
860
808
808
బాట్టులు ప్రాథాకరులు నీ వాక్యార్ధము రెండు విధముల నుండు
ననిరి. పదార్థముల యన్యోన్యసంసర్గమె వాక్యార్థమని కట్టవాక్కు పదార్థమే
వాక్యార్థమని ప్రాభాకరు అందురు. కవి వివణానుసారమున ప్రధాన మగు
నదియె వాక్యార్థమని బుధులు నిర్ణయించిరి. ఇట్టిది సూత్రప్రాయ మయిన
మూలసారము, ఇచటి యీ మూడు భావములు వివరణా వేదములు. వీని
నిట్లు గ్రహింపదగును. శృంగారప్రకాశమున నీ వాదములు సూచితములు.
అభిహితము లగు పదార్థముల కన్వయముండునా? అన్వితములగు
పదార్థముల కన్వయముండునా? &quot;ఉచ్యతే”. ఇందు మతభేద మున్నది. కొంద
రందురు-అన్వితముల కభిధానము; అభిహితములు కన్వయము అని. మరికొంద
రందురు-అన్వితముల కభిధానము కాదు, అభిహితములకు నన్వయము కాదు
అని. వీని స్వరూప మిట్లుండును. కుమారిలభట్టానుయాయులు అభిహితా
స్వయవాదులు. అభిహితములగు పదముల కన్వయము నిరూపింతురు. ప్రభా
కరాముయాయులు అన్వితాభిధానవాదులు. పదాంతరములతో సన్వితము
లయిన పదముల కన్వయ మఖిధానింతురు. వాక్యార్థజ్ఞానమున మూడు హేతువు
లున్నవి ఆకాండ, యోగ్యత, సన్నిధి యని. ఆకాంక్ష - వాక్యార్థజ్ఞానమున
పదములకు పొరస్పరిక సంబంధ మాజక్యకము. ఆకాంక్ష లేకున్న ఒకేవాక్య
మన్న జ్ఞాన ముదయింపదు. యోగ్యత - శబ్దముల పరస్పరసంబంధమున బాధా
భావము. సన్నిధి పదము పదము సమీపమున నుండుట వ్యవధాన మున్న
బోధ కలుగదు. ఈ మూడు హేతువులు ద్వారమున శబ్దములు పరస్పరాన్విత
ములై విశిష్టార్థము నీయగలవు. అప్పుడా శబ్దసమూహము వాక్యము.
-
ఇట్టి వాక్యమున రెండువిధము లగు నర్థము లుండును. ఒకటి
పదార్థము. రెండవది వాక్యార్థము. అభిధచే పదార్థప్రతీతి కలుగును. తాత్పర్య
వృత్తిచే వాక్యార్థప్రతీతి కలుగును. వాక్యార్థబోధ అభిధావృత్తిచే గలుగదు.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>2resrxxgr78pnclnbeaj3w5lh3uxl2j</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/427</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250554</id>
    <revision>
      <id>611104</id>
      <timestamp>2026-11-07T13:15:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '868 భావప్రకాశనము తద్బోధమున కై తాత్పర్యవృత్తి సంగీకరింప వలెను. వాదము. ఇది యభిహితాన్వయ అన్వితాభిధానవాదు లీ తాత్పర్యవృత్తి సంగీకరింపరు. వాక్యార్థము వాచ్యద్వారమున గోచర మగు న...'</comment>
      <origin>611104</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4408" sha1="0gkv9l9j3qc121bjva01639ouimuyk0" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;868
భావప్రకాశనము
తద్బోధమున కై తాత్పర్యవృత్తి సంగీకరింప వలెను.
వాదము.
ఇది యభిహితాన్వయ
అన్వితాభిధానవాదు లీ తాత్పర్యవృత్తి సంగీకరింపరు. వాక్యార్థము
వాచ్యద్వారమున గోచర మగు నందురు. అభిధావృత్తియందే తాత్పర్యవృత్తి
సమావిష్టమై యుండువని వీరిభావము. వ్యుత్పత్తి బలమున శబ్ద మర్ధమును
బోధించును. వృద్ధవ్యవహారమున వ్యుత్పత్తి కలుగును. వృద్ధులు వాక్యము
ననే వ్యవహరింతురు. పదమున వ్యవహరింపకు. వృద్ధుడు వాక్యప్రయోగ
మొనరింపగా మధ్యముడు తదగ్ధపరిజ్ఞానమున ననుకూలముగా వ్యవహరించును.
అది గుర్తించి బాలుడు &quot;ఈ వాక్యమున కిది యర్ధము” అని ఆఖండవాక్యార్థము
తెలిసికొనును. ఇట్లు పదము లన్నియు వాక్యార్థము నే యవగమింప జేయు
చున్నవి. వాక్యార్థము క్రియాకారక సంసర్గ రూపము. కారకములు క్రియా
సంబంధోన్ముఖములు, క్రియలు కారకవిరహాసహిష్ణువులు. కావున అన్విత పద
ములకె స్వశబ్దములచే నభిధాన ముండును. కాగా వాక్యార్ధము శబ్దమే. అభి
హితాన్వయపక్షమున వలె వాక్యార్ధము పారంపర్యమున గల గునది కాదు.
యన్వితాభిధానవాదము.
සි
సాహిత్యప్రకాశన మయిన భావప్రకాశనమున నీ వాద మా వాద మే
వాదమభిమాన వాదము కాదు. ఈ యంశము నిరూపించుటకే &quot;కపేర్వి
వక్షయా&quot; యున్నది. కావ్యమున కనివివడ ననుసరించిన యర్థనిశ్చయము
యుక్తము. సామాన్యమయిన వక్తృవివదాశ్రయణము యుక్తము కాదు,
&quot;వక్తుం ఇచ్ఛా---వివ&quot; కవి కావ్యమున నే యంశమును జెప్పుట కిచ్చపడి
యట్టి శబ్దరచన మొనరించెనో యాతని వివజానుసారమున నా యంశమును
భావింపవలెను. ఇట్టి వివబాధీనముగా తే
యర్థమునకు ప్రాధాన్యము కవి నిశ్చ
యించెనో గుర్తింపవలెను. తత్ప్రధాన తాను కూలముగనె యితరార్థములను కవి
యనుసంధానించుటను నిశ్చయింపవలెను. అట్లే యర్థమునకు ప్రాధాన్యము
- నిశ్చిత మయినచో యా యర్థమె వాక్యార్ధము. ఇట్లు సాహిత్యప్రకాశవాదులు
నిశ్చయింతురు. ఇట్లు సామరస్యము భావించునది.
అర్థా! పదై రభిహితాః, స్వాతంత్ర్యేణ పృథక్పృథక్ .
అన్యోన్య యోగ్యసంసర్గ
మాకాంతంతే పరస్పరం
- 'సంసర్గ యోగ్యైః కథ సంసృష్టిస్తే విమృశ్య చ..
810
811&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>0gkv9l9j3qc121bjva01639ouimuyk0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/428</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250555</id>
    <revision>
      <id>611105</id>
      <timestamp>2026-11-07T13:15:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'షష్ఠాధికారము 887 చ కస్యోపశ:ర్మ ఇతి చ ప్రధాన స్యోపకుర్వ తే ప్రధానం యశ్సరం కేఒవీ పదార్థాస్తత్పరా యఈ. భవంతి తస్మాత్తాత్పర్యమిత్యర్థాంతరముచ్యతే వక్తృద్వారా వాక్యధర్మస్యైవ వా...'</comment>
      <origin>611105</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4104" sha1="4gp73n76lgh0s20o475rmlhz6cmbvuj" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;షష్ఠాధికారము
887
చ
కస్యోపశ:ర్మ ఇతి చ ప్రధాన స్యోపకుర్వ తే
ప్రధానం యశ్సరం కేఒవీ పదార్థాస్తత్పరా యఈ.
భవంతి తస్మాత్తాత్పర్యమిత్యర్థాంతరముచ్యతే
వక్తృద్వారా వాక్యధర్మస్యైవ వాకార్థకల్పనమ్.
812
ఖాట్ట ప్రాణాకరమత సానురస్యము సూచిత మయిన పిమ్మట తదు
పోద్బలకముగా గొంత చెప్పవలసి యున్నది. దానికై తాత్పరార్థమును
వాక్యార్ధ మగుట యిచట నిరూపిత మగును. పదములచే నర్ధము నిరూపిత
మగును. ఈ పదము వలన నీ యర్ధమును గుర్తింప వలెనను ననాదిగా నియమ
మున్నందున నాయా పదము లా యా యర్థములను జెప్పగలవు. పదము
పంతర సహకార మక్కరలేకుండగనే వేరు వేరుగా స్వతంత్రముగా నర్థము
నిరూపించును. అట్లు పదాభిహితము లయిన పదార్థముల పరస్పర మన్యోన
యోగ్యసంసర్గ మాకాండించునవి యగును. అట్టి యా పదములు వినుకృపుర
స్సరముగా ప్రకథితము లయిన సంసర్గ యోగ ము లగు వానితో సంసృష్టము
లగును. అట్లు సంసృష్టము అయిన యని &quot;మేము దేని కుపకరింతు&quot; మని
ప్రధానమున కుపకరించును. ప్రధానము యత్సరముగా మండునో పదార్థము
లను తత్పరము యగురు. కావున తాత్పర్యమనునది కవినివవిషయ
మయిన యగ్జాంతర మయినది. వక్తృద్వారమున వాక్యధర్మమె వాక్యార్ధమని
ప్రకల్పితము నిశ్చితము నయినది.
విశేషణాని సర్వత్ర విశింవంత్వపి సర్వతః
విశేష్యస్య ప్రధానత్వం స్వాశ్రయత్వం వివృణ్వతే,
814
విశేషణము అంతటను విశేష్యయుక్తములు విశేష్యసంగతులే
యయి యుండును. విశేష్యమునకు ప్రాధాన్యము సంపాదించునవి యగును.
తమకు విశేష్యమె యాశ్రయ మని వివరించు శవి యగును. స్వరవిశ్లేషణములు
విశేష్యముతోడనే సంగతము అగుటయు, తమలో తాము వేనితోడను సంగతములు
కాకుండుటయు, స్వవిశేష్యాశ్రయముననే యుండుటయు సర్వత్ర ప్రసిద్ధము.
ఇట్టి యీ యుక్తి ననుసరించియు పదార్థ వాక్యార్థసంగతిని దర్శింప వలెను.
పదార్థము లంతట వాక్యార్థ సంగతములె యగును. వాక్యార్థమున కె ప్రధా
నత్వమును స్వాశ్రయత్వమును విశద మొనరించును.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>4gp73n76lgh0s20o475rmlhz6cmbvuj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/429</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250556</id>
    <revision>
      <id>611106</id>
      <timestamp>2026-11-07T13:15:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '988 అతో రసాలంకారాదేః ప్రాధాన్యం యత్ర దృశ్యతే తత్తదన్యతమ స్తత్ర వాక్యార్థత్వం ప్రయాస్యతి. భావప్రశాశనము 815 రసవియోగాత్మః మయిన సంబంధ నిర్ణయములో నిగమనాత్మక ముగా నీ యర్థమును భా...'</comment>
      <origin>611106</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3934" sha1="gk2j2ihwq4i25jg39js2d04jld5w1ct" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;988
అతో రసాలంకారాదేః ప్రాధాన్యం యత్ర దృశ్యతే
తత్తదన్యతమ స్తత్ర వాక్యార్థత్వం ప్రయాస్యతి.
భావప్రశాశనము
815
రసవియోగాత్మః మయిన సంబంధ నిర్ణయములో నిగమనాత్మక
ముగా నీ యర్థమును భావింపవలెను. ఏ స్థలమునందు రసాలంకారాదులకు
ప్రాధాన్యము భాషించునో అచట రసాలఁ కారాదులలో సన్యతమము వాక్యార్థత్వ
కవివివజ్ఞానుసారి ప్రాధాన్య మిందే యుండును. ఇందే
మును పొందును.
కవితాశ్పర్య మున్నదని నిశ్చయింప వలెను.
ఇతి శబ్దార్థయో రూపం సిద్ధం శబ్దార్థ నిర్ణయే
భట్టాభినసగుప్తార్యపాడై రేవం ప్రదర్శితమ్.
ఏవం నికావ్య కవిభి స్తత్తదర్ధో నిబధ్యతాం
816
శబ్దార నిర్ణ యవిషయమున శబ్దార్థముల రూప మీ విధముగా సిద్ధ
మయినది. శ్రీ మదభిననగు ప్రభట్టార్యపాదు లీ విషయము నీ విధముగనె ప్రద
ర్శించిరి. అభినవగు_సప్రదర్శిత విధముననే ఉంది నిదర్శిత మయినది. ఇది
యభినవగు ప్తసిద్ధాంత మయినందున కవులు బాగుగా విభావన మొనరించి తత్త
దగ్ధములను నిబంధింతుకు గావున మని యిది కప్యుపదేశము.
అస రై : శైశ్చిదాచార్యై' ప్రకారాంతర కల్పితమ్.
శబ్దార్థయోః స్వరూపం తు తద్వివిచ్యాభిధీయతే
శబ్ద స్త్రిధా వాచకశ్చ తథా లాక్షణికోఒపి చ.
వ్యంజకశ్చ పదర్థశ్చ త్రిధా వాచ్యాధి భేదతః
మమ్మట మతము
817
318
సాహిత్యలాత ణికులు దర్శనాచార్యులు కొందరు శబ్దార్థముల స్వరూప
ముకు ప్రకారాంతరమున నిరూపించిరి. కావ్యప్రకాశకారు అయిన మమ్మట
చట్టపాదు లిట్లు ప్రకారాంతరమున నిర్ణయించిన శబ్దారస్వరూపమే సాహిత్యజగ
మున బహు౭వ్యాప్తికో నున్నది. కావున కావ్యప్రకాశగ్రంథములో నిరూ
పించిన విధమున విశదముగా నిరూపింతుము. ఇట్టి వివిద్యాభిధానమున దీని
యదళ్యానుసంధానము సూచిత మయినది.
శబ్దము వాచకము, లాక్షణికము, వ్యంజకము అని మూడు విధ -
'ములు. వాని యర్థములును-వాచ్యము, లక్ష్యము, వ్యంగ్యము నని మూడు
&quot;విధములు.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>gk2j2ihwq4i25jg39js2d04jld5w1ct</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/430</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250557</id>
    <revision>
      <id>611107</id>
      <timestamp>2026-11-07T13:15:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'వృష్టాధికారము తాత్పర్యార్థః పదార్థేభ్యో వాక్యార్థిఒ స్త్రీతి కేచన. వాచ్యాదిరర్థి వాక్యార్ధ ఇతి ప్రభాక రాదయః 889 819 తాత్పర్యార్థ మనునది వేరుగా నొకటి కలదని కాట్టమతానుయాయు ల...'</comment>
      <origin>611107</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3834" sha1="r0vr6sds9l07hrjs69hadwprmcloypa" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;వృష్టాధికారము
తాత్పర్యార్థః పదార్థేభ్యో వాక్యార్థిఒ స్త్రీతి కేచన.
వాచ్యాదిరర్థి వాక్యార్ధ ఇతి ప్రభాక రాదయః
889
819
తాత్పర్యార్థ మనునది వేరుగా నొకటి కలదని కాట్టమతానుయాయు
లందురు. నీ రఖిహితాన్వయవాదులు. పదముల పరస్పరాన్వయమున వాక్యార్థ
ముల్లసించుచున్నది. ఆ వాక్యార్థమును శబ్దముననే కలుగును. ఆయర్థమును
జెప్పుటకు శబ్దమునందు శాశ్పర్య మను వృత్తి కలదని యంగీకరింప వలసి
యున్నది. అట్టి తాత్పర్యవృత్తిప్రతిపాద్యము శాశ్పర్యార్ధము, తాత్పర్యా
ర్థము వాచ్యల్యవ్యంగ్యములలో నేదియుగాదు. వానికన్న విలక్షణము.
పదార్థముల వలన వాక్యార్థ మవథాసించును. అదియె తాత్పర్యార్ధము. ఇది
భాట్టమతము.
అన్వితాభిధాననాదు అయిన ప్రాధాక రానుయాయులు వాక్యార్థము
వాచ్యమే యని యందురు. వాక్యార్థబోధ వృద్దవ్యవహారమున గలుగును. అట్లు
గలుగు తాత్పర్యార్థ మను వాక్యార్థమును వాచ్యమె. ఇట్లీ రెండువాదములు
పూర్వోత్తరార్ధములచే శూచితములు,
యస్య యశ్రావ్యవహితనం కేతో గృహ్యతే స్ఫుటమ్,
స తస్య వాచకః శబ్ద ఇతి శబ్దానుశాసనం
జాతి క్రియా ద్రవ్య భేదాత్సం కేతితః పునః,
చతుర్థాభిద్యతే, శేషు జాతి రేకేతి కేచన
గౌరిత్యేన హి శబ్దస్య ప్రవృత్తిష్టాతిగా స్మృతా,
గచ్ఛతీత్యస్య శబ్దన్య ప్రవృత్తిః స్యాత్రియాగతా
శుక్ల ఇత్యస్య శబ్దస్య ప్రవృత్తిర్గుణగామినీ
3
డిజ్ఞాదిసంజ్ఞాశబ్దస్య ప్రవృత్తిర్ద్ర వ్యగా మినీ
820
321
822
229
వాచకాదుల స్వరూపము క్రమముగా నిరూపించుట యావశ్యకము.
కావ్యప్రకాశము ద్వితీయోల్లాసములో నిరూపిత మంతయు నిందిచట సూత్ర
ప్రాయముగా నున్నది. దీని విస్తృత వివరణము నా రచిత కావ్యప్రకాశ ద్వితీ
యోల్లాసమున నున్నది. అంది విషయమును గ్రహింప వచ్చును. ప్రకృత
న పేషిత మయినంతగా నా యర్థము నిరూపిత మగును,
B (47)&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>r0vr6sds9l07hrjs69hadwprmcloypa</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/431</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250558</id>
    <revision>
      <id>611108</id>
      <timestamp>2026-11-07T13:16:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '870 భావప్రకాశనము వాచకశబ్దముయొక్క సంకేతికాది భేదము లీ సఘట్టమున నున్నవి. ఏ శబ్దమున కే యర్థమున సవ్యవహితమగు సంకేతము స్ఫుటముగా సుగృహీత మగునో యా యర్థమున కా శబ్దము వాచక మగు ననుట &quot;బ...'</comment>
      <origin>611108</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4261" sha1="q0x6aw2olc2qabsyk1zp8holj2h6k5n" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;870
భావప్రకాశనము
వాచకశబ్దముయొక్క సంకేతికాది భేదము లీ సఘట్టమున నున్నవి.
ఏ శబ్దమున కే యర్థమున సవ్యవహితమగు సంకేతము స్ఫుటముగా సుగృహీత
మగునో యా యర్థమున కా శబ్దము వాచక మగు ననుట &quot;బ్దానుశాసనము.
సాత్సం కేతిత మయిన యర్థము నభిధానించు శబ్దమునకు వాచకమని పేరు.
ఈ శబ్దమున నీ యర్ధమును బోధించవలయు నమ ఈశ్వరేచ్ఛ సంకేతము. సొరస్వత
వృద్ధులు ప్రవర్తింప జేసిన శబ్దార్ధ నియమము సంకేతము, సంకేతసహాయ మున్న నే
యం ప్రతీతి యుండును. సంకేతము గ్రహింపని వారికేదో యర్ధము గోచరించునే
గాని యర్థవి శేషము గోచరింపదు. సంకేతి-ర్థము జాతి- క్రియా గుణ-ద్రవ్యభేద
మున నాలుగు విధములుగా నున్నది. ద్రవ్య మనునది యకృచ్ఛాత్మకము. ఇది
వా కరణమహాభాష్యకారమతము. &quot;సంకేతితార్థము జాతిరూప మగునది యొక
టియె. అందు గుణ క్రియా యదృచ్ఛాభేదములు లేవు&quot; అని కొండ రందురు.
ఈ కొందరు మీమాంసకులు. జాత్యాదిపక్షము, జాతిపక్షము- రెం డిం దాసూత్రి
తము అయినవి.
ఉపాధి
'గౌః' అను శబ్దము యొక్క ప్రవృత్తి జాతిగతము. &quot;గచ్ఛతి”.
యను శబ్దము యొక్క ప్రవృత్తి క్రియాగతము. &quot;శుక్ల&quot; అను శబ్దము
యొక్క ప్రవృత్తి ద్రవ్యగతము.
ప్రవృత్తేశ్చ నినృ త్తేళ్ళ వ్యక్తిర్యోగ్య స్వభావతః.
అర్థక్రియాకారితయా వృత్తి సస్యామవస్యతి
ఆనంత్యాద్వ్యభిచారాచ్ఛ వ్యక్తీనాం తత్ర తత్ర తు
సంకేతకరణాశ _క్తేః సంకేతః స్యాదుపాధితః
గౌః శుక్ల శ్చలతీత్యాది ఙ్ఞానాం నైవ సంభవేత్.
క్వచిక్కదాని విషయవిభాగ ఇతి య త్తఈ
ఉపాధావేన సంకేతః స్వతః శబ్దస్య గృహ్యఠే.
24
825
826
827
వ్యక్తి క్తివాదము, ఉపాధిశక్తివాదము అను రెండు వాడములలో
మొదటిది ఖండిత మగుట రెండవది యంగీకృత మగుట యిందున్నది. ప్రవృత్తి
యోగ మగునది కాని నివృత్తి యోగ్య నగునది కాని వ్యక్తి యె. యర్థక్రియా
కారి యయినందున శబ్దశక్తి వ్యక్తి యందె నిశ్చిత మగును. 'గౌః&quot; అనగా
గోవ్య క్తియే యర్థము. ఇది వ్యక్తిశక్తినాద స్వరూపము. ఇది యుక్తము
కాదు. వ్యక్తిశక్తి సంగీకరించినచో నానంత్యము వ్యభిచారము నను దోష&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>q0x6aw2olc2qabsyk1zp8holj2h6k5n</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/432</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250559</id>
    <revision>
      <id>611109</id>
      <timestamp>2026-11-07T13:16:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'షష్ఠాధికారము 871 ములు వాటిల్లును. కాయందు సంకేత సవరించుట శక్యము కాదు. ఉపాధి ననుసరించియె సంకేన మంగీకరింపవలెను. వ్యక్తీ యందే సంకేత మంగీక రించిన వేరొక దోపమును వచ్చును.&quot; గౌః శుక్...'</comment>
      <origin>611109</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4491" sha1="8uee3g66dybi6ch9yxzbtdtldzw3wx2" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;షష్ఠాధికారము
871
ములు వాటిల్లును. కాయందు సంకేత సవరించుట శక్యము కాదు.
ఉపాధి ననుసరించియె సంకేన మంగీకరింపవలెను. వ్యక్తీ యందే సంకేత మంగీక
రించిన వేరొక దోపమును వచ్చును.&quot; గౌః శుక్లం చలః ఉరః&quot; అని నాలుగు
విధముల షయ విభాగ మున్నది. వ్యక్తిసుకేశమున నీ విషయవిభాగము
కుదురదు. కావున నుపాధియందే సంకేతము సంగృహీత మగుట యుక్తము.
ఉపాధియందే సంకేతమును గుర్తింపవలెను ఉపాధినా సోమకమున జాతి గుణ
క్రియా యదృచ్ఛా శబ్దములకు భేదముందును. కావున వ్యక్తికి సంబంధించిన
యుపాధిరూస మయిన ధర్మమునందే నని కేత మొనర్చ వలెను. ఉపాధియందొన
రించిన సంకేత ముపాహిత వ్వక్తి యందు ద్రపు తిరిగుృత్తులను సహదేంపగలదు.
ఉపాధివాదమె శాస్త్రయుక్తి సమ్మతము.
ఉపాధర్వస్తు ధర్మస్సః సిద్ధః సాధ్య ఇవి స్వరా
సి స్యాత్సనార్ధన్య ప్రాణదో వా పిశేషకృత్,
ఉపాధి: సిద్దరూపో యః సా జాతిరితి కథ్యతే
828
ఉపాధి వస్తుధర్మము. అది సిద్ధము, సాధ్య ముని ద్వివిధము. ఇందు
సిద్ధము పదార్థమునకు ప్రాణప్రద మని, విశేషా వాన హేరు వగునది యని రెండు
ఈ పంక్తుల
విధములు. సిద్ధరూపమును నుపాధి జాతి యని యందుకు.
భావము నొకింత విశదముగా గ్రహించుట యుక్తము. ఉపాధి రెండు విధములు-
వస్తుధర్మము, వక్తృయద్మచ్ఛానిన్ని వేశితము నసి వస్తుధర్మమును రెండు విధ
ములు - సిద్దము, సాధ్యము అని. సిద్ధవస్తుదన్మమును ద్వివిధము - పదార్థము
నకు ప్రాణప్రద మగునది యొకటి: విశేషము నాధానించుటలో హేతువు
రెండవది. ప్రాణ ప్రదమగునది జాతి. రెండవది గుణము. సాధ్య నుగువస్తు దర్మము
క్రియారూపము. సంజ్ఞారూపముగా నుండునది వక్తృయదృచ్ఛా సన్ని వేశిత
మయిన యుపాధి.
వస్తుధర్మ మనునది వస్తువులందు పై సర్గికముగా నుండు జాతి, గుణ,
క్రియారూపమగు ధర్మము. వక్తృయదృచ్ఛాసన్ని వేశిత మగువది నా వ
ముగా వస్తువులం దుండదు. అయినను వ్యవహర్త యగు వ్యక్తి నిర్నిబంధన
ముగా తన యిచ్చాను సారమున నాయా వస్తువులందు దానిని సన్ని వేశింప
జేయును. చైత్రమై శ్రాదిసంజ్ఞగా నది యుండును. వస్తుధర్మము సిద్ధ
సాధ్యరూపమున నుండు ననుటలో సిద్ధమగునది పూర్వమె నిష్పన్నమై యున్న&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>8uee3g66dybi6ch9yxzbtdtldzw3wx2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/433</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250560</id>
    <revision>
      <id>611110</id>
      <timestamp>2026-11-07T13:16:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '872 భావప్రకాశనము దని గ్రహింప వలెను. సిద్ధవస్తుధర్మములో ప్రాణప్రద మగునది జాతి. ప్రాణ ప్రదమనుట స్వరూపలాభ హేతు పని భావము. ప్రాణప్రదము వలె నుండునది కావున నిది ప్రాణప్రదము. అది క...'</comment>
      <origin>611110</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4200" sha1="s6a6re6b4qosq6tis4ooiezyymhns4m" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;872
భావప్రకాశనము
దని గ్రహింప వలెను. సిద్ధవస్తుధర్మములో ప్రాణప్రద మగునది జాతి. ప్రాణ
ప్రదమనుట స్వరూపలాభ హేతు పని భావము. ప్రాణప్రదము వలె నుండునది
కావున నిది ప్రాణప్రదము. అది కేకున్న వస్తువునకు స్వరూపమె సిద్ధింపదు.
ప్రాణనమే ప్రాణము. అనగా వ్యవహార యోగ్యత. దానిని నిర్వహించునది.
“ప్రాణం వ్యవహారయోగ్యతాం ప్రదదాతి సంపాదయతి&quot; అని వ్యుత్పత్తి. ఆ
వస్తు వుండునంతవర కది సంబంధించి యుండును. నిఖిలవ్యక్తులం దుండునట్టి
జాతియె యిది ఉపాధి, జాతి యనునవి యర్థాంతరములు కావు. భర్తృహరి
పదవాక్యముల తత్త్వము నిరూపించు వాక్యపదీయగ్రంథమున నిది ప్రాణప్రద
మగుటను నిరూపించినాడు. ఈ యంశమున బ్రామాణికసంవాద ముండుటన్లు
గుర్తింప వచ్చును.
ఉక్తో వాక్యపదీయేఒపి జాత్యుపాధిః స తద్యథా.
స్వరూపతో గౌర్న గౌః స్యాన్నా గౌరితి చ తత్త్వతః
తత్ర గోత్వాభిసంబంధా ధౌరిత్యేవాభిధీయతే.
829
830
వాక్యపదీయమున జాత్యుపాధి యిట్లు కీర్తిత మయినది &quot;న హి
గౌః స్వరూపేణ గౌః నావ్య గౌః గోత్వాభిసంబంధాత్తు గౌః&quot; ఇది వాక్య
పదీయవాశ్యమని కావ్యప్రకాశమున సుదాహృతము. దీని యర్థ మిది. గోపు
స్వరూపమున తన వ్యక్తి రూపముగా &quot;గోవు&quot; అను వ్యవహారప్రయోజ
కము కాదు. ఉపాధిరహిత మయిన గోవ్యక్తి యందు గో పదమును ప్రయో
గించినచో ఘటము నందును గోశపరమును ప్రయోగింపవచ్చును గదా !
యొక స్వరూపమున నది రెండిటను గలదు. కావ వ్యక్తి ననుసరించి గోత్వ
రూపమగు జాతి యచట లే నందు వలన నది గోవ్యవహారము సంపాదింప
జాలదు. గోవ్యవహారమునకు గోవ్యక్తి ప్రయోజకము కాదని భావము. అది
గోభిన్న' మనియు వ్యవహరించుటకు శక్యము కాదు. అట్టిదానిని జూచి యశ్వ
మహిషాది వ్యవహార మొనర్పము, గో వనుటకు ననకపోవుటకును వ్యక్తి నిబంధ
నము కాదు. అశ్వాదిజాత్యంతరము లచట కూడి యుండలేదు. కాగా జాతియే
-స్వరూపసిద్ధి హేతు వగుచున్నది. కాన గోత్వాదిసంబంధముననే గోవు గోవు
-అగును. గోత్వము కలదని గుర్తించిననే గోవు గోశబ్ద వ్యవహార్య మగునని.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>s6a6re6b4qosq6tis4ooiezyymhns4m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/434</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250561</id>
    <revision>
      <id>611111</id>
      <timestamp>2026-11-07T13:16:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'సష్టాధికారము 878 భావము. ఈ వస్తుధర్మము పదార్థమునకు స్వరూపసంపాదక మయినందున ప్రాణప్రద మగునున్నది. యః శుక్లాదేనా వస్తు అబ్దసత్త్వం విశిష్యతే స సిద్ధి వస్తుధర్మోఒర్ర గుణోపాధిర...'</comment>
      <origin>611111</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3912" sha1="amarv0mv6vyn7s6sywjhkaw663dzule" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;సష్టాధికారము
878
భావము. ఈ వస్తుధర్మము పదార్థమునకు స్వరూపసంపాదక మయినందున
ప్రాణప్రద మగునున్నది.
యః శుక్లాదేనా వస్తు అబ్దసత్త్వం విశిష్యతే
స సిద్ధి వస్తుధర్మోఒర్ర గుణోపాధిరితీరితః.
సాధ్యః పూర్వాపరీకూతావయవాది క్రియాత్మక
గచ్ఛతీత్యత్ర విద్వద్భిః క్రియోపాధిత యోచ్య తే,
యత్సంహృతక్రమం వక్త్ర సంజ్ఞారూపో యదృచ్ఛయా
ఉపాధి క్వేన డితాదీష్వ రేషూపని వేశితః.
స శబ్దః సిద్ధసాధ్యాన్యో ద్రవ్యోపాధిరితి స్మృతః
శుక్లశ్చలతి గౌరితః ఇత్యాదౌ తు చతుష్టయీ.
ప్రవృత్తిరితి శబ్దానాం మహాభాష్యకృదవ్యధాత్
881
882
888
884
ఇతరము అయిన వస్తుధర్మముల స్వరూపవిచార మిచట నున్నది.
జాతిదే వ్యవహార యోగ్యతను పొందిన వస్తువు సిద్ధస్వరూపము లద్ధిసత్తాకము
నగును. అట్టి వస్తువు శుక్లాదికముచే వి శేషితమై సజాతీయములగు నితరవస్తువుల
కన్న వేరుగా నగును. అట్లున్న సిద్ధ మయిన వస్తుధర్మము గుణోపాధి యని
వ్యవహృత మగుచున్నది. సాధ్యమగు వస్తుధర్మము పూర్వాపరీభూతావయన
ములు కల క్రియారూపము. &quot;గచ్ఛతి&quot; అను స్థలమున నిది క్రియోపాధిక వస్తు
ధర్మ మనిరి. సాధ్యమయిన యుపాధిక్రియారూపము. సాధ్యముగా ప్రతీయమాన
మగుటయే క్రియ యొక్క రూపము. సాధ్యత్వమన నుత్పాద్యనూ సత్వమని
వైయాకరణు అంగీకరించిరి. పూర్వాపరీభూతావయవములు కల సమూహ
మంతయు వొకే క్రియ యగును. ఒక క్రియలో గొన్ని పూర్వావయనములు
కొన్ని యవ రావయవములు. ఇట్లు వానిలో నొక క్రమమున్నది. ఈ క్రమోప
లక్షిత మయిన క్రియయె యిచట వివడితము. క్రియోపాధి యెల్లప్పుడు
సౌధ్యరూపమున నె యుండును.
వక్తచే యదృచ్ఛగా సంజ్ఞారూపము డికాద్యర్థములలో నుపాధి
రూపముగా నివేశిత మయినది. యదృచ్ఛాశబ్దము నందు క్రమ ముపసంహృత
మగును. ఇది &quot;సిద్ధసాధ్యాన్య&quot; సిద్ధసాధ్యముల కన్న భిన్న మయినది.
శబ్దము ద్రవ్యోపొధి యని ప్రఖ్యాత మయినది.
ఈ&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>amarv0mv6vyn7s6sywjhkaw663dzule</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/435</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250562</id>
    <revision>
      <id>611112</id>
      <timestamp>2026-11-07T13:17:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '874 భావప్రకాశనము యదృచ్ఛాతృక మగునది. నాల్గవ యుపాధి వక్త తన యిచ్చాను పారముగా సంజ్ఞారూపనగు నుపాధికి సన్ని వేశింప జేయును. ఒకని యుమా ధవు డని యెన్ని నపుడు ఆ నామకబ్ద స్వరూప మంత్యవర...'</comment>
      <origin>611112</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3050" sha1="ln2xsh13ltwgt6ozcszqyjaxxf250v4" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;874
భావప్రకాశనము
యదృచ్ఛాతృక మగునది. నాల్గవ యుపాధి వక్త తన యిచ్చాను
పారముగా సంజ్ఞారూపనగు నుపాధికి సన్ని వేశింప జేయును. ఒకని యుమా
ధవు డని యెన్ని నపుడు ఆ నామకబ్ద స్వరూప మంత్యవర్ణబుద్ధి నిగ్రాహ్యముగ
నుండును. ఉత్తరో తరవర్ణముల నుచ్చరించు సమయమందు పూర్వపూర్వ
వర్ణములు వినాశము పొందును.
es
యా వర్ణ
అప్పు డుమాధవశబ్దస్వరూపము తుదకు
గలుగు వర్ణ బుద్ధిచే స్పష్ట మగును పూర్వపూర్వవర్ణము నశించినను వాని
వలన నొక సంస్కార ముత్తరో తరవర్ణ మునం దుదయించును.
సంస్కారముతో గూడుకొనిన బుద్ధి యుమాధవసంజ్ఞాశబ్దరూపము. నవగతము
చేయుము. తుదకు గోచరము అయిన యా కర్ణములందు క్రమము లేదు.
అందలి క్రమమంతయు సువసంహృత మగును. ఉచ్చారణ కాలములో గోచ
రించు క్రమ మనుసంధాన సమయమున నుపయోగింపదు. ఆ శ్రమమె యిచట
నుండుననుట విశుద్ధము. సంహృత క్రమమయిన వర్ణ సముదాయ రూప మగు
స్వరూపమును వక్త స్వతంత్రముగా గూర్చును.
అందుననే యదృచ్ఛా
త్మకము.
ఈ యదృచ్ఛాత్మకశబ్దము సిద్ధసాధ్యాన్య మని శారదాతనయు డను
చున్నాడు వస్తుధర్మము సిద్ధసాధ్య రూపము. ఇంత కన్న భిన్న మగునది
వక్తృయదృచ్ఛాసన్ని వేశితము. కావుననె ఉపాధి వస్తుధర్మ మని, వక్తృయ
దృచ్ఛా సన్ని వేశిత మని నిరూపిత మం.. నది, ఈ రేఖాలిపిలో నిది స్పష్ట
మగును.
ఉపాధి
వస్తు ధర్మము ·
వక్తృయదృచ్ఛాసన్ని వేశితము
(సంజ్ఞ)
సాధ్యము (క్రియ)
ప్రాణపదము (జాతి)
వి శేషాధాన హేతువు (గుణము)&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ln2xsh13ltwgt6ozcszqyjaxxf250v4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/436</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250563</id>
    <revision>
      <id>611113</id>
      <timestamp>2026-11-07T13:17:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'వధికారము 875 ప్రాణ.పదనుగు జాతి, విశేషాధావహేకుమున గుణము, సాధ్య మయిన క్రియ, యదృద్భాళరు. అని యుపాధి నాలుగు విధములుగా నిర్ణీత మయినది. మహార్థము కల యీ శాస్త్రనఃణి ననురించి మహాభాష్...'</comment>
      <origin>611113</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4072" sha1="7wb7kz073do78ln6dpur01ybwjrhw3i" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;వధికారము
875
ప్రాణ.పదనుగు జాతి, విశేషాధావహేకుమున గుణము, సాధ్య
మయిన క్రియ, యదృద్భాళరు. అని యుపాధి నాలుగు విధములుగా నిర్ణీత
మయినది. మహార్థము కల యీ శాస్త్రనఃణి ననురించి మహాభాష్యకారుడు
“గౌః శుక్లః నలః డిః ఇత్యాదౌ చతుష్టయీ శబ్దానాం ప్రవృత్తిః&quot; అని
నాడు. అర్థము లందలి శబ్దముల ప్రవృత్తి, వృత్తినిమి త్తభేదముల ననుసరించి
యిట్లు నాల్గు విధములుగా నుండును
ఉపాధి నాల్గువిధములు కాగా శబ్దమును
నాల్గు విధము లగునని భావము.
గుణత్వం యదణుత్వాదేః పాఠాచ్ఛ గుణమధ్యతః.
పారిభాషిక మేచేతి గణాద మళికల్పితం
885
కణాదుడు జై శేషికసూత్రకర్త. గుణమధ్య పాఠము వలన అణు
త్వాదులకు గుణత్వ మంగీకరించెను. అది యాతని మతికల్పనము. అది పారి
భాషికమై, ఈ చెప్పిన విధానము ననుసరించి చూడగా పరమాణుత్వము
మొదలగునది జాతి యని చెప్పదగి యున్నది. అందుచే పరమాణ్వాదిశబ్ధము
లును జాతిశబ్దములే యగును. కాని కణాదుని పై శేషికశాస్త్రమం దది గుణ
మని యున్నది. వా స్తవముగా నవి ప్రాణప్రద మగుట వలన జాతివాచక మె
కావలయును. పరమాణ్వాదులకు గుణమధ్యమున వరించుట యువపత్తిసహము
కాదు. వారు చెప్పు గుణత్వము కేవలము పారిభాషికము మాత్రమె.
మాణము నాలుగు విధములు - జణు- మహత్-దీర్ఘ-స్ర స్వపరిమాణములు తద్భేద
ములు. ఆ పరిమాణమునే పరిమాణునని పరమమహ త్తని చెప్పుట కలదు.
పరమాణుపరిమాణము పరమాణు ద్రవ్యము నకు ప్రాణ ప్రదము. అందుచే వర
మాణుత్వమునకు జాతిత్వమునె యంగీకరిండవలెను. పైశేషికులు గుణమధ్య
మున వఠించుట స్వసిద్ధాంతానుసార మయిన పరికాపా మాత్రమె.
గుణక్రియాయదృచ్ఛాడే రై కరూ ప్యేఒపి తత్త్వతః,
త తత్తదాశ్రయభేదేన భేదః ప్రాయేణ అవ్యతే
ఏకం ముఖం యథాఒదర్శాద్యాలంబనవి
భేదతః .
భిన్నం భిన్నమినాభాతి తథైవ స్యుర్గుణాదయ
పరి
888
887
గుణక్రియాయదృచ్ఛాదులకు తత్వతః ఏకరూపత్వమె యున్నది.
అయినను సామాన్యముగా కాయా యాశ్రయభేదమున భేదమున్నట్లు కన్ప&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>7wb7kz073do78ln6dpur01ybwjrhw3i</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/437</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250564</id>
    <revision>
      <id>611114</id>
      <timestamp>2026-11-07T13:17:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '878 భావప్రకాశనము డును. ముఖ మొక్కటియె యయినను దర్పణాద్యాలంబన భేదమున భిన్నభిన్న ముగా గన్పించును. ఇట్లే గుణాదులు నేకరూపము అయిన బాలంబన భేదమున వేరు వేరుగా గోచరించుటను గ్రహించున...'</comment>
      <origin>611114</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3950" sha1="gzeozqyl44i2wme5iemm3hix2te5n1j" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;878
భావప్రకాశనము
డును. ముఖ మొక్కటియె యయినను దర్పణాద్యాలంబన భేదమున భిన్నభిన్న
ముగా గన్పించును. ఇట్లే గుణాదులు నేకరూపము అయిన బాలంబన భేదమున
వేరు వేరుగా గోచరించుటను గ్రహించునది. విప్రతిసన్తి రాహిత్యమున కై
యీ విషయము నిట్లు గ్రహింపవలెను. గుణక్రియా యదృచ్ఛ లనంతములు
కదా ! వ్యక్తి యందు సం కేతమును గ్రహించినచో నానంత్య ప్యఖి చారదోషములు
సంప్రాప్తము అయినట్లు గుణక్రియాయ దృచ్ఛాశ్రయమును గూడ నా దోషము
అనుబంధించునే! జాతి సర్వామస్యూతమై యున్నందున నా దోషము లను
బంధింపకపోవచ్చును. ఘటకుక్లము పటగుళ్ల మని శుక్లగుణ మెన్ని యో విధ
ముల నున్నది. ఓదనపాకము గుడపాకము నని క్రియ యనేకవిధముల నున్నది.
మాధవుని యదృచ్ఛ యుమాధవుని యదృచ్ఛ యని యదృచ్ఛయు నానా
విధము లగును. ఇట్లు నానాత్వ మున్నప్పు డానంత్యవ్యభిచారములెట్లు పరి
హరింప దగును?
ఇట్టి శంకాసమాధానముగా నీ ప్రసంగార్థము భావనీయము. గుణ
క్రియాయదృచ్ఛలు నా స్తవముగా నేకరూపములే. ఆశ్రయభేదమున వాని
యందు భేద మున్నట్లు కన్పడును. ముఖ మొక్కటియె యయిన నవి ఖడ్గ
మున నొకవిధముగా ప్రతిబింబించును; అద్దమున మరియొక విధముగా గోచ
రించును. ఖడ్గాలంబమున ముఖము శ్యామముగా నుండును. తైలాలంబమున
స్నిగ్ధముగా నుండును. దర్పణాలంబనమన నుజ్జ్వలముగా నుండును.
యా యాలంబన భేదమున ముఖము నానారూపమున భాషించునే గాని యచట
భేదమే లేదు.
ఏకరూపమె కలదు. గుణక్రియాయదృచ్ఛ లేక రూపములే
యగుట స్వభావము.
ఖిన్నే హిమపయఃశంఖాధ్యాశ్రయే పరమార్ధతః.
అభిన్న ఆవ శుక్లాదౌ యద్వరా దుపజాయతే
శుక్ల ః శుళ్లో ఒయమిత్యాదిర భిన్న ప్రత్యయక్రమః.
తద్ధి శుక్ల త్వసామాన్యం- తత్ప్రనృత్తినిమి త్తకమ్
యథా డిజ్ఞాదిశ శ్లేషు కాలవృద్ధశుకాదిభిః.
ఉదిరితేషు ప్రత్యేకం భేద్యమా నేషు త త్త్వతః
డిజ్ఞాదిత్వం త త్తదర్ధే డికాదాపనువర్తతే.
3
888
339
840
841&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>gzeozqyl44i2wme5iemm3hix2te5n1j</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/438</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250565</id>
    <revision>
      <id>611115</id>
      <timestamp>2026-11-07T13:18:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'షష్టాధికారము అరశ్చ సర్వశజ్ఞానాం జాతి రేకైవ తత్త్వతః స్వప్రవృత్తినిమిత్తం తన్న వ్యక్తి రితి నిశ్చితా. 877 842 జాత్యాది పడము జాతిపడము నను రెండుపక్షములు సూచితములు. వానిలో నింత...'</comment>
      <origin>611115</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4264" sha1="9p9ywfy1z2j0d26ip45wty7mjvhbi6g" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;షష్టాధికారము
అరశ్చ సర్వశజ్ఞానాం జాతి రేకైవ తత్త్వతః
స్వప్రవృత్తినిమిత్తం తన్న వ్యక్తి రితి నిశ్చితా.
877
842
జాత్యాది పడము జాతిపడము నను రెండుపక్షములు సూచితములు.
వానిలో నింతవఱకు జాత్యాదిపక్షము ప్రతిపాదిత మయినది. ఇక &quot;జాతి రేవ
వా&quot; యను జాతిపడమును నిరూపింపవలసి యున్నది. జాతిమాత్రమే సంకేతిత
మని మీనూంసకమతము. గుణక్రియాయదృచ్ఛలకు భేద మాశ్రయభేదమున
గలిగినది కాదు. వా స్తవముగా వాని యందు భేదము కలదు. కావున నంతటం
జాతియే ప్రవృత్తినిమిత్త మని మీమాంసక మతసారము.
హినుదయఃశంఖాధ్యాశ్రయ మయిన శుక్లము పరమార్ధతః భిన్నము.
ఇట్లు భిన్నమె యయినను 'శుక్లము శుక్లము' అను నభిన్న ప్రత్యయక్రమ మభిన్న
ముగ గలుగు చున్నది. భిన్న మయిన ప్రత్యయము, అభిన్న మయిన యభి
ధానము యుక్తము కాదు. అట్టి ప్రవృత్తినిమిత్తము శుక్ల త్వసామాన్యము.
శుక్లత్వరూప మగు జాతియె యిందు ప్రవృత్తినిమిత్తము.
డితాదిశబ్దము లందును జాతి యున్నది. బాలవృద్ధశుకాదులచే డిది
శబ్దము లుచ్చరితము అయినప్పుడు భిన్న భిన్నములుగనే యుండును. వేరొక *
విధమున గూడ నీ భేదము విశదము. తత్త్వతః డితాదిపదార్థములు ప్రతిక్షణము
భిన్నభిన్నములె యగుచున్నవి. క్షణక్షణము దేహమున మార్పు గలుగుచునే
యుండును. బాల్యమున కౌమారమున యౌనవమున వార్ధకమున మానవుడు
ఆ యా సమయము లందలి సంజ్ఞలును భిన్నభిన్న'
ములె. అయిన నభిన్నవ్యవహారమె యున్నది. అయినను ఉతత్వరూపసామా'
న్యము - జాతి తత్తదర్ధములం దనుగతముగనే యున్నది. అచట కూడ
జాతియె ప్రవృత్తినిమిత్త మని తెలియవలయును,
మారుచునే యుండును.
కావున సర్వశబ్దములకు తత్త్వతః జాతి యొక్కటియె ప్రవృత్తి నిమి.
త్తము కాదని నిశ్చితము. ఇట్లు జాత్యాదిపడము జాతిపక్షము నిరూపిత మయి
నది. ఇందు మమ్మటునకు జాత్యాదిపడమే యభిమతమని జాతిపడ మఖి
మతము కాదని గుర్తింప వలెను. తదనుసారముగనే శారదాతనయుడును ప్రతి
ఇంక నిందలి యన్వయవిశేషమును నా కావ్యప్రకాశ విమర్శనీ
పాదించెను.
వ్యాఖ్యలో జూడవచ్చును.
B (48)&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>9p9ywfy1z2j0d26ip45wty7mjvhbi6g</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/439</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250566</id>
    <revision>
      <id>611117</id>
      <timestamp>2026-11-07T13:18:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '818 తద్వాసపోహః శబ్దార్ధ ఇతి కైశ్చన కథ్యతే ప్రకృతానుపయోగిత్వాదకాస్మాభిర్న కథ్యతే, భావప్రకాశనము 848 శబ్దార్థవిషయమున నే చూపిన రెండు వాదములె కాక ఇంకను రెండు వాదములు కలవు. అవి యి...'</comment>
      <origin>611117</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3837" sha1="brlxxtpp5h6tr3cx22fwr1kd0agtb79" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;818
తద్వాసపోహః శబ్దార్ధ ఇతి కైశ్చన కథ్యతే
ప్రకృతానుపయోగిత్వాదకాస్మాభిర్న కథ్యతే,
భావప్రకాశనము
848
శబ్దార్థవిషయమున నే చూపిన రెండు వాదములె కాక ఇంకను రెండు
వాదములు కలవు. అవి యిం చుట్టంకితములు. తార్కికులు శబ్దార్థము త
ద్వాన్ = తత్ జాతి, తజ్వాన్ = జాతి విశిష్ట మయిన వ్యక్తి అని యంగీకరింతురు.
బౌద్ధులలోని సౌగతులు శబ్దార్థము అపోహము - అది కానిది, అతద్వ్యావృత్తి
యందురు. ఈ వాదములు ప్రకృతమున నుపయోగించునవి కావు. కావున మే
మిచట వాని నిరూపించుట లేదు. ఈ వాదముల స్వరూపమును నా కావ్య
ప్రకాశ ద్వితీయోల్లాసమున జూడవచ్చును. విస్తరమని యిట రూపింప లేదు.
అభిధ
ఆతః సర్వస్య శబ్దస్య ముఖ్యోఒర్డ్లో జాతి లేవ సా
వ్యాపార స్తోత్ర శబ్దస్య ముఖ్యో యః సాధా భవేత్,
శబ్దస్య ముఖ్యేఒ ర్థేపృత్తి స్తత్తద్వ్య క్తిష్వవస్యతి
అది జాతిరూపము.
244
ఏ శబ్దమున కయినను సాక్షాత్సం కేతిత మయిన యర్థమై ముఖ్యార్థము.
ఆ ముఖ్యార్ధవిషయమున శబ్దమునకు సంబంధించిన ముఖ్య
వ్యాపార సుఖిధ యగును. ముఖ్యార్థమున శబ్దవ్యాపారము ఆ వ్యక్తులందు
సంగత సుగును.
ఇచట అభిఛావ్యాపార నిరూపణ మున్నది. సాక్షాత్సం కేతిక మయిన
యర్థమునకే ముఖ్యార్థ మని పేరు. కానీ ముఖ్య మను వేరొక యర్థము లేదు.
మొదటగా గోచరించు నది యగుటచే నీ యర్థమునకు ముఖ్య మను పేరుప
పన్నము “ముఖమీప ముఖ్యః&quot; యని ముఖశబ్దవ్యుత్పత్తి. శబ్దవ్యాపారము వలన
గోచరించు అర్థము ముఖ్యము. లక్ష్యాద్యర్థముల కన్న నీ యర్థమె ముందుగా
గోచరించును. అట్టి సాక్షాత్సం కేతిత మయిన ముఖ్యార్థవిషయమై శబ్దమునకు
గల ముఖ్యవ్యాపార మఖిధ యని భావము,
లక్షణ
అక్షణేత్యత్ర శబ్దస్య వ్యాపారాంతరముచ్యతే.
ముఖ్యార్థ బాధే శద్యోగే రూఢీతో ఒక ప్రయోజనాత్
అన్యోఒర్థాలవ్యతే యత్సా లక్షణాఒఒరోపికా క్రియా,
845
846&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>brlxxtpp5h6tr3cx22fwr1kd0agtb79</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/440</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250567</id>
    <revision>
      <id>611118</id>
      <timestamp>2026-11-07T13:18:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'నష్టాధికారము కావ్యశాస్త్రము నందు శబ్దమునకు లక్షణ యను వ్యాపారాంతరము నిరూపిత మగును. ముఖ్యార్థబాధ యుండగా తత్సంబంధ ముండగా రూఢి వలన గాని ప్రయోజనము వలన గాని యన్యార్థము లక్ష్...'</comment>
      <origin>611118</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3659" sha1="0dy45x6y1arxe9jp0qcjpevftf8qw4y" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;నష్టాధికారము
కావ్యశాస్త్రము నందు శబ్దమునకు లక్షణ యను వ్యాపారాంతరము
నిరూపిత మగును. ముఖ్యార్థబాధ యుండగా తత్సంబంధ ముండగా రూఢి
వలన గాని ప్రయోజనము వలన గాని యన్యార్థము లక్ష్యమాణ మగునేవి యధి
లక్షణ యగును. లక్షణ యాకోపితవ్యాపారము అని మూలార్ధము. దీని వివ
రణము నిట్లు గుర్తించునది.
వాచక నిరూపణానంతరము లక్షకనిరూపణ మావశ్యకము.
లక్ష్యములు లక్షణ7 నిరూపణమున సుగమము లగును. కావున నిందు లక్షణ
నిరూపితమగును, లక్ష్యార్థమును జెప్పు అక్షశశబ్దము నందున్న వ్యాపారము
లక్షణయ గుమ లక్షణ యారోపితక్రియ. శబ్దమున సహజముగా నుండునదికాదు.
అర్థ ప్రతీత్యనుకూలముగా కల్పితము.
ముఖ్యార్థ బాధ ముఖ్యార్థయోగము రూఢిప్రయోజనములలో 'నేదియేని
'యొకటి యీ త్రయము లక్షణాహేతువు, రూఢిప్రయోజనములలో నవ్యతర
ముండవలయు ననుటచే లక్షణ ద్వివిధ మని చెప్పినట్లయినది - రూఢిలడణ,
ప్రయోజనలక్షణ యని, ముఖ్యార్ధకార, సంబంధ మనునవి రెండింటను సాధారణ
ములు, ఈలక్షణాస్వరూప ముదాహరములందు విశద మగును-
కుశలః కర్మణీక్యశ్ర కుశలా వాద్య యోగతః
రూఢితో లక్షయత్యేవ శబ్దః కర్మణి కౌశలమ్.
ఘోషాధికరణత్వస్య గంగాది నామసంభవాత్
ముఖ్యార్థబాధే త త్తీ రే రూఢిఈ సుప్రసిద్ధిఈ.
యతో ఘోషస్య నసతీర్ల ద్యతే సాపి లక్షణా
గంగాతటే ఘోష ఇతి శబ్లో ముఖ్యార్థథాగపి,
పాననత్వం లక్షయతి ధర్మస్యాతి ప్రయోజనాత్
ప్రయోజనాదముభ్యోర్థి ముఖ్యేవారేన అద్యతే.
యస్మిన్నారోపితః శబ్దవ్యాపార సొంత రార్థనాక్
847
848
840
850
&quot;కుశలః కర్మణి&quot; అనునది రూఢిలక్షణ కుదాహరణము. &quot;కుళాని
లాతీతి కుశల&quot; దర్భలను గ్రహించువాడని కుశల పదార్థము. &quot;కర్మణి కుశలః&quot;
అనుచోట దర్భగ్రహణయోగ్యత యభిప్రేతము కాదు. దర్భ గ్రహణయోగ్యజ&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>0dy45x6y1arxe9jp0qcjpevftf8qw4y</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/441</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250568</id>
    <revision>
      <id>611119</id>
      <timestamp>2026-11-07T13:19:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '380 ఫోనప్రకాశనము రూప మయిన ముఖ్యార్థ మచట బాధిత మయినది. అది యచట సంబంధించుట లేదు. కావున వాక్యసార్థక జాసిద్ధికై వేరొక యర్థమును స్వీకరించవలసి 'యున్నది. ఆ యజ్ఞము ముఖ్యార్థమునకు సం...'</comment>
      <origin>611119</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4337" sha1="3qpi6h6upf25lq11qh18bdqgt9t5ho3" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;380
ఫోనప్రకాశనము
రూప మయిన ముఖ్యార్థ మచట బాధిత మయినది. అది యచట సంబంధించుట
లేదు. కావున వాక్యసార్థక జాసిద్ధికై వేరొక యర్థమును స్వీకరించవలసి
'యున్నది. ఆ యజ్ఞము ముఖ్యార్థమునకు సంబంధించి యుండదగును. దర్భ
లను తీయుటలో నత్యంతము సావధానత యవసరము. దర్భాగ్రములు తీష్ణముగా
నుండుటచే వాని బాధ కలుగకుండునట్లు వివేకత్వ నుచట నవసర మగుచున్నది.
ఈ వివేచకత్వరూప మయిన సంబంధ ముండుటచే కుశలశబ్దము ప్రవీణు డను
నరమున రూఢ సుగుచున్నది. రూఢివలన కర్మ యందలి నిపుణత్వమును లక్ష్య
మాణ మొనరించును. కావున నిందు రూఢిలక్షణ.
“గంగాయాం ఘోషః” అనునది ప్రయోజనలక్షణ కుదాహరణము.
గంగా ప్రవాహమున ఘోషము కలదు అను ముఖ్యార్థము బాధితము. గంగాదు
లకు ఘోషాధికరణత్వము సంభవింపదుగదా! ముఖ్యార్థము బాధితము కాగా
వాక్యార్థి పపత్తికై తీర రూపార్థము నచట గ్రహింపవలెను. గంగాతీరము
గంగాప్రవాహ మను ముఖ్యార్థమునకు సంబంధించియే యున్నది. ఈ సంబం
ధము సామీప్యాత్మకము. &quot;తీరే ఘోషః&quot; గంగాతీరమున ఘోషమునకు
వసతి లక్షిత మగును. తీరము లక్షిత మగుట లోకమున సుప్రసిద్ధముగా
నున్నది. కావున నిది లక్షణ.
“గంగా తటే ఘోషః” అను ముఖ్యశబ్ద ప్రయోగము వలన పావన
త్వాది ధర్మములు ప్రతిపాదితములు కావు. లాక్షణికపద ప్రయోగముననే యని
గోచరించును. ఇట్టి ప్రయోజన మున్నందున ముఖ్యార్థముచే నముఖ్యార్ధము-
లక్ష్యార్థము లక్ష్యమాణ నుగుచున్నది. కావున నిది యారోపిత మగు శబ్ద
వ్యాపారము, సొంతరార్థనిష్ఠమయిన వ్యాపారము. అంతరము వ్యవధానము.
పాంతర మయినది.) ముఖ్యార్థము వ్యవహితము
కాదు. అది నిరంతరార్థము. నిరంతరార్జనిష్ఠ మయిన వ్యాపారము ఆరోపి
తముకాదు. పాంతరార్థ నిష్ఠ మయిన వ్యాపార మారోపితము. అర్థము వలన
గోచరించిన వ్యాపారము కావున లక్షణ యర్థ వ్యాపార మయినను వాచ్యధర్మము
వాచక్రమునం దుపచరిత మగుట యను న్యాయమున నిది శబ్ద వ్యాపార
మయినది.
ఈ ప్రఘట్టమున భావప్రకాశనములోని శ్లోక వాక్యములు కొన్ని
శాన్యప్రకాశానుగతముగ లేవు. అంతట ప్రకాశార్థమునే నిరూపించిన యీ&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>3qpi6h6upf25lq11qh18bdqgt9t5ho3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/442</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250569</id>
    <revision>
      <id>611120</id>
      <timestamp>2026-11-07T13:19:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'వధికారము ప్రకాశనము కొన్ని స్థలముకందు స్థలిత మయినది. “రూఢిశః .సుప్రసిద్ధిశ&quot;, &quot;పావనత్వం లక్షయతి ధర్మస్యాతిప్రయోజనాత్&quot; - వీనిని మమ్మటానుసారముగ సవరించుకొని భావించుట యుక్తము....'</comment>
      <origin>611120</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3856" sha1="71qvxhdep138k1hkijt9ltev2pcfad1" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;వధికారము
ప్రకాశనము కొన్ని స్థలముకందు స్థలిత మయినది. “రూఢిశః .సుప్రసిద్ధిశ&quot;,
&quot;పావనత్వం లక్షయతి ధర్మస్యాతిప్రయోజనాత్&quot; - వీనిని మమ్మటానుసారముగ
సవరించుకొని భావించుట యుక్తము. అప్లై యిందు నిరూపితము.
శుద్ధేయం లక్షణా, సేయం భవేదర్థనశాబ్ద్విధా.
ఉపాదానాభిధా కాచిదన్యా లక్షణలక్షణా
ఆరోపితా క్రియా యత్ర సోపాదానాఖ్యలతణా.
కుంతః ప్రవిశతిన్యు క్తే స్వసంయోగిన మేష సం
స్వస్య ప్రవేశ సిద్ధ్యర్థం యదాక్షి పతి పూరుషమ్,
కుంతప్రవేశో ముఖ్యార్థః కుంతస్య తదసంభవాత్
స్వక్రియా౬.ఒరోప్యతే యస్మిన్ యుక్తా సారోపితా క్రియా.
సొంతరార్థో ఒర్ర శబ్దస్య వ్యాపారో 2 శాంత రాశ్రయః
-
2
2
251
852
358
354
లక్షణ శుద్దలక్షణ, గౌణిలక్షణ యని రెండువిధములు. శ్రుద్ధలక్షణ
యర్థవమున ద్వివిధ యగును - ఉపాధానలక్షుణ, లక్షణంక్షణ యని, &quot;కుంత
ప్రవిశతి” అనునది యుపాదానలక్షణ కుదాహరణము. &quot;స్వసిద్ధయే పరిక్షేప”
స్వసిద్ధి కై పరాజేప మున్నచో నుపాదానము. శక్యార్థమున కన్వయప్రవేశసిద్ధి
కలుగుటకై స్వసంబద్ధ మయిన యర్థమును సామర్థ్యమున స్వీకరించు యుపా
దావబడణ. 'కుంతః ప్రవిశతి' అను స్థలమున కుంతశబ్దమునకు ఈ టె అను
ఆయుధవి శేషము ముఖ్యార్థము. కుంత మచేశనము. ప్రవేశనము కుదురదు.
&quot;ప్రవిశతి సంప్రవేశసిద్ధికై కుంతము ధరించు పురుషుని లక్షింప జేయును.
కుంతము ధరించిన పురుషుడు ప్రవేశించుచున్నాడని యర్థము కలుగును.
సొంత రార్ధనిష్ట మయిన యారోపితక్రియ. దీని సార మిట్లు సంగ్రాహ్యము.
కుంతము స్వస్రవేశమునకై స్వసంయుక్త పురుషుని గోచరింప జేయుచున్నది.
“స్వసిద్ధయే పరాదేవః” సంగత మనది.
మయినది.
గౌరనుబంధ్య ఇత్యత్ర స్వాసుబంధన సిద్ధయే.
వ్యక్తి రాణిప్యతే జాత్యా న నాభిధీయతే
&quot;విశేష్యం నాభిధా గచ్చేత్తో ణళ క్తి ర్విశేషణే.&quot;
కావున
ఇది
ఉపాదానలక్షణ
855
858&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>71qvxhdep138k1hkijt9ltev2pcfad1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/443</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250570</id>
    <revision>
      <id>611121</id>
      <timestamp>2026-11-07T13:19:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'ఇతి న్యాయాదుపాద నలత నాత్ర శంక్యతాం రూఢిప్రయోజనాభా వాజ్ఞాతివ్యక్త్యోగ భేదః. క్రియాదీనా మఖావాచ్చ నై పాదానలక్షణా 14 భావ ప్రకాశనము 857 &quot;గౌరనుబంధ్యః&quot; యను వాక్యము కలదు. ఇచట నుపాదా...'</comment>
      <origin>611121</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3918" sha1="334hzz9vssptgqx645fs6acwftwb22j" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ఇతి న్యాయాదుపాద నలత నాత్ర శంక్యతాం
రూఢిప్రయోజనాభా వాజ్ఞాతివ్యక్త్యోగ భేదః.
క్రియాదీనా మఖావాచ్చ నై పాదానలక్షణా
14
భావ ప్రకాశనము
857
&quot;గౌరనుబంధ్యః&quot; యను వాక్యము కలదు. ఇచట నుపాదాన లక్షణ
యగునా? గోపదమున జెప్పదగిన గోత్వరూప మయిన జాతి తన కనుబంధన
సిద్ధికై గోవ్యక్తి వాడి ప్త మొసరించును. గోవ్యక్తి యా స్థలమున శబ్దముచే
సఖిహితము కాదు. &quot;అభిధాశక్తి గోశ్వరూప మయిన విశేషణమున ప్రసరించి
క్షీణశక్తి యగును గావున విశేష్యమగు గోవ్య క్తి పర్యంతము ప్రసరింపదు&quot; - ఇట్టి
న్యాయమున గోవ్యక్తి యభించే నిరూపితము కాదు. &quot;స్వసిద్ధియే సజాక్షేపం”
గోశ్వమున కన్వయసిద్ధికై వ్యక్త్యాడేప మున్నందున నుపాదానలక్షణ యగును
కదా!
ఈ స్థలమున నుపాదానలక్షణ శంక యొనరింపరాదు. ఇది రూఢి
కాదు. ఇందు ప్రయోజనము లేదు. జాతి వ్యక్తులకు భేదము లేదు. క్రియాదు
లిందు లేవు. జాతి వ్యక్త్యనినాభావమున నుండును గావున వ్యక్తిని భాసింప
జేయును. అవినాభావమున భాసించు నేని లకుణ య వేడితము కాదు. కాన
నిట నుపాధాపలక్షణ ప్రసరించదు.
అకారి కారయ కుగు క్రియతామితి యద్వచః.
భావః కారయితా కర్మ కర్తా బాక్షిప్యతే యతః
ఇత్యాదా * నప్యుపాదానలక్షణా నైన శంక్యతామ్.
358
359
అవినాభావమున నా&amp;ప్యమాణ మగుట యవేకస్థలము లందు ప్రసిద్ధ
ముగా నున్నది. అట్టి స్థలములం దుపాదానలక్షణను శంకింపరాదు. &quot;అకారి&quot;
చేయబడెను అన్న స్థలమున భావార్థ మాక్షిప్త మగును. &quot;తేన ఇదం అకారి&quot;
వానిచే నిది చేయబడెను. &quot;కారయ&quot; చేయింపుము అనగా కారయిత - చేయించు
వాడు గోచరించును. 'కురు' అనగా &quot;కర్మ&quot; గోచరించును, &quot;ఘటం కురు”.
“క్రియతాం&quot; చేయబడు గావుత యనగా కర్త &quot;త్వయా&quot; నీచేత గోచరించును.
ఇట్లాయా స్థలము లందు భావాదు లాషివ్యమాణము లగుచుండగా నుపాదాన
లక్షణాశంక యుచితము కాదు, &quot;వున &quot;గౌరనుబంధ్యః&quot; అను స్థలమున
నుపాదానలక్షణ యుచితము కాదు.
&quot;&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>334hzz9vssptgqx645fs6acwftwb22j</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/444</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250571</id>
    <revision>
      <id>611122</id>
      <timestamp>2026-11-07T13:19:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'పష్టాధికారము త త్తదర్ధ స్వరూపా పేదన్యధానుపపత్తిగః అర్థాప త్తిప్రమాధీనా క్రియాకర్తారికల్పనా. యత్ర స్యార్ధ సామర్థ్యం తక్రార్థాపతిరుచ్యతే శ్రుతసామర్థ్యయోగేస శ్రుతార్థ...'</comment>
      <origin>611122</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3790" sha1="q5netquizv4o40901xw95rbbthj03b8" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;పష్టాధికారము
త త్తదర్ధ స్వరూపా పేదన్యధానుపపత్తిగః
అర్థాప త్తిప్రమాధీనా క్రియాకర్తారికల్పనా.
యత్ర స్యార్ధ సామర్థ్యం తక్రార్థాపతిరుచ్యతే
శ్రుతసామర్థ్యయోగేస శ్రుతార్థాపత్తిరంుచ్యతే
దేవదత్తాదీపుకు షహీనత్వానుపసక్తిత
భోజనస్య నిషిద్ధస్య దివా రాత్రే ప్రకల్ప్యతే.
అర్థాన తిర్భవేద్యద్వా శ్రుతార్థాపత్తిరేశ వా
గౌరనుబంధ్య ఇత్యత్ర శ్రుతార్థాపత్తి రేవ సా.
888.
860
881
862
868
&quot; గౌరనుబంధ్యః&quot; యను స్థలమున నుపాదానలక్షణ కాదనుట కుప
పత్యం మీచట నిరూపిత మగును. తత్తదర్ధశ్వరూ సిద్ధి వేరొక విధముగా
నుపపన్నము కానందువలన నట్టి స్థలమున క్రియాకర్తాది కల్పనము అర్థాపతి
యను ప్రమాణాధీనముగా సిద్ధనుగును. అర్థాపత్తి ఎచట నుండునో యచట
నర్థాపత్తి యుండునందురు. శ్రుతసామర్థ్యము కూడుకొని యున్నచో శ్రుతా
కాపత్తి యందురు. ప్రత్యక్షముగా చూచి నప్పటి సామర్థ్య మున్నచో
దృష్టార్థాపత్తి- అర్ధసత్తి యందురు. ఈ యంశమును ఈ యుదాహరణమున
దర్శింపవచ్చును.
&quot;పీనో దేవదత్త, దివా సభుంక్తే&quot; యను వాక్యము కలదు. దేవ
దత్తుడు బలిసి యున్నాడు. పగటి సమయమున భుజించాడు. అని తదరము
దివాభోజన మొనరింపని వాడు బలిసియుండుట యునపన్నము కాదు. అనువ
సన్న మయిన దేవదత్తుని పీనత్వము రాత్రిభోజన నూక్షిప్త మొనరించును.
ఇది యజ్ఞాపత్తి కాని, శ్రుణార్థాపత్తి కొని కావచ్చును. దేవదత్తుడను పురుషుని
పినత్వానుసపత్తి వలన, దీవాభోజనము నిషిద్ధము కాగా రాత్రిభోజన మాట
ప్తమై ప్రకల్పిత మగును. ఇది యజ్ఞాపత్తి లభ్యము. ఇట్లే &quot; గౌరను బంధ్య&quot;
యను స్థలమున
గూడ ' అర్థాపతియగునే కాని ఉపాదానలక్షణ కాదు.
ఘోషాధికరణత్వవ్య సిద్ధయే స్వతటోపరి
స్వార్థం సమర్పయత్యేన గంగాళజ్జో యతస్తతః.
ఇత్యాదిలక్షణేనైన, శుద్ధేయముభయాత్మికా
864&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>q5netquizv4o40901xw95rbbthj03b8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/445</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250572</id>
    <revision>
      <id>611123</id>
      <timestamp>2026-11-07T13:20:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'ఇతి వ్యాయాదుపాదా 'నలక్షణా నాత్ర శంక్యతాం రూఢిప్రయోజనాభావ జ్ఞాతివ్యక్త్యోన భేదగః. క్రియాదీనామభావాచ్చ నై నోపాదానలక్షణా భావప్రకాశనము 257 “గౌరను బంధ్యః&quot; యను వాక్యము కలదు. ఇచట...'</comment>
      <origin>611123</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3915" sha1="8gswlk8qgim8r3tdg0meejha50cmn9z" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ఇతి వ్యాయాదుపాదా 'నలక్షణా నాత్ర శంక్యతాం
రూఢిప్రయోజనాభావ జ్ఞాతివ్యక్త్యోన భేదగః.
క్రియాదీనామభావాచ్చ నై నోపాదానలక్షణా
భావప్రకాశనము
257
“గౌరను బంధ్యః&quot; యను వాక్యము కలదు. ఇచట సుపాదాన లక్షణ
యగునా? గోపదమున జెప్పదగిన గోత్వరూప మయిన జాతి తన కనుబంధన
సిద్ధికై గోవ్యక్తి నాషిప్త మొనరించును. గోవ్యక్తి యా స్థలమున శబ్దముచే
నఖిహితము కాదు. &quot;అభిధాశక్తి గోత్వరూప మయిన విశేషణమున ప్రసరించి
క్షీణశక్తి యగును గావున విశేష్యమగు గోవ్యక్తి పర్యంతము ప్రసరింపడు&quot; - ఇట్టి
న్యాయమున గోవ్యక్తి యభిధచే నిరూపితము కాడు. “స్వసిద్ధియే సరాక్షేప”
గోశ్వమున కన్వయసిద్ధికై వ్యక్త్యాడేప మున్నందున నుపాదానలక్షణ యగును
ఈ స్థలమున నుపాదానలక్షణ శంక యొనరింపరాదు. ఇది రూఢి
కాదు. ఇందు ప్రయోజనము లేదు. జాతి వ్యక్తులకు భేదము లేదు. క్రియాదు
బిందు లేవు. జాతి వ్యక్త్యవిభాభావమున నుండును గావున వ్యక్తిని కాసింప
జేయును. అవినాభావమున భావించు నేని లక్షణ య వేయుము కాదు.
నిట నుపాదావలక్షణ ప్రసరింపదు..
ఆకారి కారయ కుడు క్రియతామితి యద్వచః.
భానః కారయితా కర్మ కర్తా ఛాషిప్యతే యతః
ఇత్యాదావప్యుపాదానలక్షణా నైవ శంక్యతామ్.
కాన
858
859
అవినాభావమున నాడిస్యమాణ మగుట యనేకస్థలము లందు ప్రసిద్ధ
ముగా నున్నది. అట్టి స్థలములం దుపాదానలక్షణను శంకింపరాదు. &quot;అకారి”
చేయబడెను అను స్థలమున భావార్థ మాణి ప్త మగును. &quot;తేన ఇదం అకారీ”
వానిచే నిది చేయబడెను. “కారయ” చేయింపుము అనగా కారయిత - చేయించు
వాడు గోచరించును. 'కురు' అనగా &quot;కర్మ&quot; గోచరించును, “ఘటం కురు”.
&quot;క్రియతాం&quot; చేయబడు గావుత యనగా కర్త &quot;త్వయా&quot; నీచేత గోచరించును.
ఇట్లాయా స్థలము లందు ఖావాదు లాస్యమాణము లగుచుండగా నుపాదాన
లక్షణాశంక యుచితము కాదు. కావున &quot;గౌరనుబంధ్య&quot; అను స్థలమున
సుపాదానలక్షణ యుచితము కాదు.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>8gswlk8qgim8r3tdg0meejha50cmn9z</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/446</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250573</id>
    <revision>
      <id>611124</id>
      <timestamp>2026-11-07T13:21:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'పధిశారము త త్తదర్ధస్వరూపా పేదన్యధానుపసత్తితః అర్థాప త్తిప్రమాధీనా క్రియాకర్తాడికల్పనా. యత్ర స్యాదర సామర్థ్యం తశ్రాద్ధాప న్తిరుచ్యతే శ్రుతసామర్థ్యయోగేన శ్రుతార్ధప త...'</comment>
      <origin>611124</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3766" sha1="i6yxhrszv6we5ovo4tc273ymbmzrmk0" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;పధిశారము
త త్తదర్ధస్వరూపా పేదన్యధానుపసత్తితః
అర్థాప త్తిప్రమాధీనా క్రియాకర్తాడికల్పనా.
యత్ర స్యాదర సామర్థ్యం తశ్రాద్ధాప న్తిరుచ్యతే
శ్రుతసామర్థ్యయోగేన శ్రుతార్ధప తీరుచ్యతే.
దేవదత్తాదిపుర షహీనత్వానుపప త్తితః
భోజనస్య నిషిద్ధస్య దివా రాత్రా ప్రకల్ప్యతే.
అర్థాపత్తిర్భవేద్యద్వా శ్రుజార్థాప త్తిరేచ నా
గౌరన బంధ్య ఇవ్యత్ర శ్రుతార్థాపత్తి రేవ సా.
888.
830
881
882
868
“‘గౌడనుబంధ్యః'' యను స్థలమున నుపాదానలక్షణ కాదనుట కుప
పత్త్యంతర మిచట నిరూపిత మగును. త తదగ్ధస్వరూ పసిద్ధి వేరొక విధముగా
నుపపన్నము కానందువలన నట్టి స్థలమున క్రియాకర్తాది కల్పనము అర్థాపతి
యను ప్రమాణాధీనముగా సిద్ధమగును. అర్థాపత్తి ఎచట నుండునో యచట
నర్థాపత్తి యుండునందురు. శ్రుతసామర్థ్యము కూడుకొని యున్నచో శ్రుతా
జ్ఞాపత్తి యందురు. ప్రత్యక్షముగా చూచి నప్పటి సామర్థ్య మున్న చో
దృష్టార్థాపత్తి-అర్థాపత్తి యందురు. ఈ యంశమును ఈ యుదాహరణమున
దర్శింపవచ్చును.
&quot;పీనో దేవదత్త, దివా సభుంక్తే&quot; యను వాక్యము కలదు. దేవ
దత్తుడు బలిసి యున్నాడు. పగటి సమయమున భుజింపదు. అని తదర్ధము -
దివాభోజన మొనరింపని వాడు బలిసియుండుట యువసన్నము కాదు.
పన్న మయిన దేవదత్తుని సీవశ్వము రాత్రిభోజన మాప్త మొనరించును.
ఇది యజ్ఞాపత్తి కాని, క్రుణార్థాపత్తి కాని కావచ్చును. దేవదత్తుడను పురుషుని
పీనత్వానుపపత్తి వలన, దివాభోజనము నిషిద్ధము కాగా రాత్రిభోజన మాట
పమై ప్రకల్పిత సుగును. ఇది యజ్ఞపత్తి లభ్యము. ఇట్లే &quot; గౌరనుబంధ్య”
యను స్థలమున గూడ అర్థాపతియగునే కాని ఉపాదానలక్షణ కాదు.
ఘోషాధికరణత్వస్య సిద్ధయే స్వతటోపరి
స్వార్థం సమర్పయత్యేన గంగాళజ్ఞో యత స్తతః,
ఇత్యాదిఁడణేనై వ, శుద్ధేయముభయాత్మికా
864&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>i6yxhrszv6we5ovo4tc273ymbmzrmk0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/447</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250574</id>
    <revision>
      <id>611125</id>
      <timestamp>2026-11-07T13:21:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '894. ఛాన ప్రశాశనము లక్షణ లక్షణ యిందు నిరూపిత మగును. &quot;పరార్ధే స్వససుక్పణం&quot; ఇతర పదార్థమున కన్వయము సంపాదించుటకై స్వార్థ సమర్పణ మున్నచో లక్షణ లక్షణ యగును. ''గంగాయాం ఘోషః&quot; యనునది యు...'</comment>
      <origin>611125</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4033" sha1="4jg06esjg14aabu4bpsjg33vqvedngc" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;894.
ఛాన ప్రశాశనము
లక్షణ లక్షణ యిందు నిరూపిత మగును. &quot;పరార్ధే స్వససుక్పణం&quot;
ఇతర పదార్థమున కన్వయము సంపాదించుటకై స్వార్థ సమర్పణ మున్నచో లక్షణ
లక్షణ యగును. ''గంగాయాం ఘోషః&quot; యనునది యుదాహరణము. ఇందు
గంగా శబ్దము స్వార్ధ మయిన ప్రవాహరూపార్ధమును విడనాడు
చున్నది.
గంగా ప్రవాహమునందు హోషాధికరణత్వ ముపపన్నము కానందున గంగా తట
మునందు ఘోషాధికరణత్వము సిద్ధింప జేయుటకై గంగాపదము స్వార్థమును
విడనాడినది. ఇట్లి, దన్యార్థ లక్షణ ముండుటచే లక్షణ లక్షణ యయినది. ఉపా
దానలక్షణ లక్షణలక్షణయను నుభయాత్మక మయిన యీ లక్షణ శుద్దలక్షణ
యగును. . సాదృశ్యసంబంధముతో లేనందున శుద్ధ.
3
ఆరోప్యారోపవిషయా సిద్ధభేదౌ పరస్పరమ్,
సామానాధికరణ్యేన నిర్దిశ్యేతే యదీ క్వచిత్
సారోపా౬న్యా విషయిణాఒఒ. రోప్యమాణేన కుత్రచిత్ .
అంతఃకృతే నిగీ ర్ణేఒస్మిన్నారోపవిషయే సతి
ఏషా సాధ్యవసానార్మా లత ణేతి విభావ్యతే,
865
888
867
లక్షణాభేదము భంగ్యంతరమున నిం దుపపొదిత మగును. కొందరు
గౌణివృత్తి సంగీకరించిరి. అడియు లక్షణలో సంతర్భవించునని యిం దుపపాదిత
మగును. సారోప, సాధ్యవసాన యని లక్షణ రెండు విధములు, ఆరోప్య
మాణ, మారోపవిషయము నను రెండును సిద్ధభేదములు. ఆ రెండిటి భేద మనవ
హ్నుతము. అవి యొకచో సామానాధికరణ్యమున సననవిధ క్తిక పదము
లచే ననుట నిర్దిష్టము అయినచో సారోప యగును. ఇది శుద్ధలక్షణ కన్న
భిన్నము. ఆరో:విషయము విషయి యగు నారోస్యమాణముచే నంతఃకృతము
నిగీర్ణ మయినచో సాధ్యవసానలక్షణ యగును. (విషయికి ఆరోప్యమాణముని,
విషయమున కారోపవిషయ మని పేరు. &quot;గౌః వాహకః&quot; బాహీక దేశ
పురుషుడు గోవు. అను నది పారోపోదాహరణము. &quot;గౌః అయం&quot; అను
నది సాధ్యవసానోదాహరణము.
ఇమౌ భేదౌ చ సాదృశ్యాత్సంబంధాంతరతో ఒపి చ
గౌణే శుద్ధే చ విశ్లేయౌ లవణా భేద వేదిభిః.
8
సాదృశ్యహేతూ భేదౌస్త ః సారోపాధ్యవసానికౌ
గౌళ్ళాహీకో గౌరయం చేత్యుక్షో దాహృతి రేతయోః.
868
869&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>4jg06esjg14aabu4bpsjg33vqvedngc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/448</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250575</id>
    <revision>
      <id>611126</id>
      <timestamp>2026-11-07T13:21:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'పధికారము 870 సారోస, సాధ్యవసాన యను నీ రెండు భేదములు సాదృశ్యము హేతువుగా గలవి యయినచో గౌణము లని; సంబంధాంతరము హేతువుగా గలవి యయినచో శుద్ధలక్షణా రూపము లని లక్షణాభేద వేదు అగువారు గు...'</comment>
      <origin>611126</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3960" sha1="lbnriaoout08hvaojgm3fs38uvxpwnx" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;పధికారము
870
సారోస, సాధ్యవసాన యను నీ రెండు భేదములు సాదృశ్యము
హేతువుగా గలవి యయినచో గౌణము లని; సంబంధాంతరము హేతువుగా
గలవి యయినచో శుద్ధలక్షణా రూపము లని లక్షణాభేద వేదు అగువారు గుర్తింప
వలెను. సారోప, సాధ్యవసానిక యను రెండుభేదములు సాదృశ్య హేతుకములు.
&quot;గౌర్భాహీకః, గౌరయం&quot; అను రెండు నా రెండిటి కుదాహరణములు.
లక్ష్యమాణా అని స్వార్థ సహచారిగుణా య
గోశబ్ధస్య పరార్థాభిధానే యాంతి నిమి త్తతామ్.
గవి స్వార్థే సహచరా గుణా జాడ్యాదయక్చ యే
గుణా స్తేషామభేదేన లక్ష్యం లేఒక పరార్థగాః.
న పరార్థేఒభిధీయే తేత్యేనం 'కేచన జానతే
లక్ష్యమాణా అపి స్వార్థే జాడ్యమాంద్యాదయో గవి.
బాహీకాఖ్యాపరార్థాభిధానే దృత్తినిమి త్తతాం
గోశబ్దస్య ప్రయాంతితి కేచిదూచుర్విచక్షణాః.
ద్వయోః సాధారణీభూతగుణాదేరా శ్రయత్వతః
సరార్ధ వాహికో లక్ష్యః స్వార్థేనేత్యపరే విదుః.
871
872
372
894
&quot;గౌర్భాహకః&quot; మొదలగు సుదాహరణములలో బాహీకాదులందు
గవాదిశబ్దములు ప్రవర్తించుచున్నవి. ఆ ప్రవృత్తినిమిత్తము లెవ్వి? అను
విషయమున మత భేదములు కలవు. ఇచట వానిని విచారించుట సముచితము.
9. గోరబ్దము పరార్థమును చెప్పుటలో స్వార్థసహచారిగుణములు
లక్ష్యమాణము లయినను నిమి త్తము లగును. వాహిక అనునపుడు
గోళబ్దమునకు గోవు వాచ్యార్థము. గోసహసంచారు అయిన జాడ్యమాంద్య
తిష్ఠన్మూతళ్వాదిగుణములు లక్ష్యమాణములు. లక్ష్యమాణము అయిన నీ
గుణములు బాహీ కార్థమును అభిధావృత్తిచే ప్రతిపాదించును.
౨. గోశబ్దముచే గోనిష్ఠజాడ్యమాంద్యాద్య భిన్న వాహిక నిష్ఠ గుణ
ములు లక్ష్యమాణము లగును. అట్టి గుణాశ్రయుడుగా వాహికుడు ఖాసిం
న కాని జాహీకార్ధము అభిధచే ప్రతిపాదితము కాదు అని రెండవవాదము.
జి. గోశబ్దముచే జాడ్యమాంద్యాదలు కల బాహీకుడె లక్ష్యమాణు
డగునని మూడవవాదము. · గోళబ్దము వాహకార్ధమును జెప్పుటలో నిట్లు
B (49)&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>lbnriaoout08hvaojgm3fs38uvxpwnx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/449</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250576</id>
    <revision>
      <id>611127</id>
      <timestamp>2026-11-07T13:21:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'భావప్రకాశనము ప్రవృత్తినిమిత్తము గ్రహింపవలెను. ఈ మూడవపడ మే మమ్మటపడము. సాధారణగుణాశ్రయముగా పదార్థమె లక్ష్యమగును. జాడ్యమాంద్యాదిగుణ పోష్టమునందె లక్షణ. ఇట్లు పదార్థమే లక్ష...'</comment>
      <origin>611127</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4212" sha1="p0bsbd7qjtkn1954y1rd7ivijv0pgzn" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;భావప్రకాశనము
ప్రవృత్తినిమిత్తము గ్రహింపవలెను. ఈ మూడవపడ మే మమ్మటపడము.
సాధారణగుణాశ్రయముగా పదార్థమె లక్ష్యమగును. జాడ్యమాంద్యాదిగుణ
పోష్టమునందె లక్షణ. ఇట్లు పదార్థమే లక్ష్యమాణ మగును. జడిమాదిగుణములు
లక్ష్యము లగు ననుట కాదు. పరార్థ మభిధీయమాన మగుననుటయు కాదు.
ఇప్లై యిందలి వాక్యభావమును సమన్వయించుకొన వలెను. గోబాహికులకు
సాధారణము అయిన గుణముల కాశ్రయముగా పదార్థము అవ్య మగును అని.
అసి చేదవినాభావే సతీ క్రోశతి మంచయోః
ఆడే పేదైవ మర్త్యాదిసిద్ధేర్నైవాత్ర లక్షణా,
875
పైన నిరూపించిన వాదమును పరిశీలింపగా అభిధేయావినాభూత ప్రతీతి
లక్షణయగు నన్న ప్రామాణిక వాదము ననుసరించినట్లు భావించును. ఇచట అని
నాఖాన మనునది సంబంధమాత్రమే. నాంతరీయకము కాదు. అట్లె యయిన
&quot;మంచః క్రోశతి&quot; అను స్థలమున లక్షణ కాకపోవును. జొన్న చేనులో పిట్టలను
టోలుటకై గడమంచెలు సిద్ధపఱచి దానిపై నున్న వారు కేకలు వేయుదురు.
“మంచః క్రోశతి” గడమంచె కేక వేయుచున్నదని వాచ్యము. మంచ మచేత
నము. క్రోధన మొనరింపలేదు. మంచపదమున మందస్థు డయిన పురుషు డసు
నరము లక్ష్యము - మంచెపై నెల్లప్పుడు పురుషు డుండడు. అందు వలన
నాంతరీయక మయిన యవినాభావసంబంధము చెప్పరాదు. నాంతరీయకాత్మకాని
నాభావసంబంధమై యయినచో నా క్షేపముననె మక్త్యాదిసిద్ధికలుగును గావున
లక్షణ యక్కర లేదు. క్రోశతి మంచముల కవినాభావము సంబంధమాత్రమే
యయినందున, అప్పు డాక్షేపమున మక్త్యాదిసిద్ధి యుండదు గావున లక్షణ
యగును. ఇట్టిభావము నీ శ్లోకమున గ్రహింపవలెను.
యదాయుర్ఘృశమిత్యాదౌ సాదృశ్యాదన్య దేవ హి
కార్యకారణభావాది సంబంధాంతరముచ్యతే.
భేదే సత్యపి తాద్రూప్యప్రతీతి ర్గేణ భేదయోః
అభేదానగతిః క్వాపి ప్రయోజనవతీ భవేత్.
శుద్ధయో ర్భేదయోరవ్యవై
లక్షణ్యేన యద్భవేత్
ఆర్థక్రియాకారితాది తత్ప్రయోజనవద్భవేత్ .
కాదర్ఘ్యాదుపచారాఖ్యా లక్షణా క్వాసి దృశ్యతే
878
877
878
ఇంద్రార్ధే స్థూణ ఇంద్రో2యమిత్యాదౌ సా విలోక్యతే,
879&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>p0bsbd7qjtkn1954y1rd7ivijv0pgzn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/450</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250577</id>
    <revision>
      <id>611128</id>
      <timestamp>2026-11-07T13:21:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'షష్ఠాధికారము క్వచిత్స్వస్వామిభావేన లక్షణాఒ పి భ వేద్యధా రాజకీయ స పురుష ఇత్యాదౌ దృశ్యతే స్ఫుటమ్. BBY 880 సాదృశ్యసంబంధమూలకము లయిన సారోపా సాధ్యవసానా స్వరూప విచారానంతరము సాదృశ...'</comment>
      <origin>611128</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4066" sha1="eb727xihn1za0v4xn8jeqgmi6twvxjr" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;షష్ఠాధికారము
క్వచిత్స్వస్వామిభావేన లక్షణాఒ పి భ వేద్యధా
రాజకీయ స పురుష ఇత్యాదౌ దృశ్యతే స్ఫుటమ్.
BBY
880
సాదృశ్యసంబంధమూలకము లయిన సారోపా సాధ్యవసానా స్వరూప
విచారానంతరము సాదృశ్యేతర సంబంధమూలకము లయిన వానిని నిరూపింప
పలయును. “ఆయుర్ఘృతం”, “ఆయు రేవేదు” ఆత్యాదులలో సాదృశ్యము
కన్న నన్యమగు కార్యకారణభావాది సంబంధాంతర మున్నది. ఇచటి యారో
పాధ్యవసానముల నా విధముగనే సంగతపంచ వలెను.
గౌణభేదము అయిన సారోపాసాధ్యవసానములలో భేదమున్నను
తాద్రూప్యప్రతీతి కలుగుటయు, సర్వధా అభేదానగతీయు ప్రయోజనముగా
నుండునని భావింపవలెను. శుద్ధలక్షణాభేదము అయిన పారోపా సాధ్యవసానము
లలో అన్యవై లక్షణ్యమున కార్యకారిత్వము, అవ్యభిచారమున కార్యకారిత్వము
ప్రయోజనముగా నుండును. వీని నిట్లు దాహరణములలో తెలియునది.
&quot;గౌర్బహీక&quot; ఆను సారోవలో గోపునకు వాహీకునకు భేద
మున్నను. తాద్రూప్యప్రతీతి ప్రయోజనముగ భాసించును. రెండురూపములు
వేరుగా నున్నను విషయిరూపమె విషయము సం దవభాసించుట తాద్రూప్యము-
గోరూపము ఛాహీకునందు భాసించుట. &quot;గౌరయం&quot; అను సాధ్యవసానలో
సర్వధా అభేదము ప్రయోజనము. రెండిటి కెట్టి భేదము గోచరింపక పోవుట
అ భేదప్రతీతి.
&quot;ఆయుష్షుృతం&quot; అను సాదృశ్యేతర కార్యకారణతావసంబంధము
కల సారోపలో అన్యవిలక్షణముగా మృతము ఆయుష్కారణము కార్యకారి
యగునని ఖాసించును. ఘృత మాయుష్యమును కలిగించును. శ్రీరాదు లిట్లు
కాదు. కావున క్షీరాదుల కన్న నాయుర్జననము. న ఘృతము విలక్షణము అని
భాసించును. &quot;ఆయు లే వేదం'' సాధ్యవసానలో మృత మవ్యభిచరితముగ -
అవశ్యముగ నియమముగా కార్యకారి యగుట భాసించును. మూలములో &quot;అన్య
వైలక్షణ్యేన అవ్యభిచా రేణ చ&quot; అని యుండదగును. అవ్యభిచారేణ అనునదీ
సాధ్యవసానకు సంబంధించినదిగా నావశ్యకము.
సోదృశ్యేతర సంబంధము అనేకములు కలవు తార్ఘ్య సంబంధము,
స్వస్వామిభావసంబంధము, అవయవావయవిధాన సంబంధము, తాత్కర్మ్య&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>eb727xihn1za0v4xn8jeqgmi6twvxjr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/451</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250578</id>
    <revision>
      <id>611129</id>
      <timestamp>2026-11-07T13:21:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '889 భావప్రకాశనము ధము నని. యాగమున నింద్రార్ధముగా నియమితమగు స్థూణమును &quot;ఇంద్ర&quot; పదమున వ్యవహరింతురు. స్థూణము - స్తంభము. రాజకీయ పురుషుని రాజని వ్యవహారమొనర్చుటలో స్వస్వామిభావసంబం...'</comment>
      <origin>611129</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3649" sha1="84rv27dw9i6pp7denessyf3qs0iwx67" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;889
భావప్రకాశనము
ధము నని. యాగమున నింద్రార్ధముగా నియమితమగు స్థూణమును &quot;ఇంద్ర&quot;
పదమున వ్యవహరింతురు. స్థూణము - స్తంభము. రాజకీయ పురుషుని రాజని
వ్యవహారమొనర్చుటలో స్వస్వామిభావసంబంధము కలదు. అవయవానయని
భావసంబంధ మీ వ్యమాణములో నున్నది.
హస్త ఇత్యపి యథైవ కరాగ్రం
అక్షయత్యథ న వక్తి కరం తం
అవయవానయవిభావని బంధా
లక్షణాఒపి చ తథైవ సుధీభిః.
981
అవయవానయవిభావమె యంగాంగిభావము. హస్తపదము కరమును
చెప్పక కరాగ్రమును చెప్పునది యయినప్పుడు అవయవానయ విభావనిబంధన
మయిన లక్షణ యగునని సుధీకులు భావింతురు. హ స మనగా దాచిన చేయి.
ఇరువదినాలు గంగులముల ప్రమాణము కలది. దాని యగ్రభాగ మాత్రమయిన
యవయవము నందు - కేవలము ముంజేయియందు ఇట్టి హస్తపదప్రయోగము
రావణికము.
అతఒ.తక్షదిత్యత్ర తాత్కర్మ్యాక్క్వాపి లక్షణా
ఏవం షోఢా సముద్దిష్ట లక్షణా లక్ష్య వేదిభిః.
ట
882
తాత్కర్మ్యమున లక్షణ యుండుట యిందున్నది. తత్కర్మకారిత్వ
రూప మయిన సంబంధమునను లక్షణ యున్నది. &quot;అత అతక్షత్&quot; తమ కాని
వాడు ఆతత. ఆతడు తక్షణ మొనరించెను. ఇచట కాత్కర్మ్యమున లక్షణ
యున్నది. వడ్రంగి కాని వానిని వడ్రంగి యనుట. తపు వడ్రంగి. ఈ పదము
జాతివిశేషము నందు రూపము. ఒక్కొక్కడు తా నా జాతికి సంబంధింపక
పోయినను జీవనమునకై యా జాతివ్యాపారము నాశ్రయించుటచే నా జాతినామ
మున వ్యవహృతు డగును.
ఈ నిరూపితము అయిన సంబంధములె కాక యితర సంబంధములును
గలవు.. &quot;ఏకళతం షష్ఠ్యర్థా!&quot; సాదృశ్యేతర సంబంధము లెన్ని యున్నను శుద్ధ
లక్షణ యని యన్నిట సారోపా, సాధ్యవసాన లుండునని తెలియదగును.
లక్ష్య వేదు లీ విధముగా లక్షణ యారువిధములు అనిరి. లక్షణ
మొదట రెండువిధములు శుద్దాలక్షణ, గౌణిలక్షణ యని. శుద్ధాలక్షణ నాలుగు
+&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>84rv27dw9i6pp7denessyf3qs0iwx67</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/452</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250579</id>
    <revision>
      <id>611130</id>
      <timestamp>2026-11-07T13:21:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'షష్టాధికారము . విధములు - - ఉపాదానలక్షణ, ల క్షుణలక్షణ, సారోవలక్షణ, సాధ్యవసానలక్షణ యని. గౌణీలక్షణయు రెండువిధములు - సారోప, సాధ్యవాసాన యని. గౌణీ లక్షణాభేదము లక్షణయాం గౌణవృత్తిరా...'</comment>
      <origin>611130</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3514" sha1="2asyid87lsr9twpb1sivmp6p1crw9wk" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;షష్టాధికారము .
విధములు
-
- ఉపాదానలక్షణ, ల క్షుణలక్షణ, సారోవలక్షణ, సాధ్యవసానలక్షణ
యని. గౌణీలక్షణయు రెండువిధములు - సారోప, సాధ్యవాసాన యని.
గౌణీ లక్షణాభేదము
లక్షణయాం గౌణవృత్తిరాంతర్భవతి కర్హిచిత్
లక్ష్యమాణగుడై ర్యోగాద్వృత్తేరిష్టారు గౌణతా.
అగ్నిర్మాణవ క్షేత్యాదౌ గుణవృత్తిం ప్రచపతే
అగ్నిశబ్దః స్వముఖ్యార్థ బాధాన్మాణనకే స్వతః.
తద్గుణే పింగలత్వాదౌ యాం వృత్తిం ప్రతిపద్యతే
తాం గౌణివృత్తిరిత్యాహుః శబ్దవృత్తివిచక్షణాః
భేదః సాధ్యవసానాత్మా సారోపాత్మా చ యో భవేత్
తయోరన్యత రై వేయం వృత్తిగౌణీతి &quot;కేచన.
888
884
885
888
గౌణివృత్తి యేస్థలమున గాని లక్షణలో సంతర్భవింపదు. లక్ష
మాణములగు గుణములతో సంబంధముండుట వలన శబ్దవృత్తికి గౌణత కలుగు
చున్నది. అగ్నిః మాణవకః యనువది గుణవృత్తికి ఉదాహరణము. మాణవకునం
దగ్ని శబ్దము ప్రయుక్త మయనది. అనగ్ని యయిన మాణవుకు నందు ప్రయుక్త
మయిన యగ్ని శబ్దము బాధితము
–ముఖ్యార్థవాద యున్నది. అగ్నిగతము
అయిన పింగలత్వాదిగుణము అం దగ్ని శబ్దము వృత్తి కలది యయినందున గౌణి
వృత్తి యందురు. ఇది శబ్దవృత్తి విచక్షణుల నిర్ణయము.
ఈ చెప్పిన లక్షణయుత మయిన లక్షనావిషయమున నిరూపించిన
సారోపాసాధ్యవసాన భేదములలో నీ గౌణి కూడి యున్న దని కొందరందురు.
ఇట్లు లక్షణా భేదప్రపంచనము వ్యంగ్యాలంకారవి శేషములలో నుపయోగించు
నని గ్రహించవలెను.
వ్యంగ్యము
తత్తాదృగ్గడణో పేత అక్షణావిషయే క్వచిత్
ప్రయోజనే సతి వ్యంగ్యం భవేత్, రూఢా న సంభవేత్.
యత్ర రూఢిః ప్రసిద్ధ స్యాత్తత్ర వ్యంగ్యం న సేత్స్యతి
యత్ర ప్రయోజనం నా న్తి తత్ర వ్యంగ్యం స దృశ్యతే.
987
888&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>2asyid87lsr9twpb1sivmp6p1crw9wk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/453</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250580</id>
    <revision>
      <id>611131</id>
      <timestamp>2026-11-07T13:22:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'ధ్వనివ్యాపార హేతర్య స్తద్వ్యంగ్యస్య ప్రయోజనం ప్రయోజనం వినా క్వాపి న వ్యంగ్యం వ్యజ్యతే స్ఫుటమ్. అభిధా లక్షణామూలం వ్యంగ్యం సిద్ధేత్ప్రయోజనాత్ భావప్రకాశనము 889 ప్రయోజననిమ...'</comment>
      <origin>611131</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4103" sha1="rkgilzkfwef6x3thrls94s5hz0fi5b0" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ధ్వనివ్యాపార హేతర్య స్తద్వ్యంగ్యస్య ప్రయోజనం
ప్రయోజనం వినా క్వాపి న వ్యంగ్యం వ్యజ్యతే స్ఫుటమ్.
అభిధా లక్షణామూలం వ్యంగ్యం సిద్ధేత్ప్రయోజనాత్
భావప్రకాశనము
889
ప్రయోజననిమి త్తక మయిన లక్షణ యున్న స్థలముననే వ్యంగ్యము
లభించును. రూఢినిమి త్తక మయిన లక్షణ యున్న స్థలమున వ్యంగ్యము సంభ
వింపదు. రూఢి ప్రసిద్ధముగా నుండునేని వ్యంగ్యము సిద్ధము కాదు. ప్రయోజ
నము నిమిత్తముగా లేకున్న నచట వ్యంగ్యము గోచరింపదు. ధ్వనివ్యాపార
హేతువుగా నుండునది వ్యంగ్యము. అదియె ప్రయోజనము. ప్రయోజనములేక
వ్యంగ్యము వ్యజ్యమానము కాదు. ప్రయోజనము వలనే అభిధా మూల
వ్యంగ్యము, లక్షణామూలవ్యంగ్యము సిద్ధించును.
ఇట్లున్న నిచట ఈ విషయమునకు కావ్యప్రకాశములో &quot;వ్యంగ్యాన
రహిళా రూఢా సహితా తు ప్రయోజనే”, “ప్రయోజనం హి వ్యంజన
వ్యాపారగన్యుమేవ&quot; అని యున్నది. రూఢి యుండగా లక్షణ వ్యంగ్యరహిత
ముగా నుండును. ప్రసిద్ధి నిబంధనముగా కుశలాదిపదము లను ప్రయోగించినపుడు
లక్షణ వ్యంగ్యయుక్తము కాదు. రూఢిలక్షణలో లక్ష్యాలక్షకభావము వాచ్య
నాచక భావప్రాయముగనె యుండును. ప్రయోజన ముందునేని లక్షణ
వ్యంగ్యార్ధ సహితముగా నుండును. ప్రయోజనవతి లక్షణలో వ్యంగ్య మనశ్య
ముగా నుండును. ప్రయోజనము వ్యంగ్య మేళార్ధములు, ఫలసాహిత్యమన
వ్యంగ్యసాహిత్య మని తేలినది. ఆక్షణలోని ఫలము వ్యంజన వ్యాపారగమ్యమే.
అందలి యా ఫము వ్యంగ్యము అని కాస్యప్రకాశపం క్తి భావము. ఇట్టి భావము నే
భాషప్రకాశకము నిరూపించినది. ఇచట విశిథిలములుగా నున్న పంక్తులలో దీని
సమన్వయిు ంచుకొనవలెను.
అగూఢం గూఢమిత్యేతద్వ్యంగ్యం ద్వేధా విభిద్యతే.
అగూఢం తప్ప్ఫటం యస్య ప్రతీతికధేయవత్
అనుస్యూతా యదవ్యక్తా ప్రతీతిర్గూఢముచ్యతే.
గూఢగూఢాత్మకం వ్యంగ్య మేకమనీతి చన
వ్యక్తావ్య క్తి ప్రతీతిర్య తద్గూడాగూఢముచ్యతే.
:. భావికాత్మని పద్యే తు త త్తద్వ్యంగ్యం విలోక్యతే
890
391
882&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>rkgilzkfwef6x3thrls94s5hz0fi5b0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/454</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250581</id>
    <revision>
      <id>611132</id>
      <timestamp>2026-11-07T13:23:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'షష్ఠాధికారము 891 లక్షణార్థలమున భాసించు వ్యంగ్యము అగూఢమని, గూఢమని రెండువిధముల నున్నది. అగూఢ మనునది స్ఫుటముగా నుండును. దాని ప్రతీతి నార్యార్థమువలె స్పష్టముగ నుండును. అనుస్య...'</comment>
      <origin>611132</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3622" sha1="l8t9q0q076rfr0of05t32a5j01e13bi" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;షష్ఠాధికారము
891
లక్షణార్థలమున భాసించు వ్యంగ్యము అగూఢమని, గూఢమని
రెండువిధముల నున్నది. అగూఢ మనునది స్ఫుటముగా నుండును. దాని
ప్రతీతి నార్యార్థమువలె స్పష్టముగ నుండును. అనుస్యూతముగా సవ్యక్తముగా
నుండు వ్యంగ్యమును గూఢవ్యంగ్య మందుకు. గూఢాగూఢాత్మక మయిన
వ్యంగ్యమును గలదని కొందరందురు. వ్యక్తావ్యక్త మగు ప్రతీతిపై గూఢగూఢ
మందురు, “భావికాత్మని&quot; యను పద్యమున నా యావ్యంగ్యము గోచరించు
చున్నది. ఈ భావికాత్మని పద్యమెచట నున్నదో తెలియలేదు. వీని అధ్య
పరీక్ష కై నా కావ్యప్రకాశము సమీక్షించునది.
లక్షణామూలవ్యంజన
వ్యంగ్యే లాక్షణికస్యాత్ర వ్యాపారో వ్యంజనాత్మకః.
లక్షణా తాదృశీ గూఢవ్యంగ్యా వ్యంగ్యార్థం యోగత
పశ్చాదగూఢవ్యం గ్యేతి త్రేధా వ్యంగ్యప్రతీతికః
899
384
లాక్షణికశబ్దమునకు సంబంధించిన వ్యంగ్యవిషయమున వ్యాపారము
వ్యంజనాత్మకము, వ్యంజనా వ్యాపారము వలననే యచటి వ్యంగ్యము గోచ
రించును. వ్యంగ్యప్రతీతి ననుసరించి లక్షణ యందలి
వేరొక భేదత్రయ
మూహింప దగును. ఇది మూడు విధములు - గూఢవ్యంగ్య
లక్షణ, అగూఢవ్యంగ్య లక్షణ యని. ఇందు భావించు వ్యంగ్య మిట్లుండును
గావున నీ నామనం కేత ముచితము.
తద్భూర్ణాక్షణికః శబ్ద స్తద్వ్యాపారో ఒంజనాత్మక
యస్య ప్రతీతిమాధాతుం లక్షణా సముపాస్యకే.
ఫలే శక్షైకగ మ్యేఒత్ర వ్యంజనాన్నా పరా క్రియా
యత్ర ప్రత్యాయం ప్రయోజనం లవణారబ్దః
895
897
వాళ్యే ప్రయుజ్యతే.ఒస్మాన్నాన్యో హేతుః ప్రయోజనావా స్తేః. 298
తస్మా దేవ చ శబ్ధాత్తద్వ్యాపార స్తభాంజనాలై వ
తేన వ్యాపా రేణ వ్యంగ్యం తత్ర ప్రయోజనం భవతి,
గంగాయాం ఘోష ఇత్యాదివా క్యే
పావనత్వాదిధర్మో యః ప్రతీతో వ్యంగ్యమేవ తత్.
తీరసంగ
898&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>l8t9q0q076rfr0of05t32a5j01e13bi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/455</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250582</id>
    <revision>
      <id>611133</id>
      <timestamp>2026-11-07T13:25:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '892 భావప్రకాశనము తద్భూః - తదాశ్రయము లక్షణాశ్రయ మయిన శబ్దము లాక్షణికము. లాక్షణిక శబ్దము ప్రయోజన ప్రకాశనానుకూల మయిన వ్యాపారము న్యంజనాత్మ కము. లక్షణలో గోచరించు ప్రయోజనమును ప్...'</comment>
      <origin>611133</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4327" sha1="mmlhpz2b9opm6oxt1ml51p16zs6ywy1" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;892
భావప్రకాశనము
తద్భూః - తదాశ్రయము లక్షణాశ్రయ మయిన శబ్దము లాక్షణికము.
లాక్షణిక శబ్దము ప్రయోజన ప్రకాశనానుకూల మయిన వ్యాపారము న్యంజనాత్మ
కము. లక్షణలో గోచరించు ప్రయోజనమును ప్రతిపాదించుటకు లక్షణ సమ
ర్థము కాదు. అందు వ్యంజనయె సమర్థము. లక్షణయె వ్యంగ్యమును నిరూ
సింపదా? “యస్య ప్రతీతి” కారిక యీ యంశము నె ప్రతిపాదించును. లక్షణా
వృత్తి ప్రయోజనై కప్రాణము. ఈ కారికలో లక్షణాపధము అక్షక శబ్దపరము.
“గంగాయాం ఘోషః” యను స్థలమున, శీతలత్వ పావనత్వాది రూప మయిన
ప్రయోజనమున కనుభవరూప మన ప్రతీతిని సంపాదించుటకు లకశబ్దము నె
యంగీకరించు చున్నారు. “గంగాతటే ఘోషః&quot; అని యనక “గంగాయాం
ఘోషః&quot; యని లక్షక పదమునె స్వీకరించుట వలన ఫలము
మయినది.
శక గమ్య
ఆ ఫల మనుమానాది గమ్యము కాదు. అట్టి ఫలము విషయమై వ్యంజనావ్యాపా
రము తప్ప ఇతర వ్యాపార మేదియు లేదు. శబ్దము వలన ప్రయోజనము
భాసించుటచే వృత్త్యంతరకల్పన మావశ్యక మయినది. ఆ వ్యంగ్యప్రతీతి
యశాబ్ద మని తలచినచో లక్షణకు మూలహానియె యగును; లాక్షణిక ప్రయో
గము నిష్ఫల మగును, ప్రయోజనము ప్రతిపాదింప వలెనని లాక్షణికము ప్రయో
గించి నపుడు అచట ప్రమాణాంతరమున ప్రయోజనము కలుగదు. అచట వ్యంజన
కాక ఇతర వ్యాపార మేదియు లేదు. ప్రయోజనప్రతీతికై లక్షణారబ్దమును
వాక్యమున ప్రయోగించినప్పుడు ప్రయోజనసిద్ధి కచట వేరొకటి లేదు.
ఆ ప్రయుక్తశబ్దమున్న వ్యాపార మెన్నవలెను. అది యంజనమే. ఆ వ్యాపార
మున ప్రయోజనము వ్యంగ్య మగును. &quot;గంగాయాం ఘోషః&quot; ఇత్యాది
వాక క్యమున తిరసంత మయిన పావనత్వాదిధర్మము వ్యంగ్యముగ గోచరించును.
ఇట్లిచటి పావనత్వాది ప్రతిపాదనమున నభిధ సమర్థము కాకూడదా? లక్షణయె
సమర్థము కావచ్చుకదా, ఇట్టి భావమున నీ సమీద భావింపదగి యుండును.
పావనశ్వాదిధర్మస్య గంగా శబ్దస్య చక్వచిత్
గృహ్యతే న చ సంకేత స్తస్మాన్నా త్రాభిధా భవేత్.
ముఖ్యార్థ జూధాది హేతో రఖావాన్నైన లక్షణా
- అత స్తల్లక్షణశబ్దవ్యాపారాద్వ్యంజనాత్మకాత్
....ఋతేన పావనత్వాదిధర్మః క్వాపి ప్రతీయతే.
898
400&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>mmlhpz2b9opm6oxt1ml51p16zs6ywy1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/456</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250583</id>
    <revision>
      <id>611134</id>
      <timestamp>2026-11-07T13:25:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'షష్టాధికారము 398 పావనత్వాదిధర్మమునకు గంగాళఙ్ఞమునకును సంకేత మేమియు లేదు. అందు వలన నిచట పావనత్వాది ప్రత్యయమున కలిధ సమర్థము కాదు. ముఖ్యార్థబాణాధికము లేనందున లకుణయు నిచట ప్ర...'</comment>
      <origin>611134</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3696" sha1="dvajcwb9gm7acarte4ulo93vvi7liyv" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;షష్టాధికారము
398
పావనత్వాదిధర్మమునకు గంగాళఙ్ఞమునకును సంకేత మేమియు లేదు.
అందు వలన నిచట పావనత్వాది ప్రత్యయమున కలిధ సమర్థము కాదు.
ముఖ్యార్థబాణాధికము లేనందున లకుణయు నిచట ప్రసరింపదు. కావున లక్షణా
శబ్ద వ్యాపార మయిన వ్యంజన కతిరిక్తముగా వేరు వ్యాపారమున పావనత్వాది
ధర్మము గోచరించదు. అభిధాలక్షణలు కిచట ప్రసక్తి లేదు. ఈ యంగమె కావ్య
ప్రకాశములో నిట్లు నిరూపిత మయినది.
&quot;నాభిధా సమయాభావాద్ధేశ్వభావాన్న లకుణా
లక్ష్యం న ముఖ్యం నాప్యత్ర బాధోయోగః ఫలేన నో,”
న ప్రయోజన మేకస్మిన్ న చ శబ్దః స్టృద్గతిః
గంగాశబ్ది యథా స్రోతో బాధాత్తూ తీరలక్షకః.
401
402
తద్వత్త శేసే సవాధ శ్చేల్లతయే త్తత్ప్రయోజనం
ముఖ్యోఒక్ట్లో న తటం తత్ర స్వార్థబాధో న దృశ్యతే.
గంగాళ బ్దార్థ తీరస్య పావనర్వాదిభిః క్వచిత్
లక్షణీయైర సంబంధో నాపి లక్ష్యం ప్రయోజనమ్.
408
404
తస్మిన్పయోజనే లయ్యే తన లక్ష్యం ప్రయోజనం
ఇత్యేవమనవస్థా స్యాత్సా మూలక్షయకారిణీ.
405
పంకేతము లేనందున నఖిద ప్రయోజన ప్రతిపాదనమునందు ప్రవర్తిం
వదు. అభిధ సంకేతసహాయ మున్ననే ప్రవర్తించును. గంగా శబ్దమునకు ప్రవాహ
మునందే సం కేతము కలదు. ప్రయోజనము నందు సంకేతము లేదు. రైత్యాది
ప్రయోజనము నందు లక్షణకు ప్రసరము లేదు. “పాత్వభావాత్&quot; అనునది
యిందు హేతువు. లక్షణా హేతువు లిందు లేనందున లతక్షణ ప్రసరింపదు.
ముఖ్యార్థ బాధాది త్రయము లక్షణా హేతువు. ముఖ్యార్థ బాధ, ముఖ్యార్థ సంబం
ధము. రూఢిప్రయోజనములలో వన్యతరము లక్షణా హేతువు. ఈ త్రయములో
నేదియు నిచట లేదు. ఈ యంశ మిటుపై శ్లోకమున నున్నది.
ముఖ్యార్థ మనునది యుండుట, తద్బాధ, ముఖ్యార్థముతో నితరము
నకు సంబంధ ముండుట, ప్రయోజన ముండుట, శబ్దము సఖలద్దతి యగుట
B (50)&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>dvajcwb9gm7acarte4ulo93vvi7liyv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/457</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250584</id>
    <revision>
      <id>611135</id>
      <timestamp>2026-11-07T13:25:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'భావప్రకాశనము యను నిది లక్షణలో సామగ్రి. ఇట్టి సొమగ్రి యేదియు ప్రకృతాంశమున లేదని కారికలోని వాక్యపంచక పరిపాటిచే నిరస్తమగును. “గంగాయాం ఘోషః&quot;అనుచోట లక్ష్యమయిన తీరరూపార్థము...'</comment>
      <origin>611135</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4113" sha1="c1kk4gyz8wjl8e283ukn8i6lcfiupuj" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;భావప్రకాశనము
యను నిది లక్షణలో సామగ్రి. ఇట్టి సొమగ్రి యేదియు ప్రకృతాంశమున లేదని
కారికలోని వాక్యపంచక పరిపాటిచే నిరస్తమగును.
“గంగాయాం ఘోషః&quot;అనుచోట లక్ష్యమయిన తీరరూపార్థము గంగా
శబ్దమునకు ముఖ్యార్థము కాదు. లక్ష్యము ముఖ్యార్థము కాదు. తీర రూపార్థము
నందు బాధ యేదియు లేదు. లక్ష్య మయిన తీరమునకు శీతత్వాది ప్రయోజన
ముతో నేమియు సంబంధము లేదు. పావనత్వమునకు తీరమునకు సాక్షాత్సం
బంధ మేదియు లేదు. ఫలము ప్రవాహసమనేతమె కాని తీరసమవేతము కాదు.
ఈ శైత్యాదికము లచ్య మయినచో నిందు వేరొక ప్రయోజన మేమియు
గల్పింప వీలు లేదు. ప్రయోజనమందు ప్రయోజనాంతర ముండదు. ముఖ్యార్థ
ప్రతిపాదక మయిన గంగాశబ్దము నైత్యపావనత్వాది ప్రయోజన ప్రతిపాదన
ములో సఖలద్దతి - అసమర్థము కాదు.
గంగాళఙ్గము ప్రోతోరూపార్ధమున బాధ యున్నందున తీరలక
మయినది. ఆశ్లీ తీరరూపార్ధమున బాధ కలది యయినచో శీతత్వాదిప్రయోజన
మును లక్ష్యము చేసెడిది. తటము ముఖ్యార్థము కాదు. అచట స్వార్థ బాధయు
లేదు. గంగాశల్దార్ధ మయిన తీరమునకు లక్షణీయములగు పావనత్వాదులతో
నెచటను సంబంధము లేదు. ప్రయోజనము లక్ష్యమును గాదు. ఆ పావనత్వాది
ప్రయోజనమును లక్ష్యమేయయినచో ఆ లక్ష్యమునందు వేరొక ప్రయోజనమును
చెప్పవలసియుండును. ఆ ప్రయోజనము కూడ లక్ష్యమే యగులేని యందు
వేరొకప్రయోజనము చెప్పవలసియుండును. ఇట్లు ప్రయోజనము లందు ప్రయో
జనములను చెప్పవలసి రాగా మూల వయకారిణి యగు నవవస్థ యను దోషము
వాటిల్లును. అనవస్థాకల్పనము కన్న వ్యంజనాంగీకారము సమంజసము. కాన
ప్రయోజనము లక్ష్యమగు ననుట పొడిగాడు.
ఫావనత్వాదిఖి_స్తీరం యుక్తమేవ హి
గంగాళ ట్టేనాధికార ప్రతిపత్తిః ప్రయోజనమ్,
-విశిష్టలకు జై షా స్యాత్ వ్యజ్యతే నాత్ర కించన
406
విశిష్టలక్షణ నంగీకరించినచో - వ్యంజన నంగీకరింపవలసిన యవసరము
లేదు. అప్పుడు &quot;వ్యంఇవప్రయాణము వ్యర్ధ ముగుడు అని కొందరందురు.
భారి భావ మిట్లుండును.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>c1kk4gyz8wjl8e283ukn8i6lcfiupuj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/458</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250585</id>
    <revision>
      <id>611136</id>
      <timestamp>2026-11-07T13:25:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'షష్ఠాధికారము 895 శీతత్వాదిరూప మయిన 'కేవల ప్రయోజనమును లక్ష్యముగా స్వీక రించినపుడు పూర్వము చెప్పిన దోషము వాటిల్లవచ్చును. శీరత్వపావనత్వాది ప్రయోజన సహితమయిన తటము లక్ష్య మగుగ...'</comment>
      <origin>611136</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3854" sha1="cu8jobu7zoym4lslu21wq695la00p5c" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;షష్ఠాధికారము
895
శీతత్వాదిరూప మయిన 'కేవల ప్రయోజనమును లక్ష్యముగా స్వీక
రించినపుడు పూర్వము చెప్పిన దోషము వాటిల్లవచ్చును. శీరత్వపావనత్వాది
ప్రయోజన సహితమయిన తటము లక్ష్య మగుగావు. మొదట కటము లక్షితః
మగుట, అనంతరము పావనత్వాదు లవఖాసించుట యన్న పూర్వపశ్చాద్భావ
మిందు లేదు. పావనత్వాది ప్రయోజ జనయుక్తముగనె తీరము లక్షిత మగును.
“గంగాయాఃతటే ఘోష&quot; అను ముఖ్యశబ్ద ప్రయోగమున కన్న నిం దధికార్థ
ప్రతిపత్తి ప్రయోజనము. ఇది విశిష్ట యగును. కావున నింత కతిరిక్తముగా
వ్యంజనా ప్రతిపాద్య మనునది యేదియు నుండదు అని.
ఈ వాదము సమ్మతముకాదు. తన్ని రాసమునకై లది భావనీయము,
ఇతి వాదిన ముద్దిస్య ప్రత్యుత్తర ముదీర్యతే.
“ప్రయోజసేన సహితం లక్షణీయం న
407
యుజ్య
408
జ్ఞానస్య విషయో హ్యన్యః ఫలమన్యదుదాహృతమ్&quot;.
ప్రత్యక్షా దేర్షి నీలాదిర్విషయో హి స్వభావతః
ప్రాకట్యం వాఒథ సంవి తీః ఫలత్వేనోపయుజ్యతే.
409
అతో విశిష్ట కస్మింశ్చిల్ల తణా నోపయుజ్యతే
అతో గంగాదిశ ట్టేన తత్తటే లక్షి కే పునః,
పావనత్వాదయో ధర్మవిశేషా స్తత్ర సంభవాః
ప్రతీయం తేజ భిధాద్యన్యవ్యాపా రాద్యంజ నాత్మ కాల్,
410
411
పై విధముగా బలుకు వారి నుద్దేశించి ప్రత్యుత్తరము నిరూపిత
మగును. ప్రయోజనసహిత మయిన లక్ష్యము సంగీకరించుట యుక్తము కాదు.
అది ప్రమాణసాధ్యమును కాదు. లక్షణీయము ప్రయోజన సహితముగ నుండుట
యుక్తము. జ్ఞానవిషయము పేరు. ఫలము వేరు. లక్షణీయము, ప్రయోజనము:
నను నానికి సహావస్థానము కుదరదు, జ్ఞానమునకు విషయ మగునది జ్ఞానము:
కన్న వేరయినట్లు జ్ఞానమునకు ఫలముగా నుండునదియు జ్ఞానము కన్న సన్యము,
దీని నిట్లు దృష్టాంతమున గ్రహించునది.
మీమాంసకులలో థాట్టమతానుయాయులిట్లందురు. ఘటజ్ఞానము
కలుగగనె ఘటము జ్ఞర్హత- మరియను దని; జ్ఞాతత యనుసంధానమున నుండును.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>cu8jobu7zoym4lslu21wq695la00p5c</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/459</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250586</id>
    <revision>
      <id>611137</id>
      <timestamp>2026-11-07T13:26:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '896 భావప్రకాశనము జ్ఞానము కలుగగనె జ్ఞాతత యను నౌక ధర్మ ముదయించునని యూహింపవలెను. జ్ఞాతత యనునది ఘటధర్మము; ఘటజ్ఞానమునకు ఫలము. ఇంతకు నిదిసారము. ఘటము జ్ఞాననిషయము. జ్ఞాతత ఫలము. ఈ రెం...'</comment>
      <origin>611137</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3859" sha1="fimjtuwzlnrcx1fqbrplz5rtn4t5gb2" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;896
భావప్రకాశనము
జ్ఞానము కలుగగనె జ్ఞాతత యను నౌక ధర్మ ముదయించునని యూహింపవలెను.
జ్ఞాతత యనునది ఘటధర్మము; ఘటజ్ఞానమునకు ఫలము. ఇంతకు నిదిసారము.
ఘటము జ్ఞాననిషయము. జ్ఞాతత ఫలము. ఈ రెండును భిన్న భిన్నములు. ప్రత్య
శాదిజ్ఞానమునకు నీలాదికము విషయము. ప్రకటత ఫలము. ప్రకటత, జ్ఞాతక
పర్యాయములు.
ప్రత్య
నైయాయికులును విషయ, ఫలములకు భేద మంగీకరింతురు.
వాణిజ్ఞానమునకు నీలాదికము విషయము కాగా 'సంవి త్తి' ఫలమని నారందురు.
ఘటజ్ఞానము కలుగగనె &quot;ఘటవిషయక జ్ఞాన వాసహం&quot; అను నాకారము కల
యనువ్యవసాయ ముదయించును. ఈ యను వ్యవసాయమునకె సంపత్తి యని
పేరు. ఈ సంవిత్తి జ్ఞాతృధర్మము.
కావున విశిష్టమునం దెచ్చటను లక్షణ యువయు క్తము కాదు. గంగాది
శబ్దమున తటము లక్షితము కాగా పావనత్వాది ధర్మవిశేషము లచట సంభ
వించును. ఆ సావనత్వాదు లభిధాదుల కన్న నన్య మయిన వ్యంజనాత్మకవ్యా
పారమున ప్రతీతము లగునని నిశ్చయింపవలెను.
అభిధా లక్షణా రూపా తథా తాత్పర్యరూపతః
పభ్యో భిన్నో భవేదత్ర వ్యాపారో వ్యం నాత్మకః .
ధ్వనస వ్యంజ నేత్యాదీ శబ్దవాచ్యో కవత్యసౌ
ఓవం హి లక్షణామూలం వ్యంజకత్వముదాహృతమ్,
తటాదికము లక్షితము
412
418
కాగా విశేషము లయిన పావసత్వాదులు
ప్రతీయమానము అగును. లక్ష్య ప్రతీతి సమనంతరము ప్రయోజనప్రతీతి యను
నియమ మున్నది కదా! అవిశేషము లభించే గోచరింపవు. లక్షణచే గోచరింపవు.
తాత్పర్యవృత్తిచే గోచరింపవు. కావున వ్యాపారాంతర మవశ్య మంగీకరింప
వలెను. ఆ వ్యాపార మభిధాదుల కన్న భిన్నము. ఇందరి వ్యంజనా ఎకమయిన
వ్యాపారము. దీనికే ధ్వనన మని, వ్యంజన మని, ద్యోతన మని, ప్రత్యాయన ముని
పేరులు కలవు. ఇట్లిచట లక్షణామూలమయిన వ్యంజకత్వము నిరూపితమయినది.
అభిధా మూలవ్యంజన
అభిధామూలమప్యత్ర వ్యంజకత్వం ప్రచతే
బహుధా చాభిధామూలు వ్యంజకం కథ్యతే బురై :.
414&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>fimjtuwzlnrcx1fqbrplz5rtn4t5gb2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/460</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250587</id>
    <revision>
      <id>611138</id>
      <timestamp>2026-11-07T13:26:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'షష్ఠాధికారము “అనేకార్ధస్య ఙ్ఞన్య వాచక శ్వే నియంత్రి సఁయోగాద్యైర-చ్యార్థధీకృత్ వ్యాకృతి భంజనమ్&quot;. 897 4:5 లాక్షణికము వేరు. వ్యంజజీము వేరు. లాక్షణికమున వ్యంజకత్వము కలదని భ్రమ ప...'</comment>
      <origin>611138</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4211" sha1="bg1nvn4l7858qeie8r3p03dv8z37d97" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;షష్ఠాధికారము
“అనేకార్ధస్య ఙ్ఞన్య వాచక శ్వే నియంత్రి
సఁయోగాద్యైర-చ్యార్థధీకృత్ వ్యాకృతి భంజనమ్&quot;.
897
4:5
లాక్షణికము వేరు. వ్యంజజీము వేరు. లాక్షణికమున వ్యంజకత్వము
కలదని భ్రమ పడరాదు. లక్షణామూల మయిన వ్యంజకత్వము నిరూపిత మయి
నది. అభిధామూల మగు వ్యంజకత్వమును జెప్పవలసి యున్నది. వ్యంజకత్వము
జ.
శబ్దములలో గొన్ని నానార్థక శబ్దములు కలవు. ఒక వాక్యములో సున్న
నానార్ధకశబ్దము తన యర్థముల నన్నిటి నచట చెప్పడు. ఆ సందర్భానుకూల
మయిన యొక యర్థము మాత్ర నుచట గోచరించును. ఇసరము లవసింపవు.
అనేకార్థ కబ్దము యొక్క యర్థాభిధాయకతా శక్తి వద్యమాణసంయోగాదులచే
నియంత్రణము కల దగును. అది కృంఖలిత మగును. అనేకార్థముల బోధించు
నా శక్తిని సంయోగాదు అడ్డుపెట్టును. కాగా నన్యార్థములు స్ఫురింపవు.
అయిన నట్టి స్థలములందు భావుకుల ప్రతిభాసము ననుసరించి నిరుద్ధ మయిన
యర్థాంతరమును బుద్ధిగోచర సుగును. అట్టి యెడల అభిధేయాతిరిక్త మయిన
అర్థాంతరధిజనక మయిన వ్యాపారము వ్యంజనావ్యాపారమే కాని యన్యము
కారికార్ధము నిట్లు భావించునది. అభికామాూల మగు వ్యంజకత్వమును
గలదని వ్యంగ్యభావుకు లనుచున్నారు అభిభామూలమగు వ్యంజక మనేక
విధముల కఇదని బుధులందురు. అనేకార్థక మయిన శబ్దమునకు సంబంధించిన
వాచకత్వము సంయోగవియోగదులనే నియం త్రితము కాగా వాచ్యముకాని
యర్థము యొక్క బుద్ధిని గలుగజేయు వ్యాపారము అంజనమే
వ్యంజన వ్యాపా
రమె.
నానార్థక స్థలము అం దా శబ్దమునకు స్వసంబంధి సర్వార్థము లందును
సంకేతము సమానముగా నుండును. నియమిత అర్ధమును ప్రత్యాయనము చేయుట
కవకాశము లేదు. మొదటగా నా యర్థమై యేల ఖాసింప వలెను? మరి యొక్క
యర్థ మేల ఖాసింపరాదు? అని సందేహము కలుగును. అప్పుడా శబ్దములె
సంయోగాదిసహాయము కలవయినచో నియతార్థప్రత్యాయన మొనర్పగలవు.
ప్రకరణాదిక మే యర్థమున దాత్పర్యగ్రాహక నుగునో యా యర్థమె ప్రథమ
మున నభిధచే గోచరించును. ఇతరార్థముల నప్పు డఖిధ చెప్పలేదు. అయినను&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>bg1nvn4l7858qeie8r3p03dv8z37d97</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/461</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250588</id>
    <revision>
      <id>611139</id>
      <timestamp>2026-11-07T13:26:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '899 భావప్రకాశనము సంవిధాన సౌందర్యమున నర్థాంతరబోధ కలుగుటలో వ్యంజనయె వ్యాపారమని భావము. ఇటుపై సంయోగాదుల స్వరూప మీడించునది. “సంయోగో విప్రయోగళ్ళ సాహచర్యం విరోధితా అర్థః ప్రకరణ...'</comment>
      <origin>611139</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3869" sha1="1imo68qpqg2k0pfa77g25d8uwfp71ig" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;899
భావప్రకాశనము
సంవిధాన సౌందర్యమున నర్థాంతరబోధ కలుగుటలో వ్యంజనయె వ్యాపారమని
భావము. ఇటుపై సంయోగాదుల స్వరూప మీడించునది.
“సంయోగో విప్రయోగళ్ళ సాహచర్యం విరోధితా
అర్థః ప్రకరణం లింగం శబ్దస్యాన్యస్య సన్నిధిః.
సామర్థ్యమౌచితీ దేశః కాలో వ్యక్తిః స్వరాదయః
శబ్దార్థస్యానపర్చేదే విశేషస్మృతి హేతవః&quot;,
416
417
శబ్ద మనేకార్ధ మయినను అభిధము ప్రతినియతార్థమునందు నియమించు
సంయోగాదు లెవ్వి? ఈ విషయమున నఖియుక్తుల సంవాదము ననుసరించి
సంయోగాకుల గుర్తించుట యుక్తము. భగవాన్ భర్తృహరి సంయోగాదుల
నిట్లు నిర్దేశించిరి. ఇవి శబ్దార్థమున కనవచ్ఛేద మున్నపుడు విశేష స్మృతి హేతువు
లగును. విశేషార్ధము నివి స్మరింప జేయును. వివక్షిత మయిన యను నిని సంపా
దించు నని భావము. అనవచ్ఛేద మనగా, సనేకత్వము. నానార్థకశబ్దముల వలన
నానార్థములు ఖాశించును గావున నందు సందర్భానుకూలమగు విశేషార్ధము నివి
స్మరింప జేయును.
ఇచటి యనవచ్ఛేద పదమునకు గొందరు శాత్పర్యసం దేహ మని
యర్థము చెప్పుదురు. నానార్థక శబ్దమున కనేకార్థములలో నే యర్థము నందు
తాత్పర్యము కలదో? యని సందేహము కలిగినప్పుడు సంయోగాదులు తాత్పర్య
నిశ్చయ హేతువు లగు నని భావము. &quot;అనవచ్ఛేదము - నియంత్రణము లేక
పోవుట&quot; అని కొందరి దృష్టి, నానార్థకశబ్దము యొక్క యర్థమునకు నియంత్ర
ణము లేకపోవుట ప్రసక్త మయినపుడు సంయోగాదు లా నియంత్రణము అవచ్చే
దము సంపాదించు నని భావము.
1. సంయోగము, 2. విప్రయోగము, 3. సాహచర్యము, 4. విరో
ధిత, 5. అర్థము, 6. ప్రకరణము, 7. లింగము, 8. అన్యశబ్దసన్నిధి, 9. సామ
ర్థ్యము, 10. ఔచితి, 11. దేశము, 12. కాలము, 13. వ్యక్తి, 14. స్వరము
అభినయము అనదేశము పాఠధర్మము.
హరిశర్దోఒపి సింహాదేర వేకార్థస్య వాచకః
శంఖచక్రాదినం యోగాద్విష్ణు మేన వ్యవక్తి చ
శంఖాద్యయోగః అర్రాదౌ హరితాను గమ్యతే
418&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>1imo68qpqg2k0pfa77g25d8uwfp71ig</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/462</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250589</id>
    <revision>
      <id>611140</id>
      <timestamp>2026-11-07T13:26:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'వస్థాధికారము 800 సంయోగాదుల కుదాహరణములం ది విధముగా సమన్వయము సంపా దింపదగును. హరిశబ్దము సింహాద్యనేకార్థములకు వాచకము. &quot;సశంఖచక్రో హరి&quot; యని నప్పుడు శంఖచక్రాదినం యోగము వలన హరిపదమ...'</comment>
      <origin>611140</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4394" sha1="aiir3rv4ax2kopefml48mjirqjj8frl" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;వస్థాధికారము
800
సంయోగాదుల కుదాహరణములం ది విధముగా సమన్వయము సంపా
దింపదగును. హరిశబ్దము సింహాద్యనేకార్థములకు వాచకము. &quot;సశంఖచక్రో
హరి&quot; యని నప్పుడు శంఖచక్రాదినం యోగము వలన హరిపదము విష్ణురూపార్థ
మునె స్పష్ట మొనరించును. సంయోగము ప్రసిద్ధ మగు సంబంధము. ద్రవ్యము
ద్రవ్యమునకు గల సంబంధము సంయోగము. అది కొన్ని యెడల నర్థవిశేష
హేతు వగును. నశంఖచక్రుడు హరి యనువది యుదాహరణము. శంఖచక్ర
ముల సంయోగము హరికి గలదని యర్థము. శంఖచక్రసంయోగము హరినదా
ఖిధను నియంత్రణము చేయును. హరిపదమునకు యముడు వాయుపు ఇంద్రుడః
చంద్రుడు సూర్యుడు విష్ణువు సింహము కిరణము అశ్వము శుకము సర్పము మర్క
టము కప్ప యని నానార్థములు కలవు. అయినను శంఖచక్రసంయోగమున
నానార్థక మయిన హరిపదము విష్ణురూపార్ధము నం దఖిభానియంత్రణము కల
దగును. తదితరార్థములందు శంఖాదిసం యోగము ప్రసిద్ధము కాదుకదా! శక్రాద్యర్థ
ములలో శంఖచక్రముల సంయోగము లేకపోవుటను &quot;గళంఖచక్రో హరి&quot;
అనునది సూచించును.
విప్రయోగమునకు భావప్రకాశనములో సుదాహరణము లేడు. అట్లే
యౌచితికి కాలమునకు లక్ష్యము లేదు. ఈ యుదాహరణములు నిరూపితముల
వలన సమున్నేయములు కాగలవని శారదాతనయుడు తలచి యుండును. అధవా
గ్రంథమున త్రుటితము అయి యుండును. అయినను నా కావ్యప్రకాశములోని
వీని స్వరూప మీ విధముగ భావనీయము.
విప్రయోగము. ప్రసిద్ధముగు సంయోగసంబంధము లేకపోవుట.
ఇదియు నరవి శేష హేతువు. &quot;అశంఖచక్రో హరిక&quot; అమనది యుదాహరణము.
శంఖచక్రముల సంయోగము హరికి లేదు. ఈ శంఖచక్రసంయోగాభావము హరి
పదము నానార్ధ మయినను విష్ణురూపార్ధము నందు నియమించును. వియోగము
సంయోగపూర్వక మగుట ప్రసిద్ధము. ఒకప్పుడున్న శంఖచక్రసంయోగము
ప్రస్తుతము లేదని భావము. శంఖచక్రవియోగము విష్ణువుకాని వానియం
దుండదు.
ఔచితి యోగ్యత. &quot;పాతు వో దయితాముఖం&quot; మిమ్ముడయి
ముఖము రక్షించుగావుత! అని యుదాహరణము. టముఖశబ్ద మ నేకార్థకము.
వడనము సామ్ముఖ్యము ఉపాయము ప్రారంభము అనునవి తదిరములు. ఈ యర్థ
ములందు యోగ్యత కలిగిన సొమ్ముఖ్యరూపార్థమె ప్రకృతోపయోగి. ఉత్కం&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>aiir3rv4ax2kopefml48mjirqjj8frl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/463</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250590</id>
    <revision>
      <id>611141</id>
      <timestamp>2026-11-07T13:26:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '400 భాసప్రశాశనము రైతు డయిన ప్రియునకు ప్రియాసామ్ముఖ్యమె అనుకూల్యమె మనోరథ మీడే ర్చును. ఆనుకూల్యము లేకపోయినచో కేసం దయితాపదనము మనోరథసార నము కాజాలదు. కాన ప్రకృతము సం దిట్టి యోగ...'</comment>
      <origin>611141</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4086" sha1="7lsq5oyerm1tdxk95kgfdsd3msa0knd" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;400
భాసప్రశాశనము
రైతు డయిన ప్రియునకు ప్రియాసామ్ముఖ్యమె అనుకూల్యమె మనోరథ మీడే
ర్చును. ఆనుకూల్యము లేకపోయినచో కేసం దయితాపదనము మనోరథసార
నము కాజాలదు. కాన ప్రకృతము సం దిట్టి యోగ్యత సుఖశబ్దము నానుకూ
బ్యార్థమునందు : నియమించుచున్నది. ఇందౌచితి కలదు.
C
కాలము. &quot;చిత్రభానుర్విభాతి' అనునది యుదాహరణము. చిత్ర
కాను శబ్దమునకు సూర్యుడు అగ్ని యను నర్థములు కలవు. పై వాక్యము పగలు
పలికిన జమయినచో సూర్యు డను నర్థమున సవిధానియమనమును, రాత్రి పలికిన
దయినచో నగ్నిరూపార్థమున నఖిథానియమనమునుండును. ఇట్టి నియమనము
కాలకృతము.
రామం విహాయార్జనం చ రామార్జునపదం యథా.
కా
విరోధం కార్తవీర్యస్య భార్గవస్య వ్యవక్తి చ
419
విరోధము, సహానవస్థానము. కూడియుండక పోవుట, వధ్యమాతక
భావమును విరోధమే. ఛాయాకపములు అనునది సహానవస్థానరూప విరోధో
దాహరణము. ఛాయాపదమునకు నీడ సూర్యభార్య యను నావార్థము
లున్నవి. ఆతనముతో కూడియుండక పోవుట యన సహానవస్థానవిరోధము
ఛాయాపదమును నీడ అను నర్థమునందు నియమించును.
&quot;రామార్జునగతిస్తయోః&quot; వారిది రామార్జునగతి యనునది మధ్య
ఘాతకభావరూప విరోదోదాహరణము. ఇందు రామపదము నానార్ధము. అర్జున
పదము నానార్థము, కా కార్తవీర్యార్జునుడు పాండవార్జునుడు అర్జునవృక్షము
ఇత్యాదు అర్జునార్థములు. శ్రీరాముడు భార్గవరాముడు రామపదార్థములు.
రామపదార్థము నియమిత మయినగాని యర్జున పదార్థము తెలియదు. అర్జున
'పదార్థము నియత నవ గాని రామపదార్థము తెలియదు. కానీ యెదుట
కానబడు వారిద్దరు ప్రసిద్ధవిరోధము కలవా రగుట వలన వారు “రామార్జున
సదృశాచారము కలవారు&quot; అని యర్థము కలుగును. ప్రస్తానవశమున నీ విరో
ధము గోచరము కాగా, ఏ రామున కే యర్జునునకు విరోధము కలదో యా
రామార్జును?--పరుశు రామకార్తవీర్యార్జునులె యిచట గోచరింతురు. రామార్జున
శబ్దాభిధ సరుశురామకార్తవీర్యార్జునార్ధములం దేశ సమయమునందే నియమనము
పొందును.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>7lsq5oyerm1tdxk95kgfdsd3msa0knd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/464</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250591</id>
    <revision>
      <id>611142</id>
      <timestamp>2026-11-07T13:26:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'నష్టాధికారము 401 ఈ యర్థ భావనముతో నిందలి యుదాహరణకారిక యున్నది. రామా ర్జునపదము రాముని అర్జునుని విడనాడి భార్గవునకు కార్తవీర్యునకు గల విరోధ మును విళట మొనరించును. శ్రీరామునకు...'</comment>
      <origin>611142</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4026" sha1="1s4kp4foet5p0pu2kdhucu1hhwntr63" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;నష్టాధికారము
401
ఈ యర్థ భావనముతో నిందలి యుదాహరణకారిక యున్నది. రామా
ర్జునపదము రాముని అర్జునుని విడనాడి భార్గవునకు కార్తవీర్యునకు గల విరోధ
మును విళట మొనరించును. శ్రీరామునకు పొండనార్జునునకు విరోధప్రసక్తి
లేనందున నట్టి పసక్తి కల భార్గవకార్తవీర్యులె భాసింతురని భావము. విరోధము
భావించనంతవరకు ఆ పదార్థముల యర్థభానము ఉండదు.
భాసింపగా విరుద్ధు లవఖాసించుట నిందు గ్రహింపవలెను.
రామలక్ష్మణ బైన సాహచర్యాభిధాయినా.
పుమంత^రే గౌరవాది వినయాది వ్యవక్తి చ
సాహచర్య స్వరూప మిందు సంభావనీయము.
మొదట విరోధము
420
సాహర్యము సహ
చరత్వము కూడియుండుట. &quot;రామలక్ష్మణా&quot; అనునది యుదాహరణము.
లక్ష్మణసాహచర్యము రామపదాభిధానీయమన మొనరించును. రామపదమునకు
దశరతపుత్రు డయిన శ్రీరాముడు, పరశురాముడు, బలరాముడు, మాధన
రాముడు అని యనేకార్థము లున్నవి. అయిన నది దాశరథియందు నియంత్రిత
మగును. ఈ భావ మిచట సంగమనీయము. సాహచర్యము చెప్పు రామ
లక్ష్మణ శబ్దద్వారమున వ్యంజన యన్యపురుషునందు గౌరవాదులను వినయాదు
లను స్పష్టఁ ఱచును.
భవచ్ఛిదం భజ స్థాణు మిత్యర్థాద్వ్యజ్యతే శివః.
సర్వం నా దేవా ఒయం యుష్మదర ఇతీరితే
భృత్యేష్టకారికా భర్తుర్వ్యంగ్యా ప్రకరణాదిహ.
మకరధ్వజ ఇత్యుక్తే తల్లింగా ద్వ్యజ్యతే స్మగః
421
422
అర్థ ప్రకరణ లింగ స్వరూపము లిందున్నవి. &quot;భవచ్ఛిదం స్థాణుం
భజ&quot; అనునది యుదాహరణము, స్థాణుపదము శివార్థము బోధించును. స్థాణు
పదమున కొనేకార్థములు కలవు. శివుడు కొయ్య మేకు తదర్ధములు, సంసార
నాశరూప మయిన ప్రయోజనవశాన స్థాణుపదాభిధ శివార్థమున నియంత్రిత
మగును. ఇట్లే మూలార్థమును సంగతపఱచు కొనవలెను.
ప్రకరణము వక్తృశ్రోతృబుద్ధిస్థత. చెప్పువానికి వినువానికి బుద్ధి
గరమై యున్న ధర్మము. అప్పటి ప్రస్తుతమున కనుగుణమయిన సందర్భము
ప్రకరణము. &quot;సర్వం జావాతి దేవః అయం యుష్మదరః&quot; &quot;దేవుడు సర్వము
B (51)&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>1s4kp4foet5p0pu2kdhucu1hhwntr63</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/465</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250592</id>
    <revision>
      <id>611143</id>
      <timestamp>2026-11-07T13:27:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '402 భావప్రకాశనము తెలియును. ఈతడు మీ కొఱకు&quot; అని యుదాహరణము. దేవపదమునకు దేవత రాజు మేఘము నని నానార్ధము లున్నవి. అయినను ప్రకరణము రాజార్థము నం దభిధానియమనము చేయును. ఇచట భృత్యుడు రాజు...'</comment>
      <origin>611143</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4008" sha1="m3l93hwho72lm2c600zhcgg7l44ot7c" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;402
భావప్రకాశనము
తెలియును. ఈతడు మీ కొఱకు&quot; అని యుదాహరణము. దేవపదమునకు
దేవత రాజు మేఘము నని నానార్ధము లున్నవి. అయినను ప్రకరణము
రాజార్థము నం దభిధానియమనము చేయును. ఇచట భృత్యుడు రాజు నుద్దే
శించి పలుకుటలో రాజభృత్యుల సంవాద మిచట ప్రకరణము. ఈ యంశమున
వక్తకు శ్రోతకును రాజు మాత్రమే బుద్ధిగతుడు. ఈ ప్రకరణమున ప్రభువు
ధృత్యేష్టకారి యగుట గోచరించును.
లింగము అసాధారణ చిహ్నము. పరపక్షములం దుండని ధర్మము.
సంయోగాతిరిక్తసంబంధమున నుండునది. &quot;కుషితో మకరధ్వజః&quot; ఉదాహర
ణము. మకరధ్వజ పదమునకు సముద్రుడు మన్మథుడు నని యర్థము లున్నవి.
కోపలక్షణ మయిన లింగము మన్మథున కె కట్టదు. అచేతనసుగుట సముద్రమున
కది లేదు. సముద్రవ్యాపృ త్తమయిన కోసధర్మము మకరధ్వజ పదాలిధా
శక్తిని మన్మథు నందే నియమించుచున్నది. మకరధ్వజొక్తి మన్మథునే చెప్పు
ననుట మూలమున భావనీయము.
మన్మథుడు మత్స్యధ్వజుడు మకరధ్వజుడును. మకరము మొసలి.
అది మన్మథునకు ధ్వజముగా గలదా? కొన్ని ప్రాచీన శిల్పములలో నట్లున్నదట.
సామాన్యముగా నంతట మత్స్యధ్వజత మీనధ్వజత ప్రసిద్ధము. మకరపదము
నక్రార్థమున నుండియు మీనార్థమునను ప్రసిద్ధమై యుండునా?
తరము,
దేవః పురజిదిత్యు క్తే దేవశబ్దస్య సన్ని ధేః.
పురజిత్త్వం శివస్యేతి వ్యజ్యతే శివ సేవ హి
ఇది విషయాం
423
అన్యశబ్దసన్నిధి యిందున్నది. శబ్దాంతరసన్నిధాన మభిధానియా
మక మగును. నియతార్థక మయిన శబ్దాంతరముతో సామానాధికరణ్య
ముండుట. “దేవః పురజిక్&quot; అనువది యుదాహరణము. ఇందు దేవపదము
నానార్ధకము. పురజిత్ పదము శివరూపార్థము నందు నియతము. అట్లు నియ
-రార్ధ మయిన పురజిత్పదసాన్నిధ్యము నానార్థక మయిన దేవశబ్దమును శివార్థము
నందు నియమించు చున్నది.
&quot;మధుమత్త ఒక ఇతి వసంతో వ్యజ్యతే స్ఫుటమ్.
ధాత్యత్ర దేవ ఇత్యుక్తే రాజధాని ప్రతీయతే
మిత్రం ఖాతీతి సుహృది మిత్రో జాతీతి
424
కాస్క ర్లే.
425&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>m3l93hwho72lm2c600zhcgg7l44ot7c</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/466</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250593</id>
    <revision>
      <id>611144</id>
      <timestamp>2026-11-07T13:27:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'వష్టాధికారము స్వా హేంద్రశత్రురిత్యత్ర స్వ రేణార్థాంతకర్వనిః ఏవమాది ప్రయోగేషు తత్తదర్థి విభావ్యతామ్. నిందున్నవి. ૐ 408 426 సామర్థ్యము, దేశము, వ్యక్తి, స్వరము అనునవి యథాక్రమము...'</comment>
      <origin>611144</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4092" sha1="bqj1b7h8xtzws0wkpqbfryx460kfx5d" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;వష్టాధికారము
స్వా హేంద్రశత్రురిత్యత్ర స్వ రేణార్థాంతకర్వనిః
ఏవమాది ప్రయోగేషు తత్తదర్థి విభావ్యతామ్.
నిందున్నవి.
ૐ
408
426
సామర్థ్యము, దేశము, వ్యక్తి, స్వరము అనునవి యథాక్రమముగా
సామర్థ్యము కారణ మగుట &quot;మధుమ త్త విక్య&quot; పికము మధు
మత్త మనునది లక్ష్యము, మధుళద్ది మిందు నానార్ధము. వసంతుడు తేనే తద
ర్థములు. అయినను మధుశబ్దము వసంతార్థమునందె నియంత్రిత ముగుచున్నది.
కోకిలమదజనన సామర్థ్యము వసంతున కలదు. మధ్యామల సామర్థ్యము
కాన వసంతుడె మధుశబ్దవాచ్యుడు.
లేదు.
దేశము కూడ అభిధానియామకము, “ఖాతి అత్ర దేవః&quot; ఇచట
దేవుడు భాసించు చున్నాడు. &quot;అత్ర&quot; అని యనటదే రాజధాని గోచరించును.
రాజధానిలో దేవుడనుట రాజధాని రూపదేశమున రాజార్థమునందే యఖిధ నియం
త్రిత మగును.
వ్యక్తి. పులస ుంపకాది లింగమునకు వ్యక్తియు పరిభాష. &quot;మిత్రం
ఖాళీ, మిత్ర ఛాతి&quot; మిత్రశబ్దము నపుంసకలింగ మయిన చో సుహృదర్థలాభము,
పుంలింగమయినచో సూర్యార్థలాభము కలుగును, మిశ్రశబ్దము నానార్థ మయి
నను లింగనిర్దేశమున నర్థవిశేషము నందు నియంత్రిన మగును.
స్వరము. ఉదా త్తము, అనుదా త్తము, స్వరికము ను స్వరము వేదము
వందే సిశేషప్రతీతి కలుగ జేయును. కావ్యమున నది విశేష ప్రతీతికారి కాదు.
కావ్యమున స్వరము నత్యంత సూదరింప వలసిన యవసరము లేదు. ఉదాత్తాది.
స్వరములు కావ్యమున నర్థవి శేషనియామకములు కావు. కొన్ని యెడల శ్లేషా
దులలో నటి సమాదరణీయము. &quot;స్వాహా! ఇంద్రశత్రుత్వద్ధస్వ!&quot; అను వైదిక
పదమున 'ఇంద్రశత్రు' పనునది స్వరని శేషమును బట్టి నానార్థక మగును. &quot;ఇంద్రః
శత్రు॥ యస్య స అని బహువ్రీహిసమాస మయినచో మొదటి పద సువార్త
శ్వరము కలుగును. “ఇంద్రస్య శత్రుః&quot; అని షష్ఠీ తత్పురుష మయినచో
చివరి పద ముదా తరుగును. ఇట్లు వ్యాకరణము నిరూపించు చున్నది. ఆద్యు
దాత్త మయినచో 'నింద్రుడు శావనము మారణము చేయువాడని యడము.
అంత్యోదాత్త మయినచో నింద్రుడు శాతనము పొందు వాడని
-&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>bqj1b7h8xtzws0wkpqbfryx460kfx5d</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/467</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250594</id>
    <revision>
      <id>611145</id>
      <timestamp>2026-11-07T13:27:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '404 `భావప్రకాశనము లభించును. ఉచ్చారణము నందలి స్వరమును బట్టి యర్థము మారును. కావున స్వర మచట అర్ధవిశేషము సంపాదించును, ఈ నిరూపించిన సంయోగాద్యుదాహరణములలో నీ యంశము నను పదము భావింప...'</comment>
      <origin>611145</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3937" sha1="md2utn9mirbwp4jjyq886vjtlv8r5k7" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;404
`భావప్రకాశనము
లభించును. ఉచ్చారణము నందలి స్వరమును బట్టి యర్థము మారును. కావున
స్వర మచట అర్ధవిశేషము సంపాదించును,
ఈ నిరూపించిన సంయోగాద్యుదాహరణములలో నీ యంశము నను
పదము భావింపవలెను. నానార్థక శబ్దము లేకార్థము నందు సంయోగాదులచే నియం
త్రితములు కాగా నర్థాంతర ప్రతీతి వ్యంజన వలన గలుగును. కావున నె శారదా
తనయుని &quot;ధ్వన్యతే వ్యజ్యణే వ్యవక్తి&quot; మొదలగు పదముల ప్రయోగసాంగ
త్యము భావింపవచ్చును. ఈ యర్ధమిట్లు విశద మగును.
సంయోగాదిభిరేస్తూ వాచకత్వే నివారిణే
అనేకార్థన్య శబ్దస్య యదర్థాంతర దర్శనమ్.
అభిధా నాత్ర వ ర్ణేత తస్యాః స్వార్థే నియామనాత్
ముఖ్యార్థ బాధాద్యభావాల్ల క్షణా నాత్ర నర్తతే.
అశోఒత్ర శబ్ద వ్యాపారః పారి శేష్యా త్తదంజనం
427
428
ఈ నిరూపించిన సంయోగాదులచే వాచకత్వము నివారితము కాగా
అనేకార్థక శబ్దమునకు సంబంధించిన యజ్ఞాంతరమున నఖిధ ప్రవర్తింపదు. అది
స్వార్థముననె నియమనము పొందినది కదా! ముఖ్యార్థబాధాదులు లే నందున
లక్షణ ప్రసరింపదు. కావున పారి శేష్యమున వ్యంజన మను శబ్దవ్యాపారమే
ప్రవర్తించు నని గ్రహింపదగును. అర్థాంతర మట్టి స్థలము లందు శబ్ద శక్తి మూల
మయిన ధ్వనన వ్యాపారమున నె భావించును.
తద్వ్యంజనయుతః శబ్ది యః సోఒర్థాంతరము కథా.
అర్థోఒపి వ్యంజక _సద్వత్సహకారితయా మతః
429
ఇంతకు గొంతగా వ్యంజన నిరూపితమయినది. తద్వారా వ్యంజక
శబ్దము నిరూపించుట యిందున్నది. ఇంతవఱకు నిరూపించిన వ్యంజనయుత
మయిన శబ్దము వ్యంజకము. ఈ వ్యంజకశబ్దము నాశ్రయించిన వ్యంజన వ్యం
గ్యమును కాసింప జేయును. శబ్దము వ్యంజక మయినట్లు అర్థమును వ్యంజక
మని యిందు నిరూపితమగును. శబ్దము వ్యంజక మయిన స్థలము నం దా
శబ్దార్థ మజాగల సనరీతి వ్యర్థము కాదు. అర్థాంతరసంబంధ మున్నందువలన
శబ్దము వ్యంజక మయినది కదా! ఇట్లే యర్థమును అర్థాంతరసంబంధము&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>md2utn9mirbwp4jjyq886vjtlv8r5k7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/468</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250595</id>
    <revision>
      <id>611146</id>
      <timestamp>2026-11-07T13:27:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'షష్టాధికారము 405 కలుగుట వ్యంజక మగును. కావున నరమును పూర్వము చెప్పిన వ్యంజనము నందు సహకారిగా నుండుననుట సమ్మతము. ఈదృశస్థలములందరము సహ కారి మాత్రముగ నుండుటచే నిదట వ్యంజన శబ్దశక్...'</comment>
      <origin>611146</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3985" sha1="gpeicnlu7nfo45nc50q41l8d5zcw4x1" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;షష్టాధికారము
405
కలుగుట వ్యంజక మగును. కావున నరమును పూర్వము చెప్పిన వ్యంజనము
నందు సహకారిగా నుండుననుట సమ్మతము. ఈదృశస్థలములందరము సహ
కారి మాత్రముగ నుండుటచే నిదట వ్యంజన శబ్దశక్తి మూల మనియె వ్యవస్థ
శబ్దము వలన గాని యర్ధమువలనగాని ప్రధానముగా వ్యంజన వ్యాపార మున్న చోట
ధ్వని శ త్తర్మూలక మగుట నిరూపితమగును. ప్రధానము ననుసరించి వ్యపదేశ
ముండును గదా! శబ్దశక్తి మూల వ్యంజనములో నర్థము సహకారి యగునట్లు
అర్థశక్తి మూల వ్యంజనములో శబ్దమును సహకారి యగుట నిరూపితము
కాగలదు.
వాచ్యంగా భూ యేఒర్థాః పూర్వముదాహృతాః,
తేషాం తద్వా చకాదీనా మర్థ వ్యంజకతోచ్యతే
పక్తృబోద్ధవ్యకాకూనాం వాక్యవాచ్యాన్యసన్నిధే..
ప్రస్తావ దేశకాలా దేర్వైశిష్ట్యాత్ప్ర్పతిరాజుషాం
యో౬ర్థస్యాన్యార్థ ధీ హేతుర్వ్యాపారో వ్యక్తి రేవ సా.
జోద్దన్యః ప్రతిపాద్యః స్యాత్ కాకుః స్యాద్వికృతిర్ధ్వ
420
481
482
ప్రస్తావః స్యాత్ప్రకరణమర్థా వాచ్యాదయ స్తథా.
4:8
ఇంగీతాకార చేష్టాదీ రాదిళ బైన చోదిత
క్రమాద్వాచ్యస్య అత్యస్య వ్యంగ్యస్యాదాహృతి. కృతా.
484
వాచక లక్షక వ్యంజకము లను శబ్దములకు వాచ్య లక్ష్య వ్యంగ్య
రూపము అయిన యర్థములు పూర్వము నిరూపితము అయినవి. ఇప్పు డిక అర్థ
వ్యంజకత నిరూపిత మగును. వాచ్యాద్యర్థమయి మూడును వ్యంజకము
అయినను వాని వ్యంజకత యిచట వ్యాఖ్యాత మగును,
లగుట సూచితమె.
వక్త బోద్ధప్యుడు కాకువు వాక్యము వాచ్యము అన్యసన్నిధి ప్రసా
వము దేశము కాలము మొదలగువాని వైశిష్ట్యము వలన, నవనవోన్మేషశాలి
ప్రజ్ఞారూప ప్రతిభాస్వరూపు లగువారికి కావ్యవాసనా వాసితాంతరంగు అయిన
సహృదయులకు నవీనార్థ ప్రతిపాదక మయిన వాచ్యత్య వ్యంగ్యరూప త్రివిధార్థ
మునకు సంబంధించిన వ్యాపారము వ్యంజన వ్యాపారమే. వ్యంగ్యసం వేదన
వైదగ్ధ్యమున కతిపయ సహృదయులు మాత్ర మధికారులు. నక్త్రది పై లక్ష&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>gpeicnlu7nfo45nc50q41l8d5zcw4x1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/469</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250596</id>
    <revision>
      <id>611147</id>
      <timestamp>2026-11-07T13:28:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '408 భావప్రకాశనము ణ్యము హేతువుగా ప్రతిభాళాలుక కన్యార్థసంవేదన మిచ్చు వ్యాపార మర్థ వ్యంజన యని పారాంశము. వక్రాది నవక స్వరూప మీ విధమున గుర్తింపవచ్చును. ఇందు కొన్నిటి రూప మున్నద...'</comment>
      <origin>611147</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3734" sha1="7q5176jik4eiw59vio2oal346nw10ro" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;408
భావప్రకాశనము
ణ్యము హేతువుగా ప్రతిభాళాలుక కన్యార్థసంవేదన మిచ్చు వ్యాపార మర్థ
వ్యంజన యని పారాంశము.
వక్రాది నవక స్వరూప మీ విధమున గుర్తింపవచ్చును. ఇందు
కొన్నిటి రూప మున్నది. కొన్నిటిది లేదు. అన్నిటి స్వరూపము కావ్య
ప్రకాశానుసారమున సంగ్రాహ్యము.
౧. వర్ష. ఇతరులకు దెలియుటకై వాక్యక్రయోగమేనరించువాడు
వర్త. కావ్యమున శని వక్త. కావ్యమున కవి నిబంధించిన వ్యక్తులను వ
పదమున వ్యవహార్యులు.
౨. బోద్దవ్యుడు. ప్రతిపాద్యుడు. ఎవనికి బోధించుటకై వక్త
వాక్యములను ప్రతిపాదించునో యాతడు ప్రతిపాద్యుడు. మూలములోని
బోద్ధవ్యపదమున బోధనీయార్థభ్రమ గలుగరాదని మూలకర్త
డని యర్ధము నుడివెను.
ప్రతిపాద్యు
9. కాకువు. ధ్వని వికారము కాకువు. దీనిచే వక్తి యొక్క శోక
హర్షాదుల నూహింపవచ్చును. &quot;కాయతి అర్థాంతరమితి కాకు&quot; అర్ధాంతరము
నవగమింప జేయునది కుపు. ప్రకృకార్థమున కన్న నర్థాంతరమున శబ్దము
చలించు స్వభావము కలదగుట కాకువు. &quot;ఈ పదర్థే కు శబ్ద, తస్య కాదేశం,
కుః భూమిః, హృదయస్థ వస్తు ప్రతీతే ఈ షడ్భూమిః కాకు&quot; హృదయగత
మయిన వస్తుప్రతీతిని సూచించునది కాకువు. ఇంకను కాతివిశేషము లిందె
పూర్వము సూచితము అయినవి.
9. వాక్యము, పదముల సమూహము వాక్యము. పకార్ధ ప్రతిపాద
కము. ఐకార్ధ్యము కలది.
1. వాచ్యము. వాచకశబ్ద ప్రతిపాద్య మగు నర్థము. &quot;అర్థా వాచ్యా
దయః&quot; అని యిందలి నిముక్తి. వాచ్యము స్వస్పందసుందర మయిన వైలకు.
ణ్యము కలదై వ్యంగ్యవ్యంజక మగును. సార్ధకములు రమణీయములు నయిన
విశేషణము లున్న వాచ్యమే యిచట వాచ్యము.
౬. అన్యసన్నిధి. అన్యుని సన్నిధి. వక్తృబోద్ధవ్యుల కన్న నితరు
జన్యుడు. అతని సన్నిధానము - సామీప్యము అన్యపన్నిధి. తద్వైశిష్ట్యము
నర్ణవిశేషమును ద్యోతనము చేయును.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>7q5176jik4eiw59vio2oal346nw10ro</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/470</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250597</id>
    <revision>
      <id>611148</id>
      <timestamp>2026-11-07T13:28:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'షష్టాధికారము 407 8. ప్రస్తవము ప్రకరణము. ఒక్కొక్క సందర్భవశమున గూడ నర్థాంతర ప్రత్యయ ముదయించును. తా. దేశము, నిర్జనముగా ముందు ప్రదేశము. ఆయా సందర్భ సముచిత మన దేశ వైశిష్ట్యము గ్రాహ్...'</comment>
      <origin>611148</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3928" sha1="b59lizapyjnb808oh9722xuty94a6wf" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;షష్టాధికారము
407
8. ప్రస్తవము ప్రకరణము. ఒక్కొక్క సందర్భవశమున గూడ
నర్థాంతర ప్రత్యయ ముదయించును.
తా. దేశము, నిర్జనముగా ముందు ప్రదేశము. ఆయా సందర్భ
సముచిత మన దేశ వైశిష్ట్యము గ్రాహ్యము.
F. శాలము. పగలు రాత్రి ప్రాతస్సాయములు మెడలగు కాలవిశే
షములన్నియు గ్రాహ్యములు.
''కాలాదే!&quot; అది శబ్దమున నింగితాకార చేష్టారు భ్యూహ్యములు.
వక్తృ వైశిష్ట్యాదులతో వాచ్యము లక్ష్యము వ్యంగ్యము స్వవైశిష్ట్యమున
ముఖ్యవ్యంగ్యములని వ్యంజకముల గుటయు కావనీయము. వినియుదాహరణ
ములు సమన్వయము లిట్టుఁడును..
&quot;అతిపృథులం జలకుంధం గృహీత్వా సమాగతాన్మి సఖ! త్వరితం
శ్రమ స్వేద సలిల నిశ్వాస నిస్సహా విశ్రామ్యామి క్షణమ్.&quot;
అత్రచౌర్యగతస్యైవగోపనం గమ్య లేస్ఫుటమ్
486
వక్తృవైశిష్ట్యమున వాచ్యార్థము వ్యంజక మగుట కిది యుదాహర
ణము. ఒక తరుణి యొకనాడు నదీతీరమున కేగినది. అపు డచట తలచి వేచి
యున్న యువనాయు డామె నుసభోగించినాడు. అవు డా తరుణి సద్యోముక్త
ముక్త. ఆమెకు స్వేద ముదయించినది. క్రమకలిగినది. ఇంక సంభోగచిహ్న
ములు పట్టినవి. గృహమునకు వచ్చిన పిమ్మట నా తరుణి వాని దాచి యాచి
తన చెలియను వంచనచేయుట కిట్లనును &quot;సఖీ! పెద్దబలకుంథము పట్టి వేగ
ముగా వచ్చితిని. శ్రమ కలిగినది. చెమట పట్టినది. నిశ్వాసనిసృహ నయితిని.
క్షణము విశ్రమి: డెదనె!&quot; ఇది వాచ్యార్ధము. దీనిని సామాన్యముగా గుర్తించిన
వారి వలన నామె కేమియు మాటరాదు. కాని యామె యతిచారిణి యని
దుశ్శీల యని గుర్తించి యామె భావము గుర్తించి నప్పు డర్థాంతరము బావుక
హృదయముల కవఖాసించును.
&quot;సఖి! నిజము&quot;! నిన్ను వంచన చేయుదునా? అతిపృథుల మయిన
శుంభము కదా! అది దుర్వహము. ఇంక నది నిండు కుండ మగుట దుర్వ
హము. నా యంతట నేనే వచ్చితిని. ఎవరును సహాయము లేరుకదా! అందును
మెల్లగ వచ్చితిరా? త్వరితముగ వచ్చితిని, మధ్యమార్గములో నేనేమియు&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>b59lizapyjnb808oh9722xuty94a6wf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/471</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250598</id>
    <revision>
      <id>611149</id>
      <timestamp>2026-11-07T13:28:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '408 భావప్రకాశనము విశ్రమింపలేదు. నా శిక శ్రమకలుగ దేమి? నా సుకుమారాంగన నీ వెరిగినదే యయ్యెను. చూచితివా? శ్రమ నెంతటి నీటిపోతే పట్టినదో. ఇంక శణము విక్రమించెద నె!&quot; అను నిట్టిభావము శ...'</comment>
      <origin>611149</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4479" sha1="5b06f6eb2ubvx6usmnsyle4he4zke6u" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;408
భావప్రకాశనము
విశ్రమింపలేదు. నా శిక శ్రమకలుగ దేమి? నా సుకుమారాంగన నీ వెరిగినదే
యయ్యెను. చూచితివా? శ్రమ నెంతటి నీటిపోతే పట్టినదో. ఇంక శణము
విక్రమించెద నె!&quot; అను నిట్టిభావము శబ్దపరివృత్తి యున్నను గలుగును.
అందు
వలన నిచటి వ్యాపారము శబ్దసంబంధి కాదు. అర్థసంబంధి కాదు ఈ శక్తి
కామిని యసతీచరితము కలదని మొదట ప్రమాణాంతరమున నవగతము కావ
లెను. పిమ్మట &quot;వ్యభిచారిణి యిట్లు పలుకుచున్న&quot; దని పక్షృనై శిష్యమున
చౌర్యంతగోపనము చేయుట గోచరించును. అట్టి రతము సరితీరమున లకా
కుడుంగముననే సంభవించును. వాచ్యార్థసహజముగా శాసించిన శ్రమస్వేదా
దులు వ్యంగ్యానుగతములై ప్రతిభాశాలురకు కాసించును. దీనిలో చార్యరంగోపన
మొనరించు చున్నదని గమ్యమాన సుగుచున్నదని సారాంశము.
భేదోమయి నయోగ్యః స్యాత్కర్తుం యోగ్యః కురుష్వలి.
తథాభూతాది వాక్యాదౌ స్వరకాకుః ప్రకాశ్యతే
అనంతరము కాకు వైశిష్ట్యమున కిచట సూచన మున్నది. భట్ట
నారాయణరచిత వేణీసంహార నాటక ప్రథమాంకమున నీళ్లోకమున్నది.
&quot;తథాభూతాం దృష్ట్వా నృవనదని పాంచాల తనయాం
ననే వ్యాధై స్పార్ధం సుచిరముషితం నల్కలధరై 8
విరాటస్యావాసే స్థితమనుచితారంభ విధృతం
గురుః భేదం అన్నే మయి భజతి నాద్యాపి కురుషు.&quot;
సహదేవుడు భీమునితో &quot;ఆర్యా! మీరిట్లు సంభృతక్రోదు అయినచో
నన్నగారు ధర్మరాజొకప్పుడు ఖన్ను లగుదురేమో” జనగా భీముడు &quot;ఏమీ?
గురువు ఆన్న ఖన్నుడగునా? గురువులకు భేదపడుటయు తెలియునా? &quot; అని
యీ శ్లోకము వ్యాహరించెను. పాంచాలశనయ ద్రౌపది రాజుల సభలో
వస్త్రాకర్షణ కేశాకర్షణ పరిభవము పొందుటను, వల్కలము ధరించి మన మంద
రము వనములో వ్యాధులతో సమముగా సుచిర ముండుటను, విరాటుని కొలు
పున ననుచితారంభమున రహస్యముగా నుండుటను, యురిష్ఠిరుడు చూచియు
అన్నుడనయిన నా విషయమున భేదము పడును. కౌరవుల విషయమై యిప్ప
కిని ఈ దురవస్థ యందును భేదము పొందడు.&quot; అనునది యిందు ప్రథమ
మున గోచరించు వాచ్యము. ఇట్టి భావము కల యీ పద్యమున సోపహాసకాకు
వుచే లభించు వాక్యార్థము &quot;గురువు యుధిష్ఠిరునకు నా యందు భేద ముచితము
రము యుక్తము&quot; అని వ్యంగ్యార్థము.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>5b06f6eb2ubvx6usmnsyle4he4zke6u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/472</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250599</id>
    <revision>
      <id>611150</id>
      <timestamp>2026-11-07T13:28:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'షష్ఠాధికారము 409 ఈ పద్యమున &quot;మయి, కురుషు” “నా యందు కౌరవులందు&quot; అను పదద్వయము కాకుత్థానము. వీనిని ధ్వనివికారి విశేషముతో నుచ్చరించినపుడు &quot;రెండుస్థలము అందును ప్రశ్న మాత్రము సూచిం...'</comment>
      <origin>611150</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4311" sha1="pb8zrusun5mrhb0rdxvmbkx0pe63jz8" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;షష్ఠాధికారము
409
ఈ పద్యమున &quot;మయి, కురుషు” “నా యందు కౌరవులందు&quot; అను
పదద్వయము కాకుత్థానము. వీనిని ధ్వనివికారి విశేషముతో నుచ్చరించినపుడు
&quot;రెండుస్థలము అందును ప్రశ్న మాత్రము సూచించి కాకువు విశ్రాంత మగును.
ఆ పిమ్మట ద్వైశిష్ట్యము కలిగిన సహృదయునకు &quot;ఖన్ను నీపై భేదపడుట
యుక్తముః కానందున యుధిష్ఠిరునకు భేదము నా యందు చితము కాదు. అనేకాప
రాధము లాచరించిన కౌరవులుదే యుచితము&quot; అని వ్యంగ్యము భాసిం
చును. ఇది భీముని క్రోధప్రకర్షము సూచించును.
ఈ యుగమున నీ గ్రంథకర్త వాక్య మిట్లున్నది. ఈ కాకువు స్వర
కాకుపు. &quot;నా యందు భేదము యోగ్యముకాదు. కురువులందె ఖేదపడుట
యు క్తము&quot; అని మొదట సూచించి సమన్వయపరణ నిట్ల ప్రతిపాదించెను.
భేదో మయిన యోగ్యః స్యాత్కర్తుం యోగ్యః కురుష్వతి.. 486
తథాభూకాడీవాక్యాదౌ స్వరకాకు ప్రకాశ్యతే
'వాచ్యసిద్ధ్యంగమత్రోక్తః స్వరః కాకుర్భవేదితి.
దైవం శంకరం గుణిభూతన్యంగ్యత్వం కాకు వేడిఖిః
ప్రశ్నమాత్రేణానీ కాకోర్విం కేరత్ర దర్శనాత్,
487
488
నా యందు భేద ముచితము కాదు, కురువులందు భేదము చూపుట
యు క్తము అని. &quot;తథాభూతా &quot; ది వాక్యములలో స్వరకాకువు ప్రకాశిత మయి
నది. ఇచట నిరూపిత మయిన స్వర్ణకారువుచే భాసించు నర్థము వాచ్యసిద్ధ్యంగ
మను గుణీభూశప్యంగ్య మగునని కాకుస్వరూపనిదులు శంకింపరాదు. ప్రశ్న
మాత్రమున గూడ కారువు విశ్రాంతనుగుట యిచట నున్నది. సూత్రప్రాయ
ముగా నున్న యిచటి భావము నీ విధముగా గ్రహించుట యుక్తము.
నాయందు భేద ముచితము కాడను భేదానౌచిత్యరూప మయిన
వ్యంగ్యార్థము వాచ్యా చ్యార్థమునకు శోభనకాసంపాదమున సాధక మగుచున్నది.
“నా యందు భేదము, కౌరవులం దడి లేమి&quot; - ఇది పాత్రాపాత్రపై పరీత్యము.
ఈ వాక్యార్థ మయు క్త మయినందున సరిగా పర్యవసిత మగుట లేదు. తత్పర్య
వసానము 'స:పొదించుటకు వ్యంగ్యము నర్పించు కాకువు సమర్థ మయినది. ఇట్లు
కాకువు వాచ్యసిద్ధిలో సంగము కాగా, తద్వారమయిన వ్యంగ్యమును వాచ్య
సిద్ధ్యంగమె యయినది. గుణీభూత మయినది. ఇందలి వచనము కుపితు డుద్ద
B (52)&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>pb8zrusun5mrhb0rdxvmbkx0pe63jz8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/473</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250600</id>
    <revision>
      <id>611151</id>
      <timestamp>2026-11-07T13:28:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '410 యము ఘటింపదు. భావ ప్రకాశనము తుడు నయిన భీమునిది. అందుచే నది విపర్యయము నందు పర్యవసింప వలెను. అదీ కాకు వ్యంగ్యమయిన ప్రశ్నరూపార్థము లేక సంభవింపదు. కాకువ్యతి రేక ముగా వివడితవా...'</comment>
      <origin>611151</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4717" sha1="3e5k8y61zh1dyxosjfsg7qul4plqck6" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;410
యము ఘటింపదు.
భావ ప్రకాశనము
తుడు నయిన భీమునిది. అందుచే నది విపర్యయము నందు పర్యవసింప వలెను.
అదీ కాకు వ్యంగ్యమయిన ప్రశ్నరూపార్థము లేక సంభవింపదు. కాకువ్యతి రేక
ముగా వివడితవాచ్యమే సిద్ధింపదు. కాకువు నాశ్రయింప కున్న వాచ్యసమన్వ
కాకు పనునది యొక శబ్దధర్మము కదా. శబ్దస్పృష్టము
శద్దోక్తమే యగును. అర్థము వాచ్యసామర్థ్యాణి ప్త మయినందు వన వ్యంగ్య
మయినను వాచకశబ్దస్పృష్ట మయినందువలన గుణీభూతమగును కదా! కాగా
నిది గుణీభూతవ్యంగ్యోదాహరణమె కాని ధ్వన్యుదాహరణ మెట్లగును?
ప్రధాన ధ్వన్యుదాహరణ ప్రస్తావమున నీ ప్రసక్తి యేల? అని యిచటి యాగం
కార్థము.
-
సమాధానార్థము నీ విధముగా సంభావింపవలెను. కాకు విందు
క్రోధప్రకర్షకము, క్రోధము రౌద్రరసస్థాయి. కాగా కాకువు రసమున కంగ
మయినది. వ్యంగ్య మయిన రౌద్రరసమె యిచట ప్రధానము. వాచ్యా
ర్థము దాని కంగము కావున గుణిభూతవ్యంగ్యమని యాశంకింప నవసరము లేదు.
&quot;ఇప్పటికిని కురువుల విషయమై భేదము పొందడా?&quot; అను స్థలమున గల
నిషేధరూపమగు ప్రశ్న కాకువును వాక్యార్థప్రతీతి యందే పర్యవసానము
పొందును. ఏ కాకువులేక వాక్యార్ధబోధయే పర్యవసానము పొందదో అట్టి
కాకువు నిరూపించిన వ్యంగ్యార్థము గుణీభూత మగును. కాని యిట్టిస్థలము
లందు కాదు. ఈ స్థలము నందు కాకువు వ్యంగ్యార్ధమును నిరూపించకనే కేవల
ప్రశ్న మాత్రముననే విశ్రాంతము కాగలదు.
ఇచట కాకువునకు రెండు సామర్థ్యము లున్నవి కేవలము ప్రశ్నమా
శ్రార్ధమును నిరూపించుట, వ్యంగ్యార్ధమును నిరూపించుట యని. వ్యంగ్య
మయిన ప్రశ్న మాత్రార్థమున గూడ వాక్యార్ధము పర్యవసానము
పొందును. ఇట్లు వాక్యార్ధపర్యవసాన మున్నను వ్యంగ్యార్థము రమణీయతా
నిదానముగా స్ఫురించును. ఆ వ్యంగ్యార్థముననె యా వాక్యార్థపర్యవసా
'నము కలుగ వలెనని లేదు. ఈ వ్యంగ్యార్థము లేకున్నను వాక్యార్థమునకు
పర్యవసాన మున్నందున వ్యంగ్యము గుణిభూత మగుట లేదు. ఏ వ్యంగ్యా
ర్థములేక వాచ్య్యార్ధము పర్యవసన్నమె కాదో ఆ వ్యంగ్యార్థమున్న వాచ్యా
ర్థము సిద్ధము కావలసి యున్నప్పుడు, అట్టి వ్యంగ్యార్థ మట్టి వాక్యసిద్ధిలో నుపక
ఓరించి నందున వాచ్యసిద్ధ్యంగము కావచ్చును. కాని యిచట నట్టి విధానము లేదు.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>3e5k8y61zh1dyxosjfsg7qul4plqck6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/474</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250601</id>
    <revision>
      <id>611152</id>
      <timestamp>2026-11-07T13:29:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'షష్టాధికారము “తదా మమ గండస్థల నిమగ్నాం దృష్టిం న నయస్యన్యత్ర ఇదానీం సై వాహం జౌ చ కపోతే న నా దృష్టి..&quot;. ఆత్ర ప్రచ్ఛన్న కామిశ్వం కొంతయా వ్యజ్యకే ప్రియే 411 489 వాక్యపై శిష్ట్యమున వా...'</comment>
      <origin>611152</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4170" sha1="7zwyob5ae70imw4p7qcmy5a0tc7ofno" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;షష్టాధికారము
“తదా మమ గండస్థల నిమగ్నాం దృష్టిం న నయస్యన్యత్ర
ఇదానీం సై వాహం జౌ చ కపోతే న నా దృష్టి..&quot;.
ఆత్ర ప్రచ్ఛన్న కామిశ్వం కొంతయా వ్యజ్యకే ప్రియే
411
489
వాక్యపై శిష్ట్యమున వాచ్యము వ్యంజకమగుట కిది యుదాహరణము.
అ
ఒక నాయకునకు ధీరగంభీర యయిన ప్రియురాలు కలదు. ఒకనా డొక సౌంద.
ర్యాభిమానిని యయిన వనిత వారి యింటికి వచ్చినది. తన ప్రియురాలి దగ్గరగా
నుపవిష్ట యయినది.
ఆ సౌందర్య దేవతపై నాయకున కభిలాష కలదు.
మేష నయనములతో జూడదలచినాడు. కాని నికటమున తన నాయిక
యున్నది కదా!
ఆమె చూచుచుండగా చూడరాదు. ఇట్టి భావమున నాయ
కుడు సాక్షాత్తుగా జూడ జంకి తన నాయికాస్వచ్ఛకపోలమండల ప్రతిబింబిత
యగు నామెను సాదరముగా తనివిదీర జూడ ముత్సుకు డయినాడు. నాయికా
ముఖానలో కనమిషమున జూచి చూసరి యయినాడు.
ముండి వెడలి పోయినది. కపోల ప్రతిబింబనము లేదు. నాయకుడు నిరీక్షణ
నివృత్తు డయినాడు. ఈ దృష్టి వికారమును చతురనాయిక గుర్తించినది.
రహస్యము తెలిసికొసినది. చురుక్కుమన్నది. ఇట్లనినడి.
ఆ నేనే.
ఆ సుందరి కొంత కాల
“అప్పుడు నా గండస్థలనిమగ్న మయిన దృష్టిని మరల్చ లేదు. ఇప్పుడు
ఆ కపోలములె. ఆ దృష్టి లేదే!&quot; ఇది వాచ్యార్ధము. &quot;ఆ నీ&quot;
హృదయనిహిత సౌందర్యముద్ర ఆమె వచ్చి నాకన్నిధిలో నున్నప్పుడు నా
కపోలము నందు నీ దృష్టి సద్భావస్నేహధర్మసు కలదిగా నిర్ని మేషముగా నట్టె
నిలబడెనె! ఎట్లును మాఅల్చవైతివె! ఇప్పు డామె వెళ్ళిపోగా నీ దృష్టి దాటి
ణ్యమున తాటస్థ్యశాలినియై వేరయినది. అ నేనే ఆ కపోతములె ఆ చూపేది?
ఆమె యుండగా జూచితివా? ఆమె పోగానె మానితివా? ఆహాహా! నీ
ప్రచ్ఛన్న కాముకత్వ మేమయా! ఇంతటి యుబలాట ముండెనేమి?&quot; అని
వ్యంగ్యము. అవిచిత్రమగు వాచ్యము సర్వజనసాధారణము. వ్యంజన సహకార
సముచిత మయిన వైచిత్ర్య మీ వ్యంగ్యమున గలదు.
వాచ్య శిష్ట్యము
మలయానిలసంఫుల్ల కునుమా మోద మేదురమ్.
ఆరామం పశ్య సుముఖ! మనోభవనికేతనం
కామిని! ప్రవిశాశ్రేతి వ్యజ్యతే సురతార్థినా.
-440
4413&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>7zwyob5ae70imw4p7qcmy5a0tc7ofno</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/475</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250602</id>
    <revision>
      <id>611153</id>
      <timestamp>2026-11-07T13:29:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '412 - భావప్రకాశనము వాచ్య వైశిష్ట్యమున వాచ్యార్థము వ్యంజక మగుట కుదాహరణము. ఇందలి వాచ్యార్థమె స్వస్పందసుందర మయిన నైలక్షణ్యము కలదగుట వలస వ్యంగ్యవ్యంజక మగును. ఒక రమణార్థి కాముక...'</comment>
      <origin>611153</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3957" sha1="7givlopwijq7n09ijr4n3hzxigyabe8" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;412
-
భావప్రకాశనము
వాచ్య వైశిష్ట్యమున వాచ్యార్థము వ్యంజక మగుట కుదాహరణము.
ఇందలి వాచ్యార్థమె స్వస్పందసుందర మయిన నైలక్షణ్యము కలదగుట వలస
వ్యంగ్యవ్యంజక మగును. ఒక రమణార్థి కాముకుడు కామిని నుద్దేశించి యిట్లు
పలుకును &quot;ఓ సుముఖి! ఈ యారామము చూడుము. మలయానిలమున
సంపుల్లము లయిన కుసుసుముల పరిమలమున మేదురముగా నున్న యీ యా
రామము మనోభవనికేతనము కదా!&quot; ఇచట &quot;కామిని! యీ యా రామము
ప్రవేశింపుము. సురతమునకు ప్రవేశింపుము.&quot; ఇందలి వాచ్యము విశేషణ
వైశిష్ట్యము వలన కాముకాభిప్రాయము నభివ్యంగ్యము చేయుచున్నది.
“నుదత్యనార్ద్రమనాః శ్వశ్రూర్మాం గృహభరే సకలే
క్షణమాత్రం | యదీ సంధ్యాయాం భవతి న వా భవతి విశ్రామః.
సంకేతకాలః సంధ్యేతి వ్యజ్యతేత్ర కయాచన
442
అన్యసన్నిధి శిష్ట్యమున కిది యుదాహరణము. వాచ్య మిందు
వ్యంజకమై వ్యంగ్యార్థము నుల్లసింప జేయును. వక్తృబోద్ధవ్య భిన్న ముయిన
తటస్థవ్య క్తి సన్నిధానము యొక్క వైలక్షణ్య మిందు వ్యంజకత్వమున నిదానము.
ఒక పరకీయ నొకడు కామించినాడు. వారి సమాగమమునకు సంకేతకాలమిం
కను సిద్ధము కాలేదు. అత &quot;డెపుడా? యెవుడా&quot; యని సంకేత కాల మర్థిం
చుచు తటస్థుని వలె నా ప్రక్కగా నున్నాడు. ఆ ప్రచ్ఛన్న కాముకునకు కాల
విశేషమును సూచింప వలెనని యా కామిని సంకల్పము. ప్రక్కయింటి
యామెను సంబోధించి తన యత్తగారి యొత్తిడి నుపాలంభముగా జెప్పుటాని
వలె నా తటస్థభావమున నున్న కాముకునకు సంకేతకాలము నిట్లు సూచించు
చున్నది.
&quot;అసూయముగా నా పనులు చేయు నన్ను నా యత్త యకారణ
ముగా సకల మయిన యింటి చాకిరి యందు ప్రేరణము చేసి పెత్తనము
చేయును. సాయంకాల సమయములో క్షణనూత్ర మయిన విశ్రామము కలు
గునో? కలుగదో? ఏమిచేయుదునమ్మా!&quot; అని వాచ్యము.
అసలే ఆమె అత్త. అందు ననార్ద్రముగా నకరుణముగా నన్నా జ్ఞా
పింతును. ఇంటిలోని పని యంతయు సేన చేయవలయును. సర్వకాలము&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>7givlopwijq7n09ijr4n3hzxigyabe8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/476</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250603</id>
    <revision>
      <id>611154</id>
      <timestamp>2026-11-07T13:30:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'షష్టాధికారము నేను వ్యగ్రముగా నుండక కాలమే కలుగ వలయును. తప్పదు. తూణమేని విశ్రామము 41$. కలిగిన సాయం అప్పుడే యే మాత్రమేని యవకాశము లభించును. ఇతర సమయము లు దేమియు కలుగు సట్లు లేదు. అ...'</comment>
      <origin>611154</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4703" sha1="nbm0bicaa823r4s29yad4bua8ausaz6" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;షష్టాధికారము
నేను
వ్యగ్రముగా నుండక
కాలమే కలుగ వలయును.
తప్పదు. తూణమేని విశ్రామము
41$.
కలిగిన సాయం
అప్పుడే యే మాత్రమేని యవకాశము లభించును.
ఇతర సమయము లు దేమియు కలుగు సట్లు లేదు. అని చలితచరిత సన్నిహితు
నకు గోచరించునట్లు నిరూపించు | వ్యంగ్యము. దీనిలో
కాలమని యొకతె సూచించుట వ్యంగ్యమని సారము.
సంధ్యాసమయము సంకేత
&quot;శ్రూయతే సమాగమిష్యతీ తన ప్రియో జద్య ప్రహరమాత్రేణ. 448
ఏవమేన క్రిమితి తిష్ఠని తత్సఖి! సజ్జయ కరణీయం&quot;
కస్యాశ్చిజ్జరసంభోగే ని షేతో ఒర్ర ప్రతీయలే.
444
ఆ వచ్చునది నీ ప్రియుడట!
అతడే ప్రియుడయిన నీవిట్లుద్య
మగవాడెంతటి ప్రియుడు?
ఆ
ప్రప్తానవైశిష్ట్యమున వాచ్యము వ్యంగ్య ముగుట కిది యుదాహర
ణము. ఒక యువతి యనుభవరసిక ఇష్టప్రియు నఖసరించుటకై యతనము
చేసినది. ఇంతలో నామె పతి వచ్చునట్లు తెలిసికొనిన తత్సఖి యప్పటి యామె
యభిసరణమును నివారించుట కిట్లు పలుకును &quot;ఒక - జాములో నీ ప్రియుడట!
వచ్చునని వినవచ్చుచున్నది. నీ విట్లే యుందు నేమి? చేయవలసిన పని సర్ది
కొనవమ్మా!&quot; ఇది జనసమక్షమున గూడ జెప్పదగిన వాచ్యార్ధము. &quot;నేనే
ప్పుడో వినుటకాదు, ఇప్పుడే విమచున్నాను. ఒక జాములోననే యాతడు
వచ్చునట! రేప చెల్లుండ్లలో వచ్చునని కాదు.
ఏమి ప్రియుడో? ప్రియుడని సోల్లుంక నోక్తి,
మింతువా? నిన్ననురాగింప జేసికొనలేని యా
వచ్చువాడెంతటి యుబలాటముకోడనో వచ్చును. ఇప్పుడే అటు వెళ్ళి యిటు
వత్తు ననుకొందువేమో? అంతత్వరగా నెట్లు రా గలవు? నచ్చిన నా యుప
భోగచిహ్నములెట్లు దాచేదవు? నీ భర్త నీ యా చిహ్నలను గుర్తించినచో!
ఏదో! నీ భర్త వచ్చుచున్నాడు. ఆతడెంత యాకలితో నున్నాడో! ఆతనికి
నీవు చేయునది యింతియే కదా! త్వరపడుము. కరణీయపాక మొనరిపుము!
ఇప్పుడు నీ వఖిసరించుట ప్రమాదము, ఆ యభిసారికా వేషము మాని యింటిలో
పనులు చేయుము.&quot; ఇప్పు డఖిసరింప వలదని వ్యంగ్యము. ఈ చెప్పు సకియ
కా కామిని రహస్యము తెలియును. ఆమె యఖిసారసముచిత వేషము ధరించు
సమయమున భర్త ప్రత్యాగమప వార్తను తెలియజేసి యా యభిసరణము నిషే
ధించు చున్నదన్న ప్రస్తావము గుర్తించిన సహృదయులకు వ్యంగ్య మవభాసిం
చును. జారునితో సంభోగవిషయమున నొకతె నిషేధించు చున్నదని యిండు
ప్రతీయమానమగునని సారాంశము.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>nbm0bicaa823r4s29yad4bua8ausaz6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/477</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250604</id>
    <revision>
      <id>611155</id>
      <timestamp>2026-11-07T13:31:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '414. నిమీల్య లోచనే కాచిత్ప్రయే గురుజనాన్మభా పశ్యతి స్వస్తి కాకారక రేణాలింగతి స్తనౌ. నిమీలవాదీంగితేన యామినికి ప్రతీయతే చేష్టయా స్వస్తికాకృత్యా గాఢాశ్లేషు ప్రతీయతే. భావిప్...'</comment>
      <origin>611155</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4100" sha1="2ljunxsqucf6bldlp0p8mcldstbg9up" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;414.
నిమీల్య లోచనే కాచిత్ప్రయే గురుజనాన్మభా
పశ్యతి స్వస్తి కాకారక రేణాలింగతి స్తనౌ.
నిమీలవాదీంగితేన యామినికి ప్రతీయతే
చేష్టయా స్వస్తికాకృత్యా గాఢాశ్లేషు ప్రతీయతే.
భావిప్రకాశనము
445
448
వై శిష్ట్యముల సంఖ్యానించు నపుడు &quot;వాచ్యాదయ&quot; యను నాది
పదమున ఇంగితాకారచేష్టారులు చెప్పినందున నీచట చేష్టా వేష్టుడన వాచ్యము
వ్యంజక మగుట కిటి యుక్తాహరణము. ఒకని జూచి కాని కొష్ణ ప్రియ
నానాచేష్టలు సాభిప్రాయముగా బ్రదర్శించినది. వానిని సామోదబుగా నాయ
కుడు గుర్తించినాడు. ఆ విషయమున కవి యిట్లు వర్ణించుచున్నాడు.
గురుజనులతో పరీవృత యయిన యామె ప్రియుడు చూచుచుండగా
లోచనములను మూసికొని స్వస్తి కాకారహస్తమున స్తనముల నాలింగనము
చేసికొనుచున్నది. ఇందు నిమీలనాటింగితమున యామినీసమయము - రాత్రి
గోచరించును. పద్మసధృశములగు నేత్రములను మూయుటచే పద్మనఁకోచము
కూర్చు రాత్రి కాసించును. స్వస్తికాకృతి చేష్టా విశేషముచే గాధా శ్లేషము
గోచరించును. కమలములు మీలనము పొందిన పిమ్మట సంధ్యాకాలమున
జీకటిలో నీవు రావలయును. పారితోషికముగా గొఢాలింగన మిత్తునని
ద్విశ్రాదిభేదే నక్త్ర మిథోయోగే సతీ క్వత్
మాద్యంగ్యస్య అత్యస్య వ్యంజకత్వం నిదర్శ్యతామ్
447
ఇప్పటి ట్లుదాహృతములలో నొక్కొకదానియం దశర భేదాంతర
ములును గలవు. ఇతరభేదములకు సవియే యుదాహరణములు కావచ్చును.
నిస్సందేహ మయిన వ్యుత్పత్తి కలుగుటకై వేరు వేరుగా సుదాహరణములు
నిరూపితము అయినవి. వక్తృబోద్దవ్యాదులు ప్రత్యేకముగా వ్యంజకములు
కావలయునన్న నియమము లేదు. అవి యొకటొకటి మిలితములై వ్యంజక
ములు కావచ్చును. వక్తృబోదవ్యాదివిశేషమున వాచ్యమె ప్యంజక మగుటయే
కాక వ్యంగ్యము వ్యంజక మగును. లక్ష్యము వ్యంజక మగును. వాచ్యము
లక్ష్యమగుట యె యుదాహరణములలో నున్నది. లక్ష్యమునకు వ్యంజకత్వము,
వ్యంగ్యమునకు వ్యంజకత్వ మథ్యూహింప దగును. ఇంకను ద్విక్రాది భేదమున&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>2ljunxsqucf6bldlp0p8mcldstbg9up</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/478</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250605</id>
    <revision>
      <id>611156</id>
      <timestamp>2026-11-07T13:31:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'వస్థాధికారము 415 వనేక భేదములు కలుగును. వానిని వ్యుత్పన్ననుకులు స్వయముగా సూహించి గుర్తించుట సముచితము. శబ్దప్రమాణనేద్యోఒర్ణో వన క్యకాంతరం యః అర్థస్య వ్యంజక శ్వేతచ్ఛబస్య సహ...'</comment>
      <origin>611156</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3754" sha1="s2d7c0bwc0axnnsk8y5ghtgfmdyv750" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;వస్థాధికారము
415
వనేక భేదములు కలుగును. వానిని వ్యుత్పన్ననుకులు స్వయముగా సూహించి
గుర్తించుట సముచితము.
శబ్దప్రమాణనేద్యోఒర్ణో వన క్యకాంతరం యః
అర్థస్య వ్యంజక శ్వేతచ్ఛబస్య సహకారికా.
శట్టేనైవ నివేద్యోజియం ను ప్రమాణాంక రేణ చ
448
అర్ధమునకు మాత్రము వ్యంజకత చెప్పినచో కబ్దార్ణోభయరూప
మయిన కావ్యము వ్యంజక మగుట యుకనున్న మూళి కణ్ణ మర్ధము కావ్యమయి
నపు డే యొకటియో స్యంజక మనుట న్యాయమా? ఈ యంశమున సమా
ధానించుట కీ కారిక సమర్థము.
శబ్దప్రమాణమున వేద్యమయిన యర్థము వాచ్యము కాని లక్ష్యము
కాని వ్యంగ్యము కాని వ్యంగ్యమగు నర్థాంతరమును ద్యోతనము చేయును.
అప్పుడర్థము వ్యంజకము కాగా శబ్దమునకు సహకారిశ్వ ముండును. అర్థము
సంజక నుయిన స్థలమున శబ్దము పరివృ త్తిసహ మును, ఉన్న శబ్దమును
మార్చి శబ్దాంతరము నచట కూర్చవచ్చును. అర్థము సూత్ర మచట ప్రధా
నము. అందుచే నర్థమునకు ప్రాధాన్య ముండును. కబ్ద మప్రధాన మగుట సహ
కారిగా నుండును. శబ్దవ్యంజకత యున్న స్థలమున శబ్దము ప్రధానము; అర్థ
మప్రధానము. ఈ యశము పూర్వము నిరూపిత మయినది. ఇచట నర్థప్రధా
నత గుర్తించునది.
మొత్తమున కర్ణశ క్తి మూలమున గాని శబ్దశక్తి మూలమున గాని శబ్దా
ర్థములు రెండును పరస్పర సహకారము కలపై వ్యంజకము అగునని గ్రహింప
వచ్చును. అందుచే శబ్దార్ణోభయమయ మయిన కావ్యము వ్యంజక మగుట
యనువవన్నము కాదు.
శబ్దప్రమాణవేద్యోఒర్డ్లో వ్యవక్త్యర్థాంతరం యతః
ఇచట నర్థవ్యంజకత ముఖ్యముగా నిరూపితము.
శబ్దప్రమాణ వేద్య
మయిన యర్థమై యజ్ఞాంతరవ్యంజకము కావలయును. కాని ప్రమాణాంతర
వేద్య మలున యర్ధము వ్యంజక మగుట • సమ్మతము
కాదు. ప్రమాణాంతర వే
ర్యార్థము వ్యంజకమును కాజాలదు. కావుననే శబ్దమును వ్యంజకత్వమున
నిమి త్తమగును.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>s2d7c0bwc0axnnsk8y5ghtgfmdyv750</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/479</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250606</id>
    <revision>
      <id>611157</id>
      <timestamp>2026-11-07T13:32:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '416 ధ్వనిరావ్య భేదములు ఏపం ప్రకారై రృహుభిః కృతే శబ్దార్థనిర్ణ యే. స్వరూపం దోషగుణ యో రసాలంకార యోరపి అవశ్యమభిధాతవ్యం ఆపి కర్రాపి ధర్మిణి. ప్రదర్శితే తద్ధర్మాణాం హేమోపా దేయతా...'</comment>
      <origin>611157</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3663" sha1="snwtg76phxkcdxthil5hefrrkp31kpz" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;416
ధ్వనిరావ్య భేదములు
ఏపం ప్రకారై రృహుభిః కృతే శబ్దార్థనిర్ణ యే.
స్వరూపం దోషగుణ యో రసాలంకార యోరపి
అవశ్యమభిధాతవ్యం ఆపి కర్రాపి ధర్మిణి.
ప్రదర్శితే తద్ధర్మాణాం హేమోపా దేయతాస్థితి:
జ్ఞాయతే యత్తకః కావ్య భేదాన్ ప్రాగభిదద్మహే.
భావప్రకాశనము
449
450
451
ఇట్లు బహుప్రకారముల శబ్దార్ధనిర్ణయ మొనరింపగా దోసములను
గుణములను రసముల నలంకారముల నవక్యముగా నిరూపింప వలసి యున్నది.
అయినను ధర్మియగు కావ్యమును ప్రదర్శించిన కావ్యధర్మము అయిన దోష
ముల హేయత గుణాః ంకారముల యుపాదేయత స్పష్టముగ గోచరించును.
కావున ధర్మియుగు కావ్యమునకు సంబంధించిన భేదముల నిచట నిరూపింతుము.
ధర్మి యగు కావ్యమును ప్రదర్శించుట యనగా నవాంతర భేదరహితముగా కావ్య
మును నిర్దేశించుట యని భావము. దోషము కావ్యధర్మము కాదు.
కావ్యధర్మము. పరంపరా సంబంధమున సువచారమున దోషములు కావ్యధర్మము
అనుటను సంగతపఱచు కొనునది.
ద్వనికావ్యము
అనివ&amp;తవాచ్యో యః తత్ర వాచ్యం భవేద్ద్వనౌ
అర్థాంత రే సంక్రమితమత్యంతం నా తిరస్కృతమ్,
ప్రధానే లక్షణామూలగూఢన్యం గ్యే సతి క్వచిత్
యత్రానివడితం వాచ్యం తత్ర ధ్వనిరితి ధ్వనౌ.
తదేవాసుపయుక్త్యా దేర్వాచ్యమర్థాంతరే యది
సమితం తద్భవేదర్థాంతరసం క్రమిణాఖ్యయా.
452
458
454
ధ్వనికావ్యము లక్షణామూలక, మభిధామూలక ముని రెండు విధ
ములు. ఇందు లక్షణామూలకము అవివఓత వాచ్యమని, అభిధామూలకము
వివడి. కాన్యపరవాచ్యమని వ్యవహృత మగును. అవిభక్షిత వాచ్యధ్వని రెండు
విధములు - అర్థాంతరసంక్రమితా వివ&amp;త వాచ్యధ్వని, అత్యంత తిరస్కృతావివడిత
వాచ్యధ్వని యని, ఆల్పవిషయమగుట మొదటగా లక్షణామూలధ్వని స్వరూప
వివేచన మిందున్నది. ఈ యుపక్రమముతో నీ ప్రఘట్టము భాషనీయము.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>snwtg76phxkcdxthil5hefrrkp31kpz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/480</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250607</id>
    <revision>
      <id>611158</id>
      <timestamp>2026-11-07T13:32:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'షష్టాధికారము 417 ధ్వనికావ్యమున నవినడితనాచ్య మను నే ధ్వసి కలదో అందలి వాచ్యము రెండు విధములు - అర్థాంతరమున సంక్రమించిన వాచ్యము, అత్యం తము తిరస్కృతమయిన వాచ్యము నని. లక్షణామూల మ...'</comment>
      <origin>611158</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4321" sha1="8cdevzl4prem7fd3akndklmni7mw7md" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;షష్టాధికారము
417
ధ్వనికావ్యమున నవినడితనాచ్య మను నే ధ్వసి కలదో అందలి
వాచ్యము రెండు విధములు - అర్థాంతరమున సంక్రమించిన వాచ్యము, అత్యం
తము తిరస్కృతమయిన వాచ్యము నని. లక్షణామూల మగు గూఢవ్యంగ్యము
నకు ప్రాధాన్య మున్నపుడె అనివహిత నాచ్యధ్వని భేద మగును. అర్థాంతరసంక్ర
మితవాచ్య మనగా, వాచ్యార్ధము వాచ్యరూపమున ప్రకృతాన్వయమున
మనయు క్తము కానందున నానాచ్య మకాంతరమున పరిణత మగు'నేని యర్థాంతర
సంక్రమితవాచ్య మగును. ఉదా:
యథా త్వాం వచ్చి విదుషాం సమవాయోఒక తిష్ఠతి
ఆత్మీయాం మతిమాదాయ స్థితిసుత్ర విధేహి తన్,
ఉపదేశాదిరూ పేణ గమ్యతే నచనాది యత్
తదేవానుపసత్త్యా దే! క్వాప్యత్యంత తిరస్కృతమ్.
మయి చొపకృతం సుభ్రు సౌజన్యం ప్రథితం త్వయా
కుర్వీదృశం పరమపి సుఖమాస్వ శరచ్ఛతమ్,
అత్రాపకారిణీం చేటీం విపరీతలక్షణయా కథయతి.
445
448
457
అర్థాంతరసంక్రమితా విపక్షితవాచ్య ధ్వన్యుదాహరణ మిచట మొదట
నున్నది. విద్వత్సభ కేగు నొకని వాని యాప్తుడు పలుకుట. అసాధారణజ్ఞానము
కల విద్వాంసుల సముదాయ మిట నున్నది - &quot;నీవు నీ బుద్ధి ననుసరించి సావధాన
స్థితి ననుసరింపుము, నీ వుపదేశార్హుడవు. నేనాప్పుడను. నేను చెప్పుచున్నాను.&quot;.
దీనిలో సంబోధ్యు నుద్దేశించి &quot;క్వాం వచ్మి&quot; అని చెప్పుట యువ
యుక్తము కాదు. వక్తవ్యవిషయ కథనమున నె యరి సిద్ధమగును. &quot;నీవుప
దేశ్యుడవు. నేనాప్తుడను. ఉపదేశింతును.&quot; అనునది యిందు లక్ష్యము. ఈ
విధముగా నాచ్యము పరిణత మగును, హితసాధనత్వ మిచట వ్యంగ్యము.
అనంతర మత్యంతతిరస్కృతావివడిత వాచ్యధ్వన్యుదాహరణ సమస్య
యము లున్నవి. అత్యంతతిరస్కృత మనగా పూర్వము చెప్పిన విధమున
వాచ్యము ప్రకృతమున నుపపన్నము కానందు వలన నత్యంతము తిరస్కృతమై
యిత రార్థలడక మగును. ఉదా : అపకార మొనరించిన చేటి నుద్దేశించి విపరీత
లక్షణ విధానమున నాయిక యిట్లు పలుకుచున్నది “ఓ సుభ్రువా! నావిషయ
మున నీవు బాగుగా నుపకార మొనరించితివి. సౌజన్యము ప్రకటించితివి. ఇటుపై
కూడ నీ విట్లే చేయుము. నూరు సంవత్సరములు సుఖముండుము.&quot;
B (53)
-&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>8cdevzl4prem7fd3akndklmni7mw7md</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/481</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250608</id>
    <revision>
      <id>611159</id>
      <timestamp>2026-11-07T13:32:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '418 భావప్రకాశనము దుఃఖము అని లక్ష్యము. అపకృతం, సౌజన్యము - దౌర్జన్యము, సుఖము - అసకారాద్యతీశయ మిందు వ్యంగ్య మగును. ఇట్లు లక్షణామూలకము లయిన అర్థాంతర సంక్రమితాత్యంత తిరస్కృత వాచ్...'</comment>
      <origin>611159</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3981" sha1="bzwnhabrs2xr7id0gd7ssdf1b8kmgzd" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;418
భావప్రకాశనము
దుఃఖము అని లక్ష్యము.
అపకృతం, సౌజన్యము - దౌర్జన్యము, సుఖము -
అసకారాద్యతీశయ మిందు వ్యంగ్య మగును. ఇట్లు
లక్షణామూలకము లయిన అర్థాంతర సంక్రమితాత్యంత తిరస్కృత వాచ్యధ్వనులు
రెండును నిదర్శితము అయినవి.
అఖిధామూలక మగు ధ్వనికి వివడి తాన్యపడ వాచ్యద్వని యని పేరు.
ఇది రెండు విధములు - అసంలత్యక్రమధ్వని, సంలష్యక్రమధ్వని యని.
భావసంగ్రహణమున నీ శ్లోకముల భావింప నగును.
విపణితం వ్యంగ్యనిష్ఠం వాచ్యం యత్ర ప్రకాక రే
తత్రాలష్యక్రమన్యంగ్యో లక్ష్యన్యం గ్యక్రమః పరః.
రసస్తు న విధానాదిపై రేవాస్వాతి క్రమః
458
స చేన్న లక్ష్యః సో౬సంలక్ష్యక్రమవ్యంగ్య ఉదాహృతః.
459
రసరావతవాభాసభావశాంత్యాది రక్రమః
ఖెన్నో రసాద్యలంకారాచలం కార్యతయా స్థితః.
ఆభాసభావశాంత్యాదేః క్రమో వై వాత్ర లభ్యతే
తేషాం వ్యంగ్యక్ర మే ల య్యే అత్యవ్యంగ్య క్రమోభవేత్.
భావోదయాదిః ప్రాధాన్యాదలంకార్యతయా స్థితః
రసాదిర్యత్ర తళై ష వ్యంగ్య ఏవ భవిష్యతి.
480
461
482
వివకి తాన్యపరవాచ్య మనగా వివక్షితము అన్యపరము నగు వాచ్యము
కలధ్వని, అన్యపరమగుట వ్యంగ్యనిష్ఠమగుట, వాచ్యార్థ మబాధితముగా నున
పన్నమగును. వ్యంగ్యపరము నగును. ఇట్టివి వివడి శాన్యపర్వశ్య ధ్వని
యగును. ఇందు అఁశ్యక్రమవ్యంగ్యము, అవ్యక్రమవ్యంగ్యము నని రెండు
భేదములు గలవు. వాచ్యప్రతీతికిని వ్యంగ్యప్రతీతికిని మధ్య గల క్రమము సుల
మగు నేని సంబవ్యక్రమ మని పేరు. క్రమమున్నను సూక్ష్మ మయినందున
సుగ్రాహము కాదేని అసం లక్ష్యక్రమ మని పేరు. రసాదిధ్వని అసంత్యక్రమ
నామమునను, వస్త్వలంకారధ్వని సంలత్యక్రమనామమునను వ్యవహృతమగును.
రసాదిధ్వని యందు క్రమ మున్నది కాని యది యత్యంతము సూక్ష్మ మయి
నందున, శతపత్ర పత్రళత వేధము వలె స్పష్టగోచరము కాదు. విభావాదులనే
రస మని యనరు. విభావాదులచే రసప్రతీతి కలుగును. &quot;న హి విభావాద&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>bzwnhabrs2xr7id0gd7ssdf1b8kmgzd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/482</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250609</id>
    <revision>
      <id>611160</id>
      <timestamp>2026-11-07T13:32:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'వ.స్థాధి కారము 410 ఏవ రసః అపి తు రససైః ఇత్యస్తి క్రమం&quot;. విభావాదులు కారణములు. రసాదులు కార్యములు. కార్యమున కన్న నియతమగు కారణము పూర్వ వృత్తియగును. విభావాది ప్రతీతికిని రసాది ప్రత...'</comment>
      <origin>611160</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4012" sha1="js61knxuug29lonov11f2p384b46biq" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;వ.స్థాధి కారము
410
ఏవ రసః అపి తు రససైః ఇత్యస్తి క్రమం&quot;. విభావాదులు కారణములు.
రసాదులు కార్యములు. కార్యమున కన్న నియతమగు కారణము పూర్వ
వృత్తియగును. విభావాది ప్రతీతికిని రసాది ప్రతీతికిని క్రమము కలదు. ఆది
సూక్ష్మ మగుటచే లక్ష్యమాణము కాదు. అందుననే యుష్యక్రమవ్యంగ్య
ములు రసాదులని యనిరి. ఇని యలశ్యక్రమములే కాని యక్రమధ్వనులు కావు.
రసము భావము రసాభాసము కావాఖానము భావశాంత్యాదులు అసం
లక్ష్యక్రమవ్యంగ్యములని పరిగ్రాహ్యము. ఈ రసాదులు రసాద్యలంకారముల
కన్న భిన్నములు. ఇవి యలంకార్యములు కాని యలంకారములు కావు.
అలంకారము ల ప్రధానములు, అలంకార్యములు ప్రధానములు. రసభావముల
ప్రతీతిక్రమము గోచరింపక పోవుటయె కాదు.
ఆభాస భావశాంత్యాదులకును
క్రమము లక్ష్యమాణము కాదు. కావున నవియు నసంలధ్య వ్యక్రమములే. కాని
రసభావాదులు సర్వసమయముల వలయ్యుక్రమములె కాదు. ఒకప్పు డవి సంలష్య
క్రమములు నగును. వాని వ్యంగ్యక్రమము లక్ష్యమాణ మగునేని యని లక్ష్య
క్రమవ్యంగ్యములె యగును. భావోదయము భావసంధి భావశాంతి భావళబలత
యనుకవి యభివ్యంగ్యము లగునవుడు ప్రాధాన్యము కలవై యలంకార్యములుగా
నుండు నేని ధ్వనివ్యవహారభాజనము లగును. రసాధిక మలంకార్యముగ నున్న నె
వ్యంగ్య మగును.
ప్రాధాన్యాద్యత్ర వాక్యార్థస్యాంగభూతో రసాధిక
కావ్య భేదో గుణీభూతన్యంగ్య ఇత్యభిధీయతే
భావశాంత్యాదయోఒంగిత్వం రసే ముఖ్యే ప్రయాంతి చ
ఆర్థాంత రే సంక్రమితమత్యంతం నా తిరస్కృతమ్.
ఇతిద్వయం గుణీభూతవ్యం గ్యే ఒంగాంగిత్వ మేష్యత
469
484
ఇతరవాక్యార్థము ప్రాధాన్యముపొంది యుండగా రసాధిక మంగ
ముగా నున్నచో నచట రసాదిధ్వని వ్యవహారము రాదు. రసాదిక మచట
నలంకార మే యగును. అలంకార్యము కాదు. . ఇట్లు ధ్వనికారుడు నిశ్చ
యించినాడు.
“ప్రధానేఒన్యత్రవాక్యార్ధే యత్రాంగం తు రసాదయః
కావ్యే తస్మిన్నలంకాూరో రసాధిరితి మే మతిః.&quot; .&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>js61knxuug29lonov11f2p384b46biq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/483</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250610</id>
    <revision>
      <id>611161</id>
      <timestamp>2026-11-07T13:33:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '420 భాపప్రకాశనము అని ధ్వనికారు చనెను. &quot;అన్యవాక్యార్థము ప్రధానము కాగా రసాదు లింగము లగునేని యచట రసాదిక మలంకార మగునని నా నిశ్చయము.&quot; అని యానందవర్ధనుని నిశ్చయము. రసము స్వేతరము ప్...'</comment>
      <origin>611161</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3819" sha1="midkx2hrd3tpo01fgak1iqu8fddqo5i" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;420
భాపప్రకాశనము
అని ధ్వనికారు చనెను. &quot;అన్యవాక్యార్థము ప్రధానము కాగా
రసాదు లింగము లగునేని యచట రసాదిక మలంకార మగునని నా నిశ్చయము.&quot;
అని యానందవర్ధనుని నిశ్చయము. రసము స్వేతరము ప్రధానముగా నున్న
ప్పుడు ఒకఠనము వర్ణిత మగునపుడు వేరొకరణము ప్రధానముగా నున్నను,
భావము ప్రధానముగా నున్నను, ఇంక నేది ప్రధానముగా నున్నను ఆ రస
మంగ మగును; ప్రధాపము కాదు. 'కావున ఆలంకారముగా చెప్పదగినదె
యగును.
రసాదిక మంగ మయినపుడు ధ్వనికావ్య మను వ్యవహారముండదు.
అప్పుడు గుణిభూతవ్యంగ్య మనియె వ్యవహారము కలుగును. వ్యంగ్యము గుణ
ముగా - అప్రధానముగా నయిన గుణిభూత మయిన గుణితవ్యంగ్య మని
భావము, ఈ ప్రసంగమున సె కావ్యభేదములను నిరూపించ వలసి యున్నది.
యతియీ వ్యంగ్యో ఒర్థి వాచ్యాత్కావ్యం ధ్వనిర్భవేత్. 485
ఇది ధ్వనికాప్య లక్షణము. వాచ్యార్థముకన్న వ్యంగ్యార్థము అతి
శయితముగా నున్నచో ధ్వనికావ్య మగును. అభిధావృత్తి ప్రతిపాద్యమగు
నర్థముకన్న వ్యంజనానృత్తిప్రతిపాద్యమగు నర్థము అధిక చమత్కారజనకముగా
సున్నచో ధ్వనికావ్య మని భావనీయము.
ఇట్టి కావ్యమునకు ధ్వని యను వ్యవహారము కలుగుటలో మూల
భూత మగు నుపపత్తి నిరూపితము కావలయును. ధ్వని నిరుక్తి యవేక్షితము.
వలని విశేష మావశ్యకము.
ఆ
సంక్షి
ప్రధానభూతస్ఫోటాఖ్య వ్యంగ్యస్య వ్యంజక స్తు యః
శబ్ద స్తత్ర ధ్వనిరితి వ్యవహారః కృతో బుధై
న్యగ్భావితవాచ్యస్య వ్యంగ్యస్య వ్యంజన కమం
శబ్దార్థయుగలం తచ్చ ధ్వనిరిత్యభిధీయతే.
ధ్వనిః స్యాదు త్తమం కావ్యం సప్రబంధః సుదుర్లభః
468
487
వ్యాకరణవిద్యావిదులగు బుధులు ప్రధానము స్ఫోటరూపము నగు
వ్యంగ్యమునకు వ్యంజక మయిన శబ్దము ధ్వని యని వ్యవహాక మొనరించిరి.
ఈ వాదము నంగీకరించిన సాహిత్యప్రకాశులును వాద్యార్థము నప్రధాన మొన&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>midkx2hrd3tpo01fgak1iqu8fddqo5i</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/484</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250611</id>
    <revision>
      <id>611162</id>
      <timestamp>2026-11-07T13:33:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'షష్టాధికారము 35 481 రించిన వ్యంగ్యమును వ్యంజన మొనరించుటలో సమర్థమగు శబ్దార్థయుగలమును &quot;ధ్వని&quot; యనిరి. ధ్వనికావ్య ముత్తమము. అదియె ప్రబంధము. ఇట్టిది సుదుర్లభము. ఇట్టి సామాన్యార్థ...'</comment>
      <origin>611162</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4057" sha1="m2arw3760sp7gvt4tsmtnbnkuwjds5l" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;షష్టాధికారము
35
481
రించిన వ్యంగ్యమును వ్యంజన మొనరించుటలో సమర్థమగు శబ్దార్థయుగలమును
&quot;ధ్వని&quot; యనిరి. ధ్వనికావ్య ముత్తమము. అదియె ప్రబంధము. ఇట్టిది
సుదుర్లభము. ఇట్టి సామాన్యార్థము ననుసరించి యిచటి విశేషము నిట్లవధరి ప
వలెను. ఇచట నిర్దిష్టులయిన బుధులు వైయాకరణులు, &quot;ప్రథమేహి విద్వాంసో
వైయాకరణాః, వ్యాకరణమూలతత్వాత్సర్వవిద్యానాం &quot; సర్వవిద్యలు వ్యాక
రణమూలములు, వైయాకరణులు ప్రథమ విద్వాంసులు, వైయాకరణులు
స్ఫోటవాదము నంగీకరింతురు. వారి దృష్టిలో స్ఫోట ప్రధానము. అట్టి స్ఫోట
రూపమయిన వ్యంగ్యమును వ్యంజన మొనరించు శబ్దమునకు వారు ధ్వని వ్యవహా
రము నంగీకరించిరి. ఈ వైయాకరణుల మతమును సాహిత్యవాదులు సంగీక
జింతురు. సాహిత్యవిదులు శబ్దార్థయుగల మునకు ధ్వని వ్యవహారము నేర్పఱచిరి.
ప్రధానముగ నవభాసించు వ్యంగ్యార్థమును వ్యంజన మొనరించుటలో సమర్థ
మయిన శబ్దార్థయుగలను: వీరి మతమున ధ్వని. ఏతద్రూప మయునయుత్తమ
కావ్యము ధ్వని. ధ్వని కావ్యమె ప్రబంధము.
గుణీభూతము
-
చిత్రము
వాచ్యాదనతిశాయీ చ వ్యంగ్యోఒర్ణో యత్ర దృశ్యతే.
తత్కావ్యం తు గుణిభూతవ్యంగ్యం తన్మధ్యమం భవేత్
యత్ర శబ్దస్య వై చిత్ర్యం యత్రార్ధస్య విచిత్రతా.
యత్ర వ్యంగ్యం న ప్రతీతం తత్కావ్యమధమం స్మృతమ్
468
469
గుణీభూతవ్యంగ్యమను మధ్యమకాన్యము, చిత్రమను నధమకావ్యము
లక్షిత మగును. వ్యంగ్యార్ధము వాచ్యము కన్న నతిశయితము కాకున్నచో నది
గుణిభూతవ్యంగ్యమను మధ్యమ కావ్య మగును. ప్రాధాన్య ముండుట వ్యంగ్య
మునకు స్వాభావికమయిన స్వరూపము. అప్రాధాన్యముండుట యౌపాధిక
వ్యంగ్య మప్రధాన మగుట యనేక విధముల సుండును. వాచ్య
వ్యంగ్యములు రెండును సమప్రధానము అయినచో వ్యంగ్యమున, ప్రాధాన్య
మున్నట్లుకాదు. అచట వ్యంగ్యమునకు వాచ్యాతి యిత లేదు. వ్యంగ్యము
సర్వప్రధాన మయిననె ధ్వనికావ్యము. అట్లు కాకున్న మధ్యమకావ్య మని
వివేకము.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>m2arw3760sp7gvt4tsmtnbnkuwjds5l</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/485</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250612</id>
    <revision>
      <id>611163</id>
      <timestamp>2026-11-07T13:33:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '428 భావప్రకాశనము అధమకావ్యమునకు చిత్రకావ్య మని పేరు. దీని లక్షణము అవ్యంగ్య మనుట. &quot;యత వ్యంగ్యం న ప్రతం&quot; వ్యంగ్య మిందు భాసింపదు. వివడిత రూపమున వ్యంగ్యము ఖాసిం దు. శబ్ద వైచిత్యమే...'</comment>
      <origin>611163</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4280" sha1="adk2fsfb1thnw11xn98mf3kf5phmkos" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;428
భావప్రకాశనము
అధమకావ్యమునకు చిత్రకావ్య మని పేరు. దీని లక్షణము అవ్యంగ్య
మనుట. &quot;యత వ్యంగ్యం న ప్రతం&quot; వ్యంగ్య మిందు భాసింపదు. వివడిత
రూపమున వ్యంగ్యము ఖాసిం దు. శబ్ద వైచిత్యమే ముఖ్యముగును.
త్రతయె ముఖ్యమగును. దేవసృబాదులు యాకృతి జ్ఞాపనమునకై చిత్రముల
లిఖింతురు. చూచువారి చిత్త మాకృష్ణ మగును. అనుక్షణమున వారి
స్మృశీలో దేవాదులు భాసింతురు. అప్లై యీ కావ్యమును. ఇందు ప్రాణమన
దగిన వ్యంగ్యముండదు. వెంటనే యాస్వాదము కలగ చేయుటకు కవి గుణా
లంకారముల నిబంధించును. శబ్దములను బింకముగా గూర్చును. శబ్దవై చిత్ర
మున్నచో శబ్దచిత్రమని, అర్థవై చిత్ర్యమున్నచో వర్ణచిత్రమని సంకేతము.
శబ్దభాగమున అర్ధభాగమున చిత్రతయుండునే గాని రసాదు లుండవు.
ఇట్లు కాన్యత్రయము లడిద మయినది. ఇందుత్తమకావ్యమయిన
ధ్వనిశావ్యమున విశేషములు కలవు.
అనుస్వానాభసంలవ్యక్ష సువ్యంగ్యస్థితిస్తు యః.
శబ్దార్ణోభయశ క్యుర్థః త్రిధా స కథతో బురైః
470
అభిధామూలక మగు వివడి తాన్య పర కాచ్యధ్వని యందలి సంలక్ష్య
క్రమన్యంగ్య మునుస్వానాభము - అనురణనాత్మకము అందురు. &quot;అనుసృశ్య
స్వనతీతి, అనుసృత్య రణలితి&quot; అనుసరించి స్వనించును. రణించును. కాంస్యమం
నినాదమున ధారావాహిక మయిన ధ్వని యుండును.
ఈ
ఒకధ్వని ననుసరించి
వేరొక ధ్వని యుండును. అందువలన నట్టి నామము సంగత మయినది.
సంలష్యక్రమధ్వని శబ్దశక్తి సముద్భవము, అర్థశక్తిసముద్భవము, ఉభయశక్తి
సముద్భవము నని మూడు నిధములు. వాసి పేరు లిట్లు శ్లోకబద్ధము అయినని,
యః శబ్దశ క్తి మూలాసురణనాత్మా స చ ధ్వనిః.
తథార్థశ క్తి మూలానురణ రాత్మాపి చ ధ్వనిః
శబ్దార్థశ క్తి మూలా మరణనాత్మానీ చ ధ్వనిః.
చ
471
472
శబ్దశ క్తి మూలానురణనాత్మకధ్వని వివేచనమునకు సంయోగ విప్ర
యోగాదులను, అర్థశ క్తి మూలానురణనాత్మకధ్వనివి వేచనమునకు వక్తృబోద్ధ
వ్యాధివిశేషములను గుర్తింపవలసి యున్నది. శబ్దశక్తిలో శబ్దము పరివృత్య
సహము, అర్థశ క్తీలో పరివృత్తిసహము అను విశేషము పూర్వము సూచిత&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>adk2fsfb1thnw11xn98mf3kf5phmkos</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/486</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250613</id>
    <revision>
      <id>611164</id>
      <timestamp>2026-11-07T13:33:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'వస్త్రాధికారము 33 488 మయినది. క్లిష్ణశబ్దము అష్టశబ్దములు సమముగ సున్నచో సుభయశక్తి మూలక మని యౌచిత్యమున గ్రహింపదగును. అలంకారోఒథ వ స్త్వేన శబ్దాద్యత్రావభాసతే పరస్పరస్య ప్రాధా...'</comment>
      <origin>611164</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4284" sha1="tijtnnkq1tyj2wxo0jnfwu8sm489ovh" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;వస్త్రాధికారము
33
488
మయినది. క్లిష్ణశబ్దము అష్టశబ్దములు సమముగ సున్నచో సుభయశక్తి మూలక
మని యౌచిత్యమున గ్రహింపదగును.
అలంకారోఒథ వ స్త్వేన శబ్దాద్యత్రావభాసతే
పరస్పరస్య ప్రాధాన్యాత్ప్ర్పధా నేతరకల్పనా.
వ్యంగ్యే రసాలంకారాదౌ ధ్వనికావ్యం తదు తమం
స చేల్లవ్యో భవేన్మధ్య సస్మిన్వాణ్యే తథా ధమః.
472
474
శబ్దశక్తి మూలానురణన రూపన్యంగ్యము రెండు విధములు - కద్ది
శక్తిమూలాలంకారధ్వని, శబ్దశక్తిమూలవస్తువ్వని యని. ఈ విభాగ మిండు
న్నది. ఏ కావ్యము నందు పరివృత్త్యసహమయిన &quot;బ్దము వలన ఉపమాద్య
లంకారము భాసించునో, పఠివృత్త్యసహ మయిన శబ్దమున కేవలము వస్తు
మాత్రమే యవభాసించునో అచట అలంకారధ్యాని, వస్తుధ్వని యని విభాగము
గుర్తింప వలెను. అలంకార మేని వస్తువేని ప్రధానముగ నభివ్యంగ్యము కావ
లెను. అలంకార మనునది సచిత్రవస్తువు. వస్తు హితము కాదు. వస్తు ననునది
యచిత్రవస్తువు. అలంకారము వస్తుమిశ్రితముగనే యుండును. వస్తు వలం
కారము భాసించునపుడు ఒకప్పు డలంకారము ప్రధానముగ మండును. వేరొక
సమయమువ వస్తువే ప్రధానముగ నుండును. వస్తు వలంకారము ప్రధానముగ
వ్యంగ్య మయినపుడె ధ్వని యనవలెను. అలంకారము ప్రధాన మం నప్పుడు
వస్తు వప్రధాన మగుటయు, వస్తువు ప్రధాన మయినపు డలంకార మప్రధాన
మగుటయు నభ్యూహ్యము. వస్తుమాత్రమున నలంకారము వ్యజ్యమాన
మగునపుడు ధ్వని యని వ్యవహరించుట యుక్తము. కావ్యవృత్తి యలంకారా
శ్రయము గావున నట్లు వ్యవహారము యుక్తము. అలంకారముచే వస్తు వభివ్యజ్య
మాన మగునపుడు, అలంకారమునకు చారుత్వా శిశయము కలదో వస్తువునకు
చారుత్వోర్షత్కము కలదో సమీక్షించి నిర్ణయింపవలెను.
రసాలంకారాదులు వ్యంగ్యము లగునపుడు త్తమ మగు ధ్వనికావ్య
మని వ్యవహరింపవలెను. వస్వలంకారము ల ప్రధానముగ భాసించునవి యగు
వేని గుణీభూతమను మధ్యమకావ్య మగును. అవి వాచ్యములె యగు నేని
యధనుకావ్యవ్యవహార మె కలుగును.
అగూఢమపరస్యాంగం వాచ్యసిద్ధంగమస్ఫుటం
సందిగ్ధతుల
ప్రాధాన్యే కాక్వాణి.
మసుందరమ్.
475&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>tijtnnkq1tyj2wxo0jnfwu8sm489ovh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/487</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250614</id>
    <revision>
      <id>611165</id>
      <timestamp>2026-11-07T13:34:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'భావప్రకాశనము కలవు వ్యంగ్య మేపం గుణీభూతవ్యంగ్యస్యాష్టా భేదాః స్మృతాః ఉదాహరణమే శేషాం కాన్యిబంధేషు దృశ్యతే. ఏనం ధ్వనికృదాచార్యైః వ్యంగ్యభేదాః సమీరితాః స్వరూపముక్తం వాచ్...'</comment>
      <origin>611165</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3674" sha1="q6ddjs2mnocflto0w523msl76qpzzsb" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;భావప్రకాశనము
కలవు
వ్యంగ్య మేపం గుణీభూతవ్యంగ్యస్యాష్టా భేదాః స్మృతాః
ఉదాహరణమే శేషాం కాన్యిబంధేషు దృశ్యతే.
ఏనం ధ్వనికృదాచార్యైః వ్యంగ్యభేదాః సమీరితాః
స్వరూపముక్తం వాచ్యాదే స్తత్తద్భేదాశ్చ దర్శితా.
476
477
గుణీభూతవ్యంగ్య రూపమంున మధ్యమకావ్యమున నెనిమిది భేదములు
అగూఢము - అపరాంగము - వాచ్యసిద్ధ్యంగము అస్ఫుటము - సంది
గ్ధము - తుల్య ప్రాధాన్యము కాశ్వా సము - అసుందరము నని. గుణీభూత
వ్యంగ్యమగు వ్యంగ్య మిట్లష్ట భేదములు కలదిగా నిర్ణీత మయినది. కావ్యబంధ
ములలో వీనికి సముచితోదాహరణములు కలవు. వాని నాయాస్థలములలో
సమన్వయించుకొనునది.
ధ్వనికృదాచార్యులగు శ్రీ రాజానక ఆనందవర్ధనులు మమ్మటభట్టు
మొదలగు వారు వ్యంగ్య భేదములను నిరూపించిరి. వారి మతానుసారమున నివి
యి.ట్లు సమ ల్లి భీతము అయినవి. ఉపక్రమము నందలి సూచనాను సారముగా
వాచ్యాదుల స్వరూపము ప్రతిపాదిత మయినది. తత్తద్భేదములును ప్రదర్శి
తము అయినవి.
తాత్పర్యార్థము
ఏఠేభ్యోఒన్యత్తు తాత్పర్యం వాక్యార్థిఒ స్తితి జానరే
ఏఠేభ్యోఒన్యస్తు కథికస్తాత్పర్యార్థి 2పి కేషుచిత్,
సమన్వయే పదార్థానాం పదార్థో 2.పి చతత్వతః
విశేషరూపో వాక్యార్థస్తాత్పర్యమితి నున్వతే.
పదార్థా యే సదానాం స్యురన్వితానాం పరస్పరం
ఈ ఏన వాక్యార్థాత్మానో నాన్యో ఒర్థో ఒ స్తితి కేచన.
సర్వస్యైవ చ శబ్దస్య స్వార్థవృత్తివిభాగతం
తాత్పర్యార్థి భవేద్రోతుః వివేక్తుః ప్రీతికారకః.
478
478
480
481
ఇంతవఱకు నిరూపించిన వాచ్యలక్ష్య వ్యంగ్యములకన్న నతిరిక్తముగా
కాత్పర్య మనునది కలదని, యది వాక్యార్థ రూపమని కొందరంగీకరించిరి. వీని
కన్న నఠిరిక్తముగా తాత్పర్యార్థము కలదని కొందరి భావములలో గలదు. ఈ&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>q6ddjs2mnocflto0w523msl76qpzzsb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/488</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250615</id>
    <revision>
      <id>611166</id>
      <timestamp>2026-11-07T13:34:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'షష్టాధికారము - +25 విషయ మిదివరలో సూచితమె. పదార్థముల కాకాంఠాదికమున సమన్వయము కలిగిన పిమ్మట విశేష రూపమగు వాక్యార్ధము సముల్ల సించునని, యది తాత్పర్య రూప మని కొందరు తలచిరి. అది తత...'</comment>
      <origin>611166</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4296" sha1="ebh8qzh8w25lj6mj2i5fsl4jz245o8g" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;షష్టాధికారము
-
+25
విషయ మిదివరలో సూచితమె. పదార్థముల కాకాంఠాదికమున సమన్వయము
కలిగిన పిమ్మట
విశేష రూపమగు వాక్యార్ధము సముల్ల సించునని, యది తాత్పర్య
రూప మని కొందరు తలచిరి. అది తత్వతః పదార్థరూపు మయినను పదార్థ
ముల సముదాయాత్మక మయినను విశేషరూపముగా నుండునని వారి యాశ
ఇది యనిహితాన్వయవాది మతము . మరికొందరు అన్వితాభిధాన
యము.
కాని యీ
వాదులు పరస్పరమన్వితము అయిన పదముల వర్ణములె వాక్యార్త్యాత్మకములని,
అంతకన్న నతిరిక్తముగా తాత్పర్యార్థ మనునది లేదని యనిరి.
విషయమును భావింపవలెను. సర్వశబ్దమునకు స్వార్థవృత్తి విభాగమున తాత్ప
వ్యార్థ మనునది కలదు. అది శ్రోతకు వివేక్లకు ప్రీతికారకముగ నుండును.
ఇట్లు నిరూపితమయిన ప్రాక్తనార్థమును ప్రకృతమున స్మరించుట సముచితము.
శ్రోతృత్వం తదితి ప్రాహుః శబ్దతాత్పర్య వేదినః
శబ్దశ క్తి మహిమ్నా యద్వ్యంగ్యాత్యర్థ వివేచనమ్,
తదేన చ వివేక్తృత్వం అహురర్థ వివేచకాః
రద శబ్దశక్తి నిరూపణమ్.
482
488
తాత్పర్యము శ్రోతృ వివేక్తృ ప్రీతికారక మనుటలో శ్రోతృక్త్వ
స్వరూపము నిరూపింపవలసి యున్నది. శబ్దశక్తి మహిమానుసారమున వ్యంగ్యా
ద్యర్థములను వివేచన మొనరించి గ్రహించుట త్రోశ్వత్మ మగునని శబ్ధతాత్పర్య
వేదు లందురు. వ్యంగ్యతాత్పర్యత ద్భేదముల యనుసారమున శబ్దశక్తి నిరూపణ
మొనరించుట వివేక్తృత్వ సుగునని యర్ధవివేచకు అందురు. శ్రోతృత శబ్దముఖ
ముగా నుండునని, వివేక్తృత యర్థముఖముగా నుండునని గ్రహింపవచ్చును.
శబ్దము యొక్క స్వార్థవృత్తి విభాగానుసారమున నావిర్భవించు తాత్పర్యార్థము
నిట్టి శ్రోతృవివేచకులు ప్రీతిపురస్సరముగ సంభావింతురనుట యుక్తముగ
నున్నది.
క వేర్విప&amp;తార్ణోయః తత్తాత్పర్యముదాహృతం
తాత్పర్యస్య స్వరూపం య త్తద్వి శేషశ్చ తద్భిదా.
యథావగతమస్మాభిః పరస్తాత్కథయిషత్యే
484
కవివివడితార్థము తాత్పర్యము, తాత్పర్యస్వరూపమును తద్వి శేష
మును తద్భేదములను మేము గుర్తించిన విధమున ననంతర గ్రంథమునందు విశద
B (54)&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ebh8qzh8w25lj6mj2i5fsl4jz245o8g</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/489</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250616</id>
    <revision>
      <id>611167</id>
      <timestamp>2026-11-07T13:34:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '428 భావప్రకాశనము మొనరింతుము. ఇదివరలో కొంత నిరూపిత మయినను మబల నిరూపించుట యావశ్యకము. ఇత్థం కల్పలతాయాం తు వాచ్యాద్యర్థ చతుష్టయమ్. నిర్ణీతం వాచకాదేళ్ళ శబ్దస్యాపి చతుష్టయం తచ్...'</comment>
      <origin>611167</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3436" sha1="iz6u9u2ywafa8dxcskfec29o80vpitg" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;428
భావప్రకాశనము
మొనరింతుము. ఇదివరలో కొంత నిరూపిత మయినను మబల నిరూపించుట
యావశ్యకము.
ఇత్థం కల్పలతాయాం తు వాచ్యాద్యర్థ చతుష్టయమ్.
నిర్ణీతం వాచకాదేళ్ళ శబ్దస్యాపి చతుష్టయం
తచ్చ కావ్యప్రకాశన మయాస్యత్ర ప్రదర్శితమ్.
485
486
కల్పలతాగ్రంథము నందు వాచ్యాద్యర్థ చతుష్టయ మీ విధముగ నిర్ణీత
మయినది. వాచకా: శబ్ద చతుష్టయము నిరూపితమయినది. ఈయంశము కావ్య
ప్రకాశ ప్రతిపాదితము, 'వాని యనుసారమున నేను నిందు ప్రదర్శించితిని.
ఇట్టిది యు క్తి ప్రమాణసిద్ధ మగుటచే కవితాకాము లాదరింప దగును.
ములు.
దోషా గుణాశ్చాలంకారాః శబ్దార్ణోభయరూపతః
క్వచిద్రసాశ్చ తద్యోగ్యాయోగ్యతాత్ర విచార్యతే.
ఆ క్షేపఈ సమాధానాద రేష్వతిశయో భవేత్
ఆ డే.పళ్ళ సమాధానమతో ఒర్థ స్యాభిదీయతే.
487
488
శబ్దార్థగతములుగా దోషములు గుణము లలంకారములు ప్రతిపాదిత
రసములును శబ్దార్థగతములుగా నుండుట యొకచో నిరూపితము.
అస్తు. శద్యోగ్య నుయిన యోగ్యత యెట్టిదో యిచట పరిశీలింపదగును. ఆ జే.ప
మున సమాధానమున నర్థములందలి యతిశయము విశదమగును. కావున నాయా
యర్థత త్త్వసమున్మీలనమునకై యా క్షేపము సమాధానము నిచట ప్రతిపాదిత
మగును.
స్వతః శుద్ధస్య వర్ణస్య కో దోషః కో గుణో భవేత్'
రసాదేరాశ్రయత్వం తదమూ ర్తస్య కథం భవేత్.
విభుత్వాత్తన్య వర్ణస్య క్వాచిత్కత్వం కథం భవేత్
అలంకారో ఒవి నై వ స్యాదలం కార్యావినిశ్చయాత్.
దోషాదేరాశ్రయో వర్ణ ః పదం వాఒథ కిముచ్యతే
వాక్యం వా కిమలంకారో నైవ వర్ణస్య యుజ్యతే.
సదే చేత్తత్పదం కీదృక్ తత్స్వరూపం నిరూప్యతాం
వర్ణ ద పదం కిం వర్ణా వా వర్ణా వా పదముచ్యతే.
469
490
10
491
491&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>iz6u9u2ywafa8dxcskfec29o80vpitg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/490</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250617</id>
    <revision>
      <id>611168</id>
      <timestamp>2026-11-07T13:34:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'నష్టాధీ కారము అవ్యాప్తేరప్యతివ్యా ప్తేః పదం దుష్యతి లవణే సుప్తిజన్తం పదమితి యది స్యాత్పదలక్షణమ్. సుబంతం పదమ స్తితి తిఙ్ఞననుపిచాపరం సముచ్ఛయేన న పదం సుప్తిజనాత్మకం భవేత్...'</comment>
      <origin>611168</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3204" sha1="poq6yqsrhei6odvrcmilg95ksopws82" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;నష్టాధీ కారము
అవ్యాప్తేరప్యతివ్యా ప్తేః పదం దుష్యతి లవణే
సుప్తిజన్తం పదమితి యది స్యాత్పదలక్షణమ్.
సుబంతం పదమ స్తితి తిఙ్ఞననుపిచాపరం
సముచ్ఛయేన న పదం సుప్తిజనాత్మకం భవేత్.
లక్షణం వ్యభిచారి స్వాతి వ్యాప్యాదిదోష
పదే వాళ్యే చ వాక్యార్థే దోషః కీదృక్స్వరూపనాన్ ,
చ
427
493
494
495
స్థానే పదాదౌ స గుణః కీదృగాత్మా చ పర్తలే
వాక్యస్య లక్షణం కీదృక్తస్య దోషాదయో యది.
496
సమూహో యః పదానాం కు తద్వాక్యమిలీ లక్షణం
'వాక్యం ద్వాఖ్యాం త్రిచతురై = పంచపట్స ప్తఖిశ్చ నా..
497
అష్టభిర్వా భవే తస్మాల్లక్షణం వ్యభిచారి తత్
ఏకప్రయోజనాభా వాదన్యథా వాక్యలక్షణమ్.
గుణో లంకారో రసో వాథ కదాచన
పడే వాక్యే చ వాక్యార్థే న హి శబ్దాత్మకో భవేత్.
ఆశ్రయాశ్రయి సంబంధో స భ వేచ్ఛబ్దయోః క్వచిత్
అథ తద్వ్యతి రేక శ్చేద్దోషాదిరి కథ్యతే.
ఛిన్నా ధికరణత్వేన సంబంధో న ఘటిష్యతే
ఆలో దోషాదయః కట్టే వ్యర్థాః స్యుః కల్పితా ఆపి.
498
499
500
501
దోషగుణాలంకారస్థితి యా జే.వసమాధానవిధానముల విశద
మొనరింపదలచి యిచట ఆక్షేప మునిపాదించుట నిట్లు గుర్తింపవలెను వర్ణము
స్వతః శుద్ధము. ఆ వర్ణమునకు దోష మేమి? గుణ మేమి? అమూర్త
మయిన వర్ణమునకు రసాశ్రయత్వ మెట్లువనన్న మగును? వర్ణము విభువు.
సర్వవ్యాప్తి. అది యొకచో నుండు ననుట యెట్లు కుదురును? అలంకార్య
నిశ్చయము లే నందువలన నలంకారము నుండదు.
దోషాదుల కాశ్రయము వర్ణమా? పదమా? వాక్యమా? అలంకార
మనునది యేమి? అది వర్ణమునకు యుక్తము కాదు కదా! పదమున దోషాదు&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>poq6yqsrhei6odvrcmilg95ksopws82</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/491</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250618</id>
    <revision>
      <id>611169</id>
      <timestamp>2026-11-07T13:34:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '428 భావప్రకాశనమ లుండు నందు రేని పద మన బెట్టిదో దాని స్వరూపమును నిరూపించవలెను. ఒక వర్ణము పద మగునా? రెండు వర్ణము లున్న పద మగునా? అనేక వర్ణను లున్ననే పద మన నలెనా? పదమునకు లక్షణ మేమ...'</comment>
      <origin>611169</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3964" sha1="37u4qhawbtkeagxf0sv3qz1lq9xnitf" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;428
భావప్రకాశనమ
లుండు నందు రేని పద మన బెట్టిదో దాని స్వరూపమును నిరూపించవలెను. ఒక
వర్ణము పద మగునా? రెండు వర్ణము లున్న పద మగునా? అనేక వర్ణను
లున్ననే పద మన నలెనా?
పదమునకు లక్షణ మేమి? ఏమేని లక్షణ మున్ననది యవ్యాః
దోషదుష్ట మగును. అతివ్యా ప్తిదోషముష్ట మేని యగును. “సుప్తిజనఁ
పదం&quot; అని వ్యాకరణ సూత్రము- సుబంతము తిజంతము పదమని కదా
ఇదియే పదల క్షణమా? సుబంతము నదము. తిజతము నదము, సుబంత
ములో తిఙంతత్వము లేదు. లిజంతములో సుబంతత్వము లేదు. సముచ్చయ
రూపమున సుబంత శిబంఠాత్మకముగా పద ముండదు. ఇక పదలక్షణ మేమి?
అతివ్యాప్యాదిదోషముల వలన లక్షణము వ్యభిచరిత మగుచున్నది.
పదమున వాక్యమున వాక్యార్థమున దోష మెట్టి స్వరూపమున
నుండును? పదాదిస్థానమున గుణముండు నందుని యా గుణ మే యాకార
మున నుండును? వాక్యమున దోషాదు లుండునందు లేని వాక్యలక్షణ మేమి?
“పదముల సమూహము వాక్యము” అని వాక్యలక్షణమా? రెండు పదము
లున్న వాక్య మగునా? మూడు నాలుగు పదములతో వాక్యము సిద్ధ మగునా?
ఐదు పదము లున్న వాక్యమా? షట ప్తనదములతో వాక్యము నిష్పన్న
మగునా? అష్టపదములున్న వాక్యమగునా? కాన వదలక్షణము కుదురలేదు.
అది వ్యభిచరిత మగుచున్నది. పదసమూహము వాక్య మను లక్షణము
యుక్తముగ లేదు. దాని వలన ప్రయోజనమును లేదు. కావున వాక్యలక్షణ
మును వేరుగా · జెప్పవలెను.
పదమున వాక్యమున వాక్యార్థమున దోషము గుణము అలంకారము:
రసము చెప్పుడు నుండనే యుండవు. దోషాదికము శబ్దాత్మకము కాదు. శ
ముల కెచ్చటను ఆశ్రయాశ్రయిభావ ముండదు. దోషాదికము శబ్దాత్మకను;
కాక తద్భిన్న మయినచో భిన్నాధికరణ మయినందున తత్సంబంధమే యువ
పన్నము కాదు. కావున దోషాదులు శబ్దమున కల్పితము అయినను వ్యర్థములే.
ఈ విధముగా నిచట ఆక్షేపార్థము గుర్తింప వలెను.
ఇతిబ్రువంతముద్దిశ్య తత్సంబంధో ఒ. థిధీయతే.
వక్తృసంబంధవళతః శట్టే దోషాది కల్పనా....
508&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>37u4qhawbtkeagxf0sv3qz1lq9xnitf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/492</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250619</id>
    <revision>
      <id>611170</id>
      <timestamp>2026-11-07T13:34:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'షధికారము దోషాదిర్వ క్తృధర్మః స్యాద్వక్త్రధీనతయాస్య హి స్వార్థే స్వవృత్యయోగ్యత్వం యేన శబ్దస్య దృశ్యతే. స దోష కథ్యతే వక్తృప్రయోగాధీన ఏవ స స్వార్థే స్వవృత్తియోగ్యత్వద్వ...'</comment>
      <origin>611170</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3353" sha1="6362kmw7j3zzafx0pky3agaqbue0uc6" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;షధికారము
దోషాదిర్వ క్తృధర్మః స్యాద్వక్త్రధీనతయాస్య హి
స్వార్థే స్వవృత్యయోగ్యత్వం యేన శబ్దస్య దృశ్యతే.
స దోష కథ్యతే వక్తృప్రయోగాధీన ఏవ స
స్వార్థే స్వవృత్తియోగ్యత్వద్వారా శబ్దస్య యద్భవేత్,
ప్రత్యాయ త్వసామర్థ్యసౌలభ్యం స గుణో భవేత్
వాచ్యాద్యతి యో యేన దృశ్యతే శబ్దహేతుక శి.
స ఏవార్థగుణో జ్ఞేయః త త్తదర్థేషు దృశ్యతే
యేఒర్థా ఇవాదిశబ్దానాం తేఇలంకారా ఇతి స్మృతాః.
ప్రయుంజతే తాన్కవయః శబ్దార్ణోభయరూపతః
కవి ప్రయోగచాతుర్యాత్స నీర వీరవద్రసః.
శబ్దార్థేషూపయు జ్యేత ప్రాయో వ్యంగ్యస్స సర్వదా
వన్డే గుణో న దోషో వా తే స్యాతాం పదవాక్యయోః.
రసాదయో ఒవి వాక్యాది ప్రబంధేషూపయోగినః
కవిసందర్భనకతో దృశ్యం తే య త్తక స్తతః.
తస్మాదమీ సక్తృధర్మా నైతే స్యుః శబ్దగోచరా!
వక్తుర్వినయోధీనం యచ్ఛద్దే దోషాధిరోపణమ్
తస్మాద్దోషాదయో వక్తృపరాధీనా న శబ్దగాః
తస్మాదలంకృతిగుణరసవత్కావ్యనిర్మితిః.
ధ్వనిరూపైన కర్తవ్యా నిర్దోషా కీర్తిసంపదే
పూర్వప్రఘట్టమున ఆజేపవిధానము సూచిత మయినది.
429
508
504
505
506
507
508
509
51C
511
పలుకు వాని నుద్దేశించి తత్సంబంధ మిచట నిరూపిత మగును. శబ్దమున దోషాది
కల్పనము వక్తృసంబంధవశమున సిద్ధము. దోషాదులు వక్తృధర్మములు, దోషా
దులు వక్త్రధీనములుగ నుండును. శబ్దము స్వార్థమున స్వవృత్త్యయోగ్య
మయినచో నది దోషమగును. అదియు వక్తృప్రయోగాధీనము. గుణ మీ విధ
ముగ భావనీయము. శబ్దమునకు స్వార్థమున స్వవృత్తి యోగ్యశాప్యాపార
ముగా ప్రత్యాయకత్వసామర్ధ్య సౌలభ్య ముండుట గుణ మగును. ఇట్టి గుణము&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>6362kmw7j3zzafx0pky3agaqbue0uc6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/493</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250620</id>
    <revision>
      <id>611171</id>
      <timestamp>2026-11-07T13:35:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '480 భావప్రకాశనము ఆయా నందు శబ్దహేతుక మయిన వాచ్యాద్య తిశయము గోచరించును. యర్థము లంబాయా యతిశయము భాసించును. దాని నప్పు, కరగుణ మందురు. ఇవాదిశబ్దములకు సంబంధించిన యర్థము అలంకారము అ...'</comment>
      <origin>611171</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3883" sha1="hcgwn69ec9ikhazvifx1ug3wvfghg7j" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;480
భావప్రకాశనము
ఆయా
నందు శబ్దహేతుక మయిన వాచ్యాద్య తిశయము గోచరించును.
యర్థము లంబాయా యతిశయము భాసించును. దాని నప్పు, కరగుణ మందురు.
ఇవాదిశబ్దములకు సంబంధించిన యర్థము అలంకారము అగునని పరిగణించిరి.
ఇట్లు దోషగుణాలంకారములు వక్తృధర్మములు వక్త్రధీనములుగ
నున్నవి. వీనిని కవులు శబ్దార్థోకయరూపముగ ప్రయోగించు చున్నారు. కవి
ప్రయోగచాతుర్యము వలన రసము నిర్మక రూపమున శర్దార్థములం దుపయుక్త
మగును. సామాన్యముగా సర్వదా యీ శనము వ్యంగ్యమే యగును.
వర్ణమున గుణ ముండదు. దోష ముండదు. పదవాళ్ళ క్యములందు
నా గుణదోషము లుండవు. వక్తృనిని వాధీనములుగనే యవీ యుండును.
వాక్యాది ప్రబంధముల రసాదులును కనిసందర్భవశమున నుపయోగు
లుగా నుండుట గోచరించుచునే యున్నది. కావుననే రసాదులు వ వక్తృధర్మ
ములు, శబ్దగోచరములు కావు, శబ్దమున దోషాధిరోవణము వక్తృవివధీనము
గనె యుండును. కావున దోషగుణాలంకారములు వక్తృనబాధీనము కాని
శబ్ధగతములు కావు.
ఇట్లున్న విషయమును సమగ్రముగ సమాకలన మొనరించి దోషరహిత
ముగా నలంకారసహితముగా గుణయుతముగా రసవత్కావ్యనిర్మాణ మొనరిం
చుట యుక్తము. అట్టి కావ్యనిర్మితి ధ్వని రూపముగనే యుండదగును. నిర్దోష
ముగ నుండవలెను. జట్లున్ననె కీర్తిసంపాదకమగును. ఇట్లా యంశ మాడేప
సమాధాన రూపమున నిరూపిత మయినది.
ధ్వనిర్ని రూప్యతేనవ్యంజక త్వేన చోదితః.
క్రమేణోచ్చార్యమాణేషు పర్ణేష్వర్థన్య వాచకః
అదిమః ఓం ద్వితీయః కిం తృతీయః కిం తఖాఒంతిమః.
ప్రత్యాయకత్వళ క్తిస్తు కస్మిన్నే శేషు దృశ్యతే
క్రమేణ క్రూయమాణత్వాద్వర్ణానాం నశ్వరత్వతః.
సముచ్చయేన వర్ణానాం వాచకత్వం న యుజ్యతే
సా పేదత్వాదాదిసుస్య స్వాత్థ వృత్తిర్న జాయతే.
మధ్యమానామపి స్వార్ధ ప్రతీ స్యాదనిశ్చయ
అంతిమ శ్చేదడై కస్య సంబంధో జి. నరకో భవేత్.
512
513
514
515
516&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>hcgwn69ec9ikhazvifx1ug3wvfghg7j</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/494</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250621</id>
    <revision>
      <id>611172</id>
      <timestamp>2026-11-07T13:35:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'షష్టాధికారము అర్థాసంస్పర్శి డై వాస్మాద్దేతో, శబ్దస్య నిశ్చితా 481 ధ్వనికావ్య ప్రశంస సూచిత మయినది. ధ్వని స్ఫోటరూపము ఈ వివ యమును నిశ్చయపరచుటకై పూర్వము వలె నా జే.పసమాధాలములు...'</comment>
      <origin>611172</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4179" sha1="jheo7txpvf5pen0bui6cqnwlmcplqp8" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;షష్టాధికారము
అర్థాసంస్పర్శి డై వాస్మాద్దేతో, శబ్దస్య నిశ్చితా
481
ధ్వనికావ్య ప్రశంస సూచిత మయినది. ధ్వని స్ఫోటరూపము ఈ వివ
యమును నిశ్చయపరచుటకై పూర్వము వలె నా జే.పసమాధాలములు స్వీకృతము
లయినవి. ముందుగా నా షేపసరణి నీట్లు గుర్తింప వలెను. వ్యంజకత్వపథమున
సూచిత మయిన ధ్వని యిచట నిరూపిత మగును. ఒక పదము నందలి వర్ణములు
క్రమముగా నుచ్చార్యమాణము లగుచుండగా నచట నర్థమునకు వాచక మగు
నది యేది? ఆదినువర్ణ మర్థమునకు వాచకమా? ద్వితీయ వర్ణము నాచకమా?
తృతీయమా? అంతిను వర్ణమా? ఇన్నిగా నున్న ౠ వర్ణములలోనే వర్ణము
సందర్థప్రత్యాయకళ యున్నది? వర్ణములు సముఖాయరూపమున నర్థము
నకు వాచకము లనుట యుక్తము కాదు. ఆ పదమునందలి వర్ణములు క్రమ
ముగా శ్రూయమాణము అగుచున్నవిశాని యేకకాలమున శ్రుతము అగుట లేదు.
రెండవవర్ణ ముచ్యర్యమాణ మగునప్పటికి మొదటి వర్ణము నశించుచున్నది.
శబ్దము రెండు క్షణముల యనంతర ముండదు. పదమున ముచ్చార్యమాణము
లగు వర్ణములు సాపేక్షము అయినందున 'మొదటి వర్ణమునకు స్వార్థమున వృత్తి
యుండు ననుట యుక్తము కాదు. మధ్యగతములుగా మన్న వర్ణములకును
స్వార్ధప్రతీతిలో సామర్థ్యముండు నన్న నిశ్చయములేదు. అంతిమ వర్ణ మే యర్థ
సమర్పక మగుననుటయు యుక్తము కాదు. అనేకవర్ణము లుండగా నొక
యంతిమ వర్ణమున కె సంబందమున్నదనుట యనర్థకము ఇట్టి విధముగా బరిశీ
లింపగా శబ్దమున కర్ధసంస్పర్శిత లేదని యె యనవలసి వచ్చుచున్నది. కావున
పదమున కరవాచకత యువపన్నముగ లేదు.
ఈ యాజే.పని రాసమునకు తరువాతి గ్రంథము సమర్థము. ఈ యంశ
మిదినరలో నిరూపితప్రాయమునను ప్రకృతాంశదార్థ్యాపాదమునకై పునర్ని
రూపణ మపేక్షితము.
మైనం మన్యస్వ! శబ్దస్య స్వార్థ సంస్పర్శత్వముచ్యతే.
అర్థప్రతీతిః శ్రోతౄణాం జొచ్చారాదనంతరం
జాయతే తస్య హేతుర్యః సో ర్థాపతీప్రమాణక1,
స వర్ణ వ్యతి రేకాత్మా కోఒ పి స్యాత్సోఒనీ చ ధ్వనిః
ధ్వనిః సామాన్యరూపః స్యాద్వరాః తద్వ్యక్తయః స్మృతాః.
517
518
51°&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>jheo7txpvf5pen0bui6cqnwlmcplqp8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/495</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250622</id>
    <revision>
      <id>611173</id>
      <timestamp>2026-11-07T13:35:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '432 స వర్ణవ్యంజనద్వారా తమర్థం వ్యంజయేక్స్ఫటం స ధ్వనిః స్ఫోట ఇత్యత్ర శాబ్దికై పరిభాష్యశే. ఇతం శబ్దార్థ సంబంధో ధ్వనికృద్భిర్నిరూపిత తదు కేస ప్రకారేణ సంజే సాదత్ర దర్శితః. భాన...'</comment>
      <origin>611173</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3813" sha1="r5yti4ea2ojge0wldr3nzquvurczppz" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;432
స వర్ణవ్యంజనద్వారా తమర్థం వ్యంజయేక్స్ఫటం
స ధ్వనిః స్ఫోట ఇత్యత్ర శాబ్దికై పరిభాష్యశే.
ఇతం శబ్దార్థ సంబంధో ధ్వనికృద్భిర్నిరూపిత
తదు కేస ప్రకారేణ సంజే సాదత్ర దర్శితః.
భానప్రశాశనము
520
521
ఇతి శ్రీశారదాతనయవిరచితే భావప్రకాకనే అర్థసంబంధతద్భేద
ప్రకారనిర్ణ యోనామ షష్ఠీఒధికారః సమాప్తః,
శబ్దమున కర్ణస్పర్శిత్వము లేదని తలప వలదు. శబ్దమునకు స్వార్థ
సంస్పర్శిత్వము కలదు. అది యిచట నిరూపిత మగును శబ్దము ముచ్చరించిన
-పిమ్మట శ్రోతల కర్ణప్రతీతి కలుగును. అట్లు ప్రతీతికలుగు సమటలో నర్థాపత్తి
ప్రమాణక నుయిన హేతువు కలదు. పదమును వినిస యనంతర మర్థప్రతీతి
కలుగుచున్నది కావున వేరొక విధముగా నా యర్థ ప్రతీతి యుపపన్నము కానం
దున నా శబ్దముననే యా యర్థప్రతీతి కలుగుచున్న దని నిశ్చయింప వలెను.
ఆ హేతువు వర్ణముల కన్న నతిరిక్తమయినదని గ్రహింప వలెను. అదియే ధ్వని.
-వర్ణము లందలి యాధ్వని సామాన్యరూపము. వర్ణము లా సామాన్యరూప
మున కాశ్రయరూపము లయిన వ్యక్తులు. అట్లు సామాన్యరూప మయిన
-యా ధ్వని వర్ణవ్యంజనద్వారమున నా యర్థమును స్ఫుటముగా వ్యంజన మొన
రించును. ఆ ధ్వనియె స్ఫోటము. ఇల్లీవిధముగా శాబ్దికులు పరిభాషించిరి.
ఆ పై యాకరణుల స్ఫోటవాదమును సాహిత్యకులు నంగీకరించిరి. ఇట్లీ శబ్దార్థ
సంబ ధమును ధ్వనికారులు నిరూపించిరి. ధ్వనికారు డయిన శ్రీ మదానంద
5. వర్ధనుడు నిరూపించిన ప్రకారమున సంక్షేపముగా నిచట నిదర్శిత మయినది.
ఆనందవర్ధన ధ్వన్యాలోకము సాహితీజగమున మూర్ధన్య మయిన గ్రంథము.
తదు క్తమార్గానుసారమున నిరూపణ మిందున్నందున నిది సముపాదేయగ్రంథ
మని భావము,
ఇది శ్రీ శారదాతనయ విరచితమైన భావప్రకాశమునందు భావాలోకమున
శబ్దార్థసంబంధ తద్భేద ప్రకార నిర్ణయ నువేడి
షష్ఠాధికారము,&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>r5yti4ea2ojge0wldr3nzquvurczppz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>భావప్రకాశనము/షష్ఠాధికారము</title>
    <ns>0</ns>
    <id>250623</id>
    <revision>
      <id>611174</id>
      <timestamp>2026-11-07T13:36:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>[[WP:AES|←]]Created page with '{{తలకట్టు  | శీర్షిక = [[../]]  | రచయిత =  	శారదాతనయ  | అనువాదం = జమ్ములమడక మాధవరామశర్మ (వ్యాఖ్యాత)  | విభాగము  = షష్ఠాధికారము  | ముందరి = [[../పంచమాధికారము/]]  | తదుపరి = [[../సప్తమాధికారము/]]  | వివరములు =...'</comment>
      <origin>611174</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="647" sha1="9ezn7vxp34h7wqovfjsfcab5amecis6" xml:space="preserve">{{తలకట్టు
 | శీర్షిక = [[../]]
 | రచయిత =  	శారదాతనయ
 | అనువాదం = జమ్ములమడక మాధవరామశర్మ (వ్యాఖ్యాత)
 | విభాగము  = షష్ఠాధికారము
 | ముందరి = [[../పంచమాధికారము/]]
 | తదుపరి = [[../సప్తమాధికారము/]]
 | వివరములు = 
 |సంవత్సరం = 1973
}}

&lt;pages index=&quot;భావప్రకాశనము.pdf&quot; from=341 to=495 /&gt;
[[వర్గం:అలంకారశాస్త్రములు]]</text>
      <sha1>9ezn7vxp34h7wqovfjsfcab5amecis6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/496</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250624</id>
    <revision>
      <id>611175</id>
      <timestamp>2026-11-07T13:37:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'సప్తమాధికారము నా ప్యేతివృత్త శరీరలక్ష ణాభిధానము నాట్యము ఈ యధికారమునకు నాట్యేతినృత్తశరీరక్షలణాభిధాన మని సొనుము కలదు. నాట్య నృత్య నృత్తముల స్వరూపము ప్రతిపాదించిన పిమ్మ...'</comment>
      <origin>611175</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3315" sha1="7uqlrmc9vjfkihvn49ugq7xn8ofn9n6" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;సప్తమాధికారము
నా ప్యేతివృత్త శరీరలక్ష ణాభిధానము
నాట్యము
ఈ యధికారమునకు నాట్యేతినృత్తశరీరక్షలణాభిధాన మని సొనుము
కలదు. నాట్య నృత్య నృత్తముల స్వరూపము ప్రతిపాదించిన పిమ్మట తత్సంబ
ద్ధముగా గేయనిరూపణ మావశ్యకము కాగా షట్రింశత్తత్త్వములను తెప్పి
సృష్టికథనమున శారదాతనయు డుత్సుకము పడెను. దేహోత్పత్తి నాద శ్రుతి
స్వర సముత్పత్తి నిరూపించెను. ఈ ప్రసంగమున సంగీతశాస్త్రవి శేషముల
నిరూపించుట యావశ్యక మయినది. ఉపక్రమించిన గేయస్వరూపము చెప్పి
విశేషముల నింకను తన శారదీయగ్రంథమున నుపసాదించుటను సూచించెను.
అనంతరము నటుని కర్తవ్యతానిరూపణము పూర్వాంగము నాంది సూత్ర
ధారుడు తద్విధులు ప్రతిపాదితము అయినవి. నాటక వస్తువు విభాగము పంచ
సంధులు ప్రయోజనములు ప్రసంగాగతము అయిన యితరవిశేషము లిందు
సాధికారముగా నిరూపితము అయినవి. నాట్యోచితము అయిన వివిధవిషయ
ముల వివేకమున కీ సప్తమాధికారము చక్కగా సహకరించును.
ఉక్తా రపా రసవ్యక్తి ర్నా ట్యేనై నేత్యు దీరితా
అవస్థానుకృతిర్నాట్యమితి సామాన్యలక్షణమ్,
రామాదికాదాత్మ్యాప త్తిర్న టే యా నాట్యముచ్యతే
రూపకం తద్భవేద్రూపం. దృశ్యత్వారేవకై రిదమ్.
రూపకత్వం తదారోపాత్కమలారోపవన్ముఖే
దశరై నేతి మునినా తద్భేదనియమః కృతః.
రసాశ్రయత్వమప్యు క్తం రసాదేరాశ్రయత్వతః
తదేవం దశధా భిన్నం వాక్యార్థాభినయాత్మకమ్.
ఈ సప్తమాధికారము నాట్యము నితివృత్తమును
నిచట నాట్యసామాన్యలక్షణము ప్రతిపాదిత మగును.
B(55)
1
2
8
నిరూపించునది కావున
రూపక నిర్వచనము&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>7uqlrmc9vjfkihvn49ugq7xn8ofn9n6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/497</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250625</id>
    <revision>
      <id>611176</id>
      <timestamp>2026-11-07T13:38:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* పాఠ్యం లేనిది */</comment>
      <origin>611176</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13" sha1="jrd8kg3tvmzhwj4n80k4xbgnqa9uxkx" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;0&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>jrd8kg3tvmzhwj4n80k4xbgnqa9uxkx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/498</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250626</id>
    <revision>
      <id>611177</id>
      <timestamp>2026-11-07T13:39:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* పాఠ్యం లేనిది */</comment>
      <origin>611177</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13" sha1="jrd8kg3tvmzhwj4n80k4xbgnqa9uxkx" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;0&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>jrd8kg3tvmzhwj4n80k4xbgnqa9uxkx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/499</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250627</id>
    <revision>
      <id>611178</id>
      <timestamp>2026-11-07T13:39:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '484 భావప్రశాశనము నిరుక్త మగును. దశరూపకము రసాయశ్రయ నుగుటయు ప్రతిపాదిత మగును. నాట్యసామాన్యలక్షణ మిట్లున్నది. ఇంతకు పూర్వాధికారములలో రసములు రసవ్య క్తి నిరూపితము అయినవి. అది న...'</comment>
      <origin>611178</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4830" sha1="tjs39bbr8ybolp5hevrwyksqy9pfext" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;484
భావప్రశాశనము
నిరుక్త మగును. దశరూపకము రసాయశ్రయ నుగుటయు ప్రతిపాదిత మగును.
నాట్యసామాన్యలక్షణ మిట్లున్నది. ఇంతకు పూర్వాధికారములలో రసములు
రసవ్య క్తి నిరూపితము అయినవి. అది నాట్యముననె యనియు ప్రతిపాదితము.
అనస్థానుకృతి నాట్య ముని నాట్యసామాన్యలక్షణము. కావ్యము నందు నిబం
ధించిన ధీరోదాత్తాదుల యవస్థావిశేషములను అనుకరించుట, చతుర్వేధాభినయ
ద్వారమున తాదాత్మ్యాపత్తి నాట్యము, వేషభూషాదులు అభినయ ప్రత్యధి
నయములు అలావసంలాపముల ద్వారమున ఆ యా పాత్రల ప్రతినియతము
అయిన యవస్థల యనుకరణ మొనరింసగా తాదాత్మ్యాపత్తి కలుగును. నట
దుష్యంతుల కభేదప్రతిపత్తి తెలుగును. ఇట్టి శాజాత్మ్యావత్తి నాట్యము,
సామాజికులకు నటునందు గలుగు శాలౌత్మా పత్తి నాట్యము కాగా నిదియే
రూప మని రూపక మని వ్యవహృశ మగుచున్నది. ఆ నాట్యమె ప్రేక్ష
కులచే దృశ్యమాన మగుటచే రూప మనదగియున్నది. నాట్యమనునది
కేవలను శ్రవ్యకావ్యము కాదు. రంగముస నఖినీతము నగును. దృశ్య మగును.
ప్రేక్షకులు దర్శింతురు. నీలాదిరూపము దృశ్యమాన మగుటచే రూప నుయి
నట్లు ఇదియు చదుర్గాహ్య మగుటచే రూపమగుచున్నది. ఈ నాట్యమును
రూపక మనియు నందుకు. రామాధ్యవస్థల యాకోపమున నుండుటచే నిది
రూపకము, ముఖము వందు కమలారోపము వలె నిది రూపకము. నాట్యము
రూపము రూపకము అను శబ్దత్రయము ఒకే యుద్ధమున ప్రవృత్తము అయినవి.
ఈ శబ్దత్రయమునకు ప్రసృత్తినిమిత్తభేద మిచట ప్రదర్శిత మయినది.
దశవిధ రూపతములు
ఇట్టి యీ నాట్యము పది విధములని భరతముని నాట్య వేదమున భేద
నియమ మొనరించెను. ఈ కాట్యము రసాదుల కాశ్రయముగా నున్నందున
రసాశ్రయ మరియు ననెను. రనములు నాశ్రయించియుండు నిధి దశప్రకారము.
&quot;దశదైవ” ఏవ కారము మార్చుటచే నవధారణము - నిశ్చయము గోచరించును.
ఇది పది విధములె కాని యిందు న్యూ బాధిక రీతులు లేవు. శుద్ధభేదములు
పదియె యని యనుట శుద్ధభేదాభిప్రాయమున నని గ్రహింపదగును. సంకీర్ణ
రూపముగ నాటిక కలదని కొంద తంగీకరింతురు. ఈ విషయమున నీ శారదా
తనయుని భావము విశదము కాగలదు. ఇట్లి నాట్యము దశవిధముల నున్నది.
ఇది నాక్యార్థాభినయాత్మకము. నాటకము - ప్రకరణము - భాణము - హ
నము - డిమము -
-
-
-
వ్యాయోగము సమవకారము వీథి అంకము - ఈ
హామృగము నని యాభేదములు. నీవి స్వరూపము విశదము కాగలదు.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>tjs39bbr8ybolp5hevrwyksqy9pfext</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/500</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250628</id>
    <revision>
      <id>611179</id>
      <timestamp>2026-11-07T13:39:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'సప్తమాథీకారము రసాశ్రయా యద్యస స్యుర్స్నాటికా-తోటకా దయః నాటకాదిస్వ థెకేషాను సర్భానాన్న తే పృథక్. నాటకే చ కంటే బాటీకాయాః పురాకనై క అంతర్భావః కృత స్తస్యాం తోటకస్యాపి దర్శిడ...'</comment>
      <origin>611179</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3556" sha1="o0sl52bjwn70z0t3i4nn94zcs7hmhle" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;సప్తమాథీకారము
రసాశ్రయా యద్యస స్యుర్స్నాటికా-తోటకా దయః
నాటకాదిస్వ థెకేషాను సర్భానాన్న తే పృథక్.
నాటకే చ కంటే బాటీకాయాః పురాకనై క
అంతర్భావః కృత స్తస్యాం తోటకస్యాపి దర్శిడు.
వా
నాటికాయా నాటకస్యాభేదః ప్రతరణస్య
పట్టకస్తాటకస్యైవ భేద ఉత్యనిధీయతే
తోటకస్యోన్యతే సద్భిరంతర్భావో ఒసి నాటకే
నాటకా దేశయం లేదో నాటికా రూపకం ఖవేత్.
నాటిళాప్రతిముత్వాచ్చ పట్టకో ఒ పి శథావిధః
నాటకే తోటక’స్యాంతర్భావాద్రూపకమేవ సు
దివ్యమానుష సంయోగస్తోటకం నాటకానుగం
నవాష్టన ప్రపంచాంకం దివ్యమానుష సంగమమ్,
తోటకం నామ తత్సాహుర్భేదో నాటక సంభవః
నృత్యభేదా భవేయు స్తే డోంబీ శ్రీగదికాదయః .
485
5
8
7
8
10
11
నాటిక తోటకము మొదలగునని కొన్ని రసాశ్రయములుగ నె
యున్నవి. వాటిని నేరుగా పరిగణింప నవసరము లేదు. వానికి నాటకాదులలో
సంతర్భావము చెప్పనగును. వానిని వేరుగా పరిగణి వ నక్కరలేదు. పురాతనులు
కొందరు నాటకమునను ప్రకరణమునను నాటిక కంతర్భావము నిరూపించిరి.
తోటకమునకు నాటిక యం దంతర్భావము:గీకరించిరి. నాటికకు నాటకమునకు
భేదము లేదు. నాటికకు ప్రకరణమునకు భేదము లేదు. పట్టక మనునది తోటక
భేదమె యనిరి. తోటకమనకును నాటకమున సంతర్భావమును కొంద రంగీకరిం
చిరి. నాటిక నాటకాదుల భేదము. కావున వాటికయు రూపక మె యగును.
పట్టక మనునదియు నాటికా ప్రతిమము; నాటికాసదృశము. కావున వేరుగా పరిగ
ణింపనక్కఱ లేదు. పట్టకమును రూపక మగును. నాటకమున తోటక మంతర్భ
వించును గావున నదియు రూపకమే. దివ్యమాను షసంయోగమున్న తోటకము
నాటకానుగతమె యగును. తొమ్మిది యెనిమిది ఏడు అయిదు అంకము
లుండుట దివ్యమాన షసంగమ ముందుట తోటక మనిరి. ఇట్టి తోటకము&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>o0sl52bjwn70z0t3i4nn94zcs7hmhle</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/501</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250629</id>
    <revision>
      <id>611180</id>
      <timestamp>2026-11-07T13:39:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '488 భావ ప్రకాశనము నాటక సంభవమయిన భేదము. ఇక జోంబి శ్రీగణితము మొదలగునవి నృత్య భేదము అగును. నృత్యభేదస్వరూపనిరూపణాత్మక మయిన నవమాధికారమున దోంబీ శ్రీ గదితాదుల స్వరూపము నిరూపితము...'</comment>
      <origin>611180</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3669" sha1="bh211xxh8zps1bg16k67wv6yswd2trw" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;488
భావ ప్రకాశనము
నాటక సంభవమయిన భేదము. ఇక జోంబి శ్రీగణితము మొదలగునవి నృత్య
భేదము అగును. నృత్యభేదస్వరూపనిరూపణాత్మక మయిన నవమాధికారమున
దోంబీ శ్రీ గదితాదుల స్వరూపము నిరూపితము కాగలదు. అష్టమాధికారమున
దశరూపకముల లక్షణము లక్షితము కాగలదు.
వాక్యార్థపదార్థాభినయములు
యద్యద్రసాత్మకం త త్తద్వాక్యార్థాభినయాత్మకం
యద్యద్భానాశ్రయం త త్తత్పదార్థాభినయాత్మకమ్.
నృత్యం భావాశ్రయం నృత్తం రసాశ్రయముదాహృతం
నృత్యనృత్తవిభాగళ్ళ బహుభిర్బహుధోదితః.
తద్ద్వయం నాటకాదీనాం భూయసా హ్యుపకారకం
నృత్యనృతవిభాగస్తు సరస్తాత్క థయి:వ్యతే.
పూర్వరంగే నాటకాదా వుపయోగో ఒత్ర దృశ్యతే
12
13
14
ఏది యేది రసాత్మకమో యది యది వాక్యార్థాభినయాత్మకము,
ఏది యేది కావాశ్రయమో యది యది పదార్థాభివయాత్మకము. నృత్యము
భావాశ్రయముని, నృత్తము రసాశ్రయమని ప్రతిపాదిత మయినది. నృత్యనృత్త
విభాగము ననేకు లనేకవిధముల నిరూపించిరి. గృత్యములు రెండుకు
నాటకాదుల కధికముగా నుపకరించునవి గును. నృత్యనృత్తవిభాగము
ననంతరాధికారములలో నిరూపింతుము. నాటకాదుల పూర్వరంగములో నృత్య
నృత్తముల యుపయోగము గోచరించు చున్నది.
నాటకాద్యుపయోగో ఒర్ర గాయకానాం ప్రదర్శ్యతే.
నృత్తం గీతం చ వాద్యం చ నాటకాద్యుపకారకం
గేయం ప్రాణాః ప్రయోగస్య సర్వం నా గేయముచ్యతే.
గేయసాధ్యం హి ధర్మార్థకామ మోక్ష చతుష్టయం
తస్మాద్దేయనముత్పత్తిః సంజే
వేరాత్ర కథ్యతే.
15
16
17
నాటకాదులలో గానము యొక్క యువయోగ మున్నది. అది
యిం దుపక్రాంత మగుచున్నది. ఇచట గాయకులకు సంబంధించిన నాటకాద్యుప
యోగము ప్రదర్శిత మగును. నృత్తము గీతము వాద్యము నను మూడును
- నాటకాదులలో సుపకారకములు. గేయము ప్రయోగమునకు ప్రాణము,&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>bh211xxh8zps1bg16k67wv6yswd2trw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/502</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250630</id>
    <revision>
      <id>611181</id>
      <timestamp>2026-11-07T13:39:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'సప్తమాధికారము 487 ప్రయోగము సర్వము 'గేయ మనుటయు సముచితము. ధర్మార్థకామ మోక్ష చతుష్టయము గేయసాధ్యము. కావున సంక్షేపముగా గేయసముత్పత్తి యిచట ప్రతిపాదిత మగును. ఇచటి గేయనిరూపణ ప్రతి...'</comment>
      <origin>611181</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3060" sha1="2i30enuyr25rp0mqcmvpuyigk7s0j14" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;సప్తమాధికారము
487
ప్రయోగము సర్వము 'గేయ మనుటయు సముచితము. ధర్మార్థకామ మోక్ష
చతుష్టయము గేయసాధ్యము. కావున సంక్షేపముగా గేయసముత్పత్తి
యిచట ప్రతిపాదిత మగును.
ఇచటి గేయనిరూపణ ప్రతిజ్ఞానుకూలముగా కాశ్మీర వాద్వైతమున
ప్రత్యభిజ్ఞాసంప్రదాయమున స్పందనాదు లంగీకరించు షత్త్రింశత్త శ్వములు
సృష్టి ప్రాణిసముత్పత్తి ప్రాణవిభాగము నాడీరితి నాదవర్ణోత్పత్తి స్వరసంపత్తి
రాగోత్పత్తి గీతిసముత్పత్తి సర్వ మాధ్యాత్మికముగా ప్రతిపాదిత మగును.
సహృదయపాఠకులు సావధానముగా నీ గేయాధికారమును సమ్యగ్భావ
మొనరించుట సముచితము.
సృష్టికథనము
ఇహ తత్త్వాని షట్రింశత్ - శివః శ క్తి ః సదాశివః
ఈశ్వరః శుద్ధవిద్యేతి కుద్దాన్యేకాని పంచ చ
మాయా కాలో ఒథ నియతిః కలా విద్యా తతః పరం
రాగః పురుష ఏఠాని శుద్ధశుద్ధాని సప్త వై.
తతః ప్రకృతిరేతస్యాః ప్రకృతేస్తు గుణత్రయం
గుణత్రయేపి భిద్యం రూపనామక్రియాః సదా.
18
19
20
ఈ సంప్రదాయమునందు షత్త్రింశత్తత్వములు కలవు. స్వకీయ
కార్యము నందు ధర్మము నందు స్వసమానవస్తువు నందు వ్యాపకముగా నుండు
పదార్థమును తత్త్వ మందురు. అవి ముప్పడియారు.
౧. శివ - శక్తి - సదాశివ ఈశ్వర శుద్ధవిద్య
౨. మాయ
-
-
కల - విద్య - రాగ -
8. ప్రకృతి - బుద్ధి అహంకార
-
x
- కాల - నియతి - పురుష
2
మన
.
9. శ్రోత్ర - త్వక్ - చదుః - జిహ్వ - ఘ్రాణ
1. వాక్ పాణి - పాద - సాయు - ఉపస్థ
శబ్ద స్పర్శ రూప రస
-
-
గంధ
2. ఆకాశ - నాయు - వహ్ని - జల భూమి&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>2i30enuyr25rp0mqcmvpuyigk7s0j14</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/503</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250631</id>
    <revision>
      <id>611182</id>
      <timestamp>2026-11-07T13:40:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '489 భావప్రకాశ సము ఈ తత్త్వము లిచట ఏడు వర్గములుగా విభక్తములై యున్నవి. మొదటి యయిదు శివాదులు శుద్ధతత్త్వము అని, తరువాత నున్న మాయాది పురుషాంతము లేడు తత్వములు శుద్ధాభుద్ధిశ త్వ...'</comment>
      <origin>611182</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4017" sha1="tpe76202vxdpavv0ab520fvdujeyoby" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;489
భావప్రకాశ
సము
ఈ తత్త్వము లిచట ఏడు వర్గములుగా విభక్తములై యున్నవి.
మొదటి యయిదు శివాదులు శుద్ధతత్త్వము అని, తరువాత నున్న మాయాది
పురుషాంతము లేడు తత్వములు శుద్ధాభుద్ధిశ త్వము అని వ్యవహారసం కేత
మున్నది. పురుషావంతరము ప్రకృతి కలిగినది. ప్రకృతివలన గుణత్రయ ముద
యించినది. గుణత్రయము నందును నిత్యము రూపనామక్రియలు భిన్న భిన్న
ములుగా మండును.
ఈదృగ్విలక్షణాం శక్తిం యదా సంక్రమతే శ్రీమాన్
ప్రొజ్ఞ కైజస నిశ్వత్వ భేదత్రయ మథాన్వగాత్.
ప్రధానమన యోర్వ్యాప్తం ప్రాజ్ఞ ఏకో ఒన్యవస్తుని
శిష్ట స్వం సంపూర్ణ కృష్ణ మేషాం ప్రవర్తనమ్.
జనః న
వస్తధా భిన్నో బుద్ధి గర్వ ఖ వాయుభిః
వహ్యంభః లిఖిలైతే కార్యకారణమూ ర్తయః.
ఏశేషాం సమనాయాత్తు విశ్వ ఆనీచ్చ తన్మయః
స్కోపి త్రైవిధ్యమన్విచ్ఛన్విరాట్పురుష, ఈశ్వరః.
బీజత్రయేణ భిన్నః స్యాత్సోమసూర్యాగ్నిరూపిణా
స రుద్రో-పేంద్ర నిద్మోత్థ గుణత్రయ విభేదినా.
విశ్వ్యా పార్టీ వేయిండే ప్రాణినో భూతమూర్తయ
చతుష్ప్రకాక సంఖన్నా నశ్వరాస్తు ప్రజణ్ణి రే
8.
21
22
28
24
25
26
పురుషు డిట్టి విలక్షణ మన శక్తి సంక్రమము కలవాడు కాగా ప్రాజ్ఞు
డని పై జను డని విశ్వు దాని ప్రభేదత్రయము పొందు వాడగును. ఇచట
సూత్రప్రాయముగా నున్న సృష్టితత్త్వము నీ విధముగా గ్రహింపవలెను. సృష్టి
క్రమమునందు తమః సర్గము మొదటిది. తమ సర్గ మనుట ప్రకృతి యని
భావము. ఈ ప్రకృతి :ర్గము నుండి మహత్సర్గ ముదయించినది; ఇది రెండవది.
మహత్సర్గమునుండి త్రివిధమయిన అహంకారసర్గము కలిగినది; ఇది మూడవది.
దీనినుండి పంచతన్మాశ్రము లనదగిన శబ్దస్పర్శ రూపరసగంధములు సూక్ష్మ
భూతము లుదయించినవి. పంచతన్మాత్రలలో పంచజ్ఞానశక్తులు పంచక్రియా
శక్తులు కలవు. జ్ఞానశక్తులు వ్యష్టి వేసమున జ్ఞానేంద్రియములను గలుగ
జేయును. సమష్టి వేషమున అంతఃకరణమును గలుగజేయును. క్రియాశక్తులును&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>tpe76202vxdpavv0ab520fvdujeyoby</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/504</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250632</id>
    <revision>
      <id>611183</id>
      <timestamp>2026-11-07T13:40:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'సప్తమాధికారము 488 వ్యష్టి వేషమున కర్మేంద్రియములను, సమష్టి నేషమున ప్రాణమును గలుగ జేయును. ధర్మిగానున్న శబ్దాను లాకాశాదిభూతములను గలుగజేయుచున్న పనుట వస్తుస్థితి. వ్యష్టి రూప...'</comment>
      <origin>611183</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4253" sha1="ro9dvq4n30it1l7m6tvrudlhpav1dyj" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;సప్తమాధికారము
488
వ్యష్టి వేషమున కర్మేంద్రియములను, సమష్టి నేషమున ప్రాణమును గలుగ జేయును.
ధర్మిగానున్న శబ్దాను లాకాశాదిభూతములను గలుగజేయుచున్న పనుట వస్తుస్థితి.
వ్యష్టి రూపముగా నున్న స్టూలోపాధులతో గూడ కొనిన చైతన్యము
విశ్వ పదమునను, సూక్ష్మోపాధులతో నున్న చైతన్యము తైజు పదమునను,
కారణోపాధులతో నున్న చైతన్యము ప్రాజ్ఞ పదమునను వ్యవహృత
మగుచున్నది. సమష్టి రూపమున నున్న స్థలములతో సున్న చైత
న్యము వైశ్వానర పదమునను, సూక్ష్మములతో నుండునది హిరణ్యగర్భ
పదమునను, కారణముల నుండు చైతన్యము ఈశ్వర పదమునకు వ్యవహృత ముగు
చున్నది. అంతఃకరణ కారణోపహితు డయిన పరమాత్మ హిరణ్యగర్భుడని,
ప్రాణకారణోపహితుడు సూత్రాత్మయని. అవిభక్త ప్రాణాంతఃకరణోపహితు
డంతర్యామి యని యందురు. ఈ మూవురు బ్రహ్మ విష్ణు రుద్ర పదములతో
వ్యవహరింపదగియున్నారు. నిశ్వాదులు జాగ్రదాఢ్యవస్థలకు, వైశ్వానరాదులు
సృష్టిస్థితిసంహారములకు సంబంధించి యుందుకు.
ప్రాజ్ఞాదులలో ప్రాజ్ఞుడు ప్రధానుడు. డైజను డసంపూర్ణుడు.
జులతో ప్రాజ్ఞు ననుగతుడుగా నుండును. వీరి నర్తన మిట్లున్నది.
తైజసుడు సప్తభేదముల ముండును. బుధ్యహంకారము పంచభూతములు
మొత్తమేడు రూపములు. ఈ సప్తతు కార్యకారణ మూర్తులతో నున్నవి.
వీని సముదాయమున విశ్వుడు తన్మయుడుగా నున్నాడు. విరాట్పురుషు
డయిన ఈశ్వరుడు త్రైవిధ్య మనుసరించి సోమ సూర్య - అగ్ని రూపములు
కలవాడయినాడు. గుణత్రయవిభేదము కల బీజశ్రయమున రుద్ర విష్ణు బ్రహ్మ
వ్యవహారము కలవాడయినాడు. ఈ పార్థినాండమునకు విశ్వ మని పేరు. ఇందు
ప్రాణులు పంచభూతమయమూర్తులుగా ముందుకు జరాయుజ-స్వేదజ
అండజ - ఉద్భిజ్జ రూపము న నశ్వరు నియించిరి. (ఇంక నిచటి వివేకవిస్తర
మును నా అభినవదర్శనమున జూడ నగును.)
జీవత్వ మేషామపరం ప్రతి భేదమియాత్ప్రభుః
కాల ప్రేరిత యోర్వాయుద్ధంపత్యోః సంగమాన్మిథః.
పౌరుషీం ప్రాకృతీం శ క్తిం శుక్లళోణితరూపిణీం
వాయుద్వయేన సహితం గర్భాశయముపానయేత్.
-
27
28&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ro9dvq4n30it1l7m6tvrudlhpav1dyj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/505</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250633</id>
    <revision>
      <id>611184</id>
      <timestamp>2026-11-07T13:40:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '440 అనాదయళ్ళ క్షేత్రజ్ఞా బహనః కర్మభానితాః సంతి కాలర్థిన శేషాః కశ్చిక్కాలేన చోరితః . గర్భాశయం స్వయం ఫిత్రో॥ మలాక్యాం సహ సంవిత్ తత్ర నిత్యో భవేద్వాయుః ప్రాణాపానాత్మకః స్వయమ...'</comment>
      <origin>611184</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3927" sha1="8dqxrs7ijypv7ndyto60fwcplu2rszs" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;440
అనాదయళ్ళ క్షేత్రజ్ఞా బహనః కర్మభానితాః
సంతి కాలర్థిన శేషాః కశ్చిక్కాలేన చోరితః .
గర్భాశయం స్వయం ఫిత్రో॥ మలాక్యాం సహ సంవిత్
తత్ర నిత్యో భవేద్వాయుః ప్రాణాపానాత్మకః స్వయమ్.
గుణభూతాత్మకే బీజే కారణార్థసమన్వితే
సర్వవ్యాప్త పరా శక్తిః అస్మిన్ క్షేత్రజ్ఞ మియాత్.
భావప్రకాశనము
29
80
81
పార్థివాండము నందు నాలుగు విధముల నశ్వర ప్రాణు లుదయింతు
రనుట సూచిత మంు వది. పురుషు డీ నాల గుభేదముల ననుసరించి జీవత్వము
పొందు వాడగును. కాలప్రేరితులై దంపతులు పరస్పరము సంగమ మొనరిం
పగా వాయువు శుక్ల ళోణితాత్మకమయి:న పొరుషశక్తిని ప్రాకృతశక్తిని వాయు
ద్వయసహితముగా ప్రాణాపానరూప మయిన వాయుద్వయసహితముగా
గర్భాశయము చేర్చును. అనాదిగా నున్న క్షేత్రజ్ఞ లనేకులు కర్మణావితులై
కాల న పేక్షించువారుగా నుండగా నొక క్షేత్రజ్ఞుడు - జీవుడు కాలచోదితుడై
గర్భాశయము చేరును. తన కర్మపాకమున తానే పితరుల మలములతో గూడు
కొని గర్భాశయము చేరును. అచట గర్భాశయమునందు ప్రాణాపానాత్మక
మున వాయువు నిత్య ముండును. కారణార్థసమన్విత మయిన గుణభూతా
తబీజమునందు సర్వవ్యాప్త మయిన పరాశక్తి క్షేత్రజ్ఞత్వము పొంది
యుండును ఇట్లు క్షేత్రజ్ఞునకు గర్భాశయప్రవేశము భావనీయము ·
ద్వాఖ్యాం త్రయాణాం వ్యక్తిః స్యాత్తిభ్యో భవతి పంచకం
పంచర్యః పంచకానాం కు చతుష్కం ప్రతిపద్యతే.
31
శుక్లార్త వౌ ద్వయం తత్ర త్రితయం తు గుణత్రయం
భూతాని శ్రవణాదీని శబ్దవాగాది పంచకమ్.
భాషణాదీని వాక్యాదీ చతుష్టయముదాహృతం
తత్సంశయప్రమాతృత్వనిశ్చయానుభ వార్ధకృత్.
ఈదృగ్విలక్షణో జంతుర్జరాయుగ్రస్తదేహవాన్
కాలపాకేన పూర్ణాంగో జాయ లేఒయమవాఙ్ముఖః,
82
88
84
85
రెండింటిచే మూడింటి కభివ్యక్తి కలుగును. మూడింటిచే నయిదింటి
కావిర్భావము కలుగును. అయిదింటికే పంచకముల చతుష్కమును పొందువా&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>8dqxrs7ijypv7ndyto60fwcplu2rszs</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/506</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250634</id>
    <revision>
      <id>611185</id>
      <timestamp>2026-11-07T13:40:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'సప్తమాధికారము పంచకము అనగా 441 డగును. ఇట్లది సాంకేతిక భాషగా నున్నది. దీని యర్థనివేచన మనంతర శ్లోకమున నున్నది. రెండు - ద్వయము అనగా స్త్రీపురుషుల శుక్ల కోణిత ములు. మూడుత్రికయ మనగ...'</comment>
      <origin>611185</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3846" sha1="6sohhh1jq3qnghpeaxex8v4qrfitgt7" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;సప్తమాధికారము
పంచకము అనగా
441
డగును. ఇట్లది సాంకేతిక భాషగా నున్నది. దీని యర్థనివేచన మనంతర
శ్లోకమున నున్నది. రెండు - ద్వయము అనగా స్త్రీపురుషుల శుక్ల కోణిత
ములు. మూడుత్రికయ మనగా గుణత్రయము _ స్ప త్వరజస్తమోగుణములు.
అకాశవాయువహ్ని జలభూము లన్న పంచ
భూతములు; శ్రవణాదులన దగు శ్రీ తత్వక్ చతుః జిహ్వ ఘ్రాణములు, శబ్ద
వాగాదిపంచక ముచేసూ చితములగు శబ్దస్పర్శ రూపరసగంధములు, వాక్పాణి
పాదపాయుఉపస్థలు గ్రాహ్యములు.
స్త్రీపురుషులు శుక్ల శోణితములచే సశ్వరజస్తమోగుణముల యఖి
వ్యక్తికలుగును. ఆ గుణత్రయము వలన శ్రోత్రాదీపంచకము, నాగాది పంచ
కము, శబ్దాదిపంచకము, ఆకాశాదిపంచకము గలుగును. ఇట్లు శివాది
భూన్యంతప స్త్రీంశ త్తత్వముల యావిర్భావము సరిగ్రాహ్యము.
గర్భాశయగతుడై యున్న జీవుడు విలక్షణస్వభావుడు, జరాయు
గ్రస్త మయిన దేహమున నుండి కాలపాకమున పూర్ణాంగుడై యీతడు వాఙ్ము
ఖుడై జన్మించుచున్నాడు.
పణ్ణవత్యంగులాయామం సర్వేషాం చ శరీరిణామ్
శరీరం తస్య మధ్యః స్యాదాధారు కందసంజ్ఞ ఈ.
వలయత్రితయాగారః సోమసూర్యాగ్ని మండలై *
వహ్నేః శిఖా తస్య మధ్యే నీపాంతః కేసరాకృతిః.
పరాప్రకృతి రేషా స్యాదంబి కేత్యప రే విదుః
బహి స్తిర్యక్చరన్వాయుః కరీరాంతః శివాజ్ఞయా.
ప్రాణాదిభేదాత్సంచాత్మా శరీరం వ్యాప్య తిష్ఠతి
యేన ప్రాణితి సర్వశ్చ స ప్రాణో మూర్ధని స్థితః.
జవాయు మయిన దేహవర్ణన మీట నున్నది.
88
87
88
89
ఆ శరీ
సర్వశరీరధారులకును
శరీరము పణ్ణవతి - తొంబదియారంగులముల పొడవుతో నుండును.
రముయొక్క మధ్యగ మాధారము. దానికి కంద మని పేరు. సోమ
మండలము సూర్యను డలము అగ్నిమండలమునను మూడు వలయముల యాకార
ముతో నది యుండును. ఆ కందము యొక్క మధ్యభాగమునందు నీపాంతః
కేసరాకృతి కలిగిన వహ్ని శిఖ యున్నది. ఇది పరాప్రకృతి, అంబిక యని
B (56)&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>6sohhh1jq3qnghpeaxex8v4qrfitgt7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/507</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250635</id>
    <revision>
      <id>611186</id>
      <timestamp>2026-11-07T13:40:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '442 భావప్రకాశనము భేదమున కొంద రందురు. శరీరాంతర్భాగమున వెలుపల నడ్డముగా వాయువు శివాజ్ఞను సారమున సంచరించుచున్నది. ప్రాణాపాన వ్యానోదానసమాన వాయువు పంచాత్మకమై శరీరమున వ్యాపించ...'</comment>
      <origin>611186</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4057" sha1="nt61otc4jwyplyp70lg5cz5vqc81ef3" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;442
భావప్రకాశనము
భేదమున
కొంద రందురు. శరీరాంతర్భాగమున వెలుపల నడ్డముగా వాయువు శివాజ్ఞను
సారమున సంచరించుచున్నది. ప్రాణాపాన వ్యానోదానసమాన
వాయువు పంచాత్మకమై శరీరమున వ్యాపించియున్నది. దేహమున ప్రాణవాయు
వట్లుండుటచే సందరు జీవించుచున్నారు. ఆ ప్రాణము మూర్ధమున నున్నది.
ఉరకంఠచరో బుద్ధిహృదయేంద్రియచి త్తద్భక్
వన మనథూర నిశ్వాసాంతు ప్రవేశకృత్,
ఉర, స్థానము
దానస్య నాసా నాభిగలాంశ్చ రేత్
వాక్రనృత్తిప్రయత్నోరాబలవర్ణ స్మృతి పద్య.
వ్యానో బహిఃస్థితః కృత్స్న దేహచారీ మహాజన
గత్యవ క్షేపణో క్షేపని మేషో స్మేషణాదికృత్
ప్రాయః సర్వాః క్రియాః తస్మిన్ ప్రతిబద్ధాః
సమానోఒగ్ని సమీపస్థః కోష్టే చరతి సర్వదా.
అన్నం గృష్ణాతి పచతి ని వేచయతి ముంచతి
అపానోఒసొనగః శ్రోణిల స్తిమేధోక గోచరః.
శుక్లా ర్తన శక్ళన్నూత గర్భనిష్కామణ క్రియః
శరీరిణాం
40
41
42
48
44
ఆ ప్రాణవాయు వురఃకంఠములందు సంచరించునదై బుద్ధి హృద
యేంద్రియ చిత్తములను ధారణము చేయును. ఉమ్మివేయుట దగ్గుట కక్కుట
నిశ్వసించుట మ్రింగుటలను గలుగ జేయును. ఉదానవాయువున కురము
స్థానము, నాప నాభి గలముల సంచరించును. వాక్రవృత్తి కలిగించును. శరీర
బల ముత్సాహము సంపాదించును. వర్ణస్మృతి నాపాదించును. వ్యానవాయువు
బహిస్పంచారమున నుండును. సర్వశరీరము సంచరించును. మహాజవమున
నుండును. గతి యవడేపణము ఉత్డేవము నిమేషము ఉన్మేషము మొదలగు
వానిని గలుగ జేయును. దేహధారుల సర్వక్రియలు వ్యాన వాయువు నందు ప్రతి
- బద్ధములై యున్నవి. సమానవాయువు కోపాగ్ని సమీపమున నున్నదై సర్వదా
సంచరించును. తిను నన్నము గ్రహించును. తిన్న యన్నము పక్వ మొనరించును.
వివేచన మొనరించును. విడనాడును. అపానవాయు నపానము - గుదము ముడ్డి
యందుండును. సిఱుదు లందుండును. పొత్తికడుపు నందుండును. మేడ్రము-
శిశ్నము నందుండును. ఊరువులందు సంచరించును. పురుషుల శుక్లమును స్త్రీ&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>nt61otc4jwyplyp70lg5cz5vqc81ef3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/508</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250636</id>
    <revision>
      <id>611187</id>
      <timestamp>2026-11-07T13:41:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'సప్తమాధికారము 448 యా_ర్తవమును మలమును మూత్రమును గర్భనిష్క్రమణమును సంపాదించును, ఇట్లు శరీరధారుల శరీరమున ప్రాణాదుల విభాగమును స్థానములను కర్మలను గుర్తింప వలెను. నాడీవ్యవస్థ...'</comment>
      <origin>611187</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3780" sha1="74rp80zatttzzdl2jglsgusklsa78tt" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;సప్తమాధికారము
448
యా_ర్తవమును మలమును మూత్రమును గర్భనిష్క్రమణమును సంపాదించును,
ఇట్లు శరీరధారుల శరీరమున ప్రాణాదుల విభాగమును స్థానములను కర్మలను
గుర్తింప వలెను.
నాడీవ్యవస్థ
హృదయగతమ. గా పరివిధము అగు స్థూలనాడు ఉన్నవి. వాని కేడు
వందల భేదములు కలవు. ఇవి సూక్ష్మనాడులు.
దళ జీవనధామాని శిరోరసన బంధనమ్.
కంఠోష్ఠహృదయం నాభిః వన్తిః శుక్లో గుదౌజనీ
దశ స్థూలరా? హృక్సాస్తాః సర్వాస్సర్వతో వపుః.
రసాత్మకం వహంత్యోజ స్తన్నిఇద్ధం హి చేష్టితం
భేద్యంచే తా స్తతః సపళతాన్యాసాల భవంతి తు.
45
46
47
హృదయగతముగా పది స్థూలములయిన నాడు లున్నవి. అవి జీవ
నాడులు. జీవనస్థానములు. శిరస్సు నాలుక కంఠము ఓష్ఠము హృదయము నాభి
పొత్తికడుపు శుక్లము గుదము ఓజస్సుల ననుసరించి యుండును. ఆ నాడులు
హృదయగతము సర్వ దేహమును రసాత్మకముగ వహించునవి యగుచున్నవి.
ఓజస్సు చేష్టితము తన్నా డీనిబద్ధము. హృదయము నందున్న దళనాడులు సప్తశత
సంఖ్యగా నూరుచున్నవి. వ్యాపించుచున్నవి.
సిరాజాలధరా నామ తి ప్రశ్చాత్యంతరాశ్రయాః
ఇడా చ పింగలా చేతి సుషుమ్నా చేతి నామతః,
సుషుమ్నా మధ్యమా నాడీ శిఖాం వహ్నేః సమాశ్రితా
శిఖాప్రాణేన సంసృష్టా సదాభ్యాం అకతే స్ఫుటమ్.
48
49
అభ్యంత రాశ్రయము అయిన మూడు నాడులు నాడీ సమూహమును
ధరించి యున్నవి. ఇడానాడి పింగలానాడి సుషుమ్నానాడి యని వాని పేరులు.
సుషుమ్న యనునది ఇడాపింగలో నాడీ మధ్యగతముగా నున్నది. వహ్ని శిఖ
నాశ్రయించి యా నాడి యున్నది. ప్రాణసంసృష్టమయిన యా వహ్నిశిఖ
&quot;నాదము&quot; అని వ్యవహారము కల దయినది. ఇట్లు మానవదేహమున నాద
ముత్పన్న మగుచున్నది. ఈ నాధమున వర్ణము లావిర్భవించురీతి భావనీయము.
సుషుమ్నార్తనై వోర్ధ్యం యాతి వ్యోమాంబుజావధి
యోగినాం నాదరూ వేణ స్వానుభూతివిధాయినీ.
50&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>74rp80zatttzzdl2jglsgusklsa78tt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/509</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250637</id>
    <revision>
      <id>611188</id>
      <timestamp>2026-11-07T13:41:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '444 ఇత రేషాం కలారూపాన్వర్ణా'న్విసృజతి క్రమాత్ నాదః శ్రుతిసముత్పత్తిః శ్రుతిభ్యః స్వరసంభవః. నాడీథ్యః శ్రుతిసంభూతిః నాడీనా స్థానముచ్యతే స్థానానీ సర్వవర్ణానాం సప్త వ్యక్త...'</comment>
      <origin>611188</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3738" sha1="27uk363lwnbxrrekqgsrocpw7ci55xw" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;444
ఇత రేషాం కలారూపాన్వర్ణా'న్విసృజతి క్రమాత్
నాదః శ్రుతిసముత్పత్తిః శ్రుతిభ్యః స్వరసంభవః.
నాడీథ్యః శ్రుతిసంభూతిః నాడీనా స్థానముచ్యతే
స్థానానీ సర్వవర్ణానాం సప్త వ్యక్తికరాణి తు.
భావప్రకాశనము
51
52
ప్రాణసంభూత మయిన వహ్నిశిఖ సుషుమ్నా మార్గమున సూర్ధ్వ
గమన మొనరించును. వ్యోమాంబుజము-సహస్రారకమలము వఱకు గమనము
చేయును. యోగుల కది వాదరూపమున స్వానుభవము సంపాదించును. ఇతర
మానవులకు క్రమముగా కలరూపము అయిన వర్ణములను సృజించును. వాదము
శ్రుతికి సముత్పత్తిస్థానము. శ్రుతుల వలన స్వరము లుదయించును. నియతము
అయిన నాడుల వలన శ్రుతు లుదయించును. ఆనాడుల స్థానము నిరూపితము
కాగలదు. సప్తసంఖ్యాకము అయిన స్థానములు సర్వవర్ణ ములకు వ్యక్తి సంపాదక
ములు.
కంఠతాల్వోష్ఠమూర్గానో దంఠాళ్చేతి పృథక్పృథక్
ఏకం స్యాత్కంఠతాలుఖ్యాం కంఠోష్ఠాభ్యామథాపరమ్.
దంతోష్ణజిహ్వాస్థానానాం సంభవాః స్యుః పృథక్పృథక్
చతస్రో జత్రుబంధీన్యో నాడ్యః కంఠముపాశ్రితాః.
తాలుమూలస్య బంధన్య స్త్రీస్రసవవస్థితాః
ఓష్ఠ యోరుభయోర్నాడ్యా బంధిన్యౌ ద్వే వ్యవస్థితే.
చతస్రో మూర్ధబంధిన్యో నాద్యో బ్రహ్మవదాశ్రయాః
నాడ్యశ్చతస్ర స్తిష్ఠంతి దంతానాబధ్య సర్వతః .
కంఠణాల్వోరంతరా స్యుః వాద్యస్తిస్రస్సుసంగతాః
కంఠోష్ఠయోర్డ్వే బంధివ్యౌ వాడ్యౌ వశైవ శిష్ఠతః,
ఏవం ద్వావింశతిర్నాడ్యో మధ్యనాడ్యాం హృది స్థితాః
58
54
55
56
57
కంఠము తాలువు ఓష్ఠము మూర్ధ దంతములు అనునవి వేరు వేరుగ
స్వర వర్ణ వ్యక్తి సంపాదక స్థానములు. కంఠతాలు సంయుక్త మొకస్థానము.
కంఠోష్ఠనంయుక్త మన్యస్థానము. ఇట్లేడు స్థానములు స్వగ వర్ణ వ్యక్తి
సంపాదక
ములుగా నున్నవి. దంతము ఓష్ఠము జిహ్వ అను స్థానములకు వేరు వేరుగా సంత&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>27uk363lwnbxrrekqgsrocpw7ci55xw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/510</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250638</id>
    <revision>
      <id>611189</id>
      <timestamp>2026-11-07T13:41:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'సప్తమాధికారము j 445 నము లయిన నాలుగు నాడు: మూపుల యొక్క సంధియెముక కనుజం ధముగా కంఠము నా శ్రయించి యున్నవి తాలమూల బ ధమున మూడునాడు అచటనె యున్నవి. ఓష్ఠములు రెండింటికి రెండు బంధిలీనా...'</comment>
      <origin>611189</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3246" sha1="5ll1sfurg10tdqpfzwzqnnzdo7tptva" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;సప్తమాధికారము
j
445
నము లయిన నాలుగు నాడు: మూపుల యొక్క సంధియెముక కనుజం ధముగా
కంఠము నా శ్రయించి యున్నవి తాలమూల బ ధమున మూడునాడు అచటనె
యున్నవి. ఓష్ఠములు రెండింటికి రెండు బంధిలీనాడులు వ్యవస్థితములై యున్నవి.
మూర్ధబంధినీ నాడులు నాలుగు గలవు. అవి బ్రహ్మపదమును సహస్రారము
నాశ్రయించి యున్నవి. దంతముల నంతట ననుబంధించి నాలుగు నాడులున్నవి.
కఠశాల వుల మధ్యబాగమున మూడు నాడులు సుసంగతములై యున్నవి. కలతో
ష్టములలో రెండు బంధినీనాడులు కలవు. ఇట్లరువది రెండు నాడులు హృదయ
మున మధ్యనాడి యం దనుగతములై యున్నవి.
౧. కంఠాశ్రిత జత్రుబంధినీ నాడులు
౨. శాలుమూలాశ్రితములు
ఓష్ఠబంధినీనాడులు
౪. మూర్ధనాడులు
౫. దంత సంబంధములు
౬. కంఠతాలుసమాశ్రయములు
B
B
2.
కంతోష్ణ సంబంధములు
మొత్తము.
ఇట్లే యిరువది రెండు నాడులు వ్య క్తి సంపాదకములు.
స్వర్ణోత్పత్తి
యుగపన్మరు దాహత్యా నాదస్తాను ప్రవేశ్యతి.
త్రుటికాలమితాః స్యుస్తు క్రురయః శ్రుతిగోచరాః
యదూర్ధ్వం హృదయ గ్రంథేః కపాలఫలకాదధః.
ప్రాణాశ్చరంతి తత్రైకా న్యజ్యంతే శ్రుతయః పృథక్
వ్యక్తిస్థా నేషు వర్ణానాం స్వర సంజ్ఞా భవంతి తాః.
కంఠే పజ్జతి యో నాదః స షడ్జః స్యాచ్చతుశ్రుతిః
ఋషభస్త్రీశ్రుతిః తాలు మూలే తస్య త్రిసంభవాత్,
శద్దో గౌస్తాం బిభ్రదోష్ఠి గాంధారో ద్వి శ్రుతిర్భవేత్
మూర్ధమధ్యస్థితో నాదో మధ్యమః స్యాచ్చతుః శ్రుతిః,
పంచభిర్ణాయతే దంతతాలుకం తోష్ణ మూర్ధభః
చతుశ్రుతిః పంచమః స్యాద్దంతపంక్తి సమాశ్రయః .
58
59
60
30
81
82
69
68&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>5ll1sfurg10tdqpfzwzqnnzdo7tptva</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/511</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250639</id>
    <revision>
      <id>611190</id>
      <timestamp>2026-11-07T13:41:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'నాడో నిషణ్ణు కంఠోషే సమాదో ద్వశ్రుతి ఎవేర్. స్వర్యసూ ఉతయా శతక్సానేషు మరువాహ స్వరసంజ్ఞాం లకంటే వర్తన్నా సుపురస్కృతాః, భాషప్రతాశనము 64 85 ఒకే సమయమున గాలి తాకుడుచే వాద మాచాడుబం...'</comment>
      <origin>611190</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3975" sha1="hvgrp13kyabni7fn7sa0po6m03xmtkp" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;నాడో నిషణ్ణు కంఠోషే సమాదో ద్వశ్రుతి ఎవేర్.
స్వర్యసూ ఉతయా శతక్సానేషు మరువాహ
స్వరసంజ్ఞాం లకంటే
వర్తన్నా సుపురస్కృతాః,
భాషప్రతాశనము
64
85
ఒకే సమయమున గాలి తాకుడుచే వాద మాచాడుబందు ప్రవేశించును.
అప్పట శ్రుతులు శ్రుటికాల మితములై శ్రుతిగోచరము లగును. హృదయ
గ్రంథికి పైగా కపాలఫలాకమునకు క్రిందుగా ప్రాణములు సంచరించును గావున
నచట శ్రుతులు వేరువేరు?&quot; థానించును. వర్ణములు వ్యక్తి స్థానములలో నవి
స్వరసంజ్ఞ కల నగుచున్నని. కంఠమున వక్త మను
నాధము షడ్జము. అది
చతుఃశ్రుతికము. శాల మూలమున త్రిసంభవమునంచున సచనిని స్వరము ఋష
భము త్రిశ్రుతికము. ఓష్ఠమున సంభృత మగు శోధము గాంధారము ద్వేశ్రుతి
కము. మూర్ధమధ్యస్థితి మయిన నాదము మధ్యమము చతుశ్రుతికము, దంత
పంక్తి సమాశ్రయమున నాదము పంచమము, ఇది చతుః శ్రుతికము. దంత శాలు
కంఠోష్ఠ మూర్ధములను నయిదు స్థానములు నీది యుదయించును. కంఠతాలుధృత
మయిన నాదము దైవతము ఇది త్రిశ్రుతిళము. కంఠోష్ఠమున నిషణ్ణమై
యుండు నారము నిషాదము ద్వితికము. ఆ యా స్థానములలో మరుదాహతి
వలన నివి స్వర్యమాణములు కావున తత్తన్నామవురస్కృతములై స్వర సంజ్ఞ
పొందినవి.
5 స ప్రధాతువులు
ససస్థానములలో సపన్వరములు సముత్పన్నము లగుట నాని
. స్వరూప మింతవరకు ప్రతిపాదిత మయినది. స్వరోత్పత్తి విషయమున సన్యభావ
ములను గలవు. అనియు సమాదర శ్రములు. వాని స్వరూప వివేచనము
కూడ స్వరోపాసనానుసంధానముల కుపయోగించును. స్వరములు ధాతూత్ప
న్నములని కొందరి మతము. ఆ మతమిచట నిరూపిత మగును.
అన్యే ధాతుభ్య ఉత్పన్నా! స్వరాఇత్యేవ జానతే
ధాతపః స ప్త భూజానాననః సప్తాగ్నయః స్థితాః.
కేచిదగ్నయ ఇత్యేవం కేచిదూష్మేతి మన్వతే
త్వగసృజ్మాంస మేధోఒ స్థిమజ్ఞాశుక్లాని ధాతనః,
ధమన్యః స్యుశ్చతుర్వింశ దరవన్నాభి మాశ్రితాః.
శరీరమనుగృష్ణాృతి తా' సర్వా హ్యత్ర సర్వతః
66
87
88&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>hvgrp13kyabni7fn7sa0po6m03xmtkp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/512</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250640</id>
    <revision>
      <id>611191</id>
      <timestamp>2026-11-07T13:42:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'సప్తమాధికారము తాసూర్ధ్వ మేకా మూర్ధాను ఏక్కాదు కోష్టమాశ్రితా ఓజాంసి స_ప్రభాతూనాం సరయంత్యంత రా నీతా. ఉరస్యో భానుసన్యోఒ పీఠ్యే ప్రాహుశాగ్రయ ఆయుర్వేలే కశ్స్వరూపం త్రిప్రక...'</comment>
      <origin>611191</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4048" sha1="lozvm2afpukii3151ozl9nfo0nypn7l" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;సప్తమాధికారము
తాసూర్ధ్వ మేకా మూర్ధాను ఏక్కాదు కోష్టమాశ్రితా
ఓజాంసి స_ప్రభాతూనాం సరయంత్యంత రా నీతా.
ఉరస్యో భానుసన్యోఒ పీఠ్యే ప్రాహుశాగ్రయ
ఆయుర్వేలే కశ్స్వరూపం త్రిప్రకారముదాహృతమ్.
చతస్రః శుక్ల వర్ధవ్యస్తాస్తు కందిసమాశ్రయాం
తిస్రో ధమన్యో వర్ధన్యో మజ్జాయా వాలిన శ్రీకాకు
అర్జీని పర్ణయంత్యా ద్వే ధమన్యౌ హృదయం శ్రితే
కంఠే చరస్రో సర్ధన్యో ధనున్యో మేదసం శ్రితాః
చతస్రో మాంసవర్ధశ్యో ధమస్య సాయిమూర్తిగా
మూర్ధ్ని తిస్రోసుసర్ధన్యో ధమన్యో = ధోముఖాశ్రితా:.
ధ్రువోర్మధ్యే ధమన్యౌ ద్వే త్వగ్వర్ధ న్యౌ వ్యవస్థలే
667
89
70
71
72
78
కొందరు ధాతువుల వలన స్వరముల సముత్పన్నము అయినవనియె
గుర్తింతురు. సర్వప్రాణణకు శరీరమున స ప్రధాతువులు కలవు. దేహమున
సప్తాగ్నులు గలవు. కొందరు నాని నగ్ను అందుకు. కొందరూష్మ యందురు.
త్వక్కు -అసృక్ -మాంస—మేదస్సు - అస్థి స జ్జ రుక్లము అనునని యేడును శరీ
రము నందుండు ఛాశువులు దేహమున విడువరి నాలుగు ధమనులు కలవు.
అవి చక్రవు టాకులవలె నాభి నాశ్రయించి యున్నవి. అవి యన్నియు నంతట
శరీరము ననుగ్రహించునవిగా నున్నవి..
ఆ ధనునులతో నొకటి యూర్ధ్వముగా శిరఃపర్యంత మఖివ్యాప్తమై
యున్నది. మరి యొక? యధఃకోష్ఠము నాశ్రయించి యున్నది. ఇది సస్త
ధాతువులు యోజస్సులను వృద్ధి పొందింప చేయుండై దేహమున నున్నది.
ఉరస్సంజాత మయిన ధాతు నొకటి కలదని మరి హృదయాశ్రయముగా నుండు
నని కొందరందురు. ఆయుర్వేదమునందు ధమనుల స్వరూపము మూడు ప్రకా
రముల నున్న దని నిరూపిక మయినది. శుక్లవర్ధనీధనములు నాలుగు. అని
కందము నాశ్రయించి యున్నవి మజ్జానర్ధనీరంను మూడు. అవి నాభిననుస
రించి యున్నవి. అభివర్ధనీధమనుల రెండు. అవి హృదయా క్రయములు.
మేదోవర్ధనీధమున్ను. మేదస్సు నాశ్రయించి యుండునవి నాలుగు. అవి కంఠశ్రిత
ములు. మాంసవర్ధనీధనులు నాలుగు. అవి తాలు మూలగశములు. అసృగ్వర్ధనీధమ&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>lozvm2afpukii3151ozl9nfo0nypn7l</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/513</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250641</id>
    <revision>
      <id>611192</id>
      <timestamp>2026-11-07T13:42:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '448 భావప్రకాశనము నులు మూడు. అవి యధోముఖములై మూర్దాశ్రితములుగా నున్నవి. త్వగ్వర్ధనీ ధమనుల రెండు. అవి భ్రూమధ్యమున వ్యవస్థితములై యున్నవి. శ్రుతులు దనా రాకాశమధ్యస్థ సహస్రదలశోభ...'</comment>
      <origin>611192</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3838" sha1="oe22scy1kg2sljaas1c31se264lrj78" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;448
భావప్రకాశనము
నులు మూడు. అవి యధోముఖములై మూర్దాశ్రితములుగా నున్నవి. త్వగ్వర్ధనీ
ధమనుల రెండు. అవి భ్రూమధ్యమున వ్యవస్థితములై యున్నవి.
శ్రుతులు
దనా రాకాశమధ్యస్థ సహస్రదలశోభితే.
నిస్ఫురత్కేసరాక్లిష్టక ర్ణికే వంకతోచలే
నివాతదీపనత్సాయీ సోమసూర్యాగ్నిమండలే,
ఆత్మా నిస్సంగ ఏవై కః సాక్షీ సర్వస్య కర్మణం
74
75
76
దహరాకాశ మధ్యగత మయిన సహస్రదల శోభిత మయిన, వికసించిన
సమయిన పంకజము యొక్క మధ్యభాగమున నిహతదీపము వలె
నిశ్చలముగా స్థిరముగా నిస్సంగ మగు ఆత్మయున్నది. ఆది యొకటియె
యున్నది. అది సర్వకర్మసాక్షిగా నున్నది. సోమసూర్యాగ్ని మండలాత్మక
మయిన హృదయపద్మమున సర్వసాక్షిగా ఆశ్మ యుండునని గ్రహింపవలెను.
తస్య స్వామీతి సంకల్పో మన ఆఖ్యాం లభేక సః.
విషయేధ్యం ప్రయత్నేన మన ఆత్మాఒ రిశిష్ఠతి
మనోఒధితిష్ఠతి ప్రాణపూర్వాన్ పంచసమీరణాన్.
శే రాశూన్వ్యాస్య ధమనీముఖేభ్య స్తోత్ర సంభవాన్'
'అగ్నీత్ప్రజ్వలయంత్యేవ లేభ్యో నాదః ప్రవర్తతే.
ధనునీనామ నేకత్వాత్ ధ్వనయ్య స్యురనేక ధా
ధ్వనయః శ్రుతిసుజ్ఞం ఓం తు లభంతే తత్ర తత్ర చ.
2.
77
78
79
ఆ యాత్మకు &quot;బహుస్యాం&quot; బహువిధముల నగుదు నను సంకల్ప
ముదయి పగా &quot;మనః&quot; అను సంజ్ఞ కలిగినది. అప్పుడు విషయముల నుండి విడి
పడిన మనస్సును ఆత్మ యధిష్ఠించి యుండును. ఆ మనస్సు ప్రాణాపానాది
పంచవాయువుల నధిష్ఠించును. ఆ వాయువులు ధాతువులను వ్యాపించి యుండి
ధమనీముఖముల నుండి యుత్పన్నము అయిన యగ్నులను ప్రజ్వలి ప జేయును.
ధమనుల నుండి నాదము ప్రవృత్తమగును. ధమను అనేక విధములు కావున
ధ్వను లనేకవిధముల ను డును. ఆ యా స్థలములందు ధ్వనులు శ్రుతిసంజ్ఞను
పొందును. ఇట్టిది శ్రుతుల యుత్పత్తివిధము,
శ్రుతిసంఖ్యా2 పీ తశ్రత్య ధ&amp; నీసంఖ్యయా భవేత్
ఉదా తళ్ళానుదా త్తశ్చ స్వరిత ప్రచయానికి..
80&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>oe22scy1kg2sljaas1c31se264lrj78</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/514</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250642</id>
    <revision>
      <id>611193</id>
      <timestamp>2026-11-07T13:42:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'సప్తమాధికారము ఆఖ్యాం ప్రళయ త తర్సానాశ్రయః క్రమాత్ 448 ఆ యా స్థలము లందున్న ధమనీసంధ్యానుసారముగా శ్రుతిసంఖ్య యుండును. శ్రుతు భాయా స్థానముల నా రాశ్రయించినపై క్రమముగా ఉదా త్తమ...'</comment>
      <origin>611193</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4034" sha1="0vd6xrgai5d8a9pau78cvo3x888k2ew" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;సప్తమాధికారము
ఆఖ్యాం
ప్రళయ త తర్సానాశ్రయః క్రమాత్
448
ఆ యా స్థలము లందున్న ధమనీసంధ్యానుసారముగా శ్రుతిసంఖ్య
యుండును. శ్రుతు భాయా స్థానముల
నా
రాశ్రయించినపై క్రమముగా ఉదా
త్తము అనుదాత్తము స్వరితము ప్రచయ మను పేరు ధరించును. ఇక శుక్లాడి
ధాతువుల వలన షడ్డాదిస్వణము లుదయించుట నిరూపిత మగును. ఆ యా
ధాతుస్థానములందు స్వరముల స్థితి యుండుటయు నిరూపితము కావలెను.
షడ్డాదిస్వరములు
శుక్ల ధాత్వగ్నిజో నాదః స్వరః షడ్జ, చతుశ్రుతి?,
మజ్జా ధాత్వగ్నిజో నాదో ఋషభః త్రిశ్రుతిస్వర
ఆస్థిధాత్వగ్నిజో నాదో గాంధారో ద్విశ్రుతిస్వరః.
మేదోధాత్వగ్నిజో నాదో మధ్యమః స్యాచ్చతుఃశ్రుతిః
మాంసధాత్వగ్నిజో వాళ్ల సంచను స్యాచ్చతుఃశ్రుతిః.
రక్తధాత్వగ్నిజో నాద! త్రిశ్రుతి
శైవశస్వరు
శ్వగ్ధాతువహ్నిడో నాదో నిషాదో ద్వీశ్రుతిస్వరం.
81
82
88
84
శుక్ల ధాత్వగ్ని జన్యనుగు నాదము షడ్జస్వరము-వ. షడ్జమున నాలుగు
శ్రుతులున్నవి. మజ్జాధాత్వగ్ని జన్య మయిన నాదము ఋషభస్వరము -
8. ఇందు మూడు శ్రుతులున్నవి. అస్థిధాత్వగ్నిజన్య నాదము గాంధార
స్వరము -గ. ఇది ద్విశ్రుతిస్వరము, మేదోధాత్వగ్ని జస్య నాదము మధ్యమ
స్వరము - ము. ఇది చతుశ్రుతికము. మాంసధాత్వగ్నిజన్య నాదము పంచమ
స్వరము - వ. ఇది చతుః శ్రుతికము. రక్తధాశ్వగ్ని జవ్యనాదముడై వతస్వరము - ధ.
ఇది త్రిశ్రుతి. ము. శ్వగ్ధాత్వగ్ని జన్యనాదము నిషాదస్వరము - ని. ఇది ద్విశ్రు
తికము.
ఆధారగః శుక్రధాతుగ్మజ్జాధాతుస్తు నాభిగ
హృదాక్రయో ఒస్థిధాతుః స్యాన్మేదోధాతుస్తు కంఠగః.
మాంసధాతుస్తాలుమూలే రక్తధాతుస్తు మూర్ధగ
భ్రూమద్యగః స్యాత్త్వతు క్రమాదేవం స్థితాః స్వర్యా.
85
86
శుక్రధాతువు మానవుని మూలాధారస్థానగతమై యున్నది. మజ్జా
ధాతువు నాభిగతము, అస్థిధాతువు హృదయాశ్రయము. మేదోధాతువు కండ
గతము. మాంసధాతువు తాలుమూలము నందున్నది. రక్తధాతువు మూర్ధ
B (57)&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>0vd6xrgai5d8a9pau78cvo3x888k2ew</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/515</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250643</id>
    <revision>
      <id>611194</id>
      <timestamp>2026-11-07T13:42:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '450 భావప్రకాశనము గతము. త్వగ్ధాతువు భ్రూమధ్యగతము క్రమముగా స్వరము లిట్లు నియతస్థితిక ములై యున్నవి. శుక్లస్యావరణం మజ్జా తదాహరణమస్థి చ అస్థ్నామావరణం మేదో మాంసం తస్యావృతి భవే...'</comment>
      <origin>611194</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3518" sha1="6u8if34ek6lgxzqyhu3tvzu76lowib1" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;450
భావప్రకాశనము
గతము. త్వగ్ధాతువు భ్రూమధ్యగతము క్రమముగా స్వరము లిట్లు నియతస్థితిక
ములై యున్నవి.
శుక్లస్యావరణం మజ్జా తదాహరణమస్థి చ
అస్థ్నామావరణం మేదో మాంసం తస్యావృతి భవేత్.
మాంసావరణ మస్రం స్యాత్వక్చాస్రావరణం భవేత్
తస్మాత్వజ్ఞః స్వరస్తారో మందః స్యాత్ శుక్లజ స్వరః.
పవముచ్పైష్ట్వనీచై ద్వభావ స్తేషాం విలోక్యతాం
శ్రుతీనాం చ స్వరాణాం చ స్థితి రేషాం స్వభావతః.
స్వర్యమాణతయా త ఉత్సానేషు మరుదాహత్యే
స్వరసంజ్ఞాం లభంతే తే త త్తత్ షడ్డాదినామఖీ.
87
88
89
90
స్వరములలో మంద్రశారాది భేదములు కలుగుటలో హేతు విచట
నిరూపిత నుగును. శుక్లమునకు మజ్జ యావరణముగా నున్నది. మజ్జి కావరణ
మష్ఠి. ఆస్థుల కావరణము మేదస్సు. మాంసము మేదస్సున కావరణ. అగ్రము
మాంసావరణము. త్వక్కు అస్త్రమున కావరణము. ఇట్లుండగా త్వక్సంజాత మయిన
స్వరము తారముగా నుండును. శుక్ల జన్యమగు స్వరము మందముగా నుండును.
స్వరము కష్టమును నీచైష్ట్వమును సమాలోచన మొనరింపదగును.
శ్రుతులకు స్వరములకు నిట్లు స్థితి స్వభావజముగా నున్నది.
ఆ యా స్థానము
లందు వాయ్వాఘాతము వలన స్వర్యమాణము లగుటచే స్వరము అయినవి .
ఆ యా షడ్జాదినామములతో నవి వ్యవహృతము లగుచున్నవి.
గ్రామములు, మూర్ఛనలు
ధ్వనేర్వినణవశతో గ్రామభేదప్రకల్పనా
వివతయైన రాగాణాం మూర్ఛనా తాన కల్పనా.
మధ్యమస్వరతో నాదో యో నిర్వర్తి
తుమీహితః
స ఏవ మధ్యమ గ్రామః పదగ్రామో యథాస్థితః.
త్రిచతుశ్రుతికా మధ్యగ్రామే పంచమవతా
అంత్యాదిక్రమయోగేన వ్యత్యయాత్సప్తమూర్ఛనా!.
గ్రామ యోరుభయోస్తానశ్రయే తాః సప్త సప్త చ
శాసత్రయే ద్వాదశ స్వరైర్ధ్వాదశ మూర్ఛనాః.
91
92
93
94&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>6u8if34ek6lgxzqyhu3tvzu76lowib1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/516</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250644</id>
    <revision>
      <id>611195</id>
      <timestamp>2026-11-07T13:42:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'సప్తమాధికారము గతాగతీర్వితన్వంతి తేన తాూ స్తిర్యగాయతాః శ్రుతయో గానకాలేఒత్ర సంయోగైక్యం భజంతి తా, 461 95 గ్రామములు మూర్ఛలను వాని స్వరూప మిచట నున్నది. ధ్వని వివజ్ఞానశమున గ్రామ...'</comment>
      <origin>611195</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4711" sha1="5pl4w0sw2jt1cl0u4uh70i4yxumyqbb" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;సప్తమాధికారము
గతాగతీర్వితన్వంతి తేన తాూ స్తిర్యగాయతాః
శ్రుతయో గానకాలేఒత్ర సంయోగైక్యం భజంతి తా,
461
95
గ్రామములు మూర్ఛలను వాని స్వరూప మిచట నున్నది. ధ్వని
వివజ్ఞానశమున గ్రామముల భేదకల్పన సిద్ధమయినది. వివాద వలననే రాగముల
మూర్ఛనలు సిద్ధము లగుచున్నవి. తానముల కల్పనము సిద్ధమయినది. మధ్యము
స్వరారంభముగా నాదము నిర్వర్తించదలచినచో మధ్యమ గ్రామమని, షడ్జక్వరా
రంభముగా నాదనిర్వర్తన మిష్ట మయినచో పడ్జగ్రామమని వ్యవహారము కలుగు
చున్నది. మధ్యమ గ్రామమునందు పంచమస్వరము త్రిశ్రుతికము, ధైవతస్వరము
చతుశ్రుతికము నగును. అంత్యావిశ్రమ యోగమున వ్యత్యయము వలన సప్త
మూర్ఛనలు గలుగును. షడ్జ మధ్యమ గ్రామము లందును తానశ్రయము
నందుకు మూర్ఛనలు సప్త సప్త సంఖ్యాకములుగా గలుగును. తానత్రయము
నందు ద్వాదశ స్వరములచే ద్వాదశమూర్ఛనలు గలుగును, కావున తిర్యగాయ
తము అయిన శ్రుతులు గతాగతుల నొనరించును. గాన కాలమున సంయోగైశ్య
మును పొందును. ఇట్టిది యిచట శబ్దార్థము.
సంగీతశాస్త్ర సంప్రదాయసిద్ధము అయిన
సాంకేతికపదము లిచట
ప్రయుక్తము. అయినవి. వాని స్వరూపార్ధముల నీ విధముగా గ్రహింప వచ్చును.
క్రుతి స్వరము—గ్రామము-మూర్ఛన తానము రాగము అనునవి యిచట నుప
యుక్తము అయినవి. శ్రుతివదము నాధార శ్రుతి యను నర్థమున గ్రహింప వలెను.
శ్రుతులు తగిన విధమున నున్నచో 'శ్రుతిబద్ధ సంగీతము&quot; అందురు. శ్రుతి
స్వరావయనము. ప్రథమశ్రవణమున హ్రస్వమాత్రకముగా వినదగినది. ఒకశబ్దము
వినునపుడు మొదట వినబడు సూక్ష్మభాగము శ్రుతి యగును. శ్రుతియే దీర్ఘ
దీర్ఘమై &quot;స్వరము&quot; అగును. స్వరసప్తకము ప్రసిద్ధము. సప్తస్వరము లందు
శ్వావింశతి ౨.౨ శ్రుతులుండును. శ్రుతి యనంతరమున ననురణనాత్మకముగా
నుండు శబ్దము స్వర నుందురు. ఒకే శబ్దమున వాహశిచే గలుగు శబ్దము ధారా
క్రమమున నుత్పన్నమై క్రమముననే లీననుగును. ఈ విధానము ననురణన
మందురు. అనురణసము స్వరమునకు ముఖ్యస్వరూపము. అనురణనమున స్వరము
లందలి శ్రుతు అవకాసింపగలవు. శ్రుతిస్వరములకు భేదమును ప్రాచీనులు నిశ్చ
రెండు మూడు నాలుగు శ్రుతుల వలన స్వరము లుదయించుటను
నాట్య వేదము చెప్పినది. ఒక శ్రుతి వలస స్వర ముదయింపదు.
ఒక శ్రుతి
యించిరి.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>5pl4w0sw2jt1cl0u4uh70i4yxumyqbb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/517</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250645</id>
    <revision>
      <id>611196</id>
      <timestamp>2026-11-07T13:44:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '452 భావప్రకాశనము &quot;స్వరం అకత్వము కలదికాజాలను. స్వరమున అనుణనమును గుదురదు, శ్రుతి స్వరావయవమును గాకపోవును. స్వరమె యగును. అది శాస్త్రవిద్దము., ఇరువది రెండు శ్రుతులకు నిరువది రెండ...'</comment>
      <origin>611196</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4438" sha1="ogtp63ox3lrpetjfsbg3oxm50qywwip" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;452
భావప్రకాశనము
&quot;స్వరం అకత్వము కలదికాజాలను. స్వరమున అనుణనమును గుదురదు,
శ్రుతి స్వరావయవమును గాకపోవును. స్వరమె యగును. అది శాస్త్రవిద్దము.,
ఇరువది రెండు శ్రుతులకు నిరువది రెండు నామమున్నవి. ముర్వ
మంద-ఛందోవతి—దయా స్థితి - రంజని కతిక - రౌద్రి - క్రోధ- పత్రిక - ప్రసారిణి-ప్రీతి—
మార్జని—&amp;తి-ర _క్త- సందీపని ఆ లాఏని మద ని రోహిణి-ఎమ్య సగ్ర - జోభిణి.
గ్రామశబ్దము సమూహవాచి. కుటుంబము లోని వారంద రేకముగ
నుండి మర్యాదాపాలన మొనరించునట్లు సంవాదిస్వరము లొక సమూహముగా
మండుట గ్రామ మందురు. ఇందు శ్రుతుల వ్యవస్థ రూపమున మండును.
గ్రామములు పడ్జగ్రామమని, మధ్యమ గ్రామమని, గాంధార గ్రామమని మూడు
విధములు. గాంధార గ్రామ మణి తార కృతిమంద్రము నయినంపోసిన భరతుడు
నిరూపింపలేదు. షడ్జమధ్య గ్రామములనే భరతుడు చెప్పెను. కొందరు గాంధార
గ్రామ జాత రాగముల నుపదేశించిరి. యజ్ఞముల కుపయోగించు రాగములను
నారదుడు నిరూపించెను. లౌకిక ప్రయోజనమునను గొన్ని యుండునని వాన్య
దేవు డనెను. లౌకిక వినోదములలో రాగవినియోగమును ఆప్రశస్తమని
కొందరు భావించిరి. గాంధార గ్రామము స్వర్గమున నున్నదని నారదు డనెను.
ఆ యా స్వరముల శ్రుతు లీ విధమున నుండును.
B
షడ్జ 4.
ఋషభ 8. గాంధార 2.
4. పంచమ 4.
ధైవత 8. నిషాద 8. మొత్తము స్వరములు 7. శ్రుతులు 22.
షడ్జగ్రామమున స్వరములు “స రి గ మ ప ద ని” అను క్రమముననే
యుండును.
మధ్యమగ్రామమునందు మధ్యమస్వరముతో సమారంభముండును
గావున సుధ్యమ 4. పంచమ 3. ధైవత 4. నిషాద 2. షడ్జ 4. ఋషభ 3.
గాంధార 2. మధ్య గ్రామమున స్వరములు “మ వ ధ ని సరిగ” అను క్రమమున
నుండును. ఇందు పంచమదైవతముల శ్రుతి సంఖ్య మారును. పంచమ ధైవ
తములు త్రిచతుః శ్రుతికములుగా నుండును. రెండు స్వరములకు నవశ్రుతి
వ్యవధానము కాని త్రయోదశశ్రుతివ్యవధానము కాని యున్నచో నా స్వర
ములు సంవారి స్వరము లగును. షడ్జగ్రామములో పడ్జపంచమములు ఋషర
ధైవతములు, గాంధారని పాదములు, పడ్జమధ్యమములు పరస్పరము సంవాది
స్వరములు. మధ్యన గ్రామములో పడ్జపంచమములకు పరస్పరము
లేదు. ఋషభపంచమములకు పరస్పరము సంవాదము కలిగినది.
సంవాదము&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ogtp63ox3lrpetjfsbg3oxm50qywwip</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/518</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250646</id>
    <revision>
      <id>611197</id>
      <timestamp>2026-11-07T13:44:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'న ప్రమాధి కారము 458 మూర్ఛ నాస్వరూప మిట్లు పరి గ్రాహ్యము. సప్తస్వరములు క్రమ యుక్తములు కాగా మూర్ఛన యగును. మూర్ఛాధాతువున నిది సిద్ధ మయి నది. మోహము ఉచ్ఛాయము ధాత్వర్థములు. ఆరోహావ...'</comment>
      <origin>611197</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3324" sha1="1njgktwe7wm96lpjy0inmy449qowdnu" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;న ప్రమాధి కారము
458
మూర్ఛ నాస్వరూప మిట్లు పరి గ్రాహ్యము. సప్తస్వరములు క్రమ
యుక్తములు కాగా మూర్ఛన యగును. మూర్ఛాధాతువున నిది సిద్ధ మయి
నది. మోహము ఉచ్ఛాయము ధాత్వర్థములు. ఆరోహావరోహక్రమయు క్త
మయిన స్వరసముదాయము మూర్ఛన యని, యారోహక్రమమున నుండు స్వర
సముదాయము తాన మని యనిరి. ఆరోహక్రమమున నుండు స్వరసము
దాయము మూర్ఛన యని, అవరోహక్రమమున స్వర సంప్రదాయము
తాన మని కొ'అదరనిరి. శానములు మూర్ఛనాశ్రయములని, మూర్ఛనలో
నొకటి రెండుస్వరముల లోపమున తానము లగునని యనుట భరతసమ్మతము.
సప్తస్వరములు క్రమముగా నారోహమున నవరోహమున నుండుట మూర్ఛన
యని సంగీతరత్నాకరకారు డనెను. “సరిగమ సధని, రప మగరిస&quot; అను
విధ మొక విధమగు మూర్ఛన. అవరోహక్రమమున శ్రుతిలో నుండు మార్ద
వము మూర్ఛన యగునని కొందరి భావము. గాయకులకు శ్రోతలకు రాగా
మృతవాదమును మసజ్జన మండుట మూర్ఛన యని కోహం మతము.
కాని స పస్వరములకు క్రమపూర్వక ప్రయోగముండుట మూర్ఛన యనుట
భరతసమ్మతము.
షడ్జగ్రామమున సస్తమూర్ఛన లుదయించును. ఉత్తరమంద్ర -
రజని - ఉ త్తరాయత - శుద్ధపడ్డ - మత్సరీకృత అశ్వక్రాంత
-
అర
యని వీని పేరులు, వీనిశాదిస్వరములు వద్ద నిషాన దైవత పంచమ మధ్యమ
గాంధార ఋషభము లుండును.
స రి గ మ ప ధ ని
ని స రి గ మ ప ధ
ధనిసరిగమ ప
ప ధ ని స రి గ మ
మ ప ద ని స రి గ
గ మ ప ద ని స రి
రి గ మ ప ద ని స
మధ్యమగ్రామమున గూడ సప్తమూర్ఛన లుదయించును. సౌవీరి
హరిణాశ్వ - కలోసనత - శుద్దమధ్య - మార్గి - పౌరవి - హృష్యక యని వీవి
పేరులు. వీని కాదిస్వరములు మధ్యమ
నిషాద - పంచమము లుండును.
-
గాంధార
-
ఋషభ
ww
షడ్జ&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>1njgktwe7wm96lpjy0inmy449qowdnu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/519</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250647</id>
    <revision>
      <id>611198</id>
      <timestamp>2026-11-07T13:44:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '454 భానప్రకాశనము మ ప ధ ని స రి గ గ మ ప ధ ని స రి రి గ మ ప ద ని స స రి గ మ ప ధ ని ని స రి గ మ ప ధ ధ ని స రి గ మ ప ప ధ ని స రి గ మ స్వరస ప్రకము ననుసరించిన యీ మూర్ఛినావాద మిట్లుండగా, ద్వాదశ స్వం మూర...'</comment>
      <origin>611198</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2744" sha1="5cbxo0oyxddxvthkkl1b8adonwm2ij7" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;454
భానప్రకాశనము
మ ప ధ ని స రి గ
గ మ ప ధ ని స రి
రి గ మ ప ద ని స
స రి గ మ ప ధ ని
ని స రి గ మ ప ధ
ధ ని స రి గ మ ప
ప ధ ని స రి గ మ
స్వరస ప్రకము ననుసరించిన యీ మూర్ఛినావాద మిట్లుండగా,
ద్వాదశ స్వం మూర్ఛ మొకటే కలరు. కంఠమున తుత్రీవాద్య
మున జాతిని శేషము లను రాగ విశేషములను ప్రయోగించమని యుండును.
అప్పుడు మంద్రమధ్యకార స్థానముఖ ప్రాప్తి యుఁడును. అప్పుడు ద్వాదశ
స్వరములతో మూర్ఛన లుండుట గ్రాహ్యము. అప్పుడే రాగసిద్ధి యుండును.
మూర్ఛనలో మంద్రతారస్థానములకై సప్తస్వరములనే కాక ఇంకను కొన్ని
స్వరములను కలువ వలసి యుండును. మంద్రకారస్వర యోజనమున రాగ
సిద్ధికలుగును. కావున మూర్ఛనలో ద్వాదశస్వరము లుండుటయావశ్య
కము. ఇట్టి భావమున సపస్వరమూర్ఛనలలో నాద్యంతములందు స్వర
ముల గొన్నిటిని కూర్చుట యావశ్యక మయినది. అప్పుడు ద్వాదశాక్షర
యుతము లయిన మూర్ఛనలు ద్వాదక సంఖ్యాకములు పడ్డ గ్రామమున మధ్యమ
గ్రామమున భావనీయము లగును. ఆ స్వరసన్ని వేశ మిట్లుండును.
1. ధ ని స రి గ మ ప ధ ని స రి గ
2. ని స రి గ మ ప ద ని స రి గ మ
8. స రి గ మ ప ధ ని సరిగమ ప
4. రి గ మ ప ద ని స రి గ మ ప ధ
5. గ మ ప ధ ని స రి గ మ ప ధ ని
6. మప ధ ని స రి గ మ ప ధ ని స
7. ప ధ ని స రి గ మ ప ద ని స రి
8. ధ ని స రి గ మ ప ధ ని స రి గ
9. నిసరిగమ స ధ ని స రి గ మ
10. స రి గ మ ప ధ ని స రి గ మ ప&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>5cbxo0oyxddxvthkkl1b8adonwm2ij7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/520</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250648</id>
    <revision>
      <id>611199</id>
      <timestamp>2026-11-07T13:44:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'సప్తమాధికారము 11. రి గ మ ప ద ని స రి గ మ ప ద 12. గ మ స ర ని స రి గ మ ప ధ ని 155 ఇవి షడ్జగ్రామమునకు సంబంధించిన మూర్ఛనాకూపములు. ఇట్ల మధ్యమగ్రామమునకు సంబంధించిన మూర్ఛనారూపములను ప్రస్తరించ...'</comment>
      <origin>611199</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3743" sha1="9vpnfwqd6e7c3ovmnw46jj8d4inatuh" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;సప్తమాధికారము
11. రి గ మ ప ద ని స రి గ మ ప ద
12. గ మ స ర ని స రి గ మ ప ధ ని
155
ఇవి షడ్జగ్రామమునకు సంబంధించిన మూర్ఛనాకూపములు. ఇట్ల
మధ్యమగ్రామమునకు సంబంధించిన మూర్ఛనారూపములను
ప్రస్తరించి
గుర్తించునది. &quot;ని పరిగమ సధనిసరిగము&quot; అనునవి మొదటి మూర్ఛనా
స్వరములు. వీని ప్రస్తారవిన్యాసములో వశిష్టకులను గుర్తింపవచ్చును.
ఒకవిషయ మిచట హృదయకార్యము. సవశ్వరమూర్ఛనలు క్రమ
మవరోహోన్మ ము, వక్త్రగ్రామమునకు సంబంధించిన మూర్ఛన క్రమ
ముగా స నిధవను గ 5 స్వరము లున్నవి. మధ్య గ్రామమునకు సంబంధించిన
మూర్ఛనకో క్రమముగ ను గరిస ధన స్వరములున్నవి. ద్వాదశస్వరమూర్ఛన
లారోహోసgఖము, అందు షడ్జ గ్రామములో ధ ని సరిగమప, మధ్యను
గ్రామములో ని స రి గ మ స ధ స్వరము లారంథమున నున్నవి. ఇట్టి యీ
గహన విషయము వాయా గ్రంథముల నుండి గుర్తించుట యుచితముగా
-
స్మృతి వ్యవనిక ఆరంధ స్పర్శ భిన్న లయక్రమాత్
షడ్భిరం సున్నం శ్రుతయః పరికీర్తితా?.
స్మృతిర్ధ్వ నేస్తారకమ్యవిమర్శ ఇతి కథ్యతే..
నాడీముఖేభ్యో సదస్య వ్య క్తి ర్వ్యవసితం భవేత్.
శ్రుత్యైక్యభాగ నౌత్సుక్యమారంభ ఇతి కీర్తితః
స్పర్శ సత్తద్ధ్వనిస్సరో వ్యక్తి స్థావేషు సవసు.
భిన్నో ధ్వనేః ప్రభేదః స్యాచ్చతుస్త్రిద్వి ప్రకారశః
శ్రుతీనాం లియమానశ్వం లయో నీ చోచ్చభావతః .
-
96
87
98
99
శ్రుతులకు షడంగరీతి యున్నది. అది యించున్నది. స్మృతి - వ్యవ
ఆరంభము - స్పర్శము భిన్నము - లయము అను నారును క్రమ
ముగా శ్రుతులకు సంబంధించిన యంగముకు. శ్రుతులు పడంగ సుసంపన్న
ములై యుండుట పరికీర్తిత మయినది. క్రమముగా నీని లక్షణము లిట్లున్నవి.
ధ్వని తారతమ్యవిమర్శమును స్మృతి యందురు. నాడీముఖముల నుండి నాదము
వ్యక్త మగుటను వ్యవసిత మందురు. శ్రుతుల యైశ్యభావనమున గలుగు&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>9vpnfwqd6e7c3ovmnw46jj8d4inatuh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/521</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250649</id>
    <revision>
      <id>611200</id>
      <timestamp>2026-11-07T13:44:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '458 భావ ప్రకాశనము నౌత్సుక్యమునకు ఆరంభ మని పేరు. సప్తవిధము అయిన స్వరవ్య క్తిస్థానము లలో నా యా ధ్వనుల స్పర్శమును స్పర్శ మందుగు, డను ప్రకారమున ధ్వని ప్రభేదమును భిన్న మందుల నాలు...'</comment>
      <origin>611200</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3806" sha1="os6qjmhwygqij4r620zk0ywraeuzymj" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;458
భావ ప్రకాశనము
నౌత్సుక్యమునకు ఆరంభ మని పేరు. సప్తవిధము అయిన స్వరవ్య క్తిస్థానము
లలో నా యా ధ్వనుల స్పర్శమును స్పర్శ మందుగు,
డను ప్రకారమున ధ్వని ప్రభేదమును భిన్న మందుల
నాలుగు మూడు రెం
శ్రుతులు నీచోచ్చ భావ
ముస లీయమానము లగుటను లయ మందురు. ఈ పడంగసంపన్నత శ్రుతుల
కావశ్యకము,
శాస్త్రిధా స్యుః పునః భిన్న న్యూనాధిక విభాగతః
భిన్నా ద్విశ్రుతికా
స్తత్ర న్యూనాస్త్రి శ్రుతిసంజ్ఞ కా
చతుఃక్రుతికా అధికాః స్వరాంశాః శ్రుతయ స్విమాః
స్వరితేనానుదాత్తేన భిన్న సంజ్ఞాః ప్రకీర్తితాః.
ఉదాత్తాచ్ఛానుదాతాచ స్వరితామ్యానసఁక్తి తాః
ఉదాత్తానుదా త్త(?)స్వరికప్రచయేనాధికాః స్మృతాః.
100
101
102
శ్రుతులకు భిన్నా దీవిభాగమున త్రిధా విభాగ మున్నది. భిన్నములు
న్యూనములు అధికము లని శ్రుతులు మూడు విధము లగుచున్నవి. ద్వేశ్రుతి
కములు భిన్నము లని, త్రిశ్రుతికములు న్యూనము అని, చతుఃక్రుతికము అధిక
ములని స్వరాంశ
శ్రుతులను భావింపవలెను. స్వరిత స్వరమున ననుదా శస్వరమున
నవి భిన్న సంజ్ఞ కల పయినవి. ఉదాత్తానుదా తస్వరిగముల వలన న్యూనసం జై
కలవయినవి. ఉదాత్తానువా తస్వరిత ప్రచయముల వలన శ్రుతు అధికసంజ్ఞ కల
వయినవి.
యథా క్రుశిభనాః శుద్దరాగా ఇతి సమీరితాః
భిన్నా ధికాః క్రమభవాః గౌడరాగాః ప్రకీర్తితాః.
కా
అధిక న్యూనసంసృష్టిమయా సంజ్ఞ
క్యా
భిన్న న్యూనో సగమనాద్భిన్న రాగా ఇతి స్మృతాః.
సాధారణాః స్యుర్వ్యత్య స్తభిన్న న్యూనాధికాత్మజాః
108
104
రాగములలో నయిదు భేదములు కలవు. యథా శ్రుతిభవములు శుద్ధ
శ్రీరాములు. భిన్నాధికములు క్రమభవములు సగునని గౌడ రాగములు.
న్యూనాధిక సం సృష్టి స్వరూపము లగు నవి వేసర రాగములు. భిన్న
-న్యూనసంబంధమున భిన్న రాగములు. భిన్న న్యూనాధిక స్వభావములు వ్యత్యస్త&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>os6qjmhwygqij4r620zk0ywraeuzymj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/522</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250650</id>
    <revision>
      <id>611201</id>
      <timestamp>2026-11-07T13:44:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'సప్తమాధికారము 457 ములు కాగా సాధారణరాగములు సగునని కాగనిదులు కీర్తించిరి. ఇది శబ్దార్ధము. రాగవిషయమున నిది సంగ్రాహ్యము, స్వగ వర్ణ విశేషక మయిన ధ్వని విశేషము జనచి శరంజక మగునేని...'</comment>
      <origin>611201</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3995" sha1="1s11jzurbso18gun2980oxg67vmiz2z" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;సప్తమాధికారము
457
ములు కాగా సాధారణరాగములు సగునని కాగనిదులు కీర్తించిరి. ఇది
శబ్దార్ధము.
రాగవిషయమున నిది సంగ్రాహ్యము, స్వగ వర్ణ విశేషక మయిన ధ్వని
విశేషము జనచి శరంజక మగునేని రాగలుగును. జగమున నున్న వారి చేత్తో
రంజన సర్ప గలుగునవి రాగములు, &quot;రంజనాద్రాగః&quot;. రాగములు
రెండు విధములు - ప్రాచీనరాగములు నవీనరాగములు నవి. ప్రాచీన రాగము
లను మార్గ రాగములని కాషా రాగము అని యందురు. నవీనరాగములకు దేశీ
రాగము లని పేరు. మార్గరాగ భాషాభాగ దేశీరాగములను శుద్ధరాగ ఛాయా
లగరాగ సాధారణరాగము అనియు &quot;పేరు కలదు. భరతాగుల యుపదేశానుసా
రమున మార్గరాగము లందు శుద్ధ వికృత జాతిలక్షణములు స్పష్టముగా నిరూ
పితము అయినవి.
-
మార్గ రాగములలో మూడు భేదములున్నవి గ్రామరాగ శుద్ధ
ఉపరాగములు అని, గ్రామరాగము అయిదు విధములు - శుద్ధ భిన్న గౌడ
వేసర సాధారణరాగములు అని. కావ్యనాటక గీతాభిరుచి ననుసరించి, కావ్యము
లందలి రీత్య ముసారమున, నాటకము లందలి వృత్త్యమసారమువ గీతులలో
భేదము కలిగినది. గీతిపంచకానుసారమున గ్రానురాగములలో నయిదు భేడ
ములు సిద్దము అయినవి.
శుద్ధగీతిలో స్వరము వక్రతారహితమై మృదులముగా నుండును.
గౌడగీతిలో స్వరములకు నిబిడత్వ ముండును. మూడుస్థానములలో సంచా
రము గమయుక్తముగా ముందును. మంద్రస్థానమున విశేషసంచార ముండును.
వేసరములో స్వరప్రయోగము వేగముగా నుండును. ర క్తి పూర్ణముగా
నుండును. భిన్నగితిలో స్వరము వక్రము సూక్ష్మము మధురము గనక
-యుక్తముగ నుండును. సాధారణగీతిలో పై నాలుగు లక్షణములు మిశ్రిత
ములై యుండును. ఈ రాగముల యనుసారమున గ్రామరాగము లుత్ప
న్నము లయినవి. శారదాతనయు డీ యంశమును సూత్రముగ సూచించినాడు.
ఇక స్వరములవలన రాగము లుదయించిన రీతి నిరూపిత మగును.
ఉదా తశ్చానుదా తశ్చ స్వరితప్రచయావని.
కథాకంపిత మేవ చ
తాని స్వరాణామంగానీ సంతి సంజ్ఞాంతరాణ్యపి.
B (58)
105
108&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>1s11jzurbso18gun2980oxg67vmiz2z</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/523</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250651</id>
    <revision>
      <id>611202</id>
      <timestamp>2026-11-07T13:45:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '458 అద్యంతాన్వయభేదేన న్యూనభిన్నాధి కేస చ మంద్రమధ్యమతా రేణ ఛాయాసంఖ్యాక్ర మేణ చ, ఉదా తేనానుదా తేన స్వరిత ప్రచయేన చ కంపితాకంపిలేనైన స్వరేభ్యో రాగసంభవః. అద్యంతాన్వయభేదస్తు మూ...'</comment>
      <origin>611202</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3765" sha1="c2y7p70mvhfsif9siey5myb97lz1sw3" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;458
అద్యంతాన్వయభేదేన న్యూనభిన్నాధి కేస చ
మంద్రమధ్యమతా
రేణ ఛాయాసంఖ్యాక్ర మేణ చ,
ఉదా తేనానుదా తేన స్వరిత ప్రచయేన చ
కంపితాకంపిలేనైన స్వరేభ్యో రాగసంభవః.
అద్యంతాన్వయభేదస్తు మూర్ఛపై వేశి కీర్త్యకే
న్యూనభిన్నాధికత్వం తు పురసాదేవ దర్శితమ్.
మంద్రమధ్యమకారం తజ్ఞానశ్రయమీరితం
రాగవ్యక్తికృతాలాపళ్ళా యేతి పరిభావ్యతే.
షాడవౌడువ సంపూర్ణ భేదః సంఖ్యేతి కీర్త్యతే
అక్రోదాత్తాదయస్సప్త ప్రసిద్ధా ఇతి నేరితాః,
గ్రహాంకస్తారమంద్రౌ చ షాడవౌడవితే అపి
చ
అల్పత్వం బహుత్వం చ న్యాసోపన్యాస ఏవ చ.
ఏతద్రాగవిభాగార్థం దళకం జాతిలక్షణం
భావప్రకాశనము
-
107
108
109
110
111
112
స్వరాంగములు సప్తసంఖ్యాకములు కలవు. ఉరా త్తము అను
డా త్తము - స్వరితము - ప్రచయము - నిహతము - కంపితము - ఆకంపితము
అని. వీనికి సంజ్ఞాంతరములును గలవు. స్వరముల వలన రాగములు సంభవించు
చున్నవి. ఆద్యంతాన్వయ భేదము - న్యూనభిన్నా ధికభావము - మంద్రమధ్యను
తారస్వభావము - ఛాయాసంఖ్యాక్రమము - ఉదాత్తానుదా తవిధానము - స్వ
రీత ప్రచయవిధానము - కంపితాకంపితరీతి అనువాని సంబంధమున స్వరములు
రాగసంభవకారణము లగుచున్నవి. వీనిలో ఆద్యంతాన్వయభేద నునునది
మూర్ఛన యగునని నిరూపిత మయినది. స్వరముల యారోహావరోహ విన్యా
సము దీని రూపము. న్యూనభిన్నా ధిక విధానములు నిరూపితములు. వానివలన
గూడ రాగము లుదయించు ననుటకై యిచట సూచితములు. మంద్రముధ్యమ
శారవిధానము స్వరముల స్థానత్రయ మనియు నిరూపితప్రాయము. ఛాయా
సంఖ్యాక్రమ మును వానిలో ఛాయ యనగా రాగవ్య క్తికై యొనరించు
నాలాప మని గ్రహింప దగును. ఇట్టి ఛాయాశ్రమము రాగోదయ హేతువు.
షడవ ఔడువ సంపూర్ణ భేదమును సంఖ్య యందురు. ఉదాత్తాదిన వకము
ప్రసిధ్ధము కావున నిరూపించ నవసరము కాదు. గ్రహా - అంశ - తార - మంద్ర&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>c2y7p70mvhfsif9siey5myb97lz1sw3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/524</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250652</id>
    <revision>
      <id>611203</id>
      <timestamp>2026-11-07T13:45:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'సప్తమాన్లీ కారము షాడబ-ఔడువ-అల్పత్వ_ బహుత్వ న్యాస అపన్యాసము లను దశకము రాగ విభాగమున కయిన జాతిలక్షణము. నానావిధములగు రాగము లదయించుట కీ దళక మాధారము. ఏతైః సప్తశతం రాగాః సంఖ్యాతా...'</comment>
      <origin>611203</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4021" sha1="1yzzwzhu4otua3be9iyf05ozkqz1klf" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;సప్తమాన్లీ కారము
షాడబ-ఔడువ-అల్పత్వ_ బహుత్వ న్యాస అపన్యాసము లను దశకము రాగ
విభాగమున కయిన జాతిలక్షణము. నానావిధములగు రాగము లదయించుట
కీ దళక మాధారము.
ఏతైః సప్తశతం రాగాః సంఖ్యాతా గీతకోవిదై !.
రాగాః సంపూర్ణానామానః స్వరస ప్రశసంయుతాః
తానా న్యేకోవపంచాశత్కథంతే పూర్ణ నామసు.
ద్విచత్వారింశతా తానై ః భాషాః షడ్భిః స్వరై ర్భవేత్
పంచత్రింశన్మిస్తానై : విభాపాః పంచభిః స్వదైః.
113
114
115
అష్టావింశతిభిస్తానై : * అనుభాషా చతుఃస్వరై
ద్వాదశారసముత్పన్నా ద్వాదశస్వరపూరితాః.
118
తానాః చతురళీతిస్తు తే.పి స్యుర్మధ్య మాదయః
ఈ వడి గ్రహాదుల వలన నేడువందల రాగము ల దయించునని గీత
కోవిదులు సంఖ్యానించిరి. ఈ రాగము లన్నియు స్వరసప్తకముతో గూడు
కొనిస పూర్ణ రాగములు. ఈ పూర్ణ రాగములందు తానము లేకోనపంచాశత్ -
49. ఒకటి తక్కువగా నేబడి యున్న పనిరి. థాపారాగములు విభాషారాగములు
అనుభాషా రాగములు మరికొన్ని కలవు. వానిలో భాషాభాగములు సబ్బుది
రెండు తానములచే వారుస్వరములచే గలుగును. విభాషారాగములు ముప్పది.
యయిదుగా పరిమితము లయిన శానములచే నయిదు స్వరములచే గలుగును.
అనుభాషా రాగములు ఇరువది యెనిమిది శానములచే నాలుగు స్వరములచే గలు
గును. ద్వాదశ స్వర పూరితము అయిన ద్వాదశార సముత్పన్నములగు తానములు
ఎనుబది నాలుగు కలవు. అవి మధ్యమాధులని జరిగణిం విరి.
లోని భాష యనగా గ్రామరాగముల యాలాపప్రకారమని యర్థము అప్లై
విభాషాంతరభాషాశబ్దమును తత్తదనంతరోత్పన్నము అయిన యాలాస ప్రకార
ములని తెలియ వలయును. రంజనమున రాగత్వ మందును గలదని గ్రాహ్యము–
“గ్రామరాగాణా మే నాలాపప్రకార భాషావాచ్యాః&quot; అని మతంగో క్తి.
భాషాభాగపదము
తానములను గుఱించిన విషయ మొకింత ప్రకృత మావశ్యకము,
‘తన్యతే విస్తార్యతే ఇతితానః” శుద్ధములగు మూర్ఛనలకు తావములని పేరు.
విషతస్వరములలో నొక స్వరమున కపకర్ష మున స్వరద్వయాపకర్ష ణమున&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>1yzzwzhu4otua3be9iyf05ozkqz1klf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/525</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250653</id>
    <revision>
      <id>611204</id>
      <timestamp>2026-11-07T13:45:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '480 భావప్రకాశనము షాడవ--ఔడువీకృశిము అయిన మూర్ఛన శానము లగును. జన సప్తస్వర ములుండ వలసినవి కాగా షట్స్పరము లున్నచో షాడలము లని, పంచస్వరము లున్నచో ఔడపితము ఏ యందురు. శుద్ధమూర్ఛనలు వ...'</comment>
      <origin>611204</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4421" sha1="a95c67ugoidzvxg3ge3wzcwpyaysivu" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;480
భావప్రకాశనము
షాడవ--ఔడువీకృశిము అయిన మూర్ఛన శానము లగును. జన సప్తస్వర
ములుండ వలసినవి కాగా షట్స్పరము లున్నచో షాడలము లని, పంచస్వరము
లున్నచో ఔడపితము ఏ యందురు. శుద్ధమూర్ఛనలు వత్స్వరపంచవ్వరమూర్ఛ
నలు తానము అగునని భావము. వద్ద గ్రామగతము అబున మూర్ఛనలు పర్జర్వర
హీనములు కాగా సస్తతానము లగును. ఋషభహీనము అయినను సప్తహీనములు
కలుగును, పంచమహీనములు సప్తకానములు. నిషాదస్థానములు సప్తవానములు.
కావున వడ్డగ్రామమున షాడవతానములు అష్టావింశతి 28 అగును. మధ్యమ
గ్రామమున సప్తమూర్ఛనలు వడ్దరహితము అయినప్పుడు న ప్రజానము ల, ఋఋషభ
రహితములు సప్తతానములు, గాంధారరహితము సప్తతానములు కాగా పాడవ
తానములు 21 ఆయినవి. గ్రామద్వయమున నున్న తానములు కసి
28+21 = 48 తానము అయినవి. ఔడువితము అయిన తానము లీ విధ
ముగా నున్నవి. పడ్జగ్రామములోని మూర్ఛనలు పడ్డపంచమ రహితములు కాగా
ఔడువ తానము లేడు గలుగును. గాంధార నిషాదరహితము లయినచో స్పష్టశాన
ములు కలుగును, ఋషభపంచమరహితము అయినచో సప్తతానములు. మొత్త మిని
యేకవింశతి 2 తానము అయినవి. మధ్యమగ్రామమున ఋషభధైవత రహితములు
సప్తతానములు, గాంధార నిషాదరహితములు సప్తతానములు. ఇట్లు మధ్యమగ్రా
మమునందలి ఔడువితతానములు పదునాలుగు, గ్రామద్వయముననున్న ఔడువ
తానములు ముప్పదియుదు యయినవి. షాడగౌడున కానము లన్నీ యు +
35 = 84 చతురశీతి సంఖ్యాకము అయినవి. ఇంక నీ రానవిషయమున గ్రాహ్య
`శేషము లనేకములు కలవు. ప్రవేశమున విగ్రహమున కానక్రియ రెండువిధ
ములు. స్వరములు వ్యుత్ర మోచ్చారికములు కాగా కూటకానములు వెలువడును.
కూటశాన సంకలనమున 282240 తానము లగుననిరి. ఇట్టి విధానముల నన్నిటి
నా యా గ్రంథములందు జాడదగును.
పదం యతిర్గతిః స్థానం లయః కాల స్తథా త్రిధా
117
సప్తనింశదలంకారా గమ్య సప్త చైవ హి
ద్వావింశన్మార్గగమకా ద్వావింశచ్ఛృతిగామినః.
118
ఏతేషామేకతాయోగో యథాగితే ఒవగమ్యతే
తథైవ శే ప్రయోక్తవ్యా గాయకై ద్గీత కోవిదై శి.
119
గీతమునందు పదాదుల కేకళాయోగ మావశ్యకము. పదము యతి
గతి-స్థానము-లయ-కాలమున ప్రవింశదలంకారములు - సప్తగమకములు - ఇరువది&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>a95c67ugoidzvxg3ge3wzcwpyaysivu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/526</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250654</id>
    <revision>
      <id>611205</id>
      <timestamp>2026-11-07T13:45:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'సప్తమాధికారము 481 రెండు మార్గగమకములు- ఇరువది రెండు శ్రుతిమిగమకములు అను వీనికి ఏకతాయో!ము సహయోగము గీతము నందత్యంత మావశ్యకము. గీతప్రయో గమునందు వీని సామరస్య సువసించునట్లుగా గీ...'</comment>
      <origin>611205</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3816" sha1="qwvul2t99v22pplvdz1lk4wglbh962u" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;సప్తమాధికారము
481
రెండు మార్గగమకములు- ఇరువది రెండు శ్రుతిమిగమకములు అను వీనికి
ఏకతాయో!ము సహయోగము గీతము నందత్యంత మావశ్యకము. గీతప్రయో
గమునందు వీని సామరస్య సువసించునట్లుగా గీతలో ఐదు లగు గాయకులు
సావధానులుగ నుండవలెను. గాయకు ఓట్లే గీతప్రయోగ వివరింప వలసి
యున్నది. ఇంక పదాదుల స్వరూపము ప్రతిపాపిత మగును.
తద్భవం తత్సమం దేశీళ్యేశత్స్యాత్పడుక్షణం
పదం స్వరాధికరణమర్థ్య ప్రత్యయ వారి యత్,
120
తద్భవము తళ్సమము దేశీ యని పదము త్రివిధము. స్వరముల కారా
రము. అధికరణము. అర్థజ్ఞానము కలగ జేయుపలి పదము. ఇది పదలక్షణము.
$
తిస్రః స్యుర్యతయో నామాన్ని ద్వంద్వ ఉన్న సమా ప్రతి
తాసాం మార్గయో ఒపి స్యుః చిత్ర వార్తిక దక్షిణాః.
ఆద్యంత యోశ్చ మధ్యే చలయణి పరైః సమా
వాద్య ప్రాధాన్యభూయిష్ఠా చిత్రే శ్రేయా సమా యతిః.
క్వచిచ్చైవావతి షేత క్వచిద్చైన ప్రధాపతి
వాద్యగేయాల్మికా వృత్తా భిన్నా ప్రోకోవహా గతిః,
అవ్యక్త వర్ణా ద్వ్యా గురుభిర్ణము భిన్యుతా
అంబికా గేయకమాయిష్ఠా గోపుచ్ఛా దక్షిణే యతిః.
121
122
128
124
యతులు మూడు విధముల నున్నవి - ద్వంద భిన్న సమ యని.
ఆ యతుల మార్గములు మూడు గలపు - చిత్ర నార్తిక - దక్షిణములు అని
వీనిలో సమయతి యనునది ఆద్యంతము అందును మధ్యమందును సమానమగు
లయవిధానమున గూడ యుండుట. సమపాణిపదములతో (సమపాణి అర్ధపాణి
ఉపరిపాణి) మఁడును. బయప్రయోగ నియమము యతి కావున నిందు నియత
లయరీతి యుండును. చిత్రమార్గమునందు వాద్యప్రాధాన్య మధికముగా
నుండును. అట్టిది సమయతి. భిన్నయతిని ప్రోతావహ యతి యనియు
నందురు. స్రోతస్సు—ప్రవాహము జలము వృద్ధి కాక పూర్వము విలంబితగతిలో
నుండును. జలము వృద్ధికాగా వేగముగ ప్రవహించును. అట్లే యీ యతి
మొదట విలంబితరీతితో నుండి, మధ్యలో మధ్యలయ ననుసరించి తుదకు ద్రుత&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>qwvul2t99v22pplvdz1lk4wglbh962u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/527</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250655</id>
    <revision>
      <id>611206</id>
      <timestamp>2026-11-07T13:47:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'య భావప్రకాశనము లయ గలది యగును. ఈ యంళమే ఒకచో నిలబడును, ఒకచో ప్రధావన మొవరించు నని సూచిక మునది. విజం విత మధ్యలయరీతి, మధ్య ద్రుతరీతియు స్రోతోనహ యతి యగు నందురు. స్రోతోనహయె భిన్నయత...'</comment>
      <origin>611206</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3613" sha1="ew6vmc9xnrcw9eqenvb401nwyuvnxpu" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;య
భావప్రకాశనము
లయ గలది యగును. ఈ యంళమే ఒకచో నిలబడును, ఒకచో ప్రధావన
మొవరించు నని సూచిక మునది. విజం విత మధ్యలయరీతి, మధ్య ద్రుతరీతియు
స్రోతోనహ యతి యగు నందురు. స్రోతోనహయె భిన్నయతి. ఇది వార్షిక
మార్గమున నుండునది
గ్రాహ్యము. మూడవది ద్వంద్వయతి. దీనినే
గోపుచ్ఛాగ్రయతి యనియు నందురు. గోపుచ్ఛాసాదృశ్యము ననుసరించి
మొదట ద్రుతరీతి మధ్యలో మధ్యరీతి అంతమున విలంబితరీతి యున్నచో గో
పుచ్చా యతి యందురు. ఇదియె ద్వంద్వయతి. అవ్యక్తవర్ణమై గురులఘువు
లతో గూడినదై విలంబితలయాన్వితమై గేయభూయిష్ఠముగా నుండునది ద్వంద్వ
యతి. ఇది దక్షిణమార్గసంచార యతి.
సింహో నుృగ స్తథా ధృంగో రతశ్శకట ఏవ చ
ఏతేషాం గతయః పంచ గీతే గీతివిదీరితాః.
125
గీతమునందు గీతివిదులు నిరూపించిన యయిదు గతులు కలవు. సింహ
గతి మృతి భృంగగతి-రథగతి- శకట గతి యని.
స్థానము క్తం లయస్తే ధా ద్రుతం మధ్యం విలంబితం
కాలస్త్రిధా ద్విమాత్రళ్చ చతుర్మా లో ఒష్టమాత్రిక,
చిత్రేచ వార్తికే మార్గే దక్షిణే చ నియమ్యతే
126
గత్యంతరము చెప్పదగినది స్థానము. స్థాన మిదివరలో నిరూపితము.
అనంతరము లయ. లయ మూడు విధములు:- ద్రుతలయ - మధ్యలయ విలంబిత
లయ యని. రాజము మూడు విధములు - ద్విమాత్రకాలము చతుర్మాత్ర
కాలము అష్టమాత్రకాలము అని. కాలము చిత్రమార్గమున వార్షిక సూర్గమున
దక్షిణ మార్గమున నియత మగును. ఇక నలంకారములు చెప్పవలెను.
ప్రసన్న మధురం రక్తం గంభీరం విశదం లఘు
స్పష్టముల్లాని లలితం గుర్వోజస్వి సమం మృదు
ప్రౌధం ప్రరూఢమాత్తం చ విదగ్ధం శుద్ధముద్దతమ్,
విదర్శితం పల్లవితం నవం కోరికితం కలం
నిర పేడం నిరాకాంతం నిరాలంబన మేప చ
స వవింశదలంకారా హ్యేత ఏవ గుణాః స్మృతాః.
127
128
129&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ew6vmc9xnrcw9eqenvb401nwyuvnxpu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/528</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250656</id>
    <revision>
      <id>611207</id>
      <timestamp>2026-11-07T13:47:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'సప్తమాధి కారము 469 185- ప్రసన్నాది నిరాలంబనాంతములు సప్తవింశదలంకారములు అలంకారములనే గుణము లందురు. వర్ణ విశేషముల ననుసరించిన స్వరముల కూర్పు, గానసౌందర్యము సంపాదించు ఘటన మరింకార...'</comment>
      <origin>611207</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4010" sha1="80afjruel1tgz4oefdo16ryo17vtah9" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;సప్తమాధి కారము
469
185-
ప్రసన్నాది నిరాలంబనాంతములు సప్తవింశదలంకారములు
అలంకారములనే గుణము లందురు. వర్ణ విశేషముల ననుసరించిన స్వరముల
కూర్పు, గానసౌందర్యము సంపాదించు ఘటన మరింకారము. కావ్యము లందు
వర్ణితములగు నలంకారములు వేరు. ఈ గీతాలంకారములు వేరు ఇవి స్వర
సంధాన స్వరూపములు. లక్షణవి శేష విశిష్ట మయిన వర్ణసముదాయ మలంకారమని
భరతాదుల భావము, అలంకార లక్షణవ్యుత్పత్తుల నిట్లు గుర్తించునది. అలంకార
మన నేమి? వ్యుత్పత్తి యెట్టిది? అలంకారమనగా నుండనము, కటక కేయూరా
ద్యలంకారమున నారి నరుడు మండితులై శోభకల వానగుదురు. అట్లే యిందలి
ప్రసన్నాత్యలంకారములచే నలంకృత మయిన వర్ణాశ్రయ మయిన గీతి గానకు
శ్రోతకు సుభావహ మగును. &quot;డుకృష్ణ కరణే&quot; ధాతు వలంపూర్వమై 'అలం
కార' మగును. ఈ యలంకారము లనేకములయిన నిచట నిరువదియేడు సంకే
తీతము అయినవి. నియతవిధానమున స్వరముల నుచ్చరించుట వర్ణ మందురు.
ఈ వర్ణము నాలుగు విధములు - స్థాయి - ఆరోహి - అవరోహి-సంచారి యని.
స్థాయి వర్ణాదులు సమురాయ మలంకారము.
ద్వాఖ్యాం త్రిభిశ్చతుర్భిః స్యాదలంకారోఒక పంఖిః.
సముచ్చితై స్త ఏవ స్యుర్గుణా గీతే పృథక్ పృథక్
అలంకారాః ప్రయుజ్యంతే ఛాయాలా వేషు ఛాతుషు
షట్తింశత్స్యురలంకారా వశ్లేషు భరతోదితాః
వర్ణాశ్రయాసలంకారాన్ వదంత్యన్యే త్రయోదశ.
180
181
182
వర్ణ ద్వయము వర్ణత్రయము వర్ణ చతుష్టయము వర్ణ పంచకము నియత
ముగా గూడుకొనగా నలంకార మగును. అవియే నముచ్చితములు కాగా
గుణము లన దగినవగును. గీతికన్న వేరు వేరుగా నలంకారములు ఛాయా
తాపము లందును ధాతువు అందును ప్రయుక్తములగును. వర్ణములలో ముప్పది
యారలంకారములను భరతుడు చెప్పెను. వర్ణాశ్రయము లగు నలంకారము
లను కొందరు పదమూ డని పరిగణించిరి.
కంపిత స్ఫురితో
ఆందోలిత
లీనః
త్రిభిన్నః శిరిపుస్తకా
గనుకాః సప్త కీర్తి తాః.
స్వరూపం కథ్యతే నైం వ్యాఖ్యాతత్వాద నేకశః
188&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>80afjruel1tgz4oefdo16ryo17vtah9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/529</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250657</id>
    <revision>
      <id>611208</id>
      <timestamp>2026-11-07T13:47:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '464 భావప్రకాశనము గమకములు సప్తసంఖ్యాకము లున్నవి. కంపిక - 1 - స్ఫురిత-లీన... త్రిభిన్న – శిరిపు ఆందోలిత ఆహతము లేడుకు గమకములు, స్వజన రంజనము నకై కంపనము కలిగించుటను గమక మంత్రుడు. ఒకస్...'</comment>
      <origin>611208</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3350" sha1="kadoamrqpi9z0b4ezf00ork0xpth0zq" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;464
భావప్రకాశనము
గమకములు సప్తసంఖ్యాకము లున్నవి. కంపిక - 1
- స్ఫురిత-లీన...
త్రిభిన్న – శిరిపు ఆందోలిత ఆహతము లేడుకు గమకములు, స్వజన రంజనము
నకై కంపనము కలిగించుటను గమక మంత్రుడు. ఒకస్వరమునకు పూర్వోత్తర
స్వరముల గలుపుకొని వేగముగా స్వరమును పలుకగా గమకము సముత్పన్న
మగును. వీని స్వరూపము నిచట ప్రతిపాదించుట లేదు ఇతడు అనేక విధముల
వ్యాఖ్యానించిరి. కొందరు గమములు ఐదునైదు కలవనికి, వాని నా యా
స్థలములందు జూడదగును.
నిస్వానితం చ స్ఫురితం వితం విధురం తథా,
భ్రమిత దీర్ఘలుస్తారం శిరోగుడు
ఉల్లోలికాడి ప్రకే చ లీలో త్సారితకుంచితే.
ప్రతిశ్రుతమురఃణి ప్తం కంఠాక్షి స్తనమేవ చ
సమాక్షి ప్తం కోమలం చ మూర్ధక్షిప్తం వికృష్టకమ్,
ఉద్వర్తి తం పరావృత్తమసపర్తి తమేవ చ
184
185
186
ఏకాని మార్గగమళా ఇతి నిద్వద్భిరీరితాః.
197
2
మూర్ఛనాక్రమత స్తత్త త్వరశ్రుతిసమాశ్రయాః
మార్గగమళము తిరువది రెండు కలవు. ఈ శ్లోకము లందున్న నిస్వాని
తాది అపన ర్తి తాంతము లిరువడి కె డును మార్గగమకములు. మూర్ఛనాశ్రమాను
సారమున నాయా స్వరములకు శ్రుతులను సమాశ్రయించి ఇరువది రెండు శ్రుతి
గమకము అని యనిరి. వీని లక్షణస్వరూపముల నిచట నిరూపించుట లేదు.
గీత లక్షణము
మానపంచక సంయుక్తం రీతివంచక సంయుతమ్.
చతురాయామ సంఛిన్నం ఛందోభిశ్చాష్టభిర్యుతం
ధ్వనిశారీరసంచిన్నం విచిత్రస్వరవర్తనమ్.
తత్త చ్ఛాయాపరిష్కారలలితం గీతముచ్యతే
188
189
ఇందు గీతలక్షణ మున్నది. గీతము గానము గీతి గేయము గాంధర్వము
పర్యాయములు. స్వర పద శాల సమన్వయ మున్న గీత మగును.
గీతా&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>kadoamrqpi9z0b4ezf00ork0xpth0zq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/530</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250658</id>
    <revision>
      <id>611209</id>
      <timestamp>2026-11-07T13:47:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'సప్తమాధికారము 465. చార్యులు గీతము సమమఃగా నుండుట పలిలపించును. పండితులు వ్యక్తముగా నుండవలె నందుకు కాంతులు మధుగనుఁగా నుండుట కాంక్షింతురు. ఇతరులు వికృష్టముగా నుండవలెనందురు. శ...'</comment>
      <origin>611209</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3705" sha1="nq1ke1pigr0ogbzt7jlu1zvkowvgr1b" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;సప్తమాధికారము
465.
చార్యులు గీతము సమమఃగా నుండుట పలిలపించును. పండితులు వ్యక్తముగా
నుండవలె నందుకు కాంతులు మధుగనుఁగా నుండుట కాంక్షింతురు. ఇతరులు
వికృష్టముగా నుండవలెనందురు. శూరులిం దుత్సాహ మఖిలషింతురు. విరహాతు
రులు కరుణముగా నుండుటను, నిటులు పరిహాసాఢ్యముగా మండుటను,
యోగు అధ్యాత్మ సంగత మగుటను, ఉత్సవప్రియులు మంగలముగా నుండుటను.
భక్తి సమన్వితులు స్తోత్రమ్మగా నుండుటను, వారప్రియులు విషముప్రాయముగా
నుండుటను, ప్రౌఢక్రమముతో నుండుట నఖిలసింతురు. ఇట్టిగీతలతణ
మిట్లున్నది.
మానపంచకము రీతిపంచక మందుండవలెను. చతురాయామములతో
గూడి యుండదగును. ఎనిమిది ఛందములతో నుండవలెను. ధ్వని శారీరసమ్మి
శ్రము కావలెను. విచి, ఉస్వరపర్తనముతో నుండవలెను. తత్తచ్ఛాయాపరిష్కార
లలితము కావలెను. ఇట్టిది గీత మనదగి యున్నది. ఇందలి విశేషణార్థము
ప్రస్తుత మగును. మానపంచకమును ప్రథమరూపములో నయిదు మానములు
కలవు.
సమానము
చ్ఛితం లంబం భిన్నం చైనాపకృష్టకమ్,
మానపంచక మేతత్తు కథితం గీత కోవిదై !
140
గీతకోవిదులు మాసపంచక మీ విధమున నుండు ననిరి. సమానము.
ఉచ్ఛితము-లంబము—-భిన్నమ: ఆవకృష్ణక
ఈ విషయ మిటుపై నిరూపితము కాగలదు.
మను నయిదు మానపంచకము.
సమానం తద్భవేత్థానం ధ్వనిశారీరసౌష్యకృత్
తేషాం కస్యచిదుత్సృష్టిరుచ్ఛితం పరికీర్తితం
స్థాసేస్థానే లంబతే చేద్ద్వని నల్లంబమీరితమ్.
ధ్వనిశారీరసం శ్లేషా య_స్తద్భిన్న మితీర్య తే
యత్రాపకృష్యతే గీతే ధ్వని స్తదపకృష్టకమ్.
141
142
148
ధ్వనిశాఠీకములకు సామ్యసంపాదక మగు స్థానము సమాన మను
మాన మగును. ఆ ధ్వనులలో నొకధ్వని కుత్సృష్టి యున్నచో ఉచ్ఛిత మను
మాన మగును. ధ్వని స్థాన స్థానమున విలంబము కలదగు నేని లంబ మాన మగును.
B (59)&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>nq1ke1pigr0ogbzt7jlu1zvkowvgr1b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/531</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250659</id>
    <revision>
      <id>611210</id>
      <timestamp>2026-11-07T13:48:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '486 - భావప్రశాశనము పంచకము ధ్వని శారీరములకు సంశ్లేషమున్నచో నది భిన్న మాన మగును. గీతమున ధ్వని - కర్షము కలుగుని యహృష్టక మానమగును. ఇట్లు మాన నిరూపిత మయినది. గీతము మానపంచక సంయుక్తమ...'</comment>
      <origin>611210</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3605" sha1="cmoisl5y99voszu0n6arsh7vqafzdw9" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;486
- భావప్రశాశనము
పంచకము
ధ్వని శారీరములకు సంశ్లేషమున్నచో నది భిన్న మాన మగును. గీతమున ధ్వని
- కర్షము కలుగుని యహృష్టక మానమగును. ఇట్లు మాన
నిరూపిత మయినది. గీతము మానపంచక సంయుక్తము కావలయు నన్న
ప్రథమార్ధమును భావించునది. ఇట్లు పై రీతి పంచకము ప్రతిపాదనీయమగును.
రీతయో గౌడ పాంచాల లాట పై దర్భ మిశ్రజా!
ఆగతి గతిశ్చాపి వ్యావృత్తిః వ్యాకులీనతా.
ఏతద్గీతప్రయో గేషు చతురాయానుసం తాః
అతలం తరలం చైవ ముల్లో అమలగం తథా.
ఉగ్రాణం లిప్సితం చైవ ఘట్టితం చ విఘట్టితం
ఏతాని రాగగీతేషు చందాం సీతి చ మన్వతే.
ఛందోగతిని శేషోఒత్ర న మాత్రావర ణకల్పిత
144
145
146
రాగగీతములందు
గౌడీరితి పాంచాలీరికి లాటిరీతి పై దర్భీరీతి మిశ్రరీతి యను నవి యయిదు
రీతులు. ఇది రీతిపంచకము. ఆగతి..గతి - వ్యావృత్తి - వ్యాకులీనత యను
నాలుగు గీతప్రయోగము లందలి చతురాయామములు.
తొమ్మిది ఛందస్సులు కలవు. అతలము-తరలము- ఉల్లోలము-అరిగము-ఉగ్రా
ణము-లిప్సితము-ఘట్టితము-విఘట్టితము ననునివి ఛందస్సులు. ఇందలి ఛందోగతి
విశేషము మాత్రాగణకల్పితము వర్ణగణకల్పితము కాదు.
లాదిగీతచ్ఛందముల స్వరూపము విశదీకృత మగును.
ధాతుమాత్పుషు యో రాగ, తాలమాన వినాకృతః.
తత్సంసృష్టవిదాఖాతి గీతే తదతలం విద్యు
తరలీక్రియతే యత్ర తాలాది స్తార తమ్యత..
తరలం తత్, తదుల్లోలముల్లో లో యత్ర యో ధ్వనిః
రాగస్థానేష్వలగ్నో యో లయతాలవశానుగ, .
తదాశ్రయాగతిర్గితేః అలగం కథ్యతే బుధై ః
ఉగ్రాణం తద్యదు శ్రేణ రాగతాల ప్రకల్పనమ్.
-రాగాంతరం లిప్పుతే యద్రాగ స్తల్లిప్సితం విదు
- నాగాంత రేణ వ్యావిద్దం . గీతం ఘట్టితముచ్యతే..
విఘట్టితం విరుద్ధేన శాలేన స్యాద్విఘట్టితం
ఇక నిటుపై అత
147
148
149
150
-151&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>cmoisl5y99voszu0n6arsh7vqafzdw9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/532</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250660</id>
    <revision>
      <id>611211</id>
      <timestamp>2026-11-07T13:48:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'స్వర్ణనూధికారము 407. అతలారి రాగగీత చ్ఛందస్సుల స్వరూప మిచటనున్నది. ధాతు మాతువులందలి రాగము కాలమానరహిత మరు నను గీతగాన సమయమున తాల మానసంసృష్టముగనె భాసించునేని యతల మము ఛంద మచట ల...'</comment>
      <origin>611211</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4094" sha1="h15t5kynhu52931lff3g8cvg0m3g8vq" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;స్వర్ణనూధికారము
407.
అతలారి రాగగీత చ్ఛందస్సుల స్వరూప మిచటనున్నది. ధాతు
మాతువులందలి రాగము కాలమానరహిత మరు నను గీతగాన సమయమున తాల
మానసంసృష్టముగనె భాసించునేని యతల మము ఛంద మచట లగ్నమయిన
దని భావింప నగును. వాక్కు మాతువు, గేయము ధాతువు. ఇవి తాల మాన
సహితము లగుట గానసంప్రదాయము. తరలము. తారతమ్యనమున తాలాది
కము తరలీకృత మగు నేని తరలచ్ఛంద మందురు. ఉల్లోలము. గాన సమయమున
ధ్వని యుల్లో మగునేని యుల్లో మను కంద మగును. అలగము. లయతాల
వశమున నేదేని ధ్వని రాగస్థానములలో నలగ్నముగనె యుుడు నేని తథా శ్రయ
మయిన గీతగతి యలగచ్ఛందమున సున్నదందురు. ఉగ్రాణము, సముదగ్ర మగు
ధ్వని విశేషము.న రాగతాల ప్రకల్పన మున్నచో సుగ్రాణ మగును. లిప్సితము.
గీతము నందలి రాగము రాగాంతకలిప్సకో నుండునేని లిప్సిత మగును. ఘట్టి
తము. రాగాంతక వ్యావిద్ధమగు గీతము మట్టిత నుగును. విఘట్టితము, విరుద్ధమగు
కాలమున గీతము నిఘట్టిత మయినచో విమట్టిక మగును. ఇట్లచని ఛందోవిధా
నము లున్నవి.
భిన్నముచ్చం తథావర్తం కీలం చాకులమేన చూ
ముదితం చ ద్రుతం చైవ దోషాః సప్లైన గీతిజాః
152
గితిదోషము లేడుగలవు. భిన్నము ఉచ్చము-ఆవర్తము.—కీలము. అకు
లము_ముద్దీకము-ద్రుతము నని. వీనిస్వరూపము లిచట నిరూపితములు కాలేదు.
ఇట్టి నాని నన్నిటిని త త్తదాకర గ్రంథము ఇందు జాడదగునని శారదాతనయుడు
అను స్వానవిహీనత రూడవ వ్యక్తిగత నిస్సారత విస్వరత కాకి
త్వము స్థానవిద్యుతి కార్శ్యము కార్యశ్యము మొదలగు రూషణములచే కళారీ
రము కలుగునని రత్నాకరకారు డనెను. ఇవి యన్నియు గుణవిపర్యాసరూప
ములు. అదుష్టశారీరము మహాభాగ్యమున ననేకోపాయముల వలన గలుగును.
ఈదృక్స్వరూపం భోజాద్యైః స్వప్రబంధేషు కోదితమ్.
భట్టాభినవగుప్తార్యపాదై రేతత్ప్రకాశితం
ఇతః పరం విశేషాన్లు భోజసోమేశ్వరాదిఖిః.
వ్యాఖ్యాతా భరతాచీవాం మతేనేతి విరమ్యతే
మయాపి శారదీయాఖ్యే ప్రబంధే సుష్ఠు దర్శితమ్. '
158
154
155&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>h15t5kynhu52931lff3g8cvg0m3g8vq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/533</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250661</id>
    <revision>
      <id>611212</id>
      <timestamp>2026-11-07T13:48:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '468 సంగీతం తస్య భేదాశ్చ త తైవాజోక్యశాఖ బరై 6 జయాన భేదగత్యాదేః స్వరూపం కథయిష్యతే. భావ ప్రకాశనము 156 సంగీతమునకు సంబంధించిన యిట్టి స్వరూపము ను భోజాదులు స్వప్ర బంధము లందు నిరూపింప...'</comment>
      <origin>611212</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3998" sha1="h5qwr6zvzjfmoqgirioxlpg5jrgrmt1" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;468
సంగీతం తస్య భేదాశ్చ త తైవాజోక్యశాఖ బరై 6
జయాన భేదగత్యాదేః స్వరూపం కథయిష్యతే.
భావ ప్రకాశనము
156
సంగీతమునకు సంబంధించిన యిట్టి స్వరూపము ను భోజాదులు స్వప్ర
బంధము లందు నిరూపింపలేదు. అట్టాభినవగు ప్రసాదు శ్రీ విషయమును ప్రకాశిత
మొనరించిరి. భోజసోమేశ్వరాదు లిటుపై విశేషములను భవతాదులు మతాను
సారమున ప్రతిపాదించిరి. కావున వాని నిచట నిరూపించుట లేదు. శారదీయ
మను ప్రబంధమున నేనీ సంగీతశాస్త్రవిషయమును విశదముగా ప్రదర్శించితిని.
సంగీతమును ఈడ్భేదములను బుధు లో శారకీయ ప్రబంధమున నె య లో కింప
దగును. శారదాతనయుని కారటియప్రబంధము ఓభించ లేదు. జాయనే నాపతి గీత
రత్నావళి గ్రంథమును లభించలేదు. కార్జ దేవుని సంగీతరత్నాకరమె లభించు
సంగీత గ్రంథములలో మొదటిది. రత్నా: గునకు పూస్వుతం న శారదాతనయుని
గ్రంథము లభించిన నప్పటి సంగీతసర్వస్వము తెలియును. అదిలేదు. అది తెలి
యదు. ఆ యామ భేదములను గత్యాదులను దాని స్వరూపములను మున్ముందు
ప్రతిపాదింతును.
పూర్వరంగము
ఇంతటి మహా యత్నమున నిరూపితమయిన విషయమంతయు సంగీతో
దయ స్వరూపపరిచింతనములకు సంబంధించియున్నది. పాట్యమున కుపయో
గించు నంతగా సంగీతస్వరూపము ప్రతిపాదిత మయినది. నాట్య రూపములలో
వాచిక భాగమున సంగీతము ప్రసక్తము కావున న సేషిత మయినంతగా సి.డి నిరూ
పితము. ఉపక్రాంత మయిన నాట్యము తత్సంబంధివిషయము లింకను ప్రతిపా
దింప దగియున్నవి. అందు నటక ర్తవ్యతానిరూపణ మావశ్యకము,
నటో గీతేన వాద్యేన నృత్తేనాభినయేన చ
రంగే రామాద్యవస్థాభిరనుకార్యాభిరంజసా.
రామాడికాదాత్మ్యావర్తే: ప్రేదకాననయిష్యతి
సభాపతిః సభా సభ్య గాయకా వాదళా అపి.
నటీనటాళ్ళ మోదంకే యత్రాన్యోన్యానురంజనాత్
అశోరంగ ఇతి శ్రేయః పూర్వం యత్స ప్రకల్ప్యతే
తస్మాదయం పూర్వరంగ ఇతి విద్వద్భిరుచ్యతే.
కలాః పాతాః పాదభాగాః పరివర్తాశ్చ సూరిభిః.
157
158
159
160&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>h5qwr6zvzjfmoqgirioxlpg5jrgrmt1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/534</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250662</id>
    <revision>
      <id>611213</id>
      <timestamp>2026-11-07T13:48:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'సప్తమాధికారము పూర్వం క్రియంతేయద్ర-గే పూర్వరంగే భ వేదఈ తస్య ద్వావింశదంగాని ప్రత్యాహారము భాని చ. 469 161 నటుడు గీతమున సాద్యమున నృత్తమున అభినయమున ననుకరింపు దగ్గన రామాద్యంస్థా వ...'</comment>
      <origin>611213</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3770" sha1="pb83hwqbwu9lxhbikdyav6spxy5q2re" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;సప్తమాధికారము
పూర్వం క్రియంతేయద్ర-గే పూర్వరంగే భ వేదఈ
తస్య ద్వావింశదంగాని ప్రత్యాహారము భాని చ.
469
161
నటుడు గీతమున సాద్యమున నృత్తమున అభినయమున ననుకరింపు
దగ్గన రామాద్యంస్థా విశేషములచే రామాది తాదాత్మ్యబుద్ధిని ప్రేక్షకుల కుద
యింప జేయును. ప్రేక్షకులను “రపయిష్యతి” రసాస్వాదసమర్థుల నొనరించును.
సభాపతి సభ సభ్యులు: గాయకులు వాదముల నటీ నటులు సందరు నన్యోన్యాను
రంజకమున నామోదము పొందునురు. కావున నది రంగ మయినది.
జ
మాపాదించునది యగుట కం&quot; మయినది. పూర్వప్రకల్పిత మగుటచే పూర్వ
రంగ మయినది. కావుననే నాట్యనిదులు దీనిని పూర్వరంగ మనిరి. రంగము
నందు కల పాఠములు పాదభాగము- ఆ పరివర్తములు పూర్వమే ప్రయుక్తము
లగును గావునను పూర్వరంగ మయినది. ఇట్లు పూర్వరంగస్వరూపమును
ద్వివిధముగా గుర్తింపవలెను. ఈ పూర్వరంగమునకు సంబంధించి ప్రత్యాహార
ప్రముఖ ము అయిన యంగములు ఇరువది రెండు కలవు.
ప్రత్యాహారోఒవతరణమారంభాస్రావణే ఆపి
నక్త్రపాణి స్తత స్తత్ర భవేత్తు పరిఘట్టనా.
సంఘట్టనా ఈ మార్గాసారితం చ తతో భవేత్
కుష్కాపకృష్టనం తత్రోక్తాసనం పరివర్తనమ్.
నాంధీ ప్రరోచనా తత్ర త్రిగజాసొరితే అపి
గీతం ధ్రువా త్రిసామ స్యాద్రంగవ్వారమతి పరమ్.
స వర్ధమానకం చార్మిహాచారిస్తక పరం
ఏతాన్యంగాని కథ్యంతే పూర్వరంగస్య సూరిఖి*.
162
188
164
165
పూర్వరంగమునకు సంబంధించిన యంగము లిరువది రెండు కలవు.
వాని నామము లిట్లున్నవి. ప్రత్యాహారము - అవతరణము- ఆరంభము - ఆస్రావ
ణము_వక్త్ర సాణి-పరిఘట్టన సంఘటన మార్గాసారితము-శుష్కా పకృష్టకము -
ఉజ్ఞాపసము . పరివర్తనము _ నాంది - ప్రచన-త్రిగశము - ఆసౌరికము. గీతము-
ధ్రువ_త్రిసామ—రంగద్వారము-వర్ధమానకము - చారి - మహాచారి రూపములు.
వీని లక్షణములు నిరూపితము లగును.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>pb83hwqbwu9lxhbikdyav6spxy5q2re</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/535</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250663</id>
    <revision>
      <id>611214</id>
      <timestamp>2026-11-07T13:49:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '470 భావ ప్రకాశనము పూర్వరంగస్వరూపలకు కథవనమయమున కలాపాత పాదభాగ పరి వర్తములు పూర్వ మాచరించుట నిరూపిత మయినది. ఆకలాపాతాదుల స్వరూప పరిజ్ఞానము పూర్వరంగాంగస్వరూపపరిజ్ఞానమున కుప...'</comment>
      <origin>611214</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3990" sha1="c6j2uyzicbdisy2bukupd8p3j84nbt3" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;470
భావ ప్రకాశనము
పూర్వరంగస్వరూపలకు కథవనమయమున కలాపాత పాదభాగ పరి
వర్తములు పూర్వ మాచరించుట నిరూపిత మయినది. ఆకలాపాతాదుల స్వరూప
పరిజ్ఞానము పూర్వరంగాంగస్వరూపపరిజ్ఞానమున కుపకరించును. కావున నాని
స్వరూప మిట్లు గ్రహింపదగును.
నిమేషకాలో మాత్రా స్యాన్మాత్రే ద్వే యక్కలా భవేత్
ద్వినూరా స్యాత్కలా చిత్రే చతుర్మాత్రా వార్తికే.
అష్టమాత్రా కు విద్వద్భిం దక్షిణే సముదాహృతా
నిమేషాః పంచ విశ్లేయా గీతకాలే కలాంతరమ్.
తత్రావాపో౬.థ నిష్క్రమో ఏ శే.పళ్ళ ప్రవేశనం
చతుర్వికల్ప ఇత్యేవం సళ్ళబ్ద పరికీర్తిత
న్యూ లో ధ్రువ శ్చైన సన్నిపాత స్తధైవ హి
సశబ్దలక్షణా హ్యేతే విశ్లేయాస్తు చతుర్విధాః.
నిషా మళ్ళ ప్రవేశశ్చ ద్విక పరికీర్తితా
ఏషానుంతరపాతాస్తు పాతసంజ్ఞాః ప్రకీర్తితాః
గురువుకాని మిశ్వాఒథ ద్విమాత్రం పరికల్పయేత్ -
8.
పాదభాగై శ్చతుర్భి నిర్మాత్రామపి చ లక్షదైః.
పరివర్తో భవేత్తాల పరిసృత్తిః పునః పునః
188
167
188
189
170
171
విమేషకాలము మాత్ర. రెండు మాత్రలు కల. చిత్రమార్గమున కల
ద్విమాత్రగా నుండుకు వార్తిక మార్గమున కల చతుర్మాతికము. దక్షిణ మార్గ
మున కల అష్టమాత్రకముగా నుండుటను విద్వాంసులు పరిగణించిరి. గీతీకాలము
నందు పంచనిమేషులు కలాంతరముగా నుండుట తెలియవలయును. అచట
ఆవాసము-నిష్క్రమము-విక్షేపము- ప్రవేశనము నని నిశ్శబ్ధము చతుర్వికల్ప
ముగా నుండుట పరికీర్తిత మయినది. సశబ్ద క్రియలు నాలు గు విధములు - కమ్య-
కాలం ధ్రువ-స న్నీ పాతరూపములు, నిష్కామము ప్రవేశము అను .. రెండు ద్వికల
ములు, వీని యంతరపాతములకు పాతము అను సంజ్ఞ యున్నది. గురుపుత
మతల మానముల గుర్తించి ద్విమాత్రరీతిని నిశ్చయించు కొనవలెను. నాలుగుపొద
భాగములచే లవణానుసారమున మాత్రానిశ్చయ మొనరింపదగును పునః పునః
కాలపరివృత్తి నొనరించుట పరివర్తన మగును. ఇట్లు కలాపాతాదుల సంకేత&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>c6j2uyzicbdisy2bukupd8p3j84nbt3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/536</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250664</id>
    <revision>
      <id>611215</id>
      <timestamp>2026-11-07T13:49:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'సప్తమాధికారము మున్నది. ఈ యం మిచటి విషయవివేకమునకు సహకరించును. 471 మితిని నియమించు కాలమును తాల మ దరు. కాం మన స్వసనము. దాని పరిచ్ఛేదమెట్లు? లఘు-గురు వుశ ద్రుశారులనే క్రియకు మితి.....'</comment>
      <origin>611215</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4723" sha1="40t30ypt5obkxexh2qwe4r5n82vlzxd" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;సప్తమాధికారము
మున్నది. ఈ యం మిచటి విషయవివేకమునకు సహకరించును.
471
మితిని నియమించు కాలమును తాల మ దరు. కాం మన స్వసనము. దాని
పరిచ్ఛేదమెట్లు? లఘు-గురు వుశ ద్రుశారులనే క్రియకు మితి..పరిచ్ఛేదము: కలు
-
ఆ క్రియ సశబ్దక్రియ కాని నిశ్శబ్ద క్రియ కాని స్వేచ్ఛాకృత క్రియ కాని
యగును. క్రియాపరిచ్ఛిన్న మయిన కాలమునకు తాల మని పేరు. శాలము
మార్గశాల మని దేశితాల మని కె.భువిధములు.
అందు మార్గ శాలక్రియ
ద్విప్రకారము = నిశ్శబ్దక్రియ సజ్ఞక్రియ యని నిశ్శబ్దయను కళాబ్దమున
వ్యవహరింతురు. అది నాలుగు విధములు - ఆనావము-నిష్కామమువి దేశము-
ప్రవేశకము నని. సశబ్దక్రియ నాలుగు విధములు:-- సమ్య-తాలము- ధ్రువము -సన్ని
పాతము సని, సశబ్దక్రియను పాతశబ్దమున కలాశబ్దమున వ్యవహరింతురు. నిళ్ళద్ది
క్రియను కలాపదముననె వ్యవహరింతురు. అందు లఘ్యవరముల యుచ్చారణ
మునకు వలసిన కాలమునకు మిత మయిన క్రియ తత్కా వ్యాపియ మాత్ర
యందురు. ఈ మాత్రానియమమున తాలప్రరణము నందు లఘుగుర్వాదులను
కల్పించుకొనవలెను. లఘువు ఒకమాత్ర. మాత్రాద్వయము గురువు. మాత్రా
త్రయము ప్లుతము. మాత్రార్ధము ద్రుతము. అను. దుకాడులను లెక్కింపనక్కఱ
లేదు. తాలము రెండువిధములు - చతురక్రము త్రిశ్రము నని. చతురశ్రమునకు
&quot;వచ్చత్పుటః&quot; అని పేరు. త్ప్రశ్రమునకు &quot;జూచుట&quot; అని పేరు. ఈ చచ్చ
త్పుట-చాచపుటములు మూడు మూడు విధములు యథావరము - ర్వికలము-
చతుష్కలము నని చచ్చత్పుట భేదములు, యథాక్షరము - అష్టకలము చతుష్కల
మని చాచపుట భేదములు. మద్రకారి గీతములతో నాలుగు పాదభాగములతో నొక
మాత్ర యగును. ఇచటిమాత్ర పారిభాషికము. “పరివర్తో భవేత్తాలపరివృత్తిః
పునః పునః&quot;-పునః పునః తాలపరివృత్తి పరివర్త మను వాక్యార్థ మిట్లు భావనీయము.
పాదభాగములకు పరివర్తన ముండుట. ఒక క్రియను కాలమును సమాప్త మొన
రించి వేరొక దాని నారభించుట నావృత్తి యందురు. ఈ యావృత్తియె వరి
వృత్తి. పునః పునః ఆవృత్తి యుండుట పరివర్త రూపము.
-పూర్వరంగాంగములు
కుతపస్య తు విన్యాసః ప్రత్యాహార ఉదాహృత,.
ముజాదీనాం కొండాధీనాం చ యః | స్మృతః
యదా ప్రియంతే ఖాండాద్యాః ప్రత్యాహార స్థతో భవేత్,
అత్రావతరణం తత్స్యాదాయకానాం నివేశనం
బహుకార్య సమారంభ ఆరంభ ఇతి కథ్యతే.
172
178
174&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>40t30ypt5obkxexh2qwe4r5n82vlzxd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/537</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250665</id>
    <revision>
      <id>611216</id>
      <timestamp>2026-11-07T13:49:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '472 వాక్యానాం మురజాదీనాం ప్రస్తుతి, కార్యని చ్యతే ఆస్రావణం వాడు శకార్యస్మేనా తోడు ర: జనమ్ తంత్ర్యాదేరండహస్తాద్యైర్ధ ప్తిరాతో ద్యర: జనం విరాగో వాద్యవృత్తినాం వక్త్రపాణిరి...'</comment>
      <origin>611216</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4027" sha1="dr2t868ic2n9fqzq2w9775k2it4wrr9" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;472
వాక్యానాం మురజాదీనాం ప్రస్తుతి, కార్యని చ్యతే
ఆస్రావణం వాడు శకార్యస్మేనా తోడు ర: జనమ్
తంత్ర్యాదేరండహస్తాద్యైర్ధ ప్తిరాతో ద్యర: జనం
విరాగో వాద్యవృత్తినాం వక్త్రపాణిరి హోచ్యతే.
సమోపసరి పూర్వాళ్ళ పాణ: త్రివిధాః స్మృతాక
పూర్వరంగ స్వరూప
కథనానంతరము
భావప్రకాశనము
175
178
విశాఖ్యహరా:్యంగముల
స్వరూప లక్షణ మిచట ప్రస్తుతనుగు చున్నది. ఈ క్రఘట్టమున ప్రత్యాహారము
అవతరణము—ఆరంభము-అస్రావణము-వక్త్రపాణి - అను నగదు నిరూపితము
ఇందలి విధానము లన్నియు భరతుని నాట్యకేవాను మొగమున నున్నం
దుస నా రచిత నాట్య వేదము నుండి కొన్ని విషయములు సంగృహీకము అయి
నాట్య వేదమున శ్రీ ఓదభినవగుప్తుని భావములు నిరూపిత పాడు
నందున శారదాతనయు డభినవగుప్తానుయాయి యయినందున నా భావము
లుపాధేయములు.
నవి.
2:00
1. ప్రత్యాహారము. కురపనిన్యాసమునకు ప్రత్యాహార మను నామ
ముదాహృత మయినది రంగమున మురతాదులకు ఖాండావ్ లకు సముచిత సుగు
&quot;న్యాసము క. తప మన దగును. నేపథ్యగృహద్వారముల మధ్యగా సూర్దాంగికుడు
ర్వాభిముఖుడై యుండుట, పొణవికు లాతని వాశుభాగమున నుండుట,
రంగపీఠమునకు దక్షిణముగా గాయను డుత్తరాభిముఖుడై యుండుట, అతని
యెదుట నుత్తగమున దక్షిణాభిముఖముగా గాయని. స్త్రీ, లుకవిష్ట లగుట, వామ
మన వైణికుండుట, వేరొక ప్రక్కగా వాంశికు లుండుట అనునది
య తయు కుతప సన్ని వేశము. ప్రత్యాహార మొక విచిత్రవిన్యాసము. శబ్దవి చే
షము నను సంధానించుచు నాట్యభూమిక చే సముజ్జ్వలత నాధానించు నటవర్గ
మిందుండును. విప్రకీర్ణములుగా నుండు విశేషముల నౌకనము ప్రత్యాహార
మయినది.
2. అవతరణము. రంగమున గాయకుల నివేశనమున కవతరణ మని
పేరు. గాయకుల నివేశనవిన్యాసమునై యవతరణ మని గుర్తింప వలెను.
రంజకవర్గమున గీతమవశ్యము ఉండవలయు వనుట నాట్యాచార్యులు నిర్దేశింతురు.
పురుషుడు లక్షణో పేతముగా గీతవిధాన మనుసరించి గాన మొనరించును. కాని&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>dr2t868ic2n9fqzq2w9775k2it4wrr9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/538</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250666</id>
    <revision>
      <id>611217</id>
      <timestamp>2026-11-07T13:49:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'సప్తమాధికారము 478 స్త్రీ వివహిత మయిన యా ప్రయోగము సుఖానహకు కారని సూక్తి యున్నది. అయినను &quot;కేవలము పురుషులె వాత ఆ పేటయు నీట సూచితమగును. గాయనీగాయక సమావేశము సుందరనుని యంద రందురు. 3....'</comment>
      <origin>611217</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4557" sha1="grll1d9712605ox4a4khces906mfbug" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;సప్తమాధికారము
478
స్త్రీ వివహిత మయిన యా ప్రయోగము సుఖానహకు కారని సూక్తి
యున్నది. అయినను &quot;కేవలము పురుషులె వాత ఆ పేటయు నీట సూచితమగును.
గాయనీగాయక సమావేశము సుందరనుని యంద రందురు.
3. ఆరంభము. బహుకార్యసమారంభ మారంభము. పరిగీత క్రియా
రంజ మున కారంభ మని పేరు. దీని వ్రాయుటలో పూర్వర చితములయిన నా
గ్ర థముల విషయములు అందలి సంక్తులు వంక్తులు సహయోగమిచ్చినవి.
నవకాల స్వభావముగ నా భానప్రకాశనముకై కొందరి నడిగి యథి
ప్రాయముల ప్రకటించుట రష్యనుగును. కాని యెవరినడుగుదును? సంగీత
విదులనడుగుదునా? వారికి సంగీతశాస్త్ర పరిచయమున్నదా? ఉన్నను కవితా
చుంబనము లేదుకదా! కవితాభావుకులనడుగుదునా? వారు సంగీతశత్రువులు
కాకున్నను పరిచితి కలవారా? కామశాస్త్రి) యీ మోక్షశాస్త్రము గుర్తించునా?
వేదాంతవాది సాహితీ సంవాదియా? ఎవరికి ప్రత్యభిజ్ఞాపరిచయమున్నది? ఎన్ని
యున్నను శృంగారప్రకాశన భోజులగుదురా? ఇది కామశాస్త్రము. ఇది నాట్య
శాస్త్రము. ఇది కావ్యశాస్త్రము. ఇది స్త్రీశాస్త్రము. ఇది పురుష దర్శనము.
ఇది వ్యాకరణనిరుక్తి. ఇది సంవిచ్ఛాస్త్రము. ఇది అభినవదర్శనము. అభినయ
దర్శనము, ఇది కావ్యాలోకము. ఇది కావ్యప్రకాశము. ఇది రూపకశాస్త్రము,
ఇది సాహిత్యతంత్రము. ఇది సకల తంత్రము. మారాయుడుశాస్త్రి
వ్రాయగలడు? రాయుడుశాస్త్రి, యేడి?
ఈ గీతారంభము లేకున్న నే యారంభము నుండదు. పూర్వరంగాం
గము లన్నియు దృష్టప్రయోజనములు, మొదట రంజకవర్గ భౌశనము, పిమ్మట
నుపరంజక మగు గీతాము ప్రధాన మగుట గేయముండును. గీత గేయమునకు
శారీరము బింబము. శారీరస్వరములె యన్నిట మూలభూతములు. ఆశారీర స్వరాను
సంధానమునకై “ఆలాపము” అను నారంభ మావశ్యకము. పరిగీతక్రియాలాప
మారంభము.
4. ఆస్రావణము. మురజది వాద్యముల ప్రస్తుతి ఆతోద్యములచే
రంజన మొనరించుట ఆశ్రావణము. సర్వవిధాతోద్యములు శాల ప్రధానముగ
నుండును గదా! పూర్వరంగ మాతోద్యగర్భముగ నున్నదని యంతట విశదము
చేయు విధానము ఆశ్రావణానిధాన మగును. క్వాణ నిక్వాణ సుభగము లయిన
పర్వాతోద్యములు సముచితస్వరసంధానము కల నయినప్పు డువరంజనము స్వత
స్సిద్ధముగ ఖాసించును. అది యాస్రావణము .
B (60)&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>grll1d9712605ox4a4khces906mfbug</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/539</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250667</id>
    <revision>
      <id>611218</id>
      <timestamp>2026-11-07T13:49:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '474 భానప్రకాశనము E. వక్త్రపాణి. దండహస్తాదులచే తంత్ర్యాదిదీప్తి ఆతోద్యములచే రంజనము వాద్యవృత్తుల విభాగము: వక్త్రపాణి యందురు. వాద్యముల వృత్తి విభాగమున కిది యావశ్యకము, వాద్యవక...'</comment>
      <origin>611218</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3900" sha1="r2gixz4tnhkzizw4n8vxr5r4zayukwb" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;474
భానప్రకాశనము
E. వక్త్రపాణి. దండహస్తాదులచే తంత్ర్యాదిదీప్తి ఆతోద్యములచే
రంజనము వాద్యవృత్తుల విభాగము: వక్త్రపాణి యందురు. వాద్యముల వృత్తి
విభాగమున కిది యావశ్యకము, వాద్యవక్త్రమన పాణి యుండుట వక్త్రపాణి.
శారీరస్వరమును బింబభూతస్వరముగా భావించి నపుడు వేణుస్వరము ను ప్రతిబింబ
భూత స్వరముగా భావింతుము. ఈ వైణనస్వర స్వరూపానుసంధానమునకు దక్షిణ
వృత్తి దామవృత్తి మొదలగు వృత్తుల విభాగానుసంధానరూపముగా నుండు
అసారణము వక్త్రపాణి యగును. వక్త్రము ప్రారంభము. వక్త్రమున హస్తాం
గులి వ్యాపారము వక్త్రపాణి యయినది. సమపాణి ఉపపాణి పరిపాణి యని
పాణి విధానములు మూడు కలవు.
తంత్ర్యోజస్కరణార్థం యత్సా ప్రోక్తా పరిఘట్టనా
ఆత్ర పాణి విభాగో యో మతః సంఘట్టనా బురై:
సంఘటనా విధిర్వీణాగత ఇత్యేవ కేచన.
యోగో ఒత్ర తంత్రీఖాండానాం మార్గాసారితముచ్యతే
కలాపాతవికాగోఒత్ర భవేదాసారితక్రియా.
అనర్థ వర్ణాపాకృష్టిర్భవేచ్ఛుష్కా పకృష్టశం
177
178
179
కుష్కావకృష్టకం తేన తేన ఇత్యుచ్ఛారణం భవేత్,
యస్మాదు
నయంత్యాదౌ ప్రయోగం నాందిపాఠకాః
తస్మాదు జ్ఞాపకం జ్ఞేయం బాగంగవ్య క్తి కారకమ్.
180
181
యస్మాత్తు లోకపాలేభ్యః పరిషృత్య చతుర్దిశం
నమస్కర్వంతి తస్మాత్తు పరివర్తన ముచ్యతే.
182
2
-
ఇచట పరిఘట్టనము _ సంఘట్టనము మార్గాసారితము - శుష్కాస
కృష్ణకము - ఉజ్ఞాపనము - పరివర్తనము అనువాని రూపలక్షణ మున్నది.
P. పరిఘట్టనము. తంత్రుల యోజస్కరణార్థ మగు విశిషక్రియ పరి
ఘట్టనము. పరిఘట్టనము పరిచలనము. ఇది తంత్రుల మీటుట మద్దెల సాటుట
యదగును. తంత్రులు యోజఃకరణమునకు పరితశ్చాలని మావశ్యకము.
శుష్క ప్రయోగానుసంధానమునకు పరిఘట్టన మావశ్యకము.
7. సంఘటన. పాణివిభాగము సంఘట్టన మని కొండరు, వీణాగత
మయిన సంఘట్టణానిధి సంఘటన మని కొందరు ననిరి. వాద్యములలో చశ్మావ&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>r2gixz4tnhkzizw4n8vxr5r4zayukwb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/540</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250668</id>
    <revision>
      <id>611219</id>
      <timestamp>2026-11-07T16:35:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'సప్తమాధి కారము 475 నద్ధము లగు వాద్యములు వీణా వాద్యముల కుపజీనకములు. ఆ యవవద్ద వాద్య ముల యనుసంధానమునకు సంవాదిధ్వసులు సరిచూచుకొనుచు ప్రహారము లొన రించుట సంఘట్టవ మగును. సంఘట్టనమ...'</comment>
      <origin>611219</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4276" sha1="bnob1dtj4zo8z4zty84zghuy9w3k829" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;సప్తమాధి కారము
475
నద్ధము లగు వాద్యములు వీణా వాద్యముల కుపజీనకములు. ఆ యవవద్ద వాద్య
ముల యనుసంధానమునకు సంవాదిధ్వసులు సరిచూచుకొనుచు ప్రహారము లొన
రించుట సంఘట్టవ మగును. సంఘట్టనము సమ్యక్ ఘట్టనము.
8. మార్గాసారికము. తంత్రీభాండముల యోగమునకు మార్గాసారిత
మని పేరు. తంత్రవాద్యములయు కొండవాద్యములయు సమాయోగమున
మార్గాసారితము కలుగును. ఒకదాని ధ్వని వేరొకదానిలో సంక్రమించుటయ
గాక ఆసుహార్యానుహర్తృరూపమున నుండు వైణన పౌష్కర శబ్దములకు
పరస్పరము సమ్మేలనము సంపాదింప వలెను. ఆ సమ్మేలనమె మార్గాసారితము.
మార్గమున ఆ సమంతాత్ సారణము మార్గాసారణము మార్గాసారితము. ఇందు
కలాపాతవిభాగము ఆసారితక్రియ యగును.
9. శుష్కా పకృష్టము. గీతము లందున్న అనర్థపదముల అపాకృష్టి
శుష్కాపకృష్ణ మగును. ఇది ధ్రువాపదము. అర్థము లేని ఝంటుం ఝం
టుం పదములతో నుండును. శుష్కాతరములతో నిది ప్రయుక్త మగును.
“తే న తే న” అను శుష్కవచనము లుండును, తే సంగీతమనుసరింపనివారు,
ము శ్రీ కాజనులుకారు అనునర్థముకు సంగీతప్రియాభిమాను అభి
వ
-
మానింతురు.
-
10.ఉజ్ఞాపకము. నాందిపాఠకులు ప్రయోగ ముజ్ఞాపింప చేయుదురు.
ఈ ప్రయోగము వాగంగవ్య క్తి కారకము. నాందిపాశకు లందరు ప్రారంభమున
ప్రయోగ ముజ్ఞాపింప జేయుదురు. రంగారం భమున సె యిది ప్రయుక్త మగును.
రంగ ప్రయుక్తము అగు ప్రత్యాహారాదు లన్నియు దీన నుర్థాపితము లగును.
వాని వాని కన్నిటికీ ఫలము నిరూపించి తగిన పాఠ్యమును సముచితాభినయ
మును స్ఫుట మొనరించు శక్తి దీని యందే యున్నది.
11. పరివర్తము. నలుదిక్కుల తిరిగి లోకపాలురకు నమస్కరించుట
యిందుండును. రంగమునందున్న నర్తకీ నర్తకులు నలుదిక్కులు పరావర్తన
మున దిరిగి దిక్పతులకు వందన మాచరింతురు. రంగవిఘ్నశాంతి నొనరింపవలసిన
దేవీదేవనమస్క్రియలు చతుర్దశాసరిన ర్తనమున గోచరించుటచే నిధి పరివర్తన
నున్న పూర్వరంగాంగ మయినది.
నాందీ రూపము
నందీ వృషో వృషాంకస్య జగదాదౌ జగత్పతే!
నృత్యతః కల్పనాయోగాజ్జగాను కిల రంగతామ్,
188&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>bnob1dtj4zo8z4zty84zghuy9w3k829</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/541</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250669</id>
    <revision>
      <id>611220</id>
      <timestamp>2026-11-07T16:35:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '-478 భావప్రకాశనము తస్య తద్రూపసంబంఛార్పూజా బా..చేతి కచ్యతే దేవశాదినమస్కారమంగలారంశపాఠ కై 8. యా క్రియా నంద్యతే నాట్యారంభే వాంతి సా స్మృతా యా పూర్వరంగ సంబంధాద్ద్వావింశత్యంగవర్...'</comment>
      <origin>611220</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3639" sha1="liy08dsqpr3sue1zrv2ol7y2zkkpiee" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;-478
భావప్రకాశనము
తస్య తద్రూపసంబంఛార్పూజా బా..చేతి కచ్యతే
దేవశాదినమస్కారమంగలారంశపాఠ కై 8.
యా క్రియా నంద్యతే నాట్యారంభే వాంతి సా స్మృతా
యా పూర్వరంగ
సంబంధాద్ద్వావింశత్యంగవర్తినీ,
సభ్యాన్నందయతీత్యేవం సాపి నాందీతి కీర్త్యతే
యద్యష్యంగాని భూయాంసి పూర్వరంగస్య నాటకే.
తథాప్యవశ్యం శర్తవ్యా నాందీ విఘ్నో పశాంతయే
నాందీల్లోకో విధాతవ్యః చంద్రనామాంత ఏవ సం.
యథైవ చంద్రసంబంధో లవ్యతే వృజ్యతే ఒథవా
నాందీశ్లో కే తథా యన్నః కర్తవ్యః కవిభిస్సదా,
చంద్రాయ త్తశయా నాట్యే ప్రవృత్తో రససంపదాం
ఏతదుత్థాపనాద్యంగచతుష్కం నాందిపాఠ కై.
విధేయమస్మాత్రీయంతే బ్రహ్మాద్యాః స్వర్వదేవతాః
సూత్రధారః పఠే త్తత్ర మధ్యమం స్వరమాశ్రితః.
నాందీం ఏదైనా శ్వాదశభిః అష్టభిర్వావ్యలంకృతాం
తత్సంఖ్యాతై ర్భవేన్నాండీ వాక్యైః శ్వాపి వినతయా,
మంటి భవేదితి చ కేచన
184
185
188
187
188
189
180
191
12. నాంది. ఇందు నాంధీ రూపనిర్ణయ మున్నది. ఖాందీవి శేషము
లున్నవి. నాందీ నియమములున్నవి. జగదాది సమయమున జగత్పతియగు వృషాంక
శివునివృషభ మయిన నంది, నర్తన మొనరించు శివుని కల్పనా యోగమున రంగ
త్వము పొందెను. వందియె రంగ మయ్యెను. నందికి రంగరూపసంబంధమున
నాచరించు పూజ నాంది యయినది. నాట్యారంభమునందలి యీ క్రియ దేవతాది
“నమస్కార మంగలారంభపాఠకులచే వభినంద్యమాన మగుటచే నాంది యయి
నది. పూర్వరంగ సంబంధమున నిరువది రెండంగముల నున్నదై సభ్యుల నానంద
పెట్టునది కావునను నాంది యయినది. ఇట్లు నాందీపద ప్రవృత్తినిమిత్తము
మూడువిధముల నున్నదని గ్రహించునది.
నాటకమున పూర్వరంగము నందు బహుళముగా సంగములు కలవు.
&quot;అయినను విఘ్నోపశాంతికై నాంది నవళ్య మాచరింపవలెను.
చంద్రనామాంక&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>liy08dsqpr3sue1zrv2ol7y2zkkpiee</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/542</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250670</id>
    <revision>
      <id>611221</id>
      <timestamp>2026-11-07T16:35:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'సప్తమాధికారము ముగా నాందీశ్లోకమును గూర్పవలెను. చంద్రసంబంధము లక్ష్యమగునట్లుగాగాని, వ్యంగ్య మగునట్లుగా గాని నాందీశ్లోకముస కవులు యత్న మొనరింపవలెను. నాట్యమున రససంపదల ప్రవ...'</comment>
      <origin>611221</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3873" sha1="rbaploblypuvhwgn8101ugftr0y93we" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;సప్తమాధికారము
ముగా నాందీశ్లోకమును గూర్పవలెను. చంద్రసంబంధము లక్ష్యమగునట్లుగాగాని,
వ్యంగ్య మగునట్లుగా గాని నాందీశ్లోకముస కవులు యత్న మొనరింపవలెను.
నాట్యమున రససంపదల ప్రవృత్తి చంద్రాయ త్తము కావున చంద్రాంకిత నాంది
-యావశ్యకము నాంది పాఠకు లుకాసనాద్యంగచతుష్కమును కూర్చవలెను. దాని
వలన బ్రహ్మాదిసర్వదేవతలు సుప్రీతు లగుదురు. అచట సూశ్రధారుడు మధ్యమ
స్వరము నాశ్రయించి వాంది పఠింప వలెను. ఆ నాంది సండ్రెండు పదములతోగాని
యెనిమిది పదములతో గాని యలంకృతము కావలెను. ఎచ్చటనేని వివతాను
సారమున అష్ట - ద్వాదశ సంఖ్య కల వాక్యను. అదే గాని నాంది యలుగృతము
కావలెను. కొందరు నాంది సమపాదముగ నుండవలయు నందురు. శ్లోకపాద
మును పదముగా సంభావింపగా రెండు శ్లోకము అష్టపద నాంది యగుట, మూడు
శ్లోకములు ద్వాదశ పదశాంది యగుట కావింపదగును. ఇది నాందీ విషయము,
ప్రరోచనా సాయవ ప్రఖ్యాకోదా తవస్తునః.
ప్రశంసయా ప్రేక్షకాశాముమ్మఖీకరణం తు యత్
సూత్రధారో నటశ్చైవ త పై పారిపార్శ్వకః.
కుర్వంతి యత్ర సల్లాపం తదేశ త్తిగతం స్మృతం
ఆసారితం బహిర్గతవిధిరిక్యుచ్యతే బురై :.
అత్ర గీతివిధిఃపూర్వైర్బహుళో భరతాదిభిః
వ్యాఖ్యాత
స్తోత్ర వై పుల్యాన్నాస్మాకరఖిధీయతే.
మంద్రశాదిషు గీతేషు సర్వే ష్వేవ విధిః స్మృతః
అధికాచాపకృష్ణా చ ప్రావేశిక్యావసానికి.
అంతరాచేతి పండై తా ధ్రువానాటక సంశ్రితాః
త్రీసామ స్యాత్తినత్తం చ త్రిలయం చ త్రిపాణి యత్,
వాగంగసత్త్వాభిన యైస్త్రీనృత్తమభిధీయతే
3
192
193
184
196
196
197
ఇచట నాంద్యనంతరము ప్రతిపాదింపదగిన పూర్వరంగాంగములు
ప్రతిపాదితము అగును. ప్రరోచన - త్రిగతము - అసారితము - గీతి - ధ్రువ -
త్రిసామ - అనునవి యిచట ప్రతిపాద్యములు, వీనియనంతరము రంగద్వారము-
వర్ధమానకము - చారి - మహాచారి ప్రతిపాదితము అగును.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>rbaploblypuvhwgn8101ugftr0y93we</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/543</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250671</id>
    <revision>
      <id>611222</id>
      <timestamp>2026-11-07T16:36:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '478 భాషప్రకాశనము 13. ప్రరోచన నాటకమున వర్ణ్యమాననుగు ప్రఖ్యాత మ దా త్తము నయిన వస్తువు యొక్క కునుకుల కనుభీంరణము సంపాదించుట ప్రరోచన యనదగును. కావ్యోపడేము హేతువుగా కావ్యాని కావ్య...'</comment>
      <origin>611222</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4571" sha1="n0zu7aev8klxap8i0ijxr4sthdfyf7l" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;478
భాషప్రకాశనము
13. ప్రరోచన నాటకమున వర్ణ్యమాననుగు ప్రఖ్యాత మ దా త్తము
నయిన వస్తువు యొక్క కునుకుల కనుభీంరణము సంపాదించుట
ప్రరోచన యనదగును. కావ్యోపడేము హేతువుగా కావ్యాని
కావ్యార్థ విషయమున
సామాజికులకు సిద్ధప్రాయసుగ నామంవ్రణము సూచించుట ప్రరోచన. హేతు
యు క్తమయిన యు క్తియు క్త మయిప వచనం..వ సామాజికులకు కావ్యార్థము
నం దాభిముఖ్య ముదయించునట్లు చేయుట ప్రరోచనము.
14. త్రిగతము. సూత్రధారుడు నటుడు పారిపార్శ్వకుడు ననుమూపుడు
సల్లాప మొనరించుటను త్రిగత మందురు. రాబోవు నాటకము, లోని విషయ
మును వా రాలాపము చేయుట. సూత్రధారన కీరు ప్రక్కల నుండు వారిలో
విదూషక వేనిషానుకార మొనరించువాడు విమాషకుడు. రెండవ యాతడు
పారిపార్శ్వకుడు. ఆ మూవురి సంతాపముకూ భవష్యన్నాటకాంశము కూడి
యుండును. మాటలలో మాటగా వారు మాట లాడుకొనుచు కావ్యార్థము
సూచింతురు. ఇది త్రిగతః-దమున వ్యవహావ్యము.
త్. అసారితము. ఇది బహిర్గీకవిధి యని బుధు అందుకు, కలాపాత
విభాగములకై యాసారి క్రియ ననుసరింతురు. రాగ వాద్యకాలక్రియల స్వరూప
సంధానమున గేయవస్తుగత తాలస్వరూపము నుపజేపి చుట యాసారితము.
ఇది యంతయు దేవతాకీ ర్తనరూప మయిన గీతఓధి. ఇది దృష్టప్రయోజనము.
16. గీతివిధి. పూర్వులయిన భరతాదులు గీతవిధి ననేకవిధముల
వ్యాఖ్యానించిరి. వారు విపులముగా నిరూపించిరి, కార్చన మేమిచట దాని
నిరూపించుటలేదు. మంద్రకార్తికములలో నన్నిటితో నీగితివిరి యున్నది.
-
-
17. ధ్రువ, నాటకసంశ్రితము అయిన ధ్రువారీకు అయిదు గలవు.
అధిక అపకృష్ట ప్రావేళికి అవసానికి అంతర యని యా ధ్రువాభేద
ములు. ఇంకను కొన్ని భేదములు కలవు. ఇవియె యిందు నిరూపితములు.
వస్తుప్రయోగ ప్రకృతి రస భావ ఋతు వయో దేశ కాలావస్థలను గుర్తించి
తత్తద్విధానమున ధ్రువాగీతిని ప్రయోగవిదులు ప్రయోగింపదగును. అన్నియు
గీతప్రయోజ్యములు.
18. త్రిసాప. త్రినృత్తము త్రిలయము త్రిపాణికము సగునది త్రిసామ
యగును. గంగ సత్త్వాభినయములచే నిర్వర్త్యమాన మగునది త్రిసృత్త
మగును. ఇట్లే త్రిజయ త్రిపాణి పదార్థములు ద్రుతమధ్యవిలంబి తలయలు సమ
ఉప పరి పూర్వపాణులు ప్రకృతానుగతముగా భాననీయములు,&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>n0zu7aev8klxap8i0ijxr4sthdfyf7l</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/544</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250672</id>
    <revision>
      <id>611223</id>
      <timestamp>2026-11-07T16:36:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'సప్తమాధికారము 479 యస్మాదభినయో యత్ర ప్రథమం త్వవకార్యణే. 198 రంగద్వారముతో జ్ఞేయం వాగం&quot; భినయాన్మరం సుకుమారం విజానీయాచ్ఛృంగారరససంభపమ్. 199 స్మరాశ్రయే చ దంపత్యోర్నృత్తం హర్షాత్మక...'</comment>
      <origin>611223</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3693" sha1="t6n57zrndh6wjbsoq9nlbncdm70kptd" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;సప్తమాధికారము
479
యస్మాదభినయో యత్ర ప్రథమం త్వవకార్యణే.
198
రంగద్వారముతో జ్ఞేయం వాగం&quot; భినయాన్మరం
సుకుమారం విజానీయాచ్ఛృంగారరససంభపమ్.
199
స్మరాశ్రయే చ దంపత్యోర్నృత్తం హర్షాత్మకం భవేత్
పత్యౌ సన్నిహితే యస్మిన్ ఋతుకాలా దిదర్శనమ్.
గీతకార్యాభిసఁ బంధం నృత్తం శశ్ర యోజయేత్
దూత్యాశ్రయ ! యదా చ స్యాదృగుళాలా దనమ్.
ఔత్సుక్యచి సంబంధా త్తత్ర వృత్తం యోజయేత్
ఖండితా
యస్మిన్ రంగే భవేన్నారీ తత్ర నృత్తున యోజయేత్
స॥ స్రవృత్తే సల్లాపే దయితే ప్రోషితే గతి,
సద్భిర్న 'యోజ్యతే నృత్తం ప్రియే ఒసన్నిహితేజ చ
దేవస్తుత్యాశ్రయం గీతం యదుగం యశ్రదృశ్యతే.
మాహేశ్వరై రంగహారై రుద్దకై సత్ప్రయోజయేత్
యత్ర శృంగారసంబంధం గ్రామం స్త్రీపురుషాయమ్.
దేవ్యా కృతై రంగహా రైర్లలితై స్తత్ప్రయోజయేత్
200
201
202
203
204
205
19. రంగద్వారము. ఇందు రంగద్వార ప్రవిచారమున్నది. వాగంగా
భినయాత్మక మయిన యభినయము రంగద్వారమున ప్రథమముగా నవతారిత
మగును. కావున నిది రంగద్వారము, ఇది శృంగారరససంభవము. ఇది సుకుమా
రము. దంపతులు స్మరాశ్రయస్వభావమున నున్నపుడు హర్షాత్మక మయిన నృత్త
ముండును. ప్రియుడునిన్నిహితుడై యుండగా నీ రంగద్వారమున నా యా
ఋతుకాలాది దర్శనాత్మకము గీతక్రియాభిసంబద్ధము నున వృత్తమును ప్రయో
గింప వలెను. రంగమున ఖండితగా కాని విప్రర్ధిగా గాని కలహాంతరితగా గాని
వారి యుండ నేని యచట నృత్తమును ప్రయోగింపరాదు. దయితుడు ప్రోషితు
డయినపుడు సఖితో సల్లాపము ప్రవృత్త నుయినపుడు వృత్తప్రయోగ మాయోజి
తముకాదు. ప్రియు డసన్నిహితు డయినను వృత్తాయోజన ముండదు.
దేవస్తుణ్యాశ్రయ మయిన రంగాంగముగా నున్నప్పుడు నూ హేశ్వ
రము లయిన యుద్ధతాంగహారములతో సృత్తము కూర్చవలెను. శృంగాక&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>t6n57zrndh6wjbsoq9nlbncdm70kptd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/545</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250673</id>
    <revision>
      <id>611224</id>
      <timestamp>2026-11-07T16:36:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '480 భావప్రకాశనము సంబంధము కల స్త్రీపురుషాశ్రయగానము ప్రపత మయినప్పుడు ఉమాదేవి యాచరించిన లలితాంగహానిసలతో నృతప్రయోగము కూర్వవలెను. తతస్త్రిసామ్నా దేవస్య పుష్పాంజ,ముదీరయేన్....'</comment>
      <origin>611224</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3791" sha1="ege34w5lwqe1lgqhn09mcibl4ndczor" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;480
భావప్రకాశనము
సంబంధము కల స్త్రీపురుషాశ్రయగానము ప్రపత మయినప్పుడు ఉమాదేవి
యాచరించిన లలితాంగహానిసలతో నృతప్రయోగము కూర్వవలెను.
తతస్త్రిసామ్నా దేవస్య పుష్పాంజ,ముదీరయేన్.
తిరస్కృతరసోత్కర్ష 8 కించిదామోదసూచకః
పుష్పాంజలిభమా శ్లోకః కార్య ఆశీఃపురస్సర
తతః పుష్పాంజలిం ముక్త్వా రంగపీఠం పరీత్య చ
ప్రణమ్య దేవతాభ్యళ్ళ క ర్తవ్యో౬భినయ స్తదా.
యత్రాభినేయం గేయం స్యాత్తత్ర వాచ్యం స యోజయేత్
అంగహారప్రయోగే తు భాండవాద్యం ప్రయోజయేత్,
సమం రక్తం విభక్తం చ స్ఫుటం శుద్ధం ప్రహారజం
నృత్తాంగ గ్రా హి వాద్యక్షైర్యోజ్యం వాద్యం తు తాండవే.
206
207
208
200
210
మయినది.
రంగద్వార నిరూపణ ప్రసంగమున నృత్తో చిత దేశకాలములు కీర్తితము
లయినవి. నృత్తారంభమున నొనర్పదగిన పుష్పాంజలి నిరూపిస్తాము కా నున్నది.
కావున తత్సముచిత మయి:న దేవీ దేవసృత్తిరీతి నియతియు నిర్దిష్ట
భావివస్తునాయకారి సూచకముగా నుండదగు నంగహారముల ప్రయోగప్రక్రి
యయు నిర్దిష్ట మయినది. ఈయన తరము వర్ధమానకాదులు నిరూపింప వలెను.
కాని రంగాంగపుష్పాంజలి ప్రతిపాదింపవలసి యున్నది. ఇదిగో పుష్పాంజలి.
అనంతరము శ్రీసామ విధానమున దేవునకు పుష్పాంజలి నిరూపింప
వలెను. పుష్పాంజలి భవనుగు నొక శ్లోక మాశిఃపునస్సరముగా నచట నిరూ
పింప దగ్గును. ఆ శ్లోక మామోదసూచకము కావలెను. పుష్పాంజలి మోచన
మొనరించిన పిమ్మట రంగపీఠ రిక్రమమున ప్రదక్షిణ సూచరించి దేవతలకు నమ
స్కరించి యప్పు డభినయ మొనర్పవలెను.
అభివేయము గేయ మగు నేని యచట
వాద్య నూయోజనము
చేయరాదు. అంగహారముల ప్రయోగ ముండునేని ఖాండవాద్య మాయోజింప
వలెను. వాద్యవిదులు తాండవమున గూర్చు వాద్య మీ విధమున నుండవలెను.
సమము రక్తము విభక్తము స్ఫుటము శుద్ధమ వృత్తాంగగ్రాహిగా వాద్యము
ఉగ&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ege34w5lwqe1lgqhn09mcibl4ndczor</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/546</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250674</id>
    <revision>
      <id>611225</id>
      <timestamp>2026-11-07T16:36:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'న ప్రమాధికారము అసారితాది నా గీతం నృత్తం వాద్యమభావ వా మా వర్ధతేఒభినయో వా స్యాన్స భవేద్వర్ధమానకః. ఏకనాద్యప్రచారో యః స చారిత్య ఖిధీయతే మండలాదిప్రచారో యః స మహాచారికివ్యడే. 481 2...'</comment>
      <origin>611225</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3429" sha1="if306mw5ttlwgzjf1n8i9lr4x22p363" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;న ప్రమాధికారము
అసారితాది నా గీతం నృత్తం వాద్యమభావ వా
మా
వర్ధతేఒభినయో వా స్యాన్స భవేద్వర్ధమానకః.
ఏకనాద్యప్రచారో యః స చారిత్య ఖిధీయతే
మండలాదిప్రచారో యః స మహాచారికివ్యడే.
481
211
212
పూర్వరంగాంగములలో ఒక మిగిలిన పర్ధమానక చారి మహాచారి
త్రికయ మిచట నున్నది. 20. వర్ధమానక మిట్లున్నది. అసారిజాదికము గాని
గీతమ గాని నృత్తముకాని వాద్యము కాని యఖినయము కాని రంగమున వృద్ధి
పొందుచు నుండునేని సర్ధమానక మగును. 21. ఏకవాద్య ప్రచారమే యున్న
చారి యందురు. 22. మండలాది ప్రచారమున్నచో మహాచారి యుదురు.
ఇతి ద్వావింశదంగాత్మా పూర్వరంగః ప్రకీర్తిశ
ఏవం యః పూర్వరగం తు విధానా సంప్రయోజయేత్.
నా శుభం ప్రాప్నుయాత్ర పశ్చాత్స్వర్గం చ గచ్ఛతి
218
ఇట్లిచట నిరువది రెండంగముల రూపమున నున్న పూర్వరంగము
ప్రకీర్తిత మయినది. ఇట్టి పూర్వరంగ ప్రయోగమునకు ఫలము కలదు.
పూర్వరంగ ఫలశ్రుతి యిట్లున్నది. ఈ పూర్వరంగమును విధివిధానమున
సమ్యక్రయోగ మొనరించినచో ప్రయోక్త యీజగమున నశుభమును
పొందడు. అనంతరము స్వర్గము పొందును. ఈ ఫలశ్రుతి వలన పూర్వరం
గాంగావశ్యక _ర్తవ్యత సూచిత మయిన దని భావింపవలెను. రంజనాత్మక
మయిన దృష్టఫలము ప్రధాన మయినను అదృష్టఫలము నున్నప్పు డదయు
నుపాధేయము.
ఇత్థం రంగవిధానస్య సంబంధాది ప్రసిద్ధయే.
గోత్రం నామ చ బధ్నీయాత్పూజావాక్యం సభాసదాం
నాయకస్య చ యన్నామ గర్భనిర్దిష్టలక్షణమ్.
వాంఛకలాపః ప్రథమః కలావిధిరనంతర
వాంఛా శూన్యాన దృశ్యం. వ్యవహారా॥ కదాచన.
వాంఛాకలావస్తు కవేరభీష్టార్థ ప్రకాశనం
214
215
216
స్వాభిధేయగతత్వేన తద్విధా పరిపఠ్యతే.
B (61)
217&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>if306mw5ttlwgzjf1n8i9lr4x22p363</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/547</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250675</id>
    <revision>
      <id>611226</id>
      <timestamp>2026-11-07T16:36:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '482 స్వగతం తు స్వగోత్రాది స్వస్య కీ _రిప్రకాశనం త అభి ధేయగతం త త్తత్కావ్యనామ్నా ప్రకాశనమ్, యదా హి రామాభ్యుదయం నామ నాటక మిత్యతః. తన్నాను నాటకాద్యంతర్గద్భితాపసూచకం వాచ్యవాచక...'</comment>
      <origin>611226</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3820" sha1="sjzssotuudirow8zqtqmkw2kg4gqdcs" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;482
స్వగతం తు స్వగోత్రాది స్వస్య కీ _రిప్రకాశనం
త
అభి ధేయగతం త త్తత్కావ్యనామ్నా ప్రకాశనమ్,
యదా హి రామాభ్యుదయం నామ నాటక మిత్యతః.
తన్నాను నాటకాద్యంతర్గద్భితాపసూచకం
వాచ్యవాచక సంబంధో నాట్య నిద్భిర్విభావ్యతే
భావప్రశాశనము
218
219
కీర్తి? ఫలం తయా స్వర్గస్థితిరత్ర ప్రయోజనమ్.
220
ఇట్లున్న రంగవిధానమునకు సభాసదులకు సంబంధాది ప్రసిద్ధిసంపాదన
మునకై గోత్రనామములను నిబంధింప వలెను. సభాసదుల పూజా వాక్యము
కూర్చవలెను. నాయకుని నామము నిబంధింస పలెను. ఇది యంతయు గర్భ
నిర్దిష్టలక్షణముగా నుండదగును. నామగోత్రాదికము స్పష్టముగ నిర్దిష్టమగుట
కాక వాక్యమధ్యమున గర్భితమై భాసించు నట్లుండవలెను. మొదట వాంఛా
కలాపము అనంతరము కలానిధి యావశ్యకము. ఎప్పుడేని వ్యవహారములు
వాఁ ఛాశూన్యములుగా నుండవు. వాంఛకలాపము, అభీష్టార్థ ప్రకాశనముగా
కవి యథీ ధేయగతముగా రెండువిధముల నుండును.
స్వాత్మగత మయిన
గోత్రావి శేషకథనము తనకు కీర్తిప్రకాశన మగును. అభిధేయగతముగా నుండు
నదీ యా యా కావ్యనామవి శేషముచే ప్రకాశింప జేయదగును. నాటకమునకు
నిరూపించు పేరు నాటకాదులలో సంతర్గర్భితమయిన యర్థమును సూచించు
నదిగ నుండుట యుక్తము. &quot;రామాభ్యుదయం నామ నాటకం&quot; అని యనుట
యీ విశేషమునకు సూచకము. ఇట్లు వాచ్యనాచక సంబంధమును నాట్య వీధులు
విభావనము చేయుదురు. కీర్తి ప్రత్యక్షఫలము. స్వర్గస్థితి యదృష్ట మయిన
ప్రయోజనము,
యద్యప్యంగాని భూయాంసి పూర్వరంగస్య నాటకే
'నాంద్యం డే' శాబ్దలో ఛార్థముక్తాన్యంగాని లేళతః.
ప్రరోచనార్థో నాంద్యంతః ప్రత్యాహారాది కథ్యతే
అంద షష్ఠీ తత్పురుషో జెపి వ్యా
ఇత్థం రంగం విధాయాదౌ సూత్రధారే వినిర్గతే
తద్వన్నటః ప్రవిశ్యాన్యః సూత్రధారనమాకృతిః.
సూచయేద్వస్తు బీజం వా ముఖం పాత్రమఖావి' వా
221
222
228&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>sjzssotuudirow8zqtqmkw2kg4gqdcs</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/548</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250676</id>
    <revision>
      <id>611227</id>
      <timestamp>2026-11-07T16:36:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'సప్తమాధి కారము 498 నాటకమునందు పూర్వరంగమునకు సంబంధించిన యంగము లనేక ములు కలవు. నాటకముల యారంభమున నుండు “నాంధ్యంతే&quot; అను పదము నకు సంబంధించిన శాబ్దబోధకొఱకై పూర్వరంగాంగములు కేళమ...'</comment>
      <origin>611227</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3908" sha1="o7jmt38wk79tb88zdf9xw29yp9crzif" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;సప్తమాధి కారము
498
నాటకమునందు పూర్వరంగమునకు సంబంధించిన యంగము లనేక
ములు కలవు. నాటకముల యారంభమున నుండు “నాంధ్యంతే&quot; అను పదము
నకు సంబంధించిన శాబ్దబోధకొఱకై పూర్వరంగాంగములు కేళముగా నిచట
నిరూపితము అయినవి. ఇచట నాంద్యంత పదము ప్రరోచనార్థమై యుపా త
మయినది. పూర్వరంగాంగములలో ప్రత్యాహారము మొదటిది కదా! ఆ
ప్రత్యాహారము మొదలుగా నీ నాందిచివరి వరకు ప్రత్యాహారాది బాధ్యతము
అను నర్థము నిచట గ్రహింపవలెను. అథవా; సౌంద్యంతపదము షష్ఠీ
తత్పురుష సమాసరూపముగా గ్రహించిన &quot;నాద్యాః అంకే” నాంది
యొక్క అంతభాగము అను నర్థము లభించును. ఇట్లు నాద్యంతశబ్దార్ణ
బోధ ద్వివిధముగా పరిగ్రాహ్యము. ఇట్లే పూర్వరంగ మాచరించి సూత్రథా
రుడు మొదట నిష్క్రమింపగా సూత్రధారునినకె వేరొక నటుడు సూత్రధార
సనకారుడు రంగము ప్రవేశించి నాటకీయవస్తువును సూచింపవలెను. ప్రధాన
ఫలమునకు మూలభూతమగు కథాబీజము నేని సూచింప వలెను.
ప్రథమాంక
మున నిరూపితము కానున్న వస్తుప్రారంభమునేని సూచింప వలెను. రంగమున
ప్రవేశించి ప్రయోగమొనరింపబోవు పాత్రమునేని సూచింప వలెను! సూత్ర
ధారసమాకృతి యగు రెండవసూత్రధారుడు తన పచనవిధావమున సంభాషణ
క్రమమున వస్తుబీజముఖపాత్రసూచన మొనరించుట యావశ్యకము. సూత్రధార
ద్వయకార్యవి శేష. మీ విధమున సున్నది. ఇది నాటకారంభకార్యము.
వస్తు స్వరూపము
అశ్ర వస్తుస్వరూపం తు ప్రథమం సమ్యగుచ్యతే.
వస్తుతత్స్యాత్ప్రబంధస్య శరీరం కవికల్పితం
ఇతివృత్తం తదేవాహుః నాట్యాభినయకోవిదాః.
చరితం నాయకాదీ నామితివృత్తమితి స్మృతం
ప్రయోజనవళా తత్తు వర్తమానమపి క్వచిత్.
వృత్తతి యదితివృత్తం తదుచ్యతే
గోపుచ్ఛవద్విధాతవ్యం కావ్యాది కవిభిః సరా.
పశ్చాద్భాగేప్రబంధస్య క ర్తవ్యా స్తే రసాదయః
ఇతివృత్తాభిధం వస్తు యత్కావ్య తద్వికా: భవేత్,
221
225
223
227
228&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>o7jmt38wk79tb88zdf9xw29yp9crzif</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/549</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250677</id>
    <revision>
      <id>611228</id>
      <timestamp>2026-11-07T16:37:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '484 అధికారిక మేకం తు ప్రాసంగిక సుఖాసంత తత్రాధికారికం ముఖ్యమంగం ప్రాసంగికం వీడు వృత్తాం' నాయకాడీ నామత్ర స్యాదాధికారికం ఉపనాయకవృత్తా ఈ ప్రాసంగికి ఉదాహృతః. నాయికానాయకాదీనా...'</comment>
      <origin>611228</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3865" sha1="n0xoltl0z66c7ztgbzy91aikn0qfedb" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;484
అధికారిక మేకం తు ప్రాసంగిక సుఖాసంత
తత్రాధికారికం ముఖ్యమంగం ప్రాసంగికం వీడు
వృత్తాం' నాయకాడీ నామత్ర స్యాదాధికారికం
ఉపనాయకవృత్తా ఈ ప్రాసంగికి ఉదాహృతః.
నాయికానాయకాదీనా వృత్తాంతో యస్త్రివర్గభక్
కావ్యవ్యాపి స ఏవై ష అధికారిక ఉచ్యతే.
భావప్రకాశనము
229
280
231
ప్రస్తుత మిచట వస్తురూ పము విశదముగా నిరూపితము కావలసి
యున్నది. వస్తువు ప్రబంధమునకు శనిశ్వతమయిన శరీగము. నాబ్యాభినయ
కోవిదు లీ వస్తువునే యితివృత్త మందురు. నాయకారుల చరితము నితివృత్త
మనిరి. ఒక్కొక్కస్థలము నందలి ప్రయోజనపకమున వర్తమాసవస్తువును
అతీతవస్తువుగా నిర్మితమగుట కలదు. కావున నదియు ఇతివృత్త మనియె వ్యవ
హృతమగును. వర్తమానము నతీతముగ నిరూపిత మగునపుట. కవు బెల్లప్పు
డును కావ్యాధికమును గోపుచ్ఛసమాకారముగ నిర్మింపవలెను. పెద్దవి చిన్నవి.
యన్నియు సమముగా ఖాసించునట్లు, అచ్చటివేని యిచ్చటివేని యెచ్చటవేని
సుష్టములై యుండునట్లు, అన్నియు సమాకృతిశోఖాసుందరములై యేకా
క్రయరమ్యముగా నుండునట్లు కూర్పవలెను. రసాదు అన్నియు ప్రబంధపశ్చా
ద్భాగమున నాయోజనీయము లగును.
కావ్యమున నితివృత్తమను పేరుగల వస్తువు రెండువిధముల నుండును.
ఒకటి యాధికారికము, రెండవది ప్రాసంగికము. అధికారికము ముఖ్యము.
ప్రాసంగిక మంగము. నాయకాదుల వృత్తాంత మిచట నాధికారికమని, యుప
నాయక వృత్తాంతము స్రాసంగికమని సముదాహృత మయినది. ధర్మార్థకాము
భాజనమయి:న నాయికా నాయకాదులు వృత్తాంతము కావ్యవ్యాపిగా నుండునేని
యాధికారిక మందురు. ఈ ప్రసంగమున నిక ప్రాసంగిక వస్తు స్వరూప మావ
శ్యకము.
యశ్చోవనాయకాదీనాం వృత్తాలతో నాయకార్థకృత్
స నాంతరీయకశ్చార్థః ప్రాసంగిక ఉదాహృతః .
ఆజన్మనోఒ.భి షేకాంతం రామస్యైవాధికారికం
ప్రాసంగికంతు సుగ్రీవవిభీషణవి చేష్టితమ్.
282
288&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>n0xoltl0z66c7ztgbzy91aikn0qfedb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/550</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250678</id>
    <revision>
      <id>611229</id>
      <timestamp>2026-11-07T16:37:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'సప్తమాధికారము ప్రాసంగికాభిధం వస్తు నాటకే భవతి త్రిధా పతాకా ప్రకఠే యుక్త పశాకాస్థానక క్రమాల్. సానుబంధం పళాకాఖ్యం ప్రకరి ప్రదేశభాక్ ఉపనాయకవృత్తాంతో నాయకన్య ఫూర్ధిను. సాధ...'</comment>
      <origin>611229</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3689" sha1="jus3hi2l7cycyqjxjxam4rvavl09znt" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;సప్తమాధికారము
ప్రాసంగికాభిధం వస్తు నాటకే భవతి త్రిధా
పతాకా ప్రకఠే యుక్త పశాకాస్థానక క్రమాల్.
సానుబంధం పళాకాఖ్యం ప్రకరి ప్రదేశభాక్
ఉపనాయకవృత్తాంతో నాయకన్య ఫూర్ధిను.
సాధకో లభ్యతే స్వార్థే సా పఠాకేతి కథ్యతే
నాయకన్య కథామధ్యే తత్సమానస్య యా కథా.
ఆఫలోదయసర్యంతా సా వకాకేతి కథ్యతే
పశాకా మద్రరాజస్య శల్యస్య చరితం యథా.
ఫలం ప్రకల్ప్యతే యస్యాః పరార్ధాయైవ సేవలు
అనుబంధవిహీనాం తాం ప్రకరిమితి నిర్దిర్.
యేన కేనాస్యనల్సేః 'హేతునా పూర్వముద్ధతం
పశ్చాన్న దృశ్యతే యత్తు తద్వస్తు ప్రకారీ భవేశ్ ,
ప్రకరీ కులపత్యం కే జటాయోశ్చరికు యథా
యథా పతాకా కస్యాపి శోభాకృచ్చిహ్న రూపతః.
స్వస్యోపనాయణాదీనాం వృత్తాంత స్తద్వదుచ్యతే
శోభాయై 'వేదికాదీనాం యథాపుష్పాడతాదయః .
తథాత్ర వర్ణ
నాదిస్తు ప్రబంధే ప్రక
రిర్భవేత్
ములు వీరూపితములు కావలెను.
486
284
285
286
287
288
220
240
241
ప్రాసంగిక స్వరూపక ధనముననే ప్రసక్తములగు పళా ప్రకారి స్వరూప
అవి యన్నియు నిందున్నవి. ఉపనాయ
కాదుల వృత్తాంతము ప్రాసంగికము. ఆధికారిక వస్తువునం దిది నాంతరీయకముగా
నసరిహార్యముగనుండును. నాయకుని ప్రయోజన సంపాదనమున సహాయకారిగ
నుండును. ప్రధానక థా ప్రసంగమున పెద్ద మగుటచే నిది ప్రాసంగికము. శ్రీ
రామాయణగ్రంథమునందు శ్రీ రాముని చరితము పుట్టినది మొదలుగా విభిషేక
పర్యంత మాధికారిక వృత్తాంత మని గుర్తించునది. రామాయణమునందే సుగ్రీవ
వృత్తాంతము విభీషణుని విశిష్టచేష్టితము ప్రాసంగికవృత్తాంత మగును.
ప్రాసంగిక మను పేరు గల వస్తువు నాటకమున మూడు విధములుగ
నుండును.——సతాక, ప్రకరి, పతాకాస్థానకము నని. వీనిలో పతాకావస్తువు సాను
బంధము.
నితరవస్తువుతో ననుబంధము కలిగి యుండును.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>jus3hi2l7cycyqjxjxam4rvavl09znt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/551</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250679</id>
    <revision>
      <id>611230</id>
      <timestamp>2026-11-07T16:37:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '486 భావప్రకాశనము ఆది ప్రకరీవస్తు వొక ప్రదేశమున మాత్రము సంబంధముకలిగి యుండును. యితరములతో ననుబంధించి యుండదు. ప్రధానలార్జి తయిన నాయకునకు సంబంధించిన యువనాయకుని వృత్తాంతము సాధ...'</comment>
      <origin>611230</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4144" sha1="muqp4jzcxffmtgnt7ahss2xk8bj34ku" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;486
భావప్రకాశనము
ఆది
ప్రకరీవస్తు వొక ప్రదేశమున మాత్రము సంబంధముకలిగి యుండును.
యితరములతో ననుబంధించి యుండదు. ప్రధానలార్జి తయిన నాయకునకు
సంబంధించిన యువనాయకుని వృత్తాంతము సాధకమగుచు స్వామును గూడ
సిద్ధ మొనరించుకొనును. ఇష్ట సుగ్రీవాచివృత్తాంతము ఆళానృత్తాంతము
వ్యవహృత మగుచున్నది. నాయకునకు సంబంధిం చిన కథాగాగమున
తత్సమానుని కథ ఫలోదయిపర్యంతము ప్రసిరించి యుండునది యగునేని పళాకా
వృత్తాంతపుగును. మద్రదేశప్రభ మయిన కన్యని చరి:ము పతాకావృత్తాంత
మని గుర్తించునది. ఇది భారతకథాసంబద్ధము.
ప్రకరివృత్తాంత స్వరూప మీ విధముగా నుండును. పరొ వృత్తాం
తమునకు సంబంధించిన ఫలము కేవలము పదార్థమున కె యగును. అనుబంధముతో
నుండదు. ఇట్టి దానిని ప్రకరి యుందురు. వీదేవీ ప్రతాభావన మొదట
సముద్గత మయ్యు ననంతర మా వస్తువు గోచరింపటిని కపెస్త నగును. రామ
కథాసంబద్ధ మలు.న నాటకమున కులసత్యంకము నందు జూయు చరిచము ప్రకరీ
రూపము. ఎవని కేని నాయకునకు చిహ్న రూపముగా నున్న పతాక శోఖా
సంపాదక మగును. అపై యువనాయకాదుల వృత్తాంతము (నాయుకునుడు శోకా
సంపాదక మగును. పుష్పాడతాదులు వేడిక మొదలగు వానికి శోనాసంపాద
కము లగుచున్నవి. ఆప్లై ప్రబంధమున ప్రకలేవృత్తాంతమునకు సంబంధించిన
వర్ణ నాదికము శోథాసంపాదక మగును. ఇట్లాధికారిక ప్రాసంగిక పతాకా -
ప్రకరీవృత్తాంతస్వరూపము నిర్దిష్ట మయినది. ఇక పతాశాస్థాపక స్వరూపము
నిర్దేశింపవలెను.
బ
పతాకాస్థానకము
-
ఆగంతుకేన భావేన యదభివ్యక్తి కారణమ్.
వస్తునో భావ్యవస్థన్య పతాకాస్థానకం తు తల్
తత్సశాకాప్రకర్యాదేః కావ్యవస్థస్య వస్తున?.
సూచనోపాయమేవాహుః పతాకాస్థానకం బుధాః
అతీశానాగశే కార్యే కథ్యేకే యశ్రవస్తునా.
అన్యాస దేశవ్యా జేన పతాకాస్థానకం తు తక్
యత్రార్ధే చింతితేఒన్యస్మిన్ తద్వదన్యః ప్రవర్తతే.
ఆగంతు కేన భావేన సతాకాస్థానకం తు త
తత్తుల్యసంవిధానం చ తఖాతుల్యని శేషణమ్..
242
248
244
245
248&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>muqp4jzcxffmtgnt7ahss2xk8bj34ku</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/552</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250680</id>
    <revision>
      <id>611231</id>
      <timestamp>2026-11-07T16:37:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'సప్తమాధికారము ఇలి ద్విధా యదన్యో క్తి రూపం తత్ప్రథమం భవేత్ యత్సమాసో క్తిరూపం తు తర్యాత్త్యువి శ్లేషణమ్. 487 247 వస్తువిభాగమున నాల్గవది యయిన పతాశాస్థానక మిచట నిర్దిక్యమాన మగు...'</comment>
      <origin>611231</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4176" sha1="4u2x578d8q3udrd9aezlx7c4293c62x" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;సప్తమాధికారము
ఇలి ద్విధా యదన్యో క్తి రూపం తత్ప్రథమం భవేత్
యత్సమాసో క్తిరూపం తు తర్యాత్త్యువి శ్లేషణమ్.
487
247
వస్తువిభాగమున నాల్గవది యయిన పతాశాస్థానక మిచట నిర్దిక్యమాన
మగుచున్నది. ఇచట బాలుగు పతాకాస్థానము లున్నవి. పతాకాస్థానముల
కితరులు నిర్దేశించిన లక్షణము అనంతరము నిర్దిష్టము అగును. భాన్యవస్థానుగత
మయిన వస్తువు. నాగంతుకథావమున సూచించుట - కావ్యర్థమున కభివ్యక్తి
కార
ణము పతాకస్థానము. పతారాప్రక క్యాదిరూపమయిన కావ్యవస్థాపన్న మయిన
వస్తువునకు సూచనోపాయము ప్రకాశాస్థానక మనిరి. అన్యాపదేశ వ్యాజమున
ప్రకృత వస్తువుచే నతీరాజాగతములగు కార్యములు సూచితము లగుచో పతాకా
స్థానిక మగును. అభిచింతితముగా నొక యర్థము నిరూపిత మగునప్పుడు దాని
వలె నికరార్థ నూగంతుకథాశమున ప్రవర్తించినచో నది పతాకాస్థానక మగును.
ఇట్లు: పతాకస్థానిక విషయమున నాలుగు భావసులు నిర్దిష్టము అయినవి. అన్నిట
నొక దానిచే వేరొకటి భాసించుట యున్నది. ఈ పతాకాస్థాన మన్నిటను
తుల్యసం నిధానరూనముగకు తుల్యవిశేణాత్మకముగను నుండును. ఈ రెండు
విధానములతో మొదటిది అన్యోక్తిరూపముగను, తుల్యవిశేషణాత్మకమయిన
రెండవది సమాసోక్తి రూపముగ నుండును.
పూజాస్థానకస్యాణ్యే చాశుర్విధ్యం ప్రజానతే
“సహసై వార్థసంవ త్తిః గుణపృక్త్యుపచారతః
పతాకస్థానక మిదం ప్రథమం పరికీర్తి
నిమ్.
వచః పాతిశయం క్లిష్టం కావ్యబంధసమాశ్రయం
పతారాస్థానకమిదం ద్వితీయం పరికీర్తితమ్.
అర్థోపక్షేపణం యత్ర లీసం సవినయం భవేత్
క్లీష్టప్రత్యుత్తరో పేశం కృతీయమిదమిష్యతే.
ద్వ్యర్థి వచనవిన్యాసః సుశిష్టు కావ్య యోజీఈ
ఉపన్యాసముయు క్తం య తచ్చతుర్థముదాహృతమ్&quot;
ఆదిక స్త్రీశయం శుల్యసంవిధానాత్మకం భవేత్.
చతుర్ధం తు భవేత్తుల్యని శేషణసమన్వితం
248
249
250
251
కొందరు పతాకాస్థానకమునకు చాతుర్విధ్య మంగీకరించిరి. గుణవృ
చ్యుపచారపరమున సహసా- వేగముగా నర్థసంపత్తి యుండుట మొదటి పతాకా&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>4u2x578d8q3udrd9aezlx7c4293c62x</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/553</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250681</id>
    <revision>
      <id>611232</id>
      <timestamp>2026-11-07T16:37:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'భావప్రకాశనము స్థానకము. కావ్యబంధసమాశ్రయ మయిన సాతిశయ ప్రవచనము 'రెండవపతాకా స్థానకము, లీనముగా నున్న యర్డ్లో క్షేవణము విన యో పేడముగ ప్రకాళిక మయినచో శి ష్టప్రత్యు త్తకోనీనముగ...'</comment>
      <origin>611232</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4050" sha1="330urhoa2asimpjfe9ztdz9jtv4lfrk" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;భావప్రకాశనము
స్థానకము. కావ్యబంధసమాశ్రయ మయిన సాతిశయ ప్రవచనము 'రెండవపతాకా
స్థానకము, లీనముగా నున్న యర్డ్లో క్షేవణము విన యో పేడముగ ప్రకాళిక
మయినచో శి ష్టప్రత్యు త్తకోనీనముగ కున్నవో. ఎనీయస్థానము. అర్జద్వయము
నిరూపించువచనవిన్యాసను, కావ్యయోగీశమై సుశ్లేషముగ నున్నచో నుపవ్యాస
యుక్తముగ నవభాసించుచో చతుర్థకరాకాస్థానశము. ఈ నాల్గింటిలో మొదటి
నుండి మూడు సతాకాస్థానములు తుల్యస విధానార్మము అని సర్దేనది తుల్య
విశేషణసమన్విత మని గ్రహింపవలెను. అందునా హరణ యోజనము కొంత
కలదు. అది యిట్లు సంకావ్యము.
ఉద్దామోత్కలికేగ్యాది అకారత్నా నలీగతమ్
యదుచ్యతే ద్వితీయే..ల కే ఛత్స్యాత్తుఖ్యని శేషణం
యత్సిద్ధి చింతా యత్కాలే తత్కాలే తన్య సిద్ధయే.
విధీయతే యదన్యోక్తి స్తత్తుల్యం సంవిధానకం
“ఆపి నామ స గృహ్యేత” ప్రతీ &quot;కౌటిల్య చింతయా.
“గహీరో&quot; ఇతి సిద్ధార్దకో కిస్తుల్యవిభావకం
252
258
254
శ్రీహర్ష రచిత రత్నాపలి ద్వితీయాంకములో &quot;ఉద్దామోత్కలికాం&quot;
అను పద్యమున తుల్యవిశేషణాత్మకమయిన పతాకాస్థానక మున్నది. విశాఖదత్త
రచిత ' ముద్రారాక్షసమున “ఆపినామ స గృహ్యేత&quot; అను కౌటిల్య చాణక్యుని
చింతనానుసారమున &quot;గృహీను&quot; అను సిద్ధార్ధకునివచనము తుల్యసంవిధానకమున
నున్నది. ఏ కాలమున నేకార్యసిద్ధికై చింతనముండునో యా కాలమున నాకార్య
సిద్ధికై యితరుని వచనము తగినట్లుగా విహిత మగు నేని యది తుల్యముగుసంధా
సకమగును. ఇచటి శబ్దార్థము గ్రాహ్యము. ఆయారూపములలోని యా యా
ప్రకరణానుసారి విశేష మీ విధముగ పరిగ్రాహ్యము,
రత్నావలిలో వత్స రాజుధ్యానమున విహరించుచు నవమాలికోపన్యాస
మున విటనును.
ఉద్దామోత్కలికాం విపాండురరుచం ప్రారబ్దజృంభాం క్షణా
నాయాసం శ్వసనోద్గమైరవిరలై రాతన్వతీమాత్మనః
అద్యోద్యానలజామిమాం సమదనాం నారీమివాన్యాం ధ్రువం
సశ్యన్కోవవిపాటలద్యుతి ముఖం దేవ్యా , కరిష్యామ్యహమ్.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>330urhoa2asimpjfe9ztdz9jtv4lfrk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/554</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250682</id>
    <revision>
      <id>611233</id>
      <timestamp>2026-11-07T16:37:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'సప్తమాధికారము 488 . ఉద్యానవనమున నవమాలికామాూధవీలతలకు ప్రథమముగా కుసు 'మోర్గమమయినది. వత్సరాజు వాసవదత్తతో సుద్యానసంచారమున విషయ సుఖాభిలాషమున పలికిన యి పలుకులలో సాగరికాసందర్శ...'</comment>
      <origin>611233</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4441" sha1="jzfa729hqsyc4106mx8c5yeicr3elpd" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;సప్తమాధికారము
488
.
ఉద్యానవనమున నవమాలికామాూధవీలతలకు ప్రథమముగా కుసు
'మోర్గమమయినది. వత్సరాజు వాసవదత్తతో సుద్యానసంచారమున విషయ
సుఖాభిలాషమున పలికిన యి పలుకులలో సాగరికాసందర్శనము సుఖనిమిత్త
మన నాగామి కాన మున్నది. అది రెండవయద్ధమున భాసించును. ఇచటి వచన
విన్యాసము సుక్లిష్టమై యణ్యార్ధాలింగితమై ప్రసంగ ప్రతిపాదిత మయినది.
ఇందు లతాపదమున ప్రకృత భావ మిటు భావనీయము. ఈ యుద్ధ్యాసలత
బాగుగా మొగ్గతొడగినది. తెల్లగా నున్నది. వికసించినది. గాలివలని కదలిక
లచే నటునిటు నూగుచున్నది. ఇట్టి యీ లత మదనభావములు కల వారి వలె
నున్నది. ఇందు నారీపడమన భావము నిట్లు గ్రహింపదగును. ఈమె యుక్క
క అధికములు, దేహకాంతి పాండురము, ఆవలింత భారంభ మయినవి.
నిట్టూర్పు అధికముగా ప్రసరించి యీమె నాయాన పెట్టుచున్నవి అని. ఇటన్య
వారిని జూచిన విధమున జూచి వాసవదత్తా దేవివడనము కోపనిపాటల మొన
రింతునని రాజభాష. ఇందు సమన్వయము ప్రదర్శిత మయినది.
ముద్రారాక్షసములో చాణక్యుడు శానాచరించిన ప్రయోగమున
రాక్షసుడు కట్టుబడునా? యను సందేహమున &quot;అపి నామ దురార్మా రాక్షసో
గృహ్యేత&quot; — దుశ్చింతకల రాక్షసుడు పట్టుబడునా? అని పలుకగా ననంతరమె
సిద్ధార్థకుని వచన సంఘటనమున నిశ్చయము సూచితమయినది. ఆయంళమిట్లున్నది.
&quot;లయం గృహీత్మ”“హంత గృహిలో దురాత్మా రాక్షస?” “భద్ర అథ కోయం
గృహీత,” “ఆర్యసం దేశ,”” మీసందేశము గృహిత నుని సిద్ధార్థకుడు పలుకుటలో
రాక్షసగ్రహణనిశ్చయార్థమును చాణక్యుడు గుర్తించెను. ఇది తుల్యవిధానకము.
&quot;
యదాధికారికం వస్తు ద్విదైవ పరికీర్తితమ్.
ప్రత్యేకం తత్త్రికం త్రేధా భిద్యతే కార్యయోగత
ప్రఖ్యాతోత్పాద్యమిశ్రత్వ భేదా స్త్రీవిధముచ్యలే.
ప్రఖ్యాతమితిహాసాదిరుత్పాద్యం కవికల్పితం
255
256
మిశ్రం చ సంకరాదేవం నవధా వస్తుకల్పితమ్.
257
తస్మాదపీహ వ_స్త్వన్యద్దివ్యమర్త్యభయాత్మకం
అనంతత్వాదథై శేషామూహ్యా లక్ష్యానుసారతః,
258
వస్తువిభాగ మిదివరలో నొక విధముగా సూచితమయినది. ఇచట
వేరొకవిధముగా వస్తువిభాగము గుర్తింపవలసి యున్నది. అధికారిక వస్తువు
B (62)&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>jzfa729hqsyc4106mx8c5yeicr3elpd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/555</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250683</id>
    <revision>
      <id>611234</id>
      <timestamp>2026-11-07T16:37:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '400 భావప్రకాశనము మూడు కార్యయోగాను రెండు విధముల నున్న ప్రాసంగిక వస్తువునను నీ సారమున మరల మూడు విధములు - ప్రఖ్యాతను ఉత్పాద్యము మిగ్రము ననీ. ఇతిహాసాది ప్రసిద్ధము ప్రఖ్యాతము. క...'</comment>
      <origin>611234</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3869" sha1="ba2uol6l5ov49h5dochfp2pgom1ok39" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;400
భావప్రకాశనము
మూడు కార్యయోగాను
రెండు విధముల నున్న ప్రాసంగిక వస్తువునను నీ
సారమున మరల మూడు విధములు - ప్రఖ్యాతను ఉత్పాద్యము మిగ్రము ననీ.
ఇతిహాసాది ప్రసిద్ధము ప్రఖ్యాతము. కవికల్పిత ముత్పాద్యము. ఈ
సంకరమున మిశ్రము. కాజా మూడును మూడు విధములై మొత్తము నవ
విధము లగును. ఇంతకన్నను నేరుగా వేరొక భేదము కలదు. నివ్యను నుర్త్యము--
ఉభయాత్మకము నని, ఇంక నిట్టి భేదముల నవంతుగా లక్ష్యానుసారమ:న
నభ్యూహించునది. నాని నీట ప్రస్తావించుట లేదు.
అశ్రాధికారిక స్యాపి తథా ప్రాసంగికాత్మనః
వస్తునో భరతః ప్రాహ ఫలం రస్య నిదా అని.
ఫలం త్రివర్గ స్తచ్ఛుద్ద మేకా నేకాను బంధి చ
త్రిభిర్ధ్వాభ్యామ ధైన తేషామన్యోన్యసుక రాత్.
ఏవం ద్వారకధా వస్తు ఫల భేదాః ప్రకల్పితా
259
260
భరతు డిచటి యాధికారిక వస్తువునకు ప్రాసంగిక వస్తువునకు ఫలమును
భేదములను నిర్ణయించెను. ఫల మనునది త్రివర్గము. ధర్మార్థకామములు. ఈ
త్రివర్గము శుద్ధముగా నుండును. ఏరామ బంధమున నుండును. అనేకానుబంధ
మున నుండును. ధర్మార్థకామములు మూడును ఫలముగా మండుట, రెండు
పురుషార్థము లె ఫలముగా నుండుట, ఒక పురుషార్థమె ఫలముగా నుండుట
యున్నది. వీని యవ్యోన్యసాంకర్యమును ఫలముగా నుండును. ఇట్లన్నీ రీతుల
పరిశీలించగా వస్తుపల భేదములు ద్వాదశవిధము లగుచున్నవి.
బీజమ స్యేతివృత్తాంశః త్రివర్గ స్యేరితం బుడై.
ఫలం యదితివృత్తస్య స త్రివర్గ తీరిత
ఉపక్షిప్తం తు యత్స్వల్పం విస్తారం యాత్య నేకథా.
హేతుర్యత్స్యాత్రివర్గస్య తద్బీజమితి కథ్యతే
విస్తారో బహుధా తస్య నాయకాదివీ భేదతః .
స స్వామాత్యోభయాయ త్తసంసిద్ధేర్నాయకస్య తు
త త్తదుత్సాహరూపోజియం విస్తార ఇతి కథ్యతే..
బీజముప్తం యథా స్కంధ శాఖా పుష్పాదిరూపతః
బహుధా విస్తృతిం - గచ్ఛేత్ఫలాయాం తేలివకల్పలే.
281
285
288
264
265.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ba2uol6l5ov49h5dochfp2pgom1ok39</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/556</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250684</id>
    <revision>
      <id>611235</id>
      <timestamp>2026-11-07T16:38:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'సప్తమాధి కారము తథా నాయక మీడె రూపోయింలే ఫలవాన్ భవేత్ బీజం చ వేణిసంహారే సశ్ప ఇతి దర్శితమ్. 491 286 ధర్మార్థకామాత్మక మయిన త్రివర్గ రూప ఫలమునకు ఇతివృత్తము నందలి యొక యంశము బీజరూప మ...'</comment>
      <origin>611235</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4283" sha1="6hd8h192ov2vsu7s94genn6lkv14xrz" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;సప్తమాధి కారము
తథా నాయక మీడె రూపోయింలే ఫలవాన్ భవేత్
బీజం చ వేణిసంహారే సశ్ప ఇతి దర్శితమ్.
491
286
ధర్మార్థకామాత్మక మయిన త్రివర్గ రూప ఫలమునకు ఇతివృత్తము
నందలి యొక యంశము బీజరూప మని బుధు లనిరి. ఇతివృత్తమునకు త్రివర్గము
ఫలము. మొదట స్వల్పముగా నుపక్షి ఏమై యనంతర మనేకధా విస్తరము
పొందునది త్రివర్గమునకు హేతువుగా నుండునది బీజమగును. నాయకాదుల
విభేదానుసారమున బీజమునకు బహుధా విస్తారము కలుగును. నాయకుడు
స్వాయత్తసంసిద్ధి — అమాత్యాయ త్తసంసిద్ధి ఉభయాయ త్తసంసిద్ధి యనిత్రివిధముగా
నుండును గావున నా బీజాంశము త తభుత్సాహరూపముగా నుండుటయె విస్తా
రమని యనిరి. వృతమునకు సంబంధించిన బీజము భూమిలో పాదుకొల్పిన
యనంతరము స్కంధముగా శాఖలుగా పుష్పాదిరూపముగా బహుధా విస్తృతి
పొందును. తుదకు ఫలమగుటకు పర్యా ప్తమగును. అట్లే నాయక మిత్రాదిరూప
మున నున్న బీజాంళము విలసహిత మగును. భట్టనారాయణ రచిక వేణి
సంహారమునందు &quot;సత్వజా మధురగిర&quot; యను శ్లోకమున విజము నిదర్శిత
మయినది. ఆ శ్లోక మిట్లున్నది.
సత్పడా మధురగిరః ప్రసాధితాళ్యా మరోద్దతారంభాః
నిపతంతి ధార్త రాష్ట్రా కాలవశానే దినీకృషే.
నేణీసంహారములో ప్రస్తావనాప్రసక్తిలో ఋతువర్ణనముగా నీది
యున్నది. ధార్త రాష్ట్రము అనదగిన హంసని శేషములు మంచి పక్షములు మధుర
స్వనములు కలపై దిశల నలంకరించి యుద్ధక సమారంభములు కలపై కాలప్రభావ
మున భూమిపై ప్రసరించుచున్నవి. ఇట్లు ప్రకృతార్థ మవభాసించుచుండగా
నాటకీయార్థ మీ విధమున నవభానించుచున్నది. ధృతరాష్ట్రుని యాత్మజులయిన
దుర్యోధనాదులు సత్ఫక్షమున సమధుర వాక్కులతోనున్నారు. ప్రకృష్టముగా దిశల
నన్నిటి వాధిసహితములగ నొనర్చినారు. మదోద్ధతితో నున్నారు. కాలవళమున
భూమి పై పడిపోవుచున్నారు అని..
ఫలే ప్రధానే విచ్ఛిన్నే బీజస్యావాంత రైః ఫలభై !
తస్యావిచ్ఛేదకో హేతుః విందురిత్యాహ
విందుర్మానవిప విఖ్యాం ద్విరూపః కథ్యతే బురైః
క్రోథేర మానజో విందుః శో కేస స్యాద్విపత్తి జరి.
287
288&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>6hd8h192ov2vsu7s94genn6lkv14xrz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/557</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250685</id>
    <revision>
      <id>611236</id>
      <timestamp>2026-11-07T16:38:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '482 లా జాగృహానలేత్యాది బి.దోః సామాన్యలక్షణం(?) కృష్ణా యేతి పాంచాలీ | వ్యాహృతా గౌరితి క్రుధా. శోకేన ద్రౌపదీ లేశాంబరాకర్షణపాతకిన్ ఇతి బిందోర్ద్విరు సత్వమన్యత్రోహ్యమిదం యథా, భా...'</comment>
      <origin>611236</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3880" sha1="hef977bh21ucbm1ie438lugvz83l96w" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;482
లా జాగృహానలేత్యాది బి.దోః సామాన్యలక్షణం(?)
కృష్ణా యేతి పాంచాలీ | వ్యాహృతా గౌరితి క్రుధా.
శోకేన ద్రౌపదీ లేశాంబరాకర్షణపాతకిన్
ఇతి బిందోర్ద్విరు సత్వమన్యత్రోహ్యమిదం యథా,
భావప్రకాశనము
260
270
ప్రధానఫలము బీజమునకు సంబంధించిన యవాంతర ఫలములచే
విచ్ఛిన్న ప్రాయము కాగా తదవిచ్ఛేదక మగు 'హేతువు విందురూపముగ నుండు
ననికోహలు డనెను. మానము, విపత్తి యను వానిచే బిందువు ద్విరూపము. మాన
జన్యమగు బిందువు క్రోధహేతుకము. విపత్తి జన్యమగు కొందువు శోక హేతు
కము. వేణీసంహారము నందలి లా జాగృహానలేత్యాదికములో బిందువునకు సంబం
ధించిన మానవిపత్తి జన్యము లగు బిందురూపములు కలవు. వేణినాటకము నందే
&quot;కృష్ణా యేన” &quot;గౌరితి వ్యాహృతా&quot; &quot;ద్రౌపదీ కేళాంబరాకర్షణపాఠకిన్&quot;
అను స్థలములందు మానరూపత శోకరూపత యున్నది. ఇట్లు బిందువు ద్విరూ
ముగా నుండుట నభ్యూహించునది.
లాఱగృహానలవిషాన్న సభాప్రవే
మానేషు వి తనిచయేషు చ నః ప్రహృత్య
ఆకృష్టపాండవవధూ పరిధాన కేశాః
స్వస్థా రమతి మయి జీవతి ధార్తరాష్ట్రాః.
ఈ శ్లోకథావము షష్ఠాధికారములో కామస్వరూపవిచార సమయమున
నిరూపిత మయినది. రవనాళాత్మక నయిన బీజార్థము దౌత్యారంభమున
విచ్ఛిన్న కల్పము కాగా తదవిచ్ఛిన్న తానుసంధానమునకై యిఁదు మానవిపత్తి
జన్య మయిన బిందువు విశద మయినది. వేణితృతీయాంకమున...
కృష్ణా యేవ శిరోరుహే నృపశునా పాంచాలరాజాత్మజా
యేనాస్యాః పరిధానమవ్యవహృతం రాష్ట్రం గురుణాం పురః
యస్యోర స్థలతో ణితాసన మహం పాతుం ప్రతిజ్ఞాతవాన్
సోజయం మద్భుజంఠే నివతితః సంరద్యతాం కౌరవః-
అని యున్నది. భీముడు దుశ్శాసమని బట్టి యిది పలుకును. నరపశు
వీతడు పాంచాలరాజాత్మజ జుట్టు పట్టినాడు. రాజులెదుట గురువుల సమయమున
'కట్టుబట్ట హరించినాడు. నేను వీని వక్షోరక్తము శ్రావుదునని ప్రతిజ్ఞ చేసితిని.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>hef977bh21ucbm1ie438lugvz83l96w</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/558</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250686</id>
    <revision>
      <id>611237</id>
      <timestamp>2026-11-07T16:38:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'సప్తమాధికారము 498 వీడు నా చేజిక్కినాడు. రక్షించికొనుడు.&quot; అని పలుకుటలో మానజబిందు వున్నది. &quot;ఓరీ దుకార్మా! ద్రౌపదీ కేశాంబ రాకర్షణపాతకీ! ధార్తరాష్ట్రా పసద! ముద్రపశు! ఎచటికి జోయెద...'</comment>
      <origin>611237</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3701" sha1="s0xhtmwvsdiyzuvry06u0h7chwhyget" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;సప్తమాధికారము
498
వీడు నా చేజిక్కినాడు. రక్షించికొనుడు.&quot; అని పలుకుటలో మానజబిందు
వున్నది. &quot;ఓరీ దుకార్మా! ద్రౌపదీ కేశాంబ రాకర్షణపాతకీ! ధార్తరాష్ట్రా పసద!
ముద్రపశు! ఎచటికి జోయెదవు?&quot; అనుటలో మానబిందు వున్నది. ఇట్లే బిందువు
రూపద్వయమున నుండుట నవ్యస్థలములందు నభ్యూహించునది.
అర్థప్రకృతులు
బీజం బిందుః పతాకా చ ప్రకతి కార్యమేవ చ
అర్థ ప్రకృతయః పంచ కథాభేదస్య హేతవః
ఏకే కథాశరీరస్య హేతవః పరికీర్తితాః
సాధనత్వాద్ధి బీజస్య ప్రథమం తదుప&amp; పేత్.
సాధ్యత్వా దేవ కార్యస్య సర్వాంతే తత్ప్రయోజయేత్
అవిచ్ఛేదాయ రచయేద్బిందుం మధ్యే తయోరపి.
తత్ర తత్ర యథాయోగం పతాజా ప్రకరీజన్య సేత్
271
272
278
274
బీజము--బిందువు-పతాక-ప్రకరి - కార్య మను నయిదు కథాభేద
హేతువులగు నర్థప్రకృతులు. ఇవి కథాశరీరమునకు హేతువులుగా పరికీర్తితము
లయినవి. బీజము సాధనము కావున మొదటగా నిర్దేశింపవలెను. కార్యము-
ఫలము సాధ్యము కావున సర్వాంతమున దాని నిరూపింపవలెను. బీజఫలముల
యవిచ్ఛేదమునకై బిందువును మధ్యలో కూర్చ వలెను. పతాకాంశమును ప్రకతి
విధానమును యథాయోగముగా నా యా స్థలము లందు కూర్పదగును.
ఉహ్య ప్రకృతయః తత్ప్రనృత్తిశ్చ దర్శితా.
యథా హి విశ్వామిత్రస్య ప్రోత్సాహోవచితః స్వతః
రామాద్యత్సాహరూపో ఒర్థో విజమిత్యభిధీయతే,
యద్వితీయే తృతీయే ఒంకే జాత్యాద్యచ్ఛేదకారణం
అనుయాయీ భవేద్బిందుళ్ళతుర్థాంకాపధిః క్వచిత్.
యథాహి వీరచరితే చతు తేజం కే విలోక్యతే
విష్కంభే మాల్యవద్వాక్యే హా నత్స ఇత్యుదీరితే.
275
276
277
సుగ్రీవాదేర్య ఉత్సాహో రామాద్యుత్సాహసాహ్యకృత్
సానుబంధః ఫలప్రాప్తిః సా పతాకేతి కథ్యతే.
యథా జటాయోర్వృత్తాంతః సీతాపహరణే కృతః
హమామతో వా
'ప్రకరీ యథా సాగరలంఘ నే
278
279&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>s0xhtmwvsdiyzuvry06u0h7chwhyget</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/559</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250687</id>
    <revision>
      <id>611238</id>
      <timestamp>2026-11-07T16:38:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '494 భావప్రకాశనము తాతాజ్ఞమధిమౌలీతి వాళ్యే కార్యం నీలోక్యతే అర్థప్రకృతులు నిరూపిజము యజనవి. అతృవృత్తియు ప్రదర్శిత మయినది. ఉదాహరణను.లవదు నీని సమన్యయ ను తీతము. ఒక సుప్రసిద్ధ గ్...'</comment>
      <origin>611238</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4342" sha1="ngorx53eyd17c0o8kckd1qe6hqjxbza" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;494
భావప్రకాశనము
తాతాజ్ఞమధిమౌలీతి వాళ్యే కార్యం నీలోక్యతే
అర్థప్రకృతులు నిరూపిజము యజనవి. అతృవృత్తియు ప్రదర్శిత
మయినది. ఉదాహరణను.లవదు నీని సమన్యయ ను తీతము. ఒక సుప్రసిద్ధ
గ్రంథమున సమన్వయము ప్రదర్శించినచో సంప్రా పనిజేషకులు భావుకులు
సర్వత్ర సమన్వయము దర్శింపగలరు. శ్రీవాల్మీకి రామాయణమువ ప్రబంధము
కవితాసామగ్రీసర్వస్వాలో చనమునం ఏజీవ్య గ్రంథము. భవభూతించిన మహావీరచరి
తము మురారికవి యనర్ఘ రాఘకము మొదలగు రామక థాక్రయరూపకములలో
నీ సంగతి ప్రదర్శనము సహృదయకోచకము. రామః ఖాక్రమథావనానుతుల కిది
క్రితిప్రదము.
శ్రీరామునకు స్వనావ హజముగా సత్యావ మన్నది. అది విశ్వా
మిశ్రుని ప్రోత్సాహమున మరచిర మయినది. అట్టి రామోల్సా : రూపార్థము
బీజమనదగి యున్నది. ద్వితీయాంకమున తృతీయాంశముక్త జాత్యాద్యచ్ఛేద కారణ
ముగా బిందు ననుయాయిగా నున్నది. కొన్నిటిలో చతుర్థాంశాపధికగా బిందు
వుండును. వీర చరితము చతుర్థాంకమున విందువుగోచరించుచున్నది. చతుర్థాం
కముననిష్కంభమునందుమాల్యవంతుడు &quot;హా! నర్స! &quot;యనికగా సుగ్రీవాదుల
కుదయించినయుత్సాహము రామాదులయుత్సాహమునకు సహాయకారిగానున్నది.
సుగ్రీవోత్సాహము సానుబంధముగా ఫలప్రాప్తికనుకూలముగా నున్నందున
పతాకావస్తుననదగి యున్నది. సీజవహరణవృత్తాంతమన నిరూపిన మయిన
జటాయు వృత్తాంతము గాని, సాగరం: భవనమయమున నిరూపిన మంచిన
హనూమంతుని వృత్తానముగాని ప్రరీ వృక్షాంక మగును &quot;తాఖాజ్ఞానురి
మౌలి&quot; యన వాక్యమున కార్యము. ఫల మవఖాసించుచున్నది. శాతాబ్దాల్లోకము
సమన్వయ మీ విధముగ నున్నది.
తాతాజ్ఞామధిమౌళి మౌ క్తికమణిం కృత్వా మహాపోత్రీణః
దంష్ట్రానిద్ధవిలాసపత్రక బరీదృష్టా ధృశం మేదినీ.
సేతుర్దశి ణపశ్చిమౌ జలనిధి సీమంకయన్నిర్మితః
కల్పాంతం చ కృతం సమస్త సుదళగ్రీవో
పసర్గం జగత్
అత్ర ధర్మార్థనిష్పత్తిః ఫలశ్వేన ప్రకల్పితా.
280
281
తండ్రి యయిన దశరథుని యాజ్ఞను శిరమున మౌక్తికమణి వొనర్చి
మహావరాహదంష్ట్ర విలాసపు దువ్వెన 'యయిన మేదినిని చూచుట యయినది.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ngorx53eyd17c0o8kckd1qe6hqjxbza</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/560</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250688</id>
    <revision>
      <id>611239</id>
      <timestamp>2026-11-07T16:38:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'సప్తమాధికారము 495 దక్షిణపశ్చిను సముద్రముల కవరీ నేర్పఱచు సేతుపు నిర్మిత మయినది. కల్పాం తము వఱకు సర్వజగము దశకంఠ బాధలేనిదిగా వొనర్పబడినది. ఇట్లనుటలో ధర్మార్థ నిష్పత్తి ఫలము...'</comment>
      <origin>611239</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3564" sha1="fnrj0p1275lkae69f4f3mj7twvucbom" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;సప్తమాధికారము
495
దక్షిణపశ్చిను సముద్రముల కవరీ నేర్పఱచు సేతుపు నిర్మిత మయినది. కల్పాం
తము వఱకు సర్వజగము దశకంఠ బాధలేనిదిగా వొనర్పబడినది. ఇట్లనుటలో
ధర్మార్థ నిష్పత్తి ఫలముగా నిరూపిత మయినవి.
అట్లకు ప్రకృతులకు గ్రంథములందు సమన్వయము సంభావించునది.
అర్థ ప్రకృతుల యవ శేషములు వాని వీనిసంబంధమునగలుగు సంధులు ఆ యా
సంధులకు సంబంధించిన యంగములు. నాని స్వరూపములు, సంధ్యంతరములు,
సూచ్యాసూచ్యవస్తున్వరూపము, రూపకరాసానుర్యాద లిందు సూచికములు
గావలసి యున్నవి.
అవస్థలు
అవస్థాః పంచ కార్యస్య ప్రారబ్ధస్య ఫలార్థి
అరంథ యత్న ప్రాస్త్యాశా నియతాస్త్రి ఫలాగనూః.
కార్యస్య నాయకాధీనాం వ్యాపారా పేడయా పునః
పంచాన భవంతికి ధరతాదిభిరుచ్యతే.
ఔత్సుక్యమాూత్రబంధస్తు యద్బీజస్య నియుజ్యతే
మహనః ఫలయోగస్య స ఖల్వారంభ అష్యతే.
అపశ్యతః ఫలప్రాప్తం యో వ్యాపారః ఫసం ప్రతి
వరం చౌత్సుక్యగమనం న ప్రయత్నః ప్రకీర్తిఈ.
ఈషత్రా న్తిశ్చ యా కాచిదర్థస్య పరికల్ప్యతే
సత్తామాత్రేణ శం ప్రాహుర్విధినత్రా ప్తిసంభవమ్.
నియుక్తా తు ఫలప్రాప్తిః యదాహ్యేవం ప్రపశ్యతి
నియతాం కు ఫలప్రాప్తం సగుణాం తాం వినిర్దికేత్.
అభి ప్రేతం సమగ్రం చ ప్రతిరూపం క్రియాఫలం
దృశ్యతే యన్నివృత్తేతి ఫలయోగప్ప ఉచ్యతే.
సర్వస్యైవ హి కార్యస్య ప్రారబ్ధస్య ఫలార్థి
యథాసుక్రమణో 'హ్యేతాః పంచావస్థా భవంతి హి.
హి
282
283
284
285
286
287
288
289
ఫలార్థులు ప్రారంభించిన కార్యమునకు పంచావస్థలు కలవు ఆరంభము -
యత్నము-ప్రాస్త్యాక-నియతా స్త్రీ-ఫలాగనుము నని వాని పేరులు, నాయకాదు
లుద్దేశించిన కార్యమునకు వ్యాపారాపేకలే నయిదవస్థ లుండునని భరతాదులు&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>fnrj0p1275lkae69f4f3mj7twvucbom</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/561</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250689</id>
    <revision>
      <id>611240</id>
      <timestamp>2026-11-07T16:38:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '496 భాషప్రశాశనము నిరూపించిరి. అంతట కోహలాదులు భరతాదులు సూచించి రనుట స్వగ్రంథ ప్రామాణ్యద్యోతకము. ఆ పంచానస్థల స్వరూరు మీ విధముగా నున్నది. ప్రధానఫలసిద్ధికై నియుక్త మయిన బీజము...'</comment>
      <origin>611240</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4126" sha1="n5pd8whqnkkm7rn8ysd7ta8e48tjiel" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;496
భాషప్రశాశనము
నిరూపించిరి. అంతట కోహలాదులు భరతాదులు సూచించి రనుట స్వగ్రంథ
ప్రామాణ్యద్యోతకము. ఆ పంచానస్థల స్వరూరు మీ విధముగా నున్నది.
ప్రధానఫలసిద్ధికై నియుక్త మయిన బీజమునకు సంబంధించిన నిధ
ముగా నౌత్సుక్యము మాత్రము నిబంధించుట జరంచ మను నవస్థ యగును. ఫల
ప్రాప్తి గోచరింపక లాగా ఫలోద్దేశమున నున్న వ్యాపారము గనుధికార్సుక్య
ముతో గూడి యుండుట ప్రయత్న మని ప్రకీర్తిత మయినది. ప్రొష్వాళ యను
నదియె ప్రొ స్త్రీసంభవము. సత్తామాత్రముగా ఫలమునకు సంబంధించిన ప్రాప్తి
యీషన్మాత్రముగా యు క్త విధానమున నిరూపిత మగునేని యది ప్రాప్తిసం భ
నము, ప్రాప్త్యాశ. నాల్గవది యయిన నియతాసి యిట్లుండును. నియుక్త
మగు ఫల ప్రాప్తి సిద్ధప్రాయముగ నున్నచో సంగరహితమై యనభావించినచో నది
నియత ఫలప్రాప్తి-నియతమగు ఫలము యొక్క ప్రాప్తి నియతా ప్రియని నిర్దేశింప
నగును. ఫలాగమ మయిచపది. అది యిట్లుండును. అభిప్రేతమగు సమగ్రక్రియా
ఫలము రూపరూపసముచితముగా నివృత్తమై సిద్ధమై గోచరించినచో నది ఫలా
గమ మనదగును. ఫలార్థులు ప్రారంభించిన సర్వకార్యమునకు సంబంధించిన
విధముగా ననుక్రమమున నీ పంచావస్థ లుండును. వీని స్వరూప సమన్వయమును
మహాకవి ప్రబంధములలో సంభావించుట సముచితము.
శకుంతలాయాః క్షత్రేణ పరిగ్రాహ్యమమత్వతః
ఆరంభో2సంశయం ద త్రేత్యాది దుష్యంతభాషిణే,
ప్రయత్నో మాధవేనైవ మాలత్యాః సంగమాశయా
ప్రాడై సపోభిరిత్యాది య త్తత్కామందకి వచః.
ప్రీతే విభాతరీత్యాది ప్రాస్త్యాశా మాల్యపద్వచ
సందేహనిర్ణ యో జాతః సాభిలాషం భవేతి చ.
దుష్యంతభాషితం యత్ర నియతాప్తిరియం పచః
భీమస్య వేణిసంహా రే ఫలయోగోఒత్ర దర్శితః,
అవస్థాపంచకం హ్యేతదర్థప్రకృతిభిస్సహ
నిబంధనీయం కవిభిర్యడై వాన్యోన్యమన్వితమ్.
290
291
262
298
294
అభిజ్ఞానశాకుంతలనాటకము నందలి ప్రథమాంకములో నాశ్రమమున
శకుంతలను చూచినప్పుడు శకుంతల క్షత్రియునకు స్వీకరింప దగిన దగుటచే&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>n5pd8whqnkkm7rn8ysd7ta8e48tjiel</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/562</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250690</id>
    <revision>
      <id>611241</id>
      <timestamp>2026-11-07T16:39:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'సప్తమాధికారము 497 &quot;అసంశయం మత్ర పరిగ్రహతమా&quot; అను దుష్యంతభాషితము నందు ఆరంభావస్థ యున్నది. భవభూతి రచిత మయిన మాలతీమాధవము నందు మాధవునితో మాలతికి సంగమము కలుగు కావున యను నాకయమున కామ...'</comment>
      <origin>611241</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3954" sha1="3w58c8xvlod4gnz29tjfrw5w2j5ydho" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;సప్తమాధికారము
497
&quot;అసంశయం మత్ర పరిగ్రహతమా&quot; అను దుష్యంతభాషితము నందు ఆరంభావస్థ
యున్నది. భవభూతి రచిత మయిన మాలతీమాధవము నందు మాధవునితో
మాలతికి సంగమము కలుగు కావున యను నాకయమున కామందకిలికిన &quot;ప్రాణే
సపోభిః&quot; ఇత్యాది ప్రయత్న సును నవస్థానమన్వయము దర్శించి
పలెను. రామాభ్యుదయ నాటకమునందు &quot;ప్రీతే విధాతం&quot; అను మాల్యనంతుని
వాక్యమున ప్రాప్త్యాశ యున్నది. శాకుంతలనాటకము నందు శకుంతలావృత్తాం
తము తెలిసికొనిన దుష్యంతుడు &quot;భవ? హృదయ! సాఖిలాషం సంప్రతి సుదేహ
నిర్ణయో జాత&quot; అని పలుకుటలో నియతాప్తి యున్నది. వేణీసంహారము నందు
భీముని ఫలయోగము ప్రదర్శిత మయినది. కవు లీ యవస్థాపంచకము వర్ణప్రకృ
తులతో బాటుగా నన్యోన్య మన్విత మగునట్లుగా నిబంధింప వలెను. అర్థప్రకృ
తులకు నవస్థానంచకమునకు యుథాక్రమముగా యథాయోగ మన్యోస్య సంబంధ
మును బాగుగా సమీక్షించి నిరూపింప వలెను.
సంధులు
తదన్వయవశాదర్థ ప్రకృతీనాం యథాక్రమం
ఏకైకస్య భవేత్సంధి రేకైక ఇతి నిర్ణయం
అఛార్థ ప్రకృతీనాం తదవస్థాపంచక స్య చ
అన్వయో హ్యువసంహారక్రమారంభక్రమాశ్రయః.
పంచావస్థానమేతార్థ ప్రకృతీనాం యథాక్రమం
యథాసంఖ్యేన జయంతే ముఖాద్యాః పంచసంధయః .
అనరై కార్థసంబంధః సంధిరేకాన్వయే సతి
అన్వితానాం కథాంశానాం వరమే తు ప్రయోజనే.
సంబంధః సంధిరిత్యుక్తోఒ వాంత
రైక ప్రయోజనః
ఏకకార్యాన్వి లేస్వత్ర కథాం శేషు ప్రయోగతఒ
అవాంత
రై కకార్యస్య సంబంధ సంధిరిష్యతే
295
298
297
299
299
ఆరంభాద్యవస్థల కర్థప్రకృతులతో యథాక్రమముగా గలుగు నన్వయ
పశమున నొక్కక్క దాని కొక్కొక్క సంధి కలుగు నని నాటక శాస్త్ర నిర్ణ
అర్థప్రకృతుల కనస్థాపంచకమునకు నువసంహారక్రమాశ్రయ మయిన
యారంభక్రమాశ్రయ మయిన యన్వయము కలుగును. ఆరంభాది పంచావస్థా
సమేతము అయిన యర్థప్రకృతులకు ముఖ ప్రతిముఖాదిపంచసంధులు యథాసంఖ్య
ముగ గలుగును.
B (63)&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>3w58c8xvlod4gnz29tjfrw5w2j5ydho</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/563</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250691</id>
    <revision>
      <id>611242</id>
      <timestamp>2026-11-07T16:39:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '498 భావప్రకాశనము. 1. బీజారంభ సమన్వయమున ముఖసంధి.. 2. బిందుయత్న సంబంధమున ప్రతిముఖసంధి. 3. పతాకాప్రాప్త్యా సంబంధమున గర్భసంధి. 4. ప్రకరీనియతాప్తి సంబంధమున విమర్శసంధి. 5. కార్యఫలాగమసంబ...'</comment>
      <origin>611242</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3216" sha1="nxjoctuueq28xd8adh41128jk7700gw" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;498
భావప్రకాశనము.
1. బీజారంభ సమన్వయమున ముఖసంధి..
2. బిందుయత్న సంబంధమున ప్రతిముఖసంధి.
3. పతాకాప్రాప్త్యా సంబంధమున గర్భసంధి.
4. ప్రకరీనియతాప్తి సంబంధమున విమర్శసంధి.
5. కార్యఫలాగమసంబంధమున నిర్వహణసంధి.
పంచక పంచక సంబంధమున సంధిపంచక ముదయించును.
సంధి
యనగా ప్రధాన ప్రయోజనమున సన్వితము అయిన కథాంశములకు వేశాన్వయ
మున్న నవాంతిరై కార్ధసంబంధము సంధి యన దగును. ప్రయోగముల యను
సారమున నేకకార్యాన్వితము అయిన కథాంశము లందును ఏకాన్వయ మున్నను
మధ్యలో అవాంతార్థసంబంధముండుట సంధియని భావము. ముఖ్యప్రయోజన
మున్న నవాంతర ప్రయోజన ముండుట సంధి. ఇట్లు సంబంధము సంధివ్యవ
హారము పొందును. ఆవాంతరై కకార్యసంబంధము సంధి. ఇట్టిది పునరుక్తప్రాయ
మయినను దార్ద్యాపాదనము.
ముఖం ప్రతిముఖం గర్భః సావమరో పసంహృతిః.
వివడితో ఒయముద్దేశక్రమో వస్థాక్రమో యథా
నానార్థరస హేతుస్తు బీజోత్ప తీర్ముఖం భవేత్,
800
801
&quot;ఆంహో అఅంసోరాట త్తి&quot; రణ్యపల్యాం ముఖం స్మృతం
బీజోత్ప త్తిర్న హేతుః స్యాద్రసానాం ముఖసంధికాక్ ,
302
తేషాం త్రివర్గసంబంధః ప్రాయో యస్మాన్న దృశ్యతే
మైనం కామోసయోగ్యత్ర శృంగారో దృశ్యతే రసః.
అర్థోపయోగీ వీరః స్యాదౌర్రో
ఒపి స్యాత్క్వచిత్క్వచిత్
రజారూ నేణ ధర్మార్ధోపయోగీ కరుణో భవేత్.
అద్భుతో2పి మనఃప్రీతి ప్రదత్వాత్కామసాహ్యకృత్
తే భయానక తీఛత్సవోస్యాః కాన్యేషు యోజితాః,
త త్త స్నేతృమనోవృత్తివశాత్ప్రయస్త్రివర్గగా,
లతో రసానాం హేతుత్వం ముఖ్యం ధర్భ వేదపి..
808
804
805
808&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>nxjoctuueq28xd8adh41128jk7700gw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/564</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250692</id>
    <revision>
      <id>611243</id>
      <timestamp>2026-11-07T16:39:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'సప్తమాధికారము 489 ముఖము ప్రతిముఖము గర్భము సావమర్శము ఉపసంహృతి యనునవి. యయిదు సంధులు అవస్థాక్రమ మున్న విధమున సంధుల యుద్దేశ క్రమము వివ క్షిత మయినది. ముఖసంధి యనునది నానార్థరస హ...'</comment>
      <origin>611243</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4067" sha1="imxr3pexzf44i8ps499oj4shat01vfc" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;సప్తమాధికారము
489
ముఖము ప్రతిముఖము గర్భము సావమర్శము ఉపసంహృతి యనునవి.
యయిదు సంధులు అవస్థాక్రమ మున్న విధమున సంధుల యుద్దేశ క్రమము వివ
క్షిత మయినది. ముఖసంధి యనునది నానార్థరస హేతువు. బీజోత్పత్తిరూపము.
నానా విధము అయిన ప్రయోజనములు కల రసములకు ముఖసంధి హేతువుగా
నుండును గావున ఫలసిద్ధ్యనుకూలమగు బీజమున కత్పత్తిస్థానముగా నుండు నని
తాత్పర్యము. శ్రీహర్ష రత్నావలిలో సాగరిక యుదయముని వార్తవిని &quot;అంహో!
ఈతడా రాజుదయనుడు. ఈతనికే నాన్న వన్నీ దలచెను&quot; అని యనుటలో ముఖ
ముప స్త మయినది.
ఇచట నీ యాళంకాసమాధానముల సంభావించుట సము వితము. ముఖ
సంధి రసములకు హేతువని బీజోత్పత్తిస్థానమని యనినట్లయినది. కానీ బీజో
త్పత్తి రస హేతువు ముఖసంధిభాజనము కాదు. నాటకములకు త్రివర్గము ఫల
మనిరి. రసములకు త్రివర్గ సంబంధము సామాన్యముగా నేమియు లేదు. ముఖ
సంధిలో ధర్మార్థకామాత్మక త్రివర్గ బీజ సముత్పత్తి సముచితము కదా!
రూపకము
ఇట్లు భావింప దగదు. త్రివర్గసంబంధ మిందు నున్నది.
లందు కామోపయోగి శృంగారరసము గోచరించుచునే యున్నది. అర్థోపయోగి
వీర మున్నది. అచ్చటచ్చట రౌద్ర ఆర్థోపయోగిగ నుండును. రఖారూపమున
ధర్మార్థోపయోగి కరుణ రస ముండును. మనఃప్రీతిప్రద సుగుటచే నద్భుతమును
కామసాహ్య మొనరించునదిగ నుండును. కావ్యయోజితము లగు భయానక బీభత్స
హాస్యములును ఆ యా నాయకుల మనోవృత్తివశమున సామాన్యముగా త్రివర్గ
గములె యగును. కావున ముఖసంధి రసములకు హేతుత్వము పొంది యుండుట
సంగతమె యగును
ముఖసంధి
బీజారం భోదాహృతిర్యా ముఖసంధేర్చ సా భవేత్
ద్వాదశైతన్య బీజారంభ సమన్వయాత్.
ఉప షేపః పరికర పరిన్యాసో విలోభనం
యుక్తి ః ప్రాప్తిః సమాధానం విధానం పరిభావనా.
ఉద్భోదః కరణం భేదః ఇత్యంగాని ముఖస్య తు
907
308
బీజమున కారంభమునకు నిరూపించిన యుదాహృతి ముఖసంధికిని
సంబంధించిన దగును. బీజారంభసమన్వయమున మూఖసంధికి పండెం శంగములు&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>imxr3pexzf44i8ps499oj4shat01vfc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/565</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250693</id>
    <revision>
      <id>611244</id>
      <timestamp>2026-11-07T16:39:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '500 భావప్రకాశనము కలవు. అవి యుఐ శేపాది భేదాంతములు ద్వాదశి. ఇవి ముఖసంధి యంగములని గ్రాహ్యము. వీని లక్షణమాత్రవచనము లీ విధమున నున్నవి. లీ బీజన్యాస ఉపడేవః తద్భాహుల్యం పరిశ్రయా. తన...'</comment>
      <origin>611244</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3468" sha1="feggk1qp5amsphohtf99gopngntoeei" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;500
భావప్రకాశనము
కలవు. అవి యుఐ శేపాది భేదాంతములు ద్వాదశి. ఇవి ముఖసంధి యంగములని
గ్రాహ్యము. వీని లక్షణమాత్రవచనము లీ విధమున నున్నవి.
లీ
బీజన్యాస ఉపడేవః తద్భాహుల్యం పరిశ్రయా.
తన్నిష్పత్తిః పరిన్యాసో గుణాఖ్యానం నిలోభనం
సంప్రధారణమర్థానాం యుక్తిరిత్యభిధీయతే.
బీజాగమః సమాధానం ప్రాప్తిః కోపి సుభాగమ
పరిభావోఒద్భుతా వేశః విధానం సుఖదుఃఖకృత్..
కరణం ప్రకృతారంభ ఉర్భేదో గూఢ భేదనం
భేదః ప్రోత్సాహనాని కథితాని యథార్థతః.
ఇచట నుపడేపాడి భేడాంతర్వాదళాంగముల
విస్తర మని
లక్ష్యము ప్రదర్శింప
లేదు.
809
310
811
812
లక్షణములన్నవి.
౧. ఉపడేపము. బీజన్యాసము ఫలహేతువగు బీజరూపార్థమును
కూర్చుట. ఇది యారంభావస్థానుగతమై ఫలనిష్పాదక మగును. ఇట్లే యన్నిట
సంభావ్యము.
.౨. పరిక్రియ. తద్భాహుల్యము. బీజార్థమును కొంతగా బహుల
మొనరించుట. బీజము సూచిత మయిన పిమ్మట తప్పుృష్టి సంపాదనమునకై దాని
దృఢ మొనరించుట పరిక్రియ. ఇదియె పరికరము
౩. పరిన్యాసము. బాహుల్యరూపమయిన పరికరము పరిపక్వమగుట
నిష్పన్న మగుట పరివ్యాసము, తన్నిష్పత్తి.
9. విలోభనము. గుణాఖ్యానము. ఫలసంబద్ధ మయిన వస్తువునకు సంబం
ధించిన గుణముల వర్ణనము విలోధనము. ఏవడేని వస్తుగుణముల భావించి
లుబ్ధుడగును. ఫలాసక్తి కలిగించుట కై తద్గుణాఖ్యాన ముచితము. నాయకు
డిష్టుడగుటవిలోభనము.
౫. యుక్తి, అర్థసంప్రధారణము. పాత్రలకు సంబంధించిన యభీష్టార్థ
ముల యవధారణము - సమర్థనము యుక్తి
యను నాటకీయ తత్త్వ మగును.
ఓ... సమాధానము. బీజాగమము. బీజార్థమునకు సంబంధించిన యుపా
దానము.. యు క్తి ద్వారమున భీజము వ్యవస్థాపనము చేయుట సమాధానము.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>feggk1qp5amsphohtf99gopngntoeei</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/566</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250694</id>
    <revision>
      <id>611245</id>
      <timestamp>2026-11-07T16:39:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'సప్తసూధికారము 501 ౮. ప్రాప్తి, సుఖాగమము, ఫలప్రాప్త్యాశలో నేదేని సుఖప్రాప్తి. ప్రాప్తియసు సుఖాంగ మగును. 8. పరిజ్ఞానము. అద్భుకావేశము. ఆశ్చర్యభావనము. నాటకీయ క్రియా విశేషములలో నా...'</comment>
      <origin>611245</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3682" sha1="303whqufu43ynbr4cehizot2tgth9cd" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;సప్తసూధికారము
501
౮. ప్రాప్తి, సుఖాగమము, ఫలప్రాప్త్యాశలో నేదేని సుఖప్రాప్తి.
ప్రాప్తియసు సుఖాంగ మగును.
8. పరిజ్ఞానము. అద్భుకావేశము. ఆశ్చర్యభావనము. నాటకీయ క్రియా
విశేషములలో నాశ్చర్యజనకసన్ని వేశములు భావించి యావేశము కలిగి యుండుట
సరిభావము పరిజ్ఞాపనము నగును.
F. విధానము. సుఖదుఃఖకృత్. నాయకాదుల హృదయములలో
సుఖము కాని దుఃఖముకాని కలుగుట, ఫలప్రాప్తివిషయక మయిన యిచ్ఛ
సుఖమో దుఃఖమో నాయకాదులలో సంచలితమై ప్రసారము పొందుట విధా
నము.
౧౦. కరణము. ప్రకృతారంభము. నాటకక థానురూప మయిన ప్రకృత
కార్యారంభము కరణము. దీనిచే భావ్యంకవిశేషమును సూచిత మగును.
ఉద్ధ్భేదము. గూఢభేదనము. ఇంతవటకు గూఢముగా నున్న
బీజార్థము ప్రకట మగుట. గూఢార్థ సముద్భేదనము. బీజార్థమునకు సంబంధించిన
యాచ్ఛాదనము తొలగి పోవుట.
00.
౧౨. భేదము, ప్రోత్సాహనము. నాటకీయవ్యక్తి బీజార్థవిషయమున
ప్రోత్సాహము కలిగి యుండుట భేదము.
త తదజ్ఞానుసారముగా నీ ద్వాదశాంగము లిట్లు నిరూపితము
నవి. ఇవి యన్నియు బీజారంభద్యోతకములు, సాక్షాత్తుగా గాని పారంపర్య
మున గాని వీనిని నిబంధింప వలెను. వీనిలో నుప జే.ప-పరికర పరిన్యాస-యుక్తి -
ఉద్భేద—సమాధానము లవశ్యముగా నుండదగిన వని కొందరి భావనము.
వస్తు నేతృరసాదీనామానుగు ణ్యేన యోజయేత్
వివడితో ఒక నాంగానాం క్రమ ఇత్యేన నిర్ణయః.
818
ఈ నిరూపిరము అయిన యంగములలో గాని నిరూపితములు కానున్న
యంగములలోగాని క్రమము వివడితము కాదు. వస్తు నేతృ రసాదుల యాను
గుణ్యమున న పేక్షితము అగు వానిని కూర్చవలెను. అన్నిటి కన్నియు సుపయుక్త
ములు కావు. ఉపయోగించు వానిని గూర్పదగును కొన్ని వస్తువుల విస్తరణ
మునకు క్రమానుసారమున నంగముల కూర్పు శోభసంపాదింపదు. వీని నటు&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>303whqufu43ynbr4cehizot2tgth9cd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/567</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250695</id>
    <revision>
      <id>611246</id>
      <timestamp>2026-11-07T16:39:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '502 భావ ప్రకాశనము ట కూర్ప వచ్చును. ఈ నిర్ణయము చతుష్షష్ట్యంగము లందును భావింపదగి నది. ముఖసంధ్యనంతరము ప్రతిముఖసంధి నిరూపిత మగును. ప్రతిముఖసంధి లణాలష్యఇవోద్భేద స్తస్య ప్రతిము...'</comment>
      <origin>611246</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3763" sha1="rnl6unjp9tgn5y6w64deaqjxzvs7zbc" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;502
భావ ప్రకాశనము
ట కూర్ప వచ్చును. ఈ నిర్ణయము చతుష్షష్ట్యంగము లందును భావింపదగి
నది. ముఖసంధ్యనంతరము ప్రతిముఖసంధి నిరూపిత మగును.
ప్రతిముఖసంధి
లణాలష్యఇవోద్భేద స్తస్య ప్రతిముఖం భవేత్
దృశ్యాదృశ్యతయా విజవ్యక్తిః ప్రతీముఖం భవేత్,
ప్రత్యంకో పనిబద్ధానాం త త్తత్కార్యానుసారతః
ప్రయోజనానాం నిష్పత్తిన్దృశ్యత్వమిహ కథ్యతే.
బహూనాం కాదృగర్థానామనిష్ప త్తిరదృశ్యతా
యథా సాగరికాయాం తు వస్సరాజన్య దర్శనాత్.
సమాగమేచ్చా బీజం తు దృశ్యాదృశ్యశయా స్థిరం
బిందు ప్రయత్నానుగమాదంగాన్యస్య త్రయోదశ.
విలాసం పరిసర్పశ్చ విధూతం శ్రమ వర్మణి
నర్మద్యుతిః ప్రగమనం నిరోధః పర్యుపావనమ్.
పుష్పం వజ్ర ముపన్యాసో వర్ణసంహార ఇత్యవి
814
316
316
817
318
అయిన
లక్ష్యాలథ్యముగా బీజార్థమున పద్బోధ ముండుట ప్రతిముఖసంధి
యగును. బీజార్థాభివ్యక్తి దృశ్యాదృశ్యముగ నుండుట ప్రతిముఖరూపము.
త త్తత్కార్యానుసారముగా నా యా యంకములలో నిరూపితము
ప్రయోజనములకు నిష్పత్తి యుండుట దృశ్యత్వమని, బహు యోజనముల
కనిష్పత్తి యదృశ్యత్వమని గ్రహింపదగును. హర్షరత్నావళిలో వత్సరాజ దర్శ
నమువ సాగరికలో గలిగిన సమాగమేచ్ఛాబీజము దృశ్యాదృశ్యముగా నున్నది.
అట్టి బీజము లక్ష్యాలడ్యముగ నుద్ధ్భేదము కలడగుట ప్రతిముఖసంధి యని
భావము. ఈ సంధిలో బిందు- ప్రయత్నముల యనగమము వలన త్రయోదశాంగ
ములు కలుగును. విలాసము-పరిసర్పము విధూకము-శమము-నర్మ-నర్మద్యుతి-
ప్రగమనము నిరోధము-- పర్యుపాసనము - పుష్పము వజ్రము - ఉపన్యాసము- వర్ణ
సంహారము అను నివి ప్రతిముఖాంగములు. వీని లక్షణ మిట్లున్నది.
రతిచేష్టా నిలాసః స్యాద్ధంపత్యోర్న వసంగ
మే.
పరిసర్పస్తు బీజస్య దృష్టనష్టాను సర్పణం
విధూతమరతిక్యూనోః సురతాప్రా ప్తిసంభవా.
819
820&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>rnl6unjp9tgn5y6w64deaqjxzvs7zbc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/568</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250696</id>
    <revision>
      <id>611247</id>
      <timestamp>2026-11-07T16:39:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'స ప్రమాధికారము యూనోరరత్యుపశమః శ్రమ ఇత్యుచ్యతే బుధైక పరిహాసవచో సర్మ ధృతి స్తజ్జా ద్యుతిర్భవేత్. యుక్తోత్తరం ప్రగమనం నిరోధః స్యాప్ష రోధనం అనునీతిః పర్యుపా స్త్రీః పుష్పం...'</comment>
      <origin>611247</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3763" sha1="pd9uhq8hup3oi5keautfxzwsenvix0m" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;స ప్రమాధికారము
యూనోరరత్యుపశమః శ్రమ ఇత్యుచ్యతే బుధైక
పరిహాసవచో సర్మ ధృతి స్తజ్జా ద్యుతిర్భవేత్.
యుక్తోత్తరం ప్రగమనం నిరోధః స్యాప్ష రోధనం
అనునీతిః పర్యుపా స్త్రీః పుష్పం సాతిశయం నచః.
ప్రక్యత నిష్ఠురం వజ్ర ముపన్యాసః ప్రసాదనం
వర్ణ సంహార ఇత్యుక్తో నానాజాతీయసంగమః,
508
821
822
328
జ్ఞానట విలాసాది వర్ణ సంహారాంత ప్రతిముఖ సంధ్యంగము లున్నవి.
వాని స్వరూప మున్నది.
1. విలాసము. రజిచేష్ట, దంపతులకు నవసంగమమున నుండు రతిచేష్ట.
నాయికానాయకులకు పరస్పరము రవ్యర్థమై యిచ్ఛ యుండుట. ఆ యిచ్ఛను
వారభివ్యక్త మొనరించుట నిలాసమను ముఖసంధ్యంగము. ఈవిషయమున నాట్య
వేదాభినవభారతిలో నొకవిశేష మున్నది. రసబంధా వేక్షమున సంధిసంధ్యంగము
లుండవలెను గాని కేనలశాస్త్రార్థ స్థితిసంపాదనేచ్ఛతో నుండరాదు. రతిభోగార్ధ
సమీహ విలాస మనుట పుమర్థోపయోగి రపగత స్థాయిఖావముల కన్నిటికి సుప
లక్షణము. వీర ప్రధానకము లయిన రూపకములలో ప్రతిముఖము నందె యాస్థా
బంధముగా నుత్సాహము వర్ణింప వలెను.
హాత్మక మయిన చేష్ట విలాసము. వీరముఖ్యములలో నిట్టి నిలాసము వర్ణనీయము.
సముచితవిషయము నందలి
2. పరిసర్పము. దృష్టనష్టానుసర్పణము. బీజ మొకప్పుడు దృష్ట
మగును. ఒకప్పుడు నష్టమగును. అట్టి బీజాను సర్పణము - అనుసరణము.. అన్వేష
ణమ పరిసర మగును.
3. విధూతము. అరతి, నాయికానాయకులకు సంభోగము లభింప
నందున గలుగు అనిహ విధూతము. బీజము
5 నష్టప్రాయముగా కాసింపగా
ముడ్యముగ భావించి తదిచ్ఛ విడనాడుట విధూతము.
లక్ష్య
4. శమము. ప్రేయసీ ప్రియుల కరత్యుపశమము శమమను నంగము.
అరతి పోగా లక్ష్యము నం దిష్టభావము శమము.
5. కర్మ. పరిహాసవచనము. పరిహాస్మాక మయిన వచనము నర్మ
సంజ్ఞము. కథావ్యక్తుల ద్వాగమున కోమల పరిహాసవచనమును ప్రసరింపజేయుట
నర్మ&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>pd9uhq8hup3oi5keautfxzwsenvix0m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/569</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250697</id>
    <revision>
      <id>611248</id>
      <timestamp>2026-11-07T16:40:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '504 భావప్రకాశనము 8. నర్మద్యుతి. కథావ్యక్తుల ద్వారమున నొకింత చమత్కారముగ ధైర్య ముత్పాదింప జేయుట నర్మద్యుతి. 7. ప్రగమనము. యుత్తోత్తరము. యు క్తముగా నుత్తర ముండుట, పరస్పరము వాక్యసం...'</comment>
      <origin>611248</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4038" sha1="swdkybr2cs0da8316fsw09mp3rr2qa9" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;504
భావప్రకాశనము
8. నర్మద్యుతి. కథావ్యక్తుల ద్వారమున నొకింత చమత్కారముగ
ధైర్య ముత్పాదింప జేయుట నర్మద్యుతి.
7. ప్రగమనము. యుత్తోత్తరము. యు క్తముగా నుత్తర ముండుట,
పరస్పరము వాక్యసందర్భమున ను శరో త్తరము మాటలు సాగుట, కాని ద్వార
మున రాగప్రసాదము కలుగుట ప్రగమనము. ఇదియె ప్రగయణ మనియు వ్యవ
హృతము.
8. నిరోధము. నిరోధనము. హితమునకు నిరోధనము కలుగుట.
ప్రావ్యవస్తు ప్రాప్తి లేకుండునట్లు నాయకాదుల శవరోధము కలిగించుట నిరో
ధము. హీతరోధో నిరోధన మ్మనియు దీనిలతణ మర్ధ సిద్ధము, నిరోధము లేకున్న
ప్రేమప్రసారము సుందరముగ మండదు.
బి. పర్యుపాస్తి, అనునీతి అనునయము. బ్రతిమలాడుట. ప్రాప్తవ్య
మున నవరోధము కలుగగా తద్విషయమున ననునయము ప్రస్తుత రాగరీతిని వృద్ధి
ఈ యనునయము పర్యుపొస్తి. పర్యుపాసనము.
10. పుష్పము. సాతీశయవచనము. విశేషసహిత మయిన వాక్యము
పుష్పము. విశిష్ట వాక్యములచే బీజోద్ఘాటన మొనరించుట పుష్పము.
11. వజ్రము. పశ్యతనిష్ఠురము. నాయకాదులనుద్దేశించి కథావ్యక్తు
లలో నెన లేని ప్రత్యదముగా నిష్ఠుకవచనములు ప్రయోగింతు లేని, తీష్ణవచన
ములు మర్మ భేదక వాక్యములు హుకుడు లేని వజ్ర మగును.
12. ఉపన్యాసము. ప్రసాదనము. ఉపాయసహితముగా
కూర్చుట. ఉపాయయు క్తము హేతుప్రదర్శక వాక్య ముపన్యాసము
ప్రసాదనము
13. వర్ణ సంహారము. నానా జాతీయసంగమము. చాతుర్వర్ణ్యాపగ
మనము. నాలుగువర్ణముల వారు సేక స్థలసంగతులై కార్యసాధకు లగుట వర్ణ
సంహారము.
ఈ పదమూడును ప్రముఖాంగములు. ముఖసంధిలో నిరూపితము
౭యిన అవాంతర బీజ మహాబీజ ప్రయత్నముల కనుగతము లగునట్లుగా వీనిని
నిబంధింప వలెను. వీనిలో పరిసర్పము - ప్రశమము - వజ్రము - ఉపన్యాసము-
పుష్పము అను వానికి ప్రాధాన్యము కలదని, ఇతరములను యథారంభమముగా
కూర్పదగునని యనిరి. వీనిలో క్రమము వివక్షితము కాదు. వ్యుత్ప్రమరీతియు
కూపకములందు గోచరించుచున్నది. ఈ యంశమిట నిరూపిత మగును.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>swdkybr2cs0da8316fsw09mp3rr2qa9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/570</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250698</id>
    <revision>
      <id>611249</id>
      <timestamp>2026-11-07T16:40:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'సప్తమాధికారము ఏశేషాం చ క్రమో న స్యాత్ వ్యుత్ప్రసస్యాసి దర్శనాత్ పౌర్వాపర్యం థీ నేన్నర ద్యత్యంతే విమరాదికే. విలాసాదే ప్రధానత్వం క్షేత్రా...హలో రవేత్ 505 824 అటుగలవి ఈ యంగములకు...'</comment>
      <origin>611249</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3248" sha1="mn4v1wytz998smkiu8sca9xuum4uydr" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;సప్తమాధికారము
ఏశేషాం చ క్రమో న స్యాత్ వ్యుత్ప్రసస్యాసి దర్శనాత్
పౌర్వాపర్యం థీ నేన్నర ద్యత్యంతే విమరాదికే.
విలాసాదే ప్రధానత్వం క్షేత్రా...హలో రవేత్
505
824
అటుగలవి
ఈ యంగములకు వ్యుశ్రమము నున్నది. ఈ క్రమమె యుండదు.
విధుతారికము సర్మద్యుత్యంగముని పాత్వామ్యము నుండ డగును.
యిటు నుండును. విలాసాదులకు గొన్నిటికి ప్రధానశ్వ మున్నది. అది నాయ
కాదుల నశమున గలుగును.
గర్భసంధి
గర్భః స్యాదృష్టనష్టస్య బీజస్యాన్వేషణణ ముహు.
బీజసై ్యఖాంతరాయా దేవస్య ప్రతిముఖాంతరే
దృశ్యాదృశ్యశయా దృష్టనష్టస్యాన్వేషణం హిసః.
వ్యపాయకంకాఒనుపు తేర్విచ్ఛేదస్యాసువృత్తితః
పౌనఃపున్యం ముహురితి గర్భస్తాద్భళ ఊరిత,
స్యాదత్రోత్సర్గతః ప్రాప్తిః సతాకాయా ఏకల్పఈ
తభాస్యస్యా నివేశః స్యాత్రాప్యాశాయా నియోగఈ.
ప్రాస్త్యాశాయాననస్థాయాం గర్భసంధాబిహాథవా
ఆపతాకే నివేళ! స్యాద్భిందోర్భీజన్య వాక్వచిత్.
సనున్వయే ఒర్థ ప్రకృతేః ప్రాప్త్యాళాయా ఇతీరిత
అరావస్తు పకాయా యథా మాలవిశాడిషు.
సద్భావో దృశ్యతే తస్యామాలతీ మాధవాదిషు
తస్మాత్పతాకా స్యాన్నేతి వికల్పం ప్రాహ కోహలు..
గర్భసం ధేః ప్రసిద్ధత్వాన్నోదాహరణముచ్యతే
తృతీయాంకే తు సలక్యా గర్భసంధిర్విలోక్యతే.
శరీరం తామమిత్యాది క్వ సేత్యంతం యదంతరా
అంగాని ద్వాదళై తస్య గర్భసం ధేర్యథాక్రమమ్.
అభూతాహరణం మార్గో రూపోదాహరణే క్రమః
సంగ్రహశ్చానుమానం చతోటకాధిబలే తథా.
ఉద్వేగసంభ్రమా ణేపొ ఆత్యంగాని భవంతి తు
B (64)
825
826
827
828
829
880
881
882
888
884&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>mn4v1wytz998smkiu8sca9xuum4uydr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/571</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250699</id>
    <revision>
      <id>611250</id>
      <timestamp>2026-11-07T16:40:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '500 భావప్రకారనము పూర్వాంకములలో దృష్టనష్టముగా నున్న బీజార్ధము నన్వేషించుట గర్భసంధి యగును. దృష్టనష్టాన్వేషణము నీ విధముగా గుర్తింప వలెను. ప్రతి ముఖసంధిలో బీజమున కంశరాయము మొ...'</comment>
      <origin>611250</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4120" sha1="s3kpbq3ehabmx9y104issi7tvfo421s" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;500
భావప్రకారనము
పూర్వాంకములలో దృష్టనష్టముగా నున్న బీజార్ధము నన్వేషించుట
గర్భసంధి యగును. దృష్టనష్టాన్వేషణము నీ విధముగా గుర్తింప వలెను. ప్రతి
ముఖసంధిలో బీజమున కంశరాయము మొదలగు వాని వలన దృశ్యాదృశ్యమగు
-స్థితి యేర్పడును. అదియే దృష్టనష్టస్థితి. అపాయశంకానువ ర్తనమున, విచ్ఛేద
శంకానువర్తనమున పౌనఃపున్యమున ముహుర్ముహుః దృష్టనష్టస్థితి కలుగు
చుండును. అట్టి బీజా న్వేషణ మీ గర్భాంకమున నుండును. ఈ గర్భాంకమున
ప్రాస్త్యాశ సర్వసామాన్యముగా నుండును, పతాక వికల్పమున నుండును.
అయినను ప్రాప్త్యాశానియమానుసారమున పతాకాని వేళ ముండును. ప్రాప్త్యా
శారోప మయిన యవస్థ యుండగా పతాకారహిత మయిన యీ గర్భసంధిలో
బీజమునకు గాని బిందువునకు గాని యొక్క చో నివేళ ముండును. అర్థప్రకృతి
యయిన పతాక అవస్థారోప మయిన ప్రాప్త్యాశ యను నీ రెండిటి సమన్వయమున
నీ గర్భసంధి యగుట యౌచిత్యప్రాప్తము.
ఈ
కాళిదాస మాలవికాగ్నిమిత్రమున పతాక లేదు. మాలతీమాధవాదు
లలో పతాక యున్నది. కావున &quot;పకాక యుండును ఉండదు&quot; అని కోహ
లుడు వికల్పము పలికెను. గర్భసంధి ప్రసిద్ధము కావున సుదాహరణము నిరూ
పించుటలేదు. మాలతీకృతీయాంకమున గర్భసంధి యున్నది. &quot;శరీరం చామం&quot;
మొదలుగా &quot;క్వ సా&quot; యను నంతవఱకు మధ్యలో గర్భసంధి యున్నది.
గర్భసంధి కంగములు పండ్రెండు కలవు. వాని నిట్లు యథాక్రమముగ గుర్తించు
నది. అభూతాహరణము మార్గము - రూపము - ఉదాహరణము - శ్రమము-
సంగ్రహము - అనుమానము - తోటకము - అధిబలము - ఉద్వేగము-సంభ్రమము -
ఆక్షేపము అనునవి ద్వాదశాంగములు.
-
అభూతాహరణం ఛద్మ తదా త త్త్వస్య కథనమ్.
అభూతాహరణం తత్స్యాద్వాక్యం ముక్క పటాశ్రయం
తత్త్వార్థకీ ర్తనం మార్గో రూపం సందేహకృద్వచః.
ద్విశ్రార్థసమవాయే తు వితర్కో రూపముచ్యతే
యత్తు సాతీశయం వాక్యం తదుదాహరణం భవేత్.
క్రమః సంచింతితార్ఖాన్తి ర్భావజ్ఞానమథాపరే
సంగ్రహః సామదానో క్తిరభ్యూహో లింగతో జనుమా.
885
386
387
888&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>s3kpbq3ehabmx9y104issi7tvfo421s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/572</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250700</id>
    <revision>
      <id>611251</id>
      <timestamp>2026-11-07T16:40:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'సప్తమాధికారము చేష్టయాజన్యాతిసంధానం వదంత్యధిజలం బుఖాః సంరంభయు క్తం పచనం యత్తత్తోటకముచ్యతే. ఉద్వేగోఒరికృతా భీతిః శంకాక్రాసౌ చ సంభ్రమః గర్భబీజసము తేసాదా వేప ఇతి కీర్తిత...'</comment>
      <origin>611251</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3533" sha1="144gmpsr8ekam2m37pbomdow5k38osh" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;సప్తమాధికారము
చేష్టయాజన్యాతిసంధానం వదంత్యధిజలం బుఖాః
సంరంభయు క్తం పచనం యత్తత్తోటకముచ్యతే.
ఉద్వేగోఒరికృతా భీతిః శంకాక్రాసౌ చ సంభ్రమః
గర్భబీజసము తేసాదా వేప ఇతి కీర్తితః.
చ
౦రేరిపోఁగానాం క్రమోఒ పిన వివక్షితః
507
889
840
అభూతావరణాది గర్భసంధ్యంగముల లక్షణ ముద్దేశానుసారముగా
నీచట నిరూపితము.
1. అభూతాహరణము.
ఛద్మ - రపట మున్న భూతాహరణ
కపటప్రయోగద్వారమున ప్రాప్త్యనుకూలత కల్పించుట, ఛద్మ
ప్రయోగమున త త్వకత్థానము- ప్రశంస యుండును. కపటాశ్రయ మయిన వాక్య
మభూళాహరణ మను గర్భసంధ్యాంగ మగును.
2. మార్గము. తత్త్వార్థకీర్తనము. నిశ్చిత మయిన తత్త్వము అర్థప్రాప్తి
రూప మయిన తత్త్వము నిరూపించుట మార్గము.
8. రూపము, సందేహకృద్వచనము. ప్రాప్తిప్రతిశాసమయమున
సందేహము కలిగించు నాయకాదుల వచనము, తర్క వితర్క మయ వాక్యముల
ప్రయోగము రూపము, ఇష్టప్రాప్తి కలుగు నని తలచు నపుడు విఘ్నాళంక
సందేహము కలిగించు వచనము రూపము. రెండుమూడు కలిసి యున్నప్పుడు,
తత్సమవాయమును వితర్కముండుట రూప మగునని భావము.
4. ఉదాహరణము. సాతిశయనాక్యము, అతిశయముతో గూడిన
వాక్యము, ఉత్కర్ష ఉన్నతితో గూడిన వాళ్య ముదాహరణ మగును.
5. క్రమము, సంచింతితార్థప్రాప్తి. వస్తుప్రాప్తికై చింతన మొన
రింపగా నట్టి చింతితార్థము యొక్క ప్రాప్తి క్రమ మను గర్భసంధి యంగ
మగును. కొందరు భావజ్ఞానమె క్రమ మని యనిరి. వేరొకరి ద్వారమున
నాయకాదుల భానజ్ఞానము క్రమ మగును.
8. సంగ్రహము. సామదానోక్తి. జయకారుల కనుకూలముగా
నాచరించు వారలకై సామదాన వచనములు పలుకుట సంగ్రహము.
7. అభ్యూహము. కొన్ని హేతువులు యాధారమున నాయకాదు.
లనుమాన మొనరించుట యభ్యూహము.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>144gmpsr8ekam2m37pbomdow5k38osh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/573</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250701</id>
    <revision>
      <id>611252</id>
      <timestamp>2026-11-07T16:40:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '503 భాష్ప్రకాశనము 8. అధిబలము. చెష్టాలని ధానము, శిష్టా విశేషముణ్ణి నితరుల నతి సంధాప మొనరించుట యధిలము. 8. తోటకము. సంరంభయుశవము క్రోధముతో కూడిన మాట తోటకము. ఈ సంరద్దవచన మతల యభూతమై యన...'</comment>
      <origin>611252</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3473" sha1="colzxvdg5cljhj1dtoehio4f3topyv7" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;503
భాష్ప్రకాశనము
8. అధిబలము. చెష్టాలని ధానము, శిష్టా విశేషముణ్ణి నితరుల నతి
సంధాప మొనరించుట యధిలము.
8. తోటకము. సంరంభయుశవము క్రోధముతో కూడిన
మాట తోటకము. ఈ సంరద్దవచన మతల యభూతమై యనియతప్రాప్తి
హేతు వగుటయు నొకచో భేదహేతువై ప్రాస్త్యాశాన్విత మగుటయు గలదు.
10. ఉద్వేగము. అరికృరనీతి. శత్రువుల యాచరణము వలన
గలిగిన భీతి యుద్వేగము.
11. సంభ్రమము, శంకాత్రాము లుండుట. కథావ్యక్తు లలో సుద
యించు కంక భయముల సంచారము సంభ్రమ మగును.
12. ఆ షేపము. గర్భ బీజసముతైనము. గర్భబీజముల యుద్భేదము,
గర్భగత మయిన బీజార్థనముర్భేదము విశార్థమును విశేషముగా ప్రకట మగున
ట్లొనరించుట యా క్షేప మనుసంగము.
ఈ పండ్రెండును గర్భసంధి యొక్క ద్వాదశాంగములు. వీనిని
ప్రాప్త్యాశా ప్రదర్శకములుగా నిబంధింప వలెను. వీనిలో సభూతాహరణ
మార్గ - తోటక - అధిబల - ఆక్షేపము ప్రధానములు. ఇతరములను యథా
సంధనముగా ప్రయోగించునది. గర్భసంధి గరము లయిన ఈ యంగములకును
క్రమము నివడితము కాదు. వస్తుసౌందర్యానుసారమున వీనిని కూర్పవచ్చును.
అవసర్శనంధి
క్రోధేనానమ్మ భేద్యత్ర వ్యవనాద్వ విలో భనాత్.
గర్భనిర్భిన్న బీజార్థః సోనమర్శ ఇతి స్మృత
గర్భనిర్భిన్న బీజార్థః సంబంధో వ్యసుదిజః.
విచారనిర్ణ యో యస్తు సో వమర్శ ఇతిస్మృతః
యథాహి వేణీసంహారే తీక్లే భీష్మమహార్ణవే.
అత్యాదినైవ వ స్థెఒంకే సోఒనమరో విలోక్యతే
తత్రాపవాదసం ఫే హె విద్రపద్రవ¥
క్తయః.
ద్యుతిః ప్రసంగళ్భలనం వ్యవసాయో నిరోధనం
రోచనా వివలసమాదానం ప్రయోదశ.
దోషప్రఖ్యాఒ పవాదః స్యాత్ం ఫేటో రోషభాషణమ్
విద్రవో వధబంధాదిర్ద్రనో గురుతిరస్కృతిః.
341
842
348
844
245
246&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>colzxvdg5cljhj1dtoehio4f3topyv7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/574</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250702</id>
    <revision>
      <id>611253</id>
      <timestamp>2026-11-07T16:40:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'సప్తమాధికారము విరోధశమనం శ క్తి ః శరనోద్వేణనే ద్యుతిః అప్రస్తుతార్థ కథనం ప్రసంగ ఇతి కథ్యతే. వ్యవసాయః స్వళ క్యుర్శలనం చావమానగమ్ వ్యవసాయః పరిశ్రేయః ప్రతిజ్ఞా హేతు సంభనం.. స...'</comment>
      <origin>611253</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3737" sha1="r6df5he0gzmhknfciqy379ou1f7657q" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;సప్తమాధికారము
విరోధశమనం శ క్తి ః శరనోద్వేణనే ద్యుతిః
అప్రస్తుతార్థ కథనం ప్రసంగ ఇతి కథ్యతే.
వ్యవసాయః స్వళ క్యుర్శలనం చావమానగమ్
వ్యవసాయః పరిశ్రేయః ప్రతిజ్ఞా హేతు సంభనం..
సంరజ్ఞానామవజ్ఞా యా తద్విరోధనముచ్యతే
పరస్పరస్య సంగ్రామః సంరంభేణ విరోధనమ్.
అమంత్రణం యత్సాధ్యస్య సిద్ధవత్సా ప్రరోచనా
వికర్ధనా విచలనమాదానం కార్యసంగ్రహం..
ఏషాం క్రమప్రధానర్వే ప్రక్రియా పూర్వపద్భవేత్
509
847
348
849
850
అవమర్శసంధి స్వరూప మిందున్నది. గర్భసంధిలో విస్పష్ట మయిన
బీజార్థమును క్రోధమున గాని వ్యసనమున గాని నిలోభనమున గాని యవమర్శన
మొనరించినచో నవమర్శ - విమర్శసంధి యగును. వ్యసనాదిజన్య మయిన
సంబంధమునందు విచారజన్యమయిన నిర్ణయము నుండును. ఇట్టిది జరుగవలసి
యున్నదను నిశ్చయమున ఫలప్రాప్యవసాయము నుండును. వేణీసంహారమున
“శీణ్ణి భీష్మమహార్ణ వే” యను స్థలమున షష్ఠాంకమునం దపమర్శము గోచరించు
చున్నది. ఆ శ్లోక మిట్లున్నది.
“కిక్లే భీష్మమహార్ణ వే కథమపి ద్రోణానలే నిర్వృతే
కర్ణాశినిషభోగిని ప్రశమితే కల్యేపి యాతే దీనం
భీమన ప్రియసాహసేన రభసాదల్పావశేషే జయే
సర్వే జీవితసంశయం వయమమీ నాబా సమారోపితాః&quot;.
భీష్మసాగరము తరింపగా ద్రోణాగ్ని యెట్లో పోగా, కర్ణసర్పము
శాంతింపగా, కల్యుడు గతింపగా, జయము స్వల్పావశేషముగా నుండగా ఇష్ట
సాహనము కల భీముడు వెంటనే యీ మాటచే సుస్సందరిని జీవితసంశయము
కలుగునట్లు చేసెను. దీనిలో స్వల్పావశేషముగా జయమున్నదనుటచే భీష్మా
దులు గతించుటవలన నేకాంత విజయానమర్శనము గోచరించుచున్నది. కావున
విమర్శసంధిని నిశ్చయింప నగును.
విమర్శసంధిలో పదమూ డంగములు కలవు. ఆపవాదము - సం ఫే
టము - విద్రవము - ద్రవము - శక్తి - ద్యుతి - ప్రసంగము - చలనము - వ్యవసా&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>r6df5he0gzmhknfciqy379ou1f7657q</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/575</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250703</id>
    <revision>
      <id>611254</id>
      <timestamp>2026-11-07T16:41:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '610 భావప్రకాశనము యము - నిరోధనము - ప్రరోచన - విచలనము - ఆధానము నను నివి విమర్శాంగ ములు. వీని లక్షణము లిట్లున్నవి. లను 1. అపనాదము. దోషప్రఖ్య కథావ్యక్తికి సంబంధించిన దోషము ప్రఖ్యావనమ...'</comment>
      <origin>611254</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3428" sha1="h1pvkv5i4puycl1v9h2ug5pzuczs4bh" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;610
భావప్రకాశనము
యము - నిరోధనము - ప్రరోచన - విచలనము - ఆధానము నను నివి విమర్శాంగ
ములు. వీని లక్షణము లిట్లున్నవి.
లను
1. అపనాదము. దోషప్రఖ్య కథావ్యక్తికి సంబంధించిన దోషము
ప్రఖ్యావనము చేయుట.
2. సంఫేటము. రోషభాషణము, రోషముతో గూడిన సంభాషణము
సంపేటము. ఇది బీజాన్వయి యగును.
8. విద్రవము, పధాదిశము. కథావ్యక్తుల వధము బంధము మొద
లగునవి భయపలాయనాదులు విద్రవ నును విమర్శసంధి యంగము.
4. ద్రవము. గురుతిరస్కృతి. పెద్దలగు వారిని శఖాముఖ్యులను
గురుప్రాయులను తిరస్కరించుట ద్రవము.
5. శక్తి. నిరోధళమనము. విరోధము శమించుట. కోప ముప
శాంత మగుట శక్తి యసు సంగము.
6. ద్యుతి. తర్జనోద్వేజనములు, కథాపాత్రమునకు తర్జన ముద్వే
జనము సంపాదించుట ద్యుతి యంగము.
7. ప్రసంగము అప్రస్తుతార్థకథనము. అప్రస్తుత మయిన యర్థము
నిరూపించుట ప్రసంగము. &quot;గురుకీర్తనం ప్రసంగం&quot; అని కొందరు తలచిన
లక్షణము, తల్లితండ్రి మొదలగు వారిని కీర్తించుట, మహనీయమగు వస్తువు
నివేదించుట ప్రసంగము.
8. వ్యవసాయము. స్వశక్త్యుక్తి. కథావ్యక్తి తన శక్తిని సామర్థ్య
మును స్పష్టముగా జెప్పుట వ్యవసాయ మను నంగము. ప్రతిజ్ఞా హేతువుల
వలన గలుగునదియు వ్యవసాయము.
9. చలనము. అనమాసవము, ఒకరి నొక రవమానించుట చలనము
10. విరోధనము. సంరద్ధినిరోధనము. సంరబ్దుల యవజ్ఞ -తిరస్కా
రము. క్రుద్ధు అయిన వారి స్వశక్తి ప్రకటనము విరోధన నును విమర్శాంగము.
సంరంభమున సరస్పరము సంగ్రామ మొదరించుటయు విరోధనము,
11. ప్రరోచన. సాధ్యమగు వంశమును సిద్దప్రాయముగ నామం
వ్రణమున నిర్దేశించుట, సిద్ధవ్యక్తుల వచనానుసారమున కావివిషయమును నిర్దే&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>h1pvkv5i4puycl1v9h2ug5pzuczs4bh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/576</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250704</id>
    <revision>
      <id>611255</id>
      <timestamp>2026-11-07T16:41:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'సప్తమాధికారము 511 శించుట ప్రరోచన యగును. కావ్యంశములను సిద్ధప్రాయముగ జూపుట యాసక్తి జనకము. 12. విచలనము. వికర్ణన. స్వగుణావిష్కరణము ఆత్మఖాన వచనము విచలన మను నంగము, 13. ఆధానము. కార్యసం...'</comment>
      <origin>611255</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3349" sha1="9r84f9bqidij2acah3her1mdmd9kwel" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;సప్తమాధికారము
511
శించుట ప్రరోచన యగును. కావ్యంశములను సిద్ధప్రాయముగ జూపుట
యాసక్తి జనకము.
12. విచలనము. వికర్ణన. స్వగుణావిష్కరణము ఆత్మఖాన
వచనము విచలన మను నంగము,
13. ఆధానము. కార్యసంగ్రహము. సర్వకార్యములు సంగృహి
తము అగుట యాదానము.
ఈవిమర్శాంగముల క్రమ ప్రధానర్వమున ప్రక్రియ పూర్వము వలె
గ్రాహ్యము, యధానుభవముగ యథోచితముగ నీనిని కూర్పవలెను. క్రమము
వివక్షితము కాదు. వీనిలో అపవాద శక్తి- వ్యవసాయ - ప్రరోచన - ఆదాన
ములు ప్రధానములు,
నిర్వహణ సంధి
బీజనంతో ముఖాద్యర్థా నిప్రకీర్ణా యథాయథమ్.
ఐకార్థ్యముపనీయంతే యత్ర నిర్వహణం తు తల్
బీజయుక్తా ముఖాద్యర్థాః పరమే చ ప్రయోజనే,
లభంతే యత్ర సంబంధం చన్నిర్వహణముచ్యతే
యథా హి రామాభ్యుదయే సుగ్రీవశ్చ విభీషణః.
కపయో రాక్షసా రామాభి షేకాభ్యుదయం యయుః
ఉపసంహృతిసం ధేశ్చ సంజ్ఞా నిర్వహణం ద్వితి..
851
852
858
354
సంధిర్విబోధో గ్రథనం నిర్ణయః పరిభాషణం
ప్రసాదానందనమయ్యా కృతిభాషోపగూహనాః.
855
పూర్వభావోపసంహారౌ ప్రశ స్తీశ్చ చతుర్దశ
ఇచట నిర్వహణసంధి స్వరూపము కలదు. రూపకకథావస్తు బీజ
యు క్తము లయిన ముఖాద్యర్థము లింతవఱ కటునిటు విప్రకీర్ణ ములై యున్నవి.
నాని కన్నిటికి నేకార్థత సంపాదించినచో నది నిర్వహణసంధి యగును. బీజ
యుక్తము అయిన ను ఖాదిసంధులలో కూర్పు పొందిన ప్రయోజనము లటునిటు
విప్రకీర్ణములై యున్నవైనను పరమప్రయోజనమునందు సముచితమగు సంబంధ
మును పొందునవి యగునేని యది నిర్వహణసంధి యగును. ముఖాద్యర్థములు
కణాంతరప్రయోజన మున్నను ప్రధానప్రయోజన సంబంధ మున్ననే ఫలవత్త&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>9r84f9bqidij2acah3her1mdmd9kwel</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/577</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250705</id>
    <revision>
      <id>611256</id>
      <timestamp>2026-11-07T16:41:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '512 శానప్రకాశనము నిర్ణయించును. అట్టి ప్రధాన ఫలసంబంధమును నిర్ణయించునది నిర్వహణ సంధి యని భావము. రామాభ్యుదయ నాటకము నందు సుగ్రీవుడు విభీషణుడు కవులు రాక్షసు లందరును రామాభిషేక...'</comment>
      <origin>611256</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3335" sha1="oj1snt1zrbjddpoud1niawb6yvwc52n" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;512
శానప్రకాశనము
నిర్ణయించును. అట్టి ప్రధాన ఫలసంబంధమును నిర్ణయించునది నిర్వహణ
సంధి యని భావము. రామాభ్యుదయ నాటకము నందు సుగ్రీవుడు విభీషణుడు
కవులు రాక్షసు లందరును రామాభిషేకాభ్యుదయ మను ప్రధానఫలసంబంధము
కలవా రలునారు. ఇట్టిదిరి యువసంహృతి సంధి. దీనికే నిర్వహణసంధి యని
ఇందు పదునాలుగంగములు కలవు. సంధి - విబోధము
సంజ్ఞాంతరము
.
ఆనందము - సమయము-
ఉపసంహారము - ప్రశస్తి
గ్రథనము-- నిర్ణయము - పరిభాషణము- ప్రపాదము
కృతి - భాష - ఉపగూహనము: పూర్వబావము
అనునవి. వీని లక్షణముల నిట్లు గ్రహింప దగును.
సంధ్భితోషగమనం విబోధః కావ్యమార్గణమ్.
గ్రథనం తదుపప తళ్ళద్ది కార్యవాచకం
నిర్ణయ_స్వనుభూతాఖ్యః పునఃపునరితీరితః.
పరివాదకృతం యత్స్యాత్తరాహుః పరివాషణం
పరిభాషా మిథో జల్పః ప్రసాదః పర్యుపాసనమ్.
ఆనందో వాంఛితావాప్తి సమయో దుఃఖనిర్గమ
కృతి కార్థశమనం కత్త్సిరీకరణం కు వా.
మ్యార్ధస్య సంప్రాప్తిరాసేతి పరిభాష్యశ్రే
కార్యదృష్ట్యద్భుతప్రొ
స్త్రీ పూర్వ భావో పగూహనే.
వరప్రదానలాభాదిః కార్యసంహార ఉచ్యతే
ప్రశస్తిర్వీర్య విజయమంగలాది ప్రకంపనమ్.
క్షేత్రాదివకతో 2 మీషాం ప్రాధాన్యం చక్రమోని చ
యథాసంభవమాధేయో వికల్పళ్ళ సముచ్చయః.
శేషాం ల జ్యేషు దృష్టశ్వాన్నాన్యథా కల్పయేక్సుధీ;
856
357
858
859
880
881
862
- నిర్వహణసంధి యంగముల లక్షణములు పదునాలుగు నిచట యథా
పూర్వముగా నిరూపితము లగ్గును.
1. సంధి. బీజోపగమనము. ముఖాదులలో నిరూపితము అయిన
బీజాంళములకు ప్రధానఫలసంబంధ నిర్ణయమునకై ఏజార్థసముద్భావన మొనరిం
చుట సంధి యగును.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>oj1snt1zrbjddpoud1niawb6yvwc52n</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/578</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250706</id>
    <revision>
      <id>611257</id>
      <timestamp>2026-11-07T16:41:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'సప్తమాధికారము 518 2. విబోధము. కార్యమార్గణము. ఇంతవఱకు లీనప్రాయముగా సున్న తన కార్యని శేషమును మఱల విచట న స్వేషించుట విబోధమను నిర్వహ ణాంగ మగును. 8. గ్రథనము. శూర్యోప శేజేపము. తదుప జే...'</comment>
      <origin>611257</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3390" sha1="6n9g2u0vgm5xps62ut24xlmalpm184b" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;సప్తమాధికారము
518
2. విబోధము. కార్యమార్గణము. ఇంతవఱకు లీనప్రాయముగా
సున్న తన కార్యని శేషమును మఱల విచట న స్వేషించుట విబోధమను నిర్వహ
ణాంగ మగును.
8. గ్రథనము. శూర్యోప శేజేపము. తదుప జేపపదము నందలి తత్పరము
కార్యవాచకము. కార్యమున కుపసంహారము సంపాదించుట గ్రథన మగును.
4. నిర్ణయము. అనుభూతాఖ్యానము, నాయకాదులు తా మను
భవించిన కార్యవిషయము నభివర్ణన మొనరించుట నిర్ణయము. మఱల మఱల
ననుభవించిన విశేషములు కథన ముండుటయు గ్రాహ్యము.
5. పరిభాషణము. పరివాదకృష్ణ మగు విధానము. సాత్రల పరస్పర
సంజల్ప ముందుట పరిభాషణము.
6. ప్రసాదము. పర్యుపాసనము. నాయకారులను ప్రసన్నసఱచుట
ప్రసాదన మొనరించుట పర్యుపాసనము. ఇదియె ప్రసాదము.
7. ఆనందము. వాంఛి కావాప్తి. ఈప్సితవస్తుప్రాప్తి యానంద
మగును. ముఖము నందలి యీప్సితము ప్రాప్తమగుట యిం దభ్యూహ్యము.
8. సమయము. దుఃఖనిర్గమము. నాయకాదుల దుఃఖము సమాప్త
మగుట శాంతించుట. ఇష్టసిద్ధి వలస గలుగు దుఃఖశాంతి సమయము.
9. కృతి. లబ్ధార్థశమనము. ఇష్టారలాభమున వంద రుపశాంతికలవా
రగుట. లభించిన యర్థమున గలుగు శాంతి కృతి యగును. లబ్ధార్థస్థిరీకరణ
మును కృతి యగును.
10. భాష. మానాద్యర్థసంప్రాప్తి భాష భాషణము. మానాది
-ప్రాప్తి సూచక భాషా వ్యవహారము భాష యని పరిభాషిత మయినది.
11. పూర్వభావము కార్యదృష్ట - కార్యదర్శనము పూర్వభావము.
ఉద్దిష మయిన ఫలమును దర్శించుట.
12. ఉపగూహనము. అద్భుత ప్రాప్తి. నాయకాదుల కద్భుతవస్తు
ప్రాప్తి యుపగూహనము,
13. కావ్యసంహారము. ఇది కార్యసంహారమును. వరప్రదాశలాభా
దికము. కావ్యార్థమున కిచట నుపసంహార ముండును.
B (65)
වට&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>6n9g2u0vgm5xps62ut24xlmalpm184b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/579</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250707</id>
    <revision>
      <id>611258</id>
      <timestamp>2026-11-07T16:41:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '514 భావప్రకాశనము 14. ప్రశస్తి. నిర్యవిజయ మంగలాది ప్రశంసనము. వీర్యాదుల శంసనమున ప్రశస్తి యగును. నాయకాదుల విధానాను నుండును. సంభవానుసార ఇట్టి విధానములు లక్ష్యము గూర్పరాదు. ఈ చెప్...'</comment>
      <origin>611258</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3469" sha1="506p8naxgdfybomn1orc4o91xot3dxy" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;514
భావప్రకాశనము
14. ప్రశస్తి. నిర్యవిజయ మంగలాది ప్రశంసనము. వీర్యాదుల
శంసనమున ప్రశస్తి యగును.
నాయకాదుల విధానాను
నుండును. సంభవానుసార
ఇట్టి విధానములు లక్ష్యము
గూర్పరాదు. ఈ చెప్పిన
ఈ పండ్రెండును నిర్వహణాంగములు. ఇట్లు చతుష్షష్ట్యంగసమన్వి
తము అయిన పంచసంధులు ప్రతిపాదితము అయినవి.
సారమున నీ యంగములకు ప్రాధాన్యము క్రమము
ముగా వికల్పము సముచ్చయము కూర్ప దగును.
అందు గోచరించు చున్నందున వీనిని వేగవిధమున
విధమున కూర్చుట సుందరము.
సందిప్రయోజనము
ఉక్తా ఒంగానాం చతుష్షష్టిః పోఢా చైషాం ప్రయోజనమ్
ఏశాన్యుని శృంగారప్రకాశే భోజభూనృతా
ఇష్టస్యార్థస్య రచనా వృత్తాంతస్యానుపయః.
రాగప్రాప్తిః ప్రయోగస్య గోప్యానాం చైవ గోపనం
ఆశ్చర్యవదభిజ్ఞానం ప్రకాశ్యానాం ప్రకాశనమ్.
ఏవం ప్రయోజనం పోఢా సంధ్యంగా నాముదాహృతం
868
884
865
అరువది నాలు గంగములు నిరూపితము అయినవి. వీని ఘటనము
వలని ప్రయోజన మారు విధముల నున్నది. ఈ ప్రయోజనములను భోజరాజు
శృంగారప్రకాశమున నిరూపించినాడు. కావ్యగత మయిన యితివృత్తమును
ముఖాదిరూపమున పంచరా విభాగ మొనరించినందువలన, ముఖాడిసంధుల యంగ
ముల నా యా విధముల విభక్తముగా పరిశీలించినందు వలనను ప్రయోజన
షట్కము సిద్ధ మగును. ఈ పట్రయోజన సిద్ధికై యా చతుష్షష్ట్యంగములను
కూర్పవలెననియు ననుశాసనము.
అష్టార్థరచన ప్రథమ ప్రయోజనము. అభిష్టమగు నర్థము - ప్రయో
జనము సంపాదించుటకునై యంగ నిబంధనము సమర్థ మగును. వృత్తాంతాను
-పదము రెండవప్రయోజనము. ప్రతిపాదింప దలచిన వృత్తాంతము సముచిత
-ముగా నంగనిబంధమున సుపక్షిణము కాదు. ప్రయోగఠాగప్రాప్తి మూఢవ&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>506p8naxgdfybomn1orc4o91xot3dxy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/580</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250708</id>
    <revision>
      <id>611259</id>
      <timestamp>2026-11-07T16:41:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'సప్తమాధికారము 515 ప్రయోజనము. దీనినే యభినయరాగసమృద్ధి యందురు. గోప్యార్థగోపనము నాల్గవది. నాటకరచనమున కొన్ని ప్రకాశ్యములు కొన్ని గోప్యములు, గోప్య ముల గోపనము అంగనిబంధనమున గుదు...'</comment>
      <origin>611259</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3512" sha1="qc5pt0ax2tvku6s9fbhit75tyhnvxpo" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;సప్తమాధికారము
515
ప్రయోజనము. దీనినే యభినయరాగసమృద్ధి యందురు. గోప్యార్థగోపనము
నాల్గవది. నాటకరచనమున కొన్ని ప్రకాశ్యములు కొన్ని గోప్యములు, గోప్య
ముల గోపనము అంగనిబంధనమున గుదురును. ఆశ్చర్యావహముల యభిజ్ఞాన
సిద్ధి యయిదవ ప్రయోజనము. ప్రకాశ్యార్థ ప్రకాశన మారవప్రయోజనము.
ఇట్లు సంధ్యంగములకు సంబంధించిన ప్రయోజనము లారును భావనీయములు.
అంగావశ్యకత
యథా ఒంగహీనః పురషో న చ కార్య మో భవేత్.
అంగహీనం తథా కావ్యం న ప్రయోగడమం భవేత్
కావ్యం యఃనుదాత్తార్థం సమ్యగంగై స్సమన్విరమ్.
దీ పత్వా తత్ప్రయోగన్య శోభామేతి న సంశయః
ఉదాత్తమపి యత్కావ్యం స్యాదంగైః పరివర్జితమ్.
హీనత్వా తత్ప్రయోగస్య స సతాం రఁజయేన్మనః
తస్మాత్సంధి ప్రయోగేషు యథాయోగం యథారసమ్.
కావ్యాంగాని ప్రయుంజీత ద్వి
నం న దుష్యతి
పంతే తానకామేవ కోవిదై .
కార్య నిర్ణయో భోజభూఢృతః
ఉప జేపాదయోఒప్యత్ర ప్రబంధేష్వాధికారికాః
ప్రాసంగికాశ్చ కవిభిః ప్రయోక్తన్యా రసానుగాః
$86
$67
808
809
870
871
అంగప్రయోగావశ్యకత యిచట నిరూపిన మగును. అంగహీను
డయిన పురుషుడు కార్యసమర్థుడు కాడు. అంగహీన మగు కావ్యము ప్రయోగ
క్షమము కాదు. కావ్య మనుదాత్తార్థ మయినను లెస్సగా సంగములతో సమ
న్విత మగు నేని ప్రయోగము దీ ప్తముగా నుండును గావున శోభ కల, దగును.
సంశయము లేదు. ఇచట ప్రయోగ మనునది రంగప్రయోగము చిత్తరంగ
ప్రయోగము నని గుర్తించుట యుక్తము. అంగ సాహిత్యమున శోభాసము
త్పత్తి యిట్లున్నది. అంగరాహిత్యమున గలుగు విశేష మిట్లుండును. కావ్య
ముదాత్త మయినను అంగరహిత మయినచో నది ప్రయోగహీన మగును.
అది సహృదయుల మనముల రంజింప జేయ జాలదు. కావున సంధిప్రయోగ&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>qc5pt0ax2tvku6s9fbhit75tyhnvxpo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/581</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250709</id>
    <revision>
      <id>611260</id>
      <timestamp>2026-11-07T16:42:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '518 భావప్రకాశనము ముల సావధానత యావశ్యకము, యథాయోగముగా యథారనముగా కావ్యాం గములను ప్రయోగింపవలెను. రెండు మూ డంగములు లేకున్నను రూపకము ప్రయోగము దుష్టము కాదు. భోజరాజనావ మీ విషయమున క...'</comment>
      <origin>611260</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3856" sha1="2ffaefzqb0yys5zb4znequ27tnfqepv" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;518
భావప్రకాశనము
ముల సావధానత యావశ్యకము, యథాయోగముగా యథారనముగా కావ్యాం
గములను ప్రయోగింపవలెను. రెండు మూ డంగములు లేకున్నను రూపకము
ప్రయోగము దుష్టము కాదు. భోజరాజనావ మీ విషయమున కావనీయము.
ఏ యే స్థలము అం దెన్ని యెన్ని యంగములు సరితము అయిననో కోవిదు
లగువారు గుర్తించి యన్ని యంగములను నిబంధుప వలెను. ఇది భోజనిర్ణ
యము. కవు లుపపపరిక రాదులను ప్రబంధము అం దాధికారికములుగను
ప్రాసంగికములుగను రసానుగతములగు నట్లును నిరూపింపవలెను. ఆధికారిక
వృత్త ప్రకాశనమునకు ప్రాసంగకవృత్తాంతవిక సనమునకు
యంగముల సంయోజన మావశ్యకము. జెను కిది చతుష్షష్ట్యంగముల
స్వరూపనిమీద వీని యనుబంధముగా నిరువది యొకటి సాంధ్యంతరము
లున్నవి. అవి సంధుల విశేషములు. బాని ప్రయోగమునకు చమత్కార
ముదయించును. అని నామాఖ్యానమున్న వ్యాఖ్యాతస్వరూపములు.
సంధ్యంతరములు
తథా సంధ్యంతరాఁగాని పయుంజ్యాత్తత్ర తత్ర తు.
సామ చాపి ప్రదానం చ భేదో దండో వధ స్తరా
ప్రత్యుత్పన్నమతిత్వం చ గోగ్రస్థలితమేవ చ
మాయోపధిర్భయం హాసః క్రోధో భ్రాంతి స్తఖై వ చ
ఓజస్సంవరణం చైవ తథా హేడ్వవధారణమ్.
దూతో లేఖ స్తథా స్వప్నః తథా చిత్రం మదో ఒపిచ
సంధ్యాంతరాణి సంధీనాం విశేషస్త్వేకవింశతిః.
సంధీనాం యాని వృత్తాని ప్రబంధేష్వను పూర్వశః
స్వసంపద్గుణయుక్తాని తాన్యంగాని ప్రయోజయేత్.
-
గాని
872
878
874
875
876
సంధ్యంతరము లని చెప్పదగినవి యిరువదియొకటి కలవు. వీని నా
యా స్థలము లం దౌచిత్యానుసారముగా ప్రయోగింపవలెను. సామము - ప్రజా
నము _ భేదము - దండము - వధము ప్రత్యుత్పన్న మతిత్వము - గోత్రజ్ఞలి.
తము -- మాయ - ఉసధి - భయము - హాసము - క్రోధము - భ్రాంతి - ఓజస్సు -
సంవరణము – హేత్వవధారణము - దూత 'లేఖ - స్వప్నము - చిత్రము - మదము
అను నివి సంధులకు సంబంధించిన విశేషములు. ఏకవిశంతి సంఖ్యాకములు.
-&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>2ffaefzqb0yys5zb4znequ27tnfqepv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/582</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250710</id>
    <revision>
      <id>611261</id>
      <timestamp>2026-11-07T16:42:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'సప్తసూధికారము లగు సంధులకు సంబంధించిన యంగములను స్వరంవద్గుణ యుక్తము నట్లుగా ప్రబంధము అందు ప్రయోగింపవలెను. ప్రసిద్ధ ప్రబంధ కారులు తమ ప్రబంధములలో వీనిని ప్రయోగించిన విధాన...'</comment>
      <origin>611261</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3718" sha1="5wzxq1rp8vfe29z2na1yitnrj1vcpe7" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;సప్తసూధికారము
లగు
సంధులకు సంబంధించిన యంగములను స్వరంవద్గుణ యుక్తము
నట్లుగా ప్రబంధము అందు ప్రయోగింపవలెను. ప్రసిద్ధ ప్రబంధ కారులు తమ
ప్రబంధములలో వీనిని ప్రయోగించిన విధానమును పరిశీలించి ప్రబంధములందు
ప్రయోగింప దగును. అయ్యలక్షణ పరిశీలన పురస్సరముగ కావ్యాంగముల
బ్రయోగించుట వలన ప్రబంధ గౌరన మతిశయించును.
సూచ్యాసూచ్యవిభాగము
ర్వేభా విభాగః శర్తవ్యః సర్వస్యాపీనా వస్తునః
సూచ్య మేప భవేత్కం విదృశ్యం శ్రవ్యముథావరమ్.
నీరసోఒనుచిత స్తత్ర సుసూర్యో వస్తువిస్తర
తస్తక్ర
నీరసం లౌకికో పేకమశాస్త్రీయం చ యద్భవేత్,
తద్వస్తుసూచనీయం స్యాదిత్యాహుర్భరతాదయః
దృశ్యస్తు మధుకోదా త్తరసభావనిరంతరః.
877
878
879
రూపకమున నిరూపిత మగు సర్వవస్తువును రెండు విధముల విభాగింప
దగును. ఒకటి సూచ్యమగు వస్తువు. అట్టి సూచ్యసూచనాక్రమము ముందు
నిర్దిష్టమగును. రెండవది దృశ్యశ్రవ్యము. దీని నసూచ్యమని ప్రదర్శనీయమని
దృశ్యమని యందురు.
ఇది దృశ్యశ్రవ్య మని యిందున్నది. దృశ్య మనుట
చాలును, నీరస ముచిత మయిన వస్తువిస్తరమును సంసూచ్య మొనరింప
వలెను. నీరస మనుట లౌకికోపేత మశాస్త్రీయ మని గ్రాహ్యము. ఇట్టివస్తువు
రంగమున ప్రదర్శ్యమానము కారాదని సూచనీయమె కావలయునని భరతాదులు
నిరూపించిరి. దృశ్యవస్తువు మధుర ముదాత్తము రసభావ నిరంతర ముగా
నుండును. ఇది రంగప్రదర్శనార్హము.
అర్థోపక్షి పఠములు
అర్ధోపక్షేపకై స్సూచ్యం పంచభిః ప్రతిపాదయేత్
విష్కంభచూలికా* ఒంకాస్యాంకావతార ప్రవేశకై :
సూర్యార్థసూచనోపాయాః సూరిఖిః పంచ కీర్తితాః
వృత్తప శిష్యమాణానాం కళాంశాను నిదర్శకః.
సం దే. పార్థస్తు విష్కంభో మధ్యపాత్రప్రయోజితః
తత్ర సం దేవరట్టో యః స ప్రయోజనవాచకః.
880
881
882&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>5wzxq1rp8vfe29z2na1yitnrj1vcpe7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/583</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250711</id>
    <revision>
      <id>611262</id>
      <timestamp>2026-11-07T16:42:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '518 వృత్తవ శిష్యమాణంకద్వయ శేషార్థసూచకః విష్కంభో ఒంకద్వయస్యాంతర్యథా యోగం ప్రవేశకః. భావప్రకాశనము 883 సూచ్యార్థసూచిన మొనరింపగల అయిదు అర్థోపక్షేపకములచే సూచ్య మును ప్రతిపాదిం...'</comment>
      <origin>611262</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3724" sha1="jxwzwm6rbneo2hcfoz3w1qcyt555oc4" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;518
వృత్తవ శిష్యమాణంకద్వయ శేషార్థసూచకః
విష్కంభో ఒంకద్వయస్యాంతర్యథా యోగం ప్రవేశకః.
భావప్రకాశనము
883
సూచ్యార్థసూచిన మొనరింపగల అయిదు అర్థోపక్షేపకములచే సూచ్య
మును ప్రతిపాదించవలేను. విష్కంభము చూలిక-అంకాస్యము అంశావతారము -
ప్రవేశకము నకు నయి దద్ధోపక్షేపకములు. ఇవి యయిదు సూచ్యార్థసూచనో
పాయము లని సూరు లనిరి. వానిలో విష్కంభస్వరూప మిట్లు పరిగ్రాహ్యము.
అతీతక థాంశములను అనాగతక థాంశములను విష్కంభము ప్రదర్శించును. మధ్య
పాత్రలదే ప్రయుక్త మగును. విష్కంభము సంక్షేపార్ధము. ఇచట సంక్షేప
శబ్దము ప్రయోజనవాచకము. విష్కంభము ప్రయోజనము కొఱకుగా
నుండును. ప్రయోజన నిరూపణమునకు విష్కంభము ప్రయోగింప వలెనని
భావము. కేవలము వృత్తవర్తిష్యమాణక థాంశ సూచన మె కాక ప్రయోజనా
పాదకముగ గూడ నుండవలెనని భావము.
ప్రవేశకమను వర్ణోపడేసకమును వృత్తవశిష్యమాణక థాంశ సూచ
కము. పూర్వాంక శ్లేషకథా సూచకమై యనంత రాంక సమారంభక థాసూచ
కము నగును. విష్కంభ మంకద్వంస మధ్యము నందున్నచో నంకద్వయ శేషార్థ
సూచక నగును. విష్కంధకము రూపకారంభమున నుండవచ్చును. అంకద్వయ
మధ్యమున నుండవచ్చును. ప్రవేశశ మంకడ్వయమధ్యమునందే యుండును.
ఈ యంశము విశదము కాగలదు.
ద్విధా భనేత్స నష్కంభః శుద్ధః సుకీర్ణ ఇత్యపి
శుద్ధోఒ నేకై రతై కేన మధ్య పాత్రేణ యోజితః.
నీచమధ్యనపాత్రేణ సంకీర్ణ దృతేన చ
384
కపాలకుండలాళుద్ధ స్కంధః పితృకాసనే.
985
ఉన్మత్తమాధవే సౌచామినీ సంకీర్ణ ఇత్యపి
విష్కంభే నాయకాదీనాం ప్రవేశః కార్య ఏవ న
శుద్ధః సంకీర్ణా వా ద్వేధా నిష్కంభకో జ్ఞేయః
మధ్యమపాత్రః శుద్ధః సంకీర్ణ నీచమధ్యకృతః.
కుతో ఒపి స్వేచ్ఛయా ప్రాప్త సంబంధో నోభయోరపి
నిష్కంభార్థః స విజ్ఞేయః కథాంశస్యాపి సూచకః.
888
887
$88&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>jxwzwm6rbneo2hcfoz3w1qcyt555oc4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/584</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250712</id>
    <revision>
      <id>611263</id>
      <timestamp>2026-11-07T16:42:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'సప్తమాధికారము వృత్తపర్తిష్యమాణాంక ద్వయమధ్యే నివేశనం విష్కంభ సూచనా యోపసారికమ్. 519 889 విష్కంభము శుద్ధమని సంకీర్ణమని రెండు విధములు. మధ్యపాత్ర ప్రయోజకము విష్కంభము, మధ్యము డొ...'</comment>
      <origin>611263</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3997" sha1="017j81mv545x4v0u2fpid4foqum9ssg" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;సప్తమాధికారము
వృత్తపర్తిష్యమాణాంక ద్వయమధ్యే నివేశనం
విష్కంభ సూచనా యోపసారికమ్.
519
889
విష్కంభము శుద్ధమని సంకీర్ణమని రెండు విధములు. మధ్యపాత్ర
ప్రయోజకము విష్కంభము, మధ్యము డొకడేని యనేకు భేని యుందురు.
మధ్యమపాత్ర ప్రయోజితమనుట శుద్ధ విష్కంభరూపము. నీర మధ్యపాత్రంచే
ప్రయోజిత మయినచో సంకీర్ణ విష్కంభనుగును. వృత్తపర్తిష్యమాణ కథాంశ
నూచన మందు నిందు సమానము.
మాలతీమాధవము శ్మశానాంశమునందు కపాలకుండలావ్య సహారము
శుద్ధవిష్కంభము. గ్రంథనాయకుడు మాధవుడున్మత్తుడుగా సంచరించిన స్థల
మున సౌదామనీ సంకీర్ణ మని భావింప నగును (?). విష్కంభాదులందు నాయకాదు
లకు ప్రవేశము కూర్పనాడు. ఇట్లు విష్కంభకము శుద్ధము సంకీర్ణ ముని రెండు
విధముల నుండుటను, మధ్యమ పాత్ర ప్రయోగము శుద్ధను గుటను, నీచమధ్య
కృతము సంకీర్ణమగుటను గుర్తించునది. విష్కంభమునం దీనికను గొన్ని విశేష
ములు గలవు. పూర్వోత్తరాంశములకు సంబంధింపకుండకనె ఎట్లో స్వవశము
ననే సంప్రాప్తమై కథాంశమును సూమించునదియు నగును. వృత్తన శిష్యు
మాణాలకద్వయమధ్యమున విష్కంభము నివేశనము పొందుట నిరూపించిన
యంశమున శేషార్థసూచనమున కె యగునని యువపాదిత మయినది. ఇంక
నిచట గ్రాహ్యము లగు విశేషములను నాట్య వేదవివృతి యథిరవభారతి విశద
మొనరించినది. సూచ్యసూచకములతో ప్రవేశకమున నిరూపణీయ మున్నది.
ఆది యిది.
నా రచిత గ్రంథములలో సంవాదే విషయములున్నవి. వానిలో
విసంవాదమును గోచరి: పవచ్చును. ఏక నిశ్చయమునకు సర్వసమవలోకనము
సముచితము. ఆ యేక నిశ్చయమును నేనే యేల వ్రాయనైతిని? పాఠక
భ్రాత యధికారమును నేన యందుకొనుట నా ధర్మముకాదు. ఒక్కొక విషయ
మున నొక్కొక గ్రంథమంతవ్రాసి విషయగ్రహణమతుల మతి శ్రద్ధామాంద్య
ముల నేను హేతువు కాజాలను.
వృత్తన
శిష్యమాణాంకద్వయమధ్యే ప్రవేశనం
విష్కంభస్యానుదాత్తోక్త్యా యన్నీ చేనార్థ సూచనమ్.
890&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>017j81mv545x4v0u2fpid4foqum9ssg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/585</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250713</id>
    <revision>
      <id>611264</id>
      <timestamp>2026-11-07T16:42:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '520 తత్ర ప్రవేశకః ప్రాయః ప్రథమాంకే వివిధ్యతే నివేశః ప్రథమాం కేఒపి ష్కంధస్యావధార్యతే. ఆదౌ విష్కంభకం కుర్యాదితి భో జేన దర్శికం భావప్రకాశనము 891 వృత్తపర్తిష్యమాణాంతక ల మధ్యలో...'</comment>
      <origin>611264</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3710" sha1="dckc1be28pxwqpcly9qbjmzbh6531wg" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;520
తత్ర ప్రవేశకః ప్రాయః ప్రథమాంకే వివిధ్యతే
నివేశః ప్రథమాం కేఒపి ష్కంధస్యావధార్యతే.
ఆదౌ విష్కంభకం కుర్యాదితి భో జేన దర్శికం
భావప్రకాశనము
891
వృత్తపర్తిష్యమాణాంతక ల మధ్యలో నిష్కంధప్రవేశన ముండుట,
అందుదాత్తు లుండకపోవుట, నీచవ్యక్తు లర్థసూచన మొనరించుట యను విషయ
భావనమున ప్రవేశక మంకమధ్యమున నుండునని గ్రహింపదగును. ప్రథమాంక
మున ప్రవేశము నిషిద్ధము. కావున ప్రథమాంకమునను విష్కంభ ముంచుట నిశ్చిత
మగుచున్నది. మొదట విష్కంభము తూర్పజనునని భోజుడు నిరూపించెను.
ముఖాంకారంభమున నుండియు పరవవస్తువు సంప్రాప్త మగువేనియచట నంకము
ననే యారంభము యుక్తము. అంకారంభమున సరసవస్తువు సంప్రాప్తముకాదేవి
యచట మొదటనే ముఖాంకారంభమున ్న విష్కంభమును కూర్పవచ్చునని భోజు
డనుటను గుర్తించునది. సూచ్యసూచనమునకై విష్కంభ ప్రవేశములను కూర్ప
వలసి యున్నప్పుడు ముందుగా ప్రవేశకమును నిబంధించుటకన్న విష్కంభమును
నిరూపించుట యుక్తముగా నుండుననియు గ్రహింప దగును.
పరిజనకథానుబంధః ప్రవేశక పత్ర విశ్లేయః.
అంకచ్ఛేదం కృత్వా మాసకృతం సర్ష సంచితం కాని
తత్వం కర్తవ్యం వర్షాదూర్ధ్వం న తు కదాచిత్.
నో త్తమమధ్యమపురుషైరాచరితో నాప్యుదా త్తవచనఃృతః
ప్రాకృతభాషాచారప్రయోగమాసాద్య కర్తవ్యః,
విటమునిరై వతపురు పై కంచుకిఖిశ్చార్థయుక్తిమాసాద్య
సంస్కృతవాగ్ఛిరపీర్థం ప్రవేశకః సంచిధాతవ్యః.
892
898
894
885
విటతాపనవృద్ధాద్యైర్మునికంచుకొని స్తథా
ప్రవేశకమపీచ్ఛంతి సంతః సంస్కృతభాషి.లి.
కాలో జ్ఞాపన నగరవ్యత్యాసారంభకామవిషయాణాం
898
అర్థాభిధానభూతః ప్రవేకక స్యాద నేకార్థః.
దివసావసానకార్యం యద్యం కే నోపపద్యతే సర్వం
అంకచ్ఛేదం కృత్వా ప్రవేశకై సద్విధాతవ్యమ్.
897
398&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>dckc1be28pxwqpcly9qbjmzbh6531wg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/586</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250714</id>
    <revision>
      <id>611265</id>
      <timestamp>2026-11-07T16:43:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'సప్తమాధికారము బహ్వాశ్రయమవ్యర్థం ప్రవేశ కైః సం చిత్రబంధేషు అంశేషు స ప్రయుక్తో జనయతి భేదం ప్రయోగబంధస్య - యత్రార్థస్య సమా వీర భవత్యం కే ప్రయోగ బాహుల్యాత్ వృత్తాంతః స్వల్పక...'</comment>
      <origin>611265</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4175" sha1="gj1p7el4genjsbqnar4ns48s3scqloj" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;సప్తమాధికారము
బహ్వాశ్రయమవ్యర్థం ప్రవేశ కైః సం చిత్రబంధేషు
అంశేషు స ప్రయుక్తో జనయతి భేదం ప్రయోగబంధస్య -
యత్రార్థస్య సమా వీర భవత్యం కే ప్రయోగ బాహుల్యాత్
వృత్తాంతః స్వల్పకథః ప్రవేశ కైస్సంవిధాతవ్యః
బహుచూర్ణ పదో భేదో జనయతి భేదం ప్రయోగస్య
పరిమిత నాగాత్మకతా ప్రవేశిక స్యోచ్యతే సద్భిః.
యుద్ధం రాజ్యభ్రంశం మరణం నగరోపరోధనం చైవ
అప్రత్యదకృతాని ప్రవేశ కైః సంవిధేయాని..
521
899
400
401
402
ప్రవేశక విధానమునకు సంబంధించిన నానావిశేషము లిచట నిరూ
పితము అగును. ప్రవేశకము పరిజనుల కథానుబంధముతో నుండుట తెలియవలసి
యున్నది. అంకచ్ఛేద మొనరించి
ప్రవేశకము కూర్పవలెను. ఆ ఛేదము
మాసకృతముగా నుండదగును. వర్ష సంచితమేని కావచ్చును. సంవత్సరము కన్న
నధికమగు వ్యవధాన ముచికము కాదు. ఎప్పుడేని యంతకన్న సధికసమయము
నందు కూర్పరాదు. ప్రవేశకమును ఉత్తమ మధ్యను పురుషు లాచరింపరాదు.
ఉదాత్తవచనములతోడను ప్రవేశకమును గూర్చరు. ప్రాకృతభాషాచార
ప్రయోగము ననుసరించి ప్రవేశకము కూర్పవలెను. ప్రాకృతభాషావ్యవహార
మొనరించువారు ప్రవేశకమున ప్రయోగార్హులు. ఒకప్పు డొకవిధముగా నుదాత్త
వచనము లుండదగును. విటులు ముసులు రైవరపురుషులు కంచుకిజనులు
స్వార్థయుక్తి ననుసరించి సంస్కృతవచనులగుట యున్నది. వికాదులు భాషా
విదులగు సుదాత్తు లయినను స్వార్థకాండతో ప్రాకృతాచారు లగుదురు. సంస్కృత
భాష లగుదురు. వారితో ప్రవేశంమును సిద్ధపఱచుటను కొందరభిజ్ఞ లంగీక
రింతురు.
ప్రవేశక ముపేకార్థ నిబంధమున నుండును. కాలో తాపన మొనరించుట
నగరవ్యత్యాసము ప్రథమానురాగము మొదలగు విషయముల ప్రయోజనము
నిరూపించునదై ప్రవేశక మ నేకార్థ మగును. దివసోవసానకార్య మంకమున నుప
పన్నము కానపుడు అంకచ్ఛేద మొనరించి ప్రవేశకములచే దాని నిరూపింపవల
యును. బహ్వాశ్రయమగు నర్థము నటనను ప్రబంధము అందు ప్రవేశకములచే
సంక్షిప్త మొనరింపవలెను. బహ్వాశ్రయార్థమును ప్రయోగించినచో నది ప్రయోగ
B (66)&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>gj1p7el4genjsbqnar4ns48s3scqloj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/587</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250715</id>
    <revision>
      <id>611266</id>
      <timestamp>2026-11-07T16:43:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '522 భావప్రకాశనము బంధమునకు భేదము! కలిగించును. ప్రయోగబాహుల్యము వలన సంకమున నర్థ సమా ప్తి కలుగకపోయినచో అల్పకథతో నున్న వృత్తాంతమును ప్రవేశకములతో విధానింపదగును. చూర్ణ పదముల బహు...'</comment>
      <origin>611266</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3933" sha1="r0h4b52qn2o4oc0mqz66cthqrdi8mkg" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;522
భావప్రకాశనము
బంధమునకు భేదము! కలిగించును. ప్రయోగబాహుల్యము వలన సంకమున నర్థ
సమా ప్తి కలుగకపోయినచో అల్పకథతో నున్న వృత్తాంతమును ప్రవేశకములతో
విధానింపదగును. చూర్ణ పదముల బహుళముగా నున్నచో ప్రయోగమునకు
భేదము కలిగించును. ప్రవేశకమునకు పరిమితవాగాత్మఃత యుక్త మందురు.
రంగ ప్రవేశయోగ్యములు కాలిని కొన్ని యున్నవి. యుద్ధము రాజ్యభ్రంశము
మరణము నగరోపరోధము మొదలగునవి ప్రత్యతుకృతములు కారాదు. అప్రత్యక్ష
కృతములుగా వీనిని ప్రవేశకములచే నిరూపింపవలెను. ప్రవేశక మిట్లుండగా
విష్కంభ విషయమున కొన్ని విశ్లేయ విషయము లున్నవి.
అంకాంశ రే ముఖే వా ప్రకరణమాశ్రిత్య నాటకం నార్త
విష్కంథకస్తు నియకః కర్తవ్యో సుధ్యమైనధమై.
ఇత్థం ప్రవేశవిష్కంధౌ ధరలేన ప్రదర్శితా
సదృశాభ్యాం ప్రయోజ్యః స్యాదలక సంధా ప్రవేశం.
ప్రవేశకస్య పాఠ్యం యత్తన్నాతి ప్రచురం భవేత్
సంశే.పార్థస్తు బహులం ప్రేమ కౌత్సుక్య హేతవే.
408
404
405
నాటకము నాశ్రయించిన ని ప్రకరణము నాశ్రయించిగాని విష్కంభ
కము నిట్లు నియమముగా నిరూపించవలెను. అంకముల మధ్యమున గాని ముఖాం
కమున గాని కూర్చవచ్చును. మధ్యమాధములతో విష్కంభము కూర్చ జనును.
ఈ యంశ మిదీనర్ ఒ నిరూపిత మదు నను స్పష్టతకై ప్రవేశక భేదనిరూపణమునకై
పునరు క్తము, ఇట్లు ప్రవేశక ఔష్కంభములను భగతుడు ప్రదర్శించెను. ప్రవేశకము
వంకసంధిలో ప్రశృతిసదృశు లగు నిద్దరు ప్రయోగించి జనును. వేళకమునకు
సంబంధించిన పాఠ్యమతిప్రచురము కారాదు. ప్రవేశకము సంసార్థముగ నున్న చో
నధికముగా ప్రేక్షకుల యౌత్సుక్యమున హేతు వగును. అది విస్తృత మయినచో
వైరస్య హేతువు.
సండ్ ప సింధురాణ్మత్స్య ఘటోత్కచ పదో యథా
అవస్థాం కాలమాలోచ్య కార్యస్య గురులామవే
ప్రవేశకాదికృత్యం. యత్తదం శేషు విధీయతే
' కార్యం ప్రవేశ కేనాత్ర వర్షాదూర్థ్వం న కించన..
408
407&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>r0h4b52qn2o4oc0mqz66cthqrdi8mkg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/588</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250716</id>
    <revision>
      <id>611267</id>
      <timestamp>2026-11-07T16:44:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'సప్తమాధికారము ప్రవేశ కేన న వధో నాయకస్య ణాచన విధేయః కార్యమం కే౬త్ర సంధిర్వా వ్యవసారణమ్. యథా విభీషణేనాత్ర సంధిర ల్కా.ముఖస్య చ దీర్ఘ జిహ్వస్య సూరీచవంచితే నాటకే కృతః, నాయికా చ...'</comment>
      <origin>611267</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4031" sha1="kxnosdkhp1d1jjfl7umwromoy6ywnly" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;సప్తమాధికారము
ప్రవేశ కేన న వధో నాయకస్య ణాచన
విధేయః కార్యమం కే౬త్ర సంధిర్వా వ్యవసారణమ్.
యథా విభీషణేనాత్ర సంధిర ల్కా.ముఖస్య చ
దీర్ఘ జిహ్వస్య సూరీచవంచితే నాటకే కృతః,
నాయికా చ వసాగంధా నాయకో రుధికప్రియః
తయోరీహాశ్వత్థామా కే దృష్టం తదపపొరణమ్.
528
408
409
410
వేణీసంహార
నాటకమున సింధు రాజవధ మత్స్యాధినివధ ఘటోత్కచనధ
మొదలగునవి సండి వముగా నిరూపితములయినవి. త త్తదనస్థాలోచనమున,
కాలపరిశీ జనమున కార్యమునకు సంబంధించిన గురులఘవముల పరిశీలనమున నిట్లు
సండే పకథనము సముచితము. శీకృతీయాంకారంభము నందలి ప్రస్తావనములో
నిట్లున్నది. వసాగంధా రుధిరప్రియులు స్ప్రేయసీప్రియులు. &quot;సింధురాజవధనాటి
వలె ప్రతిదిన మర్జునుడు సమర మొనరించిన మౌలనము పస రక్తము బాగుగా
వుదును.&quot; &quot;రుధిక ప్రియా! రా!&quot; “వసాగఁధా! నాకు దాహము&quot; &quot;ఇంత
యుద్ధంలో వాహమా?&quot; &quot;కుమారుడు ఘటోత్కచుడు గతించినాడని హిండించా
దేవి దుఃఖించుతూ ఉంటే చూడడానికి వెళ్లాను. అందువలన దాహం” &quot;అయితే
ఈ ఏనుగుపుట్టెలో నూంసుర క్తంతో నంజుకో!&quot; &quot;ఇంత ఎక్కడిదే?” “భగదత్త
శోణితముతో ఒకకడప, సింధురాజనతో రెండుజనలు, ద్రుపదమత్స్యాధిపాదుల
రుధిరమాంసములతో వందకుండలు కూర్చాను.&quot; ఇట్లు సంక్షి ప్తరీతి సుందరము.
అంకములలో ప్రవేశశాదిశృర్య మిల్లే యుండవలెను. వత్సరకాలము లోపుగా
నున్న వస్తు సూచనమునకై ప్రవేశక కార్యము యుక్తము. వర్షాధికము
యుక్తము కాదు. మారీచవచిత నును నాటమున విభీషణునితో సంధి కల్కా
ముఖునకు దీర్ఘజిహ్వునకు సంబం ధి : చిన రీతి కావింపదగినది. ప్రవేశకమున నాయ
కుని వధ యెప్పుడు నుండరాదు. అంకమున సంధి కూర్పవలెను. ప్రసారణము
సూచింపవలెను. నేణిలో నాయిక వసాగంధ నాయకుడు రుధిరప్రియుడు రంగము
నుండి పోవుదురు. అశ్వత్థామాంతమన వారల కవసారణము గోచరించు
చున్నది. ఇదియే యుక్తము,
చలికా
అంతర్యపనికాసం స్టై
అంతర్యపనికాసం సైః సూతమాగధవంది ఖి.
411&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>kxnosdkhp1d1jjfl7umwromoy6ywnly</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/589</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250717</id>
    <revision>
      <id>611268</id>
      <timestamp>2026-11-07T16:44:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '624 భావిప్రకాశనము చ దృశ్యతే. అర్ధోప జేసణం యత్ర క్రియతే సాహి చూలికా ఏకై కాని శిరాంనీతి పద్యాదౌ పూర్వాలకాంత ప్రవి వైద్యదు త్తరాంశార్థసూచినం పూర్వాంకార్థానువృత్యర్థం శదంకాస...'</comment>
      <origin>611268</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3269" sha1="6f6678uc7j8su7l8cst0ha9mcafn881" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;624
భావిప్రకాశనము
చ దృశ్యతే.
అర్ధోప జేసణం యత్ర క్రియతే సాహి చూలికా
ఏకై కాని శిరాంనీతి పద్యాదౌ
పూర్వాలకాంత ప్రవి వైద్యదు త్తరాంశార్థసూచినం
పూర్వాంకార్థానువృత్యర్థం శదంకాస్యమువీరితమ్.
అంకాంతపాలై రంకాస్యం ఛిన్నాంకార్థస్య సూచనం
యథా హి వీరచరితే ద్వితీయే ఒం కేఒనసాన కే.
రామభార్గవయోర్మధ్యే సుమంత్రేణ ప్రవిశ్య చ
చ
విశ్వామి శ్రవు చదాన్యనేన సూచితే.
రామయో స కలహాలిచ్చేదేనై
తృతీయాంక ప్రవేశన సుమంత్రేణైవ సూచిశా.
సూత్రణం సకలాంకానాం జ్ఞేయముకముఖం బుదై శ్
యథా &quot;సౌదామినీ దాణిం ధారే ఇ సిని కవ్వదే.&quot;
అవలోకితయా సృష్టకామందక్యుత్తరేణ చ
సమాసతః శ్మశానాదికృతం సర్వాంక సూరణమ్.
అత్ర ముఖం నిష్టం యథోపరి శిష్యరే త్రిధా వాక్ష్యైః
పురుషస్య దండం ముఖమితి సంతో హ్యుసదిశంతి.
412
418
414
416
418
417
418
418
నుండియే
సూచ్యసూచకములలో నవశిష్టము అయిన చూలిక-అకా కాస్యము-అంకా
నతార మను మూడు నిర్దిష్టములు కావలసి యున్నవి. అందు మొదటి రెం డిందు
నిరూపితములగును. యవనికాంతస్థితులగు నా గర్థసూచన మొనరించుట చూలిక
యగును. నూతనూగధవందు ఓంతర్యవనికాసంస్థులు; వారచట
సూచ్యము సూచింతురు. వాకర్ధము సూచించుట - అర్థోపక్షేపణ మొనరించుట
దాని విని రంగపాత్రలు కర్తవ్యనిష్ఠు అగుదురు. “ఏకై కాని శిరాంసి&quot; అను
-పద్యాదిలో చూలిక గోచరించుచున్నది. మురారిరచితానర్ఘ రాఘవనాటకమున
సప్తమాంకమున “ఏకై కాని యున్నది.
&quot;ఏకై కాని శిరాంనిరాక్షసచమూచక్రస్య హుత్వాని జే
తేజోఒగ్నౌ దశకంఠమూర్గధీర నిర్మాయ పూర్ణాహుతిం&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>6f6678uc7j8su7l8cst0ha9mcafn881</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/590</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250718</id>
    <revision>
      <id>611269</id>
      <timestamp>2026-11-07T16:44:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'సప్తమాధికారము భార్య స్వస్త్యయనం సమాన్య జగతో బం - కేంద్రబందీకృతాం సీతామవ్యవలోక్య శోకరథసవ్రీడావృతో రాఘవః.&quot; 52 శ్రీరాముడు తన లేజోగ్నిలో రాక్షసు; శిరముల నొక్కొక్కటిగా వ్రేల్...'</comment>
      <origin>611269</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4652" sha1="r8f4g5zl4zmr6a8c14162efz3kslsyz" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;సప్తమాధికారము
భార్య స్వస్త్యయనం సమాన్య జగతో బం - కేంద్రబందీకృతాం
సీతామవ్యవలోక్య శోకరథసవ్రీడావృతో రాఘవః.&quot;
52
శ్రీరాముడు తన లేజోగ్నిలో రాక్షసు; శిరముల నొక్కొక్కటిగా
వ్రేల్చి, రావణశిరములతో పూర్ణాహుతి నొనరించి, జగమునకు స్వస్త్యయనము
పనూపనము చేసి, లంకాధిపబంధీకృత యయిన సీతను చూచి యిప్పుడు శోకగళన
క్రీడా పరీవృతు డయినాడు. ఇట్లు యవనికాంతర్గతులు పలుకుట చూలిక.
అంకాస్య స్వరూప మీ విధమున నున్నది. పూర్వాంకాంత ప్రవిష్టులు
పూర్వాంకాత్థానుృత్తికై యుత్తనాంకార్థ సూచన మొనరించుట యంశాస్య
మగును. అంధాంతపాత్రలు భిన్నాంకార్ధము సూచించుట యంశాస్యము. వీర
చరితము ద్వితీయాంకము చివరలో నిది యున్నది. రామపరశురాముల మధ్య
సుమంత్రుడు ప్రవేశించి తదాహ్వానమున పశిష్ఠ విశ్వామితులను సూచించెను.
రామభార్గవుల కలహావిచ్ఛేదము ముననె తృతీయాంకమున ప్రవేశించి సుమంత్రుడు
వశిష్ఠ విశ్వామిత్రులకు సూచించెను. అంశాంతమున ప్రవేశించిన మమంత్రు
డిట్లు భిన్నాంకార్ధము సూచించినందున నిది
&quot;
మయినది.
అంశాన్యము వంకముఖ మనుటయు గలదు. సకలాంకముల సూత్రణ
సంశాస్య మందుకు. మాలబీమాధవమున వాక్యములలో నిది యున్నది. ప్రథ
మా మిశ్ర విష్కంభమున నిట్లున్నది. అవలోకిత కాముదకి సంకాషించుటలో
నిర్వాంకసూత్రణ ము ఇది “మాధవునకు కుతూహలము కలిగించి మదనో
వ్యాసమునకు పంపినారు. మాతీ కూడ వెళ్ళును. వారిద్దరు చూచుకొందురు.&quot;
&quot;మంచిపనిని చూడగా సౌదామిని గుర్తువచ్చినది&quot;. &quot;అసౌదామిని శ్రీ
పర్వతమున నున్నది.&quot; &quot;ఎట్లు తెలిసినది?&quot; &quot;కపాలకుండల ప్రతిదినము శ్రీపర్వ
తము నుండి వచ్చును అందు వలన తెలిసినది.” “సర్వము సౌదామినితో సంభా
వితమె.&quot; ఈమాటలలో నవలోకిత్స యడుగుట కామందకీ చెప్పుట వలన సంక్షిప్త
ముగా శ్మశానాదులందు జరుగు విశేషమంతయు సం&amp; ప్తముగా నాసూత్రిత
మయినది. ఇది యుక ముఖము. లోకమున పురుషుని ముఖము మూడు విధముల
నుండుటయున్నది. స్వస్థానమున నుండుట విశిష్టమగుట ఉపరిక్లిష్ట మగుట యని.
అట్లే యంకముఖమున ప్రకృతార్థము సూచించుచు తరువాతి యంకమును ప్రస
తించుచు నిర్వహణార్థమును సూచించునది. కాగలదు ఇట్లు అంకాస్య ముండుటను
రూపకవిధు లు పదేశింతురు.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>r8f4g5zl4zmr6a8c14162efz3kslsyz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/591</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250719</id>
    <revision>
      <id>611270</id>
      <timestamp>2026-11-07T16:44:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'అంకావతార స్వంశాంతే పాతో ఒంక ప్యాపిభాగతః పూర్వాంక స్యావసానో క్తకథా విచ్ఛేదపూర్వకమ్. ప్రవేశో భావినోఒంకస్య సోఒంకావతార ఇవ్వకే సమాస్యమాన ఏశస్మిన్ ఇతరాలకన్య సూచనమ్. సమాసతో హ...'</comment>
      <origin>611270</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3533" sha1="ik8ln3yowie694v1gr4xo1b2dc9ai4h" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;అంకావతార స్వంశాంతే పాతో ఒంక
ప్యాపిభాగతః
పూర్వాంక స్యావసానో క్తకథా విచ్ఛేదపూర్వకమ్.
ప్రవేశో భావినోఒంకస్య సోఒంకావతార ఇవ్వకే
సమాస్యమాన ఏశస్మిన్ ఇతరాలకన్య సూచనమ్.
సమాసతో హి నాట్యక్షైరంకావతర ఇష్యతే
యథా మాలనికాయాళ్ళ ప్రథమాంకాపసాన కే.
విదూషక ప్రవేశాది నిప్ర్రామాంతు యదుచ్యతే
పాత్రకృత్యం ద్వితీయే౬ంకే తత్సంగీతకమా ప్రతః.
ఆరభ్య గణదా సారవిచ్ఛేదన కల్పితః
అంకావతారో విష్కంభాద్యనం కలిత ఏవ స
సమాప్యమానే పుర్వాంకే యథా గౌరీగృహాథిదే
భావ్యంకనాయకావస్థాసూచనం తద్విలోక్యతామ్.
భాపప్రశాశనము
420
421
421
428
424
425
ఇంకాకార రూపావకరణ మున్నది- అంకావతార మంకాంతమున
నుండును. అంకావిభాగమున నుండును. పూర్వాంకావసానమును నిరూపిత
మయిన కథ కలిచ్చేదరూపముగా నుండును. భావ్యంకమునకు ప్రవేశాత్మకముగ
ముండును. అట్టిది యుకావతారము. ఒక యంకము సమాప్త మగుచుండగా నిత
రాంకమున కిది సూచక నుగును. అంకావతారరూప మిట్లుండునని నాట్యజ్ఞులు
సంగ్రహముగా నిరూపించిరి,
మావికాగ్నిమిత్రములో ప్రథమాంకావసాపము నందు విదూషకుని
ప్రవేశము మొదలుగా నిష్క్ర సూంత మీ యంకావతార సాంగత్యము చూచు
నది. ద్వితీయా కమున తత్సంగీతమునకై గణదాస హరద తకల హారంభముగా
పాత్రకృర్య మవిచ్చేతమున సూచిత మయినది. ఇట్లే యితరము లందును సమ
స్వయము సరిజూచుంది. ఈ యంకావతారము విష్కంచాదులలో నంతర్భవింపదు.
పూర్వాంకము సమాప్త మగుచుండగా రాబోవు సంకములోని నాయకాదుల
యవస్థాసూచనాత్మకముగా నంకావతార ముండుట నంకావతారముగా గుర్తించు
నది.
ఏఠేష్వంక బహిర్భావ స్యాద్విష్కంభప్రవేశయోః
చూలికాయాః క్వచిద్భాహ్యే క్వచిన్మధ్యే నివేశనమ్.
426&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ik8ln3yowie694v1gr4xo1b2dc9ai4h</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/592</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250720</id>
    <revision>
      <id>611271</id>
      <timestamp>2026-11-07T16:44:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'సప్తమాధికారము ఏఖిస్తు సూచయేత్సూచ్యం దృశ్యనుల ప్రదర్శయేత్ మధ్యే చ వేణిసంహాకే దృశ్యతే చూలిజా తథా. ఇయముకాది బాహ్యాంక ముఖ గర్భాంక సాన్యుతః కథా విచ్ఛేదహేతోస్తూ చూలికా భోజకల...'</comment>
      <origin>611271</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4285" sha1="8qyl8q89dw2urz45gcfua1h1soegh65" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;సప్తమాధికారము
ఏఖిస్తు సూచయేత్సూచ్యం దృశ్యనుల ప్రదర్శయేత్
మధ్యే చ వేణిసంహాకే దృశ్యతే చూలిజా తథా.
ఇయముకాది బాహ్యాంక ముఖ గర్భాంక సాన్యుతః
కథా విచ్ఛేదహేతోస్తూ చూలికా భోజకల్పితా.
గర్భాంకాంశములాభ్యామబహిష్కాశ్యాం స్వచక స్వంకాత్
ఇతివృత్తానిచ్ఛేడే హేతుతయా చూపిగా కథితా.
అంకముఖం గర్భాంఠః కార్యో జస్మిక్ చూలికాని నా కురలై *
మాకూతి వృత్తానాం విచ్ఛేదో ని స్తరో జేతి.
అంశాది బాహ్యావేనాంశముఖాంకావతారౌ స్వతః
పఖిస్తు సూచయేక్సూచ్యం దృశమం కై ప్రదర్శయేత్.
వేరుగా నుండును.
527
427
428
429
480
481
ఈ సూచ్యసూచకముల కంకము లందు సంగతి కూర్చుటలోని కొన్ని
విశేషము లివట గుర్తించవలసినవి కలవు. విష్కంభము ప్రవేశకము అను
రెండింటి కంకలహిత్భావమే యున్నది. అంకములతో వివి కలసి యుండవు.
చూలిక యొకప్పు డంగమధ్యముననే యుండును. ఒకప్పు
డంకబహిర్భావమున నుండును. ఇట్లు వినిచే సూచ్యమును సూచింప వలెను.
దృశ్యము నంకములచే ప్రదర్శించవలెను. వేణీప హారనాటకమున చూలిక యంక
మధ్యమున నె యున్నది. ఓట్లంకమున కాదియందును, రాంకమునకు బాహ్యమునను,
అంకముఖ గర్భాంకసానూన్యమున కథలో విచ్ఛేదము లేటందుటకై చూలిక
భోజకల్పిత మయినది. చూలికాఘటనమున భోజనిరూపితము అయిన భావములు
కథావిచ్ఛేదము సూచించునవిగా నున్నవని గ్రహించవలెను. కావున గర్భాంకము
అంకముఖనులను సుక బాహ్యములు కాని వానితో స్వభావతః అంకమునుండియు
నెట్టి కథావిచ్ఛేదము లేకుండుటకై చూడక కూర్చుట యుక్తము, చూలిక
యిట్లవిచ్ఛేద హేత వుగా నున్నది. రూపకమున కూర్పు పొందు నితివృత్తఖండ
ములకు విచ్ఛేదము ఏ స్తరము కలగ కుండుటకై అంకముఖము గర్భాంకము
చూలిక కూర్ప దగునని కుశలప్రజ్ఞులు నిరూపించిరి. అంకముఖ మంకాదిలో
నుండుటయు అంశావతార మంక బాహ్యముగా నుండుటయు స్వభావసంగత
మయిన విశేషము. ఇట్లు వీనిచే సూచ్యము సూచించి దృశ్య మంకములచే
ప్రదర్శింప వలయు ననుట ప్రకృతార్థోససంహారము. ఇక కొన్ని నాటకభాషా
రూపములు నిరూపించి యీ యధికారము సమాప్త మొనరింపదగును.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>8qyl8q89dw2urz45gcfua1h1soegh65</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/593</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250721</id>
    <revision>
      <id>611272</id>
      <timestamp>2026-11-07T16:45:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '525 నాటక ఏతద్ధ్వయ: ద్విధా భూతం శ్రావ్యము శ్రావ్యమేవ చ సర్వస్య నియత స్యేతి క్రమాత్తద్వయముచ్యతే. సర్వే సదస్యౌ నియతో నట ఇత్యభిధీయతే సర్వశ్రావ్యం ప్రకాశం స్వాదశ్రావ్యం స్వగతం...'</comment>
      <origin>611272</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3659" sha1="h2zmt982nldsp4va4vfji3n84z6vjcn" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;525
నాటక
ఏతద్ధ్వయ: ద్విధా భూతం శ్రావ్యము శ్రావ్యమేవ చ
సర్వస్య నియత స్యేతి క్రమాత్తద్వయముచ్యతే.
సర్వే సదస్యౌ నియతో నట ఇత్యభిధీయతే
సర్వశ్రావ్యం ప్రకాశం స్వాదశ్రావ్యం స్వగతం నుంమ్.
శ్రావ్యం తు నియతస్యైతన్నాట్యధర్మమ నేత్య చ
ద్విధా నిభజ్యతే తత్ర జనాంతమపవారితమ్.
త్రివతాకాక్ రేణాఖ్యానః వార్యాంతరా కథాం
అన్యోన్యామంత్రణం యత్స్యాత్తజ్జనాంతికముచ్యతే.
రహస్యం కథ్యతేఒన్యస్య పరావృత్త్యాపవారితం
వస్తునిర్వాహకత్వాఛ్చ నాట్యధర్మ ప్రసంగతః .
ఆకాశభాషితం తత్కిం బ్రవీపీ బ్రవీతి యత్
శ్రుత్వేవాను క్తమ స్యేగః తళ్యాదాకారభాషితమ్.
భావప్ర ఖాళనము
482
488
486
488
458
487
సూచ్యవస్తువు కాని అనూచ్యవస్తువు కాని ప్రయోగములలో రెండు
విధముల మండును శ్రావ్యమని అశ్రావ్యమని. వీనిని సర్వశ్రావ్యము నియత
శ్రావ్యము అందుగు. సర్వపదమున సదస్యులు, నియతపదమున చటుడు పరిభాషి
తులు. సర్వశ్రావ్యము ప్రకాశ మని, అశ్రావ్యము స్వగత మని వ్యవహృత
మగును. నాట్యధర్మము ననుసరించి గ్రావ్యమును రెండు విధముల నున్నది
'జనాంతికము అపవారిశకము' అని నాని పేరులు. త్రిపతాకాహర్తమున నిత
రుల నసవారించి వారు వినకుండునట్లు నిషేధించి, వారి సంభాషణ జరుగుచుండ
గణే యన్యోన్య మామంత్రణ మొనరించుట జనాంతిక మగును. ఆనవారిత
మిట్లుండును. గంగమున నటుగా దిరిగి యితరునకు రహస్యము చెప్పుట యస
జారితము. నాట్యధర్మ ప్రసంగమున కథానిర్వాహక మగుటను ఆకాశభాషితము
వేరొకటి యున్నది. రంగమున నున్న యాతడు యవనికాపార్శ్వము చూచుచు
&quot;ఏమనుచున్నావు? ఇట్లనుచున్నావా?&quot; యని యటు వ్యక్తి పలుక కున్నను
పలికినట్లుగా భావించి పలుకుట యాకాశభాషిత మగును. ఇట్ల స్వస్నాయి
కాదులు గ్రాహ్యములు.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>h2zmt982nldsp4va4vfji3n84z6vjcn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/594</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250722</id>
    <revision>
      <id>611273</id>
      <timestamp>2026-11-07T16:46:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'సప్తమాధి కారము 529 న కేవలం రసో నైవ లక్ష్యం నైవ చ లక్షణం న నాయకస్యైవోత్కర్ష వర్ణ్య సుకచినా క్వచిత్ కథాశరీరం సర్వేషామానుగుణ్యేన కల్పయేత్. 488 ప్రబంధనిర్మాణమున సుకవి సావధానుడుగ...'</comment>
      <origin>611273</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2861" sha1="bfg1e0y8x9l0mu11vrb5pojef1qmv0n" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;సప్తమాధి కారము
529
న కేవలం రసో నైవ లక్ష్యం నైవ చ లక్షణం
న నాయకస్యైవోత్కర్ష వర్ణ్య సుకచినా క్వచిత్
కథాశరీరం సర్వేషామానుగుణ్యేన కల్పయేత్.
488
ప్రబంధనిర్మాణమున సుకవి సావధానుడుగా నుండదగునని కవి
యువ దేశపరముగా నిది యావశ్యకము. సుకవి కేవలరసమును ముఖ్యముగా
వర్ణింపరాదు. కేవలము అథ్యమే ప్రధాన మొనరింపరాదు. కేవలము లక్షణ
మువె యనుసరింపరాదు. నాయకుని యుత్కర్షము వర్ణించుటయె ముఖ్యము
చేసికొనరాదు. అందర కనుగుణ మగునట్లు కథాశరీరమును కల్పించవలెను. సర్వ
రంజనము ప్రధానము.
ఇత్యాద్య శేషమిహ వస్తువి శేషజాతం
రామాయణాది చ విభావ్య బృహత్కథాం చ
అసూత్రయే త్తదసు నేతృరసానుగుణ్యాత్
చిత్రాం కథాముచిత చారువచః ప్రపంచః.
488
ఇతి శ్రీశారదాతనయ విరచితే భావప్రకాశనే నా త్యేతివృత్తశరీరలకు
ణాభిధానం నామ సప్తమో ఒధికారః.
ఈ యధికారమున నిరూపించిన విధముగా న శేషవస్తువి శేషమును
ప్రబంధమున చక్కగా నాసూత్రిత మొనరింపవలెను. రామాయణాదులను బృహ
త్కథను మహాకవిగ్రంథములను పరిశీలించి కూర్చవలెను. రస–నాయకోచితముగా
కథను చిత్రముగ నాసూత్రింప వలెను. సుకవి తగిన చారువచః ప్రపంచము కల
వాడై సర్వసముచితముగ గూర్పవలెను.
ఇది శ్రీశారదాతనయ విరచితమైన భావప్రకాశమునందు భావాలోక
మున నాట్యేతి వృత్తశరీర లక్షణాభిధానము అనెడి
సప్తమాధికారము.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>bfg1e0y8x9l0mu11vrb5pojef1qmv0n</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>భావప్రకాశనము/సప్తమాధికారము</title>
    <ns>0</ns>
    <id>250723</id>
    <revision>
      <id>611274</id>
      <timestamp>2026-11-07T16:47:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>[[WP:AES|←]]Created page with '{{తలకట్టు  | శీర్షిక = [[../]]  | రచయిత =  	శారదాతనయ  | అనువాదం = జమ్ములమడక మాధవరామశర్మ (వ్యాఖ్యాత)  | విభాగము  = సప్తమాధికారము  | ముందరి = [[../షష్ఠాధికారము/]]  | తదుపరి = [[../అష్టమాధికారము/]]  | వివరముల...'</comment>
      <origin>611274</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="650" sha1="9e6fqjg92o7z5otqe666wij32iqzta6" xml:space="preserve">{{తలకట్టు
 | శీర్షిక = [[../]]
 | రచయిత =  	శారదాతనయ
 | అనువాదం = జమ్ములమడక మాధవరామశర్మ (వ్యాఖ్యాత)
 | విభాగము  = సప్తమాధికారము
 | ముందరి = [[../షష్ఠాధికారము/]]
 | తదుపరి = [[../అష్టమాధికారము/]]
 | వివరములు = 
 |సంవత్సరం = 1973
}}

&lt;pages index=&quot;భావప్రకాశనము.pdf&quot; from=496 to=594 /&gt;
[[వర్గం:అలంకారశాస్త్రములు]]</text>
      <sha1>9e6fqjg92o7z5otqe666wij32iqzta6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/595</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250724</id>
    <revision>
      <id>611275</id>
      <timestamp>2026-11-07T16:48:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'అష్టమాధికారము దశరూపక లక్షణ కథనము ఈ యధికారమునకు దశరూపలక్షణ మని పేరు. దశరూపకములలో నాటకము మొదటిది. నాటకమునకు ప్రాధాన్య మున్నందున నాటకప్రశంస యున్నది. నాటకాలంకారములు తల్లక్...'</comment>
      <origin>611275</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2774" sha1="aooja2rlt6yonn856mqhbqmdjn53bpp" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;అష్టమాధికారము
దశరూపక లక్షణ కథనము
ఈ యధికారమునకు దశరూపలక్షణ మని పేరు. దశరూపకములలో
నాటకము మొదటిది. నాటకమునకు ప్రాధాన్య మున్నందున నాటకప్రశంస
యున్నది. నాటకాలంకారములు తల్లక్షణము లిందు నిరూపితము లగును. ప్రేక్షక
నటలక్షణములు ప్రాశ్నిక్కు విశేషములు ప్రకృష్ణ సేషక స్వరూప మున్నది.
సూత్రధారకర్తవ్యము ప్రస్తావనారూపము అంక లక్షణము అంకాలంకారములు
ఆంకసంఖ్య పూర్ణనాటకము తద్రూపములు వివేచితము అయినవి. ఉద్దేశాను
క్రమమున ప్రకరణాదులు తదవాంతర విశేషములు నిర్దిషము అయినవి. ఆ యా
విషయప్రతిపాదనమున నితరుల మతము లుట్టంకితము లయినవి.
కథాశరీరం కావ్యస్య లక్షణం చోపసాదితం
భరతాదిఖి రాచా ర్యైర్దర్శితేనైవ వర్త్మనా.
ప్రాథన్యూన్నాటకస్యాస్య తత్సమ్యగభిధీయతే
నాటకం ప్రకరణం భాణ: ప్రహసనం మః.
వ్యాయోగసమవాకారౌ వీథ్యం కేహామ్మగా ఇతి
తోటకం నాటికా గోష్ఠి సంలాపః శిల్పకం తథా.
డోంబీ శ్రీగదితం భాణీప్రస్థానం కావ్య మేప చ
వేడకం పట్టకం నాట్యరాసకం లాసకం తథా,
ఉల్లోప్యకం చ హల్లీస మథదుర్మల్లి కాఒపి చ
మల్లికా కల్పవల్లీ చ పారిజాతక
మిత్యపి.
రసాత్మకా దళై శేషు వింశద్భావాత్మకా మతాః
తేషాం రూపకసంజ్ఞాఒపి ప్రాయో దృశ్యతయా క్వచిత్.
త్రింశద్రూపక భేవాశ్చ ప్రకాశ్యం శేఒద్ర లక్షడై !
1
2&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>aooja2rlt6yonn856mqhbqmdjn53bpp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/596</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250725</id>
    <revision>
      <id>611276</id>
      <timestamp>2026-11-07T16:48:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'అష్టమాధికారము 581 భరతాదినాట్యాచార్యులు ప్రదర్శించిన మార్గమున కథాశరీరము కావ్యలక్షణము నుపసాదిత మయినది. దశరూపకములలో నాటకమునకు ప్రాథమ్య మున్నందున నది సమధికముగా నిరూపిత మగు...'</comment>
      <origin>611276</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3994" sha1="82wxacekmls69cy3pe1al3boknsvf0t" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;అష్టమాధికారము
581
భరతాదినాట్యాచార్యులు ప్రదర్శించిన మార్గమున కథాశరీరము
కావ్యలక్షణము నుపసాదిత మయినది. దశరూపకములలో నాటకమునకు
ప్రాథమ్య మున్నందున నది సమధికముగా నిరూపిత మగును.
నాటకము-వర్గీకరణము--రాణము-పహసనము-డిమము:- వ్యాయోగము-
సము వాకారము-వీథి-అంకము, ఈహామృగము
అను దశకము రసాత్మకము.
తోటక-నాటికా గోష్ఠీ – సంతాప శిల్పక-డోంబీ - శ్రీగదిత - భాణి - ప్రస్థాన
కావ్య.. పేషక పట్టక-నాట్యశాసక లాసక -ఉల్లో వ్యక-హల్లీస- దుర్మల్లికా
మల్లికా-కల్పవల్లీ-సారిజాతకములు,
అను నిరువది భావాత్మకములు-
భావాత్మకములకు రూపకమను
సంజ్ఞ యు దృశ్యమాన మగుటచే నుపపన్న మని కావించునది. ఈ త్రింశద్రూపక
భేదముల లక్షణములు ప్రకాశితములగును.
నాటక లక్షణము
ప్రకృతిత్వావథాన్యేషాం భూయో రసపరిగ్రహాత్.
సంపూర్ణ లక్షణత్వాఛ్చ పూర్వం నాటకముచ్యతే
స్వేత రేషాం ప్రాకృతానాం నాటకస్యో క్తధర్మత..
అతి దేశక్రమాత్స్యాంగసమర్పకఈ యోచ్యతే
7
8
ప్రథమముగా నాటకము నిరూపిక మగుటలో నౌచిత్యమున్నది.
నాటకము సర్వవిధరూపకములకును ప్రకృతి. ప్రకృతి యనుట సర్వాంగోపదేశము
కలది యని భావము. ఇతరములు నికృతిరూపములు. అందన్ని యంగము లుప
దిష్టములు కావు. &quot;ప్రకృతిషత్ వికృతిః కర్తవ్యా&quot; అను మీమాంసకన్యాయాను
సౌరము.న ప్రకృతిలో సుపదిష్టము అయిన యంగములను వికృతిలోనికి దెచ్చికొన
వలసి యుండును. ఈ తెచ్చికొనటను “అతిదేశము&quot; అందురు. నాటక మితర
ముల కంగసమర్పకము కాగలదు. నాటకము నందు భూయోరన పరిగ్రహ
మున్నది. ఒక రసము ముఖ్యమగుట అవ్యరసము అంగములుగా నుండుట రస
ములకు సంబంధించిన యుద్దీపన ప్రశమన రీతులు రసోచి విభా వాదిసామగ్రీ సంధా
నము నాటకము నందు సాతిశయముగా నుండును. నాటకము సంపూర్ణ లక్షణము,
నాటకమునందుండవలయు సంధులు సంధ్యంగములు పతాకస్థానకములు మొదలగు
నవి యన్నియు నిందుండును. కావుననే మొదటగా నాటకమును చెప్పవల&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>82wxacekmls69cy3pe1al3boknsvf0t</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/597</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250726</id>
    <revision>
      <id>611277</id>
      <timestamp>2026-11-07T16:48:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '582 భాపప్రణాశనము యును. ఇతర రూపకము లన్నియు క్రకృతి యగు నాటక మనకు సంబంధించి నవి. ఈ నాటకము వానికన్నిటికిని అతిదేశక్రమమున స్వాంగముల సమర్పించు నది యగును. ఇట్లిన్ని ధర్మముల పై శిష...'</comment>
      <origin>611277</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4274" sha1="n0wr4gbp2xmoqg6y68ky1qr4very3df" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;582
భాపప్రణాశనము
యును. ఇతర రూపకము లన్నియు క్రకృతి యగు నాటక మనకు సంబంధించి
నవి. ఈ నాటకము వానికన్నిటికిని అతిదేశక్రమమున స్వాంగముల సమర్పించు
నది యగును. ఇట్లిన్ని ధర్మముల పై శిష్ట్యమున్న నాటకము ప్రథమోప
దేశ్యము. ముందుగా నిరూపణీయము. ఇంకను నాటకము విశిష్టము.
వికాస వి స్తర క్షోభ విజే.సాత్మక తోలై 6.
చేతో వికారై రంగాంగి భూతాష్టరసయోగతః
రసాశ్రయత్వం; సంపూర్ణ లక్షణత్వం చ కథ్యతే.
అర్థప్రకృత్యవస్థాత్మ సంధిసంధ్యంగపృత్తిమత్
అర్ధోపడేపకై ర్యుక్తం పతాకాస్థానకాదిఖిః
రసాలంకార సహితం నాటకం పూర్ణ లక్షణమ్.
9
10
11
కావ్యార్థసం భేదము వలన స్వాదము నాల్గు విధముల కలుగును-
వికాసము, విస్తరము, క్షోభము, విజేపము అని. ఈ నాల్గు విధములైన చేతో
వికారములు నాల్గువిధములగు రసమయప్రవృత్తులకు హేతువు లగుచున్నవి.
జనకములైన నాలుగు రసముల వలన జన్యములగు నాలుగు రసముల ఉత్పత్తిని
అంగీకరింపవలసి యున్నది. వీనికి సముచితమైన అంగాంగిభావము వలన జన్య
జనకభావము స్ఫుటమగును. ఇట్టి అష్టరసయోగమున కావ్యమునకు రసాశ్రయత్వ
మును నిశ్చయింపవచ్చును. నాటకప్రాథమ్యము నిరూపించుటలో భూయోరస
పరిగ్రహమును పై విధముగా గుర్తించునది. సంపూర్ణ లక్షణత్వము అనునదియు
ప్రాథమ్య హేతువుగా సూచితమైనది. దాని స్వరూప మిట్లు సరిగ్రాహ్యము.
నాటకము పూర్ణలణ మగుటకు ఈ చెప్పునవి అన్నియు నుండవలెను
బిందు పతాక ప్రకరీ కార్యము లనెడు అర్థప్రకృతు లైదు. ఆరంభ, యత్న,
ప్రాప్త్యాశా, నియకాన్తి, ఫలాగమము లనెడు అవస్థాపంచకము. అర్థ ప్రకృత్య
వస్థాత్మకమైన ముఖ, ప్రతిముఖ, గర్భ, విమర్శ, నిర్వహణము లను సంధు
లైదు. ఉపడేపరికరాదులగు సంధ్యంగము అరువదినాలుగు. భారతీ, కైశికీ,
సాత్వతీ, ఆరభటీ అని వృత్తులు నాలుగు. పతాకస్థానకాదులై న అర్థోపక్షేప
-
కము లను వానితో నాటకము కూడియుండుట రసాలంకారసహితమగుట నాట
కమునకు సంబంధించిన పూర్ణ లక్షణము.
పంచ పంచ చతుష్షష్టిః చతుః పంచై కవింశతిః
షట్త్రింశన్నవతిర్యత్ర తదాహుర్నాటకం బుధాః.
12&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>n0wr4gbp2xmoqg6y68ky1qr4very3df</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/598</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250727</id>
    <revision>
      <id>611278</id>
      <timestamp>2026-11-07T16:48:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'అష్టమాధికారము అర్థప్రకృతియోఒవస్థాః పంచపంచేక కీర్తితాః అంగాని వృత్తయ స్తత్ర సంధిసంధ్య నరాణి చ. చతుష్షష్టిః చతుః పంచ కైకవింశతిభిః క్రమాత్ సంగీతం గాని సవతి: పటి షట్తింశద్...'</comment>
      <origin>611278</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4233" sha1="fl8ckngkcm1xt3xf1d0pz6gbh0abljv" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;అష్టమాధికారము
అర్థప్రకృతియోఒవస్థాః పంచపంచేక కీర్తితాః
అంగాని వృత్తయ స్తత్ర సంధిసంధ్య నరాణి చ.
చతుష్షష్టిః చతుః పంచ కైకవింశతిభిః క్రమాత్
సంగీతం గాని సవతి: పటి
షట్తింశద్భూషణాని చ
18
14
పూర్వాధికారములలో వలె, అభిష్టమైన సాంకేతిక విషయమున పారి
భాషిక గూఢార్థ పదములను ప్రయోగించుటలో శారదాతనయునకు అభిలాష
యున్నది. పంచ, పంచ, చతుష్షష్టి, చతుః, పంచ, ఏకవిశంతిః, షత్త్రింశత్, నవతి,
కూడి యుండుట నాటకస్వరూపమని బుధులు సాంకేతికముగా నిర్ణయించిరి.
గూఢార్థములైన ఈ పదముల భావార్థము నీ విధముగా గ్రహింప దగును. అర్థ
ప్రకృతులై దు దు మొదటి పంచ పదమున పరిగ్రాహ్యము. ఆరంభద్యవస్థలై దు
రెండవ పంచపదమున స్వీకార్యములు. సంధ్యంగము అరువదినాలుగు చతుష్షష్టి పద
ప్రతిపాద్యములు. నాలుగు వృత్తులు చతుః పదమున గ్రాహ్యములు. తరువాత
పంచపదమున ముఖాదిసంధులు గ్రాహ్యములు. ఏకవింశతి పదమున ఇరువది
యొకటి సంధ్యంతరములు స్వీకార్యములు. అరువదినాలుగు, నాలుగు, ఏకవింశతి
సంఖ్యాకములతో కూడిన ఐదుసంధులు, నవతి సంఖ్యాకములైన సంగీతాంగ
ములు, షత్త్రింశత్ సంఖ్యాకములైన భూషణములు అను నివి యన్నియు
నాటకమునకు పూర్ణ తాసంపాదకముగా నున్నవి. నాటక మితరములకు ప్రకృతి
యగుట రసపరిగ్రహ ముండుట సంపూర్ణ లక్షణత్వ ముండుట నాటకప్రాథమ్యము
నకు హేతువులుగా 'మొదట నా సూత్రితములై నవి. వాని స్వరూపసం కేతమును
సూచితమైనది. పూర్వాధికారములలో నీ యుళములు విస్తృతముగా నిరూ
పితము లైనవి.
న తజ్ఞానం న తెచ్ఛిల్పం న సా
న
స తత్కర్మ న యోగో ఒసౌ నాటకే యన్న దృశ్యలే.
అపి సిద్ధ్యేత విదుషాం ముక్తి రఖ్యాస కౌశలాత్
న తు నాటక విధ్యేయం సర్వలోకానురంజనీ.
-
15
16
వాట్యమున లేనిది లేదు, లోకమున నపేక్షితము లన్నియు నాట్య
మున నున్నవి.
అను భావమును ప్రధానముగా నిరూపించుటకై భరతుడు
నాట్య వేదమున “న తజ్ఞానం స తచ్చిల్పం&quot; అను కారికను నిరూపించేను.
తానుసారమున భానప్రకాశనము నిర్మింప దలచిన శారదాతనయుడు ప్రసంగప్రాప్త&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>fl8ckngkcm1xt3xf1d0pz6gbh0abljv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/599</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250728</id>
    <revision>
      <id>611279</id>
      <timestamp>2026-11-07T16:49:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '584 నాటకమున భావ ప్రకాశనము మైన నాటకమున నాట్యమున నున్న దృశయు కున్నదని నిరూపించుట కీ కారి కను నిరూపించెను. &quot;సోక్రయ నాట్య నిష్పన్నములగు రూపకములలో&quot; నాట కము ప్రధానమైనందున నాట్య గళ...'</comment>
      <origin>611279</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4401" sha1="6laf4qwb7cssagbn9xzzrlqo5k6oq62" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;584
నాటకమున
భావ ప్రకాశనము
మైన నాటకమున నాట్యమున నున్న దృశయు కున్నదని నిరూపించుట కీ కారి
కను నిరూపించెను. &quot;సోక్రయ నాట్య నిష్పన్నములగు రూపకములలో&quot; నాట
కము ప్రధానమైనందున నాట్య గళము నాటకసుగతము అగునని కావించవలసి
యున్నది. నాటకమున కాన కానిది లేదు. నాటకమున అన్నియు ఉన్నవి.
నాటకమున లేని జ్ఞానము లోకమున వేదియు లేదు. నాటకమున లేని శిల్పము
లోకమున ఏరియు లేదు. నాటకమున లేని విద్య లోకమున లేదు.
లేని కళ లోకమున లేదు. నాటకమున లేని శర్మగాని, యోగము గాని లోక
మున లేదు. లోకమున నపేక్షితములకు జ్ఞానశిల్పవిద్యాక లాకర్మయోగముట
అన్నియు నాటకమున ఉన్నవి యదిహాస్తి తదన్యత్రై&quot; ఏరి ఇందు కలదో అది
యంతట నున్నది. ఇందు లేని చెందుకు లేదు. ఇట్లనుట నాటకమున నిర్వసామ
రస్య మున్నదని సర్వగంజన సామగ్రి యన్నదని నిరూపించినట్లగును. విద్వాంను
లగు వారలకు ఆథ్యాని కౌశలమున ముక్తి ఒకప్పుడు లభించును. మరియొకప్పుడు
లభించదు. కాని ඒය | నాటక విద్య సర్వలోకానుగంజన సామర్థ్యము కలది.
భరతుడు నాట్య వేదమున నాట్య ఫలసంకీర్తన మొనరించుచు అనేక ప్రయోజనము
లను ప్రతిపాదించెను. జానీ నన్నిటిని క్రోడీకరించి నాటక విద్యారూతము ఈ విధ
ముగా నిరూపిత మైనది.
నృవతీనాం యచ్చరికం నానారసభావ చేష్టితై గృహుధా
సుదుఃభోత్పత్తికృతం విజ్ఞేయం నాటకం నామ
రత్నావల్యాదిషు ప్రాయశ్చరితం రసభావయుక్.
సుఖం మలయవణ్యాశ్చ దుఃఖం గరుడచంచునా
జీమూతవాహన స్యైతిన్నాగానందే విభావ్యతే.
17
18
నాటకములందు నాసారసభావ చేష్టితములతో గూడుకొనిన నృపతుల
బహువిధచరిత ముండును. ఆ నాటకము సుభోత్పత్తికృతము దుఃఖోత్పత్తి
కృతము నగును. శ్రీహర్షాదుల రత్నానల్యాదులలో సామాన్యముగా రసభావ
యుత మయిన చరిత మున్నది. అది సుభోత్పత్తికృత మయిన చరిత మగుట
స్పష్టము. శ్రీహర్ష నాగానందములో నాయకు డయిన జీమూతవాహనునకు
గరుడుని చంచుకృతముగా దుఃఖము విభావిత మగును. అందు నాయక యయిన
మలయవతికిని దుఃఖమె ' విభావిత మగును. రాగకృత మయిన వియోగ వేద
నాత్మక దుఃఖము శృంగారమున రూపక సౌష్ఠవము సంపాదించుటను, రాగేతర&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>6laf4qwb7cssagbn9xzzrlqo5k6oq62</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/600</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250729</id>
    <revision>
      <id>611280</id>
      <timestamp>2026-11-07T16:49:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'అష్టమాధి కారము 585 కృత మయిన 'వేదనాత్మకదుఃఖము దుఃఖాత్మకముగా నుండుటయు ధాన్యము. అథనా; నాగానందమున మలయపతికి సుఖము, నాయకు డయిన జీమూతవాహ మునకు గరుడచంచువుచే దుఃఖము ననియు శావ్య మగున...'</comment>
      <origin>611280</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3906" sha1="2ovqx33jr53l99q63ifvpss8lirekwf" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;అష్టమాధి కారము
585
కృత మయిన 'వేదనాత్మకదుఃఖము దుఃఖాత్మకముగా నుండుటయు ధాన్యము.
అథనా; నాగానందమున మలయపతికి సుఖము, నాయకు డయిన జీమూతవాహ
మునకు గరుడచంచువుచే దుఃఖము ననియు శావ్య మగును.
అంకనియమము
నాటకే చ ప్రకరణే పంచాద్యా దశకీర్తితాః
అంకాః స్యు స్తత్ర పంచాంక మేరన్మారీచపంచితమ్.
పడంకం నాటక మిదం వేణిసంహార నాటకం
శాకుంతలు ది సప్తాంశ మష్టాంకం నలవిక్రమమ్.
'దేవీపరిణయ స్తత్ర నవాంకం నాటకం స్మృతం
దళాంకం నాటకమిదం కాలరామాయ, కారికమ్.
కుందనూలాతాజత్ర సుశిష్టా స్వధిపంచకస యుతా
తథా చ వేణీసంహారః వక్త్రంశర్భూషణోజ్జ్వలః.
చేపీపరిణయః సర్వవృత్తినిష్పన్న ఉచ్యతే
ప్రవేశకాదినిష్పత్తిర్నాగానందే ప్రదర్శితా.
18
20
12
21
22
28
రూపకమునం దుండదగిన యంకముల విశాగ మిచట నిర్దిష్ట మగును.
నాటకమున ప్రకరణమునకు అందు మొదలుగా పదియంకము లుండదగునని
కీర్తించిరి. మారీచకనంచిత మను నాటక మణుదంతములతో నున్నది. వేణిసంహార
నాటక సూరంకముల నున్నది. శాకుంతలాదికము సప్తాంకము. సలవిక్రమనాటక
మష్టాంగము. దేవీ పరిణయము నవాంక నాటకము. బాలరామాయణాటకము దళాం
కము. దిజ్నాగరచిత మయిన కుందమాలా నాటకము ముళ్లిష్టము, సంధిపంచక
ముతో గూడియున్నది. వేణీసంహార నాటకము షత్త్రింశద్భూషణముబ గూడి
సముజ్జ్వలముగా నున్నది. దేవీ పరిణయనాటకము సర్పవృత్తినిష్పన్న మనదగి
యున్నది. నాగానందనాటకమున ప్రవేశకాదుల నిష్పత్తిరీతి ప్రదర్శితమే యయి
నది. సంధ్యాదియు క్తములు ప్రశస్తములు నయిన నాటకములు నిర్దిష్టము అయినవి.
వీనిలో మారీచవంచిత నలవిక్రమ దేవిపరిణయ నాటకముల స్వరూప మిప్పటికి
నజ్ఞాతముగ నున్నది. వేణీసంహారాదులు నిర్ణాకములే. నాటక ప్రాశస్త్యసంపాద
కములలో నాట్యార్ధసము తేజనములో కొన్ని నాటకాలంకారములు కలవు. నాని
నామనిర్దేశము లక్షణకథనము ప్రకృత మ పేక్షితము.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>2ovqx33jr53l99q63ifvpss8lirekwf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/601</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250730</id>
    <revision>
      <id>611281</id>
      <timestamp>2026-11-07T16:49:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '588 నాటకాలంకారములు నయాతీశయదాక్షిణ్య సిద్ధ్యభి ప్రాయ గర్హణాః ఉపదిష్టం చ మాతా చ సార్థాపత్తిశ్చ సంభ్రమం. పశ్చాత్తాపః ప్రసిద్ధిశ్చ హేతుదృష్టాంతం శయ గుణాతిపాక అక్రందో విచారః...'</comment>
      <origin>611281</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3194" sha1="3bpf7ajydzpj69t08u7rnf48a1rlz0b" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;588
నాటకాలంకారములు
నయాతీశయదాక్షిణ్య సిద్ధ్యభి ప్రాయ గర్హణాః
ఉపదిష్టం చ మాతా చ సార్థాపత్తిశ్చ సంభ్రమం.
పశ్చాత్తాపః ప్రసిద్ధిశ్చ హేతుదృష్టాంతం శయ
గుణాతిపాక అక్రందో విచారః ప్రాప్తిలేన చ
విశేషణం నిరుక్తిశ్చ కపటం చ మనోరథః
యాజ్ఞా నిదర్శనం చాశీరభిమానః స్పృహాని చ
పృచ్ఛాభిజ్ఞానముద్రిష్టం శోభోదాహరణే తథా
నీతిరరసంఘాతః జోథశ్చార్థవి శేషణమ్,
ప్రోత్సాహనం గుణాభ్యాను గుణోక్తిళ్ళ నివేదనం
గుణానువాదోపప తిష్ఠరీనాదోద్యమా అపి.
అనుక్తసిద్ధిః కార్యంచ పరిహార స్తథాశ్రయః
ఉక్తి
రేకోఒ సునృ త్తిశ్చ ప్రహర్షశ్చ మేతి చ.
చతుష్షష్టి (?) రలంకారాః కథితా నాటకాశ్రయాః
భావప్రకాశనము
24
25
28
27
28
29
నాటకాశ్రయము అయిన యలంకారములు నాటకాలంకారము అనదగి
వవి యిచట నిర్దిశ్యమానము లగును. అని చతుష్షష్టి యని యిచట సంఖ్యా
నిర్దేశ మున్నది. కాని యని యిచట చతుష్షష్టి లేవు. ఉన్నవాని పేరు లిట్లు
న్నవి.
నయ
అతిశయ - దాక్షిణ్య - సిద్ధి - అభిప్రాయ
గర్షణ - ఉపదిష్ట మాలా - అర్ధసత్తి - సంభ్రమ -
పశ్చాత్తాస--ప్రసిద్ధి - హేతు దృష్టాంత సంశయ-
గుణాతీపాత - ఆక్రంద - విచార - ప్రాప్తి - విశేషణం--
- కపట
-
మనోరథ
-
-
-
యాజ్ఞ నిదర్శనం-
ఆశీః - అభిమాన - స్పృహా - పృచ్ఛా - అభిజ్ఞాన--.
ఉద్దిష్ట శోభా -ఉదాహరణ నీతి అక్షరసంఘాత
-
-
గోభ – అర్థవిశేషణ - ప్రోత్సాహన
నివేదన గుణానువాద - ఉపపత్తి - పరీవాద -
-
-
గుణాఖ్యాన గుణోక్తి-
. ఉద్యము_
ఆశ్రయ - ఉక్తి
-
అను కసిద్ధి కార్య - పరిహార
- దేశ - అనువృత్తి - ప్రహర్ష - తను - 54&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>3bpf7ajydzpj69t08u7rnf48a1rlz0b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/602</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250731</id>
    <revision>
      <id>611282</id>
      <timestamp>2026-11-07T16:49:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'అష్టమాధి కారము వీని స్వరూప మీ విధముగ నున్నది. యూనోః ప్రియకరో యోర్థః స నయః కథ్యతే బురై :- విశేషకీ ర్తనం యత్స్యాదలే సోఒ తిశయః స్మృతః చిత్తానునృత్తిదాక్షిణ్యం సిద్ధిరిష్టార్...'</comment>
      <origin>611282</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3727" sha1="m15ao9ymcl90vfcr94sblnm7g1v62y3" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;అష్టమాధి కారము
వీని స్వరూప మీ విధముగ నున్నది.
యూనోః ప్రియకరో యోర్థః స నయః కథ్యతే బురై :-
విశేషకీ ర్తనం యత్స్యాదలే సోఒ తిశయః
స్మృతః
చిత్తానునృత్తిదాక్షిణ్యం సిద్ధిరిష్టార్థ సంగమః.
స్వాధ్యేష్వ రేష్వహలమానః సో భిప్రాయ ఇతీరి
కుళ్సైవ గర్హాణేశ్యుక్తా క్రోధాన్మానాచ్చ మశ్సరాత్,
లోక వేదమతాఖ్యానము పదిష్టముదాహృతా
గుణాభిధానం మాల' స్యాదస్థానామిష్టసిద్ధయే.
అర్థాంతరస్య కథనే యత్రాన్యో ఒర్టః ప్రతీయతే
వాక్యమాధుర్యసఁయుక్తా పార్థాపత్తిరితి స్మృతా.
వచనవ్యవహారేషు స్థలనం యస్స సంభ్రమః
అనుతాపో గతార్ధన్య సశ్చాత్తాప ఇతీరితః..
ప్రసిద్ధిర్లోక విఖ్యా తై ర్వాకై ్యగర్థ
ప్రసాదనం
పశప్రసాధకో &quot;నాకుఁ దృష్టాంతః సామ్యకీర్తనమ్.
అనిశ్చయేన వాక్యస్య సమాప్తిః సంశయః స్మృతః
587
80
81
82
88
84
85
88
నాట్యార్రయనాటకాలంకారములలో నయాదిసంళయాంతము అయిన
పదునై దలంకారముల స్వరూప మిచట నున్నది. 1. నయము. ప్రేయసీప్రియు
లకు ప్రియంకరమగు నర్థమును నయ మందురు. 2. అతిశయము.
ఆ యర్థమున
విశేషకీర్తన మతిశయము. 3. చిత్తసునర్తనము దాక్షిణ్యము. 4. ఇష్టార్థ
సంప్రాప్తి సిద్ధి. 5. స్వాధ్యార్ధము లు దహంమాన మభిప్రాయము. 6. కుత్స
నింద యొనర్చుట గర్హణము; ఇది క్రోధమున మానమున మత్సరమున గలుగును.
7. లోక వేదసమ్మతమగు మళము చెప్పుట యుపదిష్ట మగును, 8. గుణాభిధానము
మాల యందురు. తత్తదర్భముల యిష్టసిద్ధికై గుణాభిధాన ముండుట మాల.
10. అర్థాపత్తి. అర్థాంతరము చెప్పునప్పు డన్యార్థము వాక్యమాధుర్య సంయుక్తమై
యవథాసించిన నది యజ్ఞాపత్తి యగును. 10. సంభ్రమము వచనవ్యవహారము
లందు గల స్థలనము సంభ్రమము. 11. గతార్థమునకు సంబంధించిన యనుతాపము
నాకు పశ్చాత్తాప మని పేరు. 12. లోక విఖ్యాతములగు వాక్యములచే గలుగు
B (68)&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>m15ao9ymcl90vfcr94sblnm7g1v62y3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/603</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250732</id>
    <revision>
      <id>611283</id>
      <timestamp>2026-11-07T16:50:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '589 భాషప్రకాశనము నర్థప్రసాదనమునకు ప్రసిద్ధి యని వ్యవహారము. 18. పశు ప్రసాధక మగునది హేతువు. 14. సామ్యకీర్తనమునకు దృష్టాంత మని పేరు. 15. సంశయము, నిశ్చయరహితముగా వాక్యము సమాప్త మొనరిం...'</comment>
      <origin>611283</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3198" sha1="jm31l83vpmkxcl4j2zti5lq407k8d4k" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;589
భాషప్రకాశనము
నర్థప్రసాదనమునకు ప్రసిద్ధి యని వ్యవహారము. 18. పశు ప్రసాధక మగునది
హేతువు. 14. సామ్యకీర్తనమునకు దృష్టాంత మని పేరు. 15. సంశయము,
నిశ్చయరహితముగా వాక్యము సమాప్త మొనరించుట సంశయము.
గుణాతిపాతో వ్యత్యస్తగుణా ఖ్యానముగా హృతమ్.
అక్రందోఒభీష్టవిషయః శోకాలాష ఉదాహృతః
యథోచితముసన్యాసో విచారః పరికీర్తితః.
ఏక దేశాద శేషస్య జ్ఞానం ప్రాప్తిరుదాహృతా
సిద్ధార్థ హేతువన్యాస విశేషోక్తి ర్విశేషణమ్.
87
88
89
ఇచట గుణాతిపాతాది విశేషణాంతము అయిన అయి లంకారముల
స్వరూప మున్నది.
16. వ్యత్య స్తగుణాఖ్యానము గుణాతీపాతము, 17. అభీష్ట విషయ
మునశోకాలాప మాక్రందము. 18. యథోచితముగా నునన్యసించుట విచారము.
18. ఏక దేశమున సర్వవిషయజ్ఞానమునకు ప్రాప్తియని పేరు. 20. విశేషణము.
సిద్ధార్థమున హేతువు నందలి విశేషములు చెప్పుట విశేషణమగును.
నిరుక్తిర్నిర పద్యోక్తిః పూర్వోక్తార్థ ప్రసిద్ధ యే
ఉక్తార్ధస్యావలాపో యః కపటం తదుదాహృతమ్.
మనోరథోఒన్యాపదేళై ః స్వాభిప్రాయస్య సూచనం
యాజ్ఞేతి కథ్యతే. భీష్టసంగమప్రార్థనోభయోః,
నిదర్శనం తత్సమానవస్తురూపర్య కీర్తనం
ఆశీర భీష్టవిషయస్యాయు రాద్యర్థ వర్ధనమ్.
అంగీకారోఒభిమానః స్యాదర్థే హర్షాదిభిః కృతః
రమణీయార్థవిషయో రాగో యః సా స్పృహా మతా.
'అన్వేషణం తు పృచ్ఛా స్యాదభిజ్ఞానం తు సూచనం
ఉద్దిషమర్థ నిర్దేశః పారోడ్యాచ్ఛాపరోద్యతః,
స్వభావప్రకటనం శోభేతి పరికీర్త్యతే
దృఢకు ల్యార్థకృద్వాక్యముదాహర ణముచ్య తే.
40
41
42
48
44
+45&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>jm31l83vpmkxcl4j2zti5lq407k8d4k</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/604</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250733</id>
    <revision>
      <id>611284</id>
      <timestamp>2026-11-07T16:50:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'అష్టమాధి కారము న్యాయానువర్తనం నీతిః లోకశాస్త్రా విరోధతః స బీవాక్షరసంఘాతో వాక్యం భిన్నాడరం చ యత్. 46 ఈ ప్రఘట్టమున నిరుక్తి మొదలుగా నగరసంఘాతము వరకు గల పంచదశాలం కారముల స్వరూ...'</comment>
      <origin>611284</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3810" sha1="t90x5r0x6p6vthhgvbqek7zntsbhskf" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;అష్టమాధి కారము
న్యాయానువర్తనం నీతిః లోకశాస్త్రా విరోధతః
స బీవాక్షరసంఘాతో వాక్యం భిన్నాడరం చ యత్.
46
ఈ ప్రఘట్టమున నిరుక్తి మొదలుగా నగరసంఘాతము వరకు గల
పంచదశాలం కారముల స్వరూపము కలదు. 21. నిరుక్తి. పూర్వోక్తార్ధ ప్రసిద్ధికై
పలుకు నిరవద్యోక్తి. 22. ఉక్షార్థము నపలపించుట కపటము. 28. అన్యాప
దేశములచే స్వాభిప్రాయము సూచించుట మనోరథము. 24. నాయికానాయకుల
యభీష్టసంగము ప్రార్ధన యాచన. జోక్. తత్సమానవస్తురూపము నిరూపించుట
నిదర్శనము. 28. అభిష్ట విషయములను తన యాయు రాద్యర్థములను వృద్ధి
పొందింప జేయుట “ఆశీస్సు&quot; అందురు. 27. పదార్థముల విషయమున హర్షాదు
లచే సంగీకారము సూచించుట యభిమాన మందురు. 18. రమణీయార్థవిషయక
రాగము సృ్పహ, 29. అన్వేషణమును పృచ్ఛ యందురు. 30. సూచన మొన
రించుట యభిజ్ఞానము. 81. పరోక్షముగ గాని యవరోథముగ గాని యర్థనిర్దేళ
మొనరించుట యుద్ధిష్ట మగును. 82. స్వప్రభావప్రకటనము శోభ. 83. దృఢము
తుల్యము నయిన యః పూపాదించు వాక్య మదాహరణము. 34. నీతి.
న్యాయానువర్తనమును నీతి యుదురు. ఇది లోకశాస్త్రావిరోధమున నుండ
దగును. 85. క్లిష్టాక్షరముగా నుండు వాక్య మక్షరసంఘాత మగును.
ఆత్మన్యభూతతద్భావభావసం క్షోభ ఈరితః.
విశిష్టార్ధ ప్రమాకృద్యద్వాక్యమర్థని శేషణమ్.
47
సమానస్థానకథనం నివేదనముదాహృతం
గుణానువాదో యూనోర్యద్భూయో భూయో గుణస్తుతి.
త్వరాని' వేదనం యత్తు శత్రోత్సాహనముచ్యతే
అభ్యాసం స్యాద్గుణాఖ్యానం గుణో కిర్గుణకీర్తనమ్,
ఉపప త్తిః స్వబుద్ధ్యా౬ ర్థే 'యోగ్యతాధానముచ్యతే
అను క్తసిద్ధిరుక్తార్థ స్యాన్యథా సిద్దిరుచ్యతే
అపవాదో మృషాదోషస్తూత్సాహస్తూద్యమో భవేత్.
ప్రయోజనాభిధానం యత్కార్యమిత్యభిధీయతే.
పరిహార ప్రతీతస్య స్యాప్యర్థన్య మార్జనం
భీకాభయప్రదానం యత్స ఆశ్రయ ఇతీరిత.
48
49
60
51
52&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>t90x5r0x6p6vthhgvbqek7zntsbhskf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/605</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250734</id>
    <revision>
      <id>611285</id>
      <timestamp>2026-11-07T16:50:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '540 ఉక్తి త్తత్త్వాభిధానం స్యాత్ స్తోతుం నిందితు మేన న దేశ స్యాంగినో జ్ఞానాభిధాన కఢ్యణే. అభ్యర్థనానువృత్తిర్యా సానుసృతిక జాహ్యతా సంతోషోక్తి ః ప్రహర్షః స్యాదనర్థాల్ఛాదనం...'</comment>
      <origin>611285</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4363" sha1="i26uesk7rwvpi47ycfznyfahyn7evai" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;540
ఉక్తి త్తత్త్వాభిధానం స్యాత్ స్తోతుం నిందితు మేన న
దేశ స్యాంగినో
జ్ఞానాభిధాన
కఢ్యణే.
అభ్యర్థనానువృత్తిర్యా సానుసృతిక జాహ్యతా
సంతోషోక్తి ః ప్రహర్షః స్యాదనర్థాల్ఛాదనం మా.
భావప్రకాశనము
53
ఇచట డోబాది మాంతము అయిన సందొమ్మిది నాట్యాలంకారముల
రూప మున్నది. 36. జోథము తనయందు లేని తద్భావభావనము జోళ
మగును. 87. విశిష్టార్థము యొక్క యథార్థ జ్ఞానము కలుగ జేయు వాక్యము
అర్థ విశేష పదవాచ్యము. 88. త్వరాని శోదనమును ప్రోత్సాహన మందురు.
88. గుణముల కథనము గుణాఖ్యానము. 40. గుణముల కీర్తనము గుణోక్తి.
41. సమానస్థానము చెప్పుట నివేదనము. 42. యువావస్థలో నున్న వారి భూయో
భూయో గుణస్తుతీ గుణానువాద మగును. 4. స్వబుద్ధిచే పదార్థములందు
యోగ్యత నాపాదించుట నుపపత్తి యుదురు. 44. మృషాదోష మహావాదము.
45, ఉత్సాహ ముద్యమము. 46. చెప్పిన యజ్ఞమన కన్యధాసిద్ధి యుండుట
నను శ్రసిద్ధి యందురు. 47. ప్రయోజనక ధనమ ను కార్యమందురు. 48. ప్రసిద్ధ
నుగు వర్ణము నేదేవి మార్జన మొనరించుట పరిహారము, 49 భీతాభయప్రదానమున
కాశ్రయ మని పేరు. 60. స్తుతియొనరించుటకు గాని నిందించుటకు గాని తత్త్వము
నిరూపించుట ను క్తి యందురు. 51. లింగిజ్ఞానాభిధానముదేశము. 52. సంతోషోక్తి
ప్రహర్షము 58. అభ్యర్థము ననుసరించుట ననువృత్తి యందురు, 54. అవర్థము
నాచ్ఛాదించుటకు దనయని వ్యవహారము. ఇట్లీ విధముగా నాటకాలంకారముల
స్వరూపకథన మున్నది. ఇట్లీ పారిభాషికము అయిన నాటకాలంకారముల గ్రథన
మున నాటక శోభ యతిశయించును శివతకృంగార రసపోషణము సముచిత
ముగానుండును. ఇట్టి నాటక ప్రయోగము సంతుష్టినంపాదించును. లక్షణాలంకార
మను నా నాట్య వేద భాగాత్మక గ్రంథములోని షట్రింశత్ కావ్య లణడముల నీట
భావింపదగును. వానిరూపము వేరు; వీని రూపము నేరు.
ఈ దృగ్గణసంయుక్తం నాటకం సుప్రయోజీతం
పేడకస్య నటస్యావీ ప్రాశ్నికస్య క నేరపి.
స్వాద్భుక్తయే ముక్తయే చ తేషాం లక్షణ ముచ్యతే.
55
ఇట్లు లక్షణసంపన్నమయిన నాటకము సుప్రయోజిత మయినచో
ప్రేక్షకునకు నటునకు ప్రాశ్నికునకు కవికిని భుక్తి ముక్తిప్రద మగును. సర్వ&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>i26uesk7rwvpi47ycfznyfahyn7evai</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/606</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250735</id>
    <revision>
      <id>611286</id>
      <timestamp>2026-11-07T16:50:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'అష్టమాధికారము లక్షణ సంపత్తి సుప్రయోగసంపద రెండు నావశ్యకములు. సర్వలక్షణసంపద యున్నను ప్రయోగము తగిన పథమున లే కున్నచో రాణింవదు. &quot;ప్రయోగత్వ మనాపన్నే కావ్యే నాస్వాదసంభష్మ &quot; యని...'</comment>
      <origin>611286</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3921" sha1="aqj72vwrbdgty27bol8ugzotg8jhrmb" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;అష్టమాధికారము
లక్షణ సంపత్తి సుప్రయోగసంపద రెండు నావశ్యకములు. సర్వలక్షణసంపద
యున్నను ప్రయోగము తగిన పథమున లే కున్నచో రాణింవదు. &quot;ప్రయోగత్వ
మనాపన్నే కావ్యే నాస్వాదసంభష్మ &quot; యనినట్లు ప్రయోగసౌష్ఠవము లేకున్నచో
నాస్వాద ముదయింపదు. ప్రయోగమున్నను లక్షణసంపత్తి లేకున్నచో వా
స్వాద్యమె యుండదు గావున నాస్వాదము కలుగదు. అందుననే రెండు నావ
శ్యకములు. అప్పుడే ప్రేక్షకాదుల కది యామోద ప్రదము. ప్రేక్షకాదుల స్వరూప
వైభవము ననుసరించియు నాటకమహత్త యుండును, విశిష్టుల కామోద హేతు
నగునదియు మగును. కావున ప్రకృతము పేక్షకాదుల లక్షణకథన మాన
శ్యకము. జలక్షణము నిరూపిత మగును. ప్రేక్షకులక్షణ మిట్లున్నది.
ప్రేక్షకుడు
యశోధర్మకతః శాంతః శ్రుతాభిజనవృత్తవాన్.
షడంగనాట్యకుఠలః చతురాణోద్యవిచ్ఛుచిః
చతురో ఒభినయ జ్ఞశ్చ రసభావవివేచకః.
నై పథ్య దేశభాషాజ్ఞః కలాశిల్ప విచకణం
శబ్దచ్ఛందోఒ విధానజ్ఞః సర్వసిద్ధాంతతత్త్వవిత్,
వ్యక్త మత్సరదోషళ్ళ స నాట్యే వేక్షకః స్మృత
58
57
58
యశమున ధర్మమున నాస క్తుడు. శాంతుడు. శ్రుతము కలవాడు.
అభిజాతుడు, మంచినృత్తము కలవాడు. షడంగనముచేత మయిన నాట్యమున
కుశలుడు. నాలుగు విధము అయిన యశోద్యముల నెరిగినవాడు శుచిప్రవృత్తి
కలవాడు, చతురుడు. అభినయము తెలిసినవాడు. రసభావవివేచకుడు. నైపథ్య
విధానము తెలిసిన వాడు. దేశభాషావిదుడు. కలాకోవిదుడు. శిల్పవిచతణుడు.
శబ్దవిదుడు. ఛందోవిదుడు. కోశజ్ఞుడు. సర్వసిద్దాంతతత్త్వవిదుడు. మత్సరదోషరహి
తుడు. ఇట్టివాడు నాట్యమున ప్రేక్షకుడు కాదగును.
నటుడు
సఖిర్గుణైరు పేశ్చ ప్రయోగే వీతసాధ్వసం.
ఇంగితాకారచేష్టారు నానా ప్రకృతిశీలవిత్
శిల్పనిన్నాయకాదీనాం తదాత్మ్యావతి
భావకః.
చిత్రవిచ్చిత్రవర్ణజ్ఞః తత్సంక రవిభాగవిత్
ఈ దృగ్గుణవిశిష్టస్తు నటో నాట్య ప్రశస్యతే.
59
.60&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>aqj72vwrbdgty27bol8ugzotg8jhrmb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/607</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250736</id>
    <revision>
      <id>611287</id>
      <timestamp>2026-11-07T16:50:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '643 భావప్రకాశనము నటలక్షణ మీ విధమున నున్నది. ముని గుణము లన్నియు నీక నిలో సంగతములై యుండును. ఇంక నీ విశేషములు ముడును, నాటక ప్రయో గమున సాధ్వసము లేనివాడు, అంగితముల నాకారములను చేష్...'</comment>
      <origin>611287</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4037" sha1="h58s6s3px74uuckxm2kcx8p0dnpmnjw" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;643
భావప్రకాశనము
నటలక్షణ మీ విధమున నున్నది. ముని గుణము లన్నియు నీక
నిలో సంగతములై యుండును. ఇంక నీ విశేషములు ముడును, నాటక ప్రయో
గమున సాధ్వసము లేనివాడు, అంగితముల నాకారములను చేష్టలను తెలిసినవాడు,
నానాప్రకృతులను శీలములను గుర్తించిన వాడు, శిల్పనికుడు, రామాదినాయ
కుల తాదా?
దాత్మ్యాపత్తి భావించగలవాడు, ఎర్రవిదుడు, వివి గ్రవర్ణముల రెలిసినవాడు,
నానా విధము అయిన రంగులను తత్సమ్మేలనములను తద్యంకరములను తద్విభాగ
ములను చక్కగా గుర్తింపగలవాడు నటుడు. ఇంక నిట్టి గుణవిశిష్టు డగుట
నాట్యమున ప్రశంసాస్పదము.
ప్రాశ్నికులు
నట వేదక యోపు క్తగుణై: ఏతైర్విభూషి
యజ్ఞవిత్ నర్తక శ్చైవ ఛందోవిత్ శబ్దవిత్ సృష్టి..
ఇష్టార్థః చిత్రకృత్ వేశ్యా గాంధర్వో రాజ సేవకః
సముత్పన్నే చ సంఘర్షే ప్రశ్నశాస్తే భవంతి హి.
యజ్ఞ విద్దేవతాయోగే న ర్తకో 2 భినయాదిషు
ఛందోవిద్వృత్తబంధేషు శబ్దవిశ్పాఠ్యవిస్తఠే.
విభూతిగుణసంభోగవీర్యాంతఃపుర శ్రేష్టి తే
నృవః స్వచరికేషు ప్యార్ పారస్పంస్త వే సదా.
ప్రమాణాకృతిచేష్టాను నా నాలంకార యోజ నే
నాట్యపై సథ్యయోగేషు చిత్రికృత్తు ప్రశస్యతే.
కామోపదారే వేశ్యా తు గాంధర్వః స్వరణాలయోః
సేవకో వినయాచారేత ఏకే ప్రాశ్ని కా మతాః.
62
63
64
65
68
87
ఇచట ప్రాశ్ని కప్రశంసయున్నది. నాటకప్రయోగ సంఘర్షము
సంప్రాప్త మయినపుడు ప్రయోగయోగ్యతను నిర్ణయించుటకు పదిమంది
శికు లుండవలెను. పదిమంది యనుట సంఖ్యానియమనము కాదు. వారివారి
&quot; విశేషవి వేకము కలుగ జేయుట యిందు ముఖ్యము ప్రశ్నికు అనదగినవారు
నిరూపించిన
ప్రేక్షకులు గుణములతో విభూషితు లగుట యావశ్యకము.
ప్రేమకు లిట్టివారు కావలెను. యజ్ఞ విదుడు
- నర్తకుడు. ఛందోవిదుడు- శబ్ద
విదుడు–నృపాలుడు-ఇష్టార్థుడు - చిత్రకారుడు. వేళ్య గాంధర్వవిదుడు. రాజ
సేవకుడు - అను నీ పదిమంది సంఘర్షము సముత్పన్న మయినపుడు ప్రాశ్నికులు.
-
-&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>h58s6s3px74uuckxm2kcx8p0dnpmnjw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/608</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250737</id>
    <revision>
      <id>611288</id>
      <timestamp>2026-11-07T16:51:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'అష్టమాధికారము 548 గా వ్యవహరిుక దగుదురు. వీరిలో యజ్ఞ విదుడు దేవళాయోగమునను, నర్తకు డభినయాదు లందును, ఛందోవిరుడు వృత్తబంధము లందును, శబ్దవిదుడు పాఠ్య వి స్తరము నందును ఉపయోగింతు...'</comment>
      <origin>611288</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4352" sha1="olkbi8h07o74emi8hs7ul02mh27ufl7" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;అష్టమాధికారము
548
గా వ్యవహరిుక దగుదురు. వీరిలో యజ్ఞ విదుడు దేవళాయోగమునను, నర్తకు
డభినయాదు లందును, ఛందోవిరుడు వృత్తబంధము లందును, శబ్దవిదుడు పాఠ్య
వి స్తరము నందును ఉపయోగింతురు. నగపాలుడు బశ్వర్యము గుణము సంభో
గము పరాక్రమము అంతఃపుర చేష్టితము స్వచరితము మొదలగు వానియందును,
ఇష్టార్థుడు సం స్తవము నందును ఉపయోగింతురు. ఆయా విషయముల పరి
శీలనమున సహకరింతురు. చిత్రకారుడు, ప్రమాణములను గుర్తించి ఆకృతి చూచి
చేష్టలు భావించి దీని విషయమున నానాలంకారములు యోజన మొనరించుటలో
నాట్యమునకు సంబంధించిన నైపథ్యములకు కూర్చుటలో సహకరించును. వేశ్య
కామోపచారముల సమీక్షా సహకారిణి యగును. గాంధర్వుడు స్వరకాలముల
సమీక్షించును. వినయాచారములు విషయమున రాజసేవకుడు సహకారి యగును.
ఇట్టి వీరు ప్రశ్నికులుగా మండదగుదురు. ప్రాశ్నికులు స్వనియతము అయిన
విషయముల నాధారము చేసికొని సంఘర్ష సమయమున సముచితముగ ప్రాశ్ని
కత్వమును నిర్వహించవలెను.
నాట్య ప్రశస్తి
నానాశీతాః ప్రకృతయః శీలే నాట్యం ప్రతిష్ఠిం
యద్యత్ స్వశిల్పం నై పథ్యం కన వా చేసితం చ
తత్తన్నా
స్యేన సాధ్యం యత్స్వకర్మవిషయే స్థితం
కాముకై ళ్ళ విడ గైళ్ళ శ్రేష్ఠిఫిళ్ళ విరాగిభిః.
శూరై ! జ్ఞాననయోవృద్దేః రసభావవివేచకై
బాలమూర్ఖబలాభిశ్చ సేవ్యం యన్నాట్యముచ్యతే.
88
39
70
లోక ప్రకృతులు నానాశీలమల నుందురు. నాట్యము శీలమున ప్రతిష్ఠి
తము. శిల్పము నైపథ్యము కర్మ దేష్టితము వచన మెవరి శే విధముగ నుండునో
తమ కర్మ విషయమున నది యెట్లు వ్యవస్థితమై యున్నది యని యంతయు
నాట్యమున సాధ్యము కాగలదు. కాముకులు విదగ్ధులు శ్రేష్ఠులు విరాగులు
శూరులు జ్ఞానులు వయోవృద్ధులు రసభావవినేచకులు బాలకులు మూర్ఖులు
అందరు ఈ నాట్యమును సేవింప జధును. కేపల మొక వర్గమునకె
నాట్య సేవనము నియతము కాదు. ఇది సర్వోపదేశజననము. త్రై లోశ్యభావాను
కీర్తనము నాట్యమున నుండుట పరిగ్రాహ్యము.
అబలలు
త త్తత్కార్యేషు శేషాం కు యస్మాదేశత్ప్రహర్ష ణం
తుష్యంతి తరుణాః కామే విదగ్ధః సమయాలే.
71&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>olkbi8h07o74emi8hs7ul02mh27ufl7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/609</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250738</id>
    <revision>
      <id>611289</id>
      <timestamp>2026-11-07T16:51:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '544 అర్థేష్వర్థపరాశ్చైన మో శేక్వథ విరాగిల శూలా బీభత్సరౌప్రేము నియుద్ధేష్వాహనేషు చ. ధర్మాఖ్యానపురా ణేషు వృద్ధాస్తుష్యంతి నివ్యశః సత్త్వభావేషు సర్వేషు బుధాస్తుష్యతి సర్వ...'</comment>
      <origin>611289</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4589" sha1="nlw1qugxkt7q92uh2mfeu5np6h0fimp" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;544
అర్థేష్వర్థపరాశ్చైన మో శేక్వథ విరాగిల
శూలా బీభత్సరౌప్రేము నియుద్ధేష్వాహనేషు చ.
ధర్మాఖ్యానపురా ణేషు వృద్ధాస్తుష్యంతి నివ్యశః
సత్త్వభావేషు సర్వేషు బుధాస్తుష్యతి సర్వదా .
చాలా మూర్ఖస్త్రీయమైన హాస్యనై పథ్యయోస్సదా
యస్తుపై తుష్టిమాయాతి శోక శోకము పైతి చ
క్రుద్ధః క్రోధే భయే భీరుః న శ్రేష్ఠః ప్రేరకం స్మృతః
నాట్యము సర్వజనులకు సంతోషప్రదము.
భానప్రకాశనము
72
78
74
ఆయా కార్యములలో
నా యా వ్యక్తుల కిది ప్రహర్షణాత్మకము. తరదు ఇందకు నాట్యమున
సంతుష్టి పొందుదురు. ఒక్కొక్క రొక్కాక విషయము నభిమానించి యాదరించి
యాస్వాదించి సంతుష్టి పొందుదురు. అంద రన్ని విధముల నానంద మందు
కొనుట కీ నాట్యరీతి సహకార మిచ్చును. నాట్యము నందు కామము ప్రదర్శి
తము కాగా తరుణవయస్కులు సంతుష్టి పొందుదురు. విదగ్ధులు సమయాశ్రి
తాంశమున సంతుష్టి పొందుదురు. అర్థపరు అర్ధము ను దాసకులు. విరాగులు
మోసెకు లగుదురు. శూరులగువారు రౌద్రవీభత్సాత్మకము అయిన యుద్ధ
నియుద్ధముల నాదరింతురు. వృద్ధులగువారు ధర్మాఖ్యానములు గల పురాణములం
దాసకు అగుదురు. బుధులగువారు సర్వవిధము అయిన సత్వభావముల నాస్వా
దింతురు, సంతసింతురు. బాలకులు మూర్ఖులు స్త్రీలును హాస్యము నైపథ్యము
భావించి తుష్టు అగుదుకు కథావ్యక్తులు తుష్టు అయినచో తుష్టి పొందుటయు.
. శోక మున్న శోకము పొందుటయు, క్రోధ మున్న క్రుద్ధులగుటయు, భయమున్న
భీరువులగుటయు నుండునేని శ్రేష్ఠ ప్రేక్షకత యుందురని యఖిజ్ఞా లసిరి. సుఖ
దుఃఖాదిభావకావికాంతరంగము కలవారు కావలయుట సూచితము.
నాట్య ప్రశస్తి నీరూపించునపుడు నాట్య వేదమున భరతుడు “ధర్యం
అర్థ్యం యశస్యం సోపదేశం సర్వకర్మాను దర్శకం సర్వశాస్త్రార్థపు కన్నం సర్వ
శిల్పప్రదర్శకం నాట్యం&quot; అని సూచించి నాట్యమున “ధర్మము క్రీడ అర్థము
- శనుము హాస్యము యుద్ధము కామము వధ&quot; యుండు ననెను. ధర్మప్రవృత్తు
లకు ధర్మము, కామోపసేవులకు కామము, దుర్వినీతులకు నిగ్రహము, కూరుల
కుత్సాహము, అబుధులకు విబోధము, విద్వాంసులకు వైదుష్యము, ప్రభువులకు
బిలాసము, దుఃఖితులకు స్థైర్యము. అర్థోపజీవుల కర్ధము, ఉద్విగ్న చేతసులకు&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>nlw1qugxkt7q92uh2mfeu5np6h0fimp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/610</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250739</id>
    <revision>
      <id>611290</id>
      <timestamp>2026-11-07T16:51:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'అష్టమాధికారము €45 ధృతి, నాట్యమున గలుగు ననెను. “నానాభావో ససంపన్నం నానావస్థాంతరాత్మ కం, లోకవృత్తానుకరణం, నరకర్మసంశ్రయం, హితోపదేశజననం, దుఃఖార్త శ్రమా ర్త శోకా ర్త విశ్రాంతిజన...'</comment>
      <origin>611290</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3864" sha1="ng0y9dpd0geg1aqkx26ssvn2no0l0o2" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;అష్టమాధికారము
€45
ధృతి, నాట్యమున గలుగు ననెను. “నానాభావో ససంపన్నం నానావస్థాంతరాత్మ
కం, లోకవృత్తానుకరణం, నరకర్మసంశ్రయం, హితోపదేశజననం, దుఃఖార్త
శ్రమా ర్త శోకా ర్త విశ్రాంతిజననం, లోకోపదేశజననం నాట్యం” అనెను. నాట్య
వేదభావముల క్రోడీకారము ప్రకృతమున భావించదగును.
నాటకారంభము
తదీద్భజ్నాటకారంభప్రకారోఒక ప్రదర్శ్యతే.
ప్రయుజ్య రంగం నిష్క్ర్క మేళూత్రధారః సహానుగః
స్థాపకం ప్రవిశేత్తత్ర సూత్రధారగుణాకృతిః.
రివ్యమర్త్యే స తద్రూపో మిశ్రమన్యతర స్తయోః
సూచయేద్వస్తు బీజం నా ముఖం పాత్రమథావి హా.
75
78
77
నాటక మిట్టిది. ఇక నాటకారంభప్రకారము వర్ణితము కావలెను.
నాటక లక్షణ సామగ్రిని సముచితముగా గ్రథించిన నాటకము ప్రశంసనీయ
మగును. నాటకశాస్త్రమున గలదు గదా యని నిబంధించుట కుద్యమింపరాదు.
లక్షణముల యథాస్థాన ప్రయోగమె సౌందర్యావహము. అట్టి ప్రయోగముననే
సటప్రయోగము రాణించును. మొదట సూత్రధారుడు రంగప్రయోగ మొన
రించి తన యనుచరులతో నిష్క్రమింపవలెను. అనంతరము స్థాపకు డనదగిన
యొకడు సూత్రధారగుణాకృతియై ప్రవేశింప వలెను. అట్లు ప్రవేశించి నాట
కీయమగు వస్తువునేని బీజమునేని ముఖమునేని సూచింపవలెను. అక
ప్రవేశింపబోవు పాత్రము నేని సూచింపవలెను. ఇట్లు సూచించుటలో నీ నియ
మము లున్నవి. నాటకను న దివ్యవస్తు వుండునేని స్థాపక సూత్రధారుడు
దివ్యుడై సూచింపవలెను. మధ్యమేని మర్త్యరూపుడై సూచించవలెను. కథా
వస్తువు మిశ్రముగ నుండునేని దివ్యమర్త్యులలో నన్యతరరూపుడై సూచింప
వలెను. ఇది స్థాపకు డనడగు రెండవ సూత్రధారుని కార్యము. వస్తు బీజ పాత్ర
ముల సూచించుట నీటు నాటకములలో కపులు సూచించినారు. అది యిట్లు
భావనీయము.
ప్రీతిర్నామ సదస్యానామిత్యాదేర్వస్తు సూచ్యతే
బీజం తు . వేణీసంహారే సత్ప ఇతి దర్శితమ్.
B (69)
78&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ng0y9dpd0geg1aqkx26ssvn2no0l0o2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/611</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250740</id>
    <revision>
      <id>611291</id>
      <timestamp>2026-11-07T16:51:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '546 రత్నావల్యాం ముఖం ద్వీపాదన్యస్మాదపి దర్శితం తవాస్మి గీతరాగేతి పాత్రం శాకుంతలే కృతమ్. భానప్రకాశనము 79 ముఠారికవి రవితాస్పర్ట్ రాఘన నాటకమున &quot;ప్రీతిర్నామ సదస్యానాం&quot; అనుజ్ఞో...'</comment>
      <origin>611291</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3943" sha1="h78808pbddvnginoca30rzfu4s7gil6" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;546
రత్నావల్యాం ముఖం ద్వీపాదన్యస్మాదపి దర్శితం
తవాస్మి గీతరాగేతి పాత్రం శాకుంతలే కృతమ్.
భానప్రకాశనము
79
ముఠారికవి రవితాస్పర్ట్ రాఘన నాటకమున &quot;ప్రీతిర్నామ సదస్యానాం&quot;
అనుజ్ఞోకమున కథావస్తువు సూచిత మయినది. నేణీసంహారనాటకమున “సత్పదా
మధురగిర&quot; అన శ్లోకమున నాటకీయబీజము సూచిత మయినది. శ్రీహర్ష
రత్నానళిలో &quot;ద్వీపాదన్యస్మాదపి&quot; అను శ్లోకమున ముఖము సూచితమయినది.
కాళిదా” స శాకుంతలమునందు &quot;తవాస్మి గీతరాగేణ&quot; అను శ్లోకమున పాత్ర
సూచన మున్నది. ఇట్లు వస్తువీజాదులను సూచించుట వలన రచనాసు శిష్టత సిద్ధ
మగును.
మురారినాటకాదులలో నున్న వస్తువీజాదిసూచనముల నిట్లు గ్రహింప
వచ్చును. మురారి నాటకమున నీది యున్నది.
&quot;ప్రీతిర్నామ సరస్యానాం ప్రియా రంగోపజీవినః
జీత్వా తదపహర్తార మేష ప్రత్యాహరామి తాం&quot;
సదస్యులకు ప్రీతి సంపాదించుట రంగోపజీనియగు వాని కభీష్టము.
సదస్య ప్రీతి నా ప్రియ.
నా ప్రియ. నా ప్రియ హరించిన వాని జయించి దాని మఱల
దెచ్చెదను. కలహకందలు డను నటుడు రౌద్రవీభత్స కయానకాద్భుత రసభూ
యిష్ఠ మగు ప్రబంధ మభినయించి సదస్య ప్రీతి హరించెను. నేను వాని జయించి
సదస్యాభిమత రసభావ సంపద కల ప్రయోగము ప్రదర్శించి ప్రీతి కూర్చు
ఈ సూత్రధార వచనమున రావణాసహృత యయిన సీతా దేవిని శ్రీ
రాముడు రావణుని జయించి మఱల దెచ్చుట యను నాటకీయవస్తువు సూచిత
మయినది.
వేణీసంహారశ్లోకము. న బీజము సూచిత మగుట పూర్వము నిరూపిత
మయినది. రత్నావలిలో ముఖసూచన మిట్లున్నది.
&quot;ద్వీపాదవ్యస్మాదపి మధ్యాదపి జలని థేర్ది కోప్యంతాత్
అనీయ ఝడితి ఘటయతి విధిరభిమతమభిముఖీభూతః.&quot;
సింహాలరాజదుహిత రత్నావలి సముద్రమున వావలో
వచ్చునపుడు
నావ పగులగా సముద్రమున బడినది. వణిజు డామెను పడవెక్కించి వత్సదేశము
నకు దెచ్చి వత్సరాజాంతఃపురమునకు జేర్చెను. సాగరఁబ్ధి యగుటచే సొగరిక&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>h78808pbddvnginoca30rzfu4s7gil6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/612</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250741</id>
    <revision>
      <id>611292</id>
      <timestamp>2026-11-07T16:51:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'అష్టమాధికారము 587 రాజు ప్రేమించిడు దేవి యునది. ఇది కథావస్తువు. ప్రథ మాంకమున ప్రవేశించిన యౌగంధరాయణనుహామంత్రి &quot;ద్వీపాదన్యస్మాత్ ”అని పలుకును ప్రస్తావనలో సూత్రధారు డంకముఖము...'</comment>
      <origin>611292</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3798" sha1="dkyg6e59e0343gfhwngk9aa0eapd8n4" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;అష్టమాధికారము
587
రాజు ప్రేమించిడు దేవి యునది. ఇది కథావస్తువు. ప్రథ
మాంకమున ప్రవేశించిన యౌగంధరాయణనుహామంత్రి &quot;ద్వీపాదన్యస్మాత్ ”అని
పలుకును ప్రస్తావనలో సూత్రధారు డంకముఖము సూచించుటకుగా నిది
పలికెను. దీని యర్థ మిట్లున్నది అన్యదీపము నుండిగాని జలనిధిమద్యము
నుండి గాని, దిగంతమునుండి గాని యఖిముఖ మయిన విధి యభిమతమును
ఝటిలి ఘటించును అని. ఈ యర్థ మ ఖముఖ సూచక మగుట స్పష్టము.
శాకుంతలనాటకమున ప్రస్తావనలో సూత్రధారుడు ఋతుగాన మొన
రింప వలెనని నటితో ననెను నటి గాన మొనరించినది. అప్పు డాతడు
&quot;తనాన్ని గీతరాగేణ హారిణా ప్రసభం హృకః
ఏష రాజేన దుష్యంతః సారం గేణాతిరంహసా.&quot;
అతి వేగము కల సారంగమున నీ దుష్యంకుని విలె మనోహర ముగు
నీ గీతరాగమున నే నపహృతుడు నయితిని అని. వేటకై దుష్యంతు డదవి
చేరగా వేదముగా పరుగెత్తు మృగము వెంట నాతడు దూర మేగినాడు. సారంగ
పూతని నబ్లాకర్షించినవి. అట్టి దుష్యంతుడు రంగమున ప్రవేశించుట నీ సూత్ర
ధారవాక్యము సూచించుచున్నది. దుష్యంత పాత్ర ప్రవేళము నీ సూత్రకారుడు
సూచించినాడు
రంగం ప్రసాద్య మధురై శ్లోకె కావ్యార్థ సూచకై !
ఋతుం కంచిదుపాదాయ భారతీం వృత్తిమాశ్రయేత్.
శ్లోకశ్చ భారతీవృత్త్యా సత్స చేత్యాదేశ వ్యరే
భారతీ సంస్కృతప్రాయో వాగ్వ్యాపారి నటాశ్రయః.
యా
వాక్ర్పధావా పురుషప్రయోజ్యా
8
స్త్రీ వర్జితా సంస్కృతపాఠ్యయుక్తా
స్వనామధేయైః భరతైః ప్రయోజ్యా
సా భారతీ నాను భ వేత్తు వృత్తిః.
80
51
§2
కావ్యార్థసూచకము లగు మధురశ్లోకములతో రంగప్రసాధక మొన
రించి, ఋతువు నొకదాని నందుకొని భారతీవృత్తి ననుసరింప వలెను. వేణి
లోని &quot;సత్పణా మధురగీర” యసునది భారతీవృత్తి నున్న శ్లోక మళ్లీ కావ
నీయము. భారతీవృత్తి యనునది సంస్కృతప్రాయ మయిన వాగ్వ్యాపారము&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>dkyg6e59e0343gfhwngk9aa0eapd8n4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/613</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250742</id>
    <revision>
      <id>611293</id>
      <timestamp>2026-11-07T16:52:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'భావప్రకాశనము అది నటాశ్రయము. భారతవృత్తి స్వరూప మిట్లు నిరూపిత మయినది. వాక ధానము పురుషప్రయోజ్యము స్త్రీనిహళము సంస్కృతపాఠ్యసహితము ధర తులు తమ నామధేయమున ప్రయోగింప దగినది - అట...'</comment>
      <origin>611293</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3770" sha1="7z86kufxoz76kb89bqwkxyi1km0cgh4" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;భావప్రకాశనము
అది నటాశ్రయము. భారతవృత్తి స్వరూప మిట్లు నిరూపిత మయినది. వాక
ధానము పురుషప్రయోజ్యము స్త్రీనిహళము సంస్కృతపాఠ్యసహితము ధర
తులు తమ నామధేయమున ప్రయోగింప దగినది - అట్టిది భారతీవృత్తి యగును.
3
ప్రస్తావన
సాంగైః ప్రరోచనాయు కై: వితీప్రహసనాముఖై:
ప్రేక్షకాద్యున్ముఖికారఃప్రస్తుతార్థ ప్రశంసయా.
ప్రరోచనా సా శ్రీహర్షి నిపుణేత్యాదినోచ్యతే
ప్రస్తుతి స్త్రీ ్వద్భగఃస్య యా సొ ప్రస్తావనా స్మృతా.
మద్వర్గ్యా రసపా కేతి పద్యే ప్రస్తాననోచ్యతే
88
8+
ప్రస్తావనాస్వరూప మిచట నున్నది. ప్రస్తావనలో ప్రస్తావ మావ
శ్యకము. సాంగములు ప్రరోచనాయు క్తములు నగు వీథీ ప్రహసనాముఖములతో
ప్రస్తుతార్థ ప్రశంసా పురస్సరముగా వేదకారుల కుమ్ముజికరణము సంపాదించుట
ప్రరోచన యగును. రత్నావలెలో &quot;శ్రీహర్షి నిపుణః కవి&quot; యను శ్లోకమున
ప్రరోచన కలదు. ఇట్టి యర్థమునకు ప్రస్తావ ముండుటచే నిధి ప్రస్తావన యయి
నది. ముకారినాటకము లోని “మధ్వర్గ్యా రసపాతగీతిగతిషు&quot; అను పద్యమున
ప్రస్తావన యున్నది.
రత్నావలీ ప్రస్తావనలో సూత్రధారుడు :
&quot;శ్రీహర్ష్ నిపుణః కవిః పరిషద స్యేషా గుణగ్రాహిణి
లోకే హారి చ వత్స రాజచరితం నాకేస్యే చ దయ వయం
నస్త్వేకై కమపీహ వాంఛితరంప్రాప్తేః పదం కిం పునః
మద్భాగ్యోపచయాదయం సమాది ఈ సర్వో గుణానాం గణe.&quot;
శ్రీహర్షుడు నిపుణు డయిన కవి
ఈ పరిషత్తు గుణముల గ్రహింప
గలదు. వత్స రాజచరితము లోకమున మనోహరము. మేమును నాట్యమున
చదులము. ఒక్కొక విషయ మయినను వాంఛితఫలప్రదము. నా భాగ్యమున
సర్వగుణగణము సంప్రాప్త మయినది. ఇది ప్రరోచన.
అనర్ఘరాఘవనాటకములో సూత్రధారు డిట్లనును:
&quot;మద్వర్గ్యా రసపాఠగీగతిషు ప్రత్యేకముత్కర్షణః
మౌద్గల్యస్య కవేర్గ భీరమధురోద్గారా గిరాంప్యూతయః&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>7z86kufxoz76kb89bqwkxyi1km0cgh4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/614</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250743</id>
    <revision>
      <id>611294</id>
      <timestamp>2026-11-07T16:52:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'అష్టమాధి కారము వీరోదాత్తగుణోత్తరో రఘుపతి కార్యార్ధబీజం సని వాల్మీకిః ఫతి స్మ యస్య చరితస్తోత్రాయ దివ్యా గిరఓ.&quot; 519 నా వారందరు రసయుక్తముగా పాఠగితిగతు లొనరించుటలో ప్రత్యేకమ...'</comment>
      <origin>611294</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3872" sha1="8i4vxc2dzfst6x1a6fcpihmg9xefz6b" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;అష్టమాధి కారము
వీరోదాత్తగుణోత్తరో రఘుపతి కార్యార్ధబీజం సని
వాల్మీకిః ఫతి స్మ యస్య చరితస్తోత్రాయ దివ్యా గిరఓ.&quot;
519
నా వారందరు రసయుక్తముగా పాఠగితిగతు లొనరించుటలో
ప్రత్యేకముగా నుత్కర్ష కలవారు. మౌద్గల్యగోత్ర సంభూతు డయిన కవి
(మురారి) వాక్త్రసారములు గభీరమధురోద్గారములు, నాటక నాయకు డయిన
రఘుపతి వీరు డుదాత్తుడు గుణోత్తరుడు. ఈ కాన్యబీజము వాల్మీకిముని.
తచ్చరిత స్తుతికై దివ్యవాక్కు సఫలము. ఇందు కవి నట నాయకాది ప్రశంస
ప్రరోచనా రూపము.
సూత్రధారో నటీయుక్తో వస్తు ప్రస్తావనావధి.
కురుతే యత్ర సద్వృత్తైః తదాముఖముదాహృతం
సూత్రధారో నటీం బౄతే మారిషం వా విదూషకమ్.
స్వకార్య ప్రస్తుతా జే.పి చిత్రోక్త్యా యత్తదాముఖం
సటీ విదూషకో వాపి పారిసార్శ్వక ఏవ వా
సూత్రధారేణ సహికాః సంతాపం యత్ర కుర్వతే
చిత్రార్వాక్యై స్వకార్యా ర్జెర్వీర్యం గైరన్యథాపి వా.
ఆముఖం తత్తు విశ్లేయం బురై: ప్రస్తావనాఒసి వా
ప్రవృత్తక కథోద్ఘాత ప్రయోగాతికయైస్త థా.
వీథ్యం గై ః షోడశైః తేషాం యోగః ప్రస్తాననోచ్యతే
65
ස
€8
87
88
89
సూత్రధారుడు నటీసహితుడై ప్రస్తావనావధికముగా వస్తువును మంచి
వృత్తములతో సూచించునేని యది యాముఖ మనదగును. ఆముఖస్వరూపము
గుర్తించుట కింకను గొన్ని విశేషములు కలవు. నటి విదూషకుడు మారేషుడు
పారిపార్శ్వకు డను వారు సూత్రధారపరివారము. సూత్రధారుడు రంగమున
ప్రవేశించి నటిని మారిషుని విదూషకు నుద్దేశించి పలుకుచు చిత్రోక్తివ్యవహార
మున స్వకార్యప్రస్తుతార్థమును స్ఫురింప చేయునేని యా జే.పింప జేయు నేని
యది యాముఖ మనదగును. ఈ యంశమె రూపాంతరమున నిట్లు గ్రాహ్యము.
నటి విదూషకుడు పొరిపార్శ్వకుడు సూత్రధారునితో గూడినవారై స్వకార్యా
ర్థము లయిన చిత్రవాశ్యములతో గాని నిరూపింపబోవు విధ్యంగములతో గాని&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>8i4vxc2dzfst6x1a6fcpihmg9xefz6b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/615</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250744</id>
    <revision>
      <id>611295</id>
      <timestamp>2026-11-07T16:52:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '550 భాపప్రకాశనము ఈ 90 91 వేరు విధమున గాని నల్లాప మొనరింతు లేని యని యాముఖ మగును. యాముఖము' ప్రస్తావన యుదురు. ప్రవృత్తకము-కథోద్ఘాతము ప్రయో గాతిశయము ఆను పీఠ్యాంగములతో ప్రస్తావన యుం...'</comment>
      <origin>611295</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3849" sha1="0aqqzcv0obirqoo7cqwk9719ew4eyac" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;550
భాపప్రకాశనము
ఈ
90
91
వేరు విధమున గాని నల్లాప మొనరింతు లేని యని యాముఖ మగును.
యాముఖము' ప్రస్తావన యుదురు. ప్రవృత్తకము-కథోద్ఘాతము ప్రయో
గాతిశయము ఆను పీఠ్యాంగములతో ప్రస్తావన యుండును. వీఠ్యాంగములు
పదునారు కలవు. ఇట్టి వీధ్యంగములతో సంబంధ ముండుట ప్రస్తావన యగును.
ప్రవేశి' 'యో వసంకాదిసామ్యేన స్యాత్సవ త్తళమ్.
సర్ప డేవ్యాదినా శ్లోకే నాయనుజ్ఞో యరీరిచ
స్వేతివృత్తమం వాక్యమర్థం వా యత్ర సూత్రి53.
గృహీత్వా ప్రవిశేత్పాత్రం కథోద్ఘాతో ద్విధోచ్య'కే
ద్వీపాదిత్యాదివాక్యేన యథా యౌగంధరాయణం.
అర్థః క్రూరగ్ర హేత్యాది ముద్రారాదన కల్పితం
ఆకర్ష్య చాణక్యపాత్రప్రవేశ ఉపలక్ష్యతే,
ఏషోఒయమిత్యుష డేపాతూ) శ్రధారప్రయోగత
పాత్రప్రవేశో యరై ష ప్రయోగాతియో మక్క.
ఏష రాజేష దుష్యం శేత్యాదినా స తీయతే
ప్రవృత్తక కఠోద్ఘాత ప్రయోగాతిశయ త్రిశే.
భీమ చాణక్య దుష్యంత ప్రవేశైర్లథ్యతే క్రమాత్.
92
98
84
95
వసంతాదిఋతువుల సామ్యమున ప్రవేశ ముందుట ప్రవృత్తకము.
వేణీసంహారము నందు “సత్సజా మధురగిర&quot; అను శ్లోకమున ఋతుసామ్యకృత
మయిన ప్రవేశము సూచిత మునందున సది ప్రవృత్తకము. రెండవది యగు
కఠోద్ఘాత స్వరూప మీ విధమున సున్నది. రంగమున మాత్రధారుడు పలుకు
ఇప్పుడు స్వేతివృత్తసమమయిన వాక్యమును గాని యర్థమును గాని గ్రహించి
పాత్రము ప్రవేశించు నేని యదీ కథోద్ఘాత మగును. ఇది రెండు విధములు—
వాక్యము ననుసరించి ప్రవేశించుట, అర్థము సనుసరించి ప్రవేశించుట యని.
రత్నావలిలో సూత్రధారుడు పలికిన &quot;ద్విపాదన్యస్మాత్&quot; వాక్యము నె యనుస
రించి యౌగంధరాయణుడు ప్రవేశించుట యున్నది. ముద్రారాక్షస నాటక
మున &quot;క్రూరగ్రహః స కేతుః&quot; అని సూత్రధారు డనిన శ్లోకములోని యర్థమును
గ్రహించి వాక్యశ్రవణానంతరము బాణక్యపాత్రము ప్రవేశించుట యున్నది.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>0aqqzcv0obirqoo7cqwk9719ew4eyac</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/616</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250745</id>
    <revision>
      <id>611296</id>
      <timestamp>2026-11-07T16:52:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'అష్టమాధికారము 551 ఈ 'రె. డు నాటకము అందలి యుదాహరణములు రెండు విధముల నున్న కఠో ద్ఘాతమునకు లక్ష్యములుగా నున్నవి. మూడవది యయిన ప్రయోగాతిశయ మిట్లుండును. సూత్రధారుడు “సపోయం&quot; &quot;వీడులో...'</comment>
      <origin>611296</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3621" sha1="6ts4564hplc3omd1nwq9ysx90hw2ktc" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;అష్టమాధికారము
551
ఈ 'రె. డు నాటకము అందలి యుదాహరణములు రెండు విధముల నున్న కఠో
ద్ఘాతమునకు లక్ష్యములుగా నున్నవి. మూడవది యయిన ప్రయోగాతిశయ
మిట్లుండును. సూత్రధారుడు “సపోయం&quot; &quot;వీడులో నితడు&quot; అని సూచించిన
ప్రయోగసారము పాత్రప్రవేశ మున్నచో నది ప్రయోగాతిశయ నగును.
శాకుంతల నాటకము ప్రస్తావనకో సూత్రధారుడు &quot;ఏవ రాజేన దుష్యంతః&quot;
అని నప్పుడు పాత్రప్రవేశము ప్రయోగాతిశయరూపము. ప్రవృత్తకము - కథో
ద్ఘాతము - ప్రయోగాతీశయ మను మూడును భీమ- చాణక్య - దుష్యంత
ప్రవేశములచే గోచరించును.
విథ్యంగములు
అథాళై కాని కథ్యంతే వీథ్యంగాని త్రయోదశ.
96
ఉద్ఘాత్యకావలగితే ప్రపం చత్రిగణే చలం
వాక్కేల్యధిబలే గండమవస్యందితనాలి కే.
అసత్ప్రలాసవ్యాహాళమృదవాని త్రయోదశ
అధిబలము
విధ్యంగములు పదమూడు కలవు.
-
97
వానిని చటనిరూపింపదగును.
ఉద్ఘాశ్యకము - అవగీతము - ప్రపంచము - త్రిగతము చలము - వాక్కేలి...
గండము – అనస్యందిశము - నాలిక అసత్ప్రలాపము - వ్యాహా
రము - మృదవము నను నిని విథ్యంగములు, వీని లక్షణస్వరూప మిక నిరూ
పిత మగును.
-
గూఢార్థపద పర్యాయమాలా ప్రశ్నోత్తరస్య వా
యక్రాన్యోన్యసమాలాపో ద్వేధోద్ఘాత్యం తదుచ్యతే
అన్యోన్యాలాపరు&quot; పై కా స్యాత్ప్ర్న తరమాలికా.
గూఢార్థ పదపర్యాయములై కాలాపయోర్ద్వయో
యథాహి పాండవానంటే సా ప్రశ్నోత్తరమాలికా.
98
99
100
ఉద్ఘాత్యము రెండు విధములు. గూఢార్థము అయిన పదముల పర్యా
యములను మాలారూపమున నిబంధించుట యొక విధము. ప్రశ్నోత్తరములకు
సంబంధించిన విధముగా నవ్యోన్యసమాలాపము కూర్చుట రెండవ విధము.
ఈ విషయమై యిట్లు రూపాంతరమున పరిగ్రాహ్యము. ప్రశ్నోత్తరమాలికా
రూపమున అన్యోన్యసమాలాపరూపముగా నుండునది యొకటియు, ఇద్దరి&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>6ts4564hplc3omd1nwq9ysx90hw2ktc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/617</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250746</id>
    <revision>
      <id>611297</id>
      <timestamp>2026-11-07T16:52:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '552 యాలాపములలో గూఢార్థ పదపర్యాయములు భావప్రకాశనము మూలముగా నుండుట రెండవ దియు నగును. పాండవానంద మను నాటకము నందు ప్రశ్నోత్తరమాలిక యీ రూపమున నున్నది. &quot;కా భూషా బలినాని? క్షమా, పరిభ...'</comment>
      <origin>611297</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3831" sha1="m0vrmzn97szova8bfcrkki1srlpnyh8" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;552
యాలాపములలో గూఢార్థ పదపర్యాయములు
భావప్రకాశనము
మూలముగా నుండుట రెండవ
దియు నగును. పాండవానంద మను నాటకము నందు ప్రశ్నోత్తరమాలిక యీ
రూపమున నున్నది.
&quot;కా భూషా బలినాని? క్షమా, పరిభవః లోఒయం? స్వకుల్యైః కృతః,
కిం దాఃఖం? పరసంశ్రయో, జగతి ఈ శ్లాఘ్యో? య ఆశ్రయతే,
కో మృత్యుః? వ్యసనం, శుచం జహతి కే? యైర్నిర్జితాః శత్రవః,
కైర్విజ్ఞాతమిదం? విరాటనగరే చన్న స్థి * పాండవై .&quot;.
101
ఇం దిరువుని సంభాషణము ప్రశ్నోత్తరరూపముగ నున్నది- బల
వంతుల కలంకార మేమి? క్షము, పరిభవ మేమి? తమ వంశమువారు కూర్చి
నది. దుఃఖ మేమి? సరుల నాశ్రయించుట. జగమున గ్లామ్యు డెనదు? ఆశ్ర
యింపబడువాడు. మృత్యు వేమి? వ్యసనము. దుఃఖము విడుచు హె
రెవరు? శత్రువుల జయించిన వారు. ఈ విషయము నెవరు గ్రహించిరి?
విరాటనగరమున రహస్యముగా నున్న పాండవులు.
అథ విక్రమోర్వశీయే రాజ్ఞో విదూషకన్య సల్లా వే
కామనదార్థప్రశ్నార్గూఢార్థాలవ్యతాం నీతరామ్.
102
కాళిదాస విక్ర మోర్వశీయమునందు రాజు విదూషకుడు సంభాషించు
టలో కామపదార్థప్రశ్న గలఁ గుట వలన నచటి వారి సంభాషణములో గూఢా
ర్థము గోచరమగుట కావింపవలెను. అందిట్లున్నది - &quot;వయస్యా! కాముడంటే
యెవరు? నీవుకూడా బాధపడు కున్నా వె! వాడు పురుషుడా? స్త్రీయా?”
&quot;అవధీనమయిన మనస్సు సుఖములలో ప్రవర్తించును. స్నేహము యొక్క
లలితమార్గమే కాముడు.” “ఇలా అన్నా తెలియలేదు. కాముడు ఇచ్ఛాప్రభవః |
ఎవడేది యిష్టపడితే దాన్ని కామిస్తాడు అనేనా?&quot; &quot;అంతే&quot;- ఈ మాటలలో
భావిభావ సూచక మయిన గూఢార్థిత భావ్యము. దీని యనంతర మనలగిత మను
సంగము ఇట్లు భావ్యము.
యత్రై కత్ర సమావేశాత్కార్యమన్యత్ప్రసాధ్యతే
ప్రస్తుతేఒన్యత్ర వాఒన్యత్స్యాత్తచ్చావలగితం ద్విధా.
ప్రస్తుతార్థ సమా
వేశాదన్యకార్యస్య సాధనం
కార్యా నై కతలీనేతి(?) ప్రస్తుతారోపదేశతః,
108
104&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>m0vrmzn97szova8bfcrkki1srlpnyh8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/618</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250747</id>
    <revision>
      <id>611298</id>
      <timestamp>2026-11-07T16:52:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'అష్టమాధికారము సీతాత్యాగపరీవాదాదన్య కార్యస్య సాధనం అప్రస్తుతసనూ చేశాదన్యకార్యస్య సాధనస్. తవాస్మి గీతరాగేణేశ్యాదౌ శత్తు విరోచ్యతే ఆతా ప్రస్తుత దుష్యంత మృగయావ్యాజతో ఒన...'</comment>
      <origin>611298</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4337" sha1="p0z3tzpxwm9kjkkuu6unrin1pb9xapb" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;అష్టమాధికారము
సీతాత్యాగపరీవాదాదన్య కార్యస్య సాధనం
అప్రస్తుతసనూ చేశాదన్యకార్యస్య సాధనస్.
తవాస్మి గీతరాగేణేశ్యాదౌ శత్తు విరోచ్యతే
ఆతా ప్రస్తుత దుష్యంత మృగయావ్యాజతో ఒన్యతః.
ప్రవేద్యనూణపాత్రస్య సూచనం తగ్ని వేళనం
ప్రస్తుతార్ధ సమావేశాదేక మన్యార్థ సాధనమ్,
అన్యద ప్రస్తుతార్థస్య ప్రవేశే నాన్యసాధనం
558
105
108
17
107
అవలగిత మను విథ్యంగము రెండు విధములు. ఒక కార్యమున
కొకచో సమావేశము వలన వా కార్య మన్యస్థలమున ప్రసాదిత మగునేని యొక
విధనుగు నవలగిత మగును. ఒక కార్య మెకచో ప్రస్తుతముకాగా నచట నప్ర
స్తుతసమావేశమున వేరొక కార్యము నిన్సన్న మగువే యని రెండవ యవల
గీత మగును. ఈ యవలగితి భేదముల సిట్లు లక్ష్యము లందు భావింప వచ్చును.
ప్రస్తుతార్థసమావేశమున నన్యకార్యసాధన మను మొదటి యవలగితము శాకుం
తలనాటకమున &quot;కార్యా సైంతలీనహంసమిథునా&quot; యను శ్లోకమున నున్నది.
అచట చిత్రరచనాత్మక మయిన ప్రస్తుతారోపదేశమున, అపరాజితా తిరస్కృత.
స్వరూప మయిన శకుంతలాసం మిశ్రకేళి దుష్యంత ప్రేమభావమును గుర్తించి
మేనకకు తెలియ జెప్పుట వలన కశ్యపాశ్రమమున ననుకూలత గలిగిన దని సంభా
వించుట యుక్తముగా నుండును. అప్రస్తుతసమావేశమున నన్యకార్యసాధన
ముండుట యను రెండవ యవంగితము నిట్లు భావింప దగును. ఉత్తరరామ
చరితములో సీతాత్యాగ పరివారము ననుసరించి &quot;తపోవన దర్శనాభిలాష గల
సీతను రథముపై నెక్కించి జాల్మీకి తపోవన సరెనరమున దిగబెట్టి రమ్ము&quot; అని
రాముడు లక్ష్మణునకు సూచించటలో నిధి కావనీయము కావలెను. శాకుంత
లములోని &quot;తవాస్మి గీతరాణ&quot; అను దాని యందు నీది యున్నది. ఇచట
అప్రస్తుత మయిన దుష్యంతుని మృగయ్యాజమున ప్రవేశించు పాత్రసూచన
మున్నది. కాగా నీ యవగీతము ప్రస్తుకార్థ సమావేశము:స నన్యార్థ సాధనము
మొదటి యనలగీశము; అబ్రస్తుకార్థప్రవేశమున సన్యసాధన ముండుట రెండవ
యవలగిత మని భావించునది. ఇక మూడవది యయిన ప్రపంచ మిట్లుండును.
అసద్భూతం మిథస్త్రోక్తం ప్రపంచో హాస్యకృన్మతః.
ప్రపంచస్య స్వరూప
B (70)
నాగానందే విభావ్యతే
108&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>p0z3tzpxwm9kjkkuu6unrin1pb9xapb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/619</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250748</id>
    <revision>
      <id>611299</id>
      <timestamp>2026-11-07T16:52:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '551 భావప్రకాశనము ప్రపంచ మను వీథ్యంగస్వరూప మిచట నున్నది. అసమ్భాత మయిన పరస్పరస్తోత్రము ప్రపంచము. ఇది హాస్యకారి. ప్రపంచస్వరూపము నాగానంద మున విభావిత మగును. శ్రీహర్ష రచిత నాగాన...'</comment>
      <origin>611299</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3323" sha1="njxo9y574jrfpzmzzujafoja51hxa0a" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;551
భావప్రకాశనము
ప్రపంచ మను వీథ్యంగస్వరూప మిచట నున్నది. అసమ్భాత మయిన
పరస్పరస్తోత్రము ప్రపంచము. ఇది హాస్యకారి. ప్రపంచస్వరూపము నాగానంద
మున విభావిత మగును. శ్రీహర్ష రచిత నాగానంద నాటకములో
- పిబతి సురాం జనస్స
ప్రియా సంగమం చ యః కరోతి.
మన్యే ద్వానపి దేవా
బలదేవో వా కామదేవో వా.&quot;
109
ఏ జనుడు నిత్యము సురాపాన మొనరించునో సర్వదా ప్రియాసం
గమ మాచరించునో వారు గొప్పవారు. వారు దేవులు. బలదేవుడు కామ
దేవుడుగా వారు గణింప దగినవారు. ఇచట సురాసంభోగసంసక్తుల ప్రశంప
అసత్ప్రయము హాస్యకారియుగా నున్నదనుట స్పష్టము.
శ్రుతిసామ్యాద నేకార్థ యోజనం త్రిగతం త్విహ
నటాదిత్రితయా లావః పూర్వరంగే తదిష్యతే.
ఏతత్ప్రస్తావనా శ్మేతి కథ్యతే నాట్య వేదిభిః
త్రిగతం త్విందులేఖాయాం విధ్యాం రాజ్ఞా విధీయతే.
&quot;కింతు కలహంసనాదో మధురో
మధుపాయినాల తు ఝంకారః
హృదయగత వేదనాయాః
తస్యా ను సనూపురశ్చరణః&quot;.
1:1
112
ఇందు త్రిగతస్వరూప మున్నది. పూర్వరంగమునం దిరి యుండును'
నటాది త్రితయాలానము త్రిగతము. శ్రుతిసామ్యమున ననేకార్థ యోజన మొద
రించుట త్రిగతము, ఇది ప్రస్తావనాత్మక మని నాట్య వేదు లనిరి &quot;వందులేఖ&quot;
యను పేరు గల వీథిలో నీటి యున్నది. అందు రాజిట్లు పలుకును. &quot;ఇది మధు
రమగు కలహంసనాదమా? మధుపాన మొసరించిన మధుపముల ఝంకారమా?
వేదన హృదయమునం దుంచుకొనిన ఆమె చరణమంజీరశింజితమా?&quot; నేపథ్య
ధ్వని విని యిట్లు అనేకార్థయోజన మొనరించుటచే నిది త్రిగతము.
ప్రియెరివాప్రియైర్వాక్యైర్విలోభ్య ఛలనా చలం
ఛలం చ వేణీసంహరే భీమార్జున వచో యథా.
118&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>njxo9y574jrfpzmzzujafoja51hxa0a</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/620</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250749</id>
    <revision>
      <id>611300</id>
      <timestamp>2026-11-07T16:53:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'అష్టమాధికారము &quot;కర్తా ద్యూతచ్ఛలానాం జతుమయశరణోద్దీపకు సోమభిమానీ రాజా దుశ్శాసనా నేర్గురుర సుజతస్యాంగ రాజస్య మిత్రం కృష్ణా కేళో త్తరీయవ్యపనయనవటు పాండవా యస్య దాసాః క్వా స్...'</comment>
      <origin>611300</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4064" sha1="clyleh3ibimqvypmquwqc5i1qp1rxsc" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;అష్టమాధికారము
&quot;కర్తా ద్యూతచ్ఛలానాం జతుమయశరణోద్దీపకు సోమభిమానీ
రాజా దుశ్శాసనా నేర్గురుర సుజతస్యాంగ రాజస్య మిత్రం
కృష్ణా కేళో త్తరీయవ్యపనయనవటు పాండవా యస్య దాసాః
క్వా స్తే దుర్యోధనో ఒ సౌ కథయత న రషా ద్రష్టును భ్యాగతౌ స్వః.&quot;
Sen
అప్రియవాక్యములను ప్రియవాక్యములను బలికి విలోభనమున
ఛలన మొవరించుట ఛలమను వీథి యంగ మగును. వేణీసంహార నాటక మున
భీమార్జునులు గాంధారీధృతరాష్ట్రుల సమీపమున కేగుచు పలికిన పలుకులలో నీ
ఛల మున్నది. ఆ పలుకు బిట్లున్నవి. “దుర్యోధను డెచట నున్నాడు? చెప్పుడు
మేము కోపమున రాలేదు. చూచుటకు వచ్చినాము. ఆ దుర్యోధనుడు
ద్యూతచ్ఛలములకు గర్త, లక్కయిల్లు గాల్చినవాడు. ‘అభిమాని' దుశ్శాసనాదులకు
రాజు, అనుజశతమునకు గురువు, అంగరాజునకు మిత్రము, ద్రౌపది కేళాకర్షణ
వస్త్రా ర్షణ సమర్థుడు, పాండవులను దాసులనుగా జేసినవాడు. ఆదుర్యోధను
డెక్కడ?&quot; ఇందన్నియు దెప్పిపొడుపు మాటలు, ప్రియవ వనములుగా ప్రలోభ
పెట్టునవి. కావున ఛలము.
ణ
వినిషృత్త్యాఒన్య వాక్కేలీ; ద్వి స్త్రీః ప్రత్యుక్తితో ఒపి వా
వాక్యాపరిషనూ వీర్వా స్యాచ్ఛలార్థాభిధాయిన
అనర్ఘ రాఘవే సూత్రి పారి పార్శ్వక యోగ్యథా.
ప్రత్యుక్తి రూపా వాక్కేలి? సర్వశైవం విఠోక్యతాం
ప్రక్రాంత వాక్యాసమాప్తిమాశ్రరూపా క్వచిద్భవేత్.
సకుండలం సకవచమిత్యాదౌ సా విలోక్యతే
ఛలజార్యాసమా న్తిర్యా సా భవేద్వినివర్తవే.
త్వం జీవితం చేత్యాగధ్య రామం ప్రతి సమీరితం
వాసంతికావచః శాంతమిత్యప్రియనివర్తనమ్.
116
118
117
::S
వాక్కేలి స్వరూప నిరూపణమున కొన్ని మత భేదము లున్నవి.
అన్నియు నిందున్నవి. &quot;వినివృత్త్యా వాక్కేలిక&quot; అని కొందరి భావము.
ప్రక్రాంత మయిన యర్థము సాకాంతముగ నుండగనె నివృత్తి తి సూచించుట,
సమాపక క్రియ లేకుండగనే వాక్యము సమాప్తము చేయుట యొక విధమగు
వాక్కేలి. రెండు మూడు నాలుగు ప్రత్యుక్తివిశేషముల వలన హాస్యము&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>clyleh3ibimqvypmquwqc5i1qp1rxsc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/621</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250750</id>
    <revision>
      <id>611301</id>
      <timestamp>2026-11-07T16:53:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '556 భావ ప్రకాశనము సంబంధింప జేయుట వాక్కే న ము, ఛతార్థము చెప్పు వాని వాక్యా పరిసమాప్తి వాక్కేలియని జోలన నిలవరి అనర్ఘరాఘవనాటకము నందు సూత్రధారపారిపార్శ్వక ల సంభాషణమున బ్రత్యు...'</comment>
      <origin>611301</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3971" sha1="qkqtuk6deynmuop3jtgbhn5r2qnjmdp" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;556
భావ ప్రకాశనము
సంబంధింప జేయుట వాక్కే న ము, ఛతార్థము చెప్పు వాని
వాక్యా పరిసమాప్తి వాక్కేలియని జోలన నిలవరి అనర్ఘరాఘవనాటకము నందు
సూత్రధారపారిపార్శ్వక ల సంభాషణమున బ్రత్యు క్తిరూపనుగు వాక్కేలి సంగ
తిని దర్శింప
బాక్యమున కసమాప్తిరూప మయిన
వాక్కేలి యొకచో నుండును. &quot;సకుండల సవచం&quot; అను దానిలో నిది
యున్నది. తలవాక్యమున కసిస్తే వినివర్తనమున నుండును.
ఉత్తరరామ
చరితములో &quot;త్వం జీవికం త్వమనీ కే హృదయం ద్వితీయం&quot; అని వనదేవత
వాసఃతి రామునుద్దేశించి పలికినప్పుడు తుదకు &quot;శాంతమథనా కిమిహోత్త
&quot;రేణ&quot; అనుటలో రాము డొనరించిన పప్రియాత్మక మయిన ఛలనివర్తన
మున్నది.
ఆన్యోన్య వాక్యాధిక్యో క్తి శ స్పిర్ధమా ఒధిబలం భవేత్
రామరావణయోరు క్తి ః స్యాద్దశగ్రీవనిగ్ర హే.
గండం ప్రస్తుతసంబంధి భిన్నార్ధం సహసోదిశం
సహభృత్యగణేత్యాదివా శ్యే తత్తు వీటో క్యతే.
యథా స్వవిజయో_క్లిక్చ పాండుపుత్రజయో క్తికృత్
యథో క్తస్యాన్యథావ్యాఖ్యా యత్రావస్యందితం హి తత్-
గృహీతచిత్రఫలకం రాజానమవలోక్య చ
సుసంగతా సొగరిళాసల్లా పే తద్విలోక్యలే.
119
120
181
122
ఈ ప్రఘట్టమున అధిబలము - గండము - అవస్యందేశము అను మూడు
వీధ్యంగము లున్నవి. స్పర్ధచే నన్యోన్యము అధికాధికముగా నాశ్యములు పలు
కుట అధిబలము. దశగ్రీవని గ్రహ నాటకములో రామరావణుల వచనవిశేషము
అధిబలమున కుదాహరణము. గండము. ప్రస్తుకమునకు సంబంధించిన సహసా
సముత్పన్న మయిన భిన్నార్థముగా నుండు వచనము గండ మనదగును. వేణి
సంహారములోని “సహభృత్యగణం సఙాంధనం&quot; అను శ్లోకమున గండ మున్నది.
దుర్యోధనుడు &quot;పాండుసుతం సుయోధనః&quot; అన దలచి &quot;పాండునుతః మయో
.ధనం&quot; అని వ్యత్యస్తముగా బలికెను. కర్మకర్తృభావ వ్యత్యాసమున నుయోధ
నుడు పాండుసుతుని చంపునన్న యర్థము నశించి పాండుసుతుడు సుయోధనుని
జంపునన్న యర్థము వచ్చినది. ఇది &quot;సహసోదితం గండం.&quot; స్వవిజయో !&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>qkqtuk6deynmuop3jtgbhn5r2qnjmdp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/622</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250751</id>
    <revision>
      <id>611302</id>
      <timestamp>2026-11-07T16:53:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'అష్టమాధికారము వ్యాఖ్య యొనరించుట 567 పాండుపుత్రవిజయకారి యునది. అవస్యందితము. ఆథోక్తవచనమున కన్యథా :యపస్యంధిత మను సంగము. శ్రీహర్షరశ్నా వలిలో చిత్రఫలకము చేబట్టిన వత్సరాజును చ...'</comment>
      <origin>611302</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3872" sha1="irvp1nkgp0ubc3bytvqnd1krnbjtk4r" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;అష్టమాధికారము
వ్యాఖ్య
యొనరించుట
567
పాండుపుత్రవిజయకారి యునది. అవస్యందితము. ఆథోక్తవచనమున కన్యథా
:యపస్యంధిత మను సంగము. శ్రీహర్షరశ్నా వలిలో
చిత్రఫలకము చేబట్టిన వత్సరాజును చూచి సుసంగళాసాగరికలు నల్లాని మొన
రించుటలో ని 3 గోచరించుచున్నది.
సోసహా సనిగూఢార్థా నాలికైన ప్రహేళికా
విలోక్యతే నాలికేయం ముద్రారాక్షసనాట కే.
&quot;హంహో! బ్రాహ్మణ! మా కుష్య.&quot; ఇత్యారళ్య ప్రశ్నయు _క్తి.॥
అపరక్తాంశ్చంద్రగుప్తాజ్ఞానామీశ్యంశముధ్యమే.
అసంబద్ధకథాలాపో సత్ప్రలాప అతీరితః
మూర్ఖ జనసన్నికర్షే హితనుపి యత్ర ప్రభాషకే విద్వాన్
స చ గృహ్యకేఒస్య పచనం విశ్లేయో ఒ సత్ప్రలాపో సౌ.
యథా హి రామాభ్యుదయే సీతాపహరణోద్యతః
మారీచేన సహాయేన నిషిద్ధి రావణు శ్రుభా.
128
124
125
126
నాలిక. అసత్ప్రలాపము - ఉపహాసముతో గూడుకొనిన నిగూడార్థ
మయిన ప్రహేళిక - విచిత్రవచనము నాలిక యగును. ముద్రారాక్షస నాటక
మన నీ నాలిక యున్నది. అచట &quot;హోం హో! బ్రాహ్మణ! మా కుప్య&quot;
యని నిపుణకు డనును. చాణక్యదర్శనమునకై యమపబము పట్టిన వాడు
రాగా చాణక్యశిష్యుడు శార్ణరవుడు కాదనెను. &quot;మీ యుపాధ్యాయునకు దెలి
యని వానిని నేను చెప్పుదును.&quot; &quot;మా యుపాధ్యాయుడు సర్వజ్ఞుడు&quot;.
పుష్ప మెవరి
3. క్లిష్టము కాదో తెలియునా?” “ఇది తెలియకున్న
నేమి” “వాసనయ్యా! కో సింపక మయ్యా!&quot; వి డి విధముగా సంభాషించు
నపుడు లోనున్న చాణక్యుడు విని &quot; చంద్రగుప్తునిపై యనురాగము లేనివారిని
'నేను దెలిసికొంటిని భావము. వీడు నా పంపిన గూఢచారి నిపుణకుడు.&quot;
&quot;లోనికి పంపుము&quot; అని చాణక్యుడు తలచునంతవఱకు నాలిక యుండుట
గ్రాహ్యము.
&quot;అయినచో
అసత్ప్రలాపము. అసంబద్ధథాకలాసమున కపత్ప్రలాప మని పేరు.
మూర్ఖ జనుల సన్నిధిలో విద్వాంసుడు హితము పల్కినను ఆ హితము వారు
గ్రహింపరు. అప్పు డా వచన మసత్పలాస మగును. రామాభ్యుదయ నాటక&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>irvp1nkgp0ubc3bytvqnd1krnbjtk4r</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/623</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250752</id>
    <revision>
      <id>611303</id>
      <timestamp>2026-11-07T16:53:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'భాష:ప్రకాశనము ములో సీతాపహరణోద్యుక్తు డున మారీచు డెంతగా నుంచి చెప్పినకు చుడు రావణుని రావణుడు సహాయముగా నుండు పట్టించు కొనలేదు. కోపపడి మారీ చట సత్ప్రలాపసమన్వయము దర్శించున...'</comment>
      <origin>611303</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3499" sha1="8rf2dw3j2jixd4v1plz0w61fyd5mkon" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;భాష:ప్రకాశనము
ములో సీతాపహరణోద్యుక్తు డున
మారీచు డెంతగా
నుంచి చెప్పినకు
చుడు రావణుని
రావణుడు సహాయముగా నుండు
పట్టించు కొనలేదు. కోపపడి మారీ
చట సత్ప్రలాపసమన్వయము
దర్శించునది.
ప్రొలసద్వీసరీతం యదసల్లాప స ఉచ్యతే
భుక్తా మయా హి గిరయం
స్నాతో ఒహం నహ్నినా పిఠామి సభః
హరిహర హిరణ్యగర్భా
మత్సుత్రా! తేన నృత్యామి.
అసం బద్ధక థాలాపోఒసత్ప్రలాపో ఒత్ర దృశ్యతే
127
ఇచట అసల్లపలక్షణ మున్నది. అపల్లాణము అసత్ప్రలాపము. వివ
రీతముగా బలుకుట యసల్లాపము. ఒకచో మధుపానరతుని మాట లిట్లున్నవి.
నేను పర్వతములను దినినాను. నిప్పుతో స్నానము చేసితిని. ఆకాశము క్రావె
దను. హరిహరహిరణ్యగర్భులు నా కొడుకులు. అందువలన చిందులు వేయు
దును. ఇచట అసంబద్ధకథాలాపముగా నసత్ప్రలాప మున్నది.
ములు,
ఇటుపై వ్యాహారము, వృదవము నను రెండు పథ్యంగములు లక్షుణీయ
అందు వ్యాహార బిట్లున్నది.
అన్యార్థ మేప వ్యాహారో హాస్యలో భకరం వచః.
మాలవ్యాం గంతుమిచ్ఛగత్యాం గణదా:విదూష కౌ
యత్ర నల్ల వతస్తస్యా హాస్యలో భూరం వచః.
యావద్వీ చేత రాజానం వ్యాపార స్తత్ర దృశ్యతే
128
129
వేరొకకార్యార్థమై హాస్యలోకకర మువ వాక్యము పలుకుట వ్యా
హార మగును. మాలవికాగ్ని మిత్రములో రాజసన్నిధిలో మాలవిక నృత్త
మొనరించి నిష్క్రమించు నపుడు గణదాసవిదూషకులు సంభాషించుటలో
వ్యాహార మున్నది. వారి సల్లాపము హాస్యలోభకరము. రంగమున భంగిలోనున్న
మాలవిక రాజును మరల జూచు వరకు తద్వ్యాపార మచట ప్రసరించి యున్నది.
నాట్యాచార్యు అయిన గణదానహరదత్తులు కలహుపడగా గణదాసశిష్య మాల
విక నృత్త మొనరింప వలసి వచ్చినది. ఆ నృత్తము దోషరహితముగా నున్న&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>8rf2dw3j2jixd4v1plz0w61fyd5mkon</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/624</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250753</id>
    <revision>
      <id>611304</id>
      <timestamp>2026-11-07T16:53:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'అష్టమాధికారము Бо దనియు ననవలసి యున్నది. మాలవిక వృత్తానంకరము పెదలు నపుడు విదూషకు డాగు మనెను. ఆమె యాగినది. ఉపదేవిశుద్ధడై పోవచ్చునని గణదా సొసెను. ఈమె నృత్తమ. న దోషమున్నది. ఆ దోష...'</comment>
      <origin>611304</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3798" sha1="b4diqrjknfbsx6c15z8h45ceumyepdf" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;అష్టమాధికారము
Бо
దనియు ననవలసి యున్నది. మాలవిక వృత్తానంకరము పెదలు నపుడు విదూషకు
డాగు మనెను. ఆమె యాగినది. ఉపదేవిశుద్ధడై పోవచ్చునని గణదా సొసెను.
ఈమె నృత్తమ. న దోషమున్నది. ఆ దోషమేమి? అదియె చెప్పుదును చెప్పుడు.
దోషము దోషమె అది గుణ మెట్లగును? ఆ దోషమును చెప్పుడు.
నృత్తారంభమున బ్రాహ్మణ పూజ చేయవలయును. ఆ పూజ నీమె చేయ లేదు.
ఇది దోషము. ఇట్టి విదూషకుని మాటవిని మాలలేక నవ్వింది. రాజును చూచి
నది. రాజును చూచెను. ఇందు కొరకె విదూషకు డట్టి వ్యాహారము సాగించెను.
ఇక మృదన మున్నది.
దోషా గుణా గుణా దోషా యత్ర స్యున్మృదవం హి తత్,
యథా హి నాయకనందే గుణా దోషాయ కీర్తితాః
130
కస్మైచిక్క పటా యేతి లక్ష్మీమ.ద్దిశ్య కేనచిత్
181
యథా శాకుంతలే దోషా గుణాయ వరికి కీర్తితాః
వేద శ్ఛేదకృ శేత్యాది సృగయా గుణకీర్తనై!.
182
దోషములు గుణముఁ గ గుణములు దోషములుగ వ్యవహృతము
లగుట మృదవ నును విథ్యంగ మగును, నాయకా నందనాటకములో &quot;కసైన
చిత్కపటాయ&quot; యను శ్లోకమున లక్ష్మి నుద్దేశించి యొకడు పలుకుటలో గుణ
ములు దోషములకై నిరూపితము అయినవి. శాకుంతలవాటకము నందు దోష
ములు గుణములుగా కీ ర్తితము అయినవి. &quot;మేద శ్ఛేదకృశోదకం లఘు భవతి&quot;
యను శ్లోకమున మృగయాదోషములు గుణముుగా సఖివర్ణితము అయినవి.
మృగయాగుణ కీర్తన మొనరించుట ఆ సమయమున నా సశ్యకము కావున దోష
ములు గుణీకృతము అయినవి. ఇట్లిచట వీధ్యంగములు నిదర్శితము అయినవి.
వస్తు ప్రపంచనము
తేషామన్యత మేనార్థం పొత్రం వా 22. &amp;స్య సూత్రభృత్
188
ప్రస్తావనాంతే నిర్దిచ్ఛేత్తతో వస్తు ప్రపంచయేత్.
ప్రఖ్యాతం తు విధాతవ్యం నృత్తమత్రాధికారికం
అభిగమ్యగుణై ర్యుక్తో ధీరోదాత్త ప్రశాపవాన్,
కీర్తికామో మహోత్సాహః శయ్యాస్త్రాణా మహీపతిః
ప్రఖ్యాతవంలో రాజర్షిర్దివ్యో వా యత్ర నాయకః.
184
185&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>b4diqrjknfbsx6c15z8h45ceumyepdf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/625</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250754</id>
    <revision>
      <id>611305</id>
      <timestamp>2026-11-07T16:53:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '100 తిహాసాదివృత్త యశశ్రానుచితం కించిన్నాయః స్య రచస్య జా. విరుద్ధం తత్పరిత్యాజ్యమన్యథా వా ప్రకల్పయేల్ ఉపాధేయం చ హేయం చ నిశ్చిత్యాత్యంతమగ్రతః. ప్రకాశయేదుపాదేయం తికస్కుర్య...'</comment>
      <origin>611305</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4162" sha1="ofwk6fq3ofxy7tkngwowb9123g7gbc3" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;100
తిహాసాదివృత్త
యశశ్రానుచితం కించిన్నాయః స్య రచస్య జా.
విరుద్ధం తత్పరిత్యాజ్యమన్యథా వా ప్రకల్పయేల్
ఉపాధేయం చ హేయం చ నిశ్చిత్యాత్యంతమగ్రతః.
ప్రకాశయేదుపాదేయం తికస్కుర్యాత్తథేశరం.
భావప్రకాశనము
188
187
వీథ్యంగములలో నొకడాని యనుసరణమున సూత్రధారుడు వస్తువునో
యర్థమునో యాడి _ప్త మొనరింపవలెను. ప్రస్తావన సముచితముగా నిర్వహింప
వలెను. ప్రస్తావనానంతరమున నిష్క్రమించవలెను. ఇది మాత్రధారకార్యము.
ప్రస్తావనానంతరము కవి నాటకమున వస్తువును శ్రపంచిత మొనర్సవలెను. విస్త
రింపజేసి నిరూపింపవలెను. ప్రఖ్యాత మయిన యితివృత్తము వాధికారికముగా
నిబంధింప వలెను. అధికారిక వస్తువు నందలి నాయకు డిట్లుండుట యుక్తము.
అభిగమ్యగుణయుక్తుడు ధీరోదాత్తుడు ప్రతాపయుతుడు కీర్తికానుడు మహో
త్సాహుడు త్రయీరక్షకుడు మహీపతి ప్రఖ్యాతవంశము కలనాడు రాజర్షి
మగువాడు నాయకుడుగా నుండునట్లు నిరూపించవలెను. నాయకు డిందు
దివ్యు డయినను కా దగును. ఇతిహాసారు లందున్న వస్త్వమసారమున నాట
కీయవస్తువును గ్రహించి ప్రయత్న సహితముగ నిబంధింసన లెను.
ఆ ప్రయత్న
మిట్లున్నది. ఇది కవ్యుపదేశపరము, ప్రాక్తజేతిహాసమునందు నాయకునకేని
రసము.న శీని యగుచితమగు సంవిధాన ముండు నేని విరుద్ధముగు వి శేష ముండు నేని
ఆ యంశమును పరిత్యజింపవలెను. వేరొక విధముగా నా వస్తువును కూర్ప
వలెను. సముచితముగా నుండునట్లు అవిరుద్ధముగా నుండునట్లు కథావస్తువును
కూర్చవలెను. ఇతిహాసాదిగత మయిన వస్తువును మొదటనే సమీక్షించి యుపా
దేయమును హేయమును నిశ్చయింపవలెను. ఉపాధేయమును స్వీకరించి ప్రకా
శింపజేయదగును. హేయమును విడనాడ వలెను. హేయోసా చేయసమీన
యావశ్యకము.
కథాశరీరం విధ తేద్భీజబింద్వాదివించడా,
ముఖాదిపంచఖిః సాంగైః నియతం తత్తదాఖ్యయా
పతాకావృత్తమప్యూనమేకాద్యైగను సంధిభిః.
సంధ్యంతరాణి సాంగాని భవేయు రనుసంధయః
సంధ్యంగై రూనమేవాత్ర పతాకావృత్తమావ హేత్.
188
189
140&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ofwk6fq3ofxy7tkngwowb9123g7gbc3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/626</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250755</id>
    <revision>
      <id>611306</id>
      <timestamp>2026-11-07T16:54:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'అష్టమాధికారము తతః సంధ్యంతరాణ్యత్ర యథాయోగం ప్రయోజయేత్ అనంధిమేన ప్రకరీల సర్వత్రాపి ప్రయోజయేత్. 501 141 యిది నాటకమున వస్తువును కూర్చుటలో కవి సావధానత కై సంగ్రాహ్యము. కవి కణాళరీ...'</comment>
      <origin>611306</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3760" sha1="h43e0a8n8a83hxrvj8jt41qaf73yl0o" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;అష్టమాధికారము
తతః సంధ్యంతరాణ్యత్ర యథాయోగం ప్రయోజయేత్
అనంధిమేన ప్రకరీల సర్వత్రాపి ప్రయోజయేత్.
501
141
యిది
నాటకమున వస్తువును కూర్చుటలో కవి సావధానత కై
సంగ్రాహ్యము. కవి కణాళరీరముకు బీజ బిందు పతాకా ప్రకఠి కార్యరూపమున
పంచదా విభాగింపవలెను. ఆ యా యంగములతో గూడుకొనిన విధమున ముఖ
ప్రతిముఖాది పంచసంధులు సంయోజనానుకూలముగా కథాశరీరమును విభక్త
మొనరించవలెను. ముఖసంధి ప్రతిముఖసంధి మొదలగు నామనం కేశములతో
నియత మగున ట్లొనరింప వలెను. పతాకావృత్తము నొకటి రెండు మూ
డనుసంధులు లేకుండగనే నిరూపింపవలెను. సాంగము లయిన సంధ్యంతరము
లనుసంధు లగును. పశాకావృత్తమును సంపూర్ణముగా సంధ్యంగములతో నుండు
నల్గొనరింపరాదు. కొన్ని సంధ్యంగములు తక్కు వగనె యుండవలయును.
పిమ్మట సంధ్యంగములను యూయోగముగా గూర్చునది. ప్రకరీవృత్తాంతమును
సంధి రహితముగనే కూర్పవలెను. సంధ్యంగములను కూర్పవలయు స్థలమున
యథా యోగముగ గూర్పవలయునే గాని శాస్త్రస్థితి సంపాదనేచ్ఛతో నిబంధింప
రాదు. నాటకళాస్త్రమున నిబంధింపవలెనని యున్నది గదా యని నిబంధింప
కాదు. సముచితముగ నిబంధింప వలెను.
ఇతివృత్తము విభ కము కాగా కూర్పవలయు విశేషములను సావ
ఛానముగా గుర్తింపపలెను. ముచ్యసూచనమున కగు విష్కంభము కూర్చుటలోని
యీ నియమములు పాలనీయములు -
ఏవం నిభక్షేతివృత్తస్యాదౌ విష్కంభకం న్యసేత్
అంశం వా విస్య సేద్విద్వాన్ యథావత్కార్యయు క్తితః.
ప్రస్తాననాయా మధ్యం యన్నాటకోపక్రమాత్మకం
తదేవా త్రాదిశ ట్టేన విష్కంభస్థానమీఠితమ్.
నీరసం సూచ్యతే యత్ర శత్ర విష్కంభకం న్యసేత్
యశ్రాదితో రస స్తత్ర భవేదంకస్తుసాముఖః.
అపేక్షితం పరిత్యజ్య నీరసం వస్తు విస్తరం
యదా సందర్శయేత్ఛేషం కుర్యాద్విష్కంభకం తదా.
(B 71)
142
148
144
145&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>h43e0a8n8a83hxrvj8jt41qaf73yl0o</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/627</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250756</id>
    <revision>
      <id>611307</id>
      <timestamp>2026-11-07T16:54:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'యదా తు సరసం వస్తు మూలాదేవ ప్రవర్తతే ఆదావేప శదాఒఒకః స్యాదాముఖా క్షేపసంశ్రయః. భావప్రకాశనము 148 మొనరించి దాని ఈ సూచించిన విధమున నితివృత్తమును విభక్త యారంభములో ఔష్కంభమును కూర...'</comment>
      <origin>611307</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4078" sha1="m6f94sta7zc0yis5yd1a8okqu94y801" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;యదా తు సరసం వస్తు మూలాదేవ ప్రవర్తతే
ఆదావేప శదాఒఒకః స్యాదాముఖా క్షేపసంశ్రయః.
భావప్రకాశనము
148
మొనరించి దాని
ఈ సూచించిన విధమున నితివృత్తమును విభక్త
యారంభములో ఔష్కంభమును కూర్చవలెను. ఇతివృత్తారంభము నం దంకము
నేని కూర్చవలెను. అంకవిష్కంభకముల గూర్చుటలో నియమముల గుర్తించి
కార్యయు క్యనుసారమున యథాతథము గూర్పవలెను. నాటకారంథము. న
గూర్పవలయు విష్కంభకమునకు నియతస్థానము కలదు. నాటకము నందలి యం
కోపక్రమము నకును ప్రస్తావనకును మధ్య విష్కంభము కూర్చవలెను. ఇది
విష్కంభస్థానము. ఇదియే &quot;ఏసం విభక్తేతివృత్తస్యాదౌ&quot; అను స్థలము నందలి
“ఆదౌ&quot; పదమున సూచితము, అంకారంభమున నీరసకథావస్తువు సూచిత మగు
నపుడు విష్కంభకమును గూర్పవలెను. అంకారంభమున నే రసమయవస్తు వుండు నేని
సాముఖముగా నచట నంకమునే నిబంధింప వలెను. నీరస మగు వస్తుని స్తరము
పరిత్యజించి మిగిలిన అపేక్షితాంకమును ప్రదర్శింప వలసి యుండగా నచట
విష్కంభకము రచించవలెను. సరసవస్తువు మూలముననె యారంభమున'ని
సంప్రాప్త మయినచో నచట నాముఖా మేనిసంశ్రయ మయిన యంకము నాది
యందే కూర్చవలెను. ఇట్లంక విష్కంభక సంయోజననియమముల గుర్తించునది.
పూర్వవృతాశ్రమంచిదుత్పాద్యవస్తు చ
విధేయం నాటకమితి మాతృగుప్తేన భాషితమ్.
ప్రాగేవ సీతాహరణాద్యర్విభీషణ వర్ణ నం
రద్వస్తూత్పాద్య మేతత్తు రామానందే ప్రదృశ్యతే.
147
148
నాటకమునఁదు గూర్పదగు వస్తు విషయమున మాతృగుప్తుని మత
మీ విధముగ నున్నది. నాటకవస్తువు విషయమున పూర్వవృత్తాశ్రయముగా
నున్నను—పురాణేతిహాసప్రసిద్ధముగా నున్నను కొంత కల్పితవస్తువును కూర్చి
నాటకము రచింపవచ్చును. ఇది మాతృగు భాషితము, రామానంద నాటకము
నందు రావణుడు సీతను హరించుటకు పూర్వమె విభిషణ విశేషవర్ణనము కలదు.
ఈ యంక ముత్పాద్యము.
అంక స్వరూపము
ప్రత్యక్ష నేతృచరితో. బిందువ్యాప్తి పురస్కృతు
అంకో నానాప్రకారార్థసంవిధానరసాశ్రయః.
.149&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>m6f94sta7zc0yis5yd1a8okqu94y801</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/628</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250757</id>
    <revision>
      <id>611308</id>
      <timestamp>2026-11-07T16:54:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'అష్టమాధి కారము నిర్దిష్ట నేక్మచరితో నానారూపప్రయోజికం అలంకారరసాధారో యః సోఒంక ఇతి కథ్యతే. నాయక దేవీ సరిజన పురోహితామాత్య సార్ధవాహాన్నా నై కరసాంతరసహితో హ్యంగ ఖలు వేతవ్యః స...'</comment>
      <origin>611308</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4305" sha1="cejobdy505wfqczpsh6au8fxrmdkg7k" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;అష్టమాధి కారము
నిర్దిష్ట నేక్మచరితో నానారూపప్రయోజికం
అలంకారరసాధారో యః సోఒంక ఇతి కథ్యతే.
నాయక దేవీ సరిజన పురోహితామాత్య సార్ధవాహాన్నా
నై కరసాంతరసహితో హ్యంగ ఖలు వేతవ్యః సః.
అంశ ఇతి రూఢికట్టో థావైశ్చరసై 8 ప్రరోహయత్యర్థాన్
నానావిధానయుక్తో యస్మాత్తస్మాద్భవేదం
ప్రబంధచిహ్నత్వాద్రసస్యాశ్రయతో ఒపి
అంక
యత్రార్థస్య సమా న్తిర్యత్ర చ బీజస్య భవతి సంహార
కించిదవలగ్న బిందుః సోఒంక' ఇతి పదాఒ పగంతవ్యమ్.
638
3
151
152
153
నాటకారంభ చిన్న మయిన అంక లక్షణ మిచట నిజాలనీయము.
నాయక చరితము ప్రత్యక్షముగా గోచరించుట, బిందువ్యాప్తి పురస్కృతమై
యుండుట, నానాప్రకారార్థ సంవిధానరసాశ్రయ మగుట అంకస్వరూపము నానా
విధము అయిన ప్రయోజనముల సంవిధానము కల వనమునకు ప్రధాన ప్రతిపాద్య
రణమునకు ఆశ్రయముగా నుండుట యని భావము. ఈ శ్లోక నిరూపిణమయిన
భానమే మరల నిట్లుద్దీపిత మగుచున్నది. నిర్దిష్ట నేనృచరితము-నాయక చరితము
కావలెను. ప్రత్యంకమున ప్రత్యక్షముగా నిర్దిష్టము కానున్నను.
ముఖాంశమున నేతృచరితము నిర్దిష్టము కావలెను నానా రూప ప్రయోజనము
కలది కావలెను. ముఖాంకమునందు నానా ప్రయోజనమల కామాత్రణము ఉండ
వలెను సముచితవర్ణ నాత్మకము అయిన య జకారములకు, అలంకార్యము. గా
నెన్నదగిన రసమున కంక మాధారముగా నుండవలేను. ఇట్లున్న నిది యంక
మగును. ఇంక నంక సంకేత మీ విధమున నున్నది. నాయకుడు, దేవి, సరి జనము,
పురోహితుడు, ఆమాత్యుడు, సార్ధవాహు డన వారి నానావిధక సాంతరములతో
గూడినదై యంక ముండ వలయు నని తెలియ దగురు, ఇంకను అంక' సునునది
రూఢిశబ్దము. భావములనే రసములచే ప్రయోజనములను ప్రరోహింప జేయును.
నానావిధానములతో గూడి యుండును. కావుననే యిది యంక మగును. అంకము
ప్రబంధచిహ్నము. ఇది ప్రబంధాంశము. రసమున కాశ్రయము. రసాంకము. అంక
మున నింకను ప్రయోజన సమాప్తి భాసించును. బీజార్థమునకు సంహారము-ఏక
త్రీకరణమును భాసించును. ఇందు బిందురూపార్థ మనలగ్నమై యుండును. ఈ
చెప్పిన దంతయు నంకసామాన్యలక్షణము, సర్వాంకములకు సంగీత మగును.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>cejobdy505wfqczpsh6au8fxrmdkg7k</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/629</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250758</id>
    <revision>
      <id>611309</id>
      <timestamp>2026-11-07T16:54:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '504 భావ ప్రకారనము ముఖ్యాంకమునకె యుద్దిష్టములు కొన్ని యున్న రిష్టముల నవశిష్టాంకములకు యథోచితముగ సంగర పరచుకొనుట యుక్తము- నాటకమును సంక నిబంధనమున వనమే ముఖ్యమయినందున, రసా శ్రయ...'</comment>
      <origin>611309</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3665" sha1="hdqboaalza77uy0ctymki23u7gjcy9q" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;504
భావ ప్రకారనము
ముఖ్యాంకమునకె యుద్దిష్టములు కొన్ని యున్న రిష్టముల నవశిష్టాంకములకు
యథోచితముగ సంగర పరచుకొనుట యుక్తము-
నాటకమును సంక నిబంధనమున వనమే ముఖ్యమయినందున, రసా
శ్రయముననె నాటకాదికము ప్రవృత్తము నందున, రసము నిబంధింప తలంపున నె
కవి నాటకాదు లందు ప్రవృత్తి కలవా డయినందున ఇతివృత్తమా శ్రనిబంధన
మున ప్రయోజనము లేనందున గనిమిరిపోషమున కవి సావధానుడు కావలసి
యున్నది. రసనిబంధనై కతావహృదయు తగు కవి రసపోషమున నెట్లుండ
వలయునో యిచట నుపదీష్ట సుగును.
రస పోషణము
అంకాశ్రయస్య క ర్తవ్యో రసస్య స్థాయిలో 20గివ
పోపో విభావాను భావసాత్త్విక వ్యభిచారిఖి.
అనుభావవిభావాజ్యాం స్థాయినా వ్యభిచారిభిః
గృహీతము _కైః కర్తవ్యం అంగిన పరిపోషణమ్.
అత్ర వస్తుర సాదీనాం ఏక స్యాభిని వేశినః
ఇత రేణోపమర్దను న కర్తవ్యః కదాచన.
న చాతిరసతో వస్తు దూరం విచ్ఛిన్న తార నయేత్.
రసం నా న తిరోదధ్యాద్వ స్త్వలంకారలకడై
నోపమాదిరలంకారో న స్యాదళిక యాదిక ః .
154
155
156
157
అంక మువక్రాంతము కావున సంకమున రసపోషణ ప్రకార మీ విధ
మున నుండవలెను. అంకాశ్రయము స్థాయి యంగి యగు రసమునకు విశావానుభావ
సాత్త్వికవ్యభిచారి భావములచే పోషము సంపాదింప వలెను. అంగిరసపోషణ విష
యమున అనుభావములకు విభావములకు స్థాయిభావమునకు వ్యభిచారికాపములకు
గృహీతము క్తరీతి యుండుట యావశ్యకము. ఒక్క పర్యాయము విభావాదులను
నిరూపించుట చాలదు. వానిని మరల మరల వర్ణింప వలెను. ఒకప్పుడు గృహీ
తములై ముక్తములై పునర్గృహీతము లగుట యుక్తము. సందర్భ సముచిత
ముగా విభావాదులను వర్ణింప వలెను. వర్ణింపవచ్చునని యనవేతముగా వర్ణింప
రాదు. అట్టి రీతి వలన ప్రకృతము పరిమ్లానకల్ప మగును. వస్తువు శరీరము. రన&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>hdqboaalza77uy0ctymki23u7gjcy9q</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/630</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250759</id>
    <revision>
      <id>611310</id>
      <timestamp>2026-11-07T16:54:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'అష్టమాధికారము 585 మాత్మ. వీనిని యధోచితముగా నభివర్ణింపదగును. అభినివేశమున వస్తువును వి స్తరించునప్పుడు రసాభిమానమున వస్తువున కువమర్దము కూర్పరాదు. అట్లే యభినివేశమున రసపరిపో...'</comment>
      <origin>611310</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4175" sha1="h5c5y1u0f7i0dsls5m6dz81ysf2i6dh" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;అష్టమాధికారము
585
మాత్మ. వీనిని యధోచితముగా నభివర్ణింపదగును. అభినివేశమున వస్తువును
వి స్తరించునప్పుడు రసాభిమానమున వస్తువున కువమర్దము కూర్పరాదు. అట్లే
యభినివేశమున రసపరిపోషము కూర్చునపుడు వస్తువిస్తృతిచే రసమున కుసమర్దము
కూర్పరాదు. వస్తుకసములలో నౌళదాని కీతరమున నుపసుర్దము కూర్పరాదు.
రసపోష మధికముగ సంపాదించుచు వస్తువును దూరముంచి విచ్ఛిన్న మొనరింప
రాదు. వస్త్వలంకారరూపము లగు వానితో రసమును తిరోధానించుటయు
సమయమున నుపమాద్యలంకారవర్గము కూర్పదగదు.
కావున సంకమున రసము
దగదు. రసపరిపోష
అందును అతిశయోక్త్యాదిక మాయోజింపరాదు.
నిబంధించుటలో సావధానత యావశ్యకమని భావము.
కాని కొన్ని యంకాలంకారము లుండదగును. వాని నిట్లు గుర్తించునది.
క్షమాగుణవడా కంద శోఖోదాహరణాదయః
అలంకారాః స్యురంకస్య న్యుర్నాటక కావ్యయో..
158
అంకన్విద్ధు అయిన యా యా వ్యక్తులకు దగిన విధమున క్షమాగుణ
ముండుట ఆక్రందము శోభోదాహరణాదులు అంశమున కలంకారములగును. అవి
నాటకమున కావ్యమున నుండదగును. ఇదివరలో నిరూపికము అయిన నాటకా
లంకారములను భావించి యీ యంకాలంకారములను భావించునది.
వీరశృంగార యో &quot;రేకః ప్రధానో ఒంగి చ నాటకే
అంగమన్యేఒద్భుతరసః సంధౌ నిర్వహణే చ భవేత్.
ఏవం నానావిధరసభావాధికరణే కవి
అంకే నిషిద్ధం విజ్ఞాయ విధేయం చ ప్రయోజయేత్.
159
180
నాటకమున నిబంధింపదగు రసముల విషయమున నీ సమీక్ష యావ
శ్యకము, ప్రబంధములలో నానారసనిబంధనము ప్రసిద్ధమే. అయినను ఒక రసము
సంగిరసముగా నిబంధింపదగును. అప్పుడు నాటక ప్రబంధములకు సమత్కర్షము
కలుగును. ఇట్లు ధ్వనికారుని యమశాసన మున్నది. తదభిప్రాయసం వాదమున
నిచటి యంశమును కావింపవలెను. వీరళృంగారములలో నొకరసము నాటకమున
ప్రధాన మంగి కావలెను. ఇతరరసము అంగముగా నుండనగును. నిర్వహణ
సంధిలో నద్భుతరసమును గూర్పవలెను. ఇట్లు నానా విధ రసభావాధికరణ
మయిన నాటకమున కవిసావధానుడు కావలెను. ఇందిట్లున్నను ధ్వనికార నిరోధము&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>h5c5y1u0f7i0dsls5m6dz81ysf2i6dh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/631</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250760</id>
    <revision>
      <id>611311</id>
      <timestamp>2026-11-07T16:54:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'భానప్రకాశనము భావించదగదు. “ఏకో రసా±ంగీక స్తన్య: &quot;వీరకృంగారములలో &quot; నొకరనము నంగిగా నొసరించినచో నాటక ప్రబంధమున సాధారణ భుగునని యిచటి భావము. కాని వీరకృంగారాన్యశరణీయమని వరము కాక...'</comment>
      <origin>611311</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4019" sha1="20iozdeqou5h6gp3f15kk1n1wkm5iyh" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;భానప్రకాశనము
భావించదగదు. “ఏకో రసా±ంగీక స్తన్య: &quot;వీరకృంగారములలో &quot; నొకరనము నంగిగా
నొసరించినచో నాటక ప్రబంధమున సాధారణ భుగునని యిచటి భావము.
కాని వీరకృంగారాన్యశరణీయమని వరము కాకు, వీరమును ముఖ్యముగా నిబం
ధించినప్పుడు శృంగారము సముచిత మయిన యంగరనముగా నుండ గలదు.
శృంగార మంగిరసముగా నుండగా వీరము సముచితమయిన తుంగరసముగా
నుండ గలదు. ఇతరరసము కొంతటి సన్నిహిత మయిన యంగభావము యత్న
సంపాద్యము. కావున కేరళంగా రనిబంధనమిచట సూచిక మయినది. ధనములలో
నభిమానాత్మకము అయిన రసములు నిరకృరములే. ఇతరరసములలో నింతటి
యభిమానాత్మకత యుండదు. కావుననే వీని నిబంధనమున నాటక శోభ యతి
యించునని భావింప దగును. రథనిబంధనమన సావధానుడయిన కవి యంక
నిషిద్ధములను గుర్తించి విధేయము లగు వానిని నిబంధింపవలెను. విధేయ
నిబంధనము ప్రసక్త మయినప్పు డెల్లను సూచిత మగుచునే యున్నది. నిషేధ్య
సూచన సూపశ్యకము.
నిషిద్ధములు
దూరాధ్వానం వధం యుద్ధం రాజ్య దేశా శి విప్లవ
సంరోధం భోజనం స్నానం సురతం చాను లేననమ్.
అంబరగ్రహణాదీని ప్రశ్యణి నిర్దిత్
161
దూరప్రయాణము వధము యుద్ధము రాజ్యవిప్లవము దేశాదిపిప్లవము
సంరోధము భోజనము స్నానము సుగతము అను లేవసము వస్త్రాపకర్షణము మొద
లగు వానిని రంగమున ప్రత్యక్షముగా నిర్దేశింపరాదు. ఇట్టివాని ప్రదర్శన
ముద్వేగజనకము, జుగుప్సానహము, లజ్ఞాకరము నగును. కావున వీనిని సూచ్య
సూచనారీతుల ననుసరించి విష్కంకాదులచే సూచింప వలెను. సూచించదగిన
వాని యందును నియమపాలన మావశ్యకము.
సాధికారినధః శ్వాపి కర్తవ్యః విధి స్తథా.
182
ఆపశ్యకం తు యత్కార్యం సత్యాజ్యం
అధికారినధస్యాపి క్వచిత్స్యాత్కల్పన, మతమ్.
163
అర్వాక్రహారాత పునః ప్రత్యుజ్జీవిష్యతే యది.
నాటక ప్రబంధ నిర్మాత లెప్పుడును అధికారివధము నిరూపింపరాదు.
ఆవశ్యకమయిన కార్యము నెపుడును విడువరాదు. ఆవశ్యకమును త్యజించి,&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>20iozdeqou5h6gp3f15kk1n1wkm5iyh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/632</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250761</id>
    <revision>
      <id>611312</id>
      <timestamp>2026-11-07T16:55:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'అష్టమాధి కారము 587 నిరూపించరాని యాధికారికవ్య క్తివధము నిరూపించి నాటకాదర్శము భంగ మొన రింపరాదు. ఒకప్పు డెప్పుడేని యధికారివరకల్పన మొనరింపవచ్చును గాని ప్రహారపాతము వేటనే యాత...'</comment>
      <origin>611312</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3921" sha1="qlfor2natilwciit21nfddu52bmhvn8" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;అష్టమాధి కారము
587
నిరూపించరాని యాధికారికవ్య క్తివధము నిరూపించి నాటకాదర్శము భంగ మొన
రింపరాదు. ఒకప్పు డెప్పుడేని యధికారివరకల్పన మొనరింపవచ్చును గాని
ప్రహారపాతము వేటనే యాతడు ప్రత్యుజ్జీవితు డయినట్లు నిరూపింపవలెను.
ఇట్టి ప్రత్యుజ్జీపనము నిరూపించదలచిన నె యధికారివధ సంగీ కార్యము కాగలడు.
అంశలక్షణ సంగ్రహము
నాయకస్య యదేశాహ చరిత ప్రతిపాదకం,
ఏకప్రయోజనార్ద్రష్ట సత్రై వాన్న నాయకః
నిదూనదీ ఖిః పాత్రైః ప్రయోజ్యన్ని చకుష్ప్రభిః.
సమస్తపాత్రనిప్రా మావస్కాంలో ఒ విధీయతే
వతాకాస్థాన॰న్యత్రి విందురంతే చ బీజనత్,
ప్రయుజ్యశ్రే యది భవే త్తత్రాంక ఇతి కోహలు
ఏవమంకాః ప్రయోక్తవ్యాః ప్రవేశాదిపురస్కృతాః.
184
185
166
187
అంగముతకు సంబంధించిన స్వరూపలక్షణ మింక నీ విధముగ నున్నది.
ఒక దినమున నాయకు డాచరించిన చరితము నఃరము ప్రతిపాదించునది కావలెను.
ఒక ప్రయోజనముతో సంబంధించి యుండదగును, అంశమునందు నాయకు
డాసన్నుడై యుండవలెను. విదూషకాదులు మూవురు నలువురు పాత్రలు
ప్రయోగించుటకు తగినది కాదగును. అంకాంతమునందు సర్వపాత్రలు నిష్క్ర
మిను ఇట్లుండగా నిది యంక మగును. ఇందు పతాకాస్థానకము
లుండును. అంకాంకమున బీజయుక్తమయిన బిందువు నిరూపితము కావలెను.
ఇట్లు ప్రయుక్తమయినచో నిది యంక మగునని లోహలజావము. ఈ విధముగా
వంకవిషయమున ననేకుల భావము విధముల నిరూపితం అయినవి. వీని
నన్నిటిని భావించి సముచితాంశముల సంయోజనమున వంశములను ప్రవేశాది
పురస్కృతముగా ప్రతిపాదించవలేను.
ప్రధానభూతాపం కేఒస్మిన్ విస్కంథశ్చ ప్రవేశకః
నాయకై కావొచరితరూప ఆనన్న నాయక
ఁసాదినిబిడో బీజ బిందు వ్యాప్తి పురస్కృత
పాత్రైశ్చ నాయకాసవ్నై! ప్రయోజ్యశ్చ చతు స్త్రీభిః.
పతాకాస్థానకస్పీతో విష్కంకాది పురస్కృతః
. సమస్తపాత్రనిషా నూవసానో ఒంక ఇతీరితః.
168
189
170&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>qlfor2natilwciit21nfddu52bmhvn8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/633</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250762</id>
    <revision>
      <id>611313</id>
      <timestamp>2026-11-07T16:55:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '588 భావప్రకాశనము అంకము నందు విష్కంభప్రవేశకములు ముఖ్యములు. నాయకు నొక నాటి చరితము నిరూపించునది యగుట, ఆనన్న వాయక మగుట, రసాదినిబిడ మగుట, బీజబిందువ్యా ప్తిపురస్కృత మగుట, నాయకాసన...'</comment>
      <origin>611313</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3586" sha1="gs4zoiybrr04lbhulbm77us8w5hgf5j" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;588
భావప్రకాశనము
అంకము నందు విష్కంభప్రవేశకములు ముఖ్యములు. నాయకు నొక
నాటి చరితము నిరూపించునది యగుట, ఆనన్న వాయక మగుట, రసాదినిబిడ
మగుట, బీజబిందువ్యా ప్తిపురస్కృత మగుట, నాయకాసన్ను అయిన మూవురు
నలుపురు పాత్రలతో ప్రయోజ్య మగుట, పతాకాస్థానకములతో నతీకయితమై
యుండుట, విష్కంభాది పురస్కృత మగుట, అససానమును సమ_స్తపాత్రల
నిష్కామ ముండుట యనునవి యంకస్వరూపసంపాదకము లని సర్వలక్షణ
సంగ్రహము.
నాటకలక్షణ సంగ్రహము
పంచాంక మేతదపరం దళాలకం నాటకంస్కృతం
వీరశృంగార యోరన్యతరాంగి రసనిర్భరమ్.
శోభిరం దాప్యలంకారై రుసమా రూపకాదిభిః
రామాయణేతిహాసాది సుప్రసిద్ధాధికారికమ్.
రావ్యమర్త్యాది విఖ్యాత ధీరోదాత్తాది నాయకం
ఆర్థోపక్షేపకై ర్యుక్తం ష ంశద్భూషణోజ్జ్వలమ్.
అర్థప్రకృశ్యవస్థాతత్సంధిసంధ్యంత రాన్వితం
పతాకస్థానక యుతం సాంగవృత్తిప్రవృత్తిమత్.
అన్యూనదశపంచాంకం నాందీ ప్రస్తావనాయుతం
యద్రూపకప్ శేషః స్యాత్తన్నాటకమితి స్మృతమ్.
171
172
178
174
175
నాటక విషయమున నిప్పటి కనకవిశేషములు సూచితము అయినవి.
ఈ ప్రఘట్టమున వాని నన్నిటిని క్రోడీకరించి ప్రదర్శించుట భావనీయము. ఒక
విధ మగు నాటకము పంచాలక పరిమితముగా నుండును. నాటకమున సంకము
అయిదు కన్న తక్కువగా నుండరాదు. వేరొకటి దశాంక పరిమిత మయిన
నాటకము. ఇట్లు నిరూపింపగా నాటకమున నంకములు పదికన్న నధికముగా
నుండరాదని సూచిత మగును. పంచాంగములకు పైగా పదియంకములకు
లోపుగా నాటకమున నంకము లుండదగునని యభ్యనుజ్ఞ సూచిత మయినది.
నాటకమున నుండదగిన సర్వవి శేషముల సంక్లుప్తి యిట్లు సంగ్రాహ్యము.
1. వీరళృంగారాన్యతరాంగిత
2. నిర్భరత
8. ఉపమారూపకాద్యలంకార శోభితత్వము&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>gs4zoiybrr04lbhulbm77us8w5hgf5j</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/634</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250763</id>
    <revision>
      <id>611314</id>
      <timestamp>2026-11-07T16:55:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'అష్టమాధికారము 569 4. రామాయణేశిపోసాదులలోని సుప్రసిద్ధ మయిన యాధికారిక మయిన వస్తు వుండుట 5. దివ్యమర్త్యాదులుగా విఖ్యాతు అయిన ధీరోదాత్తాది నాయకు లతో నుండుట 6. అర్థోపక్షేపకముల సం...'</comment>
      <origin>611314</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2688" sha1="qq2kbu1lt3hq050ms5d9uqbyi7vuzon" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;అష్టమాధికారము
569
4. రామాయణేశిపోసాదులలోని సుప్రసిద్ధ మయిన యాధికారిక
మయిన వస్తు వుండుట
5. దివ్యమర్త్యాదులుగా విఖ్యాతు అయిన ధీరోదాత్తాది నాయకు
లతో నుండుట
6. అర్థోపక్షేపకముల సంబంధము
7. షత్త్రింశద్భూషణోజ్జ్వలక
6. అర్థప్రకృతు అవస్థలు తత్సంధులు సంధ్యంతరములతో గూడి
యుండుట
9. సతాకాస్థానక సంబంధము
10. సాంగము లయిన వృత్తులతో ప్రవృత్తులతో మండుట
11. దశసంచాంకవ్యవస్థ
12. నాందీ ప్రస్తావః సంబంధము
ఈ విధముగా నుండు రూపకవిశేషము నాటక పదమున వ్యవహార్య
మగునని తద్విదులనిరి,
ఏకాహచరి త్రైకాంకః కార్యం చైత్రావలీ యథా
అంకః స్యాద్వాసరార్ధన యథా గౌరీగృహాభిధః.
యద్విక్ర మోర్వశీయాఖ్యం తత్పంచాంకం ప్రకల్పితం
షడంకం దృశ్యతే లో కీ రామాభ్యుదయ నాటకమ్.
శాకుంతలాదిసప్తాంక మష్టాంకం నలవిక్రమం
దేవీపరిణయ స్తత్ర నణ్యకం నాటకం స్మృతమ్.
బాలరామాయణం నాకు దశాంకం నాటకం స్మృతం
అతో హి నాటకస్యాస్య ప్రాథమ్యం పరికల్పితమ్.
పంచాంకాది దశాఁడనాటకము లుండుట లక్షిత మయినది.
176
177
178
179
ఎవరి
నాటకము లే విధమున నున్న నో యిందు నిరూపిత మగును. ఇచట సూచితము
అయిన
నాటకములు శాసంశలాదుల వలె సుప్రసిద్ధములు. అతణకారులు
పేర్కొన్న నాటకము అసాధారణములు. కాని యా నాటకములు నేడు లభిం
B (72)&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>qq2kbu1lt3hq050ms5d9uqbyi7vuzon</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/635</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250764</id>
    <revision>
      <id>611315</id>
      <timestamp>2026-11-07T16:56:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '570 భావప్రకాశనము చుట లేదు. ఒక యంకమున నొకనాటి నాయక చరితము నిరూపించుట యను నది &quot;చై శ్రావలి&quot; నాటకమున నున్నది. దినార్ధమున సంకము నిరూపించుట “గౌరీగృహ” మను నాటకమున నున్నది. &quot;విక్రమోర్...'</comment>
      <origin>611315</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3840" sha1="aox53r7za0oz5rgsoql4o3t9hphkkc1" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;570
భావప్రకాశనము
చుట లేదు. ఒక యంకమున నొకనాటి నాయక చరితము నిరూపించుట యను
నది &quot;చై శ్రావలి&quot; నాటకమున నున్నది. దినార్ధమున సంకము నిరూపించుట
“గౌరీగృహ” మను నాటకమున నున్నది. &quot;విక్రమోర్వశీయ&quot; నాటకము
పంచాంగ పరిమితముగా ప్రకల్పితమయినది. &quot;రామాభ్యుదయ&quot; నాటకము
పడక పరిమితము, &quot;శాకుంతలాదికము సప్తాంకమికము. &quot;వలవిక్రమ&quot;
నాటకము అష్టాంక పరిమితము. &quot;జీవీపణయము” నవాంక నాటకము,
రామాయణ&quot; మనునది దళాంక నాటకము. ఇట్లు సుప్రసిద్ధ నాటకముల లక్షణ
సుందరములై యున్నందున రూపకములలో ' నాటకమునకు ప్రాథమ్యము ప్రక
నాట్య వేదం విధాయాదౌ ఋషీనాహ పితామహః
ధర్మాదిసాధనం నాట్యం సర్వదుః భావనోదనమ్.
అసేవధ్వం తద్భషయ సస్యోత్థానం తు నాటకం
180
పితామహుడు మొదట నాట్య వేదమును నిర్మించి సన్నిహితు అయి.న
ఋషులు నిట్లు పలికెను ఈ నాట్యము ధర్మాది సాధనము. ఇది సర్వదుఃఖావ
నోదనము. ఋషులు ఈ నాట్యమును సేవింపుడు. దీని వాస్వాదింపుడు. నాట్య
సముత్పన్నము నాటకము. నాటకమును భావింపుడు
-
అని
నాట్యవేదనీతి నిట్లు గ్రహింపవచ్చును. లోక మొకప్పుడు గ్రామ్య
ధర్మప్రవృత్త మయినది. మహేంద్రాదులు పితామహసన్నిధి కేగి దృశ్యము
శ్రవ్యము నగు క్రీడనీయకము కావలె ననిరి. అది ప్రీతిప్రదమై రంజన మొనరించు
నని వ్యుత్పత్తిప్రదమై ప్రబోధము కలిగించునని వారి కావము. ఈ కోరికను
బ్రహ్మ గుర్తించి సర్వశ్రావ్య మగు నాట్య వేదము నిర్మించెను. సర్వ వేదముల
నుండి నాట్య వేదము నిర్మించెను. కుశల విదగ్ధ ప్రగల్భ జతశ్రమ ఋషులలో
నాట్య వేదమును సంక్రమింపజేసెను. అట్లు సంక్రమింప జేయుటలో పై భావము
-పితామహుడు సూచించె నని శారదాతనయ భావము.
తోటకము .
దివ్యమానుషసంయోగో యత్రాంకై రవిదూషకై 8.
తదేవ తోటకం భేదో నాటకా స్యేతి హర్ష వాక్
తదవ్యాపక మిత్యన్యే నాద్రియంతే విపశ్చితః.
181
162&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>aox53r7za0oz5rgsoql4o3t9hphkkc1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/636</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250765</id>
    <revision>
      <id>611316</id>
      <timestamp>2026-11-07T16:56:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'అష్టమాధికారము న వాష్టస స్తపంచాంకం దివ్య మానుష సంగమం తోటకం నామ తత్రాహుర్భేదు నాటక సంభవమ్. ఇత్యేక ఆహురాచార్యా అన్యే శ్వేపం ప్రచక తే దివ్యమానుష సంయోగిస్తోటకం నాటకానుగమ్. నవ...'</comment>
      <origin>611316</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3644" sha1="1xghqt8im0teltrf7e09vyu9pc0tm8g" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;అష్టమాధికారము
న వాష్టస స్తపంచాంకం దివ్య మానుష సంగమం
తోటకం నామ తత్రాహుర్భేదు నాటక సంభవమ్.
ఇత్యేక ఆహురాచార్యా అన్యే శ్వేపం ప్రచక తే
దివ్యమానుష సంయోగిస్తోటకం నాటకానుగమ్.
నవాంకం తోటకం దృష్టు మేనకాసహుషాహ్వయం
తోటకంనుద లేభా౨.౭ఖ్యంయ త్సంఖికరంభకమ్.
క్రమాదష్టాుకసప్తాం కౌ దృశ్యేతే హ్యవిదూషకౌ
యద్వీక్ర'మోర్వశీయాఖ్యల పంచాంశం తోటకం స్మృతమ్,
571
188
184
1c5
186
నాటకత త్వము నిరూపించిన సిమ్మట నాటక సంభవ మయిన తోటక
విషయమున హర్షాదుల భావనిరూపణ మావశ్యక మని శారదాతనయు డిట్లు నిరూ
పించుచున్నాడు. తోటకస్వరూపవిషయమున హర్షు డివిధముగ ననెను. ఇందు
దివ్యమానుష సంయోగ ముండును. అంకము నందు విదూషకు లుండరు. ఇట్టిది
తోటకము. ఇది నాటక భేదము. ఇది హర్ష వాక్కు. ఈ భావమును కొందరు
విద్వాంసులు అవ్యాపక మని యంగీకరింపలేదు. హర్షభావ మంగీకరింపని వారు
వారి భావము నీ విధముగ నిరూపించిరి. తోటకము నాటక సంభవ భేదము, ఇది
దివ్యమానుష సంగమమున నుండును. నవాంకము అష్టాంతము సప్తాంకము పంచాం
కముగా మండును. కొంద రిట్లనగా మరికొంద రిట్లందురు. దివ్యమానుష
సంయోగాత్మక సుయిన తోటకము నాటకామగము. “మేనకానహుష&quot; మను
తోటకము నవాంకమున గోచరించుచున్నది. “మదలేఖ&quot; యను తోటక
మష్ట్యాకముగా నున్నది. &quot;స్తంభితరంథక&quot; మసు తోటకము సప్తాంకను. గా
నున్నది. ఈ రెంటిలో విదూషకులు లేరు. ఇవి యవిదూషకములు, &quot;విక్రమోర్వ
శీయ&quot;మను తోటకము పంచాంకమితము. ఇట్లు తోటక విషయన నానాభావ
ములు భావనీయములు.
సుబంధుమతము - నాటక పంచకము
సుబంధుర్నాటక లక్షణం ప్రాహ పంచరా
పూర్ణం చైవ ప్రశాంతం చ థాస్వరం లలితం తథా,
సమగ్రమితి విజ్ఞేయా నాటకే పంచ జాతయః
పూర్ణస్య నాటకాస్యాస్య ముఖాధ్యాః పంచసంధయః. ద
187
188&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>1xghqt8im0teltrf7e09vyu9pc0tm8g</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/637</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250766</id>
    <revision>
      <id>611317</id>
      <timestamp>2026-11-07T16:56:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '572 ఉదాహరణ మేతస్య కృత్యాల నిణముచ్యతే భావప్రకాశనము సుబంధువు నాటకమునకను ము నిరూపించి యిది యయిదు విధము లగు ననెను. పూర్ణము - ప్రేము కాస్వరము- లలితము - సమగ్రము నని నాటకమున చెయిదు జ...'</comment>
      <origin>611317</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3274" sha1="rggce3nkzm9zi81frdt6h0y6vxp4i3f" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;572
ఉదాహరణ మేతస్య కృత్యాల నిణముచ్యతే
భావప్రకాశనము
సుబంధువు నాటకమునకను ము నిరూపించి యిది యయిదు
విధము లగు ననెను. పూర్ణము - ప్రేము కాస్వరము- లలితము - సమగ్రము
నని నాటకమున చెయిదు జాతులడుట తెలియవలయు ననెను. పూర్ణ నాటక
మున ముఖాదినంధివించక ముందుననే &quot;కృత్యారావణ” మను నాటకము
పూర్ణ నాటకము.
ప్రశాంతరసభూయిష్ఠం ప్రకాంతం జామ నాటకమ్.
వ్యాసో న్యాసనముర్కేదో బీజో డిస్పీ జదర్శనం
తతోఒనుద్దిష్ట సంహారః ప్రథానికి మంచమందయ్య.
సాత్త్వతీవృత్త్రత్ర స్యాపితి ద్రౌణిక బ్రవీత్
స్వప్న వాసవదత్తాఖ్యము
వాహనణమశ్రి తు
అన్ఛిద్య భూపాత్సవ్యసనా దేవీ మాగధికా కరే
వ్యస్తా యతస్తతో వ్యాసో ముఖసంధిరయం భవేత్.
వ్యాసస్య చ ప్రతిముఖం సముర్భేద ఉదాహృతః
పద్మావత్యా ముఖం వీద్య విశేషక విభూషితమ్.
జీవంత్యవంతికేత్యేతర్ జ్ఞాతం భూమిభుజు యథా
ఉత్కంఠితేన సోద్వేగం బీజోక్తి న్నాను కీర్తనమ్.
ఏహి! వానవద త్తే! క్వ క్వ యాసీల్యాది దృశ్యతే
సహావస్థిత యో రేక ప్రాప్త్యా ఒన్యస్య గవేషణమ్.
దర్శనస్పర్శనాలా పై రేతత్స్యాద్బిజదర్శనం
“చిరప్రసు ప్తః కామో మే వీణయా ప్రతిబోధితః
తాం తు దేవీం న పశ్యామి యస్యా ఘోషవతీ ప్రియా”.
కిం తే భూయః ప్రియం కుగ్యామితి వాగ్యత్ర నోచ్యతే
తమనుద్దిష్ట
సంహార మిత్యాహుర్భర దయః.
189
190
191
192
198
194
195
198
197
ప్రశాంత మను నాటకము సుబంధువు చెప్పిన వానిలో రెండవది.
ఈ నాటకము ప్రశాంతరసవిధానమున భూయిష్ఠముగా నుండును. ప్రశాంత
నయిదు సంధు లుండును. న్యాసము న్యాససముద్భేదము
-నాటకమునందు&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>rggce3nkzm9zi81frdt6h0y6vxp4i3f</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/638</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250767</id>
    <revision>
      <id>611318</id>
      <timestamp>2026-11-07T16:56:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'అష్టమాధికారము 678 బీజోక్తి బీజదర్శనము అనుష్టసంహారము అనుసవి యిందలి సంధులు నామములు. సా త్త్వతీవృత్తి యిందుండునని బ్రహ్మ కుమారు డనెను. భాసుని &quot;స్వప్న వాసవ దత్తము&quot; అనునాటకము ప...'</comment>
      <origin>611318</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4286" sha1="dgoss2thi1t6g1s769v8elkrkk53255" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;అష్టమాధికారము
678
బీజోక్తి బీజదర్శనము అనుష్టసంహారము అనుసవి యిందలి సంధులు నామములు.
సా త్త్వతీవృత్తి యిందుండునని బ్రహ్మ కుమారు డనెను. భాసుని &quot;స్వప్న వాసవ
దత్తము&quot; అనునాటకము ప్రశాంతనాటకోదాహరణము, యౌగంధరాయణుడు
వాసవద తను వత్సరాజునుండి విడిదీసి, వ్యసనపరీత యున వాసవదత్తాదేవిని
మగధ దేశ రాజకుమారి యయిన పద్మావతి హస్తమున వ్యాసముగ నుంచెను.
ఈ న్యాసము ను ఖసంధి యగును. న్యాసమునకు సముద్భేదము ప్రతిముఖ సంధి
యగును. వాసనం చనిపోయిన దని పద్మావతిని వివాహముచేసికొనిన సత్స
రాజు వి శేషక విభూషిత మయిన 60 శోభితనుంచిన సద్మావతి ముఖమును జూచి
అవంతిక యయిన వాసవదత్త జీవించియె యున్నదని తెలిసికొనెను. ఇది వ్యాస
సముదము ఉత్కంఠితు దుద్వేగ సహితముగా నామకీర్తన మొనరించుట
బీజో యను మూడవసంధి యగును. &quot;హి! వాసవదత్తే! క్వ? స్వ?
యాసి?&quot; వాసవదత్తా! రమ్ము! ఎటుపోయెదవు? అని వత్సరా జనుట
నామకీర్తనాత్మక మయిన బీజోక్తి యయినది. సహావస్థానమున నున్న నాయికా
నాయకులు ఒకటి లభించగా దర్శనస్పర్శనాలా దములచే వేరొకటి యశ్వేషించుట
బీజదర్శన మను నాల్గవసంధి యగును. &quot;చిన క్రనుప్త మయిన నా కోరిక వీణచే
ప్రతిబోధిత మునది. ఆ నా జీవికి నోషవతి ప్రియ. ఆ నా దేవి కొనరాదు
గదా!&quot; ఇందు బీజదర్శనను.ను సమన్వయింపవలెను. &quot;కిఁ తే భూయః ప్రియం
కుర్యాం&quot; ఇంక నీకు ప్రియ మేమి యొవరింతు నను వచనము లేకుండుట
యనుద్దిష్ట సంహార మయిన సంబధవసురి యం భరతాడులనిరి. ఇట్లు స్వప్న వాసన
దత్తమున వ్యాసాదుల సమన్వయము చూచునది.
మాతా&quot; నాయక సిద్ధ్యం గర్గానికి తస్యాః పరిచయః
మాత్రావశిష్ట సంహారో ఖాస్వరే పంచ వింధయః.
ఏకస్మిన్ నాయకే ఖ్యాతే శత్సామాన్యప్రతాపవాన్
యది స్యాత్ప్రతిపథర్చ సా మాలేతి ప్రకీర్తితా.
యథా హి చంద్రగుప్తస్య నందనః ప్రతిపూరుషః
నాయకం ఛలయి శ్వేష్టసిద్ధిర్యా పరిసంధిన
ఏషా నాయక సిద్ధిః స్యాన్మారీచేసేవ రావణః..
గర్భస్యాం గై ర్విమర్దాడేదర్శనం గ్లానిరిష్యతే
కపిభిర్వార్ధముత్త్ర్య లంకా వేష్టన మేన తత్.
98
188
200
201&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>dgoss2thi1t6g1s769v8elkrkk53255</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/639</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250768</id>
    <revision>
      <id>611319</id>
      <timestamp>2026-11-07T16:57:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '574 పరిక్ష యోఒశ్ర మోహారీణ్నాయకస్య రిపోర్బలాత్ స నాగపాశబంఛాదీ 5'మలక్ష్మణ యోరీన మా శ్రావశిష్టసంహాం సింధి రేకం కు నాటకే శత్రుబందీకృత స్త్రీణం తస్య శత్ర 'ర్వభాదథ. తత్పరీక్షాస్...'</comment>
      <origin>611319</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3949" sha1="9wskwbdj6ngi5uvenlacnauxm5a3qlo" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;574
పరిక్ష యోఒశ్ర మోహారీణ్నాయకస్య రిపోర్బలాత్
స నాగపాశబంఛాదీ 5'మలక్ష్మణ యోరీన
మా శ్రావశిష్టసంహాం సింధి రేకం కు నాటకే
శత్రుబందీకృత స్త్రీణం తస్య శత్ర 'ర్వభాదథ.
తత్పరీక్షాస్థిలికా బ్రావశిష్టమతి కథ్యరే
యథా సీతాపరియైన రావకానంత కీ శృతి.
భాస్వరం నాటకం బాలరామాయణమిదం ఎ.డా.
ఫౌపప్రణాశనము
202
208
204
206
భాస్వర నాటక స్వరూప మినను ఇంటిల రాజ శేఖరవిరచిత
సయిన నాల రామాయణము భాస్వరనాటకము. ఆర్వర నాటకమున పంచ
సంధు విధముగ నున్నవి. మా నాయకుద్ధి గగ్గా- రీక్షయము
మాక్రావశిష్టసంహారము అని, వీనిలో మాల ఇట్లుండును. నాయకు
డొకడు ప్రఖ్యాతుడై యుండగా, డక్సాసూన్యప్రకాశము కలిగిన ప్రతినాయకు
డొక డుండు నేని యది మాట యని ప్రకీర్తిత ముందే దేవిచంద్రగుప్త
నాటకమున నందనుడు ప్రతిపూర ముడు, ప్రకాపాదులలో నాయకసమానుడు.
ఇట్లది మాలాసంధి. రెండవది యయిన దాత సిద్ధి యిట్లుండును. నాయకుని
పంచన మొనరించి ప్రతినాయకన క్లిష్టము సిద్ధ మొనరించుట నాయకసిద్ధి. మారీ
చుడు నాయకు డయిన రాముని వంచించి ప్రతినాయకు డున రావణున
క్లిష్టము సాధించెను. గర్భాంకమున కంగములచే సమర్దాదిదర్శనము అంగగ్గాని.
వానరులు దారిధిని దాటి ఇంకాసగరము చుట్టుముట్టుట అంగర్గాని, పరీక్షయ
మీ విధమున నుండును. రిపుజము వలన నాయకునకు మోహాదికము వర్ణిం
చుట పరిశ్రయము రామలక్ష్మణులకు నాగపాశబంధాదులు కజగుట పరిమా
యము. నాటకమున మాత్రావశిష్ట సంహారసంధి లట్లుండును. శత్రుబండికృత
స్త్రీలకు శత్రువధము వలన తత్పరిస్థితి కూర్చుట మాత్రావశిష్ట మగును.
రావణ వధానంతరమున సీతాపరీక్ష పరిస్థితి. ఇట్లు మాలాదిసహిత మయిన భాస్వర
నాటకము భారతీవృత్తి భూష్ఠముగా వీరాద్భుత రసాశ్రయముగా నుండును.
బాలరామాయణము భాస్వర మయినది.
లలితం శైశికీవృత్తిళృంగా రై కరసాశ్రయం
ఊర్వశీ విప్రలంభో2 త్ర తదుబాహరణం యథా...
208&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>9wskwbdj6ngi5uvenlacnauxm5a3qlo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/640</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250769</id>
    <revision>
      <id>611320</id>
      <timestamp>2026-11-07T16:57:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'అష్టమాధికారము విలాసో విప్రలంభర్చ విప్రయోగో విశోధనం ఉద్దిష్టార్థోషసంహాతో అలిలే పంచ సంధయః, విలాసో నాయకాడీనాం యధ రురతి సేవనం 575 208 ణము. యథా శ్రీనక్స రాజస్య వసంతోత్సవవర్ణనమ్,...'</comment>
      <origin>611320</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3796" sha1="0od6a5y9upt5g35u0yqnekai43cmn0t" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;అష్టమాధికారము
విలాసో విప్రలంభర్చ విప్రయోగో విశోధనం
ఉద్దిష్టార్థోషసంహాతో అలిలే పంచ సంధయః,
విలాసో నాయకాడీనాం యధ రురతి
సేవనం
575
208
ణము.
యథా శ్రీనక్స రాజస్య వసంతోత్సవవర్ణనమ్,
ఈర్ష్యయ ఛందఱో &quot;మూనోర్వి ప్రలంభః పృథక్ స్థితిః
యథా హి నత్సరాజయ్య దేవ్యా వాళనదత్తయా.
విప్రలంభస్తు యాసాది వత్సరాంతమసంగతిః
యథా శర్మిష్ఠయా దేవ్యాయభూతేక్వార్ష పర్వణః. (1)
పరివాదభయాదోషశోధనం స్యాద్విశోధనం
యథా రామేణ వై దేహ్యా లంకావాసవిశోధనమ్.
యథా హి విక్రమోర్వశ్యాముద్దిష్టార్లో సంహృతిః
ఉర్వశీయం చిరం గేహే సహధర్మచరీ తవ
భవత్వితీంద్రసందేశ స్తం పురూరవసం ప్రతి
208
209
210
211
212
లలిత మనునది నాల్గని నాటకము. ఊర్వశీ విప్రలంభ మిం దురాహక
లలితము నందును పంచసంధుని, కలవు. విలాసము - విప్రలంభము -
విప్రయోగము - విశోధనము - ఉద్దిష్టార్థోపసంహారము ననుసవి యిందలి యయిదు
సంధులు, నాయకాడుల ఋతు సేవన అతిసేవనములు విలాసరూపము. శ్రీహర్ష
రత్నావలిలో శ్రీవత్సరాజు వసశోత్సవవర్ణనము ఋతు సేషనాత్మక మయిన
విలాసము. విప్రటంభ మిట్లుండును. శ్రేయసీప్రియులు ఉర్ష్యానిమిత్తముగా
ఛందోనుసారనున పృథక్తిృతి ముండుట విప్రణంతము. వాసవదత్తాదేవితో వత్స
రాజునకు ఈర్ష్యానిమి త్తక మయిన వృథగవస్థాన మున్నది. ఇది యొక విప్ర
లంభము. శర్మిష్ఠాదేవితో యయాతి మహారాజునకు సంప్రాప్త మున వత్సరాం
తాసంగతి ఛందోనుసారమున నున్న విప్రలంభము. విశోధన మిట్లుండును.
జనాప వాదభయమున దోషశోధన 'మొనరించుట విశోధనము. రాము డొనరిం
రించిన సీతాలం ? వానవిశోధన మీ విశోధనము. ఉద్దిష్టార్థోపసంహార మను నయిదవ
సంధి యిట్లుండును. విక్రమోర్వశీయములో సుర్దిష్టార్థోపసంహృతి యున్నది.
పురూరవు నుద్దేశించి దేవేంద్రుడు సందేశించుట - &quot;ఈ యూర్వశి చిరకాలము నీ&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>0od6a5y9upt5g35u0yqnekai43cmn0t</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/641</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250770</id>
    <revision>
      <id>611321</id>
      <timestamp>2026-11-07T16:57:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '578 భావప్రకాశనము యింటిలో నీ సహదర్మచరి యగుగావున&quot; మని దేవలోకము నుండి సందేశము పంపుట యుద్ధిష్టార్థోపసంహృతి యగును. సర్వవృత్తినినిష్పన్నం సర్వలక్షణ సంయుగం సమగ్రం శత్ప్రతినిధి...'</comment>
      <origin>611321</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3771" sha1="obfwcmvfmv1eqlg7ffuv5gqx6jmdl21" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;578
భావప్రకాశనము
యింటిలో నీ సహదర్మచరి యగుగావున&quot; మని దేవలోకము నుండి సందేశము
పంపుట యుద్ధిష్టార్థోపసంహృతి యగును.
సర్వవృత్తినినిష్పన్నం సర్వలక్షణ సంయుగం
సమగ్రం శత్ప్రతినిధిః మహానాటకముచ్యతే,
218
సమగ్ర మను నయిదవ నాటక స్వరూప మిందున్నది. సమగ్రనాట
కము సర్వవృత్తి వినిష్పన్న మగును. సర్వలక్షణసంయుతము నగును. ఈ
సమగ్ర నాటకమునకు ప్రతినిధి మహానాటకము సుబంధు నిరూపితమయిన నాటక
పంచక మిట్లు నిరూపిత మయినది. ఇంకను దీనిలో నిరూపింప వలసిన విషయ
ములు పరిమితముగా గలవు. అవి యిట్లన్నవి.
ఉప క్షేపః పరికరః పరిన్యాసో విలోభనం
ఏతాన్యంగాని కార్యాణి సర్వనాటక జాతిషు.
యుక్తి ః ప్రాప్తిః సమాధానం విధానం పరిభావనం
ఏతాన్యవశ్యకార్యాణి ప్రశాంతే నాటకే బుధైః.
ఆజ్ఞానవాదః సం ఫేటః ప్రసంగా విద్రవ స్తథా
సంగ్రహశ్వేతి సాంగాని సమ్యగ్యోజ్యాని స్వరే
విరోధం ప్రణయం చైన పర్యుపాసన మేన చ
పుష్పం వజ్రం చ బద్నీయాదవశ్యం లలితే సుధీః.
సర్వేషాం యత్ర రూపాణి దృశ్యంలే వివిధాని చ
నాటకం నృతపారాఖ్యం వత్సరు గ్రమితీరితమ్,
WIT
214
215
218
217
218
ఉపక్షేపము పరికరము పరిన్యాసము విశోధనము నను సంధ్యంగము
లను సర్వనాటకజాతు లందును నిబంధింప వలెను. యుక్తి ప్రాప్తి సమాధా
నము విధానము సరికావన మను వానిని ప్రశాంతనాటకమున బుధు లవశ్యముగా
నిరూపించినకె. కాస్వరనాటకము నందు ఆజ్ఞ అపవాదము సంఫేటము ప్రసం
· గము విద్రవము సంగ్రహము అను వానిని నితరాంగసహితముగా చక్కగా
నాయోజన మే.సరింప వలెను. లలిత నాటకము నందు విరోధము ప్రణయము
పర్యుపాసనము పుష్పము వజ్రము నను వాని నవశ్యముగా నిబంధింప వలెను.
ససుగ్రనాటకము- నృత్తపార మను నామమున సున్నది. సర్వనాటకములకు
- సంబంధించిన వివిధములగు రూపము లీ సమగ్రమున నుండును. ఇది యంతయు&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>obfwcmvfmv1eqlg7ffuv5gqx6jmdl21</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/642</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250771</id>
    <revision>
      <id>611322</id>
      <timestamp>2026-11-07T16:57:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'అష్టమాధికారము సుబంధుసూచిత మయిన వివేకము. బంధుపై శారదాతనయుడె సూచించెను. 577 సుబంధు గ్రంథము లభింపలేదు. సుబంధు ప్రకరణలక్షణము ఇతివృత్తమథోత్పాద్యమత్ర ప్రకరణే మతం పణికృచినవిప్...'</comment>
      <origin>611322</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3462" sha1="0sene93rarrww25l42gahh4iktgbw6w" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;అష్టమాధికారము
సుబంధుసూచిత మయిన వివేకము.
బంధుపై శారదాతనయుడె సూచించెను.
577
సుబంధు గ్రంథము లభింపలేదు. సుబంధు
ప్రకరణలక్షణము
ఇతివృత్తమథోత్పాద్యమత్ర ప్రకరణే మతం
పణికృచినవిప్రాణ&quot;మేక స్యాత్తత్ర నాయకః,
ధీరశాంతశ్చ సాపాయో ధర్మకామార్థ తత్సరః
శేషం నాటక వత్సంధి
ప్రవేశకరసాదికమ్,
మాధవో ధీరశాంకశ్చ ద్విజాతిః కామళత్పరః
అపాయోఒ ఘోరఘంటాది వ్యాపారో ఒత్ర విభావ్యతే.
ప్రకరణ మనునది రూపకములలో రెండవది.
219
220
221
దీనిలో నిశివృత్త ముత్పాద్యము. పురాణాదిప్రసిద్ధము కాదు. కవి కల్పితము.
ఇందు వణిక్కు - సచివుడు - విప్రుడు - వీరిలో నొకడు నాయకుడు కాదగును.
ధర్మకామార్థతత్పరు డయిన ధీరశాంతుడు నాయకు డగును. ఈతడు &quot;సాపాయ&quot;
అపాయాంతరిత మయిన కార్యసిద్ధి కలవాడుగా నిబద్ధుడు కావలెను. మిగిలిన
లక్షణ మంతయు నాటకము నందువలె ముండదగును. సంధిబంధము విష్కంభ
ప్రవేశకారులు పాత్రప్రవేశాదులు రసాదినిబంధనము సర్వము నాటకము నందు
భవభూతి మాలతీ మాధవములో మాధవుడు నాయకుడు.
అతడు ధీరశాంతుడు. ద్విజాతి. కామతత్పరుడు. అధోజోరఘంటాది వ్యాపార
వలె నుండదగును.
మపాయము. ఈ యపాయము తొలగిన యనంతరము మాధవునకు మాలతి
ప్రాప్తి వర్ణిత సుయినది. ఇట్టి యిది ప్రకరణము. ఇం దింకను విశేషములు
కలవు.
నాయికా ద్వివిధా నేతుః కులస్త్రీ గణికా తథా
క్వచిదేకై వ కులజా వేశ్యా శ్వాని ద్వయం క్వచిత్.
కులజా..ఒ..భ్యంతరా వేళ్యా బాహ్యా నాలిక్రమోఒనయోః
ఆభీః ప్రకరణం త్రేధా ద్వాభ్యాం సంకీర్ణ ముచ్యతే.
సంకీర్ణం తత్ప్రకరణం యత్స్యార్ధూర్తసమాకులం
వేశ్యా కులస్త్రీయోర్యోగో న స్యాత్ప్రకరణే స్వతః.
B (73)
222
228
224&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>0sene93rarrww25l42gahh4iktgbw6w</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/643</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250772</id>
    <revision>
      <id>611323</id>
      <timestamp>2026-11-07T16:57:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '675 శిల్పాదివ్యపదేశేన భవేద్వేశ్యాసమాగమః భాషేక ప్రాకృతం వేశ్యా సంస్కృతం కులనాయికా, భావ ప్రకాశనము €26 ప్రకరణమున నాయకు డగువానికి నాయిక రెండు విధముల నుండును- యని, గణిక యని. కొన్...'</comment>
      <origin>611323</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3782" sha1="3dxjbysefqb1rwrvetuhpxtjzkh451r" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;675
శిల్పాదివ్యపదేశేన భవేద్వేశ్యాసమాగమః
భాషేక ప్రాకృతం వేశ్యా సంస్కృతం కులనాయికా,
భావ ప్రకాశనము
€26
ప్రకరణమున నాయకు డగువానికి నాయిక రెండు విధముల నుండును-
యని, గణిక యని. కొన్ని ప్రకరణములలో కులజనాయిక
యెక్కెతయే యుండును. కొన్నిటిలో వేశ్య యొకర్తుకయె నాయికగ
నుండును. ఒక్కొక్కచో కులవనిత వేశ్యయను నిద్దరు నాయికలుగ నుందురు.
కులజ యనగా అభ్యంతర; అంతఃపురముననుందు గృహిణి. వేశ్య యనగా బాహ్య
వనిత. వీరి స్వభావములకు వ్యతిక్రమము సముచితము కాదు. వేశ్య యభ్యం
తర యగుట, కులజ బాహ్య యగుట యుక్తముకాదు. నాయికల యునికి
ననుసరించి ప్రకరణము మూడు విధము లగును. కుంజయె యున్న ప్రకర
ణము, వేశ్యయె కల ప్రకరణము, వేశ్యాకులజ లిద్ద రున్న ప్రకరణము, వేశ్యా
కులజ లిద్దరున్న చో సంకీర్ణ ప్రకరణ మగును. సంకీర్ణ ప్రకరణము ధూర్తసమా
కులము, ప్రకరణమున వేశ్యాకులవనితల సంబంధము స్వభావసహజముగ నుండదు.
శిల్పాదివ్యపదేశమున వేశ్యాసమాగమ ముండును. వేశ్య ప్రాకృతము భాషిం
చును. కులనాయిక సంస్కృతము భాషించును. ఇంకను ప్రకరణమున జ్ఞాతవ్య
ములు కలవు.
యత్తు కవిరాత్మబుద్ధ్యా వస్తు శరీరం చ నాయకం చైవ
స్వయముత్పార్య విరచయే శజ్ఞేయం ప్రకరణం నామ,
దాస విట శ్రేష్ఠియుతం వేశ్యాస్త్యుపచారకారణో దేశం
మందకులస్త్రీచరితం కావ్యం కార్యం ప్రకరణే తు.
మధ్యమపురు షెర్నిత్యం 'యోజ్యో విష్కంభలో ఒత్ర తత్వక్షై
సంస్కృతవచనానుగతః సం క్షేపార్థశి ప్రవేశకవల్
ఇతి ప్రకరణే శుద్ధవిష్కంభో భోజనిర్మితః.
నోదా తనృపో పేతం న దివ్యచరితం న రాజసంభోగః
బాహ్యజనసంప్రయుక్తం విజ్ఞేయం ప్రకరణం నామ.
220
227
228
229
. ఈ ప్రఘట్టార్థము నాట్య వేదసంవాది. నా నాట్య వేదమున నిరూపి
శార్థ మిచట సహకారి.. కావ్యనిర్మాత యగు కవి యాత్మశక్తి ననుసరించి.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>3dxjbysefqb1rwrvetuhpxtjzkh451r</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/644</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250773</id>
    <revision>
      <id>611324</id>
      <timestamp>2026-11-07T16:57:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'ఆష్టమాధికారము 579 కావ్యవస్తు వనదగు సాధ్యఫలమును, శరీర మని యనదగిన అట్లు వ్యవహరింప దగిన సాధ్యఫలోపాయ మయిన కావ్యాభిధేయ వస్త్వాదికమును స్వయముగ నుత్పాదించి రచించునేని యది ప్రకర...'</comment>
      <origin>611324</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5124" sha1="pp6lvtipkvslutpieiauwdlkpzw6j20" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ఆష్టమాధికారము
579
కావ్యవస్తు వనదగు సాధ్యఫలమును, శరీర మని యనదగిన అట్లు వ్యవహరింప
దగిన సాధ్యఫలోపాయ మయిన కావ్యాభిధేయ వస్త్వాదికమును స్వయముగ
నుత్పాదించి రచించునేని యది ప్రకరణమని తెలియ వలయును. కవి.. - ప్రతిభా
సముత్పన్న వస్తుక మౌత్ప త్తికము. ఔత్పత్తిక వస్తు వున్నందున నిది ప్రకరణము.
కతిపయ యువకవులు వస్తువును సముత్పాద్య మొనరింపరు. ప్రకరణము నిర్మా
ణింవదలతుడు. వారనుత్పాద్యము కూర్చిన ప్రకరణము కాదు. వారేమి
చేయ
వలయును? వా రనార్ష వస్తువును పరిగ్రహింప వలెను. పురాణాదు లార్షములు.
పురాణవ్యతిరిక్తము అయిన బృహత్కథాదు లనార్హములు. తదుపనిబద్ధము
అయిన కథలను వారు స్వీకరింప వచ్చును. వారు వారి కావ్యముల నాహార్యముగ
నేని నిర్మించవచ్చును. పూర్వకవి కావ్యముల నుండి వస్తు వాహరించుకొని వారు
రూపించిన నది యభూతగుణయుక్తము కాగలదు. నారట్లాహరించిన వస్తు
వాహార్యము. ఇతరశవులు కూర్చిన వాని నుండి తెచ్చికొనిన కథాంశము కవిత్వ
మగునా? అప్పు డట ప్రకరణమను వాచోయుక్తి సంగత మగునా? అగును.
ఆదియు ప్రకరణ మగును. అందుననే యుత్సన్న బీజవస్తుకము ప్రకరణ మనిరి.
ఉత్పన్నము పూర్వప్రసిద్ధ మయిన కావ్యము. అందలి బీజము నందలి వస్తువు
కలది యుత్పన్న బీజవస్తుకము. అదియు నభూతగుణయుక్తమే. కావున ప్రకరణ
మగును. &quot;ప్రకరోతి తదితి ప్రకరణం&quot; దాని నిది ప్రకర్ష కలుగు నట్లొనరించి
నందున ప్రకరణము. ఇట్లే పూర్వకవి సముత్ప్రేక్షితము అందును కవి యధి
కావాసము కూర్చి ప్రకరణ మొనరింప వచ్చును.
ప్రకరణమున నుండదగు కావ్యము నీ విధముగా గూర్పదగును. దాస
విట శ్రేష్ఠి యుతము వేళవనిత యువచారకారణోపేతము మందకుల స్త్రీ చరిత
ముగా నీ కావ్యముండు సని మూలార్థము. దీని వివృతికై యభినవవివృతి
యభినవభారతి య పేడితము. నాట్య వేదాభినవభాష్యము నుండి యీ యపే
తాంశము లఃద్ధృతము అయినవి. శిష్టవిశిష్టాంశములు కదియె పర్యాప్తము. ప్రక
రణమున కంచుకిస్థానమున దాసుడు, విదూషక స్థానమున విటుడు, అమాత్యస్థాన
మున శ్రేష్ఠి యుండ దగును. వేశ్యావాటమునకు వేశమని పేరు. అందలి. వాడు వేళ
వనితలు, వారి యుపచారవిశేషములు పై శికాధికారమున నిరూపితములు. వేళోప
చారము కారణముగా శృంగార ముండును. అట్టి శృంగారము ప్రకరణమున నావ
శ్యకము. ఇది యిట్టిదయ్యు మందకుల స్త్రీ చరితముగా నుండవలెను. కులస్త్రీవిషయ
మయిన చేష్టితము మందముగనే యుండవలెను. అభినవగుప్తుని యుపాధ్యాయు&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>pp6lvtipkvslutpieiauwdlkpzw6j20</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/645</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250774</id>
    <revision>
      <id>611325</id>
      <timestamp>2026-11-07T16:58:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '580 భావ ప్రకాశనమ 3. లిట్లనిరి. మందకులము అందలి స్త్రీల చరితమునె ప్రకరణమున నిరూపిం వలెను. కావున ప్రకరణమున శుభాంగనయు సఁచకులయె యగునని దర్శి మయినది. ప్రకరణ విష్కంభము మధ్యమపురుషయో...'</comment>
      <origin>611325</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4483" sha1="rno6ymh56t4slfcyrohwibad1kosvdq" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;580
భావ ప్రకాశనమ
3. లిట్లనిరి. మందకులము అందలి స్త్రీల చరితమునె ప్రకరణమున నిరూపిం
వలెను. కావున ప్రకరణమున శుభాంగనయు సఁచకులయె యగునని దర్శి
మయినది. ప్రకరణ విష్కంభము మధ్యమపురుషయోజ్యము, సంస్కృత వచరాః
గతము, ప్రవేశకము వలె సంక్షేపార్ధమును “విష్కంభయతి - ఉసస్తంభయ
తీతి విష్కంభః&quot; విష్కంభము వస్తువును సాధారము చేయును. ప్రతిష్ఠితమ
చేయును. ఇట్లొనర్చుట నుప స్తంభ మనవచ్చును. విష్కంభకము శుద్ధ మ
సంకీర్ణ మని రెండు విధములు. కేవల మధ్యమ పాత్ర ప్రయుక్త మయినచో
శుద్ధవిష్కంభము. నీచ మధ్యపాత్ర ప్రయుక్తి మయినచో మిశ్రవిష్కంభము లేదా
సంకీర్ణ నిష్కంభము, ప్రకరణమున శుద్ధ విష్కంభమును భోజదేవు డుండుట
సంభావించెను.
క
అర్థక్రియాకర్తవ్యతనే కర్తవ్యముగా కభిసంధాన మొనర్చుకొని ప్రవే
శక విధముననే విష్కంభకమును సమాయోజన మొనరింపవలెను. సంధుల
సంక్షేపము ననుసరించి యర్థముల సంక్షేపము ననుసరించి విష్కంభకమును
కూర్పవలెను. ఇందు సంధుల సంక్షేపానుసంధాన మావశ్యకము. యుద్ధము
రాజ్యభ్రంశము 'మొదలగునవి యన్నియు కావ్యార్థములు. వాని క్రియార్థాను
సంధానమె యజ్ఞక్రియావీద. ఇట్టి యభివీతతో విష్కంభసంయోజన మనే
తము.
విక
ఇంకను ప్రకరణ మిట్లుండును. ఇది యుదాత్త నృపోపేతము కాదు.
ఇందు దివ్యచరిత ముండదు. రాజసంభోగ ముండదు. బాహ్యజనసంప్రయో
గముననే యుండును. ప్రకరణ మీట్లే యుండునని గుర్తించునది. దీని స్వరూప
. మిట్లుండును. ఈ ప్రకరణమున విప్రవణిక్సచివులు పురోహితామాత్య
సార్ధవాహు లుందురు. కావున నానారససంయుక్త మయిన చరితనిబంధన
ముండును. కావున ప్రఖ్యాతోదా త్తనాయకము కాదు. ఉదాత్తరాయకశా
నిషేధమున నాటక పై పరీత్య మర్ధ సమాయాత మగునని, నాటకమున దేవవ్యక్తి
- నాయకుడుగా నుండుట యుక్తము కానందున ప్రకరణమున దేవవ్యక్తి నాయ
కుడుగా మండవచ్చునని యాపాదించుట తగదు. &quot;న దివ్యచరితం&quot; దీనినే
-సూచించును. ప్రకరణమున దివ్యచరితము నిబంధింపరాదు. నాటకము దివ్యా
యో పేతము కావున దేవవ్యక్తులు ప్రయోజ్యులుగా నం దుండవచ్చును.
ఆదేశరహితముగా నాయకు నాశ్రయించి దివ్యుల చరితము నం దుండ వచ్చునని&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>rno6ymh56t4slfcyrohwibad1kosvdq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/646</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250775</id>
    <revision>
      <id>611326</id>
      <timestamp>2026-11-07T16:58:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'అష్టమాధికారము 581 ప్రసక్తము కావచ్చును. కాని యదియు ప్రకరణమున నిషిద్ధ మగుచున్నది. నాటకము లోని దేవులు ప్రధానాశ్రయమున నుందురు. తుల్యయుక్తి ననుస రించి పరిశీలింపగా దేవుల వలె వప్...'</comment>
      <origin>611326</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3474" sha1="8k6sdki63ddx4wmb0ktalzbmbiftp96" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;అష్టమాధికారము
581
ప్రసక్తము కావచ్చును. కాని యదియు ప్రకరణమున నిషిద్ధ మగుచున్నది.
నాటకము లోని దేవులు ప్రధానాశ్రయమున నుందురు. తుల్యయుక్తి ననుస
రించి పరిశీలింపగా దేవుల వలె వప్రధానముగ నయిన రాజప్రవేశ మిందుండ దగు
నని యాశంక యుదయింప వచ్చును గాని యదియు నివారింప దగినది. అందు
కొఱకె రాజసంభోగ మిం దుండ దగదనుట. వారి భోగస్పర్శల కం దవకాశము
లేదు, విప్రపణిక్సచివాదుల భోగసఃభోగముల నిం దక్యూహించి నిబంధింప
వలెను. అందుననె రాజ సంభోగనిషేధమె నిరూపిత
బాహ్యజనసః ప్రయుక్తము కావలయునే కాని కంచుకి
పరిజను లిందు నియుక్తులు కారాదు.
మయినది. ప్రకరణము
మొదలయిన యంతఃపుర
ప్రభృతు లంతఃపురోచితులు,
తద్వ్యతిరిక్త బాహ్యజనులె యిందుందురు. ఎవరెవ రెట్టెట్టి వారిందుండ దగ్గు
దురో “దాసవిట శ్రేష్ఠియుతం&quot; శ్లోకమున నిరూపిత మయినది. ఇంకను ప్రకరణ
నియతి యిట్లన్నది.
శకారః కుట్టినీ చేటి ధర్మశాస్త్ర బహిష్కృతాః
విటచేటాదయో బాహ్యా నిత్యం ప్రకణే మతాః.
వేపచారకళలో మధురో దక్షిణం కవిక
ఉహాపోహతమో వాగ్మీ చతురస్రో విటో నుతః.
290
281
ఉజ్జ్వలవేషాభరణః కుప్యత్యనిమి త్తతః ప్రసీదతిచ
ప్రాకృతభాషాచారో భవతి శకారో బహుగుణాఢ్యం.
ఆగమలింగవిహీనం 'దేళ కుల న్యాయ లోక వివరీతం
వ్యక్షైకార్థమపార్థం భవతి హి పచనం శకారస్య.
మధ్యమపురు షె.ర్యోజ్యః శుద్ధి విష్కంభకస్తు తత్త్వ
సంస్కృతపచనానుగతః ప్రయోజనార్థః ప్రవేశక సద్వత్.
ఉత్పాద్యమితివృత్తం తు ధీరః శాంతశ్చ నాయకః
అపాయబహుల క్లేక ధర్మకామార్థతత్పరః,
సముచ్చయవికల్పాభ్యాం ప్రాప్రవేశకులాంగనం
శకార విట చేటాలి
282
283
234
285
సమాకులమ్,
286&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>8k6sdki63ddx4wmb0ktalzbmbiftp96</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/647</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250776</id>
    <revision>
      <id>611327</id>
      <timestamp>2026-11-07T16:58:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '588 శకారుడు రాజసంభోగసంకీర్ణం విష్కంభాది వినాకృతమ్. అన్యూనాధిక పంచాంక౮ది రణసంయుతమ్. ఈదృశం రూపకం యత్తు ద్వై ప్రకరణం భవేత్ భావప్రకాశనము 237 ప్రకరణము నందుండదగిన యీ విధానము: గూడ...'</comment>
      <origin>611327</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3498" sha1="ic85t2u5i1hp076jzd8cumxzx3wclfu" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;588
శకారుడు
రాజసంభోగసంకీర్ణం విష్కంభాది వినాకృతమ్.
అన్యూనాధిక పంచాంక౮ది రణసంయుతమ్.
ఈదృశం రూపకం యత్తు ద్వై ప్రకరణం భవేత్
భావప్రకాశనము
237
ప్రకరణము నందుండదగిన యీ విధానము: గూడ భావింపదగును.
కుని చేసి
ధర్మశాస్త్రబహిష్కృతు బాహ్యజనులగు విటచేటా
దులు నియతముగా ప్రకరణమన నుఁడదగుదురు. కుట్టిని కుట్టని వేశ్యమాత
శంభలి యందురు. వీటుని లక్షణ మిట్లుండును. ఈతడు వేశోపచారకుశలుడు.
'మధురస్వభావుడు. దక్షిణుడు. తానందుకై యాశ్రమంచు వారి యందరి
యందును సమాన వృ తీ కలవా డగును. కవియు నగును. ఊహాపోహ
సమర్థుడు నగును. వాగ్మియు సగును. నజముఖముల వ్యవహరింప గల వాడ
గును. ఇట్టివాడు విటుడు శకారుడు బహుగుణాఢ్యుడు. ఉజ్జ్వల వేషాధర
ణుడు, అకారణముగ కోపించును. అహేతుకముగ ప్రసన్నుడు నగును. శకా
రుడు ప్రాకృతభాషాచారుడు. శకారుని వచన నగమలింగ విహీనము. దేశ
విరుద్ధము - కులవిపరీతము - న్యాయా పేఠము- లోకవి రుద్ధము-వ్యర్థము - ఏకార్థము_
పేఠము-లోకవి .
1
అపార్థము శకార బహు మయిన భాష మాటలాడును. ఇట్టివాడు
శకారుడు,
-
మధ్యమపురుషయోజ్య మగు శుద్ధవిష్కంభము సంస్కృతవచనాను
గతముగా ప్రయోజనావహముగా నుండునట్లు కూర్పవలెననీ, ప్రవేశకము నట్లే
నిబంధింపవలెనని యిదివరలో సూచిత మయినను సర్వార్థ క్రోడీకారమున చట
మఱల నిరూపితము, సూచితముల పన్నిటి నిట్లు క్రోడీకరింపనగును.
1. ఉత్పాద్యమగు నితివృత్త ముండుట
2. ధీరశాంతుడు నాయకు డగుట
8. అపాయబహుల క్లేశములతో నుండుట
4. ధర్మకామార్థతత్పరత్వము
5. వికల్పసముచ్చయములతో వేశ్యాకుల స్త్రీ సంబంధము
8. శకార విచట చేటాది చేష్టా సమాకులము
7. రాజసంభోగ (సంకీర్ణ ?) రహితము..&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ic85t2u5i1hp076jzd8cumxzx3wclfu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/648</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250777</id>
    <revision>
      <id>611328</id>
      <timestamp>2026-11-07T16:58:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'అష్టమాధికారము 589 ఇట్టివివి ముఖ్యరూపములు విష్కంభాదివిషయమున, సంక నియమ విషయమున గ్రాహ్యములు సంగ్రాహ్యములు, పది యంకముల కధికము కా కుండుట, అయిదంకములకు తక్కువ కాకుండుట యను లక్షణ...'</comment>
      <origin>611328</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3396" sha1="mb4cvnczosb6oxntgn8ow5vmmvqfs86" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;అష్టమాధికారము
589
ఇట్టివివి ముఖ్యరూపములు విష్కంభాదివిషయమున, సంక నియమ
విషయమున గ్రాహ్యములు సంగ్రాహ్యములు, పది యంకముల కధికము కా
కుండుట, అయిదంకములకు తక్కువ కాకుండుట యను లక్షణసంగతిని భావించు
నది. ఇట్టి రూపకము ప్రకరణము. ఇంకను సంభావ్యములగు విశేషములను
నాట్య వేదము ప్రకరణనమీడలో గుర్తించవచ్చును. గృహవార్త యుండునేవి
వేళ్య తగదు. వేశ్యయున్నచో కులసత్రీసంగమము తగదు. కారణయుక్త్యా వేశ్యా
కులస్త్రీయోగము తగురు.
పద్మావతీపరిణయో వి.ప్రస్య చరితం భవేత్.
తదై వ మృచ్ఛకటికా వణిజాం చరితం భవేత్
కులస్త్రీనాయికం తత్తు
మాలతీమాధవాభిధమ్.
యథా తరంగదత్తాఖ్యం గణికానాయకం కృతం
తథైవ మృచ్ఛకటికా విహితోభయనాయికా,
288
239
240
పద్మావతీపరిణయ మను ప్రకరణము విప్రచరితము కలది. మృచ్ఛ
కటిక పణిక్చరితము కలది. మృచ్ఛకటిక నాయకుడగు చారుదత్తుడు బ్రాహ్మణుడే.
అతడు వాణిజ్యవ్యవహారి యని యథ్యూహ్యము. మాలతీమాధవ ప్రకరణము
కుల స్త్రీ నాయికకము. తరంగద తప్రకరణము గణికానాయికముగా నిర్మితము.
మృచ్ఛకటికలో చారుదత్త కార్య ధూతాదేవి యున్నది. ఆమె రంగప్రవిష్ట
కాకున్న నభ్యూహ్య. కాపున నా ప్రకరణ ముభయనాయికము. ఇట్లు ప్రకరణ
లక్షణము యథో క్తముగా నిరూపిత మయినది.
వాటికాలక్షణము
నాటకస్య ప్రకరణస్యోభయోః సంక రాత్మికా
లక్ష్యతే నాటికా2 వ్యత్ర సంకీర్ణాస్యనివృత్తయే.
ప్రఖ్యాతో ధీరలలితః శృంగారో ఒంగీ సలక్షణః
నాయకో ధీరలలితో
వృత్తముత్పాద్యమేవ చ
శృంగారోఒంగీ (సోల్డింగాని వీరరౌద్రాదయో మతాః
వృత్తిశ్చ కైశికి స్వాంగై ర్నర్మస్ఫుంజాదిభిర్యుతా,
241
242
243&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>mb4cvnczosb6oxntgn8ow5vmmvqfs86</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/649</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250778</id>
    <revision>
      <id>611329</id>
      <timestamp>2026-11-07T16:58:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '584 దేవ్యా ప్రధానయా నేతు స్తత్సదృశ్యా చ ముగ్ధయా సంకరోఒత్రానుగాగోఒసి నవావర్డ్తో తనేత్తయో?. దేవీభయేన సాశంతో నేతా ముగ్ధసమాగమే. భావప్రకాశనము 244 నాటిక యిందు లక్షిన మగును. కాటకము...'</comment>
      <origin>611329</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3827" sha1="mdo1hdyla0g4ocd8r6esq71cr5z6a9d" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;584
దేవ్యా ప్రధానయా నేతు స్తత్సదృశ్యా చ ముగ్ధయా
సంకరోఒత్రానుగాగోఒసి నవావర్డ్తో తనేత్తయో?.
దేవీభయేన సాశంతో నేతా ముగ్ధసమాగమే.
భావప్రకాశనము
244
నాటిక యిందు లక్షిన మగును. కాటకము ప్రకరణము అను రెండిటి
సాంకర్యమున నాటిక కలుగును. ఇది తదుళురుసంకరాత్మకము, నాటక ప్రకరణ
ముల సాంకర్యమున నాటిక యుత్పన్న మగుసేని యితరరూపకముల సాంకర్య
మున నితర సంకీర్ణములు ముదయింపవచ్చును గదా! అట్లు కాదు. సంకీర్ణాన్య
నివృత్తికై నాటిక యిచట నిరూపినము. ఎన్ని సంకీర్ణము అయినను గలుగు
భేదము నాటిక యె; ఇతరనామము అక్కరలేదు. నాకాక లో నాయకుడు ప్రఖ్యా
తుడు ధీరలలితుడు, శృంగారము సర్వలక్షణముల గూడి యిం దంగిరసముగా
నుండును. నాయకుడు ధీరలలితుడుగనె యుండదగును. వృత్త ముత్పాద్యము
కానలెను. శృంగార మంగిరనము కాగా వీరరాద్రాదు లంగరకములుగా నుండ
దగును. నర్మస్ఫుంజూచిస్వాంగములతో గూడిన కైశికివృత్తి యిందుండదగును.
నాయకునకు ప్రధానముగా నొక దేవి యుండును. ఆమె పట్టపుదేవి. ఆమెతో
సమానముగా నౌక ముగ్ధయు నుండును, దేవి, ముగ్ధ-ఇద్దరు నుందురు గా వున
నిం దనురాగము కూడ సంకరరూపమున నుండును. వారి యనురాగము నవా
వస్థతో నుండును. నాయకుడు సుద్ధానమాగమమున దేవీదయమున నాళంకా
సహితుడుగా నుండును. నాటక ప్రకరణలక్షణముల సాంకర్య మిందుండుట
యభ్యూహించునది.
చత్వారః సంధయో లోపో వమర్శస్య భవిష్యతి.
న విటః పీఠమర్దిళ్ళ సహాయౌ భవతః క్వచిత్
నేతుః స్యాన్నర సచివో విరూపస్తు విదూషకం.
కైశ్చిన్నాటకధ రై ్మ స్తదవీధిఖి రాశ్రితం
స్త్రీప్రాయపాత్రం దేశర్తువర్ణ నాకల్పశోభితమ్.
రూపకం చతురంకం యన్నాటి కేత్యభిధీయతే
245
248
247
నాటికలో ముఖప్రతిముఖ గర్భ నిర్వహణసంధులు నాలు గే యుండును.
ఆవిమర్శ సంధి యుండదు. ఇందెచ్చటను విటుడు కాని పీఠమర్ధుడు కాని&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>mdo1hdyla0g4ocd8r6esq71cr5z6a9d</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/650</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250779</id>
    <revision>
      <id>611330</id>
      <timestamp>2026-11-07T16:59:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'అష్టమాధికారము 586 సహాయముగా నుండగు. నాయకునకు వర్మ సచివు డొకడుండును. అతడు నిరూపుడు, వాడే విదూషకుడు. ఈ చెప్పిన యంశముల కవిరుద్ధముగా నుండు కొన్ని నాటక ధర్మములు సి.దుండును. ఇందు పా...'</comment>
      <origin>611330</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3669" sha1="bjg6qc19e14iwdu8b9tdli42jbj2gfw" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;అష్టమాధికారము
586
సహాయముగా నుండగు.
నాయకునకు వర్మ సచివు డొకడుండును.
అతడు
నిరూపుడు, వాడే విదూషకుడు. ఈ చెప్పిన యంశముల కవిరుద్ధముగా నుండు
కొన్ని నాటక ధర్మములు సి.దుండును. ఇందు పాత్రలు స్త్రీ ప్రాయముగా
స్త్రీబహుళముగా నుందురు. దేశవర్ణనము ఋతువర్ణనములతో నిదిశోభితమై
యుండును. ఇట్టి యీ రూపకము చతురంకము కాగా నిధి నాటిక యయినది.
ఇంకను నాటికలో నీ విశేషము లుండ దగ్గును.
అత్రోత్పాద్యేతికృ త్తత్వాత్ శృంగారాదిర సత్వతః.
ప్రఖ్యాతనృప కేతృత్వాత్ షత్త్రింశద్భూషణత్వతః
248
కుల్యత్వం నాటకేనాపి తథా ప్రకరణేన చ.
249
నాటికాయాః స్మృకం తత్ర విశేషో యముదాహృతః
తదుదాహరణం కత్నావలీ చ ప్రియదర్శికా.
250
పైన ప్రవేశ కేనాపి విష్కంభేన వినాకృతా
అంకస్థానీయవిన్యస్త చతుర్యపనికాంత రా
ప్రకృష్టప్రాకృతమయీ పట్టకం నామతో భవేత్.
251
ఈ నాటిక నాటకతుల్యము ప్రకరణతుల్యముగా సంభావిత నుగుటలో
కొన్ని హేతువు లీ విధముగ గలవు. ఉత్పాద్యేతినృత్తత్వము శృంగారాదిరస
త్వము ప్రఖ్యాతనృప నేతృత్వము షత్త్రింశద్భూషణత్వము ననునవి నాటక
ప్రకరణములందు నిందు సనుమ. గ నున్నవి. నాటక లక్షణములు కొన్నియు,
ప్రకరణలక్షణములు కొన్నియు నిందున్నంచున నిది నాటిక. ఇందలి పిశేషములు
నిదర్శితము అయినవి. శ్రీహర్షరత్నావలి నాటిక, ప్రియదర్శిక నాటిక,
ఈ ప్రసంగముననే సట్టకము లక్షణీయము. నాటికయే ప్రవేశక రహి
తము విష్కంభక రహితము నయినచో, అంకస్థానీయములుగా నాలుగు యవని
విన్యస్తము అయినచో నట్టక మను రూపక మగును.
కాంతరములు
యంతయు ప్రకృష్టప్రాకృత మయముగా నుండును. మిగిలిన లక్షణవిశేష
మంతయు నాటికలో వలె నిందు గ్రాహ్యము.
భాణ లక్షణము
రాణస్తు ధూర్తచరితం స్వానుభూతం పరేణ వా
B (74)&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>bjg6qc19e14iwdu8b9tdli42jbj2gfw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/651</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250780</id>
    <revision>
      <id>611331</id>
      <timestamp>2026-11-07T16:59:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '588 యత్రోపవర్ణ యేదే నిపుణః మందితో విటు. సంబోధనో క్తి ప్రత్యుక్తి కుర్యాదాకాశభాషి జై శ సూచయేద్వీదశృంగా'రౌ శౌర్యసౌభాగ్యసం స్తవైః, భూయసా భారతీవృత్తి రేకా:కం సస్తు కల్పినం ముఖ...'</comment>
      <origin>611331</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3548" sha1="h6rxchpwp8fv5rl5ci7h2iz8psxs50w" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;588
యత్రోపవర్ణ యేదే నిపుణః మందితో విటు.
సంబోధనో క్తి ప్రత్యుక్తి కుర్యాదాకాశభాషి జై శ
సూచయేద్వీదశృంగా'రౌ శౌర్యసౌభాగ్యసం స్తవైః,
భూయసా భారతీవృత్తి రేకా:కం సస్తు కల్పినం
ముఖనిర్వహణే సొంగే లాస్యాంగాని దశాపి చ
భావప్రకాశనము
252
958
ఛాణ మను రూపకలకణ ఎట్లు గ్రాహ్యము. తా ననుభవించిన
అధవా పరు డనుభవించిన ధూర్తచరిత మిందుందును. నిపుణుడు పండితుడు నయిన
కవి స్వపరానుభూత ధూర్త చరిత మునివర్ణించిన నరి భాణ మగును. ఆకాశభాషిత
విధానము ననుసరించి సంబోధనములు నుక్తిప్రత్యుక్తులను నిబంధింప వలెను.
శౌర్యసౌభాగ్య సంస్తవములతో వీరశృంగారములను సూచింపవలెను. భారతీ
వృత్తి బహులముగా నిందుండును. ఇందొకటియే యంక ముండును. వస్తువు
కల్పిత మగును. సాంగముగా ముఖసంధి నిర్వహణసంధి యుండదగును.
లాస్యాంగములు నదియు నిందుండును. గేయపదము. స్థితపాఠ్యము---ఆసీనము-
పుష్పగండిక—ప్రచ్ఛేదకము_శ్రిమూఢకము_పై ంధనము_ద్విమూఢకము ఉత్తమో
త్తమకము-ఉ క్త.ప్రత్యు క్తము అనున.. దశవిధలాస్యాంగముల:.
దీని స్వరూప
ములు నిరూపితములు కా గలవు.
కోహలాదిభిరాచార్యైరుక్తం భాణస్య లక్షణం
లాస్యాంగదళకో పేతం సమ్యగుత్పాద్యవస్తు చ.
భారతీవృత్తిభూయిష్టం శృంగారై కరసాశ్రయం
పరస్వాత్మానుభూతార్ధధూ ర్తచారిత్రవర్ణ నమ్.
త
తత్తద్వీటో క్తి ప్రత్యుక్తి విహితాకాశభాషితం
ముఖనిర్వహణప్రాయ సంధియు గ్రూపకం చ యత్.
ఏకాంకం చ భవేద్భాణ ఇతి విద్వద్భిరుచ్యతే
భాణస్య లక్షణం చేదృగ్భో జేనాపి ప్రకాళిజమ్,
256
257
258
కోహలాదీనాట్యాచార్యులు భాణలక్షణము నిరూపించిరి. అది యిట్లు
న్నది. పూర్వము చెప్పినలక్షణ మీ లక్షణము సమాన మయినను స్వోక్త&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>h6rxchpwp8fv5rl5ci7h2iz8psxs50w</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/652</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250781</id>
    <revision>
      <id>611332</id>
      <timestamp>2026-11-07T16:59:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'అష్టమాధికారము 587 ప్రామాణ్య సంపాదనమునకు హంభావరిరూపణము సమర్థము. కోవాలభావ సూత్రముల విట్లు గ్రహించునది. 1. లాస్యాంగదళకముతో కూడి యుండుట 2. చక్కగా నుత్పాద్యవస్తువు నిరూపిత మగుట 3...'</comment>
      <origin>611332</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3090" sha1="5tqn9g3ff2q2vdzwezpgkatgg3pq90r" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;అష్టమాధికారము
587
ప్రామాణ్య సంపాదనమునకు హంభావరిరూపణము సమర్థము. కోవాలభావ
సూత్రముల విట్లు గ్రహించునది.
1. లాస్యాంగదళకముతో కూడి యుండుట
2. చక్కగా నుత్పాద్యవస్తువు నిరూపిత మగుట
3. భారతీవృత్తిభూయిష్ఠముగా నుండుట
4. శృంగారై కరసాశ్రయ మగుట
5. పరస్వానుభూక్యా భూర్త చారిత్రవర్ణనము
6. తత్తద్విటోక్తి ప్రత్యుక్తి విహితాకాశ భాపితము
7. ముఖ నిర్వహణప్రాయ సంధి యోగము
2. కాం పరిమితము.
రూపమని విద్వన్నిర్ణం:
యము. అట్టి భాణలక్షణమును
భోజుడును ప్రకాశింపజేసెను. భాణములో లాస్యాంగము డుట సూచితము.
లాస్యాంగముల నాను శ్రీ ర్ధేశ మీ విధమున నున్నది.
గేయపదం స్థినపాఠ్యం
ఆశీసం పుష్పగంటికా
ప్రచ్ఛేదకం త్రిమూఢం చ సైంధవాఖ్యం ద్విమూఢకమ్.
ఉత్తమో తమకం కావ్యము క్షప్రత్యుక్త మేన చ
భాన్యం దశవిధు హ్యేతదంగనిర్దేశకల్పనమ్.
259
260
గేయకారుడు) లాస్యాంగములు. అంగనిర్దేశకల్పనాత్మక సుయిన
లాస్యము దశవిధము. బావాస్య వేదము నందును శృంగారప్రకాశము నందుకు
లాస్యాంగములు నిరూపితము కవి. నాట్య వేదమున నభినవభావార్థమును
ప్రకాశిత మయినది. ఇందు సంక్లు స్తలక్షణము శ్రీ విధముగ నున్నవి.
3.
వీణాదివాద్యయోగేన సహితం యత్ర భావ్యతే
లలితం నాయికాగీతం ఉద్దేయపదముచ్యతే.
చంచర్పుటాదినా వాక్యాభినయో నాయికాకృతః
భూమిచారిప్రచా రేణ స్థితపాఠ్యం తదుచ్యతే.
భ్రూ నేత్ర పాదచలన విలాసాభినయాన్వితం
యోజ్యమాసీనయా పాఠ్యమాసీనం తదుదాహృతమ్.
261
282
288&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>5tqn9g3ff2q2vdzwezpgkatgg3pq90r</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/653</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250782</id>
    <revision>
      <id>611333</id>
      <timestamp>2026-11-07T16:59:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '588 నానావిధేన వాద్యేన నానా తారిఖయాన్వితం. లాస్యం ప్రయుంజతి యత్ర సా శ్రేయా పుష్పగుడికా, అన్యాసంగమ శంకిన్యా నాయక స్యో తరోషయా భావప్రకాశనము 264 ప్రేమచ్ఛేదప్రకటనం లాస్యం ప్రచ్ఛే...'</comment>
      <origin>611333</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3326" sha1="48sllr454v5qg8yfz4x5gfa95bcnn5o" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;588
నానావిధేన వాద్యేన నానా తారిఖయాన్వితం.
లాస్యం ప్రయుంజతి యత్ర సా శ్రేయా పుష్పగుడికా,
అన్యాసంగమ శంకిన్యా నాయక స్యో తరోషయా
భావప్రకాశనము
264
ప్రేమచ్ఛేదప్రకటనం లాస్యం ప్రచ్ఛేదకం విదుః.
285
ఇందయిదు లాస్యాంగముల కణములన్నవి. వీని భావసారముల
నీ విధముగా గుర్తించునది.
1. గేయపదము.
లలితమగు నాయి కాగీతము వీణాదిశాద్య యోగసహితముగా సంభా
విత మయినచో గేయపద ముదురు. ఈ గేయపదను ప్రయోగమున కావ్య
మున సంగత మగును. గేయపదనిర్వహణములకు నాయికలే యుండవల
యును. వారు వేరుగా రావలయును. రూపకపాత్ర జట్లు చేయరాదు. అస
నోపవిష్టలై స్వస్థలై గాన మొనరింప వలెను. నేపథ్యమున గాన మొనరింప
రాదు. గేయమున కిది స్థానము కావున గేయపదము. ప్రయోగసంగత
గేయము సామాజికరంజక మగును. కావ్యసంగత గేయము కవి యావేశవి శేష
మును విజృంభింప జేయును.
2. స్థితపాఠ్యము.
నాయికాకృత మయిన వాక్యాభినయము చంచత్పుటారి తాల
యుక్తము భూమిచారి ప్రచార సహిత మయినచో స్థితపాఠ్య మగును. నియుక్త
వనిత మదనావల తప్తాంగి నిలబడి యుండియు నార్తరస మయిన పాకృతభాషా
పాఠ్యము పఠించుట స్థితపాఠ్యమని భరతోక్తి. ఇందు కాలయు క్తముగ వాళ్యా
భినయము కూర్చుట భూచాకివిశేషములు గూర్చుట భాణోచిత మని శారదా
తనయుడు సూచించినాడు.
3. ఆసీనము.
రంగమున నాసీన యయిన నర్తకి పాఠ్యమును భ్రూ నేత్ర - పొద
ముల చలనవిలాసములతో నభినయములతో నవ్విత మగునట్లుగ గూర్చిన చో
నాసీన మను లాప్యొంగ మగును. భరతు డిట్లనెను.. సర్వాతోద్యరహితముగా
నప్రసారితగాత్రముగా చింతాశోక సమన్వితముగా నూరక కూర్చొనియుండుట&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>48sllr454v5qg8yfz4x5gfa95bcnn5o</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/654</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250783</id>
    <revision>
      <id>611334</id>
      <timestamp>2026-11-07T16:59:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'అష్టమాధి కారము 589 యాసీనము అని. సర్వాభినయ శూన్యత భరవసమ్మతము. నిరూపితాభినయా న్వితత్వ మిందు నిరూపితము. ఇదియు గొందరి మతము కావలయును. 4. పుష్పగండిక. లాస్యము నానావిధ వాద్యయుక్తముగ...'</comment>
      <origin>611334</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3558" sha1="or89nrmmqk1igk46qw2fs9731got6du" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;అష్టమాధి కారము
589
యాసీనము అని. సర్వాభినయ శూన్యత భరవసమ్మతము. నిరూపితాభినయా
న్వితత్వ మిందు నిరూపితము. ఇదియు గొందరి మతము కావలయును.
4. పుష్పగండిక.
లాస్యము నానావిధ వాద్యయుక్తముగా నానావిధకాలబయాన్విత
ముగా నొనరించిన నది పుష్పగండిక. వారి నర శేషము ధరించి సఖీవినోదమునకై
లలితసంస్కృత గేయము గాన మొనరించినచో గోనన్నతగీతాగతపై చిత్ర్యము
కూర్చినచో పుష్పగండిక యని కొందరి భావము.
5. ప్రచ్ఛేదకము,
ఓయకు డన్యాసంగయమున నున్నాడని శంకించి రోషము కలదై
నాయిక ప్రేమచ్ఛేదక్రకటనమున కగు లార్య మొనరించిన ప్రత్ఛేదక మగును,
భరతాభినవభావము వేరుగా నున్నది. ప్రియవిరహవిదూన యయిన యువతి
జ్యోత్స్నాసంచార మొనర్చుచు ఛాయాదృశ్యమున కాంతుని స్మరించి సంభా
వించి ప్రియసంసక్త యగుట, పానగోష్ఠీ సమయము నందలి రూపభావనమున
మదిరా ప్రతిబింబితస్వభావునిగా ప్రియుని కానించి సక్త యగుట, అపై జలమున
ప్రసాధనమున దర్పణముని బింబితప్రియభావముతో సంసక్త యగుటయు ప్రచ్ఛే
దక మనిరి, ప్రచ్ఛేదకములోని ఛేదము ప్రేమర్భేబాత్మక మని నిరుక్తిగా
భావించి యీ శారదాతనయు డిట్లు చెప్పెను.
అనిష్ఠురళ్లడ్లపదం సమవృత్తైలలంకృతం
33
నాట్యం పురుషథావాఢ్యం త్రిమూఢక సుదాహృతమ్.
దేశభాషావిశేషేణ చంద్వలయశృంఖలం
లాస్యం ప్రయుజ్యతే యత్ర తళ్సైంధవముదాహృతమ్.
స్పష్టభావరసోపేతం లాస్యం యత్తద్విమూఢకమ్.
200
267
268
చాకిఖిర్ల లితాభిశ్చ చిత్రార్థాభినయాన్వితం
అపరిజ్ఞాతపార్శ్వస్థం గేయభావవిభూషితం
లాస్యం సోత్కంఠవాక్యం యదుత్తమోత్తమకం భవేత్.
289
కోపప్రసాదజనితం సాధి షేపపదాశ్రయం
వాక్యం తదు క్తప్రత్యుక్తం ద్వయోః ప్రశ్నోత్తరాత్మకమ్.
270&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>or89nrmmqk1igk46qw2fs9731got6du</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/655</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250784</id>
    <revision>
      <id>611335</id>
      <timestamp>2026-11-07T16:59:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'ఇచట త్రిమూఢకము పైంధవము ద్విమూఢము ఉత్తమో త్తమ కము ఉత్త ప్రత్యుక్తము అను సందు తాస్యాంగముల స్వరూప నిరూపణ మున్నది. 8. త్రిమూఢకము. పురుపభావాఢ్య మయిన నాట్య మనిష్ఠురేష్ణ చమై సనుస...'</comment>
      <origin>611335</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3673" sha1="8v56z367lx0dnq5fcpo36dp6ds2u123" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ఇచట త్రిమూఢకము పైంధవము ద్విమూఢము ఉత్తమో త్తమ
కము ఉత్త ప్రత్యుక్తము అను సందు తాస్యాంగముల స్వరూప నిరూపణ
మున్నది.
8. త్రిమూఢకము.
పురుపభావాఢ్య మయిన నాట్య మనిష్ఠురేష్ణ చమై సనుసృత్తాలం
కృతమై యున్నచో త్రిమూఢకమగును. త్రిమూఢకల స్వాంగముతో నాయ
కుడు వ్యలీక మొనరించువాడు కాగా నొకతె విషణ్ణయై ద్వేషించును. అభినవ
నాయిక యొక తె ప్రథమశ్రణయ మగుట అజ్ఞాబంధమున నుండి స్వాధీయకును.
ఇట్లు మూపుర మోసా మీదుండును. ఇందు నాయని మింట అపశ్య మనిష్టుగ
ములు. అందు రపోటయోగి గుర్రాలంకారా రాము స్వకార్యము సమునృత్తము
లుండవలయు ననుటచే వృతకృత విచిత్రం సూచితము విశిషకృత మయిన
వృత్తవై చిత్ర్యసున నాట్యమునలను శోభ కల. గురు, నాట్య పొంద వ్యాధాన
ములో గుణప్రకావము దీన సూచిత మగుసు,
7. సైంధవము.
సై ంధవము నందు బాస్యప్రయోగముండును. ఈ తాస్యము 'దేశ
భాషావిశేషమున ప్రయుక్త మగును. తాజ్యానుసరణమున వః శృంఖలములు
చలమానము లగును. ఇది సైంధనము, ప్రాకృతనవనములతో నొక పాత్ర
సువ్యక్తీకరణాన్వితముగా వ్యవహరి చుట సైంధవము, సింధుదేశ రాజాశ్ర
యము సైంధవము. సైంధవ పాశ్రయమున రంజనాధిశ్య వుండుననుట సర్వ
కాషోపలక్షణము. కావునని దేశభాషావి శేషాశ్రయమున లాస్య ముండుట నీ
గ్రంథకారుడు సూచించెను.
కె. ద్విమూఢకము.
ఇందును లాస్యముండును. ఈ లాస్యము లలిత చారీగతి సంయు
క్షము చిత్రార్థాభినయాత్మకము స్పష్టభావరసోపేతము నగును. ఇట్టి
లాస్య మున్నచో ద్విమూఢక మగును. లాస్యాశ్రయ మయిన విశేషమున
నాయకునకు నాయిక కిద్దరకు వ్యామోహము వర్ణిత మగుము గావున నిది
ద్విమూఢకము. జాయి కాద్వయమునకు మోహమున్నను ద్విమూఢకమె. చారీ
గతికథనమున నంగాంగపరిక్రమములోని తాలానుసరణము దిశాచతుష్టయక్రమ&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>8v56z367lx0dnq5fcpo36dp6ds2u123</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/656</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250785</id>
    <revision>
      <id>611336</id>
      <timestamp>2026-11-07T16:59:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'అష్టమాధికారము 591 పరిక్రమము సూచితము, సాహితకులకు ముఖ సఖిముఖముగా నుండుట ప్రతి ముఖవిధానమున దిశాసందాన సభ్యూహ్యము. శెట్టి పరీక్రమసున వైచిత్ర్య మున్నది. కావుననే యిస్. చిత్రాభిన...'</comment>
      <origin>611336</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4078" sha1="m3v596fr23mvqu0vodlo57l5l13e1qh" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;అష్టమాధికారము
591
పరిక్రమము సూచితము, సాహితకులకు ముఖ సఖిముఖముగా నుండుట ప్రతి
ముఖవిధానమున దిశాసందాన సభ్యూహ్యము. శెట్టి పరీక్రమసున వైచిత్ర్య
మున్నది. కావుననే యిస్. చిత్రాభినయా ఒక మగును.
9. ఉత్తమో
తమకము.
ఇందలి కార్యమున పార్శ్వమున నునులు లేని గుర్తించుట యుండము.
గేయుదమువ నిధి సభూషిక మగును. పొత్కంకవాక్యమున నుండును. ఇది
యుత్తమో తనుకము. ఇది మగోళ రహసంశ్రయ మని విరిశ్రల్లోకబంధ
సముపే॥ ముని హేలాకవనిపిత్రి మని కరము ఉనెను. నాట్యమన లాస్యాం
గము లు తమను లు, అందున నిడి యుత్తమమయినందున నుత్తమోత్తమకము.
సర్వమిందు శవపర్యాయము, రసవర్యవసాయి రసనిష్యంది కాజాలని సన్నివేశము
నభిసపు దభినందింపడు.
10. ఉ ప్రత్యు క్తము.
నాయి నాయకుల కళ్నో కరార్మిక మయిన వాక్యము కోపప్రసాద
జనితము సాధివే.స పదాశ్రయము వలువలో సుక్షత్యుక్త మగును చిత్ర
గీతార్థయోజిక మనియు నిందు మార్చదగును. నాట్యో, యోగి యశ్ర మిం
దిట్లుపక డుగును. అడరాల్లో - ముకోని ప్రథమార్ధమున భావిండణ మేక దేశ
ముగా సూచితము. ద్వితీయార్ధమున పూర్వ సమాకృష్ణమలు న వైచిత్ర్యభాగము
నాట్యోప యోగిగా నిర్దిష్ట మయినది. ఇక నీ యర్థము సంభావ్యము. కోప
ప్రసారజన్యము సాధి చేసపరాశ్రయము నయిన పచన ముక్తప్రత్యుక్తము. చిత్ర
గీత మనదగిన ధ్రువానావకావ్యములోని యర్థము నాట్యాంశమున సంయోజ
నము పొందగా నుక్తస్రత్యుక్తము లోని వైచిత్ర్యము లాస్యాంగముస స్వీకృత
మగును. భిన్నములుగా నుండు వాచ్యఖండలకములు రసావేశమహిమాతిశయ
ముననె సమన్వయము పొందును.
నాయకాపరాధమున వ్యాగుల యయిన యొక ముగ్ధాధీక ప్రియునితో
సంభాషించు చున్నది. &quot;బాలే! ఏమి నాథా! మానిని! రోషము విడువుము!
రోషము వచ్చి నేనేమి చేసితిని ? నాకు భేదము. నాకు నీ వేమియు నపరాధ
మొనరింపలేదు. అన్ని యపరాధములు నావె. గద్గదముగా నేడిద వేమి? నేనెవరి
కడ నేర్చితిని? నా యెదుట. నీకు నేనెవరు? నీవు దయిత. కాననే యేడ్చు&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>m3v596fr23mvqu0vodlo57l5l13e1qh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/657</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250786</id>
    <revision>
      <id>611337</id>
      <timestamp>2026-11-07T17:00:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '592 భావప్రకాశనము చున్నాను.&quot; అందు క్షప్రత్యుక్త నున్నది. కసావేకముననే ఏని కేకార్థనను స్వయము కలుగును. ఇట్లే చ్పెపరి గీతార్థము అందును కావ్యార్థము రసావేశ మున నభినీయమానసుందరమై య...'</comment>
      <origin>611337</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4331" sha1="g0yag3qaw8ugd6cqzomqkbntl3oxyjq" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;592
భావప్రకాశనము
చున్నాను.&quot; అందు క్షప్రత్యుక్త నున్నది. కసావేకముననే ఏని కేకార్థనను
స్వయము కలుగును. ఇట్లే చ్పెపరి గీతార్థము అందును కావ్యార్థము రసావేశ
మున నభినీయమానసుందరమై యభివయార్థసమావేశము పొందును. ఇదిలోక
దృష్టము కాదు. అయిన సుపకంజము, ఆకాశకాషీ కార్మక మందన యంళము
స్వగతజనాఁ తికాపవారితకములు ఉ కత్యుక్త రీతి రమ్యము లగును. ఇట్టివి
లోకమున సత్యంత మనఃభావితములు కావు. లోకమున లేవని నాట్యమున నిషే
దింపరాదు. లోక సంభవాసంభవము లిం దరించిత్కరములు.
లాస్యాంగముల కౌషయమున నీ యఃశము సంప్రధార్యము. నాట్య
మున కై 80, తవ్రచనకు వలయు ద్రవ్యసంపద సూచిశ మయినది. శైళి ప్రసాద
మున నాట్యము శాస్త్రాది క్షణమై సర్వజనాహరణీయ మయినది. కై శిక్తిస్వ
రూపావిర్భావమునకు లాస్యాంగము లాపర్యళములు, లాస్యాంగములకు ఆస
భావభాగాభినివేళ మావశ్య&quot;ము, లాస్యవిధిలోని యంగములు నాటకోపయోగ
మాపాదింపగలవు. నాటకము నందే కాక తదితరము లందును సంగతము లగును.
వాటకవినిస్పృత మయిన భాణమున నివి యెకపాత్రప్రయోజ్యములు నాటక
మున లాస్య ప్రయోగము వేరు. రాణమున నేకపాశ్రహార్యలాస్యమున వాట్య
యు:డదు. నాట్యోసయోగికానిరూపణము నకు లాస్యాంగములు
స్వరూపసంకేత మిచట నిరూపిత మయినది.
పదమని భావికముని రెండు లాస్యాంగముల నిరూ
పించిరి. ఈ యధిక ప్రసంగ మఖినవునకు సమ్మతము కాదు. లాస్యము
దళాంగము దశ ధమని ప్రసిద్ధి. ద్విరోధము యుక్తము కాదు ఈ ధ్వయమున
కుపయోగ మేనియు లేదు. కైశికవృత్తి కుపయోగించు పై చిత్ర్యము దశక
మునదె కలుగును. వైచిత్ర్య మమనకి ప్రధాన మగు చిత్తవృత్తి యనువర్త
నాంశమున విభావాద్యలకమున సువరంజకభావమున గలుగును. సర్వవిధముల
చిత్రము సంపాదించుటకు పది లాస్యాంగములు చాలును. అయినను భరతు
ధన్యమతముగ రెండింటి నిరూపించినాడు. ఈ సర్వము సంభావిత మవుగావుత
. మని శారదాతనయుడు భావిశ మను వేరొక లాస్యాంగమును నిరూపించెను.
తల్ల తక్షణ మిట్లున్నది.
స్వప్నే నిలోక్య దయితం క్రియతే యత్ప్రబుద్ధయా
మనోభవా ర్తయా భవస్తదైనా లావికముచ్యతే.
271&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>g0yag3qaw8ugd6cqzomqkbntl3oxyjq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/658</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250787</id>
    <revision>
      <id>611338</id>
      <timestamp>2026-11-07T17:00:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'అష్టమాధికారము 598 విరహిణి వనిత స్వప్నమున ప్రియుని చూచి మేల్కొని మన్మథ వీడితయై భావము ప్రకటించుట జావిక మగును. వివిధభావముల ప్రకటించుట భావికము. ప్రియుని యాకృతిని జూచి విరహిణి...'</comment>
      <origin>611338</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3674" sha1="3yq3042klkxif4kmxo2g0vnf8qyyqft" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;అష్టమాధికారము
598
విరహిణి వనిత స్వప్నమున ప్రియుని చూచి మేల్కొని మన్మథ
వీడితయై భావము ప్రకటించుట జావిక మగును. వివిధభావముల ప్రకటించుట
భావికము. ప్రియుని యాకృతిని జూచి విరహిణి చిత్త వినోదము సంపాదించుట
చిత్రపద మగును.
ఈ రెండును పూర్వాధికరమ్యత నాపాదించునవి యన
ము
భాణప్రయోజ్యములగు సృత్తభేదము. లింకను గలవని కొందరనిరి.
వారి భావసారము లిట్లున్నవి.
అసరై ర్నృత్యభేదాస్తు గు శృంఖలికా లతా!
భేద్యక శ్చేతి చత్వారః కథ్యం డేది. త్ర మనీషి.భీః.
గుల్మః సంఘాూయ యన్న,క్తం శృంఖలాన్యోన్యబంధనీ
పరస్పరాంగనే సేన యన్నృత్యం సా లతా నుతా.
ఏకై కస్య బహిస్సంఘాన్నృత్తం యత్స చ భేద్యకః
పిండిబంధశ్చ గుణర ప్యూయా నీతి శేచన
గుల్మబంధో విలంజే స్యాత్ శృంఖలా మలయాంతరే
మధ్యమే స్యాల్ల కాబంధో ద్రుతే స్యాద్భేద్యకః స్మృత
భద్రాసనేన యంత్రేణ త తచ్ఛిదానిధీయతే.
త
271
272
278
274
కొందరు కొన్ని నృత్య భేదములను జెప్పిరి. గుల్మము - శృంఖలితము-
లత భేద్యకము ననునవి నాలుగు నృత్యభేదములు. అందరు కూడిచేయు
సృత్తము గులమని, బవ్యోక్యబంధనాత్మకముగా నుండు నృత్తము శృంఖల
యని, పరస్పరాంగ వేష్టనమున నొనరించు నృత్యము లత యని యందురు. సంఘా
త్మక మయిన నర్త కీగణము నుండి యొక్కొకరు విడిగా వచ్చి నృత్య మొన
రించుటను భేద్యక మందురు. పిండిబంధ రూపము గుల్మరూపము నగునది
-యొకటియె యని గుల్మసిండీబంధములు పర్యాయములని యందురు. గుల్మ
బంధము విలంబిత లయవిధానమునను, లయాంతరమున శృంఖలావిధానమును,
మధ్యమ లయానుసారమున లకాబంధమును, ద్రుతలయానుసారమున భేద్యక
మును నిరూపింతురు. భద్రాసన యంత్రమున నా యా శివ. విహిత మగునని
యిందున్నది. &quot;భద్రాపసేన యంత్రేణ&quot; పదమునకు సంబంధించిన సాంప్రదాయి
(B 75)&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>3yq3042klkxif4kmxo2g0vnf8qyyqft</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/659</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250788</id>
    <revision>
      <id>611339</id>
      <timestamp>2026-11-07T17:00:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '594 కార్ధమును మీక్షింప వలెను. సుస్థిరంగా నృత్యములు ప్రయోజ్యము కావచ్చును. భావ ప్రకాశనము మండునొక స్థానాధారమున నీ ప్రహసన లక్షణము భాణవత్చ్యాత హననం తత్రిధా పరిభిధ్యతే శుద్ధం క...'</comment>
      <origin>611339</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3702" sha1="381ml6forc276q24kpvbr0bym1irjyb" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;594
కార్ధమును మీక్షింప వలెను. సుస్థిరంగా
నృత్యములు ప్రయోజ్యము కావచ్చును.
భావ ప్రకాశనము
మండునొక స్థానాధారమున నీ
ప్రహసన లక్షణము
భాణవత్చ్యాత హననం తత్రిధా పరిభిధ్యతే
శుద్ధం క్వాస్యథ సంకీర్ణం క్వచిదై ఒక కమిన్యప్
తత్ర శ్రోత్రియ నిర్గ్రంధ కాక్యాపీనాం యథాయథమ్:
భాషా చేష్టితతద్రూప హాస్యవాన్యసమన్వితం
చేట చేటి నిట వ్యాప్తం శుద్ధం ప్రహసనం భవేత్..
ఉద్ఘాత్యకాది నీక్ష్యం గైర్మిగ్రం సంకీర్ణముచ్యతే
విటకాముక చేటారినచో వేషధరైస్తు యత్.
పరివ్రాణునిపండాద్యైః కృతం వైకృతముచ్యతే
రసస్తు భూయసా కార్యః పటకార స్తన స్తతః
ముఖం నిర్వహణం చైవ నింధీ ద్వాచస్య కీర్తి కా
అంకో ప్యేకో భవేద్యస్య అత్తు గ్రహమానం భవేత్.
సైరంధ్రికా స్యాత్సంకీర్ణా శుద్ధా సాగర కౌముదీ
కలి కేలి. సహననం గుత్తడై ్వకృతమీరి మ్.
ex
275
278
277
278
579
280
ప్రహసనము రంజన
ప్రధానము. కాణసాదృశ్యము ప్రహసనములో
గలదు. ప్రహసనము మూడు విధములు. ఒకచో శుద్ధము. వేరొకచో సంకీర్ణము .
మరియొకచో వైకృతము. ఇందు శుద్ధబ్రవాహనన మీ విధముగ మండుగు శ్రోత్రి
యులు దిగంబరులు: శాక్యాదీపదమున జెప్పదగిన జైన బౌద్ధ ప్రకృతులుగా నుండు
వారు ప్రహసనమున నుందురు. వారి భాషితములు వారి చేష్టితములు నిందుండును.
వారివారి హాస్య వాక్యము e, ండును. చేటిచేటవిటులతో నభివ్యాప్తమైయుండును.
హాస్యప్రధానము అయిన వచనము లుండును. శ్రోత్రియులు నిర్గ్రంధు లనదగు
దిగంబర సన్యాసులు కాక్యమును అందరు కుర్చినపురుషులుగా నుందురు. వారి
శీలము నింద్యమై ప్రహసనీయ మగును. కావు. షసంప్రయోగము వారి వికల
సంభాషణము ప్రహసనములో బహులముగా నుండును. దుష్ట మయిన యొకని
| ప్రధానముగ 'సరిహసిత మయినచో శుద్ధప్రహసనము. శ్రోత్రియాదుల
చరితమె&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>381ml6forc276q24kpvbr0bym1irjyb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/660</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250789</id>
    <revision>
      <id>611340</id>
      <timestamp>2026-11-07T17:00:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'అష్టమాధికారము 505 చేష్టితము అగర్హితము అయినను ప్రాకృతఃపురుషుల ను శ్రా-తిదౌరాత్మ్యము వలన వారి చరితము దూప్యము బ్రహసనీయము వగున శుద్ధులు; తద్యోగమున నిది శుద్ధ సుగును. శ్రీక్రి...'</comment>
      <origin>611340</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3592" sha1="rrx7hipfdb4qrhx70y7jk3ijaxzuo8s" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;అష్టమాధికారము
505
చేష్టితము అగర్హితము అయినను ప్రాకృతఃపురుషుల ను శ్రా-తిదౌరాత్మ్యము వలన
వారి చరితము దూప్యము బ్రహసనీయము వగున
శుద్ధులు; తద్యోగమున నిది శుద్ధ సుగును.
శ్రీక్రియాదులు స్వచ
సంకీర్ణ ప్రహసన మీ విధమున నుండును. ఉద్ఘాత్యకము అవలగీతము
మొదలగు విద్య-గములతో నిని మిశ్రిత మగును గావున సంకీర్ణము. ఇంచు
చేటీ చేటవికి సంబంధము నుడును, సర్వశన భోగసంభోగ యోగ్య మయిన
నేళ్య, కామినీకాముకులకు సంధానకుళలు డయిన చేటుడు, స్త్రీపుంసస్వభాన
దూరు దయిన నపుంసకుడు, విటుడు, ధూర్తుడు, భర్త, జంకుటాలు, విడిచిన
విధవ
మొదలగు పరివాలికిజన మిందుండును.
వైకృత ప్రహసనము, ప వాణునిపండాదులు-సన్యాసులు మునులు
నపుంసకులు విటకాముకులేటారు వేషవిశేషతులై వారి భాషాభూషితులై
తద్రూపచ్ఛన్నులై యుందురు. వా ల దుభదండములు వాదనివాద ప్రతివాదములు
వైకృతప్రహసనమున ప్రహసనములుగ నుండును.
షట్పకారముగా నున్న హాస్యరసము ని దధికముగా నిరూపింప
వలెను. హసిత విహసితాది భేదము అదివరలో నిరూపితము అయినవి. ముఖసంధి
నిర్వహణసంధి యను రెండు సంధులు మాత్రమె శ్రీహననము నుండవలెను.
అంక మొకటియె యుండును. ఇట్టుండగా నీది ప్రమానము. సాగర కౌముదీ
సనము శుద్ధమని, సైరంధ్రికా ప్రహసనము సంకీర్ణ మని, కలి కేవి ప్రహసనము
వైకృత మని గ్రహింప దగును. ఈ పేరులు కల ప్రహసకము లిప్పట లభించుట
లేదు.
గ్రహ
.
డిమ లక్షణము
ఉద్దశై ర్దేవ గంధర్వ యక్ష ర మహోర గైః
కూత ప్రేత పిశాచాద్యైః డిమః షోడఠనాయకః
శృంగార హాస్యవిధు రైః రపై ర్దీపైర్నిరంతరః
కై శికివృత్తిరహితో కాకత్యారభటీ యుతః.
లుప్తానమర్శ సంధిళ చతుస్సంధి మన్విత
అంగిరౌద్రరసోపేతో బీభత్సానిరంతర.
261
262
288&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>rrx7hipfdb4qrhx70y7jk3ijaxzuo8s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/661</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250790</id>
    <revision>
      <id>611341</id>
      <timestamp>2026-11-07T17:00:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '598 ప్రఖ్యాకవస్తువిషయో న్యాయమార్గే ఉనాయక చంద్రసూర్యోపరాగోల్కా నిర్ఘాతాచిఖిర్భుటం. ఉత్పాటై రోరసంగ్రామసంరంభకరిజా, తర సప్రవేశశనిష్క తప్చతురంతో డెను స్మృతి, ఇదం త్రిపురదావ...'</comment>
      <origin>611341</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4211" sha1="kks2q11wq0syf4g8zpezb7pwob64fuf" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;598
ప్రఖ్యాకవస్తువిషయో న్యాయమార్గే ఉనాయక
చంద్రసూర్యోపరాగోల్కా నిర్ఘాతాచిఖిర్భుటం.
ఉత్పాటై రోరసంగ్రామసంరంభకరిజా, తర
సప్రవేశశనిష్క తప్చతురంతో డెను స్మృతి,
ఇదం త్రిపురదావోఖ్యే లక్షణం బ్రహ్మణోదితం
ఉదాహరణ మేతస్య వృత్రోద్ధరణ ముచ్యతే
తారకోద్ధరణం తద్వ తత్ర తత్ర కుతోశ్యతామ్.
భావప్రకాశనము
284
265
286
దశవిధరూపకములలో నొండ యంవ విషము యొక్క లక్షణ
మీ విధముగా నున్నది. డిమము షోకం మిగా కుండును. ఇందలి
నాయకు బద్దతు', 'దేవగంధర్వయక..! -మహోరగరూపులు, భూత- సేత-
పిశాచాదులు. డిమము చే స్తరసములతో నిరంతరముగా నుండును. శృంగార
హాస్యము లుండవు. భారతీవృత్తి యారభవవృత్తి యుండును. కైశికవృత్తి
యుండదు. ముఖ ప్రతిముఖ గర్భ నిర్వహణముధులై యుండును. అసమర్శ
సంధి యుండదు. అంగీర ము రౌద్రము. అది వీధం నిరంతరముగా నుండును.
ఇందు వస్తువు ప్రఖ్యాతము. నాయకుడు న్యాయపూర్ణగామిగా నుండును.
చంద్రోపరాగము సూర్యోపరాగము ఉల్కాపాతము నిడుగుపాటు మొదుగు
వానితో నిది నిర్భరముగా నుండుము. ఉత్యాగము అడును. ఘోరసంగ్రాము
ములు సంరంభములు నిండుగా నుండును. ప్రవేశక విష్కంభకము లుండును.
డిమము చతురంకము. త్రిపురదాహ మను ఉమము నందు బ్రహ్మ లక్షణము
నిరూపించెను. వృత్రోద్ధరణము | తారక ద్ధగణ ముదాహరణములు,
ఇది మూలానుగతార్ధము. ఇందలి వి శేషముల నిట్లు గ్రహించునది. ఇది
ప్రఖ్యాతవస్తువిషయము కావున సర్వమి తరము నాటకము నందువలె నుండును.
సంధు లసమగ్రము లగుట, తనము అనసుగ్రము లగుట యింద ని విశేషము. కావ్య
యోని యన దగిన యిందలి వస్తువు దీపనము కావున శాంతరస ప్రయోగ
ముండు నను కొనరాదు. డిమము మాయేంద్రజాలం హులము కావున నానా
పుస్తము లుజ్ఞాన యోగము లిం దవేషితములు, డిమము డింబము విద్రవము
ననునని పర్యాయములు, తద్యోగమున నిది డిన మయినది “డయంత ఇతి డయ
ఉద్ధతనాయకాః తేషాంవృత్తిర్యత్ర సడినః&quot; ఎగురుట, గంతులు చిందులు వేయుట
డీజ్ ధాత్వర్థము. ఇందు ప్రదేశకాదు లుండునని భరతాభినవకావము. దిన చతుష్టయ&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>kks2q11wq0syf4g8zpezb7pwob64fuf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/662</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250791</id>
    <revision>
      <id>611342</id>
      <timestamp>2026-11-07T17:01:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'అష్టమాధికారము 597 వృత్తము డిమమున ప్రదర్శనీకు. చూలికాంక ముధా? కావకారముల కుపయోగమున్నది. అయిువను ప్రవేళక ముంటదు. వ్యాయాగ లక్షణము వ్యాయోగ స్యేతివర్తం యత్ప్రఖ్యాతముదాహృతం ధీర...'</comment>
      <origin>611342</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3654" sha1="2qgywcj4aqna6u7wkpe8r31r6jgk14i" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;అష్టమాధికారము
597
వృత్తము డిమమున ప్రదర్శనీకు. చూలికాంక ముధా? కావకారముల
కుపయోగమున్నది. అయిువను ప్రవేళక ముంటదు.
వ్యాయాగ లక్షణము
వ్యాయోగ స్యేతివర్తం యత్ప్రఖ్యాతముదాహృతం
ధీరోదాత్తాశ్చ విఖ్యాతా దేవా రాజర్షయోఒకనా
నాయశాస్త్రిచశుష్పంచ వేయున్న దళాధికాః
الح
దివ్య దేవీం థాల్ప స్త్రీ పరివార స్త్రీ సంధిం
గర్భావమర్శ హిరో ఇష్కంకాదిన మన్వితః.
ఏకాహచండై కాంకో భావక్యారఢటీయుతః
యుద్ధాధర్షణను ఫేటు ద్రవాణి కంతరం.
క్వాచిత్కః స్వల్పశృంగారం వడ్డీ పననిర్భరం
అస్త్రీ/మి త్తసంగ్రామా వ్యాయోగః కథతో బుధై శి
287
288
289
290
వ్యాయోగము నందలి యితివృత్తము ప్రఖ్యాతము. ధీరోదాత్తులు
విఖ్యాతులు నయిన దేవుం రాజర్షులు నాయకు లుగా నుందురు. వారు మూవురు
వలువు రఘు. దుగుకు. ఇంక దగుదురు. కాని దశాధికముగా నుండదగరు.
ఇందలి కడ ఉన్యయోయోని, ఇది యుబ్బ, స్త్రీ జననిరము. ముఖ తిముఖ నిర్వ
హణసంధులె యుండును. గర్భాసమర్శనదులుండవు విష్కంభకాదు ఒండును.
హచరి ము ముండ దగురు. భారతీవృత్తి యాఁభటీరృత్తి
యుండును. యుద్ధాధర్షము సం“ఫీటము నిద్రవము మొదలగు వానితో నిడి
నిరంతరముగా నుండును. క్వాత్కముగా స్వల్పశృంగార ముండును. శృంగార
హాస్యశా.తములు వినా యితరము అయిన షడ్రసము లిందుండును. అస్త్రీ
నిమిత్త మయిన సంగ్రామ మిందుండును. ఇట్లన్న నిది వ్యాయోగ మని
యనిరి. ఇందు వేరుగా నున్న కొన్ని ధరతాభినవభావముల గుర్తించుట శారదా
తనయ భావరూపము గుర్తించుట కువకరించును.
వ్యాయోగము డిమమునకు శేషభూతము. దివ్యనాయకు లిందుండరు.
ఉదాత్తులు రాజాదులుందురు. ఆమాత్య సేనాపతి ప్రభృతులకు దీప్తర సత్వ
ముండును. నాయకుల కిందు ప్రఖ్యాతత్వమె; ఉదా త్తత యంతగా నపేక్షితము&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>2qgywcj4aqna6u7wkpe8r31r6jgk14i</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/663</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250792</id>
    <revision>
      <id>611343</id>
      <timestamp>2026-11-07T17:01:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '598 భావప్రకాశనము కాదు. ద్వాదశనాయకు లుండవచ్చువు గాలి జావదకపరిమాళంక వలదు. ఏకాంక మేఖాహచరిత మంనందున సహయం న్యాయ వర్గము శ్రీది రాజ నాయక నిబద్ధమును కాదని భరో శ్రీ. ఇందు మూలము లోని...'</comment>
      <origin>611343</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3795" sha1="nrz3uxq3gvpxen4wj43ci248figy658" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;598
భావప్రకాశనము
కాదు. ద్వాదశనాయకు లుండవచ్చువు గాలి జావదకపరిమాళంక వలదు.
ఏకాంక మేఖాహచరిత మంనందున సహయం న్యాయ వర్గము శ్రీది రాజ
నాయక నిబద్ధమును కాదని భరో శ్రీ. ఇందు మూలము లోని “గివ్యయోని
కథా&quot;యను స్థలమున &quot;టిష్తయోని కథా&quot; యని యుండదునా? యని
పించును. వ్యాయోగమున గలిము 3 స్తముగా నుండుట యుక్తము.
సనుషకార బక్షణము
దేవాసు లేతివృత్తం యత్ప్ర్పభ్యాకు బోత నమ్మను.
తత్స్యాత్సనువూరో ఒన్య నిర్వీమళ్ళావు సుభులి
మృద్వీ స్యాకై శీన పరంకి వీరరసో భవేతో
ప్రత్యాతోబా తచరికా మిగతా దేవదానవాలి.
పృథక్రయోజూ సశ్రనాయకా ద్వాదశ స్మృతాః
అంగాన్యన్యే రసా స్తత్ర సొత్వర్యాజ్యాశు నృత్తమం.
అంగై స్త్రీనిః త్రికపటః ప్రకృంగారం తినిప్రవః
291
292
0
298
సమవకారస్వరూప మిట్లున్నది. ప్రఖ్యాతము లోక సమ్మతము
నయిన దేవాసురుల యితివృత్తము సమనకారమున నుండవలెను. విమర్శసంధి
రహితముగా ముఖాదిసంధిచంృష్ణుండు ముందును. మృదమయిన శైశికివృత్తి,
అంగియగు వీరరస ముండదగును. ప్రఖ్యాతో ణారచరితు లయిన దేవదానవులు
పండ్రెండుగురు వేరు నేను ప్రయోజనముల సంపత్తికై మిదతు అగుదురు.
అన్యరసము లంగముగా నుండును. సాత్వత్యాదివృత్తులు నుండును. మూ
డంకములు; మూడు కపటములు; మూడు శృంగారములు; మూడు విద్రవ
ములు సమనకారఘును వర్ణిశము అగును. దేఖాసుపల కొండ రప్రఖ్యాతు
లుందురు. ఇందు ప్రఖ్యాతులె యుండవలయును సానూస్యముగా దేవు
లుద్ధతులు. అయినను గాంభీర్యప్రధానముగా నుండవలయుట ఉదా తపదము
సూచించును. అంకములలో సుపాయాంశమున కపటము, వ్యాసక్తి సంభావ
నాంశమున విద్రవము; ఫలాంశమున శృంగారము సముచితము. ప్రత్యంశము
నను ద్వాదశ నాయకు లుందురని కొందరు, నాయక ప్రతినాయకులు తత్సహా
యులు నలుగురె యుందురని కొందరు నందురు. ఇంక నీ విశేషములు కలవు.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>nrz3uxq3gvpxen4wj43ci248figy658</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/664</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250793</id>
    <revision>
      <id>611344</id>
      <timestamp>2026-11-07T17:01:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'అష్టమాధికారము అష్టాదళ స్యు రేతస్మిన్నాను సముదాయక, తాభిస్త్రిధా నిభిన్నాభిః శ్ర్యంకంలో నియమ్యతే ముఖప్రతిముఖాభ్యాం చ ప్రథమంలో ద్విసంధి. కాలను ప్రథమాంకస్య రోద్ధ్వాదకు న...'</comment>
      <origin>611344</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3230" sha1="0afz3j0zmxrqmvknxupqa0anhg932c2" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;అష్టమాధికారము
అష్టాదళ స్యు రేతస్మిన్నాను సముదాయక,
తాభిస్త్రిధా నిభిన్నాభిః శ్ర్యంకంలో నియమ్యతే
ముఖప్రతిముఖాభ్యాం చ ప్రథమంలో ద్విసంధి.
కాలను ప్రథమాంకస్య రోద్ధ్వాదకు నీళాశా
ద్వితీయాంకశ్చతసృధీః నావేగాలికి స్ట్రోకో భజేల్.
ముఖం ప్రతిములం గర్భం సంధయోజస్య త్రయో2.వీ చ
తృతీయాంకస్య కాలో ఒసి నాడి. కార్యాం ప్రశబ్ప్యతే.
చత్వారప్పుదయో ఒత్ర తు
ముహూ గన్య తురీయాంతో నాడికా ఘరికాద్వయమ్.
599
284
295
296
297
298
సమమకారమునందు సముజాయకూపముగా పదునెనిమిది నాడిక
లుండును. ఆ యష్టాదశనాళికలు మూడు విధముల విభిన్నములు కాగా మూడం
కముల కాలము నియమిన మ/పరు. ప్రథమాంకమును ముఖప్రతిముఖము
లుండును. కావున నని స్వసంధికము. ప్రథమాంకమునకు ద్వాదళనాడికల
కాలము పరిమితమై యున్నది. క్వితీయాంకము నాలు గు నాడికల కాలపరిమి
తితో ముండదగును. ముఖము ప్రహములము కార్భము నను మూడు సంధు
లుఁడును. శృతీయాం:మునకు రెండు నాడికల కాలము పరిమితము. విమర్శ
సంధిరహితముగా నాలుగు ముఖ ప్రతిముల గర్భ నిర్వహణ సంధు లుండదగును.
ముహూర్తము యొక్క నాల్గన యంకము నారిక. వాడిన ఘని కాద్వయమితము.
సమవకారమున కపట శృంగార ని ద్రవముం నిరూపించ వలసి యున్నది. అందు
కపటము.
వస్తున్వరావ్న దేవారివృతాః స్యుః కపటాస్త్రయః
కపటయ్య స్వరూపం తు ధ్రమో మోనోత్మకః స్మృతః.
209
వస్తున్వభావకపటః క్రూరసత్త్వాది సంధనం
వి వర్ష నాకాది సంభవం
శత్రుజః కకట సత్ర సంగ్రామాది సముద్భవః
విద్రవః ప్రాయశ సద్వ త్తయోర్భేదో ఒక కథ్యతే.
900
801&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>0afz3j0zmxrqmvknxupqa0anhg932c2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/665</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250794</id>
    <revision>
      <id>611345</id>
      <timestamp>2026-11-07T17:01:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '600 జీవగ్రాహోఒధ మోహో వా కపసేన కార్యతే నిద్రవస్తు ఫలం త తద్దేతో సస్మాత్సలాయనమ్, భాషకాళనము 802 కపటము - మూడు విధములు - వస్తున్వకావకృతము దైవకృతము జరికృతము నని, మోహాత్మక మయిన భ్రమము...'</comment>
      <origin>611345</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3786" sha1="em4aiyk8kvr1d5ns3ju2uncfrwio0tc" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;600
జీవగ్రాహోఒధ మోహో వా కపసేన కార్యతే
నిద్రవస్తు ఫలం త తద్దేతో సస్మాత్సలాయనమ్,
భాషకాళనము
802
కపటము - మూడు విధములు - వస్తున్వకావకృతము దైవకృతము
జరికృతము నని, మోహాత్మక మయిన భ్రమము కపటము యొక్క స్వరూపము.
క్రూరమృగాదుల వలన గలిగినది సమువ్వఖాన కపటము వహ్నివర్షవాతాది సంభ
నము దైవిక మయిన కపటము. సంగ్రామాధిసమ ద్భసము శతృజన్య మయిన
కపటము. సామాన్యముగా విద్రవము కూడ ని. వీని కొకింత భేదము కలదు.
శత్రువును ప్రాణము లుండ గా పట్టుకొనుట (జీవగ్రాహము' గాని, 'మోహముకొని
కపటమున ప్రకాశిత మగును, నిద్రవ మనునది ఫజగూటము తత్తద్ధేతువు వలన
శత్రువు నుండి పలాయన మొనరించుట. ఐకళ్ళంగారము.
శృంగారో ధర్మకామార్థ ఖిచేసే త్రివిధో భవేత్'
| వ్రతనియమకపోయోగార్యస్మిన్ బహుధా నిర్దేశితః కామః
పుత్రాదిభోగసుఖకృను యో ధర్మశృంగారం..
అర్ధావాప్తిర్యస్మిన్కా'మేన ని వేగిన సంగపతి
శధధీనవిభవభోగా స్వాదసుఖేనార్ధళ్ళం గారు.
పరదార ద్యూకను రామృగయాజ్యస్వాద కేలివినివిష్టః
త త్తద్విషయాస్వాదనసుఖ: లిఈ కామకృంగార
808
30%
206
శృంగారము, పూడు విధములు - ధర్మనృంగారము కామశృంగారము
||అర్ధము నని ప్రతి యమము తపోయోకమున కామః వేళ మున్న చో
పుత్రాదిభోగసుఖము కలిగించునది ధర్మరృంగార మగును. నివేశిక మగు కామ
మున నర్థావా ప్తి యున్నచో నర్థాధీకముగా విభవభోగా స్వాదసుఖ మున్నచో
. నర్థశృంగార మగును. అవి ధర్మార్థశృంగారమ్మలు. కామశృంగార మీ విధమున
నుండును. పరశీ గా రతి ద్భూతము సురాపానము మృగయాసక్తి మొదలగువాని
యాస్వాదమున కేతివిధానమున వినివేశము బిలిగి యుండుట, తత్తద్విషయా
స్వాదన సుఖవిశేషములచే లలితముగా నుండుట కామశృంగార స్వభానములు.
వీథ్యంగాని యథాలాభమాముఖం నాటకాగివత్
శృంగార త్రితయం యత్ర నాత్ర బింద ప్రవేశశా.
906&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>em4aiyk8kvr1d5ns3ju2uncfrwio0tc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/666</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250795</id>
    <revision>
      <id>611346</id>
      <timestamp>2026-11-07T17:02:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'అష్టమాధికారము అర్ధం సమపకారస్య లక్షణం దర్శితం బుధే ఉదాహరణ మేతస్య భవేదమృతమ ధరమ్. $ 807 ఈ సమసకారమునందు భ్యంగములను యథాలారము గూర్పవలెను. నాటకాదు. &quot; వలె నామ ఖమును గూర్చును. కృంగారత్...'</comment>
      <origin>611346</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3833" sha1="ga0pm4sdhof9816krt071a2pke5jiwa" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;అష్టమాధికారము
అర్ధం సమపకారస్య లక్షణం దర్శితం బుధే
ఉదాహరణ మేతస్య భవేదమృతమ ధరమ్.
$
807
ఈ సమసకారమునందు భ్యంగములను యథాలారము గూర్పవలెను.
నాటకాదు. &quot; వలె నామ ఖమును గూర్చును. కృంగారత్రితయ మున్న స్థలమున
బిందుప్రవేశములను గూర్ప దగదు. ఇంకవర కి చెప్పిన విధముగా సమవకార
లక్షణ ముందుటను బుధులు నిరూపించిరి. సమసకారరూపకమున కమృత
మంథన ముజాహరణము.
ప్రథ మేం కేఒత్ర శృ: గారకకటాళ్ళ సవిద్రవ్యా
యుద్ధజలసంత్రమో వా వాయ్వగ్నిగజే ద్రసంభ్రమకృతో వా
నగరోహోరోధతో నా విశ్లేయో విదస్య స్త్రీనిధ్య.
ఉష్టిగాయత్ర్యాద్యన్యాని చ యాని బంధకుటిలాని
వృత్తాని సమవశారే కవిఖిని ప్రయోక్యాన్ని
వీఠిగ్రహననాంగాని భవే రుత్వా న వా క్వచిత్
అన్యథా వర్ణయుత్యన్యే కపటం విద్రవం బుధాః.
వస్తు:కను సముద్భూతో దైవసంపాదిత స్తథా
తథా శత్రుకృత శ్చేతి కనటాః స్యుత్త్రియః క్రమాత్.
808
809
810
811
ఇంకను ననువకార విశేషములు కొన్ని యున్నవి. ప్రథమాంకమున
శృంగార కపట విద్రవము లుండవలెను, ఏద్రవము మూడు విధములు - యుద్ధకృతము
జలకృత మయిన సంభ్రమము వలన గలుగు విద్రవము, వాయు వహ్ని గజకృత
సంభ్రమము వలన గలుగు విద్రవము, నగరో పరోధజన్య మయిన విద్రవము నని
యిది త్రివిధము. ఉష్ణక్ - గాయత్రి మొదలయిన బంధకుటిలములగు వృత్తము
లను సమపఃరమున కవులు ప్రయోగింపవలెను. విథ్యంగములు ప్రహసనాంగ
ములు సమనకారములలో కొన్నిటిలో నుండవు. ఈ భావాభావముల నౌచిత్యాను
సారమున గూహించునది. కపటము విద్రవము అనువాని నవ్యబుడు అన్యధా
వర్ణించుచున్నారు. వస్తుక్రమ సమద్భూత మగు కపటము, దైవసంపాదితమగు
కపటము, శత్రుకృతపుగు కపటము నని జంటము మూడు విధములు. విద్రవము
వాతాదికృగము సమముగ నున్నందున నిచట వేరుగా ప్రతిపాద్యము కాదు.
కపటవిభాగము నీ విధముగా లక్ష్యమున భావించునది.
B (76)&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ga0pm4sdhof9816krt071a2pke5jiwa</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/667</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250796</id>
    <revision>
      <id>611347</id>
      <timestamp>2026-11-07T17:02:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '802 తథాహి చిత్రజాలాంకే దండకాపోవనంగమాత్ జ్వరో విదూషక న్యైష కపట ప్రథమః స్మృతః. నాద్వధ్యశిలారోహో నాగానందే ప్రకల్పిత జీమూశవాహన స్యైష ద్వితీయః కపటః స్మృతః. యథా పుంసవనాం కేఒత్ర...'</comment>
      <origin>611347</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3629" sha1="4i1yayftiwj57qyjbb5xe1xai85j11r" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;802
తథాహి చిత్రజాలాంకే దండకాపోవనంగమాత్
జ్వరో విదూషక న్యైష కపట ప్రథమః స్మృతః.
నాద్వధ్యశిలారోహో నాగానందే ప్రకల్పిత
జీమూశవాహన స్యైష ద్వితీయః కపటః స్మృతః.
యథా పుంసవనాం కేఒత్ర చింతామూర్ఖస్య మాయయా
కైకేయీమంథరా వేషధారణం కపటోఒంతిమః
(వాఖాదిజన్యసామ్యాత్తు) విద్రవోనాత్రకథ్యతే.
భావప్రకాశనము
812
818
814
చిత్రశాలాంకమున వస్తుక్రమసముద్భూతమయిన కపట మున్నది.
విదూషకుడు కఱ్ఱ చేతబట్టి తనకు జ్వరము వచ్చిన దని యడుగు దీసి యడుగు
పెట్టలేనని యనును. విదూషకునకు వంకర టింకరగా నుండు దండకాష్ఠము రంగ
సంచారమున నుండును. ఇట్లు దండకాపోవసంగ్రహమున విదూషకుని జ్వరము
మొదటి కపటము. నాగానంద నాటకమున దైవసంసాదిత మయిన కపట
మున్నది. జీమూతవాహనుడు సముద్రతీరమున కేగి శంఖచూడు డను నాగ
కుమారుని మధ్యశిల నారోహింపగా గరుడుడు హరించి భక్షించుట కుపక్రమిం
చును. ఇది దై వకృతముగా గలిగినది. ఇది ద్వితీయకపటము. మూడవక పటము
శత్రుకృతము. పుంసవనాంకమున చింతామూర్ఖుని కైకేయీ మంథరా వేష
భారణ మంతిమకపటము. ఇది యే నాటకమున గలదో స్పష్టము కాలేదు. ఈ
యుదాహృతాంశములు గలవి సమవకార రూపరూపకములు కాకున్నను, కపట
స్వరూపము గుర్తించుట కుదాహృతము అయిన వనుట స్పష్టము.
వీ లక్షణము
ముఖనిర్వహణే సంధీ వీథ్యాం నృత్తిస్తు కైశికి
ద్వాఖ్యాం ప్రయోజ్యా పాత్రాత్యాం క్వచిదేశీన వా భవేత్.
అంగీ సర్వరనస్సరీ శృంగారో2స్యాః ప్రధానతః
యుక్తా లాస్యాంగవిధ్యం సమ్యగుద్ధాత్య కాదిభిః.
భవేయుర్వా న 'నేత్యస్యాం లాస్యాంగాన్యాహ కోహలః
విథ్యాః శృంగార రూపత్వాద్వి ధేయానీతి భోజరాట్.
ఏకాంకైన భవేద్విథీ రసః సూచ్యోఒత్ర సంభృతః
యథా వకులవీథీ స్యాదించులేభాదయో యథా.
815
816
817
818&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>4i1yayftiwj57qyjbb5xe1xai85j11r</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/668</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250797</id>
    <revision>
      <id>611348</id>
      <timestamp>2026-11-07T17:02:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'అష్టమాధికారము 608 వీథిలక్షణ మిట్లు పరిగ్రాహ్యము. వీధీలో ముఖసంధి నిర్వహణసంధి రెండు మాత్రమె యుండును. కైశికివృత్తి యుండును. ఇద్దకు పాత్రలు ప్రయోగింతురు. క్వచిత్ ఒక పాత్రయేని...'</comment>
      <origin>611348</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3961" sha1="1bg0qqwemwpkai3ydutch7d3hfnzb89" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;అష్టమాధికారము
608
వీథిలక్షణ మిట్లు పరిగ్రాహ్యము. వీధీలో ముఖసంధి నిర్వహణసంధి
రెండు మాత్రమె యుండును. కైశికివృత్తి యుండును. ఇద్దకు పాత్రలు
ప్రయోగింతురు. క్వచిత్ ఒక పాత్రయేని ప్రయోగించును. శృంగారము
ప్రధానరసము. అంగిగా నుండును. సర్వరసస్పర్శిగా నుండును. ఉద్ఘాత్య
కాదులగు వీథ్యంగము లన్నియు నిందుండవలెను. లాస్యాంగములు నుండును.
వీథి5 లాస్యాంగము లుండవచ్చును, ఉండక పోవచ్చునని కోవాలు డసెను.
వీథి శృంగారరూప మయినందున సపశ్యముగా లాస్యాంగము లుండవలెనని భోజ
రాజనెను. వీథిలో నొకయంక మెయుండును. సంతృత మయిన శృంగారరస
మును సూచించవలెను. వస్తులవీథి యనునది వీధి. ఇందులేఖాదులు విధిపద
వాచ్యములు.
ఉత్సృష్టికాంక లక్షణము
ఉత్సృష్టికాం కే ప్రఖ్యాతమితివృత్తం క్వచిద్భవేత్
కదాచిదేతదుత్పాద్య మప్రఖ్యాతం క వేర్ధియా,
దివ్యైరయుక్తః పురుషై॥ శేషైరవ్యై సమన్వితః
_కైశికివృత్తిహీనశ్చ సాత్వత్యారభటీయుత
నియుద్ధ యుద్ధ సంఫేట ప్రహార నిధనోద్భటః
ప్రభూతతరుణస్త్రీణాం పరిదేవితమేదురః,
నిర్వేదభాషితైః స్త్రీణాం నావా వ్యాకులచేష్టి తై:
క్వచిద్భయానక ప్రాయః కర్తవ్యో . భ్యుదయాంతిమః.
ఏవముత్సృష్టికాంకస్తు కర్తవ్యః కావ్య వేదిఖిః
8:9
820
821
822
ఉత్సృష్టికాంకమును అంకమనియు వందురు. ఇందితివృత్తము ప్రఖ్యా
తము. ఇది యొకచో నుండును. మరియొకచో కవి యిచ్ఛామసారమున
నప్రఖ్యాత మగు నుత్పాద్యవస్తువు సుండదగును. దివ్యపురుషు లిందుండరు.
అదివ్యు అన్యులతో నిది కూడి యుండును. అందు కైశికివృత్తి యుండదు.
సాత్వతి యారభటి వృత్తు లుండును. యుద్ధము నియుద్ధము సంఫేటము ప్రహా
రము నిధనములతో నిది యుద్భటముగా నుండును. సమధిక తరుణ వనితల
పరిదేవితములతో నిధి యతిశయితముగా నుండును. స్త్రీల నిర్వేదభాషితము
లతో నుండును. నానావ్యాకులచేష్టితములతో నుండును. ఒకచో భయానక&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>1bg0qqwemwpkai3ydutch7d3hfnzb89</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/669</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250798</id>
    <revision>
      <id>611349</id>
      <timestamp>2026-11-07T17:02:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '804 భాపప్రకాశనము ప్రాయముగా (చితము కావలెను కాని యుదమున సభ్యుదయము నుండ దగును. కావ్యవేడు లుత్సృష్టితాము నేడు కారముగ రచింపపలెను. ఇదింకను కొన్ని విశేషములు కలవు. అస్యాణక మేకం భరత...'</comment>
      <origin>611349</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3531" sha1="dej9x2bjeqpvnsonzk9v4rodct2hb0b" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;804
భాపప్రకాశనము
ప్రాయముగా (చితము కావలెను కాని యుదమున సభ్యుదయము నుండ
దగును. కావ్యవేడు లుత్సృష్టితాము నేడు కారముగ రచింపపలెను. ఇదింకను
కొన్ని విశేషములు కలవు.
అస్యాణక మేకం భరతో ద్యావంకావితి కోహలు..
వ్యాసాంజ నేయుగుకపు ప్రాహకం కశ్రయం అందా
విష్కంభకోఒత్ర సంకీర్ణ సహా పత్ర ప్ర
ముఖనిర్వహణే సంధి ఇతి కోవాలనాషితం
ఈహామృగపదిశ్యన్యే కే౬ స్యాహుర్ది మసంధిఖః.
ఈ యంకమున నొక యంకమే యుండునని
రెండంకము లుండవలెనని కోహలు డనెను.
828
824
825
నేను.
వ్యాసుడాంజ నేయుడు నూ
గురువు దివాకరుడు అంకత్రయ ముందుట యుక్త మునిరి. దీనిలో
విష్కంభకము సంకీర్ణముగ మండుట, అచ్చటప్చట ప్రవేశళ ముండుట
యితివృత్తానుసారమున న పేజీలము కాగా న కత్రయ సూవశ్యక మగును. అంక
ద్వయ సూవశ్యక మనిన కోపాలుడు ముఖసంధినిర్వహణసంధి యుండ దగు
ననెను. కొంద రిహామృగము నందు వలె నుండవలె ననిరి. కొందరు డిమము
లోని సంధుల వలె నుండదగు ననిరి. ఇట్లిందరి భాషితములు భావనీయములు,
దశరూపకములలో నీహామృగము లక్షితము కావలసి యున్నది.
ఈ లోపుగా శారదాశనయుడు భారతవల్లోచిన మయిన వ్యవహారము నిరూపింప
దలచెను. భారతవర్షము కర్మభూమి. వివిధవస్తుననూ వేశవర్ణనము భారతము
నందే యుక్తము. తదౌచిత్య మింజే యున్నది. ఈ యంకమును సోదాహరణ
ముగా నిరూపించుట కీ యుశ మావశ్యకము.
యద్దివ్యనాయక కృతం కార్యం సంగ్రామబంధువధయుక్తం
తద్భారతే శు వర్షే క ర్తన్యం కావ్యబంధేషు.
కస్మాద్భారతమిష్టం వర్షేభ్య సస్య కర్మభూమిత్వాత్
826
న నధాదయః క్వచిత్స్యుః నిబంధనీ ప్రయోజ్యళ్ళ.
827
భవేయుః క్వాసి యద్యేతే ప్రత్యుజ్జీవంత్యనంతరం
-లక్ష్మణస్య పధః శక్త్యా రావణేన యథాకృతః.
828&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>dej9x2bjeqpvnsonzk9v4rodct2hb0b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/670</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250799</id>
    <revision>
      <id>611350</id>
      <timestamp>2026-11-07T17:02:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'అష్టమాధికారము య వృత్యుద్దీపనాతో ఒకూత్తు రామాని కాన్వాయే తీమూతవాసి నస్యాపి వాయనంపే వధో యదా. తత్పత్యుజ్జీవవాంతళ్ళ కతై వాన్వత్ర శిల్ప్యతాం చంద్రాపయ్య మరణం యత్ప్రను జీవక్...'</comment>
      <origin>611350</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3133" sha1="b9wceelnlv90lnl77zydpbw0rzryi4j" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;అష్టమాధికారము
య వృత్యుద్దీపనాతో ఒకూత్తు రామాని కాన్వాయే
తీమూతవాసి నస్యాపి వాయనంపే వధో యదా.
తత్పత్యుజ్జీవవాంతళ్ళ కతై వాన్వత్ర శిల్ప్యతాం
చంద్రాపయ్య మరణం యత్ప్రను జీవక్యాతిమమ్.
కల్పిళం కట్టణేన యధా కారదచంద్రికా
దివ్యేన మర్య్య వధః కావ్యన్యాహార్య కారకుడు.
నిబంధే నూచ్య పవాచ్నికై ్యష ప్రవేశకై 8
యథా సగరపుత్రా ం త పిలిన వధః కృతః.
ప్రవేశకై సూచితో ఒంచ్ఛేడై ర్గంగా ళ్లగితతే
యథా కద ప్రయోఖ్యః స్యాత్తణా బధాది కల్ప్యతామ్.
అత్యాహుర్యాం కె వరే ఇవి శంక. కఐ పి.తం
దేశేష్వన్యేషు కవిభిన్న సభావేశ ప్రకల్ప్యతే.
హృద్యా త త్తర్భూమి। శోభనగంధా చ కాంచనీ యస్మాత్
ఉపవసనDలకీ డ్రావిహార నారీరతి ప్రమోకాళ్ళ.
శేషు చ నరేషు సతాం భవతి న దుఃఖం నవా జోక్య
ఏకే రేకవిశేషాః పురాణశాస్త్రేతిహా కపరిగణితాః
కర్మారంలో న భవే శేషు సుసలే యక్ఫలం జోణ్యాః
సు తోత్సవసంభో --- ఔశేష్వేశేషు బంధనీయాః స్యుః.
రత్యువబా రాంగశయా గీతాంగాని ప్రయోజనీయాని.
అన్యే రసా న ప్రయోజ్యా స్త్రీ తద్దేశవి శేషతః
ప్రాయేణోత్సృష్టికాఁకస్తు వర్షే భారత ఏవ హి
అనుషంగేణ కథతో విశేషో2 వధారితః.
505
829
380
881
882
888
884
885
286
887
338
కావ్యబంధము లొనరించు కవు లీ విషయముల నవధరింప వలయును.
దివ్యనాయకకృత మగు సంగ్రామము బంధువధము మొదలగు వానితో గూడు
కొనిన కార్యమును భారతవర్షముననె నిరూపింపదగును. ఇతరవర్షముల కన్న
భారతవర్ష మె యేల అభీష్టము కావలెను? భారతవర్షము కర్మభూమి కావున సర్వ&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>b9wceelnlv90lnl77zydpbw0rzryi4j</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/671</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250800</id>
    <revision>
      <id>611351</id>
      <timestamp>2026-11-07T17:02:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '805 భావప్రకాశనము వర్షముల కన్న భారతవర్ష మె యిష్టము. భారతవర్షమున నాయకాదుల విధాదు లెచ్చట నుండవు. అవి యిచట నిబంధనీయములు కావు. ప్రయోజ్యములునుగావు. ఎచ్చటనేని పదారులు ప్రయుక్తముల...'</comment>
      <origin>611351</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4906" sha1="m06k65mjnm4hqc87ikki7f431t9uom4" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;805
భావప్రకాశనము
వర్షముల కన్న భారతవర్ష మె యిష్టము. భారతవర్షమున నాయకాదుల విధాదు
లెచ్చట నుండవు. అవి యిచట నిబంధనీయములు కావు. ప్రయోజ్యములునుగావు.
ఎచ్చటనేని పదారులు ప్రయుక్తములగు నేసి వెంటనే ప్రత్యుజ్జీవనము నిరూపింప
దగును. రామాయణకథలో రావణుడు శక్ష్యాయుధము అత్మణవధ మాచరిం
చుట యున్నది. కాని యది క్రత్యుజ్జీవనాంకముగా నున్నది. ఇది రామానుజ
నాటకమున గలదు. హర్ష నాగా నందని టపమున గరుడుడు జీమూతవాహనుని
రక్తము పీల్చి వధించుట యున్నది. కానీ యనియు సత్యుష్ణవహింతముగా
నిరూపిత మయినది. ఇల్లే యికరము లందును నిబంధింప దగును. భట్టవాణుడు
కాదంబరి,గ్రంథను లో చంద్రాపీడుని మరణము కు ప్రత్యుజ్ఞానాంతిమముగనె నిరూ
పించెను. శారదచంద్రిక ప్రత్యుజ్జీవనాపాదికగా నిరూపిత మయినది. కావ్యమున
వస్తుస్వభా వావశ్యంభావిత ననుసరించి దివ్యుడు నుర్యుని వధింప వలసి యుండుట
నిరూపణీయ మయినను కాస్యబంధమున నది సూచ్యమే కావలయును కాని
ప్రదర్శ్యనీయము కారాదు. ఆంధ్రమనకు విచ్చిత్తి నాపాదించి ప్రవేశకములచే
నా యంశమును సూచించవలెను. గంగాభగీరథమున కపిల మహర్షి సగరపుత్రుల
వధ యొనర్చి నట్లు కలడు. అది యంకచ్ఛేదములతో ప్రవేశకములతో సూచిత
సుయినది. వధనృత్తాంతము నిబంధించిన విధముననే జింధారికమును భారతవర్ష
మున నిబంధింపవలయు ననుట శ్రీశంకుక భాషితము.
అన్యదేశము అందును కవులు వధాధికల్పన నిబంధన కల్పన మొనరిం
పరు. ఆ యా దేశభూమి హృద్యము, శోభనగంధము. కాంచనీభూమి, ఉపవ
నములు సలిలక్రీడలు వివాదములు వారిరతి ప్రమోదము లుఁడును. ఆ యా
వర్షములలో నివసించువారలకు దుఃఖము లేదు. శోకములేదు. ఇట్టి దేశవి శేష
ములు పుకాణములలో నితిహా ములలో పరిగణితము అయినవి. ఆ దేశములందు
కర్మారంభము లుండవు, వారి యా దేశము ధనము ప్రసాదించును. ఆ దేశము
లలో సురతోత్సవములు సంభోగములు నిబంధింపదగును. రత్యుపచారాంగముగా
నచట గీతాంగములను ప్రయోగించవలెను. ఆ యా దేశవిశేషమున నితరరసములు
వారలకు ప్రయోజ్యములు కాదగవు. సామాన్యముగా నుత్సృష్టికాంకము భారత
వర్షముననే యుచికమని యిది నిరూపిత మయినది. దీని యనుషంగమున నవభా
రిత మయిన విశేష మిచట నిట్లుపపాదిత మయినది.
ఈహామృగ లక్షణము
ఈహామృగస్యేతివృత్తం ప్రఖ్యాతో త్పాద్య మిశ్రితం
ముఖప్రతిముఖో పేతం తథా నిర్వహణాన్వితమ్.
889&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>m06k65mjnm4hqc87ikki7f431t9uom4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/672</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250801</id>
    <revision>
      <id>611352</id>
      <timestamp>2026-11-07T17:03:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'అష్టమాధికారము ధీరోద్ధతశ్చ ప్రఖ్యాతో ఉవ్యో మర్క్త్యో ఒథ నాయకః బలాద్దివ్యాంగనా హేతు పపృతోద్దామసంగర, గళః షట్చతుః పంచ నాయశాః ప్రతీనాయః యథా సమరసంరంభ కుల్యవృత్తి రసాశ్రయాః....'</comment>
      <origin>611352</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3559" sha1="9dtxowtwgytc37ylohc9jr05jb9yvy2" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;అష్టమాధికారము
ధీరోద్ధతశ్చ ప్రఖ్యాతో ఉవ్యో మర్క్త్యో ఒథ నాయకః
బలాద్దివ్యాంగనా హేతు పపృతోద్దామసంగర,
గళః షట్చతుః పంచ నాయశాః ప్రతీనాయః
యథా సమరసంరంభ కుల్యవృత్తి రసాశ్రయాః.
వృత్తిశ్రయయుతో హీనః క్యా
భయబీవశ్సరహికాః పదేవాత్ర గసోః స్మృతాః,
అంకాశ్చత్వార ఏవాత్ర సవిష్కంభప్రదేశశాం
వ్యాజూన్నిర్వర్తికొద్దా సిసంరంభారంచసం రః,
పధం ప్రాప్తిస్య నో కుర్యాన్నితుః క్వార్ట్జ్ యశస్విసః
ఉక్తో వ్యాయోగధర్మా యే రే స్యురీహాస్య గే ఒని చ
వ్యాయోగస్య విశేషోషయమ_స్త్రీ హేతుక సంగర
ఈహామృగళ్ళ కథితో యథా కుసుమ శేఖరః,
భాణే వీఢ్యాం ప్రహసనే వ్యాయోగోత్సృష్టికారిక యోః
డిమే సమనకారే చ త డ్రైవ్హామ్మ గేఒపి చ.
ముఖం ప్రతిముఖం గర్భోఒ వమర్శళ్ళోవసంహృతిః
ప్రయోజ్యాస్సంధయ సప్లై రేకద్విత్ర్యామ్లోపక,
ఏకలో పే చతుర్థః స్యార్ద్విలోపే త్రిచతుర్థయోః
ద్వితృతీయ చతుర్థానాం త్రిలోపే లోప ఇప్యతే.
607
840
641
$42
848
844
845
848
847
848
ఈహామృగ మను రూపకము ను చేతివృత్తము ప్రఖ్యాతోత్పాద్య
మిశ్రితమై యుండును. ముఖప్రతిముఖసంధి సము వేశముగా నుండును. నిర్వ
హణసంధి సమన్వితముగా నుండుకు. నాయకుడు ధీరోద్ధతుడు ప్రఖ్యాతుడు.
దివ్యుడు మర్త్యుడు కావచ్చును. ఇష్టపడని దివ్యాంగనా హేతుకముగా ప్రవృత్త
మయిన యుద్దామసంగర మిందుండును. నాయక ప్రతినాయకులు గణరూపమున
నారుగురు నలుగు కయిదుగురుగా నుండి సమరపంచంధానుకూలముగా తుల్యవ్యవ
హారమున రసాశ్రయులుగా నుందురు. కైశికివృత్తి యుండదు. మిగిలిన మూడు
వృత్తులుండును. ఒకచో కై శికిసహితముగ నయిన నుండును. వీభత్సభయానక
రహితముగా నారురసము లిందుండును. విష్కంభక ప్రవేశకములతో గూడు&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>9dtxowtwgytc37ylohc9jr05jb9yvy2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/673</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250802</id>
    <revision>
      <id>611353</id>
      <timestamp>2026-11-07T17:03:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '808 భావప్రకాశనము కొనిన అంకములు నాలుగె యుండును. ఉద్దానుసంతంభారంభముతో సున్న సంగర మిందు వ్యాజమున జరుగకుండు నల్గొనర్చనలెను. యస్వీ నాయకుడు యుద్ధమున పట్టుబడినను అతని పరము నిరూ...'</comment>
      <origin>611353</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4222" sha1="9a0042chbexunptn1plv6u7joi9tjdi" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;808
భావప్రకాశనము
కొనిన అంకములు నాలుగె యుండును. ఉద్దానుసంతంభారంభముతో సున్న
సంగర మిందు వ్యాజమున జరుగకుండు నల్గొనర్చనలెను. యస్వీ నాయకుడు
యుద్ధమున పట్టుబడినను అతని పరము నిరూ మిదిగాడు. వ్యాయోగమున
నిరూపితము అయిన ధర్మము లీ యీవోను గడు నుండదగును. అ స్త్రీహేతుక
మయిన సంగరము మాత్రము వ్యాయోగముననున్న విశేషముగా భావించునది.
కుసుమ శేఖరమను రూపక మీహామృగముగా సన్నదగినది,
నాటకము ప్రకరణము తప్ప ఇకరము అయిన దార-నిఖీ-- ప్రహసన-
వ్యాయోగ-ఉత్సృష్టికాంక-డిమ, సనుమాకారం ఈహామృగము అందు ముఖాదిపంచ
సంధులను ఏకద్విత్ర్యాదిలో విధ్యా మసారమున కూర్ప నలెను. ఒక సంధి లోపిం
చుట యిష్టముయినచో నాలనది యయిన సుక్మనందిని అనిపించి &quot;జేయవచ్చును.
ద్విలోప నిష్టమయిన మూడు నాజుకు సందు నిర్భ విసురురు లోనించి
వచ్చును. త్రిలోపాభిమాన మున్నచో ప్రతి_గర్భ విమర్శనంధు కు లోప
ముండుట యుక్తముగా నుండును.
ఇత్థం విచింత్య దశరూపకత మార్గ
మాలోక్య వస్తు చ విభావ్య బృహత్వం చ
కుర్యాదయశ్న పదం కృతిభిః ప్ర దం
వాక్ష్యైరుదారమధుడై : స్ఫటను దపృత్తె...
8.
ఇతి శ్రీ శారదాతనయనిరచితే భావ ప్రకాశనే
దశరూపకలడు. కథతో నామాష్ట మో ఒధికారు.
848
ప్రబంధనిర్మాణ మొనరించు కవి యిట్లు దశరూళ్ల కలక్షణమార్గమును
జాగుగా సమీక్షింపవలెను. వస్తుస్వరూపమును నిజాగమును విస్తరమును సమా
లోచన మొనరింప వలెను. బృహత్కశాస్వరూపమును నిజానింపవలెను.
ఆ పిమ్మట నయక్న సిద్ధములగు నలంకృతులతో మదారమధురములగు వాక్యము
లతో స్ఫుటములు మందము. లగు వృత్తులలో ప్రబంధము నిర్మింప వలెను.
ఇట్టి నిర్మాణమె సముచితము. లక్షుము గుర్తించక అనాలోచితముగ వస్తువు
నిబంధించుట, అప్రయత్నముగా సణంకారములను గూర్చుట, అనంగతవాక్య
ములను కూర్చుట ప్రబంధములకు శోభాసంపాదకము కాదు.
కావున ప్రబంధ
నిర్మాణమున రంకి సావధానత
పేజీతము కాపసు .
ఇది శ్రీ శారదాతనయ గౌరచితమైన భావప్రకాశమునందు
భావాలోకమున దశరూపకలతణ: థవమనెడి
- అష్ణనూధికారము,&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>9a0042chbexunptn1plv6u7joi9tjdi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>భావప్రకాశనము/అష్టమాధికారము</title>
    <ns>0</ns>
    <id>250803</id>
    <revision>
      <id>611354</id>
      <timestamp>2026-11-07T17:04:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>[[WP:AES|←]]Created page with '{{తలకట్టు  | శీర్షిక = [[../]]  | రచయిత =  	శారదాతనయ  | అనువాదం = జమ్ములమడక మాధవరామశర్మ (వ్యాఖ్యాత)  | విభాగము  = అష్టమాధికారము  | ముందరి = [[../సప్తమాధికారము/]]  | తదుపరి = [[../నవమాధికారము/]]  | వివరములు =...'</comment>
      <origin>611354</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="647" sha1="p4aqr85wm7cc5qbz62k2n7rtvfce4dz" xml:space="preserve">{{తలకట్టు
 | శీర్షిక = [[../]]
 | రచయిత =  	శారదాతనయ
 | అనువాదం = జమ్ములమడక మాధవరామశర్మ (వ్యాఖ్యాత)
 | విభాగము  = అష్టమాధికారము
 | ముందరి = [[../సప్తమాధికారము/]]
 | తదుపరి = [[../నవమాధికారము/]]
 | వివరములు = 
 |సంవత్సరం = 1973
}}

&lt;pages index=&quot;భావప్రకాశనము.pdf&quot; from=595 to=673 /&gt;
[[వర్గం:అలంకారశాస్త్రములు]]</text>
      <sha1>p4aqr85wm7cc5qbz62k2n7rtvfce4dz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/674</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250804</id>
    <revision>
      <id>611355</id>
      <timestamp>2026-11-07T17:05:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'నవమాధికారము నృత్యభేద స్వరూప ప్రకారనిర్ణయము నృత్య భేదస్వరూపనిరూపణ మనీ యీ నవమాధికారమునకు సంకే తము కలదు. పదార్థాభినయాత్మకము అయిన విళతివిధ నృత్య భేదముల నిరూ పణ మిందున్నది....'</comment>
      <origin>611355</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3305" sha1="pvsmtjdiuggrkn2v7h8okq8e1omnukj" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;నవమాధికారము
నృత్యభేద స్వరూప ప్రకారనిర్ణయము
నృత్య భేదస్వరూపనిరూపణ మనీ యీ నవమాధికారమునకు సంకే
తము కలదు. పదార్థాభినయాత్మకము అయిన విళతివిధ నృత్య భేదముల నిరూ
పణ మిందున్నది. వీని యవాంతర భేదము లున్నవి. ప్రసంగానుసారమున
నాటక పాత్రల
శల భాషనియమము వ్యవహారోపయోగి పారిభాషికశబ్దములు అభి
ప్రాయసూచకాక్షరములు నిరూపితము అయినవి.
రసోపయోగిచ్ఛందములు
ధీరోద్ధతాదినాయక జాతులు చతుర్విధ నాయకుల కుపయుక్తు లగు విదూషకుల
విశేషములు ప్రతిపాదితము అయినవి. ప్రసంగముననే యాఖ్యాయికాదుల
స్వరూపలక్షణములు వివేచితము అయినవి. తుదకు కవిశిక్ష నిదర్శితము. కతి
షయ గ్రంథములలో గోచరింపని విశేషము లీ యధికారమున గలవు.
ఈ
ఆరంభమున క్షమాభ్యర్థన మొనరించియు శారదాదేవీ ప్రసాదమున'నే
సర్వము స ఉన్న మయినదని శారదాతనయుడు స్వాత్మవిశ్వాసము విస్పష్టము
చేయుట యిందు భావరమ్యముగా నున్నది.
భరతాదిప్రణీతత్వాదర్థే దోషో న కశ్చన
శబ్లే విభక్తి వ్యత్యాసాల్లింగ వ్యత్యాస తో ఒపి వా
ధాశ్వర్థస్య విపర్యాసాద్దోషో యద్యని దృశ్యతే
సద్భిః తత్థమ్యతామశ్ర కో లోకే న ప్రమాద్యతీ.
ఏతత్తు శారదాదేవ్యాః ప్రసాదాదేవ దర్శితం
తస్మాదశ్యసనీయోఒయం శావజ్ఞానాయ కోనిదై s.
2
ఋషి
€లితక లావిజ్ఞానసర్వస్వము నాట్యసర్వస్వము సాహిత్యసంవత్సర్వస్వము
భరతాదిముని ప్రణీతము. కావున నర్థమున దోష మేమియు నుండదు.
ప్రణీతములందు దోషము ఉండవు. నా రార్ఘ దర్శనమున నతీతా భాగతము
సర్వము సాత్కరించు కొనగలరు. వారు నిరూపించినది యబాధిత మయిన
B (77)&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>pvsmtjdiuggrkn2v7h8okq8e1omnukj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/675</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250805</id>
    <revision>
      <id>611356</id>
      <timestamp>2026-11-07T17:05:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '810 భావప్రకాశనము సిద్ధాంతము. నిర్దుష్ట మయిన నిర్ణయము. వారు నిరూపించిన యర్థము పర మార్థము. అందు దోషసుండదు. శబ్దమున నేమేసిదోష ముండవచ్చును. భర తాది నిరూపిత నిర్దుషార్ధమును నిబం...'</comment>
      <origin>611356</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4436" sha1="bxlolmek3gy03x2qdw5yei03va8i34i" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;810
భావప్రకాశనము
సిద్ధాంతము. నిర్దుష్ట మయిన నిర్ణయము. వారు నిరూపించిన యర్థము పర
మార్థము. అందు దోషసుండదు. శబ్దమున నేమేసిదోష ముండవచ్చును. భర
తాది నిరూపిత నిర్దుషార్ధమును నిబంధించుటలో శబ్దరచన నాదియె కావున నించే
మేని దోషముండును. వారి యర్థమునె నేను నిరూపించినందున నందు దోష
మేమియు లేదు. తదర్ధనిరూపణమున శబ్దము నందు దోషమేల రావలయుమ?
ఎచటనేని విభక్తి వ్యత్యాసమున, లింగవ్యత్యాసమున, ధాత్వర్థ విపర్యాసమున
నేదేని దోషముండ వచ్చును. ఇట్లే ఛందోయోజనమున గురులఘువిన్యాస
వ్యత్యాసమునను దోషముండి యుండును. ఇట్లు కొన్నిదోషములు సావధాన
మతులగు దోషజ్ఞుల కవఖాసించినను ఆ దోషజ్ఞ సహృదయు లిట్టి దోషముల
నంతగా పట్టవలదు. ఇందలి యర్థమును భావించి సంభావించి సహృదయులు
సంవాదము కలవారుగ నుండుటయె సముచితము. దోషము లేనేని పురోభాసము
కలవయినచో నా సద్భావులు థమింతుకు గావుత. దోషమేరికి గలుగదు? &quot;జో
లోకే న ప్రచూద్యతి&quot; లోకమున నెవరు ప్రమాద పడరు? ఇందలి నా దోషము
లేని యున్నచో శని ప్రమాదపతితము అనియె భావింప వలెను. అట్టి విజ్ఞాన
కృతము అని భావింపరాదు. శ్రీ శారదాదేవీ ప్రసాదము గలవారల కబ్జాన మేమి?
వాచాం దేవి మాకు నిత్యప్రసన్న; తత్ప్రసాదపారవశ్యమున నున్నప్పుడు కించి
త్ప్రమాద మనవధానత యుండును. రోషమేదేని యనవధానకృతము. ఈ భావ
ప్రకాశన గ్రంథము శ్రీశారదాదేవీ ప్రసాదముననె ప్రదర్శిత మయినది. కావున
కోవిదులగు సహృదయులు భావజ్ఞానమున కీ విధాన మభ్యసించుట యుక్తము'
దోషమున్నదని భావించువారలు నొకప్పు డనవధానమున ప్రమాద పడ వచ్చును.
“కో లోకే న ప్రమాద్యతి&quot;? భరతాది ప్రణీతార్థ మదుష్టముగ నిందు గలదు కావున
నా యర్థమును స్వానుసంధానమున నభ్యసించుట యాస్వాదించుట యుక్తమని
భావము.
ఉపరూపకములు
దశరూ పేణ భిన్నానాం రూపకాణామతిక్రమాత్
అవాంతరభిదాః కాశ్చిత్పదార్థాభినయాత్మికాః.
శే నృత్యభేదాః ప్రాయేణ సంఖ్యయా వింశతిర్మతాః
తోటకం నాటికా గోష్ఠి సంలాపః శిల్పక స్తథా
డోంబీ శ్రీగదితం కాణో భాణి ప్రస్థానమేవ చ
'వ్యం చ ప్రేక్షణం నాట్యరాసకం రాసకం తథా..&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>bxlolmek3gy03x2qdw5yei03va8i34i</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/676</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250806</id>
    <revision>
      <id>611357</id>
      <timestamp>2026-11-07T17:05:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'నవమాఢికారము ఉల్లోప్యకం చ హల్లీస మధ దుర్మల్లి కా2.వీ చ కల్పవల్లి మల్లికా చ పారిజాతక మిత్యపి. ఏతా నామాంతరై ః కై శ్చిదాచార్యైః కథితా ఆపి సంవిధానక్రమస్తాసాం న కదాచన భిద్యతే. 611 7...'</comment>
      <origin>611357</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3720" sha1="ox8clc2paqhppkl02t7q5153lul6lb9" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;నవమాఢికారము
ఉల్లోప్యకం చ హల్లీస మధ దుర్మల్లి కా2.వీ చ
కల్పవల్లి మల్లికా చ పారిజాతక
మిత్యపి.
ఏతా నామాంతరై ః కై శ్చిదాచార్యైః కథితా ఆపి
సంవిధానక్రమస్తాసాం న కదాచన భిద్యతే.
611
7
దశరూపభిన్నము లయిన రూపకముల కన్న వేరుగా నవాంతర భేద
ములు కొన్ని కలవు. అని పదార్థాభినయాత్మకములు. రసము వాక్యార్థాభినయా
మని నాట్యరూప మని పూర్వము నిరూపిత మయినది. కాగా భావము
పదార్థాభినయాత్మఃము నృత్యపూకు మనుట యుక్తము కదా!.
ముగా నీ నృత్యభేదము లిరువది కలవని సంఖ్యాతము అయినవి.
త
సామాన్య
తోటకము - నాటిక_గోష్ఠి – సల్లాపము - శిల్పకము-డోంబి - 1
- శ్రీగదితము
ఖాణము-రాణి- ప్రస్థానము--కావ్యము- ప్రేక్షణము-నాట్యరాసకము- రాస
కము_ఉళ్లోప్యకము- హల్లీ సమః - దుర్మల్లిక - కల్పవల్లి -మల్లి క-పారిజాతకము
అనునవి నృత్యభేదము తిరువది. ఇందు కొన్ని యితరులు పరిగణమున
నామాంతరమున నున్నవి. అయినను సంవిధానక్రమ మేమియు భిన్నము కాదు.
వీని విశేషము లిక ప్రస్తుతము అగును.
నాటి కాయాస్తోటకన్య పట్టకస్య చ లక్షణం
అంశత్వాన్నాటకస్యాపి తథా ప్రకరణస్య చ.
అనుషంగిక మేతేషాం లక్షణం తత్ర దర్శితం
డోంబీ శ్రీగదితం కాణో భాణీ ప్రస్థాన రాసకాః-
కావ్యం చ సప్త నృత్యస్య భేదాః స్యుస్తేఒపి భాణవత్
ఇక్యాహుః కేచిదన్యే తాన్సర్వాన్నృత్యాత్మకాన్విదుః.
10
11
నాటకమునకు ప్రకరణమున కంఠరూపము అగుట వలన నాటిక తోట
కము పట్టకము అను నాని లక్షణ మానుషంగికముగా నిదర్శిత మయినది.
వానికి మఱల నిచట స్వరూపనిరూపణ మావశ్యకముకాదు. డోంబి –శ్రీగదితము-
కాణము-కాణి - ప్రస్థానము - రాపకము - కావ్యము అను నేడును నృత్యమునకు
సంబంధించిన కేదములని ఈ సప్తకము కాణనదృళ మని కొందరనిరి. కొంద రన్ని
టిని నృత్యాత్మకము లనియె భావించిది..&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ox8clc2paqhppkl02t7q5153lul6lb9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/677</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250807</id>
    <revision>
      <id>611358</id>
      <timestamp>2026-11-07T17:06:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '612 1. గోష్ఠి ఆథోత్పాద్యకథై కాంకా గోష్ఠి శృంగారమంథరా రూపసౌందర్యలావణ్యో సేత షట్పంచనాయికా. ప్రాకృతైర్నవభిః పుంభిర్దశభి ర్వ్యాలంకృతా గర్భావమర్శసంధిఖ్యాం శూన్యా శోదాత్తచాక...'</comment>
      <origin>611358</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3308" sha1="0729i9c60kxacv9mu69bzeq6psjqe6a" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;612
1. గోష్ఠి
ఆథోత్పాద్యకథై కాంకా గోష్ఠి శృంగారమంథరా
రూపసౌందర్యలావణ్యో సేత షట్పంచనాయికా.
ప్రాకృతైర్నవభిః పుంభిర్దశభి ర్వ్యాలంకృతా
గర్భావమర్శసంధిఖ్యాం శూన్యా శోదాత్తచాక్కృతా
ఆత్ర స్యాక్కైశికీ వృత్తిః మృద్వీ నాస్యరసాశ్రయా.
న కుంజరఘటాఘాతపాత్రం భవతి కందలీ
గోపీపతేర్విహరతో గోష్ఠబాలస్య చేష్టితం
భావప్రశాశనము
యత్తు యమాతార్జునాది దానవవిధనకృతం తత్తు గోష్ఠీ స్యాత్.
12
18
14
గోష్ఠి యను నృత్యరూపకములో నుండదగు విశేషము లీ విధమున
నున్నవి. కథావస్తువు కల్పితము. అంక మొకటియె యుండును, మంథరముగ
శృంగార ముండును. రూపము సౌందర్యము లావణ్యము కల నాయిక అయి
దొరుగు రుందురు. ప్రాకృతు లయిన పురుషులు తొమ్మిది పది యుందురు.
గర్భసంధి యవమర్శసంధి యిందుండవు. ఉదా త్తవాక్యరచన యుండదు. ఇందు
మృదు వయిన కైశికీవృత్తి యుండును. ఇట్టి గోష్ఠి యన్యరసముల కాశ్రయ
ముగా నుండదు. కదలి కుంజరసమూహముల ఘాతప్రమాదముల కాశ్రయ
ముగా నుండదు కదా! గోష్ఠబాలకు డయిన గోపీపతి విహారచేష్టిత మిందు వర్ణిత
మగును. గోపనందను డొనరించిన యమలార్జున భంజనము దానవనిధనము
ఈ గోష్ఠిలో నుండును. గోష్ఠవిహార మున్నందున గోష్ఠి గోష్ఠి చరితము
రమ్యము.
2. సల్లాపము.
సల్లాప స్యేతివృత్తం యజ్ఞ్యాతం చోత్పాద్యమేవ వా
మిశ్రం వాత శృంగార హాస్యౌ నై వార్హ ఈ క్వచిత్.
శబలో వీర రౌద్రాభ్యామంగాస్యన్యే రసాః స్మృతాః
ప్రాయస్సపత్న శాంతశ్చ శ్రుద్ధపాషండనాయక.
దైవారిజన్యకపట యుద్దస్థానోపరోధ వాన్
సాత్త్వత్యారభటీవృ తీసహితశ్చ సవిద్రవ,
15
18
17&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>0729i9c60kxacv9mu69bzeq6psjqe6a</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/678</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250808</id>
    <revision>
      <id>611359</id>
      <timestamp>2026-11-07T17:06:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'నవమాధి కారము అంకాస్త్రయః, ద్వితీయేఒంకే తాల ప్రాచుర్యయుగ్భవేత్ తృతీయోఒంకః సకపటః ప్రథమో ఒంకస్సని ద్రవః చతుస్సంధిః ప్రతిముఖశూన్యః సల్లాపకో భవేత్. 3 €18 18 సల్లాపము-సల్లాపకము...'</comment>
      <origin>611359</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3579" sha1="7tbppytdlh0glwzcvlfe9rap1t7pcru" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;నవమాధి కారము
అంకాస్త్రయః, ద్వితీయేఒంకే తాల ప్రాచుర్యయుగ్భవేత్
తృతీయోఒంకః సకపటః ప్రథమో
ఒంకస్సని ద్రవః
చతుస్సంధిః ప్రతిముఖశూన్యః సల్లాపకో భవేత్.
3
€18
18
సల్లాపము-సల్లాపకము పర్యాయములు. ఈ నృత్యరూపకము న' దు
కథావస్తువు ప్రఖ్యాతము కావచ్చును. ఉత్పాద్యమును కావచ్చును. మిశ్రమమును
కావచ్చును. దీనితో వెచ్చటను శృంగారహాక్యము లర్హములు కావు. వీనరేంద
ములతో ని శబలమై యుండును. ఇతరరసము అంగము లగుట యుక్తము.
సామాన్యముగా నిందు విరోధము శాంత మగును పాషండనాయప లిందు
క్రుద్ధులై ప్రవర్తింతురు. దై పజన్య ముజన్య మయిన కడటము యుద్ధ వండును.
యుద్ధస్థానము: * ౦ ధుపరోధ ముండును. సాత్త్వతీవృత్తి యారభచీనృత్తి యిందు
విద్రవసహితముగా నుండును. ఇందు మూడే యంకములు ప్రథమాంకము
నిద్రముతో గూడి యు డును. రెండవ యంకమున కాలప్రాచుర్యము కల
విద్రవము కబ్రిటము నుండుట గ్రాహ్యము. తృతీయాంకము కపటముతో కూడి
యుండును. సల్లాపకమునందు ప్రతిముఖనంధి రహితముగా నాల గునఁధు లుండ
దగును. ఇట్టిది పల్లాపకము.
3. శిల్పకము.
శిల్పకశ్చతురంకః స్యాచ్చతుర్వృత్తినిరాజితః
హాస్య పూర్ణః స్వతో బ్రాహ్మణనాయకః.
హీనోపనాయః శ్రీ క్వాపి శ్మశానాది సమాకులు
ఊడా పునర్భూః కన్యా వా తాః స్యుస్సచినవి ప్రజాః.
మాలతీమాధవ స్యేవ, కమలస్య కలావతీ
అంగాని సప్తవింశత్స్యురుత్కంకాదీవి చ క్రమాత్.
ఉత్కంఠా దానహితం చ ప్రయత్నాశంసనే ఆవి
తర్కళ్ళ సంశయస్తాప ఉద్వేగో మౌఢ్యమేవ చ.
ఆలస్యకంపానుగతివిస్మయాస్సాధనం తథా
ఉచ్ఛ్వాసశ్చ తథా22తంకః శూన్యతా చ ప్రథనమ్.
నాట్యం సంఫేట ఆశ్వాసః సంతోషాతిశయ స్తథా
ప్రమదశ్చ ప్రమాదశ్చ యు క్తి ళ్చావి ప్రలోచనా.
19
20
21
22
28
24&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>7tbppytdlh0glwzcvlfe9rap1t7pcru</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/679</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250809</id>
    <revision>
      <id>611360</id>
      <timestamp>2026-11-07T17:06:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '814 ప్రశస్తి శ్చేతి కథితాన్యంగాన్యతై 9వ శిల్పకే ఉదాహరణ మేతేషాం పరస్తాదేవ పద్యతే. భావప్రకాశనము 25 శిల్పకము నాలుగంకములతో నాలుగు వృత్తులతో నుండును. హాస్య రసరహితముగా నితరరసముల...'</comment>
      <origin>611360</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3541" sha1="lzg7xmfphrbhxpxek96gat817jxy4b8" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;814
ప్రశస్తి శ్చేతి కథితాన్యంగాన్యతై 9వ శిల్పకే
ఉదాహరణ మేతేషాం పరస్తాదేవ పద్యతే.
భావప్రకాశనము
25
శిల్పకము నాలుగంకములతో నాలుగు వృత్తులతో నుండును. హాస్య
రసరహితముగా నితరరసములతో నిధి పూర్ణముగా నుండును. బ్రాహ్మణు
ఉందు నాయకుడుగా నుండును. ఒకచో హీను కుపనాయకుడుగా నుండును.
శ్మశానాదివిధానములతో నిధి సమాకులముగా నుండును. వివాహము చేసికొనిన
వనిత గాని, భర్తయుండగా వేరొకని వివాహ మాడిన పునర్ళూ వనిత గాని
యిందుండును. మంత్రికూతురు బ్రాహ్మణుని కూతురు కన్యగా మండునదియు
నిందుండును. మాధవునకు మాజతివలె, కనులునకు కళావతి వలె (?) సచివ
విప్ర కన్య యుండదగును. ఈ శిల్పకమున నిరువది యే రంగము లుండవలెను.
అవి యుత్కంఠాదులు, వాని పేరు లీ విధమున నున్నవి:
ఉత్కంఠత అవస్థ ప్రయత్న - ఆశంసన తర్క సంశయ - తాప - ఉద్వేగ
మౌఢ్య - ఆలస్య - కంప - అనుగతి - విస్మయ- సాధన ఉచ్ఛ్వాస
- ఆతంక-
శూన్యత - ప్రభోభన - నాట్య-సం ఫేట-- ఆశ్వాస--సంతోషాతిశయ -ప్రమద-
ప్రమాద - యు క్తి -ప్రటోచన-ప్రశస్తి అనునవి.
ఈ యంగము లీ శిల్పకము నందుమాత్రమె యుండును. దీని
యుదాహరణ మనంతరము నిరూపితము కాగలదు.
ఈ యుగని ర్దేశమున నన్యు
అన్యనామముల సూచించిరి. లక్షణము స్పష్టనునియు ననిరి.
4. 8.
డోమ్బ్యేవ ఖాండికోదా త్తనాయి కై కాంకభూషితా
కైశికీ భారతీ ప్రాయా వీరశృంగార మేదురా.
క్లణ్ణ నేపథ్యథాక్ మందోత్సాహ పూరుష నాయికా
అంగాని తస్యాః సప్తన్యుః కామదత్తా యథా కృరా.
విన్యాసశ్ఛాప్యుపన్యాసో విబోధః సాధ్వసస్తథా
అనువృత్తిశ్చ సంహార సమర్పణమితి క్రమాత్.
' నిర్వేదవాక్యం విన్యాస ఇష్టార్థవిరహార్తి జం
కార్యాఖ్యానముపన్యాసః త త్తదర్ధ ప్రసాధనే.
26
27
28
29&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>lzg7xmfphrbhxpxek96gat817jxy4b8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/680</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250810</id>
    <revision>
      <id>611361</id>
      <timestamp>2026-11-07T17:06:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'నవమాధికారము నివృత్తిస్సంశయభ్రాంత్యోః - విబోధ ఇతి కథ్యతే సాధ్వనః స్యాదభూతస్య భూతోదాహరణం భయాత్. నిదర్శనోపన్యసనమునువృత్తిరితి స్మృతా యథాభిః సీతావాప్తిః సంహార ఇతి కథ్యతే....'</comment>
      <origin>611361</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3425" sha1="ar12wc8h8tra2cqmczozgq251jrfnk3" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;నవమాధికారము
నివృత్తిస్సంశయభ్రాంత్యోః - విబోధ ఇతి కథ్యతే
సాధ్వనః స్యాదభూతస్య భూతోదాహరణం భయాత్.
నిదర్శనోపన్యసనమునువృత్తిరితి స్మృతా
యథాభిః సీతావాప్తిః సంహార ఇతి కథ్యతే.
సమర్పణముపాలంభః పీడయా విరహోత్థయా
అస్యాం లాస్యాంగదళకం యథాయోగం ప్రయుజ్యతే.
815
80
81
33
డోఁబీ యను నృత్యరూపకమునకు ఖాండిక యనియు పేరు. ఇందు
నాయిక యుదాత్త, ఇందంక మొకటియె యుండును. వైశికివృత్తి భారతీవృత్తి
వీరశృంగారము లుండును. ఇందలి నేపథ్యము కడ్డముగా
నుండును. ఉత్సాహము మందముగా నుండు నాయకు డుండును. భాణిక
యనదగు నీ డొంబిలో నే డంగము లుండును. “కామదత్త&quot; యనునది డోం
రూపకము. విన్యాసము - ఉపన్యాసము-విభోధము - సాధ్వసము - అనువృత్తి—
సంహారము-సమర్పణము అనునవి యింటిలి యంగములు. క్రమముగా వీని లక్షణ
1. విద్యాసము. ఇష్టవిరవర్తిఅన్య మయిన నిర్వేదవాక్యమును
విన్యాస మందురు,
2. ఉపన్యాసము. తత్తదరప్రసాధనమున మచితకార్యము
నిరూపించుట యుపన్యాసము. 3. జి.బోధము. సంశయభ్రాంతులు నివృత్తము
లగుట విబోధ మందురు. 4. సాధ్వసము, భయమువలన నభూకార్ధమును
భూతార్థముగా నిరూపించుట సాధ్వసము. 5. అనువృత్తి. నిదర్శనరూప మగు
వర్ధము నుపన్యసించుట యనువృత్తి యగును. 6. సంహారము, అభిలషించిన
యర్థప్రాప్తికి సంహార మని పేరు. 7. సమర్పణము. వికహజన్య మయిన పీడా
విశేషమున సుపాలంభించుటను సమర్పణ మందురు. ఇట్లు సప్తాంగముల నిందు
నిబంధింపదగును. ఈ డోంబిలో యథాయోగముగా లాస్యాంగదళకము నిరూ
పించుటయు నున్నది.
5. శ్రీగదితము.
అథ శ్రీగదితం విద్యాత్ప్రసిద్ధోదా త్తనాయకం
భారతీవృత్తిబహుల ముదా తవచనాన్వితమ్.
83&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ar12wc8h8tra2cqmczozgq251jrfnk3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/681</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250811</id>
    <revision>
      <id>611362</id>
      <timestamp>2026-11-07T17:06:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '818 గర్భావమర్శసంధిఖ్యాం శూన్యం ప్రఖ్యాతనాయకం ఏకాంకం విప్రలంభాఖ్యరసప్రాయం క్వచిత్క్వచిత్. యస్మిన్కు లాంగనా పత్యుః శౌర్య ధైర్యాదికాన్గుణాన్ సఖీనామగ్రతో సక్తి తాను పాలన త...'</comment>
      <origin>611362</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3480" sha1="hran1qve8qfllycl36kz7457zo00vev" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;818
గర్భావమర్శసంధిఖ్యాం శూన్యం ప్రఖ్యాతనాయకం
ఏకాంకం విప్రలంభాఖ్యరసప్రాయం క్వచిత్క్వచిత్.
యస్మిన్కు లాంగనా పత్యుః శౌర్య ధైర్యాదికాన్గుణాన్
సఖీనామగ్రతో సక్తి తాను పాలన తేఒథ .
విప్రబద్ధ చ నైవ యది తత్సంగమాళయా
ఆసీనా యత్ర లలితం ప్రియాభోగవిభూషితమ్.
ఉత్కంఠికా పఠేచ్గాయేత్పాక్యం వా గీతమేవ వా
ఏపంవిధం శ్రీగదితం రామానందం యః
య థాకృతమ్.
భావప్రకాశనము
24
85
86
87
సమా
శ్రీగదిత మను వృశ్యరూపమున ప్రసిద్ధు డుదాత్తుడు. నగు నాయకు
డుండును. ఇది భారతీవృత్తి బహులము. ఉనా తనచనాన్వితము గర్భసంధి
యవమకృషఃధి యిందుండవు. ప్రఖ్యాతోచా త్తనాయకత్వ మనునది పునరు క్రము.
ప్రసిద్ధిదా త్తనాయకత్వముననే యిది సూచికము. ఇందంక
యుండును. ఇందొక్కొకచో విప్రలంభశృంగారరక ముందును. దీని కులాం
గన తన పతికి సంబంధించిన శౌర్యధై ర్యాది గుణములను సఖినమగున
దరచి త్తమున నిరూపించను. అకవా, విప్రలంభ వ్యాకుల కావున నా శార్యాధిక
మల సుపాలంభించును. నాయకునిచే నామె విప్రలబ్ధి యయినచో, నాయక
పంచిత యనచో నాతని సంగపూర కలదై యాసీనయై యుత్న శీతయై
ప్రియుని యాభోగభూషితము లలితము నయిన పాఠ్యము కశించును. గీతమేని
గాన మొనరించును. ఇట్లుండు నిది శ్రీగదితము. రామానంద మనునది శ్రీగదిత
రూపకము.
8. భాణము.
హరిహర తాను భవానీ స్కందప్రమథాధిప స్తుతి నిబద్ధం
ఉద్దతకరణ ప్రాయః స్త్రీ వర్ణ్యో వర్ణనా యుక్తః.
గుణకీర్తన ప్రకాశన గాథాభిర్భూతృతాం స్తుతినిబంధ
గాయనసహో క్తియుక్తోదా తేన విభూషితప్రాయః.
త్రిచతురపంచవితాలై ః విశ్రామైః సప్తఖిః పరిచ్ఛిన్నై:
అర్థోహని వారణసంఖ్యా తై .ః కుత్రచిన్నియత.
.2
88
89
40&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>hran1qve8qfllycl36kz7457zo00vev</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/682</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250812</id>
    <revision>
      <id>611363</id>
      <timestamp>2026-11-07T17:07:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'నసమాధికారము సనువిశ్రామైర్వివిధై ? ? విభూషితః పంచమే వివరివ గొతానూ త్రాద్విపథకపొ ర్యేనాలంకృతో లలితః, వర్ణోఒక ను త్తపాలీ సభగ్న జలావసంతరం గాథా యనుభగ్నశాలమాత్రే ప్రథమే స్యాద...'</comment>
      <origin>611363</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3830" sha1="ngqlkv65oy4hiorbuf3hyj1sdoqm42v" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;నసమాధికారము
సనువిశ్రామైర్వివిధై ? ? విభూషితః పంచమే వివరివ
గొతానూ త్రాద్విపథకపొ ర్యేనాలంకృతో లలితః,
వర్ణోఒక ను త్తపాలీ సభగ్న జలావసంతరం గాథా
యనుభగ్నశాలమాత్రే ప్రథమే స్యాద్భగ్న శాలళ్ళ.
గాఢాద్విపథవసంతా వికాస స్యుర్ద్వితీయే తు
మాత్రా సముచ్ఛిన్నా సభగ్నశాలా భవేద్వృద్ధ్యా.
మాగధికా సాధ్యా స్యాత్తాఃవితానే కృతీయే తు
రణ్యాద్వి పథ వసంతకరఖ్యాతా తాళ్ళకు రేస్యుః.
రథ్యాఒక భగ్నకాలో సూర్గణికా ద్విపథవిషమాళ్ళ
ద్విపథమార్గణికే చ స్యాతాపథ సప్తమే చవి శ్రామే
రథ్యాఒథభగ్నకాలః శుద్ధే కాణే క్రమప్రదిష్టో యమ్.
-
817
41
42
48
44
45
46
కాణ మను సృత్యరూపకలడణ మిచట నిరూపిత మగును. ఇచటి
ప్రతిపాద్యాంశ మంతయు సంగీతశాస్త్రమునకు సంబంధించిన శాలవాద్య విశేషాం
శములతో నున్నది. భాణము శుద్ధభాణము - సంకీర్ణణాణము - చిత్రభాణము
నని నిరూపితము కాగలదు. ఖాణము రూపకములలో నొకటి. ఇచటి భాణము
నృత్తరూపకము. ఇందు హరి హర - భాను - భవానీ - స్కంద - ప్రమథాధి
పతుల స్తుతు లుండును. వారి స్తుతులతో నిధి నిబద్ద మగును. ఒక్కొక ఖాణ
ములో నొక్కొకరి స్తుతినిబంధ ముండుట యౌచిత్యప్రాస్తము. ఇందు
ప్రయు క్తములగు కరణము లుద్ధతములుగా నుండును. కావున నే స్త్రీవర్జ్యము.
ప్రయోగమున వనికలె యుందులేని వస్త్వాచిత్యానుసారమున లలితములగు
కరణము లుండుట నిషిద్ధము కాదు. ఈ భాణము నానావిధములగు వర్ణనము
లతో గూడియుండును. ఇట్లు కేవలము దేవస్తుతినిబద్ధమె కాదు. మానవులగు
భూపాలకుల స్తుతినిబంధనమునగూడ ఖాణ ముండును. వారి గుణకీర్తన
ప్రకాశనములు కల గాథలతో నిది నిబద్ద మగును. గాయన సహోక్తి
యుక్తమై యుదాత్త చరితముతో విభూషితప్రాయముగా నుండుట యుక్తము.
చతు పంచ వితాల విధానములతో గూడినదై సప్తవిశ్రామ
ములతో
B (78)
-
పరిచ్ఛిన్నమై
-
ఒక్కొకచో ఆర్థోహము&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ngqlkv65oy4hiorbuf3hyj1sdoqm42v</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/683</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250813</id>
    <revision>
      <id>611364</id>
      <timestamp>2026-11-07T17:07:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '818 భావప్రకాశనము వివారణములతో సంఖ్యాశము లయిన విశ్రామములతో నియశము నగును. పంచమ వివరివర్తము నందు వివిధము లయిన సమవిశ్రామములతో నిభూషిత మగును. భాణము గాథా మాత్రాలఁకృతము ద్వీపథక ప...'</comment>
      <origin>611364</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4502" sha1="3o99p70552c6d4vi2v1kcsynvy1wjbk" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;818
భావప్రకాశనము
వివారణములతో సంఖ్యాశము లయిన విశ్రామములతో నియశము నగును.
పంచమ వివరివర్తము నందు వివిధము లయిన సమవిశ్రామములతో నిభూషిత
మగును. భాణము గాథా మాత్రాలఁకృతము ద్వీపథక పాఠ్యమున నలంకృత
మునై లలితముగ నుండును. గాథ యనునది ప్రాకృతభాషానిబద్ధ మయిన
యార్య. పురాణాధికావ్య సంబంధికథ గాథలో మండును. ఇది త్రిపది పంచపది
షట్పరి యగును. ప్రాకృరము నందలి మాత్రావృత్తమునకు ద్వీపథక మని
పేరు. గానయోగ్య మగు ప్రబంధ మొకటి ద్విపద నామమున గాథామాత్రా
విశేషమున ద్వివథకపాఠ్యమున నిది యలంకృతము కావలెనని భావము. భాణ
రీతి యిట్లుండగా నిందుండదగిన నిశ్రామస ప్తకములో సండవలయు రీతి
కాలము కలదు.
ఈ
-
-
ప్రథమునిశ్రామము నందు వర్ణము . మత్తపాలి - భగ్న కాలములు -
గాథ. - తదనుగత భగ్న కాలము - భగ్నతాలము వనునవి కూర్పుపొంద దగి
యున్నవి. రెండవవిశ్రామమున గాథ ద్విసథక - వరుతములు, మాత్రా
విషమచ్ఛిన్న మయిన వృద్ధిసమేత మయిన భగ్నతాలవిధానము నుండును.
వసంతపదార్థ మీ విధమున నున్నది. వీణపై వాదనశ్రమాత్మక మన రాగాంగ
రాగమును వసంత మందురు. వేణువాదన క్రమమున నున్న రాగము వసం
తము. వసంతమను దేశీతాలము కలదు. ఇందు తొమ్మిది మాత్రలు నియత
ములు. హిందోలంగాంగ మయిన వసంతరాగ మున్నది. రాగమున్నది.
రాంగరాగ మున్నది. భగ్నజాలము దేశీతాలము. భంగతాల మొకటి మార్గ
రెండిటికి సంబంధమున్నది. తృతీయవిశ్రామములో
మాగధిక అను ప్రాకృతభాషానిబద్ద మయిన మాత్రావృత్తము కూర్పవలెను.
చతుర్థవిశ్రామములో రథ్య - ద్విపథక - వసంతక - రఖ్యాతాలములను గూర్ప
వలెను. రథ్య యమనది 'దేశీతాలము. పంచమవిశ్రామము నందు రథ్య-
భగ్నతాల - మార్గణిక- ద్విపథ - విషమము లుండును. విషమ మనునది
రంజనగుణము. అత్యుచ్చస్థానక మగు గీతము శాలపాతాలక్షితమై ప్రయోగ
బహులము రూతము కాగా విషమ మగును. ఇది వారి వల్లభము. విషమ మనునది
యొక హస్తపాటము. పతాకాహ నచలనము మణిబంధకంసనము పాదకంపము
వలన విషమపాటము కలుగును. హస్తవైషమ్య ఘాతమున విషమ ముదయిం
చును. 'విషమ మనునది యొక దేశీతాలము. షష్ఠవిశ్రామము నందు రథ్యా
తాలము నవభగ్నతాలములు నుండును. సప్తమవిశ్రామము నందు ద్విపథక&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>3o99p70552c6d4vi2v1kcsynvy1wjbk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/684</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250814</id>
    <revision>
      <id>611365</id>
      <timestamp>2026-11-07T17:07:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'నవసూధి కారము మార్గణికము ుండును. 619 రధ్యాకాలము భగృతాలము లుండును. ఇది యంతయు శుద్ధఖాణమున నుండదగు క్రమవిన్యాస మిట్లుపదిష్ట మయినది. సంకీర్ణ భణిలిఖరితః సంకరనామా॰ ఒయముఖ్యసంయోగ...'</comment>
      <origin>611365</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4090" sha1="k4ppbkxcchbgbwptum3ygv96yp7q894" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;నవసూధి కారము
మార్గణికము ుండును.
619
రధ్యాకాలము భగృతాలము లుండును. ఇది
యంతయు శుద్ధఖాణమున నుండదగు క్రమవిన్యాస మిట్లుపదిష్ట మయినది.
సంకీర్ణ భణిలిఖరితః సంకరనామా॰ ఒయముఖ్యసంయోగాత్
కించిదసుద్ధతభావం తాలక్రియవర్జితశ్చ చిత్రోఒ.యమ్.
ఇతి శుద్ధః సంకీర్ణ శ్చిత్రోఒ సమితి త్రిధా భవేద్భాణః
యదీ వైష, శుద్ధభాషః శుద్ధః సంకీర్ణ యాద సంకీర్ణ ః.
సర్వాభిర్భాపాపశ్చి కై శ్చ విచేష్టికళ్ళ చిత్రః స్యాత్
అయముద్ధతో ఒథ లంలో బాణో లలితోద్దతశ్చ భిన్నః స్యాత్,
అర్థానా మౌద్ధత్యాల్లాలిత్యాదుభయథావాచ
యద్ధుష్క కాభిధేయం చిత్రం చాప్యుద్భటం చ యద్భవతి.
తర్భాణ కే౬భి ధేయం యువమనుతా లైక్వతాలైశ్చ
తస్యాంతర్భావో యో భాణే సొ నందిసూలినామా స్యాత్.
-
లలితము
-
47
48
49
50
51
భాణక భేదము లిందు లక్షితము లగును. పైన నిరూపించిన భాణము
సంకీర్ణ భణితి భరిస్తే మయినచో నుభయసంయోగ ముండును గావున సంకరఖాణ
మగును. కొంతగా ననుద్ధరణవమున నున్నచో కాలక్రమవర్ణిత మయినచో నిధి
చిత్రఖాణ మగును. కాపున ఖాణము శుద్దము సంకీర్ణము చిత్రము నని త్రివిధ
మగును. వేరొక విధమునను వీని లక్షింప వచ్చును. శుద్ధభాషతో నున్నచో
శుద్ధభాణము, సంకీర్ణ భాషలో నున్నచో సంకీర్ణతాణము, సర్వభాషలతో
కూడుకొని చిత్రవిధానములతో విచేష్టిగనుగు నేసి చిత్రభాణ మగును.
భాణము ఉద్ధతము
లలితోద్దక మనియు భావింపవచ్చును.
ఖాణమున గ్రథితము అయిన యర్థము అద్దతములుగ సున్నచో భాణ
ముద్దత మగును. లలితములుగ నున్న చో లలిత మగును.
మున లలితోద్ధత మగును. చిత్రభాణ మయినను దుష్క రాభిధేయముతో
నుండగా ముద్భట మగును. భాణకము నందుండదగు నభిధేయము అనుకాల
మలతో విశాలములతో మండదగును. ఇట్లుండగా నిది నందిమాలి నామము
కలదగును. ఈ నందిమాలికి ఈ ఖాణమున నంతర్భావము చెప్పదగును. ఇటు
పై నందిమాలి లక్షణము, సప్తవిశ్రామము లందుండ దగువిధానము సూచిత
మగును. భాణాంతర్భావమును ప్రతిపాదితమగును.
ఉదయ&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>k4ppbkxcchbgbwptum3ygv96yp7q894</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/685</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250815</id>
    <revision>
      <id>611366</id>
      <timestamp>2026-11-07T17:07:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '620 భిన్న! కైశ్చిత్కథితో భరతమతం సమ్యగపరిత్వా ఆకాశపురుషముద్దిశ్య వస్తు యకృత్యత్కేక క్రియతే విశిష్టోద్భావ్యభాషప్రయోగవాన్నందిమాలీ ఈ ఉద్ధతప్రాయకరణః క్వచి స్త్రీవర్ణవర్ణ...'</comment>
      <origin>611366</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3543" sha1="jzz6k4p34ho1awvpvrubb8k85xfyi7t" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;620
భిన్న! కైశ్చిత్కథితో భరతమతం సమ్యగపరిత్వా
ఆకాశపురుషముద్దిశ్య వస్తు యకృత్యత్కేక క్రియతే
విశిష్టోద్భావ్యభాషప్రయోగవాన్నందిమాలీ ఈ
ఉద్ధతప్రాయకరణః క్వచి స్త్రీవర్ణవర్ణ సం.
గాథాది రాజస్తుతిఖిః నిబద్ధో గుణకీర్తవై
సుగాయనసహోక్యైవ యుక్తోదా సభూషితః,
నిబద్ధో బ్రహ్మరుద్రేంద్రస్కంచాదిస్తుతిభిర్దృఢం
వితాలై : పంచభిర్వా తు యద్వా త్రిచతురై రపి.
విశ్రామైః సస్తఖిశ్చైన పరిచ్ఛిన్నై స్తఖాంతరా
భావప్రకాశనము
52
58
54
55
భరతమతమును సరిగ గుర్తింపక కొందరు కాణము కన్న నంది మాలి
భిన్న మని యనిరి, ఆకాశపురుషోద్దేశమున పలికిచను ఆచరించినను విశిష్టమగు
సుద్భావ్యభావప్రయోగము కలది నందినూలి యగును. ఇందు కరణము
అన్నియు నుద్దత ప్రాయములుగా నుండును. స్త్రీరహిత మయిన వర్ణన
మొకచో నుండును. గుణకీర్తన పరము లయిన రాజస్తుతిగాథలతో నిది నిబద్ధమై
యుండును. శోభనగాన మొనరించువారి సహోక్తులతో గూడుకొనిసదై
యుదా త్తరీతి భూషితమై యుండును. బ్రహ్మ - రుద్ర - ఇంద్ర - స్కందాదుల
స్తుతులతో నిబద్ధము నగును. అయిదు విశాలములతో నుండును. మూడు
నాలుగు వితాలము లేని యుండును. అంతరాంతరా సప్తవిశ్రామములతో పరి
చ్ఛిన్నమై యుండును. ఇంక నీ వందిమాలిలో నుండు సప్తవిశ్రామములలో నీ
విశేషములు కలవు.
అర్ధదాహాదిసంఖ్యానై ర్నియతశ్చ క్వచిత్క్వచిత్,
భూషితః సమనిశ్రామై పరివ ర్తే చ పంచను
గాళామాత్రాద్విపథక పాత్యేనాలంకృతః క్వచిత్.
వర్ణోఒ థ మ త్తపాతీ వా భగ్నతాలాపనంతరం
గాథానుభగ్నతాలాశ్చ మాత్రా వా
ప్రథమే భవేత్,
విశ్రామే భగ్నతాలాశ్చ గాథాద్విపథక స్తథా
వసంతో ఒపి చ విశ్రామే ద్వితీయే ప్రవిశంత్యమీ.
50
57
58
58&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>jzz6k4p34ho1awvpvrubb8k85xfyi7t</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/686</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250816</id>
    <revision>
      <id>611367</id>
      <timestamp>2026-11-07T17:07:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'నవమధికారము మాత్రా చ విషమచ్ఛిన్నా భగ్నతాల స్తత్య పరం రథ్యా చ మాగధీల్యేతే విశ్రామే న్యుస్తృతీయ. రథ్యాద్విపథకళ్ళాని వసంతో కథ్యయా తాల్చుతుణ్ణి విశ్రామే ప్రపిశంతి యథాక్రమమ...'</comment>
      <origin>611367</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3674" sha1="shba3omtcdv8tnfquabpxagyuqj2dj3" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;నవమధికారము
మాత్రా చ విషమచ్ఛిన్నా భగ్నతాల స్తత్య పరం
రథ్యా చ మాగధీల్యేతే విశ్రామే న్యుస్తృతీయ.
రథ్యాద్విపథకళ్ళాని వసంతో కథ్యయా
తాల్చుతుణ్ణి విశ్రామే ప్రపిశంతి యథాక్రమమ్.
రథ్యా చ భగ్నకాలశ్చ తథా మార్గణికాపి చ
ద్విపథో విషమళ్ళాపి విశ్రామే పంచమే స్మృతాః,
ష ష్టేఒథ రథ్యాతాలశ్చ నవరాలం తతః పరం
భగ్నతాలో ద్విపథక స్తథా మార్గణికా పిచ.
విశ్రామే సప్తమే థ్యా భగ్నకాలశ్చ కల్ప్యకే
ఏమ క్రమః శుద్ధభాణే నాట్యవిద్భిరుదాహృత.
-
891
60
81
62
68
84
ఒక్కొకచో నిర్ధోద్గ్రహాది సంఖ్యావములతో నియశముగా నుండును.
సమవిశ్రామములతో భూషిత మగును. పంచను పరివర్తము నందు గాళా -
మాత్రా ద్విపథక పాఠ్యమున నలంకృత మంటను ప్రథమ విశ్రామము నందు
వర్ణ ము కాని మత్తనాలి కాని యుండును. అనంతరము రెండు కన్నకాలము
లుండును. గాథానుగతముగా భగ్న కాలములు కాని మాత్ర కాని యుండుము.
ద్వితీయవిశ్రామమునందు భగ్నకాలములు · గాథ - ద్విపథకము - వసంతము
నుండును. తృతీయవిశ్రామమున విసమస్థానమున ఛిన్నమయిన మాత్రావిధా
కము భగ్నతాము రథ్య మాగధి యనునవి సంగతము అగును. చతుర్థవిశ్రా
మముము నందు రథ్య- ద్విపథకము - వసంతము రథ్యా కాలము యథా
క్రమముగా సంగత మగును. పంచను విశ్రామమున రథ్య - భగ్న తాల
మార్గణిక- ద్విపథ విషమము లుండుట ప్రసిద్ధ మగును. పష్ఠవిశ్రామమున
రఖ్యాతాలము భగ్నకాలము ద్విపథకము మార్గణిక యుండును. సప్తమవిశ్రా
మమున రథ్య-భగ్నశాల
కాల ముండును. శుద్ధఖాణమునం ది క్రమమును నాట్యవిదు
లుదాహరించిరి.
-
భాణు శుద్దో థనేచ్ఛుద్ధభాషయా కల్పితో యది
భాణః సంకీర్ణ నామా స్యాద్భాషాసంకరకల్పితః,
శాణశ్చిత్ర ఇతి ఖ్యాతః సర్వభాషా విచిత్రిత
ఉత్తరాం క్రమాష్టః శుద్ధఖాణ ఇతి స్మృతః.
383
65
68&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>shba3omtcdv8tnfquabpxagyuqj2dj3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/687</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250817</id>
    <revision>
      <id>611368</id>
      <timestamp>2026-11-07T17:07:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '622 ద్వయోస్త్రయాణాం కాలానాం సంకీర్ణః సంకతోద్భవ చిత్రో ఖాణో భవేదు క్షణాలక్రమవివర్జితః. యస్మిన్నౌద్ధశ్యమర్థానాం సభాణస్తూద్ధతో భవేత్ లాలిత్యం యత్ర దార్థానాం న భాణో లలిరః స...'</comment>
      <origin>611368</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3928" sha1="di3rov0btcvlugtalqnybwtr2xdnyze" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;622
ద్వయోస్త్రయాణాం కాలానాం సంకీర్ణః సంకతోద్భవ
చిత్రో ఖాణో భవేదు క్షణాలక్రమవివర్జితః.
యస్మిన్నౌద్ధశ్యమర్థానాం సభాణస్తూద్ధతో భవేత్
లాలిత్యం యత్ర దార్థానాం న భాణో లలిరః స్మృతః,
యత్ర లాలిత్యమౌద్ధత్యం స భాణో లలితో ద్దక
చిత్రం యఃఖి ధేయం స్యాద్దుష్కరం చోద్ధతం చయత్.
భాణేఒథిధేయం తద్యు క్తనునుతాలై ర్వికాల కై !
యద్రూః'కవిశేషస్య రాణస్యోక్తం స్వలక్షణమ్.
అతి దేశ్యమిహాను _శ్రమంకసంధ్యాది కల్పనం.
భావప్రకాళసము
భాణో యో నందిమాల్యాఖ్య స్కోంతర్భూతో ఒక లక్ష్యతే.
పాఠ్యే గీకే క్రియాయాం యదుద్దిశ్యకాళ పూరుషం
విశిష్టోద్భావ్యభావాత్మా ప్రయోగో యత్ర దృశ్యతే
ఛాణః స నందినూలితి నామ్నా రవిభిరుచ్యతే.
87
88
69
70
71
72
శుద్ధభాషతో కల్పిత నుయినచో భాణము శుద్ధ ముగును. భాషా
సంకర కల్పిత మయినచో సంకీర్ణ వాణ మగును. సర్వభాషా విచిత్రత మయి
నచో చిత్రభాణ మగును. అంతవఱకు నిరూపించిన కాలక్రమాష్ట
మయినచో శుద్ధఖాణ మగును. రెండు మూడు తాలములతో సంకీర్ణ
మయినచో సం:రోద్భవబాణ మగును. ఈ చెప్పిన తాలక్రమవివర్ణి త
మయినచో చిత్రభాణ మగును. అర్థనుల కౌద్ధశ్య మున్న నుద్ధతకాణ మని,
అర్థములకు లాలిత్య మున్న లలితకాణ మని, లాలిత్య మౌద్ధత్య మున్నచో
లలితోద్ధతథాణమని యందురు. దుష్కర ముద్ధత మగునది చిత్రభాణవ్యవహా
గము కల దగును. ఖాణము నందలి యలిధేయము అనుకాలము. లతో విశాలము
లతో గూడియుండును. ఇట్లుండుట రూపకవిశేష మయిన కాణమునకు సంబం
ధించిన లక్షణము. ఇందు నిరూపితములు కాని యంగములు సంధ్యాదులు అతి
దేశ్యములు కాదగును. థాణరూపక లక్షణము నుండి నృత్తరూపకళాణమునలేని
వానిని స్వీకరించుట యుక్తము. ఈ విధాన మతిదేశము. ఇట్లున్న నందిమాలి
యను భాణము ఇందంతర్భూత మగును. పాఠ్యమున గీతమున క్రియలో
ఆకాశపురుషు నుద్దేశించి నిరూపించు ప్రయోగము సవిశేషముగా భావించదగు&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>di3rov0btcvlugtalqnybwtr2xdnyze</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/688</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250818</id>
    <revision>
      <id>611369</id>
      <timestamp>2026-11-07T17:08:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'వనమాధికారము 888 భావముల స్వభావమున నుండును. ఇట్టి భావము నందిమాలి నామమున నుండు భాణమున నుండుటను కవులు నిరూపించిరి. ఇట్టి విధముగ శాణనృత్తరూపక మునకు సంబంధించిన కతిపయ విశేషములు స...'</comment>
      <origin>611369</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3445" sha1="qn2euvgw7ctadqfnfzu86eaczivk68y" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;వనమాధికారము
888
భావముల స్వభావమున నుండును. ఇట్టి భావము నందిమాలి నామమున నుండు
భాణమున నుండుటను కవులు నిరూపించిరి. ఇట్టి విధముగ శాణనృత్తరూపక
మునకు సంబంధించిన కతిపయ విశేషములు సూచిజము అయినవి.
7. భాణిక
ప్రాయో హరిచరితమితి స్వీకృతం థాదివర్ణ మాత్రశ్చ
సుకుసూరతః ప్రయోగాద్యాల్లో ఒసి చ రాణిగా భవతి
దివ్యాఖిశ్చా కిఖిర్వివర్ణితా అలిక- రణస్యయుక్తా
తాలాంత రాలనృత్తా క్వచిదపి కథ్యాదినం! బితా.
అర్ధోద్గ్రహ నివారణ గాయన వసంత మ తపాలీభిః
విశ్రామైళ్ళ విహీనా శ్రీయోజ్యా వర్జితోత్తాలై 8.
వస్తూని రాణికాయాం నవ దశ వా నియనుకో విధేయంతే
నవమాది పంచమేషు స్థానేషు చ థగ్నరాజః స్యాత్.
స్థానాంత రేషు తస్యా లయతారో యకృచ్ఛయా క్రియతే
వినీధవచోవిన్యా సై ! సభ్యజనోత్సాహపన్ను తీ
లాస్యాంగసంధినియమో భాణవదేవాత్ర రాణియాం స్యాత్.
వర్ణనై పథ్యనాయికా
అథ భాణ్యంగిశృంగారా ళ్లతనై
గర్భావమర్శహీనా చ ముఖాది శ్రయభూషితా.
స్వల్పవృత్త ప్రబంధా చ పీఠమర్దవిటాన్వితా
విదూష కేణ సహితా దిశలాస్యసమన్వితా
పాంచాలరీతినియఠా భవేద్విరావతీ యథా.
78
74
75
76
77
78
79
ఛాణికలో సామాన్యముగా హరిచరితమే యుండును. గాథాదులు
వర్ణములు మాత్ర లిందు స్వీకృతము లగును. భాణమయినను సుకుమార
ప్రయోగమున భాణిక యగును. దివ్యచాదీవిధానము అందుండవు. దివ్యచారి
యనుట ఆకాశచారి యని భావము. దీనిచే కౌనుచారు లుండదగునని సూచి
తము, లలితములగు కరణములతో నిది సంయుక్త మగును ఒక్కొక్కచో
కాలాంతరాలములలో నృత్తము లుండును. రథ్యాదికాల విధానములతో సంక
లిత మగును. అర్ధోర్గ్రహ నివారణ గాయన - వసంత - మత్తపాలి విశే&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>qn2euvgw7ctadqfnfzu86eaczivk68y</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/689</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250819</id>
    <revision>
      <id>611370</id>
      <timestamp>2026-11-07T17:08:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '624 భావప్రశాశనము షము లుండును. భాణములో నిండు విశ్రామము అండవు. స్త్రీప్రయోజ్య మగును. ఉలవర్జిత త మగును. వాణికలో వస్తువులు తొమ్మిది కారి పడి కాని నియమముగా విహితములు కావలెను. తొమ...'</comment>
      <origin>611370</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4130" sha1="qk5gxurvlwrv26b8ky1d4x0l89nj37k" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;624
భావప్రశాశనము
షము లుండును. భాణములో నిండు విశ్రామము అండవు. స్త్రీప్రయోజ్య
మగును. ఉలవర్జిత
త మగును. వాణికలో వస్తువులు తొమ్మిది కారి పడి కాని
నియమముగా విహితములు కావలెను. తొమ్మిది మొదలుగా పయిదు స్థానము
లలో భగ్నతాల ముండును, స్థానాంశరములతో లయతాలము లిచ్ఛానుసార
మున సుండదగును. విషధములగు పచోవిన్యాసములచే సభ్యుల కుత్సాహ
సంపత్తిని గూర్పపలెను. భాణకు: నందు వలె కాణిక యందును లాస్యాంగము
లను సంధులను తన్నియమప్రకారము కూర్చునది. ఈ విషయమునినే కొంద రీ
విధముగా ననిరి. ఖాణి యను నీ ఖాణికతో శృంగార మంగిరసకుగా నుండ
ఇందు గర్భావ
దగును. కృష్ణ నైవిధ్యము ధరించిన నాలుక యుండదగును.
మర్శసంధు లండవు ముఖ ప్రతిముఖ నిర్వహణ సంధు లుండును. స్వల్పము
లగు వృత్తముల నిబద్ధము అగును. పీఠ మర్దుడు విటుడు దీనిలో కూడి
యుందురు. విదూషకుడు నిందుండ దగును, లాస్యాంగముఖ పదియు నీం
దాయోజితములు కావలెను. పాంచాలరీరితో నిధి నియత మగును. వీణావతి
యమనది భౌణిక యగును.
ఇచట నిరూపితములయిన భాణ ఖాణికాదులు కొన్ని సుగీతశాస్త్రీయ
విషయ బహులములు గా నన్నవి. ఇవి యన్నియు నృత్తరూపకము అయి
నందున నీ విధాన మావశ్యకము. అందరి సాంకేతికము అయిన పారిభాషిక పద
ములకు భావార్ధము మాత్రమె సూచిత మయినది. అట్లే ప్రస్థావకావ్యాది నృత్య
రూపకలక ఇములండును గ్రహించవలసి యున్నది. నృత్యసంగీత శాస్త్రాభిజ్ఞులగు
వారు హరచరిత హరిచరితి కథకు లగువారు సావధానముగ వీనిని సంగతపఱచు
కొని ప్రయోగానుకూల సరవి సిద్ధ వరించినచో వీని రమ్యత కాసించును.
కేవల లక్షణకథన స్పక్తి నీయదు. ఆయా నృత్యరూనకములకు అవ్యము
లుగా నున్న వానిని కాకదా వయారులు పేర్కొనిరి కాని యా నృత్యరూపక
ములు లభింప నందున ప్రయోగ సూతోచనీయము.
8. ప్రస్థానము
ప్రస్థానం కైశికీ నృత్తియుతం హీనోపనాయకం
ఆన కేత యతాలలయానుగమ్.
దాసాదినాయకం ద్వ్యంకం ఏటరేటు నాయకం
ముఖనిర్వహణో పేతం శృంగారతిలకం యథా.
80
81&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>qk5gxurvlwrv26b8ky1d4x0l89nj37k</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/690</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250820</id>
    <revision>
      <id>611371</id>
      <timestamp>2026-11-07T17:08:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'నవమాధికారము 825 ప్రస్థాన మనునది శిశీవృత్తిలో నుండును. హీనోపనాయకముగా నుండును, పానగోష్ఠి కేలినిలాసములో లలితముగా నుండును. లయకాల కలానుగకముగా నుండును. దాసాదు లిందు నాయకులుగా న...'</comment>
      <origin>611371</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3745" sha1="6t2yec7ss2brry5huu42pa3r9ijhfth" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;నవమాధికారము
825
ప్రస్థాన మనునది శిశీవృత్తిలో నుండును. హీనోపనాయకముగా
నుండును, పానగోష్ఠి కేలినిలాసములో లలితముగా నుండును. లయకాల
కలానుగకముగా నుండును. దాసాదు లిందు నాయకులుగా నుందురు.
అంక
ములు రెండే యుండును. విలిడేటాదులు నాయకులుగా నుందురు. దాసాది
నాయక మనుటచే నిది సూచి: మయిన నిందు కించిద్విశేష ముండుట విశే
షము, ముఖనిర్వహణ సంధులు రెండ యుండును. ఇట్టిది ప్రస్థానము.
శృంగారతి: మనునది ప్రస్థాన నృత్యరూపకము.
9. కావ్యము
కాన్యం సహాస్యళ్ళంగా రం సర్వవృత్తిసనున్వితం
సథగ్న తాల ద్విపదీఖండ మాత్రా పరిష్కృతమ్.
గర్భానసుర్శసంధిఖ్యాం హీన మేకాంశ మేప చ
క్వచిల్లాన్మయుతం వా స్యాద్విటచేటి సమన్వితమ్.
కులాంగనా వేశయుత, లలితోబా త్తనాయకం
ఏవం ప్రకల్ప యేక్కావ్యం తదౌడనిజయో యథా,
విప్రామాత్యవణిక్సుత్ర నాయికానాయకోజ్జ్వలం
ముడిశద్రమదాభాషాచేష్టి తై రంతరాఒండరా,
గ్రథితం విట చేటాడి వేషభాషాభి రేవ వా
కల్పయేవ్యం యథా సుగ్రీవ కేలనమ్.
82
88
84
85
88
కావ్య మనునది
యిచట నృత్యరూపకము. హాస్యశృంగారము
లుండుట, సర్వవృత్తిసమన్విత మగుట, కన్న కాలము, ద్విపదీఖండము అనువాని
మాత్రావి శేషములతో పరిష్కృత మగుట, గర్భావమర్మసంధిరహిత మగుట,
ఏకాంకమున నుండుట, ఆవశ్యకత ననుసరించి యొకచో లాస్యయుత మగుట,
విటచేటి సమన్వితముగా నుండుట, కులాంగనాయుతము వేళయుతము నగుట,
లలితోదా త్తనాయకముగా నుండుట - ఇది కావ్య నృత్యరూపకలక్షణము.
ఇట్లీ కావ్యమును ప్రకల్పింప వలెను. గౌడవిజయ మనునది కావ్యము. ఈ
నృత్యకావ్యమున నింకను విశేషము లుండును. విప్రామాత్యవణిక్పుత్రులతో
మండుట, నాయికానాయకోజ్జ్వల మగుట, “అంతరాంతరా&quot; సంతుష్ట అయిన
ప్రమదల భాషావేష్టితములతో గ్రథిత మగుట, అథవా నిటచేటాదుల వేషభాషా
B (79)&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>6t2yec7ss2brry5huu42pa3r9ijhfth</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/691</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250821</id>
    <revision>
      <id>611372</id>
      <timestamp>2026-11-07T17:08:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '628 భావ ప్రకాశనము విశేషముల గూడియుండుట కావ్య కల్పనా రూపము, సుగ్రీవ కేలన మనునది యిట్టి కావ్యము. 10. ప్రేక్షణకము పదార్థాభినయం యస్య లలితం చ లయాన్వితం కురుతే నర్తకీ యత్ర స్కోపి నర్...'</comment>
      <origin>611372</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3553" sha1="eb9jibz2krk9qs6edra9biw8mpe8aot" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;628
భావ ప్రకాశనము
విశేషముల గూడియుండుట కావ్య కల్పనా రూపము, సుగ్రీవ కేలన మనునది
యిట్టి కావ్యము.
10. ప్రేక్షణకము
పదార్థాభినయం యస్య లలితం చ లయాన్వితం
కురుతే నర్తకీ యత్ర స్కోపి నర్తనకః పునః.
లాస్యం ద్విధా స్యాచ్ఛలికం సమగథ్యా సమన్వితం
సుతాల చతురశ్రాభ్యాం యత్ర కర్తుం ప్రవర్తతే.
గర్భానమర్శరహితం సర్వవృత్తిసమన్వితం
ప్రభూతమాగధీ గౌర సేనీకం రసభావయుక్
ద్విసంధీతి వదంత్యేతదుత్తమాధమనాయకం
భారత్యారభటీయు క్తం క్వచిత్స్యాత్తస్య సాత్త్వతీ.
యథా వాలి వధాఖ్యళ్ళ నృసింహవిజయో యథా
పూర్ణ
నేపథ్యపా కై ర్వా నాందీ తస్య విధీయతే.
క్వచిన్నేపథ్యవాక్యాఢ్యం న కదాచన సూత్రధృత్
ఏవం సేక్షణకం విద్యాద్యథా త్రిపురమర్దనమ్.
89
88
89
90
90
91
82
ప్రేక్షణక మను నృత్యరూపకమున నర్తకి నర్తనకు లిద్దరు నుందురు.
అందు నర్తకి పదార్థాభినయమును లలితముగను లయాన్వితముగ నొనరించును.
వర్తనకు డట్లాచరించును. ఇందు లాస్యము రెండు విధముల నుండవలెను. ఒక
లాస్యము ఛలికరూపము. మరియొకటి సమర థ్యావిధానమున సమన్విత
మగును. వీనిని సుతాలవిధానమున చతురశ్రవిధానమున నాచరించుటకు నర్తకి
వర్తనకుడు ప్రవర్తించును. ఈ ప్రేక్షణకము గర్భసంధిరహితము అవమర్శసంధి
రహిశము నగును. సర్వవృత్తు లిందుండును. మాగధీకాషాయుతముగా శౌరసేనీ
భాషాజహులముగా నిధి యుండుట యుక్తము. ఇది రసభావయుతము
నగును. ఇది ద్విసంధికముగా నుండునని కొంద రందురు. ఉత్తసూధమ
నాయకముగా సుండుట, భారత్యారథటీయుక్త మగుట, ఒకచో సాత్త్వితియు
నుండుట యుక్తము. వాలివధము నృసింహవిజయము అనునవి ప్రేక్షణకములు.
ఇందు నాధి యుండును. ఎప్పుడును సూత్రధారుడు నాందిప్రయోగ మొన&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>eb9jibz2krk9qs6edra9biw8mpe8aot</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/692</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250822</id>
    <revision>
      <id>611373</id>
      <timestamp>2026-11-07T17:08:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'సవమాధికారము 827 రించుట యుండును. పూర్ణముగా నేపథ్యపాఠములతో నాంది విధాన ముండ దగును. ఒకచో గర్భాసమర్శసంధు అండును ఒకచో వృత్తిచతుష్టయము ఒకచో నేపథ్యవాక్యాఢ్యము నగును. సూత్రధార ప్...'</comment>
      <origin>611373</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3814" sha1="gq44wjguqlsb6ph53elbj6g9kih9ycd" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;సవమాధికారము
827
రించుట యుండును. పూర్ణముగా నేపథ్యపాఠములతో నాంది విధాన ముండ
దగును. ఒకచో గర్భాసమర్శసంధు అండును ఒకచో వృత్తిచతుష్టయము
ఒకచో నేపథ్యవాక్యాఢ్యము నగును. సూత్రధార ప్రయోగ
మిందెప్పుడు నుండదు. ఇట్టిది ప్రేక్షణకము. త్రిపురమర్దన మనునది సేక్షణకము.
11. నాట్యరాసకము
షోడక ద్వాదశాభ్దా వా యస్మిన్ సృత్యంతి నాయికోః
పిండిబంధాది విన్యాసై రాసకం తదుదాహృతం
పిండనాత్తు భవేశ్పిండీ గుంఫనాత్ శృంఖలా భవేత్.
భేదనాద్భేద్యకో జాతో లకా జాలోపనాహత
ఏతే నృత్తాత్మనా కార్యా నాట్య వంశః క్రియాః ధౌ.
సుకుమారోత్తతై రంగై
ర్గారు. కాభిర్విలక్షణా
నాట్యస్యావధయో హ్యేతే పిండాద్యా దృశ్యజాతయః.
నవ భేదా విధీయంతే హ్యనుకార్యానుంగిణ
కామినీభిర్భువో భర్తుః చేష్టితం యత్ర నృత్యశే.
98
94
95
96
నాట్య రాసక మొక నృత్యరూపకము. దీని స్వరూపలక్షణవి స్తర మీ
విధముగ నున్నది. దీనిలో నాయికలు పదునారుగురు కాని పండ్రెండుగురు
కాని యెనిమిదిమంది కాని నర్తన మొనరింతురు. పిండిబంధాది విన్యాసములతో
నర్తన మొనరింతురు. ఇట్టి దిది రాసకము. పిండిబంధాదు లనుటచే నిందు
పిండి - శృంఖల - భేద్యక్షము - అత యనునవి గ్రాహ్యములు. పిండనమున
పిండి యగును. గుంఫనమున శృంఖల యగును. భేదమున భేద్యకమగును.
జాలముగా పంక్తిగా వరుసగా కూర్పుపొందుట వలన అత యగును. రంగ
సంచార మొనరించు నాయిక లొకచో గుమి కూడుట, పరస్పర సంబంధమున
శృంఖలాకారమున నుండుట, ఒకరొకరు నేరువేరుగా విడిపోవుట, లతాకృతిగ
జాలాత్మకముగ ' నుండుట యిందు గ్రాహ్యము. ఈ యంశ మిదివరలో
కొంతగా సూచిత మయినది. ఈ పిండిబంధాదివిన్యాసములను వృత్తాత్మకముగా
నిరూపించవలెను. క్రియావిధానమున నివి నాట్యశోభాసుందరము లగునట్ల
రింపవలెను. పిండాదికము అయిన దృశ్యజాతు అన్నియు నాట్యమున కవధి&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>gq44wjguqlsb6ph53elbj6g9kih9ycd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/693</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250823</id>
    <revision>
      <id>611374</id>
      <timestamp>2026-11-07T17:08:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '823 భావప్రకాశనము రూపములు, సుకుమారము అడ్డము అంగవిన్యాసముల ప్రదర్శించి గాయికలు గాన మొనరించి విజవణక కల విశేషములతో నీ దృశ్యజాతులను నాట్యసుందరముగ జేయవలెను. అను కార్యాకు రాగన మ...'</comment>
      <origin>611374</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3249" sha1="fcq6pfq8y4dwymjehk6o8whqjix7hxl" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;823
భావప్రకాశనము
రూపములు, సుకుమారము అడ్డము అంగవిన్యాసముల ప్రదర్శించి
గాయికలు గాన మొనరించి విజవణక కల విశేషములతో నీ దృశ్యజాతులను
నాట్యసుందరముగ జేయవలెను. అను కార్యాకు రాగన మేరు ఉయిన భూ
ప్రభువు చేష్టితమును కామినీషుణు అయింది. నర్తన మొనరింప దగును. దీని
వలన నవనవవిధానము అనుగతమంది కాగలవు.
రాగమున వసంత మాలోకించి
నర్తకీమణులు భూపతిచరిత మన కరించుచు నర్తన మొనరింతురు వున నిది
నాట్య రాసకమను వ్యవహారము కల యినది.
చర్చరీమితి తాం ప్రాహుర్వర్ణ తాలేన తత్ర తు.
ప్రవి శేత్కామినీయుగస్థం సమచర్యాది శిక్షికం
హేమదక్షిణసంచా రై రంగై స తత్పరిష్కృతమే,
తత స్తదేవ వర్ణాంత అలీఢద్వయ సంస్థను
చోలికాభిద్రుతం తాలం వాదకానాం ప్రదర్శయేశ్.
పంచఘాతక సంజ్ఞార్థ ఛేద_సస్మాత్ప్రవర్త
నృత్తేన విధ జేష్ట్యండై ః చతుర్భిశ్రీథి కేవ నా.
అన్యోన్యాంగిక సంచా రైస్తకాలై : మిధః కృతైః
పరిక్రమ్య చ నిష్క్ర'మేత్తతో ఒన్యద్ద్విశీయం విశేత్,
ఏకకాలను నిస్సంధిః ప్రవేణి నిర్గమ స్తయోః
పుష్పాంజలి ప్రయోగం కు మాత్రాశాలేని యోజయేత్,
ఉభయోః పాత్రయోః పశ్చాత్నారాణి ప్రవిశంతి హి
రథ్యావర్ణాదివర్ణ జై 8.
బద్ధా
47
శుష్క గీతప్రయోగేణ తతో గాయంతి గాయక్యా
అతాఖి ర్భేద్య కై : గులై ్మః నానా వృత్త ప్రదర్శకై 1.
పాత్రైశ్చైకత్ర సంయుక్తం పిండిబంధం తు కారయేత్
తతో మల్లాభిధం తాలం శుష్క వర్ణ ప్రయోగతః.
మురఖా తరవాద్యం తు హన్యాద్దండద్విదండ
కై
ఏష నృత్తక్రమేణా ద్యో వ్యవసారః సమాప్యతే.
97
88
100
101
102
108
104
105
108&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>fcq6pfq8y4dwymjehk6o8whqjix7hxl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/694</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250824</id>
    <revision>
      <id>611375</id>
      <timestamp>2026-11-07T17:08:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'నవమాధికారము 629 అపసౌరత్రయం బాన్యదేవ మేవ ప్రకల్పయేత్ శర్రాక పూర్వపన్నృత్తం కామస్తు యక్షము కథయేద్రాసుస్యాంబే శుతార్థు పచనక్రమమ్, నాట్యగానికమును చర్చరి యనియు నందు ఏ - 107 రాసక...'</comment>
      <origin>611375</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4559" sha1="nkqdf0sqpqxerqivmx2qzj1bcu9x95l" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;నవమాధికారము
629
అపసౌరత్రయం బాన్యదేవ మేవ ప్రకల్పయేత్
శర్రాక పూర్వపన్నృత్తం కామస్తు యక్షము
కథయేద్రాసుస్యాంబే శుతార్థు పచనక్రమమ్,
నాట్యగానికమును చర్చరి యనియు నందు ఏ
-
107
రాసక భేదములు
మూడు కలవు. — కాసకము నాట్యణా నిశము చర్చరీ గుని, చన్చశీరూప మీ
విధముగ నుండును. కానకము నందలి గ్రామముననె విని జేశిక అయిన నర్తకి
మణులు వాద్యతాతాన్విత మయిన వాద్యమును నాటకులు వాదన మొనరించు
నపుడు జంటలు జంటలుగా రంగము ప్రవేశితుడు గానవస్తూచిన పదోత్తర
మయిన ద్విపది గానము చేయుదురు. ఆ ద్విపది వసంతనము యోత్సవమున శృంగార
వర్ణనో పేతమై యుండును. ఆ గీశానుసారమున కారు నర్తన మొనరింతురు.
ఇట్లున్న నీది చర్చరి యగును. ఇట్టి చర్చరీరూపధారణమున నీచ చర్చరి
నిట్లు భావింపవలెను.
కామినీయుగ్మము వర్ణ శాలమున ప్రవేశింపవలెను. వర్ణకాల మనునది
దేశీతాలము. అది చతురశ్ర త్యశ్ర మిశ్రప్రభేదమున త్రివిధము ఈ కామినీ
యుగ్మము సమచర్యాదివిధానములలో శిక్షితము కావలెను. వానదక్షిణసంచా
రము కల యంగవిన్యానములతో పరిష్కృతవిధానములతో నా కామినీయుగ్మ
ముండదగును. ఆ కామిను లాలీఢ ప్రత్యాలీఢస్థాన సంస్థానమున నుండి శత్త
ద్వర్ణాంతమున తాలను ను చోలికాభిద్రుతముగా వాదవులకు నిర్దేశింపపలెను.
అప్పుడు సంచఘాతమును దేవీతాలము నకు సంబంధించిన సంజ్ఞార్థకముగు భేదము
ప్రవర్తించును. ఛేదమనగా నొళ వాద్యప్రబంధము. వాద్యవిశారదులు వాద్య
వాదనమును “విచ్ఛిద్య విచ్ఛిద్య&quot; ఆవి ఆపి హస్తతలా ఘాతములతో వేగముగ
వాదన మొనరించుట వికృతముగ నాద్యవాదన మొనరించుట భేదముగును. అట్టి
యా భేదమును మూడు నాలుగు ఖండములగా నృత్తమున విభాగ మొనరింప
వలెను. అప్పుడా కన్యలు అన్యోవ్యాంగిక సంచారములతో మిథఃకృతములు-
పరస్పరాచరితము అయిన హ స్తతాలములతో రంగ పరిక్రమ మొనరించి నిష్క్ర
మింప వలెను. ఆ పిమ్మట వన్యద్వితీయము. ఇద్దరు కన్యలు ప్రవేశింపవలెను.
వారిప్రవేశము కాని నిర్గమము కాని ఏకళాలముగా నుండుటయు, రంగమున
వారలకు సంధి
కలయిక లేకుండుటయు నావశ్యకము. మాత్రాతాలయోగమున
పుష్పాంజలి ప్రయోగింపవలెను. ఆ యిద్దరి పాత్రల యనంతరము పాత్రలు ప్రవే&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>nkqdf0sqpqxerqivmx2qzj1bcu9x95l</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/695</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250825</id>
    <revision>
      <id>611376</id>
      <timestamp>2026-11-07T17:09:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '630 భాపప్రభాశనము ళింతురు. వారిప్రవేశమున కొంత గ్రాహ్యవిశేష మిట్లున్నది. ఆ పాత్రలు నానా వృత్తప్రదర్శన మొనరించుచు లతా వేష్టనమలతో భేద్యః విధానములతో గుల్మ- శృంఖలారీతులతో నొక స...'</comment>
      <origin>611376</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4413" sha1="81h1twpbp0j0or0ertvouyixdigmaqp" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;630
భాపప్రభాశనము
ళింతురు. వారిప్రవేశమున కొంత గ్రాహ్యవిశేష మిట్లున్నది. ఆ పాత్రలు నానా
వృత్తప్రదర్శన మొనరించుచు లతా వేష్టనమలతో భేద్యః విధానములతో గుల్మ-
శృంఖలారీతులతో నొక స్థలమున గూడుకొని పిండిబంధము నాచరింపవలెను. ఆ
సమయముననే పణవకాలయుక్తముగా రథ్యావర్ణాదివర్ణక సంయుక్తముగా
గాయకులు శుష్క గీతప్రయోగమున గాస మొనరింతురు. ఈ సమయముననే
లకా భేద్య కాది సంబంధమున పాత్రలు పిండిబంధ మాచరించుట యుక్తము.
ఇచట పణవతాల రథ్యా-వర్ణ శుష్న గీతములను సాంకేతిక పదము లున్నవి.
వాని భావార్థ మిట్లుండును. &quot;పణవంతి స్తువంతితి పణాః” స్తోత్ర మొనరించు
వారు. వారి యనుసారమున నుండునది పణవము. పణవధ్వని పురాణములందు
నున్నది. ఇది హరప్రీతికరము. పణవమున శబ్దము విని శంకరుడు స్వయముగ
నర్తన మొనరించును. కావున గీతకాసారికాదులలో పణవము నాయోజిత
మొనరింపవలెను. పణవానుగత మయిన తాలము పణవతాలము. రథ్య యను
నది దేశీతాల విశేషము. వర్ణము. వర్ణ శబ్దమున గాన మభిహిత మగును.
వర్ణము గానక్రియ. ఇది స్థాయి సంచారి - ఆరోహి అనరోహి యని నాలుగు
కుష్కగీతము. కుష్కాతరములతో నొనరించు ధ్రువాగీతము.
విధములు.
ఇట్లు వీని యనుసారమున పిండిబంధ మాచరించునది.
అంతరము శుష్క వర్ణ ప్రయోగానుసారమున మల్ల తాల మనుసరింప
దగును. మల్లకాల మొక దేశీశాలను. ఇందు నాలుగు లఘువులు మూడు
గురువు లుండును. మల్ల తాలానుసరణముననే మురజాతర వాద్యము ననుసరించ
వలెను. అపుడు మురజ వాద్యమును దండద్విదండక విధానానుసారమున
మొనర్పవలెను. దండ దండకములు వాద్యవిశేషములు. వీణావాదన
ప్రాణరూపము. ఇట్టిరీతుల యనుసారమున నృత్తక్రమ మనుసరించి పాత్రలు
మొదటి యపసారమును సమాప్త మొనరింపవలెను. అనంతర మససారత్రయము
నిల్లే కల్పింపవలెను. ఈ యపసారము లందును పూర్వము వలె వృత్తక్రమ
మనుసరణీయము. లయక్రమ మిం దిచ్ఛానుసారమున ముండవచ్చును. ఇట్లు
'రాసక మనుసరించి తదంతమున శుభార్థ మొక వచన క్రమమును నిరూపింప
వలెను.
లద్ద్వా దుగ్ధమహోదధౌ సురగణైః పిత్వామృతం య స్తదా
పిండీకృంఖలికావి శేషవిహితో యుక్తో లతాభేద్యకై శి&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>81h1twpbp0j0or0ertvouyixdigmaqp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/696</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250826</id>
    <revision>
      <id>611377</id>
      <timestamp>2026-11-07T17:09:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'నవమాధికారము 681 చిత్రాతోద్యనిచి త్రి కై క్లయయుతో భేదద్వయాలంకృతః చారీఖండ సుమండలైరనుగతః సోడియం మరో రాసకః. 109 శ్రీరసాగరమున సుర లమృతము పొంది శ్రావి రానకము నను సరించిరి. ఈ రాసకమ...'</comment>
      <origin>611377</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3326" sha1="qozu4mpk44l8kb2kmvbr656rrl0mjx7" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;నవమాధికారము
681
చిత్రాతోద్యనిచి త్రి కై క్లయయుతో భేదద్వయాలంకృతః
చారీఖండ సుమండలైరనుగతః సోడియం మరో రాసకః.
109
శ్రీరసాగరమున సుర లమృతము పొంది శ్రావి రానకము నను
సరించిరి. ఈ రాసకము పిండిబంధములతో శృంఖలికాని శేషములతో లతాభేద్యక
ములతో కూడి యున్నది. చిత్రము అయిన యారోద్య విధానములతో విచిత్రిత
మై యున్నది. లయ యుక్తముగా నున్నది. నాట్య రాసకము రానకము అను
'భేదద్వయమున నలంకృతమై యున్నది. చారీఖండసుమండలములతో ననుగత
ముగా నున్నది. ఇట్లుండు నిది రాసకము నాట్యరానకము.
12. శాసకము
రాసకము నాట్యరానకము రాసక మని రెండు భేదములు కలది
కావున నిందు నాట్యరానికము నిరూపిత మయినది. ఇంక రసకము నిరూపితము
కావలసి యున్నది. రానిక లక్షణ మిట్లున్నది.
ప్రథమాను రాగజనిత ప్రవాసశృంగార సంశ్రయం యత్స్యాత్
ప్రావృడ్వసంతవర్ణ నవరసుస్యద్వాపి సోత్కంఠమ్,
$
అంతే వీరరసాఢ్యం నిబద్ధమేతచ్చతుర్భిరపసా రై :
ముఖనిర్వహణసమేకం ప్రస్థానం భవతి చై కాంకమ్,
ఆడి. ప్తికాల్పవర్లో సూత్రాధ్రువకో ఒథ భగ్నతాలశ్చ
చ
వర్ధనికా చ ధ్వనికాయ త్తత్స్యాదిహ కాన్య మితి,
యుక్తం అయాంత రై రచ్చధ్వనికా స్థాన నిర్మితైర్భవతి
కావ్యం విచిత్రరాగం చిత్రమితి తదుచ్యతే కపిభిః .
ఛన్నాను రాగయుక్తా
రుఖి క్తిభిర్యత్ర భూపతేః
ఆవర్జ్యతే మనస్సా తు మసృణా డోంబికా మఠా.
నృసింహసూకరాదీనాం వర్ణనా కల్ప్యతే యత
నృత్తగీ తేన భాణః స్యాదుద్ధకాంగ ప్రవర్తితః.
గజాదీనాం గతిం తుల్యాం కృత్వా ప్రవసనం తథా
అల్పావిద్ధం సుమసృణం తత్ప్రస్థానం ప్రచడకే.
110
111
112
118
114
115
116&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>qozu4mpk44l8kb2kmvbr656rrl0mjx7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/697</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250827</id>
    <revision>
      <id>611378</id>
      <timestamp>2026-11-07T17:09:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '382 సఖ్యాః సమకం పత్యుర్య పద్ధకం వృత్తముచ్యతే మసృణు తు క్వచిద్దూ ర్తచరికం కల్పనను సా. బాలక్రీడానియుద్ధాని తథా సూకరసింహజా ధ్వజాదినా కృతా క్రీడా యత్రసా రాణిగా స్మృతా. ఉఢ్యప్ర...'</comment>
      <origin>611378</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3984" sha1="92xnox7901qnb8h0ml6kndq071n6jsx" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;382
సఖ్యాః సమకం పత్యుర్య పద్ధకం వృత్తముచ్యతే
మసృణు తు క్వచిద్దూ ర్తచరికం కల్పనను సా.
బాలక్రీడానియుద్ధాని తథా సూకరసింహజా
ధ్వజాదినా కృతా క్రీడా యత్రసా రాణిగా స్మృతా.
ఉఢ్యప్రాయం ప్రేమకు స్యాత్ప్రహేలియాఒన్వితం
ఋకుపర్ణ నసఃయు క్తం “రాన శ్రీకం తః భాష్యతే.
మండలేస తు యన్నృత్తం తద్రానకమితి స్మృతం
ఏకక సస్య నేతా స్యార్టోప స్త్రీణాం యథా హరిః,
అనేకస ర్తకీయోజ్యం చిత్రతాలలయాన్వితం
ఆచతుష్షష్టియుగలాద్రాసకం మసృణోద్ధతమ్.
భాషప్రకాశనము
117
118
119
120
121
కాసకస్వరూప మిచట నున్నది. నృత్యరాసకమున రానకస్వరూకు
మున్నవి. కాని యిచట రాసకస్వరూపగతము అయిన విశేషములు, ఇతరములు
కన్న నీ రాసకమున గల విశిష్టత యిచట ఏరూపిన మగును. మండలాకారమున
నృత్త మొనరించటను రానిక మండరు. గోప, స్త్రీల కొక్కడే హరి నాయకు
డయినట్లు రాసకమున నొక్కడే జాయకుడగును. రాసక మనేక సర్తకీ యోజ్య
మగును. చిత్రతాల లయాన్వితము నగును. మసృణ సుద్ధతముగా నుండు నీ
రానకము చతుష్టష్టియుగల పర్యంతము వర్తకీ గణమున ప్రయోజ్య మగును.
ఇట్టి విశిష్ట రూప మికరములందుండ దనుట ఇచట కూచిన మగును. ప్రస్థానము-
కావ్యము-దోఁబిక భాలము-ప్పికముఖాణిక - ప్రేతరము అను వృత్యరూపక
ముల స్వరూపసరిజ్ఞానమున నె శాసః ప్రశిష్టత గోచరించును గాని యథాస్థితకావ
సమీక్షణమునకై మరియు భావనీయము.
ప్రస్థానము నందు ప్రథమాను రాగజనిత మయిన ప్రకాశకృంగార
ముండును. అట్టి ప్రవాసశృంగారాశ్రయముగా నుండును భావము. ఇంకను
ప్రావృడ్వసంతవర్ణన పరముగ నుండును. ఇతరవర్ణన మేదేని యిందుండును.
సర్వము సోత్కంఠముగ నుండును. అంతమున నిది వీరరసాఢ్యము నగును.
నాలుగవ సారములతో నిరి నిబద్ద మగును. ముఖ నిర్వహణస మేత నుగును.
ఏకాటకమున నుండును. ప్రస్థానరూప మిదివరలో కొంత సూచిన మయినది.
. ఈప్రఘట్టమున్న కొంతప్రస్థాన పరిచయ మున్నది. “గజాదీనాం గతిం తుల్యాం&quot;&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>92xnox7901qnb8h0ml6kndq071n6jsx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/698</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250828</id>
    <revision>
      <id>611379</id>
      <timestamp>2026-11-07T17:09:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'నసమాధికారము 688 శ్లోకమున ప్రస్థాన మున్నది. గజదుల గమనము సమానముగ భావించి ప్రవసన మొనరించుట, అల్పావిద్ధముగా మసృణముగా కదుట ప్రస్థానము. కావ్యమను నృత్యరూపకములో ఆడి షిక - ఆల్పవర్ణ...'</comment>
      <origin>611379</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4219" sha1="0jldcxfb5t2ymrqwgerfqay79o9m7vl" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;నసమాధికారము
688
శ్లోకమున ప్రస్థాన మున్నది. గజదుల గమనము సమానముగ భావించి ప్రవసన
మొనరించుట, అల్పావిద్ధముగా మసృణముగా కదుట ప్రస్థానము. కావ్యమను
నృత్యరూపకములో ఆడి షిక - ఆల్పవర్ణ ముమాత్రాధ్రువకము-భగ్న కాలము-
వర్ధనిక ధ్వనికి యను వాద్యానుగుణ తాలానుగుణ విశేషము లుండగా కావ్య
మయినది. ఇంకను కావ్యరూపకమున చిత్రతా సంపాదకములగు నీ విశేషములు
కలవు. ఆచ్ఛధ్వనిశాస్థాన నిర్మికము అయిన అయాంతరములతో కూడినదై విచిత్ర
రాగము కలుగునే ని చిత్రకావ్యరూపక మగునని కవు లనగలరు. ఛన్నమగు
ననురాగము కల వచనములతో భూపతి మనము ఆవర్జిత మగునేని మనృణ మగు
నది డోంబిక యగును. ఒకళాణ మనునది మానవుల సింహసూకరాదుల వర్ణన..
మున నుండును. వర్తకీ నృత్తగీతముల గూడినదై యుద్ధశాంగవిన్యాసముల
ప్రవర్తితమై యుండును. ప్రస్థానము గజాధిపతి ననుసరించి ప్రవసన మొనరించు
టగా సూచిత మయినది. శిల్పకము నాయిక సజీసమయమున తనపతి యొక్క
యుద్ధత చరికము నిరూపించుచు మసృణముగా నొకచో ధూర్త చరితము ప్రతి
పాదించుటతో గూడి యుండును. ఖాణిక కాంక్రీడలలోని నియుద్ధములు,
సూకరసింహజ మయిన క్రీడ ధ్వజాదిధారణమున నుండగా రూపశోభ కఅదగును.
ప్రేక్షణక మాఢ్యప్రాయము ప్రహేలికాన్వితము ఋతువర్ణన సంయుక్తము
నగును. ఇవి యన్నియి నిట్లుండగా రానకము ఈ ప్రఘట్టారంభమున నిరూ
పించిన విధముగా నుండును. ఇచట రాపక రూపక నిరూపణమున కయిన యీ
ప్రఘట్టమున నితరనృత్యరూపకముల నిట్లు నిరూపించుట సుక్లిష్టముగ లేదు.
రాసకార్థము విశదముగా గ్రహించుటకు నా నృత్తరత్నావలి భాగభావము
ర్తించుట సముచితము.
గు
18. ఉల్లోప్యకము
ఉల్లోప్యకం స్యాదేకాంక మనమర్శవినాకృతం
నిష్ప్రవృత్తివిధానం చ శిల్పకాంగవిభూషితమ్,
హాస్యశృంగార కారుణ్యయుక్త ముజ్జ్వల నేషవత్
బహుపుస్తం చతురోజ్జ్వల నాయకనాయికమ్.
యథా దేవీసహాదేవం యథా చోటా తకుంజరం
యస్మిస్నుల్లో
ప్యకం. నామ త్యంకం గీతం ప్రవర్తతే
తల్లక్షణం త గాంధర్వనిర్ణ యే. స్పష్టమీరితమ్.
B (80)
122
128
184&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>0jldcxfb5t2ymrqwgerfqay79o9m7vl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/699</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250829</id>
    <revision>
      <id>611380</id>
      <timestamp>2026-11-07T17:09:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '684 భావప్రకాశనము ఉల్లో ప్యక నృత్యరూపకము నం దొక యంకముండును. అవమర్శ సంధి యుండదు. నిష్ప్రవృత్తివిధానం- ప్రత్యేకముగా వృత్తివిధాన 'మేదియు నిందుండదు. శిల్పకరూపకమున నిర్దిష్టము అ...'</comment>
      <origin>611380</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3824" sha1="n0xlt6s760mbm7687xln52ljt3b93e6" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;684
భావప్రకాశనము
ఉల్లో ప్యక నృత్యరూపకము నం దొక యంకముండును. అవమర్శ
సంధి యుండదు. నిష్ప్రవృత్తివిధానం- ప్రత్యేకముగా వృత్తివిధాన 'మేదియు
నిందుండదు. శిల్పకరూపకమున నిర్దిష్టము అయిన యంగములచే నిది విభూషిత
మగును. హాస్యశృంగారములతో కారుణ్యముతో నిది కూడి యుండును.
కారుణ్య మనుట కరుణరసరీతి దయాస్వభావము నగును. ఉళ్లోన్యక ముజ్జ్వల
వేషములతో నుండుట యుక్తము. నానావిధము అగు పుస్తరీతులు ఆహార్య
విధానము లిందుండును. ఇందు నాయికా నాయకులు చతురులు సుజ్జ్వల వేష
ధారులు నగుదురు. ఇందు మూడఁగములతో నున్న గీతమును ప్రవర్తించును.
దేవీ మహాదేవము ఉదాత్తకుంజరము అనునవి ఉల్లోవ్యశ రూపకములు - గీత
మంగత్రయముతో నుండుట తల్లషణము గాంధర్వనిర్ణయ గ్రంథమున స్పష్ట
ముగా నిరూపిత మయినది.
14. హల్లీసకము
అథ హల్లీసకం సప్త నవాష్ట దళ నాయికం
సానుదాత్తో చై కాంకం రైళిశీవృత్తిభూషితం
భవేద్వ్యంకం విమర్శముఖసంధిమత్ .
సగేయలాస్యం యతిమత్వండరాలలయాన్వితం
ఏక విశ్రామసహితం యథా స్యాక్కేలి
రై వతమ్.
లలితా దక్షిణాః ఖ్యాతాః నాయకః పంచపా అవి
విప్ర తత్ర వణికుతాస్సచివాయ తసిద్ధయః
ద్వ్యం కే ముఖానమర్శౌ స్తః ఏకాం కే గర్భనిర్గమః.
125
120
127
హల్లీసమే హల్లీసకము. ఇది సప్త - అష్ట - నవ దశ నాయికలతో
నుండును. ఉదా తవచనము లిందుండవు. ఒక యంక మె యుండును. రెండంకము
లేని యుండును. ముఖసంధి విమర్శసంధి యుండును. గేయలాస్య
ముండును. యతి యుండును, యతి= ఒక విధమగు వాద్యరీతి. హల్లీనకము
ఖండకాలముతో లయవిధానముతో నుండును. విశ్రామ మొక్కటియె యిo
దుండును. కేలిరైవత మనునది హల్లీ సము. ధీరలలితులు దక్షిణులు ప్రఖ్యా
తులు నగు నాయకు లయిదారుగురుందురు. బ్రాహ్మణ క్రియ -వై శ్యపుత్రులు
సచివాయ తసిద్ధులై యిందు గోచరింతురు. ఇందు రె: డంకము లుండునేని ముఖ&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>n0xlt6s760mbm7687xln52ljt3b93e6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/700</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250830</id>
    <revision>
      <id>611381</id>
      <timestamp>2026-11-07T17:10:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'నవమాధికారము 885 సంధి విమర్శసంధి యుండదగును. ఒక యంకమె యుండునేని “గర్భ నిర్గమః”- దీని భావ మాలోచనీయము.. అథ దుర్మల్లికా నామ ప్రౌఢనాగరనాయికా చతురంకా చతుస్సంధిర్గర్భసంధివినాకృతా...'</comment>
      <origin>611381</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3871" sha1="414n4kcvhz4qi9h9l2npx29zeztmspg" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;నవమాధికారము
885
సంధి విమర్శసంధి యుండదగును. ఒక యంకమె యుండునేని “గర్భ నిర్గమః”-
దీని భావ మాలోచనీయము..
అథ దుర్మల్లికా నామ ప్రౌఢనాగరనాయికా
చతురంకా చతుస్సంధిర్గర్భసంధివినాకృతా
విటో విలసతి స్వైరం ప్రథమాంకేఒత్ర త్రినాడికాః
విదూషకో ద్వితీయేఒంకే విలసక్పంచవాడికః
పీఠమ విహరతి తృతీయే సప్తనాకా
విటాదిత్రితయక్రీడా చతుణ్ణి దళవాడికా!.
చౌర్యరతీం ప్రతిభేదం యూనోరనురాగవర్ణనం శ్వాసి
యత్ర గ్రామ్యకథాభిః కురుతే కిల చూతికా రహసి,
చ
మంత్రయ చ తద్విషయం వ్యగ్జాతిశ్వేన యాచతే చ నను
అజ్ఞ్వాని అబ్ధుమిచ్ఛతి యా సా దుర్మల్లికా నామ్నా..
128
129
180
181
దుర్మల్లిక యను నృత్తరూపకమున నాయిక ప్రౌఢ నాగర యగును.
ఇందు నాలుగంకములు, గర్భసం ధరహితముగా నాలుగు సంధు లుండును. ప్రథ
మాంకములో విటుడు స్వైరవిహార మొనరించును. ఈ యంకము నాడికాత్రయ
పరిమితము. రెండవ యంకమున విదూషకుని విలాస ముండును. ఇది పంచ
నాడికాపరితము. పీఠనుర్దుడు తృతీయాంకమున విహరించును. ఇది సప్తనాడికా
పరిమితము. చతుర్థాంకమున విటాది త్రిశయ క్రీడ యుండును. ఇది దళ
నాడికాపరిమితము. దూతిక యిందు చేరి రహస్యముగా గ్రామ్యకథలతో చౌర్య
రతిని జెప్పును. నాయికానాయకుల ప్రతిభేదనమును యువతి
యువకుల
యనురాగవర్ణ నమును నిరూపించును. ఆ విషయముల విస్తరము మంత్రణము
చేయును. అధమజాతి వనిత యయినందున ద్రవ్య మిమ్మని యడుగును. అట్టి
వార్తలు చెప్పినందులకై ద్రవ్యము కాంక్షించును. ధనము గైకొనియు మఱిల
ధనలాభమున కే యిష్టపడును. ఇట్టి కథావస్తునిబంధన ముండగా నిది దుర్మలిక
యగును. ఈ దుర్మల్లిక నె కొందరు మ తల్లిక యందురు. తల్లక్షణము.
ఏనాం దుర్మల్లి కామ స్యే ప్రాహుర్మ తల్లి కామితి
యస్యాముద్భావ్యః స్యాత్సురోహిళామాత్య తాపసాదీనాం
ప్రారబ్ధానిర్వాహః సాఒపి చ మ తల్లికా భవతి,
182&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>414n4kcvhz4qi9h9l2npx29zeztmspg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/701</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250831</id>
    <revision>
      <id>611382</id>
      <timestamp>2026-11-07T17:10:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '838 శుద్రకథా మత్తల్లికా యేహ సుహారాష్ట్రకాషయా భవతి గోరోచనే చ కార్యాఒ నంగవతీ భానరసివిద్దాం. భావప్రకాశనము 138 ఈదుర్మల్లికను కొందరు మ తల్లిక యందురు. దీనితో పురోహితా మాత్యశావసాద...'</comment>
      <origin>611382</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3781" sha1="3paletvppkx0ge2cd9xy34udt7gsce0" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;838
శుద్రకథా మత్తల్లికా యేహ సుహారాష్ట్రకాషయా భవతి
గోరోచనే చ కార్యాఒ నంగవతీ భానరసివిద్దాం.
భావప్రకాశనము
138
ఈదుర్మల్లికను కొందరు మ తల్లిక యందురు. దీనితో పురోహితా
మాత్యశావసాదుల ప్రారబ్దానివ్వాహము - ప్రారంభించిన కార్యము నిర్వహింపక
పోవుట సముద్భావితము కావలెను. ఇది మతల్లిక. ఇందు కుద్రకథ యుండును.
మహారాష్ట్రభాషా రీతితో ముండును. &quot;గోరోచనే చ కార్యాజనంగవతీ భావ
రసవిద్దా&quot; భావములతో రసములలో నిది కూడుకొని యుండ దగును. ఈ పాద
మున వివ తార్ధము స్పష్టనుగుట లేదు.
16. మల్లిక .
మల్లికా భోగర్భంగార కై శికీ వృత్తిమండ డా
ఏకద్వ్యంగ క్రమార్దిష్ట విదూషక విట క్రియా.
గాథాద్వేపథకో పేఠా రథ్యానానికి తారియుక్
184
అనాలవ్యకథా పూర్వం పశ్చాతఃత్య వస్తుకా
గర్భానమర్శ హీనా చ సంధిత్రయసమన్వితా.
185
మణికుల్యాయాం. జలమివ న అత్యతే యక్ర పూర్వతో వస్తు
పశ్చాత్ప్రకాశతే యా సా మణికుల్యాఒపి మల్లికా జేయా.
186
మల్లికా రూపకము భోగశృంగారములో కైశికివృత్తితో గూడుకొని
నదై మంథరముగా నుండును. ప్రథమాంకమున విదూషకక్రియ లుండును.
ద్వితీయాంకమున విటక్రియ లుండును. ప్రథమద్వితీయాంకములందు విదూషక
విట క్రియలు క్రమాక్లిష్టములై యుండుట యిట్టిది. గాధలతో ద్వివిధకములతో
నుండుట, రథ్యా--వాసకములను కాలవిధానముల నుండుట మల్లికా లక్షణము.
ఇందలి కథ మొదట లక్ష్యము కాదు. అనంతరము బాగుగా నిందలి వస్తువు
గోచరించును. గర్భావమర్శసంధు బండవు. మిగిలిన సంధిత్రయముతో నిది
సంగత మగును. మణిమయ నుగు కుల్యలో కాలువలో జలము గోచరించదు.
అప్లై యిందలి వస్తువు మొదట భాసింపదు. అనంతరము ప్రకాశించును. ఇట్టిది.
మణికుల్య యనను మల్లిక.
17. కల్పవల్లి
కల్పవల్లీ భవేద్ధాస్యశృంగారరసభావయుక్
ఉదాత్తవాయకో పేలా పీఠమర్ధోపనాయకా.
187&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>3paletvppkx0ge2cd9xy34udt7gsce0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/702</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250832</id>
    <revision>
      <id>611383</id>
      <timestamp>2026-11-07T17:10:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'నవమాధికారము అస్యాం వాసకసజ్జా స్యాన్నాయికా థాభిసారిక ద్విపఖండ గేయ్యారఖ్యావానక తాలయుక్. లయశ్రయయుడా లాస్యద కేన సమన్వి ఈదృశీ కల్పపల్లి స్యాద్యథా మాణిక్యపల్లికా, ముఖసంధి ప...'</comment>
      <origin>611383</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3021" sha1="tvorlc6cvie1w6pjnvuguudq61y9lnh" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;నవమాధికారము
అస్యాం వాసకసజ్జా స్యాన్నాయికా థాభిసారిక
ద్విపఖండ గేయ్యారఖ్యావానక తాలయుక్.
లయశ్రయయుడా లాస్యద కేన సమన్వి
ఈదృశీ కల్పపల్లి స్యాద్యథా మాణిక్యపల్లికా,
ముఖసంధి ప్రతిముఖ సంధి నిర్వహణై ర్యుతా
ఉదా త్తవర్ణ నోక్కర్షా లలితోదా త్తరాయణా.
697
188
189
140
ఇదిహాస్యరసముతో
ఉదా త్తనాయకో పేత
ఇందు వాసకసజ్జిక
కల్పవల్లి నృత్తరూపక మీ విధముగా నుండును.
శృంగారరసముతో తదు చితభావములతో నుండును.
మగును. ఇందు పీఠమద్దు డుసనాయకుడుగా నుండును.
నాయిక కాదగును. అభిసారిక యేని నాయిక కాదగును. ద్విపదీఖండ గేయము
లతో నిది పూర్ణముగా నుండును. రథ్యా-జానకములను తాలములతో నుండును.
లయశ్రయ యుతము. లాస్యాంగదళకనము పేతము. ఇట్టిది కల్పనల్లి, మాణిక్య
వల్లిక యనునది కల్పనల్లి. ముఖసంధి ప్రతిముఖసంధి నిర్వహణసంధులతో నిది
యుండును. ఉదాత్తనాయకోత్కర్ష కలదై లలితోదా తనాయకమై కల్పవల్లి
యడును.
16. పారిజాతకము
పారిజాతలతై కాంకముఖనిర్వహణా న్వితా
వర్ణ మాత్రా ఖండతాలపతీ గాణాసమన్వితా.
వీరశృంగార భూయిష్ఠా దేవశక్రాదినాయకా
141
కలహాంతరితావస్థా నాయికోదా శనాయకా.
అథవా భోగినీ స్వీయా గణికా నాయికాన్వితా
తాః స్యుర చతస్రః స్యుర్దండరాసక నర్తనాః (?)
సాపరత్రయా చిత్రకథా గేయసమన్వితా
క్వచిద్విదూషక
క్రీడా పరిహాసమనోహరా.
పారిజాతలకా సేయం యథా గంగా తరంగికా
పారిజాతకమిత్యేవ శైళ్ళిదేషాఒ భిధీయతే.
142
148
144
145&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>tvorlc6cvie1w6pjnvuguudq61y9lnh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/703</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250833</id>
    <revision>
      <id>611384</id>
      <timestamp>2026-11-07T17:10:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '888 భావప్రకాశనము ఇది పారిజాతలన, ఇది పారిజాతుడు. ఇంకొకటియె యంకము, ముఖసంధి యుండును. వర్ణ తాలము మాత్రాతాలము పడతాల ముండును. గాథా సమన్విత మగును. వీరిళృంగార భూయిష్ఠము దేవవు రాసినా...'</comment>
      <origin>611384</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3713" sha1="f0c89w54iomg2hq6tq4751hzhu8upyv" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;888
భావప్రకాశనము
ఇది పారిజాతలన, ఇది పారిజాతుడు. ఇంకొకటియె యంకము,
ముఖసంధి యుండును. వర్ణ తాలము మాత్రాతాలము పడతాల ముండును. గాథా
సమన్విత మగును. వీరిళృంగార భూయిష్ఠము దేవవు రాసినాయకము. ఇందలి
నాయిక కలహాంతరితావస్థలో నుండుటయు నాయకు విదాత్తుడుగా నుండు
టయు గలదు. అథవా; భోగి-స్వీయ గణిక నాయికగా మండుటయు సంభా
వ్యము, దండరామకవిధానమున నర్తించు పాత్ర లెనిమిదిమంది కాని నలుగురు
కాని యుందురు. ఇం తపసారత్రయ ముండును. ఇది చిత్రకథలతో గేయము
లతో..
సమస్వత మగును. ఇందొకొక్కచో విదూషకుని క్రీడలుండును, పరిహాసము
లుండును. అందుచే నది మనోహరము నగును. అది సారీఖాతలళ. గంగాతరంగిక
యనునది యిట్టిది. ఈ లతనే పారిజాతక మనియు నంచుకు.
ఇట్లు ద్దేశానుసారమున నృత్తరూపకముల స్వరూపము నిరూపిత మయి
నది. వీనిలో ప్రథమనిర్దిష్టము అయిన నాటిక తోటక మును వాని నీ ప్రసంగమున
నిరూపించుట యావశ్యకము. కాని యవి నాటకమునకు ప్రకరణమున కంశ
రూపము లగుట వలన నాటిక తోటకము పట్టక మనువాని లక్షణ మానుషంగిక
ముగా నిదర్శిత మయినదని యిదివరలో విదర్శిత మయినది. ఇచట పట్టకము
నిరూపించుట యావశ్యక మని శారదాశనయు డి విధమున నిరూపించుచున్నాడు.
నట్టకము
పట్టకం నాటికా భేదో నృత్య భేదాత్మకం భవేత్
కై శికీకారతీయు క్తం హీన రౌద్రరసానికమ్.
సర్వసంధివిహీనం చ నాటికా ప్రతిరూపకం
కూర సేన మహారాష్ట్ర వాచ్యభాషాది క ల్పికమ్ .
అంకస్థానీయవిచ్ఛేద చతుర్యవనికాంతరం
ఛాదన స్థలన భ్రాంతి నిహ్న వాదరసంభవాత్,
న పఠేత్రాకృతీం భాషాం రాజేతి కతిచిజ్జగు
మాగధ్యా గౌర సేన్యా వా వదేద్రాజేతి కేచన.
నాటికా ప్రతిరూపం యద్వి శేషో రూపక స్య త
పట్టకం 'తేన తస్యాహుః భాసాం తాం ప్రాకృతీం పరే.
రాజ శేఖగకు ఏం వరంగా ర
148
147
148
149
150&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>f0c89w54iomg2hq6tq4751hzhu8upyv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/704</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250834</id>
    <revision>
      <id>611385</id>
      <timestamp>2026-11-07T17:11:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'సవమాధికారము 689 పట్టకము నాటి కాభేదము. అయినను నృత్యభేదాత్మకము. కైశికి భారతీయు క్తముగా నుండును, రౌద్రరసాదిహీనముగ నుండును. ఏ సంధియు నిందుండదు. అయినను నాటికా ప్రతిరూపకముగా నుం...'</comment>
      <origin>611385</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3956" sha1="7bh7zu2dwsnbhy1gzftls1j2vcd93gg" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;సవమాధికారము
689
పట్టకము నాటి కాభేదము. అయినను నృత్యభేదాత్మకము. కైశికి
భారతీయు క్తముగా నుండును, రౌద్రరసాదిహీనముగ నుండును. ఏ సంధియు
నిందుండదు. అయినను నాటికా ప్రతిరూపకముగా నుండును, శూరసేన దేశమున
మహారాష్ట్రదేశమున వ్యవహృత మగు భాషావిధానమున నిది కల్పిత మగును.
అలకస్థానీయము అయిన విచ్ఛేదము లిందుండును. చతుర్యవనికాంతరములతో నిధి
యుండును. ఛాదనము స్థలనము భ్రాంతి నిహ్నవము మొదలగు కవి ందుం
డవు కావున “చతుర్యవనికాంతర.&quot;. రాజిందు ప్రాకృతభాషను వల్లక రాదని
కొందరనిరి. మాగధి భాషలో గాని గౌరనేని భాషలో గాని పలుకడగునని
కొందరనిరి. ఈ పట్టకము నాటికా ప్రతిరూపము కావున రూపవిశేషము. ఇందలి
భాష పాకృతముగా నుండదగునని కొందరనిరి. రాజ శేఖరరచిత మయిన
కర్పూరముంజరి సట్టక మనిరి.
మున్నది.
పూర్వనిరూపిత మయిన రాసకమునకు మతాంతరమున నిట్లు లక్షణ
రాసకము-సుతాంతరము
ప్రకారాంతరతో లక్ష్మ రాసకస్య పరే జగు!.
అథ రాసక మేకాంకం సూత్రధారేణ వర్ణితం
సుక్లిష్టనాందీయుక్తం చ పంచపాత్రం త్రిసంధికమ్.
పూర్ణం భాషావి భాషాభిః జై శికీభారతీయుతం
విథ్యంగముండితం ముఖ్యనాయకం ఖ్యాతనాయికమ్.
గర్భాసమర్శకూన్యం చ కలాపోద్దేశభూషితం
ఉదా స్తభావ విన్యాసభూషితం సో త్తరోత్తరమ్.
ఏవం లక్షణముద్దిష్టం రాసక స్యాత్ర శ
కొందరు రాసకలక్షణమును ప్రకారాంతరమున నిరూపించిరి.
151
152
168
154
మేకాంకము, సూత్రధారవర్జితము. నాందీసంబంధము సుళ్లిష్టముగ నుండును.
అయిదుగురు పాత్రలుందురు. మూడు సంధులుండును. భాషావిభాషారీతులతో
నిది నిండుగా నుండును. కైశికీభారతీయు క్తముగా నుండును. వీథ్యంగములతో
శోభితమై యుండును. ముఖ్యనాయకముగా నుండును. ఖ్యావసాయికముగా
నుండును. గర్భావమర్శసంధు లుండవు. &quot;కలాపొద్దేశభూషితం&quot; కలాపోషణ
మొనరించు ప్రభువునుద్దేశములతో నిది భూషితమై యుండును. ఉత్తరో త్తరముగా&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>7bh7zu2dwsnbhy1gzftls1j2vcd93gg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/705</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250835</id>
    <revision>
      <id>611386</id>
      <timestamp>2026-11-07T17:11:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '640 భావప్రకాశనము సముదా తఖావవిన్యాసములతో భూషితమై యుండురు. ఇది యన్యులు నిరూ సించిన రాసకలక్షణము, అవ్యలక్షణ సుజన సదుపాశ్రమని భావము, ఇతి నానామలేనోక్తా నృశ్యభేదాః ప్రదర్శిం. వైక...'</comment>
      <origin>611386</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4107" sha1="hg9o7i4y3o2z4estnmhect78ucucmap" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;640
భావప్రకాశనము
సముదా తఖావవిన్యాసములతో భూషితమై యుండురు. ఇది యన్యులు నిరూ
సించిన రాసకలక్షణము, అవ్యలక్షణ సుజన సదుపాశ్రమని భావము,
ఇతి నానామలేనోక్తా నృశ్యభేదాః ప్రదర్శిం.
వైకల్పికం లక్షమ్మ లేషాం న క్వచిన్న నిమిధ్యలే
155
అనేకు లనేకవిధముల జెప్పిన నృత్య భేదముల సంకలనమున నేక రీతి
నిశ్చిత మొనర్చికొని వీనిని నిరూపించకొని,
నిరూపించిన లక్షణము కన్న
నితరులు నిరూపించిన లక్షణము వేదిగా నుంఓర్చును ఇట్లు వైకల్పికముగా
కరూపికము
నున్న లక్షణమును వారి నిశ్చ కుమును నెటను నిషేధిం దలచలేదు.
అన్యాన్యమతము. అన్న పేరిట యని యవి రట నాద్యము
లయినవి ప్రయోగాసక్తులు తమ ప్రయోగముక దగిన విధమున లక్షణము
గ్రహించి రచించి ప్రయోగింప వచ్చును. ఇట్ల యుక్తములు ప్రయోగమున
నిరూపింపరాదు. అనుక్తము అయిన ననుగతము లగునేని ప్రయోగసంగతములు
కావచ్చును. కాని దురు క్తగ్రథన ముచితము కాదు, జట్టివియు నుండుటచే
నిదియవలసి వచ్చినది.
నామపరిగణనమునకు కొందరు కొందరు వేరు వేరు వాసుములను
నిరూపించిరి. నామ భేదమున్ననులకు భేద ముండదని సూచి: మె యయినది.
కొంద రుపరూపకముల నామముల నీ విధముగ సంకేతించిరి.
L
3
నాటిక -తోటక - గోష్ఠి-పట్టక నాట్య జనక ప్రస్థాన ఉల్లాప్య-శాన్య-
ప్రేంఖణ—రాసక-సంలాపశ- శ్రీగదిత-శిల్చిన విలానిక- దుక్మల్లిక - ప్రకరణి-
హల్లీశ—ఖాణిక—18 - పదునెనిమిది. వీని లక్షణ ప్రతిపాదనమున భేద
మున్నది. కొందరిపరంపరలో పనుగతముగా నచ్చిన వీనికి సాహిత్యదర్పణమున
విశ్వనాథకవిరాజు లక్షణములను వేరుగా జెప్పెను. ఆ నామనిర్దేశములో
లక్ష్మనిర్దేశములలో భావభేదము లుండును. వానిని నిషేధింపనక్కర లేదని శారదా
తనయు డనుట సర్వాంగీకార పర మని భావింపగాదు. దురుక్త నిషేధపరము.
భాషానియమము
యథా నియమితా భాషాః సంస్కృతాద్యాః పురాతవై ః.
నాయికాదిషు పొశ్రేషు నియమో ఒక ప్రదర్శ్యతే
పాఠ్యం తు సంస్కృతం నౄణాముని చానాం కృతాత్మ రామ్.
156
157&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>hg9o7i4y3o2z4estnmhect78ucucmap</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/706</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250836</id>
    <revision>
      <id>611387</id>
      <timestamp>2026-11-07T17:11:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'వనమాధి కారము: 841 లింగెజీనా! మహాదేవ్యా సుం త్రిజా వేశ్యయోః క్వచిత్ స్త్రీగా; డు ప్రాకృతం ప్రాయః కౌర సేన్యధమేషు చ. పిచాక్యం సవీనాదౌ పైశాచం నూగరం తఖా యద్దేశ్యం నీచపాత్రం స్యాత...'</comment>
      <origin>611387</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3155" sha1="gwxr7upch0irgh795jqtzpirpls56g7" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;వనమాధి కారము:
841
లింగెజీనా! మహాదేవ్యా సుం త్రిజా వేశ్యయోః క్వచిత్
స్త్రీగా; డు ప్రాకృతం ప్రాయః కౌర సేన్యధమేషు చ.
పిచాక్యం సవీనాదౌ పైశాచం నూగరం తఖా
యద్దేశ్యం నీచపాత్రం స్యాతద్దేశ్యం తస్య భాషితమ్.
కార్యకళ్ళో తమాదీనాం కార్యో భాషావ్యతిక్రమః
వరి నాణ్యండశాళ్యేషు రేటేషు శక్రియేషు చ.
విశిష్టాః నరలింగస్థాః సంస్కృతం లేషు యోజయేత్'
ఐశ్వర్యేణ శ్రీమత్తస్య దారిద్యోపపుతన్య చ.
ఉ తమస్యాపి పఠతః ప్రాకృతం సంప్రయోజయేత్
అకరి కేషు తళ్కార్యం పాఠ్యం పునరుక్తి సంయుక్తమ్.
రాజవిప్రవిటామాత్యసుభటాధీత యోషితాం
నటన ర్త! ధూర్తానాం సంస్కృతం పాఠ్యము-తే.
358
159
180
161
182
168
దేవదానవగంధర్వసిద్ధనా గేకరతసాం
కంచు.. ప్రతీహారలింగినీవణిజామపి.
184
విద్యాధరీవర్ష వరమహా దేవీవిలాసినాం
యోగినాం యోగినీనాం చ సంస్కృతం సంప్రయోజయేత్.
ఛర్మలింగ ప్రవిష్టానాం నిర్గ్రంధానాం జటావతాం
సౌక్యచక్రచరాణాం చ సంస్కృతం చ ప్రయోజయేత్.
యో కేః విద్యాసమయలింగనిష్ణాత ధీర వేత్
స చక్రచర ఇత్యుక్తః ప్రాయో పై తండితో ఒపి చ.
అధమానాం కువిద్యానామజ్ఞానామల్ప చేతసాం
ముత్సీడానికలాంగానాం సంస్కృతం న ప్రయోజయేత్,
165
168
187
168
నాటకపాత్ర లుపయోగింప దగిన భాషావిషయమున గల విశేషముల
నిచట గ్రహింపదగును. నాయకాధిపాత్రలలో సంస్కృతాదిభాషల వ్యవహార
మును పురాతనులు నియమిత మొనరించిరి. పాత్రలలో ముండదగు నా భాషా
నియమ మిచట ప్రదర్శిత మగును. అనీచులు కృతాత్ములు నయిన మానవులకు
R (81)&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>gwxr7upch0irgh795jqtzpirpls56g7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/707</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250837</id>
    <revision>
      <id>611388</id>
      <timestamp>2026-11-07T17:12:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '842 భావప్రకాశనము సంస్కృపాఠ్యము నియతము. లింగిని మహాదేవి మంత్రి కన్య వేశ్యలకు సహా యానుసారమున 'నెచట నేని సంస్కృతపాఠ్యము కూర్చునది. సామాన్యముగా స్త్రీలకు ప్రాకృతపాఠ్యమే యుక్...'</comment>
      <origin>611388</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4527" sha1="f8shud4jndntdqxtzilia6p9p4sc960" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;842
భావప్రకాశనము
సంస్కృపాఠ్యము నియతము. లింగిని మహాదేవి మంత్రి కన్య వేశ్యలకు సహా
యానుసారమున 'నెచట నేని సంస్కృతపాఠ్యము కూర్చునది. సామాన్యముగా
స్త్రీలకు ప్రాకృతపాఠ్యమే యుక్తము. అధముల విషయమున గౌరసేనీ భాషా
వ్యవహారము యుక్తము. పిశాచముల వలె నీచులుగా నుందువారలకు పైశాచ
ప్రాకృతము మాగధీప్రాకృతము కూర్పదగును. ఏ దేశమున నే నీచపాత్ర
యుండునో యా నీచపాత్ర కా దేశభాషాధాషిర మాపశ్యకము. ఉత్తమాదుల
కును కార్యాసుసారమున భాషావ్యతిక్రమ మొనరింపదగును. పరివ్రాజక ముండి
శాక్యులలో చేటులలో
త్రి యులలో భాషావ్యతిక్రమము కూర్ప దగును. విశిష్టు
అయిన పరలింగస్థులు కొందరుందురు. వారలలో సంస్కృత యోజనము
యుక్తము. ఉత్తము డయిన నైశ్వర్యప్రమత్తు డయినచో దారిద్య్రము. న సుప
ప్లుతు డయినచో ప్రాకృతప్రయోగ ముచితమె యగును. ఇతర ప్రకృతులలో
పాఠ్యము పునరుక్తియుక్తముగా గూర్పజనును.
రాజ. విప్ర-విట—అమాత్య-
సుభటవ్య క్తులకును విద్యాధ్యయన మొన
రించిన వనితలకును నటనర్తకధూర్తులకును సంస్కృతపాఠ్యము నియతము,
దేవ-దాసన-గంధర్వ-సిద్ధ-నాగ-రడోవర్గముల వారలకు, కాంచురియ ప్రతీహార
లింగినీ వణిగ్వర్గముల వారలకు, విద్యాధరీ- వర్షనర-మహాజేపీ-విలాసిని వ్యక్తులకు,
యోగినీయోగులకు సంస్కృత ప్రయోగము యుక్తము. కపటముగా సన్యాస
ధర్మ ప్రవిష్టు అయిన వారలకు, నిర్గ్రంధు అనడగు దిగంబరులకు, జటా ధారులకు,
శాక్యవ్రతులకు, చక్రచరులకు సంస్కృతము ప్రయోగింపరాదు. చక్రచరు
డనగా `వేష-విద్యా-సమయ-లింగధారణ
విధానము లందు నిష్ణాతబుద్ధియగువాడు.
చక్రచరులకు సామాన్యముగా సంస్కృతము తగదు. కార్యావసరమున గూర్ప
వచ్చును. ఇట్టివాడు చక్రచరుడు. వితండవాద మొనరించు పై తండ్రికు డయినను
చక్రచరు డగును. ఆధములకు అల్ప చేతసులకు కుత్సితవిద్యులకు అజ్ఞానులకు ఆల్ప
చేతసులకు కుల్ఫీడావ్యధితులకు వికలాంగులకు సంస్కృతపాఠ్యము ప్రయోగింప
దగదు.
భాషా యా నాయకాదీనాం త తన్నాట్యోప యోగినీ
పరస్పరం చ వర్గ్యాణాం ఆహ్వానార్థాభిధీయతే.
నేతుర్యా మహిషీ యుక్తా రూపసంపద్గుణాదిభిః
తద్భృత్యవనిశాపరైః వక్తవ్యా రట్టినీతి సా.
-
180
170&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>f8shud4jndntdqxtzilia6p9p4sc960</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/708</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250838</id>
    <revision>
      <id>611389</id>
      <timestamp>2026-11-07T17:12:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'నవధికారము యదృచ్ఛాధిగ మే ప్రాయ దుర్లభస్యైవ వస్తునః నాయికా వృత్తిసంతోషాన్నిత్యమంమహ ఇశ్యలమ్. యేన కేనాపి మాన్యేన ప్రార్థ్యమానస్య వస్తునః అంగీకా రేషు వ క్తవ్యం బాఢమిత్యేవ న...'</comment>
      <origin>611389</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3551" sha1="gcjshyluk1z56vw0itx2j298waax0lz" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;నవధికారము
యదృచ్ఛాధిగ మే ప్రాయ దుర్లభస్యైవ వస్తునః
నాయికా వృత్తిసంతోషాన్నిత్యమంమహ ఇశ్యలమ్.
యేన కేనాపి మాన్యేన ప్రార్థ్యమానస్య వస్తునః
అంగీకా రేషు వ క్తవ్యం బాఢమిత్యేవ నాయకై .
బహుధా చింత్యమానస్య దుర్విజ్ఞేయస్య వస్తునః
సహసా జ్ఞానసంపన్తా 'ఆ' ఇత్యాద్యైర్ని గద్యతే.
కాంకేతి నాయకో బ్రూతే దక్షిణః పూర్వవల్ల ఛాం
శథః స్వస్యానభి ప్రేతాం ప్రియేతి వదతి స్త్రీయమ్.
సావజ్ఞమంగీకరణే తప్లైః ఆ మేతి కథ్యతే
జాతేతి పుత్రవాత్సల్యాన్మాబ్రా పుత్రో ఒభిధీయతే.
హు మిత్యవజ్ఞాని ద్వేషకామచా రాదేభాషణే
హం ఇత్యేవాభిధాతన్యం సర్వైరీంద్రియగోపనే.
భర్తృమాతాఒంగనాభిర్వా చేభిర్గణికాథవా
వార్తాను సర్వదా కామం అజ్ఞు కే త్యభిధీయతే.
అభీష్ట వస్తుసంసిద్ధివిధావన్యేన చోదితః
ప్రథమః కల్ప ఇత్యేవ ప్రపదత్యాప్తనాయకః .
ఆయుష్మన్నితి వక్తవ్యో రథీ సారథినా సదా
సమీపానస్థితే
స్వేషమనే శేష్వా ప్తబంధుషు.
848
171
172
178
174
176
176
177
178
179
నాటకప్రయోగమునందు పరస్పరవ్యవహారోవయోగి పారిభాషిక
శబ్దము లిచట నిరూపితములు కానున్నవి. సుప్రసిద్ధము లగు
రూపకములలో
నంతట నిట్టి పారిభాషికములు గోచరించుచునే యున్నవి. భట్టిని అంమహే—
బాఢం_ఆ(-కాంఠా-ప్రియా ఆమ-జాత-హుం-అజ్జుక - ప్రథమ కల్పః – ఆయుష్మన్
పదములను రూపకము లం దుపయోగించుట లోని భావని శేషముల యనుసంధా
నమునకు ఈ ప్రఘట్టార ముపకారి యగును. ఇచట నిరూపిశార్థముల కన్న నిత
రార్థము లందు నివి ప్రయుక్తము అగుట గోచరించును. అప్పుడు వీని నుపలక్షణ
ప్రాయముగ భావించునది. రూపకపాత్రలయిన నాయకాదులకు త శ త్తన్నాట్య
మున నుపయోగించు భాష యుండును. ఆ యా వర్గము అందున్న వారు వర&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>gcjshyluk1z56vw0itx2j298waax0lz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/709</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250839</id>
    <revision>
      <id>611390</id>
      <timestamp>2026-11-07T17:12:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '644 భాన ప్రకాశనము స్పర మాహ్వాన మొనరించుటకు నీ భాషావ్యాసవాడి సు-వశ్యకము, అది యిచట నిరూపిత మగును. రూపసంపద్గుణాదులతో కూడుకొనిన కట్టమహిషి యగు నాయకుని భార్యను భృత్యవనితావర్గము...'</comment>
      <origin>611390</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3998" sha1="f2bmrbt933p0cpcq6hzse9jxqzz0pln" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;644
భాన ప్రకాశనము
స్పర మాహ్వాన మొనరించుటకు నీ భాషావ్యాసవాడి సు-వశ్యకము,
అది యిచట నిరూపిత మగును.
రూపసంపద్గుణాదులతో కూడుకొనిన కట్టమహిషి యగు నాయకుని
భార్యను భృత్యవనితావర్గముల వారు &quot;భట్టని&quot; అని వ్యవహరువళను. అట్లా
మహిషిని పిలువ వలెను. దుర్లభవస్తువు యదృచ్ఛాసంప్రాప్త మయినచో క్రియా
సంతోషమున నాయిక &quot;అమ్మహే&quot; అనుట యుక్తము. ఏ రేని యేదేని
వస్తువు ప్రార్థింపగా నాయకు అంగీకరించు నప్పుడు &quot;బాడం&quot; తన దగును.
దుర్విజ్ఞేయము బహుధా చింత్యమాన మగు వస్తువు జ్ఞాన
కలుగునేని &quot;ఆఁ&quot; యని యార్యు లందురు. దక్షిణనాయ
సహసా
పూర్వ
'ఆమ'
వల్లభ యగు నామెను 'కాంత' యనును. శీఠుడు తన కష్టయి కాని యా
మెను 'ప్రియ' యనును. అవజ్ఞాసహితముగ నంగీకరించు నప్పుడు
అందురు. తల్లి పుత్రవాత్సల్యమున పుత్రుని &quot;జాతి&quot; యసును. అజ్ఞ విద్వేషము
-స్వేచ్ఛ సూచించుటలో పలుకునప్పుడు “హుం&quot; అందురు. అందరు నిక్రియ
గోపన సమయమున &quot;హుం&quot; అనవలెను. రాజమాతను
అంగనలు చేటి
ఆ ప్రనాయకు
గణిక పలుకు నప్పుడు సర్వవార్తలలో &quot; అజ్ఞక&quot; యక వలెను.
డభీష్టవస్తు సిద్ధివిధానమున నన్యులు చోదన మొనరింపగా &quot;ప్రథమః కల్పం&quot; అన
వలెను. రథిని సారథి “ఆయుష్మన్&quot; అన ఎలెను. ఈ సూచించిన భాషావిధాన
ములు ఆప్తబంధువులు సమీపమున నుండగా ననదగిన వని గుర్తించునది.
మనసొ యన్నరో వ క్తి స్వగతం తన్ని గచ్యతే
మనస్యవస్థితం కార్యం పురతః పార్శ్వవర్తినామ్.
నిళ్ళంకముచ్యతే యత్తు తత్ప్రకాశం నిధుర్భుధాః
త్రిపతాకం కరం కృత్వా యదవ్యస్య మనోగతమ్.
అప్రకాశం సరో వక్తి తజ్జనాంతికముచ్యతే
అప్రత్య క్షేణ పాత్రేణ సహ రంగస్థితో నరః
యద్వక్త్యభిముఖికృత్య తదాకాశ, ఉదాహృతం
180
181
182
స్వగతాది నాటక భాషల స్వరూప మిచట నున్నది. రంగపాత్రలు
మనసుతో పలుకుట స్వగతము. మనసులో నున్నదాని నెదుట పార్శ్వమున
-నున్న వారలకు నిళ్ళంకముగా నిరూపించుట ప్రకాశము. త్రిపతాక హస్తమును&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>f2bmrbt933p0cpcq6hzse9jxqzz0pln</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/710</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250840</id>
    <revision>
      <id>611391</id>
      <timestamp>2026-11-07T17:12:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'నవమాధికారము 645 కూర్చి మరోగతము నిజరున కప్రకాశముగా బలం కుట జనాన్ని తికము. కంగమున నున్న వ్యక్తి రంగమున లేని యప్రత్యక్షపాత్రతో నభిముఖముగా నుండి పలు కుట ఆకాశభాషిత మగును. ఇంకను...'</comment>
      <origin>611391</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3776" sha1="5aasnpi2on332s62dflwxzxgp5up07g" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;నవమాధికారము
645
కూర్చి మరోగతము నిజరున కప్రకాశముగా బలం కుట జనాన్ని తికము. కంగమున
నున్న వ్యక్తి రంగమున లేని యప్రత్యక్షపాత్రతో నభిముఖముగా నుండి పలు
కుట ఆకాశభాషిత మగును. ఇంకను అపవారితకము స్వప్నాయినము మొదలగు
వానిని నాట్యవేదాదుల నుండి గ్రహించుట యుక్తము.
విద్యమాశేషు మనసి కార్యజా శేష్వ నేకధా.
తదోపదమిత్యాహు ప్రధానం. న్మనీషిణ (?)
భయాహంకారసమ్మాన మోహకంఠగ్రహాదిషు.
హీ హీ శబ్దః ప్రయోక్తన్యః చేట చేటి విదూషకై శ్రీ
పశ్చాత్తాన ప్రవాసోర్వీ చలనప్రాణహానిషు.
నాయికాహృదయే జేఈ పురోభాగ ఇతి స్మృతః
నియమేనైప వక్తవ్యా హంజేతి పరిచారికా,
188
184
185
186
గణికాభిరథాచార్యా భీమార్యేతి నిగద్యతే
నటో విదూషకప్రాయో యో నరః స వధూజనైః.
187
నో ఒపి బ్రాహ్మణో యస్
పీఠమర్ద శఠ క్రూర ధూర్త చేటి విటాదిఖి.
188
కార్యజాళము ల నేక విధముల మనసులో నుండగా మనీషులు ప్రధాన
ముగా వ్యవహరింపదగిన కార్యమును “తదోపదం” అందు రఘుట స్పష్టముగ
గోచరించుట లేదు. &quot;ఓం పదం&quot; అని యుండదగునా? యనిపించును చేటచేటీ
విదూషకు .. భయ-అహంకార-సమ్మాన మోహ-క కగ్రహ ప్రభృకులలో &quot;హీ
హీ'' శబ్దము ప్రయోగింపదగును. పశ్చాత్తాప-ప్రవాస-భూకంప ప్రాణహాని
సమయములందును “హీ హీ&quot; శబ్దమునె ప్రయోగింపవలెను. నాయికాహృద
యమున నిక్షేపించుటకు 'పురోభాగ' మందురు. పరిచారికను నియమముగా
&quot;హంజ&quot; యని వ్యవహరింపదగును. గణికులు ఆచార్యగా నున్న వనితను
“భీమార్య” యందురు. విదూషక ప్రాయు డయిన వానిని స్త్రీ” &quot;అంగ&quot;
యని వ్యసహరింపదగును. అతడు హీనుడయినను బ్రాహ్మణు డయినచో
&quot;అంగ&quot; పదముననె వ్యవహార్యుడు. పీఠమర్ధుడు - శకుడు — క్రూరుడు-ధూర్తుడు.
చేటి విటాదు లాతని నట్లే వ్యవహరింప దగును. ఇది యంతయు నాటక పాత్రల
భాషానియమము. వారి వ్యవహారమున నుపయోగింపదగు పారిభాషిక పదము&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>5aasnpi2on332s62dflwxzxgp5up07g</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/711</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250841</id>
    <revision>
      <id>611392</id>
      <timestamp>2026-11-07T17:12:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '648 భావ ప్రకాశనము లీ విధమున నున్నవి. ఈ ప్రసంగముననె త త్తనభిప్రాయసూచము లగు నవర ములను సూచించుటయు నావశ్యకము.. అక్షర విధి నిందాయామథవా గర్వే ఈ శబ్దః సుప్రయుజ్యతే త్రివిధం హ్యాక్ష...'</comment>
      <origin>611392</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3473" sha1="b2cnehjem49lfkuqdhkgcfs2v4nebka" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;648
భావ ప్రకాశనము
లీ విధమున నున్నవి. ఈ ప్రసంగముననె త త్తనభిప్రాయసూచము లగు నవర
ములను సూచించుటయు నావశ్యకము..
అక్షర విధి
నిందాయామథవా గర్వే ఈ శబ్దః సుప్రయుజ్యతే
త్రివిధం హ్యాక్షరం కావ్యే విజ్ఞేయం నాటకాశ్రయమ్.
హ్రస్వ దీర్ఘతం వరసథాన విభానకం
స్మృతే దాసూయితే చైవ తథా చ పరిదేవితే.
పఠతాం బ్రాహ్మణానాం చ పుతను పరమన్యతే
ఆకారశ్చ స్మృతే కార్యమీకారశ్చాస్యమాూయితే,
పరిసవితే చ హాకార మోంకారో ఒధ్యయనే తథా
హ్రస్వదీర్ఘ ఫ్లుశా నీహా యథాశానం యథారసమ్,
పాఠ్యయోగేషు సర్వేషు హ్యక్షరాణి ప్రయోజయేత్ .
189
190
181
182
నిందలో గాని గర్వమున గాని 'ఈ' కబ్దము ప్రయోగింతురు.
కావ్యము నందు నాటకాశ్రయమయిన యవరము త్రివిధముగా నుండునని
గుర్తింపదగును. హ్రస్వము దీర్ఘము ప్లుతము నను నతరము ధనభాపవిభానకముగా
మండును. ఏది యేని విషయము స్మృత మయినప్పుడు అసూయితము నందు
పరిదేవితము నందు బ్రాహ్మణులు పఠించునప్పుడు ప్లుతాక్షర ముండుట యిష్టము.
స్మృతార్థమున ఆ కారము, అనూయితమున ఈ కారము, వరిదేవితమున హా
కారము, బ్రాహ్మణాధ్యయనమువ ఓం కారముండుట యుక్తము. హ్రస్వదీర్ఘ
ప్లుతము అయిన యక్షరములు సర్వవిధ పాఠ్యవిధానము అందు యథాఖవముగా
యథారసముగా ప్రయుక్తములు కావలెను.
లఘ్వడరప్రాయకృశముపమారూపకాశ్రయమ్.
కావ్యం కార్యం తు నాట్యక్షైక్వీర రౌద్రాద్భుతాశ్రయం
గుర్వతర ప్రాయకృతం. బీభత్సే కరుణేఇ.పి చ.
కదాచిద్రౌద్రవీరాణ్యాం క్రోధామర్షణజం భవేత్
రూపకాదిసమావృ త్తనూర్యావృత్తసమాశ్రయమ్.
శృంగారే చరపే కార్యం కావ్యం యన్నాటకాశ్రయం
ఉ త్తరో త్తరసంయు క్తం వీరే కావ్యం తు యద్భవేత్.
183
194
185
186&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>b2cnehjem49lfkuqdhkgcfs2v4nebka</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/712</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250842</id>
    <revision>
      <id>611393</id>
      <timestamp>2026-11-07T17:13:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'నపమాధికారము రసమున 847 నాట్యవిదులగువారు కావ్యమును లయ్వుక్షరప్రాయముగను ఉపమా రూపకాశ్రయమగు నట్లును వీక ర్యా కాద్భుతాశ్రయముగ నుండునట్లు రచింప వలెను. వీభత్సమున కరుణమున గుర్వ...'</comment>
      <origin>611393</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3752" sha1="ga8abezvo3ipwkgx9lzkzymh4zhl6n3" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;నపమాధికారము
రసమున
847
నాట్యవిదులగువారు కావ్యమును లయ్వుక్షరప్రాయముగను ఉపమా
రూపకాశ్రయమగు నట్లును వీక ర్యా కాద్భుతాశ్రయముగ నుండునట్లు రచింప
వలెను. వీభత్సమున కరుణమున గుర్వతర ప్రాయముగ కావ్యము రచింపవలెను.
కావ్యము రౌద్రవీరములతో నుండుగు నది యగునేని క్రోధామ ర్షణజము కా
దగును. రూపకాదిసమావృత్త మార్యావృత్తనమాశ్రయము కావలెను. శృంగార
నాటకాశ్రయముగ నుండు కావ్యము తరోత్తరసంయుక్తముగా నుండ
దగును. వీరము నందు సుత్తరోత్తరసంబంధవిశేష ముండట యావశ్యకము.
జగత్యతిజగత్యో సత్సంకృత్యా వాపి తద్భవేత్
తథైన యుద్ధనం ఫేటా పుర్కృత్యా సంప్రకీర్తి తా.
కరుణే శక్వరీ జ్ఞేయా తథైవాతిధృతిర్భవేత్
యద్వీరే కీర్తి శo ఛందః ఈద్రౌద్రేఒని ప్రయోజయేత్ .
శేషాణాం చార్థయోగేన ఛందః కార్యం ప్రయోకృభిః
ఛందోవిధానము
187
198
నాటకోప యోగిఛందస్సంకీర్తన మిందున్నది. ఉత్తరోత్తర సంయు
క్షముగా నుండు ఏరివిశేషమును జగతి అతిజగతి ఛందస్సులలో నిరూపింప
దగును. అట్లే యుద్ధసం ఫేటము లుత్కృతిచ్ఛందమున నిరూపణీయములు.
కరుణమున శక్వరి అతిధృతి తగును. వీరమున నిరూపితమగు ఛందము రౌద్ర
మునను ప్రయోజ మగును. మిగిలిన రసములకు తత్ప్రయోజనానుసారమున
ఛందఃప్రయోగ మొనరించునది. ఇది దిత్ప్ర దర్శనము.
ఉపవర్గ వి శేషాః స్యుః నాటకాద్యుపయోగినః.
క నేర్వినడి అర్థస్య సూచకాంస్తానృ వేఒధునా
సముచ్చయా నిపాతానామిత్యేవం 'కేచికూచి రే.
నిరర్థకాస్తు శబ్ద యే ఉపసర్గా ఇతి స్మృతాః
పరస్పర సంసర్గాదాతు సంసర్గత క్వచిత్.
త త్తదర్థవి శేషస్య వాచకాః స్యుర్న తు స్వతః
ప్రత్యభిజ్ఞాతదృష్టార్థస్మృ తేషు స్యాద'యే ఇతి.
ప్రార్థనాభిముఖీకార చింతాహ్వానోపలబ్ధిషు
అయే ఖల్వాభిముఖ్యే చ క్రోధే హర్ష వితర్క యోః
199
200
201
202
208&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ga8abezvo3ipwkgx9lzkzymh4zhl6n3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/713</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250843</id>
    <revision>
      <id>611394</id>
      <timestamp>2026-11-07T17:13:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '848 యదృచ్ఛానునయప్రీతినిషాదో ద్భావ్యసిద్ధిను ప్రాగుక్తపదనే ప్రశ్న నిచాలే నన్విక్యతే. సంఖాన్యాలీతసిద్ధార్థచింతాను నను ఖజ్వోతి ఆపి కించి: తి ప్రశ్నే స్వలే హేయే ఒప్యనాదరే. అ...'</comment>
      <origin>611394</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4040" sha1="9365vc1x9w2sfkwn35o7lp0rluq0wsu" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;848
యదృచ్ఛానునయప్రీతినిషాదో ద్భావ్యసిద్ధిను
ప్రాగుక్తపదనే ప్రశ్న నిచాలే నన్విక్యతే.
సంఖాన్యాలీతసిద్ధార్థచింతాను నను ఖజ్వోతి
ఆపి కించి: తి ప్రశ్నే స్వలే హేయే ఒప్యనాదరే.
అవి నామ ప్రసిద్ధ స్యాదపి ఖల్వితీ కాకువార్
మితి గౌరవే లాఘవేపీ చ
కించిచ్చ కిమపీతి స్యాదౌదాసీన్యవిచారయ్యో
వృత్తే యదవి కించిత్స్యాత్ప్రసిద్ధే ప్రార్థనాల్పయోః.
కర్తవ్యేఒపి చ పక్షవ్యే చింతయామపి కించన
సాపేక్ష సిద్ధథనే ప్రసిద్ధే గోపనే ఒపి చ
సామ్యే ప్రసిద్ధే సంఖ్యా స్వాభిలాషనితర్క యోః
అపి నాను భనేత్రర్నో వృత్తవర్తి వ్యమాణయోః.
విధి
భాష ప్రకాశనము
204
205
206
207
208
208
నాటకోసయుక్తము అయిన యువకర్గవి శేషముల నిరూపణ మీ
ప్రఘట్టము నుండి సొంతవఱకు నిరూపిత మగును. నాటకాదులు ఉపయోగించు
నువసర్గ విశేషములు కొన్ని కలవు. అని కవి వివడితార్థమునకు సూచములు.
వాని నిచట నీకూసింతుము. ఉపసర్గలనగా నిపాతముల సముచ్చయము అని
కొంద నిరి అని ర్వ శ త త్తదరవి శేష వాచకములు కాజాలవు. పరస్పర సంవర్గ
మున ను వర్గ అర్థవి శేషవాచకములు కాగలవు. ఒకచో ధాతుని బసర్గమున వర్ణ
విశేషవాచకము లగును. 'అయే' అను నుపవర్గము ప్రక్యభిక్షాకార్థమున
దృష్టార్థమున స్మృతార్థమున ప్రయుక్త మగును. ఇంశను ప్రార్థ- -భిముఖీకార
మున చింతగా! వాహ్వానమున సుహృద్ధిలో 'అయే ప్రయుక్త మగును. 'ఖలు'
అనునది యాభిముఖ్యమున క్రోధమున హర్ష వితర్కములలో ప్రయుక్తమగును.
'నను' అనుసది యదృచ్ఛలో ననునయమున ప్రీతిలో విషాదమున ఖద్భాన్య
సిద్ధికొ &quot; ప్రాగుక్తసూచనమున ప్రశ్నలో విచారమున ప్రయుక్త మగును. ఇంకను
సంఖాఖ్యార్థమున నశీతార్ధమున సిద్ధార్థమున చింతలో &quot;&quot;నను ఖలు&quot; ప్రయుక్త
మగును. &quot;అపి ఉంచిక&quot; అనునిది ప్రశ్నమున స్వల్పమున హేయమున ననాదర
మున ప్రయుక్త మగును. “అసినామ ప్రసిద్ధం స్యాత్ అపి ఖలు&quot; అనునది
కాకుపచనము. 'కిం' అనునది ప్రశ్న యోగమున గౌరవమున లాఘనమున '&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>9365vc1x9w2sfkwn35o7lp0rluq0wsu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/714</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250844</id>
    <revision>
      <id>611395</id>
      <timestamp>2026-11-07T17:13:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'నవమాధికారము 649 ప్రయు క్రమగును. &quot;కించిచ్చ – కిసుపి&quot; అనునది యౌదాసీన్యమున విచారమున నుండును. అతీతార్థమున &quot;యశపి కించిత్&quot; ప్రయుక్త మగును. ప్రసిద్ధార్థమున ప్రార్థనమున నల్పమున కర్త...'</comment>
      <origin>611395</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3383" sha1="0qoglhin4i00yx2bhuyhl9sqipzjbo1" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;నవమాధికారము
649
ప్రయు క్రమగును. &quot;కించిచ్చ – కిసుపి&quot; అనునది యౌదాసీన్యమున విచారమున
నుండును. అతీతార్థమున &quot;యశపి కించిత్&quot; ప్రయుక్త మగును. ప్రసిద్ధార్థమున
ప్రార్థనమున నల్పమున కర్తవ్యమున వక్తవ్యమున చింతలో “అపి కించన&quot;
ప్రయుక్తమగును. &quot;అపినాను&quot; అను ప్రశ్నము సాపేక్ష సిద్ధకథనమున ప్రసిద్ధమున
గోపనమున ప్రసిద్ధసామ్యమున సంఖాఖ్యార్థమున స్వాభిలాషమున వితర్కమున
వృత్తవ ర్తీష్యమాణములలో ప్రయుక్త మగును.
కాక్వాసుపి ఖలు ప్రశ్నే ప్రహర్షే ప్రగ్రహేఒపించ
విస్మయే యది కించిశ్స్యాద్విత ర్కే ఒనుక యేజే.పి చ.
ఉదర్కచింతా కర్తవ్యా కామకారపరాధినే
యది నాకు ప్రసిద్ధే స్యాద్యదు శేతిక విచారణే.
ప్రవృత్తాదన్యచింతాయాం తద్వద్యద్వేతి నిశ్చయే
యడి కించన సంసిద్ధే సమృద్దే సామ్య బాధ్యయోః.
యదిదం ఖల్వితి గతే ప్రభూతే హృద్దతే కృతే
కారణేఒపి కథం తర్కే విస్మయే సంపదుద్భవే.
ఇష్టార్థోపగ మేఒళళ్ళే భావికార్యప్రయోజనే
210
211
212
218
నూనం ప్రాయోఒసమా పేఒర్థే నూనం ఖల్వితి చ స్మృతే.
214
ప్రాయః ఖలు పరామర్శే కృత్యాకృత్యవిచారణే
కిం ను ఖల్వితి సంభాన్యే కిం ఖలు ప్రశ్నతర్కయోః.
215
తద్యావతి నిష్కర్షే వృత్తవర్తి ష్యమాణయోః
ఆజ్ఞాకృత్యే యావరహం యావత్థల్వితి చింతనే.
యావన్నా మేతి సాధ్యే స్యాద్యావన్నా మేతి నిశ్చయే
యావదాగా మికాలే స్యాత్కర్మారంభావసానయ్యో.
తద్యావతి సందేశే తన్ని దేశనియోగయోః
కర్మవిఘ్నవిత ర్కే స్యాద్ధుష్క రేఒపి కథంచన.
అర్థమన్యోస్య
సంసర్గాదువర్గాః పృథక్పృథక్
యథా విశేషార్థకృత స్తథా కవిఖిరూహ్యతామ్.
1001
216
217
218
219&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>0qoglhin4i00yx2bhuyhl9sqipzjbo1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/715</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250845</id>
    <revision>
      <id>611396</id>
      <timestamp>2026-11-07T17:13:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '650 &quot; భావప్రకాశనము “అపిఖలు&quot; అనునది కాకుపనందు ప్రశ్నలో ప్రహర్షములో పట్టుదలలో విస్మయమున ప్రయుక్త మగును. “యది కించిత్&quot; వితర్క అనుగయ- చింతా. కర్తవ్య- స్వేచ్ఛా, పరాభవార్థము లందు ప్...'</comment>
      <origin>611396</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4865" sha1="qsii07kf5te7708mcubpu88s3nwrpk8" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;650
&quot;
భావప్రకాశనము
“అపిఖలు&quot; అనునది కాకుపనందు ప్రశ్నలో ప్రహర్షములో పట్టుదలలో
విస్మయమున ప్రయుక్త మగును. “యది కించిత్&quot; వితర్క అనుగయ- చింతా.
కర్తవ్య- స్వేచ్ఛా, పరాభవార్థము లందు ప్రయుక్త మగును. ఇచటి మూలము
&quot;ఉదర్కచింతా కర్తవ్యా కానుకారపరాభవే&quot; అనునన యనుగతముగా నవ్విత
మగుట లేదు. “యదినామ&quot; ప్రసిద్ధార్థమునను, “
&quot;ఉ&quot; విభాగమునకు, &quot;యర్వా”
ప్రవృత్తమునకన్న నన్యచింతలో నిశ్చయమున నుండును. &quot;యని కించన&quot;
సంసిద్ధమున సమృద్ధమున సామ్యమున బాధ్యమున ప్రయుక్త మగును. &quot;యదిదం
ఖలు&quot; గతమున ప్రభూతమున హృఙ్గతమున కృశమున నుండును. &quot;శిం&quot; కారణ
మున తర్కమున విస్మయమున సంపదుర్భనమున ప్రయుక్త మగుటయు, “నను
ప్రాయః&quot; ఇష్టార్థ ప్రా ప్తిలో నగళ్యమున భావి కార్యప్రయోజనమున ససమాప్రార్థ
మున ప్రయుక్త మగుట, “నూపం ఖలు&quot; స్మృకార్ధమున ప్రయుక్త మగుట
గ్రాహ్యము. &quot;ప్రాయః ఖలు&quot; పరామర్శమున కృత్యాకృత్యనిబారణమున
నుండును. “కిన్నుఖలు” సంభావ్యార్ధమున, “కిం ఖలు&quot; ప్రశ్న తర్కములలో,
&quot;శద్యావత్&quot; నిష్కర్షమున వృత్తవర్తివ్యమాణములందు నుండును. &quot;యాప
దహం” ఆ జ్ఞాకృత్యమున, “యాపతలు” చింతనమున, “యావన్నాను&quot; సాధ్య
మున నిశ్చయమున నుండును. &quot;యావత్&quot; అనునది యాగామి కాలమున
నుండును. కర్మారంధావసానము లందుండును. &quot;తద్యాసక్&quot; సందేశమున
ప్రయుక్త సుగును. నిర్దేశనియోగముల నియుక్త మగును. కమ్మి నిఘ్న వితర్క
మున దుష్కరమున &quot;కథంచన&quot; యుండును. ఈ విధముగా మనసర్గలు పేరు
వేరుగను పరస్పర సంసర్గమునను వివడి అవి శేషార్థ సూచకముగా నుండుటను
కపు లభ్యూహింపవలేను.
ఈ ప్రదర్శిశము అన్నియు ప్రసిద్ధకవుల కావ్య ప్రబంధముల న న్వేషించి
శారదాననయుడు సంగ్రహించి యుండును. అతడు సంభావించిన గ్రంథములు
నేడన్నియు లభించుట లేదు. కొన్ని రూపకముల పేరుల నీతడు చెప్పెను.
అవియు నన్నియు లభింపవు. ఉన్న వాని ననుసరించి యిట్టి పరీక్షా సమీణాస క్తులు
కావచ్చును. ఉన్న వానిలో నిట్టి విని యోగమె యున్నదా? అన్యవినియోగ
మును సంభావ్యము కాగలదా? కావచ్చువనియె తనయుడు భావించెను.
ననె “కవిభిరూహ్యతాం” అనేను. ఉన్న వాని గతి గౌరవము గుర్తించి యీ పరి
జ్ఞానసంప్రాప్త వివేకప్రాచుర్యమున నితరముల నిశ్చయించి కావ్యబంధముల
కూర్చవ
వలెనని యిది కవియుపదేశపరము. ఇష్టార్థవ్యంజకము లగునట్లుగా నిట్టి&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>qsii07kf5te7708mcubpu88s3nwrpk8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/716</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250846</id>
    <revision>
      <id>611397</id>
      <timestamp>2026-11-07T17:13:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'నవమాధికారము 651 వానిని గూర్చివలెనని యానందవర్ణన సూక్తి. అభినవశాసనము. ఇట్టి భావమున గాకున్నచో వాద పూరణార్థములె యగును గావున నవ్యుత్ప త్తిసంభావన గలు గును. ఇదియంతయు సంస్కృతభాషా...'</comment>
      <origin>611397</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3544" sha1="56755177sy7ognfd38pkmgdd7fes345" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;నవమాధికారము
651
వానిని గూర్చివలెనని యానందవర్ణన సూక్తి. అభినవశాసనము. ఇట్టి భావమున
గాకున్నచో వాద పూరణార్థములె యగును గావున నవ్యుత్ప త్తిసంభావన గలు
గును. ఇదియంతయు సంస్కృతభాషాను తమయిన వ్యంజక సామగ్రి. సంస్కృ
తము వ్యవహార పదవీపరిష్కృతముగా నున్న రీతి గుర్తించిన వా రిట్టి పరిష్కార
ములను సూచింప గలది. సంస్కృతభాషా వ్యవహారమును వ్యాహారమున
గూర్చు కొననివారు వీని విశిష్టతను గుర్తించుట కలవాడుట యుక్తము, ఈ యల
వాటు దేశ భాషావిదవ్యంజకతను స్ఫురింపచేయగలదు. ఇట్టి స్ఫురణమున నాంధ్ర
మున నాచ్ఛికపదము లందు నిశక్తి యోగమం సుకరము కాగలదు. ఇట్టి భావ
ముననె ''కవిభిరహ్యతాం'' అనుట,
నామవ్యవహారము
గాయకదేః పరివార సహితస్య చ నాటకే
పాత్రస్య యోగ్యనామాని శాస్త్రోక్తాన్యభివర్మహే.
ప్రతాపవీన్య విజయమానవిక్రమసాహసాః
పరాక్రమాదయోజం తేఒంకే భూపణో కంప శేఖరా.
అంకురా ఇతి నేతౄణామాహ్వయా విజయావహాః
ధీరోద్ధతాదయశ్చాత్ర నాయకాః కవిఖిః స్మృతాః.
దివ్యా కుల, స్త్రీ గణికేత్యేతా స్తేషాం చ నాయికాః
తాళ్ళ వీరావతీ వీర సేనాఖ్యా విజయాహ్వయాః.
భోగాపతీ కాంతిమతీ కమలా కామవల్ల రీ
ఆక్యాద యో భోగినీనామాఖ్యాః స్యుర్నాటకాశ్రయాః.
దత్తా నేనాంతనామాని వేశ్యానాం కల్పయేక్సుధీః
గంభీరాకాని నామాని చోత్తమానాం ప్రయోజయేత్.
యస్మాన్నామానుసదృశం కర్మ చై షాం భవిష్యతి
220
221
222
228
224
225
నాటకమున పరివారసహితు అయిన నాయకాదులకు శాస్త్రోక్తము
అయిన యోగ్యనామములు కలవు. వాని నిట నిరూపింతుము. నాటకము
అంకము తుదిలో నాయకుల పేర్లు విజయావహములుగా నున్నవి. ప్రతాప-
-
వీర్య-విజయ మాన - విక్రమ
-
. సాహసములు పరాక్రమాదులు భూషణ-&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>56755177sy7ognfd38pkmgdd7fes345</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/717</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250847</id>
    <revision>
      <id>611398</id>
      <timestamp>2026-11-07T17:13:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '862 భావప్రకాశనము ఉత్తంస- శేఖర సంకేతములు నాయకుల కువములుగా ననదగినవి ఇట్లే నాయ కులు ధీరోద్ధతాదులుగ నుండుటను కవులు కీర్తించిరి. ప్రతాపాంకురము వీర్యాం కుర మను సంకేతమున నాయకుల వ...'</comment>
      <origin>611398</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3558" sha1="me40tcwzepwoe15ya5vlethuc7ok0ho" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;862
భావప్రకాశనము
ఉత్తంస- శేఖర సంకేతములు నాయకుల కువములుగా ననదగినవి ఇట్లే నాయ
కులు ధీరోద్ధతాదులుగ నుండుటను కవులు కీర్తించిరి. ప్రతాపాంకురము వీర్యాం
కుర మను సంకేతమున నాయకుల వ్యవహార మున్నది. ఇట్టి నాయకుల నాయి
కలు దివ్య కుల స్త్రీ; గణిక లుందును. వాడు పిశావతి వీంసేన విజయ నామ
మున నుందురు. ఇందు భోగిని నామమున నాటకాశ్రయముగ నుండువారు భోగా
పతి కాంతిమతి కముల కామవల్లరి మొదలగు నామముల ముందుకు. వేశ్యాం
గనలకు దత్త సేనాంతము అయిన నామములను కల్పించదగును. ఉత్తములకు
గంభీరార్ధము అయిన నామములను కల్పింపి వలేను. వారలకు నామాను సదృశ
మయిన కర్మ యుండును.
మహిషీ భోగినీ నామ్నా జ్యూహార్యా దివ్య యోషితః
సింధుదత్తాదినామానో వణితో నాటకాశ్రయాః
శశిలేఖా కుందలేఖా మదలేఖా మనోవారా.
కర్పూరమంజరీలేఖా చంద్రలేఖే క్యాహ్వయాః స్మృతాః
లతాకుసుమనామాని చేటీనామాని కార యేత్.
సిద్ధానందదృష్టి సిద్ధముఖాఖ్యా యోగినః స్మృతాః
యోగసుందరికా వంశప్రభా వికటముద్రికా.
కల్పసుందరి కేణ్యాఖ్యా యోగిన్యో నాటకాశ్రయాః
కాలప్రియశ్చిత్రవర్ణః కపజేశ్వర ఇత్యవి.
గంధ కేశ్వర ఇత్యాఖ్యా నాటకే నాంది దేవతాః
వర్ణ కళ్ళ ప్రస్తరకో నందకః కరభో ఒపిచ
తథా ఖాసురక శ్చేతి వ్యాహార్యా హీనపూరుషః
గోమాయుకో గోముఖళ్ళ నిల్వకశ్చిత్రకోఒపి చ.
ఇత్యాదినామభి ర్భాష్యాశ్చండాలా నాటకాశ్రయాః
చిత్రాంగదో రత్న చూడ తథా రత్నశిఖండకం.
. ఇత్యాది నామభిర్వాచ్యా నాట్యే విద్యాధరాశ్చయే
కపాల శేఖరాద్యాఖ్యాః పాండా నాటకాశ్రయాః.
నిర్గ్రంథో గంధకో వైద్యః కాయస్థళ్ళ కృషీవల
• శాక్యశ్చ కారుర్వంది చ స్మృతా హ్యథమనాయకాః
226
227
228
229
230
281
282
288
284
285&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>me40tcwzepwoe15ya5vlethuc7ok0ho</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/718</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250848</id>
    <revision>
      <id>611399</id>
      <timestamp>2026-11-07T17:14:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'నవమాధికారము ఓరోదసై తిలశ్చైవ జాల్మలిర్విషయంధరః ఇత్యాది నామభిర్భాష్యా వాట్యే కంచుకేనో జనాః. 858 286 నాటకము నందుండు దివ్యవనీశలను మహిషి భోగిని నామమున వ్యవహరించవలెను. నాటకాశ్రయ...'</comment>
      <origin>611399</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4058" sha1="9otd5tnr4se3z6al9s4fsyhm70qf1xm" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;నవమాధికారము
ఓరోదసై తిలశ్చైవ జాల్మలిర్విషయంధరః
ఇత్యాది నామభిర్భాష్యా వాట్యే కంచుకేనో జనాః.
858
286
నాటకము నందుండు దివ్యవనీశలను మహిషి భోగిని నామమున
వ్యవహరించవలెను. నాటకాశ్రయ వణిజులు సింధు దత్తాది నామమున నుందురు.
ఈశిలేఖ కుఁదలేఖ మదలేఖ మనోహర కర్పూర మంజరీలేఖ చంద్రలేఖ మొదలగు
నామములు వనితల కుండును. చేటీనామములు లకాకుసుమనామములు నుండ
దగును. యోగులు సిద్ధానంద దృష్టి సిద్ధ మొదలగు నామముల నుందురు.
నాటకాశ్రయ యోగినీవర్గము యోగను దరికి వంశప్రభ వికటముద్రిక కల్ప
ముందరిక నామముల నుందురు నాటకమున నాంధిదేవతలు కాల ప్రియ చిత్ర
సర్ణ కపటేశ్వర గంధళేశ్వర నామముల సుందురు. హీనపురుషులు వర్ణక ప్రస్తరక
నందక కరళ కాసురః పదముల వ్యవహార్యులు, నాటకాశ్ర రుచండాలవ్య క్తులను
గోమాయుక గోముఖ బివ్వక చిత్రక మొదలగు నానుముల వ్యవహ రింప వలెను.
నాట్యమున విద్యాధకులను చిత్రాంగద రత్న చూడ రత్నశిఖండక నామమున
వ్యవహరింపవలెను. నాటకాశ్రయ పాషండులు కపాల శేఖరాది నామముల
నుందురు. నిర్గ్రంథుడు గంధకుడు వైద్యుడు కాయస్థుడు కృషీవలుడు
శాక్యుడు కారువు ఉందిగా నుండువారు నాట్యమున సధము నాయకులు. నాట్య
మున కంచుకిజనులను క్షీరోద తై త్తిల జాల్మలి వినయంధక మొదలగు నామ
ముల నాభాషింప వలెను. ఇంక నిట్టి వ్యవహారములు కలవు.
వాత్స్యాయనళ్ళ శాకల్యో మౌద్గల్యశ్చ వసంతకః
గాలవ శ్చే త్యేవమాదినామానః స్యుర్విదూషకాః.
విపులా వత్సలేక్యాది నామ ధాత్యాః ప్రకల్పయేత్
హిరణ్యళ్ళంగో ఒంజనాద్రిరిత్యా వ్యాః స్యుర్మహీధరాః.
అణ్యేతి వాద్యా విద్వాంసో బ్రాహ్మణా గురవోఒవి చ
భగవన్నితి వాచ్యాః స్యుః దేవతా మునయోఒపి చ.
సంభాష్యాః శాక్య నిర్గ్రంథాః భదంతేతి ప్రయోక్తృభిః
సేనాపతీరమాత్యశ్చ స్యాలో భాతి భాష్యతే.
నాట్యవిత్కర్మకుశలః కించిన్న్యూవస్తు మారిషన్
సమానస్తు వయ స్యేతి సఖే హండేతి భాష్యతే.
287
238
289
240
241&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>9otd5tnr4se3z6al9s4fsyhm70qf1xm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/719</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250849</id>
    <revision>
      <id>611400</id>
      <timestamp>2026-11-07T17:14:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '854 వత్స పుత్రక కారేతి నామ్నా గోకే.. నా పునః శిష్యశ్చార్థోపకారీ చ వ్యాహార్యో గుండఖిడా, స్వభావచనలో నేతుః ప్రియాయాః ప్రియః దక్షిణ కార్యవిళ్చైవ సర్వదా భోజన ప్రియ, సర్వభాషావికల...'</comment>
      <origin>611400</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3929" sha1="n049jgyixv2b2mnuddxve8cumlard9h" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;854
వత్స పుత్రక కారేతి నామ్నా గోకే.. నా పునః
శిష్యశ్చార్థోపకారీ చ వ్యాహార్యో గుండఖిడా,
స్వభావచనలో నేతుః ప్రియాయాః ప్రియః
దక్షిణ కార్యవిళ్చైవ సర్వదా భోజన ప్రియ,
సర్వభాషావికల్పజ్ఞ ః సర్వేషాం పరిహాసకు
సత్యాసత్య వచోపెళ్తా కండిఈ స్యాద్విదూషణ .
భావప్రకాశనము
242
248
244
నిరూషకులకు వాత్స్యాయన శాశల్య మౌళ్ల్యూ నించాక గాలవ మొద
లగు నామములుండును. విపుల పర్వం 'మొనలు కాన్షీరానుములు,
హిరణ్యశృంగము అంజనాద్రి యనునవి సుహీధర నాసితన విద్వాంసులు
బ్రాహ్మణులు గురువులగు వారలను ఆర్య పదమున వ్యవహరింపు లెను దేవతలు
మునులు 'భగవన్' అనదగిన వారు. శాక్యని ఆధులను 'భరత యనవలెను.
సేనాపతిని 'స్యాల' పదమున, అమాత్యుని 'భావ' పదము వ్యవహరింపదగును.
మారిషుడగు నాకడు నాట్య విదుడు కర్మకుశలుడు సణముల కంచికి
వగును సమానుని 'వయస్య విథే' యనవలెను. 'హండ' మనవలెను. గురు
వులు కార్యోపకారి యగుశిష్యుని “వత్స పుత్రిక తాక&quot; యను నామమున గాని
గోత్రమున గాని వ్యవహరింప వలెను. విదూషకుడు స్వభావచుడు. నాయ
కునకు ప్రియురాలికి కలహము కూర్చుటలో నాసక్తుడు. సమర్థుడు కార్యవిదుడు
సర్వదా భోజనప్రియుడు. సర్వభాషావి: ల్పముల గుర్తించినవాడు. అందరను
పరిహసించువా డగును. అయినను సత్యాసత్యవచోవక్త పండితుడు నగును.
భాషా
ఇట్లు సముచిత నామనిర్దేశము భావనీయము. నాట్యమున శేవలము
లోకతంత్రముండదు. నాట్యధర్మి సంగతి నాట్యమున నావశ్యకము. ఈ నామ
వ్యవహారములు సంస్కృతానుగతముగ నుండుటలో నీ రీతి యున్నది.
కృతులలో గూడ సంస్కృత చ్ఛాయాసంపాదనము శోఖాసంపాదకము. అన్నియు
చెప్పుట కిట్టి వరస యాదృత మయినది. అపేక్షిత మయిన క్రమమును పాఠకు
లందుకొనుట కిది సహకరించును. ఇవి యన్నియు కవిసమయానుగతములు.
కవిసమయములు
అనిబంధన మర్థానాం సతామపి విశేషతః
. నిబంధనం విదార్థానాం అస్తతామపిత త్త్వతః ..
245&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>n049jgyixv2b2mnuddxve8cumlard9h</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/720</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250850</id>
    <revision>
      <id>611401</id>
      <timestamp>2026-11-07T17:14:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'నవమాధికారము సతో నిల ధనం చద్వదంతోఒ స్యనిబంధనం ఏనం ॥వీనాం 7సుయస్త్రి ధైన పరికల్పంతే. ననుతే చూతరుషా, దేకరణదో స దువ్యతీ అనిబంధన దీపిక్స్వానతో, సగ్య త త్త్వతః. సముద్రనదో!! రై బాణ...'</comment>
      <origin>611401</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3168" sha1="18khpblncrta282bay392jqnv62l18k" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;నవమాధికారము
సతో నిల ధనం చద్వదంతోఒ స్యనిబంధనం
ఏనం ॥వీనాం 7సుయస్త్రి ధైన పరికల్పంతే.
ననుతే చూతరుషా, దేకరణదో స దువ్యతీ
అనిబంధన దీపిక్స్వానతో, సగ్య త త్త్వతః.
సముద్రనదో!! రై బాణం వేగిస్య వర్ణను
ఆయనసా&quot; యోక కార
జ్యశ్చ శుక్లతా.
855
246
247
248
క్రోధనాగయో!
249
భూభృన్నా డ సుక్లా రిజ్ఞానం ఈ నిధ్యతే.
250
శిఖండితాండవం వక్షార్వేచేతి హకల్ప్యరే
ఆ యా య్యము నిజంధనా నిబంధమున నొక విధాన మున్నది. ఇట్టి
విధానమునే కవులు కాస, ముఖము ధింకురు. ఇట్టి ప్రక్రియాను సంధానమునకు
కవిసమయ మని Federer అ కివి మయము లిచట సంకీర్తితము
అగును. నదూరము దూరపు విశేషవివావమున నిబంధింప కుండు
టయు. దూరములను పదార్థములనేని సత్వన శబంధించుటయు సన్ని బంధ
నము అసన్ని బంధనముసురుముగా ప్రసిద్ధము. ఇది లుట్లు త్రివిధముగా
నున్నది. వసంతమున చూపు స్వాముల యుకుత్పాదము రుష్టము కాదు.
వసంత
మున చూసి మా మీ నాయుకు. నవత మే అయినను నిబంధింక పోవుట
మొదటివిధము, సహజ ప్రప వాకల్మానుల వర్ణనకు: లేకుండుట, అప
యశమునకు పొరనునకు వం కారనము హాసమునకు యశమునకు శుభ్రత..
క్రోధరాగములకు తౌహిత్యము. వర్ణనీయము కాకున్నను వర్ణి తురు. ఇట్టిది.
కవిసమయము. పర్వతము లందెచ్చటకు సువర్ణారవర్ణనము నిబద్ధము కాదు.
ఉదకాశయము: లం గంట హుస్కాస్థితి వర్ణితము కాదు. రాత్రులంటే కుమువాది
వికాసము వర్ణిత మగును. సమయం లంటే శిఖండితాండవము పరికల్పిత
మగును. ఇట్లు విషయము కనులు కలవు. వాని నితర గ్రంథముల నుండి
తెలియదగును.
.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>18khpblncrta282bay392jqnv62l18k</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/721</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250851</id>
    <revision>
      <id>611402</id>
      <timestamp>2026-11-07T17:14:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '658 భావప్రశాశనము శిల్పకము- అంగలక్షణము నృత్తరూపకముల ప్రసంగములో డోంలీ శిల్పకములు సూచితములు. లక్షితములు. తత్సముచితము అయిన యంగముల చరణము చెప్పుట కి ప్రఘట్ట మారబ్ధి మగుచున్నది....'</comment>
      <origin>611402</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3462" sha1="27zuv9znm6t5k8s03qk6q7i0ydahbjk" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;658
భావప్రశాశనము
శిల్పకము- అంగలక్షణము
నృత్తరూపకముల ప్రసంగములో డోంలీ శిల్పకములు సూచితములు.
లక్షితములు. తత్సముచితము అయిన యంగముల చరణము చెప్పుట కి ప్రఘట్ట
మారబ్ధి మగుచున్నది.
అథ శిల్పకడోంబ్యో_స్వంగానాం లక్షణరు చ్యలే.
ఉత్కంఠా మాధవస్యాపి శత్పశ్యేయమితీర్యతే.
అవహిత్థం తదేవ స్యాద్యత్పాణిర్న నివారితః,
ఇత్యాది ప్రణయ క్రోధాచ్ఛాదనం తద్విభావ్యతే
తత్ప్రయత్నోఒ నిరుద్ధస్య దర్శనే చిత్రలేఖనా.
దంపత్యోర్యోగ్యసంపర్క ప్రార్థనా ఒఒళుసనం $ వేత్
చ నయ సేత్యాది కథ్యతే
యథా కులేన
కాంజ్యా
వితర్కః కాస్విదిత్యాది దుష్యంతవచనం యథా
కిమేషా కౌముదీ కిం నా
లావణ్యసరసీ సభే.
ఇత్యాది రామారాఛాయాం సంశయః కృష్ణభాషితే
విశేష్కోను॰ యో ధైర్యస్సంచాక ఇతి కథ్యతే.
యీపు శ్రమితి రామేణ కావికం
51
252
258
254
255
256
నా
ఉద్వేగో హా హతోఒన్మీతి కపింజలనచో యథా.
257
మౌఢ్యం మిత్యాది యదజేనాని భాషితం
అంగాని చందనాంభోభిః సించేర్యాది వచో యథా.
ములు నిరూపికములు
258
శిల్పకము డోంలీ యనఃవానీ యంగముల లక్షణము నిరూపిత మగును.
శిల్పకాంగములు పూర్వము సూచితము అయినవి. ఈ నవమాధికారము నందే
శిల్పకలవణ కథన సమయమున ముక్కంకాదు లిరువది యేడంగముల నామ
వీని యుదాహరణ ము శరగ్రంథమున నిరూపిత మగు
ననియు సూచితము. డోలీలక్షణ కథన సమయమున విన్యాసాదు లే రంగ
ములు లక్షణయుక్తముగా నిరూపితములయినవి. సంకలవమున ముప్పది నాలు
గంగముల యుదాహరణ లిచట ప్రదర్శితములు కానున్నవి. వివిధ గ్రంథముల
నుండి యీ యుద్ధాహరణము లద్ధృతము అయినవి. ఆ గ్రంథము లన్నియు
లభించుట లేదు. ఉపలభ్యమానము లగు గ్రంథములలోని యుదాహరణములు&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>27zuv9znm6t5k8s03qk6q7i0ydahbjk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/722</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250852</id>
    <revision>
      <id>611403</id>
      <timestamp>2026-11-07T17:14:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'నవమాధికారము 857 తద్గ్రంథభాషకు లకు సుజ్ఞేయములు కాగలవు. సుశ్రేయములు కాగలవు. కావుననే శారదాతనయుడు సూచనామాత్రముగ నందించారు. ఆ యా యంగముల స్వరూపోదాహరణము చెట్లున్నవి. 2. ఉత్కంఠ. మాల...'</comment>
      <origin>611403</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3485" sha1="ldtf2gggi02th9grpgp8p0syxcgl0jv" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;నవమాధికారము
857
తద్గ్రంథభాషకు లకు సుజ్ఞేయములు కాగలవు.
సుశ్రేయములు కాగలవు. కావుననే శారదాతనయుడు
సూచనామాత్రముగ నందించారు. ఆ యా యంగముల స్వరూపోదాహరణము
చెట్లున్నవి.
2. ఉత్కంఠ. మాలతీమాధవము నందు “నత్పశ్యేయం&quot; ఆమస్థల
మున ముత్యం యున్నది. ఆ మాటతీమాధవపం రమాంకమున
మున్నది.
సంమాయేన సుభాని లేవని వరం భూమాసమాతన్వతే
యజ్రకవథావతారణి రచి, ప్రస్తాతి నేత్రోత్సవః
యన్బా ఎందుకతోచ్చయాచవడికై . సారై రినోత్పాదికా
తత్పళ్ళేయమనంగ మృగలగృహం భూయోపి తస్యా ముఖమ్.
నీ శ్లోక
శ్మశానాంకమున సంచరించు మాధవుడు మాలతీభావనమున నిట్లనుట.
నూలతి కన్పింపగనె సుఖము ఇన్నియు ఫోనై మనసులో నిరతిశయానందము
గలిగించును. &quot;త్రోత్సవము ప్రతి కలుగును. చంద్రవలాసా రాంశ నిర్మిత మయిన
మన్మథమంగ॰ గృహ
మన మ్యాతీవదనమునేని చూడ గలుగుదునా! ఇం
దాతని యున్కంఠ పాతిశయముగ నున్నది..
2. అవహిత్థము. &quot;పాణిన్న నివారీతః&quot; యసు వాక్యముకల శ్లోక
మున నవహిత్థ మున్నది.
యథ్పాణి, నివారితో నివసవ గ్రంథిం సముద్గ్రంథయన్
భ్రూభేదో నకృతో మరాగసి ను: హుర్యన్జండ్య మా నే ఒరలే
యన్నికృకమిహార్సిరం నపురహో సత్యుప్ప నూలింగనే
మానిన్యాః కఠితోఒసుకు లనిరినా గేనైవ మన్యుర్మహాన్.
ధరించినవస్త్రము ముడివిడచేయునప్పుడు హస్తమును నిషేధింప లేదు.
పెదవి కొఱుకు నప్పుడును కొంచెమే భూఢంగ మొనరింపలేదు. ప్రియు
డాలింగన మొనరించునపుడు దేహమును నిశ్శంకముగా నర్పించినది. ఆ మానిని
యనుకూల విధిచే గూడ మహాకోపమునే చూపినది. ఇందవహిత్థ మభ్యూ
హ్యము. తన కోరము లేమి సూచించుట కామెయత్నము. కావున ప్రణయకో
పాచ్ఛాదనము విభావిత మగుచున్నది..&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ldtf2gggi02th9grpgp8p0syxcgl0jv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/723</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250853</id>
    <revision>
      <id>611404</id>
      <timestamp>2026-11-07T17:14:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '858 శానప్రకాశనము 8. ప్రయత్నము. అనిరుద్ధదర్శనమున చిః త లేఖనకర్మలో ప్రయ మున్నది. 4. ఆశంసనము. *శంసన మనుసది దంపతుల యోగ్యసంపర్క ప్రార్ధ నము, 'కులము కాంతి వయసులచే' నని రచిత మయిన పద్యమున...'</comment>
      <origin>611404</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3971" sha1="30mc1j1dqgwa7851m9ay3rydl8epa1v" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;858
శానప్రకాశనము
8. ప్రయత్నము. అనిరుద్ధదర్శనమున చిః త లేఖనకర్మలో ప్రయ
మున్నది. 4. ఆశంసనము. *శంసన మనుసది దంపతుల యోగ్యసంపర్క ప్రార్ధ
నము, 'కులము కాంతి వయసులచే' నని రచిత మయిన పద్యమున నాశంసన
మున్నది. అవికలవి లభింప లేదు.
5. వితర్కము, శాకుంతలమున పంచమాంకములో శపింతలను జూచి
దుష్యంతుడు 'కాస్విదపగుఁఠనవతీ యనిన శ్లోకమున నున్నది. ఆ శ్లోక మిట్లున్నది.
కాస్విదవగుంఠనవతీ నాతిపరిస్ఫుట కగిర లావణ్యా
నాతిపరిస్ఫుటకగిరలావణ్యా
మధ్యే తపోధనానాం కెనలయమిన పాండుపుత్రాణామ్స్.
“తపోధనుల మధ్యలో నవగుంఠనము ధరించిన, పొండుప త్రములలో
చిగురుటాకుపలె నీమె యెవరో?&quot; అని దుష్యంకుడనుటలో వితర్కము కలదు.
6. సుశయము. రానూరాధాగ్రంథములో కృష్ణుడు పలికిన మాట
లలో సంశయ మున్నది. &quot;ఓయీ! సఖుడా! ఈమె కౌముదియా? లావణ్యసర
సియా?&quot; ఇందు సంశయము భావనీయము. ఈ గ్రంథము లభింపలేదు. 7. సంతా
పము. పశ్చాత్తాపో క్తివలని విశేషము సంతానమగును. “తం వినా కై కయీ
పుత్రం” అను రామభాషితమున సంకాప మభ్యూహ్యము. ఈ గ్రంథము లభింపలేదు.
8. ఉద్వేగము. వాణకాదంబరిలో కపింజలవచనమున ఉద్వేగ మున్నది.
మహాశ్వేతకు పుండరీకుని స్థితిని తెలిపి కపింజలు డాక్రమమునకు పోవునప్పటికి
పుండరీకుడు విగతజీవు డయ్యెను. మహాశ్వేత యాశ్రమమునకు బోవుచు వీ
మాటలు వినినది.
హా హతోస్మి హా దద్ధో ఒస్మి హా వంచితో ఒస్మి హా కిమీదమాపతితం
ఇత్యేతాని చావ్యానిచ విలవంతం కపింజలమ 'శ్రాషమ్,
ఈ మాటలతో కపింజలుని యుద్వేగము గోచరించును.
9. మౌఢ్యము. రఘువంశములో నిందుమతి గతించి నప్పు డజవిలాప
మున మౌఢ్య మున్నది. ఆ విలాపవచన మిట్లున్నది.
ప్రగియం యది జీవితాపహా హృదయే కిం నిహితా న హంతి మాం
విషమవ్యమృతం క్వచిదృవేదమృతం వా విషమీశ్వరేచ్ఛయా.
“ఈ పూలమాల జీవితము హరించునదియె యైన నా హృదయమున
నిహితమయ్యు నన్ను చుపదేమి? విష యొకచో నమృతము, అమృత మొకచో&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>30mc1j1dqgwa7851m9ay3rydl8epa1v</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/724</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250854</id>
    <revision>
      <id>611405</id>
      <timestamp>2026-11-07T17:14:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'నవమాధి శారము 859 H విషము నగును, సర్వ మీశ్వరేచ్ఛచే సగును. &quot; &quot;నా యంగములను చందనోదకము లచే సేచన మొనర్సు&quot; కనుటలో గూడ నదీ కలదు. ఇది యేమో లఖింపలేదు. వై వర్ణ్యం యసనో 2.0గానాం తదాలస్యముదాహృతం...'</comment>
      <origin>611405</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2974" sha1="sdpboz408llftowqw1uodgsxuel5cg7" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;నవమాధి శారము
859
H
విషము నగును, సర్వ మీశ్వరేచ్ఛచే సగును. &quot; &quot;నా యంగములను చందనోదకము
లచే సేచన మొనర్సు&quot; కనుటలో గూడ నదీ కలదు. ఇది యేమో లఖింపలేదు.
వై వర్ణ్యం యసనో 2.0గానాం తదాలస్యముదాహృతం
వద్దృశ్యతే ఒరివార ప్రార్థనాథః క్రియాస్వితి,
మనసశ్చాపటం కంపోఒకాండేన్యామణి ధవేత్
అకామోపన తేనైవ సాధోరిత్యానికి చ్యతే.
యిథా వామేన వానీక మిత్యాద్యనుగతిః స్మృతా
య థివ కులపత్యం కే దోర్దండాః శ్వేతి విషయః.
ప్రొడై _సపోభిరిత్యాది యః్వచ్య సాధనం భవేత్
ఆశ్వాగసం విహ్వలస్య యన్స కుచ్ఛ్వాస అతీరితః .
ప్రీతిర్నాను సరస్యానామిత్యాది పచనం యథా
క్రూరక్రమకృతితబ్రాసః సుకుమారస్య వస్తునః.
యస్స (Sఃః ఇక్యుల్లో రాహోశ్చ ద్ర· లాడిపత్
యథా సీతాఒపి శత్రాసేత్యాదానని చ దృశ్యతే.
శూన్యతా విస్మృతిః సర్వకర్మణాం సర్వదా స్మృతా
సూధవస్య పరిచ్ఛేదాతీత ఇత్యత్ర దృక్యలే
ప్రభోధనం గుణాఖ్యాన పూర్వ మిష్టార్థంబనం
వికిత్య పృథివీం సర్వామిత్యాదౌ సర్వలోక్యతే.
నాట్యం స్వపౌరుషోత్కర్ష వేశస్య ప్రతిపాదనం
తద్రామోఒహం యరీత్యాది మహానాటక కల్పితమ్.
259
260
281
262
288
264
265
286
287
10. ఆలస్యము. మనోంగముల వైవర్ణ్యము. మాలతీమాధవము
నందలి పద్యములో నిది యున్నది.
పరిమృదితమృగాలీమ్లానమంగం ప్రవృత్తిః
కథమపి పరివార ప్రార్థనాభిః క్రియాను
కలయతి చ హిమాంశోర్నిష్కలంకస్య లక్ష్మీ
సుఖినవకరిదంతచ్ఛేదకాంతః కపోలో.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>sdpboz408llftowqw1uodgsxuel5cg7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/725</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250855</id>
    <revision>
      <id>611406</id>
      <timestamp>2026-11-07T17:15:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'భాష్ప్రకాశవము అంగము నలిగిన మృణాళి వలె వారినది. వాడవీరు ప్రార్థింపగా పనులలో నెట్లో ప్రవృత్తి, కపోలము కందంట కాలతమై కలంకము లేని కలాధరుని లక్ష్మీకలన మొనరించు చున్నది. 11. కంపమ...'</comment>
      <origin>611406</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3604" sha1="dln1laurxlzhrksfovb6ta71ncolx5k" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;భాష్ప్రకాశవము
అంగము నలిగిన మృణాళి వలె వారినది. వాడవీరు ప్రార్థింపగా
పనులలో నెట్లో ప్రవృత్తి, కపోలము కందంట కాలతమై కలంకము లేని కలాధరుని
లక్ష్మీకలన మొనరించు చున్నది.
11. కంపము. కంపమనగా మనిశ్చలసము. అకాండమున నకామమున
గలుగును. ఒక గ్రంథములోని &quot;అకామోపనరీపై వ&quot; మొదలగు వాక్యమున
విశద మయినది. ఈ గ్రంథము లభింపలేదు. 12. అనుగతి. అనుగతి యమునచేయు
&quot;వామేన వానీరం&quot; అనుచోట గలడు. ఇదియు అభింపదు.
'మున గలదు.
13. విస్మయము. కులపత్యంకమున &quot;దోర్దండాః క్వా&quot; అను శ్లోక
దోర్దండాః శ్వ ధృతాంగరాః క్వను శిలన భుజౌ ద్వాని మౌ
వక్త్రణి క్వ ను కాంతిమంతి పలిమత్క్వేదం ముమేదం ముఖం
వాచః క్వ జితార్ణ పధ్వనిఘన శ్వాయం వచఃసంయమో
హేలాకంపితభూధరః క్వ చందాన్యాహాః క్వ మందా గతిః.
అంగదములు ధరించిన దోర్దండము లెక్కడ? నరములు దేలిన నా
రెండు భుజములెక్కడ? కాంతికల యా వదనము లెక్కడ? ముడుతలు కూడిన
యీ నాముఖ మెక్కడ? సాగరగంభీరఘోషకల యా వాక్కు లెక్కడ? నాయీ
వచఃసంయమ మెక్కడ? కుధరముల కుదిలించు - చరణన్యాస మెక్కడ? నా యీ
మందగతి యెక్కడ? ఇందు విస్మయము స్పష్టము.
.
14. సాధనము, మాలతీ మాధనములోని కామందకీ వచనము
&quot;ప్రాడై స్తపోభిః అను స్థలమున గలదు.&quot;
యన్మాం విథేయవిషయే స భవాన్నియుంక్తే
స్నేహస్య తత్ఫలము సొ ప్రణయస్య సారః
ప్రాణై స్తపోభిరధవాభిమతం మీదే యైః
కృత్యం ఘపేత సుహృదో యది తత్కృతం స్యాత్.
నీవు నన్ను విధేయవిషయమున నియమించుట యది స్నేహఫలము.
ప్రణయసారము. నా ప్రాణములచే తపములచే నీకార్యము ఘటించిన చో కృతార్థత
కలుగును. ఇందు కర్తవ్యమునకై సాధన మున్నదనుట స్పష్టము.
15. ఉచ్ఛ్వాసము, విహ్వలుని యాశ్వసింప జేయుట యుచ్ఛాస్వము.
అనర్ఘ రాఘవము ప్రథమాంఠములో -&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>dln1laurxlzhrksfovb6ta71ncolx5k</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/726</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250856</id>
    <revision>
      <id>611407</id>
      <timestamp>2026-11-07T17:15:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'నవమాధికారము 881 ప్రీతిర్నామ సదస్యాణం ప్రియా రంగోపజీవినః జిత్వా తదపహర్తార మేష ప్రత్యాహరామి తామ్. నటునకు సదస్యప్రీతిసంపాదనము ముఖ్యము. దాని హరించిన వాని జయించి దాని నాహరింత...'</comment>
      <origin>611407</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3637" sha1="nfitn6vfte276duov5r3ppuhefty9j2" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;నవమాధికారము
881
ప్రీతిర్నామ సదస్యాణం ప్రియా రంగోపజీవినః
జిత్వా తదపహర్తార మేష ప్రత్యాహరామి తామ్.
నటునకు సదస్యప్రీతిసంపాదనము ముఖ్యము. దాని హరించిన వాని
జయించి దాని నాహరింతును. అను సూత్రధారవచనమున ఉచ్ఛ్వాసమున్నది.
16 ఆతంకము. సుకుమాూరవస్తువునకు క్రూరక్రమకృత మయిన
త్రాసము అతఁక మగును. మాలతీమాధనములో సుశ్వమారమాలతికి క్రూరా
ఘోరఘంటుని వలన నేర్పడిన వ్రాస మిందుజూహార్యము “రాహోళ్ళంద్రకలా”
అను శ్లోకమున నిది స్పష్టము.
రాహోశ్చంద్రక లామివానన చరీం డై వాత్సమాసాద్య
దస్యోరస్య కృపాణపాశవిషయాదాచ్ఛిందఈ ప్రేయసీం
అతంకాద్వీ&quot;ల? ద్రుతం కరుణయా విశోభితం విస్మయాత్
క్రోధేన జ్వలితం ముదా వికసితం చేతః కథం వర్తతామ్
రాహుముఖమున నున్న చంద్రకలను వలె ఈ దస్యు వయిన
యఘోరఘంటుని ఖడ్గపోతము నుండి స్ప్రేయసిని విడిపింగా నా మన సాతంక
మున వికలము కరుణమున ద్రుతము విస్మయమున విశోభితము క్రోధమున జ్వలి
తము మోదమున వికసితమునై యెట్లున్నదో! ఇందాకంకము విశదము. ఒక
గ్రంథము నందున్న &quot;సీతాజని తత్రాస&quot; సీతయు భయపడిన దను స్థలమున
నాశంక మున్నది. ఆ గ్రంథము లభింపలేదు.
17. శూన్యత. సర్వకర్మలను సర్వసమయములందును విస్మరించుట
శూన్యత. మాలతీమాధనమున మాధవునకు &quot;పరిచ్ఛేదాతీతః&quot; పద్యమున నిది
యున్నది.
పరిచ్ఛేదాతీతః సకలవచనానామవిషయః
పునర్జన్మన్యస్మిన్న సుభనపథం యో న గతవాన్
వి వేళ ప్రధ్వంసాదుపచితమహా మోహగహనో
వికారః కోఒప్యంతర్జడయ చ తాపం చ కురులే.
చెప్పుటకు శక్యము కాని వికార మేదో చిత్తము జడము చేయు
చున్నది. శాపము కలిగించుచున్నది. ఈ వికారము పరిచ్ఛేదాతీతము. ఏమాట
కును విషయముకానిది. ఈ జన్మలో ననుభూతము కానిది. వివేక రాహిత్యమున&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>nfitn6vfte276duov5r3ppuhefty9j2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/727</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250857</id>
    <revision>
      <id>611408</id>
      <timestamp>2026-11-07T17:15:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '882 భావప్రకాశనము వృద్ధి పొందిన మోహమున గహనముగా నున్నది. దీనిలో మాధవుని శూన్యత స్పష్టము. 18. ప్రలోభనము. ప్రభోధన మను సంగ మిష్టార్థ లాభమున నుండు గుణాఖ్యానము. &quot;నిజిత్య పృథివీం సర్వ...'</comment>
      <origin>611408</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3365" sha1="58mw32xhwf0vnafl9neskjmxkhrlrb7" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;882
భావప్రకాశనము
వృద్ధి పొందిన మోహమున గహనముగా నున్నది. దీనిలో మాధవుని శూన్యత
స్పష్టము. 18. ప్రలోభనము. ప్రభోధన మను సంగ మిష్టార్థ లాభమున నుండు
గుణాఖ్యానము. &quot;నిజిత్య పృథివీం సర్వాం&quot; పద్యమున గలదు.
ఈ పద్యము
లభింపలేదు.
19. నాట్యము. స్వసౌరుషోత్క రావేశము ప్రతిపాదించుట నాట్యము.
మహానాటకపద్యమున నిది యున్నది.
రామోయం భువనేషు విక్రమగుడై : * సాహా ప్రసిద్ధి
అస్మద్భాగ్య విపర్యయాద్యది వరం దేవో న జానాతి తం
ఇందీ వై ష యశాంసి గాయతి మరుద్యస్యైక బాణాహతి
శ్రేణీభూత విశాలతాలవివరోడ్డీ రై; స్వకై | స ప్తఖిః .
ఈ రాముడు విక్రమ గుణములచే భువనములలో పరప్రసిద్ధి పొందిన
వాడు. మా భాగ్యవిపర్యయమున మీకు తెలియదు. ఈ వాయువు పందిన లె
రాముని యశమును ఒక బాణము దూపికొనగా నీ వరుసగా నున్న కాలవృక్ష
ముల వివరముల నుండి వెలువడిన స ప్తస్వరములతో గాన మొకరించు చున్నది.
ఇందు రాముని పౌరుషోత్కర్షావేశము కలదు.
పం ఫేటః కథితః సద్భిః క్రోదాదిభిరతిక్రమః
యథార్ఘ్య మర్యాదౌ జామదగ్న్య వ్యతిక్రమః.
శోక ప్రణోదనం వాక్యం యత్స ఆశ్వాస ఉచ్యతే
* వే సత్యేన తే దేవి &amp;ప్రమేష్యతి రాఘవః.
చమూం ప్రకర్ష న్మహతీమిత్యాది హనుమద్వచః
సంతోషాతిశ యో హర్షార్వ్యాపారో నిద్రపాధరః.
తం దృష్ట్వా శత్రుహంతారమిత్యాదౌ స తు దృశ్యతే
మదప్రకర్షః ప్రమదః పురస్తాత్స చ వర్ణి తః.
ప్రియప్రాయేతి వాక్యాదౌ మదః త్రైణ ఉదాహృతః
ప్రమాదః స్యాత్పిశాచాదే యదృచ్ఛాగమజం భయమ్.
స త్వాం పై 9 కల్పి ఠేత్యాదిమాలతీ మాధ వాడి వాక్
యోగ్యతాపాదనం యుక్తిరనోన్యస్య పదార్థయోః.
స
268
289
270
271
272
273&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>58mw32xhwf0vnafl9neskjmxkhrlrb7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/728</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250858</id>
    <revision>
      <id>611409</id>
      <timestamp>2026-11-07T17:15:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'నవమాధి కారము తుల్యశీలవయోబాజామిత్యాదౌ తద్విలోక్యతే గుడై రతీశయారోపః పదార్థస్య ప్రభోచనా. వేదం ముఖమితీత్యాదౌ దృశ్యతే సాప్రరోచనా స్తుతిర్విద్యాభిజాత్యాదేః ప్రశ స్తిరితి...'</comment>
      <origin>611409</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3530" sha1="qa5e1vh3y6ay6nyytpnxvsrekm8fxgu" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;నవమాధి కారము
తుల్యశీలవయోబాజామిత్యాదౌ తద్విలోక్యతే
గుడై రతీశయారోపః పదార్థస్య ప్రభోచనా.
వేదం ముఖమితీత్యాదౌ దృశ్యతే సాప్రరోచనా
స్తుతిర్విద్యాభిజాత్యాదేః ప్రశ స్తిరితి కథ్యతే.
ఉత్ప త్తిర్దేవయజనాదిత్యాదౌ సా విలోక్యలే
అర్థమర్థాన్విచార్యాడ శిల్పకాంగాని యోజయేత్.
868
274
275
276
20. సం ఫేటము. క్రోధాదులచే నతిక్రమము సంఖేటము.
మర్ఘ్యమను దానిలో జామదగ్న్యన్యత్రికమము సంఫేటము. కాళిదాసరఘువంశ
ములో నిది యున్నది.
అర్ఘ్యమర్ఘ్యమితి వాదినం నృవం సోఒనవేద్య ధరతాగ్రజో యతః
చత్రకోపదహనార్చిషంతతః సందరే దృశముదగ్రతారకామ్,
అర్ఘ్యమర్ఘ్యమని పలుకు రాజును లక్షింపక పరశురాముడు క్షత్ర
కోపాగ్నిజ్వాల గల తీష్ణదృష్టిని రామునిపై ప్రసరింపజేసెను. ఇందు సంఫేట
మూహ్యము.
21. అశ్వాసము. శోకము పోగొట్టు వాక్య మాశ్వాసము. హనూమం
తునివచనమున నాళ్వాస మున్నది. &quot;దేవి! రాఘవుడు గొప్ప సేన గూడి వేగమె
వచ్చును. సత్యముగా నొట్టు.&quot; ఇందాశ్వాసమున్నది. 22. సంతోషాతిశయము,
త్రపాథరములేని హర్షకృత మగు వ్యాసారము సంతోషాతిశయము. “తం దృ
శత్రుహంకారం&quot; అను స్థలమున గలదు. 28. ప్రమదము. మదప్రకర్ష ము ప్రమ
దము. పూర్వము వర్ణిత మయినది. ప్రియప్రాయేత్యాది వాక్యాదికమున స్త్రైణ
మదమున్నది. ఇది యెందున్నదో తెలియలేదు.
3
24. ప్రమాదము. పిశాచాదుల వలన నాకస్మికముగా కలిగిన భయము
ప్రమాదము. మాలతీమాధవములోని శ్లోకమున నిది యున్నది.
అంతై ! కల్పితమంగల
ప్రతిసరాః స్త్రీ హ సరøత్సల
వ్యక్తో త్తంసభృతః పినహ్య సహసా హృత్పుండఠిక ప్రజ
ఏతాః శోణితపంకకుంకుమజుషః సంభూయ కాంతై : సిబ
_వ్యస్థి స్నేహసురాః కపాలచమకై ప్రీతాః పిశాచాంగనా.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>qa5e1vh3y6ay6nyytpnxvsrekm8fxgu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/729</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250859</id>
    <revision>
      <id>611410</id>
      <timestamp>2026-11-07T17:15:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '686 భావప్రకాశనము పిశాచాంగనలు ప్రేవులతో కంకణములు కట్టుకొని స్త్రీల హస్తము లనెడు రక్తోత్పలాభరణములు వ్యక్తము కాగా హృత్పుండరీక మాలలు కట్టు కొని నెత్తురు కుంకుమ ధరించి ప్రియ...'</comment>
      <origin>611410</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3657" sha1="2u15tvyhpjq2crxrie86ojztkv67nk1" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;686
భావప్రకాశనము
పిశాచాంగనలు ప్రేవులతో కంకణములు కట్టుకొని స్త్రీల హస్తము
లనెడు రక్తోత్పలాభరణములు వ్యక్తము కాగా హృత్పుండరీక మాలలు కట్టు
కొని నెత్తురు కుంకుమ ధరించి ప్రియులతో గూడి పుజ్జెల పాత్రలతో అస్థిసార
సురను శ్రావుచున్నవి. శ్మశానమున పిశాచముల యాగమనమున గలిగిన విశేష
మిం దభివర్ణితము.
25. యుక్తి. యుక్తి యను నంగము పదార్థముల కన్యోన్యము
యోగ్యతాపాదనము. తుల్యశీలవయోజాతా మను స్థలమున గలదు. 28. ప్రశో
చన. పదార్థమునకు గుణములచే సరిళయారోపము. &quot;నేదం ముఖ్యం&quot; ఇశ్యాదు
లలో ప్రకోచనయున్నది.
27. ప్రశస్తి. విద్యాభిజాత్యాదుల స్తుతి ప్రసక్తి. మహావీరచరితము
లోని “ఉత్పత్తిర్దేవయజనాత్” అను స్థలమున ప్రశస్తి యున్నది.
ఉత్ప త్తి ర్దేనయజానాదృహ్మవాదీ నృపః పితా
సుప్రసన్నో జ్జ్వలా మూ ర్తి రస్యాః స్నేహం కరోతి మే.
సీతాదేవి దేవయజనను.న సుత్పన్న. ఈమె తండ్రి బ్రహ్మవాది జన
ఈమె మూర్తి సుప్రసన్నోజ్జ్వలము. నా కారగము కలిగించుచున్నది.
ఈ విధముగా నర్థములను భావించి శిల్పకా-గములను కూర్చవలెను. ఈ యంగ
ముల యు బాహ్యములు జ్ఞాతాజ్ఞాత గ్రంథముల నుండి యుదాహృతములు.
కావ్యముల నుండియు సూచితములు. అయినను స్వరూపఁరిజ్ఞానమున నిబంధించుట
యుక్తము. ఇటుపై విన్యాసాది జోంబ్యంగముల నిరూపింపవలసి యున్నది.
దోంబి- అంగలక్షణము
రాజ్యాద్రంతో పనే వాసేత్యాదౌ వివ్యాని ఉచ్యతే
కార్యాఖ్యానముపన్యాస ఇతి విద్వద్భిరుచ్యతే.
ఏష కంచుకినా తాత స్తిష్ఠతీర్యాదీనోచ్యతే
పాపైర్నివృత్తిరేషాత్ర విబోధ ఇతి కథ్యతే.
సందేహనిర్ణ యో జాత ఇత్యాదౌ సా విలోక్యతే
సా వ్యాహృతా ప్రతినచో న సందధే ఇతీర్యతే
నిదర్శనస్యో ఒవన్యాసో హ్యనువృత్తిరుదాహృతా.
277
278
278
280&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>2u15tvyhpjq2crxrie86ojztkv67nk1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/730</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250860</id>
    <revision>
      <id>611411</id>
      <timestamp>2026-11-07T17:15:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'ననమాధికారము నీల మేఘాశ్రితా విద్యుదిత్యాదౌ సా విలోక్యతాం క్రియాసనూ షైః సంహారః ఫలస్యావాప్తి రేవ వా. దేవతాభ్యో వరం ప్రాప్యేశ్యాదౌ సంహార శిష్యతే లీలాదిభిరుపాలుభః సమర్పణ ము...'</comment>
      <origin>611411</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3734" sha1="6uhuayia8jee5bvo0iowmj2exu2di2c" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ననమాధికారము
నీల మేఘాశ్రితా విద్యుదిత్యాదౌ సా విలోక్యతాం
క్రియాసనూ షైః సంహారః ఫలస్యావాప్తి రేవ వా.
దేవతాభ్యో వరం ప్రాప్యేశ్యాదౌ సంహార శిష్యతే
లీలాదిభిరుపాలుభః సమర్పణ ముదాహృతమ్.
ధన్యా కేయం స్థిరేత్యాదౌ దృశ్యతే తత్సమర్పణం
జోంఖ్యంగా స్యేపమాలోచ్య యథార్థాని ప్రయోజయేత్.
885
281
292
283
విన్యాసాదుల లక్షణము దోంబీలక్షణ
కథన సమయమున నిరూపితము.
1. విన్యాము, అష్ట విరహజన్య మయిన సిర్వేదవాక్యము. &quot;రాజ్యాద్భంశు
వనేవాసః &quot;అను స్థలమున విన్యాస మున్నది. 2. ఉపన్యాసము. తత్తదర్ధ సాధ
నమున కార్యాఖ్యాన ముపన్యాసము, కంచుకతో మా తండ్రి యిచట నున్నాడను
టలో నుపన్యాస మున్నది. 8. విబోధము. సంశయభ్రాంతి నివృత్తి విభోధమని
పూర్వలక్షణము. &quot;సాపై నిస్పత్తిః&quot; అని యిచటి సూచనము. శాకుంతము
లోని “సం ప్రతి సందేహనిర్ణయో జాతః&quot; అను స్థలమున విబోధమున్నది.
4. సాధ్వసము అభూతమునకు సాధ్వసమున భూతోరావణము చెప్పుట. కుమార
సంభవ
కావ్యమున నెనిమిదవసర్గలో నీటి యున్నది.
వ్యాహృతా ప్రతివచో న సందధే
గంతు
మైచ్ఛదవలంబితాంకుకా
సేవతే న్మ శయనం పరాఙ్ముత
సా తథానీ రతయే వినాకినః.
ప్రథమ మయిన పార్వతివర్ణన మిచట నున్నది. పలుకరించినను
పలుకరు. పట్టుకొనిసను పో నిష్టపడును. అటు మొగమై శయ్య సేవించును. అయి
నను శివుని రతి కయినది. దీనిలో సాధ్వసస్వరూప మున్నది. &quot;అభూతస్య
భూతోదాహరణం భయాత్&quot; అని దోంబీలరుణ కథన సమయమున జెప్పిన సాధ్వన
లక్షణము సంగత మేయగునా? ప్రకృతమున సాధ్వసనిరూపకపంక్తి. త్రుటితమయి
నది. ఇచటి సాధ్వస మెట్టిదో?
5. అనువృత్తి. నిదర్శనోపన్యాస మనువృత్తి. “నీల మేఘాశ్రితా
విద్యుత్&quot; నల్లని మేఘము నాశ్రయించిన మెఱుపు అనుటలో &quot;శ్యామసుందరు
నాశ్రయించిన గోసికమ భావించిన ననువృత్తి యగును.
B (84)&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>6uhuayia8jee5bvo0iowmj2exu2di2c</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/731</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250861</id>
    <revision>
      <id>611412</id>
      <timestamp>2026-11-07T17:16:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '866 భాష ప్రశాశనము 8. సంహారము, యథాభిలషితావాప్తి సంహార మని పూర్వరూపము. ఇచట క్రియాసమా _ప్తి ఫలప్రాప్తి సంహారమని యున్నది. రెండిటి నేకార్థ సర ముగా సంగతపరచుకొనవచ్చును. &quot;దేవతల నుండి...'</comment>
      <origin>611412</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3910" sha1="7f11tp8r9m3k012xqjt0o9mb75gs1is" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;866
భాష ప్రశాశనము
8. సంహారము, యథాభిలషితావాప్తి సంహార మని పూర్వరూపము.
ఇచట క్రియాసమా _ప్తి ఫలప్రాప్తి సంహారమని యున్నది. రెండిటి నేకార్థ సర
ముగా సంగతపరచుకొనవచ్చును. &quot;దేవతల నుండి వరము పొంది&quot; యను స్థల
మున సంహార మున్నది. ఇది 'యెచటిదో?
7. సమర్పణము. విరహజన్యసించే సుపాలంభ మొనరించుట సమర్పణ
మచటిది. లీలాదులచే నుపాలంభ మిచటిది. అది యిది నొకటి. ముద్రారాక్షస
నాందిలో సమర్పణ మున్నది.
కేయం
ధన్యా స్థితా
తే శిరసి కళికలా కన్నునానై తదస్యాః
నామైవాస్యాః తదేతత్పరిచితమపి శే విస్మృతం కస్యహేతో:
నారీం పృచ్ఛామి సేందుం కథయకు విజయా న ప్రమాణం యదీందుః
దేవ్యా నిహ్నోతుమిచ్ఛోరితి సురసరితం శాఠ్యమువ్యాద్విభోర్వః,
గంగను దాచు శివుని శాక్యము రక్షించు గావుతమని నాందీపచనము,
దేవీశిపుల సంభాష యిందున్నది. నీ శిరమున నున్న యీ ధన్య యెవరు? కళికల,
ఈమె నామమేమి? తెలియునుగదా! ఏలమరచితివి?. చంద్రునడుగుట లేదు.
స్త్రీనడుగుచున్నాను. చంద్రుని కాకున్న విజయనే యడుగుము. ఇది దేవుల
భాష. దీనిలో సమర్పణ మున్నది. ఇడ్లివి డోంబి యంగములు. త త్తదర్ధను
కూలమున వీని నాయోజన మొనరించునది.
నాయకులు, సహాయులు
దేవా ధీరోద్ధతా క్షేయా ధీరోదాత్తా నృపాదయః
అమాత్య సేనాపతయో అతితాశ్చ స్వభావశః.
ధీరప్రశాంతా విజ్ఞేయా బ్రాహ్మణా వణిజశ్చ యే
కథారసవళా శ్రేఒపి వ్యత్యస్తాః స్యుః కదాచిత్.
284
285
ధీరోద్ధకాదినాయకుల లోని విశేషము లిచట నిరూపితము అగును.
దేవులు ధీరోద్ధతులు. రాజాదులు ధీరోదాత్తులు. అమాత్య సేనావతులు ధీరలలితులు,
బ్రాహ్మణులు వణిజులు ధీరప్రశాంతులు. కథావశమున రసవశమున వీరును
వ్యత్యస్తు' లగుదురు. దేవులు ధీరోదాత్తు లగుదురు, బ్రాహ్మణులు ధీరోద్ధతు
లగుదురు. వీరులకు సంబంధించి యుండు విదూషకులలో స్వరూప భేదమున్నది.
అది విశదముగా నిచట నిరూపణార్హము.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>7f11tp8r9m3k012xqjt0o9mb75gs1is</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/732</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250862</id>
    <revision>
      <id>611413</id>
      <timestamp>2026-11-07T17:16:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'నవమాధికారము నాయకానాసుథై శేషాం చత్వారః స్యుర్వీదూషకాః విదూషకస్తు &quot;దేవానాం సత్యవాక్య త్రికాలవిత్. చ కృత్యాకృత్యవి శేషజ్ఞ ఊహాపోహవిశారదః యథారృష్టార్థవాదీ చ నాట్యవిత్పరిహ...'</comment>
      <origin>611413</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3475" sha1="oa7cxexnhf3o3qbj7lqv03pq1upohsn" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;నవమాధికారము
నాయకానాసుథై శేషాం చత్వారః స్యుర్వీదూషకాః
విదూషకస్తు &quot;దేవానాం సత్యవాక్య త్రికాలవిత్.
చ
కృత్యాకృత్యవి శేషజ్ఞ ఊహాపోహవిశారదః
యథారృష్టార్థవాదీ చ నాట్యవిత్పరిహాసకః.
విరూపకస్తురూపానామగ్రామ్య పరిహాసక
అర్థేషు స్త్రీసు శుద్ధళ్ళ దేవీపరిజన ప్రియ.
ఈర్ష్యాకలహకారీ స్యాదంతఃపుర వరః సదా
ధర్మవిత్ప్రణయక్రోధే దేవ్యాః కించిత్ప్రసాదకః.
భూప'తేర్భోగినీనాం చ మిథః ప్రీతిం రతిం రథా
క్వచిచ్చ ఘటయ శ్యేన క్వచిద్విఘటయత్యపి.
విదూషకశ్చ భూపానా మేన కూడిగుణో భవేత్
అశ్లీలవాక దంపత్యోరపరాధం వ్యసక్తి చ
భక్ష్యాధడ్యప్రియో నిత్యం మర్మస్పృక్ నర్మవక్తి చ
అర్థలాభే ప్రీతిదానం రమయత్యేవ భోగినీః.
పరిహాసప్రాయవాక్యః పరిహాసక థారుచిః
ఏవమాదిర మాత్యా దేర్విదూషక గుణక్రనుః,
కఠో విరూపవేషశ్చ విరూపొంగనచః క్రమః
విరూపపరిహాసశ్చ విరూపాభినయాన్వితః
ఇత్యాదిభిర్గుణైర్యుక్తో వణిజళ్చ విదూషకం.
687
286
287
288
269
280
291
292
298
294
ఇందు దేవ - రాజ - బ్రాహ్మణ- వణిగ్విదూషకుల స్వరూప మున్నది.
దేవాదినాయకులకు నలుగురు విదూషకు లుందురు. దేవవిదూషకుడు సత్యవచనుడు
త్రికాలవిదుడు కార్యాకార్యవిశేషవిదుడు ఉహాపోహ విశారదుడు నగును.
యథాదృష్టార్థ వాదీ నాట్యవిదుడు పరిహానకుడు. ఇట్టివాడు దేవవ్యక్తుల విదూష
కుడుగా నుండును. భూపాలకుల విదూషకు డిట్లుండును. ఈత డగ్రామ్యపరి
హాసకుడు. ద్రవ్యవిషయమున స్త్రీ విషయమున దోషముండదు. శుద్ధుడు. దేవి
పరిజనుల కిష్టుడు. ఈర్ష్య నుత్పాదించును. కలహము కలిగించును. నిత్య మంతః
పురమున సంచరించును. సర్మవిదుడు. ప్రణయకోపము కలదయినచో దేవి&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>oa7cxexnhf3o3qbj7lqv03pq1upohsn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/733</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250863</id>
    <revision>
      <id>611414</id>
      <timestamp>2026-11-07T17:16:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '668 భాసప్రశాశనము నొకింత ప్రినిన్నకు జేయును. భూతిభకు నిరసనము ప్రీతికలిగిం చును. రతి ముత్ఫారించుకు. ఒక దొరికి ఘటనము కూర్చొను. విఘటనము కూర్చును. రాజాలదూషకు దేవవడిగుణుడు, 2 అమాత...'</comment>
      <origin>611414</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3697" sha1="62zq3erpugzp7r5a0u29cquv6qc826r" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;668
భాసప్రశాశనము
నొకింత ప్రినిన్నకు జేయును. భూతిభకు నిరసనము ప్రీతికలిగిం
చును. రతి ముత్ఫారించుకు. ఒక దొరికి ఘటనము కూర్చొను. విఘటనము
కూర్చును. రాజాలదూషకు దేవవడిగుణుడు,
2
అమాత్యాదుల నిదూపదాలు మీ విధమున నుండును. ఆశ్లీ
లము పలుకును. దంపతుల సరాగ మొనరించును. భ కార్యాఖయ్యము
లందుకొనును. ఇట్లే పేయా వేయములు ఇడి నిత్య నూతని విధి. మర్మస్పృ
ఙ్నగ్మవచనములు విల కును, ద్రవ్యము, అహిత స్థితి ప్రదర్శించును. &quot;భోగినీ
రమయతి&quot; భోగినీవనితల సంతోష పెట్టుడు నాగసి భోగసంభోగముల పొందు
ననియు గ్రాహ్యము కావచ్చును. కారమిచ్చుట యావశ్యకము. పరిహాస
రక్తి కలవాడు. జట్లు అమాచ్యారుల
విదూషకుని గుణశ్రమరీతి గ్రహించునది. . సణిగ్విదూషకు డొకడున్నాడు.
వీడు కతుడు. విరూప వేషుడు. విరూపాంగుడు విరూపవచనుడు. నిరూపపరి
హాసుడు. విరూపాభినయాన్వితుడు. అంతయు విరూపముగా నుండును. ఇట్టి
గుణములతో వణిజుల విదూషకుడుండుట పరిగ్రాహ్యము.
వాక్యము పడవోసుప్రాసకథ వీని
వాని వీని
ఇక నిటుపై కావ్యభేదముల పరిశీఓనము ప్రస్తుత మగును. ఆఖ్యాయి
కాది కావ్యభేదములు శృంగాః ప్రకాశమున నిమాహితము లయినవి.
సంవాదము సంభావించుట యుక్తము.
కావ్య భేదములు
దివ్యమర్త్యమయీ యత్ర క్రియతే కవిః కథా
ఆఖ్యాయికై వ సోచ్ఛ్వాసా థాంకావంచురితి స్మృతా (?).
యత్ర శ్రుతీతిహాసార్థా! &quot;పేళలా నాస్య పేళలాః
నిబడ్డా వర్ణనోపేతాః సర్గబంధః స ఇష్యతే.
సంబం ధేన తుల్యో యః ప్రాకృతేన నింధ్య తే
ఆశ్వాసబంధః స ఇతి సేతుబంధ పధుచ్యతే.
అపభ్రంశేన బద్ధో యః మాక్రాచ్ఛందోఖిరన్వితః
స సంధిబంధో విజ్ఞేయో యథాబ్ధిమధనాదిక 8.
-వృత్తాంతా విప్రకీర్ణాః స్యుః సంహితా యత్ర కోవిదై :
-సా సంహికేత్యభిహితా రఘువంలో యథాకృత
295
296
297
208
299&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>62zq3erpugzp7r5a0u29cquv6qc826r</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/734</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250864</id>
    <revision>
      <id>611415</id>
      <timestamp>2026-11-07T17:16:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'నవమాధి కారము యత్ర శ్లోకకృతో యుక్తి సముదాయ రసాన్వితః ఏకప్రభట్టకే సోయం ఘాత ఇతి కథ్యతే. నానాస్రఘట్టకై కృద్ధః కోశ ఇత్యభిధీయత అఖ్యాయికా శాస్త్రం చ గణ్యే నైనాభిధీయతే. మహాకావ్య...'</comment>
      <origin>611415</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2736" sha1="1nt7w8xkwkbh23ezun1q826ndq5xp2p" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;నవమాధి కారము
యత్ర శ్లోకకృతో యుక్తి సముదాయ రసాన్వితః
ఏకప్రభట్టకే సోయం ఘాత ఇతి కథ్యతే.
నానాస్రఘట్టకై కృద్ధః కోశ ఇత్యభిధీయత
అఖ్యాయికా శాస్త్రం చ గణ్యే నైనాభిధీయతే.
మహాకావ్యాధి పద్యేన తాభ్యాం చఃపూర్ని గద్యతే
ప్రాకృతేన కృతే కాఖ్యే లంబచేది ప్రశస్యతే.
వివక్షితార్ధక్రమనత్కో వద్ధతి రిష్కృతే
మంత్రార్థగుమ్భవప్రాయే సందర్భే గటల: ఫకేత్,
యత్ర లక్షణముచ్యే'ః పరిచ్చేదో ఒక అద్యతే
గ్రన్జస్య దుర్బోధార్ధస్య వ్యాఖ్యా యత్రాభిధీయతే.
తత్రాధికార ఇతి చ విచ్ఛేదః కథ్యతే బుధైః
శాస్త్రేషు శ త్తదర్థస్య నామ్నా వాద ఇతీరిఈ.
అధ్యాయైర్వా పర్వభిర్వా పురాణచ్ఛేదకల్పనా
అధ్యాయైతిహాసాద్ విచ్ఛేదః కథ్యతే బుధైః.
ఉచ్ఛ్వాసాళ్వాసవిచ్ఛేదగ్రస్థాః స్యుర్యమళాదయః
అఙ్కచ్ఛేదో విధాతవ్యః ప్రబన్ధజభినయాత్మకే.
ఇత్యాదిభేదా దృశ్య ర్తే విచ్ఛేదయ్యా క్వచిత్క్వచిత్
కేచిద్దర్శనసిద్ధాశ్చ కేచిత్సామయికా అవి.
ఇత్యాది సర్వమనధార్య కవి ప్రబద్ధం
కుర్యాద్యథా బుధజనః శృణు యాత్సుభేన
విద్వజ్జనశ్రవణవ
ర్మసుఖాత్ప్రబద్ధో
నేతుఃక వేరపి విధాస్యతి భుక్తి ముక్తి .
ఇతి శ్రీశారదాతనయవిరచితే భావప్రకాశనే
నృత్య భేదస్వరూప ప్రకార నిర్ణ యోనామ
నవమో ధికారు.
889
800
801
802
808
204
805
806
807
808
809&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>1nt7w8xkwkbh23ezun1q826ndq5xp2p</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/735</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250865</id>
    <revision>
      <id>611416</id>
      <timestamp>2026-11-07T17:16:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'భావప్రకాశనము ఆఖ్యాయిక సర్గ బంధము అశ్వాసబంధము సంధిబంధము సంహిత సంఘాతము కోళము చంపువు అను కావ్య భేదముల లక్షణము లిచట ని దారితము లగును. వీనిలో నాఖ్యాయిక యిట్లుండును. ఇందలి కథ ద...'</comment>
      <origin>611416</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4890" sha1="ep3qe2r7x21madpktks9brwq188cus0" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;భావప్రకాశనము
ఆఖ్యాయిక సర్గ బంధము అశ్వాసబంధము సంధిబంధము సంహిత
సంఘాతము కోళము చంపువు అను కావ్య భేదముల లక్షణము లిచట ని దారితము
లగును. వీనిలో నాఖ్యాయిక యిట్లుండును. ఇందలి కథ దివ్యమర్త్యమయముగా
నుండు సల్లొనర్పవలేను. ఇది యుచ్ఛ్వాసవిభాగములతో పరిచ్ఛిన్న మగును.
ఇట్టిది యాఖ్యాయిక. ఇట్టి వాని విశేషలక్షణము లిశర గ్రంథములలో నింకను
గలవు. సర్గబంధ మను కావ్యమున శ్రుతీతిహాసార్థములు పేశలము ల పేశలములును
నిబద్ధములై వర్ణ నో పేతను లై రూపసంపాదకము అగును. అట్టిది సగ్గ బంధము.
సర్గబంధతుల్యము ప్రాకృతభాషానిబద్ధము నగునది యాశ్వాసబంధమను కావ్య
మగును. ప్రవరసేనరచిత సేతుబంధ మిట్టిది. అపభ్రంశభాషానిబద్ధము మాత్రా
చ్ఛందస్సమన్వితము నగునది సంధిబంధకావ్య మగును. అబ్ధిమథనాదికావ్యము
లిట్టివి. విప్రకీర్ణము అయిన వృత్తాంతములు కోవిదులగు వారికే సంహితము
అయినచో సఁహిత యగును. రఘువం శమీ విధముగనిర్మితము. యుక్తి సము
దాయము శ్లోకనిబద్ధమై రసాన్వితమై యొకే ప్రఘట్టమున సంగతముగ నుండు
నేని సంఘాతకావ్య మగును. నానాప్రఘట్టములతో నిర్మిత మగునది కోశము.
శాస్త్రము నాఖ్యాయికను గద్యముననే నిబంధింతురు. మహా కావ్యాదులు పద్య
నిబద్ధము లగును. చంపూకావ్యము గద్య పద్య నిబద్ద మగును.
ప్రాకృతమున నిబద్ధము అయిన కావ్యము లందు లంబము లంబకము
అను విధమున విభాగము సముచితముగా నుండును. కోశము నందు వివడికార్థ
క్రమవిధానమున పద్ధతి యుండుట శోభించును. మంత్రార్థముల గుంభన ప్రాయ
మయిన సందర్భమున పటల మను విభాగ ముచితము, లక్షణము నిరూపిత మగు
నేనీ పరిచ్ఛేద మను విభాగము యుక్తము. దుర్బోధార్థక మయిన గ్రంథమునకు
వ్యాఖ్యానమభిహిత మగు నేని అధికార మని విచ్ఛేదము నిరూపించుట బుధసమ్మ
తము శాస్త్రములలో శ త్తదగ్ధముఖకు వాద మని నామము యుక్తము. పురా
ణములలో ఛేదకల్పనము అభ్యాయపదములతో పర్వపదములతో చేయుట యుచి
తము. ఇతిహాసాదులలో నధ్యాయములతో విచ్ఛేద ముండుటను బుధులు చెప్పిరి.
యమకాదులు కల గ్రంథములలో నుచ్ఛ్వాసవిచ్ఛేదము శ్వాసవిశ్ఛేదము
యుక్తము. అభినయాత్మక మయిన ప్రబంధమున అంశచ్ఛేద మొనరించుట
యుక్తము. గ్రంథములలో విచ్ఛేదము కూర్చుట కచ్చటచ్చట నిట్టి భేదములు
కోచరించుచున్నవి. కొన్ని. నామనం కేతములు దర్శనసిద్ధములు. కొన్ని సామ&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ep3qe2r7x21madpktks9brwq188cus0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/736</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250866</id>
    <revision>
      <id>611417</id>
      <timestamp>2026-11-07T17:17:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'ననమాధికారము 871 యికములు . కావ్యధర్మ విదుల సంప్రదాయపరంపరాసమాగతము అయిన సంకేత ములు సామయికములు. ఇట్టి వన్నియు నుపాదేయములు. మహాకవుల మార్గానుసారమున నిరూపితము అయిన యిట్టి సర్వవి...'</comment>
      <origin>611417</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1704" sha1="4zh9qivml0ion6lub6l1c2gg8axo2te" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ననమాధికారము
871
యికములు . కావ్యధర్మ విదుల సంప్రదాయపరంపరాసమాగతము అయిన సంకేత
ములు సామయికములు. ఇట్టి వన్నియు నుపాదేయములు.
మహాకవుల మార్గానుసారమున నిరూపితము అయిన యిట్టి సర్వవిధ
విశేషములను పావధానముగా కవు అవధరించి ప్రబంధములకు రచింపవలెను.
బుధజను లిట్టి ప్రబంధమును సుఖముగా విందురు. ఆస్వాదింతురు. విద్వజ్జనుల
శ్రవణమార్గమున సుఖము సంపాదించుట వలన ప్రబంధము నాయకునకు కవికి
భుక్తి ముక్తులను కూర్పగలదు. బుధజనాభినందనాస్పద మగు నటుల నిర్మించు
టలో కవి సావధానుడు కావలయునని యుపదేశపరముగా నిరూపించుట వున
రుక్తప్రాయ మనినను ముఖ్యా పేక్షితము.
ఇది శ్రీ శారదాతనయ విరచితమైన భావప్రకాశమునందు
భావాలోకమున నృత్య భేదస్వరూప ప్రకారనిర్ణ యమనెడి
నవమాధికారము,&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>4zh9qivml0ion6lub6l1c2gg8axo2te</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>భావప్రకాశనము/నవమాధికారము</title>
    <ns>0</ns>
    <id>250867</id>
    <revision>
      <id>611418</id>
      <timestamp>2026-11-07T17:17:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>[[WP:AES|←]]Created page with '{{తలకట్టు  | శీర్షిక = [[../]]  | రచయిత =  	శారదాతనయ  | అనువాదం = జమ్ములమడక మాధవరామశర్మ (వ్యాఖ్యాత)  | విభాగము  = నవమాధికారము  | ముందరి = [[../అష్టమాధికారము/]]  | తదుపరి = [[../దశమాధికారము/]]  | వివరములు =   |...'</comment>
      <origin>611418</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="641" sha1="qktc60gmvgg5p72rck10ps9sfhgje06" xml:space="preserve">{{తలకట్టు
 | శీర్షిక = [[../]]
 | రచయిత =  	శారదాతనయ
 | అనువాదం = జమ్ములమడక మాధవరామశర్మ (వ్యాఖ్యాత)
 | విభాగము  = నవమాధికారము
 | ముందరి = [[../అష్టమాధికారము/]]
 | తదుపరి = [[../దశమాధికారము/]]
 | వివరములు = 
 |సంవత్సరం = 1973
}}

&lt;pages index=&quot;భావప్రకాశనము.pdf&quot; from=674 to=736 /&gt;
[[వర్గం:అలంకారశాస్త్రములు]]</text>
      <sha1>qktc60gmvgg5p72rck10ps9sfhgje06</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/737</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250868</id>
    <revision>
      <id>611419</id>
      <timestamp>2026-11-07T17:18:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'దశమాధికారము నాట్యప్రయోగభేద ప్రకారనిర్ణయము 5 ఈ దశమాధికారమునకు నాటు ప యోగ భేష, సూరస శేష నిర్ణయ మని నామసం కేతమున్నది. పూర్వాధికారము: నామం: కేతము వలె విజయు సాభిప్రాయము. ఒక విధము...'</comment>
      <origin>611419</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3468" sha1="dpv4q780iai4ujrszu3ca8hho4n86f1" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;దశమాధికారము
నాట్యప్రయోగభేద ప్రకారనిర్ణయము
5
ఈ దశమాధికారమునకు నాటు ప యోగ భేష, సూరస శేష నిర్ణయ
మని నామసం కేతమున్నది. పూర్వాధికారము: నామం: కేతము వలె విజయు
సాభిప్రాయము. ఒక విధముగా నిటి ప్రతీర్ణాధికారము. పూర్వాధికారములలో
నిరూపిశాంశావ శేషవి శేషముల నిరూణ ముందు కొంత కరు, నాట్య వేదాన
తారకథ యిదు భాషయము. కరముగన నాట్య యోక్తః స్వరూప
ములు, నటుడు గుర్తింపవలసిన రాజ రివాం స్వరూపమన్నది రంగమండప
స్వరూపమున్నది. సందర్భానుసారమున నూర్గా దేశీ నృత్యన్న త్తములు, నాట్యాదు
లలో బృందావశ్యకత, బృందవిశేషములు, ధ్రువాక్యూములు నిరూపితము అయి
నవి. రసభావరీతి, తద్వాక్యార్థత, రసేవరన్యార్థత ప్రతిపాదిత మయినవి భారత
వర్ష స్వరూపము, అందలి భాషా వ్యవస్థ, ఫొట్యోపయోగి భాష గోష్ఠీ
స్వరూపము నిరూపితమయినది. కారణాశనయుడు శ్రీమదభినవగుప్తాను
యాయియగుట ప్రామాణ్యసంపాదనమునకు నిర్దిష్టమయినది .
ఉక్తా నాట్యస్య నృత్యప్య భేదాః సర్వే యథార్థత
భరతాదిభిరాచార్యైః ప్రణీతేనైవ వర్త్మనా,
మార్గ దేశీవిఖాగేన తే ద్విధా పరికీర్తితాః
తేషాం ప్రబంధ భేదానాం ప్రయోగక్రమ ఉచ్యతే.
1
2
భరతాదులు నిర్మించిన సూర్గమున నాట్యభేదములు వృత్తభేదము
అన్నియు నశానుసారమున ప్రతిపాదిశము అయినవి. ఆ నాట్యనృత్తములు
మార్గ దేశీ భేదమున ది విధము అనిరి. ఇక సిచట నా మార్గ దేశీ ప్రబంధ భేదముల
ప్రయోగక్రమము నిరూపిత మగును. మార్గరే ప్రయోగోత్పత్తి సూచన
మునకు ప్రాక్తనేతివృత్తసూచన మానశ్యచము.
నాట్యోత్పత్తి
పురా మనుమహీపాలః సప్తద్వీసవతీం భువం
పాలయన్ దుర్భ రేణాస్యా కారేణ శ్రాంతచేతనః.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>dpv4q780iai4ujrszu3ca8hho4n86f1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/738</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250869</id>
    <revision>
      <id>611420</id>
      <timestamp>2026-11-07T17:18:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'దశమాధికారము) కేనాస్య భూమిభారస్య విశ్రాంతిసుఖమాప్నుయాం ఇతి సంచిత్య పీతరం సహితాదముడైన 678 4 పురాకల్పమున మను మహీపాలుడు సప్తద్వీపములు కూడిన భూమిని పాలించుచు దుక్శరభూభారమున శ...'</comment>
      <origin>611420</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3756" sha1="k02pxh0yssaxpj2v9tyv2wx032y2vok" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;దశమాధికారము)
కేనాస్య భూమిభారస్య విశ్రాంతిసుఖమాప్నుయాం
ఇతి సంచిత్య పీతరం సహితాదముడైన
678
4
పురాకల్పమున మను మహీపాలుడు సప్తద్వీపములు కూడిన భూమిని
పాలించుచు దుక్శరభూభారమున శ్రాంత చేకను డయినాడు. “ఈ భూభారవిశ్రాంతి
సుఖమును నేనెట్టు పొందుదుస?&quot; అని చింకవడి యాలోచించి తండ్రియగు
సవితృదేవు నీక్షించెను.
అతని యనుగ్రహమున సుపాయము లభింపవ లేను.
తళై వాఖ్యాగమ త్తడ్ర భాస్కరః పుతవత్సలః
మనుర్న్య వేదయతసై భూభారి క్లేశమాత్మనః.
సమహార్భారభిన్నస్య విశ్రామోసాయనుబ ప్రీత్
5
అప్పుడే పుత్రవత్సలుడయిన భాస్కరుడు విచ్చేసెను. మను నా భాస్క
రునకు తన మాతార క్లేశమును నివేదించెను ఆ భాస్కరుడు భారభిన్ను డయిన
మనువునకు విశ్రామోపాయము నిరూపించెను. కానుగా తానై నిరూపింపలేదు.
చిరకాలా గత మయిన యభిజ్ఞ సంప్రదాయసమాగత మయిన యుపాయము
సూచించెను. ఒకప్పుడు స్రష్టయు నిట్లయ్యెను. విష్ణువు సుపొయ మడిగెను.
విష్ణువు శివసన్నిధి కేగునునేను. బ్రహ్మ శివునడిగెను. శివునకాలోచన మక్కర
లేదు. “నా నుండి గుర్తించిన నాట్య వేద మీకనికి జెప్పుము.&quot; అని శివుడు
నందికేశ్వరునకు సూచించెను. నంది కేశ్వరుడు బ్రహ్మకుపదేశించెను. బ్రహ్మ నుండి
భరతులకు నాట్య వేదము లభించినది జట్లు సంప్రదాయ విశుద్ధ బోధనమున
కిచట భూతార్థ సూచన మావశ్యక మయినది. అది యిచట నున్నది. భాస్కర
కథనములో నిది యున్నది.
పురా దుద్దార్ధ నాథస్య నాభికమలసంభవః.
బ్రహ్మాఒసృజదిమాన్ లోకాన్ జంగమస్థావరాత్మకాన్
ఏతేషాం పాలనాయాసవ్యాపార పరిఛేదితః.
విశ్రాంతి నుఖమన్విచ్ఛన్ను పొగచ్ఛచ్ఛియః పతిం
ప్రజాపాలన భేదస్య విశ్రామాయ వ్యబి సత్.
అదింశయదేవదేవః శ్రాంతం విద్యాత్మసంభవం
శేనై వాస్య వినోదన విశ్రామః సంభవేదితి.
B (85)
8&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>k02pxh0yssaxpj2v9tyv2wx032y2vok</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/739</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250870</id>
    <revision>
      <id>611421</id>
      <timestamp>2026-11-07T17:19:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '674 విచింత్య భావం స్వక్షేత్రభావినం విధిమబ్రవీత్ భావ ప్రకాశము పూర్వము దుద్ధాబ్ధినాథుని నాభికమల సంభూతు డయిన బ్రహ్మ జంగమస్థావరాత్మకము అయిన నీలోకములను సృజించెను. ఈ లోకముల పా...'</comment>
      <origin>611421</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3588" sha1="p9qfcft93tityhnb9ce5hmfq885v6ai" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;674
విచింత్య భావం స్వక్షేత్రభావినం విధిమబ్రవీత్
భావ ప్రకాశము
పూర్వము దుద్ధాబ్ధినాథుని నాభికమల సంభూతు డయిన బ్రహ్మ
జంగమస్థావరాత్మకము అయిన నీలోకములను సృజించెను. ఈ లోకముల
పాలనాయాసవ్యాపాఠమున పరిఖిన్నుడయ్యెను. విశ్రాంతి సుఖ మఖిలషించుచు
శ్రీపతి సమీపమున కేగెను. ప్రజాపాలన భేదవిశ్రామమునకై విజ్ఞాపన మొన
రించెను. అప్పుడు దేవదేవుడు శ్రీపతి బ్రహ్మ శ్రాంతు డగుట చూచి యాలో
చించెను. &quot;ఏ వినోదమున నీతనికి నిశ్రామము లభించునో!&quot; ఇట్లాలోచించి
భావము నిశ్చయించి తన సన్నిధి నున్న బ్రహ్మ నిట్లు పలికెను.
గచ్ఛ! బ్రహ్మన్ పురారాతిమంబికాపతిమీశ్వరమ్.
న తే విశ్రాంతిసుఖదముపాయమువదేవ్యతి
ఇతనజ్ఞాపీతో బ్రహ్మా దేవదేవముమాపశిమ్.
అభిష్టూయాత్మనః భేదం సర్వం తస్మై వ్యజిజ్ఞ పత్
10
11
&quot;బ్రహ్మా! పురారాతి యంబికాపతి యయిన శివుని సమీపమున కేగుము.
శివుడే నీకు విశ్రాంతిసుఖ మిచ్చు నుపాయ ముపదేశించును.&quot; ఇట్లు విష్ణువాళ్లా
పించగా బ్రహ్మ యుమా దేవీవల్ల కు డయిన దేవదేవుని స్తుతించెను. తన సర్వ
భేదము శివునకు నివేదించెను.
విజ్ఞాయ శంభు సభేదం నంది కేశ్వరమథ్యచాత్.
12
మత్సకాశాదధీతం త్వం నాట్య వేదమ
శేషతః
అధ్యాపయైనం బ్రహ్మాణం సప్రయోగం సవిస్తరమ్.
18
అప్పుడు శంభునాథుడు బ్రహ్మభేదము గుర్తించి నందికేశ్వరు నిట్లు
పలికెను-నా సమీనమున నధ్యయన మొనరించిన నాట్య వేదము సర్వము సవిస్త
రముగా ప్రయోగసహితముగా నీ బ్రహ్మ కథ్యాపన మొనరింపుము అని,
స తఖేత్యజ్ఞజన్మానమధ్యావియద &quot;శేషతః
ఆధ్యాప్యావోచ రేతస్య వేదస్యైవ ప్రయోగతః.
జగతాం పాలనాయాసవిశ్రాంతి సుఖమాస్నుహి
ఇత్థం స నందినా ఒఒ.జ్ఞ_ః
సమాగత్య స్వమందిరమ్.
14
15&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>p9qfcft93tityhnb9ce5hmfq885v6ai</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/740</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250871</id>
    <revision>
      <id>611422</id>
      <timestamp>2026-11-07T17:19:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'దశమాధికారము నాట్య వేదప్రయోక్తారం భారతీసహితో ఒస్మరత్ స్మృతమాత్రే మునిః కశ్చిచ్ఛిష్యైః పంచభిరన్వితః. పురోఒవతస్థే భారత్యా సహితస్యాబ్జజన్మనః తానబ్రవీన్నాట్య వేదం శరణేత...'</comment>
      <origin>611422</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3751" sha1="aqc405otuoudgquhx4llladk6hnlipf" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;దశమాధికారము
నాట్య వేదప్రయోక్తారం భారతీసహితో ఒస్మరత్
స్మృతమాత్రే మునిః కశ్చిచ్ఛిష్యైః పంచభిరన్వితః.
పురోఒవతస్థే భారత్యా సహితస్యాబ్జజన్మనః
తానబ్రవీన్నాట్య వేదం శరణేతి పితామహః.
675
16
17
ఆ నంది &quot;తథా&quot; అనెను. సమగ్రముగా బ్రహ్మకు నాట్య వేద మధ్యా
వనము చేసెను. అధ్యాపనము చేసి &quot;ఈ నాట్య వేదప్రయోగమున్న జగముల
పాలనాయాసని భ్రాంతిసుఖము పొందుము.” ఇట్లు నందీశ్వరాజ్ఞప్తు డయిన
బ్రహ్మ స్వమందిరము చేరి భారతీసహితుడై నాట్య వేదము ప్రయోగించు వానిని
స్మరించెను. అట్లు స్మరింపగనే యొక ముని యయిదుగురు శిష్యులతో గూడి
విచ్చేసెను. భారతీసహితు డయిన బ్రహ్మ యెదుట నిలబడెను. పితామహుడు
వారలను జూచి &quot;నాట్య వేదం భరత నాట్య వేదమును భరించుము అనెను.
తేజఢిత్య నాట్య వేదం తత్ప్రయోగాలకు పృథగ్విధాన్
పురావృత్తాని దేవానాం ప్రబంధేషపదిశ్య శే.
రసై ర్భావై రభినయైః ప్రయోగైళ్ళ పృథగ్విదైః
నాట్య వేదోదితైః సన్యుక్పద్మయోనిమతూతుషన్,
తుష్టస్తే
భ్యో వరం ప్రాదాదభీష్టం పద్మవిష్టర
నాట్య
వేదమిమం యస్మాద్భర తేతి మయేరితమ్.
తస్మాద్భరతనామానో భవిష్యథ జగత్ప్రయే
18
19
20
నాట్య వేదోపి భవతాం నామ్నా ఖ్యాతిం గమిష్యతి.
21
ఇత్యాదిశ్య తతో బ్రహ్మా తై రేస భరతతై స్సహ
వినోదయతి లోకానాం రణావ్యసనజం శ్రమమ్.
22
వారు నాట్య వేద మధ్యయనము చేసిరి. నానావిధము అయిన ప్రయో
గములను తెలిసికొనిరి. దేవతలు పురావృత్తములను వారు ప్రబంధములందు
సంధానించిరి. రసభావములతో నభినయములతో నాట్య వేదోదితము అయిన నానా
విధప్రయోగములతో లెస్సగా బ్రహ్మను సంతోష పరిచిరి. అట్లు సంతుష్టు
డయిన పద్మనిష్టరుడు వారి యభీష్ట మనుగ్రహించెను. “నాట్య వేదం భరత
అని నే నంటిని గావున మీరు జగత్ప్రయమున భరతనామము కలవారగుదురు.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>aqc405otuoudgquhx4llladk6hnlipf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/741</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250872</id>
    <revision>
      <id>611423</id>
      <timestamp>2026-11-07T17:19:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '876 భావప్రకాశనము అని బ్రహ్మ గాపుత. ఈ నాట్య వేదమును మీ కెరే క్రఖ్యాతి పొందగలదు. యాదేశించెను. బ్రహ్మ యాక్షములతో గూడి ఈశరణుష్యనజన్య మయిన శ్రమమును విడనాడనాడు అది కాస్కరుడు మరువ...'</comment>
      <origin>611423</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3509" sha1="74q9wclw57omjo01rnlejojueuw9tnv" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;876
భావప్రకాశనము
అని బ్రహ్మ
గాపుత. ఈ నాట్య వేదమును మీ కెరే క్రఖ్యాతి పొందగలదు.
యాదేశించెను. బ్రహ్మ యాక్షములతో గూడి ఈశరణుష్యనజన్య మయిన
శ్రమమును విడనాడనాడు అది కాస్కరుడు మరువునకు జెప్పి
యింక నిట్లనెను.
త్వమప్యారాధ్యతం దేవం మనో! బ్రహ్మాణమచ్యుతం
విజ్ఞావ్య వసునాధార శ్లేశ గ్రామ హేతవే.
తేన ప్రణికై ర్భరత ప్రయోగై • ధుని కల్పిళ్లై
ఆత్మానం భూభకశ్రాంతం వినోదయ యథాసుఖమ్.
ఇతమాదిశ్య చ మనం చివేళ్ళ స్త్రిదీనం డియా
23
24
ఓయి మనూ! నీవును బ్రహ్మదేవుని విష్ణుదేవుని ఆరాధించి భూభార
క్లేశ విగ్రామమునకై విజ్ఞావన మొనరింపుము. బ్రహ్మ నిరూపించిన భూమిలో
కల్పితము అయిన భరతప్రయోగములనే భూభరశాంత మం స నీ యాత్మను
యథానుఖముగా వినోద పెట్టుకొనుము. ఈ విధముగా కాస్వరదేవు డా దేశించి
త్రిమున
మనుర్బహ్మపదో ఒ. భ్యేత్య ప్రణిపత్య పితామహమ్.
ఆత్మనో భూథరభ్రాంతి) వ్యవస్థ ఏవ శేషఈ
చతుర్ముఖో2పి విజ్ఞాయ మనో కూ మిథర క్ల మమ్.
అహూయ భరతాన్ సర్వానిచల పచనమ్మబ్రవీత్
25
28
తండ్రియగు భాస్కరుని వచనాన తరము మనువు బ్రహ్మ సభ కేగెను.
పితామహుని నమస్కరించెను. తవ భూథరశ్రాంతి సశేషముగా విజ్ఞాపనము
చేసెను. అప్పుడు చతుర్ముఖుడు మనువు యొక్క భూఢరక్షమము తెలిసికొని
భరతుల సందరను బిలిచి యీ వచనము పలికెను.
యాతయూయం మహీం
విశ్రా మనునా త్రిదివాదిత్య.
భారత వర్షమాశ్రిత్య వర్తధ్వం మనునా సహ
ఇతి సంచోదితాస్తేన భరతాః పద్మయోనినా.
అయోధ్యాం మానవేంద్రేణ మనువా సార్థమాయయుః
&quot;ఓ
ఓ విప్రులారా! మీ 8
27
28
త్రిదేవము నుండి మనువుతో జనుడు, భారత
వర్ష మాశ్రయించి యుండుడు, మనువుతో నుండుడు, ఈ విధముగా బ్రహ్మచే&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>74q9wclw57omjo01rnlejojueuw9tnv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/742</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250873</id>
    <revision>
      <id>611424</id>
      <timestamp>2026-11-07T17:19:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'తళమాధికారము 877 సంచోదితులై భరతులు మానవేంద్రు డయిన మనువుకో గూడ నయోధ్యా పట్టణ మేగిరి. తత్ర రాజర్షి చరితం పురా కల్పాంతరే కృష్ణమ్. ప్రబం ధేషూనది శ్యైత త్త తన్నేతృపరిచ్ఛదం త రనై...'</comment>
      <origin>611424</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3327" sha1="jryld5tl7uxwg6wbqx6tp9ju2yw4xge" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;తళమాధికారము
877
సంచోదితులై భరతులు మానవేంద్రు డయిన మనువుకో గూడ నయోధ్యా
పట్టణ మేగిరి.
తత్ర రాజర్షి చరితం పురా కల్పాంతరే కృష్ణమ్.
ప్రబం ధేషూనది
శ్యైత త్త తన్నేతృపరిచ్ఛదం
త
రనై ర్భావై రభినయైః ప్రయోగైళ్ళ విచిత్రితైః.
నాట్య వేదోపదిన సదా సంగీతవర్త్మనా
భూభారవహనశ్రాంతిం మనోః సమ్యగపానుదన్ .
29
80
81
అయోధ్యపట్టణమున పులాకల్పాంతరమున నిర్మిత మయిన రాజర్షి
చరితమును ప్రబంధములందు నిర్దేశించిరి. ఆయా నాయ పరివార సహితముగ
నిరూపించిరి. రసములచే భావములచే నభినయములచే చిత్రవిచిత్రము అయిన
ప్రయోగములచే నాట్య వేదో పదిష్ట మయిన సంగీతమార్గమున మనువు యొక్క
భూభారవహన శ్రాంతిని తొలగించిరి. ఇట్లే నాట్యము విశ్రాంతిజనన మయినది.
మనువు శ్రాంతి పోగా సంతుష్టు డయ్యెను.
పరిగృహ్య తతః శిష్యాన్భరతాన్ కాంశ్చన ద్విజాన్
దేశ దేశ నరేంద్రాణాం వినోదం తై రచీకరత్.
తత్ర ప్రయుక్త సంగీతం దేశరీతి పరిష్కృతం
ప్రయోగాణాం చ వై చిత్రాదేశిత్యాఖ్యాముపాగమత్.
నాట్య వేదాచ్ఛ భరతాః సారముద్ధృత్య సర్వతః
సంగ్రహం సుప్రయోగార్ధం మనునా ప్రార్థితా వ్యధుః.
· ఏకం ద్వాదశసాహసై : శ్లో కెరేకం తదరతః
షడ్భిః శ్లోకసహసైర్యో నాట్య వేదస్య సంగ్రహః.
31
భరతై ర్నామతస్తేషాం ప్రఖ్యాతో భరణాహ్వయః
యదిదం భారతే వర్షే మనువా సుప్రకాశితమ్.
82
83
84
85
86
అనంతరము మనువు భరతు అయిన కొందరు శిష్యులను బ్రాహ్మణు
లను స్వీకరించి వారలచే దేశ దేశమునను న రేంద్రులకు వినోదమును సంపాదింప
జేసెను. అచట ప్రయుక్త మయిన సంగీతము దేశీరితి సరిష్కృత మయినది.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>jryld5tl7uxwg6wbqx6tp9ju2yw4xge</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/743</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250874</id>
    <revision>
      <id>611425</id>
      <timestamp>2026-11-07T17:19:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '678 భావప్రకాశనము ప్రయోగముల పై చిశ్వమున 'దేశి' యః. నాను ప్రఖ్యాతి పొందినది. భరతులు నాట్య వేదము నుండి నిర్వక సారము సంగ్రహించి సుప్రయోగార్హ మయిన సంగ్రహాత్మకముగా నిర్మించిరి. అట...'</comment>
      <origin>611425</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3729" sha1="gpngel1rxw70o81ju76cc9f3unfm5pp" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;678
భావప్రకాశనము
ప్రయోగముల పై చిశ్వమున 'దేశి' యః. నాను ప్రఖ్యాతి పొందినది. భరతులు
నాట్య వేదము నుండి నిర్వక సారము సంగ్రహించి సుప్రయోగార్హ మయిన
సంగ్రహాత్మకముగా నిర్మించిరి. అట్లొనరించవలయునని ప్రార్థించిన సమపుకొండ
కారణము. ఒక సంగ్రహము ద్వార సహస్రల్లో శ రిమితము. పేరొకటి యందు
సగ మయిన షట్సహస్రశ్లోక పరిమితము. ఇది నాట్యవేన సంగ్రహము. అది వారి
పేరున భరతనామమున ప్రఖ్యాత మయినవి. కార్యవర్షమున మునుపు ప్రకాశింప
జేసిన నాట్య వేదసంగ్రహము భరతనామము. పనె ని సిద్ధ మయినది.
సంగీతశాస్త్రం సర్వత్ర రాజ్ఞాం విశ్రాంతి సౌఖ్యదం
తస్మాదిదం వినోదార్ధు బాజ్ఞా మేన పురాకృమ్.
విశ్రామాయ మహీకారనింతానం సుఖప్రదం
నాట్యప్రయోక్తలు
87
సంగీతశాస్త్రము లోకమంశట రాజులకు విశ్రాంతిసౌఖ్య ప్రదము.
కావుననే రాజుల వినోదమునకే పూర్వము నిర్ణీతమయినది. మహీధారవిశ్రాంతుల
విశ్రాంతి సంపాదనమున సంగీతశాస్త్రము సుఖప్రదము. ఈ భూమిలో భార
విశ్రాంతుల కందరకు నిది సుఖమిచ్చి విశ్రాంతి నియగలదు.
అస్య సంగీతశాస్త్రస్య ప్రయోక్తౄణాం చ లక్షణమ్.
స్వరూపం కర్మ చై శేషాం యథావత్ప్రతిపాద్యతే
మాత్రధారః ప్రథమతో నటః పశ్చాత్తతో నటీ.
స పారిపార్శ్వ పశ్చాత్తమః తే చ కుశీలవ్యా
విదూషకేణ సహిళా నాట్యక ర్మోప యోగినః.
38
39
40
ఈ సంగీతశాస్త్రలక్షణము తత్ప్రయోక్తల లక్షణము ప్రయోక్తల
స్వరూపము వారి కర్మ యథాశాస్త్రముగా నిచట ప్రతిపాదిత మగును. మొదట
సూత్రధారుడు, అనంతరము నటుడు, పిమ్మట నీటి, అనంతరము పారిపార్శ్వ
కుడు, ఆ పిమ్మట కుశీలపులు విదూషకుడు.--వీరు నాట్యకర్మలో నుపయోగించు
వారని గ్రహించదగును.
నాట్యకర్మప్రయోక్తా యః స తద్విద్భిరుదీర్య తే
శైలూషో ధరతో భావో నట ఇత్యాది నామభిః..
41&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>gpngel1rxw70o81ju76cc9f3unfm5pp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/744</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250875</id>
    <revision>
      <id>611426</id>
      <timestamp>2026-11-07T17:19:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'దశమాధికారము సోనాశిలస్య లోకస్య భావాన్భాసయతీహ యః భూమికాస్తాః ప్రవిశ్యాతః శై లూష ఇతి కథ్యతే. భాషావర్ణోపకరణై ర్నానా ప్రకృతిసంభసం వేషం వయః కర్మ చేష్టం విశ్రద్భగత ఉచ్యతే. అతీ...'</comment>
      <origin>611426</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3848" sha1="16sj8mmis3m2h59j9q1xta1l7vi00kq" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;దశమాధికారము
సోనాశిలస్య లోకస్య భావాన్భాసయతీహ యః
భూమికాస్తాః ప్రవిశ్యాతః శై లూష ఇతి కథ్యతే.
భాషావర్ణోపకరణై ర్నానా ప్రకృతిసంభసం
వేషం వయః కర్మ చేష్టం విశ్రద్భగత ఉచ్యతే.
అతీతం లోకపృత్తాంతం రసభావసమన్వితం
స్వభావనన్నాటయతి యర స్తస్కాన్నటః స్మృతః.
సూత్రయన్కావ్యనిషి స్త వస్తు నేతృకథా రసాన్
నాందీల్లో కేన నాంద్యంశే సూత్రధార ఇతి స్మృతః.
ఆసూత్రయన్గుణాన్నేతుః కవేరపి చ వస్తునః
రంగప్రసాధన ప్రౌఢః సూత్రధార ఇహోచ్యతే.
ధరకేనాభినీతం యద్భావం నానారసాశ్రయం
పరిష్కరోతి పార్శ్వస్థః స భ వేత్పారిహర్శ్వకః.
చతురాతోద్యవిద్వాగ్మీ ప్రియ గీతల
ఉపధార్య ప్రయోక్తా యః స సూత్రధృగితీరితః.
a
878
42
44
45
48
47
48
నాట్యకర్మలో నుపయోగించువారి స్వరూప మిచట నిరూపిత
మగును. నాట్యకర్మప్రయోక్త యగువానిని నాట్య విధులు శైలూష - భరత - భావ -
నటాది నామముల వ్యవహరింతురు. వీరి స్వరూపలక్షణ మీ విధముగ నుండును,
వీరిలో రైలూషుడను వాని లవణ మిట్లున్నది. నానాశీలములతో నుండు
లోకము యొక్క అనగా, లోకము నందలి జనుల యొక్క భావములను వారి
వారి భూమికాప్రవేశమున భాసింప జేయువానిని తైలనాష పదమున వ్యవహరించి
వలెను. భరతుడు, భాషావర్లోపకరణములతో నానా ప్రకృతిసంభవ మయిన
వేషమును వయసును కళ్ళను చేష్టను అనుసరించువాడు భరించువాడు భరతు డన
దగును. నటుడు. అతీతమగు లోకవృత్తాంతమను రణావసమన్వితముగా స్వభావ
ముగా నటించువాడు నటింప చేయువాడు నటుడని వ్యవహార్యు డగును. సూత్ర
ధారుడు. కావ్యములందు నిమి ప్రము అయిన వస్తు నేతృ కథా రసములను నాందీ
శ్లోకమున నాంద్యంతమున సూత్రణ మొనరించు నేని సూశ్రధారు డగును, నాయ
కుని గుణములకు కనిపి శేషములను వస్తుగుణములను ఆసూత్రణ మొనరించుచు
రంగ ప్రసాధన ప్రౌఢు డగు నాతని సూత్రధారు డందురు. పారిపార్శ్వకుడు.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>16sj8mmis3m2h59j9q1xta1l7vi00kq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/745</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250876</id>
    <revision>
      <id>611427</id>
      <timestamp>2026-11-07T17:20:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '680 భావప్రకాశశము భరతాభినీతమగు ఖానమును నానాక సాశ్రయముగా పార్శ్వము నందుండి పరిష్క రించు నాతని పారిపార్శ్వకు డందురు. సూత్రధారుని స్వరూప మింక నీవిధ ముగా నున్నది. చతుర్విధాతో...'</comment>
      <origin>611427</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3769" sha1="287keht905ooc8nbr6kbune8lovo8dx" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;680
భావప్రకాశశము
భరతాభినీతమగు ఖానమును నానాక సాశ్రయముగా పార్శ్వము నందుండి పరిష్క
రించు నాతని పారిపార్శ్వకు డందురు. సూత్రధారుని స్వరూప మింక నీవిధ
ముగా నున్నది. చతుర్విధాతోద్య విదుడు వాగ్మి ప్రియవాక్కు గీతతాల
విదుడు సర్వము ధారణ మొనరించి ప్రయోగించువాడు సూత్రధారు డగును.
ఉజ్జ్వలా రూపవంతశ్చ నృపోపకరణ క్రియాః
మేధావినో విధానజ్ఞాః స్వస్వకర్మణి పండితాః..
సూత్రధారహితా దణా యథోద్దేశప్రయోగినం
పలి రేవ గుడై ర్యుక్తా నటా నాజ్యే భవంతి హి.
49
50
భూమికాభిర నేకాభిః కర్మవాగంగ చేష్టి :
యథాప్రకృతిసంధాన కుశలా స్తే కుశీలవాః.
51
చతురానోద్య భేదజ్ఞా స్తత్కలాసు విశారదాః
కరణాభినయజ్ఞాశ్చ సర్వభాషావిచక్షణాః,
నటానుయో స్త్రీ కృత్యేషు నాటస్య గృహిణి నటి
52
నట కుశీలవ నటీ లక్షణ మిందున్నది. నటులుజ్జ్వలముగా నుదురు,
మంచి రూపము కలవారుగా మందుకు. రాజుల కుపకరణక్రియాత్మకులుగా
ముందుగు. మేధావులు- విధానము తెలిసినవారు. తమతమ కర్మలో పండితులు.
సూత్రధారహితులు. దశులు. ఉద్దేశానుసారమున ప్రయోగ మనరించి గల
వారు. ఇట్టి గుణములతో నుండువారు నాట్యమున నటు లగుడుకు, కుశీలవులు,
నానావిధముల భూమికల ధరించువారై కర్మవాగంగచేష్టితములు కలవారై
ప్రకృత్యనుసారమున ననుసంధాన మొనరించుటలో కౌశలము కలవా రయినచో
కుశీలవ పదవ్యవహార్యు లగుదురు. ఈక. శిలువులు చతురాతోద్య భేదజ్ఞులు తత్తత్కలా
విశారదు నానాకరణముల నాచరించుటలో నభినయించుటలో సమర్థులు నానా
భాషా విచక్షుణులు నగుదురు. నటి నటుల నానాకార్యము లలో నటు ననుసరించి
యుండునదియై యుండును, నటుని గృహిణియు నగును.
విదూపకోఒపి సర్వత్ర వినోదేషూపయుజ్యతే.
విటళ్ళ కామసాజీవ్యకరణేనోపయుజ్యతే
తదాత్వ ప్రతిభో సర్మచతుర్భేద ప్రయోగవిత్.
58
54&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>287keht905ooc8nbr6kbune8lovo8dx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/746</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250877</id>
    <revision>
      <id>611428</id>
      <timestamp>2026-11-07T17:20:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'దశమాధికారము వేదవిన్నర్మనేది యో నేతుః స స్యాద్విదూషకః ఖలతిః పింగలాక్షశ్చ హాస్యానేక విభూషితః. పింగళే హర్తకశ్చ విదూషక 681 55 విదూషకుడు వినోదములం దంతట నుపకరించునా డగును. విటుడ...'</comment>
      <origin>611428</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3823" sha1="891w7q6g7mhb4ep83ogj1uzog1h906x" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;దశమాధికారము
వేదవిన్నర్మనేది యో నేతుః స స్యాద్విదూషకః
ఖలతిః పింగలాక్షశ్చ హాస్యానేక విభూషితః.
పింగళే హర్తకశ్చ విదూషక
681
55
విదూషకుడు వినోదములం దంతట నుపకరించునా డగును. విటుడను
నాతడు కామసా చివ్యకరణమున నుపయోగించును. విదూషకుడు తదాత్వ ప్రతి
థుడు. ఆయా సమయములకు తగిన విధమున తన ప్రతిభను ప్రదర్శించు వాడ
గును. ఇది ప్రత్యుత్పన్న మతీరూపము. శృంగారాంగము లయిన నాలుగు విధ
ములగు నర్మవిశేషముల తెలిసినవా డగును. భేదప్రయోగమునను సమర్థు డగును
వేదవిదుడగును. సర్మవేదియు గును. నాయకుని శృంగారభావముల గుర్తిం
చినవాడు నగును. ఇట్టి యాతడు విదూషకుడు. ఇంక నీతడు ఖలతి ఖర్వా
టుడు బట్టతలవాడు. పింగలాముడు. హాస్యకరములగు వేషభూషావి శేములు
కలవాడు. పింగళేశుడు. హరితవర్ణము కల శ్మశ్రువులు కలవాడు నర్తకుడు నగును.
ఇట్టి యాతడు విదూషకుడు. విటు డెట్లుండును.
వేళ్యోపచారకుశలో మధురో దక్షిణః కవి,
ప్రతిస త్తిపరో వాగ్మీ చతురళ్చ విటో మతః
మాల్యభూషోజ్జ్వలః కుప్యత్యనిమిత్తం ప్రసీదతి.
విట ప్రాకృతవాడి చ ప్రాయో బహువికారవాన్
ఏనాట్యప్రయోక్తారో రాజ్ఞాం స్యుః స్యుఖభోగినామ్.
58
57
58
విటుడు వేశ్యల నుపచరించుటలో కుశలుడు. మధురుడు. దక్షిణుడు,
కవి. విజ్ఞానా స్తకుడు. వాగ్మీ, చతురుడుగా నుండును. పూలమాలలు భూషలు
ధరించి యుజ్జ్వలముగా నుండును. అనిమిత్తముగ కోపించును. అట్లే ప్రసన్ను
డగును, విటుడు ప్రాకృతవాదియు నగును. తఱచుగా బహువికారములు కల
వాడు. ఇట్టివాడు విటుడు. ఈ నిరూపితు అయిన వారందరు సుఖభోగులయిన
రాజుల నాట్యప్రయోక్తలు. రాజు సూచనమున సిద్ధమయిన నాట్యమున నిట్టి
వారందరు ప్రయోక్తలుగ నుందురు.
రాజపరివారము
చ
ప్రథమం తత్ర రాజానం ప్రకృతిం చ త్రిధా స్థితాం
మహిషీం చ మహాదేవీం దేవీం చ సహభోగినీమ్,&quot;
to 105\&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>891w7q6g7mhb4ep83ogj1uzog1h906x</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/747</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250878</id>
    <revision>
      <id>611429</id>
      <timestamp>2026-11-07T17:20:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '682 ఆశ్రితాం నాటకీయాం చ కాముకాం శిల్పకారికాం విజ్ఞాయ చాంతఃపురికాః పశ్చాచ్ఛ పరిచారికాః శయ్యాపాలిం ఛత్రపాలీం తథా చామరధారిణీం సంవాహికాం గంధయోక్త్రం మాల్యాభరణయోజికే. ఏతా వి...'</comment>
      <origin>611429</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3878" sha1="4aoz2z058vgvcvghbgjl8jwtg3vqt7v" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;682
ఆశ్రితాం నాటకీయాం చ కాముకాం శిల్పకారికాం
విజ్ఞాయ చాంతఃపురికాః పశ్చాచ్ఛ పరిచారికాః
శయ్యాపాలిం ఛత్రపాలీం తథా చామరధారిణీం
సంవాహికాం గంధయోక్త్రం మాల్యాభరణయోజికే.
ఏతా విజ్ఞాయ తత్పశ్చాద్విద్యా త్తదనుచారికాః
నానాక జ్యామధిష్ఠాత్ర్యః
తదోపవనభూమికాః.
దేవతాయజన క్రీడా హర్మ్యప్రాసాదనూలికాః
వళా విజ్ఞాయ భూపానాం విద్యాత్సంచారికా అవి,
వీటికాదాయినీ, వేత్రధారిణీ రసిధారిణీ
ఆహ్వాయికాః ప్రేక్షణికాః తథా యామినికీరవి,
ఏతాః సంచారికా రాజ్ఞ సరై తా హ్యనుచారికాః
అవియుక్తాశ్చరంత్యేతాః సర్వావస్థాను భూభృన..
మహత్తర్యః ప్రతీహర్యో నృద్ధా ఆయుక్తికా అప్
కంచుకీయా వర్ష సరాః కిరాణాః కుఱ్ఱవామనాః.
ఔపస్థాపకి నిర్ముండా అభ్యాగారాశ్చ మూకినః
ఏతే హ్యంతః పురచరాస్తేషాం లక్షణముచ్యతే.
భావ ప్రశాశనము
80
61
62
63
64
85
86
67
ఈ ప్రఘట్టమున నటులు గుర్తింప దగిన రాజపరివారము నిర్దిష్ట
మగును. ఈ పరివారమున అఃతఃపురిక పరిచారిక - అనుచారిక సంచారిక అంతః
పురచరు లను నయిదు వర్గముల వారున్నారు. ఒక్కొకవర్గమున కొందరున్నారు.
వారి నామములిం దుల్లి ఖతము అయినవి. నటు అంతఃపురసంచారుల నందరిని
గుర్తింపవలెను. అందు మొదట రాజును త్రివిధముగా మన్న ప్రకృతిని గుర్తింప
వలెను, మహిషి..మహాదేవి—దేవి - భోగిని ఆశ్రిత - నాటకీయ-కాముక - శిల్పకారిక
యను నీ యెనిమిది విధముల నున్న అంతఃపురికా వనితల దెలియవలయును. పిమ్మట
పరిచారికల దెలియ వలయును. శయ్యాపాలి- ఛత్రపాలి చామరధారిణి-సంచా
హిక-గంధయో క్తి - మాల్య యోజిక-ఆభరణయోజక యను వా రేడుగురు
పరిచారికలు. వీరి పేరులు వీరి కార్యవి శేషములను సూచింపగలవు. వీరిని గుర్తించి
యనుచారికల గుర్తింపవలెను. ఇట్టివారు నానాకణ్యాభాగముల నాశ్రయించి
యుందురు. ఉపవన భూమికల ననుసరించి యుందురు. దేవతాయ జనభాగము&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>4aoz2z058vgvcvghbgjl8jwtg3vqt7v</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/748</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250879</id>
    <revision>
      <id>611430</id>
      <timestamp>2026-11-07T17:20:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'దళ మాధి కారము - వీరిని లను క్రీడాహర్మ్యములను ప్రాపాదమాలికల నాశ్రయించి యుందురు. దెలిసికొని రాజుల సంచారికలను తెలియవలయును. వీటికాదాయిని - పత్రఛారిణి. అసిధారిణి_ఆహ్వాయిక_ప్ర...'</comment>
      <origin>611430</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4186" sha1="5a0r1gf46c85o0434si0qp7aekr3u3h" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;దళ మాధి కారము
-
వీరిని
లను క్రీడాహర్మ్యములను ప్రాపాదమాలికల నాశ్రయించి యుందురు.
దెలిసికొని రాజుల సంచారికలను తెలియవలయును. వీటికాదాయిని - పత్రఛారిణి.
అసిధారిణి_ఆహ్వాయిక_ప్రేక్షణిక యామినిక యను వీరు ఆరుగురు రాజునకు
సంచారికలు. అనంతర మనుజారికల చెలియ దగును. వీరు సర్వావస్థలందు ను
రాజు ననుసరించి యవియు క్తలై సంచరింతురు. అట్లే మహత్తరి-ప్రతీహారి-వృద్ధ-
ఆయుక్తిక యమువారును సంచారికలుగా ముందుకు. ఇక కంచుకీయ-వర్ష వర
కితాత-కుబ్జ-వామన...ఔపస్థాపక -నిర్ముండ అభ్యాగార - మూక అనువారు నంతః
పురచరులుగా నుందురు. వీరందరు తనుతమ నియుక్తనామవిశేషమున్న కథత
లక్షణ అయినను వీరి లక్షణము నిరూపిత మగును.
అభిగస్యుగుణోపేతో నేతా వా ప్రేక్షకో2పి వా
విజిగీషుర్మహోదా ఈ సమ్యక్సంగీత వేదిళా.
చతుర్ణామపి వర్ణానాం రాజా సంగీతమర్హతి
తస్య శ్రీధాస్యాత్పశృతిరుత్తమాధమమధ్యమా.
స్త్రీణాం తథా స్యాదేతాసాం శీలం కావాన్ విశేషతః
జ్ఞాత్వా తతస్తాః ప్రకృతీః సుభేనాభిన యేన్నట.
మ
88
69
70
ప్రథమముగా రాజును గుర్తింపవలెనని యున్నది. రాజభిగమ్యగుణ
ములతో నుండును. నాయకుడు ప్రేక్షకుడు నగును. విజిగీషువు.
దాత్తుడు. బాగుగా సంగీతవేది. నాలుగు వర్ణముల వారలలో రాజు సంగీతార్లు
డగును. ఆతని ప్రకృతి యుత్తను మధ్యమ అధము రూపమున మూడు విధ
ముల నుండును. స్త్రీల ప్రకృతియు త్రివిధముగ నుండును. వారల శీలమును
భానమును నవిశేషముగ గుర్తించి యా ప్రకృతులను నటుడు సుఖముగా నభిన
యింప దగును. ఇట్లు రాజును తెలిసికొని యనంతర నూమె మహిషి పట్ట
మహిషి మహారాజ్ఞ యనదగిన యుద్ధా తపనితారూపమును ముందుగా గుర్తించు
నది. ఆమె తరువాత జెప్పదగిన మహాదేవీ దేవీ ప్రభృతులను దెలియవలయును.
వారి లక్షణము లిట్లున్నవి.
మూర్ధాభిషిక్తా మహిషీ తుల్యశీలకులాన్వితా
అనభిజ్ఞా. సపత్నీనాం సహధర్మచారీ భవేత్.
అంతఃపురహితా సాధ్వీ శాంతిస్వస్యయనైర్యుతా
అనీర్ష్యా పతిశీలజ్ఞా మహాదేవీ పతివ్రతా,
71
72&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>5a0r1gf46c85o0434si0qp7aekr3u3h</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/749</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250880</id>
    <revision>
      <id>611431</id>
      <timestamp>2026-11-07T17:21:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'పభిర్గుడై ర్యుతా కించిత్సత్కారవివర్జితా గర్వితా రతిసంభోగతత్పరా చ సమత్సరా. రూపయౌవనసంపన్నా రాజ్ఞా దేవీతి కథ్యతే నిత్యం ప్రసాధనవతీ శీల రూపగుణాన్వితా. స్వయం ప్రవృత్తసురత...'</comment>
      <origin>611431</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3362" sha1="sd124t0skdo01pmhqrlpfr8crdywxui" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;పభిర్గుడై ర్యుతా కించిత్సత్కారవివర్జితా
గర్వితా రతిసంభోగతత్పరా చ సమత్సరా.
రూపయౌవనసంపన్నా రాజ్ఞా దేవీతి కథ్యతే
నిత్యం ప్రసాధనవతీ శీల రూపగుణాన్వితా.
స్వయం ప్రవృత్తసురతా ప్రవృత్తే భోగవర్త్మని
సపత్నీ నామసహనా భోగినీతి నిగద్యతే.
భోగోపస్కర సంస్కర్తి నృపఠేశ్ఛందవర్తిని
గళేర్ష్యా భోగకుళలా దయాలుశ్చార్రితా భ వేవ్,
నృపతేర్గీ తవస్తూని గాయినీ రతిమంది రే
స్వాభిః శృంగారచేష్టాభిః పత్యుర్మన్మథవర్ధినీ,
ముఖపా తేన నృత్యంతీ నాట కీ యేతి కథ్యతే
నిషేదంతం నిషేదం గచ్చంతమనుయాయినీ,
భుంజానమసుభుంజానా శయానమనుళాయినీ
సా కాము కేతివి జ్జేయా దేశకాలాన వేడిణి.
వాసోఒంగరాగాభరణ మాల్యశిల్ప విధాయినీ
విచిత్రసురత క్రీడా పత్యుర్వైచిత్యదాయినీ,
సా
శయనాసన శిల్పజ్ఞా సా భవేచ్ఛిల్పకారికా
అసోం స్వభాసమాలోచ్య యథాభావం ప్రయోజయేత్,
-
భావప్రకాశనము
78
74
75
78
77
78
78
80
81
1. మహిషి. మహిషి యనదగిన రాజపత్ని మూర్థాభిషిక్త. పట్టా
భిషేక వైభవము కలది. తుల్యశీల కులాన్విత. సవతు లెవరో యీమెకు
తెలియదు. తెలిసికొనదలచదు. రాజునకు సహధర్మచారిణి యగును. ధర్మ
కార్యము రాజసన్నిధిలో నుండుట క
క ర్హత
కలది యగును.
2. మహా
దేవి. అంతఃపురహిత సాధ్వి శాంతిస్వ స్త్యయనములతో మండును. ఈర్ష్యారహిత
పతిశీలజ్ఞ పతివ్రత యగునీమె మహాదేవీ పద వ్యవహార్య. 8. దేవి. ఈమె మహా
దేవీగుణములు కలది యగును. మహాదేవికి కల సత్కారము లంతగా నీమె
కుండవు. గర్విత, రతిసంభోగతత్పర. స్వయముగా రతిపండిత పతిసంభోగ
సముచిత నిత్య మట్టి యాసక్తి లాలస. ఇంతగా నుండియు నీమె సమత్సర.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>sd124t0skdo01pmhqrlpfr8crdywxui</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/750</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250881</id>
    <revision>
      <id>611432</id>
      <timestamp>2026-11-07T17:21:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'దశమాధికారము 885 ఈమె రూపసంపన్న. యౌనవసంపన్న, ఈమెను 'దేవి' యని రాజనును. 4. భోగిని. నిత్య మలంకారప్రియ. శీలరూపగుణాన్విత. భోగరీతి ప్రవృత్తము కాగా స్వయముగ తనయంతట తానే సురతప్రవృత్త యగు...'</comment>
      <origin>611432</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4252" sha1="d7nz4k2gq69t4pz7y56k257de52oq8s" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;దశమాధికారము
885
ఈమె రూపసంపన్న. యౌనవసంపన్న, ఈమెను 'దేవి' యని రాజనును.
4. భోగిని. నిత్య మలంకారప్రియ. శీలరూపగుణాన్విత. భోగరీతి ప్రవృత్తము
కాగా స్వయముగ తనయంతట తానే సురతప్రవృత్త యగును. సవతుల కసహన.
వా రీమెను సహింపజాలరు. ప్రియుని సురతాసకు నొనరించి తన దగ్గర నే
యుండు నట్లు చేసిన దాని వారు సహింపలేరు. 5. ఆశ్రిత. భోగసామగ్రిని
అలంకారసామగ్రిని సంస్కరింప గలదు. రాజుఛందోను సారమున ప్రవర్తించును.
ఈర్ష్యారహిత యగును, భోగకుశల, దయాలువు. ఇట్టి యీమె యాశ్రిత
యగును. 6. నాటకీయ రతినుందిరము నందు రాజు గీతవస్తువులను గాన మొన
రించును. తన శృంగార చేష్టలచే పతి మన్మథభావములను వృద్ధి పొందించును.
ముఖపాఠమున నర్తన మొనరించుచు రాజును రంజింజేయును. ఈమె నాటకీయ.
7. కాముక ఈ యమ రాజు కూర్చొనినచో కూర్చొనును. గమన మొనరిం
చుచో ననుయాయిని యగును. రాజు భుజించుచో తోడ భుజించును. అతడు
శయనించునేని యనుళాయిని యగును. ఈమె దేశము కాలము పరీక్షింపదు.
పతికి
8. శిల్పకారిక. ఈమె వాసోంగరాగ-ఆభరణ-మాల్య... శిల్పములు నిర్మించునదై
విచిత్రసురత క్రీడల నాచరించును. బంధసంభోగముల నిచిత్రత జూపును.
వైచిత్ర్యము కూర్చునది యగును. శయ కాసనశిల్పముల గుర్తించినదియు
నగును. ఇట్టి యీ మె శిల్పకారిక ఇట్లు వీరి స్వభావముల సమీక్షించి కావాను
కూలముగా నటుడు నాట్యప్రయోగ మొనరింపవలెను.
రాజ్ఞో మహిష్యాస్సర్వత్ర సర్వావస్థాను సర్వచా
స్వాధికారై ర్యభాయోగం ఘటంతే పరిచారికాః
అసాం శీలం స్వభావం చ యథాభావం ప్రయోజయేత్
సంచారికాణాం కర్మాణి తత్ర తత్ర ప్రయోజయేత్.
సంచారికా యథా యోజ్యాః తథా స్యురముచారికాః
82
సర్వావస్థ లందును సర్వస్థలము లందును సర్వసమయము అందును
యథాయోగముగా రాజు మహిషి స్వాధికారముల ననుసరించి పరిచారికలు
నియుక్త లగుదురు. రాజు మహిషి పరిచారికల నా యా పరిచర్యలలో నియ
మింతురు. వీరి శీలస్వభావాదులను భావానుసారమున ప్రయోగింపవలెను.
సంచారికల కర్మలను గూడ నాయా స్థలము లందు సముచితముగ ప్రయోగింప&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>d7nz4k2gq69t4pz7y56k257de52oq8s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/751</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250882</id>
    <revision>
      <id>611433</id>
      <timestamp>2026-11-07T17:21:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '866 భాపప్రణాశనము దగును. సంచారికల యోజన మొనరించిన విధమున నె యునువారికల గూడ యోజన మొనరింపదగును. కామోపభోగ సంభోగ గున్యో గుహ్య సమర్థనే. యా రాజ్ఞా వినియుజ్యంతే డా. స్యుః ప్రేక్షణికా...'</comment>
      <origin>611433</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3901" sha1="cqmyge30t4wgz3tg6gktfzch616q28r" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;866
భాపప్రణాశనము
దగును. సంచారికల యోజన మొనరించిన విధమున నె యునువారికల గూడ
యోజన మొనరింపదగును.
కామోపభోగ సంభోగ గున్యో గుహ్య సమర్థనే.
యా రాజ్ఞా వినియుజ్యంతే డా. స్యుః ప్రేక్షణికాః స్త్రియః
ప్రీత్యా౬.ఒ. ఈపురికా నిత్యమాశీస్వ న్యాయవాది భీః .
దేవీస్తా మహ్మ
తా నియోజ్యాస్సవా రాజ్ఞా సర్వాంతః పురరక్షణే.
యాః పంచమాగ్దాదధికా దశమాజ్ఞావః స్త్రియః
కుమార్యస్తాః కుమారీణాం ప్రతీహార్య ఇతి స్మృతాః.
ప్రత్యంతఃపురికం తాస్తు సుఖదుఃఖసమన్వితాః
నివేదయంతి వృత్తాంతం కుమార్యా సహ సర్వదా.
అజాతరతిసంభోగా నికృతా అజ్జయాఒన్వితాః
అంతఃపుర విహారిణ్యః కుసూర్యః కులజాః స్మృతాః.
తా లాలనీయ నృసజేరవరోధవధూజనై :
84
85
86
87
88
89
ప్రేక్షణికలను వనితలను రాజు ఆయాకార్యములలో వినియోగింప
జేయును. ప్రేషణిఃలు చక్కగా తమకు నియుక్తము అయిన కార్యములను
సమీక్షింతురు. కామోపభోగిరీతులలో సంయోగ విధానములలో రహస్యము
లుగా నుంచదగువా&quot; సమర్థనములో, రహస్యములు కాని వానిని సమర్థించుటలో
వారు వినియుక్త లగుదురు. మహత్తరీ విదమున జెప్పదగినవారు కొంద
రుందురు. మహత్తరిక అనియు విరి వ్యవహారము. వీరు సర్వాంతః పురికా
ప్రధానలు. అంతః పురికల నందరిని నిత్యము ప్రీతిపురస్స”ముగా నాళేఃస్వ స్యయ
బాదులతో ఒకలృచ్ఛ చేయుదురు. అంతఃపురమున సున్న దేవీ సరవాచ్యల నంద
దీని కుళల మడుగుదురు. వీరు మహ తరికలు. రాబట్టి వారిని సర్వదా సర్వాంతః
పురరణమున నియమింపవలెను. కొందరు ప్రతీహారీ పదమున నెన్నదగిన వారుం
దురు. వీరయిదు వత్సరముల వయసుపైగా నున్న వారు పది సంవత్సరముల వయసు
లోపుగా నుండువారు నగుదురు. వీరు కుమారీజనములకు ప్రతీహారులుగా
నుందురు. వయసువ కుమారీభావముననే యుందురు. ప్రత్యంతఃపురమున నిట్టి
వాకుందురు. వీరు సుఖదుఃఖసమన్విత లై యుందురు. అంతఃపురకు మారీజనముతో&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>cqmyge30t4wgz3tg6gktfzch616q28r</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/752</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250883</id>
    <revision>
      <id>611434</id>
      <timestamp>2026-11-07T17:21:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'దశమాధికారము 687 సంచరించు చుందురు. వీరు అజాతరతిసంభోగా రతి సంభోగము వీరల కింకను గలు గదు. నిబ్బరముగా సుందుగు, అజ్ఞాన్వితలు నగుదురు అంతఃపురమున విహరించు నీ కుమారికలు కులజలయిన కస...'</comment>
      <origin>611434</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3652" sha1="ri56lkkafn8u3j0hbl628lud4jizuj2" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;దశమాధికారము
687
సంచరించు చుందురు. వీరు అజాతరతిసంభోగా రతి సంభోగము వీరల కింకను గలు
గదు. నిబ్బరముగా సుందుగు, అజ్ఞాన్వితలు నగుదురు అంతఃపురమున విహరించు
నీ కుమారికలు కులజలయిన కస్యలు, నీరందను రాజావరోధజనములచే లాలశీయలు.
అంతఃపురమున ముడు వారలందరు చీరలను లాలనమొనర్ప వలెను.
పూర్వరాజనయజ్ఞాశ్చ జై * క్రమేజైన నూనితాః.
పూర్వరాజోపచారజ్ఞా యాస్తా వృద్ధా ఇతీరితాః
కథయంత్యః కథాశ్చితా వాక్ష్యైః ప్రహసనై రపి.
వినోదయంతి తారాజ్ఞః;
ఫలమూతాషధీ మాల్య గంధాధరణ వానసామ్.
భాండాయుధాసవానాం స్యురష్టావాయుక్తి స్మృతాః
తాశ్చాంతఃపురచారిణ్యః నియోజ్యాస్తేషు కర్మసు.
90
91
99
రాజాంతఃపురములందు వృద్ధ లాయుక్తికలు నుందురు. వారి వారి
పనులతో వారిందున్నారు. వృద్ధలు పూర్వరాజుల నయనీతి విశేషములు దెలిసి
యుందురు. పూర్వతములచే గూడ క్రమముగా సమ్మానితలు. పూర్వరాజుల
యుపచారములను దెలిసినవారు. వీరాదరముగ మానింప దగిన వృద్దలు.
ఆయుక్తికలు చిత్రకథల సంతఃపురములందు జెప్పుదురు. ప్రహసనపరము అయిన
వాక్యములను బలుకుదురు. అంతఃపురములు కండు రాజసనితలను వీరు వినోద
పెట్టుచుందురు. ఫం-మూఐ-ఓషధీ.. మాల్య గంధ-ఆభరణ వస్త్రముల నియోజన
మున, ఛాండ - ఆయుధ - అసవముల నియోజనమున వీరు నియుక్త లగుదురు
ఇట్టి యాయు క్తిక లెనిమిది మంది యుందురు.
అకామా బ్రాహ్మణానై ్చన కంచుకోప్లీష వేత్రిణః
జ్ఞానవిజ్ఞానసంపన్నా 8 కంచుకీయాః స్మృతా బుడై శ.
అల్పసక్త్వాః స్త్రీ స్వభావాః క్లీణా నిష్కామినః స్వతః
జాత్యా వా కామనిర్ముక్తాః తే తు వర్షవః స్మృతాః.
వన్యమూలఫలహారాః పల్లీ పర్వతవాసినః
చిత్రస్త్రీకాః సుభాషాజ్ఞాః చిబుకాః కర్క రాంగళాః.
కిరాతా
వారం రం నియోజితాః
94
95
98&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ri56lkkafn8u3j0hbl628lud4jizuj2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/753</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250884</id>
    <revision>
      <id>611435</id>
      <timestamp>2026-11-07T17:22:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '688 భావప్రకాశనము అంతఃపురములందు బ్రాహ్మణులు కొందరుంచుకు వా రకాములు, ధార్మికులు. 'వేదవిరులు. శాస్త్రపురాణంలోవిదులు. మంత్రానుష్ఠాశలు. మురి కొందరు కాంచుకియు బందురు. నాకు కంచుక...'</comment>
      <origin>611435</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4428" sha1="42dqwcd7bq8dgqmx334tq48peehv24m" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;688
భావప్రకాశనము
అంతఃపురములందు బ్రాహ్మణులు కొందరుంచుకు వా రకాములు,
ధార్మికులు. 'వేదవిరులు. శాస్త్రపురాణంలోవిదులు. మంత్రానుష్ఠాశలు. మురి
కొందరు కాంచుకియు బందురు. నాకు కంచుకము ధరింతురు. ఉష్ణషము
ధరింతుగు, వేత్రము ధరింతురు. జ్ఞానవిజ్ఞానసంపన్నులు నగుదురు. వీరు కాంచు
ల ఇంకను కొందరుందు. వారు వర్ష పరులు కిరాతులు నీ రెందులకుం
దురో ముందు విశదనుగును, వర్షవరు అల్పపత్తులు స్త్రీ స్వభావులు. నపుంస
కులు. స్వతః నిష్కాములు. జాతిసహజముగనే కాను నిర్ముక్తు లగుదురు. వీరిని
వర్ష పేరు లందురు. కొందరు కిరాకు లుందుకు వారు వన్యమూలఫలాహారులు.
పల్లివాసులు. పర్వత వాసులు. &quot;చిత్రస్త్రీకాః&quot; ప్రేరణ స్త్రీలు చిత్రముగ నుందురు.
మంచి భాష పలుకుదురు. వీరలకు చిబుకములు గడ్డము లుండును. అంగములు
కర్కశముగ నుండును. వీరు కిరాతులు. రాజు బలమున వారం వారం తెప్పించి
నియమించును. కాంచుకీయులు వర్షవరుల: కిరాతు అంతఃపురముల నేమి
చేయుదురు?
కంచుకీయా నృసాభ్యాకపర్తిలో ఒ తః పురాశ్రయాః.
భవనాంతరకృత్యేషు నియోజ్యాః ప్రేష్యకర్మణి
సాహాయ్యే కామచారస్య రాజ్ఞః ప్రచ్ఛన్న కామినః.
వారవ్యత్యాసకథనే స్త్రీణాం వర్షవరాః స్మృతాః
రాజావరోధభోగ్యానాం ఖాండాథరణవాససామ్.
సద్యోఒంతఃపురదండేషు కిరాఠా యోజితా వృపైక
పరిహానవినోదేషు స్త్రీణాం స్యుః కుఱ్ఱవామనాః.
97
98
99
100
కాంచుకీయులు రాజు సమీపమున నుందురు. అంతఃపురము నాశ్ర
యించి యుందురు. వీరు భవనాంతరకృత్యము లందు నియమింప దగినవారు.
ప్రేష్యకర్మ లందును నియుక్తు లగుదురు. వర్ష వరుల కార్యము వేరు. రాజు
స్వేచ్ఛాసంచారి ప్రచ్ఛన్న కామి యలు నప్పుడు రాజునకు సంబంధించిన సాహా
య్యమున నియుక్తు లగుదురు. స్త్రీల వారవ్యత్యాస కథనమునను వియుక్తు
అగుదురు. ఏనాడే స్త్రీ వంతు కలదో, వంతు మారినచో వీరు సూచింతురు.
కిరాతుల కార్య మిట్లుండును. రాజాంతఃపురములలో భోగ్యములగు భాండా
భరణవస్త్రాడుల విషయమ న సంతఃపురపరివార జనమును దండింపవలసి యున్న
ప్పుడు నృపులు కిరాతులను నియమింతురు. ఇంకను కుబ్జవామనులు కొందరు&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>42dqwcd7bq8dgqmx334tq48peehv24m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/754</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250885</id>
    <revision>
      <id>611436</id>
      <timestamp>2026-11-07T17:22:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'దశమాధి కారము 889 కలరు. వారు వనికల సరిహా వినోధముల నుపయోగింతురు. 2 ఇంక సంతఃపుర మున గొందకుందుకు, ఔవస్థాను నిర్మంచులు, వారి స్వరూప మిట్లుండును - అవిద్దకర్ణః క్లీబళ్ళ ప్రాస్వో వికట...'</comment>
      <origin>611436</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3703" sha1="0ppg2vej65foqaxp7x0bb3x4wjso3wz" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;దశమాధి కారము
889
కలరు. వారు వనికల సరిహా వినోధముల నుపయోగింతురు.
2
ఇంక సంతఃపుర
మున గొందకుందుకు, ఔవస్థాను నిర్మంచులు, వారి స్వరూప మిట్లుండును -
అవిద్దకర్ణః క్లీబళ్ళ ప్రాస్వో వికటదంతకః
తుందిలో
ఒభ్యంతరకర ఔనస్థాపిక ఉచ్యతే.
అజ్ఞాశకానూ నిస్కోకా నిర్ముండా ఇతి చ స్మృతాః
పధూ' స్థాపనే రాజ్ఞామౌపస్థాపిక ఉచ్యతే.
ప్రస్థాపనే వధూనాం ర నిర్ముడో యోజ్యతే నృపై:
101
ఔషస్థాపికుడు అవిద్దకర్ణ: చెవికట్టు లేనివాడు. క్లీలుడు. హ్రస్వా
కారుడు. వికటదంకుడు. పెద్ద పొట్ట కలవాడు. అభ్యంతరమున సంచరించువాడు
నగు నాగ నౌనస్థాపకు డగుని నిర్ముందు లనదగు వారు కామము తెలియని
వారు. నిష్కోరులు, అండకోశ ముండదు. రాజుల సన్నిధిలో వధువుల నుష
నౌపస్థాపకుడును, వచ్చిన వధువుల పంపుటలో నిర్ముండులు
యోగింతురు.
పుంస్త్రీలింగవిః ప్రాంగాః స్వల్పర్మడు స్తనాన్వితాః.
అభ్యాగారా ఇతి శ్రేయా అఖ్యాగారాధికారిణః
నియోగకారకా రాజాం సర్వావస్థాను సర్వదా.
మూకాః కుహకలీలాభిః సర్వత్ర పరిహాసక్యా
శేషాం భావం పరిజ్ఞాయ శథై వాభినయేన్నట.
108
104
105
అర్యాగార -- మూకసంజ్ఞ కలవారు నంతఃపురమున నుందురు. ఇంద
బ్యాగారులకు పుంజింగాంగములు గాని స్త్రీలింగాంగములు కాని విలుప్తము
లగును. స్వల్పముగా శ్మశ్రువు ఇండును. చిన్న స్తనము లుండును. వీరఖ్యాగా
రాధికారులు, రాజులకు సర్వావస్థలలో నిత్యము నియోగకారకులుగా నుందురు.
మూకు లను వారు మూగవారు. సర్వత్ర కుహకలీలలతో వంచనాత్మకముల
యిన 'మోసగింపుచేష్టలతో పరిహాసకులుగా సుందురు. వీరందరి భావముల
గుర్తించి నటు డా విధముగనే యభినయింపవలెను. ఇది యంతయు నటజ్ఞానోప
యోగిమాత్రమే కాదు, పాఠకజ్ఞానోపయోగియు నగును. ఇటుపై సభాసదాదుల
రూపము నిరూపణీయము..
B (87)&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>0ppg2vej65foqaxp7x0bb3x4wjso3wz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/755</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250886</id>
    <revision>
      <id>611437</id>
      <timestamp>2026-11-07T17:22:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '690 ప్రభాసదులు రాజా సేనాపతిశ్చైవ యువరాజః పురోహితః ప్రాశ్నికాః ప్రాడ్వినాకా స్త ఆయుక్తాః నచినా ప్రభా- ఏతే సభాసదః కార్యాః ప్ర్నాకా? ప్రాగుదాహృతాః నానాభానవిశేషజ్ఞా నానా విచ...'</comment>
      <origin>611437</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3519" sha1="73ifp365bb6ryjxcw8v17dq8eqqfyjd" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;690
ప్రభాసదులు
రాజా సేనాపతిశ్చైవ యువరాజః పురోహితః
ప్రాశ్నికాః ప్రాడ్వినాకా స్త ఆయుక్తాః నచినా ప్రభా-
ఏతే సభాసదః కార్యాః ప్ర్నాకా? ప్రాగుదాహృతాః
నానాభానవిశేషజ్ఞా నానా
విచక
శయనే చాసనేవాఒపీ లేఖ్యే.ఒ.లంకారయోజనే
పరిహా సేంగితజ్ఞానే చతురాతో ద్య వేద నే.
నృత్తే గీతే చ కుశలా నానా భావవిచక్షణాః
మనస్వినో మానధనా ఊహాపోహవిశారదాః.
భావ ప్రకాశనము
106
107
108
109
అర్థేషు స్త్రీషు శుద్దాళ్ళ సదస్యాః కథికా బుధై :
ప్రాడ్వి
రాజు- సేనాపతి_యువరాజు - పురోహితుడు- ప్రాళ్ని కులు
వాకులు-ఆయుక్తు లు-న చివులు; వీరు వఖాసదులుగా నుందురు. ప్రాశ్ని కుల స్వరూ
పము పూర్వము నిరూపిత మయినది. సభానదులు రాజాదులు తదితరు లందరు
సదస్యులు, నానాభావవి శేషవిదులుగా సుందురు. నాకాశిల్పవిచతణు లగుదురు.
శయనమున నాసనమున లేఖ్యమున నలంకార యోజనమున పరిహా సేంగితజ్ఞాసమున
చతుర్విధాతోద్య వేదనమున నృత్తమున గీతమున సమర్థులై యుందురు. నానా
భావ విచక్షణులు మనస్వులు మానధనులు ఊహాపోహవిశారదులు నగుదురు.
అర్థముల విషయమున స్త్రీల విషయమున శుద్ధులై యుందురు. అట్టివారు సద
స్యులుగా నుండదగుడు రని బుధుల నిర్ణయము.
వైతాలికా వందిన నాందీ మంగలపాఠకా?.
3
సూకాశ్చ మాగధార్చైవ పదస్యాః స్యుః కదాచన
త తత్ప్రహరక యోగ్యైరాగైః తత్కాల వార్భిః శ్లోకై :
సరభసమేవ విశాలం గాయన్ పై కాలికో భవతి.
వక్త్రం చాఒపరవక్త్రం వా నేపథ్యే గాతుమర్హతి
వంద్యమానేశ్వరఖ్మాప వంశ వీర్య గుణ స్తవైః
వంద్యభూళ్ళద్గుణోత్కర్ష శ్రావకా వందినః స్మృతాః.
ఆశీఃపురస్కృతై ర్వాక్యైర్మంగలార్థ ప్రకాశ కై
మంగలాని ప్రశంసంతో నాందీమంగలపాఠశాల,
110
111
112
118&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>73ifp365bb6ryjxcw8v17dq8eqqfyjd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/756</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250887</id>
    <revision>
      <id>611438</id>
      <timestamp>2026-11-07T17:22:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'దశమాధికారము నందనీయాని వాక్యాని మంగలాని చ భూకృతాం పఠంతి భోగార్థానీతి సాంకీమంగలపొకళా.. 691 114 ఇంకను కొందరు సదస్యు లుందురు. పై జాలిక-వంది-నాందీమంగల పాఠక సూత మాగధులు సదస్యులుగా న...'</comment>
      <origin>611438</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3836" sha1="ermymrf9rqp8s632ryrmf6zgxuk5at3" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;దశమాధికారము
నందనీయాని వాక్యాని మంగలాని చ భూకృతాం
పఠంతి భోగార్థానీతి సాంకీమంగలపొకళా..
691
114
ఇంకను కొందరు సదస్యు లుందురు. పై జాలిక-వంది-నాందీమంగల
పాఠక సూత మాగధులు సదస్యులుగా నొకప్పు డుందురు. వీరెల్లప్పుడు నద
స్యులుగా నుండరు. వైతాలికుడు విజాణముగా గాన మొనరించును. తత్తత్ప్ర
హరక యోగ్యము అయిన రాగములతో తత్తత్కాల నాచకములగు శ్లోకములతో
సరథరముగా విఠాలగాన మొనరించుకు నంది యనదగు వాడు వక్త్ర మహార
వక్త్రమను వృత్తబద్ధముగా కేసథ్యమున గాన మొనరింపదగును. వంద్యమాన
దేవుని గుణస్తవసులతో ప్రభువు వంశపార్యగుణ స్తవములతో గాన మొనరిం ప
దగును. పందులు వంద్యమాన ప్రభు గుణోత్కర్ష శ్రావకులుగా నుందురు. ఇట్టి
వారు వందులు నాండిమంగలపాఠకులు ఆశీపురస్కృతము అయిన మంగలార్థ
ప్రకాశకము అయిన వాక్యములతో మంగలప్రశంస లొనరింతురు. ఇట్టి వీరు
నాందీ మంగలపాఠకులు, రాజులకు సంబంధించిన నందనీయముజగు వాక్యము
లను మంగలములను రాజభోగార్ధ్భముగా పఠింతురు. కావున నాందీమంగలపాఠకు
గుదురు.
సుఖస్వాసవిదో రాజ్ఞాం సుప్రభాత ప్రశంసకాః
సూతాః సవనయోగ్యాం కర్మణాం బోధకాః స్మృతాః.
$
రాజ్ఞః పురజనస్యాపి మంగలా చారశంసినం
మాన్యైర్మాగధికాగీ తై ర్మాగధా ఇత్యుదీరితాః.
ఏవం సపరివారస్య నేతుళ్ళ ప్రేక్షకన్య చ
స్వభావమునగమ్యైప వ్యానాభిన యెన్నటః,
వర్ణ కై రంజనై స్నానై : భూషడై శ్చావ్యలంకృతః
గాంభీర్యౌచార్యసంపన్నో రాజవత్తు భవేన్నట
ఏపం స్వభావతో రాజ్ఞాం నిత్యమేవోజ్జ్వలో భవేత్
రాజోపచారో ఒఖినేయో యథాభావం యథారసమ్.
-115
116
117
118
119
సూతులు కొంద రుందురు. వారు రాజుల సుఖస్వాపము గుర్తింతురు.
సుప్రభాత ప్రశంసకు అగుదురు. సవనయోగ్య కర్మలను బోధింతురు. నివేదింతురు.
మాగధులు కొంద రుందురు. వీరు రాజులకు పురజనులకు మంగలాచారశంస&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ermymrf9rqp8s632ryrmf6zgxuk5at3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/757</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250888</id>
    <revision>
      <id>611439</id>
      <timestamp>2026-11-07T17:22:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '892 భావప్రకాశనము కులుగా నుందుకు, మావనీయములను మాగధీకాగితములతో &quot;మంగలాచార శంసినః&quot; - ఇట్టివారు సూగధు లనదగుదురు. నటు డీ విధముగా సవరినాతనాయనము గుర్తించి, ప్రేక్షక స్వభావము తెలిసి...'</comment>
      <origin>611439</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3694" sha1="6rlqmoljrna3189w5ogbn8svbdfk7t6" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;892
భావప్రకాశనము
కులుగా నుందుకు, మావనీయములను మాగధీకాగితములతో &quot;మంగలాచార
శంసినః&quot; - ఇట్టివారు సూగధు లనదగుదురు.
నటు డీ విధముగా సవరినాతనాయనము గుర్తించి, ప్రేక్షక
స్వభావము తెలిసికొని నాట్యమున విధింప వలెను. వటు డా కారమున
రాజువలె ముండదగురు. వర్ణకములతో సంజనములతో స్నానములతో భూషణము
లతో నలంకృతుడై గాంభీర్యాకార్యసంపన్నుడై రాజువలె నుండదగును.
ఇట్లు రాజస్వభావమున నిత్య ముజ్జ్వలుడుగా మెండవగును. యథాథానముగా
యథారసముగా నటుడు రాజోపచార మరియు నిజెను. ఉట్లు ప రాభినయ
మున నిత్యము సావధానుడు కావలెను. ఇందు నిలచిదననధానమున నయినను
అభిజ్ఞ సన్నిధిలో నవ్యుత్ప త్తిసంభానన గలుగును.
రంగమంటపము
రాజా సపరివారళ్చ భరతశ్చ కుశీలవై
నాట్యకృత్యాభినిష్పన్నం విశంతో Cంగనుఁటపమ్,
2
యత్ర రాజ్యంతి భావేన గానో వాదనన రనై
సభ్యా! సభావతిసఖాః సదేశో రంగమంటని.
120
181
పరివారముతో గూడుకొనిన రాజు, కుశీలవులతో గూడుకొనిన భరతు
డును నాట్యప్రయోగమునకుగా నభినిష్ఛన్న మయిన రంగమంటామును ప్రవే
శింపవలెను. సభాపతిసహితు అయిన సభ్యులు ఈవమున గానమున వాదనమున
నర్తనమున నెచట రంజితు లగుదురో యా దేశమును రంగమంటన ముందురు.
రంగమంటప ప్రసక్తి ననుసరించి రంగమంటప స్వరూపలడుణములు ప్రతిపాదనీయ
ములు, రంగమంటప మిట్లుండును.
చతురశ్ర త్ర్యర్ధ వృత్తభేదాత్సోఒనీ త్రిధా భవేత్
పరమంటవి కైః సద్భిః పౌరజానపదై స్సహ
రాజ్ఞః సంగీతకం యత్ర వృత్తాభ్యో రంగమంటపః
వారకన్యాఒ మాత్య వణిక్సేనావతీ సుహృత్సుకై 4.
యత్ర సంగీతకం రాజ్ఞాం చతురశ్రః స కథ్యతే
: ఋత్విక్పురోహితాచార్యైః సహాంతఃపురికాజసై !.
మహి సహ యత్రస్యాత్ త్ర్యఒ సౌ రంగమంటపః
-మార్గప్రక్రియయా కార్యం సంగీతం త్ర్యశ్రమంట వే
122
129
124
12&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>6rlqmoljrna3189w5ogbn8svbdfk7t6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/758</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250889</id>
    <revision>
      <id>611440</id>
      <timestamp>2026-11-07T17:22:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'దశమాధి కారము చతురశ్రే సూర్గదేశమి. శ్రం సంగీతకం భవేత్ మిశ్రే శు చిత్ర సంయోజ్యం వృత్తాఖ్యే రంగమంట'పే. - 688 :38 రంగనుంట: ము మూడు విధములు - చతుర్మరము త్యశ్రము వృత్తము నని. ఇతరుల రంగమ...'</comment>
      <origin>611440</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3985" sha1="fa916zp7x342rmvoymwj6cm4ffz5vh9" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;దశమాధి కారము
చతురశ్రే సూర్గదేశమి. శ్రం సంగీతకం భవేత్
మిశ్రే శు చిత్ర సంయోజ్యం వృత్తాఖ్యే రంగమంట'పే.
-
688
:38
రంగనుంట: ము మూడు విధములు - చతుర్మరము త్యశ్రము వృత్తము
నని. ఇతరుల రంగము టసమున ప్రయోగములను చర్చించిన సత్పురుషులు విచ్చేసి
నప్పుడు వారలతో పౌరశానరులతో కూడుకొనిన రాజు ని గీతకము ప్రవర్తింప
వయు నేవి వృత్తకూపమగు - నకు అకారముగ నున్న రంగమంటప ముతము.
నారకన్య.. - జసూర్యులు, సేవాసతులు సుహృదులు- సమాకులతో
గూడిన రాజ సంగీత ప్రవృత్త కావలయు . చతుర శ్రమంటపము
యుక్తము. ఋత్విట్కలు-పురోహితులు. ఆచార్యులు:- అంత సరిజనులు - రాజ
మహిషీ...వీరలతో నుండు సంగీతకమునకు త్ర్యక్షరంగముంట ముచితము. త్ర్యక
మంటము నందు మార్గప్రక్రియామసారమున నుండు సంగీతకమును ప్రవర్తింప
జేయదగును చతురశ్రమున మార్గదేశమిశ్రమగు సంగీతక ముందును. వృత్త
రంగమంటనమునందు, మిశ్రమున చిత్రసంగీతమును కూర్పజనును. ఇంకను
రంగమంటమునకు సంబంధించిన యష్టాద భేదములను తద్వి శేషములను తన్ని
ర్మాణవిధానములను నా నాట్య వేదమున నృత్తరత్నాననీ గ్రంథమున
యే నాట్యభేదాః కథెశా స్తేషు సుగీతశక్రియాః
శ్రీమార్గ కాలనీయమసిద్ధశ్వాన్మార్గసుణ్ణి తాః.
సృత్తధర్మాః క్వచిన్మార్గాః క్వచిద్దే ద్యా భవంతి తే
మార్గప్రక్రియ శుద్ధ సంగీతం యది కల్ప్యశే.
శుద్ధప్రయోక్తా భరతః సూశ్రధ కృకుశీలవం
దేశశీతివిమిశ్రం చేచ్ఛుద్ధం మిశ్రాఖ్యతామియాత్.
నటన ర్తకన రశ్యః చిత్రపూతభృణా సహ
నాట్యం శుద్ధమితిఖ్యాతం నృత్యం చిత్రమితి స్మృతమ్.
:27
128
129
180
మార్గప్రక్రియ శుద్ధమిశ్రప్రయోగము లిందు నిర్దిష్టము లగును. నిరూ
పితములయిన నాట్య భేదములలోని సంగీతక క్రియలు
ములు కాగా మార్గప్రక్రియ అన్న సంజ్ఞ కలవగును.
మార్గరూపములు నొకచో దేశ్యరూపములు నగును.
త్రిమార్గకాలని యమసిద్ధ
వృత్తభేదము లొకచో
భరతుడు మాత్రధారుడు&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>fa916zp7x342rmvoymwj6cm4ffz5vh9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/759</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250890</id>
    <revision>
      <id>611441</id>
      <timestamp>2026-11-07T17:23:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '694 భాష ప్రకాశనము కుశీలవుడు నసువారు శుద్ధప్రయోక్తలు. శుద్ధమగు వంగీశ ప్రక్రియ దేశరీతి విమిశ్ర మయినచో మిశ్రీనామమును బొందును. నటన ర్త నర్తకులు సూత్రధారుడు నొనరించు నాట్యము శ...'</comment>
      <origin>611441</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3786" sha1="0xfrhyg8ll6ql4pfa18hibg8nlv792t" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;694
భాష ప్రకాశనము
కుశీలవుడు నసువారు శుద్ధప్రయోక్తలు. శుద్ధమగు వంగీశ ప్రక్రియ దేశరీతి విమిశ్ర
మయినచో మిశ్రీనామమును బొందును. నటన ర్త నర్తకులు సూత్రధారుడు
నొనరించు నాట్యము శుద్ధము. వారొనరించు నృశ్యము చిత్రము నగును.
ద
నాట్యస్య ప్రవిభాగస్తు యథాశాస్త్రం ప్రదర్శ్యతే
నాటు స్త్రీత వాక్యార్థ పదార్థాభినయాజ్మకమ్.
నటక రైన నాట్యం స్యాదితి నాట్యవికాం మతం
పదార్ధ సూత్రాభినయమాసం వ ర్తకకర్మ యత్.
తన్న తనృశ్యభేదేన కద్ద్వయం ద్వివిధం భవేత్
తత్ర భావాశ్రయో మార్గో దేశీ తద్రోహిళా మతా.
త్రిమార్గకాలనియతః మార్గమిత్యభిధీయతే
దేశీక చేత్పువస్తాలల యైరా క్రయమిష్యతే.
నృత్త-నృత్య-నాట్యములు
181
192
188
186
ఇకనిచట నాట్య ప్రవిభాగము యథాశాస్త్రముగా నిర్దిష్ట మగును.
నటకర్మయే నాట్యము. అది నాటకము నందున్న పదార్థాత్మకము, వాళ్యార్థా
త్మకము. ఇట్టిది నటకర్మ. ఇది నాట్యము, ఇది నాట్యవిదుల మతము. పదార్థాభి
సయార్మక ముయిన నర్తృకర్మ నృత్య మని వృత్తమని రెండు విధములు.
మగునది
భావాశ్రయ మార్గము. దేశి
తగ్రహీతము, త్రిమార్గణాల నియత
మగునది మార్గము. తాలలయాశ్రయ మగు నది దేశీ యగును. చంచత్పుటాది
అలవిధానములకు, ద్రుజాదికాల విధానములకు నాశ్రయముగా నుండునది దేశి
యగును. “దేశీఖ
వేత్పువస్తాలు యైరాశ్రయ మివ్యతే&quot; అను శ్లోకమున భావ
మునె చెప్పికొనవలయును. ధనిక ధనంజయ దశరూపకావలోకమున నీ విష
యము స్పష్టముగా నున్నది.
1. నాట్యము. రసప్రధానము. వాక్యార్థాభినయాత్మకము, రసా
శ్రయము. సాత్త్వికాభినయబహులము. నాట్యమొనరించు వారు నటులు.
2. నృత్యము, భావప్రధానము. పదార్థాభినయాత్మకము. భావా
శ్రయము. ఆంగికాభినయబహులము. నృత్య మొనరించువారు నర్తకులు, అన
కారాత్మకము. పదార్థాభినయరూప మగుటచే మార్గము నగును.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>0xfrhyg8ll6ql4pfa18hibg8nlv792t</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/760</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250891</id>
    <revision>
      <id>611442</id>
      <timestamp>2026-11-07T17:23:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'దశమాధికారము 8. . నృత్తము. తాలలయాశ్రయము. అభినయ శూన్యము గాత్రని ప ముండును గాని యది తాలలయా పేక్షము. నృత్త మొనరించువారును నర్తకులె. నృత్తము దేశీయను వ్యవహారము పొందును. విషయ ఈ దశ రూ...'</comment>
      <origin>611442</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3472" sha1="md4mezcjok5y6yamoh4szxq14ab3tfe" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;దశమాధికారము
8. . నృత్తము. తాలలయాశ్రయము. అభినయ శూన్యము గాత్రని ప
ముండును గాని యది తాలలయా పేక్షము. నృత్త మొనరించువారును నర్తకులె.
నృత్తము దేశీయను వ్యవహారము పొందును.
విషయ
ఈ దశ రూపక భావానుసారమున నీ గ్రంథము నందలి యీ
మును సంగతపఱచు కొనునది. నాట్య నృత్య నృత్త పదముల ప్రయోగ మచట
నచట సంకీర్ణముగ కన్పించినను పై భావార్థామసారమున సమన్వయించు
కొనుట సముచితము.
పున రేతద్వయం స్వధా మధురోద్ధత భేదతః
మధురం లాస్యమాఖ్యాతముద్ధతం తాండవం విధుః.
195
నృత్యన్నతములు మరల రెండు విధములు-మధునము ఉదకము
సని. మధురము లాస్య మని యుద్ధతము తాండవ మని యందురు. మధురమును
సుకుమారమనియు నందురు. కాగా వీని భేదము ఖిట్లు పరిగ్రాహ్యములు.
మధురనృత్యము లాస్యము-ఉద్ధతనృత్యము తాండవము
మధురసృత్తము లాస్యము ఉద్ధశనృత్తము తాండవము
ఇవి నాటకాదుల కుపకారకములు. నృత్య మనాంతరపదార్థాభినయమున నుపక
రించును. నృత్తము శోభాహేతువుగా నుపకరించును. ఇట్లు చీని యుప
యోగము కావనీయము.
సర్వం త్రిధా భవేదేకద్గీతవాద్యోభయాన్వయాత్
రసప్రధానాభినయం మార్గం నృత్తం నటాశ్రయమ్.
భావాభి వేయం మార్గం తన్నృత్యం యన్న రకాశ్రయం
రసభాససమాయుక్తమంగచాలన సంశ్రయమ్,
మార్గ దేశీవిమిశ్రం తు నటనర్తకసంయుతం
188
187
ఈ సర్వము మూడు విధము లగును - గీత సంబంధమున, వాద్యసంబం
ధమున, తదుథయసంబంధమున త్రివిధ మగును. రసప్రధాననుగు నభినయము
నటాశ్రయముగా నుండునది నాట్యపదమున వ్యవహరింపడగి యున్నది. 'వృత్తం'
అని మూలమ.న నున్నది. &quot;నాట్యం&quot; అని యుండుట యుక్త మనిపించును.
బావాలి వేయ మగునది అనగా పదార్థాభినయాత్మకముగా నుండునది వర్తకా
న&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>md4mezcjok5y6yamoh4szxq14ab3tfe</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/761</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250892</id>
    <revision>
      <id>611443</id>
      <timestamp>2026-11-07T17:23:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '898 భాప। శాతనము శ్రయముగా నుఁడుననీ మార్గము నృత్యము అగును. రసవాపసమాయుక్తము సంవర్తన యుగము పేరు మృగ్య అంగరాలనసమాశ్రయము మాకె మును పై విధముగా సుగతకరమని నా పదగును. 186 వృత్తిః స్యాత...'</comment>
      <origin>611443</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3790" sha1="48hql0uu4uuslkwru5m579xj282rktb" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;898
భాప। శాతనము
శ్రయముగా నుఁడుననీ మార్గము నృత్యము అగును. రసవాపసమాయుక్తము
సంవర్తన యుగము పేరు మృగ్య
అంగరాలనసమాశ్రయము మాకె
మును పై విధముగా సుగతకరమని నా పదగును.
186
వృత్తిః స్యాత్ 04. సత్యత్రి &quot;శ్య గుచ్చక
ఉర్ధతే : కరణే రంహాసనై ర్నెక్యత్తు యగా,
వృత్తిరారభటి గీతకాలే వత్తాడు విదు
ఉదయం పూర్వరంగ్యు టూదౌ రవిష్యత్తు.
నటక ర్మాత్మకత్వా తద్వయం నాట్యమితీరిం
తాలే గీరే ద వాల్యే చ గృత్తే శాఖనయ్య కడు
సుకుమారప్రయోగో యో నియతో లాస్యముచ్యతే
189
140
241
లాస్యతాండవముల లోని కొన్ని విశేషనులు ప్రతివాడనీయములు
కలవు. ఖలితము అగు సంగహారము లుండునవుడు, అలితములగు లయవిధానము
లుండునపుడు, కైశి॥వృత్తి యుండుగపుడు గీతి ప్రవర్తించు నప్పుడు లాస్యము
సంగతము దగును. లళితాంగహారములతో లివలయరీతులతో బాస్యము
నిర్వర్ణ్య మగును. అందు సాంగముగా లైశిశీవృత్తి గీతి యుండదగువని
భానము. లాస్య మిట్లుండగా తాండవ మీ విధముగా నుండును. ఉద్ధతములగు
కరణములతో సంగహారములతో విడి నిర్వర్తిత మగును నానాకరణసమూ
హాత్మకము అయిన యంగహారములు ముఖ్యమని ముండును. అంగహారముల
ప్రయోగములలో సంగహారమున ఈహారమునకు ఎనుసంధాన రూపముగా
శుద్ధకము అగు కొన్ని కరణముల ప్రయోగవర్యశము. ఇక్లిష్ట కరణము
ఇన్నందున సంగహారములందు ధారావాహిక ప్రయోగ న్యత భాషించును.
ఇట్ట కరణప్రయోగము ఛిద్రచ్ఛాదనమున కంకరించును. ప్రియోగరమ్యుత
సంపాదించును. ఇట్లే లలితాంగశ్రీ యోగమునను లలిఃకరణయోగ సుభ్యూ
హ్యము. ఈ తాండవమున గీతకాలము సం నారభటీవృత్తి యుండదగును. ఈ
లాస్యము తాండవము అను విభయము గాటకాదులలో పూర్వరంగమునకు సంబం
ధించి యుండును. ఈ ద్వయము : నటక ర్మాగ్మక మయినందుకు నాట్య మనదగును.
శాఖమున గీతమున వాద్యమున వృత్తమున సభివయక్రమమున నియతనుగు
mel&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>48hql0uu4uuslkwru5m579xj282rktb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/762</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250893</id>
    <revision>
      <id>611444</id>
      <timestamp>2026-11-07T17:23:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'దళసూధికారము సుకుమారప్రయోగము లాస్య మగును. ఇట్టి లాస్యమున గొన్ని విశేషములు గలవు. 2 తచ్ఛృంఖలా లజా పిండీ భేద్యకై = స్యాచ్చతుర్విధమ్. లతా రాసకనామ స్యాత్తత్తే ధారానకం భవేత్. దండ...'</comment>
      <origin>611444</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3879" sha1="03rkamp5r8yxws7rvw0anms3s70zftt" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;దళసూధికారము
సుకుమారప్రయోగము లాస్య మగును. ఇట్టి లాస్యమున గొన్ని విశేషములు
గలవు.
2
తచ్ఛృంఖలా లజా పిండీ భేద్యకై = స్యాచ్చతుర్విధమ్.
లతా రాసకనామ స్యాత్తత్తే ధారానకం భవేత్.
దండరానిక మేకం తు తథా మండలరాసకమ్.
ఏకం శు యోషీన్నియమాూన్నాట్య రాసక మీరితం
శృంఖలా భేద్యకం చాపి దశకా భిద్యతే పునః.
తగ్గేయపదమిత్యాది లాస్యాంగత్వేన కథ్యతే
పిండిబంధేతు బహుధా భేదస్తత్తాండవస్య తు.
పిండీబంధాత్మకం నృత్తం తద్దేవత్వ ప్రహర్ష ణం
థవేజ్ఝర్ణర పూజాయాం త తద్గతి పరిశ్రమే.
మూడు విధములు
-
142
148
144
145
146
అట్లు సుకుమాూరప్రయోగ మయిన భాష్యము శృంఖల లత పిండి
భేద్యక మని నాలుగు విధములు. శృంఖలాదుల స్వరూప మిదివరలో లక్షణ
యుక్తముగా నిరూపిత మయినది. వీనిలో అత యనునది రాసకనామమున
నున్నది. రాసకము
-దండరాపకము మండల కా సకము
నాట్యరాసకము నని ఈ రాసకముజులో నుండవలయు స్త్రీల సంఖ్యానియ
మము ననుసరించి యీ భేదనియమనము సంగత మగును. శృంఖల భేద్యక మను
నవి దశవిధముల గా భిన్నము లగును. గేయపదము మొదలగు లాస్యాంగదళక
మీ విధముగా పరిగణింపదగి యున్నది. పిండీ బంధమున నందలి తాండవమునకు
బహుధా భేదములు కలవు. నాట్యవేదము నందు గణేశపిండి కుమారపిండి
మొదలగు పిండీ బంధములు కొన్ని సూచితము అయినవి. జర్జర పూజ యొనరింప
వలసి యున్నప్పుడు ఆ యా గతి పరిక్రమము సూచిత మగునప్పుడు పిండిబంధా
త్మక నుగు వృత్త మావశ్యకము. ఇట్లావణ్యకముగు నా యా పిండి బంధములు
ఆ యా పిండీ బంధాధిదేవుల తత్త్వారోపమున ప్రహర్షణాత్మకముగా నుండును.
ఆ యా దేవులకును ప్రహర్షణ మాపొదించును.
జర్ఖరపూజాసంప్రదాయ మిచట నిట్లు పరిగ్రాహ్యము. భరతనిరూపిత
మయిన నాట్యమును భరతపుత్రులు బ్రహ్మసన్నిధిలో ప్రదర్శించునప్పుడు ప్రేక్ష
కులుగా నున్న దానవులు తమపై దేవతలు సంపాదించిన విజయ మందున్నదని,
B (88)&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>03rkamp5r8yxws7rvw0anms3s70zftt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/763</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250894</id>
    <revision>
      <id>611445</id>
      <timestamp>2026-11-07T17:23:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '898 భాషప్రకాశనము దేవత యందు నిబద్ధ మయినదని, దానవులు కది యనమానజనకముగా నున్నదని, కుపితులై నాట్యవిఘ్న మాపాదింపగా ప్రయోక్త అప్రతిభు అయిరి. అప్పుడు దేవేంద్రుడు దానపదమనమునకై జర్...'</comment>
      <origin>611445</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4404" sha1="egayjl8q43td9ee4zmumwpd5z2qwa1i" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;898
భాషప్రకాశనము
దేవత యందు నిబద్ధ మయినదని, దానవులు కది యనమానజనకముగా
నున్నదని, కుపితులై నాట్యవిఘ్న మాపాదింపగా ప్రయోక్త అప్రతిభు అయిరి.
అప్పుడు దేవేంద్రుడు దానపదమనమునకై జర్జరము - దండము సృష్టించి దాన
వులను శీర్ణుల నొనర్చెను. బ్రహ్మ సాంత్వన వచనములలో తత్వము తెలియ జెప్పి
యందరము ప్రశాంతుల అప్పటి నుండి రంగవిఘ్నో కళాంతికై జర్జరపూజ
సేయుదురు. అట్టి జర్జర పూజాసమయమున 3 శుద్ధములగు గతుల పరిక్రమమున
పిండిబంధాత్మక నృత్తప్రయోగమావశ్యక మని యిందు సూచిత మయినది.
భావ భేదాల్లాస్యభేదో బహుధా కథ్యతే బుధై 1
తదేవ నియమైర్హానం దేశే రుచ్యా ప్రవర్తితమ్,
గుండలీనృత్తమిత్యుక్తం తత్స్యాద్దే శేష్వ సేకథా
దేశీతాలై శృ వాద్యైశ్చ దేశీగీ కై శ్చ కల్పికమ్.
చతుష్షష్ట్యంగసంయుక్తగతిశ్చాయరీతియత్
శుద్ధం చిత్రం చ మిశ్రం చ గుండలీనర్తనం త్రిధా.
కదాచిత్కందుక క్రీడా కదాచిద్వర్ణ మానతః
త తద్దేశగుణో తాభిల్లీ లాఖిః పరికల్ప్యతే.
147
148
149
150
భావ భేదమున లాస్యభేద మనేక విధముల నుండునని బుధు అందురు.
ఆ లాస్యమే నియమహీనమై దేశము నందలి రుచ్యనుసారమున ప్రవృత్త మగును.
దేశ దేశము లందుండు పామరజనులు శాస్త్రీయమగు మార్గరీతి నంతగా నవగతము
చేసికొనలేరు. తాత్కాలిక మయిన చి త్తవినోదము మాత్ర మఖిలపింతురు. రంజన
ప్రాయము అయిన హాస్యశృంగారరీతులనే యభిలషింతురు. కొందరు సంఘర్ష
ణాత్మకము అయిన వీరరౌద్రావేశ ప్రక్రియలనే యనలంబింతురు. ఇట్టి వారి
యఖిరుచివి శేషము ల సేక విధముల నుండును. తత్తదభిరుచ్యనుసారమున ప్రవర్తిత
మగు లాస్యవిధాన మనేక
విధముల నుండును. అది యంతయు దేశీరీతి యగును.
ఇట్టి రీతులలో గుండలీనృత్త మొకటి యున్నది. అదియు దేశమున వనేక విధ
ముల నున్నది. దేశీతాలములతో దేశీవాద్యములతో దేశీగీతములతో నిది కల్పిత
మగును. &quot;చతుష్షష్ట్యంగసంయు క్తగతిశ్చాలీయరీతిమత్&quot; అను పద్య పాదార్థము
స్పష్టార్థముగ లేదు. చతుష్షష్ట్యంగములతో నున్న దేశీఖాస్యాంగములు గతివిధాన
ములు చాలిరీతులు నిందుండును. నా రచితనృత్తరత్నావళిలో నలుబదియారు&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>egayjl8q43td9ee4zmumwpd5z2qwa1i</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/764</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250895</id>
    <revision>
      <id>611446</id>
      <timestamp>2026-11-07T17:23:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'దశమాధికారము దేశీలాస్యాంగములు సం కేతితము అయిక. ఇంకను గొందకు కొన్నియంగముల సంకేతించి యుందురు. ఇట్టి గుండలీనర్తనము శుద్ధము చిత్రము మిశ్రము నని త్రివిధ మగును. ఒకప్పు డిందు కం...'</comment>
      <origin>611446</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3729" sha1="74uyx6o62rm9ffyu9jswm8buyjwdgur" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;దశమాధికారము
దేశీలాస్యాంగములు సం కేతితము అయిక. ఇంకను గొందకు కొన్నియంగముల
సంకేతించి యుందురు. ఇట్టి గుండలీనర్తనము శుద్ధము చిత్రము మిశ్రము నని
త్రివిధ మగును. ఒకప్పు డిందు కందుక క్రీడ లుండును. ఒకప్పుడు వర్ణ మానాను
సారమున నియతి యుండును. ఒకప్పుడు కత్తద్దేశగుణ సముత్పన్నము అయిన
లీలావిశేషము లుండును. ఇట్లది పరికల్పిత మగును. ఇంక నిందు పరిగ్రాహ్య
విశేషములను నృత్తరత్నాపల్లి నుండి గ్రహించునది. ఈ గుండలీనృత్తము
గోండలీనృత్తమని కుండలీనృత్త మనియు . వ్యవహృతను గు
ఇటుపై నాట్యాదుల బృందావశ్యకత నిరూపిత మగును.
మవేక విధముల నున్నది. బృందమున నుండవలయు వారిసంఖ్యయు నిరూప
ణీయము. బృందము మార్గమున నావశ్యకము; దేశీ యందు నాపశ్యకము. ఇట్టి
యంశవి శేషము లిచట ప్రస్తుతము లగును.
బృందరీతి
నాట్యం నృత్యంచ నృత్తం చ బృందహీనం న శోభలే
బృందం ప్రకల్ప్యం సాదిత్యాహుర్భర తాదయః.
నటాళ్ళ నర్తకాశ్చైన గాయకా వాదళాదయః
యోగే మిలిత్యా తత్ర తద్బ్భందముచ్యతే.
161
152
158
నాట్యము కాని, నృత్యము కాని, వృత్తము కాని బృందహీన
మగుచో శోభింపదు. కావున బృందమును నిర్మింపవలెనని భరతాదు లందురు.
నటులు నర్తకులు గాయకులు వాదకులు మొదలగు వారు ఏ ప్రయోగమున
మిలితులై యుందురో యచట నది బృందమను వ్యవహారము కలదగును.
తదేవాభ్యంతరం బాహ్యమితి ద్వేధా విభిద్యతే
అభ్యంత రే స్యాత్ స్త్రీబృందం బాహ్యే స్త్రీమర్త్యమి
జ్యేష్ఠ మధ్య కనిష్ఠాది భేదాదృృందం త్రిధా భవేత్
అంగై రుపాంగై ః ప్రత్యంగై : గీతమాత్రానుగామిఖిః.
పదార్థాభినయో నృత్యం డోంలీ శ్రీగదికాదీపు
అంగవి జే.సమాత్రం యల్ల యకాల సమన్వితమ్.
తన్నృత్తం నాటకార్యేషు రూపశేషు ప్రయుజ్యతే.
అంగప్రత్యంగవి డే.సళూన్యో యో ఒభినయేన చూ
154
155
158&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>74uyx6o62rm9ffyu9jswm8buyjwdgur</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/765</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250896</id>
    <revision>
      <id>611447</id>
      <timestamp>2026-11-07T17:24:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '180 7:00 . తన్నృత్తం తత్ర నృత్యం ను యశోక్తాభినయాత్మకం భావప్రకాశనము బృందాంశములె యిందున్నవి. బృందము రెండు విధములు - ఆక్యం తరము బాహ్యము నని. అభ్యంతరము నందు స్త్రీ బృందమును, వాన్యము...'</comment>
      <origin>611447</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3812" sha1="gturk7nn45708gnfq4zyahp1gty0sq3" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;180
7:00
. తన్నృత్తం తత్ర నృత్యం ను యశోక్తాభినయాత్మకం
భావప్రకాశనము
బృందాంశములె యిందున్నవి. బృందము రెండు విధములు - ఆక్యం
తరము బాహ్యము నని. అభ్యంతరము నందు స్త్రీ బృందమును, వాన్యమున
స్త్రీపురుషమిశ్రిత సుయిన బృందము ముంతలను ఇందు మగల మూడు శేషము
లున్నవి... జ్యేష్ఠబృందము మధ్యబృందము కష్ణవము: నని. ఇక పెట్టి భేదము
లుండును. గీతమాత్రము ననుసరించిన్నట్టి యంగో వాంగ ప్రత్యంగములతో కదార్థా
భినయమున నుండు నృత్యము డోంలీశ్రీగణ తారలలో నుండును. నాటకాడి
రూపములలో లయ తాల సమన్విత మంగిని జేనము మాత్ర ముండుట యను
నృత్త ముండుట యుచితము. అంగప్రత్యంగసూర్య మధీసయస్యము నగు
వృత్తమున్న నచట యథోక్తాభినయాత్మక మన నృత్య ముండుటయు
యుక్తము.
తాండవం త త్త్రిధా చండప్రచండోచ్చండ
భేదతః.
తత్ర హ్యారభటీవృత్తి స్తథై వ పరికల్ప్యతే
విలంబితో లయో యత్ర గ్రహశ్చాతీతకల్పితః.
తద్వదారభటి యత్ర తత్ ఖ్యాతం చండతాండను
సమ గ్రహో మధ్యలయ సథై వారంటీ యుఈ.
ప్రచండతాండవం తత్స్యాది తత్ర ప్రయోజనం
అనాగతో గ్రహో యత్ర లయో యత్ర ద్రుతో భవేత్ .
తాదృశ్యారథటీ యత్ర తత్స్యాదుచ్చండతాండవం
ఏతత్ప్రయం భవే స్త్రధా గీతావాద్యోభయాన్వయాత్.
157
156
159
160
181
తాండవము మూడు విధములు చండతాండవము ప్రచండతాండవము
ఉచ్చండతాండవమునని. అందు చండతాండవ మీవిధముగా నుండును. ఇందార
భటీవృత్తి పరికల్పిత మగును. లయరీతి విలంబితముగ నుండును. గ్రహ సతీత
కల్పిత మగును. గ్రహమనునది తాలప్రాణము. కాలము నందలి గ్రహము
మూడు విధములు. సమ గ్రహము అతీత గ్రహము అనాగతగ్రహము నని. గీత
నృత్తవాద్యములతో నాదిమధ్యావసానము లందు న్యూనాధిక్యవర్ణితముగా తాల
మాయోజిత మయినచో సమగ్రహ మని, తాలానంతరము గీతాదు లాయో
జితము అయినచో నతీతగ్రహమని, గీతాదుల ప్రయోగప్రవర్తన సమయ మధ్య&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>gturk7nn45708gnfq4zyahp1gty0sq3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/766</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250897</id>
    <revision>
      <id>611448</id>
      <timestamp>2026-11-07T17:24:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'దశమాధికారము 701 మున కాలసంయోజన మున్నచో ననాగతగ్రహ మని నిశ్చయింప వలెను. ప్రకృత తాండవను స సతీరగ్రహ ల్పనము వివిడిగాను. ఇచట నారథటివృత్తియు నతీత గ్రహసంబంధమైన నెయుడును ఇట్లు ఎ సిద...'</comment>
      <origin>611448</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3906" sha1="1qqr7jm21z0y35p24kdyf5dipgzqf0g" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;దశమాధికారము
701
మున కాలసంయోజన మున్నచో ననాగతగ్రహ మని నిశ్చయింప వలెను. ప్రకృత
తాండవను స సతీరగ్రహ ల్పనము వివిడిగాను. ఇచట నారథటివృత్తియు నతీత
గ్రహసంబంధమైన నెయుడును ఇట్లు ఎ సిది చండతాండవ సగును, ప్రచండ
తాందవ మీ విధముగ నుండును. ఇందు సమగ్రహ ముండును. మధ్యలయ
ముండును. అట్లే యారభటీయుత మగును. ఇట్టి ప్రచండతాండవమగురు.
ఉచ్చండతాండవముపై నవారరగ్రహ సుణము. ద్రుకలయ ముండును. అనభటి
వృత్తియు నట్టి గుగును. ఇట్టిది యుచ్చండతాండవము. ఈ మూడు విధము
లగు తాండవమును గీతవాద్యోళయాన్వయమున త్రివిధ మగును.
కరణాద్యంగహారాళ్ళ గీతవాడ్యోభయాన్వితాః
యత్రోద్ధతం ప్రయుజ్యఐతే క్రమాత్తత్తాండవశ్రయమ్.
చండాఖ్యం తాండవం వీర రౌద్రమిశ్రర సే భనేత్
182
188
ప్రచండతాండవం ఖ్యాతం రౌద్రవీభత్సమిశ్రణే.
ఉచ్చండం రౌద్రవీభత్సభయానక సముచ్చయే
కరణై రంగహారైశ్చ ద్రుతం త్రిగుణవేగతం,
ఆకాశచారీ భ్రమరీ యుతముచ్చండతాండవం
పూతలంఘితభూయిష్టకరణం భ్రమరీయుతమ్.
ప్రచండతాండవం భౌమచారీయుగ్ధుతమానతః
184
185
నృత్తాంః కరణై రంగహారై వ్యక్చండతాండవమ్.
నీయములు
188
తాండవము నందలి రఖినియోగమము అయిన విశేషము లిట్లు వ
తాండవత్రయమునందు కరణము అంగహారములు గీతవాద్యోభ
యాన్వితములై క్రమముగా మద్ధతముగా ప్రయుక్తము లగునేని యీ తాండవ
త్రయము రూపవై భవము కలుగును. చండతాండవము వీర రౌద్రమిశ్రరసమున
ప్రయుక్తము కాదగును ప్రచండతాండవము రౌద్రవీభత్సమిశ్ర
శ్రేణమున ప్రఖ్యాత
మయినది. ఉచ్చండతాండవము రౌద్రబీభత్సభయానక సముచ్చయమువ విని
యుక్తము కావలెను. ఈ యుచ్చండ తాండవములో కరణము లంగహారములు
ద్రుకలయానుసారము.న త్రిగుణవేగమున ముండదగును. ప్రయుక్తము అయిన
కరణము అంగహారముల త్రికావృత్తములుగా ప్రయుక్తము అగుట సముచితము.
ఎప్పటి కరణ మప్పుడే యావృత్త మగుటయు నంగహార ప్రయోగానంతర మా&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>1qqr7jm21z0y35p24kdyf5dipgzqf0g</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/767</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250898</id>
    <revision>
      <id>611449</id>
      <timestamp>2026-11-07T17:24:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '702 భావప్రకాశనము వృత్త మగుటయు ఒక క్రమమున కరణాంగహారములు ప్రయుక్తము అయిన పిమ్మట కరణములు పునః ప్రయుక్తము లగుటయు నౌచిత్యానుసారమున సభ్య మోదానుసారమున నిర్వయించి ప్రయోగించునద...'</comment>
      <origin>611449</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4056" sha1="gx17lv4z4rwn8tmczl9ab1z2zf7c1p5" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;702
భావప్రకాశనము
వృత్త మగుటయు ఒక క్రమమున కరణాంగహారములు ప్రయుక్తము అయిన
పిమ్మట కరణములు పునః ప్రయుక్తము లగుటయు నౌచిత్యానుసారమున సభ్య
మోదానుసారమున నిర్వయించి ప్రయోగించునది. ఇట్లు చెప్పుట యనుచిత
మలు.నను సాంకర్యము నిషేధించుట కగును. ఇంక నీ యుచ్చండ తాండవమున
ప్లుతములు లంఘితములు = హులముగా నున్న కరణముల ప్రయోగ నూపశ్యకము,
ఎగురుటలు దూకుటలు కొన్ని కరణములలో నధికముగా నుండును. అట్టి కర
ణము లిం దానశ్యకములు. ప్రచండ తాండవము నందు ద్రుతలయ ప్రమాణాను
సారమున భౌనుదారీగకు లుండవలయుటను గ్రహించునది. చండతాండవమున
నిట్టి వావశ్యకములు కావు. అందు నృత్తాంగము అయిన కరణము అంగహారములు
కూడి యుండుట గ్రాహ్యము.
హాస్యశృంగారసంసర్గే లాస్యనృత్తం ప్రశస్యతే
శృంగారే చాద్భుతే చాపి శద్భిరా వినియుజ్యతే
ఉద్ధత.ప్రాయకరణణ రుణ్యా యద్దేశ్య కల్పితం
కరణం వక్తృగం చేతి వద్దేశీతాండవం విదుః.
దేశీతాలల యోపేతం దేశభాషా మిశ్రితం
తద్వీరాద్భుతశృంగారహా స్యేషు వినియుజ్యతే.
నృత్యభేదే క్వచిక్కైశ్చిత్రాయో దేశ్యువయుజ్యతే
న కదాచన సర్వత్ర రూపకేషూవయుజ్యతే.
187
168
189
170
హాస్యశృంగార సంసర్గ మున్నపుడు లాస్యనృత్తము ప్రశస్త నుగును.
శృంగారమునందు నద్భుతము నందును లాస్యనృత్తభేదముల వినియోగము
సముచితము. దేశీతాండవము నొకటి కలదు. ఆ యా దేశవాసులు యభిరుచ్యను
సారమున నుద్ధనము అగు కరణము అధికముగా నుండదగును. ఇది యా యా
బేశీవిధానమున కల్పిత మగును. ఇట్లు దేశ్య ప్రకల్పిత మగు నిది “కరణం
వక్తృగం&quot; కరణాత్మకము అయిన కారణములతో మండుటయు వక్తృగతము
లయిన శబ్దవి వ్యాసములతో నుండుటయు గ్రాహ్యము. ఇట్లుండగా నిది దేశీ
తాండవ సగును. ఈ దేశీఖాండవము దేశీకాలలయ విధానములతో నుండును.
దేశభాషావిమిశ్రితము నగును. ఇట్టిదిది వీరమున నద్భుతమున శృంగారమున
హాస్యమున వినియుక్త మగును. కొంద రొక్కొక్కచో నృత్యభేదము నందు&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>gx17lv4z4rwn8tmczl9ab1z2zf7c1p5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/768</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250899</id>
    <revision>
      <id>611450</id>
      <timestamp>2026-11-07T17:24:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'దశమాధికారము 708 సామాన్యముగా దేశీరీతి నుపయోగింతురు. ఇట్టి విధానమును రూపకములలో సంతట చెప్పుడు ప్రయోగింపరాదు. బృంద భేధములు ఈ దృత్తాండవ లాస్యాదిభేణాం గేషూపయోగినాం సమాజం బృందమ...'</comment>
      <origin>611450</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3447" sha1="b9qp0vipo23hg33xash7p3iv6hp9tbk" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;దశమాధికారము
708
సామాన్యముగా దేశీరీతి నుపయోగింతురు. ఇట్టి విధానమును రూపకములలో
సంతట చెప్పుడు ప్రయోగింపరాదు.
బృంద భేధములు
ఈ దృత్తాండవ లాస్యాదిభేణాం గేషూపయోగినాం
సమాజం బృందమిత్యాహుః తత్త్రిధా పంచడాపి వా
ఉత్తమోత్తమమాద్యం స్యాదు త్తమాఖ్యమతః వరం
మధ్య మోత్తమమధ్యం చ కనిష్ఠం చేతి పంచథా.
బృంద
మేతత్సముద్దిష్టం కోలాహలమతః పగం
171
172
ఇంతవరకు నిరూపించిన తాండవ భేదములలో లాస్యాంగములలో నుప
యోగించువారల సమాజమును బృంద మందురు. ఈ బృందము మూడు విధ
ములు. అయిదు విధముల నేని యుండును. ఉత్తమో త్తమము మొదటిది,
ఉత్తమము రెండవది, మధ్యమోత్తమము మూడవది, మధ్యమము నాల్గవది.
కనిష్ఠ మయిదవది. ఇట్లు బృందము పంచవిధముగా నుండుట యుక్తము. సముద్ది
ష్టమును. ఇంత కధికముగా నుండునది కోలాహల మగును. ఇక నుత్తమోత్త
మాదిబృందములలో నుండదగు వారి సంఖ్యానియమము సంకేతముకావలయును.
ముఖ్యా ద్వాదళ గాకారో ద్వాదశైవ తు గాయికాః.
అష్టానిహాలకాక్చాపి ఈతః షణ్వాంశికా అపి
ఓతాకారాశ్చ పంచ స్యుః ఈ పాటహికాస్త్రయ్య.
యత్ర మార్గంగికాః షట్ స్యుః బృందం స్యాదుత్తమోత్తమం
178
174
ఉత్తమోత్తమబృందము నందుండదగిన పాత్రల సంఖ్య యింకున్నది.
ముఖ్యగాయకులు—–12. గాయికలు- 12. విహాలకులు 8. వాంళికులు–6. ఓతా
కారులు - 5. పాటహికులు. 3. మార్దంగికులు-6. మొత్తము వీరు 52. ఇట్లు
న్నచో బృంద ముత్తమో త్తమము. ఇందలి వారి స్వరూ పరిచయము నిరూ
పితము కాగలదు. ఇటుపై నుత్తమబృందము.
పర్గాతారోఒష్ట గాయిన్యః పంచ సడ్వా విహారిణాః.
చత్వారో వాంశికాశ్చాపి చోకాకార చతుష్టయం
మార్ధంగికాశ్చ చత్వారః ఈఈ పాటహిక ద్వయమ్.
175
178&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>b9qp0vipo23hg33xash7p3iv6hp9tbk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/769</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250900</id>
    <revision>
      <id>611451</id>
      <timestamp>2026-11-07T17:24:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '704 భావప్రకాశనము ఇదము త్తమమాభ్యాగః బృందం కవిశారదై ఉత్తమబృంద మీ విధమున నుండునని బృందవిశారలు అన్ని గాయ కులు 8. గాయికలు కె. విహాంకు కానీ. వ్యాసులు ఓ. ఓ కారులు 4. మార్దంగికులు 4. పాటక...'</comment>
      <origin>611451</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2573" sha1="lcrrm6cr5tsekhqqt39j92qqi3w78zq" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;704
భావప్రకాశనము
ఇదము త్తమమాభ్యాగః బృందం కవిశారదై
ఉత్తమబృంద మీ విధమున నుండునని బృందవిశారలు అన్ని గాయ
కులు 8. గాయికలు కె. విహాంకు
కానీ. వ్యాసులు ఓ. ఓ
కారులు 4. మార్దంగికులు 4. పాటకొక
మొగ్గము మారవు 84. ఇది
యు తమ
బృందము,
గాయికా వాఁశికీనాం చ య య్యు మ మించన
177
178
మధ్యమో త్తమ బృందము మూడవది. అందు ముఖ్యగాయకులు.5.
సమగాయకులు 5. గాయిలు 6. కవలు 5. ఓతాకాసులు 3. పాట
హికులు 5. మాన్దంగికులు 3 మొత్తము నీరందని మస్పరామం. ఇది మధ్య
మోత్తమ బృండము.
ద్వా గాయకోచ గాయివ్యౌ తిమ న్యు: సమగాయి:కాల
త్రయో నిహారికా సంశ్యాం తిస్రజ్ఞాని విహాబికాః
ఉతాకారత్రయం యత్ర మార్దంగిన చరుక్షయమ్.
యత్ర పాటహీద్వంద్వం బృంద మేనత్తు మధ్యము
179
180
మధ్య మబృందములో పాత్ర కిట్లుందురు. గాయకులు 2, గాయికలు2,
సమగాయికలుతీ, విహాలకులుడి. వ్యాళికలు 2. విహారికలు. ఓకాకారులు3.
మార్దంగికులు 4. పాటహికు 2. మొత్తము నీరందకు 25. తరువాతి పరిగణన
ములో 26 అని యున్నది గాలుకలు అయినచో 6 సంఖ్య యువసన్న
మగును.
షకో ముఖ్యో భవేద్దాకా ద్వౌ స్యాతాం సనుగాయకా.
-గాయశా వాంతికా ద్వౌద్వా తాకారత్రయం తథా
ఏక పాటహికో యత్ర మార్దంగికయుగం తథా.
-ఏకో విహాలతో యర్ర కనిష్ఠం బృందముచ్యతే
181
182&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>lcrrm6cr5tsekhqqt39j92qqi3w78zq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/770</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250901</id>
    <revision>
      <id>611452</id>
      <timestamp>2026-11-07T17:25:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'దశమాధికారము 105 కనిష్ఠబృంద మదనది. ఇందు ముఖ్యగాయకుడు 1. సమగాయకులు 2. అనుగాయకులు 2. నాంశికులు 2 ఓతాకారులు 8. పాటహికుడు 1. మార్దం 2.కుడు 1. మొత్తము వీరందరు 14. ఈ కనిష్ఠబృందమున 18 పాత్ర లుండు...'</comment>
      <origin>611452</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3704" sha1="g9wyd6201d4dy4s94tdjfjueavyx1xs" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;దశమాధికారము
105
కనిష్ఠబృంద మదనది. ఇందు ముఖ్యగాయకుడు 1. సమగాయకులు 2.
అనుగాయకులు 2. నాంశికులు 2 ఓతాకారులు 8. పాటహికుడు 1. మార్దం
2.కుడు 1. మొత్తము వీరందరు 14. ఈ కనిష్ఠబృందమున 18
పాత్ర లుండుటయు సూచిత మగును. అందు హుడుక్కి కాదులు నుందురు.
ద్విపం దాశత్-చతు స్ప్రింకత్ త్రింశత్-షడ్వింశతి స్తథా.
చతుర్దశ - అష్టాదశ వా సంఖ్యా బృందేషు పంఛను.
188
బృందపంచకమున దు పాత్రపంఖ్య యీ విధముగా నుండును.
ద్విపంచాఖత్ ఓడి ఉత్తమోత్తమ బృందము. చతుస్త్రింశత్ 34 ఉ త్తమబృందము.
త్రింశత్ 80 మధ్యమో త్తమల్యంచము. పశ్వింశతి 26 మధ్యను బృందము. చతు
ర్ధ 14 లేదా అష్టాదశ 16 కనిష్ఠబృందము. బృందపంచక మున
నుడువారి
యందరి సంఖ్య 1:6 లేదా 180. ఇట్లు నియతసంఖ్యగా నున్ననే యా యా
బృందములు రమ్యము లగును. ఇంత కధిక మయిన కోలాహలమె,
184
ముఖ్యగాతా సమం గా గాయినీ వాంశిక స్తథా,
ఓతాకారాః పాటహికో యశ్రి మార్దంగిక ద్వయం
హుడుక్కకా కోపాలికా యత్ర జర్ఘరికాద్వయమ్ .
185
వైణికా యర్ర సుసమౌ బృందం తత్స్యాత్క నిష్ఠకం
కనిష్ఠబృందము చష్టాదశపాత్రలుండుట సూచిత మయినది. వారి
గాయిని,
సంఖ్య యిట్లున్నది. 1 ముఖ్యగాయకుడు. 1 సమగాయకుడు. 1
1 వాంశికుడు. ! ఓళాకారుడు. 1 పాటహికుడు. 2 మార్దంగికులు. 1 హుడుక్కి క.
1 కోహలికుడు. 8
2
జర్ఘరితులు. వైణికులు, 2 సునము లన దగిన వారు.
మొత్తము వీరందరు 16 అయినారు. 16 సంఖ్యాసంగతికై యిద్దరిని కలుపుకొన
వలసియున్నది. అచటి విషయవివేకమునకు నృత్తరత్నావలిలోని బృందసంఖ్యా
వివేక మానశ్యకము.
ముఖ్యానువృత్తిదాతుర్యం తత్ప్రయోగ ప్రగల్భణా.
తాలానువర్తన న్యూనపరపూరణ నైపుణం
లయతాలావధానం చ సాదృశ్యైక్యవిభావనా.
భిన్న రాగజ్ఞ ళా స్థానత్రితయప్రాప్తి శక్తతా
ఏతే బృందగుణాః ప్రోక్తా బృందకోలాహలం వినా.
B (89)
188
187
188&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>g9wyd6201d4dy4s94tdjfjueavyx1xs</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/771</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250902</id>
    <revision>
      <id>611453</id>
      <timestamp>2026-11-07T17:25:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'ఆ 708 భాష ప్రకాశనము °C ఇందు బృందగుణకీర్తనము కలదు. ముఖ్యార్థము ననువర్తించి యుండుటలో చాతుర్యము ముఖ్యార్థము నందుండవలయు ప్రయోగమున ప్రగ ల్భత, తాలానువర్తనము నందలి నై పుణ్యము, మ్య...'</comment>
      <origin>611453</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3502" sha1="ebrot74trntve59oiuuys1bcn1g4a5c" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ఆ
708
భాష ప్రకాశనము
°C
ఇందు బృందగుణకీర్తనము కలదు. ముఖ్యార్థము ననువర్తించి
యుండుటలో చాతుర్యము ముఖ్యార్థము నందుండవలయు ప్రయోగమున ప్రగ
ల్భత, తాలానువర్తనము నందలి నై పుణ్యము, మ్యానముగా నున్న పదములను
పూరించుటలో నై పుణ్యము, లయవిధానము అం దశ ధానము, తాల ప్రక్రియ
దవధానము, సాదృశ్య మైక్యము విభావనము చేయుట, భిన్న రాగములను
గుర్తించుట, స్థాన త్రయ ప్రాప్తిలో శక్తి కలిగి యుండుట యకునవి బృంద
గుణములు. బృందకోలాహలము నిని పరిహరింపగలవు. బృందమున నుండు
వారందరు బృందగుణములు కలవారై ప్రయోగానకు అయినచో
రమ్యముగ నుండును.
ఏశన్మార్గస్య దేశ్యాశ్చ సామాన్యమభిధీయతే
నాట్యాభిధాననిష్పత్తే రేతద్ద్వితయ
వీ.రితమ్,
నృత్తనృత్యవికా గేన ద్విధా మార్గ ఉదాహృతః
నృత్తం తు తాండవం నృత్యం లాస్య మిత్యభిధేయతే.
అంగనిషే సమాత్రం యత్తాలమానం యైర్యుతం
నృత్తం తదుద్ధతై రంగహారాద్యైస్తాందవం భవేత్.
ప్రేరణం ప్రాపణం దేశీతాండవం స్యాదనుద్దపై 8
లాస్యం లతాభేద్యకాది లాస్యాంగసహితం విదుః
తదేవ భూమిచాఠీభిః మృద్విభిర్ల లిశాలయైక
దేశీలాప్యొంగసంయుక్తం దేశీ లాన్యమితీరితమ్.
ప్రాయేణ తత్కుండలీతి దేశరీశ్యైవ కల్ప్యతే
రాణాదినృత్యభేదేషు ప్రాయో లాస్యం ప్రయుజ్యతే.
తాండవం పూర్వరంగే స్యాద్రూపశేషు రసానుగం
యత్ర ధ్రువాః ప్రయుజ్యంతే చతస్రో గీతయో ఒ.పి చ
.కాలామార్గాళ్ళ సలయాః సమార్గ అతి కథ్యతే
ధ్రువా పంచ ప్రయోక్తవ్యా రసాభినయసిద్ధయే.
ప్రయోగము
69
189
100
80
191
182
188
194
196
196
బృందమనునది మార్గమార్గముననే కాదు, దేశిమార్గమునను గలదు.
నిరూపిత మయిన బృందము మార్గమునకు దేశీరీతికిని సామాన్యరూపము.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ebrot74trntve59oiuuys1bcn1g4a5c</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/772</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250903</id>
    <revision>
      <id>611454</id>
      <timestamp>2026-11-07T17:25:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'దశమాధికారము 707 అందు నిందు బృంద మేకరూపమె నాట్యనిష్పత్తికై యీ ద్వితీయము నిరూ పిత మయినది. మార్గము దేశి యనువారి విశేషము లింకను ప్రతిపాదనీయము లగునవి కలవు. స్మృతనృత్యభాగమున మార...'</comment>
      <origin>611454</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4444" sha1="hndnss4r9n5r759yddio7zgknfjvqrb" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;దశమాధికారము
707
అందు నిందు బృంద మేకరూపమె నాట్యనిష్పత్తికై యీ ద్వితీయము నిరూ
పిత మయినది. మార్గము దేశి యనువారి విశేషము లింకను ప్రతిపాదనీయము
లగునవి కలవు. స్మృతనృత్యభాగమున మార్గము రెండు విధములు. నృత్తము
తాండవ మని, నృత్యము లాస్యమని వ్యవహృత మగుచున్నది. కాలమాన
సంయుత మయిన యంగవ సమాత్రము వృత్తమగును. అదియే యుద్ధతము
లయిన కరణనులతో సంగహారములతో గూడుకొనగా తాండవ మయినది. అనుద్ద
తము అయిన కరణాంగహారములతో నుండళా దేశీశాండవ నుగును. అది
ప్రేక
ణము ప్రాసణ మన దగి యున్నది. లాస్యాంగసహిత మయిన లాస్యము లతా
భేద్యకాదుల గూడినది భార్య మయినది. ఇట్టి లాస్యమై భూచారీవిశేషములతో
నుండగా 'దేశీల స్యాంగములతో గూడుకొనినది కాగా దేశీలాస్యమను వ్యవహా
రము కలదగును. ఇందలి చాపి శేషములు మృదువులుగా నుండుటయు లలితా
లయము లగుటయు-లాలిత్యాశ్రయము అగుటయు విపణితము. సామాన్యముగా
నిట్టి దేశీలాస్యమును దేశీరీతి ననుసరించి &quot;కుండలి” యని యందురు. సామాన్య
ముగా భాణాదినృత్య భేదములతో లాస్యము ప్రయుక్త మగును. రూపకములలో
పూర్వము తాండవము రసానుగత మగునట్లుగా ప్రయోగింపవలెను.
పూర్వరంగము నందే పం కవిధము అయిన ధ్రువారీతులు ప్రయుక్తము లగును.
ఇందే గీతివిశేషములు నాలుగు ప్రయు క్షము లగును. కావున నిచటనే యీ
పూర్వరంగమునందే రసానుగతముగా తాండవము ప్రయోగింప వలెనని భావము.
లయసహితము అయిన తాలమార్గము లండగా మార్గమని వ్యపదేశింపదగును.
రసాభినయసిద్ధికై యదు ధ్రువావిశేషణలను ప్రయోగించుట యుక్తము.
ధ్రువాప్రసక్తి వలన ధ్రువారీతులను నిర్దేశించుట యావశ్యకము.
ధ్రువారీతి
ప్రావేశికి తు ప్రథమా ద్వితీయా 22 పికీ స్మృతా
ప్రాసాదికి తృతీయా తు చతుర్థీ బాంతరా ధ్రువా,
నైప్రామికీ పంచమీతి జ్ఞేయాః క్వామి క్వచిద్ధు వాః
197
ఇచట ధ్రువాపంచకము పేరులు: కలవు. ప్రావేశికి ప్రథమద్రువ,
ఆక్షేపికి ద్వితీయ ధ్రువ ప్రాసాదికి తృతీయధ్రువ. అంతర చతుర్థధ్రువ, నైహ్ర్క
మికి పంచమ ధ్రువ. ఈ ధ్రువావి శేషముల నా యా యౌచిత్యాను సారమున
గూర్పవలెను. వీని లక్షణవివేళ మీ విధమున నుండును.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>hndnss4r9n5r759yddio7zgknfjvqrb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/773</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250904</id>
    <revision>
      <id>611455</id>
      <timestamp>2026-11-07T17:25:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '708 భావప్రకాశనము నానార్థరససంయుక్తా పాత్రాణాం నాట్యకర్మణి, ప్రవేశసూచనీ గాథా యా సా ప్రావేళికీ స్మృతా ఉల్లంఘితక్ర మో యస్యామన్య జటిప్యతే లయః. ధ్రువా సా౬౬ డేపికీ నామ విశ్లేయా స...'</comment>
      <origin>611455</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3393" sha1="3so41xb9fdeq21j4r55z53na3yhcbeu" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;708
భావప్రకాశనము
నానార్థరససంయుక్తా పాత్రాణాం నాట్యకర్మణి,
ప్రవేశసూచనీ గాథా యా సా ప్రావేళికీ స్మృతా
ఉల్లంఘితక్ర మో యస్యామన్య జటిప్యతే లయః.
ధ్రువా సా౬౬ డేపికీ నామ విశ్లేయా సృత్త వేదిభిః
ఆ జేసవకతో యాసామంతరం సముపాగతా.
రంగం ప్రసాదయతి -
యా పైన వ్రాసాధికా ధ్రువా
సర్వాసామంతరా వస్తురసాదిన॰కల్పితా.
అంతరా సౌ ధ్రువా జ్ఞేయా నాట్యాభినయరంజనీ
ప్రస్తుతార్థస్య నిర్యోగే సర్వస్యాంకాంతనిష్క్ర మే.
యా నిష్క్ర మగుణో పేశా సైవ నైసామికి
ధ్రువా
198
199
200
201
2.02
1. ప్రావేశికి. ఆ యా పాత్రల నాట్యకర్మలో నానార్థరససంయు క్త
మయిన వారి ప్రవేశ సూచక మయిన గాథ ప్రావేశికీ ధ్రువ యగును. 2. ఆడే
పిక్ క్రమ ముల్లంఘించి వేరొక లయ మాషిప్త సుగునేని యట్టి యాజే పొం
శమును సూచించు గాథ అ డేనికి ధ్రువ యగును. శ్రీ. ప్రాసాదికి, అక్షేపవశాన
మధ్యలో జేరినదై రంగమున ప్రసాదన మొనరించు గాథ ప్రాసాదికీ ధ్రువ
యగును. 4. అంతర, అన్నిటి యంతరమున వస్తురసాదివశమున కల్పితమైనదై
నాట్యాభినయరంజనిగా నుండు గీతి యాంతర ధ్రువ యగును. 5. నైప్రామికి.
ప్రస్తుతార్థ సంబంధము లేకపోగా సంకాంతమున సర్వులు నిష్క్రమింపగా నిష్క్రమ
గుణోపేత మయిన గాథ నైషామికీ ధ్రువ యగును.
అలంకారా లయా వర్ణ గీతయో యతిపాణయః.
అపరస్పర సంబంధా యస్మా తస్మాత్ ధ్రువా స్మృతా
జాతిః స్థానం ప్రమాణం చ ప్రకారో జామకల్పనా.
శ్రేయా ధ్రువాణాం నాట్యక్షైః వికల్పాః పంచ హేతుకాః
వృత్తాక్షరప్రమాణం యత్సా జాతిరితి సంజ్ఞతా.
ప్రవేశ క్షేప ని ప్రాసాదిక మథాంతరం
ఇతి పంచవిధం స్థానం కేచిదాహురునీషిణః,
208
204
205
206&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>3so41xb9fdeq21j4r55z53na3yhcbeu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/774</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250905</id>
    <revision>
      <id>611456</id>
      <timestamp>2026-11-07T17:25:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'దశమాధికారము షట్కల ఒన్దకత శీతి ప్రమాణమితి కథ్యతే ప్రకారనప్రయోగో యః సమార్ధవినమాటకః. ధ్రుజావిధానే కథకం గ్రామ క్షేమం ధ్రుజాగితం స్వేచ్ఛానామాని చిద్విన్యాన్ని తవిశేషతః. యత...'</comment>
      <origin>611456</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3786" sha1="6mms1jgau4zorkpqr6u59yg78k0pcel" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;దశమాధికారము
షట్కల ఒన్దకత శీతి ప్రమాణమితి కథ్యతే
ప్రకారనప్రయోగో యః సమార్ధవినమాటకః.
ధ్రుజావిధానే కథకం గ్రామ క్షేమం ధ్రుజాగితం
స్వేచ్ఛానామాని చిద్విన్యాన్ని తవిశేషతః.
యత్ర యత్ర ధ్రువా సత్ర న సూజ్యా నాట్యయో కృభిః
709
207
208
209
ఇచట రువ్వారునికి ధువానిల హేతువులు ధ్రువానామ
కల్పనము ద్రుబాబీజెట్లో వ్యముల రూపితము అనును. బలంకారములు లయ
రీతులు వర్ణముల నిరాశేషపాణుల వరస్పర సంబంధరహితములై
ప్రయు మున గార్చిన &quot;భువ&quot; యను వ్యవహారము కలిగినది. ఇవి ధ్రువా
హేరువుగా, ప్రణయ నమహ నీ విశేషము లున్నవి. జాతి- స్థానము –
ప్రమాణము - ప్రకారము-ణానుగల్పన యనినవి ధ్రువానికల్పములు ఇట్లపై పంచ
హేతుకముగాట్యవి గ్రహింప వలెను. వీని స్వరూపము
లిట్లు:డు. . వృత్తావక ప్రమాణులకు జాతి యని పేరు. స్థాన మనునది ప్రవే
శము జేసము నిష్కామము ప్రాసాదికము అంతరము సని పంచవిధము. ఈ విధ
ముగా కోంబరు సుసీషు అందుకు ప్రమాదము పట్కలా ప్రమాణ మని యష్ట
కలా ప్రమాణ ముని రెండు విధు కున్నది. సమార్ధవిషమాదిక మయిన
ల్పన యనునది ధ్రువావిళ్లన
మన నిరూపించుక ముయు నామము, కొన్ని స్థలము లందు స్వేచ్ఛా
కృతము అందురు అని విద్యా వృత్త విశేషానుసారముగా
కల్పితము లగును. ధ్రువావర్ణ కొన్ని కలవు. గీతము రోచనము సంభ్రాంతి
ప్రేషణము ఉత్పాతము కొమ్మనము నిరూపకములు కావలసియున్నప్పుడు ధ్రువా
ప్రయోగ మజితము కాదని వాట్య ప్రయోక్తలు గుర్తింప వలెను.
యాని గీతకలాంగాని నానాతోద్యాని కాన్యథ
విశ్లేయాని ధ్రువాసుష్టువృత్తె శ్ఛందోగతై రిహ.
వాస్తి కించిదన్యత్తు యద్వాద్యమానకృతాశ్రయం
గానం యద్వృత్తతో వాద్యం తద్వృత్తైన ప్రయోజయేత్.
ఛందోవృత్తాని సర్వాణి విశ్లేయాని ధ్రువాన్విహ
యద్వృతప్రభవం వాద్యమంగం వాద్యసము తథా.
211
212&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>6mms1jgau4zorkpqr6u59yg78k0pcel</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/775</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250906</id>
    <revision>
      <id>611457</id>
      <timestamp>2026-11-07T17:25:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '710 భావప్రకాశనము పూర్వమంగం తో వాద్యం శతో నృత్తం ప్రయోజయేత్ గీవనాద్యాంగసంయోగః ప్రయోగ ఇతి కథ్యతే. 218 ధ్రువాంగములు కొన్ని కలవు. అని యిందు గలవు. గీతకలాంగములు నానాతోద్యములును ధ్...'</comment>
      <origin>611457</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3970" sha1="23cwr8d4c73s2n2kh8j7tjutidndxfs" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;710
భావప్రకాశనము
పూర్వమంగం తో వాద్యం శతో నృత్తం ప్రయోజయేత్
గీవనాద్యాంగసంయోగః ప్రయోగ ఇతి కథ్యతే.
218
ధ్రువాంగములు కొన్ని కలవు. అని యిందు గలవు. గీతకలాంగములు
నానాతోద్యములును ధ్రువానుగతములుగా ముడు సౌష్ఠవో చేతము అయిన
ఛందోగీతము లగు వృత్తములతో గూడి యుండదగును. అన్నియు ఛందోను
వర్తనమున నుండుట శోభావహమని గుర్తింపవలెను. వాద్యమానకృతాశ్రయ
మగు గాన మేది యం. నను వృత్తరహితముగా నుండదు. ఛందోవిహీనముగ
నుండదు. వృత్తము నను రించి వాద్య మూడుటయు, నృత్తవిధానమున నె
వాద్యముఁడుటయు గుర్తించి ప్రయోగింప వలెను. సర్వవిధము అయిన ఛందో
వృత్తముల నీ ధ్రువారీత లలో నినుగతము అంంటను గుర్తించునది. వాద్యము
వృత్తప్రభవము. అంగవిన్యాసము వాద్యగమముగా నుండుట యుక్తము.
అంగము వాద్యము వృత్తము అను వానిని యధోచిత క్రమమున గూర్చుట
యుక్తము. గీత వాద్యాంగసంయోగము ప్రయోగ మగునని యభిజ్ఞ అనిరి.
భాషా చ గౌర సేనీతి ధ్రువాశామభిధీయతే
దివ్యానాం సప్రమాణం చ జ్ఞేయం సంస్కృతభాషయా,
గానం మర్త్యస్య కథకమర్ధసంస్కృశభాషయా
ఛందః ప్రమాణసంయుక్తం స్తుత్యాశీర్వాదసంయుతమ్.
214
215
దేవద్విజ మహీపానాం సంస్కృతం గానమిష్యతే
వైశ్యానాం తు భవేద్దాసమర్ధ ప్రాకృత సంస్కృతైః
పైశాచ్యా భాషయా గానం శూద్రాణాం మాగధీ తు నా
ఇత రేషానపభ్రంశ భాషయాగాన మిష్యతే,
అపభ్రష్టా విభాషా వా శకారాదేరుదీర్యతే.
218
217
ధ్రువాపదములలో నుపయోగింపదగిన భాషానియమ మిచట నిర్దిష్ట
మగును. కౌర సే నీ భాష ధ్రువాగీతములకు తగియుండునని యనిరి. దివ్యవ్యక్తు
లకు ప్రమాణో పేతముగా సంస్కృతభాషతో వ్యవహారముండుటను గుర్తించునది.
మానవవ్యక్తుల కర్ధసంస్కృతభాషతో గాన ముండుట గ్రాహ్యము. దేవద్విజ
మహీపాలకులకు సంబంధించిన గానము ఛందః ప్రమాణపంయుక్తము స్తుత్యా
శీర్వాదసంయుతము నగుట సమ్మతము. వైశ్యులకు సంబంధించిన గాన మర్ధ&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>23cwr8d4c73s2n2kh8j7tjutidndxfs</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/776</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250907</id>
    <revision>
      <id>611458</id>
      <timestamp>2026-11-07T17:26:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'దశమాధికారము 711 ప్రాకృతసంస్కృతములతో నుండదగును. శూద్రులకు సంబంధించియుండు ధ్రువా గానము 'పై శాచీభాషలో నుండదగును. మాగధీభాషా నిబద్ధమేని కాదగును. ఇత రుల కపభ్రంశభాషానిబద్ధమయిన...'</comment>
      <origin>611458</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3127" sha1="t5tlpcib9nhe6imjwbblqis28vb80ij" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;దశమాధికారము
711
ప్రాకృతసంస్కృతములతో నుండదగును. శూద్రులకు సంబంధించియుండు ధ్రువా
గానము 'పై శాచీభాషలో నుండదగును. మాగధీభాషా నిబద్ధమేని కాదగును. ఇత
రుల కపభ్రంశభాషానిబద్ధమయిన గానముండుట సమ్మతము. శళారాదులకు విణాష
కాని యపభ్రష్ట భాష కాని నిర్ణీత మయినది. ఇట్లీ విధముగా భాషానియమము
గుర్తించ
ఉపమేయగుణా యే న్యుర్నే త్రాదీనాం గుణాశ్రయాః
ఉత్తమాధముకున్యానాం స్త్రీణామ పి చ తత్త్వతః.
యథాసవగమ్యైతే ప్రయోజ్యా నాట్యకోవిదై 1.
నేత్రాదే రేవతౌపమ్యే సూర్యాగ్ని పవనా స్మృతాః
రణోదై శ్యోద్దణానాం చ ' మేఘపర్వత సాగరాః.
సిద్ధగంధర్వయ దేః కుంజరర్ష భశాఖనః
రాజహంసర్ష భగజశార్దూలో పృథివీభుజామ్.
ఏత పన ప్రయోజ్యాః స్యురుదాత్తో త్తమయోరపి
నాగశార్దూలవృషణాన్ న దివ్యేషు ప్రయోజయేత్,
క్రవ్యాదా మహిషర్టాశ్చ విప్రాణాం దురవః స్మృతాః
సారసాః శిఖివః క్రౌంచాశ్చక్రావ్వోః కుముదాక రాశి.
మధ్యమైరుపమేయాః స్యుః ప్రయోజ్యా నాట్యకర్మణి
కోకిలాః షట్పదాః కాకా బకాళ్ళాషాళ్ళ కెళికాః,
అధమైరుపమేయాః స్యున్త త్తదర్ధానుకూలతః
శర్వరీ వసుధా జ్యోత్స్నా పర్మినీ ద్యౌః క రేణు.
నాయికా నాముదాత్తానాముపమేయగుణాః స్మృతాః
కాకలికా మల్లీ సారసీ శిఖినీ మృగీ.
నాయికానాం మధ్యమానామువ మేయాః స్యురర్థతః
భ్రమరీ కురరీ కాకీ పరపుష్టా చ మాలికా.
వేశ్యానామధమానాం న్యురూపమేయగుణా అమీ
యద్వస్తు సుభగం హృద్యమ్మతం దైవతమాను షైః,
218
219
2:0
221
222
228
224
225
226
227
228&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>t5tlpcib9nhe6imjwbblqis28vb80ij</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/777</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250908</id>
    <revision>
      <id>611459</id>
      <timestamp>2026-11-07T17:26:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '712 ఉపమేయం అనే తచ్చ గీకన్య శిషు గాయనై.. ఏవం విభాన్య కంతైః యధాధానం యథారమ్. యథార్థమే నాట్యం చ ప్రయోజ్యో ఒభిషయస్సవా భావప్రకాశనము కావ్య ప్రబంధము అందు నాయడుల నుసమించి చెప్పుటలో న...'</comment>
      <origin>611459</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4535" sha1="lynkxenz6gw9nc5rrhw2shme2wsyu1p" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;712
ఉపమేయం అనే తచ్చ గీకన్య శిషు గాయనై..
ఏవం విభాన్య కంతైః యధాధానం యథారమ్.
యథార్థమే నాట్యం చ ప్రయోజ్యో ఒభిషయస్సవా
భావప్రకాశనము
కావ్య ప్రబంధము అందు నాయడుల నుసమించి చెప్పుటలో ననుసర
ణీయములు కొన్ని కలవు. అండం విశేషము లీ క్రఘట్టమున నున్నవి. నాయ
కాదుల గుణాశ్రయము లయిన యుసమేయుణములను, ఉత్తగూఢమ మధ్య
ములకు స్త్రీలకు సంబంధిం నియుండువారి గృస్వతి యజ్ఞానికముగా గుర్తింప
వలేసు. నాట్యకోవిదులట్లు గుర్తించి ప్రయోగింపవలేదు. ఇట్లకుట యిది వారి
శివాసరము, నాయకాదులకు దేని శామ్యము చెప్పునప్పుడు సూర్యాగ్ని శివనము
లను, రావులకు దైత్యుల శుద్ధతులకు నౌపమ్యము నిరూపించునప్పుడు &quot;మేఘ
పర్వతస్వారములను, సిద్ధగంధర్వయవాదులకు కుంజర ఋషభ వృడములను నిరూ
పింపనగును. సృథివీపాలకుల కౌపన్యుమున రాజహంస ఋషధ గజ శార్దూల
ములను నిరూపించవలెను. ఉదాత్తులకు ఉత్తములకును రాజహింసాదులనే
ప్రయోగింపదగును. దివ్యుల విషయమున నాగ కార్దూల వృపథములను నిర్దే
శింపరాదు. అట్లు వానిని ప్రయోగింపరాడు. అట్లే కన్యాదమును మహిషము
లను ఋషభములను దీవ్యులకు గూర్పనాడు. విప్రులకు గురువులను జెప్ప
వచ్చును. పౌరస శిఖ క్రౌంచ చక్రవాః క ముదాకరములను మధ్యములు నాట్య
కర్మలో ప్రయోగింపడగును. నాట్యకర్మలో వధములు ప్రయోగించుటలో
కల షట్పర కాక బక చాన. కౌశి:ములు క త్తదర్థాన కూలమున ముండదగును.
ఉదా త్తనాయికల యువ మేయగుణములుగా శవ్వరి వసుధ జ్యోత్స్న వర్మీని జ్యోః
క రేణుక యుండదగును. సుధ్యను నామి॥ లకు దీర్ఘక కలిక మల్లి సొరని శిఖిని
మృగి యర్థానుసారమున నుపవేయగుణము అగును. భ్రమరి కుదరి కాకి కోకిల
మాలిక యనుసవి వేశ్యల కథముల కుపమేయగుణము లగును. ఏ యే వస్తువు
దైవత మానుషవ్యక్తుల కుపమింపదగినదిగా సుభగము హృద్యము నగునో
దానిని గాయనులు గీతవృత్తులతో సుపమేయముగా నిరూపింప దగును. ఇట్లు
విభావన మొనరించి యథాభావముగా యథారసముగా యథార్థముగా భరతు లీ
నాట్యమును ప్రయోగింప దగును. అభినయ మొనరింప దగును. ఉపమేయ
గతము అయిన గుణములనుగా నభినయించి నిర్దేశించుటలో నానాపి శేషముల నభిన
యించి ప్రయోగింపవలసి యుండును.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>lynkxenz6gw9nc5rrhw2shme2wsyu1p</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/778</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250909</id>
    <revision>
      <id>611460</id>
      <timestamp>2026-11-07T17:26:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'దశమాధికారము 719 రసభాసములు-తాదాత్మ్యత వృక్షత్వ శి. శుపాత్వాదేర్యథా తాదాత్మ్యముచ్యతే. తథా భవేత్కాన్యలంటే కాదాశ్శ్యం రసభావయోః నాగం సత్తా వినయా భావాః స్యుర్నాట్యకోవిదై 1. రసో...'</comment>
      <origin>611460</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4141" sha1="9b8mh6b9b82p7b5hp4hhpoa2x72ymgj" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;దశమాధికారము
719
రసభాసములు-తాదాత్మ్యత
వృక్షత్వ శి. శుపాత్వాదేర్యథా తాదాత్మ్యముచ్యతే.
తథా భవేత్కాన్యలంటే కాదాశ్శ్యం రసభావయోః
నాగం సత్తా వినయా భావాః స్యుర్నాట్యకోవిదై 1.
రసోఒఖినేయో వాగంగపత్త్వాహాః సముచ్చయాత్
ఉభౌ పదార్థ వాక్యార్థ వార్యౌ భవితుమర్హతః.
స్థాయీ నా సాత్త్వికో బాసి సంచారి నా క్వచిత్క్వచిత్
ఛావో వాక్యార్థతా వేలిత శ తన్నానని శేషతః.
కేవలం న గగః కాన్యే వాక్యార్థత్వముపై వ్యతి
అలంకారో ఒసి వార్యార్థః స్యాగుణోపీ చ వాక్యతః.
వాక్యవాక్యార్థకతో ధ్వశ్య లే డేఒ పి కుత్రచిత్
భావా రసాచ్చ యోజ్యా హ్యాగ్న ఎత్యనృత్తాత్మనా సః,
280
281
282
288
284
285
ఇక నిటుపై కొన్ని సాహిత్యశాస్త్రీయము అయిన విషయములు
వరాసృష్టము లగును. రసభావముల తాదాత్మ్యముఖినేయత వాక్యార్థత సే
తరము అయిన గుణాలంకారము కురు వాక్యార్థత యుండుట సోదాహరణముగా
ప్రపంచిత మగును . కావ్యబఁధము నందు రసభావములకు తాదాత్మ్యమును
భావింపవలెను. అందీ దృష్టాంతము విభావనీయము. వృక్షశ్వమునకు శింశుపాత్వ
మునకు తాదాత్మ్యమున్నది. ఆ తరువములకు తాదాత్మ్య మున్నేయము.
వృతధర్మము వృతత్వము సర్వవృతమూ అని దసుగతముగా నుండును. శింశుపా
వృతధర్మము కడుపాత్వము, శంకుపాత్వము శింశుపావృక్షమునందె యుండును,
వృతత్వము శిశిర నృతము అందు వలె శింశుపావృక్షము నందు నుండును. శింశు
పావృక్షము నందు శింశుపాన్న నున్నది. వృకన్య మున్నది. ఈ వృతత్వ శింశు
పాత్వములకు తాదాత్మ్య మంగీకృత మయినది. ఆ భావత్వము భావమునందును
రసము నందు నుండును. రసమునందు రసత్వము భావత్వము కలదు. భావత్వ
రసత్వములకు తాదాత్మ్యము చెప్పవచ్చును. రసభావములకు తాదాత్మ్యమను
టలో నీ భావమునె గ్రహింపవలేను.
వాగంగసత్త్వాభినయములు కానములు, వాగంగసత్త్యాహార్య సముచ్చ
యమున నాట్యకోనిగులు రస మఖినయింపదగును. భావరసములు రెండును
పదార్థ వాక్యార్థము లనదగి యున్నవి. ఒక్కొక్కచో స్థాయి కాని సాత్వికము
B (90)&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>9b8mh6b9b82p7b5hp4hhpoa2x72ymgj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/779</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250910</id>
    <revision>
      <id>611461</id>
      <timestamp>2026-11-07T17:26:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '714 కాదు భావప్రశాశనము కావ్య అలంకారమును కాని సంచారి కాని వర్భాన శివమున మున రస మొక్కటియె వాఖ్యాకవ్వమును పొందుట వాక్యార్థి మగును. గుణమును వాక్యార్థ మరుగు వాక్యక్యాజ్ఞానగమున...'</comment>
      <origin>611461</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3521" sha1="mtums7767fts9mn8mlyw9nvffxjx61b" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;714
కాదు
భావప్రశాశనము
కావ్య
అలంకారమును
కాని సంచారి కాని వర్భాన శివమున
మున రస మొక్కటియె వాఖ్యాకవ్వమును పొందుట
వాక్యార్థి మగును. గుణమును వాక్యార్థ మరుగు వాక్యక్యాజ్ఞానగమున
నవియు ధ్వన్యను నము అగును. ఇది పాత్రికలు కారు. నిర్వచిత్కము భావ
ములను రసములను నటులు సృగ్యన్న గూయన యోజన మొనరించుట
యు క్తము.
ఉదాహరణ మేలేషాం రిజ్మాత విధించితే
తాదాత్మ్యం భావగతాయో రాకకు స్పష్టమూ నాన్
286
ఈ నిరూపించిన వాని యువాహనలము సంగ్రహముగా ప్రదర్శిత
మగును. దావరఃములకు కావా కృష్ణ ముందుటను కారని జెపి స్పష్టముగా
నిరూపించెను. ఆ యుబాహరణ మిట్లున్నది.
“ప్రియేఒపూ వాంఛతి వాచముమ్మఖీ
దృష్టి శిథిలాకుచ్చయా
సమారభే నాంశుకమాహితం వృథా.
వివేద పుష్పేషు న పాణిసల్ల నమ్,&quot;
287
ప్రియుడు వచనము పలుకు నప్పు డుమ్మని యను నొక పవిత యాత
నిపై దృష్టి నిలిపి నీవిజారినను నిలపలేదు. తన హస్తము పుష్పము లందుండు
టను గుర్తింపలేను ఇందామె రాగత్యము: ప్రియాస క్తచిత్తం వ్యక్తమగు
చున్నది. ఈ శ్లోక సమన్వయము సూచించుచు గ్రంథకారుడు గద్యము రచించెను.
అది యిట్లున్నది.
వాచాం యచ్ఛతః ప్రియస్యాకలకనా యోన్ముఖ్యా నిబద్ద దృష్టిత్వ
*థ కేశపాశత్వ పుష్పస్వర్శానభిజ్ఞ త్వ విభావ్యమాన స్తంభ సంభ్రమాంగసాదాది
భావై : సంభోగళ్భంగారః ప్రకాశ్యత ఇతితాదాత్మ్యమ్.
298
మాటలాడు ప్రియుని యవలోకనమున కుమ్ముఖ యయిన వనిత
యొక్క ని దృష్టిత్వము కథకేశశత్వము పుష్పన్పర్శానభిజ్ఞ త్వములదే
విభావ్యమానములగు_స్తంభ- సంభ్రమ -- అంగపొదాదిభావములచే సంభోగశృంగా
రము ప్రకాశితమగుచున్నది. కావున భావరసముల తాదాత్మ్యమును గ్రహించునది.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>mtums7767fts9mn8mlyw9nvffxjx61b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/780</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250911</id>
    <revision>
      <id>611462</id>
      <timestamp>2026-11-07T17:26:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'దళమాధికారము 7!5 భారవి శ్లోకములలోని &quot;శిథిలాకులో చ యా&quot; యను పదమున శారదా తనయుడు “ళ్ల థ కేళపాశత్వ&quot; మును భావించెను. ఈ శ్లోక వ్యాఖ్యానమున మల్లి నాథు డుచ్చయడమునకు ఏ బంధమును వర్ణమును వ...'</comment>
      <origin>611462</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3541" sha1="33uhijy71bhdhx8trdqx3k4zbq3q32b" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;దళమాధికారము
7!5
భారవి శ్లోకములలోని &quot;శిథిలాకులో చ యా&quot; యను పదమున శారదా
తనయుడు “ళ్ల థ కేళపాశత్వ&quot; మును భావించెను. ఈ శ్లోక వ్యాఖ్యానమున మల్లి
నాథు డుచ్చయడమునకు ఏ బంధమును వర్ణమును వ్రాసి “నారికట్యంశుక
గ్రంథా నీవీ స్యాదచ్చయోమయ్యథ&quot; యని మార్తండ వచనము ప్రమాణముగా
జూపెను. ఉచ్ఛయము శిశపాలానిక మయినచో శిఖర్వ మాకులత్వము
రెండును సంగతము లగును. అది నీలికమై రుగు నేని యాకులవ్వ మంతగా
సముచిత మగునా? శిథిలత యుండవచ్చును. అంతయు సున్నచో నుండున
దేమీ? ఉచ్ఛయము పోరముడి యనియె కె.గు నిఘంువులలో నున్నది. ఇందు
నిరూపితము అయిన భావములు అప్రకాశముగ నుండుటచే ప్రకాశ్యప్రకాశక
భావావన్నము అయిన రవనాదమునకు తాదాన్న్యిము సృచ్చముగా నున్నది.
వనభావములు - వాక్యార్థత
వాక్యార్థతా స్థాయినోఒనీ కాళిదాసేన దర్శికా—
&quot;వ్యాహృళా ప్రతినచో న సందధే
గంతుమైచ్ఛదవలంబితాంకుకా
సేవతే స్మ శయనం పరాఙ్మడి
సాతథాపి రమయే పినాకిన
పభిర్భావవి శేష్ రేషా రతయే 2 కూదితి స్థాయి నో వాక్యార్థతా. 285
ప్రథమసమాగమ సమయమున స్వాతీ దేవి పలుకరించినను పలుక
లేదు. పైట పట్టినను పోదలచెను. కయ్యను చర్చినను పరాఙ్ముఖముగనె శయ
నము సేవించెను. అయినను శివునకు శివ రతికే యయ్యెను. ఇం దిట్టి భావవి శేష
ములదే నామె రతి కలిగించిన డమట రతి స్థాయి భావమునకు వాక్యార్థత వ్యక్త
మయినది.
సా
రాత్వికభావస్య వాక్యార్థకా యథా-
&quot;ప్రయచ్ఛతోచ్చైః కుసుమానీ&quot; తిఖారః దర్శితా
బాష్పాకులలో చసత్వం సాత్త్వికోభావః.”
240
సాత్వికభావము వాక్యార్థమగుట ధారవి కావ్యమున &quot;ప్రయచ్ఛ
యను శ్లోకమున గలదు..
ప్రయచ్ఛతోచ్చైః కుసుమావి మానినీ
విషథగోతం దయితేన అంభితా&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>33uhijy71bhdhx8trdqx3k4zbq3q32b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/781</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250912</id>
    <revision>
      <id>611463</id>
      <timestamp>2026-11-07T17:27:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '716 న కించిదూచే చరణేన కేవలం లిలేఖ బాష్పాకులలోచనా భువమ్. భావప్రకాశనము కుసుమముల నిచ్చు చయితుడు సుశ్నీ నామమున శిలువగా నా మానిని యేమియు ననలేదు. బాషా, కులలో చనయై పాదమున నేల లిఖిం...'</comment>
      <origin>611463</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3823" sha1="m96sgvrtoe92w27l5a3v5tpktnrirjw" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;716
న కించిదూచే చరణేన కేవలం
లిలేఖ బాష్పాకులలోచనా భువమ్.
భావప్రకాశనము
కుసుమముల నిచ్చు చయితుడు సుశ్నీ నామమున శిలువగా నా
మానిని యేమియు ననలేదు. బాషా, కులలో చనయై పాదమున నేల లిఖించెను.
గోత్రస్ఖలనమున నీర్ష్య కలదై నది. దీనిలో కొప్పాకులలోచనత సాత్వికభావము
వాక్యార్థ మయినది.
&quot;గమన
బృహద్వకుల విధ్యాం సుచారిణా వాక్యార్థతా యథా.
మలసం శూన్యాదృష్టి&quot; రీత్యాది ఆశ్రము చారి.3 ఎవ వాక్యార్ధం &quot;పాణిపీడన
విధేరనంతర&quot; మిత్యత్ర కానుదాహృద సుఖమన్వభూతి సంభోగ కృంగారో
వాక్యార్థః, “గగనం గగనాకారం సాగర సాగరోపమ&quot; ఇత్యత్ర ఉపమా
లంకార ఏవ వాక్యార్థః, &quot;ఆధరః కిసలయరాగః కోమజవిటపాసుకారిణా&quot; విశ్యత్ర
రూపకాలంకార ఏవ -క్యార్థః. ఏవముకయాలంకారా ఊహ్యాః.
-
241
సంచారికావము వాక్యా మగుట నకులవీధి సంచారములో “గమన
మలసం శూన్యా దృష్టి&quot; యను శ్లోకమున నున్నది. మాటతీమాధనము ప్రథ
మాంకమున నిది యున్నది. మదనోద్యానమున మాధవుని మకరందు డభి
వర్ణించుట యిచటి ప్రకృతార్థము.
గమనమలసం శూన్యా దృష్టి: శరీరమ సౌష్ఠవం
శ్వసితమధికం కిం స్వేతత్స్యాత్ ? కిమన్యదతో ఒథవా
భ్రమతి భువనే కందర్పా వికారి చ యౌవనం
లలితమధురాస్తే భావాః 4 పంతి చ ధీరతామ్.
ఈతని గమన మలనముగా నున్నది. దృష్టి శూన్యము. శరీరము
సౌష్ఠవముతో లేదు. శ్వాసమధికము. అది యేమగునో? ఇంతకన్న వేమగును.
లోకమున కామాజ్ఞ యున్నది. యౌవనము వికారి. లలితమధురము అయిన యా
యా విశేషములు ధీరతను నిలుపవు. ఇందు సురారిభావములు వాక్యార్థముగా
నున్నవి. ఆలస్య-చింతా- గ్లాని శ్రమ. విషాద మోహాదులు మాధవగతములు.
వితర్కము మకరందగతము. మదనోద్యానమున మదనోత్సవదర్శనమునకు వచ్చిన
మాధవుడు ఒక వనీశ యం దాసక్తుడై మదనావస్థాభిభూతు డయ్యెనని ముకరం
దనిశ్చయము. మాధవుని సంచారభావములు వాక్యార్థరూపమున నున్నది.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>m96sgvrtoe92w27l5a3v5tpktnrirjw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/782</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250913</id>
    <revision>
      <id>611464</id>
      <timestamp>2026-11-07T17:27:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'దశమారి కారము అను నది 717 సంభోగర్భం గారము వాక్యార్ణ మగుట &quot;పాణిపీడనవిధే గనంతరం&quot; శ్లోకమున గోచరించును. పాణిపీడనః ధీరసం చరం శైలరాజదుతుః హరం ప్రతి భావసాధ్వనిపరిగ్రహాదభూత్కా నుదో...'</comment>
      <origin>611464</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3205" sha1="na0ulnnlmgfh3xvde8vckiz5yjalsry" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;దశమారి కారము
అను
నది
717
సంభోగర్భం గారము వాక్యార్ణ మగుట &quot;పాణిపీడనవిధే గనంతరం&quot;
శ్లోకమున గోచరించును.
పాణిపీడనః ధీరసం చరం శైలరాజదుతుః హరం ప్రతి
భావసాధ్వనిపరిగ్రహాదభూత్కా నుదోహదమనోవరం వపుః.
కుమారసంభవమున నీళ్ల శ మష్టమసర్గలో నున్నది. వివాహానంతరము
పార్వతీ దేహము భావసాద్వప శరిగ్రహమున కామదోహద మనోహరముగా నయి
కారబాతనయ పాఠము &quot;శాను దౌహృదసుఖమన్వభూత్&quot;. శైలరాజ
తనయ యట్టి సుఖమనఃభవించే ననుట సంభోగశృంగారము వాక్యార్థముగ
నున్నది.
అలంకార, గుణములు - వాక్యార్థత
అలంకారము వాక్యార్థమగుట.
గగనం గగనాకారం సాగరసాగరోపమః
రామరావణయోగ్యుద్ధం రామరావణయోరివ,
గగనము గగనాకారమున మున్నది. సాగరము సాగరసదృశము
రామరావణుల యుద్ధము రామరావణులు యుద్ధమువలె నున్నది. ఇందుపమా
లంకారమె వాక్యార్థముగా నున్నది. ఇప్లై యిత రాలంకారములును వాక్యార్థము
లగును.
రూపకాలంకారము వాక్యార్థమగుట కుదాహరణము-
అధర్మ కేవలయకారః కోమలవిటపాను కారిణా జాహూ
కుసుమమిస లోభనీయం యౌవన మంగేషు సన్నద్దమ్.
ఈ శ్లోకము శాకుంత నాటకమున గలదు. ఇది శకుంతలావర్ణన
పరము. ఈమె యధరము కిసలయము. జాహువులు కోమలవిటపములు. అంగ
ముల సన్నద్దమయిన యౌవనము కుసుమము. ఇట్టి యర్థభావమున నిందు రూపకా
లంకారమె వాక్యార్థమని శారదాతనయు డనెను. ఈ యంశ మాలోచనీయము.
సుల్లిష్టముగ లేని యిట్టి యంశములను శారదాతనయుడె రచించెనా? యని సందే
హించుట కవకాశము కలదు. ఇట్ల యుభయాలంకారములు వాక్యార్థ రూపమున
మండుట వభ్యూహింస దగును.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>na0ulnnlmgfh3xvde8vckiz5yjalsry</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/783</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250914</id>
    <revision>
      <id>611465</id>
      <timestamp>2026-11-07T17:27:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '718 భావప్రకాశనము శద్దో గుణీభవేత్ స్వస్వవాచ్యార్థగుణ గౌరవాత్, యథా' - 'శస్వీ శిఖరిదశనే' త్యత్రాలంబనగతపిశిష్ట గుణాభిధాయక ఆయా ప్రసాదాఖ్యః శాబ్దిగుణని శేషో వాళ్ళార్థ ఇత్యనగమ్య...'</comment>
      <origin>611465</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3231" sha1="312o0hhtg9rj9zuk98hgd9x3b9g0hew" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;718
భావప్రకాశనము
శద్దో గుణీభవేత్ స్వస్వవాచ్యార్థగుణ గౌరవాత్, యథా' - 'శస్వీ
శిఖరిదశనే' త్యత్రాలంబనగతపిశిష్ట గుణాభిధాయక ఆయా ప్రసాదాఖ్యః
శాబ్దిగుణని శేషో వాళ్ళార్థ ఇత్యనగమ్యతే.
శ్యామా
242
గుణములును: వాక్యార్జీభావమున నుండుట సూచిత మయినది. మేఘ
దూశము నందలి శ్లోకములో-
13
తన్వీ శ్యామ్ శిఖరిదశనా పక్వబింబాధరోష్ఠి
మధ్యే వామా చకితహరిణీ ప్రేక్షణా నిన్ను నాభిః
శ్రోణిఖారాదలపగమనా స్త్రోకనఘ్రా స్తనాభ్యాం
యా తత్ర స్యాద్యువతిపిషయే సృష్టిరాద్యేన ధాతు.
రసభావాదులు - స్యంగ్యత
ఆలంబన విశిష్టగుణములను నిరూపించునదిగా నున్న ప్రసాద
గుణము వాకా
వాక్యార్ధముగ నున్నది.
ఇక నిటుపై స్థాయిసాత్త్విక సంచారులకు వాక్యార్హత యుండుటయ
కాక వ్యంగ్యత యుండుటయు నిరూపితనుగును.
యథాక్రనుమథై శేషాం ధ్వనివాక్యార్థతోచ్యతే- &quot;యాంత్యాముహు
ర్వలితక ంధరనూననం త” దిశ్యత్ర &quot;హృదయే గాఢం సిహితః కటాక్ష&quot; ఇన్యత్ర
చ వాక్యార్థ ఉభయోరపి స్థాయినీ రతి ర్వ్యార్థతా వ్యజ్యతే.
248
స్థాయ్యాదులకు యథాక్రమముగా ధ్వన్యాత్మక మయిన వ్యంగ్యా
త్మక మయిన వాక్యార్థత నిరూపితము కాగలను. “యాంత్యా ముహుర్వలిత
కంధరమాననం&quot; అను మాలతీమాధవము నందలి పద్యములో &quot;గాఢం నిభాత ఇన
మే హృదయే కటా!&quot; అను నిరూపణమున నిందలి వాక్యార్థము నందు
మాలతీ మాధవుల కిద్దరకును స్థాయిభావరూపముగా నున్న రతిభావము
ర్థాత్మకముగా వ్యజ్యమాన మగుచున్నది.
సాత్త్వికభావవి శేషము వాక్యార్థముగా ధ్వన్యమాన మగుట కిది
యుదాహరణము-&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>312o0hhtg9rj9zuk98hgd9x3b9g0hew</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/784</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250915</id>
    <revision>
      <id>611466</id>
      <timestamp>2026-11-07T17:27:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'దశమాధికారము 718 244 జాతః స్కోపి నిలతో మయాఒపి హసిత్వా గాఢ మునగూఢః ప్రథమాపసృతస్య ని వనసస్య గ్రంథిం విమార్గయమాణః. అఫ్రో స్కోపి విలతో జాత ఇతి వాక్యార్థాదంగ సాదనై వర్ణ్యాది సాత్త...'</comment>
      <origin>611466</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3290" sha1="ohoox9b09wvmme7supngh38d6my5moa" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;దశమాధికారము
718
244
జాతః స్కోపి నిలతో మయాఒపి హసిత్వా గాఢ మునగూఢః
ప్రథమాపసృతస్య ని వనసస్య గ్రంథిం విమార్గయమాణః.
అఫ్రో స్కోపి విలతో జాత ఇతి వాక్యార్థాదంగ సాదనై వర్ణ్యాది
సాత్త్విక విశేషో వ్యజ్యరే.
నేనును నవ్వి
అతడంగ సంగమునకు దరిజేరగ నె విలకు కయినాడు.
గాఢముగా నాలింగన మొనర్చితిని. ఆ సమయమున నాతడు మొదటనే యూడ
దీసిన పసన గ్రంథిని వెదకువాడయ్యెను. ఇం దాతడు విలకు డయ్యెనను వాక్యా
ర్థమున సంగసాదవై పర్ణ్యాదిక మగు సాత్విక విశేష వ్యంగ్య మయినది.
హార్యము--
సంచారిభాగములకు వ్యంగ్యతాస్థితి యుండుటలో నిరి యుదా
నికి నిశి విర హే తవ ప్రియాయా
భవతి విరోచనమిందుకాంత లీలం
భపతి చ వదనం సరోజమస్యా
విసతనుమాత్రనమా తనుళ్ళ తన్వీ,
246
అత్ర లోచనమిందు కాంతం భవతి వదనం సరోజం భవతి విససూత్ర
సమాతనురితి వా క్యైః బాష్పజాడ్య కార్శ్య పొండి మో మోద్భాన్య వ్యాధ్యాదయో
భావా వ్యజ్యంతే ఇతి సంచారిణాం ధ్వనితాస్థితిః ప్రదర్శ్యతే.
247
ప్రతిరాత్రి యందును విరహమున నీ ప్రియురాలి విలోచన మిందు
కొంతలీల కల దగుచున్నది. ఆమె వదనము సరోజనుగుచున్నది. తన్వి యయిన
తనువును బిససూత్రసమాన మగుచున్నది. ఇందు లోచన మిందుకాంత మను
టచే బాష్పము, నదనము సరోజ మనుటచే జాక్యము, తరువు బిససూత్రసమ
మనుటచే కార్శ్యము పాండిమము గోచరింపగా వీనిచే నుద్భావ్యమానము లగు
వ్యాధ్యాదిభావములు వ్యజ్యమానము అగుట వలన సంచారికావములకు ధన్య
మానత ప్రదర్శిత మగుచున్నది.
కాగలదు.
రసధ్వని వాక్యార్థ రూశమున గోచరించుట కిది యుదాహరణము&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ohoox9b09wvmme7supngh38d6my5moa</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/785</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250916</id>
    <revision>
      <id>611467</id>
      <timestamp>2026-11-07T17:27:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '720 భావప్రకాశనన అహం లజ్జాలు: తస్య చోన్మన్సరాణి ప్రేమాణి సభజనో ఒపి నిపుణః హలా! కం హైదరాగేణ. అత్రసఖ్యః కిం పాదకారేడే: షేరరూపాద్వార్యా సభయోగసి సంభోగసంపద్వ్యజ్యత - ఇతిరసధ్వని.. £48...'</comment>
      <origin>611467</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3451" sha1="mwsfkgehnoi1bavcxllvsr58dk03vk2" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;720
భావప్రకాశనన
అహం లజ్జాలు: తస్య చోన్మన్సరాణి ప్రేమాణి
సభజనో ఒపి నిపుణః హలా! కం హైదరాగేణ.
అత్రసఖ్యః కిం పాదకారేడే: షేరరూపాద్వార్యా సభయోగసి
సంభోగసంపద్వ్యజ్యత - ఇతిరసధ్వని..
£48
249
నేను 'జ్ఞావతి సయితిని, అవని ప్రేసరీకు ఒక
సైన్సరములు. సజీ
..
- నా పాద
జనమును నై పుణ్యము కలది. సాదశాగటన నేమి.
ముల సారాణి పెట్టు పేలనే? సఖి! నేనాతని దగ్గర వారం పై యేమేమియు
జేయజాలను. ఆతడు నా జజ్జ గుర్తించియు మానదు.
-మో ప్రేమ
కార్యము లాచరించును. వానిలో నెట్టి పొరును లేదు. వివేకమున నున్న
చెలియలు నిపుణలు. సర్వము గ్రహింపగలను. ఇంక నీవారంగ వేలనే చెలీ !
అని యిందు భావసారము. దీనిలో పాదభాగ మేల? యను నిషేధరూప మగు
వాక్యమున నాయి. కానాయకుల సర్వవిధ సంభోగసంపెద వ్యజ్యమాన మగు
చున్నది. కావున నిందు రసధ్వని వాక్యార్థముగా నున్నది.
నగును
అలంకారము ధ్వన్యమాన మగుట కీ విద్య ముజాహాక్యమం సంభావ్యము
లా నణ్య సింధురపరైవ హి జేయముత్ర
యత్రోత్సలాని శశినా సహ సంప్లవం తే
ఉన్మజ్ఞతి ద్విరదకుంభతటీ చ య.త
యత్రాపరే కదలికాండమ్బణాఁదండాలి.
250
అత్రోపమానభూ తోత్పల కశి ద్విరదకు ఒక కవలకాండ మృణాలదండై
రుపమేయా నేత్రవక్త్ర సనోర బాహా వ్యజ్యంతఇతి కచాపి
ధ్వనిర్భవతి.
దలుకారో
251
ఈ లావణ్యసింధు
నెవరో యిచట? ఇందుక్పలములు చంద్రునితో
నీదుచున్నవి. గుంతటి మునుగు చున్నది ఇచటి కదలికాండములు మృణాల
దండములు వేరుగా నున్నవి. ఇందుసమానభూతము అయిన యుత్పలాదులచే
నుపమేయము అయిన నేత్రాదులు వ్యజ్యమానము లగుచున్నవి. తథాహి...ఉత్ప
లము - నేత్రము, కళి - వక్త్రము, ద్విరదకుంభములు స్తనములు, కదలికాండము-&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>mwsfkgehnoi1bavcxllvsr58dk03vk2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/786</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250917</id>
    <revision>
      <id>611468</id>
      <timestamp>2026-11-07T17:28:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '&quot;మాధికారము 721 మృణాలంగము వాహువ్యక్తి యున్నది. ఇట్లలంకారము కూడ వ్యంగ్య మయినది. అలంకారము వ్యంజకముగా నుండుటయు వస్తు నభివ్యంగ్య మగుటయు గోచరించుచున్నదనుట కీరి యుదాహార్యము. సము...'</comment>
      <origin>611468</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3309" sha1="qk7pvztfahzht13dickxsyz66vks23h" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&quot;మాధికారము
721
మృణాలంగము వాహువ్యక్తి యున్నది. ఇట్లలంకారము కూడ వ్యంగ్య
మయినది.
అలంకారము వ్యంజకముగా నుండుటయు వస్తు నభివ్యంగ్య
మగుటయు గోచరించుచున్నదనుట కీరి యుదాహార్యము.
సముద్ర ఇవ గాంభీర్వే రైర్యేణ హిమవానిక
విష్ణునా దృళో వీర్యే సోనుపత్రియదర్శనః.
252
-ఏకై రుపమా. సర్వసత్త్వాశ్రయ యోగ్యత్వ స్థిరప్రతిజ్ఞ త్వ విపత్ప్ర
శ్రీకార సామర్ధ్య సర్వాధి గమ్యత్వాదయో వ్యాజ్యంత ఇత్యలంకారో ఒ.పి
వ్యంజకం.
258
గాంభీర్యమున సముద్రుడు వలె, రైగ్యముడే హిమవానుడు వలె,
వీర్యముచే విష్ణుసదృశుడై సోముని వలె ప్రియదర్శనుడై యున్నాడు.
ఇచట సముద్రాద్యుపమానములనే క్రమముగా సర్వసత్త్వా శయయోగ్యత్వము,
స్థిరప్రతిజ్ఞత్వము, విపత్ప్రశ్రీకార సామర్థ్యము, సర్వాధిగమ్యత్వము మొదలగు
సవి వ్యజ్యమానము లగుచున్నవి కావున నలంకారమును వ్యంజకముగ
సున్నది.
గుణములును వ్య౦జ్యమానము లగుట కలదు. ఇందిది యుదాహ
గణము కాగలదు.-
మహాస్వతిగంభీర మానా నవికర్ధనః
స్థిరో నిగూఢాహంకాలో ధీరోదాతో దృఢవ్రతః.
254
అత్రార్థగుణనామ్నా శబ్దని శేషణ స్వస్వ వార్య గుణాశ్రయ భూత
సమవాయ మహాబలశ్వ దురవగాహత్వాపరాధమహత్య సత్యవాడి శ్వాసతిలంఘ
నీయశ్వ సర్వస్వ దానడమ త్వాభేద్యత్వాదయో ఒర్థా వ్యజ్యంతే. అత్ర గుణ
గుణినోస్తాదాత్మ్యాద్గుణా అపి వ్యజ్యంత ఇత్యర్థం.
ఈదృగద్ధాశ్చ దృశ్యంతే ప్రబంధేషు మహాక వేశి
ఇందలి మహాసత్త్వాది శబ్దవి శేషములచే
255
మహాబలత్వాద్యర్థములు
వ్యజ్యమానము లగుచున్నవి. మహాసత్త్వాదిపదములు గుణాశ్రయు అయిన
B (91)&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>qk7pvztfahzht13dickxsyz66vks23h</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/787</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250918</id>
    <revision>
      <id>611469</id>
      <timestamp>2026-11-07T17:28:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'A 729 భాసప్ర కాశనము వారి నభించే జెప్పుడు ఆ గుణాశ్రయులుడు సమఖాంగ బంధమున నున్న మహాబలత్వాద్యర్ధము లు గోచరించును. మహా నిత్వ - మహాబలత్వ - అతిగంఖిక- దురవగాహత్వ-కమావాన్ అపరాధనహవ్వ - అ...'</comment>
      <origin>611469</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3984" sha1="n0lqjdjjtvppzvleamgrvjxyvuz4amq" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;A
729
భాసప్ర కాశనము
వారి నభించే జెప్పుడు ఆ గుణాశ్రయులుడు సమఖాంగ బంధమున నున్న
మహాబలత్వాద్యర్ధము లు గోచరించును. మహా నిత్వ - మహాబలత్వ - అతిగంఖిక-
దురవగాహత్వ-కమావాన్ అపరాధనహవ్వ - అభిరతపతి
-
స్థిరత్వ - అనతిలంఘనీయత్వ నిగూఢాహం శావన
దృఢవ్రతవ్వ అభేద్యత్వము మొదలగునవి వ్యవస్థలు
కాలననుగ్వ-
లో ఇందు
గుణగుణితాదాత్మ్యమున గుణములును వ్యఖ్యామానము లగుట మున్నది.
ఇచట గుణము లనగా కావ్యసామి శ్రీ ప్రవిష్టము లన మాకు
కావు.
2
కుమా
మహాకవుల ప్రబంధములలో నిర్ణ యర్ధవిశేషములు గోచరించు
చున్నవి. ధ్వనికారు లానందవర్ధనులు ధ్వని మూడు నరములని - వస్తువ్వని
యలంకారధ్వని రసాదిధ్వనియని సోదాహరి:శముగా నిరూపించిది. ల కావానుసార
మునవే శారదాతనయుడు రసేత్వనులగు వస్వలంకారములు కార్యాకాన్మర
ముగా నుండుటను ధ్వన్యమానముగా నుండుటను ఉరాహుడులుగు సుగత
పరచెను. వ్యజ్యమానమగు వస్తు వయిన నటంకాక ముందకు రసానిన్యవసా
నము పొందుట ధ్వని ప్రస్థానమున విరూఢమై యున్నది. పార్వతి ప్రతీతిలో
నుండునది రసాదిశమే. ముక్తకము లందును దహరామ వ్యవసాు కామననే
కవితాత్మ యుండును. ప్రబంధముందు రసాదిఃధ్యంలోని యనముండును.
శారదాతనయు దుదాహరించిన శ్లోకములందును విర్యవసానమున ప్రతిష్ఠ
సహృదయాస్వాదమున నున్నది. ఇట్టి సర్వసాహిత్యార్ధమును ఆధావించి
శారదాతనయుడు రసమే మహావాక్యార్థముగా నుండుటను పూర్వధికారము
లతో నిరూపించినాడు. ఆ యజ్ఞానుసంధానముననే ప్రకృతార్థమును సంబా
వించుట సముచితము.
పలెను.
ఇంతవరకు మార్గప్రక్రియ యీ విధముగా విస్తృత మయినది.
మార్గప్రక్రియోససంహారమున నీ విషయముల నిట్లవధరింప
నృత్తనృత్యనికాగో ఒయం విశ్లేయో నాట్యకోని దేశ
వృత్తనృత్యవిభాగాత్మా నాట్యే యోజభినయో భవేత్.
స మార్గసంజ్ఞాం లభతే సర్వాతోద్యసమన్వితః
సుకుమారప్రయోజ్యం యత్తన్నృత్యమితి కథ్యతే.
256
257&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>n0lqjdjjtvppzvleamgrvjxyvuz4amq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/788</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250919</id>
    <revision>
      <id>611470</id>
      <timestamp>2026-11-07T17:28:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'దశమాధికారము ప్రయోజ్యముద్ధతం యత్తు తన్న తమితి కథ్యకే నృతప్రాధాన్యతో నాట్యప్రియోగో రూపకాదేషు, ప్రయోగిస్తోటకాపీనాం నృత్యప్రాధాన్యతో భవేత్ ఉభయగ్ర ప్రయో క్త్యం దేశరీతియు...'</comment>
      <origin>611470</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3729" sha1="h0ydbthbvz91729wmnv1pbtuzvm2gbr" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;దశమాధికారము
ప్రయోజ్యముద్ధతం యత్తు తన్న తమితి కథ్యకే
నృతప్రాధాన్యతో నాట్యప్రియోగో రూపకాదేషు,
ప్రయోగిస్తోటకాపీనాం నృత్యప్రాధాన్యతో భవేత్
ఉభయగ్ర ప్రయో క్త్యం దేశరీతియుతం నమైకె.
విశేషణిస్తోటకాది దేశ శీతిమదుచ్యతే
దేశసౌషాక్రియాయు క్తం గీతే వాద్యే చనర్తనే.
తోటకాదిప్రయో శ్రవ్యం నర్నాట్యవిశారదై శ
దేశాన్నిృథగ్విజానీయాన్నట_సప్రీతిసిద్ధయే.
728
258
259
260
261
నాట్య విషయమున పూర్వనిరూపితార్థములు దృఢధారణమునకై
యిచట క్రోశీకృకము లగుచున్నవి. నాట్యకోవిదులు సత్తనృత్యవిభాగము నీ
విధముగా గ్రహించి వలెను. నాట్యము నందలి యభినయము నృత్తనృత్య
విభాగమున నున్నది. ఆ యభినయము సర్వాలోద్యసమన్వితమై మార్గమను
సంజ్ఞవల దయినని, సుకుమారప్రయోజ్య డుగునది నృత్యమని, యుద్ధతముగా
ప్రయోజ్య మగునది వృత్త మని యునదగును. రూపము లందలి నాట్యప్రయో
గము నృత్య ప్రాధాన్యమున నుండును. తోటకాదుల ప్రయోగము నృత్యప్రాధా
న్యముననెయుండును, నృత్యనృత్తప్రయోగములలో రెండిటను నటులు దేశరీతి
యుగముగా ప్రయోగ మొనరింప వలెను. విశేషముగా తోటకాదికము దేశరీతి
యుత మందుకు. నాట్యవిశారదులగు నటులు గీతమున వాద్యమున నృత్తమునను
తోటకాదికమును దేశభాషాక్రియాయుక్తముగనే ప్రయోగింప వలెను. ఇట్లు
దేశభాషా దేశ క్రియాయు క్తముగా నాచరించుటకు తత్తప్రతి విజ్ఞానమునకు నానా
విధములయిన దేశములను నటుడు తెలియవలయును. ఆ యా దేశము లందు
సంచరించి యా యా దేశభాషావ్యవహారములను నీతి రీతి గీతి మతులను తెలియ
వలెను.
దేశవిభాగము
దేశా భారతవర్షాభ్యో నవసాహస్ర యోజనః
ఆసేతో రాహిముగీ రేపోయామః పరికీర్తితః.
జారః పూర్వాపరాద్యంతో సప్తసాహప్రయోజనః
'వసంతి మర్త్యా' సర్వత్ర ప్రాప్తే కృతయుగే సుఖమ్.
282
288&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>h0ydbthbvz91729wmnv1pbtuzvm2gbr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/789</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250920</id>
    <revision>
      <id>611471</id>
      <timestamp>2026-11-07T17:28:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '724 భావప్రశాశనము భారతవర్షమను పేరు గల యీ దేశము తొమ్మిదివేల యోజనముల నున్నది. ఆసేతుశీతాచలము భారతవర్షము యొక్క యాయామముగా పరి కీర్తిత మయినది. దీని వెడల్పు పూర్వసాగరముల మధ్య సప్త...'</comment>
      <origin>611471</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3453" sha1="ebpe3tls2i63o40sx0undnwo1y2vtcj" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;724
భావప్రశాశనము
భారతవర్షమను పేరు గల యీ దేశము తొమ్మిదివేల యోజనముల
నున్నది. ఆసేతుశీతాచలము భారతవర్షము యొక్క యాయామముగా పరి
కీర్తిత మయినది. దీని వెడల్పు పూర్వసాగరముల మధ్య సప్తసాహప్రయోజ
నము. కృతయుగము ప్రాప్తము కాగా మర్యులంతట సుఖముగా వసింతురు.
అప్పట హిమాక్రాంతి భయములుండవు. జనుల వలని బారలు జనుల కుండవు.
దేవులు జనులు పరస్పరభావసంభావనముతో నుందురు.
త్రేతాయుగే ద్వాపరే చ హిసూ క్రాంతిభయాజ్జనాః
పాదం పాదం వినృద్యైతే శ్రయంతే దక్షిణాపథమ్,
యోజనానాం సహస్రే ద్వే సంచారచ్ఛ వద్వయం
ప్రాప్తే కలియుగే నుర్త్యాక్చరంతి వసుధాతలే.
264
265
త్రేతాయుగము నందును ద్వాపరము నందును జనులు హిమాశ్రాంతి
భయమున పాదము పాదము - నాల్గవ భాగ మనుట - పరిత్యజించి దక్షిణాపథ
మాశ్రయించిరి. అప్పటి దేశము రెండువేల యోజనముల పొడవు, రెండువందల
యేబది యోజనముల వెడల్పు కలిగి కలియుగము రాగా వసుధాతలమున మాన
పులు సంచరింతురు. కలియుగసమయమున దేశ పరిమాణ మట్లున్నది.
యజా విద్యాధరా॥ సిద్ధా గంధర్వాళ్ళ మహర్షయ
క్రీడంతి స్త్రీగణై స్సార్థము త్తరాపథభూమిషు.
268
అస్య భారతవర్ష స్య చతుర్థీ దక్షిణాపథం
చతుష్షష్టిభిచా భిన్నో నానాజనపదాశ్రయః.
పాండ్యా' సకేరలాళ్చోలాః సింధు సింహల పామరాశి
కలింగ యవన మ్లేచ్ఛ పొరసీక శకాహ్వయాః.
గౌడ లాట విదర్భాళ్ళ కామరూపొంద్ర కోంకణాః
కర్ణాట సుహ్మ కాంభోజ హూణ కారూ గుర్జరాః.
ససౌరాష్ట్ర మహారాష్ట్ర హిమ్మీరావం శ్యనూపజా!
ఆంగా వంగాళ్ళ బంగాలాః కాశీకోసల మైథిలాః.
కిరాత వర్ధకారట్ట కురు పాంచాల కేకయాః
ఔడ్ర మాగధ సౌవీర దశార్ణ మగదాహ్వయా!.
267
288
289
270
271&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ebpe3tls2i63o40sx0undnwo1y2vtcj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/790</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250921</id>
    <revision>
      <id>611472</id>
      <timestamp>2026-11-07T17:28:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'దశమాధి కారము నేపాల శ్రీ న జాహ్లిక పల్లవ కథ కైశికా సుకూ.. నేసికాజన కామాళ యవనాదయ్య. యదవశ్చక్ర' కురవ పార్వతీయాః సహైమనాః కాశ్మీర ములు కేంకాలు నగ్నాళ్ళ సహ మంకణా!. మహేంద్రదుహితు స...'</comment>
      <origin>611472</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3088" sha1="1uwlsyrct9tjfp3lnuopihir2jlnfqh" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;దశమాధి కారము
నేపాల శ్రీ న జాహ్లిక పల్లవ కథ కైశికా
సుకూ.. నేసికాజన కామాళ యవనాదయ్య.
యదవశ్చక్ర' కురవ పార్వతీయాః సహైమనాః
కాశ్మీర ములు కేంకాలు నగ్నాళ్ళ సహ మంకణా!.
మహేంద్రదుహితు స్సేతో రేతే మధ్యముపాశ్రితా
ఏతే దశభిలాషా భేదై ర్వ్యవహరంతి చ.
-
272
278
274
ఉత్తరావిథభూములలో యక్ష విద్యాధర - సిద్ధ గంధర్వ వర్గముల
వారు మహర్షుల మందుకు వీరు స్త్రీ గణములతో గూడి క్రీడించుచుందురు.
మహర్షులు తపోధ్యానముల నుందురు. ఈ భారతవర్ష మునకు నాల్గవభాగము
దక్షిణాపథము. ఇది నానాజనపదాశ్రయము. అనువది నాలుగు భేదములతో నీది
భిన్నమై యున్నది. ఆ భేదవిశేషము లిట్లున్నవి.
పాంస్య- కేవల-చోల-సింధు-సింహల..
పామర-కళి:గ-యవన_మ్లేచ్ఛ-పౌరసీక -
శక—గౌడ--లాట-విదర్భ-కామరూప-
ఆంధ్ర కోన - కర్ణాట-సుహ్మ కాంభోజ-
హూణ-కారూళ-గుర్జర సౌరాష్ట్ర మహారాష్ట్ర
హిమ్మీన్ - అవండి- అనూహకఁగ-వంగ-
బంగాల-కాళి కోసల-మైథిల_కి రాత
వర్ధశ --కట్ట కురుపాంచాల-
కేకయ-
ఔశ్ర--మాగధ - సౌవీర - దశార్ణ -మగధ-
నేపాల - జైన - బాహ్లిక-వల్లన-అథ కైశిక-
శూరసేన ఆకారూశ యవన - యదు...
చక్ర'-కుళన--పార్వతీయ.
-- మన-కాశ్మీర -
మరు… కేంగాణ.. నగ్న-మంకణములు.
భారతవర్షము నందున్న ఈ అరువదినాలుగు దేశములు “మహేంద్ర
దుహితు స్సేతో రేతే మధ్యముపాశ్రితాః&quot; సప్తకులపర్వతములలో నొకటియగు
మహేంద్రసర్వతమున నుత్సన్న మయిన నదికిని సేతువునకును మధ్యభాగము
నాశ్రయించి యున్నవి. ఇందు యవనపదము పునరుక్త మయినది. ఆ స్థానమున&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>1uwlsyrct9tjfp3lnuopihir2jlnfqh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/791</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250922</id>
    <revision>
      <id>611473</id>
      <timestamp>2026-11-07T17:28:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '728 భావప్రకాశనము నుండదగు పదము నికరముల నుండి కూర్చుకొనవలసి యున్నది. ఇందరి నామము అన్నియు నానాటివి. ఈనాటి దేశవ్యవస్థ తో గుర్తించుటకు సోపిధానత యసే తము. ఈ దేశవాసు లందరు ప్రధానము...'</comment>
      <origin>611473</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3911" sha1="d4jynbx6dsj6rxx2mqrpmc9livjoa51" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;728
భావప్రకాశనము
నుండదగు పదము నికరముల నుండి కూర్చుకొనవలసి యున్నది. ఇందరి నామము
అన్నియు నానాటివి. ఈనాటి దేశవ్యవస్థ తో గుర్తించుటకు సోపిధానత యసే
తము. ఈ దేశవాసు లందరు ప్రధానముగా విశే సినిమిది భాషా భేదములతో
వ్యవహరించున్నారు. ఆ విశేషములిక ప్రస్తుతము అగును.
దేశ భాషలు
తా భాషా స్టేషు కేషాంచద్దేశాశాల నామభిః కృతాః
మీణాః కన్నడాంధ్రాళ్ళ హూణ హిమ్మి సింహభాః.
సల్లవా యననా జై నాః పార్వతీయాః సపాదు రాక
కవ నర్ద్రక కాంభోజ ఒక సగ్నా! సహకటా.
ఏలే ఒష్టాదశభాషాణామా శ్రయాః సహకో-కణాః
ఏతా భాషాశ్చ సర్వస్రా మ్లేచ్ఛభా షేత్యువాహృతాః.
తత్తద్దే శేషు సంగీతం త త్తద్భాషాభిక స్వతం
దేశీ దేశికమపి కథయంతి మనీషిణం.
275
278
277
278
ఆ భాషలు భారతవర్షము నందలి దేశముల కామములతో నిర్మితములై
యున్నవి. ద్రవిడ-కన్నడ- ఆంధ్ర-హూణ-హిమ్మిర - సింహళ-చల్లప - యవన -
జైన పార్వతీయ, పామర-కష వర్ధ క -కాంభోజ- శక-పగ్న-వాకట- కోకణము
లను పదునెనిమిది దేశములు పదునెనిమిది భాషం కాక్రయములుగా నున్నవి.
ఈ యష్టాదశభాషలు మ్లేచ్ఛభాషలని పరికా-షికము అయినవి. వ్యాకరణ మహా
భాష్యమున &quot;నాషభాషి వై, న మ్లేచ్ఛినకై &quot; యనుడు “ప్లేచ్చా నూకూను అత్య
ధ్యేయం వ్యాకరణం&quot; అని నిరూపిత మం నది. ఆ భావమున భాష అన్ని యు
జానపదసం కేతమున 'మ్లేచ్ఛతాష లగును. ఆ యాదేశములకు సంగీత మా యా
భాషలతో సన్వితమై యున్నది. దానిని దేశి యని దేశిక మని విద్వాంసులు
వ్యవహరించుచున్నారు. ఇన్ని భాష లీ విధమున నుండగా, నా యా భాషలలో
సంగీతము ఉపనిబద్ధమై యుండగా వీని నుండి నాట్యమున కుపయోగించు భాష
లను పరిగణింప వలసి యున్నది. ఆ పరిగణన మిచట నున్నది.
భాష నాట్యోపయోగిన్యః స్యుః షట్పంచాథ సప్త వా
సంస్కృత ప్రాకృతాఖ్యా చ పైశాచీ మాగధీ తథ
శౌరసేనీతి పంచ స్యురపభ్రంశయుతాశ్చ షట్
అపభ్రంశాహ్వయాం భాషాం స
సప్తమీనగరే విదుః.
278
280&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>d4jynbx6dsj6rxx2mqrpmc9livjoa51</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/792</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250923</id>
    <revision>
      <id>611474</id>
      <timestamp>2026-11-07T17:29:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'దశమాధి కారము ఏతా నాగరక గ్రామ్యోచనాగరక భేదతః త్రిధా భవేయు రేతాసాం వ్యవహారో విశేషతః.. 727 281 నాట్యమున కుపయోగించు భాషలయి దా లేడుండును. సంస్కృతము- ప్రాకృతము-- పై రాచి మాగధీ - శారసేన...'</comment>
      <origin>611474</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3891" sha1="ai21hvx6w1y5tjqx4zrogjratchq9o8" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;దశమాధి కారము
ఏతా నాగరక గ్రామ్యోచనాగరక భేదతః
త్రిధా భవేయు రేతాసాం వ్యవహారో విశేషతః..
727
281
నాట్యమున కుపయోగించు భాషలయి దా లేడుండును. సంస్కృతము-
ప్రాకృతము-- పై రాచి మాగధీ - శారసేని యను నయిదు భాషలు నాట్యోప
యోగి భాషలు. అపభ్రంశకాషను గూడ గల.పుకొనగా నారు భాష-గును'
ఆసభ్రంశాన గటముగా నుండు భాషను కలుపుకొని సప్రభాష లుపయోగించు
ననిరి. ఈ భాషలు నాగరక _గ్రామ్య-ఉపనాగరక భేదమున మూడు విధములగు
టను తద్విదు అంగీకరించిరి. ఆయా భాషల విశేషమున సిద్ధమగు వ్యవహార
మా విధమున నున్నది.
ఏవం దేశవిభాగాంశ్చ దేశభాషా దశాష్టచ
దేళ్యోపచారాన్ దేశ్యాంశ్చ తాఖాన్ సంగీతకాని చ
సంఖ్యాశ్చ పరివర్తానాం గీతే మాత్రాః కలాకృతాః
విశ్రామానవీ తత్సంఖ్యాన్ గీతే వాద్యే కలావత్,
గీతే ధాతుషు సర్వత్ర సమార్ధవిషమాదిషు
ప్రవేశాశ్ళ నివారిణాం కాలసంఖ్యాః సమాత్రికాః.
వితాలమనుతాలాంశ్చ భగ్నతాలక్రమానవి
యథావరభిగమ్యైతాశ్రయుంజ్యాన్నాట్యకోవిదః.
262
288
284
285
ఇట్లరువదినాలుగు దేశవిభాగములను పదునెనిమిది దేశభాషలను దేశీయ
ములగు సుపచారములను దేశ్యములగు తాలములను సంగీతకములను, పరిసర్తముల
సంఖ్యలను గీతము నందు కలాకృతము అయిన మాత్రలను, అదియే సంఖ్య కల
విశ్రామములను నాట్యకోవిదుడు బాగుగా గుర్తింపవలెను. కలాపమున గీతము
నందును వాద్యమునందు నెట్లు విశ్రామములు కల గుచున్నవో గ్రహింపవలెను.
సర్వత్ర గీతము నరును సమ అర్ధ- విషమాదిరూపమున మండు ధాతువు అందును
పఠిజ్ఞానము సంపాదింపవలెను. విదారి విశేషముల ప్రవేశములను గ్రహింపవలెను.
మాత్రా విధానమున నున్న కాలసంఖ్యలను, విశాల రీతిని, అరుతాలములను,
భగ్న కాలక్రమములను యథావిధిగా గుర్తించి నాట్యకోవిదుడు నాట్యము
ప్రయోగింప వలెను. సర్వము తెలిసి ప్రయోగించిన నాట్యశోభ కలుగుము.
కేవలమనుకరణమున రక్తికలుగదు.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ai21hvx6w1y5tjqx4zrogjratchq9o8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/793</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250924</id>
    <revision>
      <id>611475</id>
      <timestamp>2026-11-07T17:29:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '728 పౌరజానపదానాం చ రేదేశ్ సుహీకృతాం ఆచారాళ్ళోసచారాశ్చ వ్యవహారా అలంక్రియాః. ఆకారాశ్చైవ వేషార్చ విహారాశ్చ పృథక్పృథక్ తాంస్తాన్వి శేషాన్ జానీయా కత్తద్దేఖా రూపత, భాన ప్రజాశన...'</comment>
      <origin>611475</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3581" sha1="4jldyoweyithrx53vt4vei2ztdsrc3h" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;728
పౌరజానపదానాం చ రేదేశ్ సుహీకృతాం
ఆచారాళ్ళోసచారాశ్చ వ్యవహారా అలంక్రియాః.
ఆకారాశ్చైవ వేషార్చ విహారాశ్చ పృథక్పృథక్
తాంస్తాన్వి శేషాన్ జానీయా కత్తద్దేఖా రూపత,
భాన ప్రజాశనము
£68
287
దేశమున దేశమున నున్న పొరజానపదుల రాజులు యాకము నుప
చారములను వ్యవహారముల నలంక్రియల నాకారములను వేరును హారము
లను ఆ యావివేషములను తత్తద్దేశానుసారముగ తెలియవలయును. సర్వము
తెలిసి ప్రయోగింప వలెను.
తాం తాం ప్రకృతిమాస్థాయ నాశ్యనాభిన యేన ax
వై రాషికా ద్విభాషాశ్చ యథావత్సరికల్పయేత్.
శకారాభిరచండాలపులింబాళ్ళబరా
స్తథా
హాలికా భై రవాళ్చేతి సప్త వైజాషిణః స్మృతాః.
నటు డా యా ప్రకృతి ననుసరించి నాట్యమున కన
వై భాషకు నుండి విభాషలను యథారథముగా కల్పించవలెను.
ఆభీర - చండాల - పులింద - శబర - హాలిక 'భైరవు లనదగిన వారేడుగురు
కులు.
విశ్రామే గీతపాఠ్యాదేః సదాస్యానాం నటాదిఖిశి
పరిహాసాయ యోక్తవ్యా దేశభాషాభిరన్వితాః.
259
2.9
శకార -
పైలా
200
గీతపాఠ్యాదుల విశ్రామములో సడస్యుల రంజనమున కయిన పరిహార
మునకై దేశభాషాన్వితము అయిన విశేషములను పటాదులు ప్రయోగించుట
యాపశ్యగము. తీవ్రజావనా భావ్యములను నాట్యాదిరీతులకు సంభావించు
సహృదయులు' చి తవృత్తుల సమీకరణమునకై మధ్యమధ్యలో నొకింత విశ్రాంతి
నఖిలషింతురు. అప్పుడు హాస ముత్పాదించు చి తనముల్లాసము కలిగించు విశేషము
లను వా రాస్వాదింపగలరు. నటాదులు కరణాంగహారప్రయోగమున నలపట
కలవారు కావచ్చును. ఆ సమయమున ప్రకృతావిరుద్ధముగా హాసజనక విశ్యాస
ములను గూర్చుట యావశ్యకము. అట్టివారి విశ్రాంతిలో సభ్యగంజనమున కట్టివి
ప్రయోజ్యములు. కాని సముదా తప్రదర్శనమున హాసగంధ ముచితము కాదు.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>4jldyoweyithrx53vt4vei2ztdsrc3h</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/794</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250925</id>
    <revision>
      <id>611476</id>
      <timestamp>2026-11-07T17:29:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '182 శాలదు. మూడు బహుసుతుడు కాగలడు. నాట్యవిదుడు సర్వహృదయులను దర్శలసి • నిర్వహృదయులు సన్యూస్టుల కురు కావన నీట్టి నాట్యది త్తముడు చేరి సర్వతః భావప్రకటనములతో ప్రధాన సవరించ దగున...'</comment>
      <origin>611476</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3724" sha1="42841zjqo751bf5gktwf7tppy4byz83" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;182
శాలదు.
మూడు బహుసుతుడు కాగలడు. నాట్యవిదుడు సర్వహృదయులను దర్శలసి
• నిర్వహృదయులు సన్యూస్టుల కురు కావన నీట్టి
నాట్యది త్తముడు చేరి సర్వతః భావప్రకటనములతో ప్రధాన సవరించ
దగును, సహృదయ విభావరుల ప్రాణనమే ముఖ్యము. సహృదయవీ9 జట్టు
నయి త్తేజకము. ప్రశస్తాక సగోష్ఠితికేవము లిట్లున్నవి. ఇవి నాశ్రమ నాక
ఘము నిర్ధేశించి తన చరితార్ధతను వ్యక్తము చేయవలసి యున్నను
అష్టము కమో పేతం బాట్యం సర్వ సాయన్
ఇట్లు, 5 మో వేతనముగా నాట్య మం నిరూపిత మయింది. ర
ధనముల కాశ్రయము కానాశ్రయ మనుట కావాదులకు
కునకు ప్రయోక్తకు కవికిని భుక్తిశ్రదము ముక్తి ప్రదవంచును. కొన్నిట భర్త
కొన్నిట ముక్తి. ఇందు శుక్తిముక్తి భోగరతులు మోడవతులు నాట్యరతులు
గ్రంథేఒస్మిస్ అనిన్నో ఒ పి యోఒల్లో బహు? శానం
న తస్య పునరుక్తత్వం మతాంతరసమర్థనాత్
సంతి చై కళతం శిష్యా భరతస్య మహామునే..
శేషాం మతై రఖి '్నఒపి భిన్నవత్ప్రతిరాతి ను
510
ఈ భానప్రకాశన గ్రంథమున నవిభిన్నమగు పర్ణము అవునా న్యాయ
ములు నిరూపిత మయినది. చెప్పిన యర్ధముని యనేకకర్యాయము చెప్పట
పునరుక్తి యగును. కాని యిందు పునరు కత్వమును భావించవలదు. మతాంతర
ములను సమర్థించుటకై చెప్పినదే చెప్పుట యయినది. పున కేశనము సుకాన
ప్రదర్శన పరమగుట పునరుక్తి లేదు. భరతమహాముని శిష్యు లేక శత శంఖ్యాకు
లున్నారు. వారి వారి మతములు కొన్ని నేరుగా నుండవచ్చును. అందువలన
నభిన్నార్థమును భిన్నముగా నవభాసించును. శిష్యభేదమున క్రియలలో భేద
ముండును గాని పరమ మహార్థము నందు భేదము లేదు. అది యభిన్నమె. అదీ
భిన్నముగ నవథాసించుటయ కాని యభిన్నము.
న స్వాతంత్ర్యాన్న మౌఢ్యాచ్ఛ రోఒస్యర్డ్లో నిహితః క్వచిత్.
అయం ప్రబంధః కథత శారదాయాః ప్రసాదతః.
811
212&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>42841zjqo751bf5gktwf7tppy4byz83</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/795</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250926</id>
    <revision>
      <id>611477</id>
      <timestamp>2026-11-07T17:29:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'శ్రీ తనయుని యాశ్మనిశ్చయాత్మక మయిన భావ మిందు న్నది. వేసి ప్రబంధమును శ్రీశారదా దేవీప్రసాదమున నిరూపించితిని. శ్రీమ దభినవగుప్తాశ్యపాదప్రో క్తమార్గమున నీ శ్రబంధము వ్రాసితి...'</comment>
      <origin>611477</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3775" sha1="2qljbvemw75aphr0e25vhaem614g5tc" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;శ్రీ తనయుని యాశ్మనిశ్చయాత్మక మయిన భావ మిందు
న్నది. వేసి ప్రబంధమును శ్రీశారదా దేవీప్రసాదమున నిరూపించితిని. శ్రీమ
దభినవగుప్తాశ్యపాదప్రో క్తమార్గమున నీ శ్రబంధము వ్రాసితిని. నాట్య వేదమున
శ్రీమదభినవ గుప్తులు విస్తృతిగా కరించిన అభినవభారతి యాధారమున రచించితిని.
మహామహేశ్వరు శలున శ్రీ మదభినవగుప్తుని గ్రంథార్హముల ననుసరించి యీ
శ్రీకాండము రచించితిని. అంతియే కాని, నా స్వాతంత్ర్యమున నేమియు వ్రాయ
లేదు. మౌఢ్యమన వ్రాయ లేదు. విషయము తెలియక తెలిసికొనజాలక
వ్రాయలేదు. నా దివాస్య గురువు సర్వము తెలిసి నా కుద్బోధించెను. ఇందు
సరూపిత మయిన యజ్ఞను: సర్వము స్వాతంత్ర్య హేతుకము కారు. మౌఢ్య హేశు
కన్నును గాదు. నిర్వార్ధము చట్టాభినవగు ప్రపాద ప్రోక్తమార్గము ననుసరించియే
యున్నది. ఈ ప్రబంధము సర్వము శ్రీశారదాప్రసాదసిద్ధము. ఇట్టిది ప్రమాణ
యః కశ్చిదవగంతా చేత్ప్రబంధస్యాస్య త త్త్వతః
స మాననీయో భవతి రాజభిర్భావకోనిదై ఒ.
2.
818
ఇతి శ్రీ శారదాతనయ విరచితే భావప్రకాశనే నాట్య' ప్రయోగ భేద
శ్రీకార వికేషనిర్ణయో వాను దశ మోఒధికారః,
శ్రీ శారదాదేవీ ప్రసాచలు శ్రీ శారదాతనయ విరచిత శ్రీభావ
ప్రకాశన ప్రబంధమును తశ్వరః అవగతము చేసికొను నాతడు రాజులనే భావ
మాననీయు డగును.
ఇది శ్రీ రజతనయ విరచితమైన భావప్రకాశమునందు
భాజాలో :మి
న బాట్యప్రయోగ భేదప్రకార విశేష నిర్ణయమనెడి
దశమాధికారము,
భావప్రకావనము సర్వము సంపూర్ణము.
భావానాలోచ్య జావానాం సూర్యవం ద్రామయాయినాం
లోకాలో'కి విలోకాయ భావాలో కో ఒయమీదృశ
సాహిత్యశాస్త్రగ్రంథార్థభావనాథవకోవిదై :
దేశకాషాని బంధానాం ద్వార జయం విభాన్యతాం
ఉమాదేవీ మహోదేవీ మహాదేవేవ తుష్యతు
లోకస్తున్యతు సంచాది సూర్యచంద్రేణ శ్రీమతా.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>2qljbvemw75aphr0e25vhaem614g5tc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/796</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250927</id>
    <revision>
      <id>611478</id>
      <timestamp>2026-11-07T17:30:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '782 భావప్రకాశనము ముడు బహుమతుడు కాగలడు. నాట్యవిదుడు సర్వసహృదయులను దర్శింప జాలడు. ఇట్టి గోష్ఠిలో సర్వసహృదయులు సమావిష్ణులగుదురు. కావున నిట్టి గోష్ఠిలో నాట్యవి త్తముడు చేరి స...'</comment>
      <origin>611478</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4429" sha1="2emct1ao553li0bmiz41b20dzpk3xd1" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;782
భావప్రకాశనము
ముడు బహుమతుడు కాగలడు. నాట్యవిదుడు సర్వసహృదయులను దర్శింప
జాలడు. ఇట్టి గోష్ఠిలో సర్వసహృదయులు సమావిష్ణులగుదురు. కావున నిట్టి
గోష్ఠిలో నాట్యవి త్తముడు చేరి సర్వతః భావప్రకటనములతో ప్రీణన మొనరింప
దగును. సహృదయ సభాసదుల ప్రీణనమే ముఖ్యము. సహృదయప్రీతి నాట్య
సము త్తేజకము. ప్రశస్తాప్రక సగోష్ఠివిశేషము లిట్లున్నవి. ఇక రసాశ్రయ నాటక
ఫలము నిర్దేశించి తన చరితార్థతను వ్యక్తము చేయవలని యున్నది.
ఇత్థము కశ్రమో పేతం నాట్యం సర్వదసాశ్రయమ్.
ప్రేక్షకన్య ప్రయోక్తుశ్చ కవే స్యాద్భుక్తి ముక్తి దం
808
ఇట్లు క్రమో పేతముగా నాట్యము నిరూపిత మయినది. ఇది సర్వ
రసముల కాశ్రయము రసాశ్రయ మనుట బావాదులకు మహలక్షణము. నాట్య
మనుటయు నృత్తనృత్యములకు గ్రాహకము. ఇట్లు సర్వాశయ మగు నిదీ ప్రేక్ష
కునకు ప్రయోక్తకు కవికిని భుక్తి ప్రదము ముక్తి ప్రదమునగును. కొన్నిట భుక్తి.
కొన్నిట ముక్తి. ఇందు భుక్తిముక్తి భోగరతులు మోతరతులు నాట్యరతులు
కాదగును
గ్రంథే సిన్ అవిభిన్నో ఒపి యో ఒర్థో బహుశ ఈరితః,
న తస్య పునరుక్తత్వం మతాంతర సమర్థనాత్
సంతి చై కళతం శిష్యా భరతస్య మహామునే..
శేషాం మతై రభిన్నో ఒ పి భిన్న వత్ప్రతిజాతి సం
849
810
ఈ భావప్రకాశన గ్రంథమున నవిభిన్నమగు నర్థము బహుపర్యాయ
ములు నిరూపిత మయినది. చెప్పిన యర్థమునె యనేక పర్యాయములు చెప్పుట
పునరు యగును. కాని యిందు పునరు కత్వమును భావింపవలదు. మతాంతర
ములను సమర్థించుటకై చెప్పినదే చెప్పుట యయినది. పునఃకఠనము మతాంతర
ప్రదర్శన వరమగుట పునరుక్తి లేదు. భరతమహాముని శిష్యు లేక శతసంఖ్యాకు
లున్నారు. వారి వారి మతములు కొన్ని పేరుగా సుండవచ్చును. అందువలన
నభిన్నార్ధమును భిన్నముగా నవభాసించును. శిష్యభేదమున ప్రక్రియలలో భేవ
ముండును గాని పరమ మహార్థము నందు భేదము లేదు. అది యభిన్నమె. అది
భిన్నముగ నవఖాసించుటయ కాని యభిన్నము.
న స్వాతంత్య్ర్యాన్న మౌఢ్యాచ కో వ్యర్థో నిహితః క్వచిత్.
చట్టాభినవగుప్తార్యపాద ప్రోక్తోన వ ర్మనా
అయం ప్రబంధః కఠితః శారదాయాః ప్రసాదతః.
811
812.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>2emct1ao553li0bmiz41b20dzpk3xd1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/797</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250928</id>
    <revision>
      <id>611479</id>
      <timestamp>2026-11-07T17:30:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'దశమాధిశారము 788 శ్రీశారదాతనయుని యాత్మనిశ్చయాత్మక మయిన భావ మిందు న్నది. వేనీ ప్రబంధమును శ్రీ శారదా దేవీ ప్రసాదమున నిరూపించితిని. శ్రీమ దభినవగుప్తార్యపాద ప్రో క్తమార్గమున...'</comment>
      <origin>611479</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3833" sha1="1hmf3xkihzsono5twiyf8426qoxpwd3" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;దశమాధిశారము
788
శ్రీశారదాతనయుని యాత్మనిశ్చయాత్మక మయిన భావ మిందు
న్నది. వేనీ ప్రబంధమును శ్రీ శారదా
దేవీ ప్రసాదమున నిరూపించితిని. శ్రీమ
దభినవగుప్తార్యపాద ప్రో క్తమార్గమున నీ ప్రబంధము వ్రాసితిని. నాట్య వేదమున
శ్రీమదభినవగుప్తులు విసృతిగా రచించిన అభినవభారతి యాధారమున రచించితిని.
మహామహేశ్వరు డయిన శ్రీ మదభినవగుప్తు ని గ్రంథార్థముల ననుసరించి యీ
ప్రబంధము రచించితిని. అంతియే కాని, నా స్వాతంత్ర్యమున మియ వ్రాయ
లేదు. మౌఢ్యమన వ్రాయ లేదు. విషయము తెలియక తెలిసికొనజాలక
వ్రాయలేదు. నా దివాకర గురువు సర్వము తెలిసి నా కుద్బోధించెను. ఇందు
నిరూపిత మయిన యజ్ఞము సర్వము స్వాతంత్ర్య హేతుకము కాదు. మౌఢ్యహేతు
కమును గారు. నిర్వార్ధము భట్టాభినవగు స్తపాదప్రోక్తమార్గము ననుసరించియే
యున్నది. ఈ ప్రబంధము సర్వము శ్రీశారదాప్రసాద సిద్ధము. ఇట్లిది ప్రమాణ
సి.
యః కశ్చిదవగంతా చేత్ప్రబంధస్యాస్య త త్త్వతః
స మాననీయో భవతి రాజభిర్భావకోనిదై?.
813
ఇతి శ్రీకారచాతనయ విరచితే భావప్రకాశనే నాట్యప్రయోగ భేద
ప్రకార విశేషనిర్ణ యో నామ దళమో ఒధికార
శ్రీ శారదాదేవీ ప్రసాద్శబ్ద శ్రీ శారదాతనయ విరచిత శ్రీభావ
ప్రకాశన ప్రబంధమును తత్త్వతః అవగతము చేసికొను నాతడు రాజులచే భాగ
కోవిదులచే మానవీయు డగును.
ఇది శ్రీశారదాతనయ విరచితమైన భావప్రకాశమునందు
భావాలోకమున నాట్యప్రయోగ భేదప్రకార విశేష
చళమాధికారము.
నిర్ణయ
భాష ప్రకాశనము సర్వము సంపూర్ణము .
భావానాలోచ్య భావానాం సూర్యచంద్రామయాయినాం
లోకాలోకవిలోకాయ భావాలో కో ఒయ మీదృశ
సాహిత్యశాస్త్ర గ్రంథార్థభావనాథవకోవిదై :
దేశభాషా నిబంధానాం ద్వాదశోజియం విభావ్యతాం
ఉమాదేవీ సహోదేవీ మహాదేవేన తుష్యతు
లోకస్తుష్యతు సంవాదీ సూర్యచంద్రేణ శ్రీమతా.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>1hmf3xkihzsono5twiyf8426qoxpwd3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/798</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250929</id>
    <revision>
      <id>611480</id>
      <timestamp>2026-11-07T17:30:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* పాఠ్యం లేనిది */</comment>
      <origin>611480</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13" sha1="jrd8kg3tvmzhwj4n80k4xbgnqa9uxkx" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;0&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>jrd8kg3tvmzhwj4n80k4xbgnqa9uxkx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:భావప్రకాశనము.pdf/799</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250930</id>
    <revision>
      <id>611481</id>
      <timestamp>2026-11-07T17:31:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* పాఠ్యం లేనిది */</comment>
      <origin>611481</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13" sha1="jrd8kg3tvmzhwj4n80k4xbgnqa9uxkx" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;0&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>jrd8kg3tvmzhwj4n80k4xbgnqa9uxkx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>భావప్రకాశనము/దశమాధికారము</title>
    <ns>0</ns>
    <id>250931</id>
    <revision>
      <id>611482</id>
      <timestamp>2026-11-07T17:31:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>[[WP:AES|←]]Created page with '{{తలకట్టు  | శీర్షిక = [[../]]  | రచయిత =  	శారదాతనయ  | అనువాదం = జమ్ములమడక మాధవరామశర్మ (వ్యాఖ్యాత)  | విభాగము  = దశమాధికారము  | ముందరి = [[../నవమాధికారము/]]  | తదుపరి =   | వివరములు =   |సంవత్సరం = 1973 }}  &lt;pages index=...'</comment>
      <origin>611482</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="594" sha1="1x99beeh547v6z0rt7q8d5yj6qzqybt" xml:space="preserve">{{తలకట్టు
 | శీర్షిక = [[../]]
 | రచయిత =  	శారదాతనయ
 | అనువాదం = జమ్ములమడక మాధవరామశర్మ (వ్యాఖ్యాత)
 | విభాగము  = దశమాధికారము
 | ముందరి = [[../నవమాధికారము/]]
 | తదుపరి = 
 | వివరములు = 
 |సంవత్సరం = 1973
}}

&lt;pages index=&quot;భావప్రకాశనము.pdf&quot; from=737 to=797 /&gt;
[[వర్గం:అలంకారశాస్త్రములు]]</text>
      <sha1>1x99beeh547v6z0rt7q8d5yj6qzqybt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>దస్త్రం:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf</title>
    <ns>6</ns>
    <id>250932</id>
    <revision>
      <id>611484</id>
      <timestamp>2026-11-07T17:44:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <origin>611484</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="53" sha1="hj0sf97r04cynfx14q7glftdni7a88z" xml:space="preserve">
== లైసెన్సింగ్ ==
{{PD-India}}</text>
      <sha1>hj0sf97r04cynfx14q7glftdni7a88z</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>సూచిక:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf</title>
    <ns>106</ns>
    <id>250933</id>
    <revision>
      <id>611485</id>
      <timestamp>2026-11-07T17:56:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>[[WP:AES|←]]Created page with ''</comment>
      <origin>611485</origin>
      <model>proofread-index</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="456" sha1="gdf5l4jkmwrhlglh2b0yfb7796b2jqn" xml:space="preserve">{{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template
|రకం=పుస్తకం
|శీర్షిక=[[శివపురాణము]]
|భాష=te
|సంపుటి=
|రచయిత=[[రచయిత:ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి|ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి]]
|అనువాదకులు=
|ఎడిటర్=చెళ్ళపిళ్ళ వేంకటశాస్త్రి (పరిష్కర్త)
|చిత్రకర్త=
|పాఠశాల=
|ప్రచురణకర్త=ముదిగొండ నాగవీరయ్య శాస్త్రి
|చిరునామా=సికింద్రాబాద్
|సంవత్సరం=1917
|ఆధారం=
|ISBN=
|OCLC=
|LCCN=
|BNF_ARK=
|ARC=
|మూలం=pdf
|బొమ్మ=1
|పురోగతి=MS
|పుటలు=&lt;pagelist /&gt;
|సంపుటాలు=
|వ్యాఖ్యలు=
|వెడల్పు=
|సిఎస్ఎస్=
|పేజీ మొదటి వరుస=
|పేజీ చివరివరుస=
}}
[[వర్గం:పురాణాలు]]</text>
      <sha1>gdf5l4jkmwrhlglh2b0yfb7796b2jqn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>611486</id>
      <parentid>611485</parentid>
      <timestamp>2026-11-07T17:57:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <origin>611486</origin>
      <model>proofread-index</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="474" sha1="t04raoe78hgiae05trq123dowuwehd4" xml:space="preserve">{{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template
|రకం=పుస్తకం
|శీర్షిక=[[శివపురాణము]]
|భాష=te
|సంపుటి=
|రచయిత=[[రచయిత:ముదిగొండ నాగవీరేశ్వరకవి|ముదిగొండ నాగవీరేశ్వరకవి]]
|అనువాదకులు=
|ఎడిటర్=చెళ్ళపిళ్ళ వేంకటశాస్త్రి (పరిష్కర్త)
|చిత్రకర్త=
|పాఠశాల=
|ప్రచురణకర్త=ముదిగొండ నాగవీరయ్య శాస్త్రి
|చిరునామా=సికింద్రాబాద్
|సంవత్సరం=1917
|ఆధారం=
|ISBN=
|OCLC=
|LCCN=
|BNF_ARK=
|ARC=
|మూలం=pdf
|బొమ్మ=1
|పురోగతి=MS
|పుటలు=&lt;pagelist /&gt;
|సంపుటాలు=
|వ్యాఖ్యలు=
|వెడల్పు=
|సిఎస్ఎస్=
|పేజీ మొదటి వరుస=
|పేజీ చివరివరుస=
}}
[[వర్గం:పురాణాలు]]</text>
      <sha1>t04raoe78hgiae05trq123dowuwehd4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>611490</id>
      <parentid>611486</parentid>
      <timestamp>2026-11-07T21:19:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <origin>611490</origin>
      <model>proofread-index</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="487" sha1="p5ybjwu016q8ozu8pwok9ja0jcj1aly" xml:space="preserve">{{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template
|రకం=పుస్తకం
|శీర్షిక=[[శివపురాణము]]
|భాష=te
|సంపుటి=
|రచయిత=[[రచయిత:ముదిగొండ నాగవీరేయ్య శాస్త్రి|ముదిగొండ నాగవీరేశ్వరకవి]]
|అనువాదకులు=
|ఎడిటర్=చెళ్ళపిళ్ళ వేంకటశాస్త్రి (పరిష్కర్త)
|చిత్రకర్త=
|పాఠశాల=
|ప్రచురణకర్త=ముదిగొండ నాగవీరయ్య శాస్త్రి
|చిరునామా=సికింద్రాబాద్
|సంవత్సరం=1917
|ఆధారం=
|ISBN=
|OCLC=
|LCCN=
|BNF_ARK=
|ARC=
|మూలం=pdf
|బొమ్మ=1
|పురోగతి=MS
|పుటలు=&lt;pagelist /&gt;
|సంపుటాలు=
|వ్యాఖ్యలు=
|వెడల్పు=
|సిఎస్ఎస్=
|పేజీ మొదటి వరుస=
|పేజీ చివరివరుస=
}}
[[వర్గం:పురాణాలు]]</text>
      <sha1>p5ybjwu016q8ozu8pwok9ja0jcj1aly</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>611492</id>
      <parentid>611490</parentid>
      <timestamp>2026-11-07T21:22:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <origin>611492</origin>
      <model>proofread-index</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="530" sha1="rlow8qqk05932zdlogd22p9xd3hhf5f" xml:space="preserve">{{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template
|రకం=పుస్తకం
|శీర్షిక=[[శ్రీశివపురాణము|శివపురాణము]]
|భాష=te
|సంపుటి=
|రచయిత=[[రచయిత:ముదిగొండ నాగవీరేయ్య శాస్త్రి|ముదిగొండ నాగవీరేశ్వరకవి]]
|అనువాదకులు=
|ఎడిటర్=చెళ్ళపిళ్ళ వేంకటశాస్త్రి (పరిష్కర్త)
|చిత్రకర్త=
|పాఠశాల=
|ప్రచురణకర్త=ముదిగొండ నాగవీరయ్య శాస్త్రి
|చిరునామా=సికింద్రాబాద్
|సంవత్సరం=1917
|ఆధారం=
|ISBN=
|OCLC=
|LCCN=
|BNF_ARK=
|ARC=
|మూలం=pdf
|బొమ్మ=1
|పురోగతి=MS
|పుటలు=&lt;pagelist /&gt;
|సంపుటాలు=
|వ్యాఖ్యలు=
|వెడల్పు=
|సిఎస్ఎస్=
|పేజీ మొదటి వరుస=
|పేజీ చివరివరుస=
}}
[[వర్గం:పురాణాలు]]</text>
      <sha1>rlow8qqk05932zdlogd22p9xd3hhf5f</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>611493</id>
      <parentid>611492</parentid>
      <timestamp>2026-11-07T21:25:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <origin>611493</origin>
      <model>proofread-index</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="527" sha1="abmts3srhhg3pm2pbunc0rn0tp9516e" xml:space="preserve">{{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template
|రకం=పుస్తకం
|శీర్షిక=[[శ్రీశివపురాణము|శివపురాణము]]
|భాష=te
|సంపుటి=
|రచయిత=[[రచయిత:ముదిగొండ నాగవీరయ్య శాస్త్రి|ముదిగొండ నాగవీరేశ్వరకవి]]
|అనువాదకులు=
|ఎడిటర్=చెళ్ళపిళ్ళ వేంకటశాస్త్రి (పరిష్కర్త)
|చిత్రకర్త=
|పాఠశాల=
|ప్రచురణకర్త=ముదిగొండ నాగవీరయ్య శాస్త్రి
|చిరునామా=సికింద్రాబాద్
|సంవత్సరం=1917
|ఆధారం=
|ISBN=
|OCLC=
|LCCN=
|BNF_ARK=
|ARC=
|మూలం=pdf
|బొమ్మ=1
|పురోగతి=MS
|పుటలు=&lt;pagelist /&gt;
|సంపుటాలు=
|వ్యాఖ్యలు=
|వెడల్పు=
|సిఎస్ఎస్=
|పేజీ మొదటి వరుస=
|పేజీ చివరివరుస=
}}
[[వర్గం:పురాణాలు]]</text>
      <sha1>abmts3srhhg3pm2pbunc0rn0tp9516e</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>611524</id>
      <parentid>611493</parentid>
      <timestamp>2026-11-07T21:41:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <origin>611524</origin>
      <model>proofread-index</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="527" sha1="lxq1jqnud0wzqsb1n7gar6oozx127g7" xml:space="preserve">{{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template
|రకం=పుస్తకం
|శీర్షిక=[[శ్రీశివపురాణము|శివపురాణము]]
|భాష=te
|సంపుటి=
|రచయిత=[[రచయిత:ముదిగొండ నాగవీరయ్య శాస్త్రి|ముదిగొండ నాగవీరేశ్వరకవి]]
|అనువాదకులు=
|ఎడిటర్=చెళ్ళపిళ్ళ వేంకటశాస్త్రి (పరిష్కర్త)
|చిత్రకర్త=
|పాఠశాల=
|ప్రచురణకర్త=ముదిగొండ నాగవీరయ్య శాస్త్రి
|చిరునామా=సికింద్రాబాద్
|సంవత్సరం=1947
|ఆధారం=
|ISBN=
|OCLC=
|LCCN=
|BNF_ARK=
|ARC=
|మూలం=pdf
|బొమ్మ=1
|పురోగతి=MS
|పుటలు=&lt;pagelist /&gt;
|సంపుటాలు=
|వ్యాఖ్యలు=
|వెడల్పు=
|సిఎస్ఎస్=
|పేజీ మొదటి వరుస=
|పేజీ చివరివరుస=
}}
[[వర్గం:పురాణాలు]]</text>
      <sha1>lxq1jqnud0wzqsb1n7gar6oozx127g7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/1</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250934</id>
    <revision>
      <id>611491</id>
      <timestamp>2026-11-07T21:20:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'శ్రీశివపురాణము. ముదిగొండ నాగ నీలేశ్వరతం శ్రీక తానుల వారి చేఁ [ వెల రు.20 లు'</comment>
      <origin>611491</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="206" sha1="191hzv7610xkd4mfd9irzd3krwimsc6" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;శ్రీశివపురాణము.
ముదిగొండ నాగ నీలేశ్వరతం
శ్రీక
తానుల వారి చేఁ
[
వెల రు.20 లు&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>191hzv7610xkd4mfd9irzd3krwimsc6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/2</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250935</id>
    <revision>
      <id>611494</id>
      <timestamp>2026-11-07T21:26:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'క. శంకరునిజ శాంకరీనివా శాంకరినిజు విఘ్ననాకు శైలాదిని వి శృంకణ గొలిచిన వారికి సంకటములు సురుగు వరల సౌఖ్యము అనుకుజు. + ము॥ నా॥'</comment>
      <origin>611494</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="342" sha1="c1njm23av8308s6l8zt5uhb7ql0555l" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;క. శంకరునిజ శాంకరీనివా
శాంకరినిజు విఘ్ననాకు శైలాదిని వి
శృంకణ గొలిచిన వారికి
సంకటములు సురుగు వరల సౌఖ్యము అనుకుజు.
+
ము॥ నా॥&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>c1njm23av8308s6l8zt5uhb7ql0555l</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>శ్రీశివపురాణము</title>
    <ns>0</ns>
    <id>250936</id>
    <revision>
      <id>611495</id>
      <timestamp>2026-11-07T21:28:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>[[WP:AES|←]]Created page with '{{తలకట్టు  | శీర్షిక = [[శ్రీశివపురాణము]]  | రచయిత = ముదిగొండ నాగవీరయ్య శాస్త్రి  | అనువాదం =   | విభాగము  =   | ముందరి =   | తదుపరి = [[శ్రీశివపురాణము/పీఠిక|పీఠిక]]  | వివరములు =   |సంవత్సరం = 1917 }}  &lt;pages ind...'</comment>
      <origin>611495</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="576" sha1="r0qpfwjqb3b2b3n33vzjploab6mzn1p" xml:space="preserve">{{తలకట్టు
 | శీర్షిక = [[శ్రీశివపురాణము]]
 | రచయిత = ముదిగొండ నాగవీరయ్య శాస్త్రి
 | అనువాదం = 
 | విభాగము  = 
 | ముందరి = 
 | తదుపరి = [[శ్రీశివపురాణము/పీఠిక|పీఠిక]]
 | వివరములు = 
 |సంవత్సరం = 1917
}}

&lt;pages index=&quot;శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf&quot; from=1 to=2 /&gt;</text>
      <sha1>r0qpfwjqb3b2b3n33vzjploab6mzn1p</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>611523</id>
      <parentid>611495</parentid>
      <timestamp>2026-11-07T21:41:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <origin>611523</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="621" sha1="q31hd5s9th0mjxscmltez2xksogm00h" xml:space="preserve">{{తలకట్టు
 | శీర్షిక = [[శ్రీశివపురాణము]]
 | రచయిత = ముదిగొండ నాగవీరయ్య శాస్త్రి
 | అనువాదం = 
 | విభాగము  = 
 | ముందరి = 
 | తదుపరి = [[శ్రీశివపురాణము/పీఠిక|పీఠిక]]
 | వివరములు = 
 |సంవత్సరం = 1947
}}

&lt;pages index=&quot;శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf&quot; from=1 to=2 /&gt;
[[వర్గం:పురాణాలు]]</text>
      <sha1>q31hd5s9th0mjxscmltez2xksogm00h</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/3</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250937</id>
    <revision>
      <id>611496</id>
      <timestamp>2026-11-07T21:29:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '898 పీఠిక ఈశినపురాణ నష్టాదశపురాణములలో నొకటి. దీని యాంధీ కర్త బ్రహ్మశ్రీ ముదిగొండ నాగ వీరయ్య శాస్త్రి గారు. న్నాళ్ల కీమహా గ్రంథము తెలుగులోని కనువదింపఁబడుట భాషాసంస్వతి యదృష...'</comment>
      <origin>611496</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4377" sha1="s7ecsl23z50toroa7ilflay6yw5ovxb" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;898
పీఠిక
ఈశినపురాణ నష్టాదశపురాణములలో నొకటి. దీని యాంధీ కర్త బ్రహ్మశ్రీ
ముదిగొండ నాగ వీరయ్య శాస్త్రి గారు. న్నాళ్ల కీమహా గ్రంథము తెలుగులోని
కనువదింపఁబడుట భాషాసంస్వతి యదృష్టము. అదృష్ట మేలసనగా నొకగ్రంథము
మంచికవిచేతిలోఁ బడుట పుణ్యవిశేషము. ఆకాశిపోకాళిక ని నాన్యమును గాడు చేసి
సమర్థుడు మరల ముట్టుకొనులబరఁగూడ కునల్లు చేయును, మొదటనీక వియొక్క
మహాప్రతిభావి శేషము, వైదుష్యము, రచనలోని నేర్సు, అనంతమార్గముల విహ
రించగలయీయని పద్యరచన, పూర్వకవుల యందలిః మాదరము, విమర్శనీయములు,
వీసిలోఁ గొన్నిటినీ స్థాలీపులాక న్యాయముగ నెత్తి చూపి తరువాత పురాణమును
గుణించి ముచ్చటిం చెదను. ఒక గ్రంధ మొక్కవి వ్రాయుటకధికారము కావలయును.
ఆ యధికార మీయనయొద్ద నెంతవఱ కున్నది? అందులో నియ్యదిమహాగ్రంధము.
అనంత మైన శక్తికలవాఁడు గాని యిట్టి గ్రంధము వ్రాయుటకుఁ దలపెట్టఁడు. ఫుట
ఱువాది సుల చొప్పున నిది యేడు వందల యెనుబది పుటల గ్రంధము,
సుమా రాజు కీల
-
పద్యములు.
అప్పశవి సత్కవియొక్క లక్షణము చెప్పుటలోఁ బూర్వక ఏశ్వర వాక్త్ర యోగ
దక్షతగూడ నొక్కటిగాఁ జెప్పెను. ఈకవికి శ్రీనాధుఁడు, పోతన్న, తిక్కన్ని, చేమ
కూర వేంకటకవి ప్రధానముగా నభిమానపాత్రములు. వీరిలోఁ బోతన్న గారియం
దీకవికిఁగల ఓ కి కఁ బరిమితి లేదు. ఎన్ని చోట్లనైతిన్న గారి పద్యములు పుణికి
పుచ్చుకొను దీని కచ్చిముగాఁ జోతన్నగారి యందలి భక్తి యే కారణము కాక
పోవచ్చును. విష్ణు పారమ్మమును బోధించు పురాణము భాగవతము. ఈ పురాణము
శివపారమ్యమును శోధించునది. భాగవతములో సర్వదా విష్ణు దేవునకుఁ బరమా
త్కృష్ట్యము చెప్పబడును. ఇచట శివునకుఁ జెప్పఁబడును. ను భ క్తి మతము లే
రెండును మెల దిశ మతములే. ఈ గ్రంధములకు కామ్యము మిక్కిలి యున్నది.
అందుచేత నీకవి భాగపరిమున లెఁ జాలర్ల రచన చేయుట వస్తు మర్యాదను బా
టించుట యేమో! భక్తిని బోతన్నగా రిట్లు చెప్పిరి.
3
మ, తనుహృద్భాషల సఖ్యము, శ్రవణము, దాసత్వముకో, వందనా
ర్చనముల్, &quot;సేవయు, నాత్మలో నెఱుక యుజ్, సంకీర్తనల్, చింతనం&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>s7ecsl23z50toroa7ilflay6yw5ovxb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/4</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250938</id>
    <revision>
      <id>611497</id>
      <timestamp>2026-11-07T21:29:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'ii బును, నీతొమ్మిది భ క్తి మార్గముల సర్వాత్ముళా హరి న్నమ్మి స జ్జనుఁడై యుండుట భద్ర మంచుఁ దలఁతు సత్యంబు దైత్యోత్తమా! ( భాగవతము ) గీ. శ్రవణమును గీర్తనంబునుస్మరణ సేవ, నములును దాస...'</comment>
      <origin>611497</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3194" sha1="m1bvueg70inxcrudi7cqfh6lkdd49j9" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ii
బును, నీతొమ్మిది భ క్తి మార్గముల సర్వాత్ముళా హరి న్నమ్మి స
జ్జనుఁడై యుండుట భద్ర మంచుఁ దలఁతు సత్యంబు దైత్యోత్తమా!
( భాగవతము )
గీ. శ్రవణమును గీర్తనంబునుస్మరణ సేవ, నములును దాస్యమునుపర్చనయునువంది
నమును,సఖ్యం.స్వాత్మార్పణమును న నేడు, నవవిధాంగములుండితనర్చుభక్తి.
[ శివపురాణము 94 పేజీ ]
ఇది సామాన్యము.
సీ. శీతాంశుధరు నెంచు చిత్తంబుచిత్తంబు | భవు సమర్చన చేయు పాణిపాణి.
101
...
సీ. పరమశివార్చినాపదవి నొందఁగలేని । యిక్కగా దది పాఁపదొశ గాని
...
***
(శి. పు. 3.4, 215 పే.)
ఈ పద్యములు పూర్తిగా ప్రహ్లా వచరిత్రలోనివి. పార్వతీదేవి సరిగా రుక్మిణీ దేవి
వలెనే మాటాడును.
కం. పంచాననధన మగు నజ్ | గొంచక యొండెవఁడు పెండ్లిగొనఁగలఁ డంబా !
పంచాననధనము నిల | పంచకమతి యొక్క నక్క వడయునె యెందుకో.
(2. 5. 274 5.)
ఉ. శ్రీయుతమూర్తి! యోపురుషసింహమ! సింహముపాలి సొమ్ము గో
మాయువు కోరినట్లు మదమత్తుఁడు చైద్యుఁడు...
(భాగవతము.)
క. భూషణములు శ్రుతులకు పరి పోషణములు దృఢవికాసభోధాగతి కా
శ్లేషణములు సుఖసిద్ధిః | తోషణములు మదికి నీమృదుల భాషణముల్ .
(శి. పు. 310 పీ.)
మ, పొలఁతుల్ మాయలమారు లెంలియును చెప్పూఁడు లున్నట్టిచో
టెలమిక జేరఁగ రాదు బ్రహ్మనయి: హేలావి శేషంబున
కలఁణంబుచ్చి యలంత్రు గి తనలె లోగంజేతు :
వారియ
.
తలపుల్ క్రూరము లుల్లమల్ విసము నిర్దాక్షిణ్యలీనాలుక ! (శి పు.226 పి.)
మ. లిలఁపుల్ చిచ్చులు మాట లుజ్జ్వల సుధాధావ్ల్ ప్రియుండైస్ పూ
విలుతు మెచ్చన యన్యుని వలతురే విశ్వాసము లేదు క్ర&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>m1bvueg70inxcrudi7cqfh6lkdd49j9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/5</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250939</id>
    <revision>
      <id>611498</id>
      <timestamp>2026-11-07T21:29:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'తిన చంపుదు రధర్మల్ నిర్దయల్ చంచలల్ వెలయాం డెక్కడ! వారి వేడబము లా వేదాంతసూక్తంబులా ! (భాగ. స్కం. 9) ఈరచనలోని సామ్యము చూచునది. మఱియు శ్రీనాథుని పోకడలు. నీ పరుగిడు నే వీటి ఎడమ విధు...'</comment>
      <origin>611498</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3390" sha1="b7nooy5xjrk0gfm8own92o3hu1893il" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;తిన చంపుదు రధర్మల్ నిర్దయల్ చంచలల్
వెలయాం డెక్కడ! వారి వేడబము లా వేదాంతసూక్తంబులా !
(భాగ. స్కం. 9)
ఈరచనలోని సామ్యము చూచునది. మఱియు శ్రీనాథుని పోకడలు.
నీ పరుగిడు నే వీటి ఎడమ విధుజాడ | కృష్ణవేణి సరోజకిసలపాణి (శ్రీ. పు. 529 పే.)
సీ. ప్రవహించు నేనీటిపెశ్చిమ ప్రకారం మొదసి గంగమ్మ సాగరముమ్మికా.ఖం.)
క. కిగ్గాడి దైత్యుఁ డీశం | జనాకు..........
ఈ కిగ్గాడిశబ్దము పింగళి సూరన్ని గారిది.
మఱి తిక్కన్న గారి పోకడః----
చ. అలతులఁబోదు 'రీ గురుఁకు సభధునీకె ను జుండు దీన్విలో
నలిగి, ఓరినోర్వఁగల యాజనీశుం జనఁ డల్లకర్ణుఁడు-
బలియుఁడు ద్రోణజుండు పరిపృధివిదారణధీరుఁ డెట్టివా
(3.5). 452 5.)
రల గెలుపొందువార లె పురిది షుసాయము లేక పాండవుల్ (శి. ఫు. 13 పే.)
3
ఈకవి యెన్ని మార్గములపైన పొంగలఁడు. ప్రాథమార్గమునసంచరింపఁగలఁడు
అని కొన్ని తక్కువ రచనల వంశ పోడని లేదు. అల్పములైన యమకములు, శ్లేషల
యందు గూడ తన మనస్సును జొప్పించును ఈ చేసుకూరి వెంకన్న సనుసరించిన
యమకములు చూడుడు,
క. గంగావతరణమునకే, గంగాఁ దగ ఎవరు కొంత కాలం బిటు లా
గంగావలె తేఁపడ, గంగా శిక్షించునాజ్ఞ గడచినవారిని [శి.ఫు.164]
క. లేనవివిరులతూవుల, లేమా! మన మెదిరి గెలువలే మా బడ
లేమానరు నేలఁగ నా, లేమాకులకంపములఁ గలియఁ గన్గనుమా !
క. గంగా ! మాకలుషము లడ, గంగా పొనరింపు మమ్మ!
గంగా నీసరిధునికలు, గంగా వీఐ మెందునిదము కలంజా
. శి. పు. 360 పే.)
కారుణ్య మనం
ముఖ!
2 పు. 671 పి.
5.)
మఱి శ్లేష :
గీ. చక్రదుఃఖానహుండ్లే : సత్సముగ, ఇసువును హరించినను అరుణనితఁ జెంది.
ననుగ నిలయ్యేది వరియి చెనుగలాదు. కాముకులు అందుఁగల్మములు
*
(3.36.)&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>b7nooy5xjrk0gfm8own92o3hu1893il</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/6</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250940</id>
    <revision>
      <id>611499</id>
      <timestamp>2026-11-07T21:29:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'iv ఈ చూపించిన యుదాహరణలవలనయీకవి యెంతమందికవుల ననుకరించినను నీయన యభివనము పోతన్నగారియందె యెక్కువ. చివరకు దన వంశవర్ణనము చేయుచు, సీ. ఎవ్వానిశుభనామి మేప్రొద్దు నుడివిన, జనులకు ప...'</comment>
      <origin>611499</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3745" sha1="g2lb7dt31etb8s6fllis666157nhttb" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;iv
ఈ చూపించిన యుదాహరణలవలనయీకవి యెంతమందికవుల ననుకరించినను
నీయన యభివనము పోతన్నగారియందె యెక్కువ. చివరకు దన వంశవర్ణనము
చేయుచు,
సీ. ఎవ్వానిశుభనామి మేప్రొద్దు నుడివిన, జనులకు పాపసంచయముతొలఁగు.
(3. 5. 63.)
ఈరీ8గా నెన్ని యేనియుఁ జూపించవచ్చును. ఇది పూర్వకవుల వాక్స్ యోగ
దక్షిత. ఈగుహాపురాణమునం దున్న గుణము లన్నియు చిట్టాగా వ్రాసిచూపించను
్కక్క గుణమున కొకటి రెండుదాహరణములుగా చూపింతును.
శబ్దప్రయోగౌచిత్యము :
గీ. ఎంతి యేనియు శుశ్రూష హెచ్చుచుండె. చెప్పుమిప్పుడు కృపతోడ శివునిత త్త్వము
(3.5). 9)
అయిలి శుశ్రూషాశబ్దము వ్యుత్పత్యర్థములో నెంత యందముగా నున్నది !
గీ. చారుకస్తూరి కాగ రుచందనాను, లేపనసుగంధ బంధురాటోప మెరఁగు
వాఁడురు చిరశ రామూల్యవస్త్రయుగ్మ, కలితుఁడగువాఁడు శంభుండు కాంచఁబడియె
(శి. పు. 278 పే)
ఇందు 'కాంచఁబడియె' నన్న ప్రయోగము మిక్కిలి యుచితముగా నున్నది.
దీని యాచిత్యము కథలో నున్నది. మేనక తన కూఁతును బార్వతిని శివున కీయ
నన్నది; అతఁడు పిచ్చిబికారి యని, చివరకు విష్ణువు పోయి శివునిఁ బ్రార్థించి
ప్రసన్నునిఁ జేసుకొనేను. అప్పుడు మేనక వచ్చి చూచెను. ఇంత యందగాఁ డైన
శివుఁ బాపెచేఁ జూడఁండెను. ఇందు శివునియొక్క పరమేశ్వరత్వము వ్యంగ్య
మగుచున్నది.
కవి పూర్వకవుల నింత యనుసరించుట చేత నాయని కొక సృతిసిద్ధమైన
లేదనికాదు. ఎచ్చటెచ్చటనో వారియందలి గౌరవముచేఁ బూర్వకవుల ననుస
రించు టేగాని,కవి సహజముగాఁ దన ప్రత్యేకమైన పలుకుబడికలవాఁడు. ఈ పలుకుబడి
గ్రంథ మందంతటను గలదు. సమర్థులైన సర్వకవులకు బవాహముగా తాము
చేయు రచన యొక్క సాంగత్యము యొక్క సామాన్య దశ సర్వత్ర కనుపట్టుచుండఁగా
నొక్కొక్కచోట నా సొంతత్యములోనుండి కొన్ని విశేషములు పర్వతమునందు&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>g2lb7dt31etb8s6fllis666157nhttb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/7</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250941</id>
    <revision>
      <id>611500</id>
      <timestamp>2026-11-07T21:30:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'శృంగములవలె భాసించుచుండును. ఇట్టి ఘట్టములవలన ప్రతి మహాక విరచనయు సౌక గౌరవాధిక్యము సంపాదించుకొనును. అట్టి ఘట్టములు కొన్ని చూపిం చెదను. v. ఐనజ్ బుష్త్రక! శైవతత్వమును విశ్వాద్...'</comment>
      <origin>611500</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3416" sha1="h9tmk6j12wu9d0we70dfx2uyij1zxmv" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;శృంగములవలె భాసించుచుండును. ఇట్టి ఘట్టములవలన ప్రతి మహాక విరచనయు
సౌక గౌరవాధిక్యము సంపాదించుకొనును. అట్టి ఘట్టములు కొన్ని చూపిం చెదను.
v. ఐనజ్ బుష్త్రక! శైవతత్వమును విశ్వాద్యుండు పదేక్షణుం
డేనుకా నిక్క మెఱుంగఁ జాల మిఁక నెట్లే నర్కు నిశాదీపమ
ప్లేనిప్పట్ల నెఱుంగఁ జెప్పెదను విన్మీ! నాదు వై దుష్యవి
జ్ఞానశ్రీపరిమాణ మెంతనఱ కొజ్జం జేసి రంజించునో !
(7. 5. 20%)
పద్యరచన స్వతంత్రమైన పలుకుబడిలో నుండి పుట్టినది.“ఒజ్జం జేసి రంజించునో”
యన్నమాట పలుకుబడిలా ' ని ప్రౌఢీ రుదాహరణము.
ఉ. కోరుము నీదు శాంఛితము కోమలి నే దొడగూరు నంచుద
వ్వారాయ కేను బల్కి తి...
[ శి. పు. 174 పే]
దూర మాలోచింపక యనుటకు దవ్వారయ కనుటలోఁ గొంత ప్రౌఢి కలదు.
్మజు గని మహాహర్షంబున మ్రొక్కి నా
నా వేదోక్తుల సన్నుతుల్ సలిపి వాజ్నాథా ! మదీయాంగనా
భావారూఢున్ని బుత్రు నిమ్ము...
[ శి. ఫు. 174 పే.]
* మదీయాంగ నా భావారూఢునిఁ బుత్తుని ' మ్మనుటలో భావగాంభీర్యమును
జూడుఁదు!
లయగ్రాహి !
కొంద ఆలు కొంది ధృతిఁ జెంది సురబృందముల
నుం దురమునం దెదిరి మందిరి కంక
[ శి. పు. 85 పే]
ఇది తారకాసురు కుమారులు యుద్ధము ఈ యుద్ధభాగములో లయగ్రాహి యింత
మనుమారముగా వ్రాయట శైలిలో నౌక మృదువైన పాక మేర్పడినవాఁడుగాని
వ్రాయలేఁడు.
చికురిములు వర్ణన:-
నమ్మకములైన లగ్నమ్ములోఘ
* మ్ములో తుమ్మెదలో చికురమ్ము లొక్కొ!
రత్నములు నమ్మక మైన పనుట యెంత చక్కనిమాట ! అన్నిటికంటె నపూర్వ
వైనశక్తి యీకింది పద్యములయందుఁ గన్పించుచున్నది. త్రిపురాసురులు చేసెడి
దుండగములు దేవతలు బ్రహ్మతోఁ జెప్పుకొనుచుండిరి,&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>h9tmk6j12wu9d0we70dfx2uyij1zxmv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/8</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250942</id>
    <revision>
      <id>611501</id>
      <timestamp>2026-11-07T21:30:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'Vi ఉ. పొద్దు కడుకా వడి బుడమి బోర్ల గిలు బురము లనంబడ హద్దును దప్పి తారలు హిమాంశుఁడు దాగుచు దిగ్గుచుందు రే సుద్దియు లేక బిక్కవడి చూచుచు నుండు జముండు మేటి యా పెద్దఁ గడుచుంటి మీ...'</comment>
      <origin>611501</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4263" sha1="skcc72ekphjg83hqa9gxje8avf1vxw8" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;Vi
ఉ. పొద్దు కడుకా వడి బుడమి బోర్ల గిలు బురము లనంబడ
హద్దును దప్పి తారలు హిమాంశుఁడు దాగుచు దిగ్గుచుందు రే
సుద్దియు లేక బిక్కవడి చూచుచు నుండు జముండు మేటి యా
పెద్దఁ గడుచుంటి మీది పద్మభవా! కనరాదె నీకిబుల్
చ. ఎపుడొ దివంబు పై ఁబడి సురేశులతో నిసుముం బొనర్తు ర
స్ధపుడును జీఱి చూచి కడు సబ్బుర మొందుచు దిబ్బ సేతు మం
చపకృతు లాడి పోవుదురు హా ! యిఁక నేమి యొనరు మిత్తరిక్
దెపదెపలాడు మామదుల! దీనతఁదీర్చు మనుగ్రహమ్మునః
(8.5)-402)
ఈపద్యములలోని వర్ణన యేపూర్వకవులును జేసినది కాదు. స్వర్గ మంతీయు
బూడిద చేయుదును, దిబ్బ జేయుదుము అనుట నున్న యాచిత్యము చెప్పరా
కుండ నున్నది. ఈ మాటలయందు దా చూదులయొక్క మాత్సర్యము పరమరమ్య
మైన వ్యంగ్యభూతి మైనది. ఇందు రసము చిప్పిలు చున్నది. మొదటి పద్యముమిక్కిలి
చిత్రముగా నున్నది. ఈరచన మహాకవులు మాత్రమే చేయఁగలరు. సామాన్యులు
చేయ లేరు. ఇది యంతయు నీకవియొక్క స్వతంత్య్ర వావదూశత్వము .
టోకో క్తి సంగ్రహము :
: -
సా
లోకోక్తి సంగ్రహమునం దీకవి యందె వేసిన చేయి. లోకోక్తి సంగ్రహణము
నందే కాదు, లోకసంగ్రహణమునందును గొప్ప ప్రతిభాశాలి కుబేరునిచరితలో
గుణనిధి హద్దు మీరి ప్రవర్తించుచుండెను. ఈకథ కాశీఖండములో శ్రీనాధుఁ డు
గూడ ప్రొసెను, ఈరెండు రచనల పోలిక తర్వాత వారి పెదను. ఈగుణనిధి 'చూ
వుల గుఱ్ఱమున లే నితఁ డేపు మెయిన్ బెరుగుచుండే' నఁట! ఈ పురాణమున ఈ
చూపుల గుఱ్ఱమువంటి లోకములోని వాడుకమాట లెన్ని కావలసినవన్నీ యున్న వి.
ఇంక లోక సంగ్రహణముం జూడుఁడు. కుమారఖండములో రెల్లుతోటలోఁ బెరిగిన
కుమారస్వామిని దీసికొని రమ్మనిశివుఁడు ప్రమథగణములతో సందీశ్వరునిబంపిం చెను
వారు నచ్చుచుండఁగాఁ గృత్తికలు వచ్చి కొడుకుతోఁ జెప్పికొనిరి. కొడు కైన
కార్తికేయుఁడు మీకు భయము లేదని చెప్పును. ఈఘట్టముమిక్కిలి రమ్యముగా
నున్నది. అనంగా, లోశ సహజత్వము కొట్టవచ్చినట్లున్నది.
మఱియు, వి ఘ్నేశ్వరసృష్టి, శివవి నాయకులయుద్ధము, శివునకుఁ బార్వతీయండలి&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>skcc72ekphjg83hqa9gxje8avf1vxw8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/9</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250943</id>
    <revision>
      <id>611502</id>
      <timestamp>2026-11-07T21:30:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'vii ప్రేమ, మఱలఁ దన పట్టుదల, వినాయకుని తల తెగిపోయినతరువాతపడ్డ దుఃఖము, ఇవి యన్నియు లోకసంగ్రహణమునకుఁ బరమోదాహరణములు. ఈగ్రంధ మం తయు లోకానుభవము గల్గిన రచన గాని వెట్టి మొట్టిరచన కా...'</comment>
      <origin>611502</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3513" sha1="m260bvqhciryoqy487zqvmj2glql15f" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;vii
ప్రేమ, మఱలఁ దన పట్టుదల, వినాయకుని తల తెగిపోయినతరువాతపడ్డ దుఃఖము,
ఇవి యన్నియు లోకసంగ్రహణమునకుఁ బరమోదాహరణములు. ఈగ్రంధ మం
తయు లోకానుభవము గల్గిన రచన గాని వెట్టి మొట్టిరచన కాదు.
ఆంధ్రభాషాపాటనము : --
ఈశవి సంస్కృతాంధ్రశబ్దములు సహస్త్రములు లక్షలు తెలిసినవాఁడు. ఏయే
కవులో యెచ్చటెచ్చటో ప్రయోగించిన రమ్యములైన తెలుఁగు శబ్దముల నన్నిటిని
అనేక రూపములు వాడును. మోసమునకు మోస యను రూప
మున్నది. తిన్న గారు వాడి&quot;. ఈక వియు దానిని వాడెను.
సంస్కృతము :-
-
తెలుఁగుకవులు సంస్కృతసమాసములు గూర్చుటలో సులభార్థము సులభగ్ర
ధరము చేయవచ్చును. అట్లుగాక, అర్ధవత్తుగా, తార్కిక సంబద్ధముగా సమాసగ్రధ
నము చేయుట యొక ప్రతిభాలక్షణము
ఉ. కన్నెను గాంచి యచ్చెరువుఁ గాంచి మునీంద్రుఁడు మన్మథాస్త్రసం
పన్న మనమ్ముతో నృపతివర్యున కిట్ల నే
..
(శి. పు. 13 )
ఇదటి &quot;మన్మథాస్త్రసంపన్న
మనమ్ము&quot; అన్న సమాసము ఇందాకటి మదీయాం
గనాభావారూఢుని”అన్న సమాసము వంటిది. ఒక విలక్షణ మైన భావము గర్భ
మునందుఁ గల కూర్పు. ఇట్టి సమాసములు చేయుటకుఁ గవికిఁ బతిభ కావలయును.
'తెలుఁగులు : ---
శ. గెల పండిన యనటుల జొబ్బిలు పానకములఁ దనర్చు విరివగు నెమ్మా
వులఁ బండ్లు మెక్కి యుక్కునఁ జెలంగి వదరఁ జేసె రామచిల్కలదండుకొ
సి. సంజ కెంజాయల జనగు చందురు...
సీ. ఎలమావులును, నిమ్మ, లీత, చిట్టీగలు...
[శి. పు. 73 పే]
(8.5). 90 5)
[ శి. వు. 117 పే]
ఇట్ల నేక పద్యములు అచ్చ తెనుఁగుతనమునే వెలయించు కొనుచుండును.
... భీతచిత్తులై
ఎప్పటి కప్పుడే గడప నెంతురు కాలము కంజసంభవా
ఈరీతిగా లోకసంగ్రహణము, తెలుఁగుపలుకుబడి, తెలుగుమాటల సమృద్ధి
లంకషముగా నున్న రచన యిది.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>m260bvqhciryoqy487zqvmj2glql15f</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/10</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250944</id>
    <revision>
      <id>611503</id>
      <timestamp>2026-11-07T21:30:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'viii వేదపరమా కఙ్ఞత ఈగ్రంధ మంతయు వై ది కార్థముల నే చెప్పును. కాని, యొక మహావిషయమును జెప్పఁదలఁచితిని, తారకుని చేత దెబ్బలు తిని కుమారస్వామి మూర్ఛ పోయెను. గీ, స్కందుఁ డదాన మూర్చిల్...'</comment>
      <origin>611503</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4257" sha1="473vviaims7w3xk02hih4m4g4ovsisx" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;viii
వేదపరమా కఙ్ఞత
ఈగ్రంధ మంతయు వై ది కార్థముల నే చెప్పును. కాని, యొక మహావిషయమును
జెప్పఁదలఁచితిని, తారకుని చేత దెబ్బలు తిని కుమారస్వామి మూర్ఛ పోయెను.
గీ, స్కందుఁ డదాన మూర్చిల్లి క్షణములోన
ఋషి గణస్తూయమానుఁడై యెఱుక చెంది
[ శి.ఫు. 350 పే]
మూర్ఛపడిన స్వామి ఋషి స్తోత్రముల చేరి మేల్కొ... నీ ననుట శివత్వస్ఫూర్తి
మద్వాక్యము.
శిల్పము :
శిల్పమన్న శబ్దమున కర్ధమిదమిత్థమని చెప్పుటకు వీలు లేదు. లోకోత్తర సౌందర్య
మెచ్చట పొడుసూపునో యది శిల్ప మని చెప్పవచ్చును. కథను జెప్పుటలోఁ క్రొత్త
రకముగాఁ జెప్పుట గొప్ప శిల్ప మని నాయుద్దేశ్యము. ఆంధ్రవాఙ్మయములో కథా
కథనరమ్యత పలుమంది పలురకములుగాఁ జూపించిరి. ఈ కవి కొన్ని చోట్ల కథను
జెప్పుటలో రమ్యతనే చూపిం చెను.
లు పరిహాసము చేసిరి. అంత
చివరికు శివుఁడు పార్వతి సంగీకరించెను. దివ్యస్త్రీలు
నిందిర యిట్లనియె, సావిత్రియిట్లనియె, అదితియిట్లనియె, ఆ వెంటజాహ్న వియిట్లనియె,
నిట్లు దేవతా స్త్రీ లందఱు తలా యొకమాట యనిరి. ఇవి చిన్న చిన్న వచనములు.
వారందరన్న
మాటలు పద్యములు. ఈ రచన వలన పెండ్లి సంబర్ మంరియు, పరిహాస
మంతయు, 'పెండ్లికొడుకుతో ముత్తైదువలాడు ముచ్చటలే వ్యంగ్యభూతములై క థా
ఘట్టము పరమసౌందర్య మనిపించుకొన్నది. వారిట్లనిరి; వీరిట్లనిరి, అని వచనములు
వ్రాసి, యన్నమాటలు పద్యములుగా వ్రాయుట, పోతన్నగారి భాగవతములోని
యొక రచనాపద్ధతి. రచనాపద్ధతిని ప్రస్తుతమున నీ సౌందర్యోత్పాదనకై విని
యోగ పరచుట యీ కవియొక్క ప్రతిధ. మరల నీ రచనాపద్ధతినే శివుఁడు తన
వీర్య మేమైనదని, వెదకుటలో జూపించెను. శ్వేలేది వాయుస్వర్ణ దీని సుమ త్యాదులు
కుమారునికథఁ జెప్పుదురు. అచటఁగూడ నీ సౌందర్య మున్నది,
ధ్వనులు
ధ్వనియన్న శబ్దమే విచిత్రమైన యర్థముగలది. సుకవిరచనలో రస మెప్పుడును
వ్యజ్యమాన మగుచునే యుండును. కాని యల్పాల్ఫధ్వనులు, వస్తుకృతవస్వాదులు,
శబ్దగ తాదులు ప్రత్యేకముగా నుండఁ గొండలు పండితులు వానినే చూచి యదియే&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>473vviaims7w3xk02hih4m4g4ovsisx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/11</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250945</id>
    <revision>
      <id>611504</id>
      <timestamp>2026-11-07T21:31:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'ధ్వనిమద్రచనాకావ్య మనుకొందురు. శబ్దగతము లైన మణికొన్ని వ్యంగ్యములు చడు. గీ. అరయ నాధారశూన్యమా నాకసంబు నందు లెక్కలు లేని నా డెంద మనెడు పలు గురుచుండె నద్దాని భూరిదయను వరసి పోచ...'</comment>
      <origin>611504</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3538" sha1="tuib1hgxoazjmjhcxq2rx0x0e40chim" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ధ్వనిమద్రచనాకావ్య మనుకొందురు. శబ్దగతము లైన మణికొన్ని వ్యంగ్యములు
చడు.
గీ. అరయ నాధారశూన్యమా నాకసంబు నందు లెక్కలు లేని నా డెంద మనెడు
పలు గురుచుండె నద్దాని భూరిదయను వరసి పోచునుగాత చంద్రార్థమాళి
( శి. పు. 211 పే)
ఈవాక్యము పార్వతి సప్తర్షులతో నన్నది. ఇది యలంకారకృతవస్తు ధ్వని.రూ
పకాలం కారము చేత జీవుఁడు, ఇది శైవము కనుక నీజీవుని రక్షించుపర మేశ్వరుఁడు
వ్యంగ్యభూతు లగుచున్నారు.
కం. కందర్పారికిఁ గన్నియ, నందానము జేయఁ బూనెను జుడీ ! ఋషి. సం
కందనులు మీూర లెఱుఁగని చందము లే దరసి చెవుడు చదురెది యేని౯ •
(9.5). 2405)
శివునకుఁ గూరు నీయ నన్న హిమవంతుఁడు చెప్పిన మాట లివి. 'పిల్లను నే
నీయను' ఈ వాక్యములోని రెండు నుకారములు ద్వితీయచరణములో యతిస్థానమం
దుంచుట చేతఁ బధమును కారముమీది సముచ్చయము చేత హిమవంతునియ నిష్టము
వసిష్ఠాదులయం దతనికిఁ గల గౌరవము వ్యజ్యమానము లగుచున్నవి. ఇది సముచ్చ
యగతమై ధ్వని భాసించుట.
శం, బాగుగ బాగుగ నడిగితి గుణనిధికి వామ దేవ! యున్నతభావా!
(3.5). 6975)
వామ దేవుఁడు కుమార స్వామినిఁ బణ వార్థ ముపదేశింపుమనియడిగెను. ఆహా!
ఎంత చక్కని ప్రశ్న యడిగినా డని కుమారుని యానందము. 'బాగుగ బాగుగ *
నన్న వీపు చేత నీయానందము ధ్వనిత మగుచున్నది.
ఇమిడిక : —
మ, హిమశై లేంద్రుఁడు మేనక జనక రాజేంద్రుఁడు ధన్యకా.
వణి
క్సుమనుండౌ పృషభానుఁ డంతిమను మెచ్చుల్ మీఱఁ బెండ్లాడ మీ
కుమ యుజ్, సీతయు, రాధయు గ్రమముగా నుత్పన్నలై శర్వు, న
ర్యమంశ్యుం డగు రాముఁ, గృష్ణుని వివాహం బాడువా రిమ్మహిక్,
పాఠము : —
చ. అరుణమరీచి యంత ముదయాచలపీకము నెక్కి పర్వత
స్ఫురదసమాన ముంజుకరవుంజముల వెలయించి యూర్ధ్వని&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>tuib1hgxoazjmjhcxq2rx0x0e40chim</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/12</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250946</id>
    <revision>
      <id>611505</id>
      <timestamp>2026-11-07T21:31:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'స్పరదమలాంశు జాలముల శైలవరోన్నతశృంగ పల్పలాం తరనళినాళిఁ గూడఁ బనుదమ్మునఁ బూయఁగఁ జేసి వాసిగ౯. ఆధునికత ఈకవి భావముల యందును, శబ్దములు స్వీకరించుట యందును గూడఁ జాల నాధునికుఁడు. సీ...'</comment>
      <origin>611505</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3747" sha1="52fyb11ny0krkgzrbkg7aik1nmjqk85" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;స్పరదమలాంశు జాలముల శైలవరోన్నతశృంగ పల్పలాం
తరనళినాళిఁ గూడఁ బనుదమ్మునఁ బూయఁగఁ జేసి వాసిగ౯.
ఆధునికత
ఈకవి భావముల యందును, శబ్దములు స్వీకరించుట యందును గూడఁ జాల
నాధునికుఁడు.
సీ, కాలపూరుషుఁడు రంగ చ్చంద్ర యంత్రంబునుండి దార్చిన పెగిపిండి యనఁగ
ఇది వెన్నెలవర్ణన.పిండిమగతోఁ జోలిక . ఇట్టివి చాల గలవు. నాగా. డచ్చీలు
నౌకరు, తంటా, డాబులు, ఇటువంటి శబ్దములు యథేచ్ఛముగా వాడును.
సహాయము, యథార్థము, అనుకూలము ఈశబ్దములు సాహాయ్యము, యాథా
ర్థ్యము, ఆనుకూల్యము అన్న రూపములకు బదులు తెలుఁగు
కవులు య య థేచ్ఛముగా
వాడిరి. ఈ కవియు వాడెను. నన్నయ్యగారు “అనుకూలవతి” అను శబ్దము వాడెను,
ఒకాయన ఆనుకూల్యవతి యని యుండవలె ననె నఁట ఆనుకూల్యవతి యన్నశబ్ద
ముస కనుకూలవతి యన్న యర్థమే రాదేమో! లోకములో నినుకూలవతీయనియే
వాడెదరు. తెలుఁగుకవులది యిది యొక ప్రత్యేక సంప్రదాయము. వీరికి సర్వత
పాణినీయము పట్టదు. కొందఱు పూర్వాంధ కవులు సమాసములలో (బాణినీయము
ప్రకారము విగ్రహము కుదురదు. ఈసంప్రదాయముయొక్క ప్రత్యేకత తెలియని
వారికిఁ జాల తప్పులుగాఁ గన్పించును.
తల్తురు, 'సెల్వు ఈశబ్దముల లోని యల్లోపముఁ జాలమంది చేసిన దే.
3
నే నింతనఱ కచ్చముగా గుణములే చెప్పి యీక వినిబొగడుచున్నాననుకొందు
రేమో! అందందుఁబొర రపొట్లును గలవు. &quot;ప్రమాదో ధీమతా మపి.” ఇంత గ్రంధ
ము వ్రాసి, యిన్ని పోకడలు పోయి, యిన్ని శబ్దములు సుష్టున్వరూపము తెలిసిన
యీకవియొక్క గ్రంథములో స్ఖలిత్యములు కనిపించినచో న విప్ర మాద పతితము
లనుకొనక తప్పదు. ఈకవియే,
శా. ఎందెం దేనియు భ్రాంతి హేతుకముగా సేదే దోసం గుండు టొ
ప్పుం దద్ కేంద్రుల &quot;కీని యంతనె యెటుల్ పోనోపు సర్వింశషా
స్పందష్ణోద్ధత భార తీరుచిక శుంభద్గుంభ సంరంభముల్&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>52fyb11ny0krkgzrbkg7aik1nmjqk85</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/13</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250947</id>
    <revision>
      <id>611506</id>
      <timestamp>2026-11-07T21:31:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'xi అని వ్రాసెను. అట్టి భ్రాంతి మూలకములు నాకుఁ దోచినవి కొన్ని వ్రాయుదును. ఈ శబ్దస్వరూపనిర్ణయమున నాకే భయము. పరునిది భ్రాంతీయనున్న వానిదే భ్రాంతి కావచ్చును. - *1 గోత్రగ్రామణీట్...'</comment>
      <origin>611506</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4417" sha1="ngy6nthxllwjf671bjhfzbrtr9kr1dy" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;xi
అని వ్రాసెను. అట్టి భ్రాంతి మూలకములు నాకుఁ దోచినవి కొన్ని వ్రాయుదును. ఈ
శబ్దస్వరూపనిర్ణయమున నాకే భయము. పరునిది భ్రాంతీయనున్న వానిదే భ్రాంతి
కావచ్చును.
-
*1 గోత్రగ్రామణీట్పుత్రి — గ్రామణీ + ఈట్ - ఈరెండును శ్రేష్ఠ వాచశము లే.
2 సఖురాండ్రు.
ఈరూపము చేయవచ్చునో చేయకూడదో తెలియదు.
8 బాలుఁడ నేన చాలు వేల్మిడిఁ గనుగొంచుచుండుఁడు బాలుఁడ నేన
చాలుదుకా అనవలయు నీమో,
-
4 నాతో వాదా యను - - ఈల్పతీయావిభక్తి ప్రత్యయముకు హ్రస్వము రాదు.
5 నాదు గుణములందుఁ గ్రాముఖ్యతిం జెంది —
గూడదు.
ధ
చేయ
ఈ చూపించినవాని స్వరూపమువలననే యివి ప్రమాదపతితములని తెలియ
గలవు, ఇంత గ్రంధము వ్రాసికొనుచుఁ బోవునపుడు సహస్రాక్షన కెనను బొర
a
-
*1. గోర్రగామణీట్పుత్రి - ఇట్టివి - గిరివ రేశ్వర తతూ జరణఃనోదంబు సలిపి నిర్ణరులు కొగడ-
ఇత్యాదులు పెక్కులు మహాకవి ప్రయోగములు మలభమాలు,
-
2. సఖురాండ్రు అహోబల పండితీయము ఇతాంది పలికిత్చ
ఈ దంతాల్కివిధాకార్ధ మీదం మాత్రం
భీష్మ పర్వ వచవే సఖియు ఇత్యేవపాత స్సాధుః
***
( శబ్దానుశాసకరూ )
సఖుఁడు సంబంధి శిష్యుండు సవ్యసాచి ఇది భారత
--
ఆసరూ నే
--
ఆశారాంథత్వా కావాత్-
సమానే మత్సఖుఁడు ఇల్వేకం రూపం (పాణినీయమా) రాజాహస్స భ్యర్టచ్ ఆ సమా సొంత
విధాశాత్ &quot; అని కాసిన ఆంధ్రణ్యాకరణ రావ్య కారుఁ డహోబల పండితుఁ డా వెంటనే సహదేవ
ఇతి వ్యుత్పశ్యావా అకాంకత్వాన్ని ర్వాహః Cని వ్యుత్పత్తి భేదముచే
ఆశారాంతసఖ శబ్దమూ నిరూపించిశాడు. ఇపుడకారాంత సఖ శబ్దమనకు
వర్తిత ఇతి సఖః
-
-
-
దారార్ధేత ఉడవీరశి
అను శబ్దామశాసన దూశ్రమానఁ గాని బాలవ్యాకరణ సంధిపరిచ్ఛేదములోని 33వ మాత్రముచే గానీ
నిర్వివాదముగ సఖురాలు, సఖురాండ్రు రూపములు సిద్ధించును.
3. బాలుఁడ న చాలు చాలుదుకా అని యనప లెననుటకు - శర్తం అను పదార్థవిభక్షలో ఁ
దెనులున శక్తుఁడను, చాలుకును అని యనవలెను. ఇట నట్టిభావము కాదు. ఇక అలమిత్యవ్యయార్థ
వివక్ష యందు నేనె చాలు నీ వేటికి యని చెప్పుట దోసఁగు కాదేమో!
తక్కినవి రెండును గ్రామాదిశములే సవరణలం.
4. మీద రారాయను...
5, ప్రాముఖ్యము చెంది.
ము, నా,&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ngy6nthxllwjf671bjhfzbrtr9kr1dy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/14</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250948</id>
    <revision>
      <id>611507</id>
      <timestamp>2026-11-07T21:31:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'xü పాటులు పడకతప్పవు. ఇంతమాత్రముననే 'భారతీరుచిర శుంభద్గుంభసంరంభముల్ పోనోపును? ఎట్లు ఈ కవియు నేనును నేక గురుపాద రేణువులము . శ. వ్యాకరణ మొక్కత్రోన మహాకవు లోకత్రోప కోశమఖల మొకత్...'</comment>
      <origin>611507</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4168" sha1="44xz7z62mzihx7ui5jcxkvza8q9xwqe" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;xü
పాటులు పడకతప్పవు. ఇంతమాత్రముననే 'భారతీరుచిర శుంభద్గుంభసంరంభముల్
పోనోపును?
ఎట్లు
ఈ కవియు నేనును నేక గురుపాద రేణువులము .
శ. వ్యాకరణ మొక్కత్రోన మహాకవు లోకత్రోప కోశమఖల మొకత్రో
వై కన్పట్టెడునీ భా,షాకావ్యమ్ములను దగుచు చదివినలఁది౯,
చ. తెనుగునకున్న వ్యాకరణదీపము చిన్నది.
(81 Doll Gev.)
మేము తిరుపతి వెంక టేశ్వరుల శిష్యులము. మా సాంప్రదాయము వారిది,
శబ్దబ్రయోగమునందు, శబ్ద స్వరూపసిద్ధియందు, మాకు లోకము ప్రమాణము.
మా కును శ్రీగిడుగు రామమూర్తి పంతులుగారి వాదమునకును చాల దగ్గర
సంబంధము.
-
ఏవంవిధకవి తార చనాబహుగుణ పఠిచ్చుఁడైన యీ కవి యీ శివపురాణము
వ్రాయుట కొంతయుఁ దగినవాఁడు.
పురాణము పంచలక్షణి, పంచలక్షణి యనగా, ప్రబంధమున నష్టాదశ వర్ణనల
కలిమి యెండలక్షణమో యంతలక్షణము, సర్గము, ప్రతిసర్గము, వంశము. మన్వం
లేరము. వంశాను చరితము, ఇవి ఐదు లక్షణములు, పురాణముల యందలి బహు
కధలు వరుసగా వచ్చినవికావు. కుబేరుని కథయున్నది. ఈ బేరుని జన్మ పద్మ
కల్పమున జరిగెను. అతఁడు మేఘవాహన కల్పము లో యాజ్ఞ దత్తి యయ్యెను. ఈ
సర్గ ప్రతి సర్గములు ఒకదానితో నొకటి కలిసిపోవును, వంశము, వంశాను చరితము -
వీనిలో భిన్న గ్రంధముల యందు సమైక్యము కన్పించదు. దితిగర్భమున నింద్రుఁడు
దూఱి గర్భస్థశిశువును ప్రక్కలించుట, హిరణ్యకశివువధానంతర ఘట్టముగా శివ
పురాణమున నున్నది. సముద్రమథనానంతర వృత్తముగా రామాయణమున
నున్నది. ఇట్ల కథలలో ని నేక భేదములుండును. ఇవి యుగాంత చరితల సం
యోగము చేతనేమో యిట్లు సంధిగ్ధములగుట.
ఇది పురాణ మైనను మహా కావ్యము. దీనియందుఁ బతిపాద్యమైన వస్తు వేది?
అది శివపారమ్యము. ఉపక్రమోపసంహారాది షళ్ళింగ తాత్పర్యముల చేతశివ పార
మ్యమే యీపురాణమునందుఁ బ్రతిపాద్యమైన వస్తువు. తద్వస్వభ్యాసముదీనియం
దున్నట్లు మఱి యేపురాణముండును గన్పించ లేదు. అన్యపురాణమునం దన్యకథా
తాడనము లెక్కువ. ఈపురాణమునందు శివవిగహిత మైన ఘట్టమేలేదు. శివకథా&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>44xz7z62mzihx7ui5jcxkvza8q9xwqe</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/15</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250949</id>
    <revision>
      <id>611508</id>
      <timestamp>2026-11-07T21:31:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'xiii స్పృష్టి తక్కువయైన కథ యీగ్రంథములో సాగరోపాఖ్యానము తప్ప నాకు మఱి క కంచ లేదు. ఈ పురాణము పురూణ వశ్చక్రవర్తి కథను, సాగరులకథను విస్తరించి చెప్పి శ్రీరామచరిత్ర టూకీగా నేల చెప్...'</comment>
      <origin>611508</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4687" sha1="mk6kuqxq493g1x4yzncw4h6gy2gvtfw" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;xiii
స్పృష్టి తక్కువయైన కథ యీగ్రంథములో సాగరోపాఖ్యానము తప్ప నాకు మఱి
క కంచ లేదు. ఈ పురాణము పురూణ వశ్చక్రవర్తి కథను, సాగరులకథను
విస్తరించి చెప్పి శ్రీరామచరిత్ర టూకీగా నేల చెప్పినో తెలియదు. భారతభాగ
పతములలోఁ గూడ నీరామకథ పెంచఁబడియే యున్నది.
-
ఈపురాణమునకు నాయువుపట్లు నాలుగు ఖండములు. ఒకటి లింగవై భవఖండ
ము. తక్కినమూడును జీవర మూడు ఖండములు కైలాసఖండము, వాయవీయ
ఖండము, విద్యేశ్వరఖండము,
లింగ వైభవిఖండి మంతయు సర్వభారత దేశమందలి సర్వశివ క్షేత్రమ లలోని
లింగోద్భవక థాసంపుటము. ఈఖండము చదివినచో సన్వక్షేత్రగమసపుణ్యము లభిం
చదనుటకు నెవ్వఁడు చాలును? దక్షిణ దేశమునందలి లింగములు, ఉత్తర దేశము
నందలి లింగములు సర్వలింగ ములయొక్క కథలు నీఖండమునందు గలవు.
కైలాసఖండము నిజముగా నీపురాణములకు బీజభూతి మైనది. ఈగ్రంధము
శైవపారమ్యబోధకము. సదాశివుఁడు పర మేశ్వ రేశ్వరుఁడు, మూలవస్తువు, సర్వ
మాయననుండి నిర్గమించెను. ఆయనను మించినవాఁడు లేఁడు. ఆయనలో సహస్త్రాం
శమున మహేశ్వరుఁ డుదయించెను. మహేశ్వరునితో సహస్రాంశమున రుద్రుఁడు
దయిం చెను, రుద్రునిలో సహస్రాంశమున విష్ణుఁ డుదయిం చెను. విష్ణునిలో సహస్రాం
శమున బ్రహ్మ పుట్టెను. మహేశ్వరవిష్ణు బ్రహ్మలు వాయూదక పృధివీతత్వములకధి
పతులు, సమష్టిరూప మొక సదాశివుఁడే. సర్వచరాచర సృష్టి, బ్రహ్మవిష్ణుమహేశ్వ
రులు ఈసదాశివుని లీలావి శేషము. అనుమానప్రయోగమునకిం దవకాశము లేదు,
అయ్యది ప్రతిజ్ఞ హేశూదాహరణోపనయనిగమనంబు లను పంచావయనంబులతో
గూడుకొనిస ధూమంబుయొక్క దర్శనంబునఁ బర్వతంబున కగ్ని మద్భావంబు చెప్పు'
అత్యాది సర్వము చూచునది.
ఈఖండములో 706వ పులు మొదలు 710వ పుటవఱకుఁ జదివినచో నీశివపురాణ
ము ప్రతిపాదించఁ దలఁచుకొన్న మహావిషయము వ్యక్తము కాఁగలదు. ఒక విధ
ముగాఁ జూచిన నో నద్వైతమతమునకు నీపరమశైవమతమునకు భేదము లేదు.
శివశక్తి సంయోగంబున నానంద ముద్భవిల్లును', ' బృహి ధాత్వర్థ మగు బృంహ
ఇత్వము, బృహత్వము బ్రహ్మ శబ్దము పంచబ్రహ్మమయుండగు సదాశివునియందు
విశ్వప్రతీతితో వెలయు చున్నవి'. ఈ వాక్యములనూ డ్మారసంయోజనము చేసిన చో
నీమతముయొక్క రహస్యము తెలియును. వేదాంతము సాంఖ్యమును యోగమును&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>mk6kuqxq493g1x4yzncw4h6gy2gvtfw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/16</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250950</id>
    <revision>
      <id>611509</id>
      <timestamp>2026-11-07T21:31:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'πίν రెండు ప్రవాహములుగాఁ దనలో నెట్లు కలుపుకొనేనో యీశివాద్వైతము గూడ యోగ సాంఖ్యములను దనలోనికిఁ దెచ్చుకొన్నది. కైలాసఖండమున యోగ సాంఖ్య మతముల సంయోగముగూడ నున్నది. ఇది శివపురాణ...'</comment>
      <origin>611509</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4769" sha1="0kvrkoxybht6p09hbh3wlsk3olcz4ll" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;πίν
రెండు ప్రవాహములుగాఁ దనలో నెట్లు కలుపుకొనేనో యీశివాద్వైతము గూడ
యోగ సాంఖ్యములను దనలోనికిఁ దెచ్చుకొన్నది. కైలాసఖండమున యోగ సాంఖ్య
మతముల సంయోగముగూడ నున్నది. ఇది శివపురాణపరమరహస్యము.
వాయవీయఖండమునందుఁ గూడఁ గథాంశమే యెక్కువ యున్నది. పశుపాశపతి
స్వరూపము – కాల సమాణము - సృష్టిలయముల స్వరూపము కలదు. చివర విద్యే
శ్వరఖండము పార్థి వలింగార్చనా పాశస్త్యము, కొన్ని శైవవిధులు లిల్బధస్మరుద్రా
ఓమాహాత్మ్యములు మాత్రమే చెప్పుచున్నది. ఇవి శైవుల కనుపేయములు, పా
ఠ్యములు,
ఇఁశ లీలాఖండమునందు శివుని సర్వావతార వైభవచరిత్రిగలదు, మనము గ్రంథ
ములు చదువుచుండగా బహుపురాణగత విషయములు తెలియక చాలగంగతు
లర్థముగావు, అ నేకసం దేహములు పొడమును. ఎన్నియో సందేహము లీపురాణ
పఠనమున నివారితములగును. ఒక యుదాహరణము. నేను నన్నయ్య భారతములో
నరణ్యపర్వములోని నలచరిత్రము చదివినపుడెల్ల నలదమయంతులనడుము దౌత్యము
నెరపిన హంసయొక్క కథ తెలియక మిక్కిలి యిబ్బంది పడుచుంటిని. ఆ హంస
యెవరు? ఎందుకు వచ్చినది? సర్వజ్ఞురాలివలె మాటాడును. &quot;అయ్యా! ఏను నీకుఁ
బ్రియంబు సే సెద. నీహృదయేశ్వరియైన దమయంతి పాలికింబోయి నీ గుణంబులు దానికి
వర్ణించి&quot; యిత్యాది వాక్యములు హంస నలునితో పనును. నలునికి దమయంతి
ప్రియురాలని య. హంస కెట్లు తెలియును? ఈ శివపురాణము చదువు ఱరును
నాకీ సంశయము విడలేదు. నన్నయ్యగారు తాను నానాపురాణ విజ్ఞాననిరతుఁడనని
చెప్పుకొనెను. ఆయనకు శివపురాణములోని యీ రహస్యము తెలియును.
నలదమయంతులు పూర్వజన్మములో ఆహుకుఁడను భిల్లుఁడును, అతిని భార్యయ.ను.
వారిద్దరియందు శివుఁడు సంప్రీతుఁడై మీరు నలదమయంతులుగా బుట్టుదుకు.
నేను మీకు హంసనై శాత్యము నెరపుదునని ప్రసాదించాను. ఈ హంస సాధా
త్పర మేశ్వరుఁడు. నన్నయ్య కథారచనలోనియీ రహస్యము తెలిసెను. ఈపురాణ
మీ రీతిగా బహుసంశయఃవృత్తి హేతు వైనది.
భాగవతమున శివునికంటే విష్ణువధికుఁడు ఇచ్చట విష్ణువునకంటె శివుఁడధికుఁడు.
బాణాసురకథ యున్నది. శివబ్వరము, వైష్ణనజ్వరము యుద్ధము చేయుదురు. హరి
వంశో త్తర హరివంశ భాగవతములలో నీకథ యున్నది. అచట శివజ్వర మోడిపోవును.
ఈ పురాణములో వైష్ణవజ్వరము వచ్చి శివశ్వరమును శరణు వేడును. ఇట్లు విష్ణు&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>0kvrkoxybht6p09hbh3wlsk3olcz4ll</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/17</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250951</id>
    <revision>
      <id>611510</id>
      <timestamp>2026-11-07T21:32:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'XV పారమ్యమును బోధించు గ్రంధములు కిది యెదురు, కృష్ణుఁడు భాగవతాదులలో బర మేశ్వరుఁడు, అతడు సర్వవ్యాపకుఁడు. బాణుని వాకిలి కాపలికారు శివుఁడు భాగవతములో కృష్ణునిముందు నిలువ లేకప...'</comment>
      <origin>611510</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4327" sha1="amem3q3ezs5enwp8880ncfvrpub95cp" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;XV
పారమ్యమును బోధించు గ్రంధములు కిది యెదురు, కృష్ణుఁడు భాగవతాదులలో
బర మేశ్వరుఁడు, అతడు సర్వవ్యాపకుఁడు. బాణుని వాకిలి కాపలికారు శివుఁడు
భాగవతములో కృష్ణునిముందు నిలువ లేకపోయెను. ఇచట కృష్ణుఁడు శివుని బ్రతి
మాలుకొనేను. కృష్ణుఁడు శివభక్తుఁడు.
ఈ పురాణమున వంశము, వంశాను చరితము, వానిశవిగా పురాణ లక్షణములు
గదాయనియే చెప్పుబడక, ఆయరాజులు శివార్చన వలన పద్దతిగాము లైనట్లు
రచయింపఁబడుట పురాణ పరమార్థ ప్రతిపాదక ముగా నున్నది.
ఈపురాణములో శివుని యొక్క పరమాత్కృష్ట్యము చెప్పఁబడినను మాటిమా
టికి శివ కేశవులకు భేదము లేని చెప్పఁబడుచున్నది.
3
గీ. వెన్ను నొల్ల కనినోల్చుచున్న వాఁడు. నన్నలగి వెన్నుని గొల్చుచున్న నాఁడు
వీర లిర్వురు జరు వీట వేగుచుందు, రంబుజ హితుండుచంద్రుఁ కున్నంతదనుక
(శి. పు. 123 పే)
కాని యీపద్యమునందు సదాశివ పారమ్యమునకు భంగము లేదు. ఏల ననఁగా
సూర్యచంద్రు లున్నంతవఱకే గదా! తదనంతర కాలము సదాశివాధీనము. శావ
త్పర్యంతము శివ కేశవులకు భేదము లేకుండ ననుష్ఠించుట చేయఁదగినది. ఇట్లు చాల
చోట్ల నున్నది.
ఇది భ క్తి మత మని చెప్పితిని. భక్త్యతిశయము పలు తావుల నుద్ఘాటింపఁబడు
చుండును. శాని, భక్తి జ్ఞానములకు మార్గముగా స్వీకరింపఁబడినట్లును గలదు. ఇది
చూడుఁడు. ' సన్ను బూజించు భక్తులు అర్హుఁడు, జిజ్ఞాసువు, అర్థార్థియు, జ్ఞానియు
నేను వారి లై నాల్గు విధంబుల గన్నిర్చింతురు. ఉత్తరోత్తరు లుత్తములు. అందటి
యదు నాకుఁ బ్రియతిరుండు. అతండు నారూపుగఁ దెలియుము. నేను జ్ఞాన
గమ్యుండెనుగాని,
సాధ్యుండను ''గాను.'' (శి. పు. 122 పే)
దీనినిబట్టి యిది భ క్తి వఃతమా? యద్వైతమతమా? ఇది శివాద్వైతమతము,
సాలొక్య, సామీప్య, సారూప్యములను దాటి జ్ఞాని పొందఁదగిన పర మేశ్వరైక్యము
ఈపురాణ మంగీకరించుచున్నది. ఇది వైదికమతము.
తదితరములకు
ఉ. లేవు ధరిత్రి జన్నములు లేవు వతంబులునుం దపంబులు (7.వు. 179 పే.]
తారకాసురునివలనఁ గలిగిన బాధలు దేవతలు బ్రహ్మతోఁ జెపి కొనుట దన్ని
ములు లేవనుటతోడనే వైదికమతము.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>amem3q3ezs5enwp8880ncfvrpub95cp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/18</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250952</id>
    <revision>
      <id>611511</id>
      <timestamp>2026-11-07T21:32:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'xvi ఈ శివపారమ్యము పలువిధములుగాఁ బ్రతిపాదింపఁ బడినది. భగవద్గీతలోఁ గృష్ణుఁడు తన్నపాసింపుఁ డని చెప్పినట్లు శివుఁ డిచ్చటఁ జెప్పెను. సీ. అమరులయందు బహ్మపు రుడు) లండెక్టు, నీలలో హ...'</comment>
      <origin>611511</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4022" sha1="o4jhm902encbiqnsf24fjg9hyms72kj" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;xvi
ఈ శివపారమ్యము పలువిధములుగాఁ బ్రతిపాదింపఁ బడినది. భగవద్గీతలోఁ
గృష్ణుఁడు తన్నపాసింపుఁ డని చెప్పినట్లు శివుఁ డిచ్చటఁ జెప్పెను.
సీ. అమరులయందు బహ్మపు రుడు) లండెక్టు, నీలలో హితుఁడవు నీవు దేవ!
ఘనపర్వతములందుఁ గని కాది వరయ స, క్షత్రమండలిలోనఁ జలదురుఁడవు
ఇత్యాది,
(3.5.355)
ఇది భగవద్గీతలోని విభూతియోగమువంటిది. ఇంకను జూడుఁడు.
గీ. దుష్టు లగు వారిఁ బొలియింప శిష్టజనుల, రక్షణము సేయ ధర్మసంరక్షణంబు
నేయుటకుఁ గాదె నే నిట్లు చెన్నలగుట...
క. మీ కెప్పుడెప్పుడు బెడదలు, చేకూరిన నన్నుఁ దలవు సేయుం డపు డే
మీ కష్టంబులు దీర్చెద...
శ్లో పరిత్రాణాయ సాధూనాం వినాశాయ చ దుష్కృతామ్
శ్లో॥ సర్వధర్మా స్పరిత్యజ్య మా మేకం శరణం ప్రజ
[శి.వు.856 పే]
ఇత్యాదిగీ తా వాక్యస్ఫోరకములుగా పై పద్యములు లేవా? ఇంత వైదికమతమై
వీరశైవపు వాసన లేక పోలేదు.
క. శివనిందను బొనరించిన, యవివేకిం చంపవలయు నటుదప్పినఁ ద
క్కువ లాడి తిట్టవలె...
[శి. పు. 222 పీ.
ఇందలి శైవమత నిరీతిగా నున్నది. ఇంతవఱకు నేను కవియొక్క ప్రతిభాది
నిరూపణము చేసితిని. పురాణపరమార్థమును నిరూపించుటకుఁ బ్రయత్నించితిని.
'అసలు పురాణరచనమును గూర్చి చెప్పనే లేదు. దానిని గుఱించి చెప్పక పీఠిక పూర్తి
చేయరాదు. ఇదివఱకు కాళిదాసు - - ల్మీకినుండియే సహస్రథా గ్రహించె ననుకొను
చుంటిని. ఈపురాణము చదివిన తరు వాత కుమారసంభవకథ నంతయు నీపురాణము
నుండియే గ్రహించె నని తెలిసినది. పార్వతీపర మేశ్వరుల తివర్ణన యనౌచిత్య
ముగా మమ్మటభట్టు చెప్పెను. అది కాళిదాసునిది కాదు. శివపురాణము లోని
దేమో!*కాళిదాసు దీనినుండి కొన్ని గ్రహించెను. కొన్ని పరిత్యజించెను. ఇట్టివి
కొన్ని యీ పురాణమునందుఁ గన్పట్టుచున్నవి. సప్తర్షులు పార్వతీయొద్దకుఁబోయి
* పార్వతీపరమేశ్వరాల రితి వర్ణం శ్రీ కాళిగా కలియే విశేషించి రచించినాఁడు, శివపురాణను లో
చెక్కడు లేదు,&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>o4jhm902encbiqnsf24fjg9hyms72kj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/19</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250953</id>
    <revision>
      <id>611512</id>
      <timestamp>2026-11-07T21:32:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'xvii “పురుషోత్త ముండు నీ కొప్పిదమైన భర్త యసితోత్ఫలమూర్తి. మనోజవిద్యలం గొప్పనమర్థుఁడు”అని ము, &quot;కాముక క్రీడలఁ గౌశలుం దాహరి” మనియుఁ జెప్పుదురు. ఈలాటి నన్నియుఁ గాళిదాసు తొలిగి...'</comment>
      <origin>611512</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4510" sha1="0uquh5yyxk1kcdhep9do8wiqxkidgpb" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;xvii
“పురుషోత్త ముండు నీ కొప్పిదమైన భర్త యసితోత్ఫలమూర్తి. మనోజవిద్యలం
గొప్పనమర్థుఁడు”అని ము, &quot;కాముక క్రీడలఁ గౌశలుం దాహరి” మనియుఁ జెప్పుదురు.
ఈలాటి నన్నియుఁ గాళిదాసు తొలిగించెను. ఆలు కాళిదాసుని గ్రంథములోఁ
బార్వతీతపఃపరీక్ష కై శివుఁడు సప్తృలనే పంపడు.
3
నిజానకు నిది పురాణము. కాళిదాసునిది కాన్యము. రెంటిని బోలనే రాదు,
ఔచిత్యము కావ్యదృష్టి. పురాణములో నానావిధములై ని మనుష్యసృష్టిని నిరూపించ
వచ్చును. కార్యమున కున్నన్ని యిబ్బందులు పురాణమునాకు లేవు. నే నీపీఠికారి
యందుఁ జూపించిన శని ప్రతిభాలక్షణములు పురాణంచన కవసరము లేదేమో
యనిపించును. అందుచేఁ దాదృక తిభాపా చుర్యము పురాణర వనలో సర్వత
అక్కడ లేదు, ఊర కే సులభమైన పద్ధతిగా సర్వజనులకుఁ థాంశము, నిర్థార్య
మాణవిషయము సులభగోచర మగుట్లు రచించుటయే పురాణ శైలి. అందందె
చ్చటెచ్చటనో తొలగించినచో - యీసర్వగ ) -ధ మట్టి శైలిలోనే వ్రాయఁ
బడినది. కుబేరుఁడు తొలిజస్మలో యజ్ఞదత్తుఁ ఉన్న బ్రాహ్మణులకొడుకు. అతఁడే
చివరకుఁ గుబేరుఁ డయ్యెను. ఈకథ కాశీ ఖండమున శ్రీనాధుఁడు నా సెను. ఇద్దఱి
రచనలు పోల్చి చూచినచోఁ గావ్యశైలికిఁ బురాణ శైలిఁగల భేదము సుస్పష్టముగఁ
దెలియును. కవితాంశమునందు సామ్య ముండక తప్పదు. పైగా సంస్కృతవురా
ణములోని నే యట్లుండెనో! ఈశవి శ్రీనాథు సనుకరించెనో? ఈ పోలికలు చూడుఁడు
గీ. ఎడపదడపఁ దనూఛవుం డెచట నుండుఁ, గాన రాఁడని గృహభర్త గాంచనరుగ
నింతతడవును నా యొద్ద నిచటనుండి, యరిగి చదువంగ నని భర్త కఠిన మొఱగు
గీ. స్నానమాడినె వార్చి నేసంధ్య యగ్ని, హ్యోతి మొనరించెనే యింతి పుత్రుఁ డనిన
స్నానమా డెనువార్చెనుసంధ్యయగ్ని హోత్రి మొనరించెననుచునునువిద మొఱగు.
(కాశీ,ఖం. 178 పే.)
చ. కనపడడేమి పుత్రకుఁడు కన్నుల ఇప్పుడిటన్న నాకె బ
ల్కును బలుకూఱు లావిగ మపుంజములఁ మణి శబ్దశాస్త్రనూ
త్రనిచయమున్ గడు జదివి ఉత్సహపాఠులతోడ నిప్పుడే
యనఘ చరిత్ర! దేశిశునియాలయ మేగఁగఁబోయె పంచను..
ఉ. స్నానముచే సినే విధిగ సంధ్యను వార్చెనే భస్మపుండ్రముల్
మానక తాల్చెనే
నే సుతుఁడు మడ్లును గట్టి భుజించెనే శివ&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>0uquh5yyxk1kcdhep9do8wiqxkidgpb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/20</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250954</id>
    <revision>
      <id>611513</id>
      <timestamp>2026-11-07T21:32:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'xviii ధ్యానము చేసిన గురుని యంతిక మంది తీయిం బఠించెనే మానిని! యన్నఁ దత్సతి సమస్తమును నెఱ వేర్చెకొడను (8.5). 54 5.) ఇవి పద్యాలకు పద్యములు. ఇల్లు చాల గలవు. శ్రీనాధునిరచనలో నొక కావ్య దృష్...'</comment>
      <origin>611513</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4499" sha1="6c2ld66d7shj3ir7c0aruy97v4583hi" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;xviii
ధ్యానము చేసిన గురుని యంతిక మంది తీయిం బఠించెనే
మానిని! యన్నఁ దత్సతి సమస్తమును నెఱ వేర్చెకొడను
(8.5). 54 5.)
ఇవి పద్యాలకు పద్యములు. ఇల్లు చాల గలవు. శ్రీనాధునిరచనలో నొక కావ్య
దృష్టి యున్నది. ఈరచనలో నొక పురాణదృష్టి యున్నది. శ్రీనాధుని రెండు: పద్య
ములు “అతిన మొఱగు&quot;, &quot;ఉవిద మొఱగు” అని యంతమై రెండుపద్యముల భావ
ములయం దున్న సామ్యమును బోధించును. మఱియు రెండవపద్యములో చివరి
రెండుచరణములకు బింబప్రతిబి) బభావము నిరూపింపఁబడినది. ఈ రచన కాశీఖండ
ములో శ్రీనాధుఁడు ధారాళముగా చేసిన యొక శిల్పపు పద్ధతి. దీనిని శ్రీనాధుఁడు
నన్నయ్యగారి యరణ్యపర్వములో నొక చోటనుండి గ్రహించెను. ఈరచనాశిల్పదృష్టి
కావ్యకర్తయైన శ్రీనాధున కున్నది. పురాణకర్త కది యక్కర లేదు. వదలి పెట్టెను
సీ, సచోత్రియులు ననూచానులు సోమవీధులు పైన కులము పెద్దలఁ దలంచి
మొదలైన శ్రీనాధుని పద్యమునకు నీశివపురాణములో “కిముధ నైర్విద్యానవద్యాయది”
మొదలై న సంస్కృతలోకోక్తులు కొనిపిన పద్య మున్నది. రెండు పద్యములు చదివి
నచో కావ్యపురాణ శైలుల తారతమ్యము విస్పష్టముగ గోచరించును. గ్రంధవిస్తర
చెందులకు? రెండుశైలుల తారతమ్యము పరమముగా విస్పష్టీకరించుచు నొక్క
యుదాహరణము చూపి మాని వేసెదను.
గీ. దీక్షితాయని యిటు రావె లేగ దే మ, దీయమా
పర్వమం దిచ్చె నెద్దాని ప్రభుఁడు నాకు, నీవు
నుంగరము రత్న దీపితమును
చేకొంటి పెద్దాని నెయ్యమునను.
(శి. ఫు. 57 పే.)
శా. అంగోద్వర్తన వేళ నీవు ధరహా సాంకూరముల్ లోచనా
పొంగ ప్రాంతములం దిగుర్బ నొక సయ్యాటంబు కల్పించి నా
యంగుళ్యాభరణంబు పుచ్చుకొనవా యా యుంగరం బిప్పుడే
శృంగారింపని చేతఁ బావకునకుఁ జేయ హవిర్దానము. (కా. ఖం. 182 పే.)
ఈ భావమును జెప్పుటకు కావ్యకర్త వృత్తమును స్వీకరించెను. పురాణకర్త
గీత పద్యముతో సరిపెట్టుకొనెను. అంగోద్వర్తన సమయము, ఒక సయ్యాటము,
ఆయుంగరము పుచ్చుకొనుటకు కావ్యకర్త కల్పించెను. ఆయుంగరము తాల్పకుండ
నేనీపూట హోమము చేయను, అన్న భావమును కల్పించెను. కావ్యకర్త రసోత్పాద
నము చేయవలసి యున్నది. వ్యభిచారాదిభావముల చేత రసోల్బణమునకై నిత్య&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>6c2ld66d7shj3ir7c0aruy97v4583hi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/21</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250955</id>
    <revision>
      <id>611514</id>
      <timestamp>2026-11-07T21:32:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'xix ప్రయత్నము కావ్యకర్త చేయను. పురాణకర్తకు రస మక్కర లేదని కాదు. కాని యంతకంటె కథను జెప్పుకొనిపోవుట యెక్కువ ప్రధానము. ఈరీతిగా శివపురాణ మంతయు నూటికి తొంబది పాళ్ళు పురాణ శైలిలో...'</comment>
      <origin>611514</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4958" sha1="p0i27u39t35teslsi95c4zjyp7rkehs" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;xix
ప్రయత్నము కావ్యకర్త చేయను. పురాణకర్తకు రస మక్కర లేదని కాదు. కాని
యంతకంటె కథను జెప్పుకొనిపోవుట యెక్కువ ప్రధానము.
ఈరీతిగా శివపురాణ మంతయు నూటికి తొంబది పాళ్ళు పురాణ శైలిలో నడచి
నది. పురాణ శైలికి దానికి గల లక్షణములు దాని కున్నవి. భావసంబంధమైన లక్ష
ణములు. అవి యె పురాణమునందు గలవో చూపించెదను.
3
భావసంబంధ ముగఁ బురాణదృష్టి వేలు, కావ్యదృష్టి నేడు. పురాశీధిహాస
కావ్యనాటకములు సరసగా దీసికొన్నచో ను త్తిరో గారము రసదృశ యెక్కవగాఁ
ప్రతిపాదిఁచుకొనును. పురాణములకు రవదృష్టియే లేదు. వేదములో ప్రతిపాదింపఁ
బడిన విషయములే యథాతథముగానో కొంత మార్చియో పురాణములు చెప్పును.
వేదములకు రసృష్టి యెంత యున్నదో పురాణముల కంతే యుండును. అవి ధర్మ
బోధకములు - విషయ: బోధకములు. అంతకంటే నితిహాసములు కొంత ముందుకు
వచ్చినవి. భారత రామాయణము లన్నచో వానియందు సంపూర్ణముగా రసదృష్టి
యున్నదని చెప్పను గాని, కథావృష్టి అనఁగాఁ జాత్రపోషణాదికములు, కొంత
యాచిత్యము, నాయకుఁడు, తద్గుణవర్ణనము మొదలైన కావ్యగుణస్పృష్టి కలదు.
ఇది దాటి
కడకు
కావ్యము వచ్చువఱకు ప్రాధాన్యము వర్ణనయందైనను రసదృష్టి
యెక్కు పడుచున్నది. నాటకమునందు రసదృష్టి ప్రధానమైనది. వేదపురాణములు
ధర్మబోధ చేత లోకమును ధర్మాచరణమునందుఁ బ్రవర్తింపఁ జేసి మోక్ష, పర్యస సాయి
ఫలదాత లగుచున్నవి. కావ్యములు మోక్షవస్త్వాభాసరూపర ససాధనానిష్ఠములు,
కావ్యశక్ష్య వేరు, వాని కవి స్వతంత్రములు. పురాణములు స్వతంత్రములు కావు,
వేదమూలములు. రసమున కాచిత్య విచారము పట్టినంతి పురాణేతిహాసములకుఁ
బట్టదు. కథాంశలు లోక మునం దున్నట్లు యథాతధముగా చిత్రించును. కావ్యములు
నీచిత్రణమును చేయును; కాని కావ్యములు లోక చిత్రణమును రసదృష్టితో
నౌచిత్యదృష్టితో చేయును. అనగా కావ్యముతో నున్న పాత్ర లోకములోనున్న
బహువిధము లైన యనుభవములలో నేది యుచితమో అదియే యుండును పురా
ణముం డట్లుకాదు, వాడు శివుడై ననుస రే, విష్ణు వెననుసరే, ఒక మహర్షియైననుస గీ,
వారియందు మానవస్వభావ మెంత విపరీతపుత్రోవలో పోవునో అన్ని తోవలు
పోయినట్లే వ్రాయఁబడును. చెప్పఁదలఁచుకొన్న పరమార్థ మేమనగా లోకము
మాయాతీతము. ఈమాయను జయించవలయును, అన్న వేదాంతరూపమైన ధర్మ
బోధ కోసమే. పార్వతీపర్ మేశ్వరుల శృంగారవర్ణన, కామోపభోగవర్ణని చేసినచో&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>p0i27u39t35teslsi95c4zjyp7rkehs</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/22</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250956</id>
    <revision>
      <id>611515</id>
      <timestamp>2026-11-07T21:32:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'xx వారియందు దోషారోపణ చేయుటకు గాదు. లోకస్వభావ మిది యని చూపుటకు. శివుఁడు పార్వశిని జూచి మిక్కిలి మన్మథాస్త్ర కొడితుఁ డయ్యెను. అతఁడు పార్వతీ వర్ణనము చేసెను. ఈ పర్ణము నీకు ఎక్కమ...'</comment>
      <origin>611515</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4488" sha1="spj9t5hov9tc6rgza2bgt6djm25w2rb" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;xx
వారియందు దోషారోపణ చేయుటకు గాదు. లోకస్వభావ మిది యని చూపుటకు.
శివుఁడు పార్వశిని జూచి మిక్కిలి మన్మథాస్త్ర కొడితుఁ డయ్యెను. అతఁడు పార్వతీ
వర్ణనము చేసెను. ఈ పర్ణము నీకు ఎక్కము లున్నవి (187వ పుటలో). ఇంతయుఁ
జేసినతరువాత “భవనంబు కేగ విధించి యాత్మ తాగలు మతి జెందినందులకు గాట
ముగా మదినొచ్చి కచ్చరణ” అని యిట్లు పశ్చాత్తాపము చెందును.
ఉ. కూడిని తెరువం జనితి కోమలిపై గటు లాగ జేసితి
కూడె నిటుల్ )పంబులకు గొప్పగ విఘ్నము అవ్వ భామినిక్
బాడి సిడింగ వర్ణంలఁ గాడితి నాడితి ధర్మమార్గపు
జాడను వీడికి జడునిచంద్రముల్ దుటిలోన పక్కటా ! (శి.పు. 183 పే.)
ఈశివుఁ డొక సత్పురుషుఁడైన ఋషినిలె నుండును. పర మేశ్వ రునివలె లేదు. కాళి
దాసుని కుమారసంధనము కావ్యము గనుక సందులోఁ బగ్ మేక్చరుఁడు.
కావ్యము సూటిగా నొక కథయే చెప్పును. పురాణము దారిలో లక్షకథలు
చెప్పి కొంచు పోవును.
క. మరుఁ గాల్చినట్టి యనలం, బు పై లోకములఁ గాఁ్చ నుంకిందఁగ ని
ర్డరు లు వెఱచి ధాత, దరిసి యటులు దెలుపఁగా అతండు కడుపడి.
శ్రీ, హిమగిరికి వచ్చియద్దానినిమ్ముతోడఁ, గొలది గానొక్క యెడఁ జేర్చిసలిల రాశి
కడకుఁ గొనిపోవనం తినక్క, కలియజుని, గాంచిపూ కంపనని యెనిక్కరణినజుఁడు
(2.5.1935)
ఇక్కడనుండి మఱికొంతి కథ యున్నది. ఇది బడబానలమైన కథ. దీనితోఁ
గావ్యమునకు సంబంధము లేదు. ఇందుఁ బార్వతీ వివాహ సందర్భములో విష్ణ్వాదులు
వచ్చి శివునితోఁ బార్వతిని బెండ్లి యాడుట కొప్పుకొమ్మందురు. శివుఁడు స్త్రీసంగమ
ము బ్రహ్మజ్ఞాన బాధక మనును. చివర కంగీకరించును. పార్వతీమతి విజచుటకు
సప్తర్షులను బంపించును. వారికిఁ బార్వతి శివమహిమ చెప్పును, శివుఁడు భిక్షకుఁడై
మేనకదగ్గరకుఁ బోవును. కొంతసేపు మేనక శివునకుఁ దనకూతు నీయ సనును.
ఈయవద్దని శివుఁడు వైష్ణన వేషముతో వచ్చి మేనకకుఁ బుగ్రీవులు పెట్టును.
సప్తర్షులు వచ్చి హిమవంతునితోఁ బార్వతిని శివున కిమ్మని బోధ చేయుదురు.
వైష్ణవుఁడు హినువంతుని మనసుగూడ విరచును. వశిష్ఠుఁడువచ్చి హిమవంతునితో
శివుఁ డంతవాఁ డింతవాఁడు, తప్పకుండ నీయవలయు ననిచెప్పును. ఆసందర్భములో&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>spj9t5hov9tc6rgza2bgt6djm25w2rb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/23</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250957</id>
    <revision>
      <id>611516</id>
      <timestamp>2026-11-07T21:35:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'xxi అనరణ్యుని కధ చెప్పును. చివరకు హిమవంతుఁడొప్పుకొనును. తీరా శివుఁడు పెండ్లి కి వచ్చినతరువాత శివుని పిచ్చి వేషము చూచి మేనక తనకూతు శివున కీయననును. ఇమ్మని చెప్పిన నారదుని నిం...'</comment>
      <origin>611516</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4191" sha1="h7u8z0ralg0spd28uzgm9v3xdu55hp0" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;xxi
అనరణ్యుని కధ చెప్పును. చివరకు హిమవంతుఁడొప్పుకొనును. తీరా శివుఁడు పెండ్లి కి
వచ్చినతరువాత శివుని పిచ్చి వేషము చూచి మేనక తనకూతు శివున కీయననును.
ఇమ్మని చెప్పిన నారదుని నిందించును. శివుని నే పెండ్లి యాడుదు నన్న పార్వతిని
నిందించును. బ్రహ్మాది దేవతలు, హిమవంతుఁడు మేనక నొప్పించుటకు లక్షప్రయ
త్నములు చేయుదురు. చివరకు వివాహము జరుగును. ఇది యంతయు నేమి? పట్టి
లోకము. లోకములోఁ బెండ్లిండ్లు, సంబంధాలు కుదుర్చుకొనుట, వానిని జెడఁగొ
ట్టెడివారు, పొసగఁ ద్రోచెడివారు, కొంతసే పౌ సని, కొంతసేపు కాదని, ఈపా
ర్వతీ వివాహఘట్టము శివపురాణములోఁ కాస్త కూస్త లేదు. నూట యేబది పుట
లున్నది. నడుమ నడుమ శివమహిమను గూర్చి యుండును. పురాణ మనఁగా వట్టి
కలగలుపు కథ.
తరువాత కుమార స్వామికథ, పురాణమునకుఁ గథ యెంత ప్రధానమో దేవతా
విషయములు, కొన్ని మహావిషయములు చెప్పుట యంత ప్రధానము. తారక
కుమారులయుద్ధము జరుగుచున్నది. వీరభద్రుఁడును, దార కాసురుఁడును యుద్ధము
చేయుచుండిరి. తారకాసుకుఁడు వీరభద్రుని మూర్ఛ నొందిం చెను. వీరభద్రునకుఁ
గోపము వచ్చెను. వచ్చి,
గీ. ఇపుడె సమయింతు
హీనచరితు
పని కడంగుడు నారదుం డతిరయమున
వచ్చి యిట్లని వాళ్లు చ్చె వరద! యుడుగు
మీ ముఖ్యు డీయింద్ర వైరి.
[ శి.పు. 343 పే]
అంత వీరభద్రుఁడు వానిని జంపఁగలిగియు వదలిపెట్టిపోయెను. వీరభద్రుఁడు
చంపఁగలిగినపుడు కుమారస్వామి జననమున కింత ప్రయత్ని మెందులకు? ఇది పరమ
రహస్యము. చంపఁగలుగును గాని చంపరాదు. ఇది సూక్ష్మదృష్టితోఁ జూచినఁగాని
తెలిసికో రాని యర్థము. ఇట్టి రహస్యములు పురాణములయందుఁ జమత్కారము
గానుండును.
ఇందులో వల్లి కథ యొకటి కొత్తది. దీనికి ద్రావిడ దేశమునందున్నంత వ
చారము తెలు గు దేశములో లేదు. ద్రావిడ దేశమున శివభక్తికం ఔవణ్ముఖభక్తి
పల్లి యొక బిల్లుని కూతురు. ఆమెను గుమారస్వామి పెండ్లిం యును.
ఈకథ యొక టీపురాణమునఁ గావ్యశైలిలో మిక్కిలి రమ్యముగా వ్రాయబడినది.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>h7u8z0ralg0spd28uzgm9v3xdu55hp0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/24</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250958</id>
    <revision>
      <id>611517</id>
      <timestamp>2026-11-07T21:35:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'xxii కథయందే గమ్యత యున్నది. కుమారస్వామి యొకభిల్ల • చూచును. దూచి, వేషముతో వల్లిని బోయి క. కలికీ! వలవుల చిలుకల, కొలికీ! నల రాచవాని గొనబౌ లేఁబూ ములికీ! చలమూనకనా, పలుకీ డేర్పం దలంపు బద...'</comment>
      <origin>611517</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4349" sha1="ewpwhbgzm69nrkosuc0972dzlp519w7" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;xxii
కథయందే గమ్యత యున్నది. కుమారస్వామి యొకభిల్ల •
చూచును. దూచి,
వేషముతో వల్లిని బోయి
క. కలికీ! వలవుల చిలుకల, కొలికీ! నల రాచవాని గొనబౌ లేఁబూ
ములికీ! చలమూనకనా, పలుకీ డేర్పం దలంపు బద్మదళాక్షీ!
(8.5). 8603)
ఈపద్యములోని యమకము కలికి, కొలికి, ములికి అన్న తెలుఁగుమాటలతోఁ
గూడి యాటవిక శృంగారమునకు దోహదముగా నున్నది.
గణపతిఘట్టము
-
. ఇచ్చట కథ యంతయు భార్యాభర్తల పట్టుదలకు సంబం
ధించినది, పార్వతి గణపతిని సృష్టి చేసెను. అతనితోఁ బ్రమధులందఱు యుద్ధము
చేసిరి. గణపతి యందఱ నోడించెను. శివుఁడు విష్ణ్వాదులతో యుద్ధమునకు నచ్చెను.
అందతను యుద్ధము చేసిరి, కాని కుమార స్వామియు, వీరభద్రుఁడునువి ఘేశ్వరుఁడు
తమసోదరుఁ డని యుద్ధము చేయ లేదు. తండ్రి యుద్ధము చేయుచున్నాఁడు. కొడు
కులు చేయరు. కొడుకులు తల్లివై వు, తమ్మున్ని వై పు తనకొడుకులు తనతోఁ బాటు
యుద్ధము చేయనప్పుడు తండ్రి) యాకొడుకుల నేమియు ననడు. ఇంతకన్న లోక
మేమి యున్నది? కాదు. ఆశివుఁ డోల యుద్ధము చేయవలయును?
గీ. వినయమును జూపిన ట్లైన `వెలదికీశుఁ డోడెనని లోకు లాడెదరొక్కపరుస
(శి.వు. 371 పే)
నాయెడల నిగ్రహము చేయ నాతి కగునె?..
ఇది శివుని పట్టుదల. తా నాడుదానికిఁ జాలలేడందు గని యీ యద్ధము చేయుట.
పైగా భార్య నన్నింత యెదిరించునా? యన్న పట్టుదల. చివరకు విఘ్నేశ్వరుఁడు
చనిపోయెను.
గీ. శివుఁడు కోపం బుడిగి బాలు శిరసుజూచి, వగచె నెంతయుదుఃపై కవశ్యుడగుచు
ఇంతియేకాక వీరభద్రుఁడు, గుహుఁడు, యుద్ధమునకు సహాయమువచ్చిన విష్ణువు,
బ్రహ్మ దేవుఁడు నందఱును దుఃఖించిరి. అపుడు నారదుఁడు పార్వతీయొద్దకుఁబోయి
నీవు లొంగవద్దని యెక్కొలుపులు పెట్టెను. ఆబిడ గణపతిని బ్రతికించిన నే తాను
కోపము మానెదనని చెప్పెను. మును లందఱుఁ బార్వతిని బ్రార్థించిరి. మణి
యింకొక చమత్కారము, తనకొడుకును జంపినది తన భర్త. పార్వతి ఖంజ, కాళి,
కరాళి, బగళాది మహాశక్తులను సృష్టించి దేవతలనందఱను బాధించెను, ఇది యేమి?
భర్తమీద కోపమువచ్చి పిల్లవానిని గొట్టినట్లున్నది. బంధువులు బంధువులు పోట్లాడు&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ewpwhbgzm69nrkosuc0972dzlp519w7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/25</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250959</id>
    <revision>
      <id>611518</id>
      <timestamp>2026-11-07T21:35:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'xxiii కుందురు. వీరిలో వీరేమియు ననుకొనరు. తోడువచ్చిన వారిమీద నిఱుచుకొని పదుదురు. ఇదియు లోకస్వభావమే. శివరకు విఘ్నేశ్వరున కేనుగ తలకాయ యంటించిరి అతఁడు మరల ఇది కెను. పార్వతి ఈవికా...'</comment>
      <origin>611518</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4973" sha1="95eiv24qp4kqw8nyr9l6bd85ziagu2p" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;xxiii
కుందురు. వీరిలో వీరేమియు ననుకొనరు. తోడువచ్చిన వారిమీద నిఱుచుకొని
పదుదురు. ఇదియు లోకస్వభావమే. శివరకు విఘ్నేశ్వరున కేనుగ తలకాయ
యంటించిరి అతఁడు మరల ఇది కెను. పార్వతి ఈవికారపుకొడు కేమియని దుఃఖించ
లేదు. కుటుంబకలహ మెట్లో యొకట్లు సర్దుకొన్నదికదా యని యూరుకొన్నది
కాఁబోలు, పైగా ప్రమథగణమ లలోని యెవరిశిర స్పింతకంటే మంచిది !
ఇట్లు పురాణకథాపరమార్థము లోకసంగ్రహణ మని చెప్పుట కొన్న యేసి యుదా
హరణములఁ జూపించవచ్చును.
ఇవికాక పురాణము సూక్ష్మధర్మములను గూడ నుపదేశించను గదా! ఆర్మూ
ధర్మము లీకధలలో నిమిడిరేయుండును. పైకి కథగా కన్పించును. లోపల మహార్థ
మిమిడియుఁడును, అత్త్విదృష్టితో జూచినచో పురాణకథలలో నూటికి తొంబది
యర్థవాదములు, ఈ యర్థవాదము లుండఁగా సూక్ష్మధర్మములు గూడ కొన్ని
యుండును. ఈ వినాయకుఁడు బ్రతికినతరువాత శివుఁడు గణపతివతము చెప్పెను.
ప్రతోద్యాపనవిధానమ
నము చెప్పెను. &quot;తత్రత్య దేవమునివరు లెల్లరు ప్రత్యయ మొప్పార
సమ్మహావ్రతం బీని రసాన్నిధ్యంబున నెరపి” ఇందులోని సూచెట్మెర్థము &quot; ప్రత్యయ
మొప్పార&quot; సనుటలో నున్నది. కనులయెదులు జరిగిన కథ, చచ్చిన వానిని బ్రతికించిరి.
వెంటనే యతఃకి గణపతి పట్టాభిషేకము, తత్ క్షణమే యందఱు సంగీకరించిరి.
ఎందుకుఁ బనికిరానివాని కొక గొప్పయుద్యోగము రాజుగా రిచ్చిననుకొండు. ఆమరు
నిముసమునుండి వాని సర్వమర్యాదలు బలియును. ఇతనికి గ ణేశపట్టము గట్టిరి.
అంతటి కుమారస్వామికి రాలేదు. తాను భూప్రదక్షిణము చేయ లేక పార్వతీపర
మేశ్వరులను నిరునడియొక్క మారు పదక్షీణించెను. ఈకథ యెట్టిడైనను తల్లిదండ్రు
లగు పార్వతీపర మేశ్వరులను నిరువదొక్క మారు ప్రదక్షిణించినచో భూప్రదక్షిణ
ఫలితము ప్రాపించునన్న ధర్మ మీకథారూపమునఁ జెప్పఁబడినది. పురాణకథల
తేది యింకొక ప్రయోజనము.
సర్వపురాణములు దేవా సురులు విరోధక థావస్తుప్రధానములు గాఁగన్పించును.
తార కాసురునిసంగతి చూచినచో నతడు స్వర్గమును జయించి దేవతలను బాధం
చెను. తక్కిన సర్వలోకములను సుఖముగాఁ బాలించెను. అతనిని గుమారి స్వామి.
యెందుకు జంపవలయును? ఇది దేవతలయెడఁ బడపాతము. విష్ణుపురాణమైనను,
శివపురాణమైనను శివ కేశవు లిద్దతును పక్షపాతులే. దేవతలను వెనుక వేసికొని
రాక్షసులను వధించుట. ఇది లోక సామాన్యదృష్టితోఁ జూచిన న్యాయమే. ఒక&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>95eiv24qp4kqw8nyr9l6bd85ziagu2p</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/26</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250960</id>
    <revision>
      <id>611519</id>
      <timestamp>2026-11-07T21:35:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'πείν రాచటికమువారున్నారు. వారు కొండ ఉద్యోగస్థుల నియమించిరి. ఇతరులు వారి నెదిరించి రాచరికమును సాగనీయరు. పోలీసునళాధిపతి వచ్చి సామాన్య ప్రజలను గాల్చును. ప్రజానాయకులను కారాగా...'</comment>
      <origin>611519</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5217" sha1="5f4do78pzwqgkai1hf4mrcus2esjhjz" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;πείν
రాచటికమువారున్నారు. వారు కొండ ఉద్యోగస్థుల నియమించిరి. ఇతరులు వారి
నెదిరించి రాచరికమును సాగనీయరు. పోలీసునళాధిపతి వచ్చి సామాన్య ప్రజలను
గాల్చును. ప్రజానాయకులను కారాగారమునం దుంచును. ఇది లోకమునందు
జరిగెడిదే. అట్లే యీ శివ కేశవగ తాధికమైన యాధ్యాత్మిక సామ్రాజ్యమునందు
యాజ్ఞిక సామ్రాజ్యమునందు దేవత అధికారులు. హవిర్భాగార్హులు వారే. అందుచే
వారి నెదిరించిన ననఁగా అధికారమున కెదుకుతినాగం రాక్షసులను శివ కేశవులు
మ్రందించుట‘వ్యాఖ్యాసతో విశేషప్రతిపత్తి&quot;. దీని కారు దావిడ సంఘర్ష ణార్థము
కొందఱు చెప్పుచున్నారు.ఈ దేవానుకులకు బురాణములయం ద నేకస్థలములయందు
న నేక భేదములు కన్పించుచున్నవి. ఈపురాణములో చదుతారమైన భేదము కలదు.
గీ. పొలిచినట్టి నిశాటుల బొదివిపట్టి, యుశీనుఁ డాత్మీయ మంత్రి ప్రయుక్త మరల
బ్రతుకఁ జేయుచునుండె గీష్పతియున్నుతను,గలను బతికించే నోషధీకలశమునను •
చ
(8.5). 417)
కొంచెము సూక్ష్మముగాఁ జూచినచో దేశాసుకు లిద్దఱివి రెండు భిన్న నాగర
కతలుగా కన్పించును. దేవతలది ప్రకృతిశాస్త్రసంబంధ మైన నాగరకత, దానవులడి
దీనికి వ్యతి రేశ మైననాగరకత. వైదిక నాగరకతి ప్రకృతిశాస్త్ర సంబంధ మైన నాగరికత,
వేదమునందు ప్రకృతిశాస్త్రవిషయము లనంతములు. ఖగోళకథ అనంతములు •
వీనిలో నెన్ని యో పురాణకథలుగా మార్చబడి చాలా మందిని భ్రాంతులనుగా
జేయుచున్న వి.
వి. బాణాసురశిథలో శివజ్వరము, వైష్ణవజ్వరము, శివవిష్ణుత త్త్వముల
సూక్ష్మతర విషయములయొక్క యల్బతాధికతలను జెప్పెడి విషయమునుకొందురు .
ఇటే బహువిషయములు వానివెనెకనున్న మాక్స్ మైనతత్త మును బోధించుటకుఁ
గల్పింపబడ్డ కథలుగాఁగన్పించుచున్నవి విష్ణువు జలంధరుని భార్య మైన బృందఱో
శంఖచూడుని భార్యయైన తులసితో వ్యభిచరించినట్లు వారిద్దరు విష్ణువును శపించి
నట్లు కధలు. ఈవిష్ణు నేమి? ఈవ్యభిచార మేమి? అబృందయుఁ దులసియు కోషధులు
తులసి విష్ణుప్రియ మైన మొక్క. తులసి శ్లేష్మహారి. వైద్యశాస్త్రప్రకారము
చూచినచో దీనికిఁ గొంత సమన్వయము కుదుర్చవచ్చును. బ్రహ్మవిష్ణుచు హేశ్వరూ
లలో
బ్రహ్మ రజోగుణ ప్రధానుఁడు, విష్ణువు సత్వగుణప్ర ధానుఁడు. శివుఁడుతమోగుణ
ప్రధానుఁడు. ఈ మూడు గుణములు మానసికములై సత్వరజస్తమోగుణములుగా
నుండఁగా శారీరకములై వాతపిత్త శ్లేష్మములుగా నయ్యెను. దీని కెళ్ళడ సంబంధమో!
పూర్వమెంతయో ప్రకృతిశాస్త్ర పరిశోధన జరిగి, వియన్నియు నిశ్చతార్థముల&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>5f4do78pzwqgkai1hf4mrcus2esjhjz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/27</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250961</id>
    <revision>
      <id>611520</id>
      <timestamp>2026-11-07T21:36:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'XXV చేయఁబడి, వాని ప్రచారముకొఱ కీకథారూపము కల్పించబడియుండును. ప్రచార స్వరూపము మిగిలి వాని వెనుకజరిగిన పరిశోధన, తన్మహార్థము లంతర్హితము లై నేటి కివి పుక్కిటి పురాణములుగా మిగి...'</comment>
      <origin>611520</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3777" sha1="c9l2p31noza6ynwfscinw15bj58gw6f" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;XXV
చేయఁబడి, వాని ప్రచారముకొఱ కీకథారూపము కల్పించబడియుండును. ప్రచార
స్వరూపము మిగిలి వాని వెనుకజరిగిన పరిశోధన, తన్మహార్థము లంతర్హితము లై
నేటి కివి పుక్కిటి పురాణములుగా మిగిలిపోయినట్లు తోచుచున్న వి. అంధవిశ్వాసము
ప్రతిపక్షులకుఁ గొంతసొహాయ్యకారి యగుచున్నది. ఇంతటి మహాపరిశోధన జరిగి
యమహార్థము లన్నియుఁ గధారూపమున మిగిలిపోవుటకు నెన్ని యుగములు కా
వలయునో విచారింపవలయును. ఎంత వెనుకకుఁ దోసినను బాశ్చాత్యుల పది వేల
సంవత్సరముల లెక్క చాలునట్లు తోచదు.
ఇప్పటికే గ్రంధవిస్తర మైనది. ఇతర పురాణములలోఁ జెప్పఁబడిన యనేక విష
యములు దీనిలో మఱలఁ జెప్పఁబడినవి. నారదపంచూడసంవాదము భారతములోని
దిందులో నున్నది. ధర్మముయొక్క చతుర్యుగ ములయందలిస్వరూపమిచ్చటనున్నది.
మఱియు నొక్క విషయము. ఈపురాణము లొకదానిని జెప్పి మఱియొక దానిని
జెప్ప పని లేదు.
గీ. చెలిమిగలవారిఁ గనఁగ నుజ్జ్వల మయి తగు
కొమరులం జూడ సరసమై కొమరు మిగులు
కామినులఁ జూచినంత వక్త్ర మగుచుండు
పగఱఁ గనగ నార క్త మె పరుగు నక్ష్మి !
(శి.పు. 517 పే)
ఇది యేదో నేత్రశాస్త్రమువలె నున్నది. ఇట్టిది మఱియెచ్చటను గన్పించదు.
మఱియొక విషయము,
గీ. బాపఁ ఢాశౌచమును బాయుఁ బదిదినముల
కల్ల క్షత్రికులుఁడు ద్వాదశాహములళు
పదియు నైదుదినములకు వైశ్యుఁ డొక్క
నెలకు శూద్రుఁడు శుద్ధిఁగొనెదరు భువిని 1
(8.5.4275]
ఇది యాశౌచవిషయము. అభినవషడ శీతీయు నిట్లే చెప్పుచున్నది. అభినవషడశీతి
నేఁ డమలులో నున్న ధర్మశాస్త్రము,
ఈరీతిగా నీపురాణము బహుమహావిషయరత్నఖనియై యాంధ్రజాతి కొకతీర
రాని కొరత దీర్చినదియై పొలిచినది.
ఈకవి పురాణము కాక యొక కావ్యము వ్రాసినచో నెట్లుండునో యనిపించు
చున్నది. ఈయనయందుఁ గావ్యరచనాశక్తి పరమాద్భుతముగా నున్నది.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>c9l2p31noza6ynwfscinw15bj58gw6f</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/28</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250962</id>
    <revision>
      <id>611521</id>
      <timestamp>2026-11-07T21:36:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'xxvi గీ అని యానృపుఁడరుగుచుండఁ, దోడ వేగంగయునుసముత్తుంగ భంగ రంగదున్న తమినతిమింగిలాహి, నకచక్రాంగద కాభినందితయయి. ఇట్టిరచన కావ్యరచన. శ్రీ ముదిగొండ నాగ వీరయ్య శాస్త్రిగారు నా కీ...'</comment>
      <origin>611521</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1892" sha1="9o50guenf50s6hwf004rhcx4z5occrg" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;xxvi
గీ అని యానృపుఁడరుగుచుండఁ, దోడ వేగంగయునుసముత్తుంగ భంగ
రంగదున్న తమినతిమింగిలాహి, నకచక్రాంగద కాభినందితయయి.
ఇట్టిరచన కావ్యరచన.
శ్రీ ముదిగొండ నాగ వీరయ్య శాస్త్రిగారు నా కీగ్రంధమునకుఁ బీఠిక వ్రాయ
వలసినదిగా మద్గురుపాదులు శ్రీ చెళ్ళపిళ్ళ వేంకటశాస్త్రి గారి యాజ్ఞ యైన దాని
నాల్గు నెలల క్రిందఁ బంపిరి. ఇంత జా · గోర్చిన యీయన యోర్మికి నానమశ్శతములు,
ఒక యొత్తిడితో నే నీగ్రంధము కొంచె మాలస్యముగాఁ జదువక తప్పినదికాదు.
ఈమహాపుణ్యకథ నా చేతఁ జదివించి యొక జనుప్పారమ్య మైన పుణ్యమును నేను
బలవంతముగా సంపాదించుకొనునట్లు చేసిన శ్రీ నాగవీరయ్య శాస్త్రిగారికి భవి
వ్యజ్జన్మలతోఁగూడఁ గృతజ్ఞుఁడను గాక తప్పదు.
సమః శివాభ్యామ్.
విశ్వనాధ సత్యనారాయణ, ఎమ్. ఏ.,
ఉయ్యూరు రాజావారి కళాశాల, బెజవాడ,
వ్యయ కార్తి కశుద్ధ సప్తమి బుధవారము.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>9o50guenf50s6hwf004rhcx4z5occrg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>శ్రీశివపురాణము/పీఠిక</title>
    <ns>0</ns>
    <id>250963</id>
    <revision>
      <id>611522</id>
      <timestamp>2026-11-07T21:40:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>[[WP:AES|←]]Created page with '{{తలకట్టు  | శీర్షిక = [[../]]  | రచయిత = ముదిగొండ నాగవీరయ్య శాస్త్రి  | అనువాదం =   | విభాగము  = పీఠిక  | ముందరి = [[../]]  | తదుపరి = [[../ఉపోద్ఘాతము/]]  | వివరములు =   |సంవత్సరం = 1947 }}  &lt;pages index=&quot;శివపురాణము (ముదిగొం...'</comment>
      <origin>611522</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="565" sha1="npbat15t3vvn472naplw6ib42qy8r32" xml:space="preserve">{{తలకట్టు
 | శీర్షిక = [[../]]
 | రచయిత = ముదిగొండ నాగవీరయ్య శాస్త్రి
 | అనువాదం = 
 | విభాగము  = పీఠిక
 | ముందరి = [[../]]
 | తదుపరి = [[../ఉపోద్ఘాతము/]]
 | వివరములు = 
 |సంవత్సరం = 1947
}}

&lt;pages index=&quot;శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf&quot; from=3 to=28 /&gt;
[[వర్గం:పురాణాలు]]</text>
      <sha1>npbat15t3vvn472naplw6ib42qy8r32</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/29</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250964</id>
    <revision>
      <id>611525</id>
      <timestamp>2026-11-07T21:42:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'శ్రీశివాయ గురవే నమః ఉపోద్ఘాతము ఉత్త మకవితాసన్ని వేశములచేతను, ఇతివృత్తావయవసం యోగిత చేతను, సమగ్ర శైవ వాఙ్మయసంఘటనముచేతను శివపురాణము పురాణ వాఙ్మయమున ఉత్తమ స్థానము నొందినది...'</comment>
      <origin>611525</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4315" sha1="9s6n7v93ag4wmtwxgxjowcudii7ob2i" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;శ్రీశివాయ గురవే నమః
ఉపోద్ఘాతము
ఉత్త మకవితాసన్ని వేశములచేతను, ఇతివృత్తావయవసం యోగిత చేతను, సమగ్ర
శైవ వాఙ్మయసంఘటనముచేతను శివపురాణము పురాణ వాఙ్మయమున ఉత్తమ
స్థానము నొందినది. శివపురాణమునకును, కుమారసంభవమునకును కథావిషయ
మందును, మనోహరరచనలయందును, హృదయంగమభావములందును మాత్రమే
కాక కొన్ని యెడల శ్లోకములందును బింబప్రతిబింబ భానము గోచరించుచున్నది.
రామాయణ మహా కావ్యం సాస్వాదలెన్మయుఁడై తత్వవితాచ్ఛాయలు ప్రతిబింబించు
నట్లు రఘువంశ, మేఘసం దేశములు రచించిన విధమున నీవు రాణపఠనమున నుద్బో
ధితుఁడై కాళిదాను కుమారసంభవమును రచించియుండవచ్చును. సాధారణముగా
పురాణవాఙ్మయమున గోచరించు సుహృత్సమ్మితోపదేశముకంటె విలక్షణమైన
ధ్వనివైఖరినే శివపురాణ మవలంబించినది. పురాణలక్షణములగు సర్గప్రతిసర్గాది
వర్ణనములతోఁబాటు ధర్మసం దేహనిర్ణయములు నచ్చటచ్చట గోచరించుచున్నను
వి శేషభాగములు రససంతములగు కథావర్ణనలతో నిండియుండుట చేఁ గావ్యమును
స్మరింపఁ జేయుచున్నది.
శివలీలలు తత్సతీప్రభావము, ఆమె రూపాంతర మగు పార్వతిమాహాత్మ్యము
జ్యేష్ఠపుత్రుఁడగు గ ణేశ చరిత్రము, కనిష్ఠుఁడగు స్కందుని యవతారము క్రమముగా
నొక్కొక ఖండమున వర్ణింపఁబడుట చేఁ గథలో నాను పూర్వి పోషింపఁబడినది.
ప్రభావద్యోతకములగు కథలు వివిధములైనను సర్వత్ర శివసంబంధ మనుస్యూతమై
యున్నది, శివకుటుంబవృత్తాంత మంతయుఁ బ్రతిపాదింపఁబడుట చే విపులముగు శైవ
వాఙ్మయ మిందిమిడియ న్నది. శివకథాజిజ్ఞాసువుల కిది యొక విధానమైనది.
మహర్షులు యజ్ఞయాగాదులందు నిర్వృత్తకర్ములై శేషించిన కాలమును సద్విని
యోగ మొనర్చుకొనుటకుఁ బురాణ శ్రవణ మొనర్చెడివారింట ధ్యాననిరతియందు
కథాశ్రవణము, శ్రవణ్యం తియందు ధ్యానము దృఢభక్తి సంపాదనకు సాధనము-
భ క్తి దార్ధ్యము శీఘ్రసిద్ధికి కారణము, నిర్వ్యాపారత వ్యసనములకు మూలము.
పురాణశ్రవణము నిర్వ్యాపారతను నిర్మూలించుటయేగాక దృఢభక్తిని గూర్చునది
యగుట చే సత్పురుషుల కుపా దేయ
మైనది.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>9s6n7v93ag4wmtwxgxjowcudii7ob2i</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/30</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250965</id>
    <revision>
      <id>611526</id>
      <timestamp>2026-11-07T21:42:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'ii ఆదర్శప్రాయులగు మహాపురుషులు జీవితము లనేకములు పురాణములలోఁ గన్పట్టును. వారి నడపడి సాధకుల కొద్దబంతి. వారి యనుభవములు సందేహనివర్త శములు. వారి చి త్త స్థైర్య ముత్సాహదాయకము. వా...'</comment>
      <origin>611526</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5036" sha1="88gc2y09bzbhnklr83qx3hbcmb2pcni" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ii
ఆదర్శప్రాయులగు మహాపురుషులు జీవితము లనేకములు పురాణములలోఁ
గన్పట్టును. వారి నడపడి సాధకుల కొద్దబంతి. వారి యనుభవములు సందేహనివర్త
శములు. వారి చి త్త స్థైర్య ముత్సాహదాయకము. వారి చరిత్రలు శ్రోతల చిత్త
ములపై నున్న తాదర్శముల ముద్రించును. భ్రమరకీటన్యాయమున వారిని భావించి
తత్సదృశటయు సంభవించును. పురాణ శ్రవణ మిల్లు వీరపూజకు దీక్షా కంకణము.
వైదిక వాఙ్మయమున సాక్షాత్కరించిన తత్వము సూతవాఙ్మయము చల్చాక్షర
ముగ నసంధిగ్ధముగఁ గ్రమవి శేషయుతముగ నిర్మింపఁబడినది. అవి జ్ఞాన మే పురాణ
వాఙ్మయమున వివిధానుభవములతో వివిధదృష్టాంతములతో విపులవర్ణనములతో 6
ఆకర్షణీయములగు నర్థవాదములతోఁ, బ్రరోచకములగు కథాసన్ని వేశములతోఁ
జితింపఁబడినది. ఆర్ష విజ్ఞానము వేదములయం దంకురించి, సూత్రముల ముందుఁ
బల్లవించి, పురాణములందుఁ బుష్పించి ఫలించింది. అర్థ వాదము 3 ములగుట చేతను,
సూక్ష్మ విషయ ప్రతిపాదకములగు చర్చిలు కనిపింపకుండుట చేతను సామాన్యమాన
వులకై పురాణము లుద్దేశింపఁబడినట్లు తోఁచును. కాని ఉదాహరణయుతములగు
కథలు, ప్రబలసం దేహనివర్తకము లగుటచే మధ్యమాధికారులకును, ప్రరోచ శార్థ
వాదసంబంధముచే హృదయంగమములై యుత్తమాధికారులకును అభిరుచి కల్గిం
చును. కనుకనే పురాణములు మహర్షులచేతను, ప్రవక్తలచేతను, సామాన్యపూన
వులచేత నాదరింపఁబడుచున్నవి.
కొంత కాలమునుండియు పురాణ వాఙ్మయముపై భారతీయులలోఁ గొందఱికి
వై ముఖ్యము ప్రబలినది. దీనికిఁ దగిన కారణము లేక పోలేదు. సుమా రొశశతాబ్దము
నుండియు వి దేశ విద్యాసంబంధము చేఁ బ్రజలలో భారతీయ విజ్ఞాన స్వరూప స్వభావ
ములు మఱుగుపడినవి. క)మముగా స్వవిజ్ఞానమున సవిమాణబుద్ధియు, పర విజ్ఞాన
మున బత్యియబుద్ధియు వృద్ధిపొందినవి. ఈ గ్రంథములందలి యర్థ వాదములలోని
గంభీరార్థము గోచరించుట లేదు. పురాణములు వారి కర్ణవిహీసములై యొక జాతి
జీవికకొఱకు కల్పింపఁబడిన గ్రంథములైనవి. మహర్షి రచితములు కావనితోఁచినవి.
ఆధునిక పండిత కర్తృకము లను వాదము బయలు దేరినది.
పురాణములలో సర్వాచీనకథలు గోచరించుట వీరి వాదమున కొక కారణము,
వేదశాస్త్ర వాఙ్మయములందు వలె ప్రతిపద సార్థక్యముతో రచన, బిగువు పద్ధతి
నవలంబించుట పురాణలక్ష్యము కాదు. వానిని గురుముఖమున చర్చించి చదువు
పద్ధరియు చిరకాలమునుండి నశించినది. అట్టియెడల సందర్భమున కుప రక్షములగు&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>88gc2y09bzbhnklr83qx3hbcmb2pcni</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/31</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250966</id>
    <revision>
      <id>611527</id>
      <timestamp>2026-11-07T21:43:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'iii మరికొన్ని యర్వాచీనగాధలు వానిలోఁ బ్రక్షిప్తములగుట కవకాశములు లేక పోలేదు. ప్రబల నిదర్శనములు లేక గ్రంథములే కల్పితము లనుట మాత్రము సాహసము, ఈగ్రంథము లన్నియు 'బూతుపురాణము' లని...'</comment>
      <origin>611527</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4488" sha1="r0042dc2hxazbe5hv4w4g23hrdus6br" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;iii
మరికొన్ని యర్వాచీనగాధలు వానిలోఁ బ్రక్షిప్తములగుట కవకాశములు లేక
పోలేదు. ప్రబల నిదర్శనములు లేక గ్రంథములే కల్పితము లనుట మాత్రము
సాహసము,
ఈగ్రంథము లన్నియు 'బూతుపురాణము' లని కొందఱకుఁ దోఁచుచున్నది.
నీతులతోఁబాటు బూతులును ురాణములందుఁ బొడగట్టవచ్చును. నీకు లపాదే
యములుగను, బూతులు పరిత్యాజ్యములుగను వర్ణింపఁబడియుండును. పురాణము
లందలి ఉదా త్తవిషయములపై దృష్టి నిలుపక తద్భిన్నములను మాతమే పురస్క
లించుకొని వానిని నిందించుట, వార్తాపత్రికలలో వివాహవిషయము లనుమాత్రము
పఠించి, పత్రికలు వివాహప్రయోజనములనుబవంటిది.
కొందఱు పురాణములలోని కొన్ని విలక్షణాచారముల నూతగొని, ఆ కాలమున
యట్టి యాచారములు సర్వసామాన్యముగ నుండెడి వనుచున్నారు. అట్టివానిలో
ద్రౌపదీవివాహ మొండు. దీనినిబట్టి ఆకాలమున స్త్రీలు బహుభర్తృక లై యుండుట
ఆచారమని వాదింతురు.
అట్టి యాచారము సంఘసామాన్య మైనచో..
వ్యాసనారదాదిమహర్షులు పాండ
వులతో నాయాచార మపూర్వ మనియు దానివలనఁ గలుగు కష్టనష్టములయెడ
జాగరూకులై యుండుఁ డని నీతి బోధించుటకును, గొన్ని నియమముల నేర్పరచు
టకును హేతు వేమియో గోచరింపదు.
జిజ్ఞాసువులై పురాణములఁ బఠించువారలకు వానిలో వివిధ శాస్త్ర గ్రంధ గ్రంధులను
వివరించునాక్యరత్ని ములుదొరడును, అప్లైశ్వర్యముల కాకర మయ్యును దిగంబరుఁ డై
భిఔటన మొనర్చుచు,అర్థాంగ మున సంబిక నుదాల్చియు జితేంద్రియుఁడై, యోగము
ననుష్ఠించుచు, అంగిట విషమును దాల్చియు మృత్యుంజయుడై తరుణవయస్సునొంది
నిటలాక్షుఁ డయ్యను శాంతుఁడై భక్తుల కభీష్టముల నిచ్చు మహా దేవుని చరిత్రము
భక్తుల కట్టి నీతిని బోధింపదు' గుణాగుణములు తమ సహజవై రమును - బరిత్యజించి
పర మేశ్వరునం దన్యోన్ని భావముని వర్తించినవి.
దేవతాస్వరూపములోని రహస్యము లేమి? ప్రతీకోపాసనము విగ్రహారాధనము
అను రెంటికిని భేద మేమి ? దేవతలు శక్తివిశేషములా ? దేవుఁ డొక్కఁడా లేక
పల్వురా? సర్వశ క్తి మంతుఁడగు భగవంతుఁ డొక్కఁడుండి వివిధప్రయోజనములకు
వివిధ టై వతముల నారాధింపవలయునా? దేవతలకును, మంత్రి ములకును సంబంధ&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>r0042dc2hxazbe5hv4w4g23hrdus6br</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/32</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250967</id>
    <revision>
      <id>611528</id>
      <timestamp>2026-11-07T21:43:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'iv మేమి? మంతో చ్చారణమున దేవతలు సంతుష్టులగుదురా? అను సందేహములు సామాన్యముగా కలుగును. ఁబూజించుట ఈశ్వరప్రతీక మారంభదశయందు 'చిత్తవృత్తి నిరోధమున కొక రమ్యమగు నాకృతిగ భాసించి, ఆకర...'</comment>
      <origin>611528</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5048" sha1="lwv3eg17qtxqclsnc2d2dizxludhpec" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;iv
మేమి? మంతో చ్చారణమున దేవతలు సంతుష్టులగుదురా? అను సందేహములు
సామాన్యముగా కలుగును.
ఁబూజించుట
ఈశ్వరప్రతీక మారంభదశయందు 'చిత్తవృత్తి నిరోధమున కొక రమ్యమగు
నాకృతిగ భాసించి, ఆకర్షించుటయేగాక క్రమక్రమముగ, ఉత్తరోత్తరసోపానముల
సధిష్ఠించు సాధకున కాలంబమై జ్ఞానాభివృద్ధికిని, ఆత్మసాక్షాత్కారమున కుపక
రించును, విగ్రహములు శిలలతోఁ జేయఁబడినను వానిని శిలా బుద్ధితో c
అరురుతువున రుపకరింపదు. లింగాకారమునుండి ఈశ్వరావతారము మార్కండేయు
నకు గోచరించునట్లును, స్తంభమునుండి నారసింహావతారము ప్రహ్లాదునకు ప్రత్యక్ష
మైనట్లును విగ్రహముల దేవ తాబుద్ధితోఁ బూజించెడి యా స్తికులకు ఉపాస్యదైవ
రూప మా శిలావిగ్రహమునుండియే సాక్షాత్కరించును. నాటక దర్శన కాలమన
నటునియందు వ్యక్తి విశేషబుద్ధిశలశానికి ఆనందము కలుగనివిధమునను శాస్యమును
పత్రాత్మకముగా భావించు భావనావిహీనునకు రసప్రాదుర్భావము కలుగని విధ
మునను భక్తి విహీనునకు విగ్రహములచే బ్రతిపాదింపఁబడు దేవతారూపము
గోచరింపదు, కాముకునకు ప్రియురాలి ప్రతికృతి విరహాపనో దకమైనచో భక్తునకు
విగ్రహరూపము మనసు కరిగించునది కాకపోదు.
పురాణములందు వర్ణింపఁబడిన వివిధ దేవ తారూపములందు గంభీరార్థముండును.
అర్థనారీశ్వరరూపము నుదాహరణముగ గైకొందము. దీపమును వెలుఁగును విడ
దీయుటకు వీలు లేనట్లు పరిశివునకును, అతని మహిమ యగు శక్తికిని యెడబాటు
సంభవింపదు. దీపము కదలకున్నను దానినుండి కిరణప్రసారము సంభవించిన విధమున
నిష్వందతత్వమునుండి స్పందవి శేషములు (Vibrations) ప్రసరించును. అవి నామ
రూపాత్మకముగ విభాగము జెందును. కాన నీయదిమిధునమునుండి ప్రపంచ
మంతయు సభివ్యక్తమగును. కనుకనే కాళిదాసుఁడు వాగర్థములవలె నీమిధునము
కలసియున్నదని, ఈరూపమహిమను అల్పాక్షరములతో ససదృశముగ వర్ణించెను.
వృషభ మీశ్వరుని వాహనము. అది నాలుగు పాదముల సంచరించుధర్మస్వరూ
పము. ధర్మము నధిష్ఠించి పర మేశ్వరుఁడు విహరించును. ఈశ్వరుఁడు త్రినేత్రుఁడు.
తృతీయ నేత్రము జ్ఞానమునకుఁ జిహ్నము. జ్ఞానదృష్టి సిద్ధించిన వానికి వ్యామోహము
కలుగదు.కనుక నే తృతీయ నేత్రమున నీశ్వరుఁడు మన్మథుని దహించెనందురు. వృద్ధి
క్షయములు లేని ఆత్మకళ యితని శిరస్సునఁ జండ్ర రేఖ, జ్ఞానధార నిర్మలగంగా
ప్రవాహము. పంచభూతములును బంచవక్త్రములు. చెంగున దాటు హరిణమువంటి&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>lwv3eg17qtxqclsnc2d2dizxludhpec</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/33</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250968</id>
    <revision>
      <id>611529</id>
      <timestamp>2026-11-07T21:44:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'V మన స్సాతనిచే జిక్కినది. జాగ్రదాది చతురవస్థలు చతుర్భాహువులు, వ్యోమకేశత నాగభూషణతి దేశ శాలాతీతత్వమును సూచించును. అహంకార మునుగజాసురుని చంపి గజచర్మాంబరధారియై' మీరు నట్లొనర...'</comment>
      <origin>611529</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4790" sha1="cwdfdsmeyd3jtw0luzyt1lq7ivfegzb" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;V
మన స్సాతనిచే జిక్కినది. జాగ్రదాది చతురవస్థలు చతుర్భాహువులు, వ్యోమకేశత
నాగభూషణతి దేశ శాలాతీతత్వమును సూచించును. అహంకార మునుగజాసురుని
చంపి గజచర్మాంబరధారియై' మీరు నట్లొనర్చుఁ&quot; డని భక్తుల కుపదేశించుచు
నటించును. నామరూపాత్మక మగు ప్రపంచమును భస్మ మొనరించి తినవిభూతిని
బ్రకటించును. అతఁడు స్థాణువే గాడు. సర్వజ్ఞుఁడును.
..
శక్తిని దేహార్థమునం దాల్చిన శివుఁడు శక్తిమంతుఁడు. శక్తి శక్తి మంతుల
క భేదము. దేవతలు బ్రహ్మాండములోని శక్తి విశేషములు. భక్తుల సనుగ్రహించు
టకు కరచరణాద్యవయవములు గల రూపములను గ్రహింతురు. స్వభావముగా వారు
పరోక్షప్రియులు. వివేకదృష్టిచే గా హ్యులు. దృక్పథము మారనప్పుడు దైవసా
టెత్కారము సంభవింపదు. ఇంద్రియములకు గోచరింపనందున దిము లేడందురు.
శరీమును ధరించి దై పము ప్రత్యక్ష మైనను వివేక విహీనుఁడు దుర్యోధనుఁడు
కృష్ణునివలె దైవముగాఁ దలంపడు. శ్రద్ధాభక్తులు గలవానికిఁబ్రహ్లాదునకువలె
సర్వగతుఁడై వివిధ శక్తులతో భగవంతుఁడు గోచరించును.
4
గోళాంతరముల కేగుట చిర కాలము జీవించుట పశుపక్ష్యాదుల భాష విభ్యసించుట
మల్ని పాసముల జయించుట అంతర్ధానము నొందుట హస్తి'బలమును పొందుట
కాయవ్యూహవిద్య సభ సించుట సిద్ధులను దర్శించుట దూరదృష్టి దూరశ్రవణా
దుల నొందుట అప్లైశ్వర్యముల నవలంబించుట మొదలగు వర్ణనములు సామాన్య
దృష్టిః అసంభవముగ గోచరించిన నవిశ్వాస్యములుకావు. యోగ సూత్రాదుల
యందా యాసిద్ధులకు సాధనములు వర్ణింపబడినవి. శాస్త్ర సిద్ధములగు సత్యములను
సంప్రదాయమూలమున నాచరించిన నేగాని య యథార్ధము బయల్పడదు.
సంస్కృతభాష యందు నిజముగ నిట్టి విశేషములున్న చో మీరేల వెలువ
రెంపరని విద్యా విశారదులు పండితులపై దండెత్తుదురు. ఆంగ్ల భాషలోని
పరమాణుశతఘ్ని నిర్మాణాదుల వారేల వెలువరింపరాదు! లోక క్షేమమున కై
యొక ప్రభుత్వమిశక్తు లను దాచుట న్యాయ్యమైనచో పలుమఱు రాక్షసవీడ ననుభ
వించిన మహర్షులీ యోగరహస్యములను దాచుటయు న్యాయ్యమే! యోగ విశేషా
నుభవములు సర్వ సామాన్యముగ లోకమున కందింపవలయునన్న నది యొక
మానవునకు సులభ సాధ్యము కాదు. ఒక ప్రభుత్వము విశేష వ్యయ ప్రయాసముల
కొడిగట్టి చిర కాలము ప్రయత్నించిన వేగాని కృతార్ధత కన్పట్టడు.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>cwdfdsmeyd3jtw0luzyt1lq7ivfegzb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/34</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250969</id>
    <revision>
      <id>611530</id>
      <timestamp>2026-11-07T21:45:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'vi కనుక కేవలమసూయదృష్టితోఁగాక న్యాయ్యదృష్టితోఁ బురాణములఁ బరిశో ధించుట ప్రాచీన విజ్ఞానవునకుదయమునకు కారణము. విశేషములు కాకరము విజ్ఞా లగుటవలన నే నన్నయ్య కాలమునుండి నేటినజరు...'</comment>
      <origin>611530</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4886" sha1="iqw486r9x4gitmikciv49cbr5ml3mis" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;vi
కనుక కేవలమసూయదృష్టితోఁగాక న్యాయ్యదృష్టితోఁ బురాణములఁ బరిశో
ధించుట ప్రాచీన విజ్ఞానవునకుదయమునకు కారణము. విశేషములు కాకరము
విజ్ఞా
లగుటవలన నే నన్నయ్య కాలమునుండి నేటినజరు నెన్ని నాగరికతలు మారిన నెన్ని
రాజ్యములు మారినను పురాణశ్రవణాదులు నశింపలేదు. పురాణ వేత్తృత్వము
పలువురాంధ్ర కవులకు యోగ్యతా విశేషముగఁ బ్రాచీన కాలమున రాజుల చే
స్తుతింపఁబడినది. నేడు వివిధ శాస్త్రములతో ఁబాటు పురాణ పరిశ్రమము కూడ
సౌక విద్యగా పరిగణించి విశ్వవిద్యాలయముల వారు పరీక్షా బహూకరణాదుల
నేల నిర్మింపరాదు ?
చారిత్రక విశేషములు గోళాంతర విశేషములు భూగోళ విశేషములు యోగ
రహస్యములు నోషధి మాహాత్మ్యములు మంత్రశక్తులు వివిధ శాస్త్ర సంప్రదాయ
ములు మొదలగు విజ్ఞాన రత్నములు పురాణఖనుల నుండి త్రవ్వి తీయవచ్చును.
ఈ ప్రయోజనములకై పురాణములఁ బరివర్తించి సంస్కృత భాషనభిజ్ఞులకిచ్చుట
పండితుల విధి, వారు వివిధశాస్త్ర విజ్ఞాన మహిమచే పురాణముల పరిశోధించుట
ఆవశ్యకము. ఇట్టి విధినినిర్వహించుటకే బ్రహ్మశ్రీ ముదిగొండ నాగ వీరేశ్వర శాస్త్రి
గారిచే శివపురాణ మాంద్రీకరింపబడినది.
అనూచాన శై పాచార్యవంశమున జన్మించి తద్విజ్ఞానమును సమ గముగ గ్రోలుట
వీరి ఆంధ్రీకరణమున కొక ప్రధానయోగ్యత, ఆంధ్రీకరణమున నన్నర యాదుల
మార్గమే అవలంబింపఁబడినది. రసవంతములగు ఘట్టములఁ బెంచుట, నీరసములను
దుంచుట యను పద్ధతివలన తెలుఁగున పురాణములు కావ్యశోభ నొందినవి. కాని
ఈమార్గ మునం దొక లోప మున్నది. పురాణములలోని విమర్శనీయాంశములు
సంస్కృతభాషానభిజ్ఞులకు సమగ్ర రూపమునఁ బ్రకట సుగుట లేదు.
శివపురాణమున నుమాఖండమున గన్పట్టు కాలజ్ఞానము, మృత్యుంజయ యోగ
ములు మొదలగు ఘట్టము లింకను విపులీకరించినను లాభదాయకములే. లేదా ?
ఆ యుదా త్త యోగముల మూలమును తగిన వివరణముతో ప్రకటించినను మేలే.
సమకాలికులు కవిత్వ శైలిని గూర్చి ముచ్చటించుట వివిధవిమర్శలకు తావిచ్చును.
వినను బురాణ వాఙ్మయముపై మనోగతభావములఁ బ్రకటించుటకు వ్రాయు నీ
పంక్తులలో నాకుఁ దోచినంతవఱకు నీ యాంధ్రకవితలోని గుణములఁ జూపుట
అర్ద్రీకృతము కాదు. గ్రంథపఠన మారంభించినది మొదలు సమా ప్తిచేయువఱకు
వెచ్చటను విసుగులనింపలేదు. ఉత్తరోత్తరము రసవంతమై యాకర్షించినది. ప్రాచీన&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>iqw486r9x4gitmikciv49cbr5ml3mis</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/35</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250970</id>
    <revision>
      <id>611531</id>
      <timestamp>2026-11-07T21:45:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'vii కవులయందు సర్వసామాన్యముగు చక్కని శైలియు. ధారాశుద్ధియు నీకవివర్యునకు దైవదత్తములు. కనుకనే ఈ మహాగ్రంథము నిర్విఘ్నముగ నాంధ్రీకరింపఁబడినది. కవితాహంకారమున గాక శివకైంకర్యద...'</comment>
      <origin>611531</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3823" sha1="d7dz68e3g0d4527343xwu4xzp0u8mvr" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;vii
కవులయందు సర్వసామాన్యముగు చక్కని శైలియు. ధారాశుద్ధియు నీకవివర్యునకు
దైవదత్తములు. కనుకనే ఈ మహాగ్రంథము నిర్విఘ్నముగ నాంధ్రీకరింపఁబడినది.
కవితాహంకారమున గాక శివకైంకర్యదీవాతత్పరతచే నీగ్రంథ మాంధీక
రింపఁబడినది. పద్యరూపమున నీ గ్రంథము నాంధీకరించు నదృష్టము తొలుత
తనకే సంభవించినదని యీకవి మురియుచున్నాఁడు. పోతనవలెనే ఈమన కార్య
మున తన జన్మము కృతార్థ మైనదని యుప్పొంగుచున్నాఁడు. పితరుల గ్రంథ
మంకితమిచ్చుట చే బితౄణము ఆంధ్రీకరణముచే ఋషి ఋణము, భక్తి విశేషముచే
దేవఋణములు దీరినవి. ఈ గ్రంథమందంతటను భక్తి యంతర్వాహినియై ప్రవ
హించినది. నిరంతర శివనామాస్వాదపరిపూరితే మగు జిహ్వనుండి యీ కవిత
స్రవించినది.
ఒకే శైలూషి సందర్భానుగుణముగ వివిధభూమికల ధరించినట్లు భావానుగుణ
ముగా శైలి పలువిధముల మార్పు నొందినది. అప్రయత్నముగ రచింపఁబడినట్లు
అనేక పద్యములు గోచరించును. శివునిపై దండెత్తు మన్మథునివర్ణించుసందర్భము
అతని సౌకుమార్యము ఈపద్యమున మనోహరముగ గోచరించుచున్నది,
వాడి రాలిపోవు సుమవర్గము కాండచయంబు హర్ష నా
నేడతో బారు పుల్గు లొక యేవపు వారువముల్ స్వరూపమే
జాడను లేని తెమ్మెరలు చచ్చు వజీరులు తోడుకుందు రే
తే డబుల్ బలంబులు సరే యిక రుద్రునితోడఁ బోరుటల్,
మున
( శి.వు. 184 పే. 99 ప )
గంపెడుబిడ్డలఁ గన్నతల్లి ధనవంతురాలగు గొడ్రాలుతోఁ దనహృదయములోని
యుత్రోశమును బట్టలేక ముఖాముఖి పోరాడుచున్నది,
ఉప్పరము లున్న వనుచుం
గొప్పగ సగ లున్న వనుచు గొప్ప ననుచు నీ
వెప్పుడు త్రుళ్ళకు బంగరు
కుప్పలు గల రోసి నాకుఁ గొడుకులు గూతుల్.
దుడ్డుగలుగ నేమె గొడ్డుదానవు నీవు
తినుట కెవ్వ లేని దిక్కు లేరు
బిడ్డలున్న దాఁ బేరి నా కెన యాదె
తల్లక్రిందు లగుచుఁ దపసు గొనినకి (శివు. 559 పే. 284, 235వ)&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>d7dz68e3g0d4527343xwu4xzp0u8mvr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/36</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250971</id>
    <revision>
      <id>611532</id>
      <timestamp>2026-11-07T21:45:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'vill సీసపద్యరచనయందు శ్రీనాధుని పోకడలు కొన్ని యె యెడలఁ గన్పించుచున్న వి. ఇంద్రనీలముడాలు నీరడింపఁగఁజాలు, నీలంపు మైనిగనిగల వాని వేయి రేకులు తమ్మివీరులఁ గెల్వఁగఁజాలు, విరిపైన...'</comment>
      <origin>611532</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4352" sha1="ee5u7no27i53xd3sh1qr5bwly6z6gd3" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;vill
సీసపద్యరచనయందు శ్రీనాధుని పోకడలు కొన్ని యె
యెడలఁ గన్పించుచున్న వి.
ఇంద్రనీలముడాలు నీరడింపఁగఁజాలు, నీలంపు మైనిగనిగల వాని
వేయి రేకులు తమ్మివీరులఁ గెల్వఁగఁజాలు, విరిపైన కనుదోయి వెలయు వాని
చెనటుల సమయింపఁ జేనగల్గిన సాధ, సములొప్పు నాల్గుహ స్త ములవాని
అమృతంబుకన్న తీయగ నొప్పు మాధురి, గురిపించు సెమ్మోము కొమరువాని
పలురకములైన రతనాల వెలసి ధగన, గలుదనర్చు కిరీటంబు గ్రాలు వాని
కాస్తుభంబను మణి యెదఁ గలుగువాని, పసిడిపుట్టంబు గట్టిన బాలు నొకని.
(శి. పు. 23 పే. 189 ప )
చాప పాశాంకుశచటుల పాకార వీం, దము లొప్పు నాల్గుహ స్తములతోడ
బాలేందు రేఖావిభాసితం బగుచు నం,దంబుఁ జెందిన కిరీటంబుతోడ
పద్మరాగచ్ఛాయ పరిఢవించిన మనో, జ్ఞములైన మాల్యాంబరములతోడ
మందహాసపు ఠీవి మానుగుల్కెడు దయా, స్పదములైతగు కటాక్షములతోడ
భవ్యకాశ్మీరగంధ లేపములతోడ
ముంగురులు మూగు కస్తూరిబొట్టుతోడ
భువనములకెల్ల భ్రమ సేయు మూర్తి తోడ
శంకరార్థాంగలక్ష్మి సాక్షాత్కరించె.
(శ్రీ.పు పే140 ప72
స్త్రీనిందాస్తుతులు శివ కేశవులచే మిక్కిలి మనోహరముగాఁ జేయఁబడినవి. సతీ
వియోగము నొందిన శివుఁడు స్త్రీని నిందించుటయు, లక్ష్మీపతి యగు కేశవుఁడు
గృహస్థాశ్రమధర్మమును బొగడుటయు సందర్భ సహజము
ములు.
అపవిత్రములలోన సగ్రిమం బగు చోటు, బొంకుల కెల్లను బుట్టినిల్లు
కపటవర్తనములఁ గనఁ జేయు నెఱజాణ, చెడుగోలెఁబడిఁద్రోయు చెడ్డఘోటి
అనువుగా భ్రమ సేయ వై౦ద్రజాలిక విద్య, నమ్మి యిలిన చోటినాగుఁ బాము
సాహసంబుల కెల్ల జంకనట్టి వలఁతి, పాయంగనీయని పరి మధనము
ఒనరఁగాఁ గట్టు త్రాడులందుక్కు గొలుసు, క్షణివసంతోష మెనగుకారుతీగ
స్త్రీ యనఁగ దానితోఁబొత్తు జెందవలదు, బ్రహ్మనిష్ఠుల కం దేని బద్మనయన!
అఖిల తాపంబుల హరియించు నౌషధం, బార్తికంధిని దాటునట్టి నౌశ
చిత్తంబు రంజిల్లఁ జేయఁ జాలిన విద్య, సకల సౌఖ్యములకు జన్మభూమి
ప్రతిదినంబును గొత్త బరగు చక్కనివిందు, కొమరారుకొలమున కమరతరువు
అన్న పానంబుల నందఁ జేసెడు దైవ, మతిథిజనంబుల నరయుతల్లి&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ee5u7no27i53xd3sh1qr5bwly6z6gd3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/37</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250972</id>
    <revision>
      <id>611533</id>
      <timestamp>2026-11-07T21:45:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'ix దేవయజ్ఞంబునందు నెం తేని తోడు, కష్టసుఖములయందుఁ బాల్గాంచు జోడు ఆత్మసతి యగుఁగావున నందఱకును, జెండ్లి యాడంగఁదగు గాదె పేర్మి యలర. (శి. వు. పే 209 67.) పోతన విష్ణుభక్తివలె గ్రంధకర్త శ...'</comment>
      <origin>611533</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4272" sha1="1tmon52tz6bwtgvcmji048ew0sygpsr" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ix
దేవయజ్ఞంబునందు నెం తేని తోడు, కష్టసుఖములయందుఁ బాల్గాంచు జోడు
ఆత్మసతి యగుఁగావున నందఱకును, జెండ్లి యాడంగఁదగు గాదె పేర్మి యలర.
(శి. వు. పే 209 67.)
పోతన విష్ణుభక్తివలె గ్రంధకర్త శివభక్తి 'వెల్లువలై పారినది.
శీతాంశుధరు నెంచు చిత్తంబు చిత్తంబు, భవు సమర్చిన సేయు పాణి పాణి
ప్రమథనాథుని జేరు పదములు పదములు, శివుని సన్నుతి సేయు జిహ్వ జిహ్వ
విశ్వేశు కథ విను వీనులు వీనులు, కాలకాలుని జూచు కనులు కనులు
పరమేశుఁ గొల్చెడు భాగ్యంబు భాగ్య బు, దర్బకారికి నొంచు తనువు తనువు
పురహరునిఁ గొల్వఁబూనిని బుద్ధి బుద్ధి, శ్రీశ నాయకునకు మ్రొక్కు శిరముశిరము
1
శంకరుని భ క్తి బడసిన చదువు చదువు, నాగభూషణు సేవించు నరుఁడు నరుఁడు
పరమశివార్చనా పదవి నొందఁగ లేని, యిక్క గా డది పాపడొక్క గాని
ఖండేందుధరభ క్తి గనకయున్నట్టి యన్నారుఁడు గా డాతండు వఱఁడుగాని
శ్రీకంఠమూర్తిని జెలగి మొక్కఁగ లేని, శిరము గా దది పాపభరము గాని
భోగిభూషణుపూజఁ బూని సేనుఁగ లేని కేలు గా దది చెడ్డ తేలు గాని
శంకరుని మదిఁ జెందఁగాఁ జాలకట్టి, తెలివి గా దది చెడ్డ తెవులు గాని
అమ్మహేశ్వరు కొలుపుకై యమరనట్టి, కలిమి గా దది పేరడ్సు బలిమి గాని
[ శి. పు. 215 పే. 116ప]
సంసిర్భానుగుణముగ లోకోక్తు లీకవిత నలంకరించినవి.
చూపులగ్యు మవలె సతి డేవు మెయిం బెరుగుచుండి (శి.పు. 53 పే. 410 ప )
ఉడుము కేటి కోరి! యూరివార్త
పరుల కోసరము. బావి దూచుట మేలె
కొండ నెత్తి తలం దాల్చుకొనఁ దరించె
ఇత్యాదులు పెక్కులు.
[ శి.పు. 82 పి. 141 ]
( శి.పు. 98 పే. 257 ప )
[. పు. 181 పే. 100 ప ]
స్వధా నోచిత మగు భూమికను ధరించిన నటుఁడు తిననాట్య కౌశలము చేసామా
ఇరుల చిత్తవృత్తుల నాకర్షించిన విధమున స్వాభిరుచి కనుగుణ మగుసితివృత్తమును
గ్రహించిన కవియుఁ దనికవితా కౌశలము చేఁ బాఠకుల నాకర్షించును. సూత్రప్రా
యముగ నీగ్రంధములోని విశేష మిది. గ్రంథము శివపురాణము. నాయకుఁడు
శివుఁడు. ఆంధ్రీకర శైవుడు. విషయము శివప్రభావము. కవిత్వము శివంకరము .
పాఠకుల కిఁక శివములకుఁ గొరత యేమి?&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>1tmon52tz6bwtgvcmji048ew0sygpsr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/38</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250973</id>
    <revision>
      <id>611534</id>
      <timestamp>2026-11-07T21:46:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'గ్రంథరాజమా! ఆంధ్రమాత యంశమందును, ఆస్తికుల గృహములందురు. దేవతల పీఠములందును, భక్తుల హృదయములందును, సహృదయుల చిత్త న లందును సరసముగ నాచంద్రార్కము వర్ధిల్లుము. ఓం తత్సత్ శివమ్ తూమ...'</comment>
      <origin>611534</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="625" sha1="lxkk9z2w0ruhoj4pe9c9tyiqcs8uk8j" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;గ్రంథరాజమా! ఆంధ్రమాత యంశమందును, ఆస్తికుల గృహములందురు.
దేవతల పీఠములందును, భక్తుల హృదయములందును, సహృదయుల చిత్త న
లందును సరసముగ నాచంద్రార్కము వర్ధిల్లుము.
ఓం తత్సత్ శివమ్
తూములూరి శివరామకృష్ణశాస్త్రి.
థియసాఫికల్ కాలేజ్, మదనపల్లి..&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>lxkk9z2w0ruhoj4pe9c9tyiqcs8uk8j</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>శ్రీశివపురాణము/ఉపోద్ఘాతము</title>
    <ns>0</ns>
    <id>250974</id>
    <revision>
      <id>611535</id>
      <timestamp>2026-11-07T21:47:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>[[WP:AES|←]]Created page with '{{తలకట్టు  | శీర్షిక = [[../]]  | రచయిత = ముదిగొండ నాగవీరయ్య శాస్త్రి  | అనువాదం =   | విభాగము  = ఉపోద్ఘాతము  | ముందరి = [[../పీఠిక/]]  | తదుపరి = [[../మున్నుడి/]]  | వివరములు =   |సంవత్సరం = 1947 }}  &lt;pages index=&quot;శివపురాణమ...'</comment>
      <origin>611535</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="591" sha1="4swz7oh5tqqqsfmn7pwcjxvs8kqik27" xml:space="preserve">{{తలకట్టు
 | శీర్షిక = [[../]]
 | రచయిత = ముదిగొండ నాగవీరయ్య శాస్త్రి
 | అనువాదం = 
 | విభాగము  = ఉపోద్ఘాతము
 | ముందరి = [[../పీఠిక/]]
 | తదుపరి = [[../మున్నుడి/]]
 | వివరములు = 
 |సంవత్సరం = 1947
}}

&lt;pages index=&quot;శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf&quot; from=29 to=38 /&gt;
[[వర్గం:పురాణాలు]]</text>
      <sha1>4swz7oh5tqqqsfmn7pwcjxvs8kqik27</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/39</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250975</id>
    <revision>
      <id>611536</id>
      <timestamp>2026-11-07T21:47:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'శ్రీశివాభ్యా న్నమః ము న్ను డి - శ్లో॥ అష్టాదశపురాణానాం కర్తా సత్యవతీసుతః కామికాద్యాగమానాం తు శూలపాణిరితి స్మృతిః అందపురాణ నూతసంహిత పరమకాగుణి కాంతరంగు డగు పర మేశ్వరుని య...'</comment>
      <origin>611536</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3944" sha1="0kud5ehecqzjooojb9il7xcdsl2wlwo" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;శ్రీశివాభ్యా న్నమః
ము న్ను డి
-
శ్లో॥ అష్టాదశపురాణానాం కర్తా సత్యవతీసుతః
కామికాద్యాగమానాం తు శూలపాణిరితి స్మృతిః
అందపురాణ నూతసంహిత
పరమకాగుణి కాంతరంగు డగు పర మేశ్వరుని యుద్యోనంబున జగత్కల్యాణము
కొఱకై చెలికారపు నుడుల వ్యాగభట్టారకుండు గచించిన పదు నెనిమిదిపురాణము
లలో మేలిమినిఱు శ్రీ శివమహాపురాణమును ఖా) చీనాంధ్రకవివర్యులు మొదలు
కొని నేఁటివఱ కలరు కవివర్యు లెవరును బద్యరూపముగఁ దెనిఁగింపకుండుట నా
భాగ భీయవిశేషము. నే నొకప్పు డొకరి యింట నున్న యీశివపురాణంబును
జూచి కొంచెము భాగముచదివి యావఁదించి తదాంధీకరణేచ్ఛ అనివార్యంబుగఁ
బొడమ నావాసరమం దే పొత్తంబు నారంభము నొపర్చి యసతికాలంబున నేకొండొక
భాగంబుఁ దెలిఁగించి విజ్ఞులగు వారలకుఁ జూ జూ పెట్టఁగా న వ్వారు మురిసి నాయుద్యమం
బున కూఁత యొసంగిరి. అంత నే నామోదముతో మణికొంత రచించి శ్రీ శ్రీ
కవిచక్రవర్తు లును, నాగురులును నగు బ్రహ్మశ్రీ చెళ్ళపిళ్ళ వెంకటశాస్త్రులవారు
శతావధానుల వారి సముఖమున కేగి వారికి వినిచితిని. వారును విని యానందించి
మఱికొన్ని వి శేషంబులు నాకుఁ గఱపి యేత దాంధి శరణప్రయత్నమునకుఁబూర్తిగ
నుత్సాహం బొసంగిరి. మొదటఁ గొన్ని ఖండంబులు మాత్రమే రచించి ముగించుద
మనుకొని య ట్లొకటి రెండు మాఱులు మధ్యమధ్యఁ జాలగాలము విరామం బొ
సర్చియు, మహామహులగు కొందఱి ప్రోత్సాహముతో నెట్లో శివానుగ్రహంబు
బలిమితో నిప్పటివఱకు శివపురాణంబును సర్వంబు నాంధీకరింపఁ గలిగినందులకు
భక్త వత్సలుం డగు శివునకును, నిందు నాకుఁ బ్రేకు లగువారలకును జోత లొన
ర్చెదను. ఇఁక శివపురాణంబునుగుఱించియు, నా యాంధ్రీకరణంబును గుఱించియు
నొకించుక ముచ్చటిం చెదను. శ్రీ దేవీ భాగవత ప్రథమస్కంధములోని,
శ్లో॥ మద్వయం భద్వయం చైవ బ్రత్రయం వచతుష్టయమ్
3
అనాపలింగ కూస్కాని....&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>0kud5ehecqzjooojb9il7xcdsl2wlwo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/40</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250976</id>
    <revision>
      <id>611537</id>
      <timestamp>2026-11-07T21:48:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'యనెడు శ్లోకోక్తి ననుసరించిన, యష్టాదశమహాపురాణపరిగణనలో నీశివపురాణము చేర్పఁబడక యుపపురాణములలోఁ జేర్చఁబడినందునఁ గొంద ఱిద్దాని నుపపురాణం బని యందురు. ఇట్లే భాగవత మన, దేవీభాగ...'</comment>
      <origin>611537</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4035" sha1="myep1ykeh4zvbjdswao8ufsrqz8cizk" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;యనెడు శ్లోకోక్తి ననుసరించిన, యష్టాదశమహాపురాణపరిగణనలో నీశివపురాణము
చేర్పఁబడక యుపపురాణములలోఁ జేర్చఁబడినందునఁ గొంద ఱిద్దాని నుపపురాణం
బని యందురు. ఇట్లే భాగవత మన, దేవీభాగవతమేఠాని శ్రీభాగవతము కాదని
యాశ్లోక ముయొక తాత్చర్యము, అందులకు శ్రీభాగవతవాదు లట్లొప్పుకొనరు.
శ్రీభాగవతమే మహాపురాణం బనియు, దేవీభాగవత ముపపురాణం బనియుఁ
చెప్పుదురు.
శ్రీభాగవతమందుఁ గల మహాపురాణపరిసంఖ్యలో శివపురాణము పేర్కొనఁబడినది.
శ్రీభాగవతే ద్వాదశ స్కంధీ సప్తమాధ్యాయే.
శ్లో॥ బ్రాహ్మం పాద్మం వైష్ణవం చ॥ శైవం లైంగం చ గారుడం
నారదీయం భాగవతం ! ఆగ్నేయం స్కాందనం జ్ఞతం
భవిష్యదహ్మకై వర్తం | మార్కండేయం చ వామనం
వారాహ మాత్స్య కర్మాణి | బ్రహ్మాండాఖ్య మితి త్రిషట్
బ్రహ్మన్నేతం సమాఖ్యాతం | శాఖాప్రణయనం మునేః !
మఱి యందే ద్వాదశాధ్యాయమునం దష్టాదశపురాణంబులు పరిమితియుఁగూడ
నిర్దేశింపఁబడియె.
శ్లో॥ బాహ్యం దశసహస్రాణి | పాద్యం పంచోనషష్ఠి చె !
శ్రీవైష్ణవం త్రయోవింశ | చతుర్వింశతి శైవకం
దశాభ్దా శ్రీ భాగవతం | నారదం పంచవి 138 1
ఇట్ల స్కాందపురాణ సూతసంహితయందు
మించి
-
ఇత్యాది.
శ్లో॥ బ్రాహ్మ్యం పాద్మం వైష్ణవించ॥ శైవం భాగవతం తథాః అని యుపక్ర
బ్రహ్మాండం చేతి పుణ్యాయం | పురాణ నా మనుక్రమః ॥ యనియు,
నిట్లే విష్ణుపురాణము కొర్మము, మాత్స్యము వామనపురాణము, లింగపురాణము
మున్నగువానియం దష్టాదశిమహాపురాణసంఖ్యలో శివపురాణము లెక్కింపఁబడినది.
ఏకారణముననో దేవీ
భాగవతమందు మాత్రము “వదతుష్టయం ”బసి వాయువు రా
ణంబును మహాపురాణంబుగఁ గైకొని యీయది యుపపురాణములందుఁ జేర్పఁ
బడియె. ఆయుపురాణముగూడ శివపారమ్య ప్రతిపాదకమే. బహూర్తి ప్రామాణ్య
ప్రాబల్యంబునను, వైయాసిక శ్రీ లీపరిజ్ఞాన పరిపాటీవి శేషంబునను శ్రీశివపురాణ
మష్టాదశమహావు రాణమాలారత్నం బనియే విజ్ఞు లారయుదు రని విశ్వసించెదను.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>myep1ykeh4zvbjdswao8ufsrqz8cizk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/41</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250977</id>
    <revision>
      <id>611538</id>
      <timestamp>2026-11-07T21:48:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'ఇఁక నీయది సంహితా భేదంబులతోఁ బార భేదంబులతో రెండుతీరులఁ బలుకడల ముద్రింపఁబడినది. అందుఁ ప్రధానములై శ్రీకా శీపట్టణముద్రిత గ్రంధం బొకఁడును బొంబై పట్టణ ముద్రిత గ్రంథ మొకఁడును...'</comment>
      <origin>611538</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4882" sha1="adup9prozkmhmhw3jjuu1et23x54q5u" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ఇఁక నీయది సంహితా భేదంబులతోఁ బార భేదంబులతో రెండుతీరులఁ బలుకడల
ముద్రింపఁబడినది. అందుఁ ప్రధానములై శ్రీకా శీపట్టణముద్రిత గ్రంధం బొకఁడును
బొంబై పట్టణ ముద్రిత గ్రంథ మొకఁడును గన్పట్టుచున్నవి. గ్రంథంబులు రెండును
సౌశల్యంబుగఁ జదివిన పిమ్మట నొక్కటిగానే కన్పట్టును గాని గ్రంథములలో నే దేని
యొక భాగము మాత్రముఁ జదివెడు వారికి వేఱు వేఱు గ్రంథములు రెండని దృఢ
ముగఁ దోఁచును. అందు నాకు మొదట దొరికినది బొంభై ప్రతి. అద్దాని ననుస
రించియే పరివర్తనము చేసితిని. పిదపఁ గాశీ ప్రతినిఁగూడఁ బడికించితిని గాని మార్పు
చేయవలసిన యవసర మగుపడిలేదు. ఇక నాపరివర్తనమందు
&quot;కం. మక్కికి మక్కి యొనర్చుట, చక్క సమార్గంబు గాని చందరుగుట నా
చక్కి విడనాడి నా యీ, ఫక్కి బొనరింతు లలిత పద్ధతి మెఱయ
అని నేను గ్రంథారంభములో నొడివినట్లు నేను మక్కి కి ముక్కి నాం దెనిఁగింపక
శ్రీభాంతకవులు, : శ్రీనాధకవీంద్రుఁడు మున్నగువారి పథంబు ననుసరించి యొక చో
మూలముకున్న బెంచియు, మఱియొక చోఁ దగ్గించియు, నిక్రనొకచో వేఱురీతిగ
బొనరించియు, వేరొకచో సాందపురాణము, శ్రీభాగవతము, మహాభాగతము,
శ్రీజాగా పనిపత్తి, కాలాగ్నిరుద్రోపనిషత్తు మున్నగువానినుండి వి శేషాంశింబులఁ
గొన్నింటి గైకొని యిందుఃఁ జేర్చియును, గొన్ని చోట్ల యథామూలం బనుర
3
ఇకను మూలవ * సంహితలు గాను వానిలోఁ బ్రత్యేక భాగంబులు
ఖడింబులుగా నున్నవి. నేసిందు సంహితలను 'పేరుతొలగించి యన్నిటికిని
ఖండించాలని వేగించితిని. విజేయు శివలీలల జఱింగించు శనిరిద్ర సంహితీమ
లీలా ఖండండనియు లింగ చరిత్ర బులందెల్పు కోటిముద్ర సంహితకు లింగ వై భవ
ఖండంజనియుఁ బేడి తీసి, మఱియుఁ బ్రారంభమందు నున్ని విద్యేశ్వర సంహిత
యను దెని సిదీరి
దర్భము ను బట్టి చివరియంవద్ది రాణించు నీ చివరిలో విద్యేశ్వర
ఖండముగాఁ జేర్చాలిని కతి నిందుఁ బార్వతీఖండి కుమారి ఖండంబులను లింగ
వైభవ ఖండంబను మూల మనికన్నం బెంచి వ్రాసితిని.
2.
1
విద్యేశ్వరఖండు బులను మూలమున కన్నం దగ్గించి వ్రాసితిని. లీలాఖండంబు
సమాఖండంబును, గొంచెము గుంచించియు, సృష్టిసతీ యుద్ధ ఖండంబులను
యధారూపఁబులుగ ను విరచించితిని, ఇక మూలమందొకమాఱు చెప్పిన యుపా
ఖ్యాసంబులను జెప్పిన శివలీలలను వక్తృశ్రోతృవిభేధం చేఁ, బలుమాఱులు&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>adup9prozkmhmhw3jjuu1et23x54q5u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/42</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250978</id>
    <revision>
      <id>611539</id>
      <timestamp>2026-11-07T21:48:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'iv మరల మరలఁ జెప్పబడియుండుట నవ్వానినట్లు చెప్పినఁ బునరుక్తి శాకు న్నను బారకులకు విసువు కల్గించునని యిందు మానితిని. రెండుమాఱులు చెప్పిన యుపమన్యు చరిత్రంబు ఘట్టమందు రెండవ మ...'</comment>
      <origin>611539</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4603" sha1="5gd3ev2ghbmohexg47mfeoehuysuieu" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;iv
మరల మరలఁ జెప్పబడియుండుట నవ్వానినట్లు చెప్పినఁ బునరుక్తి శాకు న్నను
బారకులకు విసువు కల్గించునని యిందు మానితిని.
రెండుమాఱులు చెప్పిన యుపమన్యు చరిత్రంబు ఘట్టమందు రెండవ మా
అద్దానికి మాఱుగాఁ బద్మపురాణమునుండి కొనివచ్చి మార్కండేయ చరిత్రంబుకు
వ్రాసితిని మఱియు బ్రహ్మదేవుని పంచమ శిరఃఖండవ చరిత్రంబు మాత్రము లీలా
ఖండములో నొకమాఱును లింగ వైభవ ఖండమందొక మారు నించుక భేనంబుతో
జెప్పఁబడినది. ప్రసక్తిని బట్టి పక్తృశ్రోతృ భేదంబున మూలాను సారంబుగఁ దెని
గింపక తప్పినదికాదు. ఇక నందందుఁ గొలఁది పాటి మార్పులు, ఒక చో వేగురీతిగఁ
బొనరించియు న నెడు నడికుదాహరణంబుగ నొనరించితిని. ఇవ్వినంబుగ నౌ చితి
స్వతంత్రించి కృతిని వ్రాసినను గోపాలుఁ దూరిపొలిమేరను
మీఱక యెట్లు పనుల మేపుకొనుచుఁ గాఁచుకొనునో యట్లే నేనును మూలగ్రంథ
నడువక మూలంబు సరసఁ బరికించుచునే పరివ ర్త నంబొనరించితిని.
మును
పలువురు పూర్వమహాకవులు ద్రొక్కి, న మార్గంవాట, గుణగ్రహణ పారీణు లగు
పాఠకమహాశయు లిద్దాని నేరంబుగ యోజించరని భావించెదను.
ఇఁకను బార్వతీఖండములోని హిమాద్రివర్ణినాది ఘటములలో శ్రీ కాళిదాన
మహాకవి గారు తమ కుమారసంభవ కావ్యములో వర్ణించిన కల్పనలు కొన్ని గన్న
ట్టును గావున నాకల్చన లాకావ్యమునుండి యెత్తి వాసినట్లు చదువరులకుఁ దోఁచును
గాని కల్పన లన్నియుఁ గృష్ణద్వైపాయనుని శ్రీ కాళిదాసమహాఃవి శ్రీవ్యాసుని
యందలి గౌరవబుద్ధిచేతినో, శ్రీవ్యాసకల్పనలయందలి స్వారస్యవి 'శేషా స్వాదలాలస
చేతినో యవ్వారి కల్పనలను శీశిషపురాణమునుండియు, మఱియితర పురాణముల
నుండియుఁ బడసి తెఱుచుగాఁ దమ కావ్యంబులయందు వాడియున్నారు. తావన్మాత
మున వారి కేమియ పశర్ష గలుగలేదు. ఇంక నేనిందు మూలములోని శ్లోకములను
దెనిఁగించినందున నేఁ కాళిదాస కల్పనలను దొంగిలించినట్లుగా విజ్ఞులు దలంపరని
హెచ్చరిం చెదను.
శ్రీవ్యాసకల్పనలను శ్రీ కాళిదాస మహాకవ్యను వాదంబులను గనుఁగొనుఁడు,
శివపురాణ పార్వతీఖండ ప్రథమాధ్యాయమున,
శ్లో। అసుత్తరసాం దిశిపై | గిరితో హిమవాళ మహాక్
పర్వతో హీ ముని శ్రేష్ఠ | మహాతేజా స్సమృద్ధికాక్&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>5gd3ev2ghbmohexg47mfeoehuysuieu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/43</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250979</id>
    <revision>
      <id>611540</id>
      <timestamp>2026-11-07T21:48:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'పూర్వాపరా జోయనిధీ|సువిగాహ్య స్థితో యతః నానారత్నాకరో రామ్యో | మానదండ ఇవ శ్రీ తేల కాళిదాసకవికృత కుమారసంభవ కావ్యమందలి ప్రథమసర్గములో, శ్లో॥ అస్త్యుత్తరస్యాం దిశి దేవశాత్మా !...'</comment>
      <origin>611540</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2935" sha1="5q9mcb5k6aq2i4wqzw9u7e31muk3ibl" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;పూర్వాపరా జోయనిధీ|సువిగాహ్య స్థితో యతః
నానారత్నాకరో రామ్యో | మానదండ ఇవ శ్రీ తేల
కాళిదాసకవికృత కుమారసంభవ కావ్యమందలి ప్రథమసర్గములో,
శ్లో॥ అస్త్యుత్తరస్యాం దిశి దేవశాత్మా ! హిమాలయోనామన గాధి రాజః
పూర్వాపరా వారినిధీ విగాహ్య స్థితః పృథివ్యా ఇవ మానదండ
శివపురాణ పార్వతీఖండన సమాధ్యాయమున,
దృష్టిః పుత్రవతో ఒప్య దే తస్మిన్ తృప్తం జగామన
అపత్యే పార్వతీత్యాఖ్యే | సర్వసౌభాగ్యసంయు తే ॥
మధో వసంతపుష్పర్యం చూతే హి భ్రమరావళిః
విశేషణంగా భవతి | సహికా రేమ. నీశ్వర! శి
పూతో విభూషిత శ్చాపి|స బభూవ తయా గిరి
సంస్కాగిన త్యేస గిరా ! మనీషీఐ
హిమాలయః
ప్రభామహత్యా శిఖయేశదీపో
1
చ
త్రిమార్గ యేన సన్మార్గ స్తద్వ ద్గిరియా గిరి౭ 1
1
కాళిదాసకవిశృతి కుమారసంభవ కావ్యమందలి ప్రథమసర్గములో,
శ్లో: మహీళృతః పుత్రవతో 2 పిదృష్టి స్తస్మిన్న పత్యేనజగామతృప్తి మ్
అనంతపుష్పన్య మధోర్హి చూతే ! ద్వి రేఫమాలాసవి శేషరంగా
ప్రభామహత్యా శిఖయేని దీపః | త్రిమార్గ యేవ త్రిదివస్యమార్గః
సంసారపత్యేవ గిరా మనీషీ చెయా సపూతశ్చ విభూషితశ్చ 2
శివపురాణ పార్వతీఖండః_ప్తమాధ్యాయముస,
శ్లో॥ అథ దేవీ శివా సాచోపదేశ సమయే మునే
పపాఠవిద్యా స్సుప్రీత్యా | యత్తచిత్తా చ
ప్రాక్త
నాటస్మవిద్యాస్తాం ! శరదీన ప్ర్ర పేది రే
హంసాళి..
సద్గురో
| స్స్వర్నదీం నక్త | మాత్మభాసో మహోషధిం&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>5q9mcb5k6aq2i4wqzw9u7e31muk3ibl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/44</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250980</id>
    <revision>
      <id>611541</id>
      <timestamp>2026-11-07T21:48:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'vi కాళిదాసకవికృత కుమారసంభవ ప్రథమసర్గములో, శ్లో॥ రాంహంసమాలా శ్శరదీనగంగాం | మహాషథిం నక్తమివాత్మ భాసః స్థిరోప దేశా ముప దేశ కాలే పిది రేపార్తన జస్మవిద్యాః ! శివపురాణపార్వతీఖం...'</comment>
      <origin>611541</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2808" sha1="qja62whvghcii263svd1yq202881dlt" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;vi
కాళిదాసకవికృత కుమారసంభవ ప్రథమసర్గములో,
శ్లో॥ రాంహంసమాలా శ్శరదీనగంగాం | మహాషథిం నక్తమివాత్మ భాసః
స్థిరోప దేశా ముప దేశ కాలే పిది రేపార్తన జస్మవిద్యాః !
శివపురాణపార్వతీఖండ షోడ శాధ్యాయమున,
శ్లో॥ తేన క్రూరా ఉపాయాన | స్సర్వే హతబలాః కృతాః
విఠారే సన్నిపాతేవా ! వీర్యనం త్యౌషధాని చ
యతాస్మాకం జ యా జాహి | హరిచకే సుదర్శ నే
తత్కుంఠితే మభూ తస్య కంఠే పుష్ప మివార్పితమ్ |
కాళిదాసక వికృత కుమారసంభవద్వితీయ సర్గమందు,
శ్లో॥ తస్మిన్ను పాయా స్సర్వేనః | క్రూరే ప్రతిహత యాః
జయాశాయత్ర చాస్మాకం । ప్రతిఘాతోష్ఠి తార్చిషా
హరిచ శ్రేణ తే నాస్య|కంఠే నిష... మీ వార్చితమ్ |
శివపురాణ పార్వతీఖండషోడ శాధ్యాయమున,
1
శ్లో। తతో నై నవధాయోగ్యో!యతో వృద్ధి ముపొగతః
విషవృక్షో సంవర్థం | స్సయం ఛేత్తు ముసాంప్రతమ్ |
కాళిదాస వికృతకుమారసంభవద్వితీయసర్గ మందు
శ్లో॥ ఇత స్సదై త్యఃప్రాప్త శ్రీః | నేత ఏ వార్త తిక్షయమ్
విషవృక్షో సంవర్థం ! స్వయంచేత్తుకు సాంప్రతమ్ |
శివపురాణ పార్వతీఖండవింశాధ్యాయమున,
శ్లో॥ అద్యప్రభృతి తేదాసః ! తపోభిః శ్రీతవీవ తే
క్రీతో స్మితన సౌంద ర్యాత్ ! క్షణమేకం యుగాయ తే
కాళిదాస-కుమారసంభవపంచమసర్గములో
శ్లో॥ అద్య ప్రభృత్యవన తాంగితే వాస్మి దాసః/
క్రీత స పోభిరితి వాదినిచంద్రమౌళే ||&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>qja62whvghcii263svd1yq202881dlt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/45</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250981</id>
    <revision>
      <id>611542</id>
      <timestamp>2026-11-07T21:48:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'vii ఇత్యాదులూహ్యంబులు, పెక్క లేల కుమారసంభవ కావ్యం బంతయు శివ పురాణర్థ భావనఁకలిలివే శయడిదేకాదు- శ్రీ కాళీదాసక వికృతరఘువంశ కావ్యమునందును, శాకుంతలాది నాటక నాందీ ఘట్టములయందున...'</comment>
      <origin>611542</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2887" sha1="qm4n2axgtrlw3m662mxgpcni48xezye" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;vii
ఇత్యాదులూహ్యంబులు, పెక్క లేల కుమారసంభవ కావ్యం బంతయు శివ
పురాణర్థ భావనఁకలిలివే శయడిదేకాదు- శ్రీ కాళీదాసక వికృతరఘువంశ
కావ్యమునందును, శాకుంతలాది నాటక నాందీ ఘట్టములయందును గవి, శ్రీ శివ
మహాపురాణభావముల న్నే కైకొన్ని కై సేసినారు. కనుఁడు.
.
శివపురాణ పార్వతీఖండస ప్రమాధ్యాయమున,
3
శ్లో ధౌ నిదాన్య దేవానా ! మా ఇంద స్యేప్సితం శుభమ్
దేహసాదాది
సంపూర్ణ | భూమిణాలోధసంముఖా
స్వల్ప భేన్దుక యేకాసా !వి చేయ గావిభావరీ
తదానసంమృత్సురభి | నాయంతృపోగిరీశ్వరః
ము నే రహస్యుపాఘాయ | ప్రేమాధిక్యంబభూవతత్
శ్రీ కాళిదాసక వికృతిర ఘువంశ కావ్య తృతీయ సర్గమందు,
శరీర సాదావనమగ్ర భూషణా ముఖేన సాలక్ష్యతలో పాండునా
తను ప్రకా శీనవి చేయ తారకా
తదాననం మృత్సుర భిక్షి తీశ్వరో
ప్రభౌతికల్పాశశి నేవ శర్వరీ!
రిహస్యు పాయసతృప్తిమాయయా !
శివపురాణపార్వతీఖండన ప్తమాధ్యాయమున,
శ్లో॥ అరిష్టశయ్యాంపరిత | స్సద్విసారిసు తేజసా
నిశీధదీపావిహతి | త్విష ఆసన్న రంమునే
కాళిదాసకవి రఘువంశతృతీయ సర్గములో
శ్లో॥ అరిష్టశెయ్యాంపెరితో విసారిణా | సుజన్శన స్తన్య నిజేసి తేజనా
M
1
నిశీధదీ పాస్సహ సాహత్వపో బభూవురాలేఖ్య
సమర్పితా ఇవ 1
శివపురాణయుద్ధఖండప్రథమాధ్యాయమందు,
వ్యూడోరిస్కో వృషస్కంధః
కాళీదాసకవి రఘువంశ ప్రథమసర్గములో,
వ్యూడోరస్కో పృషస్కంధః&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>qm4n2axgtrlw3m662mxgpcni48xezye</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/46</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250982</id>
    <revision>
      <id>611543</id>
      <timestamp>2026-11-07T21:49:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'viji శివపురాణవాయవీయసంహితా యోవిశాధ్యాయముండుఁ బార్వతీ దేవినిఁ గూర్చి శివునివచనము, త్వంహి వాగమృతం సాద్ | అహ మర్థామృతం వరం వాగర్థమయ మేవే తత్ | జగత్' స్థావరజంగమమ్ కాళిదాసకవి రఘువ...'</comment>
      <origin>611543</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3894" sha1="92okpnt75kn05gitjf12vpxoj2fds6w" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;viji
శివపురాణవాయవీయసంహితా యోవిశాధ్యాయముండుఁ బార్వతీ దేవినిఁ
గూర్చి శివునివచనము,
త్వంహి వాగమృతం సాద్ | అహ మర్థామృతం వరం
వాగర్థమయ మేవే తత్ | జగత్' స్థావరజంగమమ్
కాళిదాసకవి రఘువంశపథమ సర్గములోఁ బధమశ్లోకము,
శ్లో॥ వాగర్థావివ సంపృక్తా | వాగర్థ ప్రతిపత్తయే ।
శివపురాణవాయవీయసంహితోత్తరభాగ చతుర్థాధ్యాయమున,
భూమ్యంభోగ్నిమరుద్వ్యోమి క్షేత్రజ్ఞాని నిశాచరాః
అధిష్ఠితామ హేశస్య | శిర్వాద్యైర్దిష్టమూర్తి భిః ||
3
కాళిదాస శాకుంతలనాటక నాందీ శ్లోకము సువిదితమే. ఇట్లు
3
కాళిదాస మహాకవి
శివపురాణమును బలుమాఱులు చదివి రెద్దత భావవి శేషంబులను గ్రహించి తనదు
కావ్యంబులందుఁ గీల్కొల్పుట పాఠకుల కెఱుక గాక యుండదు.
`ఇతను భార్వతీఖ డములో మేన కాకుపితావస్థ కొండొక ర సాభాసాస్పదంబుగ
నుండును, శాని యదియంతయు శివమాయావి శేష విలసితం బే యగుట శ్రీపర మేశ్వరి
యగు పార్వతీ దేవివలె సిగ్గలేక శివపరీక్షయం దోటమిఁ జెందిన మేనక చెయిదమును
జెప్పెడు నాభాగంబును బూగ వదిలి వేయక కొంత కు క్లుప్తపఱచి విరచించినందు
లను లింగ వైభవ ఖండములో మూలను తోఁ జెప్పఁబడని మఱికొన్ని దివ్య
లింగములు తెలుగు, తమిళము పేరులుగల యూరులందు వెలసియుండుట నవ్వాని
స్వరూపంబు లాగసి యిందుఁ జేర్చినందులకును, మన్నింప విమర్శకులకు మనవి
చేసికొనియెదను.
ఇక మూలగంధరచనా కాలంబున కిప్పటి కాలంబునకుఁ బ్రపంచ ధర్మంబులు
చాలగ మార్పైయుండుటను బట్టి చదువరుల కందందుఁ గొన్ని యెడల నించుక
వ్యత్యాసంబుగఁ దోచినఁ దోఁచవచ్చును గాని విజ్ఞ లట్టివానిఁ బాటింపరని
తలంచెదను.
సంస్కృతాంధ్ర వ్యాకరణాంశములు : ఈ కృతియందలి నాల్గవ పేజీలో శైవా
చార్యసత్కృతియందలి, చంపకమాలలోని &quot;అలికమున గృశానుదృశ నందని
శంకరుఁ&quot; డను నెడ దృక్ఛబ్దమునకు టాప్ ప్రత్యయము చేసినరూపము పూర్వకవుల&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>92okpnt75kn05gitjf12vpxoj2fds6w</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/47</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250983</id>
    <revision>
      <id>611544</id>
      <timestamp>2026-11-07T21:49:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'ix గంధంబులందు సులభ పాపముగాదు. ఇక యథా వాచా నిశా దిశా అనుభ- గురిమ తరీత్యా ఆకారాంతముగా (టాబంలెము) చేసికొని యద్ధాని తత్సమముగా చును. కాశలశబ్దము, స్వార్థమందు కుశలశబ్దార్థమందు) ఒకట...'</comment>
      <origin>611544</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3888" sha1="5p7xn7bbabczsmclchb7i8n4ctb5p5i" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ix
గంధంబులందు సులభ పాపముగాదు. ఇక యథా వాచా నిశా దిశా అనుభ-
గురిమ తరీత్యా ఆకారాంతముగా (టాబంలెము) చేసికొని యద్ధాని తత్సమముగా
చును.
కాశలశబ్దము, స్వార్థమందు కుశలశబ్దార్థమందు) ఒకటి రెండుచోట్ల వాడఁబడి
నది. సూ అరఆదిభో ఇంచ్ నుండి సాధువు చేసికొనవలయును.
పునీతిశబ్దము రెండుమాఱులుచ్చరింపఁబడింది. ఇయ్యది సంస్కృతి శ్రీభాగవ
తములో వ్యాసభట్టారకునిచే వాడఁబడింది.
శ్రీ భాగవ తేజష్టాంశాధ్యాయే బలివచనే
30 శ్లో॥ తధా పునీతాలను భిః ఏదైస్తవి.
3
లింగ వైభవ ఖండంబులోని కృత్తివాసేశశబ్దము మూలగ్రంధమందు సంజ్ఞా
వాచకంబుగఁ బఠించుటఁ జేసి యద్ధాని నేను ఎట్లే యనువదించితిని.
ఇఁక నాంధ్రనియతీయందుఁ గవిత్రయేతరులగు పెక్కురు మహాకవుల ప్రయో
గంబుల ననుసరించి ప్రస్తుతము దేశ్యములట్లు కన్పట్టు నితర భాషాపదములను
గొండొక గ్రహించితిని, అట్లే విశ్రమ ప్రాణంబులందు రేఫశకట రేఫసాధర్మ్యంబును
గూడి నిర్విశంకంబుగ సంగీకరించితిని.
ఇఁక నాక న సంబును గూర్చి నే నేమియు వాయఁజాలను 'సౌరభంబున్న
రసజ్ఞులే యాస్వాదించి యానందింతురు. ఒహృదయాః ప్రమాణం.
ఇఁకను మా గురులును గింకవీంద్ర ఘటా పంచాననాది బిరుదాంచితులును
నగు శ్రీ కవిచక్రవర్తులు బ్రహ్మశ్రీ చెళ్ళపిళ్ళ వెంకటశాస్త్రులవారు శతావ
ధానులు ఫుత్రోవా శిష్యోవా
ప్రకారము నాయందలి . శిష్య వాత
ల్యము చే నా యీ కృతినిఁ జరిశోధించుటకుఁ గాను ముందుగఁ దనశును నాకును
నిష్టదైవమగు శ్రీపరి దేవతను గూర్చి.
* నేనొకప్పుడొక గొప్ప శైవులు ముప్పున గారింపఁబడి రాజకీయవైద్యాగారమం
దుఁడినప్పుడు శ్రీ శ్రీ శాస్త్రులవారాశీర్వదింపుచు నీ పద్యమును వ్రాసిపంపిరి.
ఆమీఁద వెంటనే యారోగ్యమును జెందితిని.
చ. పరమశివాంఘీభక్తున క పాఠకృపారస మూర్తియైన శం
కరుఁ డొగి నాగవీరయకు గాదిలి శిష్యునకాయువు నిర&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>5p7xn7bbabczsmclchb7i8n4ctb5p5i</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/48</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250984</id>
    <revision>
      <id>611545</id>
      <timestamp>2026-11-07T21:49:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'x చ్ఛాత్రుండు దెల్గిం చెదా నీదాకటావలో మ, డెసనీకి శైవపురాణ మొక్క రుఁడుమ ని ని బరిష్క రింపవలయు కనము లేక ఘటించు పెట్టు లిదిమ టనుదక్కింపు మతిండు యోగ్యు డుగిరి . త్కాసంబు శాసించ...'</comment>
      <origin>611545</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3544" sha1="6r4ls8bh6687s0ubxdj2jjf46ebflad" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;x
చ్ఛాత్రుండు దెల్గిం చెదా
నీదాకటావలో
మ, డెసనీకి శైవపురాణ మొక్క రుఁడుమ
ని ని బరిష్క రింపవలయు
కనము లేక ఘటించు పెట్టు లిదిమ
టనుదక్కింపు
మతిండు యోగ్యు డుగిరి
.
త్కాసంబు శాసించి మా
ద్భక్తుండు కామేశ్వరీ!,
అని స్తుతించి గ్రంధము నంతయు సమగ్రముగాఁ బ్రత్యక్షర శోధనముగా
సవిమర్శముగా దిలకించి పరిష్కరించి గ్రంధమును నిర్దుష్టంబు నొనరించి నందు
లకు వారి యడుగుఁ దమ్ములకు నేక ప్రేమపూర్వ శాభి వందనంబుల సమర్పించుకొను
చున్నా ఁడను.
మఱియు నాకననంబులో నారును శ్రీ మా శాస్త్రులవారికి గూడ మఱు గై,
కొన్ని దొసఁగులు మిగిలిన మిగులవచ్చునేమో అట్టివానిని సదయులును, గుణదోష
గ్రహణ పారీణులు నగు పరిశీలకులు, నామఁ దెల్పిన పునర్ముద్రణనుందు దిద్దు
కొనియెదను.
ఇకను బూఫులు దిద్దుకొనుటయందలి పొర పాట్ల చేఁ బలుచోట్లఁ
వ్యత్యయంబులును, సరసున్నల తబ్బిబ్బులును. రేఫశకట రేఫ వ్యత్యాసంబులును,
విసంధులు, స్పేనుల తాఱుమాఱులు మున్నగునవి పొసంగినవి. పాఠకు లవ్వానిని
అంటనివత్తులు, సున్న లేగాక, అక్కరంబులను మఱియు న స ప న థ ధ డ ఢ
మున్నగు నక్క రంబులను యధోచితంబుగ దిద్దుకొన వేడికోలు.
మఱియు భ్రమచేఁ గొన్ని పద్యములందు విశ్రమ ప్రాణంబులు లోపించినవి. ఆ
వ్యానిని మఱికొన్ని మిక్కిలి యవసరంబులైన యచ్చుదొసఁగులను దప్పొప్పుల పట్టి
కలోఁ జూపుచున్నాఁడ నవ్వాని నట్టులు సవరించికొని చదువుకొనఁ బ్రార్థన.
తరమగు సౌఖ్యము సిరియు ధన్యత మాన్యత యిచ్చి వెంక టే
శ్వరుఁ డిడునాశిషంబునకు + భవ్యయశంబు ఘటించుఁ గావుత౯.
క్షీరసాగరము బిల్డింగ్స్,
గవర్నరుపేట, బెదవాడ.
చెళ్లపిళ్ల వెంకటశాస్త్రి,
శతావధాని.
98-
44.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>6r4ls8bh6687s0ubxdj2jjf46ebflad</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>శ్రీశివపురాణము/మున్నుడి</title>
    <ns>0</ns>
    <id>250985</id>
    <revision>
      <id>611546</id>
      <timestamp>2026-11-07T21:51:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>[[WP:AES|←]]Created page with '{{తలకట్టు  | శీర్షిక = [[../]]  | రచయిత = ముదిగొండ నాగవీరయ్య శాస్త్రి  | అనువాదం =   | విభాగము  = మున్నుడి  | ముందరి = [[../ఉపోద్ఘాతము/]]  | తదుపరి = [[../--/]]  | వివరములు =   |సంవత్సరం = 1947 }}  &lt;pages index=&quot;శివపురాణము (ముద...'</comment>
      <origin>611546</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="578" sha1="d45dg6ciei2en0jsh6hkyzt3h351iub" xml:space="preserve">{{తలకట్టు
 | శీర్షిక = [[../]]
 | రచయిత = ముదిగొండ నాగవీరయ్య శాస్త్రి
 | అనువాదం = 
 | విభాగము  = మున్నుడి
 | ముందరి = [[../ఉపోద్ఘాతము/]]
 | తదుపరి = [[../--/]]
 | వివరములు = 
 |సంవత్సరం = 1947
}}

&lt;pages index=&quot;శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf&quot; from=39 to=48 /&gt;
[[వర్గం:పురాణాలు]]</text>
      <sha1>d45dg6ciei2en0jsh6hkyzt3h351iub</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/49</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250986</id>
    <revision>
      <id>611547</id>
      <timestamp>2026-11-07T21:52:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'xi ఇక నొకమా అడుగుటతోడనే పీఠికను వ్రాయుట కంగీకరించి పొత్తమును బంద దయతో నాను పూర్విగఁ గృతి నంతయఁ జదివి. సవిమర్శముగాఁ బీఠికను వ్రాసి పంపిన యుదార చరిత్రులు, విద్వత్కవివతంసులు...'</comment>
      <origin>611547</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3379" sha1="awcvww7ra2qcsm1s5a14vw3z6assnvw" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;xi
ఇక నొకమా అడుగుటతోడనే పీఠికను వ్రాయుట కంగీకరించి పొత్తమును
బంద దయతో నాను పూర్విగఁ గృతి నంతయఁ జదివి. సవిమర్శముగాఁ
బీఠికను వ్రాసి పంపిన యుదార చరిత్రులు, విద్వత్కవివతంసులు శ్రీరాజా రంగాప్పా
రాయకళాశాలా ప్రధానాంధ్రోపాధ్యాయులును, కవిసమ్రాట్టులు సగు బ్రహ్మశ్రీ
విశ్వనాధ సత్యనారాయణ ఎమ్. ఏ., గారికిని, శివపురాణ రచనాకాలంబునం దే
కొన్ని భాగంబులను విని యానందించి, పరిష్కరించి యద్దాని పరిపూర్తి మీఁదఁ
దామెక పీఠికను వ్రాసియిచ్చెదమని పిదప గ్రంథము, బంపినంతి సాకల్యంబుగఁ
జదివి వాత్సల్యముతోఁబీఠికను వా సిపంపిన విద్వద్వర్యులును, మదనపల్లి థియసాఫికల్
కళాశాలాప్రధానాం ధోపాధ్యాయులును, వైయాకరణశిరోమణులు నగు బ్రహ్మశ్రీ
తూములూరి శివరామకృష్ణ శాస్త్రల వారికిని శాశ్వతము త్రికరణపూర్వకముగఁ
గృతజ్ఞతాభివందనంబుల సమర్పించుకొందును. మఱియు నీ శివ పురాణముద్రణమున
నా వీలుకొలఁదిగ నోపికతో గ్రంథమును ముద్రింపించిన మాసోదరులు ఓరియంట్
ముద్రాక్షరశాలాధికారులు బ్రహ్మశ్రీ ముదిగొండ సుబ్రహ్మణ్యశర్మగారికిని, వారి
యనుజులు శ్రీ సాంబశివరావుగారికిని నభినందనంబుల నుడువుచు గ్రంథముద్రణము
నకై విస్తారఛనము లిచ్చి యచ్చొత్తించిన శ్రీనిధుల కితోధిక శ్రేయో భాగ్యంబు
లిచ్చుటకుఁ బరమేశ్వరునిఁ బ్రార్థించుచుఁ బాఠకమహాశయుల నిఁక శివపురాణపఠన
భాగ్యపదవిం బ్ర వేశ పెట్టుచు నింతతో నీయుపోద్ఘాతంబును ముగించుచున్నాఁడను,
ఇట్లు,
బుధజనవిధేయుఁడు,
ముదిగొండ నాగవీరయ్యశాస్త్రి,
శికింద్రాబాద్, (దక్కన్',)&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>awcvww7ra2qcsm1s5a14vw3z6assnvw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/50</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250987</id>
    <revision>
      <id>611548</id>
      <timestamp>2026-11-07T21:52:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'రూ శ్రీ శివాభ్యా న్నమః. ఉ, శైవపురాణరాజమును జక్కఁగ ముద్రణము౯ బొనర్సఁగా శ్రీవిలసిల్లు దాతృకుల శేఖరు లెక్కుడు ద్రవ్య మిచ్చినా రీవిమలాత్ముల దయను . నెప్పుడు సాఁడునుగాత నామహా...'</comment>
      <origin>611548</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3175" sha1="14xo5w3sickn6d1jgsb4p5thip2fzjv" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;రూ
శ్రీ శివాభ్యా న్నమః.
ఉ, శైవపురాణరాజమును జక్కఁగ ముద్రణము౯ బొనర్సఁగా
శ్రీవిలసిల్లు దాతృకుల శేఖరు లెక్కుడు ద్రవ్య మిచ్చినా
రీవిమలాత్ముల దయను . నెప్పుడు సాఁడునుగాత నామహా
దేవుఁడు శంకరుండు గణుతింపఁగఁజాలని సౌఖ్య మిచ్చుచుగా.
మహారాజ పోషకులు
మ॥రా॥శ్రీ
221 మిరియాల రామలింగయ్య,
సుల్తాన్ బజార్, హైద్రాబాద్.
201 రావుసా హీబు-బూర్గు మహా దేవు
శిశింద్రాబాద్.
201 ప్రొద్దటూరి వీరన్న, చిన్నవీరన్న
201 కైలాస శరభయ్య
201 బెలిదె జగదీశ్వరయ్య
201 బచ్చు వీరన్న
201 గుండా ఆగయ్య
రాజపోషకులు
మరా॥ శ్రీ
101 అమ్మనబోలు రాజయ్య
101 బుద్దోలు వీరన్న గారి రంగయ్య
101 సుక్ జేన్ శ్రీకృషక
101 మరిపల్లి శంకరయ్య
101 వనమాల వెఁకయ్య
101 మోహన్ లాల్ మాలానీ
101 తేలుకుంట బాలకృష్ణయ్యగారి
వెంక టేశం, కాశయ్య
101 తేలు కుంట నారాయణ
100 ముస్త్యాల శంకరయ్య, వెంకయ్య
100 ముస్త్యాల హనుమంత రావు,
రూ
మకి రాశీ
10 రావ్ సా హెబుచిదుర దుర్వాసులు
100 బూర్గు వీర య్య గారి భార్య
శకుంతలమ్మ
ప్రధాన పోషకులు
మ॥రాశీ
75 కొణతాల సర్శిములు,
రాజేశ్వరయ్య
75 అమరము రాజయ్య
50 బెజుగం వీరన్న గారి రాజేశ్వర రావు
50 ఇందూరి యీశ్వరయ్య
50 దండు పెంటయ్య
50 లోకుల రుసుముయ్యఅండ్ బ్రదర్సు
51 కల్వ రామయ్య అండ్ బ్రదర్సు
అండ్ బ్రదర్సు
50 చీకోటి
పోషకులు
25 బ్ర||శ్రీ ములుగు బుచ్చయ్యలింగం
మ! రా॥శ్రీ
25 పుష్పలంచి బాబయ్య
25 సానికి కాశయ్య
25 మా సెట్టి వెంకన్న అండ్ సన్స్
25 నాళ్ళ హనుమయ్య
25 గంగాభిషన్ మోహన్ లాల్
25 ఉప్పల గౌరీశంకర్
బట్టలదుకాణం&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>14xo5w3sickn6d1jgsb4p5thip2fzjv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/51</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250988</id>
    <revision>
      <id>611549</id>
      <timestamp>2026-11-07T21:52:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'రూ మరా॥శ్రీ 25 మొలుగు వెంకటయ్య 25 గంధ నరసింహులు 25 మిరియాల తిరుమలయ్య 25 తేరాల రాజేశ్వర రావు 25 చీలా నారాయణ 25 తడిక బాలరాజయ్య 25 నీల నర్సయ్య 25 మొలుగు రాజయ్య 25 గంగ సాంబయ్య 25 హరినాథుల బాలయ...'</comment>
      <origin>611549</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1183" sha1="pwi1vqxet1slco6s1kpqyvp8n3e64d5" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;రూ
మరా॥శ్రీ
25 మొలుగు వెంకటయ్య
25 గంధ నరసింహులు
25 మిరియాల తిరుమలయ్య
25 తేరాల రాజేశ్వర రావు
25 చీలా నారాయణ
25 తడిక బాలరాజయ్య
25 నీల నర్సయ్య
25 మొలుగు రాజయ్య
25 గంగ సాంబయ్య
25 హరినాథుల బాలయ్య
25 పబ్బా శంకరయ్య
25 ముచ్చర్ల భూమయ్య
మరాళీ
25 అమ్మనబోలు వీరన్న, విశ్వనాథం
25 తాడి సెట్టి రాజయ్య
25 సి. ఈశ్వరయ్య, గుం. వెంకయ్య,
మోటూరి బ్రహ్మయ్య
25 నార్ల సోమయ్య
25
బచ్చు రాఘవయ్య
25 లింగ సుందరయ్యగారి కనకయ్య
25 గండు ఆగయ్య
చందాదారులు
20 సాధు బాగయ్య
15 పడకంటి శంకరయ్య
15 వీరబోయిన నర్సిములు&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>pwi1vqxet1slco6s1kpqyvp8n3e64d5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/52</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250989</id>
    <revision>
      <id>611550</id>
      <timestamp>2026-11-07T21:52:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'విషయ సూచిక పేజీ శివుఁడు సగుణుండై యేర్పడుట 21 సృష్టి ఖండము ఇష్ట దేవతాస్తు తి పేజీ 1 2 సగుణశక్తి యేర్చడుట శైవాచారా; దిసత్కృతి B విష్ణుమూర్తి జననము వంశానుక్రమణిక 4 కృతిసమర్పణము 5...'</comment>
      <origin>611550</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3704" sha1="9jkz36atpp5vjhbsu7g2mzfmvlqh9hx" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;విషయ సూచిక
పేజీ
శివుఁడు సగుణుండై యేర్పడుట 21
సృష్టి ఖండము
ఇష్ట దేవతాస్తు తి
పేజీ
1
2
సగుణశక్తి యేర్చడుట
శైవాచారా; దిసత్కృతి
B
విష్ణుమూర్తి జననము
వంశానుక్రమణిక
4
కృతిసమర్పణము
5
గ్రంధారంభము
6
శౌనకాదిమునులు సూతుని శివ
పురాణమును వినుచుమనియడుగుట 8
నూతుఁడు హర్షించి ప్ర్రారంభము
సేయుట
శౌనకాదిమునులు సూతుని శివ
తత్వంబులీ రెఱింగింపు మనుట 9
కథాప్రారంభము - నారదముని
నారదముని
9
10
దనుకొని
11
12
తపస్సిద్ధియైన
త్రిమూర్తు లకడ గుట
నారదుఁ డహంకరించుట
నారదుఁడు శ్రీమతిని జూచిమో
హించుట
18
16
విష్ణుమూర్తి శ్రీమతినిఁ బెండ్లాడి
వైకుంఠమునకుఁదోధొనిపోవుట 15
నారదుడు విష్ణువును కేపించుట
నారదుఁడు పశ్చాత్తప్తుఁ డగుట
విష్ణువు నారదునకు హితోపదే
శంబు చేయుట
త
నారదుఁడు తీర్థయాత్రసల్పుట
నారదుఁడు బ్రహ్మయొద్ద కేగి, శివ
త్త్వంబుఁ జెప్పుమనుట
బ్రహ్మదేవుఁడు నారదునకు శివ
తత్త్వంబుతీ రెఱింగించుట
&quot;
17
19
19
20
విష్ణుమూర్తి తపస్సు చేయుట
బ్రహ్మ దేవుని జననము
21
23
24
25
బ్రహ్మ దేవుఁడు తపస్సొనరించుట 25
బ్రహ్మ దేవునకు విష్ణుమూర్తి
యగుపడుట
బ్రహ్మ విష్ణుల వివాదము
లింగోత్పత్తి
బ్రహ్మవిష్ణువులు లింగాద్యంతంబుల
జూడఁబోవుట
శబ్దబ్రహ్మోత్పత్తి
అక్షరమూర్తి ప్రకట నము
శక్తి విశిష్టేశ్వర సాకారము
శివుఁడు బ్రహ్మముఖమున రుద్రు
డనై పుట్టెద నని చెప్పుట
శివుఁడు త్రిమూర్తులకుఁ గృత్య
భేదంబు నిరూపించుట
బ్రహ్మవిష్ణ్వాదుల కాయుర్ని రూ
పణము
శివపూజావిధానము
బ్రహ్మకు విష్ణువుశివలింగపూజ
సర్వార్థ కారి యనుట
హరిబ్రహ్మాదులు శివలింగముల
ధరించి పూజించుట
ప్రత్యేక పుష్పప తార్చనా ఫలని
రూపణము
ధాన్యపూజా ఫలనిరూణము
అభి పీ.క ఫలనిరూపణము
26
26
27
28
28
30
31
82
88
84
36
39
40
45
46
47&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>9jkz36atpp5vjhbsu7g2mzfmvlqh9hx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/53</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250990</id>
    <revision>
      <id>611551</id>
      <timestamp>2026-11-07T21:53:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'పేజీ శ్రీరుద్రోత్పత్తి 49 సృష్టి 50 కుబేరుని పూర్వజన్మచరిత్రము 58 గుణనిధి కళింగ రాజపుత్తు, డై పుట్ట 60 గుణసిద్ధి కుబేరుఁడై శివునకు తెలికాఁ డగుట 61 సతీఖండము నారదుడు బ్రహ్మను సతీ...'</comment>
      <origin>611551</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3854" sha1="qvr4fg39t3d5k4nnaljthuyefcjussc" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;పేజీ
శ్రీరుద్రోత్పత్తి
49
సృష్టి
50
కుబేరుని పూర్వజన్మచరిత్రము
58
గుణనిధి కళింగ రాజపుత్తు, డై
పుట్ట
60
గుణసిద్ధి కుబేరుఁడై శివునకు
తెలికాఁ డగుట
61
సతీఖండము
నారదుడు బ్రహ్మను సతీ దేవీ
చరిత్రంబుఁ జెప్పుమనుట
65
సంధ్యను జూచి బ్రహ్మయ. (
ఉత్పుత్రులును మోహించుట 66
దతఁడు మ హేశ్వరినిగూర్చి తప
స్సౌవరించుట
శ్రీపరి దేవతి జమునకుఁ బ్రత్యక్షు
79
79
శ్రీవర దేవత ఉత్సులకు వరంబిచ్చుట 80
దత్పుఁడు వీరిణిని జెండ్లాడి మిధున
సృష్టి యొరు
దాక్షాయణీ జననము
81
83
సతీ దేవి నందా ప్రతంబు సేయుట 84
సతీదేవికి శివుఁడు ప్రత్యక్షమగుట ర
శివుఁడు సతీదేవికి ఐరం బిచ్చుట 86
సతీశి:వివాహము
88
సతీశివవిహారములు
89
బ్రహ్మ మున్నగువారల కగ్నిష్వా
ప్రావృట్కా లవర్ణనము
90
67
శివుఁడు సతీదేవికి
జ్ఞానమార్గంబు
నుపదేశించుట
98
69
పుట్ట
బ్రహ్మ సంధ్యయొద్దకు వశిష్ఠుని
వశిష్ఠుఁడు సంధ్య మంతో ప
దేశంబు చేయుట
71
శివుఁడు సంధ్యకు సాక్షాత్కరించుట 71
శివుఁడు సంధ్యకు వరంబు లిచ్చుట 72
సంధ్య రెండవజన్మము-అరుంధతి
యని నామకరణము
అరుంధతీ వశిష్ఠుల వివాహము
74
74
ప్రయాగలో దేవమునులుయజ్ఞం
బొనర్చుట
దశుఁడు శివుని శపించుట
నంది కేశ్వరుఁడు దక్షునకుఁ బ్రతి
శాపం బిచ్చుట
డఝుఖఁడు నందికేశ్వరుఁడుమున్నగు
వారిని శపించుట
నంది కేశుఁడు ధృగ్వాదిమునులకు
శాపం బిచ్చుట
75
దక్ష యజ్ఞ ము
77
శివునకు మోహంబుఁ గూర్చుమని
బ్రహ్మ మన్మథుని బంపుట
మన్మథుఁడు శివునకు మోహంబుఁ
బుట్టింపలే ననుట
బ్రహ్మ విష్ణుమూర్తి యొద్ద కేగి శివు
సకు గామోపాయం బడుగుట 78
విష్ణుమూర్తి బ్రహ్మలో శివశక్త్యవ
తారంబున కెయత్నింపుమనుట 78
సతీ దేవి యజ్ఞ మునకుఁబోవుటకు
శివుని సెల పడుగుట
96
199
97
97
97
98
98
100
సతీదేవి యజ్ఞ మునకుఁ బోవుట 101
సతీ దేవి విష్ణ్వాది దేవతల నుపాలం
భించుట
సతీ దేవి దక్షుని ఒగడుట
102
104&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>qvr4fg39t3d5k4nnaljthuyefcjussc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/54</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250991</id>
    <revision>
      <id>611552</id>
      <timestamp>2026-11-07T21:53:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'సతీదేవి దేవతలను శపించుట పేజీ 106 సతీ దేవి యోగాగ్ని చేరద్ధనుగుట 105 ఆకాశవాణి దక్షుని శపించుట శ్రీశ్రీర భద్ర జననము ఉత్పాతంబులకు 53-4 మున్నగు 107 ! 08 శివుని సెలవుచే వీరభద్రను ) ఁడు ర క్...'</comment>
      <origin>611552</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3785" sha1="ni7sa27vs97ctku0bet9gf41l1rs4lw" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;సతీదేవి దేవతలను శపించుట
పేజీ
106
సతీ దేవి యోగాగ్ని చేరద్ధనుగుట 105
ఆకాశవాణి దక్షుని శపించుట
శ్రీశ్రీర భద్ర జననము
ఉత్పాతంబులకు 53-4 మున్నగు
107 !
08
శివుని సెలవుచే వీరభద్రను ) ఁడు ర క్ష
యజ్ఞ మున కరుగుట
109
వారు భయపడుట
110
ఇంద్రాదులు ్పరధనునితో
యుద్ధము చేయుట
111
విష్ణువు వీరభ దునితో యుద్ధము
112
113
విష్ణు విర భద్రులయుద్ధము
వీరధ దు డు యజ్ఞ శిక శ్ఛే క
నంబు సేయుట
భృగ్వాదమునులళి క్ష … వీర
114
i
పేజి
127
విష్ణువు దధీనితోఁ లోకవచ్చుట 127
విజ్ఞానధీనుల యుద్ధము
లీవుఁడున నీ చినట్టైంది యుద్ధము
నునుపుట
139
పార్వతీ ఖండము - ప్రథమాశ్వాసము
సూతుని శౌనకానులు పార్వతీ
జనవరితంబు చెప్పు మకుట 1309
హిమవల్లి వర్ణ శము
మేనకాహమునద్వివాహము
| మేనక మున్నగు వారికిసన కాదుల
శాపము.
సనత్కుమారుఁడు మేనకాదుల
సనుగ్రహించుట
విష్ణూది దేవతలు హిమవంతుని
యొద్దకు వచ్చుట
విష్ణాదులు మేవాహిమవంతులను
దపంబు సేయుచునుట
విష్ణాదులు పర దేవతనుగూర్చి
భద్రుఁడు దక్షునిదంపుట
115
విష్ణాదిసుకలు కైలాసమునకుఁ
లోపుట
116
కైలాసగిరివర్ణనము
117
ధ్యానము
ము సేయుట
విష్ణాదులు శివుని దర్శించి
విష్ణ్వాదులకుఁ బర దేశత
118
సాత్కరించుట
131
138
134
136
137
138
188
ధ్యానం బొనర్చుట
విష్ణవుశివునితో దక్షుని బతికించి
యజ్ఞమును బూర్తి చేయింపు
మనుట
శివుఁ డనుగ్రహించుట
దక్షుఁడు జీవించుట
120
121
121
దక్షుఁడు శివుని సన్నుతించుట 121
శివుఁడు దఃఖఃకుహితంబు చెప్పుట 122
ఎము పదధీ చులకి ల హవృత్తాంతము 124
మహామృత్యుంజయ మంత్రము 135
శివుఁడు దధీచిమునికి వరమిచ్చుట 126
విష్ణ్వాదులు పర దేవతను మఱల
జన్మంబునొంది శివుని; 'బెండ్లి
యాకు మకుట
పర దేవత దేవతలకు వరము
లిచ్చుట
మేనకా హిమవత
పోవర్ణనము
మేరకకుఁ బర దేవత ప్రత్యక్షు
మగుట
3
పరదేవత మేరకుఁ గోరిన వరము'
లిచ్చుట
189
140
141
148
144
145&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ni7sa27vs97ctku0bet9gf41l1rs4lw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/55</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250992</id>
    <revision>
      <id>611553</id>
      <timestamp>2026-11-07T21:53:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'పేజీ .. పేజీ మేనకకు నూర్గురు కొడుకులు పుట్టుట పర దేవ తా తేదము మేనకా గర్భంబునఁ జేరుట విష్ణ్యాదులు మేనగర్భస్థ యగు విష్ణ్వాది దేవతలు పరి దేవతను పరి దేవతను స్తుతించుట శ్రీపతి...'</comment>
      <origin>611553</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3793" sha1="fnsi1mxw8r4siuef7p71937tqyp6zjr" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;పేజీ
..
పేజీ
మేనకకు నూర్గురు కొడుకులు
పుట్టుట
పర దేవ తా తేదము మేనకా
గర్భంబునఁ జేరుట
విష్ణ్యాదులు మేనగర్భస్థ యగు
విష్ణ్వాది దేవతలు పరి దేవతను
పరి దేవతను స్తుతించుట
శ్రీపతి దేవతాన కార
కారఘట్టము
దరిసి సహించుట
నము సేయుట
హిమవంతుఁడు పుత్రీజననోత్స
నామకరణము
146
146
147
147
148
149
150
శ్రీపార్వ9 బాల్యక్రీడాభివర్ణనము 151
నారదాగమనము
నారదుఁడు
దిగంబర
పార్వతికి
153
జటిలుఁడు మగఁ డగు ననుట 158
154
157
158
గిరిరాజుతో నార
నారదుఁడు పార్వతి
శివపత్ని యగు ననుట
హిమవంతునితో మేనక పార్వతి
కిఁ బెండ్లి సేయు మనుట
పార్వతీస్వప్న వృత్తాంతము
హిమవంతునిస్వప్న వృత్తాంతము 158
శివుని లలాట ఘర్మజలమునుండి
కుజుఁడు పుట్టుట
శివుఁడు హిమాదికివచ్చితపంబు
సేయుట
శివుఁడు పార్వతీ పరిచర్యను గొనుట
కంగీకరించుట
పార్వతి చెలులతోఁ బ్రతిదినము
శివునకు బరిచర్య చేయుట
ద్వితీయాశ్వాసము
నూతుఁడు శౌనకాదులకుఁ దారకా
సుకోదంతంబుఁ జెప్పుట
విజయము
తారకాసురుఁడు పుట్టట
తారకాసుర తపోవర్ణనము
బ్రహ్మదేవుఁడు సురునకు
వరింబులిచ్చుట
తారక దిగ్విజయము
దేవతాపీడనము
దేవతలు బ్రహ్మ దేవునకుఁ
దమయార్తిన్ జెప్పుకొనుట
బ్రహ్మ దేవుఁడు కుమారజన్మార్థమై
యుపాయంబుఁ జెప్పుట
168
168
171
172
&quot;
175
&quot;
176
177
178
180
ఇంద్రుఁడు మన్మధుని రప్పించుట 181
ఇంద్రుఁడు మన్మధునకు దేవ
160
కార్యంబుఁ దెలుపుట
181
మన్మధుఁడు రతివసంతులతో
160
హిమాద్రి కరుగుట
185
185
పార్వతి పరిచర్య
చుట
హిమవంతుఁడు శివునిసందర్శించుట 161
హిమవంతు డు పార్వతీపరిచర్యల
164
గొనుచుండు మని శివు నర్థించుట 164
శివుఁడు పార్వతీ దేవినిజూచుట
పార్వతీపరమేశ్వరుల సంఖ్య
వేదాంత పథ వివాదము &quot; 166
వసంతోదయవర్ణ సము
మన్మధాస్త్రచోదితుండగు శివుడు
పార్వతి జూచి వర్ణించుట
186
186
శివుఁడు పశ్చాత్తా
త్తాపంబునొందుట 188,
&quot;&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>fnsi1mxw8r4siuef7p71937tqyp6zjr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/56</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250993</id>
    <revision>
      <id>611554</id>
      <timestamp>2026-11-07T21:53:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'పేజీ శివుఁడు ఫాలనేత్రాగ్నిచే మన్మధుని దహించుట దేవతలు మన్మధుని బ్రతికింపుటకై 188 189 శివునిఁ బ్రార్థించుట 190 శివుఁడు మన్మధుని మరొకప్పుడు బ్రతికిఁతునని వరమిచ్చుట 192 శివుఁడు గణ...'</comment>
      <origin>611554</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3768" sha1="4jdyvaa8e7x1njl5xjxmfy0f58j2561" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;పేజీ
శివుఁడు ఫాలనేత్రాగ్నిచే మన్మధుని
దహించుట
దేవతలు మన్మధుని బ్రతికింపుటకై
188
189
శివునిఁ బ్రార్థించుట
190
శివుఁడు మన్మధుని మరొకప్పుడు
బ్రతికిఁతునని వరమిచ్చుట
192
శివుఁడు గణములతో
ల
లాసమున
కే
192
పార్వతిభీతిల్లి చెలులతో నిలుఁ
Q
193
శివునిఁ గూర్చి పార్వతి విరహ
దుఃఖంబు నొందుట
194
నారదుఁడు హిమవంతునియొద్దకు
శివుఁడు విష్ణ్వాదులకుఁ గమని
రసవంబుఁ జెప్పుట
శివుడు స్త్రీ సంగమము బ్రహ్మజ్ఞాన
బాధక మ నుట
శివుఁడు పార్వతిని బెండ్లాడుట
కొడంబడుట
శివుఁడు సప్తర్షులను దలచిన నవ్వారు
.
శివుఁడు సప్తర్షులను పార్వతీత పః
పరీక్ష యనుపుట
సప్తర్షులు పార్వతీయొద్ద కేగి శివుని
నిట
పార్వతి సప్తర్షులకు శివమహిమంబుఁ
జెప్పుట
206
208
209
209
210
210
218
వచ్చుట
194
పార్వతి సప్తర్షులకుఁ దన నిర్ణయంబు
నారదుఁడు పార్వతిని శివున్న కై
జెప్పుట
215
తపంబుఁ జేయుననుట
194
216
పంచాక్షరీ మంత్రపై భవము
195
పార్వతి
218
మేనకా హిమవంతుల
సెలవొఁది తపంబున కేగుట 196
తృతీయాశ్వాసము
పార్వతీ తపోనర్ణనము
నొందుట
పార్వతి శివునిచే నపర్ణయనిఖ్యాతి
మేనకా హిమవంతులు వచ్చి
పార్వతినిఁ జూచి పోవుట
విష్ణ్యాదులు శివసన్నిధి కరుగుట
శివుఁడు పార్వతిని పరీక్షించుట కై
యతియై చేరుట
జయ యతికిఁ బార్వతీతపకారణంబుఁ
జెప్పుట
యతి పార్వతికి శివుని నిరసనం
శివాక్షేపములకు సమా
న్యసించుట
పార్వతి
198
ధానంబులు చెప్పుట
199
202
203
విష్ణ్యాది దేవతలు శివునిస్తు తించుట 204
విష్ణ్యాదులు శివునిఁ బార్వతిని
బెండ్లాడుమనుట
205
శివుఁడు సాక్షాత్కరించి పార్వతినిఁ
'గైలాసంబునకు రెమ్మనుట
219
221
228
పార్వతి శివునితోఁ దలిదండ్రుల
నడిగి తన్ను బెండ్లాడుమనుట 224
శివుండంగీకరించి కైలాసంబున
గ
పార్వతి దీర్ఘశాంతము చేసి తల్లి
226
దండ్రుల యొద్దకుఁ బోవుట&quot; &quot;&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>4jdyvaa8e7x1njl5xjxmfy0f58j2561</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/57</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250994</id>
    <revision>
      <id>611555</id>
      <timestamp>2026-11-07T21:53:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'S. శివుడు ఔయక శేషఁబతో వేనా 募 సన్నిధిని సరసము జేయట 227 ఁ గృతపటుఁడు దనకుఁ రమ్మనుట మేనకా హిమవంతులు ఇటుని 228 ధర్ముఁడు పద్మాదేవి యనుగ్ర హంబుఁ గోరుట ధర్ముఁడు పద్మాదేవికి వరంబు లిచ్చ...'</comment>
      <origin>611555</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3752" sha1="ngvj6pgyolzn0r0w95ooqwmwam00bwr" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;S.
శివుడు ఔయక శేషఁబతో వేనా
募
సన్నిధిని సరసము జేయట 227
ఁ గృతపటుఁడు దనకుఁ
రమ్మనుట
మేనకా హిమవంతులు ఇటుని
228
ధర్ముఁడు పద్మాదేవి యనుగ్ర
హంబుఁ గోరుట
ధర్ముఁడు పద్మాదేవికి వరంబు
లిచ్చుట
చతుర్థాశ్వాసము
శివుఁడు వైష్ణవి వేషమ తో మేనా
హిమవంతులకడకు వచ్చుట
వైష్ణవబోధచే మేనక శివునకుఁ
భార్వతి యనుట
శివుఁడు సపరుల నోషధి ప్రస్థమున
తనుపుట
ఓషధిప్రస్థపురవర్ణ నము
సప్తర్షులు పార్వతిని శివున కిమ్మని
హిమవంతు నడుగుట
వైష్ణవి బోధ చే హిమ ఎంత ఁడు
శివునకుఁ గన్య నీయననుట
వశిష్ఠుఁడు హిమవంతునకు
హితముఁ జెప్పుట
అనుణ్యచరిత్రను
పద్మను బిప్పిలాదుం డను వృద్ధ
ఋషి మోహించుట
246
547
హిమవిఁతుఁ డాలో
ళించి పార్వతిని
280
శివున కిచ్చెది నినుట
248
ఋషులు స్వాతికి బధానంబు
చేసి శివునికడ కేగుట
249
హిమవంతుఁడు శివునకుఁ గల్యాణ
పత్రికఁ బంపుట
250
282
హిమవత్సిరిజనులు పెండ్లిసామా
284
గ్రీనిఁ గూర్చుట
251
కూఁతును జేయుట
252
సువాసినులు పార్వతిని బెండ్లి
హిమవంతునిచుట్టములు 'పెండ్లికి
284
287
చుట
238
289
240
241
242
పిప్పిలాదుఁడు పద్మనిచ్చి పెండ్లి
సేయు మని యరణ్యు నడుగుట 248
248
అనరణ్యుడు పిప్పిలాదమునికిఁ
గూతు నిచ్చి పెండ్లి సేయట
ధర్మ్యుడు పద్మా దేవినిఁ బరీక్షించుట 244
పద్మా దేవి స్థాపించి
ధర్మకు
శాపం బిచ్చుట
245
కల్యాణమంటపని ర్మాణము
పౌరు లోపధిపస్థంబును సింగా
రించుట
శివుఁడు నారదమునిన్' దలంపు
నలెఁడు వచ్చుట
శివుఁడు నారదముని చే దివ్యజనంబుల
కాల్లఁ బిలిపించుట
దేవపురంధులు శివునిఁ బెండ్లి
కొడుకుని జేయుట
శివుఁడు ప్రభు దేవబలంబులతో
వివాహంబున కరుగుట
252
253
255
256
256
257
258
శివుఁడు నారి మని హేమ గిరికను పుట 261
నారదుఁడు వివాహ మంటపమును
జూచి భ్రమించుట
నారదుఁడు హిమవత్పుత్రులతో
శివునియొద్దకు వచ్చుట
261
262&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ngvj6pgyolzn0r0w95ooqwmwam00bwr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/58</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250995</id>
    <revision>
      <id>611556</id>
      <timestamp>2026-11-07T21:53:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'హిమవంతుఁడు శివు నెదుర్కొనుట 265 హిమవంతుఁడు శివునిఁ బ్రార్థించుట .ఆ శివునిఁ జూడగోరి మేనక నారదునిఁ బిలిపించుకొనుట శివుఁడు బలంబుల వేటు వేఱుగా నగరుకుఁ బంపుట చంద్రశాలయందు మేన...'</comment>
      <origin>611556</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3848" sha1="08pdzz3zrgtr376ymojkclc2xlocbr7" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;హిమవంతుఁడు శివు నెదుర్కొనుట 265
హిమవంతుఁడు శివునిఁ బ్రార్థించుట .ఆ
శివునిఁ జూడగోరి మేనక నారదునిఁ
బిలిపించుకొనుట
శివుఁడు బలంబుల వేటు వేఱుగా
నగరుకుఁ బంపుట
చంద్రశాలయందు మేనకకు నార
266
&quot;
దుఁడు దివ్యుల నెల్ల నెఱింగించుట 267
నారదుఁడు మేనకకు శివునిఁ
జూపుట
మేనక శివునిఁ జూచి భయపడి
యాక్రోశించుట
మేనక నారదుని నిందించుట
నిందించుట
పార్వతి
బ్రహ్మేంద్రాది దేవతలు మేసకకు
సమాధానము సెప్పుట
హిమవంతుఁడు మేనకకు సమాధా
నముఁ జెప్పుట
పార్వతి మేరకకు సమాధానముఁ
జెప్పుట
సనకాదులు మేనకకు సమాధా
నము సిప్పుట
విష్ణుమూర్తి మేనకను మరల
శివునిఁ జూడుము చుట
మేనక మరల శివునిఁ జూచుట
కొప్పుకొనఁట
పంచమాశ్వాసము
విష్ణుప్రార్థనచే శివుఁడు దివ్యసుందర
రూపంబు నొందుట
మేనక శివునిఁజూచి యానం
దించుట
vii
279
&quot;
మేనక తనయపచారంబును సైపు
మని శివునిఁ బ్రార్థించుట
నాగర స్త్రీలు శివునిఁ జూచుట
నాగర స్త్రీలు శివునిఁబ్రశంసించుట 281
హిమమిత: కు పర పూజ చేసి పెండ్లి
వారిని విడిదిలోఁ బవేశ పెట్టుట 282
పార్వతి కులాంబా
పూజార్థమై
&quot;వెడలుట
283
269
దేవతలు మ హేశద త్తభూషణంబులఁ
బార్వతి నలంకరించుట
284
270
శివుఁడు కల్యాణమంటపమునకు
చుట
285
&quot;
271
272
286
నారదుఁడు హిమవంతునకు శివుని
యనాదిత్వంబుఁ జెప్పుట
శ్రీపార్వతీపర్ మేశ్వర కళ్యాణము 2937
శివుఁడు పార్వతితో స్థాలీపాక
278
హోమంబు సేయుట
289
వరవర్ల భోజనములు
293
దివ్య స్త్రీల పరిహాసోక్తులు
295
రతీ దేవి చుగని బ్రతికింపుతుని
275
శంకరుని వేడుకొనుట
297
298
&quot;
299
276
ప్రభాత వర్ణనము
&quot;
277
278
శివుడు మన్మధుని బ్రతికించుట
లోకరర్థమై శివుఁడు పార్వతీ
దేవినిఁ గూడుట
శివుఁడు దేవతలకు దరి సినంబిచ్చుట 300
సాయంకాలవర్ణనము
విప్రసువాసిని పార్వతిః బతివ్రతా
ధర్మంబులు చెప్పుట
శివుఁడు పార్వతీ దేవి దోడ్కొని
లాసయిన కేగుట
809
31
303&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>08pdzz3zrgtr376ymojkclc2xlocbr7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/59</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250996</id>
    <revision>
      <id>611557</id>
      <timestamp>2026-11-07T21:54:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'పేజీ viii పేజీ శివుఁడు దేవతలందరికిఁ గట్నము లిచ్చి పంపుట ఫలశ్రుతి శివుఁడు మణిభవనంబునందుఁ బార్వతితో సౌఖ్య మొందుట దేవతలు కుమారోత్పత్తి విష్ణు మూర్తికి దచుకష్టంబులఁ &quot;జెప్పుక...'</comment>
      <origin>611557</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3692" sha1="hha3e9qdj42bxi51207c3bhyhtwwccb" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;పేజీ
viii
పేజీ
శివుఁడు దేవతలందరికిఁ గట్నము
లిచ్చి పంపుట
ఫలశ్రుతి
శివుఁడు మణిభవనంబునందుఁ
బార్వతితో సౌఖ్య మొందుట
దేవతలు కుమారోత్పత్తి విష్ణు
మూర్తికి దచుకష్టంబులఁ
&quot;జెప్పుకొనుట
విష్ణ్వాదులు కైలాసంబున మణి
భవనద్వారముందుండి మొటి
పెట్టుకొనుట
810
&quot;
812
318
315
&quot;
శివుఁడు దేవతల మొఱవిని యోగ
ముడే వీర్యబు జార్చుట
పార్వతీ దేవి దేవతలను శపించుట 316
అగ్ని దేవుని క్షోభంబరసి శివుల
డుపాయము సెప్పుట
అగ్ని సప్తర్షుల భార్యల జూచి
మోహించుట
స్వాహా దేవి యాద్గురు మునిభార్యల
గ్నిదేవునితో
817
శివుఁడు కుమారుని దో త్తేర నంది
శ్వరుని
బదరీవనంబునకంపుట 828
! నందికేశ్వరుఁడు కుమారుని గైలా
సంబునకుఁ దెచ్చుట
కుమారుఁడు కైలాసముఁ జేరి,
తల్లిదండ్రులను సేవించుట
విష్ణ్వాదులు కుమారున కుపాయ
ఇంద్రుఁడు దేవసేనను గుమారున
కిచ్చి పెండ్లి సేయుట
శివుఁడు తారకవిధార్ధమై కుచూరుని
దేవతలతో ఁబంపుట
దేవతలు కుమారస్వామికి
బ్రహ్మాండాథి పత్యంబుఁగట్టుట '
ద్వితీయాశ్వాసము
శ్రీకుమారస్వామి వీర బాహుని
దారకునియొద్దకు సంధి
825
880
331
882
334
&quot;
818
బంపుట
886
కారకుఁడు సంధిని నిరసించుట
338
గ్రీడించుట
319
శ్రీ కుమార స్వామిజననము
820
షట్ కృత్తికలు కుమారునియొద్ద ఁ
జేరి స్తన్యంబులిచ్చుట
321
కొంచగిరి భేదనము
322
కుమారస్వామి మహేంద్రునిజయించి
ప్రాణదానఁబు చేయుట
శివుఁడు దేవతలను కుమారుజూడ
లడుగుట
328
824
అగ్ని ప్రముఖులు శివునకుఁ గుమారు
డ చెప్పుట
&quot;
కుమారస్వామితో దేవతలు
తారకాసురునిమీదికి
నకు వెడలుట
తారకుఁడసుగ సై న్యముతో
యుద్ధమునకు వచ్చుట
దేవాసుర యుద్ధము
వీరభద్రుఁడు తారకాసురునితో
ము చేయుట
యుద్ధము
తారక విష్ణు దేవుల యుద్ధము
తారకవిష్ణు లొకరిచేనొకరు
మూర్ఛితులగుట
&quot;
341
842
348
844
889&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>hha3e9qdj42bxi51207c3bhyhtwwccb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/60</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250997</id>
    <revision>
      <id>611558</id>
      <timestamp>2026-11-07T21:54:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'ix పేజీ బ్రహ్మదేవుఁడు తారః సంహా రార్థమై కుమారస్వామిని బ్రార్థించుట రెండవనాఁటి యుద్ధము కారకుఁడు విష్ణ్వాదుల మూపాలం భించుట విష్ణువు తారకునితో యుద్ధము చేసి మూర్ఛిల్లుట వీ...'</comment>
      <origin>611558</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3568" sha1="gtfpo2flpopd9xv7uxl3gfgotjavq4l" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ix
పేజీ
బ్రహ్మదేవుఁడు తారః సంహా
రార్థమై కుమారస్వామిని
బ్రార్థించుట
రెండవనాఁటి యుద్ధము
కారకుఁడు విష్ణ్వాదుల మూపాలం
భించుట
విష్ణువు తారకునితో యుద్ధము చేసి
మూర్ఛిల్లుట
వీరభద్రుని వారించి భుమారుఁడు
యుద్ధంబునకుఁ బూనుట
తారకుఁడు కుమారుని యుద్ధంబును
నుమనుట
*మార తారకుల యుద్ధము
కుమార తారకుల శ
వైమానికులు చూచుట
తారక తాడితుండైన కుమార స్వామి
మూర్ఛిల్లుట
ఈమారస్వామి తారకాసురుని
845
33
846
847
&quot;
348
349
850
351
బాణాసుర ప్రలంబాసుర సంహారము 352
కుమార స్వామి శివలింగ స్థాపనము
దేవతలు గుమారస్వామిని
తించుట
భుమారస్వామి దేవతలతో ఁ గైలా
* సంబున కేగుట
a
దేవతలు శివుని స్తుతించుట
దేవతలకు శివుఁడు వఁంబులిచ్చుట
నారదుఁడు కుమారస్వామికి వల్లీ
సౌందర్యఁబుఁ జెప్పుట
858
354
నారదుఁడు వల్లికిఁ గుమార స్వామి
భర్తయగునని చెప్పుట
కుమారస్వామి భిల్లయునకరూప
ముతో వల్లి జేరవచ్చుట
భిల్లుఁడు పల్లిని గృహంబునకుఁ
&quot;గొనిపోవుట
కుమారస్వామి విరహము
సౌందర్యవ ల్లీవిరహము
చెలిమికత్తె వల్లికొ గొనిపోయి
కొమరుసామి కప్పగించుట
కుమారస్వామి పల్లీ దేవితో
గ్రీడించుట
భిల్లులు వల్లీకుమారులఁ జూచి
కుమారునితో &quot;యుద్ధము సేయుట
కుమారస్వామి భిల్లుల నిద్రావశులఁ
భిల్లులు జ్ఞానముఁ జెంది పల్లికొ
గుమారునికిచ్చి పెండ్లి చేసి
యనుపుట
పార్వతీశ్వరులు 'దేవసేన యు వల్లిన్
జూచి యానందించుట
శౌనకాదిమునులు సూతునిగణపతి
చరిత్రంబును జెప్పమనుట
తృతీయాశ్వాసము
359
35
860
861
&quot;
362
363
36%
&quot;
పార్వతీ దేవి గణపతిని సృష్టించి
855
ద్వారమునందుంచుట
866
శించుట
బంపుట
856
నారదుఁడు భిల్లపురంబున కేగుట 858
గణపతి ద్వారమందు
శివుఁడు ప్రమధులను గణపతిపైlc
367
368&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>gtfpo2flpopd9xv7uxl3gfgotjavq4l</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/61</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250998</id>
    <revision>
      <id>611559</id>
      <timestamp>2026-11-07T21:54:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'పేజీ శివుఁడు చండీశ్వరాదులను యుద్ధము కు బంపుట ద్వారమండలి యలు కుడును విజయ పు పార్వతీ దేవియుద్ధమున కంగీక రించుట ప్రమథ గణపతులయుద్ధము క్షమారస్వామి గణపతి ఁ దార సించి సంభాషించ...'</comment>
      <origin>611559</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3952" sha1="p9opy557286ehtd5ml42ki7tm3a605r" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;పేజీ
శివుఁడు చండీశ్వరాదులను యుద్ధము
కు బంపుట
ద్వారమండలి యలు కుడును విజయ
పు
పార్వతీ దేవియుద్ధమున కంగీక
రించుట
ప్రమథ గణపతులయుద్ధము
క్షమారస్వామి గణపతి ఁ దార
సించి సంభాషించుట
గణపతి ప్రమథ సైన్యంబులను
వధించల
విష్ణ్వాది జీవితలు శివసహాయార్థమై
య
369
యుద్ధము నకు వచ్చుట,
గణపతికిఁ బార్వతీ దేవి యా యు
ధంబులను శక్తిద్వయినఁపుట
శివుఁడు విష్ణ్వాదులతో యుద్ధమునకు
చుట
శివుఁడు గణపతితో ఢీకొనుట
శివుఁడు త్రిశూలము చే గణపతితెల
నారదుఁడు పార్వతికి గణపతి
మరణంబుఁ జెప్పుట
విష్ణ్యాదులు మునులను బార్వతీ
కను
మునులు పార్వతీ దేవిని శాంతింప
మ రించుట
పార్వతీదేవి గణపతిని జీవింపఁ జేసిన
శాంతిఁగావింతుననుట
శివుఁడు గణపతిని జీవింప జేయట
పార్వతీ దేవి శకుల మరల్పుట
శివుఁడు గణపతికి బ్రహ్మ దేవునితో
నుపనయనము నేయించుట
370
71
872
878
$74
శివుఁడు గణపతి కగ పూజ్యత
నొసంగుట
శివుఁడు గణపతివ్రతంబుఁ జెప్పుట
881
&quot;
గణపతివ్రతో ద్యాపసవిధానము 382
శివుఁడు గణాధ్యక్ష పదమనకు భూ
ప్రదక్షిణంబు ఫణంబుగా
నేర్పిచట
384
885
పార్వతీపర మేశ్వరులు గజాసనుసకు
గణేశపెట్టంబుఁ గట్టుట
విశ్వరూపుఁడు తన కూతుల నిర్వు
రను గణపతికిచ్చి పెండ్లి చేయట 886
గణపతి కిద్దఱు భార్యలం దిద్దఱు
పుత్రులు జన్మించుట
&quot;
ఫలశ్రుతి
375
376
&quot;
377
878
879
&quot;
&quot;
380
&quot;
బ్రహ్మదేవుడు శుంభనిశుఁభవధ కై
&quot;
&quot;
887
శివుఁడు పార్వతీ దేవినిఁ గాలి యనిన
నా మెగినిసి నిత్తురోక్తులాడుట
శివుఁడు పార్వతీ దేవిని శిమాలు ట888
పార్వతీదేవి తపంబు సేయుటకై
శివుని సెలనడుగుట
889
890
పార్వతీ దేవి తపస్సుఁ జేయుట
వ్యాఘ్రము పార్వతీ దేవియొద్దకు
వచ్చియుండుట
బ్రహ్మదేవుఁడు పార్వతీ దేవి క
వచ్చియొకశక్తి నిబుట్టింపుమనుట 191
పార్వతీ దేవి కాల”నువునఁ గాశికికా
బుట్టించి తాను గౌరి యగుట 891
పార్వతీ దేవి ARను సేవించుచున్న
వ్యాఘ్రమ ను
ననుట
-ను గరుణింతు
393&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>p9opy557286ehtd5ml42ki7tm3a605r</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/62</title>
    <ns>104</ns>
    <id>250999</id>
    <revision>
      <id>611560</id>
      <timestamp>2026-11-07T21:54:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'xi పేజీ బ్రహ్మ దేవుఁడు బార్వతీ దేవిని శం 894 వింధ్యగిరియందుండుట 894 కాశికి శుంభనిశుంభాదులను దంపి పార్వతీ దేవియొద్దకు వచ్చి శివుఁడు కోపోపశమనంబు చేయుట పార్వతీ దేవి యలుకఁ దొలఁగ...'</comment>
      <origin>611560</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3628" sha1="fbai43owwn5pcn25g5hllku5gvjmwtd" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;xi
పేజీ
బ్రహ్మ దేవుఁడు బార్వతీ దేవిని
శం
894
వింధ్యగిరియందుండుట
894
కాశికి శుంభనిశుంభాదులను దంపి
పార్వతీ దేవియొద్దకు వచ్చి శివుఁడు
కోపోపశమనంబు చేయుట
పార్వతీ దేవి యలుకఁ దొలఁగిశివునకు
గాశికీవృత్తాంతింబు జెప్పుట
పార్వతీ దేవి శివుని వ్యాఘమును
దౌవారికునిగఁ జేయుచున్నట
వ్యాఘ్రము ఖడ్గ వేత్రధరుండగు
పురుషుడగుట
జగద్రక్షణార్థమై పార్వతీఎ ర మేశ్వ
రులు మణిభవనంబున నిత్య
సుఖంబు లొందు చుండుట
యుద్ధ ఖండము
ప్రధమాశ్వాసమ
త్రిపురాసుర చరితము
త్రిపురాసురులు బహ్మ దేవుని
పెరంబుఎదుగుట
395
696
896
897
త్రిపురాసురుల బాధ తెలుపుట కై
బ్రహ్మ కైలాసాది కేగుట 402
శివుఁడుతి) పు రాసులు భక్తు లైనందున
a
ధర్మచ్యుతులైన త్రిపురాసురులఁ
జంపుకుని సురిలు శివుని
బ్రార్థించుట
శివుఁడు త్రిపురంబుల దహించి
408
409
410
శివుని దేవతలు స్తుతించుట
జలం ధాసుర చరిత్రము
ఫాలనేత్రాగ్నిచే నింద్రునిఁగాల్చవల
&quot;
దని గురుఁడు శివుని సన్నుతించుట 111
గురుని ప్రార్థనచే శివుఁడు ఫాల
నే తాగ్నిని సముద్రమందు
వేయుట
412
జలంధరుని జననము
&quot;
397
జలంధరుని వివాహము
418
శుక్రుడు జలంధరునకు రాహువును
గుఱించి చెప్పుట
414
జలంధరుఁ డింద్రునియొద్దకు ఘస్మ
కుండను దూతను బంపుట
ఇంద్రుఁడు జలంనగునకుఁ బ్రత్యుత్త
415
రంబుఁ బంపుట
415
400
దేవాసుర యుద్ధము
416
దేవతలు పరాజయంబు నొంది
పాఱిపోవుట
417
పను
విష్ణుమూర్తి అరిహన్మునిని
బుట్టించుట
అరిహుఁడు మాయా శాస్త్రంబుల
403
404
చుట
ఆరిహన్ముని త్రిపురాసుకులకు దీక్ష
నిచ్చి స్వధర్మములఁ జెప్పుట 405
విష్ణుమూర్తి జలంధరునితోఁ
విష్ణుమూర్తి లక్ష్మీతో జలంధరు
నింటనుండుట
జల ధ రాసుకుఁడు కైలాసగిరి పై
శివుఁడు సుదర్శనంచిన జలంధరా
418
&quot;
420
421&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>fbai43owwn5pcn25g5hllku5gvjmwtd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/63</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251000</id>
    <revision>
      <id>611561</id>
      <timestamp>2026-11-07T21:54:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'పేజీ విష్ణుమూర్తి జలంధరుని తనవుఁ జెంది బృందఱో సుఖించుట 422 విష్ణమూర్తిని బృందా దేవి శపించుట 428 శంఖచూడ చరిత్రము 422 శంఖచూడుని జననము 424 శంఖచూడునకు బ్రహ్మ వరంబు 424 శంఖచూడుడు బ్రహ్...'</comment>
      <origin>611561</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3868" sha1="mpeo33onaoc27nyr5eyrg124s8w3xp6" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;పేజీ
విష్ణుమూర్తి జలంధరుని తనవుఁ జెంది
బృందఱో సుఖించుట
422
విష్ణమూర్తిని బృందా దేవి శపించుట 428
శంఖచూడ చరిత్రము
422
శంఖచూడుని జననము
424
శంఖచూడునకు బ్రహ్మ వరంబు
424
శంఖచూడుడు బ్రహ్మ శాసనంబున
దులసిన జేరుట
శంఖశూరునిలోఁ దులసి సంభా
చుట
425
426
423
తులసీ శంఖచూడులు గంధర్వ
విధి లియుట
శంఖ చూడుఁడు రాజ్యము సేయుట
శంఖచూడమ హేంద్రుల యుద్ధము 429
శివుడు శంఖచూడుని కడకు దూతను
బంపుట
శివుడు శంఖచూడుని పై యుద్ధమునకు
వెడలుట
430
432
శంఖచూడుడుఁ శివుని దర్శించుట 434
ప్రమధ దేవాసుర సంకుల సమరము 436
శివుడు శంఖచూడుని వధించుట
విష్ణుమూర్తి శంఖచూడరూపంబునఁ
దులసితోఁ గ్రీడించుట
తులసి విష్ణుని సెపించుట
జెందుట
437
438
488
489
439
తులసీ శంఖచూడులు విష్ణులోకంబుఁ
బాణాను చరిత్రము
ఉషాపరిణయము
శివుఁడు బాణాసురునకు వరం బిచ్చి
శోణపురికి వచ్చి యుండుట
ఉప పార్వతిరూపంబు నొందుట 441
పార్వతీ దేవి ఉపారూపంబుఁ జూచి
మెచ్చి వరం బిచ్చుట
బాణాసుగుఁడు మదముచే శివుని
యుద్ధంబునకుఁ బిలు చుట
ఉష యనిరుద్ధునితో స్వప్న మున
భోగ మొందుట
చిత్ర రేఖ చిత్రపటంబులను వాసి
చూపుట
442
442
443
444
చిత్ర రేఖ మంత్రశక్తి చే ద్వారకకు
బోయి యఃరుద్ధుని దెచ్చుట 445
అనిరుద్ధు డు ఉషజోఁ క్రీడించుట 446
బాణాసుకుఁడ విరుద్ధుని నాగ పాశంబుల
బంధించుట
శ్రీకృష్ణుఁడు బాణాసురుని విూదికి
యుద్ధమునకు వచ్చుట
శై పద్వర్ ము చే వైష్ణనద్విర మోడి
శివునిచే సభయమొందుట
శ్రీకృష్ణుఁడు శివునిచే నోటుపడి
తించుట
శ్రీకృష్ణుఁడు బాణునిజయించు
టకై శివుని సెల వడుగుట
శ్రీకృష్ణుఁడు బాణుని జంపఁదలపడ
శివుఁడు వారించుట
బాణాసురుఁడు శివుని నుతించి
నృత్యంబు చేయుట
శివుఁడు ఖాణాసురునకు వరంబు
లిచ్చుట
విదలోత్వల దానవసంహారము
లీలాఖండము - ఆ గ్
శివలీలావతారపరిగణన
448
449
450
451
452
454
&quot;
&quot;
455
440
457
నంది కేశ్వరావ తారలీల
491&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>mpeo33onaoc27nyr5eyrg124s8w3xp6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/64</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251001</id>
    <revision>
      <id>611562</id>
      <timestamp>2026-11-07T21:55:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'xiii పేజీ 486 488 489 నంది కేశ్వరజననము శివుఁడు నందికేశునకుఁ బ్రత్యక్ష 462 దుర్వాసోమ: స్యవ తార లీల దుర్వాసుఁడు శ్రీకృష్ణుఁనకు వరము మగుట 464 లిచ్చుట నంది పట్టాభి హనుమదవ తార లీల వివాహములు...'</comment>
      <origin>611562</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3762" sha1="tc55u6q98zcfmq0z63m31nqukk4w4wk" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;xiii
పేజీ
486
488
489
నంది కేశ్వరజననము
శివుఁడు నందికేశునకుఁ బ్రత్యక్ష
462
దుర్వాసోమ: స్యవ తార లీల
దుర్వాసుఁడు శ్రీకృష్ణుఁనకు వరము
మగుట
464
లిచ్చుట
నంది పట్టాభి
హనుమదవ తార లీల
వివాహములు
465
పిప్పలాద ముస్యవతారలీల
శ్రీ భైరవలీల
467
పిప్పలాదుఁడు ప్రాణముఁ బాసి తనుపు
శ్రీ భైరవ ప్రాచుర్భానము
469
దేవతల కిచ్చుట
సువర్చ దేవతల శపించుట
శిరంబును ద్రుంచుట
470
పిప్పలాదజననము
భైరవుఁడు బ్రహ్మదేవుని పంచమ
భైరవుఁడు వైకుంఠమున కేగుట 421
విష్ణుమూర్తి పనుపున లక్ష్మీ దేవి
భైర వున కమృత భిక్ష నిచ్చుట 478
శ్రీ శరభాన తారలీల
దేవతలు శివునిఁ జేరి నృసింహ
మూర్తికి శాంతిఁ గూర్చుమని
ప్రార్ధించుట
478
465
శివుఁడు వీరభ దునకు సృసింహావ
శాంతిని గురించి చెప్పుట 476
వీరభద్రుఁడు నృసింహుని
సామోర్తుల శాంతింపుకునుట 477
నృసింహమూర్తి వీరభద్రుని గినిసి
&quot;
సంభాషించుట
వీరభద్రుఁడు నృసింహునిపైఁ
గోపించి భాషించుట
478
శరభావిర్భావము
480
సృసింహావతార శాంతి
482
ఫలశ్రుతి
484
యశేజేశ్వర లీల
పోవుట
దేవతలు గడ్డిపరకను గదల్ప లేక
దేవతలు యముని శివునిగ నెఱింగి
వినుతించుట
&quot;
485
&quot;
యతినాధ లీల - ఆహుక భిల్ల
చరిత్రము
&quot;
490
491
&quot;
M
429
భిల్లుఁడు సింగములతోఁ బోరి
చచ్చుట
3
భిల్లసరికి శివుఁడు ప్రసన్నుండై
'వరంబు లిచ్చుట
493
495
ను రేశ్వరలీల ఉపనున్యుచరిత్రము 496
ఉపమన్యుడుఁ తపస్సుకై తల్లిని
సెలవ డు గుట
ఉపనున్యునకుఁ దల్లి శివవైభవంబు
జెప్పు
ఉపమన్యునకుఁ దల్లి శివుని మాయా
రూపంబులను జెప్పుట
ఉపమన్యుఁడు హిమాద్రిఁ జేరి శివుని
గూర్చి తపంబొనరించుట
498
לי
499
501
శివుఁడు దేవేంద్రుఁడై వచ్చి యుప
మన్యునకు వరమిచ్చెద ననుట 502
ఉపమన్యుడు
నిరసించుట
శృత కేంద్రున కుపమన్యుఁడు శివుని
గుఱించి చెప్పుట
ఉపమన్యుని మెచ్చి శివుఁడు
ప్రత్యక్షమగుట
504
506&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>tc55u6q98zcfmq0z63m31nqukk4w4wk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/65</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251002</id>
    <revision>
      <id>611563</id>
      <timestamp>2026-11-07T21:55:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'పేజీ ziv ఉపమన్యుఁడు శివుని స్తుతించుట 508 శివుఁడు ఉపమన్యునకు వరంబు కిరా తేశ్వరలీల శ్రీకృష్ణుడు పాండవులయొద్దకు వచ్చుట వ్యాసమహాముని పాండవులయొద్దకు వచ్చుట 510 51 &quot; 512 అర్జునుఁడు తప...'</comment>
      <origin>611563</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3672" sha1="b7f7fce2716puutt6ytomzwl8c5zm7b" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;పేజీ
ziv
ఉపమన్యుఁడు శివుని స్తుతించుట 508
శివుఁడు ఉపమన్యునకు వరంబు
కిరా తేశ్వరలీల
శ్రీకృష్ణుడు పాండవులయొద్దకు
వచ్చుట
వ్యాసమహాముని పాండవులయొద్దకు
వచ్చుట
510
51
&quot;
512
అర్జునుఁడు తపస్సు క్లెయింద్రకీలాద్రికిఁ
514
బోవుట
ఇంద్రుఁడు బ్రహ్మచారి రూపంబున
వచ్చి యర్జునుని బరీక్షించుట 515
ఇంద్రుఁ డర్జునునకు నిజరూపంబు
జూపుట
&quot;
మూకాసురుఁడు సూశ రాకారముతో
నర్జునులకు
గీడు సేయ
వచ్చుట
56
ప్రాచీన దివ్యలింగములు
దివ్యలింగములు
పశ్చిమ దేశ దివ్యలింగములు
లింగవై భవఖండము ఆ. ౨
527
528
584
సౌరాష్ట్రము-సోమనాధలింగము 517
డముఁడు చంద్రుని శపించుట
చంద్రుఁడు శివుని యనుగ్రహంబున
శ్రీయరుజను 'బ'యుట
5:8
539
540
542
శ్రీశైలము--మల్లి కార్జుజలింగము 510
ఉజ్జయిని మహా కాళలింగము
చంద్ర సేసమహా రాజచరిత్రము
గోపబాలశ చరిత్రము
హనుమంతుడు ప్రత్యక్షమై
గోపబాలుని బజ్జగించుట
-
ఓంకార క్షేత్రము ర మేశ్వర
లింగము
హిమగిరి - కేదారలింగము
58
ఢాకిని - భీమశంకరలింగము
కృతకకిరాతార్జును లిరువురు
మాయాసూకరము పై బాణంబు
మాయాకిరాతార్జునుల యుద్ధము 520
లేసి చంపుట
అర్జునుడు మాయాకిరాతుని
శివునిగాఁ దెలిసికొని
548
544
546
547
548
భీమాసురుడు శివభక్తుఁ డగు సుదక్షి
దఁ జెయందుంచుట 550
పార్థివలింగమునుండి శివుఁడు వెలువడి
&quot;భీమాసురునిఁ జంపుట
551
521
శ్రీకాశి విశ్వేశ్వరలింగము
552
5:2
శివుఁడు కాశీపంచకోశమును
సృష్టించ
552
శివుఁ డర్జునునకు బాసుపతాస్త్ర
లింగవై భవఖండము - ఆ గ
సూతుఁడు మనులకు జో
జ్యోతిర్లింగంబు
లెఱింగించుట
525
నూతుఁడు జ్యోతిర్లింగోప
లింగంబులను దెల్పుట
526
విష్ణుమూర్తి చంబునఁ బుష్కరిణిఁ
వు
558
చక్రపుష్కరిణి మణికర్ణిక యగుట 58
గౌతమీతటము- త్యంబక లింగము 555-
గౌతమాశ్రమమునకు మునులు
వచ్చుట
556&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>b7f7fce2716puutt6ytomzwl8c5zm7b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/66</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251003</id>
    <revision>
      <id>611564</id>
      <timestamp>2026-11-07T21:55:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'KV మునుల నిర్బంధముచేగణపతీ మాయా ధేనువై గౌతముని చేఁజచ్చుట 558 గౌతమఋషి. యాశ్రమమును విడచి ద వ్వేగుట గౌతముఁడు పార్థివలింగా ర్చుట - శివుఁడు ప్రత్యక్ష మగుట 560 శివుఁడు గౌతమునికై గంగన...'</comment>
      <origin>611564</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3710" sha1="a0ozrp8ajnarol1vu6hovmdlqzme8uy" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;KV
మునుల నిర్బంధముచేగణపతీ మాయా
ధేనువై గౌతముని చేఁజచ్చుట 558
గౌతమఋషి. యాశ్రమమును విడచి
ద వ్వేగుట
గౌతముఁడు పార్థివలింగా
ర్చుట - శివుఁడు ప్రత్యక్ష మగుట 560
శివుఁడు గౌతమునికై గంగను భువి
కవతరింపఁ జేయుట
561
సముచితార్చన చే శివలింగంబు
శాంతిఁ జెందుట
578
559
లింగోద్భవ చరితము
బ్రహ్మవిష్ణులకలహము
579
580
కేతకీ సమావేశము
తేజోలింగోద్భవము
588
588
లింగశిరంబుఁ జూచితినని బ్రహ్మ
బొంకుట
584
యజ్ఞాంతంబున
బ్రహ్మ
శివుఁడు కేతకిని శపించుట
కపూజ్యతి విధించుట
585
శివభకానుక మణిక
586
566
అంధ కేశ్వరచింగ చరిత్రము
588
567
589
563
గౌతమశిష్యులు మునుల శపించుట 562
శ్రీ వైద్యనాధలింగము
దారుక వనము-నా
గేశ్వరలింగము 564
· పార్వతీ దేవి దారుకను రక్షింపు మని
శివుని వేడుట
శ్రీరామేశ్వరలింగము
శివుఁడు రామునకుఁ బ్రత్యక్ష మై
వరంబు లిచ్చుట
దేవగిరిశివాలయము - ఘుశ్మేశ్వర
లింగ ము
467
569
ముళ్మికుఁ బుత్రుఁడు జన్మించుట 571
ను దేహ ఘుశ్మకొమరునిఁ జంపుట 571
మరుఁడు జీవితుండై
వచ్చుట
లింగ స్వరూపశథ సము
దారు కాని న మునిచరిత్రము
మునుల పరీక్షకై శివుఁడు దారుకా
సుదర్శనునిచరిత్రము
శివుఁడు సుదర్శనుని శపించుట
పార్వతీ దేవి సుదర్శనుని పటువు
నొనర్చుట
అతిశలింగము
&quot;
590
591
అతిముని తపస్సమాధి నొందుట 592
గంగాశంకరు లవ సూయా భీష్టంబుఁ
&quot;
గంగా దేవి స్త్రీరూపముతో
ననసూయకు దర్శనమిచ్చుట 598
సింపుకునుట
יי
572
578
574
అత్రిముని యుదశముల గోలంట
అనసూయ గంగ నెల్లప్పు డట
594
&quot;
నంది కేశలింగము
595
ధేనువు సాహసకృత్యము
596
575
ఋషి కాచరిత్రము
599
శివుఁడు రక్కసుని జంపిఋషీకళు
576
వరంబులిచ్చుట
600
హరీశ్వరలింగము
601
వనంబునకు వచ్చుట
ముని భార్యలు శివునిజూచి మోహించి
వెంటఁబడుట
మునులు శివునిఁ గోపించి కొట్టల
బూనుట
శివలింగము మునులను బాధించుట 577&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>a0ozrp8ajnarol1vu6hovmdlqzme8uy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/67</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251004</id>
    <revision>
      <id>611565</id>
      <timestamp>2026-11-07T21:55:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'విష్ణుమూర్తి శివలింగమునకు నేత్రకమలంబు నర్పించుట శివుఁడు విష్ణుమూర్తికి సుదర్శనము 602 &quot; xvi ఉమాఖండము-ఆ ౧ జాంబవతి పుత్రార్థమై శ్రీకృష్ణుని శివుని గూర్చి పంపుకునుట శ్రీకృష్ణ్...'</comment>
      <origin>611565</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3527" sha1="56n92dbrpbs235chlmpv1llikklu700" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;విష్ణుమూర్తి శివలింగమునకు
నేత్రకమలంబు నర్పించుట
శివుఁడు విష్ణుమూర్తికి సుదర్శనము
602
&quot;
xvi
ఉమాఖండము-ఆ ౧
జాంబవతి పుత్రార్థమై శ్రీకృష్ణుని
శివుని గూర్చి పంపుకునుట
శ్రీకృష్ణ్పుఁడు తపస్సుకై హిరుగిరికి
626
మహాబలేశ్వర లింగము
(గోకర్ణము)
సోమనీచరిత్రము
608
చుట
627
604
హిమాద్రిలో శివునిగుఱించి తపించి
సిద్ధులొందిన వారలు
628
సోమిని శూద్రులకు భార్యయగుట 605
సోమిని అంధచండాలియైపుట్టుట 606
అంధచండాలి గోకర్ణ క్షేత్రము
607
నరుబోవుట
అందచండాలి. శివ తమున కేగుట 608
మిత్రస హెూపాఖ్యానము
వసిష్ఠముని మిత్రసహుని శపించుట 609
మిత్రిసహుఁడుకల్మాషపాదుండగుట
17
బ్రహ్మరాక్షసుఁడైన కల్మాషపా
దుఁడు మునిపు తునిజంపుట 610
మదయంతి భర్తకు మునిసతీశాపంబు
ఉపమన్యుడు శ్రీకృష్ణులకు
పదీక్ష, నిచ్చుట
కృష్ణుని తపంబు మెచ్చి పార్వతీశ్వ
రులు సాక్షాత్కరించుట
శ్రీకృష్ణుఁడు శివుని స్తుతించుట
శ్రీకృష్ణునకు శివుడు వరంబు
లిచ్చుట
శ్రీకృష్ణునకుఁ బార్వతీ దేవి వరంబు
లిచ్చుట
శివమాయా మోహితులు
630
&quot;
682
688
&quot;
బ్రహ్మఘ్న సమానులు
&quot;
పాప భేదములు
శివవ్రతములు
61
పంచమహాపాపులు
శ్రీశివ రాత్రి వ్రతవిధానము
612
వ్యాధేశ్వరలింగము
617
నరకములు
వ్యాధునకు శివలింగార్చన
పాపహర దానధర్మములు
భూమిన పద్వీపములు
భగోళము
పాతాళములు
పంచచూడి స్త్రీస్వభావము నారదు
684
685
686
638
689
&quot;
618
641
శువులను
మృగీరుృగములు వ్యాధునితో
శపథములు చేసిపోవుట
మృగీద్వయితో మృగమునుదచ్ఛి
వ్యాధుని జేరుట
వ్యాధునకు శివుఁడు ప్రత్యక్ష
మై
లిట
646
&quot;
647
622
నకు చెప్పుట
648
శాలజ్ఞానము
650
&quot;
భక్తి ప్రాబల్య ప్రతి పాదనము
624
ఛాయాపురుషదర్శన ఫల భేదములు 651
మృత్యుండెకు యోగములు
652&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>56n92dbrpbs235chlmpv1llikklu700</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/68</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251005</id>
    <revision>
      <id>611566</id>
      <timestamp>2026-11-07T21:55:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'xvii ప్రతిసర్గము మన్వంతరంబులు 3 పేజీ వంశములు తదనుచరితములు 657 సావర్ణి మనుజము అశ్వనీ దేవతలజననము స్వతమనువంశము పురూరవశ్చక్రవర్తి జననము సగర చక్రవర్తి చరిత్రము సగరసుతులు కపిలకో...'</comment>
      <origin>611566</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3411" sha1="s6rjz8cxspv9mshrtdffokt4z1s6fkn" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;xvii
ప్రతిసర్గము మన్వంతరంబులు
3
పేజీ
వంశములు తదనుచరితములు 657
సావర్ణి
మనుజము
అశ్వనీ దేవతలజననము
స్వతమనువంశము
పురూరవశ్చక్రవర్తి జననము
సగర చక్రవర్తి చరిత్రము
సగరసుతులు కపిలకోపాగ్ని చే
పేజీ
శతాక్షీ దివ్యుల ననుగ్రహించుట 692
పూనమ
662
నవరాత్ర పూద
664
665
లాండము
666
670
672
- ఆ ం
693
695
బూదియగుట
భగీరధుఁడు పుడమికి గంగను
678
గంగావతరణము
674
శ్రీరామచరిత్రము
675
చంద్రవంశము
వ్యాసజన్మము
677
సురధుఁడు సుమేధఋష్యాశ్రమంబు
682
జేరుట
సుమేథుఁడు సురధునకు మహా
మాయావైభవంబుఁ జెప్పుట
మధుకై టభసంహారము
మహిషాసుర చరితము
దుర్గాపతారము
దుర్గాదేవికి దివ్యులాయుధాదుల
మహిషాసురుఁడు దుర్గా దేవికడకు
యుద్ధమునకు వచ్చుట
మహిషాసుర సంహారము
దుర్గాసురభంజనము
శతాక్షీ ప్రాదుర్భావము
శతాక్షీ దుర్గాసురుల యుద్ధము
దుర్గాసురసంహారము
&quot;
683
684
685
686
17
688
689
690
691
&quot;
&quot;
వామ దేవముని కుమారాద్రిఁ జేరి
కుమారుని సేవించుట
వామ దేవుఁడు కుమార స్వామిని
బ్రణవార్ధముఁ జెప్పుమనుట
వామ దేవునకుఁ గుమారస్వామి
ప్రణవార్ధముఁ జెప్పుట
మంత్రిమయమూర్తి
ప్ర్రణవస్వరూపము
కుమారుఁడు వామ దేవునకు జగ
697
&quot;
(97
700
706
తారకుని గుఱించి చెప్పుట
వామ దేవునకుఁ గుమారుఁడు శక్తి
విశిష్టశివాద్వైతముఁ జెప్పుట 708
కుమారుఁడు వామ దేవుని శివతత్త్వ
ప్రచారకుఁడ నౌదువనుట
వాయనీయఖండము - ఆ గ
మునులు బ్రహ్మజిజ్ఞాసులై చతు
ర్ముఖునియొద్దకుఁ బోవుట
మునులు బ్రహ్మను నుతించుట
బ్రహ్మ దేవుఁడు మునులకు
బరతత్వంబుఁ జెప్పుట
నేమిపతనంబున వనంబు నైమి
దాల్చుట
శారణ్య సంజ్ఞ
బ్రహ్మాజ్ఞచే మునులయొద్దకు
వాయు దేవుఁడు వచ్చుట
710
718
714
718
&quot;&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>s6rjz8cxspv9mshrtdffokt4z1s6fkn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/69</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251006</id>
    <revision>
      <id>611567</id>
      <timestamp>2026-11-07T21:55:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'xviii పేజీ 719 పేజీ మునివాయు దేవిసంభాషణ వాయు దేవుఁడు మునులకుఁ బతుపాక పతిస్వరూపంబు జెప్పుట :20 వాయు దేవుఁడు మునులకు మాయా స్వరూపంబు జెప్పుట 721 వాయ దేవుఁడు మునులకుఁ గలాది పంచకంబు నె...'</comment>
      <origin>611567</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4023" sha1="6bk9qzr1x3tkpu6h94q3abqxlqafz8h" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;xviii
పేజీ
719
పేజీ
మునివాయు దేవిసంభాషణ
వాయు దేవుఁడు మునులకుఁ బతుపాక
పతిస్వరూపంబు జెప్పుట
:20
వాయు దేవుఁడు మునులకు మాయా
స్వరూపంబు జెప్పుట
721
వాయ దేవుఁడు మునులకుఁ గలాది
పంచకంబు నెఱింగించుట 922
728
వాయు దేవుఁడు మునులకు గుణత్రయ
స్వరూపంబు జెప్పుట
వాయు దేవుఁడు మునుల కాత్మ
స్వరూపంబుఁ జెప్పుట
వాయు దేవుఁడు మునుల కీశ్వర
విషయంబుఁ జెప్పుట
మునులు వాయు దేవుని గాలస్వరూ
724
725
పంబు జెప్పు వని యడుగుట 727
కాలప్రమాణములు
వాయు దేవుఁడు మునులకు సృష్టి
పకారంబుఁ జెప్పుట
728
వాయు దేవుఁడు మునులకు లయంబు
తీ రెఱింగించుట
మార్కండేయచరితి) ము
మృకండుముని బ్రహ్మసభాద్వారం
బున నవమానపడుట
మరుద్వతి మునుల భార్యల చే
నవమాన పడుట
780
781
781
783
784
మృకండుముని తప స్పానరించుట 725
735
పార్వతీపర మేశులు మునిదంపతులకు
సాక్షాత్కరించుట
శివుఁడు మృకండునకు వరమిచ్చుట 786
మృకండుపుతో దయము 787
మార్కఁడేయుని బాల్యవర్త
నము 738
తలిదండ్రులకు మార్కండేయుఁడు
ధైర్యముఁ జెప్పుట
మార్కండేయుఁడు తెలిదండ్రుల
789
సెల వొంది తపంబున కేగుట 740
యముఁడు మార్కండేయుని యొద్దకు
దూతలఁ బంపుట
యముఁడు మార్కండేయ ని
ధర్షించుట
మార్కిండేయుఁడు యముని
నిరి సించి పలుకుట
741
742
743
మార్కండేయకృతి శివస్త్రోత్రము 748
నారదుఁడు మార్కండేయుని రక్షింపు
మని పార్వతీపర మేశ్వరుల
చుట
శివుఁడు త్రిశూలధారి చే యముని
గూల్చి మార్కండేయున
కభయ మిచ్చుట
శివుఁడు మార్కండేయ ప్రార్థనచే
యముని జీవింపఁ జేయుట
745
746
746
పార్వతీపర మేశ్వరులు మారం డేయు
నాకు బ్రహ్మాయువు నిచ్చుట 747
ఉపమన్యుముని శ్రీకృష్ణునకుఁ
దెల్పిన ఆత్మజ్ఞానము
శివుఁడు దేవతలకు సూర్యాత్మిక
నిజతనువు జూపుట
తిరోహిత శాస్త్రప్రతిష్ఠ
ఉపమన్యుఁడు కృష్ణునకు జగ తార
కనిగూర్చి చెప్పుట
ఉపమన్యుఁడు కృష్ణుసకు ముఖ్యాం
శంబులఁ జెప్పుట
ఉపమన్యుఁడు శ్రీకృష్ణునకు శివ
పూజాక గంబును జెప్పుట
748
749
1
750
751
762&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>6bk9qzr1x3tkpu6h94q3abqxlqafz8h</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>శ్రీశివపురాణము/--</title>
    <ns>0</ns>
    <id>251007</id>
    <revision>
      <id>611568</id>
      <timestamp>2026-11-07T21:56:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>[[WP:AES|←]]Created page with '{{తలకట్టు  | శీర్షిక = [[../]]  | రచయిత = ముదిగొండ నాగవీరయ్య శాస్త్రి  | అనువాదం =   | విభాగము  = --  | ముందరి = [[../మున్నుడి/]]  | తదుపరి = [[../విషయసూచిక/]]  | వివరములు =   |సంవత్సరం = 1947 }}  &lt;pages index=&quot;శివపురాణము (ముది...'</comment>
      <origin>611568</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="575" sha1="o6eqlw908ggdzngykshxjddki877up8" xml:space="preserve">{{తలకట్టు
 | శీర్షిక = [[../]]
 | రచయిత = ముదిగొండ నాగవీరయ్య శాస్త్రి
 | అనువాదం = 
 | విభాగము  = --
 | ముందరి = [[../మున్నుడి/]]
 | తదుపరి = [[../విషయసూచిక/]]
 | వివరములు = 
 |సంవత్సరం = 1947
}}

&lt;pages index=&quot;శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf&quot; from=49 to=61 /&gt;
[[వర్గం:పురాణాలు]]</text>
      <sha1>o6eqlw908ggdzngykshxjddki877up8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/70</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251008</id>
    <revision>
      <id>611569</id>
      <timestamp>2026-11-07T21:57:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'నారదుఁడు తుంబురునితో సామ్యంబు బడయుట బ్రహ్మ సనత్కుమారుఁ డొంబయై శాపమోత మొందిన తెఱఁగుఁ XIX పేజీ లింగ భేదములు 754 జెప్పుట 755 మందసరోవరముఁ 766 నంది కేశుఁడు సనత్కుమారునితో. మునులకుఁ జ...'</comment>
      <origin>611569</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1283" sha1="phwk191bdfpihuhfvhlupz1qjhcoqpu" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;నారదుఁడు తుంబురునితో
సామ్యంబు బడయుట
బ్రహ్మ సనత్కుమారుఁ డొంబయై
శాపమోత మొందిన తెఱఁగుఁ
XIX
పేజీ
లింగ భేదములు
754
జెప్పుట
755
మందసరోవరముఁ
766
నంది కేశుఁడు సనత్కుమారునితో.
మునులకుఁ జెప్పిన ముఖ్యసారము
లింగధారణము
విద్యేశ్వర ఖండము
హ స్త వీఠంబులందు లింగమును
బూజించిన ఫలములు
పార్థివలింగ పూజోత్కృష్టత
శివనిర్మాల్యము పదీక్షితులకు
గ్రాహ్యము
బిల్వమాహాత్మ్యము
భస్మవిషయము
రుద్రాక్ష ధారణము -
తన్మాహాత్మ్యము
మంత్రపూర్వకరుద్రాక్షధారణము
తత్ఫలము
శివనామపుణ్యము
759
పురాణఫలశ్రుతి
760
761
765
767
&quot;
770
773
774
775&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>phwk191bdfpihuhfvhlupz1qjhcoqpu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/71</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251009</id>
    <revision>
      <id>611570</id>
      <timestamp>2026-11-07T21:57:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'కవి గురులు: బ॥శ్రీ చెళ్ళపిళ్ళ వెంకటశాస్తు &quot;లవారు శతావధానులు.'</comment>
      <origin>611570</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="175" sha1="pl4q3ydzzmpgv0rllzeqcxohkl22djn" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;కవి గురులు:
బ॥శ్రీ చెళ్ళపిళ్ళ వెంకటశాస్తు &quot;లవారు
శతావధానులు.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>pl4q3ydzzmpgv0rllzeqcxohkl22djn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/72</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251010</id>
    <revision>
      <id>611571</id>
      <timestamp>2026-11-07T21:58:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'కృతికర్త శ్రీ ముదిగొండ నాగవీరయ్య శాస్త్రి'</comment>
      <origin>611571</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="128" sha1="5qs70aar03ikvirzfg2m6o8sn0nxr46" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;కృతికర్త
శ్రీ ముదిగొండ నాగవీరయ్య శాస్త్రి&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>5qs70aar03ikvirzfg2m6o8sn0nxr46</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/73</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251011</id>
    <revision>
      <id>611572</id>
      <timestamp>2026-11-07T21:58:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'వారి కృతి . శ్రీ ముదిగొండ వీరభదా రాధ్యులు ధర్మపత్ని శ్రీలక్ష్మి దేవమ్మ గారు'</comment>
      <origin>611572</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="216" sha1="a7fs4w0sgwdf0rh8yrdgqfrpych6vjs" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;వారి
కృతి .
శ్రీ ముదిగొండ వీరభదా
రాధ్యులు
ధర్మపత్ని శ్రీలక్ష్మి దేవమ్మ గారు&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>a7fs4w0sgwdf0rh8yrdgqfrpych6vjs</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>శ్రీశివపురాణము/విషయసూచిక</title>
    <ns>0</ns>
    <id>251012</id>
    <revision>
      <id>611573</id>
      <timestamp>2026-11-07T21:59:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>[[WP:AES|←]]Created page with '{{తలకట్టు  | శీర్షిక = [[../]]  | రచయిత = ముదిగొండ నాగవీరయ్య శాస్త్రి  | అనువాదం =   | విభాగము  = విషయసూచిక  | ముందరి = [[../--/]]  | తదుపరి = [[../బొమ్మలు/]]  | వివరములు =   |సంవత్సరం = 1947 }}  &lt;pages index=&quot;శివపురాణము (ముదిగ...'</comment>
      <origin>611573</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="572" sha1="pothlasxp8wlcsy234bwpqa1z5q89sn" xml:space="preserve">{{తలకట్టు
 | శీర్షిక = [[../]]
 | రచయిత = ముదిగొండ నాగవీరయ్య శాస్త్రి
 | అనువాదం = 
 | విభాగము  = విషయసూచిక
 | ముందరి = [[../--/]]
 | తదుపరి = [[../బొమ్మలు/]]
 | వివరములు = 
 |సంవత్సరం = 1947
}}

&lt;pages index=&quot;శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf&quot; from=62 to=70 /&gt;
[[వర్గం:పురాణాలు]]</text>
      <sha1>pothlasxp8wlcsy234bwpqa1z5q89sn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>శ్రీశివపురాణము/బొమ్మలు</title>
    <ns>0</ns>
    <id>251013</id>
    <revision>
      <id>611574</id>
      <timestamp>2026-11-07T22:01:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>[[WP:AES|←]]Created page with '{{తలకట్టు  | శీర్షిక = [[../]]  | రచయిత = ముదిగొండ నాగవీరయ్య శాస్త్రి  | అనువాదం =   | విభాగము  = బొమ్మలు  | ముందరి = [[../విషయసూచిక/]]  | తదుపరి = [[../సృష్టిఖండము/]]  | వివరములు =   |సంవత్సరం = 1947 }}  &lt;pages index=&quot;శివపు...'</comment>
      <origin>611574</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="603" sha1="lsxx0tj9hhyshj2vronvofpnh81tmjf" xml:space="preserve">{{తలకట్టు
 | శీర్షిక = [[../]]
 | రచయిత = ముదిగొండ నాగవీరయ్య శాస్త్రి
 | అనువాదం = 
 | విభాగము  = బొమ్మలు
 | ముందరి = [[../విషయసూచిక/]]
 | తదుపరి = [[../సృష్టిఖండము/]]
 | వివరములు = 
 |సంవత్సరం = 1947
}}

&lt;pages index=&quot;శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf&quot; from=71 to=73 /&gt;
[[వర్గం:పురాణాలు]]</text>
      <sha1>lsxx0tj9hhyshj2vronvofpnh81tmjf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/74</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251014</id>
    <revision>
      <id>611575</id>
      <timestamp>2026-11-07T22:01:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'శ్రీ శివాభ్యాన్నమః శివపురాణము సృష్టిఖండము ప్రథమాశ్వాసము విభుఁ జాత్మనేత్రసర 4 సీరుహ పూజ నొనర్చి యేమహా దేవుని సుప్ర్రసాదనియ+తీన్ గానే సర్వ సుపర్వ చక ర చెడావహమైన చరము సుధాం...'</comment>
      <origin>611575</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2708" sha1="0twju5lfejq0km5bm6ipa9vq2q8kiw4" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;శ్రీ శివాభ్యాన్నమః
శివపురాణము
సృష్టిఖండము
ప్రథమాశ్వాసము
విభుఁ జాత్మనేత్రసర 4 సీరుహ పూజ నొనర్చి యేమహా
దేవుని సుప్ర్రసాదనియ+తీన్ గానే సర్వ సుపర్వ చక ర
చెడావహమైన చరము సుధాంశుఁడిఁ కెవ్వనిఁ జెంది దగళా
పావధినొంకా పట్టి సదశీయాత్ము శివున్ బరమాత్ముఁ గొల్చెదన్
చే, పెనిమిటి పెందొడన్' జనవు పెంపునఁజక్కఁగ నెక్కి ఎక్కునన్
వనయుగణేశునెత్తికొని శ్రీ తావలచేతఁగునూరు నెమ్మొగం
బును దయని జఁబుణ్కు చున మోసమయంచు వచించుమాధవా
వ్యని మిషనాథ శేఖరుల నాడటఁ బ్రోచునుమన్
భజించెదన్,
శః సకలామరసము దయమునఁ బ్రకటితముగఁదొ అపూజఁబడసి ప్రమధనా
యకుఁ డె కడు మాతాపిత, లకు మురు విడుదంతిముఖుఁగొల చెదన్ మదిలోన్ 8
#1 రుద్రమ హెూగ్రరోషమయ • రూపముఁ జేకొని దుు మూర్ధమున్
రాత రార్భటివ్ దునిమి • రాక్షసమర్దనముఖ్యులన్ భయో
·
న్ని ద్రులఁ జేసి భక్తులను నిత్యము సాఁకెదుభద్రకాళికా
భద్రుఁడు వీరభద్రుఁడు శుభంబిడఁ గావుత మాకు నిచ్చలున్,
సీ। మధుర సౌరభచారు | మకరందబంధుర, శోణాజ్ఞ మొక్కల సొంపు చిలుక
లలితరాగాయతాశిలా పశోభిత హేమ, వల్లకి యొకచేత వన్నె దొలుక
రసవ స్వలంకార | రమ్యభావవిశాల, పుస్తక మొక కేలఁ + బొంక మొలుక
భర్తృపావననామ • పరమజపోజ్జ్వల, మణిమాల యొక చేత మానుగులుక&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>0twju5lfejq0km5bm6ipa9vq2q8kiw4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/75</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251015</id>
    <revision>
      <id>611576</id>
      <timestamp>2026-11-07T22:02:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'సీ, శ్రీ శివ పురాణము గీః సురభి సౌవర్ణ వుష్కరాంతరమనోజ్ఞ, కర్ణికాసీవధాతృము ఖమురన మీరు వాణి నిర్ణీతశుకపిక వాణీ వాణి, గరిమనొసఁగ భజింతుఁ జొక్క ముగుభక్తి, షట్కాలశివలింగ*సమయసమర...'</comment>
      <origin>611576</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4159" sha1="1qjokk5ibp3ib9wgeywzyh7vgvev751" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;సీ,
శ్రీ శివ పురాణము
గీః సురభి సౌవర్ణ వుష్కరాంతరమనోజ్ఞ, కర్ణికాసీవధాతృము ఖమురన మీరు
వాణి నిర్ణీతశుకపిక వాణీ వాణి, గరిమనొసఁగ భజింతుఁ జొక్క ముగుభక్తి,
షట్కాలశివలింగ*సమయసమర్చాభి, రాము శ్రీ వేమనా, రాధ్య గురుని
నిగమాగమార్గ వ నిష్ణాతుఁ బావన, భావుని వీర మల్లావధాని
శబ్దవిద్యాపార చతురుఁ జిఱ్ఱావూరి, వంశ్యు సీతా రామ పండితేంద్రు
శతవధానమనీషి • చంద్రులఁగిఙ్కవి, గజకేసరుల శతం గ్రంథకవుల
గీ, మఱియు నేనూనిరాజయన్ (మంత్రశాస్త్ర, వక్త మున్నగునాచార్య వరుల నాదు
చిత్తమున మే భక్తి నర్చించి యంచి, తో ర్తులనొకండుకృతినేయ నూహచేసి,
ఉ. శైవపురాణమెందును బ్రశ స్తము శర్వకథాసుధాభిధా
రావహసర్వభాగ విభ, వాస్పదధామము భూరివిస్ఫుర
ద్భావరసాభిరంజకము . పాఠశకోటికి బూరుషార్థ ల
క్ష్మీవిలసన్ని వాసమని • చిత్తమునంది గురొత్తు వేడ్క తోన్,
చ. తెనుఁగొనరింపఁబూని సుధీ ప్రవరుల్ మదిఁబొంగ భారతీ
శనదురురత్న
సంకలిత కాంచన కాంచిక లా పఠింకిణీ
మనతరనిస్వనంబెసఁగఁగా వికసల్లలితారవిందసం
జనితనితాంత సౌరభల సన్మధురోక్తులు రకులేర్పడన్,
- 50 20 *
గీ! మనుల వల్మీకభూ వ్యాసకాళిదాస, భాన భారవి భవభూతి, బాణ భట్టి
మాఘ శ్రీహర్ష బిల్హణ మల్హణాది, సంస్కృతకమీద్రపదసార శిసములు Tech,
వశి ఆంధ్రకవులందు
ఉ. అంచితభ క్తి ఁగొల్తు విబుధావళి దున్నతవైభవంబునన్
బ్రాంచడ మేయహర్ష జన శీ కాక్షరచారు పద ప్రదాత లౌ
కాంచనగర్భ, విష్ణు శశిఖండకిరీటులఁబోటి సేయుచున్
మించిననన్న యాదికవి నేతల భారతధాతలని మదిన్.
10
శశి సోముని భీముని నాచన, సోముని శ్రీనాథ బుధుని సూరన్నను బ్ర
జ్ఞామహితుఁ బెద్దనార్యునిఁ, బ్రేమమ్మునఁ గొలుతు వారి పెంపుఁబొగడుచున్, 11
శా! ఎందెం దేనియు భ్రాంతి హేతుకముగా నే జీన్ దొసంగుండుటో
ప్పుఁదద్ కేంద్రుల లేని యంత నెయెటుల్ పోనోవు సర్వంకషా
స్పందప్రోద్ధత భారతీరుచిరశుం భద్రుంభ సంరంభముల్
మందుల్ దీని నెఱుంగఁజాల రదిశేశీ మంబౌను మాకెంతయున్.
12&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>1qjokk5ibp3ib9wgeywzyh7vgvev751</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/76</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251016</id>
    <revision>
      <id>611577</id>
      <timestamp>2026-11-07T22:02:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'సృష్టి ఖండము - n చ, తిరుపతి వేంక టేశకవి,ధీరులు కావ్యములందు భారత స్ఫురితపథానురోధగతి సొంపులునింపిరి నేను నట్లే యా దర మెసఁగంగ వారి సువిశధానపు భంగి నెఱింగి కబ్బమున్ చింత దీనిప...'</comment>
      <origin>611577</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4697" sha1="c3v1aekmxxqv6xqn2i56ehi7kpkrvh5" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;సృష్టి ఖండము - n
చ, తిరుపతి వేంక టేశకవి,ధీరులు కావ్యములందు భారత
స్ఫురితపథానురోధగతి సొంపులునింపిరి నేను నట్లే యా
దర మెసఁగంగ వారి సువిశధానపు భంగి నెఱింగి కబ్బమున్
చింత దీనిపరిశీపాకము లోకమెఱుంగుఁ గావుతన్.
13
14
శ మక్కికి మక్కిన గూర్చుట, చక్కని మార్కంబుగాని చందమగుట నా
చక్కి విడనాడి నాయీ, ఫక్కిన్ బొనరింతులలిత పద్ధతి మెఱయన్ .
క1 శివలి గము రుదురాకలు, శివలింగధరుండు గురుఁడు శ్రీఫలదళముల్
శివమంత్రము బూదియు నా, కవిరళ భద్రంబులొ సఁగు నశ్రాంత మ్మున్, 16
శైవాచార్యాది సత్కృతి
•
ఈ1 *పన్నిద్దఱు సూర్యులు నాఁ, బన్నిద్దఱు రేవణాది పాశుపతనుసం
పన్నిధులు బుధులు వారల, కున్నతులఁ బొనర్తునే నకుంఠిత భక్తిన్
వ1 అందును
3
భాష్యకార
* సోమునిఁ గొలుతున్.
శ శ్రీకంఠుడనంగను వి, ద్యాకఁకుఁడు నీలకంఠుఁ డనునామములన్
లోకోత్తరమనపుణ్య,
ఉ॥ కొండఱు వ్యాసనూత్రములకున్ గనుగప్పి యపార్ధకల్పనల్
బొందుపడంగఁ బొత్తములఁ బూన్చిన వందురుచున్న వ్యాసమా
నిం దనుపంగ సూత్రగత నిశ్చితతత్వముఁ దెల్పి శివరా
జిం దనరించినట్టి గురు' శేఖరుఁ గొల్చెద నీలకంఠునిన్.
.
నీ వారు నొప్పఁ గాంచి నే కామేశు వరమున, నెవఁడబముగ జనియించి మించె
శ్రీనీలకంఠ దేశిక పదపద్మ సే, వనమున నెవ్వఁదు వాసిఁ జెందె
ዋ
•
16
17
18
షడ్దర్శనంబుల • సారపారముఁ గాంచి, యెంఁడు సిద్ధాంతంబు లెనఁగఁ జేసె
సర్వ వేదార్థ
-ర్థ విజ్ఞానంబుఁ గొనితిత్త్వ, మిరియంచు నెవఁడు దా నెఱుక పఱ చె
గీ1 అతఁడు శ్రీహరదత్తుఁడా ఖ్యాతి సర్వ దేశరాజన్య గోష్ఠీని వేళలోవి
దాలిశయ గేయసుయశోమ హామహుండు, శర్వవిభుఁడొందుఁగాతనా, రన్నుతులను
* 18 పన్నిద్దఱు లేవడాడి పాతుపత సుసంపన్నిధులు
సిద్ధతయి మా : 1. రేవణసిద్ధుఁడు 2 మరుల సిద్ధుఁడు 3 ఏకోరామసిద్ధుఁడు.
H
ఆరాధ్యతయము : 1 ఉద్భటారాధ్యుఁడు 2 వేమారాధ్యుఁడు 3 విశ్వారాధ్యుఁడు
పండితర్యము : 1 పల్లికార్జున పండితుఁడు 2 శ్రీపతిపండితుఁడు 3 మందన పండితుండు
ఆచార్యతొయమో : 1 నీ ఒకంఠ శివాచార్యుఁడు 2 హరదత్తాచార్యుఁడు 3 భట్టభాస్కరాచార్యుఁడు
వీరలు శైవమతి మూలాచార్యులు. వీరిలో 3 వ ఆచార్యుఁడు మొదలుకొని 9వ ఆచారవ్యని
పఱకు చద్వంశ్యు లిప్పటివఱకు శైవమతాచార్య పురుషులై పేర్కొనఁబడు చున్నారు.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>c3v1aekmxxqv6xqn2i56ehi7kpkrvh5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/77</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251017</id>
    <revision>
      <id>611578</id>
      <timestamp>2026-11-07T22:02:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'శ్రీ శివ పురాణము చ, &quot;ఆలికముసన్ గృశానుదృశ నండనిశంక రుఁడాఱుమోములన్ బెలయనిశక్తిహస్తుఁడు వవిత్రతపంబును గోలు పోనికా శలుఁడలగాధినందనుఁడు శ్రీ శాంభవభావ్యవిరాజి నాదుకో తలఁగొన...'</comment>
      <origin>611578</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4410" sha1="i2po1rgtmsxi7lm1j3z91xs5u1z6pd1" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;శ్రీ శివ పురాణము
చ, &quot;ఆలికముసన్ గృశానుదృశ నండనిశంక రుఁడాఱుమోములన్
బెలయనిశక్తిహస్తుఁడు వవిత్రతపంబును గోలు పోనికా
శలుఁడలగాధినందనుఁడు శ్రీ శాంభవభావ్యవిరాజి నాదుకో
తలఁగొను శైవపండితవి, థాతృఁడు శ్రీపతి పండితుండిటన్.
20
గీః భుసభవక రాళవంకలం మన పటిష్ఠు, బ్రహ్మవిద్యాప్రబోధన ప్రౌఢుఁబావ
నమతిఁగల్యాణపూర్వునా వందయతిని, నేనఱునుతింతు నాదు హృ ద్వేశ్మమందు,
•
శ1 ఆయు ర్వేదకళానిధి, యై యనురాగమున నన్ను నా విద్యను బ్ర
జ్ఞాయుతుఁజేసిన నవరా, త్రేయు ములుగు రామలింగ దేశికుఁ గొలుతున్.
చ శివపుర వంశ సింధుభవశీతలరశ్మి శిరీషపుష్ప పే
లవహృదయుం డలంకృతిక శీలాలలితుండును నాకు నెయ్యుఁడున్
శివునిఁభజింపఁడత్సవముఁ జెందినయట్టిఁడు నైనమల్లయా
ఖ్యవిబుధవర్యు నెంచెద మదాత్మమునందుఁద దాత్మ మెచ్చుచున్.
22
28
గీః మఱియు నామామ ధైర్యర మామహితుఁడు, శివవురాన్వయ పాథోధి, శీతభానుఁ
బాధ్యుఁడుశివార్చనా పరమాంతరంగుఁ, డట్టిదుర్గా హ్వయునిమది యందుఁగొలుతు,
గీ ఘనుఁడు భోగేశ్వరాదిసత్కావ్యసవిత, మల్లమపలిళులాబ్ధిహిమకరమూర్తి
మల్లి కార్జునశాస్త్రి సూళీమశశవిత్వ, మండనావహుఁడాత్మసమర్చ్యుఁ డెవుడు, 25
వ మఱియును
గీ1 తూములూర్యన్వయసుధాబ్ధి సోముఁడిభ్య, సభ్యచరితుండు శాబ్దిక చంద్రుఁడన్మ
దీయకృతిరత్నమున్ సొనఁదీర్చె నట్టి, దిట్ట శివరామకృష్ణశాస్త్రిని నుతింతు.
క. ఇంక రెండతో మనీషులు, ప్రకటితకవితాకళావి। రాజతు బీమా
మఃకృతికి వన్నెఁగూర్చిరి, యలంక మతిన్ జలంతు నవ్వారిసిరిన్,
27
వః ప్రాచీనాచారంబుకతన నస్మదీయ వంశ చరిత్రంబు నొక్కించుకు ముచ్చటించెద.
—* వంశానుక్రమణిక *—
.
క1 ధరణిన్ బ్రాహ్మణశాఖల, హరువగు నారాధ్యశాఖ యలరు నొకండం
దిరమగు మానంశము భౌ, సుర భార బ్వాజ గోతశోభితమగుచున్,
ఈ1 యాజుషశాఖాధ్యయన, భ్రాజితమై యిష్టలింగ భాస్వత్తరపూ
జాజాగరూశమై కడు, రాజలు ననవరతమార్య శ్రీ రాజిస్తుత మై,
29
80
* 20 శ్రీపతి పండితారాధ్యులు : పూజ్యపాదులకు వీరు గూడ చైయాసిక మాత్రమాలకు శ్రీకర
భాష్యంబను పేరితో సఖిశేష శివాద్వైత భావ్యంబును రచించిరి&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>i2po1rgtmsxi7lm1j3z91xs5u1z6pd1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/78</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251018</id>
    <revision>
      <id>611579</id>
      <timestamp>2026-11-07T22:02:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'అందు సృష్టి ఖండము - ఆ. ౧ శా. శ్రీకాశీశ్వరలింగదివ్యకరుణా శ్రీభాగ్యహితుండు లో కై కఖ్యాతి మహాతపోనియతేదీ/వ్యద్భవ్యతేజు౦డు వీ మోకాశల్యనిర సశల్యధికప ఙ్కస్తోముఁ డొప్పొందెఁ జం ద...'</comment>
      <origin>611579</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4417" sha1="gpixxq7p1i6b27uv0n9vbqy1qb8si9j" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;అందు
సృష్టి ఖండము - ఆ. ౧
శా. శ్రీకాశీశ్వరలింగదివ్యకరుణా శ్రీభాగ్యహితుండు లో
కై కఖ్యాతి మహాతపోనియతేదీ/వ్యద్భవ్యతేజు౦డు వీ
మోకాశల్యనిర సశల్యధికప ఙ్కస్తోముఁ డొప్పొందెఁ జం
దాకల్పోపముఁ డుద్భటార్య గురుమా ర్తాండుం డిలామండలిన్ .
8.
.
•
81
సీ. ఏ గురుండుండె ఖండేందు మాళీష్టని, వాసన ముదిగొండ పట్టణమున
ఏ సుధీశ్వరుఁజొందె హిమగిరిజాభయా, సౌభాగ్య సుందరీ సాధ్విపాణి
ఏ దేశికాగ్రణి * యిచ్చె భోజాదిరా, జాధిరాజులు కిల నభవదీక్ష &quot;
ఏ మహాత్ముఁడు వాపె నీళశాపంబు భూ, తంబులై యున్న గంధర్వతతికి
నిరపాయ గేయ విశిఖ్యాతపూత, విఠచకమలవనామోద. నికర సార
కీర్తి పూర్తి విరాజి తాఖలది గంత, రాళముడలుఁ దారాధ్య శ్రీ రాజమాళి. 82
సీ, భంజించె బౌద్ధాది పాషండ మతములఁ, బ్రతివాదు లెల్లన బంబుఁ జెంద
రంజించె పార్వతీ శ్రీ రమణమతంబు శాం, భవులెల్ల మేటిసం బర ముఁ జెంద
విరచించె హరలీల శ్రీ వెలయసలంకార, సంగ్రహకావ్యంబుఁ జతురులలర
నార్జించె నిష్టలింగార్చనామనయోగ, లబ్ధనిర్వాణ క ల్యాణలక్ష్మి
గీ.
88
గీ. భక్తులు ప్పొంగఁ గరతల భ్రాజమాన, శాంభవ ప్రాణలింగాను సంగతాత్ముఁ
డై యసశ్వర గౌరీశ్వ+ రాధివాస, భాసురంబగు కైలాస పదముఁజెందె,
అట్టియారాధ్యమకుటుని యస్వయమునఁ, బుట్టి చెలువొందిర నఘులు భూరియశులు
చంద్ర శేఖర దేశిక చంద్రముఖ్యు, లవనిఁబలువురు కలిదోష హరణచణులు,
వ, ఉద్భటగురుండు మొదలు చేసి వీరందలు పెక్కు తరంబులునటకు ముదిగొండ
యందుఁ గాపురముండుట ముదిగొండవారనంబరంగిరి.
.
85
క, మును రామలింగసత్కవి, జనమాన్యుం దుద్భటార్య • చరితవిరచనం
బొనరించి వీరివంగడ, మన సెట్టిదొ యెఱుఁగఁజేసి నందలు మెచ్చగా. 86
వ, పద్యపడి వీరివంత్యు లతిశయాభివృద్ధి జెంది వేఱు వేఱుగ్రామంబులందు వసించి
పెక్కుతరంబులు గడచుట నవ్యోస్యక్షా తిధర్మంబుఁ బాసి పెక్కు తెగలవారైరి.
అవ్వాసలో సుప్రసిద్ధు లనేకులు పొడమి' పేరు పె వున్గాంచిన వారలందుఁ
గొందఱ నిందుఁ బేర్కొందు.
సీ. చిన్మయదీది + శివమత గ్రంథక, ల్పకశాఖ శ్రీవీర భద్రగురుఁడు
షడ్దర్శనాగమ + కౌందుండు కేదార, లింగ పండిత రాజ పుంగవుండు
37&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>gpixxq7p1i6b27uv0n9vbqy1qb8si9j</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/79</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251019</id>
    <revision>
      <id>611580</id>
      <timestamp>2026-11-07T22:02:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'శ్రీ శివ పురాణము నందిగామాగ్రజ స్మేందుండు వేదాగ, మాంభోధి వీరభద్రావధాని కొండవీడున నున్న • కుసురుకోమల కావ్య, కమనీయవీర భౌగవతభాత గీ, పాణీనీయాగమాంత వి। భాసితోరు, బాదరాయణఘు సకల...'</comment>
      <origin>611580</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4771" sha1="fro25s523gxu3k88vyn5fyg86473a32" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;శ్రీ శివ పురాణము
నందిగామాగ్రజ స్మేందుండు వేదాగ, మాంభోధి వీరభద్రావధాని
కొండవీడున నున్న • కుసురుకోమల కావ్య, కమనీయవీర భౌగవతభాత
గీ, పాణీనీయాగమాంత వి। భాసితోరు, బాదరాయణఘు సకలా * భరిత మహిత
పాండితీస్ఫూర్తి రచిత శై 4న ప్రబంధ, రంగదురుకీర్తి శ్రీ నాగలింగ శాస్త్రి. 88
నీ. ఎవ్వానిశుభనామ • మేప్రొద్దు నుడివిన, జనులకుఁగా పసు+చయము దొలఁగు
ఎవ్వాని చారిత్ర మే శైవమండలి, కెల్లయాదర్శమై యెసక మినఁగు
•
ఎవ్వానిదాతృత్వ మెల్ల దేశములుదు, విఖ్యాతిఁ గాంచి కాశీవించెఁడనివి
ఎవ్వాని సద్బోధ * లెంతకాలు బేని, విసుగుఁ గాంచనయె కావించు భక్తి
గీ, ఎపఁడు చేసిన షట్కాలి కష్టలింగ, పూజఁ గావించెఁ బరులకుఁ బుల తతుల
నట్టిశ్రీశంక రారాధ్యు(+దార్యబోధ్యుఁ డనుపమానయశస్కుఁడై *యపని వేల సె
వ' qఁక నిజాము దేశమందు నల్లగొండ జిల్లాలోని నారాయణ పురం బందుఁ గాపురం
బున్న మా తెగయందు
నీ, సహజాంధ్రపాండితీ+శాలి శివార్చనా, మాని తాత్ముఁడు తాతశీ మంత్రమూర్తి
నిరతాన్న దానాభి నిరతుండు వీరభ, దగ్గుకుండు తండ్రి సత్యవ్రతుండు
అమలగుణాడ్యలై • యలరినయట్టి శ్రీ, శరభమ్మ నాగమల్ • సవతితల్లు
లకలంక చారిత్ర . హరితగోతోద్భవ, యైన లక్ష్మను మాను • కీనజనని
గీ. సవతితల్లి కుమారుఁడు శ్రీ శరభమూర్తి, యన్న శరభమ్మలా శని యనుజలిర్వు
రక్కలై నాకు వెలసిరి * యమలముతులు, నాగవీ రేశ్వరుండని . నాదు పేరు, 41
చ, సిరులరహించు సైన్యపుర సీము వసించెద వ్యదిజాకు హే
•
శ్వరకరుణా ప్రసాదిత వి భాసిత సత్కవితాయుతుండ భా
స్వరవిభ వేష్టలింగగత • భక్త్యతిమాత్ర పవిత్రగాత్రుఁడన్
గురుజన పూజనోత్సుకుఁడఁ గుత్సితలోక పరాఙ్ముఖాత్ముఁడన్',
గీ. తగరచించితి మును సుభద్రా వివాహ, నాటకంబును శ్రీశైలనాధ దేవి
భ్రామరీశ క్తి పేరిటఁ + బడ్యశతక, మును సుపర్వోర్తి శివత
ఉ. బమ్మెగపోతనాఖ్యకవి . భానుఁడు భాగవత ప్రబంధమున్
గమ్మని పూవు తేనియలఁ గ్రాలెదు మేలియి లిఁదీర్చి ని
త్యమ్మగు తేజము బడయఁ దామర సామునికిచ్చి నార్యవ
ర్గమ్ము కరమ్ము తుశభరమ్మున గీతరవమ్ము సేయఁగన్.
త్త్వబోధినియును,
42
44
'మాతండ్రి
గారి గు ఈ వీరభద్రయ్యగా రెప్పటికి 70 సంవత్సరముల క్రితము నివాసస్థలిని వదిలి
శిష్యుల యాహ్వానముచేత ఈ శికింద్రాబాదుకుఁ గాపురము చచ్చినారు.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>fro25s523gxu3k88vyn5fyg86473a32</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/80</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251020</id>
    <revision>
      <id>611581</id>
      <timestamp>2026-11-07T22:02:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '+ సృష్టి ఖండము — ఆ. 3 ఉ. పింగళి సూరనార్యకవి శ్రీ విజ్ఞవరుండు ప్రభావతీ చరి త్య్రం గమనీయకల్పనల • గమ్యతగోక్తులఁ దీర్చి భక్తియు ఓం గృతినిచ్చెఁడండ్రికి సుధీమణు లంచితహర్షమొంద నా...'</comment>
      <origin>611581</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3717" sha1="137t7s4ieve5h6cdw7xd0qytdwaxyhe" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;+
సృష్టి ఖండము — ఆ. 3
ఉ. పింగళి సూరనార్యకవి శ్రీ విజ్ఞవరుండు ప్రభావతీ చరి
త్య్రం గమనీయకల్పనల • గమ్యతగోక్తులఁ దీర్చి భక్తియు
ఓం గృతినిచ్చెఁడండ్రికి సుధీమణు లంచితహర్షమొంద నా
రంగదుదారకీర్తి శవి * రాజకిరీటుఁదలంప నింపగున్&quot;.
వ. కావున సట్లే
—* కృతి సమర్పణము -
గీ. తల్లిదండ్రులకన్న నిరంతరము పరము. లేవనివచించు శాస్త్రని కాదనరణి
తల్లిదండ్రుల కీ ప్రబంధంబొసంగి, ధన్యతను కాంతుః నెల్ల విధముల నేను.
ఉ. నాజనకుండు చాలఁగ మ నంబునఁ బ్రేమము జెంది కావ్య మొ)
డోజ గ్రహింప నెంచియను యోగములేక గతించె నిప్పుడా
యోజఁదలంచి తల్లికిని + నొప్పుగ నాదగుతండ్రి కీరృతిన్
భ్రాజితభక్తి నిచ్చెదను . భర్గుఁడు దీని ననుగ్రహించుతన్.
45
46
47
శ, ఒకయాశ్వాసముఁదల్లికిఁ, సౌకయాశ్వాసంబుఁదండ్రి • కొసగెఁద సాయీ
సుకృతకృతి సిద్దివారం కఠలంఠయశంబు నొసఁగు నాకల్పముగన్.
క. కృతిపతులఁట తలిదండ్రలు, కృతిశై వరుహాపురాణ గీతంబఁట యీ
కృతిరచయితనగు నేనిటఁ, గృతికృత్యుఁడనగుట కొండు • కృషి గావలెనే. 49
*క, ఉద్బోధకుఁ డీశ్వరుఁడఁట, సద్భావముతోడ నిద్ది సల్పుటయఁట యీ
పద్భంగము లేకయె కృతి, యద్భుతగతి (బూర్తి నొంది + యలరుటయరు దే. 50
ఉ. మొక్కులు మ్రొక్కి వేల్సులకు మోదముతో ననుఁగన్నయంతనే
మిక్కుటమైన రోగములు కొని నన్న లయింపఁ జింతతోఁ
బొక్కుచుఁ బెక్కు పాట్లుపడి . పొంకముఁగూరిచి పెంచి పెండిలిన్'
జక్క గఁజేసి మెడ్లమును సంతతినిన్నను సాఁగుతల్లికిన్,
51
నన్నుఁ గని పదమూడేండ్లు + నాకునిడు, దాశ నాకిష్టవస్తు పదానమున ము
దంబుఁ గూర్చుచు విద్దెల దార్భఁగడఁగి, యంతఁ దాశివుఁ జీరిన యట్టిపితకు, 62
వ. సమర్పితంబుగా నేనాంధీకరింపఁబోవు శివపురాణంబునకుఁ గథాశ్రమంబు,
* పాఠాంతరము : ఉద్భవకరుఁ డీశ్వరుఁడఁట.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>137t7s4ieve5h6cdw7xd0qytdwaxyhe</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/81</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251021</id>
    <revision>
      <id>611582</id>
      <timestamp>2026-11-07T22:02:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '- గ్రంథారంభము ఉ. ఎల్లజగంబుల గలువ నెంచి విరించినిఁగాంచి ప్రజ్ఞశో భిల్లఁగఁ జేయు వేదములఁ | జెర్మి నొసంగిన వాని దీప్తి సం ధిల్ల సమ స్త దేహులకు + ధీస్ఫురణంబుఁ బొనర్చు వాని నా యుల...'</comment>
      <origin>611582</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3916" sha1="1a8wuez039ba70yw0rjstdcka1xz5b9" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;- గ్రంథారంభము
ఉ. ఎల్లజగంబుల గలువ నెంచి విరించినిఁగాంచి ప్రజ్ఞశో
భిల్లఁగఁ జేయు వేదములఁ | జెర్మి నొసంగిన వాని దీప్తి సం
ధిల్ల సమ స్త దేహులకు + ధీస్ఫురణంబుఁ బొనర్చు వాని నా
యుల్లమునందుఁగొల్తు ను నొప్పిన డా తోడవాని నాదటన్.
క. శ్రీశై లసన్ని కృష్ణను, దేశోజ్జ్వలశివపురాఖ్య దివ్యపురభవా !
ఈ శార్చనాభిరంలో, టీశారాధ్యంద్రవరదు . హితి! లక్ష్మ్యంబా !
వ. అవధరింపుము.
క. నైమిశవపమున లోక, క్షేమార్థము శౌనకాద్యశీఖిలమానులు చే
తో మోది మొదవ సూతుని, తో మను కాలా సదయం చతురతర ఫరిన్.
ఉ. పావనమూర్తి! నీవలన బల వింటిమి విస్ఫురత్సురా
ణావగతప్రమోదభరి* తాద్భుత దివ్యకథా ప్రబోధలన్
భావమునందు సంతసము + పర్వెడు నైనను తృప్తిగా డదే
మో! విన వేడ్క యేపొడము • నుక్తులర కుల శక్తి యెట్టిదో !
కం. నీవలె విద్యావిభవము, నీవలె చాతుర్యధుర్య నిపుణత మఱియున్
నీవలె నవరస రుచిర ప, చోవిలసితధార 'లెవఁడు • చూఱఁ గొనుధరన్•
'
.
58
54
55
56
57
గీ. పార మేశ్వర విజ్ఞాన * భరితమూర్తి, వఖలకల్యాణజనక . నాగమార్థ
వేదివి పరాశరాత్మజు విమలచిత్త, మునకు వచ్చిన శిష్యుఁడ | వనఘ! నీవు,
గీ. ఎల్లవిద్యల సారంబు నెఱిఁగినట్టి, దిట్టయైనను బరులకుఁ దెలివిగలుగు
బోధ సేయకయున్నదా బొందునమము, కలిమిగలిగియు నీయని కఠినుఁబోలె,
క, బోధనమును నన, వద్యాచార ప్రచార • వైభవముగడున్
'
హృద్యగతీ మెఱయు నీకడఁ, జోద్యముగాదొక్కొ ! యిన్ని సొంపులు గుదురన్,
* శౌనకాదిమునులు సూతుని శివపురాణమును వినుచుమని యడుగుట
ఉ. ఏది విసన్ మనంబునకు హెచ్చగు సంతిసమావహిల్లి వే
తేదీ వినంగ వేడ్క జని యింపదు ముక్తి సతీ కరగ్రహం
బేదివినగా లభించుఁ బరమేశ్వరుఁ డేదివినవి బ్రసాదమా
పాదన నేయునిట్టిది కృపన్ సెలవిమ్ము మహాత్మ! మాకిఁకన్,
ఉ. ఎందునుగానిదూడ జగధీశ్వర బోధకమా చరిత్రమే
డెందమనందుఁ గు౦దడపి శ్రీని× మోక్ష వధూటిసుగమం
61&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>1a8wuez039ba70yw0rjstdcka1xz5b9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/82</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251022</id>
    <revision>
      <id>611583</id>
      <timestamp>2026-11-07T22:03:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'e. O సృష్టి ఖండము — ఆ. ౧ బంది నియఁగాఁద డు . వన్యమిఁకట్టిదిగాదు గాన మా కిందున వేందుభృచ్చరిత • మే విన నింపగు సొంప గుజుమీ ! క. కావునను శివపురాణము, వేవేగ మాకు నిపుడు వినిపింపుము నూ తా!...'</comment>
      <origin>611583</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3955" sha1="hb4auxbnw1h8huth28f395t95jmcdvk" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;e. O
సృష్టి ఖండము — ఆ. ౧
బంది నియఁగాఁద డు . వన్యమిఁకట్టిదిగాదు గాన మా
కిందున వేందుభృచ్చరిత • మే విన నింపగు సొంప గుజుమీ !
క. కావునను శివపురాణము, వేవేగ మాకు నిపుడు వినిపింపుము నూ
తా! విద్వజ్జనగీతా! నీవై దుషి దీప్తు లెంతొ
వ. అనుడు నంత సూతుం డాహ్లాదంబుతో
నేరిమిదనరన్','
-* సూతుఁడు హర్షించి ప్రారంభము సేయుట *—
ఉ. ధన్యుఁడనైతి వంగడము • తథ్యమ బాధ్యయశంబునొందె సౌ
జన్యనిధానులు బుధులు సారతపోనిధులైన మీరు సా
మాన్యుఁడనైన నానుడుల మచ్చికతో విని మెచ్చి క్రమ్మఱన్
మాన్యతతో వినన్ గడఁగి ! మంజుతరో క్తుల నిట్లుగోరుట
ఉ. అందును నెల్లలోకములు కాదిమకారణుఁడై దనర్చు న
య్యిందుధరుని భజించు నలయింపగు శైనపురాణ రాజమున్
విందొనరింపుమంచు సరవిస్ ననుఁగోరుట కింతయంతయం
చదలు పెట్ట రానిరిఁ జొక్కితి నిక్కితి సాటివారిలో
•
62
64
65
సీ, శివపురాణముభువిఁ, జేకుఱు దనుకనే, బ్రహ్మహత్యాదిపా • పములు పొదలు
శివపురాణముభువిఁ, జేకుఱు దనుకనే, కలిమహోత్పాతము లొలుచుచుండు
శివపురాణముభువిఁ • జేకుఱు దనుకనే, కాలకింకరులనం కటములొదవు
శివపురాణముభువిఁ * జేకుఱు దనుకనే, శాస్త్రంబులు వివాద + సరణిమించు
గీ, శివపురాణంబిఁకనుభువిఁ జేరుదనుక, బరమశివతత్త్వమెఱుఁగఁగాఁ బడదువుడమి
శివపురాణమిఁకనుభువిఁ * జేరుదనుక, దివ్యవిజ్ఞాన మెంతయుఁ + దేజరిలదు.
66
గీ, అట్టి శైవపురాణము నవనివినిన, జదివినను దత్ఫలంబునేఁ జాటఁగలనె?
పద్య మే నర్ధ పద్య మే! | బఠన సేయ, వినిన సర్వాఘవితతులు విడుపునొందు 67
వ, కావున నింతకన్న మేలు తెఱంగు వేరొక్కండు లేదిఁక సత్వరం బువక్రమించె
ద వినుండన్న నవ్వారలు హర్షంబుతో,
* శౌనకాదిమునులు సూతునితో శివతత్త్వంబు తీరెఱింగింపుమనుట
68
గీ. ఎంత హెచ్చుచుండెఁ జెప్పుమిప్పుడు కృపతోడు, శివునితత్వ
మేమెఱుంగమగుఁణుఁ డై సయీశ్వరుండు, గుణము నేట్టులఁ జెందెనో,కోని దేంద్ర&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>hb4auxbnw1h8huth28f395t95jmcdvk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/83</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251023</id>
    <revision>
      <id>611584</id>
      <timestamp>2026-11-07T22:03:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'ఉ. సర్గముకన్న మున్నుఁ బురశాసనుఁ డెట్టులనుండు నింక నా సర్గపుమధ్య నెక్కరణి జక్కఁగఁగ్రీడ యొనర్చు దానియు త్సర్గమునం దెటుల్ మరలఁ దావసియించుఁ గృపాళు! సెప్పుమా భర్గుఁడు లోకశం...'</comment>
      <origin>611584</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3862" sha1="rmme7r3qwdiy80blq15ly4fh6ymbsa5" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ఉ. సర్గముకన్న మున్నుఁ బురశాసనుఁ డెట్టులనుండు నింక నా
సర్గపుమధ్య నెక్కరణి జక్కఁగఁగ్రీడ యొనర్చు దానియు
త్సర్గమునం దెటుల్ మరలఁ దావసియించుఁ గృపాళు! సెప్పుమా
భర్గుఁడు లోకశంకరుఁడు + పన్నుగ నెట్లు ప్రసన్నుఁడయ్యెడుగా,
చ. అతఁడు ప్రసన్నుఁడై జనుల కర్మిలి నెట్టి ఫలంబొసంగు? నా
వితతదయాకరుండుగుడు వేగిర మొంది ప్రసన్నుఁ కౌనటం
చతులితమౌ ననుగ్రహము శ్రీ నారయునంచును భ క్తకోటుల
తపడనీయఁడం చెపుడు విందుము విందుగఁ దెల్పుతత్కథ
A.
.
70
71
. బ్రహ్మ విష్ణువు రుద్రుండు పరమశివుని, యంశజులటంచు నందుఁబూ ర్ణాంశుఁడల్ల
రుద్రుఁడని వినుచుందుమా రుచిరమూర్తి, విస్ఫురితలీలలను వినిపింపుమనమ!
క. కుద్రావిర్భావంబును, రుద్రాణీజన్మకథని రూపింపు చిప
•
శ్చిద్రాజులు మెచ్చఁగవి, ద్వద్రమణా ! నీదుకీర్తి వర్థిలు భువిలో
వ. అనిన విని సూతుండిట్లనియె.
♦
క. ధన్యులు గృతకృత్యులుమీ, రన్యులవలెఁగాదు నిర్మలాంతఃకరణుల్
మాన్యులు మురియుచు వినుతన, సన్యాదృశమైన ప్రమథ నాథకథనొగిశా 74
· గీ, శివశ థానైష్టికమనీష చెలువుమీఱ, వెలసెనేనియు జాహ్నవీ . సలిలమట్లు
పూతులనొనర్చు నాండ్రను, బూరుషులను, బృచ్ఛకుని విను వారిని వినుచువాని
శ. భవరోగౌషధ మిది వినుఁ, డవిరళమోదమున నీప్సితార్థప్రదమీ
శివచరితము నారదమా, నివరేణ్యుఁడుఁ దండ్రినడుగ నీరఙభవుఁడు
76
గీ. సంతసంబలరఁగ నాత్మ • జన్మునకువ, చించి నట్టుల మదికి రుచించునటుల
తపసులార! భవత్సన్ని ధానమందు, శాంకరయశంబు గానంబు సల్పు వాఁడ 77
కథాప్ర్రారంభము
—* నారదముని తపస్సొనరించుట
7. అని వేగమె సూతుఁడు దన, మనమునఁ బర శివచరణ సమర్హణమును న
డొనరించి యిట్లు పలికెను, మనమధుర మరంద సూక్తి • కౌశల్యమునన్. 78
వారదమౌనివర్యుఁ డొక శీ నాఁడు మ హేశ్వరభక్తి యోగ దీ
తెరతుఁడై తుపారగిరి * కందర రాజమునొంది స్వర్ణ&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>rmme7r3qwdiy80blq15ly4fh6ymbsa5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/84</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251024</id>
    <revision>
      <id>611585</id>
      <timestamp>2026-11-07T22:03:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'సృష్టి ఖండరూ — ఆ ౧ చారుతరంగళీకరర + సప్రసప్రకరాలవాలమా లూరరసాలసాలతరు .లుంగలవంగ వనంబు నొక్కెడన్. ఉమ్చయటఁ గావుర మొంది వియన్నదినగడున్ మించిన వేడ్కఁ గ్రుంకులిడి మేలుగు లోన 'శివ...'</comment>
      <origin>611585</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3984" sha1="dpjsx22s7e7gz1jdqemhc9v64l7hxs6" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;సృష్టి ఖండరూ — ఆ ౧
చారుతరంగళీకరర + సప్రసప్రకరాలవాలమా
లూరరసాలసాలతరు .లుంగలవంగ వనంబు నొక్కెడన్.
ఉమ్చయటఁ గావుర మొంది వియన్నదినగడున్
మించిన వేడ్కఁ గ్రుంకులిడి మేలుగు లోన 'శివోహ'మంచు యో
జించుచు నుండెనంతఁ గడచెన్ జరమాపయి వృత్రభేది వీ
క్షించి మునీశ్వరవ్రతముఁ • జీవఁదొలంగి కలంగే సంతయున్.
0&gt;&gt;
79
80
82
83
గీ. సంయమిదినంబుదనకై వస బుఁజేసి, కొనఁగమదిఁ బూనితపసుఁ గైకొనియెనిట్లు
లేకయుండిన నిట్టు ల లోకదీప్తి, బెద్దకాలంబొనర్చునే బిట్టుతపను. 81
శ. నేనూరకున్న నిటులే, మానక స్వారాజ్యమూడి • మహితాత్మకుఁడీ
మౌనీంద్రు నొందు నిందను, మానము లేదెంతయేని మదిఁ బరికింపన్,
ఉ. కావున నిష్ఠి తాపసుని గర్వమణంగఁగ నత్తపంబు నేఁ
బూ విలుకాని సాయమున బూదియొనర్చెదనంచు వేగన
బ్భావజు నాత్మలో దలఁప • బంచశిలీముఖుఁ డేగుదెంచి తా
దేవర! యేమి సెల్వనుడు . దేవవిభుండనె నివ్విధంబుగా
చ. మునివరుడైన నారదుఁడు శ్రీ మూర్ఖత, నాకధరాధి పత్యము
మనమునఁగోరి ఘోరముగ మంచునుల దపియించుచుండె నీ
యనుచర రాజిఁ దోడ్కొనిరయమ్మున నమ్ముని జేరికామవే
దనకు వశు బొనర్చి బలి తంపు తపమ్మును వమ్మొనర్పుమా !
మ. అని పంప౯ మరుఁడంతమాధవుఁ ద్రియాధీశు గంధానిలు
దన వెంట&quot; గొనిపోయి మౌనివరుచిత్తంబు త్తలంబొంది స్త్రీ
జన తాసక్త ముగాఁగఁ జేయఁ గడఁగల్ సర్వేశ్వరాను గ్రహం
బున నమ్మాని రవంతయేనిఁ జలనంబు జెందకందుండు
చ. కని మదనుండు భీతిఁగొని కన్నననింద్రునిఁ జేరి తద్విదం
బును నవబోధచేసిన నెఁ బొల్పగు నారదశక్తి కెంతయు
మనమున మెచ్చె దేవపతి • మాని చిరంబు తపించి యంతసి
ద్ధిని గడియించి నానని మ • ది గరువంబువహించి మించుచుగా
.
_* నారదముని, తపస్సిద్ధి యైనదనుకొని త్రిమూర్తులయొద్ద కేగుట
క, కాముని జయించితిని యిఁకఁ, గామాదినిఁ బోటినేయఁ గంటినిజతవం...
బీమా
84
85
86
ని
సిద్ధిఁ జెందె కేమని యతపసుమాని హెచ్చగుకలిమిన్ 87&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>dpjsx22s7e7gz1jdqemhc9v64l7hxs6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/85</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251025</id>
    <revision>
      <id>611586</id>
      <timestamp>2026-11-07T22:03:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'ర శ్రీ శివ పురాణము శా, కై లాసంబున కేగి యాత్మనుతషో గంభీర భాగ్యంబు స ర్పాలంకార నితోడఁ చెప్పుటకునై ! యచ్చోటికింబోయి య న్నీ లగ్రీవునిఁ జేరి మొక్కి మిగులన్ నీటొప్ప నాత్మోన్నతిన...'</comment>
      <origin>611586</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4149" sha1="f202b8mc79vfusvnnssklf9vnyfde1i" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ర
శ్రీ శివ పురాణము
శా, కై లాసంబున కేగి యాత్మనుతషో గంభీర భాగ్యంబు స
ర్పాలంకార నితోడఁ చెప్పుటకునై ! యచ్చోటికింబోయి య
న్నీ లగ్రీవునిఁ జేరి మొక్కి మిగులన్ నీటొప్ప నాత్మోన్నతిన్
వాలాయంబుగఁ దెల్పెశంకరుఁడు “వాహ్వా” యంచు హర్షించఁగా.
చ. శివుఁడు మునీంద్రుగర్వమును జిత్తమునందు నెఱింగియున్ గడున్
బ్రవిమల మైనభ క్త జన + వత్సలతన్. విడనాడకమ్ముని
ప్రవరునితోడ నిట్లనెఁ జిరంబు తపంబొనరించి సిద్ధిపై
భవమును జెందితీవు మునివర్య! కడున్ గడు సంతసించితిన్.
క. ఐన నౌకమాట సెప్పెద, మానసమున నుంపుదీని మఱవకుమెవుడున్
మౌనీంద్రా! వైకుంఠుని, తో నుడువకు నీతపంబు తోరపుసిద్ధిక
క. అనిబోధించిన విని ముని, మనమున నది లెక్క గొనక మఱియుఁ గమలదె
88
89
90
న్ముని యొద కేగి యట్టులె, తన కామజయంబుఁ దెలుపఁ దద్ జ్ఞుఁ డతండున్.91
శ. శంకరు ననుగ్రహంబునఁ, బంకజ సాయక జయంబు వాటి లెమునికా
పొంక మెఱుంగకయితఁడిటు, మండుతన వదరు • మాన్పెద నిట్టుల్ 92
క. అనికొని నారదమునితో, ననియెఁ గుమారా! మహేశ్వరానుగ్రహ మ
ట్లనువుగ మన్మథ జయము, బొనరించిన దందుఁగులుకఁ బోకు మెడండన్ 98
ఉ. మున్నట శంకరుండు తప మున్ బొనరించుచునున్న మన్మథుం
డన్నిటలాక్షుడు గెల్వజని
పన్నగభూషణు గొలిచి భర్తననంగునిగాఁగ నొందెనా
పున్నెపుభూమి శాంకరవిభూతి జయించితి వీవు కామునిక్
* యంతముఁ జెందెఁ దదీయ దేవియా
94
క, చను మదరిపాటుఁ జెందకు, తనుజ! యనుడు నారదుఁడు హితవు నరక య
వనజాతని చెంగటకే గిన నాతండరసి వేడ్కఁ గీల్కొను మదితో,
ఉ. ఏమి మునీంద్ర! లెస్సె? యివు డెచ్చటనుండి మదీయధామమున్
బ్రేమముమీఱఁ జేరితివి +
* పెద్దయుఁ బ్రొద్దులు మంచుఁగొండలో
నేమముమీఱఁగాఁ దపసు + నెగ్గఁగఁ జేసితివయ్య ! నీకు దీ
టీమహి వచ్చునే పెఱ ఋ .. షీంద్రులలో నొకఁడేనిఁ జూడఁగన్
* నారదుఁ ఢహంకరించుట
95
96
ఆ. అని బహూకరింప నమ్ముని పొగరునఁ, ధనదుతపసు పెంపుఁ ధమ్మివిలు
గెలుపు హెచ్చుమీఱఁ గేరుచుఁజెప్పెను, మరియు వినియె మంద హాసములు.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>f202b8mc79vfusvnnssklf9vnyfde1i</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/86</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251026</id>
    <revision>
      <id>611587</id>
      <timestamp>2026-11-07T22:03:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '151 వ. అంతఁ బుండరీకాక్షుండు, క. విని యెందజయ్యమైన శ్రీ, వుని మాయాసరణిఁదపసి పొలుపఱియిట్టుల్ మనసిజుని నిల్వరించితి, ననిసారఁతలను గోయు నజ్ఞతబలిమి. 98 గీ. అనిమనంబునఁదలఁచిది న్యఋషి....'</comment>
      <origin>611587</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3630" sha1="5v1hqgdeusblsq8juw9bryagk1i8yaz" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;151
వ. అంతఁ బుండరీకాక్షుండు,
క. విని యెందజయ్యమైన శ్రీ, వుని మాయాసరణిఁదపసి పొలుపఱియిట్టుల్
మనసిజుని నిల్వరించితి, ననిసారఁతలను గోయు నజ్ఞతబలిమి.
98
గీ. అనిమనంబునఁదలఁచిది న్యఋషి. యుల్ల, మలరఁగాఁబల్కె మునియునుహరుస మంది
కంజనయనునితోన న గాముఁడేమి సేయగలఁను మహాత్మక ! చెనమాజు
క, అని గర్వపడి మునీంద్ర, చనియెను దనయిచ్చ కలిమిఁజ కాయుధుఁడ
మ్మన్ని పై ఝుని శి వేచ్ఛః, దసమాయను కోనలోనఁ దనరఁగఁ జేయన్, 100
మ. హరినికి సీ ముసీంద్రుఁదెంగొచనలో
బుర మొక్కండ గుపుఁ గరప్పరమయ ప్రోత్తుంగ హర్మ్యంబు సుం
దరనారీ సరి వర్గ సేవితము నా శ్రీ నాపిస్తు విస్తరించం.
ధు) మృద్భుతిపై భవంబుము నియు 6 గ్భూ బెభిలాపాత్ముఁడై ·
మ. నగరనికొచ్చి సర్వే నిరము నొందని 'బోవఁగా నందు భ
వ్యగుణుం గొప్పురి నేలు శీలసిథియన్ ఖ్యాత భూనేక రూ
పగుణాలంకృతయైన శ్రీమతియనా శ్రీ బాలస స్వకీ యాత్మజన్
దగురాజన్యున కీయఁగోరి పురమత్యంతంబు గైసేసియున్
101
103
ఆ. రాజవరుల నెల్ల 4 నో జమై బిలిపించి, తెగస్వయంవరముఁ బొ సఁగఘటించి
పుత్రిహస్తముందుఁ బూడండిపడిమది, కిష్టమైన వాని గేయుమనియె.
•
ఉ. అత్తకిమానియన్ జెదరి పెట్టిమనంబున నందు. కేర రా
జోత్తముఁ చౌఈడ్మునికి నొప్పుగ బాద్యము సర్ఘ్యమిచ్చి మేల్
ముత్తెపుగ యొక్క నిడి పుత్రినిఁ దోడ్కొనివచ్చి మాని రాట్
సత్తము పాదపద్మములఁ జక్కఁగ మ్రొక్కఁగ జేయ నాతఁరున్
•
♦
ఉ క న్నెనుజు'చి యచ్చెరువుఁ గాంచి మునీంద్రుఁడు మన్మధావ్రసం
పన్న మనంబుతో నృపతి వర్యునికిట్ల నెఁ బార్థి వేంద్ర! యీ
సన్నుతగాత్రి దివ్యతను 4 జాతవలెన్ గనుపట్టుచున్న దీ
చిన్నది యెవ్వతో చెవుము + చెచ్చెర ముచ్చటమో నాకిఁక న్
వ. అనిన నజ్జననాథుం డిట్లనియె.
108
104&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>5v1hqgdeusblsq8juw9bryagk1i8yaz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/87</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251027</id>
    <revision>
      <id>611588</id>
      <timestamp>2026-11-07T22:03:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'శ్రీ శివ పురాణము 106 చ. మునివర! నాడుకూఁతురు సముజ్జ్వలరూపనిధాన దీనికి స్థనువుగ భర్తఁగూర్పఁగ స్వయంవరమున్ బోఁసగించినాఁడ నా తనుజకుఁ గల్గు భాగ్యమును, దద జ్ఞులు మీర లెఱింగియుందు...'</comment>
      <origin>611588</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3984" sha1="ju86gsapyi7qqf98wndzk3ga2n7u87d" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;శ్రీ శివ పురాణము
106
చ. మునివర! నాడుకూఁతురు సముజ్జ్వలరూపనిధాన దీనికి
స్థనువుగ భర్తఁగూర్పఁగ స్వయంవరమున్ బోఁసగించినాఁడ నా
తనుజకుఁ గల్గు భాగ్యమును, దద జ్ఞులు మీర లెఱింగియుందునా!
మనమలరన్ వచింపుఁడు నమస్కృతులన్ బొనరింతు మీకిఁకన్.
ఆ, అనుడు మానియనియెనధిప నీకూతురు, కలిమి చెలువవోలె వెలయుసిరుల
విభుఁడు మరునిఁగన్న + వెన్నుఁడే యనఁదగు, నట్టులమరుబూటు హరుసమునను.
శ. అనినొడివి నారదుండా, జనపతికడనుండి విష్ణు సన్నిధికి వెసన్
జని యాయనమున కారా, తనయ స్వయంవర విధంబుఁ దగఁ జెప్పి వెసన్, 108
మ. హరి! నామానసమున్ హరించె నృపక న్యారత్న మెట్లోననున్
జరితార్ధుని బొనరించు మేలా సొబగు సంధానింపు మాలోకసుం
దరియా నగ్గరితన్ బరిగ్రహము సే యంజాల నేనిన్ బొరిం
బొరిఁబు స్పేషు శరార్చిఁగాల్పఁబడుదు క' బోనాడుదున్ బ్రాణముల్, 109
గీ, మేల్మి బంగారుబొమ్మ య మ్మెలఁతలక్ష్మి, తోడ నెనవచ్చు నీకై న తోయజాక్షి
అరమరయొనర్పకరుతయం దలరుదండ, వేయుఁ గావున నీరూపు నీయునాకు, 110
గీ. అనుచుఁ గడు వేఁడుటయుహరి | యల్లననగి,
యనియె మోమోటమరయనే యకటనీదు?
మాట నేఁ ద్రోసి వేతునే మానితిలక !
చనుమటులె యిచ్చితిని జక్కఁదనపురూపు
•
111
112
శ. హరివచనమ్మును విని ముని, హరుసంబున నృపసుతా స్వయంవరశాలన్
బిరబిర గఁ జేరి యచ్చట, హిరణ్యవీరి నివసించే నెంతయుఁ బేర్మిన్
క. హరియొసగెన్ మునికి మనోహరమగు తన మేలిరూపు నఱుతవఱకు పై
హరిశిరసున్ గూరిచేనిది, యరయక ముని గూరుచుండెన చటమురియుచున్ 118
ఉ. అచ్చటివార లందఱును నమ్ముని యాకృతిఁజూచి నవ్వుచున్
బిఁ బెచ్చగుపూనికిఁ గూరుచున్న వాఁ
డిచ్చెలిఁ బెండ్లియాడుతమి నీ దొరలన్ విడనాడి యీతనిన్
మెచ్చి వరించునే? యకట మీనవిలోచన యెట్టులేనియున్
క. క్రోఁతికిఁ గొబ్బరికాయ, యీతరుణీమణికి నాథుఁ డీతండైనన్
+
+
114
గోఁతి మొకము ముని యితఁ డి, ట్లాతుర పడుచుండెఁ గన్నె నాసించికడున్ 115&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ju86gsapyi7qqf98wndzk3ga2n7u87d</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/88</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251028</id>
    <revision>
      <id>611589</id>
      <timestamp>2026-11-07T22:04:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'సృష్టి ఖండము --- అంది కొనుచునుండి, నలరు రాచ గే. అనుచు నచ్చటివా రను జగన్మోహిని యనంగ కొమిరె కూర్చుండియున్న భూ రమణవరుల, నొక్కొకరిఁ జూచుచుం బాయు చుండెనందు. oxe 116 క. నారదమునినిన్ ని చ...'</comment>
      <origin>611589</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3781" sha1="b3u8r302rtjspxwwn5m6tlctbdeypyx" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;సృష్టి ఖండము --- అంది
కొనుచునుండి,
నలరు రాచ
గే. అనుచు నచ్చటివా రను
జగన్మోహిని యనంగ
కొమిరె కూర్చుండియున్న భూ
రమణవరుల,
నొక్కొకరిఁ జూచుచుం బాయు చుండెనందు.
oxe
116
క. నారదమునినిన్ ని చె, న్నారెడు రూపంబువాన రాస్యముఁగని లోని
గూరిమిఁ జెందక తొలఁగెను, సారెకుముని యఱుత సాచి చక్కఁ గనుఁ గోనన్,
విష్ణుమూర్తి శ్రీమతినిఁ బెండ్లాడి వైకుంఠమునకుఁ దోడ్కొనిపోవుట.
క. అత్తఱిఁగమలాక్షుండా, బిత్తరియెడ వేడఁ జెంది . పేరిమినొకరా
జోత్తముఁడై యటఁజేరుడు, నత్తలిరుంబోఁడి సూచి హారము వేసెన్, 118
ఉ. అంత సరోజ నేత్రుఁడు ప్రి • యంబున నక్కలికిం గ్రహించి బల్
సంతస మొప్పఁగాఁ దనదు . సద్మముఁ జేరె నరేంద్రులెల్లరున్
జింతిలి వేగ వేగముగ + స్వీయపురంబుల త్రోవఁబట్టిర
120
ట్లంతయుఁ జూచి నారదుఁడు హాకీ యిదియేమి యటంచుఁ గిందతో, 119
ఉ. వారిని వీరినిం దఱిసి బాలిక నెవ్వఁడు గొంచఁబోయె బం
గారుసరంబు నాయఱుతఁ గామిని వేయఁగఁబూనియుండె మీ'
రారయుఁ చెందునున్నదొ రయంబుననంచు మునీంద్రుఁడాడ గౌ
రీరమణప్రియుల్ మఱిమఱి మునిఁ గాంచుచు నిర్వుర చ్చొటన్.
చ, నగుచు నిబుల్ వచించి రల నాతుక నెత్తుకపోయె విష్ణు వ
మ్మగువ నిను౯ వరించునొకొ • మర్కటవక్త్రుఁడ! చాలుఁజాలు నీ
మొగమును గన్నరోఁతవొడ • మునగడుఁ జక్కఁదనాల బాలకున్
దగుదునటంచు నెట్టులుమ నంబున నెంచితో? కొంచకింతయు.
క. బంగరు పరిసరమునునా,రంగారుమరాళ్ళ రాజ రాజగమనసా
రంగవిలోచన హరియు, తంగై సేసెను గ్రహించెఁ దన్వినతండున్. 122
ఆ, ఇటులవారు చెప్ప నీరసతోముని, వారిఁజూ చిగినిసి మీరలిట్లుఁ
నన్ను వెక్కిరించినారుగావున భువి, దనుజయోనిఁబుట్టుఁడని శపించె, 128
క. వారలు జ్ఞానధనముచే, కూరిన వారౌట మదినిఁ
చ్ఛారీతినడచునని య, న్నారదుని దూఱరైరి
3
గుందక యెశి వే
నడచి రెచటికో.
121
124&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>b3u8r302rtjspxwwn5m6tlctbdeypyx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/89</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251029</id>
    <revision>
      <id>611590</id>
      <timestamp>2026-11-07T22:04:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'శ్రీ శివ పురాణము • ఉ. అంతమునీంద్రుఁడాత్మముఖ మద్దమునన్ బరికించి విస్మయం తయుఁ జెంది చక్రధరుఁ డిట్టులొనర్చిన వాఁడటంచులోఁ • —* నారదుఁడు విష్ణుమూతిని శపించుట *- జింతిలిభగ్గుభ...'</comment>
      <origin>611590</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3595" sha1="edjvbz25mnx1s22y9p1ddg1pz724jhx" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;శ్రీ శివ పురాణము
•
ఉ. అంతమునీంద్రుఁడాత్మముఖ మద్దమునన్ బరికించి విస్మయం
తయుఁ జెంది చక్రధరుఁ డిట్టులొనర్చిన వాఁడటంచులోఁ
•
—* నారదుఁడు విష్ణుమూతిని శపించుట *-
జింతిలిభగ్గుభగ్గుమను • శ్రీఘ్రరుషాగ్ని భరంబుతోనిశాం
టాంతకుఁ జేరినిల్చికడు . నాతతరౌద్రమయోక్తి నిట్ల నెం.
ఉ, మోసమటుల్ బోనర్చితి వమోఘవచస్కుఁడవంచు నెంచినే
నాసను జెంది యట్లునిను • యాచన చేసిన దానికిట్లు బల్
దోసమనాక చేసితివి • తుంటరి! కొంటెతనంబు చెయ్యు వి.
శ్వాసవిఘాతుకా! యురక సల్పిన నేరము గిత్తవోవు నే,
ఉ. పూనికతోడఁ గట్టికుడు పుష్ నిను నీయకు మెంచిచూడు నా
మానసమున్ గరించిన కుమారినిఁ జేకొని పల్వురందు నా
కీ నగుఁ బాటుఁగూర్చితివి . హెచ్చుగ నీవిటు స్త్రీకతంబునన్
బూ నెదుగాక
పెనగను . బూ నెదుగాక పహాస్య మిద్ధరి.
క. మఱియుఁ వానరముఖమును, సరియని నాకిచ్చినట్టి • చందమునకు వా
నరులే శరణంబొదురు, నరుఁడవు నీనగుచునగద నరుకువు భువిలో.
125
126
127
128
8. ఇట్లుముని శాపమిచ్చిన సీ శ్వరేచ్ఛ, యనుడుఁబురుషోత్తముండె యనక కినుక
లేకయానందముననుండే ఏఁక మెఱయ, శంకరుని మాయయంతన జ్ఙటిలుఁ బాయ.
* నరం (డ్రి: పశ్చాత్తపు గగుట
•
మ. మునివర్యుండు ప్రబోధమొంది కినుకకి భోగీంద్రవాల్పున్ సెవిం
చిన దోసంబున కొంతయేని మదిని స్సీ! యంచు భీతాత్ముఁడై
వనజాతౌమునిఁ జేరి మ్రొక్క చెడితి భావంబిబుల్ కట్టిం
| సర్యామర వంద్యు శ్రీవిభుని నిందించి కుందించితిన్.
ఉ. ఎట్లుమహాత్మ! నిన్ను శపియించిన దోసము నాళుఁబాయు నీ
వెట్లుభరించిందఁగల వీచెడుతాపసి యేవమైనయీ
తిట్లు సహింపరానివిఁకఁ దీండ్రపుటల్కను ముక్క ముక్కయా
నట్లుగ నన్నుఁ ఁజెండఁదగు నండజ కేతన ! చక్రధారణే.
130
181&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>edjvbz25mnx1s22y9p1ddg1pz724jhx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/90</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251030</id>
    <revision>
      <id>611591</id>
      <timestamp>2026-11-07T22:04:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'సృష్టి ఖండము —— ఆంగ . 20 క. అప్పగిది 'సేయవేనిన్', దెప్పరమగు నిరయమొంది . దిక్కు ఁ గనకబల్ ముప్పునముఱి గెదనిఁక, నా తిప్పలు పాయునటులే విధింపుముశిక్షణ. 139 చ. అనియనినంత శ్రీదయితుఁ డల్ల...'</comment>
      <origin>611591</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3753" sha1="51fai3it8xyw2634y9zz1knasxxsx3q" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;సృష్టి ఖండము —— ఆంగ
.
20
క. అప్పగిది 'సేయవేనిన్', దెప్పరమగు నిరయమొంది . దిక్కు ఁ గనకబల్
ముప్పునముఱి గెదనిఁక, నా తిప్పలు పాయునటులే విధింపుముశిక్షణ. 139
చ. అనియనినంత శ్రీదయితుఁ డల్ల ననవ్విమునీంద్రుతోడని
ట్ల నెమునిరాజ! యేలయిటు . లాత్మముం గెద నంతయీశ్వరే
చ్ఛనునడుచుకో మరొక్కరి వ శంబగునే పనిలేనియిట్టి వే
దనఁగొనశమ్మ హేశ్వరు నెదన్ దలపోయుము పాయుమజ్ఞ తన్.
చ. సకలముఁగాలచక్రమును, శంకరుఁడే తిరుగంగఁ జేయునా
3
•
యకుఁడతఁడన్ని యాత్మలకు నక్షరమూర్తి, కృపానువర్తి, మా
మందయితుండు నిచ్చలు ర + మాసతి యేనును దత్పదాబ్జముల్
దికమక లేక కొల్చెదము 4 దివ్యమునీ! గుఱుతింపు మింపుగ౯.
ఉ. ఐననుగూడ శాంభన మ హాద్భుతమాయకులోఁగి యెప్పుడె
పేనును బ్రహ్మ దేవుఁడు!మ హేంద్రుఁడుమోహము నొందుచుకోవగళ్
బూనుచు నుందుమట్లగుటఁ బూనిన తెస్వరు దాఁటఁ జాలువా
నియతి గరంబెఱిఁగి యక్కట వెక్కసపాటు మానుమా.
విష్ణుమూర్తి నారమనకు హితోపదేశంబుచేయట
.
188
184
135
186
ఉ. గుహంకృతి మలఁప నీలగళండటు గూర్చెనీకును
నీదు ముఖంబున మరల నేర్పుగ నారును శాపసూక్తినా
పాదస చేసెఁ దాన గరువంబు భయంబును మాను చిత్త మా
హ్లాదమునొంద నిందుధరు • సన్వహము భజనంబొనర్పుమా.
ళా. దాన&quot; సీకఘముల్ దొలంగు సుచరి తఖ్యాతి యేపొందు వి
జ్ఞానంబబ్బును డెందమందుఁగల నా నాసంక టాంకూరముల్
లోన మ్రగ్గు శుభైకమూర్తివయి యీ + లోకంబుల మింతు నీ
నీ నేర్పున్ ని చేతురింక జనముల్ నిత్యంబు శర్వార్చన.
క. మనసున వాకున గాత్రం, బున శంకరుఁ గొల్చునతఁడె బుధుఁడును పుణ్యుం
డును ధన్యుండును వైదికుఁ, డును జీవన్ముక్తుఁడగుఁగ డున్ ' బేర్మిమెయిన్,
క. శివనామం బనియెడుఘన, దవహేతికి నఘవనములు దగ్ధములగునా
శివనామతరినిఁగొని యీ, భవనీరధి దాఁటవలె ను పాయమున మునీ, 189
137&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>51fai3it8xyw2634y9zz1knasxxsx3q</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/91</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251031</id>
    <revision>
      <id>611592</id>
      <timestamp>2026-11-07T22:04:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '80 శ్రీ శివ పురాణము • 141 శ. భవదవమధ్యంబునఁ జి, క్కువడినడచుచున్ గరంబు కుందెడువారల్ • శివనామ సుధారస వృ, ష్టివలనఁ దెఱపిగొనిశాంత్య్రాు . సేమంబు భువిన్ . 140 క. పలుజన్మంబులఁదపసుకో, సలిప...'</comment>
      <origin>611592</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3944" sha1="9rpcjf359tltk3nzknlly7rkndmr255" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;80
శ్రీ శివ పురాణము
•
141
శ. భవదవమధ్యంబునఁ జి, క్కువడినడచుచున్ గరంబు కుందెడువారల్
•
శివనామ సుధారస వృ, ష్టివలనఁ దెఱపిగొనిశాంత్య్రాు . సేమంబు భువిన్ . 140
క. పలుజన్మంబులఁదపసుకో, సలిపిన నేగాని భక్తి శ్రీ శంకరునియెడన్
గలుగదు కలిగినయేని స, కలదేవుల సరిగ శివునిఁ గనునట్లమరున్.
గీ. లాఁతి వేల్పులసరిగ బాలశశిధరుని, యెడఁబ్రపత్తియొనర్చిన యేని మనసు
నందుఁజాపల్య వైఖరి నొందియమరు, నేని యాభక్తి వితయగు నాఱుఁగుమార్య!
క. వినుముని! యెందునుసామ్యము, గననిదియై చపలగుణము గననిదియై వా
సినిమెఱయు శంభుభక్తి భు, విని సర్వార్థంబులొసఁగు వేడ్కలుమించన్.
శ. నుదుటను బూదియు నఱుతన్, రుదురాకలునాల్కలో విరూపాక్షుని పే
రొదవినచో నవ్వాఁడమ, విదళనము నొనర్పఁగలఁడు. విజ్ఞావతంసా. 144
శ. బాపల సొమ్ములఁదోఁచియు, బాఁపలఁగొట్టియును వేఱు పాపంబులనా
టోపంబున సల్పియు నా, పాపంబులఁబాయు శివుని భక్తిఁబడసినస్, 145-
శ. ఆ పాదము స్తకము భ, స్మాపాదన మొందుమెప్పుడఖలాంగములం
దోపికరుదురక్కలఁగొను, శ్రీపంచాక్షర జపంబు సేయుము మానీ!
146
శ, శినకథలఁ జెప్పుమెప్పుడు, శివకథలను వినుచునుండు • శివభక్తులను కో
శివునిన్ గొలుచుచునుండుము, శివతీర్థంబులకుఁ జనుము • సేమంబొనరున్ . 147
ఉ. అందును వారణాసికిఁ బ్రయాణ మొనర్పుము దేవమాని! ము
కుట బొంగుచు భూధర రాజకన్యతో
.
నందన రాజితో సమర నాయక ముఖ్యులతోఁడ వాసమున్
బొందివసించు నయ్యదియ పూర్వము సృష్టికి శిష్టతల్ల జా
ఉ. అచ్చటనుండి మెల్లయభ వాయతధామము లీక్ష చేసి సొం
పెచ్చఁగ సత్యలోకమున కేగి భవద్గురు సారసోద్భవున్
హెచ్చుగఁబూజసేసి పరమేశ్వరతత్త్వ మెఱుంగఁ గోరుమా
సచ్చరితుండు శైవజన సత్తముఁ డర్సమెసంగఁ జెప్పెడున్,
క. అనిపనిచిన నతఁడును గడు, మనమున సంతసముఁ జెంది. మధు వైరికి వం
దనములఁబొనర్చి రయమున, ఘనపుణ్యవితావ రాశిఁ * గాశిన్ జేరెన్,
148
149
150&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>9rpcjf359tltk3nzknlly7rkndmr255</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/92</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251032</id>
    <revision>
      <id>611593</id>
      <timestamp>2026-11-07T22:04:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'సృష్టి ఖండమా ఆ. ౧ -* నారదుఁడు తీర్థయాత్ర సల్పుట -- • OF .గీ, చేరి మిన్నేటియం దభి షేక మొంది, విశ్వనాథునిఁ దదేవి విఘ్నపతినిఁ గొలిచి భైరవుఁబూజించి జలజనయను, మాధవునిభజియించినం బరము మ...'</comment>
      <origin>611593</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4132" sha1="4d5kaa5ro2za55c8f7cwpn5a5qzvkvx" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;సృష్టి ఖండమా ఆ. ౧
-* నారదుఁడు తీర్థయాత్ర సల్పుట
--
•
OF
.గీ, చేరి మిన్నేటియం దభి షేక మొంది, విశ్వనాథునిఁ దదేవి విఘ్నపతినిఁ
గొలిచి భైరవుఁబూజించి జలజనయను, మాధవునిభజియించినం బరము మెఱయ
శా. శ్రీశైలేశు భజించి భామరిని సం సేవించి శ్రీకాళహ
స్తీశున్ దత్సతిఁ బూజచేసి నటనాధీశుఁ దదీయ ప్రియన్
బ్రాశస్త్యంబుగఁగొల్చి పాండ్యవిభుదారాయుక్తునర్చించి రా
బర్వతవర్ధని బ్రియముమై • నీక్షించి సేవించియున్,
152
గీ, ఏక సహకార విభుని నాగేశుఁద్ర్యంబ, కేశు ఘుశ్మేశు నుజ్జయినీశుఁ బ్రణవ
నాథు శ్రీభీమశంకర నాథు సోమ, నాథుఁ గేదారనాథుఁ దన్న లినదృశల. 158
_* నారదుఁడు బ్రహ్మయొద్ద కేఁగి శివతత్త్వంబుఁ జెప్పుమనుట
--
క. కొలిచి యజుఁ జేరఁజని జో, తలసలిపి స్వవృత్తమెల్లఁ దాఁ దెలిపి వెసన్
నెలతలఁ దాల్చినదొరయ, క్క లిమిఁ దెలియఁగోరి భూరి కౌతుక
మమరన్ . 154
గీ. శివునితత్వం బెఱుఁగఁగోరి చేరినాఁడ, తండ్రి! నిన్నద్ధి తెలుపుమాతత్వ వేది
వీవగుట సగుణుండైన యీశ్వరుండు, గుణత నెట్టులఁ
జెందెనో 'కోవి దేంద్ర.156
ఉ. సర్గముకన్న మున్ను స్మర శాసనుఁ డెట్టుల నుండు నింకఁ దా
•
సర్గ పుమధ్య నొక్కరణిఁ * జక్కఁగఁ గ్రీడయొనర్చు దానియు
త్సర్గమునందెటల్ మరలఁ దానసియించుఁ గృపాళు! చెప్పుమా
భర్గుఁడు లోకశంకరుఁడు పన్నుగ నెట్లు ప్రసన్నుఁడయ్యెడున్
చ. అతఁడు ప్రసన్నుఁడై జనుల కర్మిలి సెట్టి ఫలంబొసంగు నా
వితతదయాకరుండు కడు వేగిరమందె ప్రసన్నుఁడౌనటం
చతులితమౌ ననుగ్రహము నారయునంచును భ క్త కోటులన్
వెతవడనీయడం చెవుడు . విందుము విందుగఁ దెల్పు తత్కథన్.
157
గీ. నీవు వెన్నుఁదురుద్రుఁడా నిత్యమూర్తి, యంశజులటంచునందు బూర్ణాంశుఁడిందు
మౌళియనివినుచుందుమా మహితమూర్తి, విస్ఫురితలీలలను వినిపింపుమనము,
.వ. మఱియు నానీలలోహితుని యావిర్భావంబును, రుద్రాణీ జన్మోదంతంబును,
సాకల్యంబుగ సెఱింగింపునుని ప్రార్థించుచుండ ఇంత సంతుష్టుండై విరించనుం
1. డిట్లనియె.
159&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>4d5kaa5ro2za55c8f7cwpn5a5qzvkvx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/93</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251033</id>
    <revision>
      <id>611594</id>
      <timestamp>2026-11-07T22:05:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'శ్రీ శనపు రా ణ మొ фа . బ్రహ్మదేవుఁడు నారదునకు శివతత్త్వంబు తీరెఱింగించుట ఉ. చాలఁగ సంతసంబొదవెఁ జక్కఁగ లోకహితార్థివై యిటుల్ మేలుగ శైవతత్వము న మేయమెఱుంగఁగఁగోరి నాఁడ వా బాలశ శ...'</comment>
      <origin>611594</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3920" sha1="bfvogu3rc5kx7086i93xyr53xoorpg7" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;శ్రీ శనపు రా ణ మొ
фа
. బ్రహ్మదేవుఁడు నారదునకు శివతత్త్వంబు తీరెఱింగించుట
ఉ. చాలఁగ సంతసంబొదవెఁ జక్కఁగ లోకహితార్థివై యిటుల్
మేలుగ శైవతత్వము న మేయమెఱుంగఁగఁగోరి నాఁడ వా
బాలశ శాంక శేఖరుని ' భాస్వరవృత్తము విన్న నెట్టి పా
పాలసు లేనిఁ దత్కలుష • మంటక గెంటి సుఖంతురాత్మజా.
శా. ఐనన్ బుష్త్రక! శైవతత్త్వమును వి శ్యాద్యుండుఁ ప దే క్షణుం
జీనుని నిక్క మెఱుంగఁ జాలమిఁక యె • నర్కునిన్ దీపమ
ప్లేనిప్పట్ల నెఱుంగఁ జెప్పెదను విన్మీ! నాదు! వైదుష్య వి
జ్ఞాన శ్రీపరిమాణమెంత వజ • జ్జంజేసి రంజించునో,
3
'
.
3
చ, వినుముల ప్రపంచలయ వేళఁజరాచర వస్తు జాలమె
ల్ల నులయ మొంది నప్పుడఖ లమ్ము తమోమయమై యసరమై
యనలనిశాకర గ్రహధ రాంబువియత్సవమాన శూన్యమై
యప్రతిమంబగు సప్రధానమై,
యసహమునై యరాత్రమయి
'
.
160
161
162
తే. పంచతన్మాత్రల వియు న ప్పట్ల వెలయ, వట్టిసూదులు బెజ్జమా నట్టిగట్టి,
బెట్టిదపు గ్రుడ్డిచీకఁటి * పెరిమయమర, నుండెసద్వస్తు నొక్కండు నిండుమీఱ.
క. అదిమాటగు పోలికయ, ట్లొదవిన నది సదసదాఖ్య • నొందును యోగుల్'
సదమల చిత్తులు దీని నె, హృదయాకాశంబులోన • నీక్ష్మీం తెపుడున్.
ఉ. వాకులు డెందమాయెడను ' వైదుషి చాలక వెక్క కేగుఁ బే
కనరాదు రూపునొక రేకముతోఁచదు బల్పు చిక్కుటల్
చీకుట లేవు పెద్దదియుఁ జిన్నదియాటము లేదు పొద్దునున్
గాకయుఁ బొట్టిగా తగుఁ గానక యేదొక వర్ణపై ఖరిన్.
+
164
165
క. కలదని చెప్పిన యత్తోలి, పలుకు గడున్ జడియు యోగి భావసుగమమై
యలరెడు సవికారము ని, శ్చలము నిరాధారమగుచు 'సంయమివర్యా! 166
క. సత్యము జ్ఞానమసంతము, వ్యత్యయరహితంబునున్ జి దాత్మకమగుచున్
నిత్యానందమునగుచుఁ బ, రిత్యక్తోపద్రవ మలరె నొకమహమటన్,
గీ. అప్రమేయ మనారంభ శ్రీమద్వితీయ, మాకృతివిహీన మవికాస మగుచు నిర్వి
కల్పమునునిర్గుణం బాత్మ'కారణంబు, నగుచునిర్మాయమైయల రారునొకఁడు.
167&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>bfvogu3rc5kx7086i93xyr53xoorpg7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/94</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251034</id>
    <revision>
      <id>611595</id>
      <timestamp>2026-11-07T22:05:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'ముఆ. ౧ సృష్టి ఖండము - —* శిషుఁడు సగుణుండై యేక్సకుట గీ. విగ్రహము లేక యీరీతి వెలసి కొంత, కాలమైనంతఁ దనుదానె కల్పనంబు చేసికొని యొకమూ రియై చెలువు మిగిలె, లీల'మెయిమించు నేడిమి మేలుమ...'</comment>
      <origin>611595</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3383" sha1="pmcmdwu0l8i9hioybseyayhlf0wg3a7" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ముఆ. ౧
సృష్టి ఖండము -
—* శిషుఁడు సగుణుండై యేక్సకుట
గీ. విగ్రహము లేక యీరీతి వెలసి కొంత, కాలమైనంతఁ దనుదానె కల్పనంబు
చేసికొని యొకమూ రియై చెలువు మిగిలె, లీల'మెయిమించు నేడిమి మేలుమాట.
వ. మఱియు సమ్మూర్తించు.
క. సర్వైశ్వర్యగుణంబుల, సర్వజ్ఞానముకసఁ దనరి సర్వగవఁగుచున్
సర్వమును క రిగింపుచు, సర్వాద్యయు సర్వసంగ్య • సర్వగయగుచున్. 170
గీ. సర్వమును బొనరించుచు | శాంతిశుద్ధ, రూప మైశ్వర మిధ్భంగి • యేపు
మిగుల సంతనంతర్ధి నొందెలో దాత్మమైన, ఉప్పర
క. ప్రాచీనంబయి గూప, బీచొప్ప నట్టి బ్రహ్మ
ర్వాచీనుడై వారు స, రాచీనులు శివునిగాన్మ
వ. అంతఁ గొంతకాలంబులకు.
——• సగుణశక్తి యేర్పడుట
తే.గీ. ఏకకుండయియిచ్చ నెసఁగునీశ్వ
రుండుదనమూర్తి నుండి యొ • కొండుశక్తి
తనువు సృష్టిం చెనయ్యది * తననుగాయ
కుండునట్టిది
నీట్లోంది కగను.
3
•
మెల్లెడ సమరువద్ది.
మింగి తప,
రణచేసిసోగిక్ .
172
178
క. దాని నిప్రకృతిని గఁబ్ర, ధానముగా మాయఁగాఁగఁ •
దజ్ఞులనుదుర
ద్దానినె బుద్ధికి భూతను, గా నెఱుఁగుము త్రిగుణకలితోగా నెఱుఁగు మునీ!
క. ఆపెయె యంబిక వినుమా, యాపియె సకలేశ్వరియును + నరుదొప్పఁగ న
య్యాపెయెత్రి దేవజననియు, నాపెయెయగు మూలకారణాఖ్య కుమారా!
వ. మఱియు నమ్మ హేశ్వరి రూపవిశేష బుల గుఱించి పేర్కొనుటకు శక్యంబు
గాదు.
.
176
సీ. శంఖచక్రగదాసి • శరకార్ముకాభయ, నరదాష్టహ స్తముల్ • వాసిమాఱ
ఇందుసహస్రభూ | యిష్ఠ విద్యుతి వొల్చు, ముఖదీధితిచ్ఛటల్ 'మురిపమెసఁగ
రిబిజెడు వాలు, కనుదోయికాంతి చొక్కముగనిగుడ
నవరత్నమయములో నగలనొప్పిదమైన, తనువెంతో 'మేలిసంతసమునీన
+&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>pmcmdwu0l8i9hioybseyayhlf0wg3a7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/95</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251035</id>
    <revision>
      <id>611596</id>
      <timestamp>2026-11-07T22:05:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'وو శ్రీ శివ పురాణము గీ. తలఁపఁగ నశక్యమగు తేజ • మలరుచుండ సఖిలమున కాది హేతువై • హరువుమీఱ నొక తెమైయుండి పెక్కురై యొప్పు పెంపు, గలిగి యమ్మాయపొదలు మేల్ • చెలువమమర + 177 179 గీ. పరనుపూరుష...'</comment>
      <origin>611596</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3729" sha1="2cluf2v2ufy72rqqlbphaluncv1djfz" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;وو
శ్రీ శివ పురాణము
గీ. తలఁపఁగ నశక్యమగు తేజ • మలరుచుండ
సఖిలమున కాది హేతువై • హరువుమీఱ
నొక తెమైయుండి పెక్కురై యొప్పు పెంపు,
గలిగి యమ్మాయపొదలు మేల్ • చెలువమమర
+
177
179
గీ. పరనుపూరుషుఁడై నయ భర్గుఁడపుడు, ఫాలచంద్రుఁ డుముక్కంటి పంచముఖుఁడు
దశభుజుండును గర్పూర ధవళుఁడై శి, రమున గంగను జేతశూలమునుదాల్చే.
క. అట్టి శివుండును శివయును, బెట్టిదమగుపూన్కినొక్క వీడ మరిచియం
దిట్టలనగు ప్రేముడికొడి, గట్టి యొనర్చిరి చిరంబు • కాపుర మనఘా!
శ. శివులకు నివాసమైతగి శివనగరంబనఁగ బర గఁ జీవమెయిలయం
బవుట నెఱుంగమిచేభువి, నవిముక్తంబనెడు నాహ్వ * యంబును గొనియన్.
క. ఆనందమూర్తులైన భ వానీభవులకు విహార వసతలమైగా,
ధానంద జనకమగుటది, యానందవనంబనంగ • నవని వెలసెన్.
+
.
181
క. అచ్చోట శివుఁడు శక్తియు, నచ్చవుఁదపసునను గాటమగు యోగమునన్.
హెచ్చగు విహారగరిమల, మెచ్చనసింపుచునొకపు మేలు గమదిలోన్ 182
శా. లావు జీవయు నోక్పు నేర్పు బలము ల్లాసంబునుత్సాహ మొ
ప్పా వైదుష్యము చెల్మికల్మిగల నీడాపుత్రుఁబుట్టించి మా
.
.
యీవై రాజ్యవిభున్ బోనర్చిన భరం. బెల్లన్ దలన్ దాల్చు, మా
కౌవిశ్రాంతియు యోగలీలలనవా • యంబై ముదంబీయుతన్.
గీ. అట్టులైనఁ దలఁపులను • నలలు సత్వ
మనెడు రతనంబులును రజ ' మనెడు విద్రు
మలతయును దాచనములౌ మొ సలులు గలిగి
లాఁచునుల్ల౦పుకడలి సం • కోచవఱచి.
•
ఉ. అతఁడే మాయనుగ్రహము నందిసృజించుఁ జరాచరంబుల
ల్లాతఁడె సర్వజంతుతతి * నర్మిలిఁ బ్రోచుచునుండు నేప్పుడె
.
తఁడె యెల్లలోకములకంతము గూర్పఁగ లండు నిక్కమ
ట్లీతఱి నట్టివాని నొక * యీడ్యునిఁబుట్ట గఁ జేయుటొప్పగు.
5. అవ్వాని సాయమున మే, మివ్వనమున హాయిమోతి నింపగు క్రీడల్
ఇవ్వటిలంగ రహించెద, మిస్వరుసగననుచు ఘనత రేచ్ఛావశతన్.
1
183
184
185
186&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>2cluf2v2ufy72rqqlbphaluncv1djfz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/96</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251036</id>
    <revision>
      <id>611597</id>
      <timestamp>2026-11-07T22:05:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'సృష్టి ఖండము — ఆ౧ శ, ఈలాగీరువురు దృఢముగ, నాలోచనసేయ నంత + నా పరమశివుం డాలోకసుందరిని నపు, డాలో కించెను సుధామయాయత దృష్టి , అంత _ * విష్ణుమూర్తి జననము 187 • 188 క. వేడుకతో వారలుగని, రీ డెం...'</comment>
      <origin>611597</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4124" sha1="gub30539nuu6j71qdq035wd5in2pnw7" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;సృష్టి ఖండము — ఆ౧
శ, ఈలాగీరువురు దృఢముగ, నాలోచనసేయ నంత + నా పరమశివుం
డాలోకసుందరిని నపు, డాలో కించెను సుధామయాయత దృష్టి
, అంత
_ *
విష్ణుమూర్తి జననము
187
•
188
క. వేడుకతో వారలుగని, రీ డెందునులేని యందమింపగు వాని
మూడు జగంబులనేలెడు, పోడిమిగలవానిఁ దమ్ముఁబోలినవాని
నీ, ఇంద్ర నీలముఠాలు + నీనడింపఁగఁ జాలు, నీలంపుమై నిగ ని గలవాని
వేయి రేకులతమ్మి | విర: ల గెల్వఁగఁ, జాలువిరివైన, కనుదోయి • వెలయు వాని
నటుల సమయింపఁ జేవగల్గిన సాధ, నములొప్పు నాల్గు హస్తములవాని
అమృతంకన్న ఁ దీయఁగ నొప్పు మాధురిఁ, గురిపించు నెమ్మోము కొమరువాని
గీ. పలురకములైన రతనాల వెలసిధగధ, గలు తనర్చు కిరీటంబు • గ్రాలువాని
కౌస్తుభంబను మణియెద గలుగువాని, పసిఁడిపుట్టంబుఁ గట్టిన బాలునొకని
ఉ. కాంచీనతోడ బాలకుఁడు + గ్రక్కునడాని ననుస్క రించి బల్
మించిన భక్తి సంపదను మేకొని కరుణాలవాల! కాం,
క్షించెద నీకృపాగరినుఁ జేయఁగలట్టిది చెప్పుమన్న (బ్రే
మించి మహేశుఁ డిట్లనియె మెచ్చుచు సారసుధామయోక్తులన్
సీ. జగముల నెల్లనిం 4 డఁగఁజాలు తేడంబు, నెలయుట విష్ణునా • వెల సెదీవు
కమలంబులను బోలు 4 కనులు గల్గుటఁ జేసి, కనులాక్షుఁడను పేరుఁ గాంతు నీవు
రాకాసిమూకలఁ 4 బో కార్చుటన్ జేసి, పై త్యారి యను పేర ఁ * దనరఁగలవు
బంగారుపుటముల్ • ససమాఱఁజుట్టుటఁ, గాంచనాంబరుఁడను • ఖ్యాతిగందు
గీ. వంత మొందక చెందెద . పచ్యుతాఖ్య, ఁజక్కని కురుల్గలు గుటఁ గే శవసమాఖ్య
జీవుల మనసు నెల్లరం బ, నము నొనర్చుట హరినామ మమరు నీకు
శ. పురుషులలోఁ గడు ను త్తమ, పురుషుఁడవై యొప్పుకతనఁ బురుషో త్తముఁడం,
చురహింతువు సిరిఁజేకొని, ధర శ్రీధరుఁ డ నెడు పేరు దాల్తువు వత్సా
+
•
190
న. మఱియు సల్లనివాఁడ వాటఁ గృష్ణుండవనియును నాలుగు భుజంబుల నొప్పుటఁ
జతుర్బాహుఁడవనియును విశ్వంబునెల్ల భరించువాఁడ వౌటంజేసి విశ్వంభరుఁ
డవనియునుఁ బరఁగుచు నిఁకనుబలు పేరులను సార్థకంబులుగా నొనర్చిధరిం చెదవు.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>gub30539nuu6j71qdq035wd5in2pnw7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/97</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251037</id>
    <revision>
      <id>611598</id>
      <timestamp>2026-11-07T22:05:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'శ్రీ శివ పురాణము -* విష్ణుమూతి తపస్సుచేయుట చ. ఇఁకను దహింపుమాపయిని . నెల్ల నొనర్తువుగాశయంచుఁ బా యకతనయందునున్న నిగమావళినిశ్వసితంబొనర్చిపు, త్ప్రకునకొసంగి యంబికయుఁ దాను, ది...'</comment>
      <origin>611598</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3693" sha1="imprbdc44jolvoee5e1i88na1ekvuze" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;శ్రీ శివ పురాణము
-* విష్ణుమూతి తపస్సుచేయుట
చ. ఇఁకను దహింపుమాపయిని . నెల్ల నొనర్తువుగాశయంచుఁ బా
యకతనయందునున్న నిగమావళినిశ్వసితంబొనర్చిపు,
త్ప్రకునకొసంగి యంబికయుఁ దాను, దిరోహితులైరి విష్ణుఁడా,
ర్యకు శివమూతికి౯ బ్రణుతు 4 లల్ల నఁజేసి తపించె ధీరుఁడై,
ఆ. పదియు రెండు వేల వత్సరంబులు డపం, బరుదుగా నొనర్చి యజ్ఞనయనులు
డఖలసిద్ధికరుని • హరునిఁగనన్ లేక, పొగులుచుండ నొక్క—మ్రోతపొలిచె.
చ, “మరలఁదపింపుమోపికను మానకు చాలదు నీతపంబు వే
గిరపడఁబోకు శంకరుఁ డ కిల్బిషుఁడిష్టఫలప్రదాత ని
బ్బరమునుజెంది చేకొను న
నాచి యతఁ
చ, తలఁచి కడు బ్రపత్తి మెయిఁ
•
డానుడియంబర వాణిగా నెదన్.
194
పశ్యము సర్వవిధార్థ సిద్ధులన్
196
దద్దయుఁ బెద్ద యుఁ గాలమట్లు ని
శ్చలమగు | తాపసవ్రతము సల్పుడు శంభుదయన్ సుఖాత్మకై
యలరుప్రబోధ మొక్క ఁడుద • యంబయితోచిన సచ్యుతుండు పె
4 వాయతసిద్ధికి నజ్రమొందుచున్.
మహేశ
తత్త్వ విభ
గీ. చిరతపంబునఁ గడువలు
సిరతనువున
నుండి జలధార లెంతయు దండిగాను
వెలువడుచు నుండ నాతఁడా సలిలమందు
బవ్వళించి నిదురఁ జెందె 4 బహుయుగములు.
క. నీరమునఁ దడవుకాలము, చేరివసించుటను జేసి చెన్నె సలారస్
నారాయణుఁడను పేరున, నీరజాక్షుండు కడిఁది • నీటొప్పభువిన్'
క. ఈలో వెలువడె నిరువది, నాలుగుతత్త్వములు ప్రణవ • నాయకునిచ్చన్
మేలగువాని క్రమముఁ బరి, శీలనగా వింపు మిపుడు చెప్పెద మానీ!
+
197
198
199
200
సీ. ప్రకృతినుంచి మహత్తు పరిఢవిల్లెను దానఁ, దిగుణాఢ్యయగుసహం కృతిజనించె
నాయహంకృతిచేత * నై దుతన్మాత్రలు, పరఁగె నవ్వానిచేఁ • బంచభూత
ములువానిచేతను ' బుట్టె నింద్రియములు, పదిజ్ఞాన కర్మసం పాదకములు,
సాత్వికా హంకార 4 జనితమై మనమది, పొలిచె వీనిని జెంది వుండరీక&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>imprbdc44jolvoee5e1i88na1ekvuze</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/98</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251038</id>
    <revision>
      <id>611599</id>
      <timestamp>2026-11-07T22:05:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'సృష్టి ఖండము — ఆ ౧ 03 క. అప్పగిది సేయవేనిన్, దెప్పరమగు నిరయమొంది . దిక్కు ఁ గనక బల్ ముప్పునముఱి గెదనిఁక, నా తిప్పలు పాయునటులే విధింపుముశిక్ష. 182 చ. అనియనినంత శ్రీదయితుఁ డల్ల ననవ్...'</comment>
      <origin>611599</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3745" sha1="o4b5se73d9pre0ca92xy58oqvpr4k4u" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;సృష్టి ఖండము — ఆ ౧
03
క. అప్పగిది సేయవేనిన్, దెప్పరమగు నిరయమొంది . దిక్కు ఁ గనక బల్
ముప్పునముఱి గెదనిఁక, నా తిప్పలు పాయునటులే విధింపుముశిక్ష. 182
చ. అనియనినంత శ్రీదయితుఁ డల్ల ననవ్విమునీంద్రుతోడని
3
.
ట్ల నెమునిరాజ! యేలయిటు లాత్మముం గెదవంతయీశ్వ రే
చ్ఛనునడుచు&quot; మరొక్కరి వ శంబగునే పనిలేనియిట్టి వే
దనఁగొనకమ్మ హేశ్వరు నె | దన్ దలపోయుము పాయుమజ్ఞ తన్ .
చ, సకలముఁగాలచక్రమును, శంకరుఁజీతిరుగంగఁ జేయునా
యకుఁడతఁడన్ని యాత్మలకు నక్షరమూర్తి, కృపానువర్తి, మా
మందయితుండు ర • మాసతి యేనును దత్పదాబ్జముల్
దికమక లేక ల్చెదము . దివ్యమునీ! గుఱుతింపు మింపుగళా,
ఉ. ఐననుగూడ శాంభవ మ • హాద్భుతమాయకులోఁగి యెప్పుడె
పేనును బ్రహ్మదేవుఁడు మ హేంద్రుఁడుమోహము నొందుచుకోవగ
బూనుచు నుందుమట్లగుటఁ
న లెవ్వరు దాఁటఁజాలువా
రానియతి గరంబెఱిఁగి యక్కట వెక్కసపాటు మానుమా.
•
— * విష్ణుమూర్తి నారదునకు హితోపదేశంబుచేయుట
ఉ. నీదగుహంకృతి మలఁవ నీలగళుండటు గూర్చెనీరును E
నీదుముఖంబున మరల నేర్పుగ నాకును శాపసూక్తినా
పాదనచేసిఁ దాన గురుశివంబు భయంబును మాను చిత్తమా
హ్లాదమునొంద నిందుధరు • నన్వహము భజనంబొనర్పుమా.
శా, దాన నీకఘముల్ దొలంగు సుచరి త్రఖ్యాతి యేపొందు వి
జ్ఞానంబబ్బును డెందమందుఁగల నా నాసంక టాంకూరముల్
లోన మ్రగ్గు శుభైకమూర్తినయి యీ + లోకంబుల మింతు నీ
నీ నేర్పున్ గని చేతురింక జనముల్ , నిత్యంబు శర్వార్చన,
188
184
135
186
187
క. మనసున వాకున గాత్రం, బున శంకరుఁ గొల్చునతఁడె బుధుఁడును పుణ్యుం
డును ధన్యుండును వైదికుఁ, డును జీవన్ముక్తుఁడగుఁగడున్ బేర్మిమెయిన్,
క. శివనామం బనియెడుమన, దవ హేతికి నఘవనములు దగ్ధములగునా
శివనామతరినిఁగొని యీ, భవనీరధి దాఁటవలె ను పాయమున మునీ, 189&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>o4b5se73d9pre0ca92xy58oqvpr4k4u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/99</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251039</id>
    <revision>
      <id>611600</id>
      <timestamp>2026-11-07T22:05:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'శ్రీ శివ పురాణము • కుంచెడువారల్ క. భవదనమధ్యంబునఁ జి, క్కు వడినడచుచున్ గరంబు శివనామ సుధారస వృ, ష్టివలనఁ దెఱపిగొని శాంతు సేమంబు భువిన్ , 140 క. పలుజన్మంబులఁదపసు, సలిపిన నేగాని భక...'</comment>
      <origin>611600</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3945" sha1="8xpn7kq4029mmj9o49xt4sh7rk0ad34" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;శ్రీ శివ పురాణము
•
కుంచెడువారల్
క. భవదనమధ్యంబునఁ జి, క్కు వడినడచుచున్ గరంబు
శివనామ సుధారస వృ, ష్టివలనఁ దెఱపిగొని శాంతు సేమంబు భువిన్ , 140
క. పలుజన్మంబులఁదపసు, సలిపిన నేగాని భక్తి
గలుగదు కలిగినయేని స, కలదేవుల సరిగ శివునిఁ
శంకరునియెడన్
గనునట్లమరున్,
141
గీ. లాఁతి వేల్పులసరి బాలశశిధరుని, యెడఁబ్రపత్తియొనర్చిన యేని మనసు
నందుఁజూపల్య
వైఖరి నొందియమరు, నేని యాభ క్తి వితయగు నెఱుఁగుమార్య!
క. వినుముని యెందునుసామ్యము, గననిదియై చపలగుణము / గననిదియై వా
సినిమెఱయు శంభుభక్తి భు, విని స సర్వార్థంబులొసఁగు
146
• వేడ్క లుమించన్.
క. నుదుటను బూదియు నఱుతన్, రుదు రాకలునాల్క లో విరూపాక్షుని పే
రొదవినచో నవ్వాఁడమ, విదళనము నొనర్పఁగలఁడు విజ్ఞవతంసా. 144
శ, బాపలసొమ్ములఁదోఁచియు, బాఁపలఁగొట్టియును వేఱు • పాపంబులనా
టోపంబున సల్పియునా, పాపంబులఁ బాయు శివుని భక్తిఁబడసినన్, 145
శ. ఆపాదమస్తకము భ, స్మాపాదన మొందు మెప్పు డఖలాంగములం
దోపికరుదురక్కలఁగొను, శ్రీపంచాక్షర జపంబు * సేయుము మానీ!
క. శివకథలఁ జెప్పుమెప్పుడు, శివకథలను వినుచునుండు శివభక్తులను
శివునిన్ గొలుచుచునుండుము, శివతీర్థంబులకుఁ జనుము
ఉ. అందును వారణాసికిఁ బ్రయాణ మొనర్పుము దేవమాని! ము
న్ముందుగ శంకరుండచటఁ బొంగుచు భూధర రాజకన్యతో
నందన రాజితో సమర నాయక ముఖ్యులతోఁడ వాసమున్
బొందినసించు నయ్యదియ పూర్వము సృష్టికి శిష్టతల్ల జా.
ఉ. అచ్చటనుండి యెల్లయభ వాయతధామము లీక్ష చేసి సొం
పెచ్చఁగ సత్యలోకమున కేగి భవద్గురు సారసోద్భవున్
హెచ్చుగఁబూజసేసి పరమేశ్వరతత్త్వ మెఱుంగఁ గోరుమా
సచ్చరితుండు శైవజన స త్తముఁ డర్సమెసంగఁ జెప్పెడున్'.
•
సేమంబొనరున్ 147
క. అనిపనిచిన నతఁడునుగుడు, మనమున సంతసముఁ జెంది. మధు వారికి వం
దనములఁబొనర్చి రయమున, మన పుణ్యవితాన రాశిఁ గాశిన్ జేరెన్.
148
149
150&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>8xpn7kq4029mmj9o49xt4sh7rk0ad34</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/100</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251040</id>
    <revision>
      <id>611601</id>
      <timestamp>2026-11-07T22:05:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'సృష్టి ఖండము - 6.0 -* నారదుఁడు తీర్ధయాత్ర సల్పుట *- Or గీ. చేరి మిన్నేటియం దభి షేక మొంది, విశ్వనాథునిఁ దద్దీవి. విఘ్నపతినిఁ గొలిచి భైరవుఁ బూజించి జలజనయను, మాధవునిభజియించినం బరము మ...'</comment>
      <origin>611601</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4104" sha1="phe4y67b1ezryarzl9r84bxkm1c419t" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;సృష్టి ఖండము - 6.0
-* నారదుఁడు తీర్ధయాత్ర సల్పుట
*-
Or
గీ. చేరి మిన్నేటియం దభి షేక మొంది, విశ్వనాథునిఁ దద్దీవి. విఘ్నపతినిఁ
గొలిచి భైరవుఁ బూజించి జలజనయను, మాధవునిభజియించినం బరము మెఱయ
శా. శ్రీశైలేశు భజించి భామరిని సం సేవించి శ్రీకాళహ
.
స్తీశున్ దత్సతిఁ బూజచేసి నటనాధీశుఁ దదీయ ప్రియన్
బ్రాశస్త్యంబుగఁ గొల్చి పాండ్యవిభు దారాయుక్తునర్చించి రా
మేసన్ బర్వతవర్ధని బ్రియములు • నీక్షించి సేవించియున్.
152
గీ. ఏకసహకార విభుని నాగేశుఁద్ర్యంబ, కేశు ఘుశ్మేశు నుజ్జయినీశుఁ బ్రణవ
నాడు శ్రీభీమశంకర నాథు సోమ, నాథుఁ గేదారనాథుఁ దన్న లినదృశల, 153
—* నారదుఁడు బ్రహ్మయొద్ద కేఁగి శివతత్త్వంబుఁ జెప్పుమనుట
క. కొలిచి యజుఁ జేరఁజని జో, తలసలిపి స్వవృత్తి
మెల్లఁ దాఁ దెలిపి వెసన్
నెలతలఁ దాల్చినదొర, క్కలిమిఁదెలియఁగోరి భూరి కౌతుకమమరన్. 154
గీ. శివునితత్వం బెఱుఁగఁగోరి చేరినాఁడ, తండ్రి! నిన్నద్ధి తెలుపుమా త్త త్త్వవేది
వీవగుట నగుణుండై న యీశ్వరుండు, గుణత నెట్టులఁ జెందెనో 'కోవి దేంద్ర.156
ఉ, సర్గముకున్న మున్ను స్మర శాసనుఁ డెట్టుల నుండునింకఁ దా
•
సర్గపు మధ్య సెకరణిఁ జక్కఁగఁ క్రీడ యొనర్చు దానియు
•
.
త్సర్గమునందెటుల్ మరలఁ దావసియించుఁ గృపాళు ! చెప్పుమా
భర్గుఁడు లోకశంకరుఁడు పన్నుగ నెట్లు ప్రసన్నుఁడయ్యెడున్
చ. అతఁడు ప్రసన్నుఁడై జనుల కర్మిలి సెట్టి ఫలంబొసంగు నా
వితతదయాకరుండు కడు . వేగిరమందె ప్రసన్నుఁడౌనటం
చతులితమౌ ననుగ్రహము నారయునంచును భ క్తకోటులన్
చెడు . విందుము విందుగఁ దెల్పు తత్కథన్.
'
157
గీ, నీవు వెన్నుఁడురుద్రుఁడా నిత్యమూర్తి, యంశజులటంచునందు బూర్ణాంశుఁడిందు
మౌళియనివినుచుందుమా మహితమూర్తి, విస్ఫురితలీలలను వినిపింపుమనభు,
వ. మఱియు నానీలలోహితుని యావిర్భావంబును, రుద్రాణీ జన్మోదంతంబును,
సాకల్యంబుగ నెఱింగింపుమని ప్రార్థించుచుండ సంత సంతుష్టుండై విరించనుం
డి.
159&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>phe4y67b1ezryarzl9r84bxkm1c419t</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/101</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251041</id>
    <revision>
      <id>611602</id>
      <timestamp>2026-11-07T22:06:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'శ్రీ శివ పురాణము బ్రహ్మదేవుఁడు నారదునకు శివతత్త్వంబు తీరెఱింగించుట *— . ఉ. చాలఁగ సంతసంబొదనెఁ జక్కఁగలోకహితార్థి వై యిటుల్ మేలుగ శైనతత్వము న మేయ మెఱుంగఁగఁ గోరినాఁడ వా బాలశ శ...'</comment>
      <origin>611602</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3895" sha1="turohmcx775zk0jzrkbjterghst0fnw" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;శ్రీ శివ పురాణము
బ్రహ్మదేవుఁడు నారదునకు శివతత్త్వంబు తీరెఱింగించుట *—
.
ఉ. చాలఁగ సంతసంబొదనెఁ జక్కఁగలోకహితార్థి వై యిటుల్
మేలుగ శైనతత్వము న మేయ మెఱుంగఁగఁ గోరినాఁడ వా
బాలశ శాంక శేఖరుని * భాస్వర వృత్తము విన్న నెట్టి పా
పాలసు లేనిఁ దత్కలు, మంటకు గెంటి సుఖంతురాత్మజా.
శా. ఐనన్ బుష్త్రక! శైవతత్త్వమును వి
+
శ్యాద్యుండుఁ పద్మే క్షణుం
3
డేనున్ నిక్క మెఱుంగఁ జాలమిఁక యె నర్కు నిన్ దీపమ
దీనిప్పట్ల నెఱుంగఁ జెప్పెదను విన్మీ! నాదు! వైదుష్య ని
జ్ఞాన శ్రీపరిమాణమెంత వఱకొజ్జంజేసి రంజించునో.
3
జ్ఞా
చ. వినుమఖల ప్రపంచలయ • వేళఁజరాచర వస్తు జాలమె
+
ల్ల నులయమొంది నప్పుడఖ లమ్ము తమోమయమై యసర్కమై
యనలనిశాకర గ్రహధ రాంబునియత్సవమాన శూన్యమై
యసహమునై యరాత్రమయి యప్రతిమంబగు నప్రధానమై.
•
'
+
160
161
162
తే. పంచతన్మాత్రల వియు న ప్పట్ల వెలయ, వట్టిసూదుల బెజ్జమా నట్టి గట్టి,
బెట్టిదపు గుడ్డ చీకఁటి పెరిమయమర,, నుండెసద్వస్తు నొక్కండు నిండుమీటి.
క. అది మాటను పోలికయ, ట్లొదవిన నది సదసదాఖ్య నొందును యోగుల్
సదమలచిత్తులు దీని నె, హృదయాకాశంబులోన • నీక్ష్మీం తెవుడున్.
.
ఉ. వాకులు డెందమా యెడను ' వైదుషి చాలక వెన్క కేగుఁ బే
రేకనరాదు రూపునొక రేకముతోఁచదు బల్పు చిక్కుటల్
చీకుట లేవు పెద్దదియుఁ జిన్నదియాటయు లేదు పొడ్డునున్
తగుఁ ' గానక యేదొక వర్ణపై ఖరిస్.
+
'
164
165
క. కలదని చెప్పిన యత్తోలి, పలుకు గడున్ జడియు యోగి • భావసుగమమై
యలరెడు నవికారము ని, శ్చలము నిరాధారమగుచు సంయమివర్యా! 166
క, సత్యము జ్ఞానమనంతము, వ్యత్యయరహితంబునున్ జి దాత్మకమగుచున్
నిత్యానందమునగుచుఁ బ, రిత్యక్తోపద్రవ మలరె నొక మహమటన్ ,
167
గీ. అప్రమేయ మనారంభ •మద్వితీయ, మాకృతివిహీన మవిశాసమగుచు నిర్వి
కల్పమును
నిర్గుణం బాత్మ'కారణంబు, నగుచునిర్మాయమైయల రారునొకఁడు.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>turohmcx775zk0jzrkbjterghst0fnw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/102</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251042</id>
    <revision>
      <id>611603</id>
      <timestamp>2026-11-07T22:06:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'సృష్టి ఖండము — ఆ. ౧ • 281 A. ఆద్యవర్ణంబి రమా | నర్కబింబ, నిభము దక్కి నమున, నగ్ని ' నిభముగా ను కార ముత్తరమునను మకారమిందు, మండలప్రఖ్యమై మధ్య 'నిండుకొనియె, క. శుద్ధస్ఫటికాకారం, బిద్ధము...'</comment>
      <origin>611603</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3127" sha1="d2z10b43iy5ghr332flvzrqvqvb8pt9" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;సృష్టి ఖండము — ఆ. ౧
•
281
A. ఆద్యవర్ణంబి రమా | నర్కబింబ, నిభము దక్కి నమున, నగ్ని ' నిభముగా ను
కార ముత్తరమునను మకారమిందు, మండలప్రఖ్యమై మధ్య 'నిండుకొనియె,
క. శుద్ధస్ఫటికాకారం, బిద్ధము పరమాత్మ మమల • మీడ్యప్రభము
సిద్ధానందము దృఢ మప, విద్ధపరిచ్ఛేదమగుడు
వ. వెఱఁగుపడి యద్దాని నారయుచుండ నంత
నుండునుం బరబ్రహ్మంబును బర మేశ్వరుండునగు
సంత నాశ్యంబునందు.
వెలసెనటుపయిన్ ,
రాజీవాతుండు . శబ్దబ్రహ్మత
మహా దేవుని గాఁ గుఱితించె
రాజములందున్
క. బీజముయోనియు బీజిగ, రా ఆడు నా త్రివర్ణ
బీజమునిలున యకారము, శిలువల యోని హరియు
క. వెల సెడు బీజి పుకారం, బిల మీ దుఁడు గాఁగవీన
విలసిలుదు రజలసర్లు, బలఁంగమోఘ ముదనుగ్ర
282
వర్ణము ముఘానీ ! 238
లిటు క్రమము మెయిన్
హంబుసలుపుచున్ 234
వ. ఈ మువ్వురకు సైనం ప్రభాః పురుకేశ్వగుండను మహేశ్వరుండు నాదా
త్మకమైు యల రారుపలింవో యి. త్రివిధశాల బీజిబీ పయోనులనుగ నాత్మను
విభజించి వెలయించె. అట్టికు హేశ్వరుండే యీలింగంబు.
గీ. అమ్మ కాలింగమున బీజ మున తార
మాయుకారామ్మమను . యోనిముందుఁ జేర్పఁ
ఒడిపొదలి కాంచనాండపై కనిసుచిరము
నీరు కెయు + నీరుపక
A. Fax
07
విశ్వం.
235
286
•
గీ.ఆ
3
.
క. అయంముని పర్చించనుఁ, వియనాల దుద్భవిల్లె • సత్వం డె జగములన్,
-జేయనున్నాయి. యడరు నడినాది మోగుడు మదుల
యజుర్వేద మిలు సెప్ప శి నట్లు సజమ్
టంచు బుక్కులు సాతంబు లనియె
తెలిసి దేవేశుఁడ గుమహా దేవు గుఱించి
యేముధ్యానము నొనరింప (నీశ్వరుండు
3
240&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>d2z10b43iy5ghr332flvzrqvqvb8pt9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/103</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251043</id>
    <revision>
      <id>611604</id>
      <timestamp>2026-11-07T22:06:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '30 శ్రీ శివ పురాణము *— జక్షరమూర్తి ప్రకటనము A. అక్షరాత్మకమగ రూప మపుడు చెంది నగుచుమా యెట్ట యెదురుగా నగుపడుడుము దమ్మినుమడింప మేముని • ద్దఱముఁ గాంచి నార మామూర్తి నెందుఁగా సఁగఁద...'</comment>
      <origin>611604</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3688" sha1="lck9mktgklzu2eddijif6x42k136sy6" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;30
శ్రీ శివ పురాణము
*— జక్షరమూర్తి ప్రకటనము
A. అక్షరాత్మకమగ రూప మపుడు చెంది
నగుచుమా యెట్ట యెదురుగా నగుపడుడుము
దమ్మినుమడింప మేముని • ద్దఱముఁ గాంచి
నార మామూర్తి నెందుఁగా సఁగఁదరంబె
241
సీ. అలఅకారము మూర్ధ • మా కారము లలాట,
మక్షులు కుడియొక్మ ' లలఇ, ఈ,లు
విలసిల్లు కుడి యెడ్మ + వీనులై ఉద్వయి, ఋద్వయ మీ శపో • అద్వయంబు
వలపల దాపల వనరు నాసాపుటం, బులు ఇద్వయంబయి • పొలుపుమో జె
ఏశార మూర్ధ్వష్ణ
ష్ణ మైకారమధరోష్ణ, మో, ఔ,లు రదరాజి యొప్పెనటులె
గీ. ఆ యనుస్వారము విసర్గ • మల్లతాలు, యుగ ళి దక్షిణవామబాహులు కవర్గ
మునుల వర్గంబటు లేపాదములు ట వర్గ, మునుదవర్గంబుగాఁగడు మురువు జె.
గీ. ఉదర వర్ణమై ప్రక్క లొప్పి కుడియు,
నెడమలు ఫనర్ణము బవర్ణ * మింపునిఱ
స్కంధములుకొందెను భవర్ణ • కలితమై మ
వర్ణమయ్యెను హృదయంబు • వాసియమర .
'
క. యరలవశషసా, లేడును, వరుసదనర సప్తధాతు వర్గంబయ్యెన్
+
248
వఱలె హకారము నాభిగ, నరుదగు ఘ్రాణము క్ష కార మైయొప్పెఁగడున్
గీ. ఇట్లు వర్ణాత్మకంధౌ మహేశ తనువు
•
నేను హరియును గని వేడ్క నివ్వటిల్లఁ
దిరుగ నంతకుఁబయిఁ జూచి . తిమి వ రేణ్య
మంత్రమయమైనయీశ్వరు • మహితమూర్తి.
245
వ. అందు నోంకారసంభవంబును గలాపంచక సంయుతంబును శుద్ధస్ఫటికాకారం
బును. అష్టత్రింశదక్షరంబును, మేఘాకారంబును, సర్వధ ర్మార్థ సాధకంబును,
గాయత్రీపభవంబును, వశ్యకారకంబును, జతుర్వింశతి వర్ణాఢ్యంబును, జతు
మళము, బంచతమును,
రు. గలాష్టక సమన్వితంబును, సత్యం తాభిచారికంబును
ద్రింశచ్ఛుభాక్షరంబును, యజుర్వేదసమాయుక్తంబును, బంచవింశచ్ఛు భాష
రంబును, కలాష్టక సమన్వితంబును, సుశ్వేతంబును, శాంతికంబును, త్రయో
దశశలాయు క్తంబును, లోహితంబును, నుత్పత్తి వృద్ధి సంహార కారణంబును&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>lck9mktgklzu2eddijif6x42k136sy6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/104</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251044</id>
    <revision>
      <id>611605</id>
      <timestamp>2026-11-07T22:06:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'సృష్టి ఖండము — ఆ౧ 30 నేశాధిక షష్టి పరిమితాక్షరంబును, నీవు మంత్రం బులంబరికించితిమి. అట్లు మృత్యుంజయ మంత్రంబును, పంచాక్షర మంత్రంబును, జింతామణీ మంత్రం బును, దక్షిణామూర్తి మంత...'</comment>
      <origin>611605</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4353" sha1="adf01clhuc2gsnrp9i6knp30bli5yog" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;సృష్టి ఖండము — ఆ౧
30
నేశాధిక షష్టి పరిమితాక్షరంబును, నీవు మంత్రం బులంబరికించితిమి. అట్లు
మృత్యుంజయ మంత్రంబును, పంచాక్షర మంత్రంబును, జింతామణీ మంత్రం
బును, దక్షిణామూర్తి మంత్రంబును, తత్త్వమసియను మహావాక్య మంత్ర
మును, గన్పట్టుడుభగవానుండగు నారాయణుం డేనును జపించితిమంత నీశానుం
డునుం ద్రయీ రూపుండును, బురుషుండును, బురాతనుండును, నఘోర హృద
యుండును, సుండకుండును, లలితపాదుండును, విశ్వతో కరుండును, బ్రహ్మాధి
పతియును, సర్గస్థితీప్రళయ కారణుండును, వరదుండు నీశ్వరుండు సగు మహా
దేవునిం గాంచి యిష్టవచనంబులతో సన్నుతులఁ బొనర్చితిమి.
శ క్తివిశిష్టేశ్వర సాక్షాక్కారము *—
246
క. శివుడంత శక్తిలుతుఁడై, త్రివిలోచనుఁడై విభూతి • దీన్యన్ముఖుడై
వివిధాభరణ నుండి, యవిరళకృప దరిసెనంబు నపుడోసఁగె వడిన్. 247
గీ. అంత మేమెంతొ సంతసం బపుకు చెంది, మరల సద్దేన దేవునిఁ గరముభ క్తి
నుతిఁబొనర్చితిమంత నె4 యతులకరుణఁ, బ్రౌఢమైతగు నిగమసర్వస్వ మిడియె,
గీ. దానవిజ్ఞాన గరిమ సంగీతయును జెంది, నార మచ్యుతుఁడవుడా యుదార మూర్తి
గాంచి కేల్లశజోడించి • వంచితనువు, మించి వేడుకనిట్టుల ర్థించి యడిగె 249
ఉ. నీమదికెట్లు సంతసమునెక్కొనఁజేయఁగఁజాలువారమో
m
'
•
యేమిట నీవు మెచ్చెదో న హేశ్వర! నీదగు నర్చ మెట్టిదో
మేమొనరింపఁగాఁ దగిన మేలిమికృత్యమదేమొ! యిత్తకా
బ్రేముడిమీఱఁ డెల్ఫి మము శ్రీతులఁ జేసియుగ్రహింప వే.
చ- అనియడుగ మహేశ్వరుఁడు శ్రీ హర్ష ముతోడ బటుల్వచించె భ
క్తి నిఁ గొని విరలిప్పగిదిఁ దేకువతో మతిసల్పినందు కే
+
నును బరితో ష మొందితి సు • నోములార! శివుండ నేను మీ
మనము జంకుఁ గొంకు నను మానము మా నివినుండు నానుడిన్.
శివుఁడు బ్రహ్మ విష్ణులకు లింగమును బూజించుఁడు చెప్పుట
క. లింగంబిది పూజింపుఁడు, లింగంబేనాదు మూతి. లీల మెయినిటన్
రంగు సెడి జగములన్నియు, భంగంబును జెందు కతనఁ
250
251
దమది యొద వెళా 252
క. కూఱిమి లింగంబును, మీఱినయను రాగ మొప్ప 'పు రలుగొలువుం
దారసి మాయిష్టంబులఁ, దీరుతు సందియము లేదు •
నెన్య పుల్ ,
253&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>adf01clhuc2gsnrp9i6knp30bli5yog</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/105</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251045</id>
    <revision>
      <id>611606</id>
      <timestamp>2026-11-07T22:06:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'శ్రీ శివ పురాణము . క. మీకెపుడిడుములఁ బెన్వగ, సేకూరినమానకీన శివలింగ మున స్తోకమతి వర్చసేయుఁడు, వీఁకఱినశియించు సర్వ విధములగు వెతల్. 254 శ. పార్థివలింగము సల్పిను, ఖార్థులగుచుఁ బూ...'</comment>
      <origin>611606</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3621" sha1="nlzh6vcqj7218i8ml82elwdwkvbn2tu" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;శ్రీ శివ పురాణము
.
క. మీకెపుడిడుములఁ బెన్వగ, సేకూరినమానకీన శివలింగ మున
స్తోకమతి వర్చసేయుఁడు, వీఁకఱినశియించు సర్వ విధములగు వెతల్. 254
శ. పార్థివలింగము సల్పిను, ఖార్థులగుచుఁ బూజసేయ • నభిమతముగ స
ర్వార్థముల నొసఁగువాఁడఁ గృ, తార్థులగుడు రెందుజనము లర యుండట్టుల్
చ. తివిరివినుండు బూరలు మ దీయతనూజులు వామగాత్రమం
ద విరళతేజ! గంటి నిను సజ్జజు దక్షిణమూ ర్తిఁ గాంచితి
భువనములన్' రచించు విధి . పుష్కరలోచన! వానిఁ బ్రోవు నే
ర్పవునటు లేనునున్ బయిన నారయుచుండెడ మిమ్మనిచ్చలున్
క. అని లింగపూజపక్రమ, మును మాకెఱిగించినంత మురిసితి మేము క
నన జేక్షణుండు శంకరుఁ, గన్మికలన్' గోరెనిట్లు
•
257
ఘనమగు వేడ్కన్ 258
ఉ. దేవ! సరంబు మాకిడమ • చిన్ గృపఁబూనితివేని మేమునున్
'బావనమైన నీకృపకుఁ జత్రులమేని యనుగ్రహించి మా
యింపని నీ పదభక్తి నీయుమా
నీవును మాకఁదోదుగ జ ' నించి యొసర్పును సాయ మన్నిటని
వ. అని యర్థించిన మఓ దేవుంగిట్లనియె.
'
ఉ. ఇచ్చితి నాయుభ గడు హెచ్చుగ మీకు సురశులార! పై
పచ్చిక మీకు నూతగ భువి ననుఁబుట్టు మటంచు. గోరినా
రిచ్చమెయిన్ జగంబులను నేరచింతును గౌంతుఁ ద్రు తుజ్
వెచ్చట నెట్టి వైకృతుల • చెప్పుడుఁ జెందనివాడు జూడుఁడీ
.
259
గీ. సచ్చిదా నంది హఫుండ సత్యమూ, బ్రహ్మమేకమూగు విధములు
బ్రహ్మి విష్ణు హరాఖ్యలఁ * కృష్ణలు జొనకించే జట్టులేక.
ఉ. ఒక్క టిగా నుండినపు సిద్ధ్యాల జేజము మాత్రమాలికాని
స్యము
నొక్కటి పెక్కు రూపముల + నొందియు జేజదు వస్తు భేదముని.
—ఈశవ్ (మ్). బ్రహ్మముఖంబున ద్రుంపై పుట్లైనని చెప్పుట —
క, మాయిస్సతంబు నిత్తికి, ద్రోయంగా ఁజాలనిఁకను దోయజగర్భా!
261
మెదఁ, జేయుము నామకరణంబుఁ | జెలగెడు వేడ్కన్ . 262&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>nlzh6vcqj7218i8ml82elwdwkvbn2tu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/106</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251046</id>
    <revision>
      <id>611607</id>
      <timestamp>2026-11-07T22:06:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'సృష్టి ఖండము — ఆ. ౧ J. రుద్రుఁడను పేరుచేకొని, భద్రాత్మక మూలిక నగుచుఁ | బరగుదు నాయీ చిద్రూపమునకు నతని ల సద్రూపంబునకు లేదజా! భేదమెటన్. గీ. మారలిరువు రటుల్ నాయ మేయతేజ, మైసనుస్ మాయక...'</comment>
      <origin>611607</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3422" sha1="4frv0oaxjca9owtg9pmyo6267ik8mtc" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;సృష్టి ఖండము — ఆ. ౧
J. రుద్రుఁడను పేరుచేకొని, భద్రాత్మక మూలిక నగుచుఁ | బరగుదు నాయీ
చిద్రూపమునకు నతని ల సద్రూపంబునకు లేదజా! భేదమెటన్.
గీ. మారలిరువు రటుల్ నాయ మేయతేజ,
మైసనుస్ మాయకగ్గమై యమరియుందు
రతడు ప్రకృతికిలోఁ గక యలరు నాదు
పూర్ణమగు వరమై పొలుచుకతన.
•
ఉ. కావున నాకు రుద్రునకుఁ గల్పన సేయకుఁ డెందు భేదపు
భావము లాతని గొలిచి . భద్రములొందుఁడతండు నేన నే
నానృష కేతుఁ డౌ జలము . లగ్నుల చేరికఁదాఁక రానివౌ
నావిధి నేనునుని గుణన మాశ్రయ మొందిన నొంద బంధమున్
* శివుఁడు త్రిమూర్తులకుఁ గృత్యభేదంబు నిరూపించుట
ఉ. నీవు రజోగుణంబున జనింపఁగఁ జేయు విధాత! లోకముల్
పావని నాదుశ క్తి నిను భారతియై భజియించు నెప్టు రా, జీవదళాక్ష!
సత్త్వగుణ సేవధివై భువనంబు లేలుని
+
•
శ్రీవనితాస్వరూపమునఁ | జెందును మామకశక్తి యట్టు లే
గీ. ఇఁకను రుద్రుఁడు తామ, సం బెస్ససర్వ,
లోకముల నంత మొందించు వీఁక మెఱసి,
అతనిన్ జేరు నాశక్తి యతుల మూర్తి,
1
కాళికయనాఁగఁ బేర్మిఁ బ్ర ఖ్యాతయగుచు
33
263
264
265
266
క. అంతస్సత్వుఁడు రుద్రుం, డెంతయుఁ దను మెనయు వెలికి • నీవును నటలే,
నంత స్తమస్కుఁడవగుచు, వింతగ సత్వ గుణుడవయి వెలసెదు వెలికిన్ 268
గీ. అజుఁడు బహిరంతరంగము లందు రజము, నే ధరించునుగానిన
' న్నివఁగోరి
తొలిభవంబునఁదపపొంది కొలిచినట్టి కతనఁద త్ఫాలమునఁబుట్టుఁ గాంతుననమ!
ఉ, సాయమొనర్తు మీకిఁకను సర్వవిదార్థములందు మీరునున్
బాయక నన్ను గొల్వుఁడు శుభంబగు నంబుజ నేత్ర! నీకు నా
కేయెడ భేదభావమది . యెప్పుడు గల్గదు నేనునీవ నీ
వేయయిగానుపింతునిఁక నేనునురుద్రుఁడవై జగంబునన్,
+
270&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>4frv0oaxjca9owtg9pmyo6267ik8mtc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/107</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251047</id>
    <revision>
      <id>611608</id>
      <timestamp>2026-11-07T22:06:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '• శ్రీ శివపురాణము 271 చ. నలువన మించినట్టి యల • నాక విరోధుల గీటడంపుని చ్చలు వివిధావతారములఁ జక్కఁగ నొంది జగంబు లేలునీ యలవికి మించినట్టి దను జాగ్రణులన్ సమయింతు 'నేను నన్' దలఁపుమ...'</comment>
      <origin>611608</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3971" sha1="ml2rmczlg9rop2ydg9lywb4fkewdxsj" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;•
శ్రీ శివపురాణము
271
చ. నలువన మించినట్టి యల • నాక విరోధుల గీటడంపుని
చ్చలు వివిధావతారములఁ జక్కఁగ నొంది జగంబు లేలునీ
యలవికి మించినట్టి దను జాగ్రణులన్ సమయింతు 'నేను నన్'
దలఁపుము సంకటంబులని తాంతము గా చెదరుద్రమూర్తినై
క. నీకునునాకును భేదము', గేకున్నను నెవ్వడేన్ జలింపకమదిలో
లేకియయి భేదమెంచిన, చీఁకటినరకంబు మాతఁ జేడ్పడెడు హరీ!
ఆ. నన్నుఁబూదచేసి • నిన్ను నిందించిన, నిన్ను ఁబూజ చేసి • నన్ను దూఱ
సందియంబు లేక శమముని శిక్షకుఁ, బాత్రమగుదురంతు వంతు క
శ. మఱియుఁ ద్రిమూర్తులయెడనీ, మొఱకై నను జెడుతలంపుఁ బూనినాయెడ వాఁ
డరమర లేక యెచెడున, చ్చెరు విందుల తేదెఱుంగు శ్రీహరి ! యెవుడున్
బ్రహ్మవిష్ణ్వాముల కాయుర్ని రూపణము
గీ. ఇతను మీళును నిర్జర ప్రకరమునకు,
మనుజులకు నాయువునుదెల్పెదను వినుండు
కృతయుగము త్రేత ద్వాపరాం • కితముగ
లియు, గంబునా నొప్పు నాల్గుయుగంబులిలను
.-
272
178
175
గీ, ఆచతుర్యుగ సాహస్ర 'మైన నజున, కగునహంబట్లరాతిరి శ్రీ యగును ముప్ప
దిట్టి దినములకొక నెల'యెసఁగునివియుఁ, బడియు రెండై ననొక యేఁడు పరిఢవిల్లు
క. అట్టి శతవత్సరంబులు, బిట్టుగనాయునగు విధికి విధియేఁడొకఁడౌ
నెట్టన నీకొక వాగు, మట్టిదినంబుల శతాబ్ద మాయువునీకా,
277
ఆ. జలజనయన! నీదు • సంవత్సరంబోకం, డగును రుద్రునమసన హంబొకండు
అట్టి వాసరముల • హాయనశతమైన, రుద్రుఁడవుడు నరుని • రూపుదాల్చు.
వ. మఱియు వినుండు త్రిమూర్తులకు నఖిలదేవ గంధర్వ దనుజ మనుజాది దేహు
లకుఁ బ్రతిదినం బుచ్ఛ్వాస నిశ్వాసంబు లిరువదియొక్క వేయి యాలు
నూఱులు ప్రవతించుచుండు నట్టి ప్రవర్తిల్లిన దినంబుల మానంబుతో నగు
సంవత్సర శతంబులు వారికాయుర్దాయమగు నిఁక నుచ్ఛ్వాస నిశ్వాసంబు
లా లైననొక్క పలంబగు నట్టివి యఱువదియైన నొక్కటియగు నాఘటికా
షష్టియైన నొకపవలును రాతిరియునగును. సామాన్యజనుల యుచ్ఛ్వాస&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ml2rmczlg9rop2ydg9lywb4fkewdxsj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/108</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251048</id>
    <revision>
      <id>611609</id>
      <timestamp>2026-11-07T22:07:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'సృష్టి ఖండము 280 నిశ్వాసంబుల తెఱం గెఱింగి లెక్క పెట్టుట గడుదుర్లభంబు. యోగు లగు వారలశయ్యది సులభంబిఁక మీరడిగిన వెల్లఁ దెలిపినియభీష్ట వరంబులనిచ్చితి నీపిదపఁ జెచ్చెరబ్రహ్మ ల...'</comment>
      <origin>611609</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4372" sha1="mb5zpf8s8zp41xfimpzli9xbgseqm9p" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;సృష్టి ఖండము
280
నిశ్వాసంబుల తెఱం గెఱింగి లెక్క పెట్టుట గడుదుర్లభంబు. యోగు లగు
వారలశయ్యది సులభంబిఁక మీరడిగిన వెల్లఁ దెలిపినియభీష్ట వరంబులనిచ్చితి
నీపిదపఁ జెచ్చెరబ్రహ్మ లలాటంబున నీలలోహిత రుద్రుఁడనై పొడసూపుదు
దూరనవరతంబు లింగపూజనం బొనరింపుచు నా విధించినయట్లు సర్గాదుల
రచించుచుండుఁడని మ హేశ్వరం అంతర్థానంబు నొందెనంత నవ్వార లతి
భక్తితో లింగంబు నర్చించింది మొదలు లింగపూజనంబు ప్రసిద్ధంబై సర్వ
జన సేవితంబై యొప్పై నని పద్మసంభవుఁడు నారదునకుఁ జెప్పెననుడు సంత
సూతునకు మునులిట్లనిరి.
౫. లింగపూజాక్రమంబున లీకనయనుఁడు, జలజ నేత్రుపకును విరించనున కలరి
చెప్పెడిరది యే చందమో?యె, ఱుంగఁజాలము
చెప్పుమ నంగనతఁడు.
క. మురిసి యటులే వచించెద, వరమతులిఁక వినుఁడు శివుఁడు । పై కుంతునకున్
సరసిజభవునకు నుడివిన, తెఱుఁగు నిజాత్మజులకజుఁడు
దెలిపెముదమునన్. 282
ఆ. ఆసనత్కుమారు డస్మద్గురునకుప, మన్యునకును జెప్పె మాన్యమూ తీజా
నాసతీర్ణులకును . నాకును మాగురుం, ఉదరమునఁ దెలిపె వ్యాసమాని. 283
గీ. అతులచారిత్రుఁ డుపమన్యుఁడ ఒకృష్ణు, నకునచించెను లింగార్చ నాక్రమంబు
మీకు నటు లేను దెల్ఫెద విూర లెఱిఁగి, చేయుఁడుము హేశలింగార్చ 'సిద్ధులొనరు
శ. నారదమునియడుగుడు న, న్నీరజగర్భుండు చెప్పె నేరిమిమాటిక్
•
♦
గూరిమిఁగుమార! శివపూ, జారీతివచింపఁ దరమె శతసమలకునున్. 284
వ, ఐనను సంక్షేపంబుగాఁ జెప్పెదను వినుము.
285
శ, ధర బ్రహ్మక్షత్రియ వి, ట్చరణోద్భవు లాండ్రు మగలు * శర్వసమర్చన్
నిరతులయి చేయఁ జెల్లును, దరమారసి వారివారి • ధర్మానుసృతిన్
ళా, ఆయుష్మంతులు వంశకర్తలును నీ వ్యప్రజ్ఞులౌ పుత్రులన్
జాయన్ బుణ్యగుణో త్తమన్ రమణి విజ్ఞానాఢ్యయా విద్యనా
తాత్రేయ త్తంబగు మేటి భాగ్యమును దీర్ఘాయుస్సు నారోగ్యము క
శ్రీ యొప్పొందు మహేశపూజన మిదున్ సిద్ధంబు పుత్రోత్తమా! 286
ఆ, శివుని. పూజ నెపుడు § సేయని చెనఁటికి, నాల్గువిధములైన శ్రీ నర్థములు మ
.
టిల్లు దెవులు లేమిడియు రాజశిక్షయు, వడిసిపోని ఋణము కొడుక! వినుమ
3&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>mb5zpf8s8zp41xfimpzli9xbgseqm9p</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/109</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251049</id>
    <revision>
      <id>611610</id>
      <timestamp>2026-11-07T22:07:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'శ్రీ శివ పు రా — * శివపూజావిధానము + క. ప్రొద్దు పొడుచుటకు మున్నే, నిద్దురవిడి శివుని హరిని నిజ దేశికునిన్, హృద్దేశంబునఁ బేర్కొని, యద్దివిష తీర్థ రాజ నాత్మఁదలఁచియున్ వ. అంత గీ,...'</comment>
      <origin>611610</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4083" sha1="ogyaboskwjjjq69qsbyldnyiawrr9hh" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;శ్రీ శివ పు రా
— * శివపూజావిధానము
+
క. ప్రొద్దు పొడుచుటకు మున్నే, నిద్దురవిడి శివుని హరిని నిజ దేశికునిన్,
హృద్దేశంబునఁ బేర్కొని, యద్దివిష తీర్థ రాజ నాత్మఁదలఁచియున్
వ. అంత
గీ, దక్షిణాశకరిగి మహోత్సర్జనంలో, నరిచియైదు తడవలు భూసురుఁడు మృత్తుల
బడసి పాయువుఁగడుగఁగా వలయుగుహ్య, మొక్కపరిశుద్ధి సేయఁగ నొప్పునీలను
గీ, ష్ తియుఁడు నాల్గుమాల్లూరు • జాతుఁడును !
వారము జఘన్యజుఁడును ది • వారమాడు
•
వారు శూద్రునివలె మట్టిఁ బడసి పాయు
వును గడుగవలయును
* మునునొక పరి
290
క, ఎడమ చెయి పదియుమాఱులు, కుడిచేతిని నేడు మార్లు • కుడియెడమల నే
రడు కరచరణముల నటుల్ గడుగవలయు నొక్క మాఱు • * కల్మషమనియన్
వ, అటుపిమ్మట దంతధావనమునకై
ద్వాదశాంగుళ ప్రమాణంబుగాదంత రాష్ట్రంబుఁ
గొని తధావనంబు సేయవలయును. క్షత్రియ విట్ఛూద్రులు క్రమంబుగ నంత
నొక్కొక్క యంగుళ పరిమాణంబు తగ్గించి దంతయక్టిన్
గొని దంతధావ
నంబు సేయవలయు నిది ప్రతిపష్టష్టీనవమి పర్వంబులందును, రవి వారంబులం
దును శ్రాద్ధదినములు మున్నగు నిషిద్ధ దినములందును జేయగిట్టదు. అట్టి
అనర్హ
దినంబులందు దంతధాననార్థంబు పది రెండు తడవలం జలులతో గంతూ
షంబు సేయనగు–అనంతరంబు తీర్థాదులందు సమంత్రకంబుగ స్నానమాడ
వలయు నటుపిమ్మట నాచమనము చేసి తడివస్త్రంబులు విడిచి ధౌతపటంబులు
ధరించి యేశాంత సుస్థలంబునం గూర్చుండి సంధ్యావిధి ననుష్ఠించి మనంబు
సుస్థిరంబొనర్చి పూజాగృహంబుఁ జేరి స్వాసనంబులఁ గూర్చుండి న్యాసాదికం
బులొనర్చి క్రమంబుగఁ పూజావిధి నారంభము సేయవలయును.
తే.గీ. అష్టదళ పద్మము రచించి • యందుముందు
భద్రకరివక్త్రుఁ గొలిచి జా వారికులను
దిక్పతులఁ బూజచేసియం లేనిఁ బీక
పూజనము చేసి యట లింగ మూర్తి నునిచి.
298
నీ. ఆచమనము చేసి హ స్తంబులన్ గడ్ది, కొనియుఁ బ్రాణాయామమును నొనర్చి
పంచవక్త్రుని దశ శీ బాహు శుద్ధస్ఫటి, రాశారు శంకరు నాత్మఁ గొలిచి&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ogyaboskwjjjq69qsbyldnyiawrr9hh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/110</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251050</id>
    <revision>
      <id>611611</id>
      <timestamp>2026-11-07T22:07:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '38 గీ. శంభుసారూప్యంబు స్మరియించి యమమును, దహియించి తను శుద్ధిఁ వనరఁ జేసి మూలమంత్రమ్మున • నో ):గరన్యాస, మట్ల యంగన్యాస మరురసల్పి పాద్యమునగర్ఘ్యమునకును జరిగనాథ, మనమునకుఁ తననకంబ...'</comment>
      <origin>611611</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4091" sha1="nz45sy54fj2f6wik2ao4zcgjsv6li6r" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;38
గీ.
శంభుసారూప్యంబు స్మరియించి యమమును, దహియించి తను శుద్ధిఁ వనరఁ జేసి
మూలమంత్రమ్మున • నో ):గరన్యాస, మట్ల యంగన్యాస మరురసల్పి
పాద్యమునగర్ఘ్యమునకును జరిగనాథ, మనమునకుఁ తననకంబు నొనరనిల్పి
వాని పై దర్భలను జేర్చి వరుస వారి, తోడ సభ్యుక్ష ణము చేసి తోయముంచి, 295
గీ. షట్పది ప్రణవమును స్మరియించుచుఁ బాద్య పాత్ర
యందు శీరంబుఁ బందనం సమరఁ జేర్చి.
.
జాతి కంకోల కర్పూర జాతచూర్ణ
ములను నటమూలజతమాల భూజదముల
రజములను నాచమనపుఁబా త్రలఘటించి
యన్ని ద్రవ్య మమరఁజేసి,
•
296
క. శ్రీ నీలగళుని సన్నిధి, లో నందీశ్వరుని నిల్పి • లోలుపమతి సు
ధ్యానావాహనములచే, స్నానసుగంధాది పూజనముఁ జేయవలెకా
వ. అనంతరం బందు శివునకుఁ బూర్వదిశయందు నణిమను, దక్షిణంబున లఘి
మను, పశ్చిమంబున మహిమను, ఉత్తరంబందు గరిమను, నూర్ధ్వంబున,
బ్రాప్తిని, నాగ్నేయంబునఁ బ్రాకామ్యంబును, నిరురుతిదిశను నీశత్వంబును,
వాయవ్యంబున వశిత్వంబును, నీశాన్యంబందు సర్వజ్ఞత్వంబును, కర్ణికయందు
సోముని, సోమునికిఁ గ్రిందుగ సూర్యుని, సూర్యాధః ప్రదేశంబునఁ బావకునిఁ
బావకునికిఁ గ్రిందుగ ధర్మాదులను, సోమునికి వెనుక గుణత్రయంబును,
జతుర్దిక్కులందు నవ్యకాదులను, గ్రామంబునఁ గల్పన సేయవలయును.
మఱియుఁ బరమేశ్వరునకు సద్యోజాత మంత్రంబున నావాహసంబు
చేసి వాను దేవ మంత్రంబున సింహాసనోప వేశనంబును, దత్పురుష మంత్రం
బున సాన్నిధ్యంబును నఘోర మంత్రంబున నిరోధానంబును, నీశాన మం
త్రంబునఁ బాద్యాచమనార్థ్యంబుల నొసంగి పూజఁగావించవలయును. ప్రత్యువ
చారంబునందు: బ్రణవాదిగ నమోంతముగ నర్చించవలయును. పరమశివుని
సుగంధం చందనోదకంబులఁ బంచామృతంబులఁ బుష్పోదకంబుల ఫలరసంబులఁ
బ్రణవముచే నభిమంత్రించి యభి షేకము చేసి శ్వేత న వంబునం దడియొత్తి,
భస్మలేపనంబొనర్చి వేగిరంబుగఁ జందనం బర్పింప వలయును.
సుందరంబులు నక్షతంబులగు శ్వేతతండులంబులను గుశాపామార్గ పాటలీ&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>nz45sy54fj2f6wik2ao4zcgjsv6li6r</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/111</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251051</id>
    <revision>
      <id>611612</id>
      <timestamp>2026-11-07T22:07:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '30- శ్రీ శివ పురాణము కర్పూరంబులను, జాది, సంపెంగ, తెల్లగన్నేరు, మల్లె పూవులను, దుమ్మి మిలఁ గలువలం క్రొత్తక్రొత్త రకంబులగు సుందర సుగంధ పుష్పంబులను, గోమల బిల్వదళంబులు నర్చించవల...'</comment>
      <origin>611612</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4580" sha1="9mj6n3kow5vjx2n4hl3q2k4uqz7fhbr" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;30-
శ్రీ శివ పురాణము
కర్పూరంబులను, జాది, సంపెంగ, తెల్లగన్నేరు, మల్లె పూవులను, దుమ్మి
మిలఁ గలువలం క్రొత్తక్రొత్త రకంబులగు సుందర సుగంధ
పుష్పంబులను, గోమల బిల్వదళంబులు నర్చించవలయును, మఱియు నభిషేకం
బందు జలధార సమంతకంబుగనే యర్పించవలయును. ఆ మంత్రంబులను
గూడ నుడివెదను వినుండు. రుద్రంబును, నీలరుద్రంబును జనకంబును,
శ్రీసూ క్తంబును, రాత్రిసూక్తంబును, హోతారంబు, అధర్వశిరస్సు, అధర్వ'
శిఖయు, శాంతియు, నరుణంబును, సామంబును, పుష్పసూ క్మంబును, బురుము
సూక్తంబును మృత్యుండయమంత్రంబును, పంచాక్షరంబు మున్నగునవి.
వీనిఁ బఠింపుచు సహస్ర జలధారలతోఁగాని ఏకోత్తరశతధారలతోఁగాని
యభి షేకము చేయవలయును. అనంతరము మరల విభూతి చందనాక్షత
కుసుమ బిల్వంబుల లింగమున కర్పించవలయును. పిమ్మట ప్రణవోచ్చార
ణంబున ముఖ వాసన లొసంగి ధూపదీప నైవేద్య తాంబూల నీరాజనంబుల
సమర్పించి నానావిధధ్యాన మంత్రపఠనంబుతో మంత్రపుష్పంబిడి నమస్క
రించి పున రుంబిచ్చి సుందరసుమంబులం బాదంబులందుజల్లి నిలిచి దోయిలి
వట్టి యిట్టు శంకరునిఁ బ్రార్థించవలయును.
క. ఎఱిఁగియొ యెఱుఁగక నిస్, బరమేశ్వర! తొలిచినాఁడ భాస్వరకృప నీ
వరసి సఫలం బొనర్పుము, కరుణాకర! భ క్తలోక • కల్పపలాళీ!
299
గీ. ఇట్లు విజ్ఞాపన యొనర్చి యీశు మౌళి, వీరుల నిర్పణ చేసి భూ . సురులతోడ
స్వ స్తిమంత్రంబులను లెస్సఁ జదువఁ జేసి, మార్జనము చేసి శివుని నమస్కరించి.
క. శివ! నీదు భక్తి నొసఁగుము, శివ! నీదు ప్రపత్తినిడు ససిగ నేదని నేన్
మున
శివ! నీదు భక్తి నొసఁగుము, శివ! నీదు ప్రపత్తినిమ్ము • చేమోడ్పులివే. 800
గీ. ఇట్లు శంకరుఁ బ్రార్థించి యెంతయేని, భక్తితో గళనాదంబుఁ బట్టి మ్రొక్కి
హరునిపరిచార గణముల కెఱఁగియర్చననుసమాప్తి యొనర్పఁ దగును బుదము
గీ, ఇట్లు శివభక్తుఁడై యెవఁ ఉశ్వరార్చ, సముఁబొనర్చునొయవ్వాని కమరుసఖిల
సిద్ధులును సకలాభీష్ట • సీదులును న, తండు వక్తలలోన ను• త్తమతఁదనరు.808
క. రోగంబును పగపును హృ, ద్వేగంబును గలుషములను విసమును ఋణమున్
బోగొట్టు శివసమర్చన, బాగుగఁ గళ్యాణమిచ్చి పాలించునిల
* ఈ నచనింబందు స్పష్టారము కొన్ని పదంబులందు సంధి చేయలేదు.
803&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>9mj6n3kow5vjx2n4hl3q2k4uqz7fhbr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/112</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251052</id>
    <revision>
      <id>611613</id>
      <timestamp>2026-11-07T22:07:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'సృష్టి ఖండము - ఆ. ౧ నారదుఁడు బ్రహ్మదేవుని శివపూజను గుఱించి యింకను జెప్పుమనుట 3r - ఆ. ఇట్లు చెప్పినాఁడ 4 నీశ్వరార్చన విధ మింక నేదివినఁగ నెంచినాఁడ నడుగుమన్న నాతఁ డలరియిట్ల నె దే...'</comment>
      <origin>611613</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3462" sha1="nmzjozssojbyyib0m0slkzjrv9p3gnp" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;సృష్టి ఖండము - ఆ. ౧
నారదుఁడు బ్రహ్మదేవుని శివపూజను గుఱించి యింకను జెప్పుమనుట
3r
-
ఆ. ఇట్లు చెప్పినాఁడ 4 నీశ్వరార్చన విధ మింక నేదివినఁగ నెంచినాఁడ
నడుగుమన్న నాతఁ డలరియిట్ల నె దేవ?, మఱిఁయు జెప్పు శివస మర్చఁగుఱిచి,
వ. అనినవనజోద్భవుండిట్లనియె.
.
చ. వినుము కుమార! యొక్కపుడు వేడుకతో సురలన్ మునీంద్రుల
గని యిటులంటి శాశ్వతను ఖంబును నెవ్వరు గోరు వారలో
ఘనతర సిద్ధులతో ఐలదు ! కాముకు లెవ్వరో వార నెల్ల న
వెనుకొనిరండనాని గదలి • వేగిరమట్టులే వచ్చిరందఱున్,
ఉ. అంతర లేను గల శాబ్ధని జేరఁగఁబోయి యందు
త్యాంతకు నాది దేవు నన జాతుని ద్యాసీ జోహారుచేయ న
ల్లంత నెయమ్మహాత్ముఁడు రయంబునఁగల్గొని మీర లందఱు న్.
వింతగఁ జేరినా రిటకు వేగవచింపుఁడు కారణంబనన్,
9
ఉ. ఏము వచించినారము ర 'మేశ్వర! మాకెఱుఁగంగఁ జెప్పుమా
ప్రేముడి నెవ్వని గొలువఁ • బెంపఱి దుఃఖము లెల్ల డులునా
నా మధువైరి యిట్లయే నక్కట యంబుజగర్భ! యేను నీ
వీమునులున్' సురల్ వినమె యింతకు మున్ను నచింతువై ననుకో.
+
+
బ్రహ్మకు ఫిష్ణుమూర్తి శివలింగపూజ - సర్వార్థ కారియనుట
చ. కనుఁగొనలేది నీ వఖిల కారణకారణు సిద్ధమూర్తిఁబౌ
వన కరుణాధురంధరుని * భక్తుని భక్తజనావనోద్యమున్
ఘనతర దుఃఖనాశకుని గంజభవా! శివలింగపూజనం
బున కురు వెందు లేదదియె * పోకడచున్' ద్రుటి సర్వశోక ముల్ .
వ. ఇంకను.
ఉ. దారను బుత్రులన్ ధనము • దార్ధ్యము నాయువు రాజ్యలక్ష్మి వి
సారసుఖంబులన్ యశము • స్వర్గము మోక్షముఁ గోరువార లేన్
గూరిమి లింగపూజనముఁ గోరి యొనర్పఁగఁ జెల్లునట్టు లె
వ్వారలు సేయకున్న నిశ వానినిఁ గానఁగలేరు రూఢిగణ
*-
806
807
308
309
810&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>nmzjozssojbyyib0m0slkzjrv9p3gnp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/113</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251053</id>
    <revision>
      <id>611614</id>
      <timestamp>2026-11-07T22:07:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '४० ఆ. శ్రీ శివ పురాణము 4 శ. శివభ క్తి ఁ గొనినవారలు, శివలింగము నెప్ళు పూజ • చేసెడువారల్ శివునిని దలంచువారలు, భవదుఃఖంబులను కాలఁ బాయుదు రెండున్. 811 విష్ణు విట్లు సెప్ప . విని వేల్పు...'</comment>
      <origin>611614</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4216" sha1="szb8nw8ekeojdiwdzfsyrfct5yv0720" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;४०
ఆ.
శ్రీ శివ పురాణము
4
శ. శివభ క్తి ఁ గొనినవారలు, శివలింగము నెప్ళు పూజ • చేసెడువారల్
శివునిని దలంచువారలు, భవదుఃఖంబులను కాలఁ బాయుదు రెండున్. 811
విష్ణు విట్లు సెప్ప . విని వేల్పులెల్లరు, పొంగి శంభులింగ పూజనంబు
సేయఁగడఁగి వేగ • శ్రీనాథునడిగిరి, లింగములను గడిగి లిప్సమెఱయ. 313
క. హరి యంత విశ్వకర్మను, సరగునఁ బిలిపించి శిల్పి!
కరలింగములను నొనరిచి, సురలందఱ కీయుమనిస
సత్వరముగ శాం
సులువుగ సతఁడు.న్. 312
పూజించుట *—
⭑- హరిబ్రహ్మాదులు శివలింగములను ధరించి
త నెఱింగి శివలింగంబులు నిర్మించి దివ్యనరుల కీయుడు నాగరంబున
నవ్వానిని శివేచ్ఛతోఁ బరిగ్రహించి యుత్తమాంగంబులం దిట్లు ధరించి
వ. అర్హత
పూజించిరి.
318
గీ. ఇంద్రనీలమయంబు మహేశలింగ, మర్ధిధరియించి పూజించె . నజ్జనయనుఁ
డట్టులె హిరణ్యలింగంబు నర్థిఁ దాల్చి, పూజఁ గావించెనలరి స • రోజభవుఁడు
నీ. పటికంబులింగంబుఁ బద్మాలయ గ్రహించి, కొలిచెనిండారెడు కుతుక 'మొదవ
బ్రహ్మాణియును రత్న * భాస్వరలింగంబుఁ, బడసి యర్చించెవి . స్ఫార భక్తి
పద్మరాగమయంబ • భవలింగమును గొని, పూజ గావించెన ముచినిహంత
దండధరుండు ని 'తాంతవీతమణీర, చితలింగ మొంది య ' ర్చించే నిష్ఠ
శ్యామల పులింగమర్చించె నంబువిభుడు, వజ్రలింగంబుఁ గొలిచెది వాళకుండు
వారము కామణిమయ, లింగమును జెందిన ఒక లీల గొలిచె
క. వసువులువి శ్వేదేవులు, కుసీమెయి రౌప్యమయ మార • కూటమయములౌ
పసి నెలదాలు పులింగము, ల సమర్చన చేసికొంది లలితాంగములన్.
క, పవడపులింగము భోగి, ప్రవరులు తామ్రకృతలింగరాజము నాది
816
త్యవరులు దస్రులిఁడన్ ్బ, ర్ధివలింగముఁ జెంది కొల్చి • 8 మునిలలామా. 817
గీ. అర్చనాపద్ధతిని దివ్యు లందఱికిని, దెలిపె విష్ణుం డమరులేను • దేఁకువెసఁగ
జలజనయనుని సెలవొంది సత్వరముగ, నాత్మధామములొ ంది లి మంద ఱమును,
వ. అంత.
819
క. పుట్టుకలందును మనుజుని, పుట్టుక శ్రేష్ఠమవునందుఁ బూతళులమునన్'
బుట్టుట యెక్కుడు పుట్టియు, నట్టుగొనక జాతికర్మ నడువఁగవలయున్ . 820&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>szb8nw8ekeojdiwdzfsyrfct5yv0720</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/114</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251054</id>
    <revision>
      <id>611615</id>
      <timestamp>2026-11-07T22:07:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'క. సృష్టి ఖండము — ఆ. ౧. - • ४० బొదవెడుదనుక న, నూనంబుగ జాతికర్మ నొనరింపవలెన్ జ్ఞానము మోక్షము నిడు నను, మానము లేదించు కేని • మానిప్రవరా! 821 గీ. కర్మయజ్ఞ సహస్రంబు కన్న దాప, సవ్రతం బది...'</comment>
      <origin>611615</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4358" sha1="p3imgvd0f97vncqetkwt2ryg7judlf1" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;క.
సృష్టి ఖండము — ఆ. ౧.
-
•
४०
బొదవెడుదనుక న, నూనంబుగ జాతికర్మ నొనరింపవలెన్
జ్ఞానము మోక్షము నిడు నను, మానము లేదించు కేని • మానిప్రవరా! 821
గీ. కర్మయజ్ఞ సహస్రంబు కన్న దాప, సవ్రతం బది మేలగు . సరణి మించుఁ
దాపసవ్రతమునకన్న, ధ్యానయజ్ఞ ముత్తమంబగు నది జ్ఞాన మొదవఁజేయు.
వ. ఆ ధ్యానయజ్ఞం బొనర్చినవానికి శివుండు సన్నిహితుం డగును.
బ్రాయశ్చిత్తమక్కఱలేదు. మఱియు నట్టివానికి సుఖదుఃఖంబులు, ధర్మా
ధర్మంబులు గాన్పట్టవు, ఇఁకను లింగము బాహ్యమనియు నాభ్యంతరమనియు
రెండువిధము లొప్పు. బాహ్యము స్థూల మాభ్యంతరంబు సూక్ష్మంబు, కర్మ
యజ్ఞంబొనర్చువారు బాహ్యలింగ పూజనప్రియులు. ఆధ్యాత్మికమగులింగంబు
ప్రత్యక్షంబు గానివారల బాహ్యలింగంబే శరణ్యంబు - ఈ స్థూల లింగంబున
వారలు సర్వోపచారంబుల సర్పింపఁ జెల్లు, జ్ఞానులగువారమలంబు నవ్యయంబు
నగు సూక్ష్మలింగంబు నర్చింతురు. అట్టివారికిఁ జిత్తంబందు సకలమనియు,
నిష్కళమనియెడు విచారంబు గలుగదు. ఎల్ల జగంబీశ్వర మయంబై కన్పట్టు
విహితా విహితంబులందు విధినిషేధంబులు గూడ నవ్వారల
బాధింపవు. 333
క. సలిలంబందలి పద్మము, సలిలంబునఁ జెదరిపోని చందమున మునీ!
యిలు విడువకున్న జ్ఞానియు, బలితంబగు కర్మబంధ పటలిఁజొరఁడిలన్,
వ. ఇఁకనిట్లు జ్ఞానసిద్ధివఱకుఁ గర్మలనొనర్పఁదగు నటుమీఁద నొక్క శివపూజను
మాత్ర మొనర్పందగును.
క. రవి యొక్కఁడైనఁ జెఱువులు, భువి బావులఁ చెక్కు రట్లు పొలుచునటులె శ్రీ
శివుఁడొకఁడె సదసదాత్మక, మవుసర్వజగంబెఱుంగు నాత్మమున మనీ! 324
వ. ఇట్టు హృదయంబున సర్వంబు సాఔన్మ హేశ్వరునిగ నెఱుంగుటకై ప్రతి
మాద్యర్చనంబు ప్రతిపాదింపఁ బడియె.
.
325
గీ. చెలఁగి యుచ్చైఃపదంబును జేరఁబోవు, నట్టివానికి యూఁత యెట్లవసరంబొ
* నియత విగ్ర, హార్చనం బవలంబనం చైతనర్చు.
నిర్గుణజ్ఞాన సిద్ధికై
వ. ఇందున నెల్లవారలకు జ్ఞానసిద్ధికై స్వజాతి కర్మాచరణం బావశ్యకంబు. దేహి
కీశ్వరపూజనంబు లేక పాతకంబు దొలంగదు. అద్ది దవులఁబాయకున్న జ్ఞాన
సిద్ధి యమరదు. పాపంబు దొలంగిన సర్వంబు నిర్మలంబగు,
826&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>p3imgvd0f97vncqetkwt2ryg7judlf1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/115</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251055</id>
    <revision>
      <id>611616</id>
      <timestamp>2026-11-07T22:08:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'ولا శ్రీ శివ పురాణము క. మలినపటము రంగద్దిన, వెలవెలఁ బోయెడునుగాక వెలయు నె చెలువై λ. మలినతఁగడిగిన పైరం, గలరెడు నమలమతి జ్ఞాన మలరునటు సుతా. జ్ఞానవిజ్ఞానముల నెల్ల * సంతరించుఁ జలన మొ...'</comment>
      <origin>611616</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3845" sha1="g3mejzfurxmk18pfop41da7e06a3tms" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ولا
శ్రీ శివ పురాణము
క. మలినపటము రంగద్దిన, వెలవెలఁ బోయెడునుగాక వెలయు నె చెలువై
λ.
మలినతఁగడిగిన పైరం, గలరెడు నమలమతి జ్ఞాన మలరునటు సుతా.
జ్ఞానవిజ్ఞానముల నెల్ల * సంతరించుఁ
జలన మొందని భక్తి తద్విలసనమున
కారయఁగ సద్గురుఁడు మూల • మట్టి గురున
కగును మూలంబు సత్సంగ మవనిలోన,
327
328
8. సాధుసాంగత్యమున సబ్బు * సద్గురుండు, నతనిచే మంత్ర మద్దాన నమరు భక్తి
జ్ఞానంబుసిద్ధించు జ్ఞానమదియు, గూర్చు విజ్ఞాన మదీ భిదఁ గూలఁ జేయు.
క. భేదము సురిఁగిన దుఃఖం, బీది యతండే మహేశుఁ | జల్లవిధములం
దీదృశుఁ డపురూపంగు, నేదేవిత లేనివాని నెన్నుదురు భువీ.
880
8. . మృచ్ఛిలామడు దేవు అనుఁడు నీక, మయమంతా తీర్థములు జ్ఞాన మఁయుని బోల
వవ్వి తడవుగ శుద్ధి సేయంగన పు, దరిసెనముననే సాధులు తయు ఘటింత్రు,
వ. కావున నట్లు జానసిద్ధికై దేవతార్చనం బావశ్యకంబు, అందుఁగూడ శివలింగ
పూజనం బత్యంతావశ్యకంబు,
.
హరునిఁ గొలువ,
గీ. అఖల ** కై శమూలక
సర్వదేవులఁ గొలిచిన • సరణి యనుకు
జలము మూలమునంజేర్ప శాఖలెల్ల
నలరు నవి వాడ మూలమే ' మట్లు చెడదు.
882
883
834
385
ప, అనుడు నారదుండు మహాత్మా! నారాయణుఁడు సురలకందఱి కెట్లు శివపూజా
వీధి నెఱింగించెనో యద్ది వక్కాణింపుతున్న శతానందుఁ డిట్లనియె.
* విష్ణుమూర్తి దేవులకుఁ జెప్పిన శివలింగపూజా విధానము :-
క. అరుణోదయమునకును మును, ధరామరుఁడు నిదుర లేచి . తద్దయు భక్తిన్ '
శిరసున నంజలిఁ జేరిచి, పరమేశ్వరు నిత్తెఱఁగునఁ బ్రార్థించవలె.
శ. శివ! ధర్మంబే నెఱిఁగియుఁ, బ్రవృత్తిగొనకుంటి నందుఁ బ్రజ్ఞనువిడి నే
శివ! యట్లధర్మమెఱిఁగియు, నివృత్తిఁగననైతి నెట్లో నేరుపు! హితవున్. 336
వ. అని యర్థించి గురుపాదుకల సంస్మరించి శాత్యావసరంబులఁ దీర్చికొని యవ
కాశంబునుబట్టి నదియందుఁ గాని గృహమందుఁ గాని నియతంబుగ స్నానం
బొనర్పవలెను.
.
•
887&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>g3mejzfurxmk18pfop41da7e06a3tms</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/116</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251056</id>
    <revision>
      <id>611617</id>
      <timestamp>2026-11-07T22:08:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'సృష్టి ఖండము గీ. రవిదినంబున గ్రహణ సంక్రాంతులందు, శ్రార్ధదినమందును నుపవాస దినమందు సకల తీరంబులందు నా శౌచమందు స్నాన మది వేడినీళ్ళతో • సల్పఁజనదు. P . 83 వ. మఱియుఁ బైలాభ్యంగనంబుఁ గ...'</comment>
      <origin>611617</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4164" sha1="l7xn23vlqp7gf5jat92fpqyf6uih90e" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;సృష్టి ఖండము
గీ. రవిదినంబున గ్రహణ సంక్రాంతులందు,
శ్రార్ధదినమందును నుపవాస దినమందు
సకల తీరంబులందు నా శౌచమందు
స్నాన మది వేడినీళ్ళతో • సల్పఁజనదు.
P
.
83
వ. మఱియుఁ బైలాభ్యంగనంబుఁ గూడ నిల్లే వారంబులు సూచియొనర్పఁదగును.
ప్రతినిత్యంబు అభ్యంగనము సేయువారల కెపుడును గోసంబులేదు. అందునావ
నూనెతోఁ దలంబుకొనువారల కొక్క గ్రహణంబునఁ దక్కఁ దక్కిన సమ
యంబులందు ని షేధంబు లేదు. మజ్జనానంతరము దేవఋషి పితృతర్పణంబొన
రించి గౌతనస్త్రంబుఁ గట్టి శుచి ప్రదేశంబున, మృగచర్మంబునఁగాని దర్భాస
సాదులందుఁ గాని గూర్చుండి భస్మత్రిపుండ్రంబుల ధరించి మద్రాక్ష ధారణం
బొనర్చి నిత్యకర్మలను జపతపోకాసంబులను సల్పి పూజాద్రవ్యంబుల నెల్ల
సాన్నిధ్యమునందుఁ జేర్చుకొని గురువందనంబుచేసి సంకల్ప పూర్వకంబుగఁ
బరివార దేవతాయుక్తంబుగ శివునిఁ బూజించన లెను.
గీ. ముందుగా గణనాధునిఁ • బూజచేసి, కొమరుసామిని కా వారికులను గొల్చి
కుంకుముసుగంధ చందన *కుసుమధూప, దీపనై వేద్యముల, సుమన్ దీర్చికొల్చి,
వ. అనంతరంబున నాచమనఁ బ్రౌణాయామంబుల సల్పి యఖండ దీపారాధనం
బొనర్చి పద్మాసనంబునఁ గాని భద్రోత్తాన పర్యం కాసనంబులందుఁ గాని
సుఖంబుగఁ గూర్చుండి యనన్యమానసుండై బాణలింగంబును గాని, సువర్ణ
రజతలింగంబును గాని, ప్రార్థి:లింగంబును గాని మూలమంత్రోచ్చారణం
బుతోఁ బంచముద్రలఁ జూపించి యావాహన స్థాపన సన్ని ధాపన సన్నిరోధ
నానకుంఠవంబుల నొపర్చి.
3
340
నీ, కప్పురంబునకున్నఁ గడు తెల్లనగువాని, నెల రేక తల పైన నెగడువాని
జడల చొళ్లెము సంతొ చక్కఁ దాల్చినవాని, వెలిబూది నుదురున వెలయువాని
నేను చర్మంబు బి' స్టెలమిఁ గట్టిన వానిఁ, బులితోలు బుజములఁ • బొలుచువాని
పెనుపాప పేరులఁ | బేర్మినొందినవాని, నంది ఒక్కెమున మిన్నందువాని
గీ, వెండికొండను గాపురం బుఁడువాని, గట్టు రాచూలిఁ గట్టుకొన్నట్టివాని
నజగదంబను పెద్దవి ల్ల మరువాని, నెల్ల జగముల కొడయఁడై యేలువాని,&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>l7xn23vlqp7gf5jat92fpqyf6uih90e</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/117</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251057</id>
    <revision>
      <id>611618</id>
      <timestamp>2026-11-07T22:08:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'శ్రీ శివ పురాణము క. దాసదనంబును గడును, ల్లాసంబున మనుచు వాని లలితకృపాశ్రీ భాసురుని బరమశివునిన్, వాసిమెయిన్ బూజసేయవలయును మానీ! 648 వ. ఆసన పాద్యాయ్యోచమనంబులో సంగి ససుగంధచందనోదక...'</comment>
      <origin>611618</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4546" sha1="5jrhzdhhwa7tu8giiysyn1p53isnv71" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;శ్రీ శివ పురాణము
క. దాసదనంబును గడును, ల్లాసంబున మనుచు వాని లలితకృపాశ్రీ
భాసురుని బరమశివునిన్, వాసిమెయిన్ బూజసేయవలయును మానీ! 648
వ. ఆసన పాద్యాయ్యోచమనంబులో సంగి ససుగంధచందనోదక ధారల షడంగము
లతో శతరుద్రీయ చమకానువాకంబులతో నేకాదశవారము లభిషేకము చేసి
శుద్ధ వస్త్రంబుతోఁ దడి యెత్తవలయును. అటుపిమ్మట నాచమనంబొసంగి
వస్త్రంబుల సర్పింపవలయు నామీఁద తిలలు, యవలు, గోధుమలు, పెసలు,
మినుములు, శివునికి మంత్రంబులతో నర్పించి యటుపైఁ బద్మంబులు, శంఖ
పుష్పంబులు, ధుత్తూరంబులు, దుమ్మిపూవులు, మందార కుసుమంబులు, బిల్వ
దళంబులు దులసీపత్రంబు లర్పింపవలయును. అన్నిటియందు బిల్వదళంబు
లు త్తమో త్తమంబులు. వీని యర్పణంబున సర్వసిద్ధులు సేకూరు ననంతరము
సుగంధ చూర్ణముల నతరువుల నర్పించి గుగ్గుల్వగరు ధూపంబులు దీపంబులు
నొసంగి యిట్లర్ధించుచు బునరర్ఘ
బీయవలయును.
మిదిగొను గొలుతుగా,
ఇమ్ము మహేశ్వర! రూపము, నిమ్ము గరీయమగుభోగ మిందుకిరీటా
ఇమ్ము శివ! కీరితిని నా,కిమ్ము హరా! ముక్తి
వ. తరువాత న నేక విధంబులగు మధుర భక్ష్యంబులతో దివ్యాన్నంబు నైవేద్యంబు
చేసి యాచమనంబు సేయించి సుగంధ తాంబూలంబుల సర్పించి పంచవర్తి
జ్వాలలతోఁ పాదంబులందు నాలుగు మాఱులు పొక్కిట రెండుమాఱు లొక్క
తడవ మొగంబందు నేడు మాఱులు సర్వాంగములందు మొత్తము పదు
నాలుగుమాఱులు, దీప హారతి నటుపైఁ గర్పూర నీరాజనంబిచ్చి గురూక్త
మూలమంత్రంబు జపించి వేద స్తవంబులతో మంత్రపుష్పంబు సమర్పించి ప్రద
క్షిణ నమస్కారంబు లొనర్చి మఱియు నిట్లు విజ్ఞ
నిట్లు విజ్ఞ ప్తి సర్పవలెను.
ఠ. భువిఁబదము జాఱినంతనె, భువియే యవలంబన మయి పొసఁగెడు నటులే
భవ! నీయెడ నేఁ దప్పిన, శివ! నీవేదిక్కు గాదె శిశిరశరధరా
ఠ. పరివారయుతముగా నీ, యిరపున కేగము మహేశ! + యిత్తఱిఁ గృపతో
మరల సమర్చన వేళకుఁ, దఱియుము దాసజన దుఃఖ దళన పవణా
త
వ. ఇట్లర్థించి తిరిగియు, బుష్పాంజలి నర్పించి స్వహృదయంబునందు శివలింగంబును
విసర్జించి త తీర్థంబు మూర్ఖంబునందుఁ జల్లుకొని గ్రహించునది. ఇట్లు భోగ
మోక్షప్రదంబు శివసమర్చన ప్రకారం బుపదేశించితి నిఁ కేమి వినవలఁతు&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>5jrhzdhhwa7tu8giiysyn1p53isnv71</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/118</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251058</id>
    <revision>
      <id>611619</id>
      <timestamp>2026-11-07T22:08:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'A సృష్టి ఖండము - ఆ౧ వెఱింగింపుమనుడు మహాత్మా ! పుష్పప తార్చనంబునందు శివుండేయేపుష్ప పత్రంబులనే యేఫలంబు లొసంగునో యెఱింగింపుమనిన ననుశంపతో నిలించ ప్రత్యేక పుష్పపత్రార్చనాఫల...'</comment>
      <origin>611619</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4296" sha1="qvxbiu20jk0sf240ew1ml1pwdg5633f" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;A
సృష్టి ఖండము - ఆ౧
వెఱింగింపుమనుడు మహాత్మా ! పుష్పప తార్చనంబునందు శివుండేయేపుష్ప
పత్రంబులనే యేఫలంబు లొసంగునో యెఱింగింపుమనిన ననుశంపతో నిలించ
ప్రత్యేక పుష్పపత్రార్చనాఫల నిరూపణము —
గీ. పద్మములు బిల్వదళ శత పత్ర శంఖ, సుమములొ కలగ చేతఁబ · శుపతిలింగ
మర్చనము సేయఁ బాపంబు*ల సమించు, భాగ్యములు పట్టుసందియం పడగఁజనదు
క. ఇరువదిపద్మములైనన్, బరఁగును బ్రస్థంబు వేయి _బైల్వదళము లే
నరప్రస్థము శతపత్రము, లరప్రస్థము వేయియైన . నరయు మునీంద్రా, 851
వ. పదియాఱు ఫలంబులొక్క ప్రస్థంబుఁ బదిటంకంబు లొక్క వలమగు నీ
పరిమాణం బెఱింగి యర్చింపవలయును. రాజ్యకామియగు నాఁతఁడీ పద్మాది
చతుష్టయంబున నొక్కటనేని పదికోట్ల లెక్కతోఁ బార్థివలింగపూజ విధి
విహితంబుగ నొనర్చిన శివానుగ్రహంబున రాజ్యంబుఁ బడయు మఱియుఁ
బ్రాధాన్యకామి తదర్ధంబు చేతను గారాగృహబద్ధుండు లక్షయగు వానిచే
రోగగ్రస్తుండు తదర్ధంబునను గన్యాకాముకుఁడు తదీయార్ధంబునను విద్యా
కాముండద్దానిలో నర్ధంబునను బూజించిన నిష్టంబులఁ బడయుదురు.
నీ. కుశలచేఁ గొలిచినఁ గూరుచునాయువు, నున్మత్తసుమపూజ యొసఁగు సుతుల
కరమొందు యశమున^గస్త్యసుమార్చన, సర్క పుష్పార్చ శౌర్యంబొసంగు
కలువల పూజ విక్రమము సంతనసేయు, పైరులఁ గడవు జరిపాను మార్చ
గన్నేరు విరిపూజ గడఁగి రిపులనేచు, బంధూకపూజ రాఁ బట్టునగల
గీ. జాతి పుష్పార్చ వాహన సంపదనిడు, మల్లియలపూజయొసఁగు రామయ గుసతిని
మొల్ల పూవులయర్చన భోగమిచ్చు, నవిసెపూపూజ శంభుస ఖ్యంబుఁగూర్చు.
వ, మఱియును.
+
గీ. రాజ కాకుసుమార య రాతిహరము, కడఁగి వావిలి విరిపూజ కలుషహరము
కొండగోగువీరులపూజ కోకలో సఁగు, దిరిసెనపుఁబూలపూజ సం బరము సేయు.
గీ. నువ్వుపువ్వులయర్చన జవ్వనమిడు, తుమ్మిపువ్వుల పూజ మోక్షమ్మునిచ్చు
నందివర్ధనసుమపూజ యంద మొసఁ గు, నలకురంటక కుసుమార్చ' గలిమిఁ గూర్చు
క. సంపెఁగ మొగలివిరులఁ బ్రే, మింపఁడు బాలేందుమౌళి • మిగులు విరులలో
నింపగు సొంపగునవి య, ర్పింపఁగఁ జెందెద రమేయ వివుల ఫలంబుల్, 855&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>qvxbiu20jk0sf240ew1ml1pwdg5633f</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/119</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251059</id>
    <revision>
      <id>611620</id>
      <timestamp>2026-11-07T22:08:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '. వెండియు. A. శ్రీశిపఫు రాణము, లక్ష బిల్వార్చనంబు మరి ''హెూక్షరథున, కెవఁడు సేయునో యవ్వాని కీప్సితంబు లన్ని గూరిచి ము క్తి నం*త్యముననిచ్చు, జమ్మిదళములపూజ మోక్షమ్ము సేయు, --* ధాన్...'</comment>
      <origin>611620</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4876" sha1="kldve34cl1v54w8lyioslnyss5yask6" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;. వెండియు.
A.
శ్రీశిపఫు రాణము,
లక్ష బిల్వార్చనంబు మరి ''హెూక్షరథున, కెవఁడు సేయునో యవ్వాని కీప్సితంబు
లన్ని గూరిచి ము క్తి నం*త్యముననిచ్చు, జమ్మిదళములపూజ మోక్షమ్ము సేయు,
--* ధాన్యపూజాఫల నిరూపణము *
వ. ఇట్లు పుష్ప పత్రార్చనా ఫలంబును వేటు వేఱుగ నీ కెఱింగించితి నిలక
ధాన్యార్చనంబుతీ రెఱింగిం చెదను వినుము. తండులారోపణచేత లక్ష్మీ వృద్ధి
యగును. తండులంబులు తొమ్మిది ప్రస్థంబుల పై రెండుపలంబులైన నొకలక్షు
ప్రమాణంబగు. శివలింగంబును బూజించి సుందరవస్త్రం బొండు లింగంబు పై
నునిచి పూర్వోక్త ప్ర
ప్రమాణంబుగ లక్ష్యా క్ష త తండులంబు లర్పించి యవ్వానిపై
యొక్క శ్రీఫలంబుంచి సుగంధపుష్ప ధూపదీపనై వేద్యంబులొ నంగి పన్నిద్దఱు
బ్రాహ్మణులకు భోజనంబిడి యవ్వారలకు దక్షిణలిచ్చి యాజ్ఞికునకు శక్తి
గోపంబు సేయక దక్షిణలీయవలయు ని ట్లైన లక్షతండులార్చన యగును. లక్ష
తిలార్చన చేత మహాపాపనాశనంబగును. తిలలు పదకొండు పలంబులైన నొక
లక్ష యగు నవ్వాని తొలుతటినలెఁ బూజించి య బ్రాహ్మణులకు భోదన
దక్షిణ లర్పింపనలయును. అటులొనర్చిన సమస్తాఘంబులు సమసి పోఁగలవు.
లక్ష యవపూజ స్వర్గ సౌఖ్యంబునిచ్చు నెన్మిది ప్రస్థంబులు పరిపలుబులు
యవలైననొక లక్షయగు నవ్వానితోఁ బూర్వోక్త విధిఁ బూజించి బ్రాహ్మణు
లకు భోజనంబుఁ బెట్టి నక్షిణలీవయవలయును. గోధూమార్చనంబు సంతాన
వృద్ధికరము అర్ధశ్రోణంబు
ణంబు గోదురులు లక్షయగును. పూర్వోక్తవిధిగ నిర్మాణ
నొనర్చి బ్రాహ్మణులకు భోదన దక్షిణ చేయవలయును. ముద్దారమైన సుఖంబుఁ
గూర్చు నేడు ప్రస్థంబుల పై బదిలంబులు పెస లైన లక్షయగును. పూళ్వోక్త
విధి నవ్వానినర్పించి పదియొక్కరు బ్రాహ్మణులకు అన్నం పెట్టి దక్షిణ
లీయవలయును. ప్రియగు పూజనంబునఁ ద్రివగ్గ వృద్ధియును. కొజ్జలు పద్ధతి
జైన నొశలక్ష యగును. వెనుకటిన లెఁ బూజించి పండ్రెండుగురు లపలకు
సాపాటు :-వింపఁ జేసి దక్షిణలీయ వలయును. సార్ష పార్చన శత్రుహింసేని,
ఇరువది ప్రస్థంబులావాలైన నొకల క్షయగు వెనుకటివలె నర్పించి : బ్రాహ్మ
ణుల కన్న దానంబుచేసి దక్షిణలీయవలయును. మరియు మిరియాలతో శివ
లింగంబు నర్చించినఁ బరిసంధిమారణం బొనరు. ఆఢకదళార్చన సర్వసౌఖ్య
ఫలంబిచ్చు నిదిధ్యార్చనామాన ప్రకారంబిఁతఁబుష్పమానంబులు వినుము •&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>kldve34cl1v54w8lyioslnyss5yask6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/120</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251060</id>
    <revision>
      <id>611621</id>
      <timestamp>2026-11-07T22:08:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'సృష్టి ఖండము ఆ. ౧ ૪. శంఖపుష్పంబులొక ప్రస్థంబైన న లక్షయగు జాదివిరులు మొల్ల పూవులు పదియు నొక్క ప్రస్థంబైన లయగు, రాజికాకుసుమంబు లర్ధప్రస్థంబైన లక్షయగు నిరువది ప్రస్థంబులు మ...'</comment>
      <origin>611621</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4194" sha1="cl6nuv7rnhiekfojb1xfunrm6v3ny8i" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;సృష్టి ఖండము
ఆ. ౧
૪.
శంఖపుష్పంబులొక ప్రస్థంబైన
న లక్షయగు జాదివిరులు మొల్ల పూవులు పదియు
నొక్క ప్రస్థంబైన లయగు, రాజికాకుసుమంబు లర్ధప్రస్థంబైన లక్షయగు
నిరువది ప్రస్థంబులు మల్లెపూవులు లక్ష యగు నందొక్క ప్రస్థంబు దక్కు
వైన నువ్వుపువ్వులు లక్షయగు నిఁక ముప్పదియెనిమిది ప్రస్థంబులు గన్నేరు
వీరులైన లక్షయగు వావిలి పూవులట్టులేయగును. కొండగోగువిరులు శిరీష
కుసుమంబులు. మంకెనపూవులు పదిప్రస్థంబులైన నొక్కొకడు లక్షయగు.
వీనిఁ దెలిసి లెక్క యెఱింగి పూజింపవలయును
-⭑
అభిషేకధల నిరూపణము
ఇఁశనభి షేకజలధా రాఫలంబుల విశిదీకరిం చెదవినుకు జ్వర వ లాపశాంతికై పద
కొండు మాటులు శతరుదీయ చదుకొనువాకంబులతోఁ బురుషసూక్తముతో
షడంగ న్యాసములలో, సుహామృత్యుంజయ యత్రి జపములతో శివలిం
గంబును సభస్మజలధారణ కాని పే.కింప వలయును.
'
క. మృతధారల ఇభి షేకము, సుతినృద్ధిఁ గోరిసేయ శుభ్రాంశుధరుం
తుల కరుణాళుడు, సుతులను తేజోమహితుల శుభగుణయుతులర్.
వ. ఇంకను
+
27
సీ. దుర్ధాభి షేకంబు 4 దుఃఖంబుఁ బోఁజిమ్ము, చక్కెరఁ జేర్ప వి* స్తరీలుఁ బ్రజ్ఞ
వలసేకంబు నిమ్మాలించుఁ గతుక, నత్తకు వరింప మరు భోగ
మాపనూనియ పీక *మిరిముర్ధనముచేయుఁ, దేనితో స్నేసియింప నినుఁగలి
ఇక్షురసపు చేక మెసఁగించు మోదంబు, గంగాంబుధార శిక్షణ నిచ్చు
గీ. సయుతమానంబుగా ని సుభవలింగ, మర్థిన రుద్రపారసా'రాయణంబు
లవున సభిషేక మొనరించిరియట్లురుద్ర, సంఖ్యతో సలక దస్థ కల్పనలయు.
వ. ఇట్లువంగిస్కంద న తో మాసమేతంబుగ శివుని విధి ప్రకారం బుసుంతో శంబుగఁ
బూజించిన నష్టాల భోగంబులు చెంది పుత్రపౌత్రాదులతో నానందంబునొంది
యంతం న మోక్షంబు నొందుచురనుకు నారదుండు మహాగ్మా ! సంతసం
బయ్యె నిఁక' సృష్టియారిచి యలుపై వృత్తాంతంబు నెఱిగిం ప్రుమనిన విధి
బ్రహ్మదేవుఁడు గారదునకు సృష్టి&quot; గూర్చి చెప్పుట
చ. తరుణ శశాంక శేఖరుఁడు • నానటు లంతర మొంద నేను న
పరమశివా
•
లొకములఁ బన్నుగ సృష్టియొనర్పఁగోరి శం
*---&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>cl6nuv7rnhiekfojb1xfunrm6v3ny8i</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/121</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251061</id>
    <revision>
      <id>611622</id>
      <timestamp>2026-11-07T22:08:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'శ్రీ శివ పురాణము కరుని మనంబునన్ గొలువఁ గాండమునందగు పట్టె నండ మొం `డిరువదినాల్గు తత్వముల నింపుగ నొందిన యుద్ధి నాకటన్, + 861 గీ ఆవిరాడ్రూపమును జూచి యంతసంది, యంబు నేఁ జెంది దారుణ...'</comment>
      <origin>611622</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4065" sha1="3hykai0iwbsuojsrif1rhsfo0fnemeo" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;శ్రీ శివ పురాణము
కరుని మనంబునన్ గొలువఁ గాండమునందగు పట్టె నండ మొం
`డిరువదినాల్గు తత్వముల నింపుగ నొందిన యుద్ధి నాకటన్,
+
861
గీ ఆవిరాడ్రూపమును జూచి యంతసంది, యంబు నేఁ జెంది దారుణం బైనతవముఁ
రెండేండ్లుగా పఁ బద్మనయనుఁ, డాదట జేరి నాదు దేహంబు నిమిరి.
క. వరమడుగు సంతసించితి, నరమరయొక్కింత లేశ యజ్ఞభవా! న
త్వరవికయుండునది లే, దరయుము సర్వంబు నిత్తు శ్రీ నభవుని కరుణన్. 868–
గీ. అనిన నేన ట్ల శివుఁడున న్న ప్పగించె, నీకటు మహాత్మ! మ్రొక్కెద వీఁక
మెఱయు
నీవిరాడ్రూపమగునండ 'మీపుగనుము, జడమగుచు జ్ఞానశూన్యమై యడ రెనిట్లు
శ. దీనన్ చైతన్యంబు న, నూనకృపన్ సంతరింపు • ముజ్జ్వల తేజా !
+
•
•
866
867
దాన సంతసమొందెద, నీ నిరుపమ విభవమునకు నేస్తంబునకున్. 865
క. అని సన్నుతింప విష్ణుం, డ నంతరూపంబుఁ జెంది శ్రీ యండము నొందెన్
మనతర సహస్రశీర్షము,లును సాహస్రాక్షి పదములును జెలువొందన్,
శా. అంతన్ జేతనయుక్తమై తనరి యా యండంబు ప్రస్ఫితమై
యెంతేనిర్వదినాల్గు పర్వములతో నింపొందె వైకుంఠమన్
వింతౌ పట్టణ మెల్లలోకములపై విష్ణుండు నిర్మించి య
త్యంతామోదముతోడ నుండె వటలే . దా వీటికేపాటునున్,
ఉ. నేనును సత్యమబదము నెక్కొని యక్కఱకంకనాన
బూని జగంబులన్ సలుపఁ బూన్కి ని జెందుడుఁ బాపసృష్టినా
నేను తమోమయంబులయి యేర్పడెనంత 3 స్థావరాహ్వయం
బూనిన వానిసల్పి యవి బోధము లేనివటంచు నెంతయున్.
మ. హరుని ధ్యానము సేయుచుండఁగనె తిర్యతమా సర్గ మొం
డిరవొప్పన్ బశుబక్షీ ముఖ్యగణమై • యేపొందె నద్దాన సం
బర మొక్కింతయుఁగానకున్నతఱి నూర్థ్వసౌతమా సృష్టి వి
_స్తరిలెన్ సాత్విక మొప్పరయ్యెడ సురల్ • ధన్యుల్ సుఖాపాదకుల్
మ. అదియున్ జూచి యసాధకంబె యని నే నాత్మ | విచారింప న
ప్పదనం దే మఱియొండు సర్గమది య ర్వాతమా రాజసా
స్పదమైయొప్పెను మానిసుల్ పొడమి రాశిపై భూతసర్గంబొకొం
డొదవెన్ సర్గము లిట్టు లేదనురె శ్వాచార సంపత్తిచే.
Pa
868
869
870&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>3hykai0iwbsuojsrif1rhsfo0fnemeo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/122</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251062</id>
    <revision>
      <id>611623</id>
      <timestamp>2026-11-07T22:09:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'సృష్టి ఖండము 911 మ. మొదట బుట్టె మహత్తు దాన నదియొప్పున్ సృష్టులందాద్య మా పిదపన్ సూక్ష్మము లైదుగాఁబరఁగి 'మేల్ పేరొందు తన్మాత్రలన్ విదితంబయ్యె ద్వితీయసృష్టి యిఁక నా బుదగెన్ మ...'</comment>
      <origin>611623</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4057" sha1="gfdoulmyra4hxp8kgyq4qr98kh8ae2y" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;సృష్టి ఖండము
911
మ. మొదట బుట్టె మహత్తు దాన నదియొప్పున్ సృష్టులందాద్య మా
పిదపన్ సూక్ష్మము లైదుగాఁబరఁగి 'మేల్ పేరొందు తన్మాత్రలన్
విదితంబయ్యె ద్వితీయసృష్టి యిఁక నా
బుదగెన్ మూఁడవసృష్టి ప్రాకృతములై . పొల్పొందు నీసర్గముల్.
విఖ్యాత వై
కారికం
871
878
గీ. అంతవిూఁదట మనమందు ననఘులైన, సనకముఖ్యమునులనాత్మ సదృశమూర్తు
లైదుగురను సృజించి నే నాచరించు, సృష్టియెడఁ జేర్ప నవ్వార *లిష్టపడక, 872
క. పరమశివధ్యానంబుని, మరిగిన చిత్తములతోఁ గుమారులు నన్నున్
గురిగొనక వీడి యెందేఁ, బరుగెత్తిరి జ్ఞానధీవి భాసితులగుచున్ .
వ, వీరి సృష్టి తొమ్మిదవదియగు నిఁక నిల్లే నీ సృష్టి నవకంబందును.
ఉ. వీని యవాంతరంబులగు భేదము లెన్నియొ పెక్కులున్న వ
వ్వానిని లెక్క సేయఁగల వాఁ డెవఁ డిందు మునీంద్ర! యఫ్టునే
సూనుల యప్పరాఙ్ముఖతఁ * జూచి కడున్ గడుఁ గ్రోధమూర్తినై
దీనతఁ జెంది యేడ్వఁగను చెప్పున రాలిన వశ్రుబిందువుల్ .
క. జలజల కన్నీ రట్టుల, నొలుకంగాఁ బుడమినుండి • యుగ్రవిషములౌ
చిలువలు వెలసిన వెంతయుఁ, బలురకములతోడఁ బొడమి *
శ్రీ రుద్రోక్పత్తి
*-
874
'బ్రహ్మణ్యవరా!
ఉ. వానినిఁజూచి రోసి కడు . వందురుచున్ హరిబోధతో శివున్
ధ్యానము సేయుచుండుడు . ఘృణాకరుఁడై శివుఁడాత్మ నాన్నపై
మా నెసఁగన్ బొమల్ నడుము శ్రీ మాన్యపదంబవిముక్తమందు నెం
తేనియుఁ దరువంబొలిచె దిక్కులు దేవరిలంగఁ జక్కఁగన్.
మ. కనినేనాశివు నీలలోహితు జగత్కల్యాణ సంధాయకున్
ఘనతేజ పటలీ విభాసిత దిశా కాండున్ శివావల్లభున్
.
మనమందక్కద మొంది మ్రొక్కి పరమామ్నాయంబుల బాడి సృ
ష్టినిఁ గూర్పన్' బతిమాల శర్వుఁడు సృజించెన్ రుదసంఘంబులన్,
ఉ. వారలఁ గాంచి నేభువన వంద్య! జనుర్మరణామయా ర్తుల
గూరనివీరి సల్పితివి • కూడునె యిట్లు మహాత్మ! యింక పై
నారసి జన్మదుఃఖముల * సందెడువారి సృజింపుమన్న న
ధీరుఁడు నానుడుల్విని వి 4 ధీ! యటలేను స్వజింప విన్మిఁతన్ .
876
878&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>gfdoulmyra4hxp8kgyq4qr98kh8ae2y</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/123</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251063</id>
    <revision>
      <id>611624</id>
      <timestamp>2026-11-07T22:09:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'хо శ్రీ శిపపురాణము గీ. జన్మదుఃఖనిమగ్నులౌ |జనుల నెల్ల నుద్ధరించెద గురుఁడనై • సిద్ధినొసఁగి నీవే సృజియింపు దుఃఖంబు* నెక్కొ నెడు ప్రజలనునే నొల్ల నీసృష్టి జలజగర్భ! శ. నాయానతిచే...'</comment>
      <origin>611624</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3763" sha1="ef4jwpfzt2niggt767a3yg6aozta37s" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;хо
శ్రీ శిపపురాణము
గీ. జన్మదుఃఖనిమగ్నులౌ |జనుల నెల్ల నుద్ధరించెద గురుఁడనై • సిద్ధినొసఁగి
నీవే సృజియింపు దుఃఖంబు* నెక్కొ నెడు ప్రజలనునే నొల్ల నీసృష్టి జలజగర్భ!
శ. నాయానతిచేనిన్నీ, మాయతఱుచుచుట్టఁబోదు మంచిగ సృష్టి
జేయుచునుండుము నేనిఁకఁ, బోయెద నాయిచ్చననుచుఁ బొందుగనంతన్ .
శ. అంతర్థి ఁ జెంది వేగిర, మెంతో వై కుంఠనగరి •
P
వింతగఁబొలి చెడు ప్రోలున, నంతశ్రీ లెసఁగసల్పి యందు వసించెన్ .
నేర్పు మెయిన్ సృజియించి యంతనా
ఉ. నేనును బంచభూతముల
నానగ సింధుపల్వల న • ప్రముఖంబులను గలాఘటీ
•
దైననికాయ మొప్పుయుగ తండములన్' రచియించి యంతతో
నేనియుఁదనిఁ జెందక మహేశ్వరుధ్యానము చేసి వాసిగ.
-.
దేవాది సృష్టి
L
881
883
సీ, కనులందు నమ్మరీ చిని హృదయమున భృ, గుని శ్రుతులందు న త్రిని శిరసున
'నంగీరసునిఁ దొడ * లందునిన్ జాయయం, దాకర్దమునిఁ బ్రాణ • మందు దరఖ
వ్యానంబుసన్ బుల'హముని నపానంబు, సన్ గ్రతువును సమా • సమున నవ్వ
శిష్ఠుసంకల్పము • చేతధర్మునినుదాన, మునఁ బులస్యు మ • సమున రుచిని
గీ, సృష్టిసాధకులను సృజించివృద్ధిఁ గోరి శంకరుఁదలఁప నగ్గురుకృపాబ్ధి
యర్ధనారీశరూపంబు నర్థి ఁజూపె, &quot;నేను నట్టు లేయ గురూప మెలమి నొంది, 888
శ, సగముతనువు యోషగఁ బెఱ, సగముతనువు బురుషుఁడుగను ' సౌరొప్పువిధం
బుగ సంతరించుకొని చ క్కఁగ మరల సృజించినాఁడఁ గౌశల్యమునన్,
గీ. ఘనుఁడు స్వాయంభువుండను మనువునున్ ద
పస్వినియు యోగినియునైన పద్మగంధి
•
యనమ శతరూపయనునొక్క యన్ను మిన్న
జననమొందిరి డెందము • త్సవముఁఁ జెంద.
•
శ. వారలు పరస్పరముదమి, గూరవివాహంబు నొంది కూడి నిజములో
885
ధారుల నిర్వురుకొమరులఁ, జారుతనుల సుతలఁ గనిరి జక్కఁగముగురన్, 886
గీ. అగ్రియుండు ప్రియవ్రతుండన యవీ యుఁ
డల్ల యుత్తాన పదుఁడన సమరిరిఁకను&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ef4jwpfzt2niggt767a3yg6aozta37s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/124</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251064</id>
    <revision>
      <id>611625</id>
      <timestamp>2026-11-07T22:09:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'సృష్టి ఖండము — ఆ. ౧ నొప్పి రాకూతీయన దేవహూతీయనఁ బ్ర సూతి యననాహ్వయము లొంది • సుతలు తపసి 887 శ్రీ. రుచికి నాకూతిఁ గర్దమో రుయశునకును, దేవహూతిని నర్పించి ధీరుఁడల్ల దక్షునకునా ప్రస...'</comment>
      <origin>611625</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4522" sha1="3qkt00clihzyjqb0rxpmowx6w6nyrue" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;సృష్టి ఖండము — ఆ. ౧
నొప్పి రాకూతీయన దేవహూతీయనఁ బ్ర
సూతి యననాహ్వయము లొంది • సుతలు తపసి
887
శ్రీ. రుచికి నాకూతిఁ గర్దమో రుయశునకును, దేవహూతిని నర్పించి ధీరుఁడల్ల
దక్షునకునా ప్రసూతిని ధారవోసి, ఘనుఁడు స్వాయంభువుఁడనునా మనువుప్రీతి,
శా, ఆకూత్యంగ నయందు నారుచికి య * జ్ఞాఖ్యుండును దక్షిణా
ఖ్యాక స్త్రీయును బుట్టిరావురుషు స్వా యంభూతుఁడౌ తాత వు
త్రాకారంబుగనొందె దక్షి ణవివా • హంబాడె నవ్వాని సు
శ్రీకుల్ పన్నిరువుర్సుతుల్ వొడమిర ర్చిష్మంతులవ్వారికిన్,
389
శ. ఇఁక దేవహూతి కర్దము, లకుఁ బొడమిరి పుత్రులు కపి . లముఖులును బ్రసూ
తికి దశనముదయించిరి, సుకన్యలిరువది నలువురు సుందర మూర్తుల్ . 590
వ. అందు.
$.
ధర్ముఁడుగొ నెత్రయో • దశకన్యకలవారి పేరుల నిఱిగింతు • T
శ్రద్ధ లక్ష్మీయు ధృతి ' శాంతి తుష్టి యుఁ బుష్టి, కీర్తి సిద్ధియు బుద్ధి క్రియయు మేధ
లజ్జ వసువు నా వెలయువారలవ్వారి, చెలియండ్రు పదియొక్క 'రనమమతులు
ఖ్యాతియుసతీయుసం భూతీయు స్మృతియుఁ బ్రీతియునుక మయుసన్ను తీయనురూప
గీ. ఊర్జస్వాహాస్వధలు ఖ్యాతి నొందెళ్ళగుఁడు, సతిని బెండ్లా డెన బ్బాల చంద్రధరుఁడు
చేకొనే మరీచిసంభూతి స్మృతిని వంగి, రసుఁడు ప్రీతిఁబులస్యుండు *ర హిఁబడసిరి.
శ. క్రతువు పులహుండునత్రిమ, హిత తేజుండౌ వసిష్ట ఋషి యగ్నియును
•
893
బితలును దక్కిన యాక్వుర, గుతుకమునఁ బెండ్లియాడి 4 కొనిరి వరుసగన్.
క. మఱియును వీరల వలనన్' విరివిగ భువనత్రయంబు విస్తరిలెఁ జరా
చరమటు గర్మవశంబై, హరు నానతి లెక్క లేని యట్లు గుమారా.
వ. ఇంకను గల్ప భేదంబు చొప్పున నొక్కపుడు దమన కఱువదిమంది కూఁతులు
జనింప వారలలోఁ బదిమందిని ధర్మునకును, విరువది యేద్గురను జందురునళును,
బదమూఁగురఁ గశ్యపునకును, నల్గురను వైనతేయునకు భృగ్వంగిరః కృశా
శ్వులకు నిద్దఱ నిద్దఱనొసంగి వివాహంబొనరించె. నవ్వారి చేఁ జరాచర సృష్టి
యభివృద్ధిఁ జెంది పొద లే నీలింపులు, మును, లసురులు, మానిసులు, వృక్షంబులుం
బఖలుఁ బన్న గంబులు మృగంబులు మున్నగువానితోఁ బాతాళంబు మును
కొని బ్రహ్మలోకంబువఱకు శూన్యప్ర పదేశంబనునది లేక నిండారియుండె.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>3qkt00clihzyjqb0rxpmowx6w6nyrue</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/125</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251065</id>
    <revision>
      <id>611626</id>
      <timestamp>2026-11-07T22:09:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'శ్రీ శివ పురాణము క. పరమేశ్వరి, సతియను పే, రిర వొప్పన్ ద రు సుతగ నేర్పడి శర్వున్ బరిణయమాడెను భక్తో,ద్ధరణమునకుఁ బోడమఁజేసి * భర్గుండా పెన్, మ. సతియున్ శంకరుఁ జెట్టఁబట్టియు జడ స్వ...'</comment>
      <origin>611626</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3386" sha1="erei07k2zvz9fqaod4wv7pb75f4t2c1" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;శ్రీ శివ పురాణము
క. పరమేశ్వరి, సతియను పే, రిర
వొప్పన్ ద రు సుతగ నేర్పడి శర్వున్
బరిణయమాడెను భక్తో,ద్ధరణమునకుఁ బోడమఁజేసి *
భర్గుండా పెన్,
మ. సతియున్ శంకరుఁ జెట్టఁబట్టియు జడ స్వాంతుండు దశఖండు దు
ర్మతియై యీశ్వరుతోఁ బగన్ గొని య ధర్మంజౌ పథంబొందఁ ద
స్క్రతువందే తన మేను గాల్చికొని యా త్మస్థాన మొందెన్ మరుపై
ద్వితతుల్ గ్రమ్మర వేడ నది
సుతమై ' విశ్వేశు నొందెన్' విభున్.
వ. మఱియు నప్పర మేశ్వరి శసంఖ్యాత నామధేయంబులు భ క్తజన భోగ మోక్ష
కరంబులుగలపైన నందు.
896
గీ. కాళి చండిక శ్రీభద్రకాళి భద్ర, జయ మృడాని భగవతి విజయ జయంతి
కామ చాముండ సర్వమం* గళ పరాంబ, దుర్గ కామద యని పిలుతురు విబుధులు.
గీ, పరమశివు నాజ్ఞ చే సృష్టి విర చనంబు
చేసితిని నిట్టులేనును • శ్రీపతియును
రుద్రుఁడును గుణమయులము • రుక్మమూర్తి
శివుఁడొకండ గుణుఁడు గుణ శ్రీఁబరఁగిన,
898
క. శివలోకమున రమణియగు, శివతో రహియించుచుండు శివుఁ డెల్లపుడున్
సువిదితుఁడతఁ డెస్వతంత్రుఁడ, భవుఁడును పరమాత్మయర యు • ప్రొడమతిను తా!
గీ. శివుని పూర్ణావతారమా శిశిరకిరణ, ధరుఁడు రుద్రుఁడు శివుఁడనఁబరఁగు నిలను
అతని వాసంబు కైలాస మద్దియీయ, జాండ మెల్లను బొలిసిన 4 నవియ దెవుడు,
వ. శివుం డా కైలాస పర్వతంబున, రాజరాజగు కుబేరుని పూజలనొందుచు
నాతనియందు బద్ధసఖ్యుండై యుండె ననుడు నారదుండు నాళీకసంభవున
3
గీ. ఎపుడు కైలాసమున కేగె + నిందుధరుఁడు
.
ఎందుఁ బొసఁగెఁ గుబేరున కీశమైతి
ఏమియొసరించె శివుఁడందు
నెఱుఁగఁ జెపుమ!
వినఁగఁ గూరిమి పొడమె సం/విన్మయాత్మ!
వ. అని యడిగిన విధాత యిట్లనియె.
401&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>erei07k2zvz9fqaod4wv7pb75f4t2c1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/126</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251066</id>
    <revision>
      <id>611627</id>
      <timestamp>2026-11-07T22:09:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'సృష్టి ఖండము - ఆ. ౧ — * కుబేరుని పూర్వజన్మ చరిత్రము — క. కాంపిల్యం బనఁబడు నొక సంపన్ని లయమగు నగరి • శాఖా సీమన్ సొంపుగ వసించె భూమిని, లింపుఁడొకఁడు విద్యలన్ జలీయుఁడు మిగులన్', గీ. స...'</comment>
      <origin>611627</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4065" sha1="3h8xqlcap6g4yb1iyfxtinmuhfc4s70" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;సృష్టి ఖండము - ఆ. ౧
— * కుబేరుని పూర్వజన్మ చరిత్రము —
క. కాంపిల్యం బనఁబడు నొక సంపన్ని లయమగు నగరి • శాఖా సీమన్
సొంపుగ వసించె భూమిని, లింపుఁడొకఁడు విద్యలన్ జలీయుఁడు మిగులన్',
గీ. సోమపీధ్యన్వయ సుధాబ్ధి సోమమూర్తి, యజ్ఞదీక్షితుఁ డుత్తమ ఖ్యాతకీర్తి
యజ్ఞదత్తాహ్వయం డఖ లాంగ వేద, వేది వేదాంతవక్త శ్మా * విభునిహితుఁడు.
శ. అతని తనయుఁడు గుణనిధి, చేతోభవరుచిరమూర్తి • చిన్నతనమునన్
బ్రీతిఁబెరుఁగుచుండెను సం, గాతులతో నాడుకొనుచుఁ గలయఁదిరుగుచున్.
క. గర్భాష్టకమైనంతనె, నిర్భరయశుఁ డల్ల యష్ట ని*ష్ణామతి నా
త్మార్భకున కుపనయన మా, విర్భూత ప్రీతిసల్పై విత్తములలరన్.
చ. కరమనురక్తి ఁ దల్లి నవ కంబగు తీయని రొట్టె అన్నమున్
బెరుఁగును నేయికూరలును వెన్నయు మీఁగడ పప్పు లప్పముల్
బిరబిరఁబెట్టి దుస్తులను . బేర్మి నొసంగుచునుండు నిత్యమున్
జిఱుతయు ధూ ర్తబాలురను . జేరి చరించుచునుండె నెల్లెడన్.
•
•
.
చ, మఱియును గొన్ని నాళ్ళకు కుమారకుఁడాతఁడు ప్రత్యహంబుఁజూ
దరులగువారిఁ గూడికొని తద్దయుబంగర వుంగరంబుల
•
•
405
406
407
408
మురుగులు మున్నుఁ గలవి • భూషణముల్ వ్యయ పెట్టుచుండె నం.
కరకులజన్ములౌ చెలిమి కాండ్రనుగూడి మెలంగుచు బొరిగా.
క. వైదిక గోష్ఠుల నొల్లం, ఉదరమును గనఁడు దేవతాలయముల సం
పాదించు నేటీనేస్తం, బాదటఁ బాషండ నట శ దావళితోడు,
ఉ. స్నానముమా నె సంధ్యలకుఁ జక్కఁగ నీలొసగెన్ మొగంబునన్
గానకపోయె బూది మడిఁ • గట్టఁగరోసెను వేదపాఠమున్
మానె గురున్ సతీర్ధులను ' మానసమందున విస్మరించె నెం
తేనియు గీతవాద్యముల • నెపుఁదవుల్కొని యుండెనింపుమై,
8. చూపుల గుఱ్ఱమువ లెనతఁ, డేవు మెయిన్ బెరుఁగుచుండ • సీతని తండ్రిన్
శ్రీపతినిభుఁడని యెఱిఁగిమ హాపరితోషమున మేటియగ్రజుఁడొకఁడున్.
క. తనయన్' సురూప రేఖా, వినయన్ శ్రీయజ్ఞదత్తవిబుధుననుమతిన్
గోని త తనయున కొసఁగెను, మనమగు హరణములనిచ్చి | గౌరవమెసఁగన్.
.
409&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>3h8xqlcap6g4yb1iyfxtinmuhfc4s70</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/127</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251067</id>
    <revision>
      <id>611628</id>
      <timestamp>2026-11-07T22:09:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '+ శ్రీ శివ పురాణము చ. తనయుని చెడ్డ చెయ్వులను దండ్రియెఱుంగఁడు రాచగీముకున్ జని యట ధర్మశాస్త్రములు • సచ్చరితంబులుఁ జెప్పు నెపు నం దను చదువున్ గుణించి నడశీతవ్ గడుఁ గూర్చియు సో...'</comment>
      <origin>611628</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3501" sha1="8gxludpnzovk39sug5y32uecp57hpih" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;+
శ్రీ శివ పురాణము
చ. తనయుని చెడ్డ చెయ్వులను దండ్రియెఱుంగఁడు రాచగీముకున్
జని యట ధర్మశాస్త్రములు • సచ్చరితంబులుఁ జెప్పు నెపు నం
దను చదువున్ గుణించి నడశీతవ్ గడుఁ గూర్చియు సోమిదమ్మతో
దినదిన మడ్లుచుండును బది౯ జదిగా నతఁ డా రచిత్తుఁడై
•
చ. కనపడఁడేమి పుత్రకుఁడు కన్నుల కెప్పుడటన్న నాపె చె
ప్పును బలుమాఱు లా నిగమ పుంజములన్ మఱి శబ్దశాస్త్రసూ
తత్సహపాఠులతోడ నిప్పుడే
తనిచయమున్' గడున్ జదివి
.
418
యనఘచరిత్ర! దేశికుని • యాలయమేగఁగఁబోయె పంచనున్ .
ఉ. స్నానముచేసెనే? విధిగ • సంధ్యనువారెనే? భస్మపుండ్రముల్
మానకదాల్చెనే! సుతుఁడు . మగ్గునుగట్టి భుజించెనే! శివ
ధ్యానము చేసెనే గురుని యంతిక మంది త్రయిన్ బఠించెనే?
మానిని! యన్నఁ దత్సతి సమస్తమును నెఱువేర్చెఁ గొడ్కనున్. 414
సీ. గంగలోనికిఁజని కాని స్నానంబు సే, యండెన్నఁడేని కొడ్కంచుఁజెప్పుఁ
గాలంబు దప్ప కేశి శాని సంధ్యాగోష్ఠి, నొనరింపఁడాత్మజుండని వచించు
నొక్క నాడును నాగ • యొనరింపకే గురు, నొద్దన్ జదువుఁదన యుఁడనిపల్కు
బలుజ్వరంపడియుఁ దాఁ గొలుచుటమానఁడు, శివలింగమునుమున చిరుతయనును
గీ, నేర్పు మెయి నిట్టులయ్యాజీ * నెలఁత విభుని
తోడఁబలుకుచుఁ గొమరుని దుడుకు సేఁత
లన్నియును గప్పిపుచ్చుచు ' నాత్మఁ గుందు
.
చుండు నెంతయుఁ గొమరుపై నున్న కరుణ.
415
క. సతి పల్కినపల్కులు సూ, నృతములుగానమ్మి కోవింద్రుఁడు ప్రీతిక
సతమలరుచుండె గృహకృ, త్యతతి దీరిక యొకింత యలవడకుంటన్. 416
అంతఁ దల్లియు
A.
గోమరు సాపడఁగఁ జేయు
చున్న సమయంబు నా యన్న! నీదు
తండ్రి కడుకోపనుఁడు నీవు • తగ వెఱింగి
మానుమీ చెడ్డపనులిఁక నేని యిపుడు.
417&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>8gxludpnzovk39sug5y32uecp57hpih</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/128</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251068</id>
    <revision>
      <id>611629</id>
      <timestamp>2026-11-07T22:09:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'సృష్టి ఖండము - ఆ ౧ క. ఇంతదనుకదాఁ చితినే, సుంతయెఱిఁ గెనేనిఁదండ్రి • చూఁడు! నిను ననుక గొంతుకఁగోయును దలఁకఁడు, పంతముతో నెవ్వరడ్డపడినఁ • గుమారా! గీ, బ్రాహ్మణుల కెపు సద్విద్య పరమసా...'</comment>
      <origin>611629</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4124" sha1="4qhx5is0w9unpq0gmeks3no69wlkwa7" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;సృష్టి ఖండము - ఆ ౧
క. ఇంతదనుకదాఁ చితినే, సుంతయెఱిఁ గెనేనిఁదండ్రి • చూఁడు! నిను ననుక
గొంతుకఁగోయును దలఁకఁడు, పంతముతో నెవ్వరడ్డపడినఁ • గుమారా!
గీ, బ్రాహ్మణుల
కెపు సద్విద్య పరమసాడు, నర్తనము సజ్జనుల చెల్మి వాసిఁ గూర్చు
ధనమునిచ్చును . గీర్తి నిఁదనరఁజేయు, నేటికో నీకు రుచియింప దీహితోక్తి.
సీ, వినవొ “కిముధనై ర్విద్యానవద్యాయ ది,&quot; యటంచుఁ జెప్పుసు' ధీజనో క్తి
అరయవా? నీవు వి ద్యావిహీనఃపశు” ననిపల్కు నట్టియా • ర్యజనసూక్తి
తెలియకో మంది బూని,&quot; వాగ్భూషణం భూషణ”మను గుణజ్ఞులనుడి
ఎఱుఁగవై తోయెపు డేని “విద్యాఖ్యమం, తర్ధనం”బనునట్టి • తద్ జ్ఞవచన.
గీ, మరసి దుర్జనసంసర్గ • మకట!పాసి, సాధుజనసహవాసంబు • సలుపుమన్న!
వేదవిద్యల నెపుడు సేవింపమన్న, బ్రాహ్మణాచారమును నెడఁ బాయకన్న!
క. వినుము సుతా! సచ్ఛోత్రియు, లనఘులు దీక్షితులు సోమయాజులు నీవం
శనిదానులైన పూర్వులు, కనవలదే వారియైన గౌరవము మదిన్,
గీ. అందఱ నటుంచి కనుము నీ • యాత్మజనకుఁ
ప్రతి న్నెంత యేని
నిన్ను గూర్చి యడుగుచుండు నిర్మలాత్ముఁ
డాయనఘునేని భావింపు మాత్మయందు.
+
ఉ. ఆతఁడు ఖ్యాత తేజుఁడు మహామహులందు మహామహుండు స
త్పూతచరిత్రుఁ బాడ్యుఁడు విభూషితవై ధనవంతుఁ డున్నతుం
డై తగునట్టిఁడన్నిటను ' నట్టి గరిష్టున కాత్మజుండవై
నీతిఁదొరంగి
వ్విధము
ఉ. ఎప్పుడో గుట్టు బైటఁపడు
• నీవు చరింపఁగ మేలొరో? సుతా!
నెన్నిదినంబులు దాఁగియుండు మా
యప్పరొ! నీదు తిప్పలిఁక నావలఁ జూతము తల్లియొందు పా
ట్లప్పుడు సూడు కుక్కలకు నైనను నక్కలకై ననుండువా
ముప్పుఁదలంచి భీతి లేద ముందరనున్నది పండు వాత్మజా!
క. అరసి సుతా ! “పుత్రశ్శ, త్రుర పండిత” యనెడు వరబుధుల వాక్యములన్
421
422
428
424
గుఱిగొనుమా? నెఱిఁ గనుమా, యురియాడెడు నాదుమదికి • నూరటనిడుమా!
క, పదు నెనిమి దేండ్లుదాఁ టెన్గద? నీకీ పడుచుగదు న కల్మష యిదియుం
బదియాజేండ్లది లే దే, కొదవ యిఁకన్ దండ్రి భక్తిఁ గొలువుము తండ్రీ!&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>4qhx5is0w9unpq0gmeks3no69wlkwa7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/129</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251069</id>
    <revision>
      <id>611630</id>
      <timestamp>2026-11-07T22:10:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'వ. ఇంకను నీకు. శ్రీ శివ పు రాణము గీ. మామ సద్గుణశీల ర * మామనోజ్ఞుఁ డ తసౌజన్యనిధి వారి ' యాత్మజులును నమల విధ్యాధురీణులై * యాఱి ఠేఱి రతులులిఁకనీదు మాతులు లన్ని యెడల, గీ. నేనునుంబతి...'</comment>
      <origin>611630</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3566" sha1="st0ifr6zwrbxjcv9n0p9mloeh8vydi3" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;వ. ఇంకను నీకు.
శ్రీ శివ పు రాణము
గీ. మామ సద్గుణశీల ర * మామనోజ్ఞుఁ
డ తసౌజన్యనిధి వారి ' యాత్మజులును
నమల విధ్యాధురీణులై * యాఱి ఠేఱి
రతులులిఁకనీదు మాతులు లన్ని యెడల,
గీ. నేనునుంబతి పదపద్మ నిరతమతిని
శంకరుఁడు సాక్షి యిట ఋతు స్నానమాడి
చూడలే 'దెటువంటి దుష్టుని మొగంబు
పొడమితి వేదెట్టు లింగిఁ గొడుక!దుడుక!
•
487
428
489
చ, అనుదినమిట్లు పుత్రకున కాయమబుద్ధులు చెప్పుచుండినన్
వినిఁమదిఁ జేర్చ కాతఁడు వి వేశవిహీనతఁ జేసితొంటి తె
ర్వునఁజనుచుండె వేఁటయును • రో చెలి జూదము మానవం
చౌర్యవ
బును బిశునత్వమున్ బదరి • బొంకుటసేకుఱఁ దొల్ల వెన్నఁడున్,
చ. ఎదియెది మధ్య గేహమున నీక్షణగోచర మానొ వేగఁ దా
నదియది సంగ్రహించుకొని • యర్పణసేయును జూదగాండ్ర కిం
పొదవ నొకపు కుందనపుటుంగర మొక్కటి తండ్రిచేతి వే
లిది యెటొ దొంగిలించికొని యిచ్చె దురోదర మూతికా కొడ్డుగాన్,
వ, అంతనొక్కనాఁటి మధ్యందిన సమయంబునందు దైవవశంబునఁ జేసి దీక్షి
తుండు రాజవీధియందు.
'
480
481
ఉ. జూదరి వేలినున్న తన సొంపగు కెంపులపైఁడి యుంగ్రమున్
మీఁదుగ జూచిచూచితన మేలిమి యుంగరమా టెఱింగి కో
పోదయమూర్తియై కితవ! యుంగర మిద్దియెటుల్ లభించె బొం
కేదియు లేక తెల్పు మల + యించెదఁ భూపతియొద్ద గానిచోన్
మ. అన నవ్వాఁడును దీక్షితుంగని మహాత్మా! జూదమందాడి నీ
తనయుం డీయది నాకొసంగె నిది తథ్యం బీయ దేశాదిఁకన
వినుఁడాతండు సువర్ణభూషణములన్ విత్తంబులన్ దెచ్చి మా
కనయం బిచ్చుచునుండు నెత్తములకై యాటోపమున్ జూపుచుఁ. 482
ఆ. రౌప్య కాంస్య తామ్రరచిత భోజనముల, నారకూటకృత మల్టీటాళీ మేలి
సేలువులను మంచి . చీనాంబరంబులన్, దెచ్చి యమ్మచుండు శీనె త్తములకు,
తా&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>st0ifr6zwrbxjcv9n0p9mloeh8vydi3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/130</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251070</id>
    <revision>
      <id>611631</id>
      <timestamp>2026-11-07T22:10:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '3 m సృష్టి ఖండము - 8 0 • 434 క. నాకొక్కని కేకాదా, పోకిరి యెటువడి సభిక ముఖ్యుల చేతగా జీకొట్లు కట్లునడి తన, కోశలనున్ బ్రతిదినంబుఁ గోల్పను చుండున్. క అనువంత యాజి విభ్రాం, తిలింగోని లజ్...'</comment>
      <origin>611631</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3326" sha1="l5zo75t0uvoxgf96et75a5m7ba3oyp1" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;3
m
సృష్టి ఖండము - 8 0
•
434
క. నాకొక్కని కేకాదా, పోకిరి యెటువడి సభిక ముఖ్యుల చేతగా
జీకొట్లు కట్లునడి తన, కోశలనున్ బ్రతిదినంబుఁ గోల్పను చుండున్.
క అనువంత యాజి విభ్రాం, తిలింగోని లజ్జయును గినుక • దీఱని వగయయన్
గొని మన వలపఁగఁ, దక్షయిలు చేరంగఁబోయి . ప్న గదురన్'.
గీ. దీక్షితాయిని! యీటురానె : మొగదే! మ
దీయమా నగరము రన్న జీపితమును
'
జర్వముంది చ్చే
నీవు చేకొండ
ను
నెయ్యమును,
436
చ, అని విని మూడు ' మీ మర్మినిధయి ప్రందన్న కాం
రనషులు గౌడనీవిబుధు లంగు భూషణ మేను ఔతా
ననువగు దంతపు| బరణియందు; లుగ నుంచి దాచితి
క. సాపడినంతనె వేగమె, యాపేటికఁ మించి యిత్తు శ్రీ నధిస' యనుడు నౌ
నే
పరమసత్యభావి.ణి, యౌ
* దనే! గృహిణీ!
ఉ. ఎక్కడఁబోయి నీతినయుఁ డెక్కడఁబోయినఁ బోవుఁగాక నా
కక్కలు సాత్ముతోడ నిఁక నక్క అ యొక్కఁడు లేదు 'సేలువుల్'
రొక్కములున్ సిగల్ రజతి. జన్మముబులు భోజనంబు లీ
వెక్కడ దాచితో యిటకు నిప్పుడు జమ్మిక రమ్ము చూచెదన్.
చ. కొడుకును ! కొప్పుఁ జేసితివి • కూయుచును టివి దబ్బఱల్ గదున్
గడుఁ బరిపూతమా యశము . గంగనుగొల్చితి వర్ణమంతయున్
దుడిచి గృహంబు శుద్ధముగ • దుర్మతి! చేసితి వింకమీఁదటళ్
గడువుము దు కర్మమని • కోపము ద్రౌపముమీఱ యద్వయున్.
గీ. స్నాన మొసరించి చక్కఁగ సంధ్యవార్చి
•
యగ్ని త్రాది కృత్యంబు లాచరించి
యతిషు లందటితో ఁగూడ | నారిగించి
దీరఁగ నొకనాఁటి • యహమునందు.
487
438
489
440
441
క, ఒకశ్రోత్రియుఁడౌ ద్విజుక, న్యకనున్ బెండ్లాడి యంత నక్కన్నియతో
సుకముగ గృహస్థధర్మో,త్సుకుఁడై చెలువొందుచుండిఁ జూపఱు మెచ్చన్ .
.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>l5zo75t0uvoxgf96et75a5m7ba3oyp1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/131</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251071</id>
    <revision>
      <id>611632</id>
      <timestamp>2026-11-07T22:10:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'వ. అంత గుణనిధియును. శ్రీ శివ పుర + మ. తనవృత్తం బఖలంబు తండ్రివినుటన్ దానఫ్లుయోజించి గీ మునుజేర౯ జనమానిద వ్వెసఁగు భూముల్ చేరఁగాఁబోయి యం దును నన్నంబును గానకాఁకటఁ గడున్ దుఃఖంప...'</comment>
      <origin>611632</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3439" sha1="q2e0ei75rdmnbi5xq9k6zaeuns5ksjg" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;వ. అంత గుణనిధియును.
శ్రీ శివ పుర
+
మ. తనవృత్తం బఖలంబు తండ్రివినుటన్ దానఫ్లుయోజించి గీ
మునుజేర౯ జనమానిద వ్వెసఁగు భూముల్ చేరఁగాఁబోయి యం
దును నన్నంబును గానకాఁకటఁ గడున్ దుఃఖంపుచున్ సొక్కుచున్
దనతల్లి స్మరియింపుచున్ బొగలుచున్దాపాతిరేకంబునన్.
ఉ, ఎచ్చటి కేగువాఁడ నిఁక నేమియెనప్పుదు సుంత విద్య యేన్
మచ్చుకు నేర్వనై తిని స | మస్తమునర్థము ధారవోసితి
హెచ్చుగ ద్యూతశాలకిపు • డేమి శరణ్యము! వంశమందు 'నే
మచ్చగఁదోఁచితిన్ దెరవు మాలితి నిప్పటిమాట యెట్టులో!
చ. చదువదియున్న నెవ్వఁడును ఔర్యము సేయఁ గ లేఁడు దాని భూ
మిదయితుఁ డొందలేఁడిఁక స • మీరసఖుండును గాల్పలేఁడునే
నమస్కృతిఁ జేసితిఁబిన్న నాఁట ని
మదమున
•
య్యదనున దిక్కెవండిచట నాఁకటమాడుచు నుంటినక్కటా!
గీ. తల్లియున్నదె యిందు నిత్యం బుషస్సు
లందు నేయియుఁ బెరుగును నన్నమును బ్రి
యంబు మీఱఁగ నిడియెడు నట్టితల్లి
తొల్లి చెప్పిన నీతుల • నొల్ల నైతి.
32
443
444
445
446
శ. అనివనరుచు దీనతనొక యనోళహవు చాయనుండి • యరయుచునుండన్
ఘనుఁడగు మా హేశ్వరుఁడోశ, డనఘుఁడు పక్వాన్న పాణి • యై వేగమునన్.
గీ. తనదువారెల్ల వెనుకొని తరలిరా శి
వాలయంబున కరిగి యందభవలింగ
మర్చనముసేయుచుండె భ క్త్యతిశయమున
నాఁడు శివరాత్రి యగుట న నశనుఁ డగుచు,
448
శ. ఆపక్వాన్న సుగంధము, లేపుమెయిన్' నాల్గుదెసల నెంతయుఁ బ్రాఁక్షన్. 449
బాఁ పందారని దఱిసి ప,సాపడఁగా నెంచె నా ప్రసాదమును దమిన్.
449
గీ. శివునిఁ బూజించి వీరు నిశీధమందుఁ, గునుకుదురు శివనై వేద్య మనువుమీఱ
నపుడు గొనిపోయి యద్దాని నవల నార, గింతునని యెంతయేనియు సంతసించి.
•&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>q2e0ei75rdmnbi5xq9k6zaeuns5ksjg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/132</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251072</id>
    <revision>
      <id>611633</id>
      <timestamp>2026-11-07T22:10:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'సృష్టి ఖండము - ఆ. ౧ M క. శివపూజకులను గనుచును, శివునికిఁ గట్టెదురుగా వసించి వెలపలన్ శివపూజఁ జూచుచుండెను, శివమంత్రంబులను వినుచుఁ జింతాచ్యుతుఁడై, గీ. సముచితార్చన మిబ్బంగి సలిపి...'</comment>
      <origin>611633</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3852" sha1="qiwbr0tbzq87q4y5t1678aw7xvourao" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;సృష్టి ఖండము - ఆ. ౧
M
క. శివపూజకులను గనుచును, శివునికిఁ గట్టెదురుగా వసించి వెలపలన్
శివపూజఁ జూచుచుండెను, శివమంత్రంబులను వినుచుఁ జింతాచ్యుతుఁడై,
గీ. సముచితార్చన మిబ్బంగి సలిపి యాట, పాటలను నాగమ స్వస్తిపాఠములను
జక్కనొనరించి రాతిరి సగముదాఁట, క్షణము కనుమూసికునికిరి జనము లెల్ల.
మత్తకోకిల, అంత బ్రాహ్మణుఁ డెంతయేనియు . నార్తుఁడై శివమంది రా
భ్యంతరంబును జేరి దీవియ యాఱుచుండుటఁ గాంచి చే
లాంతమించుక చించి వర్తి రశీయంబొనర్చి వెలుంగఁగా
·
సంతరించి ప్రసాదభాండముఁ జక్కఁ జేకొని పొంగుచున్. 458
గీ, సౌరభములాని యావలఁ జని యథేచ్ఛ, నారగించుదునని బాఁప డాసనొంది
దాఁటుచుండఁగఁ గాలి వేల్దాఁకెనొకని, శాతఁడంత తెలివొంది యదరుఁ గది,
శ. మ్రుచ్చ దెమ్రుచ్చ దె!యనుచును, హెచ్చుగ నతఁడఱచుచుండ నెల్లరు గనులన్
విచ్చి తెలివొందినంతనే, వచ్చిరి పురరక్షక ప్రవరులు గడువడిన్.
అ
గీ. పాణిఁబశ్వాన్న పాత్రంబుఁ • బట్టువిడక
ప్రాణభీతినిఁ బరుగెత్తు .నగ్రకులునిఁ
గదిసి బాణంబు వేసి య క్క సునఁజంపి
రకట! దిన కుండెనుంతయే.
-ఉ. కాలుని దూత లెంతయును
సన్నమతఁడు.
గౌతుక మొప్పఁగ దన్ని నీషులై
శూలము లుగ్రపాశములు సొంపుదలిర్పఁగఁ జేరినంతనే
కాలహరాను జీవులును గ్రక్కున నెక్కొని వారిదవ్వులన్
దోలఁగ వారలక్కజము దోఁపఁగ నిట్లనియగ్గి రింపుమై,
మ. కులధర్మంబును బాసి వీఁడెపు డస · గోష్ఠింబ్రవర్తించుచున్
దలినిస్ దండ్రినిఁ గుళ్ళజేసె మడియు స్నానంబుసంధ్యా విధిన్
గలలో నైనఁ దలంపకుండె నెటులీ ' కష్టాత్మకున్' ముట్టివిూ
రలు శర్వుందగఁ జేర్తురి పై శివని ర్మాల్యంబిటన్ మ్రుచ్చిలెన్.
•
•
•
455
456
457
458
క. శివనిర్మాల్యము దొంగిలి, యవినీతిభుజింప నెంచు నతఁడును మఱియున్
శివనిర్మాల్యము దాఁ ఔడు, నవివేకియు ముట్టఁదగని యఘులండ్రు బుధుల్.
+&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>qiwbr0tbzq87q4y5t1678aw7xvourao</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/133</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251073</id>
    <revision>
      <id>611634</id>
      <timestamp>2026-11-07T22:10:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '10 శ్రీ శివ పురాణము గీ. చెప్పుఁడెంతేని యిఁక వీఁడు చేసియున్న, నావగింజంత పుణ్యమే మైనయున్న వినిమ సర్వధర్మైక విదురులీర, లున్న తాత్మకులిం దేమి యుడుకుమాకు, శ. అనినంతనె శివకింకరు,...'</comment>
      <origin>611634</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4241" sha1="590ebxq32zarnxowszu4wmycct38zm3" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;10
శ్రీ శివ పురాణము
గీ. చెప్పుఁడెంతేని యిఁక వీఁడు చేసియున్న, నావగింజంత పుణ్యమే మైనయున్న
వినిమ సర్వధర్మైక విదురులీర, లున్న తాత్మకులిం దేమి యుడుకుమాకు,
శ. అనినంతనె శివకింకరు, అనిట్టులు స్థలమతుల కందునొకో శ
462
రుని ధర్మసూక్ష్మములు తెగ, విని చెద మిశ్ర వాని ఐదు (వినుడీ మీరల్ ,
మ. శినగ ర్భాలయమందు దివ్వె మిగులన్ జిన్నెచు. గన్పట్ట న
పవలోకించి పటంబుఁ జించి వడి విద్యా కారమున్ గూర్చి తా
దివియన్ వెల్లఁగఁ జేసి జూచెను మహాదేవార్యం బండె ఆ
త్వవి శేషంబున నాలకించె శివమంత్రంబుల్' బడులపై ననుః .
అ. కలదె యింతికన్న, ఘనమై, పుణ్యంలు, కాలదూతలన! కదిలు డింక
నిపుడె వీనిఁ జేర్తు, వేలకి ఎరు కొల్వు, సంజయం లేదు .
సత్వరమున,
గీ. కొంతకాలంబు శివు అంత సుతనమున నుండి కాళింగ నృపతియై యుద్భ వించు
నంత దిరుగ మహాభ క్తి • నంది శివునిఁ గొలిచి శంకరు నెయ్యం, గూర్మిఁ జెందు,
క. అని వారలు వేగమె వాని: శివలోకంబుఁ జేర్చి నీలగళు చెం
తనుంచి రాతండందు శి, నను శివునిన్ గొలుచుచుండి పడసె సుఖంబుల్.
వ. యామ్యకింకరులును రయంబన సంయమినీపురంబుఁ జెంది సమవర్తిం జేరి
యవ్విధంబంతయు నెఱింగించుటయు నతండును సర్వం భారసి యది యట్టులే
యని యవ్వాగల కిట్లనియె.
466
సీ. భసిత త్రిపుండ్రముల్ ఫాలభాగములందుఁ, గెలుపొందుచున్నట్టి దేవకాండ్రు
రుద్రాక్షపూస లతఁ దాల్చి నిష్టమెఁ, బరిగుచునున్నట్టి • భ న్యమతులు
పంచాక్షరి జప పేరులై కరం సం బర మొంస కున్న భాస్వచ్చరిత్రు
లభవమూర్తినిఁబు * మాహ్లాదమున నిచ్చ, లర్బించుచున్న పుణ్యాగ్రగణ్యు
గీ. లెప్పుడేనియు నొక్క మా జేని జీన, నార్ధమై
కాక యన్యమైన
హేతువునఁ గానిమిషతోడ నేని శివునిఁ గొలుచువారెల్ల బూజ్యులు దెలియుఁ డీరు
—* గుణనిధి కళింగరాజపుత్రుఁడై పుట్టు
వ, అట్టివారినిఁజూచి దవ్వులనుండియే జోతలు చేసి తొలంగిరావలయు నిందే
మఱకుండుఁడని స్వగణంబుల శాసతియొసంగెనిఁక శివసన్నిధినున్న యాజ్ఞ
దత్తియ శివజ్ఞాప్రకారంబు గళింగాధిపతియగు నరిందముడను&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>590ebxq32zarnxowszu4wmycct38zm3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/134</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251074</id>
    <revision>
      <id>611635</id>
      <timestamp>2026-11-07T22:10:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'సృష్టి ఖండము 931 నకు దనయుండై జనియించి దముండను పేరంబరంగుచుఁ బూర్వపుణ్య వాస నావశంబున బాల్యంబునుండియే శివభక్తిఁ జెంది శివధర్మంబు లొనర్చుచు గ్రమంబునఁ బట్టభద్రుండయ్యె నంతమీ...'</comment>
      <origin>611635</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3203" sha1="t7h4iogg8xbvzane9alok9exxk3bwgf" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;సృష్టి ఖండము 931
నకు దనయుండై జనియించి దముండను పేరంబరంగుచుఁ బూర్వపుణ్య
వాస
నావశంబున బాల్యంబునుండియే శివభక్తిఁ జెంది శివధర్మంబు లొనర్చుచు
గ్రమంబునఁ బట్టభద్రుండయ్యె నంతమీఁద,
శ. గ్రామాధికారులనునా, భూమిశుఁడు పిల్వనంపి • పురహరువిలస
ద్ధామంబులందు దివియల, నేమంబునఁ బెట్టజేయ నియమించెనొగిన్.
వ, మఱియును.
•
469
470
మ. ఎవ రేనిన్ బర మేరు కోవెలలయందం పొప్ప దీపంపు టు
త్సవమున్ సల్పకయున్న వారి తలలన్ జండాసి ఖండింతు బం
ధువు లేసిన్ మఱి నెయ్యు ర్వే యును నిందున్ జూడ నప్పాటి నా
దు విధానం బిదియంచుఁ జాటుఁడిఁక మద్భూ భాగమం దె ల్లెడ.
క. అని యేర్పచేయుఁ దానును, ఘనముగ శివు నెదుర దీప కాండంబుల లె
క్కొనరింపరానియట్టులు, నునుచుచుఁ గడు భక్తిఁ గొలుచు చుండెనునిచ్చల్.
గీ. ఇట్లు శివు దేవళములలో • ని
దీపముల నుత్సవంబుగఁ * దీర్పఁజేసి
బహువిధములగు భోగముల్వడసి కొంత
కాలమున కల్ల పార్థివ కాయమువిడి
క. అలకాపురికీశ్వరుఁడై, యల కాలవారునకు మిత్రుఁడై సిరులొందెన్
అలకాపురుషుండగువాఁ, డల కాల గళాల యాశ్ర యపు సుకృతమున౯.
—* గుణనిధి కుబేరుండై శివునకుఁ జెలికాఁడగుట *--
వ. అదియు నానుపూర్వగ నెఱింగింతు వినుము.
గీ. పద్మకల్పంబునందు మత్స్వాంతజాతుఁ
డౌ పులస్త్యుని 'కాత్మజుండయ్యె విశ్ర
వస్సు, తత్పుత్రుఁడై పుణ్య వై భవుండు
వై శ్రవణుఁడేలె లంకయన్ బట్టణమును,
చ. అతఁడును మేఘవాహన స + మాహ్వయకల్పమునందుఁ గాశికన్
హితమతిఁ జిత్ప్రకాశికను నింపునఁ జేరిశివప్రతిష్ఠ సం
472
478
474&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>t7h4iogg8xbvzane9alok9exxk3bwgf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/135</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251075</id>
    <revision>
      <id>611636</id>
      <timestamp>2026-11-07T22:10:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'చిత విభవంబునన్ సలిపి తతములరంగఁ గూరిచిని వ. మఱియు నాతనియందు శ్రీ శివ పురాణము శ్రీగశలింగమునందుఁ జూడ్కిసం తాంతతపంబొనరించె మించుగన్. గీ. విలసితపోగ్ని శిఖము వివేకదీప . మధికతర...'</comment>
      <origin>611636</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3603" sha1="moxe6uiqi4jpymko368bm6lk9rnr1d3" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;చిత విభవంబునన్ సలిపి
తతములరంగఁ గూరిచిని
వ. మఱియు నాతనియందు
శ్రీ శివ పురాణము
శ్రీగశలింగమునందుఁ జూడ్కిసం
తాంతతపంబొనరించె మించుగన్.
గీ. విలసితపోగ్ని శిఖము వివేకదీప
.
మధికతరభక్తి సుస్నేహ మనిల రోధ
నిశ్చలంబు శివైక్యమన్ • నిపుణపాత్రఁ
గామముఖ విఘ్న విహతినిఁ గాంచకలరె.
475
476
క. ఎమ్ములు చర్మమ్మవళి, స్టమ్మగునట్లాడలు గడుఁ గృ శతఁగొనబహు వ
ర్షమ్ములు సలిపెఁదపోవ్రత, మమ్మహితుఁడు సకలదివ్యు లలరిపొగడఁగాన్,
చ, చిరముగఁ జూడ్కి లింగమునఁ జేర్చితపించుచు నున్నయట్టి య
బ్బిరుదుఁ దపస్విఁజూచులిమిఁ బేరిమి విశ్వవిభుండు గౌరితో
బిరబిరఁ జేరి కోర్కొనుమ • భీష్టములిచ్చెద నన్న నాతఁడు
సరగున నేత్రముల్ దెఱచి * శంకరు సూర్యసహస్రభాస్వరున్'.
'
478
చ, కనుఁగొనఁజాల కార్తివడి కన్ననఁగన్నులుమూసి యిట్లనెన్
ఘనశరుణానిధాన| ననుఁ గావఁగ వచ్చి వరంబు లిచ్చెదన్
గొనుమనియంటి వింకొకఁడు గోరను గోరెద నీపదాబ్జముల్
దనియుచుఁ గన్దోన నెరవుఁ దర్కొనఁ జేయుము వేగమ్రొక్కెదన్.
మ. అని యర్థింపుఁడు వేగ శంశరుఁడు దానత్తాపసగ్రామణీం
ద్రునక ప్లేయనిమేషదృష్టి యిడ సంతోషించి యాతండు వే
గనె కాంచెన్ రమణీమణిన్ ద్రిజగతీ కళ్యాణసంధాయినిన్
ఘనకారుణ్యనిధిన్ మహేశ్వరిని యోగశ్రీధురీణాకృతిన్.
•
చ. శివుని బుజంబుసోఁతఁ గడుఁ జెన్నగు నెన్న గుమోరు తోడఁ జె
ల్వవు సిరినొప్పియున్న జగదంబికనున్ గాని యీపె యెవ్వతో
శివుని సరాసరిన్ని లిచి . శ్రీ రహిమాఱుచునున్న దెట్టి మే
లవు తపపొంది యొందెనొకొళి • యజ్ఞసుగంధికరం బిటుల్ సిరిన్.
క, ఔరా? యందంపు బసం, దౌరా శ్రీ శ్రీవిలసనాయ తాభ్యుదయంబుల్
ఔరా? ప్రేమాతియం, చౌరా! సౌభాగ్యగరిమశీలరయ దరమే.
480
481
482&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>moxe6uiqi4jpymko368bm6lk9rnr1d3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/136</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251076</id>
    <revision>
      <id>611637</id>
      <timestamp>2026-11-07T22:11:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'సృష్టి ఖండము . 951 ..... నా తపసుకున్న మురపుగ, నీ తామరస్మాక్షి తపసు నెట్టు చేసెనో సం ప్రీతి నిటు గారవించెను, భూతేశ్వరుఁడని యసూయ • పొదలఁగఁగనుడున్ . క. చెడుమది నీటు సూచిన య,ప్పుడ తత్పర...'</comment>
      <origin>611637</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3634" sha1="3a1wh505sg0j0v2j1eulya2ofa0bt4p" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;సృష్టి ఖండము .
951
..... నా తపసుకున్న మురపుగ, నీ తామరస్మాక్షి తపసు నెట్టు చేసెనో సం
ప్రీతి నిటు గారవించెను, భూతేశ్వరుఁడని యసూయ • పొదలఁగఁగనుడున్ .
క. చెడుమది నీటు సూచిన య,ప్పుడ తత్పరిపాక రూపమున నాతనిజా
నెడమ కనుగ్రుడ్డు పగిలెను, గుడువక సుడియునొకొ యెందుఁ గూడని చెయ్యుల్ .
అంత
ఉ. ఆరసి యవ్విధంబు నఖి లాంబుజజాండక రండశిల్పమా
నా రమణీమతల్లి తన t యాత్మ విభున్ ని దేవ!
క్రూరుఁడు క్రూరదృష్టి ననుఁ గొంకక చూచెడు వీనిదైన యీ
నేరమినారయన్ వలయు
నెట్ట
మహేశుఁడాఁదటన్ .
ఉ, సైరణసేయు దేవి! సుతు • చాపలభానము వీఁడుపుత్రకుం
డారయుమెందుఁ గొడ్కు లన యంబు ప్రియేతరములొనర్చినన్
నేరములంచు నెంచకయె నిచ్చలు సాఁకుచునుండు వారొ నీ
వారహిఁ జెంది వీనిని దయన్గని ప్రోవుము మేటి ప్రేముడిన్.
♦
+
486
487
క. అనియిటు తన గేహిని కిను, కను నుడివి తపస్వినిఁగని కనికరముగడున్
దనుకఁగమహేశుఁడి
త్తేఱఁ, గున వరముల నొసఁగెఁ దనదు 'గొప్పదలిర్సన్
సీ, గుహ్యకులకునుజ • క్కులకునుగిన్నరు, లకుఁబుణ్యజనుల కే • లిశవుగమ్ము
అక్షయతన్న రారుచుండెడు నవ, నిధులకుసతతంబు నేతవగుము
నీ వీటిలతోఁట • నిచ్చలు నేనుందు, నెడపకనా చెల్మి, నెఫ్టుఁబడయు
మర సిధనంబులు • నఖలజనంబున, కిచ్చువదాన్యత హెచ్చు మిగులు
గీ. మనివరంబుల నొసఁగి యా ర్యాపదంబు
లందుఁబడు మీ పెనీతల్లి యాదరించు
నాని యటుల సల్పిఁజేసి తా నపుడు ప్రియకుఁ,
గావు నీసుతునని చెప్పఁ గడఁగి యుమయు,
'
చ. వినుము కుమార! నీకుఁగడు • విస్తరిలున్ శివభక్తి సామియి
చ్చినవరముల్ఫలించు ఁకఁ జెడ్డతనంబున నీవు నాదు చె
ల్వునుగని యీరసంపడుటఁ బూన్కి కుబేరుఁడనన్ సమాహ్వయం
బును ధరియింతు వెపు శుభ ముల్పెను పొందునుగాక నీకిలన్.
489
490&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>3a1wh505sg0j0v2j1eulya2ofa0bt4p</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/137</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251077</id>
    <revision>
      <id>611638</id>
      <timestamp>2026-11-07T22:11:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'శ్రీ శివ పురాణము వ, అనుచు నయ్యాదిశక్తి యిట్లు వరంబులిచ్చిన సంత ఖండేందుమౌళి దేవితో సంతర్థానంబు నొందె సంతఁ బరమశివుని రూపాంతరంబైన నీలలోహితరుద్రుఁ డఖండ ప్రమథ దేవ భూతగణంబుల...'</comment>
      <origin>611638</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3343" sha1="777esng153nhlr6olyf0mb7u98xywye" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;శ్రీ శివ పురాణము
వ, అనుచు నయ్యాదిశక్తి యిట్లు వరంబులిచ్చిన సంత ఖండేందుమౌళి దేవితో
సంతర్థానంబు నొందె సంతఁ బరమశివుని రూపాంతరంబైన నీలలోహితరుద్రుఁ
డఖండ ప్రమథ దేవ భూతగణంబులతో శుభముహూర్తంబున నలకానగర
బాహె్యూ ద్యానం బందలి కలధౌత శైలశిఖరాగ్ర హర్మ్యతలంబునఁ బ్రవే
శించె ననంతరంబున నఖిలమునివరులును సిద్ధులును, మూర్తిమంతంబులగు
నిగమంబులు నాగమంబులును, హరివిరించనులును దారసించి వచ్చి సర్వేశ్వ
రుని సేవించిరి. కుబేరుం డానందంబున నందఱి శాతిథ్యంజొసంగి యలరె.
మహేశ్వరుం డయ్యెడ దివ్యజనుల నందఱ నభీష్టవరదానంబుల సంతుష్టులం
జేసిన సవ్వారలందఱు శివాజ్ఞ ప్రకారంబుగ స్వస్థానంబులు కరిగి రిట్లు కుబే
కుండు శివానుగ్రహంబునకుం బాత్రుండయ్యె నిక నందు భర్గుండు బ్రహ్మ
చారిగ నుండి కొంతకాలంబున 'కాత్మశక్తి దాక్షాయణిగ జనించుటఁజేసి
యద్దేవి&quot; బెండ్లాడి యాపెతో నందు యోగవిహారంబు లొనర్చెనని శతా
నందుం డాత్మజునకు బోధించె నీ సృష్టి ప్రకార కధనంబు నెవ్వ రేనిఁ జదివిన
వినిన నవ్వారలు భోగమోక్షంబు లొందెదరని తెల్పిన సూతునకు శౌన
కాదులు దాఔయణీ రుద్రుల పరిణయంబును నవ్వారి లీలలఁ నెఱింగింపు
మనుటయు.
మాలినీవృత్తము. నిగమహిత చరిత్రా . నిత్యధర్మానుయాత్రా
గద్య.
:
సుగుణమణి నిధానా • సూరిగణ్యాభిధానా
అగణిత శుభకీర్తీ • యచ్ఛ పుణ్యాఢ్యమూ ర్తీ!
విగళిత భవచర్యా • వీరభద్రేశ భార్యా !
ఇది శ్రీ ముదిగొండ నాగవీరేశ్వరకవి విరచితాంధ్ర శివ
మహాపురాణంబునందు సృష్టిఖండము సంపూర్ణ ము,
శ్రీ శ్రీ శ్రీ శ్రీ
491&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>777esng153nhlr6olyf0mb7u98xywye</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>శ్రీశివపురాణము/సృష్టిఖండము</title>
    <ns>0</ns>
    <id>251078</id>
    <revision>
      <id>611639</id>
      <timestamp>2026-11-07T22:12:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>[[WP:AES|←]]Created page with '{{తలకట్టు  | శీర్షిక = [[../]]  | రచయిత = ముదిగొండ నాగవీరయ్య శాస్త్రి  | అనువాదం =   | విభాగము  = సృష్టిఖండము  | ముందరి = [[../బొమ్మలు/]]  | తదుపరి = [[../సతీఖండము/]]  | వివరములు =   |సంవత్సరం = 1947 }}  &lt;pages index=&quot;శివపుర...'</comment>
      <origin>611639</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="601" sha1="23sme7lovggk9owiht8n1a6dfx91u2s" xml:space="preserve">{{తలకట్టు
 | శీర్షిక = [[../]]
 | రచయిత = ముదిగొండ నాగవీరయ్య శాస్త్రి
 | అనువాదం = 
 | విభాగము  = సృష్టిఖండము
 | ముందరి = [[../బొమ్మలు/]]
 | తదుపరి = [[../సతీఖండము/]]
 | వివరములు = 
 |సంవత్సరం = 1947
}}

&lt;pages index=&quot;శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf&quot; from=74 to=137 /&gt;
[[వర్గం:పురాణాలు]]</text>
      <sha1>23sme7lovggk9owiht8n1a6dfx91u2s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/138</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251079</id>
    <revision>
      <id>611644</id>
      <timestamp>2026-11-07T23:04:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'శివపురాణము -* సతీఖండము GCER విశ్వేశ్వర లింగా + ర్చా విలసిత సుప్రసాద * జాతోద్భట పం ళ్యా!వీరభద్ర దేశిక పావనసుయశోభిరామ * భవ్య చరిత్రా వ. అవధరింపు మక్కథకుండు శౌనకాది మహా మునీంద్రుల...'</comment>
      <origin>611644</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2819" sha1="m0ay1i145us1jjtweas2jlty5189hpn" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;శివపురాణము
-* సతీఖండము
GCER
విశ్వేశ్వర లింగా
+
ర్చా విలసిత సుప్రసాద * జాతోద్భట పం
ళ్యా!వీరభద్ర దేశిక
పావనసుయశోభిరామ * భవ్య చరిత్రా
వ. అవధరింపు మక్కథకుండు శౌనకాది మహా మునీంద్రుల కిట్లనియె
నారదుఁడు బ్రహ్మను సతీదేవీ చరిత్రంబుఁ జెప్పుమనుట —
ఉ. నారదుఁ డపు సంతనము • నాఁటిన చేతము తోడ భారతీ
నిటల్ లికె దక్షున కెట్లుజనించె శక్తి య
న్నీ రజలోచనన్ దమిని నెక్కొని రుద్రుఁడెటుల్వరించె న
ధీరునితోఁ బగన్ గొనివి • ధీ! మఖమేల యొనర్చె దఝుఁడున్
•
గీ. అంబయేటికి మరల దేహాంతరంబు, నొంద వలసెనో యది యర విందగర్భ,
సర్వమును నాకెఱింగింపు సంతసమున, నీకు సరి వచ్చుగురు నందు నే నెఱుంగ B
క. అని యడుగుడు రాజీవజుఁ డనురాగముదోఁప నిట్టు లనియెను మౌనం
ద్రునకాత్మజ! యెఱిగింతును, మనమలరఁగఁ బరమశివుని 'మహితచరిత్రన్ 4
ఉ. మున్ను మరీచి ముఖ్యులగు పుత్రులఁ బుట్టఁగఁ జేయనంత సం
పన్నమనోజ్ఞ రేఖయగు • బాలిక సాయవు సంధ్య నాఁగడున్
జెన్న గుకన్నొ యొక్క లెవశీకృతతాపనచిత్త వొల్చెనా
యన్నులమిన్నఁ గాంచి ముదఁ మందఁగ, జాలని వారలుందురే?
c
ఉ. అమ్మది రాక్షి' బోలిన
కమ్మున నాగలోకమున
కమ్మగు మేలి బంగరపు
ల్వమ్మ గుమేని సౌరు మురి
+
యారీని నాశమునందు మర్త్యలో
గాని గనుంగొన రెవ్వరెపు చొ
కాంతులఁ బంతము మీఱ మీఱు చె
పంపువిలాసరసప్రసారముల్&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>m0ay1i145us1jjtweas2jlty5189hpn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/139</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251080</id>
    <revision>
      <id>611645</id>
      <timestamp>2026-11-07T23:04:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'LL వ. అంత శ్రీ శివ పురాణము -* సంధ్యను చూచి బ్రహ్మయుఁ దత్పుత్రులును మోహించుట *— ఉ. దానిని నేను నాసుతులుఁ • బూనికఁ జూచుచున్నతఱిఁ బుష్పశరుండట దోఁచి మమ్మునెం దప్పక తెప్పలు వాల్చ క...'</comment>
      <origin>611645</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3647" sha1="2yfi5wgne7twvty9c8km19cpbiiqixj" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;LL
వ. అంత
శ్రీ శివ పురాణము
-* సంధ్యను చూచి బ్రహ్మయుఁ దత్పుత్రులును మోహించుట *—
ఉ. దానిని నేను నాసుతులుఁ
•
బూనికఁ జూచుచున్నతఱిఁ బుష్పశరుండట దోఁచి మమ్మునెం
దప్పక తెప్పలు వాల్చ కెంతయున్
తేనియు మోహవాగురలఁ
మ్మినవిలోచనన్ గవయ
దీరి చిత్రోయుడుఁ దెర్వుమాలి య
మేము దలంచుచు నుంటి మార్తిమై
7
+
చ. అదియును మన్మథార్తిఁగాని • యక్కట! యందఱ మమ్ముఁ జూచుచున్
ముదముదలిర్పఁగాఁ గడిఁది . మోహనహాస విలాసభావముల్
పొదలఁగఁ జేయుచున్ దనదు
పొదవఁగఁ గాను సింపఁగఁబ
చ. సుతయనునట్టి భావమును
గుతుకముమీఱ నక్క లికిఁ
న్నుతమతి ధర్ముఁడన్ నిజ
పొంకపుమేని మెఱుంగురంగు లిం
8
యోరుహనేత్ర యటన్ మెలంగుడున్
జూడక ధర్మవుఁ జూఱఁబుచ్చి నేఁ
గూడఁగఁడాయుచు నున్నఁ జూచి న
తనూజుఁడొకండు వశాత్మకుండు నిం
దితమగు నాదు మోహమును ద్రిప్పఁగఁ నీశుఁ దలించె నాత్మలోన్
9
ళ. హరుఁ డంతనె వేగిరమున, దఱిసి ననున్ ధర్ముఁదక్కు • తనుజాతుల
సందఱనున్ గని నగి లజ్జను, నెఱిగింపుచు నిట్టులనియె • నేవముదోఁపన్ 10
.
ఉ, అద్దిర బ్రహ్మ! యెట్లుచపలాత్ముఁడవై కనుఁ గాన కెంతయున్
ముద్దుకుమారినిన్ గనయు బుద్ధినొనర్చితివోయి నీసుతుల్
హద్దుదొలంగి దోసమన కాత్మసహోదరిఁ గూడ నెంచినా
రెడ్డెనేని యిట్టికత లెఫ్టువినంబడెనే! జగంబునన్
11
క. తలి కూఁతు రన్న పెండ్లము, చెలియలు నప్పయును నెను క్షేమార్థుల చే
కలుషమతిఁజూడఁ దగదని, యిల వాకొనుచుందు రెండుఁ గృతమతు లర రే
•
ఉ. ఎక్కడకేగె వేదములిఁ • కెక్క డఁ దాఁగెను ధర్మశాస్త్రముల్
మక్కువకూఁతుఁ గూడుటది . మంచిదె కాంచువిరించి యన్న వే
చక్కఁగ మళ్లీ సిగ్గుఁగొని చాలఁగఁజింత యొనర్చుచుండఁగా
- నక్కకు కెమ్మట ల్పొడమనుద్భవ మొందిరి పెక్కురాత్మజుల్
18&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>2yfi5wgne7twvty9c8km19cpbiiqixj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/140</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251081</id>
    <revision>
      <id>611646</id>
      <timestamp>2026-11-07T23:04:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'సతీ ఖండను - 150 -బ్రహ్మ మున్నగువారల కగ్నిష్వాత్తాదులు పుట్టుట వ. అందగ్ని ష్వాత్తాదులగు వా రఱువదినాల్గు వేలును, నెను బదియాఱు వేలు బర్హి షదులను వారును చితృగణంబులై యేర్పడిరి వా...'</comment>
      <origin>611646</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4156" sha1="rchv5lq5rm2j2hvoogputy0ttg1ct6i" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;సతీ ఖండను -
150
-బ్రహ్మ మున్నగువారల కగ్నిష్వాత్తాదులు పుట్టుట
వ. అందగ్ని ష్వాత్తాదులగు వా రఱువదినాల్గు వేలును, నెను బదియాఱు వేలు బర్హి
షదులను వారును చితృగణంబులై యేర్పడిరి వారందఱును
•
క. కాటుక రేక వితమ్మున, నీటుగ రం గొప్ప విశచ నీరజనేత్రుల్
మేటియతుల్ సంగరణము, దాఁటిన వా రధికపుణ్య
గీ. మత్సుతుండైన దక్షు ఘర్మసలిలమున
సద్గుణనిధాన తన్వంగి • చారుదశన
కలదు లేదను నడు మొప్పు కలికిమిన్న
కుందనపు బొమ్మయన నొక్కకొమ్మ పొడమె.
వ. మఱియు సర్వాంగ సుందరి
నా
నమ్మగువ
&quot;
* తనులు మహాత్ముల్ . 1
14
15
క. వున్న మచందురుఁబోలిన, చిన్నారి మొగమునఁ జెలఁగు చిఱునగవున మేల్
వెన్నెలలఁగుమ్మరింపుచు, సన్నుతమై యున్న రతిగ • సాటిరి యరుకుల్, 16
వ. మఱియును నాయాత్మజులందు మరిచి ప్రముఖులగు నాఱుగుదశ ఁదక్కినవార
లకు రేతపాతంబగుకు వడ్డానఁ గ్రతునకు సోమవులును వశిష్ఠునకుఁ గాలీను
లును బులస్త్యున కాద్యవులును సంగిరసునకు హవిష్మంతులును జన్మించిరి.
ఇప్పు&quot; షులంద అగ్ని స్వాత్తాదులతోఁ గలసి పితృగణుబులై కవ్యభోజనులై
యుండి రివ్వారల జన్మంబునకు సంధ్య హేతువగుట నది పితృమాతయనఁ బరఁ
7 వనంతరంబు మ హేశ్వరుండు మమ్మునందఱను మన్నించి ధర్ముని ననుగ్ర
హించి యంతర్ధానంబు నొందె వంత నేనును లజ్జాక్రాంతుడవై యట్టి మోహ
జనకతుండగు కాము నుద్దేశించి బిట్టలుకతో,
17
గీ. ఓరి మన్మథ! మమ్మిట్ల నుచితమైన మోహవహ్నిఁబడ ద్రోచి మొక్కలమున
నుడిక చేసితి పమ్మ హేశుఁడు వాసించె, నీవు సురిఁ గౌద వాశివునేత్ర వహ్ని 18
శ. అని శపియించిన మదనుఁడు, విని ఝల్లునఁ జెదరి బెదరి వేగముగ వీరిం
చినిఁ గని యేమిది దేవర!, నను సెపియించితి వకారణమ్ముగ నిట్టుల్. 19
మ॥ ననుఁబుట్టించినయపు మజ్జనకుఁడౌ నారాయణుం డీవునుస్
ననుఁ దైలోక్యవిమోహసక్రియను సంధానింపుమంచునే బురా
తనులౌమువ్వురుమూ ర్తు లీరలు మొదల్ తధ్యంబుస ర్వానురుల్
మునులు దైత్యులు మర్త్యులున్ ఫణులు సమ్మోహార్హు లం చాడ రే. 20
•&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>rchv5lq5rm2j2hvoogputy0ttg1ct6i</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/141</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251082</id>
    <revision>
      <id>611647</id>
      <timestamp>2026-11-07T23:04:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'శ్రీ శివ పురాణమా శ. అదియెఱిగి నేను నిత్తటి, సౌదవించితి మీద వికృతినున్న తమతిఁడ ప్పిదమేమిట నాయది నను, సదమద మొనరింపనిట్లు శాపంబిడఁగాన్, క. అని యడిగిన దృహిణుం డి ట్లనియెను సుతయ...'</comment>
      <origin>611647</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4200" sha1="3inb6sasrl8gpikdivqqqmaogyu13oi" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;శ్రీ శివ పురాణమా
శ. అదియెఱిగి నేను నిత్తటి, సౌదవించితి మీద వికృతినున్న తమతిఁడ
ప్పిదమేమిట నాయది నను, సదమద మొనరింపనిట్లు శాపంబిడఁగాన్,
క. అని యడిగిన దృహిణుం డి ట్లనియెను సుతయందు నాకు ననుజపయిని మ
తనయులకును దమీఁ గూర్పఁగ, జనునే యనుచితపుఁగృతి విచారము వలదే.
చ. గొనకొని యాండ్రకుఁ మగల కున్ దమి గురువఁగా నినున్ నియో
బన మొనరించినామని య సాధుపదమ్మున మమ్ముఁ ద్రోయఁగా
పరువో! యైననుని గినుక + యంతర మొందెను శాప మింతతో
నెనయదు పెద్దకాలమున నెప్పుడో యట్లొనరించు నిన్నిఁకన్ .
ఉ. అట్టులె చెల్లియున్ మగలనాభవు పెండిలి నమ్మహాత్ముచేఁ
బుట్టుక నొందఁగాఁ గలవు పొమ్మిఁక నందురకంచుఁ జెప్పి నేఁ
జట్టన నంతరంబెనయఁ జక్కఁగ దశఁడు తత్సుతన్ రతిన్
నెట్టన మీన కేతునకు * నేరిమి నిచ్చి యునర్చెఁ బెండిలిన్.
+
28
24
వ. అంత మన్మథుండును రతిని గొని చని స్వావసధంబును జీరి యందు నిచ్చలును
రూప రేఖాలావణ్యపుణ్యమూర్తి యగు రతిలో నలరుచు
సీ। బొమ్మక న్బొమ్మల • కుదిరికఁ గల్గిని, విల్లుపై వెగటొంది . విఱిచెఁ బెదవి
సుందరి క్రీఁగంటి • చూపుల చొక్కులు, గని నిజాస్త్రముల లెక్క గొనకుండె
నిండు చందురు మించు. నెలఁత మొగముఁ జూచి, జాబిల్లితో, జెల్మి 'నలువఁదడ సె
తమ్మిమగ్గల మీఱు తరుణి దగ్గవగాంచి, తమ్ములపై సనాదరమునూ పె
గీ. బలిసి బిగిమీఱియున్న సభ్భాను చన్నుఁ, గనపయిని వేలుముత్యాల కంఠహార
మరసి తననారి స్సారమనుచుకో సె, భువనమోహనుఁడైనయా పుష్పశరుఁడు
వ, రశీయ ను
4. చక్కనివారలందుఁ గడుఁ జక్కనివాఁడగు కమ్మవిల్దార
బక్కఁగఁ బెండ్లియాడి శడు . సంతసమొప్పఁగఁ దోడినీడ నా
నెక్కుడు వేడ్కఁ గల్గొనుచు • నింపులు సొంపులు మీఱఁగాంతునిన్
ముక్కు వఁ గొల్చుచుండె రమాసతి విష్ణునియట్లు చెల్వుమై.
క. సౌదామినీ వలాహకు, లాదివిషత్పడవి నెట్టు • లలరుదురో యం
దాదక్ష జమదను లా, మోదంబున వెలసి రెండో పొగడఁగ జగముల్.
గీ, ఏనును మదాత్మజులును మ హేశ్వరుండు
నచ్చోటును విడి చనినంతనద్దియెల్ల
27&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>3inb6sasrl8gpikdivqqqmaogyu13oi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/142</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251083</id>
    <revision>
      <id>611648</id>
      <timestamp>2026-11-07T23:05:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'సతీ ఖండనూ - ఆ. ది నరసి సాయం సంధ్య యి. జింతయొనరించె నెంతయుఁ 30 జిన్న వోయి. ఉ. అక్కట నేను పుట్టినయనంతర కాలమునందె యెక్కడౌ చక్కఁదనంపు నాయొడలి చందముఁగన్లోని తండ్రి యన్నలు మిక్కుటమై...'</comment>
      <origin>611648</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3315" sha1="1lvtt9wsenwnc0wmodzbyhl40vc4j8j" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;సతీ ఖండనూ - ఆ. ది
నరసి సాయం సంధ్య యి.
జింతయొనరించె నెంతయుఁ
30
జిన్న వోయి.
ఉ. అక్కట నేను పుట్టినయనంతర కాలమునందె యెక్కడౌ
చక్కఁదనంపు నాయొడలి చందముఁగన్లోని తండ్రి యన్నలు
మిక్కుటమైన మోహమున • మీఱుచు మారుని తారికెంతయున్
జిక్కి ననున్ దమిన్గవయఁ జేరఁగ నెంచి పాపకర్ములై -
•
ఉ. నేనును గామవిద్ధనయి
నిందిత బుద్ధిఁ బధంబుఁ దప్పి యొ
ప్పౌనిజప శివభావలలి | తాయతదృష్టిఁ దనర్చి చూచితిన్
మానసమందు వారలస మాగమకేళి నీయకొంటి నెం
దేనియు కట్టిచెస్థతల ' పెంచఁదలంతురె యెవ్వ రేనియున్
ఉ. ఇంతకు వారన్ సను రహిన్ గరఁగించిన యించువింటిజో
దెంతయు దోసకారి యతఁ డే పఱశాపమునొందె మేలు నే
నింతటి పాపశీలనయి • యెట్టులనీ తనువున్ భరింతుఁగా
వింతునిఁకళా మహాతపము • విచ్చిదనంగ మహాఘపుంజముల్ .
•
చ. చెడుగున చె యిమ్మెయిని ( జెండఁగ జూచితిఁ దండ్రి సన్నలన్
విడువఁగ నొప్పుఁ దీనిఁ దగ . వేల్చెదఁ జండహుతాశనార్చియం
దొడిసి తపించెదన్ దురిత మూడి సురుంగ వెలుంగు కీర్తి రాం
బడ పెదఁగానుమద్ది యిఁక లుగ కొందని యనర్చెదన్'.
క. అని వేగఁ జంద్రభాగా, ధునియొప్పెను చంద్రభాగ • దుర్గమగిరికిన్
LF
29
30
81
82
88
జని యట నెలకొంది కడున్, మనతప మొనరింప నియతి గాంచఁగనుండెన్. 84
వ. అయ్యవసరంబున,
--* బ్రహ్మ సుధ్యయొద్దకు వశిష్ఠునిఁబంపుట
•
ఉ. కూతురు తాపసవ్రతముఁ గోరియొనర్పఁగ నున్న నామె య
చేత యెఱింగి యేనును వశిష్ఠుని మ తనుజన్ముఁ జూచి నీ
వీతఱి చంద్ర భాగగిరి సేవునఁ జేరి యటన్ దపింపఁగా
'
నాతుర మొందుసంధ్యళుఁ బ్రియంబున మాంత్రిక దీక్ష, నిమ్మిఁకన్.
85&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>1lvtt9wsenwnc0wmodzbyhl40vc4j8j</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/143</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251084</id>
    <revision>
      <id>611649</id>
      <timestamp>2026-11-07T23:05:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'SO చ. ఎఱుఁగదు చిన్న బా శ్రీ శివ పురాణము బాల మన మెంతయుఁ గంతునకోడి దానిపైఁ గరమనురక్తిఁ జెందుటది . గాంచి జుగుప్సగ నెంచి యిట్టులన్ దిరమగుపూన్కితోఁ దపను దీర్పఁగఁ బూనెను గాన నీవు...'</comment>
      <origin>611649</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3442" sha1="hcolir6yp2iz0jd0zywlsizr5o8lc6j" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;SO
చ. ఎఱుఁగదు చిన్న బా
శ్రీ శివ పురాణము
బాల మన మెంతయుఁ గంతునకోడి దానిపైఁ
గరమనురక్తిఁ జెందుటది . గాంచి జుగుప్సగ నెంచి యిట్టులన్
దిరమగుపూన్కితోఁ దపను దీర్పఁగఁ బూనెను గాన నీవు స
త్వరముటఁ
ఁ జేరి యాయముకు శ్రీ భర్గునిమంత్రముఁ జెప్పు సిద్ధిగాన్.
'
+
శైలాగ్రము నం
బూనిన సంధ్యన్.
క. నీవీ వేసముతోడుతఁ, బోవలదు కుమార మాఱిపోవలెనదియి
వరిగినఁ దొలివృత్తము, భావంబునఁ దలఁచి వెఱచి పఱఁచు దవులకున్ 87
క. అని పనించిన నతఁ డట్టులుఁ, జని కనియెను జంద్రభాగ
దొనరిన లోహిత తీర్థము, ముని మంగలఁ దపసోనర్పఁ
గీ. తీర మొందిన సంధ్య చేఁ ' దేజరిల్లె
లోహితప్రద మంభోజినీ హితంబు
కరము చుక్కలగుంపుతోఁ
గ్రాలు సభము
పొడుచు చందురుచేఁ గాంతిఁ బొదలినట్లు,
గీ. గోదకొనుచుఁ జంద్రభాగ యక్కొండ యపర
భాగమును భేదమొనరించి వేగ మొప్ప
దక్షి ణాంబుధిఁ జేరఁగఁ దరలుచుండు
దర్శనీయమై యాస్థలి దనరు ధరను.
+
చ, కనుఁగొని సంధ్య కిట్లనియె కంజదళేక్షణ! యేటికిట్లు ని
ర్జనవనమొంది యుంటి విటఁ జక్కఁగ నేమియొనర్పఁ బూనితో
జనకుఁ డెవండొ చెప్పు మిఁకఁ జందురుఁ గుందిఁ గ జేయునీ మొగు
బున నెదియోవిచారము దవుల్కొని యున్నటు గానుపిం చెడుకో.
గీ, అభిన నమ్మునివరుని మహాత్మునిన్ జ్వ
లించునఙ్ఞాత వేదుని * లీలఁ గ్రాలు
+
వాని నొడలు ధరించిన బ్రహ్మచర్య
వ్రతమునా నొప్పువాని నప్పడఁతి: గాంచి.
ఉ. ఆదట మొక్కి యిట్లనె మహాత్మ! యెఱుంగఁగ లేవె నీవిఁక
నాదు మనోరథంబును ఘనంబుగ నిందుఁ దపంబుసేయ నా
హ్లాదమునొంది యిగ్గిరివ రాగ్రముఁ జేరితి సంధ్యయండ్రు న
న్నాదిమమూర్తియా నలువ కాత్మతనూజను జిత్తగింపుమా!
.
86
89
40
41
42
48&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>hcolir6yp2iz0jd0zywlsizr5o8lc6j</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/144</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251085</id>
    <revision>
      <id>611650</id>
      <timestamp>2026-11-07T23:05:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'సతీ ఖండము — ఆది 20 శ. ఎఱుఁగను మంత్రము తంత్రం, బెఱుఁగను తాపన విధానమెఱుఁగ నొకింతేఁ మఱుఁగుచునుంటిని యందుల, కురుకరుణానిధి! యొసంగు ముపదేశమిఁతన్. వశిష్ఠుఁడు సంధ్యకు మంత్రోపదేశంబ...'</comment>
      <origin>611650</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3388" sha1="p4e07eyvu01lbazts5al1t754bnskj0" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;సతీ ఖండము — ఆది
20
శ. ఎఱుఁగను మంత్రము తంత్రం, బెఱుఁగను తాపన విధానమెఱుఁగ నొకింతేఁ
మఱుఁగుచునుంటిని యందుల, కురుకరుణానిధి! యొసంగు ముపదేశమిఁతన్.
వశిష్ఠుఁడు సంధ్యకు మంత్రోపదేశంబు చేయుట -
* దుప దేశంబి
క. అభినవిని యవ్వశిష్ఠుం డొనరఁగ నవ్వనితకప్పు
ట్లొనరించె విధి విధిగఁ బా, వనమగు శివదీక్షనొసఁగి వాత్సల్యమునన్. 45
క. పరమమగు గొప్ప తేజము, పరమంబగు గొప్పతపము పరముఁడున గునా
పరమారాధ్యుఁడు శంభుఁడు, దిరముగ నెదనుండునట్లు దిద్దికొను మదిన్, 46
వ. ఇట్లు మనంబును శిపై
కఠినంబొనర్చినా యుపదేశించు మంత్రంబున మ హేశ్వ
రునిఁ గొలువుము నీకు సకలసిద్ధులొనఁగూడునని “ఓం నమశ్శంకరాయ ఓం”
అనుమం తంబు నుపదేశించి మఱియు నిట్లు బోధించెను.
గీ. మానమునఁ దీర్ఘమాడుము • మౌనమున నే
చేయుము శివార్చనను నెపు చిగురుఁ బోఁడి
పర్ణ జలభక్షణమునఁ ద • పంబునిట్లు
సల్పిన నభీష్ట సిద్ధియా • సత్యమిద్ది .
గీ. ఇట్లు నిచ్చలు; మదిలో
మ హేశు నిల్పి
కొలువు సందియమొందక ఫలములొందు
47
48
వసిష్ఠ మహర్షి
కెఱుకవడఁ జెప్పియంతిర్ధి
ధ్యాలతాంగి
• నెలమినొందె.
49
శ శివదీక్షనొంది సంధ్యా, కువలయలోచన కరంబు కూరిమితోడన్
శివమంత్రంబు జపించుచు, నవధానముతోడ సలిపెసంచితతపమున్.
——* శివుఁడు సంధ్యకు సాక్షాత్కరించుట
•
50
క. పది రెండు వేల యేండ్లట, ముదమునఁ దపియింపనంత • ము గ్గేందు ధరుం
డెదఁ గనికరించి ప్రేమా, స్పదుఁడై పొడసూప నంత సంధ్య రయమునన్.
ఆ. ప్రభుఁబ్రసన్న వదను భర్గునిఁగనుఁగొని, భయము భక్తి గదురఁ బ్రీయముతో ను
తింపవలను గనక దీనయై కనులను। మొగిచి నిలువఁజూచి నగశయనుఁడు&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>p4e07eyvu01lbazts5al1t754bnskj0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/145</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251086</id>
    <revision>
      <id>611651</id>
      <timestamp>2026-11-07T23:05:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'వీలమరక శ్రీ శివ పురాణము 58 54 క, దివ్యజ్ఞానంబును నిఁశ, దిన్యవిలోచనములీయఁ దెలివొంది కడున్ దివ్యోక్తులతో నిట్టులు, దివ్యవరున్ హరునిఁ గడు నుతించెఁబ్రణతమై, క. స్థూలము సూక్ష్మంబన...'</comment>
      <origin>611651</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4215" sha1="lqskife5a9f8q3zygy1pbxqljabv18q" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;వీలమరక
శ్రీ శివ పురాణము
58
54
క, దివ్యజ్ఞానంబును నిఁశ, దిన్యవిలోచనములీయఁ దెలివొంది కడున్
దివ్యోక్తులతో నిట్టులు, దివ్యవరున్ హరునిఁ గడు నుతించెఁబ్రణతమై,
క. స్థూలము సూక్ష్మంబనఁబడు, నేలాటి విధంబు గాక + నెఱుఁగుటకుఁ గడుస్
నే లభియింపఁబడు వాని నే సేవింతున్ .
జ్ఞానంబున,
క, శాంతము నిర్మలమును న, త్యంతము జ్ఞానగమ్య మవికారమ్మున్
ధ్వాంతప ధేతరలలిత మ, సంతం బాత్మప్రకాశమగు శివుఁ గొలుతు. 55
క. ఎవ్వని రూపంబులు సభ, మిన్వసుమతి సలిల మగ్గియిప్పవమానుం
డవైవస్వతుఁ దాదిశ, లవ్విశ్వాకారుఁ గొలుతు సహరహము రహిన్. 56
అ. ఇలఁ బ్రధానపురుషు లెవ్వనిపనికినై, బయలు వెడలి రెంతో ప్రౌఢిదనర
నట్టి శంకరునకు • నవ్య క్తమూర్తికి, వందనమునొనర్తు • వాసిమాఱు.
క. కమలజరూపంబున స, ర్గము హరిరూపమునఁ బెంపు' ఖండపరశు రూ
పమున లయం బొనరించు ప. రమశివు భజియించెదిన్ గశిరము భక్తి మెయిన్.
క. నీవే పరమాత్మవు శివ, నీవే చిద్విద్య నెందు · నిరుపమభావా !
నీవే బ్రహ్మవు దేవా, నీ వేసద్వస్తు వవుద నిందితవిభవా!
.
•
57
59
క, ఎవనికిఁ దొలినడిమియునున్, జీవరయుఁ గాన్పింప నెందుఁ జెలఁగు జగమొలీ
యవియెవనివలన వెలువడు, న వాఙ్మనసగమ్యు నామ హత్ముఁ గొలిచెదన్ .
క. కారణముల కెల్లను 'మేల్, కారణమై సర్వలోక కళ్యాణకరుం
డైరహిమీఱు పరాత్పరు, సారమయు బూతపూతు సన్నుతుఁ గొలుతున్.
ఆ. నిర్గుణుండవైన నీ గుణవైభవ, మాడుదాన నేమి • యరయఁగలను
•
ఇంద్రుఁడేని మఱియు పేంద్రుఁడే నెవ్వాని, రూపమారయుటకు నో ప రెవుడు, 62
క. మ్రొక్కెదనీకు మహేశ్వర! మ్రొక్కెదగీర్వాణనంద! మ్రొక్కెదశంభూ!
మ్రొక్కెదఁ దపోమయా! యిఁక, దిక్కై ననుఁ బ్రోవుమయ్య * దీనశరణ్యా,
గీ. ఇట్లు నుతి చేసినట్టియా యిందువదన, పలుకులాలించిభ క్తవత్సలుఁడు మంచు
చేతఁ జెదరిన తమ్మిపూ* రీతినలరు, పొలఁతి నెమ్మోముఁగన్లోని పలికెనిట్లు. 64
* శివుఁడు సంధ్యకు వరంబులిచ్చుట
చ. మురిసితినమ్మ నీదుతప ముంగని నీవొనరించినట్టి యీ
నిరుపమ సం స్తవంబునకు నేరిమికిన్ గడుసంతసించితి
1&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>lqskife5a9f8q3zygy1pbxqljabv18q</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/146</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251087</id>
    <revision>
      <id>611652</id>
      <timestamp>2026-11-07T23:07:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'సతీ ఖండము - ఆ. ౧ 65 వరముల నిత్తుఁ జేకొను మవశ్యము నీదగుకోర్కు లెవ్వియో వరుసగఁ దెల్పు మన్నియును • వైర మొసంగెదఁ బైదలీ! యిఁకన్. వ. ఇట్లు పలికిన మహేశ్వరుని వదనంబులకు సంతుష్టమై యచ్చ...'</comment>
      <origin>611652</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3143" sha1="bprdksqy8hpwm1qqwp1o4r26mjbpami" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;సతీ ఖండము - ఆ. ౧
65
వరముల నిత్తుఁ జేకొను మవశ్యము నీదగుకోర్కు లెవ్వియో
వరుసగఁ దెల్పు మన్నియును • వైర మొసంగెదఁ బైదలీ! యిఁకన్.
వ. ఇట్లు పలికిన మహేశ్వరుని వదనంబులకు సంతుష్టమై యచ్చేడియజగ
త్ప్రభునకుఁ బౌనఃపున్యంబుగాఁ బ్రణమిల్లి యిట్లు విన్నవించె
చ, వరమును జెందఁగాఁదగిన వాసికి నే దగి యున్నఁ బూర్వపుశా
దురితమఁబాసి శుద్ధనయి * తోఁచిన నాతపమీవు మెచ్చినన్
వరద! యొసంగు మిప్పుడమిఁ బ్రాణులు పుట్టిన యంత మన్మధా
తురతను గాంచకుండునటు దొ లవరంబిది దేవపూజితా!
వ. మఱియను
+
ఉ. ఎవ్వని నేను నాధునిగ · నెంచి వరించెదనో త్రిశుద్ధిగా
నవ్వరునుండె నామదీయ హర్నిశలు రహియించుఁ గాక తా
నవ్విభుఁడు ననున్గడుఁ బ్రియమ్మునఁ జేకొని యుండుఁ గాక యొం
డెవ్వఁడు సన్నుఁ గామమతి • నీవయొనర్చినఁ క్లీబుఁడౌధర
3
67
68
వ. ఇమ్మ్యూడు నగంబులు నాకిమ్మనుడు నమ్మహేశ్వరుఁడు తథాస్తని మఱియు
గీ. కొమ్మ! యిఁక నేమి మదిని సం • కోచపడకు,
పాపమంతయునున్&quot; &quot;బటా • పంచల&quot;య్యె
గడిఁదితప సిట్లు చేయుట గల్గుటన్మ
దీయమాన పరుష యది దీవైపోయె
వ. ఇంకను
గీ, పుడమిఁబుట్టెడు వారికిఁ బొసఁగుచుండు
బాల్య&quot; మార యానన • ప్రార్ధశములు
నాల్గుదశ లందుదువన +
A
బొడముకామంబు దృఢమిది . పూవులతోఁడి.
క. లోకోత్తరసతిపై క, వీకన్ దనరెడవు నీరు
శ్రీకుఁడును సుందరుఁడును న, నేకామరకల్పజీవి
గీ. వేరొకఁడు నిన్నుఁ గామేచ్ఛ • వీక్ష చేసె
నేని యప్పుడే వేడియై • యేవ మొందు
విభుఁడును సుతప
నిరుపముఁడొనరు౯.
69
70
20
71
73&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>bprdksqy8hpwm1qqwp1o4r26mjbpami</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/147</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251088</id>
    <revision>
      <id>611653</id>
      <timestamp>2026-11-07T23:07:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '३४ శ్రీ శివ పురాణము కోరినట్టి వరంబులఁ • గొఱఁతలేక యిచ్చితిని హెచ్చుమీఱ ఁ' బూర్ణేందువదన! 78 వ. మఱియు నిఁక నీ తలం పెఱింగియుండుటఁ జేసియిట్లు చెప్పుచున్నాఁడ నీ విం తరుమున్నీ దేహం...'</comment>
      <origin>611653</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4263" sha1="twe79bw812xx4xah8h62me0fq4tgony" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;३४
శ్రీ శివ పురాణము
కోరినట్టి వరంబులఁ • గొఱఁతలేక
యిచ్చితిని హెచ్చుమీఱ ఁ' బూర్ణేందువదన!
78
వ. మఱియు నిఁక నీ తలం పెఱింగియుండుటఁ జేసియిట్లు చెప్పుచున్నాఁడ నీ విం
తరుమున్నీ దేహంబగ్నియందు హుతంబు సేయ నెంచితివి గావున
నందులకీ
గిరి ప్రాతంబునఁ జంద్రభాగతీరంబునందే మేధాతిథియను ఋషిమునులతోఁ
గూడి పది రెండేండ్లు నియతిగల యాగంబొనరించు చున్నాఁడు గావున నీ
వచ్చటి కేగి నాయనుగ్రహంబున నెవ్వారి కంటఁబడక యు తరజన్మంబున నీకు ఁ
బతిగాదగు వాని మనమందుదలంచి యగ్ని ప్రవేశంబు సేయు మంతమీఁదనా
ప్రసాదంబున న మ్మేధాతిథికిఁ గూతురవై జన్మించి యందే తపంబు చేసియభీష్ట
పరలాభంబు నొందెదవని పరమేశ్వరం ఉంతర్హితుండయ్యె నయ్యు విదయు
నట్లు వేగఁజని ధనమనంబునఁ దనకు మంత్రోప దేశంబొనర్చి నట్టివాని ససిష్ఠ
మునిని నాథునిఁగాఁదలఁచి శివానుగ్రహంబున నెవ్వారికిఁ జూడకట్టక మేధాతిథి
యజ్ఞాగ్నియందుఁ బ్ర వేశించినంత వేగిరంబున సప్తజిహ్వుండునుఁ బురోదాశ
మయంబగు నాయంబుగంధి శరీరంబు రహియించి సూర్యమండలంబుఁ జేర్ప
రవియును నద్దేహంబును విభజించి యూర్ధ్వభాగంబును దేవప్రీతికరంబగు
నుషస్సంధ్యగాను, శేషభాగంబును చితృప్రీతికరంబగు సాయంసంధ్యగాను వెల
యించె నితఁ బరమేశ్వరానుగ్రహంబున న దేవి ప్రాణంబులు దివ్య దేహంబు
నొంది మేధాతిథి యజ్ఞావసానమందు,
-సంధ్య రెండవ జన్మము - అరుంధతి యని నామకరణము -
వేద యందు బంగారు తీవియఁబోలి పొడసూపిన నాతండు మురిసి
యందుకొని యభి పీకంబుఁ జేసి వస్త్రాదుల నలంకరించి యరుంధతి యని
నామకరణంబుఁ జేసి సంతసంబునఁ బెంచుచుండె, నంత నామెయు నెదవయేడు
వచ్చినయంత నె
—శ అరుంధతీ వశిష్ఠుల వివాహము *—
గీ. చంద్రభాగా తటమ్మునఁ జటులతపముఁ, జేయుచుండుడు శివకృపఁ జేడినపుడు
బ్రహ్మసుతుఁడై తపంబుల వాసిఁబడసి, తనరుశిష్టున కావశిశిష్ఠునకు నొసఁగి.
క. పాణిగ్రహణ మొనర్చిరి, యేణాంకకలాధరుం డు పేంద్రుండును న
వాణీశుఁడు మున్నగు గీ, ర్వాణులు పరిణయమునన్ గరంబు మురియఁగన్,&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>twe79bw812xx4xah8h62me0fq4tgony</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/148</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251089</id>
    <revision>
      <id>611654</id>
      <timestamp>2026-11-07T23:08:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'ax గీ, ఆ త్రిమూర్తుల కరధార నపుడు వెడలె, శీ ప్రమున్నగు నదులేడు శివజలములు సతుల తలమానికం బరుంధతి వశిష్ఠు, తోడ నెంతయు సలరె సంతోసమునను. క. వారిరువుర కుదయించిరి, భూరితపోనిధులు శక్త...'</comment>
      <origin>611654</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3694" sha1="li0co3umm6sx51ex1nzyv1s7cpd1xsk" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ax
గీ, ఆ త్రిమూర్తుల కరధార నపుడు వెడలె, శీ ప్రమున్నగు నదులేడు శివజలములు
సతుల తలమానికం బరుంధతి వశిష్ఠు, తోడ నెంతయు సలరె సంతోసమునను.
క. వారిరువుర కుదయించిరి, భూరితపోనిధులు శక్తి మున్నగువుత్రుల్
వీరల సచ్చరితముని, వ్వారలు చదివినను వినినఁ బడయుదురు సిరుల్
—1 శివునకు మోహంబుఁగూర్పమని బ్రహ్మ మన్మకు బంపుట '
చ. నలువ యొకానొకపు తన • నందనులఁ దఱిఁ జూచిపల్కెన
య్యలికవి^&quot;'చనుండభవుఁ డక్కట సంధ్యను జూచి యేను మీ
రలు వలపొందియు తలపు రావును గాంచుట కీనడించి బి
•
నాత్మఁగలు చెడు వద్దిపుత్రకుల్
ఉ. ఎట్టులనైనఁ గామమది యేర్పడఁ జేయవలెన్ బినాళికీ
పట్టుల నాతఁడుక్ వికృతి శ్రీ నండి యలందురెనేని యుల్లమి
క్కట్టును బాయు సంతదను అన్నను బౌయదు గొందలం బిఁక్రన్'
గుట్టుగనట్లు గూడుపుట • కు జరినంబు నొనర్పఁగాఁ దగు
.
•
మ. అని దక్షిణాదిము లౌకుమారులకు నా ' త్యావస్థ తాఁ జెప్పియం
త నెనాళీక శరున్ దలుప నతఁడున్ దారాసహాయంగా
దనుఁ జేరన్గని ధాతయజ్ఞతనితో ధానుష్క మూర్ఖన్య! నీ
యొకడును గలఁడొకో • ౠకేరులో కంబులన్
ఉ. నీవటు సంధ్య పై మరులు నెక్కొనఁ ఆయుట నేను నామతుల్
భావగా నందుఁ దానిపయి: కాళినిఁ బెంరమాత్రకే శివుం
డేవముఁ జెంది యందఱో నీ సీ! యని చుల్కన చేసి నవ్వె నే
నావిధి జన్న మొందియెటు లాత్మభరింతు సహింతు నైచ్యమున్
క. మమ్మెటుల నీదు పుష్పశ్రీ, రమ్ములఁ గారింపఁజేసి శ్రీ రమణిపయిని ను
దలకొనఁజేసి తొ, యమ్మెయి నగ్గిరిశుమనికి మదింపుతమి.
ల్లమ్మును
క. అందుకఁ గందు పాయదు, కొందలమునఁ గుందు మనము
+
78
79
80
81
82
గోవిందసుతా!
యించెటు లైనను నీవును, దించేఁకువఁజేసి నెతను తీర్పు ముమాకున్. 84
గీ. ఇకను సోదర! “పితృసమో . క్వేష్ణ” యనుచు
విబుధులాడెడు పల్కును విందు వెపుడు&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>li0co3umm6sx51ex1nzyv1s7cpd1xsk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/149</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251090</id>
    <revision>
      <id>611655</id>
      <timestamp>2026-11-07T23:09:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '2 శ్రీ శివ పురాణము నాదుపనుపును బొనరించి . నన్నుఁ దేఱ్పు బంతయును నీకు విధియగు నింతయేల, 85 క. అనుడు హరినందనుఁడు విని, తనమనమునఁ గొంకియును విధాతృనకపుడి ట్లనె యొనరించెద నీపను, పును...'</comment>
      <origin>611655</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3445" sha1="kw97qfv9elye8wzkxeaj9p6gcsrnu8j" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;2
శ్రీ శివ పురాణము
నాదుపనుపును బొనరించి . నన్నుఁ దేఱ్పు
బంతయును నీకు విధియగు నింతయేల,
85
క. అనుడు హరినందనుఁడు విని, తనమనమునఁ గొంకియును విధాతృనకపుడి
ట్లనె యొనరించెద నీపను, పునునైన యొశండువిను వి*భూ! పేర్మి'మెయిన్. 86
క. నాకస్త్రము చెలువ యదియు, లేకెట్టుల శివునిమదికి నెసఁగింతుఁ దమిళ్
జోక గుపొలఁతు జూపుము, వీఁకన్జని| చేతువిశ్వ • విభునకుఁ బాళిన్ .
గీ. అనిన నళినజుఁడపు చింతాకులాత్ముఁ
జై కటా!యెవ్వ తెనుఁ బంపి యభవుఁ గరఁగఁ
జేయనగునందు మదిని యో
జించుచుండ
సంత విశ్వాసమునఁ జైత్రు డపుడు పొడమె.
క. అతఁడు సంధ్యారభుం డాతతసేనాంసుఁ డంబుజాక్షుఁడు కాను
ప్రీతికరుడు మోహనుఁడై, చేతస్సంతోష మొడవఁ
జేయుడు వంతగా.
87
88
89
క. కమ్మని మలయానిలమది, క మ్ముకొ నెన్ మ్రాకు లెల్లఁ గడుఁ బూచియు డెం
దమ్ములకు రహినిఁ గూర్పఁగ, బమ్మయు, బరికించి యనియెఁ బంచశరునితో
ఉ. అగ్గిరిఁగాడ్పునో లెవిను మంబుజ బాణ! వసంతుఁ ఉతఁడున్
+
ని మిత్రుడైన . నీకు సహాయముసేయు నింతఁ దా
నగ్గలికన్ బొనర్పఁగల దన్నువ తెమ్మెర మాట లేటికిన్
నెగ్గుదు నిప్లై వేచనుము . నీలగళాశ్రయ దిన్యభూమికిన్
వ. ఇంకను
గీ. నన్ను వెన్నాడి యీరతి * నెగడుచుండుఁ
గాన విూదంపతుల రహిఁ * గాంచి శివుని
మనసు చెదరిని నొకనాతి
నప్పుడేను సృజింతు నర
మరఁగఁ దలఁచు
91
92
వ. అని యనుప వల్లేయని యరమిదలౌణుండాతని పిలవొంది రతిలో వసంతమంద
మారుతులన్ గూడి హరు సన్వేషించుచుఁ జని యందు.
98
గీ. పు వుటంపరజోదు శం • భునికిఁగట్టె, దురుగ మల్లెలమెల్లలఁ గురువశముల
సం పెఁగ లనింపుగదురఁ బుష్పింపఁ జేసి, జుమ్ము జుమ్మను
తేంట్లగా నమ్ముఁ గూర్చె&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>kw97qfv9elye8wzkxeaj9p6gcsrnu8j</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/150</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251091</id>
    <revision>
      <id>611656</id>
      <timestamp>2026-11-07T23:09:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'సతీ ఖండము - ఆ. ౧. శ. త్రొమ్మావుల నిమ్మలఁజె, ల్వమ్ముగఁ జగిరింపఁ జేసి లలితదళగ్రా సమునఁగోయెలగమి నొ, క్కుముడిఁ బంచమముఁ బాడఁగూరిచే రహిమై 95 క. గెలపండినయనఁటుల తో, బ్సిలు పానకములఁ దనర...'</comment>
      <origin>611656</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3963" sha1="9c6dq94xiv0jlgo9blxyrn9v1l21k4s" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;సతీ ఖండము - ఆ. ౧.
శ. త్రొమ్మావుల నిమ్మలఁజె, ల్వమ్ముగఁ జగిరింపఁ జేసి లలితదళగ్రా
సమునఁగోయెలగమి నొ, క్కుముడిఁ బంచమముఁ బాడఁగూరిచే రహిమై 95
క. గెలపండినయనఁటుల తో, బ్సిలు పానకములఁ దనర్చు విరినగు నెలమా
వుల పండ్లు మెక్కి ముక్కు సఁ, జెలఁగి వదరఁజేసె రామ చిల్క_లపిండున్. 96
గీ, పారిజాతపువిరులఁ గల్వలవనంబు, లోనఁ బొగడలపైఁ దావు లాని యాని
యల్లనల్లనఁజనుదెంచు పిల్లగాడ్పు, గముల శశిభూషణునియంతి కమున కనిపె.
క. తానును రశీయు నతుల కె, లీవిరుపనహావభావ • లీలాయతులై
పూనికమై శివు 'గెలు చక్, నానావిధ విభయము లొనర్చుచునుండెవ్.
+
గీ. ఆవనంబున నున్నట్టి యఖిలజంతు, జాలమది మారుక్రొవ్వాణి • కోలలకుఁగ
దున్ బెగడి బీరుపోయి జోకులను వెదకి, కూడె నెం.
98
స్వతయుఁగుమ్మలు గొనలు సాఁగ
క. హరుఁడించు కీనియను మదిఁ, గరం గళ స్థిరచిత్తమున నె 4 గరువముదవరన్
హరువుగ నుండుట గాని వెఱ, మరుఁడాత్మ జలములతోడ • మరలిదయితతోన్
మ్ముకుఁడు శివునకు మోహంబుఁ బుట్టింపలేనని '...
A. సత్వరముగా విరించను # సముఖమునకు, నేగి ప్రణమిల్లి యిట్లని నాగిరీశు
గరఁగఁజేయుట సేన' నా కృముగాదు, పిళ్ల వేటగుఁ గాడెనా చెయిద మందు
ఉ. నీవును నాదుతండ్రియును . నిర్జన నాయుఁ డాదిగల్లున
దేవులయట్ల కాఁదలఁచి ' దీనఁ గడఁగితి నమ్ముఁ జెందెనా
యేవవుపాట్లు భర్గు నెడ . నెట్టులొ గండము దాఁటివచ్చితిన్
బోవిడుమయ్య సన్నికను బున్నెము సర్వజగత్పితామహా!
శ, నావలలకగ్గమగు నొకొ!, దేవాధీశానుఁబది | దేవుండవు
డోపనజోద్భవ! గడ్డిది, నీవిప్పని నెగ్గలేవు . పక్క మరియుమా!
102
108
క. గుండెలు తటతటకొట్టుకొ, సం డీల్వడి బిక్క మొగమునన్ నడుపుమరున్
దండిగఁ గని యరవిందభ, వుండుస్సురని మదిఁగడిది | పొగలుచు వేగన్ 104
గీ. పంచశరునకు సెలవిచ్చికించతోడు, బెద్దతడవు విచారించి విష్ణులోక
మేగి శ్రీధరుపదముల కెఱఁగినిలువ, నలువయాశృతిఁగని మదిఁ గలఁగిహరియు&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>9c6dq94xiv0jlgo9blxyrn9v1l21k4s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/151</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251092</id>
    <revision>
      <id>611657</id>
      <timestamp>2026-11-07T23:09:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '記 శ్రీ శివ పురాణము -* బ్రహ్మ విష్ణుమూర్తియొద్దకే.. శివునకుఁ గామోపాయం బడుగుట . ఉ, ఉ తలపాటు మీఱికడు నిూర్చుచు వచ్చితివేమి ధాత నీ కి తఱి యేమి లోటోనవే ద తఱమొప్పఁబల్కె నొక నేర్పడఁ...'</comment>
      <origin>611657</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2881" sha1="p12qa3p7tmfkc8tcxbzkahipkw0ajnv" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;記
శ్రీ శివ పురాణము
-* బ్రహ్మ విష్ణుమూర్తియొద్దకే.. శివునకుఁ గామోపాయం బడుగుట
.
ఉ, ఉ తలపాటు మీఱికడు నిూర్చుచు వచ్చితివేమి ధాత నీ
కి తఱి యేమి లోటోనవే
ద తఱమొప్పఁబల్కె నొక
నేర్పడఁ జెప్పమటన్న నాతఁడుకో
నాల సంధ్యను బుత్రులే నక
స్మాత్తుగఁ జూచి మోహపడి శర్వుఁడు తాసి హసించె నంతయున్
ఉ. అప్పటినుండి నాహృదయ శ్రీ మాతని కిట్టులె యొక్క చెల్వపై
దెప్పరమైన మోహమును దీగలు వాఱఁగఁ జేయఁ జెల్లునం
చప్పువువింటి జ'దును 5 • యమ్మున ఉంచిన తాగం జంతయు
గొప్పగ ఉన్నపళా కలిపి మచుచునిచ్చాను లబ్ధ....
106
107
108
వుని లో కార్డపని సత్ముని వాక్మజు కాఁగ మంచి యి
.
109
దనయుఁడుగా జనించిను సదాశివమూ జగిద్ధం.
ఉ. ఎశ్వని నారయఁ మన మిర్వురి ముక్ బఁబూని పిక్కునా
ళ్ళివ్వి సుధని విడు తలము • నెంతయు మాతుడు, గోపుచుని దుదిన్
క్రొవ్వఱ నవ్వు బెట్ల కెదఁ గొంకక ఇచ్చి పకున్న..రించి మా
యివ్వేడఁ గుం బనుల్ మది సహింపు మహేశ! యటంచు మొక్క మే. 110
చ, మఱచితివే మ హేశ్వరుని మానసమం దసమాన వై భవున్
హరుని ననాదిపూరుషుని నాత్మవిహారుని స్వప్రకాశునిన్
బరమమునీంద్రవందితుని . భక్తజనావనబద్ధకంఠణుస్
గరునము సెంది యిట్లురక కాఱులు వేలఁగఁ జెల్లునే విధీ!
ఉ, ఎంతటివాఁడవీవు వారుఁ డెట్టి మహాత్ముఁడు నల్వ! నన్ను ని
3
న్నింతటివాండ్రఁగా సలిపె • నిద్దఱినిన్ సృజియించి యీశ్వరుం
111&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>p12qa3p7tmfkc8tcxbzkahipkw0ajnv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/152</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251093</id>
    <revision>
      <id>611658</id>
      <timestamp>2026-11-07T23:09:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'డెంతయు నీవు బాలికత పంతము నొంది యిట్లు సతీ ఖండము - 8.0 యెఱుంగక మోజుండ పలు పాటులఁ జెందితి వేమి సెప్పుదున్. ఉ. మానుము మానుమీ తెఱుగు మంచిదికారిక లోక నాధునిన్ బూతీయుగ బొందుగ, జూడఁ ద...'</comment>
      <origin>611658</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2021" sha1="9gsf0jrke0njyudx5i8wp93ni146879" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;డెంతయు నీవు బాలికత
పంతము నొంది యిట్లు
సతీ ఖండము - 8.0
యెఱుంగక మోజుండ
పలు పాటులఁ జెందితి వేమి సెప్పుదున్.
ఉ. మానుము మానుమీ తెఱుగు మంచిదికారిక లోక నాధునిన్
బూతీయుగ బొందుగ, జూడఁ దలంచికేని మెం
`తేని నపంబు సేమను ' మీశ్వరశక్తి ని గొరి దశల
మానక యజగన్మయి కుమారిడియె జనియించు
ఉ. యమ యోగనిద్ర పద మాత్మని కాణి శంభుశక్తి కా
నాయభున్ మహేశ్వముని
118
8.5
118
•
14.
1'4
15
-ఘ నీకుఁ బొడము
మను రాణసూటి. 116
8.5
§.
మూయునే
Kozo
లుగ్రలిప్ మొనరీ పుడు ' ద గకరుణ
మెఱయ సారించి శం
దశేఖఁడునుఁ గడు ముదమునన్
-*
కరపురంధ్రి
దని సీమా చె.
శ్రీపరదేవత దక్షముఁ బోక్యఉమగుట -
118
సీ. సింగంబు నెక్కి సిరొ బొల్చుదాని మే, ఘంబనా కృష్ణగా త్రంబుదాని
నందమౌ నగుమోము శ్రీ వలరాగుదాని ర. శాక్తలోచనయుగం • బమరుదాని
వరదాభయాఙ్ఞాసి * ధరకరంబులదాని, నిడివైన మేల్లప్పు నెఱులదాని
నొక్క పెట్టునఁ గాంతు + లొప్పఁగుప్పెడుదాని, మదికి నానందం బ మర్చుదాని&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>9gsf0jrke0njyudx5i8wp93ni146879</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/153</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251094</id>
    <revision>
      <id>611660</id>
      <timestamp>2026-11-07T23:11:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'శ్రీ శివ పు ర్యాణము గీ. నంబికను బరికించి సాష్టాంగ మెఱఁగి మొక్కి భయభక్తు లమరు మే ' లక్కిదనర నిట్లు సంస్తవ మొనరించె . నెంతయేని సమ్రుఁడై దోయిలిని వదనమునఁ జేర్చి. 119 120 శ. జగదంబికా!...'</comment>
      <origin>611660</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3462" sha1="ph7h6bx3gorgbmjf47mo4r473qxrt45" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;శ్రీ శివ పు ర్యాణము
గీ. నంబికను బరికించి సాష్టాంగ మెఱఁగి
మొక్కి భయభక్తు లమరు మే ' లక్కిదనర
నిట్లు సంస్తవ మొనరించె . నెంతయేని
సమ్రుఁడై దోయిలిని వదనమునఁ జేర్చి.
119
120
శ. జగదంబికా! మహేశ్వరి!, జగదీశ్వరి! సత్కృపావి శాలా ! నా
మ్ముగ నీ దరిసెన మిచ్చితి, వగణితకల్యాణ గుణగణా!జోతలి వే.
1. కరుణింపుము శివరూపిణి, కరుణింపుము భక్త వరద! • కరుణింపుముమా
కరుణింపుము భగవతి! ననుఁ, గరుణింపుము నాదిమూర్తి! కరుణింపుశివా!
* పరదేవక దక్షునకు వరం బిచ్చుట
A.
+
దక్షుఁడు స్తుతియింప • నీశ్వరియుఁ ద
దీయమా నీప్సితంబును దెలిసియు నిటు
అడిగె మెచ్చితి సీతపం బడుగు నీ య
భీష్టమి
వ. అనిన దుం డిట్లనియె,
చ, నరమున నేను నర్హమగు
యెద్ది యేని
వాఁడన యేని భవాని! యీశ్వ రే
+
శ్వరుఁడు విరించిపుత్రుఁడయి వాసిగ రుద్రుఁడనాఁగ బేరితోఁ
దిరముగఁ దాపసవ్రతముఁ దీర్పుచునుండెను; నీవ దేలయీ
•
'
.
వఱకు భువిన్ జనింపవిత్ర భర్గుఁడు లాఁతిసతిని వరించునే
పుట్టుము నాదుపుత్రివయి భూరితపోమయి! తాప మొంది చే
పట్టుము సర్వశంకరుని € బాగుగ నందఱకున్ ముదంబు రాఁ
బట్టుము సర్వనిర్ణరుల బాధ లడంగి సురుంగఁ బామ్మలన్
నెట్టుమపూర్వలీలలను 4 నేరిమిుఁ గూరుపుమంబరో! యిఁకన్'
122
128
124
క. అని దశుఁడు గోరుడు న, ల్లనవగి మనమందు శశిక లాలం కారున్
మననంబుచేసి దక్షుని, కనియెను భువనైకమాత యమృతము చిందన్ 126
.
హర్షించి తానొందఁడా
రంజించి సేవించెదన్'
దైవాఱుదు బద్మసం
ప్రాదుర్భవింతున్ జుమీ.
మ. అవునట్లే శివుఁ డెఫ్టులాఁతిమగు, వన్
రవికోటిప్రభు జన్మ జన్మమున నే
ధవుఁడాతండిఁక దాసినై దయితనై
భవపుత్రా! యిఁకమీఁద నీదు సుతనై
•
•
126&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ph7h6bx3gorgbmjf47mo4r473qxrt45</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/154</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251095</id>
    <revision>
      <id>611661</id>
      <timestamp>2026-11-07T23:11:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'సతీ ఖండము ఆ శ, కావింతుఁగడిఁది తపమును, సేవింతుఁ గిశోరచంద్ర శేఖరపదముల్ రావింతునీకుఁ గీరితి, సివింతటి తపముసేయ నెనగుజనించెన్ ఉ. ఐనను నొక్క బాసగల . దయ్యది చెప్పెద నాలకింపు! నా పై...'</comment>
      <origin>611661</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3594" sha1="4fvvl2te2a54sutdam5peu0gxnlzu4a" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;సతీ ఖండము ఆ
శ, కావింతుఁగడిఁది తపమును, సేవింతుఁ గిశోరచంద్ర శేఖరపదముల్
రావింతునీకుఁ గీరితి, సివింతటి తపముసేయ నెనగుజనించెన్
ఉ. ఐనను నొక్క బాసగల . దయ్యది చెప్పెద నాలకింపు! నా
పైన ననాదంపుడు పాయక నీమదియందుఁ జేరునో
+
నేనది వేగనారసి జనిని విరమింపఁగఁ జేయుదాన వే
తౌనొక జన్మమొందఁ గల శ్రీ నారయు మీ మదియందు రూఢిగన్
క, చనుమిఁకఁ దానక వేశ్మం, బునకు భవదేవి గర్భమునఁ బు
من
197
చని యంతర్ధానము చెం, దెను దఝుండంతఁ దనదు . దీమముఁ జేర౯. 129
— లక్షుఁడు వీరిణిన్ బెండ్లాడి మిధున సృష్టి యొనర్చుట -
వ. అంత నతండు
ఉ. మానససృష్టి పెంపగుట మాని యెదోవిధ మొప్పనుండ వ
దాని నితంబు దుకెఖుఁడు విధాతకుఁ దెల్పె నతండు మైధునం
బూనియొనర్ప వృద్ధియగు • పొల్లిని వీరణపుత్రి వీరిణిన్
మానక &quot;పెండ్లియాడి యల మానినితో నొనరింపు సర్గమున్.
180
క. అని యుపదేశింప నతం, డును వీరిణిఁ బెండ్లి గొని తనూజులఁ బది వే
లను హర్యశ్వాహ్వయులను, గని తపసొనరించి సృష్టిఁగా వింపుఁడ నెన్. 181
ఉ, వారలు దక్ష ఐశ్య పరిపాలన బద్ధమనస్కులై కడున్
గూరిమి గంగ సంద్రమునఁ గూడెడుచోటికిఁ జేరి యందు వి
స్తార తపంబు సల్పుచు ని తాంతము సృష్టి నొనర్ప నుండుకు
నారద! నీవు వారలను * నచ్చికమాఱఁగఁ జేరి కూరిమిన్ .
క. వైరాగ్యము బోధించితి, వారసి య.
యవ్వారు మోక్ష మర్థించి పితన్
నిండేనియు, నా రాజీవజతనూజుఁ
డరసియు నంత.
182
188
క. మది వగచి మరల సృష్టిన్, బొదలిచి సజలాశ్వుల నెడు . పుత్ర సహస్రం
బొదవింపఁజేసి వారల, కదియె విధం బమరఁజెప్పి శ్రీ యనిపెఁ దపసుకై. 184
గీ. చేరివారలు స్వర్ణ దీ ' సింధుసంగ, మావసిని నట నారాయణాఖ్యసరసి
యందుబలమాడి తపము సేయంగనపుడు, నీవు వారికి విజ్ఞాన నియతిఁగఱప.135&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>4fvvl2te2a54sutdam5peu0gxnlzu4a</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/155</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251096</id>
    <revision>
      <id>611662</id>
      <timestamp>2026-11-07T23:11:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'σε శ్రీ శివ పురాణము క. వారును దొలివారివలెన్, మాజీ జన్మ శాసనంబు మెలకువతోడూ మతము, జీడి వాడైహరళి రాగ్రంబున్ , 186 గీ. దఃశుఁడును గొన్ని నాళ్ళకు గలహభోజను బోతగ్గ హాయి నికెల్లం ముక్తి....'</comment>
      <origin>611662</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2736" sha1="qanjyrngtbo0e6ko5gs5on0ko8haiuo" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;σε
శ్రీ శివ పురాణము
క. వారును దొలివారివలెన్, మాజీ జన్మ శాసనంబు మెలకువతోడూ
మతము, జీడి వాడైహరళి రాగ్రంబున్
,
186
గీ. దఃశుఁడును గొన్ని నాళ్ళకు
గలహభోజను బోతగ్గ హాయి
నికెల్లం
ముక్తి.
ముకి.
S
పేరుటల్క తో శాపం
ఉ. ఓదురాత్మ. నానుతురు వర్కరకంగా
ద్వారలు న స్థలేయవట! నన్నిక జావలాత్మతిక
حيدة
R
ఆ. అణ గీమణ గీయుం కాని.. కి, చుట్టపక్కమనడు సొరిది లేక
.
*
ఆ. ఇలఋణశ్రయగా 1, 4 నెన్వ దీర్పం, శవంబుండి శీ సస్న్యసించు
పట్టివాని కెప్పుడమర వి
137
138
రావుముక్కొటో కాస్త ఁ జెందు 140
ఆ. ఎట్టులున్న నీకు నేమిక! పిలిచియుఁ, దల, దియె గనిన్ను గలహకారి!
కొడుకు లేనినిన్నుఁ * గోరిరా! యెకక్తి, యుకుము క్రీడల్లో గి? • యూరివార్త
గీ, అనుచు నినుముని శపియించి • సంతనాడు.
•
తనయుఁ డాండ్రను సృష్టింపఁ దలఁచి పెక్కు
కన్యకల వీరిణీ దేవి '
గర్భమందుఁ
బుట్టఁగాఁ జేసి కశ్యప 4 ముఖులకిచ్చి.
వ. అవంలెరంబు
చ, మును శివ, కూతురై తనకుఁ బుట్టెడునట్లు వరంబొసం గెఁ గా
వునఁ జతురాన నాత్మజుఁడు . సణ్యతపోమయి నామ హేశ్వరిస్
మనమునఁ దల్ప నా పెయు సమగ్రకళల్డనరంగ దశఖ నె
జేరె నాతఁడును . మాసని వీరిణిఁ జేర్చెఁ దేవమున్
మ్మనమునఁ
ఉ, వీరిణియన్ బరాంబిక య భీర్ణతరోజముఁ దాల్చి రాజిలెన్'
శ్రీరమణాది నిర్జరులు · చిన్మయి దక్షవధూదరంబున 5
142
43&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>qanjyrngtbo0e6ko5gs5on0ko8haiuo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/156</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251097</id>
    <revision>
      <id>611670</id>
      <timestamp>2026-11-08T01:30:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'సతీ ఖండము -- 0.0 కీరుట యంతనార సభ * జి. చీరి భ్యానికతమ్ములొప్ప న మ. శుభలె రాగ్రహ లగ్న ఒక వీరికి విభు చిమ్ము ని 5-3 1+4 ఎం బృందారకుల్ .45 ఒలిక మొక్క ది జగములో పరమ ! కరుణ సల్పు ...al 3 146 ఆ. ఏపిచని ధా...'</comment>
      <origin>611670</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2492" sha1="kp6xi3xipyqzmnmn09cy81pcwq7zcti" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;సతీ ఖండము -- 0.0
కీరుట యంతనార సభ * జి. చీరి భ్యానికతమ్ములొప్ప న
మ. శుభలె రాగ్రహ లగ్న ఒక వీరికి
విభు చిమ్ము ని
5-3
1+4
ఎం బృందారకుల్
.45
ఒలిక మొక్క ది జగములో పరమ !
కరుణ సల్పు ...al
3
146
ఆ. ఏపిచని ధార ( సతి మొనర్చు
.
$
తెలకొంది.
* నాదిగొలుతు.148
3
149
అ. ఏమెచేత మ్ముడు గత హృతి మీద విసుగు డనుచు రయముమోఱ
నలుపుచుండె పెట్టి సర్వజగస్మయి, నిమ్మి కొలుగు నేని నారతంబు.
గీ. జనుఁ డిట్టులను తీయింపు | నాలరాం, రఖఁగనింబ్లవిల్కెను దార చరిత
నీకు వరమిచ్చినట్టుల నే ధరించి, అని గ్రహింపు దపోరాడు దీపులమర. 150
వ. అనిపలికి యాల్మిమాయా వి శేషంబునం జిలుత బాలికయై రోదనంబుఁ చేసిన
జనయిత్రి మున్నగు శుద్ధాంత పభూజనంబు లెల్ల బౌలనుజూచి హరు సంబునఁ
బొంగిపొరలిరి. ఒకఖండునుఁ గులాచార ప్రకారంబు బ్రాహ్మణులకు దానంబు
లును లాతులకు ధనంబులును బంచి పెట్టి యుయు సతీదేవియనియు
నామకరణంబుఁజేసె వృత్తగిత వినోదంలొక్క యెత్తగ నొనర్పఁబడియె
నపుడు హరిబ్రహ్మాదులు దారిపించి సు-
పన యేశ్వరి 3 సేవించి నిరంత
క. దక్షప్రజాపతికి సుత, యై క్షితి జక్మయిలునొంది . నట్టికతమునన్
దాఔయణి యనునాహ్వయ, మశ్రీ ణతపోనిధాన మా పి ధరించెన్ .
152&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>kp6xi3xipyqzmnmn09cy81pcwq7zcti</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/157</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251098</id>
    <revision>
      <id>611671</id>
      <timestamp>2026-11-08T01:30:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '४ శ్రీ శప పురాణము క, అల్లారుముద్దుగాఁ దమ, కుల్లాసముమీఱఁ బొడమ్మియుద్యత్కాంతుల్ జల్లెడు నిందీవరఘృణిఁ, దల్లియుఁ దండ్రియును గాంచి • తనిసిరిమిగులన్.163 క, సీతపక్ష శశికలాకృతి, సత...'</comment>
      <origin>611671</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4140" sha1="s3v1079yu4t5d5z1qfbq02ueigbqtng" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;४
శ్రీ శప పురాణము
క, అల్లారుముద్దుగాఁ దమ, కుల్లాసముమీఱఁ బొడమ్మియుద్యత్కాంతుల్
జల్లెడు నిందీవరఘృణిఁ, దల్లియుఁ దండ్రియును గాంచి • తనిసిరిమిగులన్.163
క, సీతపక్ష శశికలాకృతి, సతీశయముగ దినముదినము నరుదుగఁబొదలె
సతి యోగ విద్య√ంకరి, యతిరుచిరమనోజ్ఞమూర్తి యగుచు ముదమునన్,
వ. అంత నొక్కనాఁ డక్కలికిమిన్న..
ఉ. కుంచెయు రంగులున్ బలుకఁ గూరిమినొందిమ హేశ్వరాకృతిన్
మంచిగ దిద్ది వ్రాసి యస మాన ముదం బెసలారఁబూజగా
వించి శివాను కంప కేద వీక్షణనేయుచు వింతవింతగాం
మనుస్వరం *బా డెవిపంచిక మీటుచున్ లిన్.
-* సతీదేవి సంవావ్రతంబు సేయుట *-
*
155
వ. అంత నయ్యంబిక బాల్యంబుఁ బోవిడిచి శివపాణిగ్రహణంబుఁ గోరి నందా
వ్రతంబు సేయంగడంగి యాత్మజనకానుమతితో నాశ్వయుజ ప్రతిపత్తునందు
వభవుని సలవణంబులగు గుణోదనంబులఁ బూజించి కార్తి చతుర్దశియందు
శివునిఁ బాయ సాపూపంబులనర్చించి మార్గశీర్ష బహుళాష్టమియందు హరునిసతి
లయవోదనంబుల నర్చించి పొషశుద్ధ స ప్తమియం దుషస్సున కృసరాన్నం
బున మహేశ్వరుఁ గొల్చి రేయి జాగరణంబొనర్చి మాఖపూర్ణిమయందు నదీ
తీరంబున శంకరపూజనం బొనర్చె, ఫాల్గున బహుళ చతుర్దశియందు రేయి
నాలుగు జాముల శైలూషంబులఁ బూజించి జాగరణంబొనర్చె, చైత్రశుద్ధ
చతుర్దశియందు లే. బగలుశివుని బలాశ దమనంబులను బూజించి వైశాఖశుద్ధ
తృతీయ రుద్రుని సతిలయ చోదనంబుల సర్పించి, జ్యేష్ఠపూర్ణిమా రాత్రి
యందు త రేణి పుష్పంబులచే వస్త్రంబులచే శర్వునిఁ బూజించి యాషాఢ శుద్ధ
చతుర్దశియం దుత్తరేణి విరులచేఁ గృష్ణ వస్త్రంబులతో రుద్రునిఁబూజించి
శ్రావణ శుద్ధాష్టమీ చతుర్దశులందు దర్భలచే యజ్ఞోపవీత వస్త్రంబులతో
భర్గునిఁ బూజించి భాద్ర కృష్ణత్రయోదశియందు నానావిధ పుష్పఫలముల చే
శంకరుఁఁ బూజించి జలహారయై దర్శాంతంబుగ శివార్చనం బొనర్చుచు వత్స
రంబిట్లు నందావ్రతంబు నిష్ప్రత్యూహంబుగ నొనర్చుచుండుడు.
* టిప్పణి : కృపరాన్నము .
-
ప&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>s3v1079yu4t5d5z1qfbq02ueigbqtng</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/158</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251099</id>
    <revision>
      <id>611672</id>
      <timestamp>2026-11-08T01:31:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'సతీ ఖంఠము - ఆది లాదివ్యనా ఉ. తామర సాకుఁడప్పగిది దక్షతనూజ వ్రతంబుఁ జేయుచున్ సోమకలాధరున్ దనమనో విభుఁగాఁగ వరించి యుండుటన్ దాను దమొప్ప నారసి హి తమ్ముగ శంకర పాలికేగి యా సోమనిభా...'</comment>
      <origin>611672</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2399" sha1="puactm4a4p4hk4ufli3i3gumfxnwojb" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;సతీ ఖంఠము - ఆది
లాదివ్యనా
ఉ. తామర సాకుఁడప్పగిది దక్షతనూజ వ్రతంబుఁ జేయుచున్
సోమకలాధరున్ దనమనో విభుఁగాఁగ వరించి యుండుటన్
దాను దమొప్ప నారసి హి తమ్ముగ శంకర పాలికేగి యా
సోమనిభాస్యం దుసుత • చొప్ప అలంబు వచించె బ్రేముడి&quot;.
. నీకై జన్నియుఁగట్టే నంట!సుర రా • స్ట్రోకోలు
శ్రీకాక్షి సతిఁ బోటికై యెదురఁగా లేరంట నందా' వ్రతం.
కన్యామణి నిన్నుఁ గూరిచియె తా శ్రీ నవ్యాజ పై సంబుతో
లోకుల్ మెచ్చి నొప్చి చంపినంటియా లోలాక్షి నీక్షింపుమా!
క. బాలసుమీ!హీమక శీను, ఫలసుమా! యోగల ఎడిమార్థమైన
పాలసుమా! గచింజన న్మాలసుమా! నీకు
: శిమాలనుమా!
చ. చనుబుఁక నిశ్యకని శ్రీ శాంతము. జేరి వనం జ్యా నికే
157
158
159
1
క
a
160
161
**
10°
సరీదేవికి
మ
శ. పూజానసా సముఖ నే, దూ జగదీశ్వరుఁడు మఁగ శ్రీ శ్యాంరుండై
యా జై ఇతృకముఖకపు, శ్రీదర్ దరి సనము నొసఁగె * సూర్జితకరుణన్ 168
ఉ. అందము లెతినర్చు నిఖ • లానయనమ్ములవానిఁ జందురున్
గిందురు మారుఁ గీరు నొక కేవకుమీ తెడు సౌరువాని నొ
ప్పుందగు సుందరీమణుల పొందిక చూడ్కుల లాగి మూఁగఁజే
యందగువాని శంకరుని శ్రీ నాయర విందజ సౌత్రి గగ్గోనెన్'
164&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>puactm4a4p4hk4ufli3i3gumfxnwojb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/159</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251100</id>
    <revision>
      <id>611673</id>
      <timestamp>2026-11-08T01:31:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'రా శ్రీ శివ పురాణము చ. కనినునుసిగ్గునన్ జరణ కంజములన్ నుదురుంచి మ్రొక్కి వే గన భయభక్తు లెంతయును • గ్రమ్మికొనన్ వెడగాఁగ నిల్చిన గనుఁగొని చంద్ర శేఖరుఁడు కల్కి రొ! మెచ్చితి నీ...'</comment>
      <origin>611673</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3004" sha1="fo43kgjdzk5bqad7ow2p2hwjywvfx5c" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;రా
శ్రీ శివ పురాణము
చ. కనినునుసిగ్గునన్ జరణ కంజములన్ నుదురుంచి మ్రొక్కి వే
గన భయభక్తు లెంతయును • గ్రమ్మికొనన్ వెడగాఁగ నిల్చిన
గనుఁగొని చంద్ర శేఖరుఁడు కల్కి రొ! మెచ్చితి నీవ్రతంబు ని
త్తును వరమగ్గు నీమదికి • దోఁచినయ రుచించినట్టులర్'.
గీ. తెలిసియుండియుఁ దెలియన టుల విభుండు
జట్టుల
తనదుపల్కు వినన్ గోరి తన్ను నడుగ
+
మురిసి సిగ్గున మ్రాన్పడి తెఱనయున్న
చందమెంతయుఁ గనిమది సంతసించి.
క. మరల వరమడుగుమందురు, దరుణే౦దుధుడు సతిని: దశ మకయముగన్
గరిరాజమాన సిగ్గును, మనలి ది:ను నె దేవ' యిమ్ము
165
166
గల నరమున్ , 167
చ. అనియుకుడూ శివుడు మది శ్రీ నారసియిట్లనె వారు భార్యవై
యొనకుము సుందరీ! యనుకుఁ నుక్తిని. దానిని పక్షపుత్రి ని
మ్మనమున గోనట్టులేదు మర్చిన శంకను ప్రక్కనిల్చి
పఃనిజహావభానముల వాసిదనరఁగఁ జేయ నెంతయున్
•
గీ. తరుణశృంగారమూర్తులై తనరియున్న,
వారి నిరువురఁ జూడన భంబునందు
జెలఁగు చిత్రాశశులజతన్ దెలుపుచుండి.
వరుస మొనగూర్చు మదికి నా యందుబాటు
గీ. స్ఫటికమణిమయమూ ర్తియా • శంభుదండ,
స్నిగ్ధభిన్నాంజనద్యుతి . శినదలిర్ప
నిండు చందురు వెనుకొని నీటుమాఱి
యున్న ఘన లేఖవో లెనం • దొప్పియుండె
__* శివుఁడు సతీదేవికి వరంబిచ్చుట '
అ, అంత దక్షపుత్రి యంజలి జోడించి, యనియె దేవ దేవ! జనకునడిగి
నన్ వివాహవిధిద • నర్పఁ జేకొనుమన, నింపుమాఱవరదుఁణీయకొనియె
వ. మఱియు
168
69
169
170
171&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>fo43kgjdzk5bqad7ow2p2hwjywvfx5c</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/160</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251101</id>
    <revision>
      <id>611675</id>
      <timestamp>2026-11-08T02:33:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'సతీ ఖండము — ఆ. ౧. σε క. అనియె నొక బాసచే సెద, వినుసతి! నావచనమంద విశ్వాసమునీ మనమున నిపుడే నొదవిన, మననిద్దఱఁ బాపనోపు మానకయదియు 173 క. ఇటులాడి కాలు సాఁగక, యెటులో పయనంబుఁ జేసి గౌ గెను శి...'</comment>
      <origin>611675</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3849" sha1="3e4rc3xre5vis1vebp46rlybzohnyej" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;సతీ ఖండము — ఆ. ౧.
σε
క. అనియె నొక బాసచే సెద, వినుసతి! నావచనమంద విశ్వాసమునీ
మనమున నిపుడే నొదవిన, మననిద్దఱఁ బాపనోపు మానకయదియు 173
క. ఇటులాడి కాలు సాఁగక, యెటులో పయనంబుఁ జేసి గౌ గెను శివుఁడం
తట దాక్షాయణి పిఠలను, జటులగతిన్ దఱిసిచెప్పె · శంకగుపరము 173
వ. అనంతరంబున శివుండుసరస్వతీ సహాయం బ గఁ జతుర్ముఖున్ దలఁపుడునతం
డట్లు విచ్చేయ . సతీ వ్రతంబు తెఱఁగు నా పెకభీష్ట వరదానంబు నొసంగుటయు
సద్వివాపు దగ్గునుద్బోధింపఁ బంచిన నాతండలరిచని వధూస మే
తుండగు దశఖనిన్ కీరి యిట్లనియె.
.
చ, కొమిరెనొసుగు కుద్రునకుఁ గోమలిచేసిన సద్ర్వతంబున
రయు సమకూరమెచ్చియె వ రంబొసగసఁగాఁగఁ జేకొనర్
గరము ముదంబుగూ రెఁదటి లము జాగ కలప కీవు వే
గిరముగ సర్వయత్నములు . గీల్కొన చేసి యువర్సు పెడలిస్ -
G
174
175
క. అనియ పదేశించిన పల్లె, పనుకోని, ముహిమలుడును శుభలగ్నం
బురు నీరుపఱచి శంకరుఁ, కొనినే గదిలే గోప్వచుకడకున్'. 176
గీ. చని మహేశ్వరునకు మ్రొక్కి సర్వగముగ
దరలి రమ్మనెఁ బెండ్లి కై తనయునిచ్చు
32
నా చుతనయుండు దశుఁడ నాది పురుష!
వేగ నీడనములతోడ వెడలు మటకు
శ, అని చెప్పుట శఛపు:డుముక, మును జేకొని నారదు ము': 'ముఖ్య దలఁప వే
గనెవరెండు సేవవచ్చినఁ, జనవలె, మెడ్లాడ దక్షు సదసంబునకున్.
ఉ. నీవు మరీచి మున్న గుము' నిప్రవరో త్తముల సదారులతో
శ్రీవిభునిన్' రమన్ ఓఖిల సిద్ధను రాసుర దివ్య వర్గ మున్
నానచనంబుగాఁ బిలిచి • నాదుగణంబులతోడఁ బెండ్లి కేక్
రావలెనన్న నాతఁడు గ రంబు ప్రమోదముఁ జెంది యట్టులన్.
ఆ. ప్రభునినుడుగుకన్న ' పై పెచ్చుగా నెల్ల, వారిఁబిలువ నెల్ల
+
వచ్చి
177
178
179
పెండ్లి పనులు నెమైన నరించి, పయన మెఱుశ సేయ భర్గుఁడవుడు.180
క. అలగుననద్వాహముపై, లలితగతి గూరుచుండి • లక్షలో కోట్లా
బలములు ముందును వెనుకను, తెలఁగఁగ దశిఖఃపురంబుఁ జేకరయమునన్.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>3e4rc3xre5vis1vebp46rlybzohnyej</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/161</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251102</id>
    <revision>
      <id>611676</id>
      <timestamp>2026-11-08T02:33:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'శ్రీ శివ పురాణము - * స తీ శి వ వివాహము * -- . ఉ, దక్షుఁడు చేర వచ్చి ప్రమదంబుననందఱు గౌరవించి వి శ్వాఝున కమ్మహేశ్వరున శర్థి మెయిన్ వరపూజఁ జేసి తా నక్షయభాగ్యయు క్తమగు నాత్మగృహంబును...'</comment>
      <origin>611676</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2801" sha1="m5002rkcixuj4wtdogmw730v0t47odw" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;శ్రీ శివ పురాణము
- * స తీ శి వ వివాహము * --
.
ఉ, దక్షుఁడు చేర వచ్చి ప్రమదంబుననందఱు గౌరవించి వి
శ్వాఝున కమ్మహేశ్వరున శర్థి మెయిన్ వరపూజఁ జేసి తా
నక్షయభాగ్యయు క్తమగు నాత్మగృహంబును జేర్చి యందుఁబ
ద్మాక్షిని నాత్మపుత్రికను నాట్యను దెచ్చి కరంబు ప్రీతిహో
గీ. గ్రహబలాన్విత శుభలగ్న . కాలమగ సి
విధివిధానముగా విశ్వ • విభు; కొసఁగె
వారుసమును జెంది బాలేందు . ధరుఁడు దక్షి
పుత్రి పాణిగ్రహణమొంది . మరి సమిగుల.
3
పరిణయమాడిన యాదికంప
తలను గని వేల్పులెల్లరు వలసి యలరు.
నెలదు లా
182
183
పాడిరి సువాద్యములు
3. D
బలుక అ.
1F4
యన్ని ప్రతిష్ఠం చ వరించి విని ఆ ముప్ప ప్రతితే
శివుని బ్రనన్న బొర్బిరము గ్రహిణులు పారంపై య.దుఁ
ద్రోణసంనరకము లనెడు వేఘంబు లుత్పన్నంబులై శా
జ్ఞతో వినువీధఁజేరియుండె ఇఁ జతుర్ముఖుందు వినీతుండై పర మేశ్వరాం
ఘ్రులనడి &amp;మును వేడఁ బరి మేశ్వరుండు గరుణించి ప్రసన్నుండ య్యె సంత
నళినజుం ఉప శేషింబును దీర్చుడు సంతి సతీశివు లేకాసనంబునఁ గూరుచుండి
రపుడు, విష్ణ్వాది సకలసురలును దివ్యప్రమథ భూతగణంబు లవ్వరికిఁ బ్రణ
సమ్మఱునాఁడు దమునకుఁ బయనంబెఱిఁగించి మహే
శ్వరుండు సతితో దేవగణంబులు గొల్వఁ గైలాసఁబుఁ బ్రవేశించి యందఱకు
సముచిత గౌరవంబులొనర్చి యాహూతులనందఱ వారియాలయంబుల కనిపి&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>m5002rkcixuj4wtdogmw730v0t47odw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/162</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251103</id>
    <revision>
      <id>611677</id>
      <timestamp>2026-11-08T02:33:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'సతీ ఖండము - ఆ. ౧. నందీశ్వరుని హజారంబు వాకిటనునిచి సతీదేవితో నభ్యంతర గృహంబుఁ బ్రవేశించె నీసతీమహేశ్వర వివాహచరితంబు నెవ్వరాకర్ణించినఁ జదివిన నవ్వారి కైహికాష్మిక ఫలంబులొదవ...'</comment>
      <origin>611677</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3446" sha1="bpvt9qjxxzz3hu0ud5j5oskdk09nb4q" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;సతీ ఖండము - ఆ. ౧.
నందీశ్వరుని హజారంబు వాకిటనునిచి సతీదేవితో నభ్యంతర గృహంబుఁ
బ్రవేశించె నీసతీమహేశ్వర వివాహచరితంబు నెవ్వరాకర్ణించినఁ జదివిన
నవ్వారి కైహికాష్మిక ఫలంబులొదవునని సూతుండు శౌనకాదులకుఁ
జెప్పినయంత నవ్వారవ్వలికథ నెఱిఁగింపుమనుటయు సూతుండిట్లనియె. 186
* సతీ శివవిహారములు *
క. పరమేశ్వరుండు సతితో, నురుమోదంబమర సురత
త్సరములు నిముసములటులఁ, బరిశీలన సేయ రాని
.
మొందెను బలువ
పగిదిగనమరణ.
మ. వనపుష్పమణుల హారముల్ నిజవధూ వశింబునన్ పై చు భా
మీ యుద్ధంబున జూచి కొన్నపుడు బే • ర్మిన్ డాపితానున్ విలో
కనసేయన్ రనకొప్పు కమ్మలను వేగన్ దీయు వేవేయు నే
మినుడిన్ జెప్పినను జీవిన్ దరిసియే మేలొందఁ జెప్పున్ రహిన్.
గీ. సతీ యితర వస్తువులఁ జూచు • చందమగ సీ
3
వెనుదెసను దాసి యా శ్లేష • మును బొనర్చు
చకితయై వ్యాకులమున వె 4 నుకకుఁజూడ
నలఁతినపుసాగి ముద్దాను . నామెమోము.
శ్రీ. పసిఁడి తామర మొగ్గల పగిది మెఱయు
భామిచనదోయిఁ గస్తూరి • వంక మలఁది
తేఁటివ్రాలిన చెలువలపు తీరొనర్చి
చూడుమిది సుందరి'యని చూసి మఱియు.
'
•
క. కలికీచనుదోయిఁ గ్రాలెను, చెలువు ముత్యాలదండఁ జేకొని ప్రీతిన్
గలయన్ గొనిపెట్టులఁ గని, యలరుచు
గీ. కడగి కెంచాలని కీలు + కడియములను
మేల్మిమొలనూలు విడదీసి •
చ్చటనే చేరు
'మెచ్చుగులుకు
చా నెయమరించుఁ జలుమాలు తమిషం బలుర
కముల విరులను దెచ్చి చొ ళ్ళెము నకుర్చు.
గీ. ఇప్పగిదిఁ జెల్వతోఁ గూడి . యీశ్వరుండు
రాతిరియుఁ బవలును రాగ రంజితుఁడయి
ఇంతినెడిఁ బాయకంతయు సంతసమున
నున్నఁ గాముఁడు గొలుచుచు నుండెవారి,
186
187
188
189
* నంత నెమరులన్. 190
191
192&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>bpvt9qjxxzz3hu0ud5j5oskdk09nb4q</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/163</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251104</id>
    <revision>
      <id>611678</id>
      <timestamp>2026-11-08T02:34:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'FO శ్రీ శివ పురాణము వ. కొన్ని వందల వత్సరంబులమీఁద. క. హరుఁడంత శీతశైలము, స్మరియించి బిరాననటకు సతితోఁ జని యం దురవైన శిఖరతలమున, నిరవొప్పగ నుండెనెత యేనిఁ బ్రియమునన్, శ. అందలిమ్రాకు...'</comment>
      <origin>611678</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3874" sha1="b7a2lu67qkw3pj7g1ywp0bempaqc10p" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;FO
శ్రీ శివ పురాణము
వ. కొన్ని వందల వత్సరంబులమీఁద.
క. హరుఁడంత శీతశైలము, స్మరియించి బిరాననటకు సతితోఁ జని యం
దురవైన శిఖరతలమున, నిరవొప్పగ నుండెనెత యేనిఁ బ్రియమునన్,
శ. అందలిమ్రాకులు తీవియ, లందముగఁ జగిర్చి
పూలదీర్ఘకలున్
బొందె మరలన్ గలువలఁ, బొందుగ వికసింపఁజేసెఁ
+
బుష్ప ని రాజన్. 194
బృందమ్ముల పై
మదులలరం శిన్,195
పుష్పతతులు
క. గందపు మ్రాకులపై నర, విందమ్ములపయినిఁ గుంద
జిందుమరందము లొందుచు మందసమీరములు శివుల
సీ. సంజ కెంజాయలఁ జానగు చందురుఁ, బురణి చూపాలాశ
కందర్ప కేతుల • నందగునాగకే, సరమహీ జాతిప్రసవవితితులు
అలపవమానున . కామోదమిడిమేలి, భాసిలుచున్న లవంగలతీక
లమ్మరుబలముల * కమరబోసంబిచ్చి, యలరెడు నెలమావు లందమైన.
గీ, కొలకులందలి యుద్ధకముల్ 'గలక లేక, విశచకమలోత్కరంబుల వెలసిజోతు
లను వెలుంగగ జేయుచు మునులమనము, లను దలుపఁగఁ జేయ చుండెనువిరివిగ
క. చందుకుఁడు నాల్గుజాలఁ, బసందుగ వెన్నెలలునించి • సంబర మెదవన్
విందొనరింప విభావరు, లుందద్దయు నొడికనుగు చెలువునూ పెసిరిన్, 197
అట్టిసుఖాడ్యమైన సమ |
యమున శంకరుల డాత్మదారనా
గట్టుపయిన్ కుంజముల గాంగతటంబులు నీటిలంకలన్
నెట్టన మీఱి భోగముల నెక్కొని యక్కుననొందుచుండెఁ దా
నిట్టలమైన బాళి విభుఁ డెట్టులనట్టుల నొప్పినా కియున్.
+
198
గీ. సతిము భేందుసుధాపాన సమ్మదమున, రమణీయానన సౌరభ గ్రహణమునను
చెలువయందంపుఁ బేర్మికి' లలితశీల, మునకు శివమదకరి గట్టుఁ బొందెసతము,
క, పలుకులఁ జూపుల మేల్చె, య్వుల హాస్యాలాపములను నుడు రాజధరుం
డలరించుచు దాక్షాయణి, కెలన నెడన్ బాయకుఁడు కేళీరతుఁ డై.
*-
ప్రా వృట్కా ల వ ర్ణ న ము
200
వ, ఇట్లు మహేశ్వరుండు గొంతకాలం బోషధి ప్రస్థంబునందు సతీదేవితో విహా
రంబు లొనర్చుచున్నంతఁ బర్జన్య కాలాగమంబగుడు నొక్కనాఁ డమ్మహా దేవి
విభున కిట్లనియె.
201&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>b7a2lu67qkw3pj7g1ywp0bempaqc10p</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/164</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251105</id>
    <revision>
      <id>611679</id>
      <timestamp>2026-11-08T02:34:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'సతీ ఖండము - ఆం ధ్ర శా, ప్రాణేశా! కనుగొంటివే యడరునీ ప్రావృద్ధతిన్ మేఘని క్వాణంబుల్ భయదంబులై తసరె రంగత్తుంగశృంగాళి ఁబ్ర క్వాణాటోపముతోఁ తెలంగెను మహా వర్షంబుధారల్ జగ త్పాణంబ...'</comment>
      <origin>611679</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3315" sha1="o1r1q5u0gphaefj9rn0bf12otrfwdt3" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;సతీ ఖండము - ఆం ధ్ర
శా, ప్రాణేశా! కనుగొంటివే యడరునీ ప్రావృద్ధతిన్ మేఘని
క్వాణంబుల్ భయదంబులై తసరె రంగత్తుంగశృంగాళి ఁబ్ర
క్వాణాటోపముతోఁ తెలంగెను మహా వర్షంబుధారల్ జగ
త్పాణంబుల్ చెలరేఁగె, బిడ్డనఁగె నిర్ఘాత ప్రపాతంబులున్.
చ. రవి గనుపట్టఁడయ్యె దిన
ధవుఁ డగు పట్టఁడయ్యెఁక
బవలును రాత్రి యొక్క సరి
మీఁదఁబను
రవములతో
రాజి విభావరులందు భూమినీ
దారలు గీరులు లెక్క యేమిటన్
పిలుచున్నది గర్జదభ్రముల్
లాఁగు చరించెను మారుతాహతిన్.
గీ. గాడ్పుతోఁ గూడి పెద్దనృక్షంబు లెగిరి
నృత్త మొనరించుచున్నట్లు నెగడెఁ జదల
భీరువుల చిత్తములకుఁ బల్ . భీతిసేయు
చున్న విట్టులనరయు సంపన్న తేజ!
గీ. చాతకపతత్రులును శిఖుల్ జలదములకు
నెదురువోవుచు నున్న నయ్యెడగునందుఁ
గరకవృష్టిచే నవ్వాని గాను పట్ట
నట్లు సల్పెడు నవ్వలా • హకము లేచి.
గీ. ఇట్టిసమయంబు నారసి యెంతయేని
పూన్కిఁగాళములు జకోర ములును నీడ
ములను సలుపుకొనుచు స్వస్థ • ముగ వసించె
నీవు దలఁపవ దేలోతో నిలువ గీము .
ఠ. కనుఁగొను పలురంగులతో, వెల సిడు మేఘములతోడ
FO
202
203
204
205
206
విశ్వేశ్వర! యీ
ఘనమగుహిమవన్నగ మిట, నొనరెడు టేక్కలు గలట్టి 'యుదధియనఁగడున్ .
+
ఉ, కావున దేవరా! మనము గ్రచ్చఱ యిమ్మలఁ బాసి యెండుచో
విధినైనఁ జేరుదము హెచ్చుగ నుల్కు జనించెనా న
దావిని లోకనాయకుఁడు దద్దహసించి యిటుల్ వచించెఁ గాం
తా! వెఱపొంద నేటికి హీ తంబగు వాస మొనర్తుఁ జక్కఁగన్.
ఉ. మేఘము లీనగంటునకు మేఖలఁ దాఁటక క్రిందనుండు సఖ్రా
మము లింకశాప్యగిరి • యంఘ్రులయందె వసించు నాసుప
208&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>o1r1q5u0gphaefj9rn0bf12otrfwdt3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/165</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251106</id>
    <revision>
      <id>611680</id>
      <timestamp>2026-11-08T02:35:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'శ్రీ శివ పురాణము ర్వోధనివాసమైన కవ కాద్రిని నట్టులెయుండు వీనిలో నోఘన వేణి! నీకెచట నుండఁ బ్రియంబొ వచింపు మింపుగన్. వ. అందీ హిమగిరి నారాయుము. సీ. సిద్ధాంగనలు . 209 నాగ సీమంతినులు...'</comment>
      <origin>611680</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4031" sha1="rxpgvqgsn92yup3hizei35mleu3aeur" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;శ్రీ శివ పురాణము
ర్వోధనివాసమైన కవ కాద్రిని నట్టులెయుండు వీనిలో
నోఘన వేణి! నీకెచట నుండఁ బ్రియంబొ వచింపు మింపుగన్.
వ. అందీ హిమగిరి నారాయుము.
సీ.
సిద్ధాంగనలు
.
209
నాగ సీమంతినులు నెఫ్టు వదలక నీకు సేవలు పొనర్తు
రద్రిరాజపురంధ్రి . యమ్మేనశయు నినుఁ, బ్రేమించి పూజగా వించుభక్తి
బంగారు పద్మముల్ భాసిలుమానస, సరసి మదికిఁగూర్చు . సంబరంబు
పులు తెలుంగులు సింగ • ములు దపోమహిమల, కొదుగుచు నందంద నో సరిల్లు
గీ. దివిజగంగావధూటిబల్ తేజ మొసఁగఁ, దీరుతీరులనృత్తముల్ దీర్చుచుండు
బచ్చికలయా స్తరణములిం పెచ్చఁజేయు, బాయ జంతు వెశాంత ప్రా లేయధరము
చ. ఎడపక యెల్లకాల మొక టేవిధిఁ బూచి ఫలించుచుండు ని
య్యెడ నిఖలద్రుమంబులును, నెల్లపుడుబ్జకు వాలజాలమున్
బొడమఁగఁజేయు దీర్షికలు, మోహనమంజులగా మాధురికా
దడయక కూర్చుచుండు సతి
ఘ
•
•
తమ్ముఁ బిక ప్రముఖమ్ము లిమ్ముగన్.
చ. ఇంకను హిరణ్యశైలమున నింపుమెయిల్ మఘ :దిలోకనా
యకు లమరావతీప్రముఖ హర్ష కగో త్తమ రాజధానులన్
రకముగసల్పి యందులఁది . రంబుగఁ గాపుర మున్న వారలా
త్మకు ముదమైనఁ జెప్పుదయి
211
తా! యట కేగుదమా? ప్రియంబుగ. 213
ఉ. అందు మహేం దురాణి నిను నాదటఁ గాంచి ప్రియంబు సేయుఁబ
.
వేల్పుల చేడియ లచ్చరల్ గడుస్
వ్విందులు సీతు గెంతయును
బొందుగ సేవఁ జేల: దుర పూర్వవినోదములన్ బొనర్చు &quot;
నేగఁగ నెంచినఁ గాంచనాద్రికిన్ .
రిందుముఖి! వచింపుమిఁక
వ, అట్లుకా దేవి.
218
ఆ, మనదు వెండికొండ • కనఘాత్మ! చేరఁగ, దలఁచెదేనిఁ జెప్పు దరులు సాను
వులును గొంగకు””లశీములును జెల్వగు నెందు, నెందు బ్రహ్మపుత్ర సందడించు.
3. అనుడు దేవ దేవి * యభ ! యీహిమగిరి, యూర్ధ్వశిఖరమందు 'నుందమనుడు
వేగముగ శివుడు వెలఁదినిఁ దోడ్కొని, యున్న తంపుశిఖర మొందెనపుడు.
క. అందువనంబులుఁ గొలఁకులు, మందసమీరములు సిద్ధ మహిళామణులుస్
గందువఁగూర్చిరి మనముల, నిందుకలాధరునకును మహేశ్వరి కెలమిన్, 216&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>rxpgvqgsn92yup3hizei35mleu3aeur</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/166</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251107</id>
    <revision>
      <id>611681</id>
      <timestamp>2026-11-08T02:35:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'సతీ ఖండము - ఆ. ౧. r3 గీ. కేరి విద్యాధరీకోటి కిన్నరీత, తియును నప్సరశ్రేణి యెంతేనిమాఱి వేణు వీణామృదంగ నిశ్వాణగతుల, నృత్తముల సల్పుచుండిరించి త్తసుఖము. గీ. ఇట్లు నీహారగిరిఁ బరమేశ్...'</comment>
      <origin>611681</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4077" sha1="cp96f5zu2i2axndppa9tb07ng7fyumw" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;సతీ ఖండము - ఆ. ౧.
r3
గీ. కేరి విద్యాధరీకోటి కిన్నరీత, తియును నప్సరశ్రేణి యెంతేనిమాఱి
వేణు వీణామృదంగ నిశ్వాణగతుల, నృత్తముల సల్పుచుండిరించి త్తసుఖము.
గీ. ఇట్లు నీహారగిరిఁ బరమేశ్వరుండు, రమణితోఁబది వేల్వత్స రంబు లిల్జీ
భోగములనొంది యానంద మునఁ జెలంగె, రాతిరియుఁబవల నెడు నేర్పాటు లేక
ఉ. ఒక్కొక నాఁడు పద్మముఖ నొద్దికఁ జేకొని కాంచనాద్రికిన్
జక్కఁగఁ జేరి యందు మణి సానువులన్ విహరించివచ్చు వే
తొక్కపుడీ యిలా తలమ హెూన్న తదివ్యవనీతలంబులన్
మక్కువతోఁ జరించుచును మానినితో మరలున్ హిమాద్రిజిన్,
•
219
వ. ఇట్లు దాషాయణీ శివు లన్యోన్యసంగతి ననురాగ భూజంబు సత్యం తాభివృద్ధిఁ
దనర్చినంత భవాని దాంపత్యసుఖముల నెంతేనిఁ దనిసి సంతుష్టయై యొక్క
నాఁ దేశాంతంబున శంకరునకు మ్రొక్కి భక్తిలో దోయిలొగ్గి ప్రహ్వీ
భూతమై యిట్లు ప్రార్థించి యడిగా,
—శ శివుఁడు సతీదేవికి జ్ఞానమార్గంబు నుపదేశించుట
.
చ. పరమకృపాశు! నీవలన బాగుగ భోగసుఖంబులొంది యం.
దరుసము నొందితిన్ మరలె నాత్మ యిఁకన్ జనుఁ డెట్లు దుఃఖ ని
__స్తరణము సెందు జీవు లెంటు సంసరణమ్మును బాసి నిత్యమా
220
పరమపదంబుఁ గాంతురు కృపన్ సెలవిమ్ము మహాత్మ! యీతఱిన్. 221
శ. అని లోకోద్ధరణార్ధము, వినయమ్మున నాదిశక్తి విభునడుగఁగ బ్రీ
తీనిఁ గొని శంకరుఁడిట్టులు, సనియెను దాక్షాయణీ! ప్రియంబుగ వినుమా !
దు. పరతత్త్వంబిది దీనినారసినచో బంధంబులన్ బాసిమో
క్షరమఁ జెందును జంతు వెప్పుడది. విజ్ఞాన స్వరూపంబిఁకన్న
బరుఁడు నేనన కారయక్ దగునుస ర్వంబిద్ది బ్రహ్మంబుగాఁ
బరమార్ధిక మనంబునన్ దెలియుమీ బాటన్ సరోజాననా!
228
6. అది దుర్లభ మత్యంతం, బది యెఱిఁగినవాఁడు చూడ • సరుదగు జగతిన్
ముదితా! భక్తి
యనంబడు, బదిలంబగు వస్తువొకఁడు శ్రీ భాసిలెడు నిలన్. 224
బె. పొలుపుగ భుక్తిముక్తి ఫల • భోగములొందఁగఁ జేయు భ
•
మ్ముల నది తల్లియై పరఁగుఁ బుణ్యవతీ! భువి నెల్లవారికిన్&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>cp96f5zu2i2axndppa9tb07ng7fyumw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/167</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251108</id>
    <revision>
      <id>611682</id>
      <timestamp>2026-11-08T02:35:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'సులభము దాని యార్జనము యలరును గాని భక్తి, దయి శ్రీ శివ పురాణము చోద్యము జ్ఞానముకన్న భిన్నమై వారనిచోఁ గనలేరు జ్ఞానమున్, 225 గీ. భ క్త్యధీనుఁడనై యేను బరమనీచ, జనుల కేనియుఁ బాపిష్ఠ +...'</comment>
      <origin>611682</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3740" sha1="j3h9uu38p6nqigziscz3xrduu7m77h2" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;సులభము దాని యార్జనము
యలరును గాని భక్తి, దయి
శ్రీ శివ పురాణము
చోద్యము జ్ఞానముకన్న భిన్నమై
వారనిచోఁ గనలేరు జ్ఞానమున్,
225
గీ. భ క్త్యధీనుఁడనై యేను బరమనీచ, జనుల కేనియుఁ బాపిష్ఠ + జనుల కేనిఁ
దైవసంబయి వారి యగారములను, జేరి కొలుచుచునుందును మేరమీణి.
&quot;
.. ఆ భక్తి సగుణ నిర్గుణ భేదంబుల ద్వివిధంబై యలరు, నందు మొదటిది వైధి
యనియు స్వాభావికి యనియు ద్వివిధంబయ్యె
నా రెండును నైషికి, యనైష్ఠికి,
యను భేదంబుల నొప్పి ప్రత్యేకంబు ద్వివిధంబులయ్యె, నందు వైష్ఠికి మరల
యాఱు విధంబులయ్యె; అనైష్ఠికి యేకరూపయే; ఈయవి, విహితావిహిత భేదం
బులతో మఱియు న నేక విధంబులయ్యె, వాని స్వరూపంబు మరొకమాటు
దెల్పెద నిపుడు ప్రసిద్ధంబులగు నా రెండు భ క్తులకుఁ డొమ్మిది యంగంబులను
బుధులు లెక్క పెట్టి రవ్వానిని వాని స్వరూపంబును దేటపఱతు వినుమని
యిట్లనియె.
'
* వయునువంద
గీ, శ్రవణమును గీర్తనంబును స్మరణసేవ
నములునున్ దాస్యమును సర్చ '
నమును . సఖ్యంబు స్వాత్మార్ప * ణమును న నెడు
నవవిధాంగము లొంది త +
రుభక్తి.
వ, ఇకను వీనిస్వరూపంబు దెలియఁ జేయుదు నారయుము,
228
నీ, నాదులీలాశథ * లాదట వినుచుహ, ర్షము నొందుటయె శ్రవ ణమనఁబడును
హృదయాంబరముననా * హృద్యలీలలను దా,ర్కొనిపాడుటద్దికీ ర్తనమనఁబడు
ననుజగన్మయునిగా నమ్మినిర్భయమతి, స్మరియించుచుండు ఓ • * స్మరణనుగును
అరుణోదయాదిగ సహము రేయియు వేడ్క, చెన్నొందఁగొలుచు |
ఓ సేవనంబు
గీ. హృదయవీయూష రసమది యుబికి పాఱఁ
బ్రియముఁ జెందు ఓ దాస్యమన్
* బేరుఁగాంచు
రహీయనుర పోడశోపచారములు దనర
నన్నుఁ బూజించుటయె యర్చ • నంబు వినుము.
.
280
శ మనువును జపించుచునుమది, ననుపుగ ధ్యానము సలుపుచు నష్టాంగములు
ర్విని జేర్చి మొక్కు వం, దనమని చెప్పుదురు పరమతత్వజ్ఞ మునుల్&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>j3h9uu38p6nqigziscz3xrduu7m77h2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/168</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251109</id>
    <revision>
      <id>611683</id>
      <timestamp>2026-11-08T02:35:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'సతీ ఖండము - ఆ ది కడగి కష్టసుఖముల లెక్కఁగొన కెపు నమ్మికొలుచుటె సఖ్యము • నాఁగఁజ్జెలఁగుఁ ధనువు నంతయుఁ బేర్మిమైఁ దనకుఁ గావళ నాకు విడుచు ఒ యాత్పార్ప ణంబు చెలువ! 281 . ఈయని తొమ్మిది...'</comment>
      <origin>611683</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3314" sha1="no0hqzlpccu1od85znt845fm18dspcl" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;సతీ ఖండము - ఆ ది
కడగి కష్టసుఖముల లెక్కఁగొన కెపు
నమ్మికొలుచుటె సఖ్యము • నాఁగఁజ్జెలఁగుఁ
ధనువు నంతయుఁ బేర్మిమైఁ దనకుఁ గావళ
నాకు విడుచు ఒ యాత్పార్ప ణంబు చెలువ!
281
. ఈయని తొమ్మిదియు భక్తికంగంబులై భుక్తిముక్తి ప్రదంబులై నా కఠి
ప్రియంబులై యలరారుచుండు నింకను బిల్వాశ్రయాది కంబులగు నుపాంగం
బులును చెక్కులుగల నవ్వాని నీవయారయఁ గలవిట్లు సాంగో సాంగమగుభక్తి
తెఱంగునీ కెఱింగించితి.
గీ. ఇది వైరాగ్యమాతృక యిద్ది ముక్తి
దాత్రి సర్వఫలోత్పత్తి • దాయిని యగు
నీకుఁబోటి యొనర్చు బల్ నీటు మెజయ
నామదిఁ గరంచు పెక్కేల నలిన వదన!
'
బరఁగుత్రిపుటి
గీ. భక్తి జ్ఞానంబు విరతినాఁ
యందు జ్ఞాననై రాగ్యము లమరుటరిది
భక్తినొందుట సులువగు
భక్తి యెదవ
సర్వమాడేఱు నాదు వ 4 శ్యతఁ బొనర్చు.
వ. మఱియు భక్తివశ్యుండవై యేను,
శా. పాపాత్ముండగు పశ్కి కంకునకు బల్
బాపన్ వేపఁగఁ జూచి దండధరునిన్
సాపాటు బొనరించితిని గరళమున్
యీ పాట్లన్నియు భ క్తినిన్ వలచియే
భాగ్యంబులర్పించితిన్
బ్రాణంబులన్ బాపితిన్
జంకింతయున్ జెందకే
యింద్వర్థ బించాలికా!
ఉ. కావున దేవి ! నే మిగులఁ గాంక్ష యొనర్చెద భక్తి యోగమున్'
శ్రీవిలసిల్ల భక్తులను • జేరెద నెల్ల పుడన్న దేవియున్
భావమునందు భక్తి యె ఘనంబని మెచ్చి ప్రమోద మొందె నిం
జేవియొ ధర్మమర్మము లనేకములనఁ జెప్పె నీశుఁడున్',
283
285
286
నానాశాస్త్ర
వ. అహరహం బిట్లు లోకహితార్థినియై యమ హేశ్వరి మహేశ్వరుని నానాశా
సం కేతవిషయంబులను వర్ణాశ్రమాచార నిబంధనంబులను స్త్రీ పురుష ధర్మం&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>no0hqzlpccu1od85znt845fm18dspcl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/169</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251110</id>
    <revision>
      <id>611684</id>
      <timestamp>2026-11-08T02:36:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'శ్రీ శివపురాణము బులను జ్యోతిశ్శకున సాముద్రిక వైద్యేతిహాసక్రమంబుల నడ్డి సదుత్తరంబు లొంది యానంద మొందుచుండె ననుడు సూతునకు శౌనకాదు లవ్వలి కథ నెఱింగింపుమనుటయు నూతుం డిట్ల...'</comment>
      <origin>611684</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3666" sha1="7tkjwgikkrym61ewobhhyhwlnx4k21s" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;శ్రీ శివపురాణము
బులను జ్యోతిశ్శకున సాముద్రిక వైద్యేతిహాసక్రమంబుల నడ్డి సదుత్తరంబు
లొంది యానంద మొందుచుండె ననుడు సూతునకు శౌనకాదు లవ్వలి కథ
నెఱింగింపుమనుటయు నూతుం డిట్లనియె.
— ప్రయాగలో దేవమునులు యజ్ఞము నొనర్చుట
చ. అతుల మునీంద్రులెల్లరు ప్రయాగను జేరి మహామఖంబొకం
డతను విభూతిసల్పుచు మహామహులందుఁ గోరి పిల్వఁగాఁ
గుతుకముతోడ నందు నొనఁ గూడిరి సర్వసుపర్వులునే ఋషుల్
క్రతునది పెద్దకాలము వి రాజిలె నెల్లరు మెచ్చ నచ్చటన్.
గీ. అందు బ్రాహ్మీసమేతుఁడై • యజ్ఞభవుఁడు
భృగువు భగుఁడును బూషమున్నగు గరిష్ఠు
లుండిరి మహేశుఁడును వచ్చి యుండె నంత
దముఁ డొకనాఁడు విచ్చేసె . దర్భమెసఁగ.
క. వచ్చిన దశఖునిఁ గనుఁగొని, యచ్చటివారెల్ల లేచి
288
289
యాహ్లాదముతో
హెచ్చగు గద్దియని మది, మెచ్చునటుల్ మ్రొక్కి కొలువ మేలుగ నతఁడున్.
ఆ. వారి గావించి వారిజసంభవుఁ జేరి మ్రొక్కి గద్దెఁ జేరికూరు
చుండి శివునిఁ గనియ తండు దనను జేరి. మొక్క లేదటంచు . నుక్కు మిగిలి.
క. మునులను వేల్పులఁగనుఁగొని, యనియె భవుండితఁడుమామ 'కాత్మజఁ గొనినా
కనువుగ శిష్యుండైనను, నొనరింపఁడు గౌరవంబు నొక్కింతేసిస్.
ఆ. ఆశుచి లు
•
'
248
పశర్ముఁ డతిభిన్న సేతువు, మాని,
యీతఁడిట్టి వాని కేస
నర్హుఁడైన వాని కామ్నాయ విద్యను, బలెనొసంగినాఁడఁ 'బట్టి నట్లు,
సీ. ఘోరంబులగు ప్రేతవారంబులను గూడి, సంచరించుచునుండు సంతసమున
నిలువాకిలియునని • యెంచక నిచ్చలు, కాపురంబుండును గాటియందు
ఉన్మత్తునిన్ బోలి • యొడ లెఱుంగక యెఫ్టు, నగ్నుడై హసియించు నానఁదక్కి
తామసజనులకుఁ దావిభుండై కడు, కూరిమితో నేలు కొనును వారి
గీ. పేరెశివుఁడని యశివుడై వెలయు నిట్టి
నష్టశౌచున కెఱుఁగక సలిన సూతి&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>7tkjwgikkrym61ewobhhyhwlnx4k21s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/170</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251111</id>
    <revision>
      <id>611685</id>
      <timestamp>2026-11-08T02:36:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'సతీ ఖండము - ఆం చోదనన్ జేసి యెద్దియుఁ * జూడకట్టు సాధ్వియగు కూఁతునొసఁగితిఁ జదురుఁదప్పి, * దక్షుఁడు శివుని శపించుట *- . క. అనియిట్లు వలికి వేగమె, కనుఁగవయందగ్ను లొదవఁ గనుఁ గొనియభవు...'</comment>
      <origin>611685</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3753" sha1="p1cicnxng3kd80z9qcf8sbm54jtcomj" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;సతీ ఖండము - ఆం
చోదనన్ జేసి యెద్దియుఁ * జూడకట్టు
సాధ్వియగు కూఁతునొసఁగితిఁ జదురుఁదప్పి,
* దక్షుఁడు శివుని శపించుట *-
.
క. అనియిట్లు వలికి వేగమె, కనుఁగవయందగ్ను లొదవఁ గనుఁ గొనియభవు
బెనుకినుశ తోడ ముదళం, బును ముట్టి శపించెనిట్లు భూతేశ్వరుని
శ. ఇతఁడిఁశను సర్వయజ్ఞ, ప్రతతుల భాగంబులేక నందురును బహి
మృతుడు సురలు మునులకు, నతీతుఁడగు నితనికేటి
244
శాహవ్యంబుల్
గీ. ధాత మున్నగువారు వల్గనుచు నుడువు, చున్న నిట్టులఁ గొంకక యుద్ధతమతి
యై శపించిన దఝున ' కలిగి నంది, కేశుఁడిట్లని ప్రతి శాప మిచ్చె వేగ.
నందికేశ్వరుఁడు దక్షునక.ఁ బ్రతిశాపం బిచ్చుట —
ఉ, ఓరి! దురాత్మ! దక్ష! విను మోరి' మహేశ్వరు యజ్ఞకోటికిన్
దూరము సేయ నీతరమె ? • దుర్మతి! శర్మముదకి.. నీవిటుల్
గారులు ప్రేలు నేమియుఁ గావురుపాగ్రణి ! బ సమాళిపై
తీరెదుగాక వేగ నిఁకఁ దీఁపురమెల్ల వడుగుఁ గావుతన్
చ. ఎవనిఁ దలంచినంత సక ళేజ్యలు పూర్ణతనొంది మించు బం
కెవని నుతించిన జనుల కెల్ల నమంగళముల్ దొలంగి మే
లవు; నెవనిన్ భజింత్రు గమలాక్షుఁడు నీ గురుఁడైన ధాత నా
యవికృతు నాది దేవుని వృధా
పియించి తె యజ్ఞ బాహ్యుఁగా
క. అని తన్ను శపించిన నం, దీనిఁ గని దక్షుండు మిగులఁ • దీండ్రపుటలుశన్
గొని యిట్టులు మరల 'సెపిం, చెను ముందుగా వెనుకఁ గనక చేపదలిర్సన్
—* ఔక్షఁడు నంది కేశ్వరుఁడు మున్నగువారిని సేపించుట
.
ఉ. మీరలు రుగ్రభక్తులయి మాఱియిటుల్ చెల రేగుచున్న వా
రీరిఁక వేదబాహ్యులయి · యెల్లరు వేదపథంబు వైదిT
చారము దవ్వుఁ జేసి భసి తాననులై చరియింత్రుగాక బృం
దారకులున్ మునుల్ దగుపధమ్మునఁ జేరకయుంద్రు గావుతన్.
247
248
251
వ. అనిదఝుండు శపించినయంత భృగ్వాదు లలరుచున్నన్ గాంచి నంది కేశుండు
మరల నవ్వారికిట్లు ప్రతిశాపంబిచ్చె.
252&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>p1cicnxng3kd80z9qcf8sbm54jtcomj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/171</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251112</id>
    <revision>
      <id>611686</id>
      <timestamp>2026-11-08T02:36:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '55 శ్రీ శిచవు రాణము — * నందికేశుఁడు ధృగ్వాసమునులకు శాపం బిచ్చుట + గీ, ఎవరు శివునకు విముఖులై యేవమనక యిట్టి తుచ్ఛోక్తులకు ముదం • బెసయు వారొ యట్టివారలు 'వేదత ! త్వార్థమునకు బాహ్య...'</comment>
      <origin>611686</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3964" sha1="7lq8d7g73dl91nexnlazzqk0jki94kw" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;55
శ్రీ శిచవు రాణము
— * నందికేశుఁడు ధృగ్వాసమునులకు శాపం బిచ్చుట
+
గీ, ఎవరు శివునకు విముఖులై యేవమనక
యిట్టి తుచ్ఛోక్తులకు ముదం • బెసయు వారొ
యట్టివారలు 'వేదత ! త్వార్థమునకు
బాహ్యులగుదురుగాక యె ప్పట్ల నేని
శ. మఱియును గామాత్మకులై, దరిద్రులయి యాచకులయి
ధర్మచ్యుతు లై
నెఱవశ యభక్ష్యములఁ దిను, దురు శూద్రులయాజకులగుదురున గజగముల్
258
వ. అని శాపం బిచ్చినంత శివుండుడిపి దక్ష శాపంబున రావంత యలుగక నందికే
శున కిట్లనియె.
.
ఆ. తగునె బ్రహ్మకులుల దండింప శాపో క్షి
256
శాప మియనాకుఁ
బరులకోసరముగ బావిదూఁకుట మేలె, తెలియున నెడివాఁ డె' తెలియ లేఁడు.
అని యిట్లు నందికేశుని కందుఁబాపి | సత్వరంబుగఁ బరిజనులతో
రుండు కైలాసంబున కేగెనంత చనుండు గుపితుండై భృగ్వాదులను దోడొని
కనఖల క్షేత్రంబుఁ జేరి యందు శివవిహీనంబుగ వాజపేయమఖం బొనరించి
యట్టులే బృహస్పతి వనంబుఁ జేయనెంచి సకలామరులను బరమమునుల
నందఱఁ బిలిచి యజ్ఞారంభంబు సేయుడు -
-* దక్ష యజ్ఞము *-
ఆ. కదలివచ్చె నటకు • గంజనేత్రుఁ డజుండు, దేవనాథుఁడాది . దిక్పతులును
వారి గేహీనులును . వసుగుణంబును ద్వార, శారు లును గ్రహంబులలరి వేగ.
వ. మఱియు నిఁక్రను విశ్వేదేవతులును మరుత్తులును చితృగణంబు అప్సరో
జనంబులు గంధర్వ సిద్ధ విద్యాధర కిన్నర యరగ పతంగ ముఖ్యులును
గశ్యపాగ స్త్య వామదేవాత్రి భృగుభగమరీచి, నారద పరాశర గర్గ, భార్గ
వాది పరమమునీంద్రు లరుదెంచి రవ్వారి కందఱకు దఃఖఁ డర్ఘ సత్కారంబు
లొనరించి విశ్వకర్మ విరచితామల గేహంబులు సమర్పించి యందుంచిన
వారంద అట్లుండుడు సవనంబునందు భృగ్వాదులు ఋత్విజులుగను బుండరీ
కాతుం దధిష్ఠాతగను బద్మజుండు ద్రయీవిధిదర్శకుఁడుగాను సర్వదిక్పా
లులు సాయుధులై రక్షకభటులు గను ద్వారపాలకులు గను నియమింపఁ బడి
లింకను యజ్ఞంబు సురూపంబై యజ్ఞశాల జేరియుండె నగ్నియు నిజరూపం&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>7lq8d7g73dl91nexnlazzqk0jki94kw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/172</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251113</id>
    <revision>
      <id>611687</id>
      <timestamp>2026-11-08T02:36:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'సతీ ఖండను - ఆ. ౧. 3 బున హవిర్గ్రహణంబునకు సిద్ధంబై యుండె నినుబది యెని మి ది వేలు ఋత్విగ్గ ణంబులును, నఱువది నాలుగు వేలుధాతృ గణంబులును నట్లే యధ్వర్యు తృణంబులును దీక్షితులై యుండ...'</comment>
      <origin>611687</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4151" sha1="pokl7extfvu77c2kgz320osqagzsi3m" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;సతీ ఖండను - ఆ. ౧.
3
బున హవిర్గ్రహణంబునకు సిద్ధంబై యుండె నినుబది యెని మి ది వేలు
ఋత్విగ్గ ణంబులును, నఱువది నాలుగు వేలుధాతృ గణంబులును నట్లే యధ్వర్యు
తృణంబులును దీక్షితులై యుండిరంత దక్షుండు దారతో రచిత
కౌతుక మంగళాచారుండై దీక్షితుండై యజ్ఞశాల జేరియుండె నందజాత్మ
కార్యపరతంత్రులై యుండిరా సభయందుఁ గపాలి యనర్హుఁడనియు నాతనిఁ
జేరుట సతియు నన యనియుఁ బిలువనిశతమ్మున సతిమ హేశ్వరులు దక్క
దక్కిన నిజలామర దివ్యముని జనంబులు, బ్రహ్మర్షులు, రాజర్షులు, మున్నగు
వారెల్ల సదారంబుగ సపరివారంబుగ విచ్చేయుటఁ జీసీ
సందడి మిగిలియుండుట నందు శై గగణ్యుండగు దధీచి, మహేశ్వరీమహే
శ్వరుల పొలకువఁ గాంచక యులికివడి దయువ కిట్లవి రె
ఉ, అందఱుఁ జేరి నారిచటి కయ్యలు నమ్మలు రాశయుండి 'రా
యిందుకలాధరుండు శివ యేలొకొ పిల్వంగ లేదో వారి నిం
దిందు చేరియున్న సభ · యెంతయు దేవుఁడు లేని జాతర
ట్లుందగీయుండె సీ రియు లోపముగాఁ గనుపట్టదే ? మదిన్
3
యె.
సభ యెంతయు
260
ఆ. ఎవనిచేత శుభము 4 లేప్రొద్దు: గాయశ, భక్తజనుల నొందుఁ పరమశివుఁడ
తండు చేరకుండెఁ * దగ్గుకతంబెద్దియో, సవము నెగ్గఁగలదె? | శివుఁడు లేక
ఆ. విను మమంగళములు విఘ్నముల్ రాకాసు, లెపనిఁదవులఁజూచి యవియు వేగ,
నట్టి పరమశివుని శ్రీ నభివుని వెడి చేసి, తేలదక్ష! యెఱిఁగ్ • యెఱిఁగియిట్లు
వ, ఇప్పటి కేనియు
చ, పనుపు విధాత నేనియును
తును బరమేశ్వరన్ నడిగఁ
ననుభవదీయ యజ్ఞము
గొ&quot;నునిఁక నీవు శై ష్ఠ్యమును • గొందువు సర్వసుపర్వులఁచునున్
వ. అనిన విని కలిసి దుఖుండు ముని కిట్లనియో
చ. ముని! వినుమా! కపాలి గదు భూతగణంబులఁ బ్రేతవర్గమున్
బెనఁగొని యజ్ఞాసంచయము • పీరిమిఁ జేకొని కాడులందు నె
ఫ్లును దిరుగాడుచుండు నిఁకఁ బుత్రియు నాతని చెట్టఁబట్టుటన్
మనమున వీరనర్హులని శ్రీ మానితి యాగమునందుఁ బిల్వంగా
బద్మదళాశీఖని నేని వేగంగూఁ
దోడ్కొని రమ్మని దక్షః యట్టులె
వస్తుతమై సిరిఁబొల్చు సిద్ధానిన్
23
264&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>pokl7extfvu77c2kgz320osqagzsi3m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/173</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251114</id>
    <revision>
      <id>611688</id>
      <timestamp>2026-11-08T02:37:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'noo శ్రీ శివ పురాణమా చ. అనవిని యెల్లరున్ వినియు ' నడ్డము సెప్పక యున్న ఁజూచియ మ్మునికులచంద్రుఁ డేవమును బొందిమఖంబిది బన్న మొందు నిం దునఁదగు వార లెల్లరును దుఃఖముఁ జెందుదు రివ్వ...'</comment>
      <origin>611688</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3863" sha1="gnrduby6vqoz7ms1ucdq38km6o3xnsa" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;noo
శ్రీ శివ పురాణమా
చ. అనవిని యెల్లరున్ వినియు ' నడ్డము సెప్పక యున్న ఁజూచియ
మ్మునికులచంద్రుఁ డేవమును బొందిమఖంబిది బన్న మొందు నిం
దునఁదగు వార లెల్లరును దుఃఖముఁ జెందుదు రివ్విభుండునున్
ఘనమగు నాపదన్ బొరయుఁ గాక ! యటంచు శపించి వేల్మిడిస్
గీ. తనదు శిష్యులతోఁగూడఁ దర లె మఖముఁ
బాసి యాతనితోఁబాటు వామదేవ
మునియు ఘటసంభవుఁడు గౌతముఁడు శిలాదుఁ
డును గదలిపోయి రెంతయుఁ గినుకఁగదిరి
Q
3
265-
266
267
చ. చనిన మునీంద్రులన్ గనియు సంతసమున్ గొని దక్షుఁడిట్లు వ
ల్కెను ముదమయ్యె వీరిటులలేచి ప్రయాణము సేయు టిందు శ
ర్వుని మత మొందినట్టి శఠ • సిద్ధుల
మునులు! సుపర్వవల్లభులు! • పూర్తి యొనగ్సుఁడు నాదుజన్నమున్
వ. అనుడునంత భావ్యవర్థ వశంబునఁ గేశవుండును బుత్రస్నేహంబునఁ బద్మజుం
డును బ్రంహ్మాండాధిపతియగుటన్ జేసి బుగులున నెల్ల దివ్యరి జనంబులును
మిన్నకుండి జనంబు కారంభము చేసి యొనర్చుచుండి రంత రాజతాద్రి
యందు సవితానంబగు ధారాగృహంబున సఖులతో సంతసంబుననున్న మహే
శ్వరి యాకసంబున విమానంబులతో దక్షాధ్వరంబున కరుగుచున్న వేల్పులఁ
గాంచి సజ్జయగు విజయంబంచి తన్ముఖంబున సర్వం బెఱింగి మనంబునం
దిట్లాందోళనం బొనర్చె.
.
—* సతీదేవి దక్షయజ్ఞమునకుఁ బోవుటకు శివుని సెలవడుగుట
చ. జనకుఁడు మేటిజన్నమును సల్పెడునంట! మదంబయేని నా
య్యనముఁడు నేని నన్ బిలువ రక్కట ! యక్క తమేము మెట్టులె
నను నట కేగకుండిన మనంబు దిరంబగునే మదాత్మనా
థుని కెఱిఁగించి
సెల్వుఁ గొని
+ తొందరగా నట కేగఁగావలెన్.
క. అనికొని యిట్లు శివుండుండిన యాస్థానమును జేరి నిలిచి ప్రణతగా
ననఘుఁడు గనుఁగొని సతితో, ననీ నేటికివచ్చి తిందు • నరవిందముఖీ !
చ, హరుఁడిటు లడ్డఁగా సతియు
శ్వర! విను నాదు తండ్రి యొక
నంజలిచేసి వచించె జీవితే
జన్నము సేయుచునుండెనంట! నీ
269&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>gnrduby6vqoz7ms1ucdq38km6o3xnsa</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/174</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251115</id>
    <revision>
      <id>611689</id>
      <timestamp>2026-11-08T02:37:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'సతీ ఖండము - ఆ.. 000 271 ర్జరులు మునుల్ ఋషుల్' నిఖిల • చారణసిద్ధపతంగ నాగ కి న్నరు అరుదెంచినార అఁట' నామది యూరెడు నందుఁ బోవఁగా, ఆ. పిలువఁడాయె నేమి తలఁ చెనో? నాతండ్రి, మఱచెనొక్కొ! మనల మాన...'</comment>
      <origin>611689</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3574" sha1="84cohxj7qykfs5u8bv3n3u3hlflb5co" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;సతీ ఖండము - ఆ..
000
271
ర్జరులు మునుల్ ఋషుల్' నిఖిల • చారణసిద్ధపతంగ నాగ కి
న్నరు అరుదెంచినార అఁట' నామది యూరెడు నందుఁ బోవఁగా,
ఆ. పిలువఁడాయె నేమి తలఁ చెనో? నాతండ్రి, మఱచెనొక్కొ! మనల మానసమున
సగునె? మఱచు కుందు *నల్లునిఁగూఁతును, గతమదే మొవింత గాదె! యిదియు.
సీ, రహీ“ననాహం-తోధ్వరఁగచ్ఛ”యనుసూరి, సూక్తికి మదిలో సఁజోటో సంగీ
అఱువ దేడులుదాఁట • నంబి స్థను చొప్పు, ముదిమి దశఖుని తేజం* గెదమరల్పి
పాయక నినుఁగొల్చు . పడతిని భక్తని, నాకూర్మిఁదీర్ప మనంబుఁ బూని
ఆఁడది పుట్టింటి కానఁ జెందుననాఁ బ్ర, జలు వల్కు నుడిమదిఁ జలఁదడవి
గీ. పయన మునరింపు దేవేశ! రయము మీఱ
నన్నుఁ దోడ్కొని ప్రమధ జ సంబతోడ
రాఁదలఁచ ని సనుఁబంపు మాదరమునఁ
బోయివచ్చెద నీ పాదములకు (మొక్క
•
+
278
క. చని యందుల కేటికి మన,లను బిల్వ - మానెనో ఈ 4 లు పెఱిఁగెద వే
గనె మఱలివచ్చెదను నా, కనుజ్ఞయిడిపువు చూతునాయుత్సవమున్ 273
క. అని సర్వేశ్వరి యడిగిన, విని శివ్యులు దక్షువువన వృత్తం బెల్ల
.
మనము దఱింగి యనెనీ, జనకుఁడు నన్ జిన్న సేయ జన్నముఁ బూనెన్ 276
ఉ. కూళయతండు నాపయినఁ గ్రోధమునొంది దురు కులాడి యీ
వేళకు జన్నమంచునొక పేరిడి ననె వెలివెట్టి సర్పెడుగా
•
.
హాలెగ నందుఁబోన మృతి
యా! మానుమీ పయన
♦
కన్నను నెక్కుడు దుఃఖమాఁ జుమీ
మాత్మ హితంబుగ నెంచి యి తటిస్
క. ఇటు లనిననుఁ జనుటకు లం, పటయై యున్నట్టి తనదు పణతికి గని మీఁ
దట రానున్న యనర్థము, పటుమతి నెఱిఁగియును నటకుఁ •
—* సతీదేవి దక్షియజ్ఞ మనకుఁ బోవుట *-
గీ. వృషముపై నెక్క యఱువది వేల గణము
276
* బంపఁగ నిచ్చ 977
గొలువ దేవేరి! యటకేగు
గడుముదం బొంది కై సేసి
నెక్కి జామరములు ఛత్ర
గొంకకనుడుఁ
వడిగ పొద్దు
మేయఁ జైలులు
278&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>84cohxj7qykfs5u8bv3n3u3hlflb5co</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/175</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251116</id>
    <revision>
      <id>611690</id>
      <timestamp>2026-11-08T02:37:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '190.0 శ్రీశివ పురాణము క. ఒక చెలియ గోరువంకను, నొక చెలి విరికందుకంబు నొక చెలి యద్దం బొక చెలి వికసిత పద్మం, బొకచెలి తాంబూలపేటి • నొంది చనిరొగిన్ కదలి యంతం దవెడు దుశ్శకునంబులకు మరి...'</comment>
      <origin>611690</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3968" sha1="641oxckiw5768qss99ijrrs92pd7x9s" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;190.0
శ్రీశివ పురాణము
క. ఒక చెలియ గోరువంకను, నొక చెలి విరికందుకంబు నొక చెలి యద్దం
బొక చెలి వికసిత పద్మం, బొకచెలి తాంబూలపేటి • నొంది చనిరొగిన్
కదలి యంతం దవెడు దుశ్శకునంబులకు మరికా గొంకుచు సతీదేవి యతి
త్వరితంబునఁ గనఖల క్షేత్రంబుఁ జెంది యందు దక్షయజ్ఞ ప్రాకారంబుగవను
ముంద. ఆ వృషంబుడిగ్గి బలంబుల నెల్ల నందయునిచి కతిపయ పరివారంబుతో
యజ్ఞశాలం దఱియుడు సంత వీరిణి యాత్మజాతన్గని యాదరంబున నెదుర్కొని
పీఠంబు నొసంగుటయు నక్క చెల్లెండ్రును నట్లే యాదరంబుఁ జూపుటయుఁ
దండ్రియగు దక్షుండుమాత్రము దన్నుఁ గాంచియు ననాదరంబున మిన్న కుండు
టయు వేల్పు లెల్లరును దఔనుమతితోఁ దన్ను జూచియుఁజూడనట్లు స్వవిహిత
హవిర్భాగములందుకొనుచుండుటయు, నాత్మవిభుండగు మహా దేవున కందు
హవిర్భాగంబు శూన్యంబుఁ జేయుటయుఁ గాంచి తల్లి యొసంగిన పీఠంబుఁ
దాఁశక మహా దేవి రుష్టమై క్రోధాగ్నిఁ గాల్చునదియుఁబోలె దక్షునీక్షించి
మ. జనకా! యేల మహేశ్వరున్ బిలువకీ చందంబు జన్నంబొన
ర్పను బూన్కిన్ దొరఁకొంటి వీజగము లేభద్రాత్ముచే శుద్ధిఁ గాం
యయ్యాదిమ దేవు నన్యులవలెన్ * జూడన్ వివేకంబె య
ఘనుఁడిచ్చోటికి రాకయున్నఁ జెడు యాగంబిద్ది నేఁ జెప్పితిన్.
క, యజ్ఞ విదగ్రేసరుఁడున్, యజ్ఞంగుఁడు యజ్ఞతనుఁడు . యజ్ఞకనుఁడును
యజ్ఞేశ్వరుఁడగు నీశ్వరు, యజ్ఞంబునఁ బిలునకున్న యజ్ఞంబగునే!
ఉ. ఈ హరి నీ పితామహుని • నీ పురుహూతుని నీ మునీంద్రులక
మోహముతోడఁ బిల్చి యల భూతపతిన్ విడనాడితీవు నీ
రా హరు చేతనే పదవులంది యిటుల్ దొరలైరి యుద్ధ నీ
వూహ నెఱుంగకిప్పగిది నుత్సధ మొందితి వజ్ఞ శేముషీ !
—* సతీదేవి విష్ణ్వాదిదేవకల సుపాలంభించుట *—
వ. ఇట్టులడిగి నిలింపులన్ జూచి యిట్లనియె.
చ. చనునె హరీ! సరోజభన ! • శక్ర! హుతాశనముఖ్యులార ! స
మ్మునికుల వర్యులార ! శశి * భూషణుఁ డబ్జభవాండ భాండ
పొ
280
281
282
238&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>641oxckiw5768qss99ijrrs92pd7x9s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/176</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251117</id>
    <revision>
      <id>611691</id>
      <timestamp>2026-11-08T02:37:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'సతీ ఖండమా - ఆ... వనుఁ డతులుండు రానియెడ శ్రీ వాసిగ కూరలు చేరి హవ్యముల్ 003 గొనుచు వసించినా రిటులఁ గొంకును జంకును మాని యాత్మలన్. 284 : • • ఈ. ఓయి రమేళ! నిన్ను నిటు లుద్భవ మొదఁగఁ జేసి మేట...'</comment>
      <origin>611691</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3219" sha1="bq9uvbav8m929dus1iuwq8minb6gv7a" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;సతీ ఖండమా - ఆ...
వనుఁ డతులుండు రానియెడ శ్రీ వాసిగ కూరలు
చేరి హవ్యముల్
003
గొనుచు వసించినా రిటులఁ
గొంకును జంకును మాని యాత్మలన్.
284
:
•
•
ఈ. ఓయి రమేళ! నిన్ను నిటు లుద్భవ మొదఁగఁ జేసి మేటి యా
మ్నాయములిచ్చి దై త్యజన మారణసాధన మైన చక్రమున్
శ్రీయలరంగ నిచ్చియు న శేషజగత్సముదాయనాథుఁగాఁ
జేయఁగ లేదె? విస్మృతినిఁ • జెందఁగ మందమనీష ! యొప్పునే.
చ. నలిసజ ! నిన్నుఁ బుట్టఁగ నొనర్చి శ్రుతిప్రకరంబొసంగి యీ
విలసిత లోక రాజి నొద వింపఁగఁ జేసెడు సృష్టిచాతురిగా
బలమునొసంగి సర్వసుర వందితుఁ జేసె దయాళు నాశివున్
దలఁపఁగఁ జెల్ల దే యిటుల
+
దర్పము సర్పమువోలెఁ జెందెదే?
జిదిమివై చి
గీ. చెలఁగి నీ యైదవశిరంబుఁ
మదముఁబోకడఁ బెట్టిన మానసమున
నదియు నేనియు దలఁపవే మచ్చరియము
పంకజోద్భవ ! యిమ్మాడ్కి బాటఁదొలఁగి
,
.
285
286
287
ఆ. అమరనాథ! యేల శ్రీ యతిగర్వితుండనై నిక్కె దడిచిపడకు నీదుహ స్త
స్తంభమందించు టెఱుఁగవే, మరలఁగుడుకు నా * బిరబిరనిట
క. అనియెడు కూతును గని పెను, కినుశన్ లోని చుట్టాలనె నొగిన్ దఝుఁడు మా
వర పిలిచిరి చనునే యిటు నిలువు లేని • సవనములో రక్షా 289
ఉ. సొ)ఁక నూరకుండు మటుఁ • బోవకయుండిన, నీదు నాస్ జ
లేదు ప్రేతభూ
నమ్ము కేను సుగు
• బిల్వ
తమ్ములతోడ నే స్తము స | తమ్మొనరించుచు నొల్కిచుందు ని
త్యమ్ముగనుండుఁ గళ్మలుఁడు పైవతగోకిఁ గాఁస్థితిక్ జుమా !
.
గీ, అరయ కిదియెల్ల నా విరూపాక్షునకును
* నేర్పుమాలి
అరసి యిఁశ యల్క విడుము దాయమును గొనుము
నీవుమాత్రము దాక్షాయణీ! రయమున.
291&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>bq9uvbav8m929dus1iuwq8minb6gv7a</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/177</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251118</id>
    <revision>
      <id>611692</id>
      <timestamp>2026-11-08T02:37:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'శ్రీ శివ పురాణము సతీదేవి దక్షునిఁ దెగడుట *- వ. అనిన విని మహేశ్వరి దురాత్ముఁడగు నాత్మజనకుని ప్రలాపంబుల కత్యంతం - బు గనలి మనంబున నీశ్వరోక్తిం దలఁచి యం దవిశ్వాసం బొనర్చిన తనదు...'</comment>
      <origin>611692</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3421" sha1="hpa44x9ulx48rn5zx3soo08hwc3setw" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;శ్రీ శివ పురాణము
సతీదేవి దక్షునిఁ దెగడుట *-
వ. అనిన విని మహేశ్వరి దురాత్ముఁడగు నాత్మజనకుని ప్రలాపంబుల కత్యంతం -
బు గనలి మనంబున నీశ్వరోక్తిం దలఁచి యం దవిశ్వాసం బొనర్చిన తనదు
ననుచితంబును వర ప్రదాన సమయంబునందు శంకరుఁడు దనకుఁ జేసిన సమయం
బును నారసీ పశ్చాత్తాపంబుఁ జెంది మనంబునం దిట్లాందోళనం బొనర్చె
ఈ, ఎట్టులఁ బోవుదాననిఁశ నే విభునొద్దకుఁ జిక్కు వచ్చి న
•
+
న్నెట్టుల నేలు | సర్వజగ
నెట్టులనీ దురాత్ము తెఱఁ
క్కట్టునఁ గూలితిన్ విభుఁడు
వ. అని తండ్రి నుద్దేశించి
దీశ్వరుఁ డిందలి వృత్తమడ్గ నే
గేర్పడఁ జెప్పుదు ముప్పుమూఁడె ని
గాధన మానఁగ లేక పోయితిన్'
•
గీ. జనక! శంకరు నిందచేసిన యఘంబుఁ
గుడుతుఁక సందియములేదు . గొప్ప దుఃఖ
&quot;ముందుదువు పరమందును నొందఁగలవు
ఘోరమగు నారకాగ్ని సంకోచపడక
·
గీ, అఖిల దేహులకెపుడు ప్రి యాత్ముఁడైన
యభవునకు నధికులును త్రియాప్రియులును
లేరు; నిర్వైరు శర్వునిన్ దెలియ కిట్లు
నీవ యెడచేసి తెవ్వారు + నేర రిట్లు
.
•
చ. పరుల గుణంబులన్ జడులు పల్కుచునుంద్రు దొసంగులంచు నే
ర్పరులు గుణంబులన్ బడసి • పాటియొనర్పరు దోషబృందముల్
బరము లిఁకె దోసములఁ బ్రౌఢీగుణంబులుగా నొనర్తు రి
పరసున నీ వనార్యమతి భర్గునియం దమమెంచినా విటుల్
గీ. ఉత్తమ జనాంఫ్రీ రజమున నూడ్పఁబడిన
తెలివిగల కుణపాత్మవా శ్రీ దులు జగమున
ను త్తముల నీసు మైదూఱు చుందు రెందు
నదియె మంగళమై తన కారుఁగాక
298
291
195
296
297
క. శివయను నక్కరములు రెం, డవియించును దలఁచు వారి యను పుంజములన్
శివునిఁ బవిత్రం యశస్కుని, శివేతరుఁడ వీవు దెగడఁ జిత్రంబగుఁగా! 298.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>hpa44x9ulx48rn5zx3soo08hwc3setw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/178</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251119</id>
    <revision>
      <id>611693</id>
      <timestamp>2026-11-08T02:37:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'సతీ ఖండము - ఆ. ౧ ఆ. ఎవని పాదపద్మ' మే వేళ బ్రహ్మర, సాస వారు లరి డాసి హృన్మి Ф · ళిందముల నిశామ' మొందుదురో తృప్తి, యట్టి విశ్వబంధు నలిగితీవు. 299 చ. వినుమజముఖ్యులై యలరు బునకలు బూదిని గొన...'</comment>
      <origin>611693</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3482" sha1="bf1hyh6cja0rw83ahq9zgbs7z6zu8nl" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;సతీ ఖండము - ఆ. ౧
ఆ. ఎవని పాదపద్మ' మే వేళ బ్రహ్మర, సాస వారు
లరి డాసి హృన్మి
Ф
·
ళిందముల నిశామ' మొందుదురో తృప్తి, యట్టి విశ్వబంధు నలిగితీవు. 299
చ. వినుమజముఖ్యులై యలరు
బునకలు బూదిని గొనియు
వేలుపులెల్లరు నొల్కి మిట్టలోఁ
భూతగణంబులతోఁ జరించు శ
ర్వుని పదపాంసు దేశమును బూని ధరింతురు మౌళులందు నీ
వసినయటుల్ దలంప రళి వాత్మునిఁ గాఁగ శివున్ శివేతరా!
ఆ విను ప్రవృత్తమని వృత్తమనియుఁ గర్మ
వేదమందు వేఱు వేఱుగా వి
భాగ మొందియుండె . రాగవై రాగ్యల
క్షణములొప్పుమీఱఁ గ్రమము మెఱయ.
.
•
ఆ. ఒక్క కర్తయందు యుగపదా చరణంబు
కర్మయుగమునకు ని కామవై ర
మెట్టికర్మయేని . యెనఁగదు బ్రహ్మయం
దెఱుఁగు హృదయమందు • నివ్విధంబు.
•
•
ఉ. &quot;యణిమాదులౌ పదవు లస్ఫుట కారణముల్ మహాత్మ హృ
ధేయము లస్మదీయములు • కిల్బిషి! నీకొనగూడ వైపు నిన్
డాయును యజ్ఞ గేహములఁ దద్విహిశోదన తృప్తులై కడున్
బాయక ధూమవర్ములగు వారలు మెచ్చు పదంబు లారయన్.
ఉ. ఎవ్వఁడు శంకరున్ దెగడు నెవ్వఁడు తత్పరివాద వాదమున్
గొవ్వివినున్ సమానముగఁ గూలుదురిద్దు నార కాంధునన్
జివ్వున శర్వుదూషకుని ' జిహ్వఁ దెగేయఁగఁ జెల్లు జాలఁ డేన్
నెవ్వగఁ జావఁ జెల్లునటు నీల్లనిచో నెడఁ బాయఁగాఁదగున్.
ఉ, కావున నే త్వదీయమును గశ్మలమై తగు నాదు దేహమున్
బోవిడుదాసఁ జాలునిఁకఁ బుణ్యుని నిందయొనర్చినట్టి నీ
యేవపు చెడ్డచుట్టతిక మింకునుగావుత బ్రాహ్మణబ్రువా!
తావకమూర్తిజాతతను దాహముఁ జేతు సుఖంతు నాపయిన్,
.
•
800
801
802
808
305
క, నను దాక్షాయణి యనినా, మనోవిభుఁడు పిలువ నామ 'నము నొచ్చునిఁక
జనములు మెచ్చఁగ నీతను, వును గుణవమునట్టుఁ బాసి పొందెద శుభముల్.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>bf1hyh6cja0rw83ahq9zgbs7z6zu8nl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/179</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251120</id>
    <revision>
      <id>611694</id>
      <timestamp>2026-11-08T02:38:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'శ్రీ శివ పురాణ మ -* సతీదేవి దేవతలను శపించుట క. సురలు మునులీరు వినుఁడిశ, యరయకయను చితపుఁ గర్మమా మోదమునన్ జరుపుచునుంటిరి జడు లె, హరుదండమునొంది దుఃఖమందుదురు వెసన్ 307 ఆ. . ఇట్లు పల్...'</comment>
      <origin>611694</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3228" sha1="smwc9p5rgbnuoe7sr1eq5o4iomovakt" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;శ్రీ శివ పురాణ మ
-* సతీదేవి దేవతలను శపించుట
క. సురలు మునులీరు వినుఁడిశ, యరయకయను చితపుఁ గర్మమా మోదమునన్
జరుపుచునుంటిరి జడు లె, హరుదండమునొంది దుఃఖమందుదురు వెసన్ 307
ఆ.
. ఇట్లు పల్కి కనిసి యీశ్వరియుత్తరా, భీముఖ మొప్పునట్లు పృథ్విఁగూరు
చుండి మౌన మొంది యుదక మాచమనంబు, చేసి కనులు మూసి శివునిఁదలఁచి
శ. దేవాది దేవుఁడగు శివ, దేవునియంశతలమందుఁ
గావలుఁడగు దఝు: పగ, శ్రీవిధిఁ బాయంగ నెంచి
A. ప్రాణము సపానమును నొశ పగిది నాభి
నుంచి వెడలించి హృదయమం దుంచి బుద్ధి
తో నచటినుంచి కంఠంబు | త్రోనబొమల
మధ్యమునఁ జేర్చియంత శాంభవి రయమున.
_* సతీదేవి యోగాగ్నిచే దగ్ధమగుట
'
గీ. ఒడలియందు మరుద్వీతి హెూత్రధార
ణముఁ దనరఁ జేసి శివపదా . జ్ఞములు దక్క
నన్యమెద్దియుఁ గనకుండె నపుడు యోగ
సహ్నులు జ్వలించి కాల్చెన య్యెడలు వడిగ.
క. ఆశసమునఁ బుడమిపయిన్, జోకగనున్నట్టి రద్ది
హాకారంబులు సెలఁగఁగ, శోకంబును జెంది దక్షిఁ
.
•
జరిలు నొడల్
యెంతయుఁ బూన్కిన్.
808
310
చూచి కడుకో
జూచి యని రిటుల్ 311
సీ. తివిరియొక్క కలకె తెల్ల వాఱు వెదుకు!, మురియఁబోకుమరికొందఱు నోడివిరి
ఇల్ల ల్కినంతట . నేపండుగౌ నౌకో, కనఁబోదువని కొంద అనిరి మీఱి
ముందఱ నున్నది . ముదుసళ్ళ పండుగ, అయ్యతో నందఱ + కనిరికొంద
ఱిది కట్టికుడుపు నీ మెందే గఁ దప్పుడు, కూఁతుగోడనియును గొందఱనిరి. 818
గీ. జగములీ సూర్యచంద్ర న • ఎక్షత్రరాసు
శాంతవఱ సిద్ధశాంతుల నేపుమాఱు
సంతవజకీవు పుత్రికా హంతకుండ
వనుచు దుష్కీ ర్తినొందెద . పనిరి పనరి.
818&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>smwc9p5rgbnuoe7sr1eq5o4iomovakt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/180</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251121</id>
    <revision>
      <id>611695</id>
      <timestamp>2026-11-08T02:38:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'సతీ ఖండరు - ఆ. ౧. క. ఆ శివు రాణి వెనుకొని, యాశాలను జేరినట్టి • యభవానుచరుల్ COF శ్రీశివ సురుఁగుడు గని హా, హా శాంకరి! యనుచుదుఃఖమంది • రయమునస్. ఆ. పరశు శూల ఖడ్గ • ధరులౌచు బిరబిర, దక్షిఖఁ...'</comment>
      <origin>611695</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3707" sha1="72pixwig06ccwdjso5vecr4pyg37v1a" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;సతీ ఖండరు - ఆ. ౧.
క. ఆ శివు రాణి వెనుకొని, యాశాలను జేరినట్టి • యభవానుచరుల్
COF
శ్రీశివ సురుఁగుడు గని హా, హా శాంకరి! యనుచుదుఃఖమంది • రయమునస్.
ఆ. పరశు శూల ఖడ్గ • ధరులౌచు బిరబిర, దక్షిఖఁ జదుపవచ్చు . తత్వమరసి
యజ్ఞహంతృ మార ణార్థమై దక్షిణాగ్నిని భృగుండు హవస మును బొనర్చె.
ప, దానక్ జేసి
శ. భూరితరబలులు ఋభు లను, వారు పొడమి యుల్ముకములఁ బట్టి యురగ కే
యూరుని పారిషదులతోఁ, బోరి పఱువఁ జేసిరంతఁ బొంకముమీఱన్. 815
-* ఆకాశవాణి దక్షుని శపించుట
•
నచ్చటివారెల్ల రాల
316
317
వ. అంత నయ్యవసరంబున సభో వాణి పెద్ద యెలుంగుతో
కించి యచ్చెరువొంది యదరుఁ జెంద నిట్లు వక్కాణించె.
ఉ. ఓరి మదాంధ! దక్ష! విను ముగ్రునితోడ విరోధ మొంది యి
ట్లాఱడి యాగమున్ గడఁగి తాత్మజనంతముఁ జేసి తేవపు
ధీరతనొంది యింకను దధీచి హితోక్తి సనాదరించితే
కార! యఘంబుపై నఘము నార్జనఁ జేసితికెవిట్లు దుర్మతీ !
సీ. ఏ సతీ దేవి బాలేందుశేఖర పత్ని, యఖిలలోక సముచ్చయంబులేలు
ఏ సతీదేవి బ్రహ్మేంద్రచంద్రార్క ప్రముఖ నిర్జర శ్రేణి • పూజలొందు
ఏ సతీ దేవి యోగీంద్ర మనోరాజి. బ్రహ్మవిద్యాకృతిఁ బరిఢవిల్లు
ఏ సతీ దేవి భ * &quot;క్లిష్టంబు లార సి, భౌగ మోక్షంబులఁ బూని నొసగు
గీ, ఏ సతీ దేవి కల్పాంత మీక్ష చేసి, సర్వసంహార మొసరించుఁ • జటుల శక్తి
ఆ సతీదేవి నిత్య కల్యాణమూర్తి, నా జగన్మాత నెనఁ జేసి • తౌర ద్రోహి !
గీ. దీని ఫలమంత యిపుడె సందియము లేక, కుడుతు విశ నీ సభాస్తార కోటితోడి
నీదు మ స్తంబుఁ దెగిపడు నేలమీద, సవనమిది భంగమున్ జెందు సత్వరముగ,
వ, మఱియును.
క. నినుఁ జేరిన యీ దివ్యులు, కనుచిత కర్ములకు శాస్త్రీయగు . మెండుగ నె
న్కను ముందు: గనక వీ రీ, యనువున విందులను మెక్కి రరుసంబుమెయిన్
వ, అని యిట్లు వచించి యూరకుండుఁడు&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>72pixwig06ccwdjso5vecr4pyg37v1a</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/181</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251122</id>
    <revision>
      <id>611696</id>
      <timestamp>2026-11-08T02:38:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '505 శ్రీ శివ పురాణము ఉ. అంత సురల్ మునుల్ మనము లందు విషాదమునున్ భయంబున త్యంతము నొంది ముందఱో మహాపద డాయుచునున్న యట్లుగా నెంతయు నిశ్చయించి నన జేక్షణు సన్నిధిఁ జేరి దేవ! ల్పాంతము...'</comment>
      <origin>611696</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3990" sha1="5yclg5v5fzr1fbqf03samgkmza8ap9d" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;505
శ్రీ శివ పురాణము
ఉ. అంత సురల్ మునుల్ మనము లందు విషాదమునున్ భయంబున
త్యంతము నొంది ముందఱో మహాపద డాయుచునున్న యట్లుగా
నెంతయు నిశ్చయించి నన జేక్షణు సన్నిధిఁ జేరి దేవ!
ల్పాంతమువో లెఁ దోఁచెడు దయామతిఁ బ్రోవఁగడంగు మిదఱన్,
•
శ. అని యర్థించిరి దశఖం, డును జకాయుధున కెఱఁగి + నుతిఁజేసి యనెన్
ననజాక్ష! నీదు సాయము, ననే జన్నము సేయఁ గడఁగి నాఁడ మనుపుమీ.
వ. అని యభ్యర్ధించె నంతవిఁద,
మ త్తకోకిల. పాఱినట్టి గణంబులెల్లఁ గ వర్దిఁ జేరఁగఁబోయి య
ఘోరమంతయుఁ దెల్పి రంతన కోవిదోత్తముఁడైన య
న్నారదర్షియు శర్వుఁజేరి ప్రణామముల్ పొనరించి యా
తీరునంతయుఁ బూసగ్రుచ్చిన తీరుఁ దెల్పెను రోజుచున్ .
3
శ్రీ వీరభద్ర జననము —
831
828
824
825
చ, విని పరమాగ్రహంబుఁగొని • విశ్వగురుండు కఠోర ఘోర గ
ర్జన మొనరించి యొక్క జడఁ జక్కఁ దెగన్లోని పర్వతాగ్రమే
దినిపయిఁ గొట్టినంత నె యు దీర్ఘతర ప్రలయాభ్రఘోషముల్
దనర ధగద్ధగచ్ఛవులు . జర్కొని వెల్గొనరింప నెల్లెడన్,
మ. ప్రలయార్క ద్యుతిమెల్ల విశ్వముపయిన్ • వ్యాపింప దివ్యాయుధో
జ్జ్వలముల్ హ స్తసహస్రముల్ వెలయ దీ వ్యద్విక్రమాంచత్కళా
లలితా కారుఁడు వీరభద్రుఁడు మ హెూ 'ల్లాసంబునన్ బుట్ట న
క్కెలసన్ బొల్చెను భద్రకాళి యటులే • కీర్తింప వైమానికుల్ .
క. వారలతోడనె పొడమెను, భూరితర కృపాణపాణి భూతవితతులున్
ఘోర జ్వరములు తనువుల తో రాజిల్లుచును దోడు తోడ రయమునన్,
అ, పొడమి యిట్లు వీర మూర్ఖన్యుఁ డీశ్వరుఁ, జేరి సాఁగి మ్రొక్కి • శిరసువంచి
ఏమిసేయవలయు నెఱిఁగింపు మిఁక నాకు, సకలభువన నికర చక్రవర్తి!
సీ. ఇంకఁగఁ జేతునా? యీ సప్తసాగర, సలిలంబు లన్నియు జలధితూణ !
పిందియొనర్తునా? ! `పేర్మి నీ కులపర్వ, తముల మొత్తమ్ముల ధర్మనిరత !
ముక్కలు చేతునా ? + దిక్కరీంద్రంబుల, యక్కుంభతలముల ననఘ చరిత!
కసవొనరింతునా? • కరులజాండములెల్లఁ, గదిసి చేపట్టి గంగా జటాల !
+&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>5yclg5v5fzr1fbqf03samgkmza8ap9d</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/182</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251123</id>
    <revision>
      <id>611697</id>
      <timestamp>2026-11-08T02:38:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'సతీ ఖండము - ఆ.. 305 గే. చిదిమివైతునె? భాస్కర శీతకరుల, గరుడ గంధర్వ యక్ష రాక్షస నిలింప సిద్ధమునిచారణోరగ* శ్రేణిఁబట్టి, హింస యొనరింతునా? బల్జి మాంస మెఱయ. గీ. నీ కరుణ నన్ను మించిన లోక త...'</comment>
      <origin>611697</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4309" sha1="hlh9bdtgo8j2fb3xu6gklcc9oexj5ax" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;సతీ ఖండము - ఆ..
305
గే. చిదిమివైతునె? భాస్కర శీతకరుల, గరుడ గంధర్వ యక్ష రాక్షస నిలింప
సిద్ధమునిచారణోరగ* శ్రేణిఁబట్టి, హింస యొనరింతునా? బల్జి మాంస మెఱయ.
గీ. నీ కరుణ నన్ను మించిన లోక తూరుఁ
డెందులేడిదిక్కువం • బిందుభూష!
ఎద్ది సెప్పిన నొనరింతు నిపుడె వేగ
సెలవొసఁగి పంపుమా దృతిఁ జేసి జనశ!
వ. అనిన మహేశ్వరుం డిట్లనియె.
శ. సవనముతో దక్షుఁ జదుపు, మవినీతుని నీవు మామ
డవు నీ చేఁ దెగుదురికన్, దివిజులు మునిజులును నేని
829
కాంశ ప్రభవుం
దీవ్యచ్ఛక్తిన్, 880
శ. అని నుడువఁగఁ బరితోషముఁ, గొని సాఁగిలి మ్రొక్క సెలవుఁ గొని కాళికతో
ననుచరవర్గంబులతో, ఘనభూతప్రతితితోడఁ గదలె రయమునగా.
881
— * శివుని సెలవుచే వీరభద్రుండు దక్షయజ్ఞంబున కరుగుట *-
ప. అంత నవ్వీరుం ఉయుతసిహుబులు పూన్చిన దివ్యస్యందనంబుపై నెక్కి సింహ
శార్దూల గజ తురంగ బలీవర్ధంబుల నెక్కి సాయములై వచ్చు మూడుకోట్లు
రుద్రగణంబులతో వెడలుడు భేరీనాదంబులు శంఖనిస్వనంబులు పటహఝల్లరీ
కాపా ళమృదంగఘంటా వేణు వీణాడమరుమటధ్వానంబు లొనరింపుచు పారిషద
బృందంబు లనేకంబులు ముందు నడచిరి. ఇశ గణపాలురగు శంకుగర్లుం
డను, అమోస్తుండును, కోకిలుండును, కాకడుండును. సుమంతుకుండును,
కాకపాదోదరుడును, సంతానకుండును, మహాజలుండును, మధుపిం గుండును,
పూర్ణ భద్రుండును, జతుర్వకుండును, విరూపాటిుండును, పలపర్తకుండును,
లకులీశుండును, లొకాంతకుండును, దైత్యాంతకుండును, ఆశనియు, బాలకుం
డును, గపాలీశుండును, సంచారకుండును, కుండ విష్ణుంభకులును, సన్నాదుండు,
పిప్పిలుండును, ఇంద్ర తాపసుఁడు, మహావేశుఁడును. కాలకాలకమహాకాలు
రును, అగ్నికృత్తును, అగ్నిముఖుఁడును, అదిత్యమూర్ఖుఁడును, వికృతుఁడును,
విశాఖుఁడును, సర్వాంకకుఁడును, జ్వాలా వేశుఁడును, బర్వతకుండును, క్షేత్ర
పాలకుండగు భైరవుండును, సుకేశీవల్లభుండగు నందీశుఁడును, సర్వసేనాని
యగు జండీశుండును, మహాగణేశ్వరుండగు మణిమంతుండును ననేక కోటి
ప్రమధభూత వీర సై న్యంబులతో ననుగ మించిరి, ఇంక భద్రకాళీయు, విభుసి&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>hlh9bdtgo8j2fb3xu6gklcc9oexj5ax</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/183</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251124</id>
    <revision>
      <id>611698</id>
      <timestamp>2026-11-08T02:39:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '1000 శ్రీ శివ పురాణము ఫిఱుంద సింగంబెక్కి సాయుధమై సాయుధలగు మహాకాళీ, గౌరీ, కాత్యాయనీ, చాముండా, ముండమర్దినీ, భద్రా, వైష్ణవీ, ఈశానీ, నార సింహీనామక నవదుర్గ లతో శాకినీ, ఢాకినీ, కుశ్మా...'</comment>
      <origin>611698</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3763" sha1="4n0p5h7ve38o9dwx8aewz51ce94bhyo" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;1000
శ్రీ శివ పురాణము
ఫిఱుంద సింగంబెక్కి సాయుధమై సాయుధలగు మహాకాళీ, గౌరీ, కాత్యాయనీ,
చాముండా, ముండమర్దినీ, భద్రా, వైష్ణవీ, ఈశానీ, నార సింహీనామక నవదుర్గ
లతో శాకినీ, ఢాకినీ, కుశ్మాండీ, పర్పటి, చటి కాజ్వర, బలంబులతోఁ జతుష్షష్టి
యోగినీచక్రంబుతో, నాసురీ, యక్షిణీ, మోహినీ బలంబులతో ననుగమించె
సంత శివాజ్ఞంజేసి యవ్వారి పైఁ గల్పప్రసూన వర్షంబును సుగంధ పవమాన
ప్రచారంబమరి శుభశకునంబు లేపొందెనంతఁ గనఖలం బందలి దక్షాధ్వర శాల
యందు దుర్నిమిత్తంబులు పెక్కు లుత్పన్నంబులగుచునుండె.
సీ. భానుమండలముపైఁ బరివేషనులు చుట్టి, తారాగణంబు లెంతయునుడు ల్లె
కడఁగి వెన్వెంటను 'ల్కా సృష్టి చెలరేఁగె, శోణితవృష్టులెచ్చొటనుమీ తె
గొప్ప సర్పంబులు గూలి కూయుచునుండె, వృశ్చిక వర్షముల్ వి స్తరిల్లె
ఖర వాతము ల్మెండు గా నేచివీచె ధ, వళవృశ్చికఁబులు సొలిచెఁబుడమి
గీ. దఝు వామాక్షియును వామ పక్షములును
బెక్కు తడవలదిరె మఱి యుక్కు మిగిలి
గృధ్రములు దక్షతల ముట్టి • కెరలుచుండె
శలభములు నిండె | నధ్వర * శాల నెందు.
వ. అంత
చ. తన రెఁ బరాగ ము త్తరప • ధమ్ముననుండి యఖండభంగి నిం
నిరంతరము . గీల్కొని జీఁకటిఁ బరం
బర్వ జేయుచు
వినఁబడె వీరహుంకృతు ల విస్ఫుటభైరవరావధోరణుల్
మునులు సదస్యులున్ విని గు ముల్గొని కంపిత చిత్తులై రటన్.
--* ఉత్పాతంబులకు వీరిణి మున్నగువారు భయపడుట *—
388
884
వ. అందు వీరిణి మొదలగు దేవీజనంబులెల్ల రాఘోరంబులన్నియుఁ గ్రమంబుగఁ
గాంచి వగచుచుఁ దమలో దక్షునిఁ గూర్చి యిట్లు దలంచిరి.
ఉ. కూతును గోలుబోయె పయిఁగూలఁగ వచ్చెవిపత్తు మోఱుం
డీతఁడు కాలకాలుని మ హేశ్వరుఁజుల్కనఁజేసి జన్నమున్
నీతి
అతి నిందితభంగిఁ గడంగె నెక్కుడౌ
పాతకమిద్ది మిన్న కయ పాయునెడాయును గాకదోడుతోన్-
885&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>4n0p5h7ve38o9dwx8aewz51ce94bhyo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/184</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251125</id>
    <revision>
      <id>611699</id>
      <timestamp>2026-11-08T02:39:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'A సతీ ఖండరు - ఆ. ౧. . ఇట్టు లనుకొనుచున్నంత * నేగుదెంచి, రకట వికటాట్టహాసంబు లత్యుదగ్ర భీషణధ్వానములు మీట 'పృధులవీర, భూత వర్యులు దళములు ముట్టికొనఁగ. చ. పొడఁగని వేల్పులు న్మునులు • ప...'</comment>
      <origin>611699</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3571" sha1="s36480l9zov6rrcm3jbk683tsqr4vxx" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;A
సతీ ఖండరు - ఆ. ౧.
.
ఇట్టు లనుకొనుచున్నంత * నేగుదెంచి, రకట వికటాట్టహాసంబు లత్యుదగ్ర
భీషణధ్వానములు మీట 'పృధులవీర, భూత వర్యులు దళములు ముట్టికొనఁగ.
చ. పొడఁగని వేల్పులు న్మునులు • పొంశము దప్పి కడున్ భయంబునన్
వడఁకుచు నల్గడ ల్గనుచు వాయిడి కూయుచుఁ ద త్తరిల్లుచున్
వడిఁ బరుగెత్తి పోవుచును వచ్చుచుఁ జచ్చితిముంచు నొచ్చుచున్
పడుచును లేచుచున్ మిగుల • బాలిశులై విలపించి రెంతయున్.
వ. అయ్యవసరంబున
+
•
1. దర్పమంతయుఁ గోల్పోయి దుఖఁడును ద
దీయ ముఖ్యానుచరులును ' దోయజాక్షుఁ
జేరి యభయంబు గోరుడు • శ్రీదయితుఁడు.
వీరభద్రుని రాక భావించి మదివి.
•
ఉ. తానును బంకునొంది యల దరఖనితో న యాజి! నీవుఁ దు
ర్మానముఁ జెంది యుగ్రు ససమాను మహామహు నిందఁజేసి యీ
కానని జన్న మొందితీవి కల్మషమున్ వడిఁగట్టికొంటి వి.
ప్లేను గడంగినన్ విడువ దీవినిపాతము సర్వభంగులు.
శా, నేనున్ ధాతయు నీతిమాలి యిటుల నీయాగమున్ జేరి యెం
తేనిస్ భంగముఁ జెందనుంటి మది యం ప్లేయా నిశన్ దివ్యులున్
మౌనుల్ &quot;లెక్కరు వచ్చువారె దఱిసెస్ సూద్యర్ఘ ట శ్రేణితోఁ
దానై రుద్రుఁడు వీరభద్రుఁ డెటుల దప్పింతు నీభంగముల్.
* ఇంద్రాదులు వీరభద్రునితో
గీ. అంతలోన యజ్ఞ శాలాంతరాళ
మునకుఁ జేరిన యవ్వీర జనులఁ జూచి
3
యుద్ధం చేయుట * --
యింద్రుఁడును నగ్ని యముఁడు నైరృతుఁడు వరుణ
గంధవాహు లెదుర్కొని . కడఁగిరాజి.
క. చండీశుం దశని విళా, ఖుండును దైత్యాంతకుఁడు గోకిలుఁడు నమో
ఘుండు ననువారు వారల, దండిగ నెదిరించి తాఁకి
క. వారువముల నరదంబులు, సారెకు మర్దించి వారి
888
889
840
341
843
దర్పం బెసఁగన్. 848
చటులాయధ వి
జొనిపిరి శరముల్.
స్తారంబుల దూరంబునఁ, జూరున్ బొనరించి 'మయులఁ&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>s36480l9zov6rrcm3jbk683tsqr4vxx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/185</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251126</id>
    <revision>
      <id>611700</id>
      <timestamp>2026-11-08T02:39:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'శ్రీ శివ పురాణము మ. మఱియు `బై ఁబడి చంపఁగాఁ దలఁచి యమ్మా హేశ్వర గ్రామణుల్ దఱియన్ వచ్చుటఁ జూచి 'వేగ మొగ నద్దంభోళిభ్బన్ముఖ్యులం దఱు భీతిన్ గొని పాఱిరపు మునులుని దామోదరుని జీర స...'</comment>
      <origin>611700</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3649" sha1="hf5k9odcbtb2imkbw97zabibtwvptzo" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;శ్రీ శివ పురాణము
మ. మఱియు `బై ఁబడి చంపఁగాఁ దలఁచి యమ్మా హేశ్వర గ్రామణుల్
దఱియన్ వచ్చుటఁ జూచి 'వేగ మొగ నద్దంభోళిభ్బన్ముఖ్యులం
దఱు భీతిన్ గొని పాఱిరపు మునులుని దామోదరుని జీర స
క్కఱి వే ల్సాహవ మొందఁగాఁ దలఁచి చెక్కన్ నిల్వ జక్రంబుతోన్, 845
- విష్ణుమూర్తి వీరభద్రునితో యుద్ధము సేయవచ్చుట *—
ఉ. శంభుసుతుండు చూచి మధు శాసన! యుద్ధ మొనర్ప వచ్చి తే
కుంభిని నిన్నుఁబోల్పఁదగు • కోవిదుఁ డొక్కఁడు గానవచ్చునే ?
శంభుఁగొల్చి తద్దయను సారభుజాబల మొంది యుక్కునన్
శుంభదరీంద్రసంఘముల • స్రుక్కఁగఁ జేయవె పెక్కు మార్లోలన్,
ఉ, ఎక్కడనుండి చక్రము ఈమేశ్వర! చెందితి వింత విస్మయం
బెక్కడనుండి దాపరిలె • నింతయుఁ గల్గొనఁగూడదే
మదిన్
జక్కఁగఃల్వు నీదయిన • శక్తినిఁ జూచెద నంతయున్ గడున్
చెక్కులు వాకుల యిఁక
వీఁకఁ దొడంగు మణంగు బింకముల్ .
గీ. కనవెళ్లి దాక్షియణీపాత మనఘమూర్తి!
మునివర్యుఁడగు దధీచుని హితోక్తి
యజ్ఞభా • గమును జెంద
గిట్ట దేవా నీకు శివునకే కేవ నేని
మ. అవినకి దానవ వెరి యుత విని దా నాటోపమున్ జేద కి
ట్లనె రుద్రాత్మజ! భద్రమూర్తి! విను నా యంతర్యము న్నేను శ
ర్వు నెడన్ ద్వేషినిగాను భ క్తుఁడనె నేర్పున క్కి యిట్లీ మఖం
బును జేరన్ జనుదెంచుటే యఘముగా బోల్చెం విధి ప్రేరణన్
ఉ. ఈతఁడు నాకు భ క్తుఁడయి . హెచ్చుగ వేఁడుటఁ జేసి యీగవం
బీ తెఱఁగొందియుంటిని మ హేశ్వరుఁ బిల్వమి నారయంగ లే
దీతని కిఫ్టు బాసట వహింపక యుండిన నాడికొందుదు
జేతము తీరుఁ దెల్పితిని చేయుము జీవయెసంగఁగా ననిన్
846
317
848
849
850
గీ. అవలఁగానున్నదగు విజ యంబునీక, యగును సందియ మేమి లేదయిననన్నుఁ
గడచి దక్షునిఁ జేరు నిక్కచ్చియిద్ది, దైవదూషకులకు మేలు దారసిలు నె&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>hf5k9odcbtb2imkbw97zabibtwvptzo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/186</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251127</id>
    <revision>
      <id>611701</id>
      <timestamp>2026-11-08T02:39:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'సతీ ఖండమా ఆ. ౧ * విష్ణు వీరభద్రుల యుద్ధము : చ. అనుటయు వీరభద్రుఁడు ప్రి • యంబెదఁ జెందియు నట్లే యౌనుగా కని దనుజాంతకున్ గదసి యక్కజ మొందఁగఁ బెక్కు కైదువుల్ తనువునఁ గ్రుచ్చి యున్న...'</comment>
      <origin>611701</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4142" sha1="lptzp9miymddtae4ow2pq9kkysyn7qa" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;సతీ ఖండమా
ఆ. ౧
* విష్ణు వీరభద్రుల యుద్ధము :
చ. అనుటయు వీరభద్రుఁడు ప్రి • యంబెదఁ జెందియు నట్లే యౌనుగా
కని దనుజాంతకున్ గదసి యక్కజ మొందఁగఁ బెక్కు కైదువుల్
తనువునఁ గ్రుచ్చి యున్న తినందం బొనరించె రయంబుమీట న
వ్వసవిలోచనుడు శర వర్షము వీరునిపైఁ దనర్పుచున్
+
852
గీ. పాంచజన్యంబు నూఁదిన పాఱినట్టి, వాసవుఁడు మున్ను గాఁగల వారు మరలి
వీరబలములతో (బోర వెడలి రంత, వీరభద్రుఁడు చండీశ
గీ. వీరవర్యుల గణపాల • ధీర వరుల
యోగినీ చక్రమును గూడి రేగి సురల
నెల్లఁ బసిపట్టి మర్దించు . ఒఱిఁగి యురగ
శయనుఁడ
+
సుద ర్శనము నేసె
భైరవులును, 858
చ. అది గని యొక్క వీరుఁడు రయంబున లాగి గ్రహించుచుండ న
ప్పదనునఁ దోయజేక్షణుఁడు + పర్వునవచ్చి గణే ద్రువక్త్రమున్
పదలిచి చక్రమున్ గొని జవంబున నాత్మరథంబుఁ జేరెన
య్యదిగని వేల్పు లెల్లరును • నాసల జౌసిరి సంగరమ్ము పె,
ఉ. అంత మహాత్ముఁడైన హరి యచ్చెనునై తగు యోగవిద్యచే
నంతము లేని విష్ణుల మహాత్ముల శంఖముదర్శి కాంకులన్'
వింతగ సంతరింపఁ గని వీరుఁడు రుద్రమయంబు న స్త్రమున్
బొంతన చేసి కాల్చె నల భూరిసుదర్శనపాణు లందఱని
.
.
854
855
856
క. ఆ తరువాయి నె వెన్నునిఁ జేతి త్రికటంబుతోడు కేవఁబొడువఁగా
నాతఁడు గడునొచ్చి నడిపి, భూతలమునఁ బడియె సురలు మునులున్
-
8:7*
[ బొగలన్
శివపురాణే సతీ ఖండే సప్తత్రింశ దధ్యాయే.. న విష్ణు పోతేజాః | చక్రముద్యమ్య
మూర్ఛితః... యుయుధే భాగవాంస్తేవి . వీరిధ దేవా మాధవఃరయోప్ప నాభా విద్యుద్ధం
సుఘోరం రోమహర్షణం | మహావీరాధిపజ్యో జ్యోస్తు ! నానాస్త్ర ధరియోరు విష్ణాక్యోగ
ఐలార్తిభ్య ఆ దేహాదేవ, మ దారుణాః | శంఖ చక్ర గదాహస్తాః | అసంఖ్యాకాళ్ళ జట్టిరేకి
లేచావీయుయుధుసేన వీరి భద్రేణ భాషతా | విష్ణు పద్బలవంతో । జాణాయుధ ధరా
గణాఃళి తాన్ సర్వాసపి వీరోసా | నారాయణ సమ ప్రథాన్ / భిన్మీ చకారి కూలేని జ్ఞాత్వా
స్మృత్వా ! శివం ప్రభుం || శతశ్చోరసీతం విష్ణుం | లీలయై పరణాజిరే। జఘాన వీరభద్రోహి!
1
1&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>lptzp9miymddtae4ow2pq9kkysyn7qa</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/187</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251128</id>
    <revision>
      <id>611702</id>
      <timestamp>2026-11-08T02:39:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'శ్రీ శివ పురాణము ఆ. కొంతవడికి లేచి ' క్రోధర కేక్షణుఁ డగుచు గూఢ పాచ్ఛ 'యానుఁ జార్చి వీరభద్రుపైన విసరి వేయఁగఁ జక్ర, మీక్ష సేయఁ గని మహేశసుతుఁడు. చ, శివునిఁ దలంచి చక్రమును శ్రీపుభ...'</comment>
      <origin>611702</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3997" sha1="t09k43dtpfjjx4tuex8dnn4ekr04eh0" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;శ్రీ శివ పురాణము
ఆ. కొంతవడికి లేచి ' క్రోధర కేక్షణుఁ డగుచు గూఢ పాచ్ఛ 'యానుఁ జార్చి
వీరభద్రుపైన విసరి వేయఁగఁ జక్ర, మీక్ష సేయఁ గని మహేశసుతుఁడు.
చ, శివునిఁ దలంచి చక్రమును శ్రీపుభుజంబును స్తంభ మొందున
ట్లవిహత తేజుఁడా భుజగ • హార కుమారుఁ
'
డొనర్పనపు
శవుఁడును మంత్ర వేదులగు సమ్మునివర్యుల మంత్రశక్తి, బా
హువును గదల్చెఁ జక్రము సముద్ధతిఁ జెందకయుండె స్తబ్ధమై.
చ. అంత నద్ధానిన్ గాంచి యచ్యుతుండు
గీ. తివిరి సశరంబు శార్ణంబుఁ ద్రిప్పి వీర
భద్రుపై వేయ నాతుడు వడిఁ ద్రిశూల
ధారఁదు తినియలు చేసె . దాని సంత
దవులఁ గని నల్వ హరిచాటుఁ దఱిసి యనియె.
క, కానున్నది యగు నిట నే, మేనియు నొనరింప లబ్ధి
గానని తెఱఁగున ఏండ్లకుఁ, బోనగునని హెచ్చరింపఁ
+
359
860
యెనఁగదు వీరల్
బురుషో త్తముఁడున్ .
వ. సమయోచితంబుగ విధివచనంబుతీ రనుష్టింప నెంచి సమరావనిన్ దొలంగి
సూక్ష్మరూపంబు నొంది నిజధానంబుఁ జెందెం ఒక్మజుం డట్టులే యొనర్చె
నద్ది యారసియు వీరభద్రుండు శినానుమతితో నుపేక్షించె నంత.
---
• వీరభద్రుఁడు యజ్ఞ శిచ్చే నంబు చేయుట
A. యజ్ఞమును భీతినొంది మృగాళృతి న
హించి కసమునఁ బరు •
రసి
విసంస్ధ భూమ్మ'నే హరిః ॥ క్రోధరిస్తే క్షణ శ్రీమాతా | శత ఉతాను సప్రభు ప్రహర్తం
ఛక్రమొద్యన్యు 1 అగిష్టర్ ప్రభు వర్షభః శ్రీ అన్నది రాదు | కలాదిత్య సంప్రదాత!
శస్య మహాప్రభో | చచాం హరిశ్చకం | శరద్ధ, స్తభీతిం ధ్రువం 1 అన నిష్టు 193వ 1
వీరభద్రేణ భాషతా | ఆశిస్టత్ ంభిస్తేనా | కృంతా నినినిశ్చలని ఆటోమ సంఛ
కార్ణం జగాహసకృద్ధః | స్వఛముస్సకరం మానే | త్రిభిశ్వ ధర్షితో బాణైః సమర్థం ధను
సరే వీరభాదేవి తత్తావ। శ్రీధాభూత్ తత్ క్షణాన్మనే! ఆథ విష్ణు ర్మహనాణ్యా !
బోధిత ప్తం మహాగణం | అసహ్యపర్చ సంజ్ఞాత్వా | అంతస్థారం మనోదదే! బషాను గతే
చైప | దేవాళ్ళ మునిభిస్సహా | వినిర్జితా జైస్సర్వే | ఏతే యజ్ఞోప జీవవశిశ
1&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>t09k43dtpfjjx4tuex8dnn4ekr04eh0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/188</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251129</id>
    <revision>
      <id>611703</id>
      <timestamp>2026-11-08T02:39:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'host పొఁడి నారనమున శిరః పాఠమొనరఁ + జేసె శ్రీ వీరభద్రుండు వాసిమెఱయ 868 శ. మునియగు నంగిరసుఁ గృశా, శ్వుని ధర్ము నగిష్టనేమి • సువిదితుదత్తుం ఘనుఁడగు కశ్యపునిఁ బదం, బున శిరములు మెట్ట...'</comment>
      <origin>611703</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3238" sha1="fe7zlcbllxwvfr6pwya1wyvr2h6m8if" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;host
పొఁడి నారనమున శిరః పాఠమొనరఁ
+
జేసె శ్రీ వీరభద్రుండు వాసిమెఱయ
868
శ. మునియగు నంగిరసుఁ గృశా, శ్వుని ధర్ము నగిష్టనేమి • సువిదితుదత్తుం
ఘనుఁడగు కశ్యపునిఁ బదం, బున శిరములు మెట్టి కడిమి పొలు పెడలించెన్ .
గీ. మఱియుఁ గొందఱు మునులను మంచి
రిశను స్వాహాదులొ వేల్పు 4 టి గురుఁ బోండ్లు
బుగులుకొనునట్లుగాఁ గొంద తెగిచి నగిరి
పఱచు సురలను గొందఱు పట్టుకొనిరి,
.
365
శ, కొందఱు ప్రాగ్వంశంబును, గొందఱు పత్నీ భవనముఁ • గొదగొనికడిమిన్
గొందఱు సదస్యశాలను, గొందఱు నార్నేధ్రశాలఁ గూల్చిరి వేగన్, 866
ఉ. కొందఱు కుండ మేఖలలఁ గూల్చిరి కొందఱు యజ్ఞ పాత్రలన్
జిందఱ వందతౌనటులు చేసిరికొందఱు వహ్ను లార్పిరిం
867
కం దురుసైన కొందఱు పగన్ గొని కుండములందు మూత్ర'మే
పొందుచుఁ జేసి రిస్టు లేదు . రొక్కఁడులేకయె మిందుపూన్కి—మై.
వ, అంత వీరభద్రుండును, మణిమంతుడును, నందియుఁ, జండీశ్వరుండును యజ
మాన భృగు భగపు-షలన్ బట్టికొని తిగిచి పదంబుల చేఁ గంఠంబులను మెట్టి.
భృగ్వానిమునుల శిక్ష - నిరవదు జంపుట
సీ, భృగునిమానసల నూడబెరికె మణీయతుఁ డెవఁడు సభ మాన లెత్తి తృళ్ళె
పూషుపండ్లనుకు ల్చె ? బూటు
•
విశ్వాసం, 7న ముఁ
'
గీ. శస్త్రములఁ ద్రింపలేక విన్మయముఁ బొంది .
సంజ్ఞనం యోగబలిబు ను స్థమును ద్ర ఏ
దక్షిణాగ్నిని సి
ప్రమధ వీరులు సాధువాదములొనర్ప.
కంట
కెగసి నవ్వె
ఆ. పుష్పవృష్టిఁ గురి సెఁ బురహరు తనయుపై, నీరవితతి పైన • వెల్లి విరిసి
జయజయ ధ్వనులు ప్రశ స్తిమీఱఁగ నంతఁ, జగిరి రజతగిరికి
369
శర్వుఁజేర.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>fe7zlcbllxwvfr6pwya1wyvr2h6m8if</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/189</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251130</id>
    <revision>
      <id>611704</id>
      <timestamp>2026-11-08T02:40:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'poe శ్రీ శివ పురాణము శ. సులభసంప్రాప్త విజయులై మహామోదంబుతోఁ బర మేశ్వరునిఁ జేరి మ్రొక్కి విజయంబుఁ దెల్చినఁ బరమశివుండుఁ బరితోషంబుఁ జెంది వీరభద్రున్ గారవించి:- గణాధ్యక్షము నొన...'</comment>
      <origin>611704</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3645" sha1="poavip5aiur7vlqayljak755h1jzo3y" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;poe
శ్రీ శివ పురాణము
శ. సులభసంప్రాప్త విజయులై మహామోదంబుతోఁ బర మేశ్వరునిఁ జేరి మ్రొక్కి
విజయంబుఁ దెల్చినఁ బరమశివుండుఁ బరితోషంబుఁ జెంది వీరభద్రున్ గారవించి:-
గణాధ్యక్షము నొనర్చె సంత యజ్ఞం బట్లు భగ్నంబై ఛిన్న భిన్నాంగులైన
ఋత్విక్సురమునిగణంబులన్ జూచి తక్కటి వారంద అజునిఁ దోడ్కొని వైకుంఠ
పురంబునకరిగి యురగశయను దరిసించి మ్రొక్కి యవ్విధం బెల్లఁ దెలిపి
యనుగ్రహించి దేవముని రక్షణం బొనర్సుమని వేఁడుడు బుండరీకలో చనుం
871
క. తేజీయసుఁడగు పురుషుని, పై జనుఁ డపరాధియగుచు బ్రదుకు నెయెందున్
యోజింపఁదగదె యిట్టుల, నే జడుఁ డేనియును గడిఁది * యింగితమైనఁగన్.
మ. మనమెల్లన్ బరమేశ్వరుని మఖవిభుశామాన్యున్ వెడం జేసి ద
ఎఖని యాగంబునఁ జూఱగొంటిమి హవి స్తోమంబు లిప్లైన
నా
మనునిన్ గారుణికాగ్రగణ్యుని జగత్కల్యాణమూర్తిన్ రయం
బున సంఘ్రుల్లోని “క్షమ్యతా&quot; మనిఠడున్ బొల్పొప్పఁ వేడన్ దగుర్ 878
క. ఎవఁడలిగినఁ జెడుజగమా, శివుని సతీవిధురు వేగఁ జేరి క్షమింపన్
స్తవములొనరించి తద్దయ, సవసము రక్షింపవలయు సముచితమిదియా,
ఉ. ఈమును లీసురల్ నలువ యీవును నేనునుఁ బాక శాసనం
డేమహనీయు వీర్యబల 4 మిట్టిది త త్వమిఁకట్టి దంచు సుం
లేమి యెఱుంగఁజాలము మ హేశ్వరుఁడట్టిఁడు వేఱుత్రోవతో
సేమెయిమెచ్చు నవ్వెరవు నెవ్వఁడు సేయు స్వతంత్రుపై నటుల్,
-.
•
.
విష్ణ్వాదిసురు కైలాసమునకుఁ బోవుట
గీ. అటులు చెప్పి వైకుంఠు డఖల సురల
మునులఁగొని నల్వతో వేగఁ బురహరేష
లాస శైల
వాసమై పోల్చునట్టి
రాజమున కేగి భయభ క్తు । లో జమెఱయ.
గీ. జన్మయోగతపోమంత్ర • సమ్య గోష
ధులను సిద్ధులగున్ వారి • కలవియై ప
రులకుఁబోరాక
సకల గంధర్వ వితతుల సంగతమయి.
* రోజనముల
875
876
877&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>poavip5aiur7vlqayljak755h1jzo3y</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/190</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251131</id>
    <revision>
      <id>611705</id>
      <timestamp>2026-11-08T02:40:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'సతీ ఖండము - ఆది. —* కైలాసగిరి వర్ణనము naa 878 క. నానాధాతు విచిత్రిత, నానామణిమయళిరోఘ నంబయి యింజా నానామృగతతియుతమై, నానాపాదప లతాభి నందిత మగుచున్. సీ. ఇష్టఫలములీయనెందుద్విజులఁ బిల్చ...'</comment>
      <origin>611705</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3101" sha1="61w56vkkssd77xe9nk3v9sjxjkd4e11" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;సతీ ఖండము - ఆది.
—* కైలాసగిరి వర్ణనము
naa
878
క. నానాధాతు విచిత్రిత, నానామణిమయళిరోఘ నంబయి యింజా
నానామృగతతియుతమై, నానాపాదప లతాభి నందిత మగుచున్.
సీ. ఇష్టఫలములీయనెందుద్విజులఁ బిల్చు, గల్పద్రుమములు శాఖాశరముల
• చేరి ప్రియులతోడ, రమియింతు) మణికంద రముల నెందు
సందడించెడు సతీ ! స్నాన పుణ్యతరోద, యై నంద యెచ్చోట నద్భుతగతి
గస్త్రంబుటనఁటుల 4 కంచెలతో నెందు, నళినీపుళినము లా నందమొసఁగు
గీ. మన మయూరంబు లెందుఁ గేకల నిగుడ్చు
మూర్ఛనలొనర్చు మత్తాళి వుంది మెందు
దనరు సెలయేఱు లెచట వాదముల మించు
నేన్లు లెచ్చోట గిరియాన మెలమీఁజూవు,
వ. అట్టి శ్రీ కైలాసపర్వతంబునందు.
+
879
నీ, ఎలమావులును నిమ్మ'లీత చిట్టీతలు, పారిజాతములు మందారతరులు
పొన్నలునున్ సురపొన్నలుఁ బొగడలు, గన్నేర్లు సంపఁగుల్ గాంచనములు
రేఁగులునన్ గంగ రేఁగులునున్ గొండ, గోఁగులుఁ బనసలు గొడి సెగములు
దెబ్బలునున్' నార దబ్బలునున్ నారి, కడముల్క జూరము ల-ముకములును
గీ. వెలగ లిప్ప లుసిరికలు వేపతరులు
మేడి నేరేడు మా + రేడుగములు
తాటిమాఁకులు చీఁకటి . తరులు మణ్ణి
కులు రావిమ్రానులు జోకమెఱయ,
గీ, తియ్యమామిడి రసదాడి . తేనెయరఁటి
తీయదానిమ్మ గజనిమ్మ తెగలు మఱి తు
రంజి నారింజగములు హేరాళమైన
వెదురుకోవలును బలాశ వృక్ష రాజి.
గీ. పుష్పితాశోకములు మల్లెపొదలు జాది
తో (పులును బండి గురివింద తోఁవు లేపు
మీఱు బంగారు తామర లేలిరంగు
రంగులొప్పెడు కలువలు గల సరసులు.
380
881
882&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>61w56vkkssd77xe9nk3v9sjxjkd4e11</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/191</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251132</id>
    <revision>
      <id>611706</id>
      <timestamp>2026-11-08T02:41:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'శ్రీ శివ పురాణము క. ఏలకితీఁగెలు తాంబూ, లీలతలు లవంగ లతలు శేఁబ్రోకలునున్ మేలిమిజాతులు పలు త,క్కో లకముల వరుస లెంతొ తోసంబిడెడున్. 888 క. పలురకముల ద్రాక్షల మందిు లెంతయు విడంగఁ గొలు...'</comment>
      <origin>611706</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4059" sha1="3vad6rgc6h3m11mu8xdkamrlqrae715" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;శ్రీ శివ పురాణము
క. ఏలకితీఁగెలు తాంబూ, లీలతలు లవంగ లతలు శేఁబ్రోకలునున్
మేలిమిజాతులు పలు త,క్కో లకముల వరుస లెంతొ
తోసంబిడెడున్. 888
క. పలురకముల ద్రాక్షల మందిు లెంతయు విడంగఁ గొలుపు తీయనఁదగు పం
దులగుత్తులఁ దనియుచు రా. చిలుకలు విడొంది వాడ * శివమంత్రంబున్,
సీ. ఇభములు సింహశ శరభముల పులుల గదు, వులు నొః యెడనే సమునవసించు
అడవియేన్గుల యొరీ పడిన &quot;ప్పు హరిచంద, నముల గాడ్పలరించు • నమరులమది
ర క్తశంఠ ఖగస్వరముల మేళముఁ జెందు, షట్పదమండలీ | స్వరసరణులు
కలహంస కులపతుల్ డిఁగి చెప్పును శిత,రుద్రీయ పాఠముల్ • మద్య మొగను
గీ, పచ్చలే మెట్లుగఁదవచ్చు పద్మసరసు
లింపు మెయిఁ బుణ్య కాంతల • కిచ్చు ముదము
పొంకముగు వెండి బంగరు పుష్పకములు
.
మేలి రతనాల గద్దెల మేలుమీఱ.
ఉ. శ్రోతులు కొండముచ్చులును 9 క్రోడములున్ బులులున్ సివంగులుస్
వాతమృగంబు లెల్గులును బస్తములాలును పెద్దులున్ మనుం
బోతులు సింగముల్ శరభముల్ గురుఁబోతులు పాడి గేదెలుస్
885
బోతులు గోడిగల్ హరులుఁ బొంకపు నాభిమృగంబు లొప్పెడు. 886
గీ, యోజనశతంబు పొడవు పాదోనముగను
విరివి దైవాఱ శాఖల వెలసి కొండ
నెల్లఁ దఱుగని నీడ శోభిల్లఁదగి ము
ముక్షు శరణం బయిన వట భూజమందు.
.
387
సీ, అలుకనుబాసిన • యంతకుఁ బోలి సు, ఖాసీనుఁడై యున్న యట్టివాని
శాంతాత్ములై తగు శ్రీ సనకాది సిద్ధుల, చే సేవలనుఁ జెంది • చెలఁగువాని
బక్కులకును నల రక్కసులకు దొర, యా కుబేరుని పూజలందు వాని
విద్యాతపోయోగ * విభుఁడై తదీయాధ్వ, మొంది విరాజిల్లు చున్న వాని
గీ. తపసులకు నిష్టగుగు జటా దండ భస్మ, దర్మముల నెలరేశను సాంధ్యగగన
రుచినలరు గాత్ర మిలమిఁ దాలిచిన వాని, విశ్వమంగళములను నర్పించువాని,
విష్ణ్వాదులు శివుని దరిసించి ధ్యానంబొనర్చుట
'
నీ దర్భమయంబయి • తనరిన బ్రుసియందు, నుపవిష్టుఁడై సిరి నున్న వాని
సజ్జనుల్వినఁగ శాశ్వతపు బ్రహ్మంబు నారదునకుఁ జెప్పుచుఁ
బొదలు వాని&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>3vad6rgc6h3m11mu8xdkamrlqrae715</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/192</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251133</id>
    <revision>
      <id>611707</id>
      <timestamp>2026-11-08T02:41:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'సతీ ఖండము - ఆ. ౧ కుడితొడఁ జేరిచి + యెడమకాలిని నెడ్మ, మోకాలిపయిఁ జెయిన్ 'బూను వాని రాణింపఁ దర్క ముద్రనుఁ జెంది యొక చేత, నొక చేత జపమాల సౌందు వాని ... బ్రహ్మః ర్వాణ సుఖమున బరఁగు వాట య...'</comment>
      <origin>611707</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2779" sha1="6p1toryzdh8eub5pc4p65cnv5m7i4u0" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;సతీ ఖండము - ఆ. ౧
కుడితొడఁ జేరిచి + యెడమకాలిని నెడ్మ, మోకాలిపయిఁ జెయిన్ 'బూను వాని
రాణింపఁ దర్క ముద్రనుఁ జెంది యొక చేత, నొక చేత జపమాల సౌందు వాని
... బ్రహ్మః ర్వాణ సుఖమున బరఁగు వాట
యోగపట్టం గట్టి చెన్నొందువాని
మునుల కెల్ల ర
• పొలుచువానిఁ
బరమశివు సచ్యుతాదులో శ్రీ సురలు గః-8.
గీ నంది సెలవొంటి సిగ్గని
నరి శిరసుల సజలుల్
రభవుఁ ఉరగొందనియమున
వందనము లో
చేర్చి నిలిచి
కజునకును బ్ర
తులొనర్చి యొసఁగె నాస నములంత.
వ. నారాయణుం డిట్లనియె.
గీ. ఎఱుఁగుదుము నిన్ను విశ్వేశు . నీ జగతికి
యోని బీజములై యొప్పు • చున్న శక్తి
శివులకునుఁ గారణంబయి • చెన్ను మీటు
నా నిరంతర బ్రహ్మంబ • వయ్య నీవు,
శ్రీ. సరవి స్వాంశములగు శివ • శక్తులఁదు
నూర్ణ పద మట్లు గ్రీడింపు • చుండి జగము
బొడమఁగాఁ జేసి పోషించి • యడతు నీవు
నిర్వికార చిదానంద శి | సశ్యరూప !
ఉ. నీవె త్రయీ సురక్షణము నెట్టనఁ జేయఁగ నధ్వరంబు మున్
బావన! పుట్ట చేసితివి • బల్లిదమై తగు సూత్రమేర్పడన్
శ్రీ విలసిల్లు ధర్మమయ • సేతువులన్ బొనరించినావు భూ
దేవులు ఎన్ని షికము • తిక్ బొనరింత్రు వ్రతంబు నొందుచుకో.
889
890
891
892
898
క. మంగళ ! మంగళ కర్ముల, కుం గావించెదవు స్వర్గ • కూటము ముక్తిన్
బొంగర నిడెదవు పెఱల క, మంగళులకు నరక మెందు మాఱదదియె టేన్.
వ, అయినను&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>6p1toryzdh8eub5pc4p65cnv5m7i4u0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/193</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251134</id>
    <revision>
      <id>611708</id>
      <timestamp>2026-11-08T02:42:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'శ్రీ శివృపు రా ణ మా + · విష్ణుమూర్తి శివునితో దక్షునిబ్రతికించి యజ్ఞమునులూర్తిచేయింపుమనుట మ, బ్రతుకన్ జేయుము దుఖనిన్ను భగనేత్రంబుల్ బ్రసాదింపుమా దృతి దూసంబులనీయుని భృగు...'</comment>
      <origin>611708</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3832" sha1="tvbft7a4v8c9k92x2h3m8wgmp46l1jd" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;శ్రీ శివృపు రా ణ మా
+
·
విష్ణుమూర్తి శివునితో దక్షునిబ్రతికించి యజ్ఞమునులూర్తిచేయింపుమనుట
మ, బ్రతుకన్ జేయుము దుఖనిన్ను భగనేత్రంబుల్ బ్రసాదింపుమా
దృతి దూసంబులనీయుని భృగునకునే దెప్పింపుదంతంబు లు
న్నతకారుణ్యమయాత్మ! పూష కిఁకజ న్నంబందు నీచేత శి
క్షితులౌ దివ్యులు ఋత్విజుల్ సుఖతను శ్రీలొందఁ బాలింపునూ.
1. సమయించితి వలయజ్ఞ శిరము మరలసముద్ధరింపు క్రతువెవ్వనిచే
నమరు ఫలసిద్ధి వానికిఁ గుమఖులు భాగంబునీక కూలిరియట్టుల్.
క. ఇది గొనుము పూర్ణ భాగం, బిది శ్రతు శేషంబు రుద్ర! • యిది నీయదియా
ముదమున నీభాగంబునఁ, బొదలఁగ నొపరింపు సవస పూర్తి మథేశా !
వ. అంత విరించి యిట్లనియె.
చ. చెడు మదినొంది భేదగతిఁ జేడ్పడి కర్మమునందె నిచ్చలున్
సుడివడు వారు లాఁతుల యశోధనముల్లని కుందువారు నౌ
చెడుగులు మర్మముల్ దునియఁజేయఁగఁ గూయుదు రన్యుల పడిన్
వడి నిఁకఁ బంపరట్టివిధి • వంచితులు మిముబోటి సత్తముల్.
వ. ఇంద్రుండిట్లనియె.
895
896
898
శ. వందనము నీలకంఠున, కిందుధరున కాద్యనకు మహీయసునకు నా
నందైక హేతువునకు స,మందశృపామయతనునకు మహితాత్మునకున్. 899
ఠ, ధాతల కెల్లర కీ ఐ వి, ధాతువు త్రిగుణాత్ముడవు సుధాకరమకుటా !
నేతల కెల్లర కీవే, నేతవు పాలింపుమిఁకను • నీదు జనములన్.
వ. దివ్యమునిజనంబు లిట్లనిరి.
400
సీ. ఉచితరూపునకు సద్యోజాతమూర్తికి, గదికి శూలికి ధన్వి + కిదియె ప్రణుతి
వామదేవునకును . వామనేత్రునకును, వామమూర్తికి నిదే • వందనంబు
ఘోరఘోరునకు న ఘోరమూర్తికిఁ బరే, శునకు వికటునకు జోత యిదియె
పురుషార్థదునకుఁదత్పురుష మూర్తికనాది, పురుషున కిదియె చేమోడ్పునేఁత
గీ. ఇనున కీశానమూర్తికి • నీశ్వరునకు
.
బ్రహ్మరూపునకును బర బ్రహ్మ కిష్ట
తనునకుఁ ద్రయీతనునకు సుందరతనునకు
భ క్తి ఁ గావింతు మిదె యభి వాదనంబు.
401&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>tvbft7a4v8c9k92x2h3m8wgmp46l1jd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/194</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251135</id>
    <revision>
      <id>611709</id>
      <timestamp>2026-11-08T02:42:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'సతీఖండము - ఆ.0 వ. అంత నిలింపుల గాంచి బాలేందుశేఖరుం డిట్లనియె. * శివుఁ డనుగ్రహించుట ' ఉ. మోహముఁ జెందినట్టి యల ముగ్ధులదోసమునేఁ దలంపఁ బా పోహను జెంది తృళ్ళిన దురుద్ధతమూర్తులఁ శిక్...'</comment>
      <origin>611709</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3681" sha1="ed8hb97oetsyspx5i6v4wurnba7wm54" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;సతీఖండము - ఆ.0
వ. అంత నిలింపుల గాంచి బాలేందుశేఖరుం డిట్లనియె.
* శివుఁ డనుగ్రహించుట
'
ఉ. మోహముఁ జెందినట్టి యల ముగ్ధులదోసమునేఁ దలంపఁ బా
పోహను జెంది తృళ్ళిన దురుద్ధతమూర్తులఁ శిక్షఁ జేసితిన్
మోహిత బుద్ధి దరఖఁ డటు పూనిన జన్నము బన్న మొందె ని
పోహరి! యో విరించి! వినుఁ డొప్పుగ సర్వము నిర్వహిల్లఁగన్
గీ. అధ్వరికి బస్తమస్తకం • బమరు మిత్ర
చువునఁ జూచు భగుఁడు పూషయజమాన
దంతములచేత నమలుచు. దానుఁ బిష
భుక్కగు భృగుం డజశ్మశ్రువులను జెందు.
--* దక్షుఁడు జీవించుట *-
402
408
వ, మఱియు ఋత్విక్కు అశ్వినీ దేవతలు బాహువుల చేతను, బూషహస్తంబుల
చేతను బాహుహ స్తంబులఁ
బడసి జీవింతు రట్లోనప్పుండన్న శయ్యాదిమ దేవుని
నుడుల కఖలర్షి జనంబు లలరి సాధు వాదంబుల ధన్యవాదంబుల నొనర్చి మొక్క
రంతఁ బుండరీ కాక్కండును విరించియుఁ బరమశివుని నవనంబునకు భక్తి
మెయి
నామంత్రణంబు సేయుడు మహా దేవుండు హర్షించి సందీశ్వరాదులతో నందుఁ
జని యల్లొనరింపఁ జేయుడు నవ్వారెల్ల హరుసంబుఁ జెంద దశ ఖండు నిద్ర
మేల్కొనినట్లు లేచి కూర్చుండి పబోధుబుఁ జెంది ముందఱనున్న శివున్
జూచినయంత నె శరత్కాలంబు నందలి హ్రదంబుఁ బోలి యకల్మష చిత్తుండై
పూర్వవైరంబు మంచి శివ స్తవంబుఁ జేయఁబూనియు మృతిఁ జెందిన కూఁతుఁ
దలఁచి దుఃఖంబున బాష్పపూరితనయనుఁడై యెద్దియుఁ బలుకఁజాలకున్న
నె ట్లొ హృదయంబు బిగ్గ వట్టి యిట్లు మహేశ్వరుఁ బ్రస్తుతిం చె,
— దక్షుఁడు శివుని సన్నితించుట
పెక్కులు తిట్టినట్టి నను • బిట్టుగ దండము చేసితద్ది దా
కుడనుగ్రహంబుగన్ యేర్పడె నాయెడ వెన్నుఁ డీవు పెం
పెక్కఁగ బ్రహ్మబంధువుల నేనియు నన్నువసేయఁ బూన రా
చక్కి మహేశ! యెట్లు వ్రత చర్యలఁ బాయుడు నీవు పేర్మిమై.
.
405&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ed8hb97oetsyspx5i6v4wurnba7wm54</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/195</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251136</id>
    <revision>
      <id>611710</id>
      <timestamp>2026-11-08T02:42:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'శ్రీ శివ పు రాణము 3 ఉ. వేదము రక్ష సేయుటకు వెన్క నె యెష్ణొ తపోవ్ర తేద్ద వి ద్యాదులఁ జెన్నుమీఱు భవదాస్యమునన్ సృజియించి విప్రులన్ గాదిలి ప్రేమ నావులను • గజ్జను నేని కాచు గొల్లఁ...'</comment>
      <origin>611710</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3345" sha1="jjg8h4ny4hwmb9j1y7ij28twby7snf4" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;శ్రీ శివ పు రాణము
3
ఉ. వేదము రక్ష సేయుటకు వెన్క నె యెష్ణొ తపోవ్ర తేద్ద వి
ద్యాదులఁ జెన్నుమీఱు భవదాస్యమునన్ సృజియించి విప్రులన్
గాదిలి ప్రేమ నావులను • గజ్జను నేని కాచు గొల్లఁండ
ట్లేదుచునుందు వెల్లపుడు . నె. రియు: బాములఁ బాపి యీశ్వరా!
చ. నిను బరమాత్మ నారయ
బున సవి లెక్క సేయక
బునఁ బెనుగోతఁ గూలు నను
.
.
నే నటు లెగ్గులు పల్కిసెన్ మనం
పుణ్య విగర్హణజాత పాతకం
భూకృపన్ బ్రతికించి తిట్టులవ్'
నినుఁ గొనియాడఁ జాలుదు నాసీదగు పుణ్యమె నిన్ను మెచ్చెడున్.
.
గీ. నరదునకు విశ్వపతి శార్త ' బాంధవునకు
జ్ఞాననిధి కీశ్వరునకు స • నాతెనుసకు
సర్వ దేవాధిపతికిఁ బ్ర • శాంతమతిక
సర్వకారణునకు సమ • స్కార మిదియె.
-- * శివుఁడు దక్షునకు హితంబుఁ జెప్పుట -
గీ. అనియిటుల వేడి మొక్కి
.
గని యనుగ్రహ మొంది యి .
విను ప్రసన్నుఁడ నైతినే
భక్తులకు లోఁగువాఁడ నేది
యట్టిదశల
3
వేళ నేని
బ్రభుఁడనైన.
406
407
408
409
వ. నన్నుఁ బూజించుభస్త లాకుఁడు జిజ్ఞాసువరా యుజ్ఞానియు ననువారలై నాల్గు
విధులు తు, ఈ రికా' త్తకు లు త్తములందజేయుదు
కు
ప్రియతముం డతను సారూత్రగఁ దెలియుము, నేను జ్ఞానగమ్యుడను గాని
తదితరంబులకు నాధ్యుండనుగాను.
గీ. వేదముల చేత సీక్రెమ్ వితతిచేత
దానముల చేతఁ దపసించే దక్ష! నన్ను
బడయఁజాలరు కర్మిత తిరులు పుడమి
భక్తి చే జ్ఞానమునఁ బా
బాటుపడుదు నెపుడు,
410
411
వ. నీవు భ క్తి జ్ఞానంబులఁ బాసి కేవల శర్మతత్పరుండవై యిట్లు బన్నంబు నొందితి
విశ్రమిఁద జ్ఞానమార్గంబు నాశ్రయింపుము. మఱియు వేరొండు రహస్యంబు
గల దది యెఱిఁగింతువినుము.
412&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>jjg8h4ny4hwmb9j1y7ij28twby7snf4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/196</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251137</id>
    <revision>
      <id>611711</id>
      <timestamp>2026-11-08T02:42:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'సతీ ఖండము - ఆ. ౧ • శ. నేనును బ్రహ్మయు వెన్నుఁడు, పూనిజగంబులకు హేతుభూతులమైనన్ నే నీశ్వరుఁడను సాక్షిన, నేను స్వయంభానకుఁడను నిత్యుఁడ వినుమా. 418 ఆత్మ మాయనుగుణమయి నంది జగముఁ బొడము...'</comment>
      <origin>611711</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3197" sha1="7zlpypb7ldkinloqzuwwoz2653rzws1" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;సతీ ఖండము - ఆ. ౧
•
శ. నేనును బ్రహ్మయు వెన్నుఁడు, పూనిజగంబులకు హేతుభూతులమైనన్
నే నీశ్వరుఁడను సాక్షిన, నేను స్వయంభానకుఁడను నిత్యుఁడ వినుమా. 418
ఆత్మ మాయనుగుణమయి నంది జగముఁ
బొడముఁ జేయుఁ సాకుడు బొలియఁ జేయు
చును యోచిత నామంబు లొసరఁదాల్చు
చుందు సలక నిందు సందయం బోదన దెవుడు.
గీ. అట్టి పరమాత్మనయిన నా యందు బ్రహ్మ
విష్ణులను భూతికోటినిఁ • బిచ్చ వా
జైలఁగి వేఱుగఁజూతుకు శిరను మొకము
మున్నయినవాని వేఱుగ నెన్నఁ డెవఁడు.
414
415
క, సశలాత్ములమై సిచ్చలు, నొశరూపగు మా ముగురను . నిండు తెఱఁగు నెం
చక సేవించుని లిండే, యకలం శంబైన శాంతి నందికొను భువిన్.
వ, ఇక నట్లుగా,
గీ, వెన్ను నొల్లక వన్ గొల్చుచున్న వాఁడు
నన్న లిగి వెన్నునిన్ గొల్చుచున్నవాఁడు
వీరలివ్వురు జమునీట • వేఁగుచుందు
రంబులహేముందు జంద్రుఁ గున్నంతడనుక.
వ. మఱియును.
.
416
417
+18
వ, కాపుని సేవిక క్షేమం స్ధ జాస జ్ఞానిన యుపాసేపు మీ ? ముగంబుఁ బూర్తి
యొనగ..పు.ఎన్ని ముం కలరి శివు నిఖర్వచనని తలంచి సకుటుంబముగా
నరించి యుద్ధంబు ల పనుసంధాపించి శిల్పుల కల్లకు భాగంబు లొసంగి
పూర్ణ - గంబు మ హేశ్వమనకిచ్చి తదనుగ్ర అబుఁబడసి
ు సమా పం
బొనరించె నంతఁ బర మేశ్వరుండు కైలాసంబున కరిగె. బ్రహ్మవిష్ణులును నఖిల
సురమునీంద్రులు సంతసంబునఁ బర మేశ్వ రం యశశ్చరితంబు గానంబు సేయుచు
నిజనివాసంబుల కరిగిరి. మహేశ్వరం డెట్లు నిజస్థానంబుఁ జేయు సతీదేవిన్
దలఁచి పలుమాఱు సతీ చరితంబులు గణంబుల కెఱిఁగించుచుఁ బరమాత్మ&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>7zlpypb7ldkinloqzuwwoz2653rzws1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/197</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251138</id>
    <revision>
      <id>611712</id>
      <timestamp>2026-11-08T02:42:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'శ్రీ శివ పురాణము యయ్యును బ్రాపంచిక భంగి నభినయించుచు నిర్వికారుండై యుండె, పర మేశ్వరి యగుదాఔయణి యిట్లు పూర్వక ళేబరంబుఁ బాసి దేవ ప్రార్థితయై దేవకార్యంబు కొఱకు మఱల హిమవద్గి...'</comment>
      <origin>611712</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3680" sha1="2g7jfh1j5bdrq9qrvvhut4euh1ygr32" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;శ్రీ శివ పురాణము
యయ్యును బ్రాపంచిక భంగి నభినయించుచు నిర్వికారుండై యుండె, పర మేశ్వరి
యగుదాఔయణి యిట్లు పూర్వక ళేబరంబుఁ బాసి దేవ ప్రార్థితయై దేవకార్యంబు
కొఱకు మఱల హిమవద్గిరీంద్రపత్ని యగు మేనకయందు జన్మించి తపంబొంది
మహేశ్వరున్ జేప్ప నీ సతీ చరిత్రంబు నెవ్వ రేనిఁ జదివిన వినిన నవ్వారు
సకల సంపదలన్ బొదలుదు రబన సూతునకు శౌనకాదులు మహాత్మా! దక్ష
యజ్ఞంబం దిట్లు పుండరీకాక్షుండు శివు నరయశ వచ్చి యనుమతిన్ జెందుట
తం బెఱుఁగఁ జెప్పు మనుడు సూతుం డిట్లనియె.
-* క్షప దధీచుల కలహ వృత్తాంతము
గీ, చ్యవనపుత్రుండు భృగువంశ సంభవుఁడు ద
ధీచియనుఋషి శపియింప నా చతుర్భు
జుఁడు పరాకొంది యట్లు ద • తఖని మఖమునఁ
చిన్న
+
జీవమాలి.
⭑-
క. అన నేటికి శపియించెను, ముని పురుషోత్తముని సకల భూతశరణ్యున్
మునివర యెఱిఁగింపు నా, ననఘుఁడు నుడువంగఁ దొడఁ గెశినవ్వారికిటుల్
క. లీుపుఁడను వైష్ణవుఁడగునొశ, నృపునకును దధీచిమునికి • నే స్తంబురువా
విపులేకుండొక పరిమా, నివతినిఁ గని యిట్లుతా సనియె మత్తమతిన్
చ. ఎనిమిదిదిక్కులోలిమెయి నేలెడు వేల్పులమాత్రలొంది మే
దినిపయిఁబొల్చు భూపతీ మదిన్ దలపోయఁ ది వర్ణప
ఘనతను మించునల్లతఁడె గౌరవభౌజనుఁడన్న నంతన
మ్ముని విని వేదవుంబధముఁ బూసని యన్నుడిశల్లి యిట్ల నా
ene
420
422
428
424
క. జనవినుత “బ్రాహ్మణో గురు”, రను పచనముఁ దలఁపు మదిని నఖిలమునకు బా
పనుఁడే గరీయుఁడును బూ, జనభాజనుఁ డిద్ది వేద సమ్మత మనుడున్.
చ. నరవరుఁడాలకించి యటు నచ్చిక సేయక శ్రీమదంబునన్
బొరసిన బుద్ధి యిట్లనియె • భూవిభుఁడే కడుమేటి యాతఁడే
యురవగు దైవతంబిఁఠను + నుర్వరఁ జెందిన విష్ణువాతఁడే
ధర నిఁక నగ్రపూజ్యుఁడగుఁ దాపన! నీకటు లేను పూజ్యుఁడన్.
485&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>2g7jfh1j5bdrq9qrvvhut4euh1ygr32</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/198</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251139</id>
    <revision>
      <id>611713</id>
      <timestamp>2026-11-08T02:42:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'సతీ ఖండము - అంది. గీ. అనిన విని మునిశ్రుద్ధుఁడై యాత్మగార వం బరసి నెడు పిడికిట వసుమతీశు నెత్తిపై నతఁడు గిన్కెత్తి వజ్ర మేసి మునివరుఁ జీల్చెను • దోసమనక. క. మునివజ్రహతినిఁ దాను,...'</comment>
      <origin>611713</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3595" sha1="ljtcjpcg131m736relr2eyjdxn5avvi" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;సతీ ఖండము - అంది.
గీ. అనిన విని మునిశ్రుద్ధుఁడై యాత్మగార
వం బరసి నెడు పిడికిట వసుమతీశు
నెత్తిపై
నతఁడు గిన్కెత్తి వజ్ర
మేసి మునివరుఁ జీల్చెను • దోసమనక.
క. మునివజ్రహతినిఁ దాను, ర్వినిఁ బడి కులపతిని శుభ్రు •
మ
next
486
డిన నతఁడు చేరవచ్చి ము, నిని సంజీవిని కలన్ మరినిచె నంతఁ గృపన్, 427
వ. వాత్సల్యంబుతోడ దధీచికి మృతసంజీవినీ విద్య నుపదేశించి, కుమారా!
మృత్యుంజయఁడగు నీశ్వరుని భజించుచు నీ మహామృత్యుంజయ మంత్రంబు
నుపాసింపుము, దీన నీకు మృత్యుభయంబు దొలఁగి శ్రేయంబు చేకూరునని
యి ఉమ్మత్రం బప జేశించె,
3
ధ్యానం -
* ఒహా సృత్యుంజయ మంత్రము
*-
శ్లో॥ హస్తాంభోజ యుగస్థ శంభయుగలా ముద్ధృత్యతోయం శిర
స్పించతం కరయ్యో గేన ఉధతం | స్వాం కే సకుంభ &quot; క రౌ
అక్షక్రజ్మ్భగకూ సమంతం | మూర్ఖస్థ చంద్రస్రవ
త్వీయూ సార్ద్ర ననుం భజే సగిరినంత చ మృత్యుంజయం.
మనుః -
1
ФФ
I
428
త్ర్యంబకం యజామహే | వ్యాపి తరం ప్రభుం త్రిముండల స్యపి తరం
త్రిగుణస్య మహేశ్వరం | శ్రితి త్వస్య త్రిం హ్నేశ్చ త్రిధా భూతన్య సర్వతః ॥
త్రిదివస్య త్రిబా హెూశ్చ తిఖా భూతస్య సర్వ 22 | త్రి దేవస్య మహా జీవం|
సుగంధిం పుష్టి ఇర్ధనం ! సర్వభూతేషు సర్వతి | త్రిగుణేషు కృతో యధా !
ఇంద్రియేషు తద న్యేషు ! దేవేషు చ గణేషు చ | పుప్పే స్సుగంధివత్సూర 1
సుగంధి మమ రేశ్వరః | పుష్టిశ్చ ప్రకృతేర్యస్మా | త్పురుషాద్వైద్విజో తమ।
మహదాది విశేషాంత | వికల్పశ్చాపి సువతి | విష్ణోః పితామహస్యాపి |
మునీనాంచ మహామునే ఇంద్రియస్య చ దేవానాం | తస్మాద్వై పుష్టి
వర్ధనః | తం దేవ మమృతం రుద్రం కర్మణా తపసాపివా | స్వాధ్యాయేన చ
యోగేన | ధ్యానేన చ ప్రజాయతే సత్యేనాన్యేన నూనెఙ్మాయా! స్మృత్యు
1
1&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ljtcjpcg131m736relr2eyjdxn5avvi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/199</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251140</id>
    <revision>
      <id>611714</id>
      <timestamp>2026-11-08T02:42:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'శ్రీ శివ పురాణము పాశాద్భవః స్వయం | బంధమోక్షకరో యస్మా ! దుర్వారుక మివ ప్రభుః! మృతసంజీవినీ మంత్య్రో ! మమ సర్వోత్తము స్స్మృతః॥ వ, ఈయదియె సర్వోత్తమంబగు మృతసంజీవినీ మహామంత్రం బీ...'</comment>
      <origin>611714</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3678" sha1="deyk3ejj2c5z6mlqzj3yu7izoperiqs" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;శ్రీ శివ పురాణము
పాశాద్భవః స్వయం | బంధమోక్షకరో యస్మా ! దుర్వారుక మివ ప్రభుః!
మృతసంజీవినీ మంత్య్రో ! మమ సర్వోత్తము స్స్మృతః॥
వ, ఈయదియె సర్వోత్తమంబగు మృతసంజీవినీ మహామంత్రం బీశ్వరుని
బూజిం
వుచు నిద్దాని జపించుము. మఱియు నీయది జపంబున నభిషేకంబునను &quot;హెూ
మంబునను నిమ్మూడింటఁగూడ ఫలంబొసంగు శివసన్నిధిఁ జేరి యీమంత్రంబు
బపించిన వానికి మృత్యుభయంబు లేదు. ఇక నిమ్మంత్రంబునను న్యాసాదుల నొన
ర్చి జపించుచు శివునిబూజించిన మఱియు విశేషఫలం బొందనగునని యిట్లు
సక్రమం బపదేశించి శుక్రుండు స్వస్థానంబునకరిగి సంతదధీచి శివుని సంస్మ
రించి తపంబునకై వనంబున కరిగి యందు మహేశ్వరులఁ బూజించుచు
నమ్మహా మృత్యుంజయ మంత్రంబు దేశ నిష్టతో బెక్కు దినంబులు జపించి
సంత భక్తవత్సలుండైన శంకరుఁడు మునికొ దారసించి వరంబడుగు మిచ్చెద
ననుడు దధీచిముని కరంబు మురిసి యిట్లనియె.
శివుఁడు దధీని మునికి వరమునిచ్చుట
.
గీ, దేవ! నాకిడు వజ్రాస్థి * దివ్యతనువు
మఱియు సమృతత్వము నదీన మరియు ననుడు
శంకరుండట్ల యగునని • సంయమికి వ
రం బొసఁగి వేగ నిజనివాసంబుఁ జేరె.
చ. మునియు వరంబుఁ జెంది తప
భూభుజుఁ జేరి పదంబుచే శిరం
బును వడిమోఁ'ది నాతఁడును భూరిత రాగ్రహమొంది వజ్రమున్
ముని యురమందు వేయ నది 4 ముప్పటి యట్టులఁ గాక పూరిగాఁ
గనుపడ తేఁడు సూచిఁమది గాటపు నక్కజ మొందియంతనే,
ఉ. కానకుఁ బోయి శ్రీపతినిఁ గంజదళాక్షుని భక్తవత్సలు
బూనికతోడ నెంచి తపమున్ బొనరింపఁగ దేవనాథుఁ డా
మానవనాథుఁ జేరి చను మానముతోడ నభీష్టమడ్డఁగా
నానృపుఁ డర్సమొంది కమలాక్షున కర్మిలిమొక్కి యిట్లనెన్,
•
గీ. బాఁపడొక్కఁడు ననుఁ దలఁ బగులఁ దన్నె
వజ్రమేసితి వితయయ్యె • వరద! యతఁడు
429
480
481
482&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>deyk3ejj2c5z6mlqzj3yu7izoperiqs</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/200</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251141</id>
    <revision>
      <id>611715</id>
      <timestamp>2026-11-08T02:43:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'సతీ ఖందమా - ఆ. ౧. శివునిఁ బూజించి వాంఛిత సిద్ధులొందె పేరు దధీచి యవ్వాని ఁగనుము. 483 శివ, మఱియుఁ దనకును దధీచికి జరిగిన వాదంబు తెఱంగునంతయుఁ దెలిపినఁ బురు షో త్తముఁ డవ్విధం బెల్ల న...'</comment>
      <origin>611715</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3141" sha1="t0dxsxklsjjm5l51h9a29t1sq2j0zqo" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;సతీ ఖందమా - ఆ. ౧.
శివునిఁ బూజించి వాంఛిత
సిద్ధులొందె
పేరు దధీచి యవ్వాని ఁగనుము.
483
శివ, మఱియుఁ దనకును దధీచికి జరిగిన వాదంబు తెఱంగునంతయుఁ దెలిపినఁ బురు
షో త్తముఁ డవ్విధం బెల్ల నారసి దధీచి యెడ ననుచితంబు లేకున్నను ఎరువునికై
తానద్దధీచినిఁ జెనకక తప్పమియును, దధీచి చేఁ దన కానర్ధంబు రానుండుటయు
నెఱింగియును భ క్త వాత్సల్యంబుఁ ద్రోసివేయఁజాలక దధీచితోఁ బోర నెంచి
3
గే, బ్రాహ్మణు లజయ్యు లందును • బాశుపతులు
శడిఁది మగలట్టివారితో ఁ గడఁగ నగునె
యేమి సేయుదు నినుఁ గూర్చి యెట్లుగాని
పోరు నేతు దధీచిలో భూమిజానికి
•
-. విష్ణుమూర్తి దధీచితోఁ బోరవచ్చుట
⭑1
484
485
శ. అని వేగ దధీచి మునీం, దుని డగ్గఱి బవరమడుగఁ దోయజనీ
గని ముని యనియెను కేశవ!, నిను నెఱుఁగుదు భక్తకార్య నిష్ణాతునిగాన్ ,
గీ, ఐన వినుము మ హేశ్వరా రానిరతుల
మ హేశ్వరా+ర్చానిరతుల
కెందు నలఁదుకు టబ్బమి
యెంచువాఁడ
అట్లుగా కది యొదవు చో
నరసిపల్కు
కలను చేసెద నీ తోడఁ గంజనయన!
విష్ణు దధీచుల యుద్ధము *-
487
క. లేదలనుట బెద రేమియు, లేదెందుఁ బరాజయంబు లేనేదో
శ్రీదయిత ! యనుడు గుపితుండై దానవహంత చ మారసి కనఁగా. 438
గీ, అదియుఁ జలనంబుమాలిన నమ్మునీంద్రుఁ
డరసి నగి నె హరి! మైశ మీ ను
దర్శనము ననుఁ దెగటార్పఁ దఱియ దన్య
సాధనములనుగొని వేయు చలముమీఱి.
·
439
శ. అని యుల్లసమాడిన యమ్మునిపయి నందకము గదను
•
వనజాక్షషుఁడే సె సంకం, దనముఖులును దతిని మునిని
నానా
భూర్యస్త్రములన్
నానార్ద్రములన్ .&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>t0dxsxklsjjm5l51h9a29t1sq2j0zqo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/201</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251142</id>
    <revision>
      <id>611716</id>
      <timestamp>2026-11-08T02:43:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'గీ. పొదవ ముని యల్లి యొకకుశ శ్రీ శివ పురా శివునిఁ స్మరియించి విడిచినఁ జెలఁగి యద్ది ఘనమగు త్రిశూలమై వారి కఠిన సాధ నముల వస్త్రంబులను వేగ • సమయఁ జేసి, శ. గుకల నిలింపులతో జనార్దన...'</comment>
      <origin>611716</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3407" sha1="f7gdea99qcavefky3l8ohkflni2wg86" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;గీ. పొదవ ముని యల్లి యొకకుశ
శ్రీ శివ పురా
శివునిఁ స్మరియించి విడిచినఁ జెలఁగి యద్ది
ఘనమగు త్రిశూలమై వారి కఠిన సాధ
నముల వస్త్రంబులను వేగ • సమయఁ జేసి,
శ. గుకల నిలింపులతో జనార్దనుని మర్దింప నే తెంచుచుండుటన్ గాంచి,
గీ, అతుల మాయాన్వితుండగు • నచ్యుతుండు
తన్నుఁబోలిన చక్కగ దాధరులను
నయుతమూరుల వెడలింప నడరి వారు
తాపసున్నిపైకి దుముశఁగఁ దలఁశకతఁడు.
441
442
448
క. వారందఱి శూలమునన్', జూరున్ బొనరించి దూర్వం జూచి హరియుఁ దా
మీటిన తీసుకన్ ఘోరా, కారుండై విశ్వరూప గరిమన్ జూపెన్.
క, పదు నెనిమిది లోకంబులు, నదీనదోదధులతోడ నగములతోడన్
బొదలెను భగవతనువున, నది గని ముని శివునిఁ దలఁచియచ్చెరు వొప్పన్.
గీ. హరికి నిట్ల నె నిదియేమి యచ్చెరియము
కనుము నేఁ జూ పెదనటంచు గరిష్టమెఱయ
చ్యావనియుఁ దనయందు బ హ్మాండ మెల్లఁ
జూప విస్మయమొందిరి శ్రీ సురలు హరియు.
445
శ. అంతయెగాక జనార్దను, నింతియు దహియించుచున్న ఋషీ ఁ గని హరిబ
ల్పంతముతోఁ దలపడఁగని, చింతిలి పరమేష్ఠియటకుఁ జేరి రయమునకు * 446
చ. వలదు మహాత్మ! భ క్త జన
నలుకను మాను మీతఁడలి
కలుషము లేదు వీనియెడఁ
.
వత్సల! పద్మదళాక్ష! మాన్నిపై
కామునిభక్తులను ప్రోడయెంతయున్
గర్కశభావముఁ డింపు జేనికిన్
.
జెలిమిఘటింపు! మానియెడఁ జెల్లదు వేఱువిధంబు రూఢిగాన్.
447
న, అనిచెప్పుట యాలకించి ముపుండు పశ్చాత్త పుండై తనకోసరంబిట్లు రమా
కాంతుండాఱడి నొందుట కెంతేని నందురి యథార్థం బెఱింగి వచ్చి దధీచి యం
ఘులందుఁ బడి యిట్లు ప్రార్ధించె
సతీఖండే ఆష్టత్రింశోధ్యాయే——- శ్లో॥ దదాహ విద్యం | దేవేశం దధీచి వైవసత్తమః |
448&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>f7gdea99qcavefky3l8ohkflni2wg86</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/202</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251143</id>
    <revision>
      <id>611717</id>
      <timestamp>2026-11-08T02:43:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'స తీ ఖండము - ఆ. ౧ _* క్షపుఁడు దధీచినర్థించి యుద్ధంబునుడుపుట ళా. మన్నింపన్ గవయ్య! నాయమములన్' మౌనీంద్రచూడామణీ! మన్నింపన్ గదవయ్య! నా చెడుపనిక్ మాహేశ్వర గ్రామణీ! మన్నింపన్ గదవయ్య!...'</comment>
      <origin>611717</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3565" sha1="51zyy6zaouvbxjxozyavf9alowxpy3d" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;స తీ ఖండము - ఆ. ౧
_* క్షపుఁడు దధీచినర్థించి యుద్ధంబునుడుపుట
ళా. మన్నింపన్ గవయ్య! నాయమములన్' మౌనీంద్రచూడామణీ!
మన్నింపన్ గదవయ్య! నా చెడుపనిక్ మాహేశ్వర గ్రామణీ!
మన్నింపన్ గదవయ్య! నామదము నామ్నాయైక విద్వన్మణీ!
మన్నింప గదవయ్య! వేగనను న స్మన్మిత్ర చింతామణీ!
.
449
తన
వ, అనియిట్లు దీనుండై యనుగ్రహం బర్థించుచున్న మువునకు భయంబిచ్చి
మదిని శివుని సంస్మరించి రమేశ్వరునితో నితర దేవతలన్ గాంచి యాగ్ర
హంబుతో.
గీ. తివిరి మధువైరి! నీవును దివిజు లెల్ల
రుద్రకోపాగ్నిఁ బొగలుదు రు ద్రుతమందె
యని శపించి తుపునిఁ జూచి యధిప! నృపుఁడు
పూజ్యుఁడేయైన బ్రాహ్మణుల్ • పూజ్యతములు.
450
451
వ, అనిచెప్పి మునీంద్రుం డాత్మాశ్రమమున కేగె నంత విష్ణుండు చలంబు మాని
సురలతో స్వలో శంబునశరిగె. పుండును మనఃకాలుష్యంబును బాసి నిజ
గృహంబున నీ సమరంబు పశ్చిమోత్తరంబందలి స్థానేశ్వరంబను నెడ
జరుగుటన్ జేసి యద్ది పుణ్యస్థలంబయ్యె. బను లియ్యది సేవించిన
శివానుగ్రహంబు నొందుదు అక్క తన విష్ణ్వాది సురలు మోహితులై దక్షాధ్వ
రంబున కేగి యట్లు భంగంబొంది రీఖు పదధీచి వాద చరిత్రంబు సంక్షేపంబుగ
మీ కెఱింగించితి నిద్దానిఁ జదివిన వినిన జనుల కఫమృత్యువీడా పరిహారంబగు
రణంబునం దెవ్వ రేని దీనిఁ జదివిన మృత్యుభయంబుఁ దక్కి విజయంబుఁ గాంతు
రని సూతుండు శౌనకాదిమునులకుఁ జెప్పుటయు.
452
క. మంత్రారాధ్యసుతా! శివ, మంత్రజపాత్యంత కుశల • మానసహంసా!
యంత్రిత సత్కార్యా! దు, సంత్రజన వ్యూహవిముఖ! • ధార్మిక సముఖా !
గద్య - ఇది శ్రీ బుధజన విధేయ ముదిగొండ నాగవీరేశ్వర నామ ధేయ
ప్రణీతంబైన శివపురాణం బందలి సతీఖండంబు సర్వంబును సంపూర్ణము.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>51zyy6zaouvbxjxozyavf9alowxpy3d</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>శ్రీశివపురాణము/సతీఖండము</title>
    <ns>0</ns>
    <id>251144</id>
    <revision>
      <id>611718</id>
      <timestamp>2026-11-08T02:44:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>[[WP:AES|←]]Created page with '{{తలకట్టు  | శీర్షిక = [[../]]  | రచయిత = ముదిగొండ నాగవీరయ్య శాస్త్రి  | అనువాదం =   | విభాగము  = సతీఖండము  | ముందరి = [[../సృష్టిఖండము/]]  | తదుపరి = [[../పార్వతీఖండము/]]  | వివరములు =   |సంవత్సరం = 1947 }}  &lt;pages index=&quot;శ...'</comment>
      <origin>611718</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="617" sha1="24ehhvgbnx33zkpa0sya0v75u0m75bu" xml:space="preserve">{{తలకట్టు
 | శీర్షిక = [[../]]
 | రచయిత = ముదిగొండ నాగవీరయ్య శాస్త్రి
 | అనువాదం = 
 | విభాగము  = సతీఖండము
 | ముందరి = [[../సృష్టిఖండము/]]
 | తదుపరి = [[../పార్వతీఖండము/]]
 | వివరములు = 
 |సంవత్సరం = 1947
}}

&lt;pages index=&quot;శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf&quot; from=138 to=202 /&gt;
[[వర్గం:పురాణాలు]]</text>
      <sha1>24ehhvgbnx33zkpa0sya0v75u0m75bu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/203</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251145</id>
    <revision>
      <id>611719</id>
      <timestamp>2026-11-08T02:46:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'శ్రీ శివాభ్యాన్నమః శివపురాణము పార్వతీఖండము ప్రథమాశ్వాసము మదుమా శంకరపద · తామరసాద భక్తి తల్లజ సుకథా ! ప్రేమమతీ ! లక్ష్మ్యంబా ! మామకజననీ! మనీషి మాన్యచరితా ! వ. అవధరింపుము, శౌనకా...'</comment>
      <origin>611719</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1657" sha1="nkanerh9wa24xl0s2yoyiabd7nguftz" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;శ్రీ శివాభ్యాన్నమః
శివపురాణము
పార్వతీఖండము
ప్రథమాశ్వాసము
మదుమా శంకరపద
·
తామరసాద భక్తి తల్లజ సుకథా !
ప్రేమమతీ ! లక్ష్మ్యంబా !
మామకజననీ! మనీషి మాన్యచరితా !
వ. అవధరింపుము, శౌనకాదిమునులు సూతునిఁ గాంచి.
—* సూతుని శౌనకాదులు పార్వతీ జన్మ చరిత్రంబు జెప్పుమనుట
మ. మును దఔధ్వరమందు మేన్విడిన యం భోజాక్షి దాతెయణీ
వనితారత్నము దివ్యవర్యుల యద • భ్రప్రార్థనన్
వనుఁడే పర్వత రాజమాళికిని
.
స్వచ్ఛీల మేనాబ్జలో
చనకున్ బుట్టి హరుని వరించెనని ప్రస్తావించి తీవెంతయున్.
గీ. అరసి యేపుణ్యమున జగదంబ ననుఁగు
సుతనుగాఁ గొని రద్రి దంపతులు గిరిజ
యేమి తప మొనరించి తాఁ గామహరుని
రాణియయ్యె వచింపు పురాణసూరి!
వ. అని యడిగిన మునులకు సూతుం డలరి యిట్లనియె.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>nkanerh9wa24xl0s2yoyiabd7nguftz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/204</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251146</id>
    <revision>
      <id>611720</id>
      <timestamp>2026-11-08T02:46:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'పార్వతీ ఖండ ము — అం మ. మును రాజీవభవుండు నారదున కామోదంబుతో నిచ్చరి త్రను బుతాదృతిఁ జెప్పె నమ్ముని నితాంత స్నేహభావంబునన్ ఘనుఁడౌ వ్యాసమహర్షికిన్ దెలిపె నక్కా-రణ్యవా రాశి నా...'</comment>
      <origin>611720</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3402" sha1="idw1kdi4hqfljpgqdtcxotsl366omuv" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;పార్వతీ ఖండ ము — అం
మ. మును రాజీవభవుండు నారదున కామోదంబుతో నిచ్చరి
త్రను బుతాదృతిఁ జెప్పె నమ్ముని నితాంత స్నేహభావంబునన్
ఘనుఁడౌ వ్యాసమహర్షికిన్ దెలిపె నక్కా-రణ్యవా రాశి నా
కనురాగంబునఁ దెల్పె మీకిపుడు నేనద్దాని బోధించెదన్.
-చ. గురునకు వందనంబిడుదు . గోపతివాహను శీతశైలజన్
దిరముగ నాత్మలోఁ గొలుతు దివ్యతపోనిధులార ! మీరిఁకన్
బరమశివుని' మహేశ్వరిని భావమునఁ గుదుగొప్పనిల్పి భా
సురతర ధారుణన్ గనుఁ డశోకనిధానక థాసుధాంజలుల్.
+
.
లో
030
— * కథా ప్రారంభము - హిమవద్గిరి వర్ణనము *—
ఉ. ఉత్తరదిక్కునందుఁ జెలువొందు హిమాలయ నామధేయ దీ
వ్యత్తర పర్వతేంద్రము మహామణి రత్నవిధాన మెల్ల సం
పత్తుల కెల్ల ప్రాగపర శివార్థులఁ దాఁకుచుఁ బృథ్విఁ గొల్చు
కోత్తర మానదండమన నుజ్జ్వలకాంతుల నొప్పు గొప్పగన్.
నీ, అభ్రగంగా తరంగాళి నుయ్యెలలూఁగు, రాజహంసవతంస రాజి యెందు
హేమ తామరసమా'లామండనము సేయుఁ, గమనీయగంధర్వ • గణము లేందు
బహుమహాసవనయూప స్తంభముల లెక్క, సేయు విద్యాధర
•
శ్రేణి యెందు
నిజబాణనిర్భిన్న కుంభముల ముత్తి,యము లేరు భిల్లచయంబు లెందు
•
గీ. జగములన్నియు సల్పిన చంద్రమాళి
యడుగు దృఢభ క్తి శ్రీ వైభవంబమరఁ గొల్చి
యష్టసిద్ధులఁ గొని సుప + ర్వాళి మురియు
నెందు నట్టి శుభాఢ్యంబు హిమనగంబు,
+
క. ఘనసారాద్రి యనన్ జం, దనశైలేంద్రంబనంగ నవనీతనగం
బన రాజత
A.
పర్వతమనఁ,
జను వెలిగుబ్బలి లసద్వి 4 శదవిద్యుతులన్ .
స్ఫాటిక శిలోచ్చయంబనఁ * బరఁగుఁగాని
నీరసముగాదు శర్కరాధారుణీ ధ
రంబనఁగఁ జెల్లు; గాని య రయఁ బిపీలి
8
రాహృతముగాదు హీనునన్న గటు జగమున.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>idw1kdi4hqfljpgqdtcxotsl366omuv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/205</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251147</id>
    <revision>
      <id>611721</id>
      <timestamp>2026-11-08T02:46:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'ماه శ్రీ శివ పురాణము • మ. కడుధావళ్యము నొప్పు మూర్తిరమచే • గంగాధునీ ధారలన్ వెడలన్ జిమ్ముశిరమ్ముచే మునిజనాభీష్టాశ్రయత్వమ్ముచే నడఁగన్బోని యనన్యసంచిత మహా • సైశ్వర్య సంపత్తి...'</comment>
      <origin>611721</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3143" sha1="l2n45knv314eupfu9ot2pd2undwm3t8" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ماه
శ్రీ శివ పురాణము
•
మ. కడుధావళ్యము నొప్పు మూర్తిరమచే • గంగాధునీ ధారలన్
వెడలన్ జిమ్ముశిరమ్ముచే మునిజనాభీష్టాశ్రయత్వమ్ముచే
నడఁగన్బోని యనన్యసంచిత మహా • సైశ్వర్య సంపత్తిచేఁ
బుడమి శంకరమూర్తి ఁబోలు హిమ శ్రీ వధ్ళూళ్ళద్వరం
శా. నానాదిన్య సుగంధపుష్పలతలుని నానాఫలోర్వీజముల్
నానారత్నమయ౦పు గోనలును గంధర్వామర స్కంధముల్
మాసీంద్రాశ్రమముల్ సరిత్తతులు భిల్ల స్త్రీశన ద్వేణు వీ
ణానాదంబులు చెన్ను మీఱు గిరికాంతారంబులం దెల్లెడన్.
గీ. అమరఁ గేదార దేవుని యండఁ జేరఁ
గిన్నరతఁ గింపురుషత భంగించునంచుఁ
గిన్నరులుఁ గింపురుషు లల్ల నిఁజే.
m
నరులు పూరుషులై యలరిరి యయారె!
వ, మఱియు నప్పర్వత రాజంబు,
గీ, పసిఁడి మొదలగు లోహాల పంట చేను
మేటి యోషధులకు నెల్ల మేల్మి పొలము
ఏనుఁగులు సింగములు వసియించు కోన
యగుచుఁ దగు ముచుఁ గొండ పుణ్యములకండ
క. కేదారము మోక్షౌషధి, కేదారము బదరవన మొగిన్ శంకరు దా
10
11
12
18
దరుఁ గైవసను గొని, శ్రీఁదనరుచు జగములందుఁ జెలువుఁదనర్చెన్
5. ఒకచో గంగానది యిఁక నొకచో యమునాధునియు మతొకచోనా గం
డకిని౬రిణియునున్ వే, హొకచో నా బ్రహ్మపుత్ర
గీ. అలక నందాస్త్ర వంతి కాభ్యర్లను దు
నలరు రుద్రాక్ష తగువనంబుల నఖండ
బిల్వమూలాశయంబుఁ గావించి తపము
సిద్ధిఁ గాంతురు మునులంద‘చి&gt;మునంద.
యుదయించె నటన్,
16
క. స్థావర జంగమ రూపము, లీవిశ్వోత్తరమహాద్రి
సావరమిది వేఱకఁ డిల, దేవాకారుండు రుచిర
కెసఁగును జెంటన్
దేహుండలరున్.
17&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>l2n45knv314eupfu9ot2pd2undwm3t8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/206</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251148</id>
    <revision>
      <id>611722</id>
      <timestamp>2026-11-08T02:46:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'పార్వతీ ఖం • గీ. దర్శనీయుఁడు పుణ్యతత్పరుఁడు మంచి వారలకు నెల్లఁ బ్రియమైన శ్రీ వాఁడు కేశ వాంశుఁ డుద్దామ లేజస్వి * యవిశృతుండు రాణఁ దనరొఁదు ఁ శ్రీ రాజరాజు. ఉ, ఆ నగ రాజవర్యుఁడు కు...'</comment>
      <origin>611722</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3217" sha1="5owdm4t0gefz07exc1zfx4d1kjin7k9" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;పార్వతీ ఖం
•
గీ. దర్శనీయుఁడు పుణ్యతత్పరుఁడు మంచి
వారలకు నెల్లఁ బ్రియమైన శ్రీ వాఁడు కేశ
వాంశుఁ డుద్దామ లేజస్వి * యవిశృతుండు
రాణఁ దనరొఁదు ఁ
శ్రీ రాజరాజు.
ఉ, ఆ నగ రాజవర్యుఁడు కులాభ్యుదయంబును ధర్మవృద్ధి నెం
తేనియు దేవతోపితృహి ! తేచ్ఛయు నెంచి వివాహమాడఁగాఁ
బూనుడు దేవతాగ్రణులు పొందుగ నాత్మహితప్రయోజనా
ధీనమనస్కులౌచుఁ బితృదేవుల పాలికిఁ జేరి కూడిమిన్,
ఉ. మీకును నాక వాసులకు మేదిని శింతకు సౌఖ్యసంపదల్
చేకురఁ జేయఁగాఁగడ. గి చెచ్చెర వచ్చితి మిందు నిత్యల
శ్రీ,్మకలితన్ భవత్సుతను • మేనకకన్యను శైలరాజు సు
+
.
.
శ్లోకున కిచ్చి ధర్మవిధి చొప్పునఁ బెండ్లి యొనర్పుఁ డిత్తఱిన్.
గీ. దాన సకలంబు ఫలియించుఁ న మీరు
సంశయింపకుఁ డిబ్బంగి • సత్వరముగ ల
బెండ్లిఁ గూర్పుఁడు సురలకుఁ • బియము సేయు
వార లేనియు భూరి వి చారులార!
033.
18
19
20
21
క. అనియిటు పలుగఁగ వార్తలు విని, తరుకూఁతులకు సంభ వించిన శాపం
బును దెలిసియు సుర ర్యుల, యమ శాసన మారి సియుఁ దళిథాస్తనిరి తగన్.
-* మేకా హిమద్వి హము —
ళా. అంతన్ వేగమె శైల రాజవరు నా హ్వా'ంచి దేశప్రజం
వెంతో సంతస మొంది యుత్సవములె • స్నేభంగులకి బన్నన
త్యం తామోదముతోడ నప్పితలు గ
చేసిరి మునుల్
న్యాదానమున్ జేసి శ్రీ
దీవించగన్.
28
క, హరియును బరమేష్మియునున్, ఎ రిహయుఁడును లోనుగల్లు, నమరు లుమన్ శం
కరు మదిలోఁ దలఁచుచున, ప్పరిణయమునఁ జెందినపుడు పరమ ప్రీతిన్, 24
గీ. దేవతలు మౌనులును చితృ దేవతలను
.
జాలఁగొనియాడి గిరిరాజు చనవు మెచ్చి&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>5owdm4t0gefz07exc1zfx4d1kjin7k9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/207</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251149</id>
    <revision>
      <id>611723</id>
      <timestamp>2026-11-08T02:46:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '938 శ్రీ శివ పురాణము చనిరి తమ గీములకు హిమాచలుఁడు సంత సమున నిలుఁజేరె మేనకా సతినిఁ గూడి. + 25 క. అనిపలికిన సూతునిఁ గనుఁ, గొని మేనకజస్మశథను గొనకొని యమ్మా నిని తోఁబుట్టుల చరితం, బును...'</comment>
      <origin>611723</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3143" sha1="1y3isrfg2bdu7gd58kpu8ykqr97fg8h" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;938
శ్రీ శివ పురాణము
చనిరి తమ గీములకు హిమాచలుఁడు సంత
సమున నిలుఁజేరె మేనకా సతినిఁ గూడి.
+
25
క. అనిపలికిన సూతునిఁ గనుఁ, గొని మేనకజస్మశథను గొనకొని యమ్మా
నిని తోఁబుట్టుల చరితం, బును శాపవిధానమును జెశీపుఁడనిరి మానుల్. 26
— మేనక మున్నగువారికి సనకాదు శాపము -
సూతుండిట్ల నెఁ బద్మజాత్మజుఁడు ద • ఝుండః' మునీంద్రుండు వి
ఖ్యాతుం డాతని కూఁతులఱ్వదుగురక్కంజాస్యలన్ గళ్యపా
ఖ్యాతుండాదిగ నొప్పువారి కిడి క
ల్యాణంబు
చేసెన్
.
జేతో మోదము తోడనందుఁ బితకుల్ చేపట్టి రప్పట్టునస్.
గీ. వారలకు నాస్వధను బుట్టి · వన్నెఁ గాంచి
రాత్మజాతలు మూఁగురా యతివలందు
మేన తొలిచూలు రెండవ చాన ధన్య
చివరకాన్పు కలావతి • చిగురుఁబోణి.
27
28
ఈ, ఈమువ్వుర యాహ్వయములు, శ్రీమంగళదాయకములు శ్రీ చింతాహరముల్
ప్రేమమునఁ దలఁచువారికిఁ, గామితములనిడు నవిఘ్న కరములు ధరణి.
గీ. అట్టిమువ్వురు కన్యక లనులమతులు
మనతరజ్ఞాననిధులు యోగినులు లోక
మాతలనఁ జెల్లువారుఁ సం ప్రీతిజిల్ల
లోకములు సంచరింతురు
.
వీడమెటయ.
.
శ్వేతద్వీప మొకప్పుడీ ముగురు ల క్ష్మీనాథు దర్శింపఁగాఁ
బ్రీతిన్ జీ3 రథాంగహస్తు నకుఁ బేర్మిన్ మ్రొక్కి మేల్ ఫక్కుల
జేతో మోదముగా నుతించి తగునా సిన్ బొల్చు పీఠంబులన్'
జాతామోదమునన్ వసించిరి సరో జాతాశ కన్సన్నల.
'
గీ. బ్రహ్మమానసపుత్రులు బ్రహ్మవేత్త
లఖలలో కార్చితులు సనకాది ఋషులు
సలువు రవు డట కేతెంచి నలిన నేత్రు
నాదరంబునఁ గాంచి సాష్టాంగపడిరి.
31&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>1y3isrfg2bdu7gd58kpu8ykqr97fg8h</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/208</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251150</id>
    <revision>
      <id>611724</id>
      <timestamp>2026-11-08T02:46:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'పార్వతీ ఖండ ము -- ఆ. ౧ . 03&gt;R శ, వారిస్ ని యటనుండిన, వారెల్లరు గద్దియలను వదలినిలిచి వారములుచేసి మ్రొక్కిరి, సారెకు భయభక్తు లాత్మ సంబాళింపన్. 88 క, హరియును మునితల్లజులను, బరమామోదమునఁ...'</comment>
      <origin>611724</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3614" sha1="myhv6k63jums2tnmv7jhyj4zv1hib3f" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;పార్వతీ ఖండ ము -- ఆ. ౧
.
03&gt;R
శ, వారిస్ ని యటనుండిన, వారెల్లరు గద్దియలను వదలినిలిచి
వారములుచేసి మ్రొక్కిరి, సారెకు భయభక్తు లాత్మ సంబాళింపన్. 88
క, హరియును మునితల్లజులను, బరమామోదమునఁ గాంచి బహుమణిగణ భా
స్వరపీఠము లెక్కుండన, నరుదుగ నాసీనులైరి యమ్మానినరుల్ ,
.
గీ. అప్పు డటనున్న మేన ధ న్యయుఁ గలావ
తియును దైవవిమోహీత లయి ఋషులను
గాంచి గద్దియలందుండి • కదలకుండి
రకట! చెడుకాలమునఁ దెల్వి యమర దేవుడు.
+
84
85
ఈ. ఎదురుకొనక లేవక తమ, పదముల కెఱఁగక యొకింతఁ బలుకళ తగు న
మ్మదవతులఁ గాంచి సంయము, లెదఁ గినుశన్ గొనిరి జ్ఞానులే యైనఁ గడున్,
వ, అంత వారలలోన సనత్కుమారుం డా చంచలాక్షుల నీక్షించి యిట్లు
బి.
చ, గరువముఁ జెంది మీరు పితృశస్యకులైనను మౌనులన్ మమున్
బరిభవ మొప్పఁ గాంచి యిటు పల్కక లేవక మ్రొక్క కుంటి రి
క్కరణి సురాంగనోచితము గాదిఁక నాకముఁ బాసి మీరు మూ
గురు ధర కేగి మానిసులకున్ సతులౌదురుగాఁత యుగ్మలుల్!
గీ, ఎవ్వ రజ్ఞాసమోహిత • హృదయు లగుచు
ననుచితము లాచరింతురో
గుడుతు ర కార్యఫలములఁ
దప్పు దప్పు డ డేలాఁటి +
•
యట్టి వారు
* బుడమిలోనఁ
ద్ జ్ఞులకును.
చ. అని శపియింపఁగా విని భయమ్మున నప్పిత్మికన్య లెంలియన్
మనములఁ బొక్కుచు. దురభిమాసముఁ బాసి మునీశ్వరాంఘ్రులం
దునఁ దలలుంచి మ్రొక్కి వినతుల్ బొనరించి మహాత్ములార! సా
వన మతులార ! మామయిన పాపముఁబాపి యనుగ్రహింపరే!
87
38
89
40
41
క. &quot;దాసులతప్పులు దండము, తో సరి” యని యరసి యవులఁ ద్రోయక మము వి
శ్వాసమున శాపమోక్షము, చేసి కటాక్షింపుఁడీ యచింత్య పజ్ఞుల్ !
క. ఇదియఁ బ్రమాదవశంబున, సోదవిన తప్పిదముగాని • యుత్తముల మిమున్
మదమునఁ జుల్కన చేసిన, యదిగా దిఁక వరసి ప్రోవు ఁ డచ్ఛ చరిత్రుల్ ! 48&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>myhv6k63jums2tnmv7jhyj4zv1hib3f</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/209</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251151</id>
    <revision>
      <id>611725</id>
      <timestamp>2026-11-08T02:47:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'శ్రీ శివ పురాణము గీ. అని యిటులు పెక్కు భంగుల నంజలుల్ ఘ టించి ప్రార్థించు సబలలఁ గాంచి యంచి తాదరమున క్షమించి న యంబుగాఁ బి యంబుగ సనత్కుమారుఁ డి ట్లనియె మరల. - సనత్కుమారుఁడు మేన...'</comment>
      <origin>611725</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3394" sha1="14su6hp4ielh6rvnyip5na8q6c58og5" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;శ్రీ శివ పురాణము
గీ. అని యిటులు పెక్కు భంగుల నంజలుల్ ఘ
టించి ప్రార్థించు సబలలఁ గాంచి యంచి
తాదరమున క్షమించి న యంబుగాఁ బి
యంబుగ సనత్కుమారుఁ డి ట్లనియె మరల.
- సనత్కుమారుఁడు మేనకాదుల ననుగ్రహించుట *—
ఉ. సంతసమయ్యె మానసము చక్కవడెనే పితృకన్యలార ! మీ
రెంతయు దైన్యమొ ది యిటులెంతొ ప్రియంబుగ మమ్ము వేఁడుటన్
జింతఁదొలంగు డింక ధృతిఁ జెందుఁడు పొందుఁడు శ్రేయ మెవ్వ' రేన్
వంత పొసంగినప్పు కద వందురి మందఱి బాగఱుంగుటల్.
48
44
వ, మీ కొసంగిన శాపంబుఁగూడ శ్రేయంబై యెసంగు సద్దానిఁ దేటపఱ చెద
వినుండు విూ మువ్వురిలో,
న
మ, హిమ శైలేంద్రుఁడు మేనకన్ జనక రాజేంద్రుండు ధన్యన్ వణి
కుృమనుండౌ వృషభానుఁ డంతిమను మెచ్చుల్ మీ మీఱఁ బెండ్లాడ మీ
కుమయున్ సీతయు రాధయున్ గ్రమముగా నుత్పన్నలే శిర్వు
ర్యమనంశ్యుండగు రాముఁ గృష్ణుని వివాహుబాడు · కొమ్మహిన్,
వ, కృత . త్రేతా
.
45
46
యుగంబులందుఁ గ్రమమ్మున మీరు మూఁగురును
గూఁతులవలన మిగుల గీర్తిన్ జెంది - రి యనుగ్రహంబునఁ గెలాస వై కుంఠ
గోలోకంబులకుఁ జను వారింశ మీకు లగ్గయ్యెడునని దీవించి కేశవుని
యనుజ్ఞన్ గొని యమ్మును లంతర్ధానంబు నొందిరి. పిత్త,శన్యలును దెప్పరిల్లి
విష్ణు దేవుని వీడ్కొని తకు సెలవులకున్ బోయిరనిన సూతునకు శౌన కాదు
ని
గీ. మేనకా జన్మచరిత మ మ్మెలఁత పెండ్లి
యును దెలిసికొంటినది రా • జోత్తమునకు
యఖిల జగదంబకూఁతురై యవతరించు
టయను నీశ్వరుఁ బెండ్లాడు • టయును జెపుము.
ఈ. నావుడు సూతుఁడిట్లనె మ • నఃప్రియ మొప్ప నగాధిరాజు మే
నాననితన్ గ్రహించి సద శ్రీ నంబున కేగి మనోఙభోగ సౌ
47
48&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>14su6hp4ielh6rvnyip5na8q6c58og5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/210</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251152</id>
    <revision>
      <id>611726</id>
      <timestamp>2026-11-08T02:47:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'పార్వతీ ఖండము — ఆ. ౧ ఖ్యావళిఁ దేలుచున్ గడిఁది • హాయనముల్ గడపెన్ నభస్రవం తీవిపులోన్మి గీతలను దేశి విశాలవ నీ తలంబులతో, - విష్ణ్వాది గేవతలు హిమవంతునియొద్దకు వచ్చుట . . గీ. అంతఁగొ...'</comment>
      <origin>611726</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3031" sha1="7wzvkx0l0lkz6r39eo1j0o07u7ry9kk" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;పార్వతీ ఖండము — ఆ. ౧
ఖ్యావళిఁ దేలుచున్ గడిఁది • హాయనముల్ గడపెన్ నభస్రవం
తీవిపులోన్మి గీతలను దేశి విశాలవ నీ తలంబులతో,
- విష్ణ్వాది గేవతలు హిమవంతునియొద్దకు వచ్చుట
.
.
గీ. అంతఁగొన్ని దినంబుల కచ్యుత ప్ర
ముఖః ఖల లేఖు లేకమై భూధరేంద్రు
కడకు నరు జేరఁగాఁ గాంచి • కడిది భ క్తి
వందనము చేసి పీఠముల వరుసనొసఁగి.
038
49
50
గీ. అర్హ
అర్ఘ్యపాద్యంబులను జఁద
ముటను బూజించి కల్పక
నాక్షతాబ్ద
ఫలములిచ్చి
మృదుమధుర వాగ్వికాసంబు * మెఱయ విషయ
వినతుఁడై యిట్లుపె లెఁబ్బ ధ్వీనకు-డు.
ఉ. నేడు ఫలంబుఁ జెందే జన్ని వేల
జెంది పర్చయున్
నేఁడు ఫలంబుఁ జెందెనికి ప్రధాని జ్ఞానము
నేఁడు ఫలంబుఁ జెంది న శిషులు మచ్పింబికాళ్ళు గుంపుగా
గూడి మహాత్ములీకలీట రుని జనికి చులచేత భ్రాంతిగన్.
క. ధన్యుఁడనై తిని రాష్ట్రము, ధన్యంబయ్యెను గొలుబు ధన్యంబయ్యెన్
ధన్యతఁజె, దెఁ గుటుంబము, ధన్యతి. జె ఔను గివివి ధానుబెల్లన్.
51
Бу
58
క, తమసేవకుఁడై తగు నీ, హిమభూధరు చేత నిప్పుడేపనియేక్' జి
త్తమునందుఁ దలఁతు రేనియుఁ, బ్రమోదమిగురొ త్తం జెపుఁడు పావన చరణుల్ .
•
క. అని పల్కిన హిమవంతునిఁ, గవి వనజాతిగాదు లాత్మ కార్యమునకు సి
ద్ధిని నిశ్చయించి వేగమె, యనురాగముతోడ నిట్టు లని రాతనితోన్. 55
గీ. వినుము గిరిరాజ! మేము నీవేశ్మమునకుఁ
+
గడు ముదమ్మున వచ్చిన కారణమును
దెలియఁ జెప్పెద మది నీకు దివిజరాజి
శఖల లోకంబులకుఁ గుళశిలావహంబు.
66&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>7wzvkx0l0lkz6r39eo1j0o07u7ry9kk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/211</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251153</id>
    <revision>
      <id>611727</id>
      <timestamp>2026-11-08T02:47:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'ن ع م శ్రీ శివ పురాణము —* విష్ణ్వాదులు మేనా హిమవంతులను డపంబు సేయుమనుట ఉ, ఆదిమశక్తి సర్వజగదంబిక మున్నల దుకూఁతురై యాదిమ దేవుఁడే శివునకాలయి యాలందుఁ డీశునం దాదరబుద్ధి మాని దుర...'</comment>
      <origin>611727</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3486" sha1="p8msbhkmhgqgnlqqaowydjazik042ei" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ن
ع
م
శ్రీ శివ పురాణము
—* విష్ణ్వాదులు మేనా హిమవంతులను డపంబు సేయుమనుట
ఉ, ఆదిమశక్తి సర్వజగదంబిక మున్నల దుకూఁతురై
యాదిమ దేవుఁడే శివునకాలయి యాలందుఁ డీశునం
దాదరబుద్ధి మాని దుర హుశృతి నధ్వరమూస సేవవుకి
వేదనఁ జెంది దేహమును వీడుట నంద తెఱుంగు బాడయే.
ఉ. ఆ జగదంబ యాసమధికారతసత్కరుణావలంబ జా
నా జగదీశుఁబాసి యటు
డోజముఁ దక్కి భూవలయ మొంటిగఁ గుమ్మరి విస్ఫుర తపో
యోజన సేయుచుండె నివు
+
లాత్మపడంబును జెంద నీశ్వరుం
డొక్కట యోగులు చుట్టి కొల్వఁగన్.
శ్రీ, అమ్మహా దేవి గ్రమ్మఱ 4 నవతరించి
యమహా దేవుఁ బెండ్లాడి • నపుడు మరల
నందఱికి లెస్సలయ్యెడు
సుఖము సమకూర దెందు విశుద్ధకీర్తి!
* సంతదనుక
ఉ. కావున నీవు నీ సతీయు గాటపు భక్తి వహించి యమ్మహా
జీవి గుఱించి తీవ్రతర • దివ్యతపం బొనరింపుఁ డింపుమై
పావనులైన మీకు గుణ వల్లభ యాజగదంబ కూతురై
నీవనితోదరంబున జనించును బెంచును మేటి శ్రేయముల్,
57
58
59
60
క. ఇది విధివిహితం బిత్తఱి, నద నెఱిఁగి భవద్గృహమున కరుదెంచితి మ
భ్యుదయ విధానముఁ దెల్పఁగ. విజయదియని యవక సేయుఁ డిఁశమా
పనుపుగా
వ. అని చెప్పిన సప్పర్వత సార్వభౌముఁ డందులకు వల్లే యనినంత సుపర్వగ్రా
మణు లాతనికి దత్సతియగు మేనశకున్ దపశ్చర్యా ప్రకారం బువ దేశించి
వారలఁ దపంబందు నియోగించి, యటనుండి వెడలి మా మార్గమధ్యంబున నొక్క
పుణ్యారణ్యప్ర దేశంబదు మహేశ్వరిన్ గూర్చి నమస్కరించి యిట్లు ధ్యానం
బొనర్చిరి.
—• విష్ణ్వాదులు పరదేవతను గూర్చి వ్యానము సేయుట
మ. జగదంబా! యుమ' శంభులోక నిలయా!
మ్ముగ నీయద్దుల మ్రొక్కి కొల్చెదము వి
+
శర్వప్రియా! దుర్గ! యి
స్ఫూర్హత్ప్రతా పాయ తా!&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>p8msbhkmhgqgnlqqaowydjazik042ei</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/212</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251154</id>
    <revision>
      <id>611728</id>
      <timestamp>2026-11-08T02:47:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'పార్వతీ ఖండము - ఆశ ? . త్రిగుణాతీత! గుణాంచితా! శ్రుతినుతా! శ్రీశక్తి! యవ్య క్తమూ ర్తి! గభస్తి స్ఫురితాకృతీ! ఋజు గతీ! దీవ్యచ్ఛరిత్రో న్న తీ! ' + + 035 63 సీ, కములజాండములందుఁ గల జగజ్జీవుల...'</comment>
      <origin>611728</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3642" sha1="r4oauqbop3w7xpzyw9po2ksky83z2ka" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;పార్వతీ ఖండము - ఆశ ?
.
త్రిగుణాతీత! గుణాంచితా! శ్రుతినుతా! శ్రీశక్తి! యవ్య క్తమూ
ర్తి! గభస్తి స్ఫురితాకృతీ! ఋజు గతీ! దీవ్యచ్ఛరిత్రో న్న తీ!
'
+
+
035
63
సీ, కములజాండములందుఁ గల జగజ్జీవుల నుండి యంతకుఁదృప్తి ' నొసఁగుదాస
భాస్కరమండల వర్తి నియగుచుఁ బ, పంచప్రకాశమ్ముఁ చెంచుదాని
నిద్రయన్ చేరితో నిఖిలభూతములకు, మాయాపటంబున మర్చు దాని
సంసారజాతవి • స్తారదుఃఖాబ్ధిని, స్తారతరణినాఁగఁ దనరుదాని
•
గీ, యమము మున్నగు సర్వయో • గములపాల
+
నమునఁజాల వలంతియై యమరుదాని
వింధ్యగిరివాసనిరతమై • వెలయు దానిఁ
బరమ శివు రాణిఁగొల్తుమ పారభక్తి
ఉ. నీవె సమస్త వేదగత నిశ్చితతత్వమ నంబరో! యిఁకన్
నీవె సమస్త దేనగణ | నిత్యనియామక వమ్మరో! యిఁకన్
నీవె సమస్త లోకముల నేటుగ సాఁకెడు జాణనంబికా!
నీవె సమ స్త దుర్గతుల 4 నెట్టనఁగొట్టెడు దిట్ట వీశ్వరీ!
।
.
క. పుష్టివినీవే సురలకుఁ, దుష్టి వి నీవే మునీద్ర ధూర్వహులకుఁజి
త్తేష్టరమ నీవె పుణ్యుల, కష్టమశని వీవె దుర్జ • నావళికెల్లన్',
గీ, వేదముల కెల్లఁ దల్లియై విశ్వమెల్ల
వెలయు గాయత్రి ఏ వేసా . విత్రి వీవె
•
P
ఆ సరస్వతి సర్వాగమార్థ
సారవస్తువ నగు దీవె + సత్య మీనె.
—* విష్ణ్వాదులకుఁ బరదేవత సాక్షాత్కరించుట *-
64
65
66
67
గీ. అని యిటుల్ వినుతింపుచు . నంబికను గ, సంగ వాంఛించు దేవాధి నాథ పరుల
క ట్టెదుర నగ్గలంబై న * కరుణ గదుర, నమ్మహా దేవియవుడు ప్రత్యక్షమయ్యె.
క. రత్నమయంబగు గథమున, నూత్నపు మృదులా స్తరణ మనోజ్ఞస్థలి స్త్రీ
రత్నమగు రాజభూషణు, పత్ని సురోత్తముల యత్న ఫలమై యొప్పెగా.
గీ, కోటిసూర్యాధికంబైన గురుతర, ప్రకాశ తేజఃప్రకరముసఁ *గరముదృష్టి
దుర్గమంబయి రంజిల్లు • దుర్గ ననుప, మాన దీవ్యన్మహామాయఁ • గాన లేక,&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>r4oauqbop3w7xpzyw9po2ksky83z2ka</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/213</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251155</id>
    <revision>
      <id>611729</id>
      <timestamp>2026-11-08T02:47:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'శ్రీ శివ పురాణము వ. పదంపడి దివిజనాయకు లమ్మహా దేవికి వినతులై మతిశతంబు లర్పించి దర్శనం 71 నీ. చాపబాణాలకుశ ! చటుల పాశౌరవిం, దములొప్పు నాల్గు హస్తములతోడ బాలేందు రేఖా విభాసిత బగు...'</comment>
      <origin>611729</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3378" sha1="eq6tvwy2hnr5fixe0quu11v13jgteoh" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;శ్రీ శివ పురాణము
వ. పదంపడి దివిజనాయకు లమ్మహా దేవికి వినతులై మతిశతంబు లర్పించి దర్శనం
71
నీ. చాపబాణాలకుశ ! చటుల పాశౌరవిం, దములొప్పు నాల్గు హస్తములతోడ
బాలేందు రేఖా విభాసిత బగుడు నం. దంబుఁ జెందిన కిరీటంబుతోడ
పద్మరాగచ్ఛాయఁ * బరిఢవించిన మనో,జ్ఞములైన మాల్యాంబరములతోడ
మందహాసపు ఠీవి మానుగుల్కెడు దయా,స్పదములై తగు కటాక్షములతోడ
గీ. భవ్యకాశ్మీర గంధలే పములతోడ
మంగురులు మూఁగు కస్తూరి బొట్టుతోడ
భువనములకెల్ల భ్రమసేయు . మూర్తి తోడ
శంకరార్ధాంగలక్ష్మీ సాక్షాత్కరించి,
72
వ. అంత నిలింపు లభ్యతనంతో పి.తస్వాంతులై సాష్టాంగ వందనంబు లాచరించి
యంబిక నిట్లు వినుతించిరి.
దు. శివ! కల్యాణి! భవాని! యీశ్వరి! జగ
త్యే! సమస్తా ర్తి హృ
ద్వ్యవసాయా! నిగమంబు వాఙ్మనససం | ప తి భవచ్ఛ కి సం
స్తవమున్ జేయఁగఁ దక్కి కాదదియెనో శ్యులుగా దంచు మిం
చువెఱన్ గాంచి వచించెఁ దల్లి! యింకిమా | మాల్ యశోక్తంబు లేఖ 74
ఠ. ఐనను నీభక్తులకే మేనిఛాయ చింతలేక యెటో భవదీ
75
యానూనమహిమ నెన్న భ, వానీ! దయ మెత్తునమ్మ! పరమ ప్రీతిన్.
* విష్ణ్వాదులు పరదేవతను మరల జన్మింబు కొంగి శివునిఁ బెండ్లానమినుట ——
ఉ. దక్షుని కూతురై మును సుధాకర శేఖరుఁ బెండ్లియాడి బ
ల్కడ మహేశ్వరున్ దెగడు • శశ్మలు దఃఖని రోసి
దే
హ క్షయమున్ బొనర్చి యిటు లాత్మపదంబును జెందితీవు ఫా
లాక్షుఁడు నీవియోగమున నార్తివహించి కృశించె నెంతయున్.
శ్రీ తల్లి! లోఁగటి యవతార • దశను దేవ
•
కార్యసిద్ధి నొనర్పక కడపితీవు
మునులు వేల్పులు మేమెల్ల * వనటఁ గుంది
శరణుఁ జెందితి మమ్మ! నీ చరణములను.
76
77&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>eq6tvwy2hnr5fixe0quu11v13jgteoh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/214</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251156</id>
    <revision>
      <id>611730</id>
      <timestamp>2026-11-08T02:47:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '951 చ. మరల ధరన్ జనింపు శశి మండనుఁ బెండిలియాడి యా కృపా కరుని మనం బలర్పు పద శంబములన్ భజియించు మమ్ము వి స్తరశరుణాతి రేకమున | సౌఖ్యములొందఁగఁ జేయు విస్మయా కరమగులీలఁ గూర్పుము జగంబు...'</comment>
      <origin>611730</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3091" sha1="i2g7gcaha3p5c4ulzvmr1tarz8mflmm" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;951
చ. మరల ధరన్ జనింపు శశి మండనుఁ బెండిలియాడి యా కృపా
కరుని మనం బలర్పు పద శంబములన్ భజియించు మమ్ము వి
స్తరశరుణాతి రేకమున | సౌఖ్యములొందఁగఁ జేయు విస్మయా
కరమగులీలఁ గూర్పుము జగంబులు మెచ్చ మహేశ్వర ప్రియా !
గీ. అనుడు జగ దేశమాతృక యాలకించి
హేతు పెంచి మదిన్ హృదయేశ నీశు
భక్తితోడ స్మరించి దెప్పరవుఁ గరుణ
నచ్యుతాదులఁ గాంచి యిట్లనుచుఁ బలికె.
* పరదేవత దేవతలకు వరములిచ్చుట
.
ఉ. ఓ హరి ! యో చతుర్ముఖుఁడ! యో పురుహూత! వినుండు యుమ్మదీ
యేహ నెఱింగితిన్ వరము నిచ్చెద మెచ్చెద మీ ప్రపత్తులన్
.
మోహము నేనచేసితిని • మూర్ఖుఁడు దక్షుని కట్లు నాఁడు సం
దేహము లేక యిబ్బ జనించెద మించెద శంభు రాణినై,
గీ. కలవు హేతువులిఁకఁ గొన్ని కనికరమునఁ
జెప్పెద వినుండు ము న్నల శీత శైల
భర్త యాతఃసతి మేన
పరమసాధ్వి
నన్ను సేవించి రధిక ప్రపన్నులగుచు.
ఆ. ఇపుడుఁ గూడ వార లెంతో భ క్తిని జెంది.
నన్ను సుతనుగా మనసునఁ గోరి
తపసుఁ బూనిరింకఁ • దధ్యంబుగా
గర్భమందుఁ బుట్టుఁ గాంచుదాన,
వ. మఱియును.
.
వారి
ఉ. అక్కట! నా మనోదయితు డా శివుఁ డెంతయు నావియుక్తి చే
వెక్కసమైన దుఃఖమున వేములకుఁ బొక్కుచు సృక్కుచున్ గడున్
జిక్కి దిగంబరు డయి య* శేషధరన్ దిరుగాడుచుండె నా
కక్కరుణాకరున్ దలఁప నార్తియగున్ హృదయంబు నీరగున్,
78
79
80
81
82
84
నీ. ధరియించు నాతఁడు తాపంబణఁప ఘోర, దర్వీకరముఁ బుష్ప దామ మనుచు
చరియించు నాతండు సంతసంబొప్ప శ్మ, శానవాటుల పన స్థలములనుచు
+&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>i2g7gcaha3p5c4ulzvmr1tarz8mflmm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/215</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251157</id>
    <revision>
      <id>611731</id>
      <timestamp>2026-11-08T02:47:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'శ్రీ శివ పురాణము కొలువుండు నాతండ. కుతుంబుతోడఁ గు, ధర కూటముల సౌధ తలములనుచు నలఁదు నాతండు శాంత్యర్థంబుగా నల్ల కాటిభస్మంబు శ్రీ • గంధమనుచు గీ. ఏమను చుఁ జెప్పుదాన నా యీ వియోగ, దు...'</comment>
      <origin>611731</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3545" sha1="7owvkwkf1sbif8xjtpbegm8xlqu95t4" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;శ్రీ శివ పురాణము
కొలువుండు నాతండ. కుతుంబుతోడఁ గు, ధర కూటముల సౌధ తలములనుచు
నలఁదు నాతండు శాంత్యర్థంబుగా నల్ల కాటిభస్మంబు శ్రీ • గంధమనుచు
గీ. ఏమను చుఁ జెప్పుదాన నా యీ వియోగ, దుఃఖభరమునఁ బొగలురు ద్రుని చరిత్ర
మక్కటా! మిక్కుటంబగు నక్క టికము, సేయ డయేరికేని యో జింపఁ రు. 84
ఉ. నాదుశవంబు మూఁపున ఘన వ్యధ మోయుచుఁ గొన్ని నాళ్ళటుల్
రోదనముం బొనర్చు పతీ • రుద్రునిఁ గాంచి రమాకళత్ర! నీ
వాదర మొప్పఁ జక్రమున నాశవగాత్రముఁ ద్రుంచి వైచి యా
వేదులు మాన్పలేదె సర్వవిన్ సుర లెల్లరు
&quot;క తండ్రి నాకటు లో నాదరమున్ బొనరింపఁ గుంది ని
ర్భరమగు రోస మొంది సతి • ప్రాణముఁబాసె నటుల్ పతివ్రతా
భరణమనాఁగ నింపెసఁగు భార్యను బాసి యెటుల్ భరింతు దు
ర్భరమగు దుఃఖముంచు &quot; నిలుఁ | బాసె గణంబులఁ బాసె భర్త దాన్.
గీ, ధీరుఁడయ్యను మాయకు దూరుఁడయ్యు
నే వికారంబు లేని మ హేశుఁడయ్యుల
ర్ణుడై యొప్పునయ్యాది పురుషుఁడయ్యుఁ,
గాముకునిఁ బోలి పొగలె జగంబునందు.
క. కాకున్ననిట్టిమోహపు, జీకాకువడంగ నట్టి శివునక దేలా?
85
86
87
లౌశికుఁడు వో లెఁదిరి గెన, లౌకికుఁడై ప్రకృతికెపుడ · లక్ష్యంబైనన్. 88
గీ. నా వియోగంబు మొదలు నా నా విధోప
భోగములతో నుడిఁ గామ భోగమతఁడు
నేన యవతార మెత్తినఁ గాని మరలఁ
బెండ్లి యాడఁడు వేరొక్క వెలఁది నెందు.
ఉ. కావుననింక సత్వరము * గా నవతార మొనరు శైలప
త్నీ విమలోదరంబున జ . నింతు నఘాపహులైన జాపనుల్
భావములందుఁ బొంగఁగ న పారతపం బొనరించి యమ్మహా
దేవుని రాణి నౌదుఁ గడుఁ . దేకువసాఁయుదు నాక వాసులన్.
ఉ. పొండిఁక విగృహంబులకు భూతపతిని శివుఁ గొల్వుఁడాదయా
మండనుఁ డెల్లదుఃఖముల మాన్పి సుఖంబిడు నాసు మేరుకో
•
89
90&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>7owvkwkf1sbif8xjtpbegm8xlqu95t4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/216</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251158</id>
    <revision>
      <id>611732</id>
      <timestamp>2026-11-08T02:48:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'పార్వతీఖండము - దండుని పత్ని నౌటఁగద + తద్దయుధన్యతఁ జెంది యేను బ్ర హ్మాండమునందు వంద్యసయి యందఱఁ గాచుట దేవనాయకుల్! గీ. అనియిటులఁబల్కి జగదంబ యాది తేయ నాయకులు చూచుచుండఁగనత్తటిల...'</comment>
      <origin>611732</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2904" sha1="ne4nw32ozpvc9ucopj9zz9dcrro0jrr" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;పార్వతీఖండము -
దండుని పత్ని నౌటఁగద + తద్దయుధన్యతఁ జెంది యేను బ్ర
హ్మాండమునందు వంద్యసయి యందఱఁ గాచుట దేవనాయకుల్!
గీ. అనియిటులఁబల్కి జగదంబ యాది తేయ
నాయకులు చూచుచుండఁగనత్తటిల్ల
.
తవలె నిజధామ మొందఁ ద్రి • దశ వతంసు
లంబఁ గొనియాడి తమయిండ్ల * కరిగి రెలమి.
గీ. మునులు సూతునితో
దేవి నిజధామమొదఁగా
* లని దేవ
దివ్యవరులు
తమ గృహంబులగ భూధరుఁడు మేన
యెట్లు తపసొనరించిరో యెఱుఁగఁ జెపుము.
3
మేనకా హిమవత్తపో వర్ణనము
క. అనవుడు సూతుండిట్లనె, మునులార! వినుండు దేవ ముఖ్యు లటులు జో
ధన మొనరించి చనన్ శీతనగేంద్రుఁడు మేనయును నితాంత ప్రేమన్,
చ. పరఁగఁ దపంబొనర్చి తన వద్యమ హెూద్యమ కామధామ వి
స్ఫురదసమానమానసవి*భూషితభక్తి నియుక్తులై మహే
శ్వరసహితంబుగా నుమను జై త్ప్రసితప్రతిపత్తు దోలగా
నిరువదియేడు వారములహీనవిధానముగా భజింపుచుకో.
గీ. పర్వతేంద్రుని రాణి సంబరముతోడ
నిరుపమానసుసంతాన నిరత యగుచు
గాంగసైకతమున మహా గౌరి విగ్ర
హమును బొనరించి పూజించు నహరహంబు,
గీ. తదియనాఁ డష్టమిని నితాంత వవత్తి
తోడఁ బస్తుండి యమ్మఱు నాఁడు మోద
కాన్నములు గౌరిఁ బూజించి యవని సురల
సాపడఁగఁ జేసి దానముల్ చాలఁ జేయు.
శ. కొన్నిదినంబులు ఫలములు, గొన్నిదినంబులును వన్య
గొన్నిదినంబులు జలమును, గొన్నిదినంబులును గాలిఁ
91
92
98
94
95
96
97
కుసుమరసంబున్
గ్రోలి తపించెన్. 98&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ne4nw32ozpvc9ucopj9zz9dcrro0jrr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/217</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251159</id>
    <revision>
      <id>611733</id>
      <timestamp>2026-11-08T02:48:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'మేనకకుఁ బరదేవక ప్రత్యక్ష మగుట — గీ. సప్తవింశతి వారముల్ జరుప నిట్లు కడఁగి జగ దేశమాత మేల్కరుణయెనఁగ సంతసంబున మేనకా కాంత యెదుర నిలిచి ప్రత్యక్షమయ్యెఁ గోక్కులను దీర్ప, ' క, మెచ్...'</comment>
      <origin>611733</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3633" sha1="lg94n0uaxf0dld3xmy522k0fvw73klz" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;మేనకకుఁ బరదేవక ప్రత్యక్ష మగుట —
గీ. సప్తవింశతి వారముల్ జరుప నిట్లు
కడఁగి జగ దేశమాత మేల్కరుణయెనఁగ
సంతసంబున మేనకా కాంత యెదుర
నిలిచి ప్రత్యక్షమయ్యెఁ గోక్కులను దీర్ప,
'
క, మెచ్చితి సాధ్వీ! నీ భా, స్వచ్చరితతపోవ్రతంబు వరమడుగు మిఁఠన్
హెచ్చుగ నెట్టిదియే నే, నిచ్చెదఁ దడఁబాటు లేక హిమశైలసతీ!
99.
100
గీ. అంబ వాల్లభ్యమలర నిట్లనుడు మేన, యంబఁగని మొక్కి విజ్ఞాన నలమికొనఁగ
నంజలిఁబొనర్చిమధురోకు 'లమర నిట్లు, ధ్యాన మొసరించెఁదత్పదాళీ ధీనయగుచు
గీ, ఏ మహామాయ తనయందు నీ జగంబుఁ
బొడమఁజేసి ధరించు వి*స్ఫూర్తి గరిమ
నమ్మహా దేవి నా చండికాంబ నిఫ్టు
డెందమున గొల్చిఁ యొనరింతు • వందనములు.
+
103
సి. ఎల్లలోకములకు హేతువై తగుదాని, యోగనిద్రయసంగ నొప్పుడాని
భక్తులవలవంతఁ బాఱఁదోలెడుదాని, మంచిదాసులు మురిపించుదాని
తల్లుల కెల్లను దల్లియై తగుదాని, నానందమున నొప్పు డలరుదాని
రీరత్న * నీటుమా జెడుదానిఁ, దమ్మిపూదండలఁ దాల్చు దాని
గీ. సర్వకార్యార్థములను నొసంగు దానిఁ, శ్రేణులకు నెల్ల బుద్ధియై పరఁగుదాని
యతుల కెల్లర కెఱుశమై యమరుదాని, సిద్ధమగు దాని గొలుతుఁ ద్రిశుద్ధిగాను.
చ, అనలునియందు నుగ్రకల
దనశలవై శళాంకు నెడఁ
దనుజ నిహుశీయందు విత
جسم
వై హరిదశ్వనియందు దాహ శృ
గాటపురంతన మిచ్చు కాంతివై
తంబగు మాయవునై సుధాంశువు
డను నెడఁ జిన్మయాకృతిఁగ నంబడు దీవె గదమ్మ శరీ
X. ఊర్ధ్వరేతస్కులై కదు నొప్పు ఋషులు, కందఱకు బ్రహ్మవిద్యవై 'యలరె దీవు
జగమునందలి సంసారి జనమునకును, గోక్కెవై
యొప్పుచుఁందువు కూర్మి మాట్
.
శ. కష్టం బేమియుఁగాంచక, సృష్టిస్థితి నాశములను జేకూర్పుటకై
.
స్రష్టను హరిహరులను మహీ, తేష్టమతి గూర్చినట్టి యేలిక ఏవే 106&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>lg94n0uaxf0dld3xmy522k0fvw73klz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/218</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251160</id>
    <revision>
      <id>611734</id>
      <timestamp>2026-11-08T02:48:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'పార్వతీ ఖండ ము - ఆది . తల్లి! నాబోటు లేదా యుద్దానమైన, నీప్రభావంబు నెలమి వర్ణించుటేడ శరణుఁ జేసెదనమ్మ! ప్రసన్న వగుము, యిష్టవరములనిమ్ము మ హేశపత్ని ! క. ఇట్లు నుతించి భజించిన, గట్ల...'</comment>
      <origin>611734</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3881" sha1="oz82j8dns4l3mwgv3tk8aes9wvv6v8r" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;పార్వతీ ఖండ ము - ఆది
. తల్లి! నాబోటు లేదా యుద్దానమైన, నీప్రభావంబు నెలమి వర్ణించుటేడ
శరణుఁ జేసెదనమ్మ! ప్రసన్న వగుము, యిష్టవరములనిమ్ము మ హేశపత్ని !
క. ఇట్లు నుతించి భజించిన, గట్లలిక సానిఁ గాంచి
నిట్లట్లనఁ జెల్లనిదయ యట్లేర్పడఁ గౌగిలించి
33
.
కాళీసతి దా
యాదటఁ బలికెన్.
108
100
ఉ. కొండలలేనిరాణి! యను గుంజెలి నమ్మరొ! నాకు నీవు నే
నిండగు గారవమ్మెసఁగ + నీదగు కోర్కుల నియవచ్చితిన్
దండిగఁగోరు మొండవశ . తప్పక యిచ్చెద నాకు నీయరా
కుండెడి దంచు నొక్కటియు నుండదు ముజ్జగమందు నె దునున్.
గీ. అమృతధారలఁజిందు దుర్గాంబపలుకు, సంబరంబున విని గిరి
సార్వభౌమ
పత్ని దోయిలియొగ్గి యి*ప్పగిదిఁ బలికెఁ దల్లి నే వర మొందఁగాఁ దగిన యెడల
మ. శతపుత్రుల్ నుతిపాత్రు లిఫ్టు తొలుతన్ జైత్రుల్ చిరంజీవులున్
మతిమంతుల్ జనియింపఁగావలె నితన్ మన్నించి నీవింపుమై
సుతవై నాకు జనింపగాఁవలె సురు స్తోమంబు కార్యంబు నా
దృతిఁ గూర్పనలె వామదేవసతిపై | తీర్పణ వలె లీలలన్.
* పరదేవత మేనకకుఁ గోరిన వరంబులిచ్చుట
⭑-
గీ. అనుడు మేనావరంబుల • నాలకించి, మందహాసమొనర్చి బాలేందు మాళి
కాళికా శాంత! నీవు, గ నెదు నూర్గురు కొడుకుల గరిమ మెఱయ.
ఉ. అందును ను తమో త్తముఁ డహర్పతి తేజుఁ డొకండు ముఖ్యుఁడై
ముందుగ
నేనును నమోఘతరాదర మొప్ప ముద్భవం
బందె నీదు గర్భమున నాత్మజనై యనిమేష కార్య మ
ర్థిందగఁ జేతు నీశ్వరు వరింతు నిశం జను కంజలోచనా !
118
వ. అని యిట్లు వరంబిచ్చి యమ్మహా దేవి యంతర్ధానంబుఁ జెంది నమ్మేనక
యద్దిశాభాగంబునకుఁ బ్రణామమ్ము లొనర్చి యత్యంత సమ్మోదమ్మున
దపః క్లేశమ్ముఁబోఁజిమ్మి జయశబ్దము లొక్కుమ్మడిఁ గావింపుచు నాణేశ్వరు
జేరనరిగి వర సిద్ధిన్ దెలిపిన గిరీశ్వరుండును సంతుష్టుండై యక్కోమలాంగిన్
బెరుంగులఁ గొనియాడి యక్కునన్ జేర్చి గౌరవించి.
114&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>oz82j8dns4l3mwgv3tk8aes9wvv6v8r</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/219</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251161</id>
    <revision>
      <id>611735</id>
      <timestamp>2026-11-08T02:49:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '082 శ్రీ శి ద పురాణము మేనకకు సూర్గురు కొడుకులు పుట్టుట గీ. అంత గిరిరాజదంపతులకులరతుల, సౌఖ్య మొందఁగ మేసకాసాధ్వి చూలుఁ దాల్చిన లైన వేళలోఁ దనయుఁ గనియె, మనుని మైనాశనాము సగణ్యబలున...'</comment>
      <origin>611735</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3197" sha1="lzfb07a8jrnn9u40kolm4bykhy356oh" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;082
శ్రీ శి ద పురాణము
మేనకకు సూర్గురు కొడుకులు పుట్టుట
గీ. అంత గిరిరాజదంపతులకులరతుల, సౌఖ్య మొందఁగ మేసకాసాధ్వి చూలుఁ
దాల్చిన లైన వేళలోఁ దనయుఁ గనియె, మనుని మైనాశనాము సగణ్యబలుని,
1. పద్యపడి వరమహిమంబున, నుదయించిరి సుతులు వారి తుది తార్క నిభుల్
ముదమునఁ బుత్రోత్సవ మా, యదనున నొనరించే భూధ రాష్ట్రధీశ్వరుఁడు 5 .
క. గిరి నరుఁడొసఁ గెను దానము, లురవుగ బ్రాహ్మణులకప్పుడొడ్లకును ధనం
బరుదొప్పనిచ్చె గౌరీ, పర మేశ్వర చరణశమల • భక్తి నిగిడ్చెన్.
చ. హిమగిరి మేనయున్ జగడ శ్రీ ధీశ్వరి పుట్టువుఁగోరి యాత్మచి
త్తమునఁ దలంప నా పెయను దానిడినట్టి వరంబు నను స
ส
117
త్యము నొనరింపఁగాఁ గడఁగి • దైవత కార్యభరంబు నెంచి పూ
ర్ణమయిన యంశతో హిమధ • రాధకుచిత్తము నొందెఁ బొందుగన్, 118
_* పరదేవతా తేజంబు మేనకాగర్భంబునఁ జేరుట *—
.
క. ఆగట్టులజేఁ డత్తఱిఁ. దా గౌరీ తేజ మెలమిఁ దాల్చి మెఱయుచుకో
బాగైయసురు ముహూర్తవు, భాగంబున నద్దిచేర్చె భార్య తనువునూ, 119
గీ. తనదు పెనిమిటియెడనుండి • తన్నుఁ జేరి
నట్టి జగదంబ తేదంబు . నంది మేన
గర్భము దాల్చి నిర్భర కాంతిపుంజ
రంజితాకార యగుచుఁ గరంబు మెఱసె.
గీ. ఆరగింపున నరుచి మెండయ్యె నలంత
నిద్దురయుఁ గడు బొదలె పై నెగడునగలు
సగము మూలకుఁబడియె నెమ్మొగము లోధ్ర
రుసుమసమ మయ్యె గట్టరా బొమ్మ కపుడు.
గీ. మట్టిణావులఁ జిమ్మున • మగువమోము
కమ్మనలఁ జాలఁ గొనుచు నేకాతమందుఁ
దనివిఁ గొన లేకయున్న ను దారహర్ష
భరముఁ జెందె మహీధర ప్రవరుఁ డపుడు.
.
120
121
123&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>lzfb07a8jrnn9u40kolm4bykhy356oh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/220</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251162</id>
    <revision>
      <id>611736</id>
      <timestamp>2026-11-08T02:49:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'పార్వతీ ఖండ హ — ఆ. ౧ J. దోహదముఁదీర్పఁ దలకొని, యా హిమవంతుండు మేన కాత్మన్పృహ నెం తో హరువొప్ప నెఱింగి మ, హాహర్ష మెసంగఁ గూర్చె నపు డదానిన్. 128 గీ, దేవతలపాలి కల్పలతికనుబోలు, సంబికను గ...'</comment>
      <origin>611736</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3772" sha1="n453wis0ndcsr3l2hxdv68xz047z04m" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;పార్వతీ ఖండ హ — ఆ. ౧
J. దోహదముఁదీర్పఁ దలకొని, యా హిమవంతుండు మేన కాత్మన్పృహ నెం
తో హరువొప్ప నెఱింగి మ, హాహర్ష మెసంగఁ గూర్చె నపు డదానిన్. 128
గీ, దేవతలపాలి కల్పలతికనుబోలు, సంబికను గర్భమునఁదాల్చి 'యమరు సతిని
రత్నఖనిగర్భయైన యుర్వరనుబోలెఁ, గాంచిమురి సెగిరీశ్వరా' గ్రణియునంత,
గీ. అశ్రితంబగు నాకసమట్లు ప్రసవ, సమయమొందిన సతికి రక్షకులనున్ జి
కిత్సకుల నేర్పఱచి గర్భ* గేహమందు, నునిచి యంబన దలఁచుచునుండెనతఁడు.
*1
విష్ణ్వాదులువచ్చి మేనాగర్భస్థయగు పరదేవతను స్తుతించుట *—
+
ఉ. మేనకశడ్పులోనఁ దమ మేలునకై పుడమిన్ జనింపఁగాఁ
బూనిన యంబిక మిగులఁ బొంగఁగఁ జేయ సుపర్వనాయకుల్
మౌనులు దారసిల్లి యస మానవచస్స్వనముల్ సెలంగఁగా
ధ్యానము చేసి రాగమని దాన విధానపథానురోధు లై.
ఆ. జయము జయము దుర్గ ! • జయము మహేశ్వరి !
జయము జయము విజ్ఞ ! • జయము కాళి !
జయము సత్యవిష్ణు! ! • జయము సత్యవత!
సత్యరూప !
శా.
జయము
* జయము శక్తి!
126
127
128
. తల్లీ! నీవలన గదా జగము లాతంశంబు లేదింతయే
నుల్లాసంబును జెంది పెం పెసఁగు నీ వొక్కింత దవ్వోందినన్
ముల్లోకంబులు డెల్విఁదప్పి చెడు మేమున్ మేటి నీసత్కృపా
వేల్లద్భాగ్యమునన్ సురక్షితులమై పేరొంటి ముందా ! యిటుల్,
శ. పుడమి జనియించి యిఁకమా, యినుములఁ గడతేర్పుమమ్మ! యెంతయుఁ బేర్మిన్
కడు నేడుగడగఁ గొని ని న్నెడపకఁ బూజించువారి • యెడఁగల కరుణన్.
గీ. మేనకాగర్భమందుఁ బేర్మిన్ దనర్చు, నఖిల లోకాంబనిటుఁ గొని యాడి వార
మతమ నెలవుల కేగిరంత, మేనకకునిండా నెలలు దొమ్మిదియునపుడు,
3
వ, పదియవ మాసంబున నొక్క శుభసమయంబున.
శ్రీ పరదేవతావతార ఘట్టము
181
సీ. ఆకసంబు ప్రసన్న 'మయ్యెను గాంతన, క్షత్రమాలాగ్రహ • కలితమగుచు
గాడ్పు సుఖస్పశజ~ · గలిగి చెను మేలి, కమ్మపుప్పొడులను • గ్రమ్ముకొనుచు&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>n453wis0ndcsr3l2hxdv68xz047z04m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/221</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251163</id>
    <revision>
      <id>611737</id>
      <timestamp>2026-11-08T02:49:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'శ్రీ శివ పురాణము సలిలంబు దన రెఁగా సారసరోధునీ, వితతిని బ్రఫుల్లార విందమ గుచు వసుధయొ ప్పెను జన పదపట్టణారణ్య, ముల నెన్నఁదగు పండు గలనుగనుచు గీ, అగ్గిహవ్యంబునొందె సవారియగుచుఁ,...'</comment>
      <origin>611737</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4230" sha1="lqxmy6ffto78xc4532a2n7robj8mx1r" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;శ్రీ శివ పురాణము
సలిలంబు దన రెఁగా సారసరోధునీ, వితతిని బ్రఫుల్లార విందమ గుచు
వసుధయొ ప్పెను జన పదపట్టణారణ్య, ముల నెన్నఁదగు పండు గలనుగనుచు
గీ, అగ్గిహవ్యంబునొందె సవారియగుచుఁ, జందురుఁడు పండు వెన్నెలఁ జల్లెఁ బెల్లు
పుష్పవర్షంబుగురిసె వీస్ఫూర్తి దిశలు, మెఱసె సజ్జను లెంతయు *మురిసి రెలమి.
శ. పాడిరి గంధర్వులు దివి, నాడిరి రంభోర్వశీము ఖాప్సరస లొగి
188
వీడిరి యలబడి వేల్పులు, వాడిరి బెగ్గడిలి వనటఁ బాపచరిత్రుల్
ఓ పరఁగ శ్రీచైత్ర శుద్ధ నవమి నిశీధ, మందు మృగశీర్ష నక్షత్ర మందు క్షీర
సాగరమునుండి యిందిర చాడ్పు మేన, కాతరుణి గర్భమందు శ్రీ కాళిపొడమె.
క. శివ యవతారము సేయఁగ, శివుఁదానందించే నింగిఁ • జెలఁగుచు భేరీ
రవ మొనరించిరి వేల్పులు, రవమున్' బొనరించె మేఘ రాజి యనుపుగాన్.
ఆ. పుష్పవృష్టి యల ఁబొలుపుగాఁగమ్మనల్, గుప్పెగాడ్పు శీత కుధర నగరి
నుండు వారికెల్ల నూడె నుమ్మలికమ్ము, సాటిలేని సంతసం బెసంగె
18
విష్ణ్వాదిదేవతలు పరదేవతనః దఱిసి స్తుతించుట *---
.
186
శ. అనిమిషులు గడిఁదిహర్షం, బున నట కరుదెంచి నిఖిల భువనాంబను గ
నొని యిట్లు మతిఁ బొనర్చిరి, శనద సమానాభిరామ ఘనతర ఫణితిన్. 187
ఉ. అంబరొ! దేవకార్యమును • నర్థిఘటింపఁ దలంపుచేసి జ
స్మంబును నొందినట్టి నీను • నమ్మి భజించెదమమ్మా! యిఫ్లు పూ
ర్ణంబు నొనర్చి తీవు గిరి రాణి ధునోరు మనోరథంబు సి
•
ద్ధిం బొనరింపు వేగ మిఁక దివ్యుల కార్య మవక్రవిక్రమా!
ఆ. విష్ణు ముఖ్య దేవ విభులిట్లు జగదంబి, కను నుతించి మ్రొక్కి కడుముదమునఁ
దమదు ధామములకుఁ దరలిరి జగదీశ్వ, రీ దయ౯ బొగడుచు నాదరమున,
క. నీలోత్పల దళకాంతులఁ, బోలినతను కాంతి మిగులఁ బొంగిపొరలు వ
క్కాళికదివ్యాకారము, శైలేశ్వరి గాంచి మించు సంతన 'మెసఁగన్.
చ. ఓపరమేశ్వరీ! త్రిభువనోన్నత పూతచరిత్ర! సత్కృపా
ద్వీపపతీ! సతీ! సకల • జీవనుతా! శివధర్మపత్ని ! నీ
వీపగిదిని గృపన నలుపు పెంతయు సంతసమమ్మ! యైన నీ
రూపముమార్చి నానుతగ రూపము మైకొనుమమ్మ శాంకరీ!
188
140
141&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>lqxmy6ffto78xc4532a2n7robj8mx1r</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/222</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251164</id>
    <revision>
      <id>611738</id>
      <timestamp>2026-11-08T02:49:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'పార్వతీ ఖందను — 8, ౧ క . ఇటు లాడిన మేనకనుడి, నిటలాక్షుని రాణి విని వి నిద్ర ప్రేమన్ గుటిలత యొకింత లేక, యిటు వల్కె సుధారసంపుటిమిడిక యమరన్. 148 ఉ. మేనక! మున్ను నీతపసు మెచ్చినరంబిటుల...'</comment>
      <origin>611738</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2902" sha1="t9o0v1x6t0l33r6zhjwa2v0oes9u857" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;పార్వతీ ఖందను — 8, ౧
క . ఇటు లాడిన మేనకనుడి, నిటలాక్షుని రాణి విని వి నిద్ర ప్రేమన్
గుటిలత యొకింత లేక, యిటు వల్కె సుధారసంపుటిమిడిక యమరన్. 148
ఉ. మేనక! మున్ను నీతపసు మెచ్చినరంబిటులిచ్చి యిప్పుడ
♦
దాని ఘటించితిన్ గు'తు 4 దట్టుటకై యిటునా స్వరూపమున్
దీని పత్రిక యాక్ష తిఁ జెందుదాన సం
తానముదంబు నొందుఁ డగ
గీ, దేవతల కార్యభర మిఁకఁ •
+
బరఁగఁదరుందుధరుఁ జెట్ట . పట్టుదావ
దుర్మత్వలయాన అడుగంటఁ • దునుముదానఁ
బెనుచుదాన శుభంబులఁ బేర్మిమీకు
వీపునున్.
148
144
క, నాయందు దుహితృభావము, సేయుడు నన్ను బెంచి పెండ్లి సేయుఁడు ప్రేమన్
రాయుఁడు పాపచయంల, వేయుడు నిర్యాణసౌఖ్య విజయధ్వజమున్. 145
వ. ఇట్లుచెప్పి యప ర దేవత తఖీణంగా నాత్మమామా విశేషంబున బాలికా
కృతిక దనః రోదనంబు చేసిన మేనకయన ఉత్సంగ కాలీజనంబులును సనన్య
సామాన్యంబగు సబ్బాలికాతేదంబున కశ్వ డంబొంది కడున్గడు సంతసంబొంది
రాసమయంబున.
గీ. పుఱుటి పానుపునందు విశిస్ఫురితగతులఁ
బరఁగు బాలాతిను ప్రభాపటలి సర్ధ
రాత్రమున వెల్లు దీపముల్ రహినిఁ దక్కి
చిత్రగత దీపములఁలి
చెలఁగె నపుడు,
శ. పుత్రీ జననో దంతము, నాత్రముగా వచ్చి చెప్పి ' కట్టి జనుల కే
గీ, హితులగు మహీ సురులు. బురోహితుల గుడి
శైలపతి పుటింటికిఁ జని కుమారిఁ
+
గనియెఁ గాంతుల గృహమెల్లఁ గప్పుదాని
నల్లకలువల డాలు వెన్నాడుదాని.
146
147
149&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>t9o0v1x6t0l33r6zhjwa2v0oes9u857</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/223</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251165</id>
    <revision>
      <id>611739</id>
      <timestamp>2026-11-08T02:49:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'చ, కని ఘనమైన సంతనము జనన ఎ. హెూత్సవం బెసఁగ స్వనములు వారిసుందరుల శ్రీ శివపురాణము గ్రమ్ముకొనంగ నగేంద్రుఁడాత్మజా సల్చె ననల్పములైన వాద్యని సారి మీతెడు నాటపాటలన్ గోనబుఁడుర్ప బ...'</comment>
      <origin>611739</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2702" sha1="hhpobtxul7pikm5xvzfjsghyktrvc0t" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;చ, కని ఘనమైన సంతనము
జనన ఎ. హెూత్సవం బెసఁగ
స్వనములు వారిసుందరుల
శ్రీ శివపురాణము
గ్రమ్ముకొనంగ నగేంద్రుఁడాత్మజా
సల్చె ననల్పములైన వాద్యని
సారి మీతెడు నాటపాటలన్
గోనబుఁడుర్ప బ్రాహ్మణులకు దిగు దానములిచ్చె హెచ్చుగన్.
i
* నామకరణ కు శి
గీ, జాతకర్మంబు లొనరించి • శైలరాజు
మునులతో మంచి సుముహూర్తమునను సుతకు
నామకరణంబు చేసినా నాధనములఁ
బంచి పెట్టెను యాచక ప్రతితి నిపుడు.
గీ. కాళి! కామేశ్వరీ! శివ! • కామసు:ద
దీని అర్య! చంక బాల! యనుచుఁ
బేరులను బెట్టి ఁ'బ్రియము మెఱయఁ
బిలిచి రా బాలికను నింపు పెంపుగదుర.
+
.
150
151
152
ఠ, పర్వతపతియా హిమవ, త్పర్వతముని కెలమి నిడు న పత్యంబగుటన్
బార్వతి యను పేరునునీ, యుగ్విన్ గ సేసె నాపె * యుచిత విధముగా. 168
3.
*గీ. అఖిల జగదంబయె సము • దారుణ
జగములన్ గాచుచుండుట . ఒక్క.. నుమాయ
టంచుఁ బేరును వాల్చి యీ యననియందుఁ
బరఁగు నెల్లూరు మందులకు మురుపు నిరుచు,
క. నానావిధ గానంబులు, మాసగతి కాముకాగ్ర
శ్రీనిధి గిరిపతి నిధికిఁ. గానకథానిక సమంబుఁ
ణులు సల్పిరి సు
గానుకలొసఁగెన్
151
155
గీ. అంత హిమంతుఁ డెంతయు సంతసంబె
సంగ
సంతిరించి
కూఁతుఁ బలునుఁ గాంచుడు. శ్రీ శీతమందుఁ
బొంగెఁ బెల్లి దముగ బహుపుత్రుఁడైన.
3
అపతీగ్యురూ = ^క్షించునట్టి ని-9న రక్షణే
156&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>hhpobtxul7pikm5xvzfjsghyktrvc0t</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/224</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251166</id>
    <revision>
      <id>611740</id>
      <timestamp>2026-11-08T02:49:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'పౌర్వతీ ఖందము - 80 చ. వలిమల కూతురెంతయును వార్షిక కాలమునాఁటి గంగ య ట్టుల శరది దుచంద్రికయంటుల్ కమనీయత త రాంగియై దినం 157 బుల వరుసన్' గడున్ బొదలెఁ బొందుగ బంధుజనంబులెల్ల న చెలువముఁ...'</comment>
      <origin>611740</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3583" sha1="3tfzvolebc9w8lvt6d40ebumvnjr9t5" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;పౌర్వతీ ఖందము - 80
చ. వలిమల కూతురెంతయును
వార్షిక కాలమునాఁటి గంగ య
ట్టుల శరది దుచంద్రికయంటుల్ కమనీయత
త రాంగియై దినం
157
బుల వరుసన్' గడున్ బొదలెఁ బొందుగ బంధుజనంబులెల్ల న
చెలువముఁగాంచి యచ్చెరువుఁ జెంది ముదంబును జెంది రింపునన్.
క. పలువురు నందనులొప్పుగఁ, గలవారైనను గుమారి కనుఁగనుచు హిమా
చలుఁడున్ దత్పల్నియు ని,మ్ములఁ దృప్తిన్ జెందరైరి • మురియుచు నెవుడున్.
చ, కలిమిుగ మ్రాకులెల్ల నన కారు నెడళ జిగిరించి పూచి తా
వుల విలసిల్లుచున్నను దవుల్కొనుఁ జూతసునుంబునందుఁ దేఁ
బులు కుల శై లవల్ల భు:డటుల్ గోడుకుల్ గడు నెక్కు డున్న ని
చ్చలు సుతనే కనుంగొనుచు . సంతసమొంది చెలంగు నెంతయున్.
సి. సంస్కారవంతమా చక్కనివాక్కువఁ, జీజంబునొందిన ధీరుపోల్కి
మహనీయతర కాంతి * మండితంబగు శిఖ, భాస్వరంబైన దీపంబు పగిది
విమ దశంబున వెలయు గంగాఝరిఁ, గమనీయమైన యాశనముచూడ్కి
సరసకవీంద్ర విశిస్ఫురితమై తగుగోష్ఠి, జూనొందినట్టి రాజన్యుఁ డట్లు
గీ. అఖిల జగముల శంబి : * యైన చర్య
చేత ఒక సర్వపర్వత శేఖరుండు
పూతుఁడును భూషితుండయి • పొలుపుమీత
పుడమియందెల్లఁ కీర్తి విస్ఫూర్తిఁబడ సి.
a
__ * శ్రీ హస్వతీ బాల్యక్రీడాభివర్ణనము
.
గీ. ప్రజలని హంబులను గొంతుఁ బట్టి లాగి,
చిక్కల్లఁ దిరుగుఁగాళి
గున్న యేనుఁగుఁ గొనివచ్చి కొమకు; డనుచు
నెత్తికొని ముద్దిడును బి. ముంబెసక మెసఁగ.
159
160
161
వ, మజేయ. ఇప్పర్వలె రాజకుమారి బాల్యక్రీడావినోదంబుల. దవిలిశోడిపడుచులఁ
గూడికొని చదలేటి యిసుకతిన్నెలందుఁ జేరి
నీ, జననినే నిశనాదు | సంతాన మీరని, పండ్లోగిరంబులు • పంచి పెట్టు
జగములేలెడు దొర సానినే నీరలు, ప్రజలంచుఁ బరువొప్పఁ బనులు సేపు?
+&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>3tfzvolebc9w8lvt6d40ebumvnjr9t5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/225</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251167</id>
    <revision>
      <id>611741</id>
      <timestamp>2026-11-08T02:50:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'శ్రీ శివ పురాణము కామ ధేనువు నేను * గడమసురభుతీర, టంచుఁ గోక్కులను యోజించి తీర్చు కల్పవల్లిని నేను * స్వల్పలతలు దూర, లని నిజౌన్నత్యంబు సమరఁ జూపు గీ. గురుగు లమరించు బ్రహ్మాండ గో...'</comment>
      <origin>611741</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3288" sha1="etxz4ouqikpsovrbwu6wxwcfa37r9ls" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;శ్రీ శివ పురాణము
కామ ధేనువు నేను * గడమసురభుతీర, టంచుఁ గోక్కులను యోజించి తీర్చు
కల్పవల్లిని నేను * స్వల్పలతలు దూర, లని నిజౌన్నత్యంబు సమరఁ జూపు
గీ. గురుగు లమరించు బ్రహ్మాండ గోళములని
బొమ్మలను గూర్చు హరిపద్మ భువు లనుచును
బంతులాడును రవిహిమ భానులనుచు
శైలరాజకుమారి శై 'శవము గూరి
ఉ. శారదవేళ పాంసములు జాహ్న విఁ జేరెడునట్లు రేయి వి
స్తారరుచుల్ మహౌషధులఁ జక్కఁగఁ జెందెడుమాడ్కి. నద్రిజన్
జేరెఁ దమంతఁబూర్వఙ: సిద్ధములై తగు విద్య లెల్ల నం
భోరుహనేత్ర దా గుగుల పొంతఁ బఠింపుచునుండ వింతగాన్.
164
165
నీ. శివయని పిలువఁగాఁ జెలువ పల్కు నుగాని, యన్యాహ్వయఁXుల కలఁతి సేయు
ఇందు శేఖరము బి ' ట్టెలమిఁ దాల్చునుగాని, తలఁదా ల్పదన్నండు తక్కునగల
గజరిపుఋషభత శిల్ల జముల నెక్కును, గాని యెుక్క దులాఁతి దారుల హరుల
భర్మార విందనం | భవవరాగ విభూతు, లలదు గాని య ద 6
గీ. ములను నిచ్చలుసామగీ ౪ తుల నెగాయ
నముసలుపుఁగాని యితరిగీ తములఁ గనదు
శరధను శ్శూలములనే హస్తములఁ దాల్చుఁ
గాని యల్పాయుధములఁందాఁకందల పదు.
వ. మఱియును.
దన్య లేవ
నీ. బాల విపంచికా వాదనం బొసరించుఁ, బరమేష్టి రాణిసం, బర ముఁ జెంద
కాళీ గాత్రమున `రాగమఃల నాలపించు, నింది కహృదయం డించువడఁగ
లలిత నర్తన కౌశలంబుఁ జూపించున, వ్విద్యాగ రాంగనల్ వెుడు జెద
శివచిత్రః లిఖించుఁ జెలువుగా నలరాజు, రాణిధర్యలు గ నడల
గీ. అనుపమానమనోజ్ఞ వ్యంబు లల్లు
నల్ల గురుకావ్య దేవులు * పిల్ల నడఁగ
బరమకళ్యాణి గిరి + శ్వర కుమారి
లీలలేమని లెక్కింపఁబోలుఁ బుడమి,
166
168&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>etxz4ouqikpsovrbwu6wxwcfa37r9ls</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/226</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251168</id>
    <revision>
      <id>611742</id>
      <timestamp>2026-11-08T02:50:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'పార్వతీ ఖండ మా — ఆ. ౧ -* నారదాగమనము ఉ, నారదమాని యొక్క సుట నంబునఁ గొండలలేని వీటికిన్ భూరితరప్ర మోదమునఁ బోయి గిరీంద్రుని ద్వారసించినన్ గూరిమి పేర్మి నాతఁడును గొబ్బున లేచి నరస్...'</comment>
      <origin>611742</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3439" sha1="8vfhsl9ckuvlipjd1499582lxvowz2m" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;పార్వతీ ఖండ మా — ఆ. ౧
-* నారదాగమనము
ఉ, నారదమాని యొక్క సుట నంబునఁ గొండలలేని వీటికిన్
భూరితరప్ర మోదమునఁ బోయి గిరీంద్రుని ద్వారసించినన్
గూరిమి పేర్మి నాతఁడును గొబ్బున లేచి నరస్కరించి
వాటెడు వేడ్కఁ బీఠమిడి • పాడ్యము స్యమునిచ్చి 'మెచ్చుగన్
'
గీ. తనదు కూతును రప్పించి • వినయమైనఁగ
ముని పదంబుల కెఱగించి .
ముఖ్యకార్య
మిరియని తలంచి విసతుఁడె యింపుగదుర
నంజలి రచించి యిట్లని • యణిగఁ బ్రీతి.
హిమమ
19
1:0
దార్వతి హస్త జూపి ఘంబులఁ దెప్పమనుట
ఉ. ఓ మహనీయ దిగ్యశరుణోదధి! యో పర ఉష్ఠి పుత్రక
గ్రామణి! మత్సుతాశరము • గాంచి గుణాగుణముల్ గ్రహించి యీ
కోమలగాత్రి యెవ్వనిక 'గున్ దొరసాని మజెట్టి సౌఖ్యముల్
A.
దా మహిఁ జెందునో చెపుఁడు + తథ్యము మానవనంబు ధారుణిన్
•
171
ఇట్టులడిగిన గిరిపతి యిచ్చనికిగి, దేవము: కాళిహ స్థంబుఁ దేఱిరూచి
అఖిల శుభలక్షణంబుల • సరసి మురిసి యిట్లపల్కెను భూమిన రేంద్రుతోడ,
శా. శైలేంద్రా! విను శార దేందుకలనా సౌల్గొంది వర్దిల్లు నీ
గో
బాలా రత్నము నీదుకూఁతు రఖల భౌజిష్ణు రేఖాఢ్య /
తాలంకారము సేయు మీకుఁ బతి కుద్యత్సౌఖ్యమున్ గూర్చు నా
ణీలక్ష్మిల్ పొగడంగ నొప్పు సిరి రాణింపంగ సొంపుంగను.
వ. వెండియు సజ్జడదారి యెలనగపు
కిట్లనియె.
3
వాగ్విలాసుబు మె.బియ
— * కారముడు పార్వతికి ది. ంబరజటిలుఁగు మరలుగు గంట
గీ. అద్రిరాజన్య! నీకూఁతు . హస్తమందు, రేఖలెల్ల సులక్షణ రేఖ లైన
173
గిరివరున
174
నొక్క రేఖ విలక్షణం* బున్న కతిన, దానిఫలమెఱిఁగింతు సంరితీయును వినుము,
గీ. యోగి, నగ్నుండు, కడింది బై * రాగి, గుణము
లేనివాఁడును దలిదండ్రి . లేనివాడు.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>8vfhsl9ckuvlipjd1499582lxvowz2m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/227</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251169</id>
    <revision>
      <id>611743</id>
      <timestamp>2026-11-08T02:50:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'అశిన వేషధరుం శ్రీ శివ పు గా ణ ము డభిమాని నీదు తను బెండ్లాడు :జము వినుము. వ. అనినంత . మత్తకోకిల, కాళి నారదమౌని పల్కులఁ కాలకాలుఁడె యాత్మనాథుఁడు జాల సంతస మొంది చిత్తము + ' గ్రాలు భా...'</comment>
      <origin>611743</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3226" sha1="2s0ynl5db463ueuy2rnsqst3wvouhzb" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;అశిన వేషధరుం
శ్రీ శివ పు గా ణ ము
డభిమాని
నీదు తను బెండ్లాడు :జము వినుము.
వ. అనినంత
.
మత్తకోకిల, కాళి నారదమౌని పల్కులఁ
కాలకాలుఁడె యాత్మనాథుఁడు
జాల సంతస మొంది చిత్తము
+
'
గ్రాలు భావ మెఱింగి య
గాఁగలండని యెంచి లోఁ
శంకరాంములఁ జేర్చి తా
నాలకింపుచునుండె వారి పి యాతురోక్తుల నెంతయున్.
176
177
క, నారదమునిపల్కుల విని, భూరివ్యసనమునఁ గుంది • భూధరుఁడును మే
నారమణి యెట్ట కేలకు, సరణఁ గొని యిట్టులసరి ధనవున ముస్లితో, 178
చ. అలమటఁ జెందె డెందము మహాత్మ! భవద్వచనం బమోఘ మీ
యలజడి కెట్టులోర్తు మకటా! పలునోములు నోఁచి కన్న యీ
లలితకుమారికి బతి విలక్షణుఁ డేర్పడ మాదు జీవితం
బులు చెడు దీని మార్ప-గల పొంకము గల్గినఁ దెల్పుఁడీ దయన్,
—* గిరిరాజుతో నారదుఁడు పార్వతి శివపత్ని యగుననుట *—
ఉ. నావుడు నారదుండ ని మనఃప్రియ మొప్ప నగాధిరాజ! మీ
రీవిధి కించనొందఁదగు + నే విధి చెడ్డుము దిద్దఁబోలునే?
భావమునందు నేనొక యుపాయము నారసి చెప్పెదన్' విను?
డీ వగ పెల్లఁ శాసి సుఖమే సమకూరెడుభంగిగా నిశన్
179
గీ. వినుఁడు శివునందు నేనన్న విధములెల్లఁ, జైల్లుఁ గావున నతనికీ చేడె నిచ్చి
మెగా పుఁ డనఁ బేర్మియలరు. నెల్లదోషంబు లొక్కట • నికిపోవు.
మొక్కింత వంతనిడదు
A. ప్రభు
లాతీయం దరియే దుఃఖ హేతువగును
స్వర్ణ దీపావకార్కుల • చంద మిందు
సరయు మెచ్చోటనేని యహార్యతిలక !
182
క. కావున నీప్రియసుత యగు, నీశివ నాశివున కొసఁగి • యింపుగ బెండ్లికా
గావింపుము కులములరఁగ, నీవెత యంతయును దొలఁగు నెగడు సుఖంబుల్.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>2s0ynl5db463ueuy2rnsqst3wvouhzb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/228</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251170</id>
    <revision>
      <id>611744</id>
      <timestamp>2026-11-08T02:50:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'శ్రీ శివ పురాణము చ. శివుఁ డఖ లేశ్వ రేశ్వరుఁడు శిష్టజనావన బద్ధశంశణుం డవికృతుఁ డపమేయుఁ డఖిశీలామర పూజితపాదపద్ముఁ డు ద్భననిధనంబులన్ గనని ' బల్లి కుడిద్ధతపోధనాగ్యవై 3 4 భవుఁడు...'</comment>
      <origin>611744</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3675" sha1="4z613mxqlzzvrjjws6q61y6f7t6qz4o" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;శ్రీ శివ పురాణము
చ. శివుఁ డఖ లేశ్వ రేశ్వరుఁడు శిష్టజనావన బద్ధశంశణుం
డవికృతుఁ డపమేయుఁ డఖిశీలామర పూజితపాదపద్ముఁ డు
ద్భననిధనంబులన్ గనని ' బల్లి కుడిద్ధతపోధనాగ్యవై
3
4
భవుఁడు సమర్థుఁ డెందు నిఁకఁ బర్వత రాజవ రేణ్య ! యారయన్ •
184
వ. ఇవ్విధంబునఁజెన్సీ యమ్మునిప్రవరుండు వెండియు నిండు వేడుకన్ గొండల
దొరతో నిశ్చితంబుగ నిట్లనియె.
•
చ. కులగిరిరాజ! నీయనుఁగు కూతురు రూఢిగ రాజమౌళినే
వలచి వివాహమాడు నిది శ్రీ వా స్తవమెంతయు వీరలొండొకల్
బలితపు ప్రేమబంధమునఁ బాయని తీయని చెల్మిక్మ సొం
పెలయఁగ సర్వసౌఖ్యముల నెఫ్టురహింతురు గాంతు రెన్ని శన్.
మ, మఱియున్ నీదుకుమారి సాధ్వియు నిలిం . పగ్రామణీభామినీ
శ్వరియై యీశ్వరుఁ బ్రీతుఁ జీయుచుఁ దప • శ్చర్యః హిరణ్యాభమై
ధర గౌరీప్రధఁ జెందుఁ గారుణికచే । తన్ఫూర్తి రాణింప ని
ర్జర్ కార్యంబు ఫలింపఁ జేయు సురలా • శాసించి భపించగన్.
+
185
186
187
గీ. దేవ దేవునిఁ జేపట్టి దేవులైన, హరివిరించి ప్రముఖులచే • సర్చలొంది
అఖలభువనంబులకుఁ దాన యధికయగుచుఁ, జకఁగునీపుత్రి నీహార పర్వతేంద్ర!
గీ. పరమవై రాగ్య భావవి స్ఫార హృదయుఁ, డైసరుద్రునిఁ జెందియు నార్య తనదు
మేలిగొన ములకలిమి న • మేయతసము, బలిమిశంకర దేహార్థ భాగ మొందు, 189
శ. ఈ క న్నెనుదశ్క శివుం, దేశాంతను బెండ్లి చూడఁ • డిది నిక్కం బి
3
కాంతముగాఁ జెప్పితి, నీ కో నగరాజతింక! నిలుపు మిది మది. 190
శ. కావున నీ గన్నయ నీ, వే వేళనుగాని యొన్ల • కీయఁగ మదిలో
భావిఁపకు మీమె మహా, దేవుని సొత్తెనుచు మిగులఁ దెలియు మగవరా!
గీ. ఇట్లు నారదముని యన హేమన గేంద్రుఁ
డిట్లనియె విన్ము మాని న రేంద్ర! యొక్క
మనవి శివుని గుఱించి నే వినినయట్లు
నీదు సన్నిధిఁ జెప్పికొనియెద నిపుడు,
199&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>4z613mxqlzzvrjjws6q61y6f7t6qz4o</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/229</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251171</id>
    <revision>
      <id>611745</id>
      <timestamp>2026-11-08T02:50:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'పార్వతీ ఖండ మా — 8. • osta నీ, దాతెయణీసతి తనువులఁ బాసిననాఁట, నుండి విరాగియై యుండెననియు సంగంబువిడిచి నిర్జరగోచరముగాని, ఘనతపంబొనరింప గడఁ గెననియు నక్షయంబై శివం•బై పరబ్రహ్మమై, యలర...'</comment>
      <origin>611745</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3766" sha1="1os5huui7znssrl5hy5dipgwom7cjgl" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;పార్వతీ ఖండ మా — 8.
•
osta
నీ, దాతెయణీసతి తనువులఁ బాసిననాఁట, నుండి విరాగియై యుండెననియు
సంగంబువిడిచి నిర్జరగోచరముగాని, ఘనతపంబొనరింప గడఁ గెననియు
నక్షయంబై శివం•బై పరబ్రహ్మమై, యలరుస్వాత్మమున నాశిష్ఠలరు ననియు
నిర్వికారంబగు నిజరూపముననుండి, మానసంబును దింపఁ బూనఁడనియు
గీ. మున్నుసతితోడ వేరొక కన్నె నెపుడు, పెండ్లి యాడను నేనని ప్రియమెసంగ
బాసఁగావించెననియుఁ లాసభర్త, భిన్నరులు వచ్చి చెప్పుడు రిన్న గమున.
క. అట్టిశివుండు మునీశ్వర! బిట్టుగ వేరొక్క సతినిఁ బెండ్లాడఁగ ని
ప్పట్టునఁ దలంచు ఓట్లని, గట్టులజేఁ దూరకున్న. గనిమునియనియెన్. 194
చ. గొనకొని దక్షపుత్రి ప్రతికూలతనొందిన తండ్రిమీఁదియీ
.
.
సునఁ దనమూర్తిఁ బాసి త్రిడ శుల్ మొఱపెట్టిన మీఁద మీదునం
దనయయి పుట్టఁ గాళికగ దక్షజ కీమెకు లేదు భేద మీ
శునిసతియై కరంబలరుఁ జన్ములుమాను ధరాధరాగ్రణీ!
గీ. తన కుమారిక పూర్వవృ' త్తంబు సర్వ
మును మునీంద్రునితో హిమ • భూధరుఁడు వ
ధూసుతుల కట్టెదుట విని • పాసె సంది
యంబు నెల్లను దన హృద యంబునందు.
శ్రీ. కాళి తన పూర్వజన్మంబు + కథనమును ది
టంబుగా నీశుఁ జేపట్టు . టయను నార
దు నుడివిని సిగ్గుచేత న ధోముఖయును
సస్మితాస్యయు నైయుండ జనకుఁడంత.
చ. కని తనపీఠమం దుమను . గచ్చఱఁ జేర్చి కవుంగలించి మో
మునఁ దనమోముఁ జేర్చి శిరశిమున్ వెస ముద్దిడి చెక్కులం గరం
బుస నరుదొప్పఁగాఁ బుణి: • పొందుగ హర్షముఁ జెందియుండ న
మ్ముని గిరిరాజుఁ దత్సతీసి బూర్తిగఁ బ్రీతులఁ జేయ సిట్లనున్,
ఉ, పర్వతిరాజ ! నీతనయ • పన్ను గఁ గొన్నిదినాలమీఁద సౌ
రణ బృందలి సపర్యల నొందుచు నాదిమూర్తి యుస్
సర్వజగత్ప్రభుండు నగు • శర్వుని యంకతలంబు నెక్కి యీ
యుర్విఁ దలంపు రాసి కనులొందని వైభవమొందుఁ బొందుగన్,
195
196
191
198
199&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>1os5huui7znssrl5hy5dipgwom7cjgl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/230</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251172</id>
    <revision>
      <id>611746</id>
      <timestamp>2026-11-08T02:50:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'పార్వతీ ఖండ రూ - ఆ. ౧ గీ, అని ప్రియంబుగ వారల యంతరంగ, ములను సంతోషభరమునఁ బొంగఁ జేసి అమరమౌని యథేచ్ఛగ నరుగుటయును, వారలంత గృహంబులో పలికిఁజనిరి. గీ, కొంత కాలంబుచనినంతఁ గుధర వరుని, రా...'</comment>
      <origin>611746</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3697" sha1="ceak28pz69wf4gpqmkbkgfaobh5ekaf" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;పార్వతీ ఖండ రూ - ఆ. ౧
గీ, అని ప్రియంబుగ వారల యంతరంగ, ములను సంతోషభరమునఁ బొంగఁ జేసి
అమరమౌని యథేచ్ఛగ నరుగుటయును, వారలంత గృహంబులో పలికిఁజనిరి.
గీ, కొంత కాలంబుచనినంతఁ గుధర వరుని, రాణిమేనక తనమనోరమణు సన్ని
ధానమున కేగి 'వేగఁ బాదముల కెఱఁగి, యిట్టులడిగెఁ బ్రియో క్తుల నింపుగదురు.
—* హిమవంతునితోఁ మేనక పార్వతికిఁ బెండ్లి సేయు మనుట
ఉ. నారదుఁ డట్లు మీయెదుర నాఁడు వచించిన జాడ యేమొ? 'నే
నారయ లేకయుంటిని యథార్థము స్త్రీజన చాపలంబునన్
గూరిమిపుత్రి కిప్పు డనుకూలముగా వరుఁ గూర్చి పెండ్లి వి
స్తారతరపమోదమున, సల్సుఁడు మల్పుఁడు నాధ! నావ్యధన్ .
+
క, ధనమును వ్రాయము ఇక్కం, ధనమును దావ్యిని వేక దాక్ష్యంబులు పొ
వనమైన వంగడము గ ల్గిన నరునకుఁ గన్నె విడవ లెక్ సుతయలరన్ . 208
ఉ. సుందరరూపనున్నను వచోగరిమంబది సున్న యద్దియు
న్నం దగుభాగ్య మబ్బదు ఘ నంబడి గల్గిన నీడుజోడునుక
బొందికఁ గాంచ నవ్వియును బొల్పెసలారినఁ భావనాస్వయం
బందికఁ జెందదొక్కయెడ నన్నియుఁ గూడు టలభ్య'మేరికిస్
వ. ఐనను
•
*
క. ఏలాఁటివానికై నను, బాలిక నియంగఁ దలఁప వచ్చునా? తమ క
న్యాలావణ్య గుణంబులఁ, జోలిక నరయంగవలదె • పురుషవ రేణ్యా!
చ. అలరులు సెజ్జయందు లలి • కాంగిక చాఁ బవళించి నిద్ర నొ
తిలి పొరలంగఁ గెంపడరి దేహము గండెడుఁ గుందకోరికం
బుల నెవు డేని నెచ్చెలుల పోటికినై చిదుపంగఁ గల్కి వే
ళులఁ గఱగట్టు నెత్తురిల
లోఁగని నామొకొయిట్టి కన్నెలన్.
204
206
గీ. అనుచుఁ గన్నీరు దొఱఁగన గాధిరాజ, రమణి నాథునిపదముల వ్రాలియున్న
నన్నగో త్తముఁడ తన్వి 'నాదర మునఁ, గౌగిట జేర్చి యిట్ల నెగారవమున. 207
చ. వినుమిఁక దేవి! దేవముని విజ్ఞ శిరోమణి చెప్పినట్టి పా
వనవచనంబు బొంకగునె వద్దిఁక వేఱుతలంపు లింపుమై&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ceak28pz69wf4gpqmkbkgfaobh5ekaf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/231</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251173</id>
    <revision>
      <id>611747</id>
      <timestamp>2026-11-08T02:51:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'శ్రీ శివపురాణము 208 దనయకు శంభుఁ గూరిచి యుదారతపం బొనరింపు మంచు బో ధను బొనరించి పంపు నియ తంబుగ దాన శుభంబు సేకుఱున్. క. అగుణములన్నియు శివు నెడ, సుగ ణముపై పరఁగువినుము సుందరి! యిఁక...'</comment>
      <origin>611747</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3596" sha1="fxamy7jo8q347ulaqt9t2ti02b7p8ye" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;శ్రీ శివపురాణము
208
దనయకు శంభుఁ గూరిచి యుదారతపం బొనరింపు మంచు బో
ధను బొనరించి పంపు నియ తంబుగ దాన శుభంబు సేకుఱున్.
క. అగుణములన్నియు శివు నెడ, సుగ ణముపై పరఁగువినుము సుందరి! యిఁకనా
యగణిత తపోనిధానం, డగబను పౌండ్లాడుఁ దపము శీనర్మిలి సేయర్.
209
వ. అనుకుని యాసీమంతినీలలామంబు పెనిమిటి పలుకుల కలరి కూఁతుఁ దప
శ్చరణంబునకై శిక్షన్ బొనర్చు పొంటె నా పెనమీపంబునకున్ జని యనన్య
సామాన్యంబగు నబ్బాలిక సౌకుమార్యధుర్యతన్ గని తపో వ్రతం బు దేశింప
నోడి కన్నీరుమున్నీరు గార్చుచున్నఁ గాంచి యన్నగ రాజకుమారి నిజ
జనసీమనోగతం బెఱింగి తగుధ్ధంగి నూరడించి యిట్లనియె.
— * పార్వతి స్వప్నవృత్తాంతము
అమ్మా! స్వప్నముఁ గంటిఁ జెప్పెదను విన్మా ! నేఁటి ప్రత్యూష పూ
ర్వమ్మం దొక్క తపస్వి విపుఁ డనుకంపన్ శంకరానుగ్రహా
ర్థమ్మై నన్నుఁ దపంబుఁ జేయుముని హర్షంబొప్పఁగా శైవమం
తమ్ముఁ జెప్పి చనిన్ విచిత్రమగు వృత్తం బిద్ది యోజింపుమా !
చ. కలయన రాదు నిక్కు వము గా శివమంత్రముఁ జెప్పిపోయెఁ దాఁ
గల యది కాదనఁదగదు . కన్నులు మున్నగు వాని తెల్వి యే
మలరదు తల్లి! దానఁ గడు • నక్కజమా మదికంచుఁ జెప్పఁగా
పలిముల రాణి బిట్టలరి • వల్లభు నల్లనఁబిల్చి పేర్మిమై.
గీ. తనయఁ గాంచిన కలఁ గల | తత్వముతఁ
గాంతునకుఁ దెల్ప నాతండు . గరము మురిసి
తాను గాంచిన కలతీరుఁ దన వధూటి
కిట్లు చెప్పెను సంతోస మినుమడింప
— హిమవంతుని స్వప వృత్తాంతము
*-
ఉ. నాశల నొక్క దివ్యఋషి నాథుఁడు నారద బోధితాంగకుం
•
కురోపకంఠమున కింపుమెయిన్ జనుదెంచి సంయమ
శ్రీకులు మానులెన్నఁగ గరిష్ఠ తపోవ్రతమున్ బొనర్పఁగా
వీడఁగడంగ నే సుతను వేగొని యా ఘనుపాలికేగితిన్.
210
211
212
218
214&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>fxamy7jo8q347ulaqt9t2ti02b7p8ye</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/232</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251174</id>
    <revision>
      <id>611748</id>
      <timestamp>2026-11-08T02:51:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'పార్వతీ ఖండూ — ఆ ౧ - 3x8 నా శ్రీ పోయి కనుఁగొని నేనల్ల వరునిగా • పురుషవరుని నమ్మి మ్రొక్కి సెలవొసంగు నిషేధించె నతఁడు. 215 సేవకై యుండు నాకూఁతు బ్రార్థింపఁగా గీ. అంత నాకూఁతునకు వారి...'</comment>
      <origin>611748</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3556" sha1="49k4xmpods5842e5uioylgow5ad25f5" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;పార్వతీ ఖండూ — ఆ ౧
-
3x8
నా
శ్రీ పోయి కనుఁగొని నేనల్ల
వరునిగా
•
పురుషవరుని
నమ్మి మ్రొక్కి
సెలవొసంగు
నిషేధించె నతఁడు.
215
సేవకై యుండు నాకూఁతు
బ్రార్థింపఁగా
గీ. అంత నాకూఁతునకు వారి కపుడు చాల
సాంఖ్య వేదాంతరీతుల • జరిగె వాద
మప్పు డాస్వామి నెనరొంది . యాజ్ఞనొసఁగ
నుంచితిని వారికఁ గూఁతు మించుఁబోఁడి,
ఉ. కూఁతురు యోగివర్యునకుఁ * గూరిమి పేరిమి సేవఁ జేయుచుగా
జేతము సంతసంబలరఁ జేయుచునుండె నటంచు స్వప్నమున్
రాతిరి దెల్లవాఱి . రాణిరా! కంటిని తత్ఫలంబిఁక
జూతము కొద్దికాల మిది • శోభన సూచనమంచుఁ దోఁచెడున్,
శ. అని యిట్లు శైలమలపతి, తన గేహినితోడఁజెప్పి తా స్వప్న ఫలం
బునుగను పూనిక నుండెను. మనసున శివచింతనంబు . మల్లడిగొనఁగ.
మత్తకోకిల : సూతుఁ డిట్లు వచింపఁగా విని . చోద్యముది మునీశ్వరుల్
సూతు సద్గుణపూకు నాదృతిఁ జూచి యిట్లని రింపుమై
భూనభర్త శివుండు రాజత భూధరంబున నిఫ్టు తాం
జేతమం దిరనొంది యెయ్యది సేయుచుండెనో చెప్పుఁడి.
+
.
216
217
219
క. అని మునులన సూతుండి,ట్లనే వినుఁ డనఘాత్ములార! యభవుఁడు దాఁ బ
త్నినిఁ బాసిన యది మొదలుగ, ఘనతర తాపాసలమునఁ గ్రాఁగి నెగడునన్ .
చ. తిరిగి ధరిత్రినెల్లెడన దేవరుసస మరులొంది జీవితే
శ్వరిని మనంబునన్ మఱవఁ జాలక తద్గుణజాల వైభవం
బరుదుగఁ గింకరోత్తముల • యాత్మలు దల్లడ మొదఁ జెప్పుచున్
దిరుగ నిజాద్రి జేరెనుది • ధీరతఁజేకొని యెట్ట కేలకున్'.
చ. త్రిగుణములన్ దొలంగి వికృతిన్ గొననట్టి నిజస్వరూప మి
మ్ముగఁ గనుచున్ జిరం బిటుల భూరిత రాతులిత ప్రమోద పూ
రగతమనస్కుఁడై కడు వి రాజిలె సమ్మని రాజులెల్లఁ
క్కఁగ విక్రయోగమర్మములఁ గర్మకులై తనయొద్ద నేర్వఁగన్,
221
222&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>49k4xmpods5842e5uioylgow5ad25f5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/233</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251175</id>
    <revision>
      <id>611749</id>
      <timestamp>2026-11-08T02:51:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'శ్రీ శివ పురాణము - శివుని లలాటఘర్మజలమునుండి కుజుఁడుపుట్టుట . ఆ. అట్లు చాలకాల ' మరిగిన వెంబడిఁ, జిత్ర మొక్క నాఁడు శివునినొసటి మర్మవారికణము* గ్రక్కునఁ బుడమిపైఁ, జింద బాలుఁడగుచ...'</comment>
      <origin>611749</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4017" sha1="dh3zegnxmz3nnf5fuefitpw01x8ucu8" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;శ్రీ శివ పురాణము
- శివుని లలాటఘర్మజలమునుండి కుజుఁడుపుట్టుట
.
ఆ. అట్లు చాలకాల ' మరిగిన వెంబడిఁ, జిత్ర మొక్క నాఁడు శివునినొసటి
మర్మవారికణము* గ్రక్కునఁ బుడమిపైఁ, జింద బాలుఁడగుచుఁ జెలువు మిగిలె
నీ, ఆజానులంబ బాళీహా చతుష్క మువానిఁ, బద్మరాగారుణ ప్రభలవాని
నందంబుఁజిందు మే।లగుమోముగలవాని, రాణించు వెడఁదయు రంబువానిఁ
గమనీయమైన యాకారంబు గలవానిఁ, బకులకు సాధ్యుడై పరఁగు వాని
దివ్య తేజంబులఁ దెలివిమించెడువాని, గంభీరదృష్టులఁ గాంచు వాని
గీ. జననమును జెందియున్నత స్వన యెసంగ, రోదనము సేయువాని న త్యాదరమున
నె త్తికొనివచ్చియపును। హేను నెదుట నిలిచియుండెను దాధర ణీవధూటి.225
గీ. సుతునిఁ గని తెచ్చి నిలిచిన సుందరీ ల, లామ క్షమఁబరికించి కైలాస భర్త
మందహాసంబుచింద నా నందసాంద్ర, వచనముల నిట్లు పలికె న వ్వసుధతోడ.
చ. ధరణివధూటి! నీవు గడు ధన్యవు నాదు శ్రమాంబుజన్ముఁడై
యరుదుగ నీయెడన్ బొడమి నట్టి తనూజుని వీనిఁ బెంపు మా
దరమున నిక్కు.మారుఁడు త్రితాపవిహీనుఁడు సద్గుణాకరుం
దురుసుఖ దాత నీక గు మదుక్తి గ్రహించి గ్రహింపు మర్భకున్.
ఉ, భూమియు నట్లకాకయని పుత్రునిఁ దోడ్కొని పోయి పెంపఁగా
భౌముఁడటంచుఁ బేరుఁగొని బాలుఁడు వృద్ధినిఁ జెంది కాశికా
ధామముఁ జేరి యందు హిమ ధామశిరోమణిఁ గూర్చి నిష్ఠ ను
ద్దామతపంబుఁ జేసి మహితంబగు శంభు సనుగ్రహంబునన్.
శ. గ్రహములలో నొశబలవ, దృహమై భార్గవుని పదము కన్నను మీఁదన్
బహుతర విభవాస్పదమై, రహిమీజెడు నుండలముప
రాజయ్యెఁదగన్..
—— * శివుఁడు హిమాద్రికి వచ్చి తపంబు సేయుట *
226
227
228
గీ. జగదధీశ్వరుఁ డంతట • శైలరాజ, పుత్రియై జగదీశ్వరి పుట్టుటయును
నెనిమి దేండ్ల వయస్సువ హించుటయును, నాత్మయందు నీఱింగియా హ్లాద మొందె.
అంతఁ గొంతకాలంబు చనుడు.
శా. గంగాళంగతరంగ రంగదురుశ్ళం * గవ్రాతశీ తా చలో
.
త్తుంగాధిత్యశయందు డెంద మలరన్ దుర్దాంతభంగిన్ దపం&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>dh3zegnxmz3nnf5fuefitpw01x8ucu8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/234</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251176</id>
    <revision>
      <id>611750</id>
      <timestamp>2026-11-08T02:51:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'పార్వతీ ఖండము — ఆ. ౧ + బుం గావింపఁ గడంగి భృంగిరిటుఁడున్ మున్నా గణేంద్రాళితో డం గాలాంతకమూర్తి గిరిరాటస్థంబు నాస్థాన్న తిన్. OLD 280 ఆ బ్రహ్మపురమునుండి • పరమపావనియైన, గంగ యవతరించ...'</comment>
      <origin>611750</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3594" sha1="65s3dg9akz2chbex1cddhuho2w8p24s" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;పార్వతీ ఖండము — ఆ. ౧
+
బుం గావింపఁ గడంగి భృంగిరిటుఁడున్ మున్నా గణేంద్రాళితో
డం గాలాంతకమూర్తి
గిరిరాటస్థంబు నాస్థాన్న తిన్.
OLD
280
ఆ బ్రహ్మపురమునుండి • పరమపావనియైన, గంగ యవతరించెఁ గడఁగి యెచట
నటవసించి తపసు | నారంభ మొనరించె, మౌనులలరఁ జంద్ర మౌళియపుడు.
మ. నిరపాయంబయి నిర్వికారమునునై నిత్యంబునై యాశ్రయాం
తర శూన్యంబయి జోతిరూపమయి యద్వైతంబునై సంవిదా
కరమై సర్విజగన్మయంబునయి మేల్గన్న స్వాత్మబునం
ఉ. మందియు భృంగి మున్నగు గుణప్రకారుల్ మటర్ గఱందుఁ బా
లేందు కిరీటఁ జాతనిహ తేష్ట సపర్యలు గొల్చుచుండిరిం
శం దమమొప్ప పy నవీధి గాంచి వసించిరి కొంది అంకనుం
గొందఱు ద్వార దేశమునఁ గోలల దాల్చి వసించిరిమ్ముగన్.
•
* హిమవ తులు శివుని సుగర్తించుట
232
288
గీ. హిమగిరీశ్వరుఁ డంత సరేశ్వరుండు, ప్రమథనాథులతోడఁ దపంబుఁ జేయ
నోషధిప స్థభూమిఁ దా నొందెననుచు, విని పరిజనంబుతో వచ్చి వేగిరముగ .
సీ, విరియఁబూసినమ ల్లె విరుల మొత్తమ్ముల, చంది మొప్పెడు మేని చాయవాని
గందపు బడికన్న 1. గరము ధావళ్యంపు. పనినిమాలు భసిత లేశిపంబు వాని
నెలదేఁటిదాఁటుల చెలువుఁ గలంచు నై, ల్యముమీద సుతభాగ్యంబువానికి
దమ్మి మొగ్గల * యందంపు పెంపు పై, రింపని యడుగుల . సొంపువాని
గీ. నమరు నఱమోడ్పు కనుదోయి నలరు వానిఁ
ప్రౌఢ నాసాగ్ర దృష్టియై పరఁగువాని
నొనరఁ బద్మాసనమునఁ గూర్చున్న వాని
నఖలలో కేశ్వరునిఁ గాంచి ..
హర్షమునను.
ఉ. సాఁగిలి మొక్కి గంధ సుమసారముఁ బాద్యము నిర్ఘ్యమిచ్చి ని
స్థాగరిమ మనోజ్ఞహరి • చందన పుష్పఫలార్చనంబులన్'
.
వేగనొనర్చి యచ్చమగు వేడ్క భయంబును భక్తియున్ మదిగా
లోఁగఁగఁజేయ నమ్రతను లోఁ గొని యంజలిఁబూని యిట్ల వెన్,
285
286&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>65s3dg9akz2chbex1cddhuho2w8p24s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/235</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251177</id>
    <revision>
      <id>611751</id>
      <timestamp>2026-11-08T02:51:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'OLS శ్రీ శివ పురాణము + క. దేవాది దేవ! శంకర! నీవెకదా? సశలభునన నికరమునకు ర వహుఁడ వారయ మహా, దేవ! కపర్దీ! గరిష్ఠ దీవ్యత్కీర్తీ! సీ. నిర్గుణుం 4సను నిత్యంబు భ క్తుల, సారంగ సరుడౌ చతురుఁ డెవ...'</comment>
      <origin>611751</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3475" sha1="1hv3kjjc804ds9c3ulf1z7ux04ven6u" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;OLS
శ్రీ శివ పురాణము
+
క. దేవాది దేవ! శంకర! నీవెకదా? సశలభునన నికరమునకు ర
వహుఁడ వారయ మహా, దేవ! కపర్దీ! గరిష్ఠ దీవ్యత్కీర్తీ!
సీ. నిర్గుణుం 4సను నిత్యంబు భ క్తుల, సారంగ సరుడౌ చతురుఁ డెవఁడు
సర్వలోశనివాస * చతురుఁడై నను వెండి, కొండయందుండు నాథుండెవండు
+
జీవుండు తానయ్యు, యోగిరూపొప్పుటై ఁ * * రాగియెవఁడు
.
ఏశాంక్ష లెఱుఁగని * యీశ్వరుండైన భ, క్తప్రీతిఁగాంక్షించు ధన్యుఁ డెవఁడు,
గీ. త్రిగుణములకును నాప్రకృ తికినినీశుఁ డై విరాజిల్లునప్పర మాత్మయెవఁడు
హరివిరించుల యూడిగ *మందు నెవ్వఁ, డట్టినీకు నమస్కార మాదిమూర్తి!
శ, వాగీశర మేశులక, వ్వాగీశం మేశ్వరత్వ • వైభవము నిల
+
'
బాగొప్ప నిడిన దాతవు, యోగీశ్వర! నీవకాదె * యుకుతర కరుణన్.
ఉ. నీదు చరిత్ర మెన్న రజనీకర శేఖర! శక్యమానే దా
మోదర కాంచనోదరముఖో తమ నిర్జర పాళి కల్ల నా
మోద మెసంగభక్తజన 'పుంగవకోటికిఁ జెల్లునద్ది నీ
వాదర బుద్ధివారల 6శీయంబునఁ జేరుట లోకనాయకా!
ఉ. భాగ్యముగాదె నీవిటఁ గృ సావిభ! యీప్రమథాళితోడ వై
రాగ్య మతిస్ దపోవ్రత భరంబు వహింపఁగఁ జేరు పెల్ల వన్
యోగ్యునిఁ జేసి తిఫ్టు కుల • మున్నతిఁ గాంచె వరించె నల్ల సౌ
భాగ్యరమామనోజ్ఞ పరిశీ భాసితచాపకటాక్షమాలిశల్.
'
ఉ. ఇతను మహేశ! సేవకున కెద్దియు నేని పనిన్ ఘటించి తా
వశపరిచారక వ్రజము • వంక ననున్ గొని యీదరింపు మే
నకలుష చిత్తవృత్తి ముద శ్రీ మంది యొనర్చెద నీదు సేవ మా
మకహితపుత్రబాంధవ స మాజముతోడ దయామయాత్మకా!
గీ. ఇట్లు గిరిరాజు పలికిన నీశ్వరుండు
నీ కనులు పర్వత విభుని వాని
గణమును గూడఁ దాఁ బొడఁ । గాంచి యపుడు
మందహాసం బెసంగ సిమ్మాడ్కి బలికె.
239
240
241
243
248&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>1hv3kjjc804ds9c3ulf1z7ux04ven6u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/236</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251178</id>
    <revision>
      <id>611752</id>
      <timestamp>2026-11-08T02:51:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'పార్వతీ ఖండము — ఆ చ. వినుము ధరాధ రేశ్వర! పవిత్రునిగా నిను నెంచి నీదు పా వసశిఖరప దేశమున • బాఢతరం బొనరింప వచ్చితిన్ మునులకు నిర్ణ రేంద్రుల కమోఘతపస్వుల కిష్టభూమియై యొనరు మరున...'</comment>
      <origin>611752</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3952" sha1="qc0umo5pqlv89sc1v0t5x9l9p95ruqy" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;పార్వతీ ఖండము — ఆ
చ. వినుము ధరాధ రేశ్వర! పవిత్రునిగా నిను నెంచి నీదు పా
వసశిఖరప దేశమున • బాఢతరం బొనరింప వచ్చితిన్
మునులకు నిర్ణ రేంద్రుల కమోఘతపస్వుల కిష్టభూమియై
యొనరు మరున్న దీసురుచి గోదక పూతము నీతటం బిలన్.
ఉ. చేయుదు నిందుఁ నేఁ దపము శీతమహీధర! కొన్ని వాళ్ళు నీ
యెడ కిష్ణారుల్ దిరుగనీయకు నాదు తపోంతరాయముల్
సేయఁగనీయ కీయదియె సేవయగున్ బరమోత్తమంబుగాఁ
జేయుము తత్ప్రయత్నమిఁకఁ జేరుము నీదు గృహంబు నింబుగన్.
Ca. 3
244
245
గీ. ఇట్లు జగదీశ్వరుండు గిరీశ్వరునకు, జెప్ప నిని గట్ల జేఁడప్పు • డొప్పుమాఱు
చనవుతోడుత నిట్ల నే సంతసం బె, సంగం దేవాధినాథుని సముఖమందు, 246
క. ఏమని సెప్పుదు మీతో, బ్రేముడి నాష్త్రస్థమునకు విచ్చేసి మహా
త్మా! మధురోక్తుల నిట్లనఁ, గా ముదమగ్గలముగాఁగఁ • గడలుకో నా మదిశా,
ఉ. పెద్దలమైన నిష్ఠలోని వేలుపు లుగ తరులు: జేసి ని
'
న్నలికన్ గన్ గ నందశయుందువు నారికట్లు నా
నిగ్గగు భాగ ధేయమున నీవ యిటుల్ గహణా యుండవై
దగ్గఱఁ జేరినాఁడ విటు + తాపములింకె సుహ్మా! నాకిఁగన్,
శా. నాకన్నన్ ఘనుఁడొక్కఁ డీ జగములో వన్ లేడు లెక్కింపఁగా
నాకీడైన నరుండునుకో గలుగఁడౌన్నన్ నారు ప్రబువన్
లోకాధీశ్వర ! నీవు చేరి తపసున్ • యోజించుటన్ కీసి య
న్నా కాధీశునికన్న మిన్నయగుమన్ నాగేంద్రచర్మాంబరా !
చ, పరఁగఁ దపంబుఁ జేయుము సుపర్వశిరోమణి ! యంతరాయముల్
దొరయు నీ తపంబునకుఁ దోరవుఁ గూరిమి పేర్మి నీదు నౌ
కరు గిరిరాజవర్యుఁ డొడి కమ్ముగ సేనయొనర్చు నింశ సు
స్థిరమతితో స్వతంత్రతను * జేకొని కై కొను నాదు సేవలన్.
•
248
249
250
క. అని వినయమ్మున యమదమ, నునితో నగరాజు ప్రియపు • నుడికారముచొ
ప్పునఁబలికి తనదు గేహం, బున కేగి వచించె సర్వమును దన ప్రియకున్
చ, అనుచరవర్గమున్ బిలిచి యాతఁ డనెన్ విను: డింకమీఁద స్వ
ర్ధుని దిగునట్టిచోటి కెనరు జనఁ గూడదు పోయి లేని శి&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>qc0umo5pqlv89sc1v0t5x9l9p95ruqy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/237</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251179</id>
    <revision>
      <id>611753</id>
      <timestamp>2026-11-08T02:51:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '028 శ్రీ శివ పురాణము • క్షను బొనరింతు వారలను ఘాతుకరీతి నిజంబు నాడుశా సనమిదియంచుఁ బ్రస్థమునఁ జాటుఁడు నెల్ల రేఱుంగునట్లుగా. వ. అని పనిచిన న నవ్వారలు. క. గంగావతరణమున కే, గంగాఁదగ...'</comment>
      <origin>611753</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3797" sha1="5dugjgivaw0nno7kwsut5lsb8e9otpu" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;028
శ్రీ శివ పురాణము
•
క్షను బొనరింతు వారలను ఘాతుకరీతి నిజంబు నాడుశా
సనమిదియంచుఁ బ్రస్థమునఁ జాటుఁడు నెల్ల రేఱుంగునట్లుగా.
వ. అని పనిచిన న
నవ్వారలు.
క. గంగావతరణమున కే, గంగాఁదగ దెవరుఁ గొంత కాలం బిటు లా
గంగావలె తేఁడేపడఁ, గంగా శిక్షించు నాజ్ఞ
గడచినవారణ,
.
252
258
—* హిమవంతుడు పార్వతీ పరిచ్యలఁ గొనుచుంది మని శి3ు సార్థించుట -
ఆ. ఇట్లు సాఁటుటయును హిమవంతుఁ డెంతయు, సంతనమున నీశు సన్నిధాన
మునకుఁబోయె దివ్య పుష్ప ఫలంబులఁ, గొనియుఁదనదుసుతను గొనియు మఱియు
శ. చని ధ్యానతత్పరుండగు ననఘుని లోకాధినాథు నాదటఁ గని ఏం
దన మొప్పఁ జేసి ఫూల్ పండ్లను నొసఁగి సుతనునిలిపి యొండయనికెదురుగాన్.
ఉ. ఓ కరుణాపయోనిధి ! మ న్నత పూత చరిత్ర! నీదు సే
వాకుతుకమ్ముతో నిటకు వచ్చె మదాత్మజ దీని సేవలన్
జేకొనుమయ్య ! ప్రత్యహము • సేవయొనర్చు సభీసమేతియై
తేరులతోడ నాయెడ విధించిన మేటియనుగ్రహంబునకి..
.
—* శివుఁడు పార్వతీదేవినిఁ జూచుట *—
వ, అని యభ్యర్థించిన మహేశ్వరుండాలకించి.
·
256
సీ, కనివిని యెఱుఁగని • ఘనతర సౌందర్య, ధుర్యయం చాత్మకుఁ దోఁచుదాని
దశవ్యకకన్న, * దద్దయుఁ జక్కంద, నముగల్గి ఠీవుల • ననురుదాని
ఘనయోగులకు నైనఁ గందర్ప వికృతి సల్పంజాలినట్టి రూపంబుదానిఁ
గాననంతయునుఁ బ్రకాశింపఁ జేయు ది, వ్యంబైన కాంతిపుంజ బుదాని
శ్రీ. సభినవంబైన జవ్వనం బయరుదానిఁ, సమరుకస్తూరి కాఘుమ ఘుమలదాని
సఖిలలోకంబులకు మూలమైనదాని, బర్వతేంద్రకుమారియై • పరఁగుదానిఁ
నీ. కలువజేకుల మించఁ గలకనుంగపదానిఁ, జంద్రమండలనిభాస్యంబు దాని
గండుకుమ్మెదలెట్టి కఱికురుల్ గలదానిఁ, గంబునిభంబైన గళముదాని
దమ్మితూడులఁబోల్పఁదగు బుజంబులదానిఁ, రమ్యమైతగువళి త్రయముదానిఁ
గమలకుట్మలవీన ఘనకు చంబులదానిఁ, గడుసన్న మైన నెన్నడుముదాని
'
.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>5dugjgivaw0nno7kwsut5lsb8e9otpu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/238</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251180</id>
    <revision>
      <id>611754</id>
      <timestamp>2026-11-08T02:52:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'పార్వతీ ఖండమా — ఆ. ౧ nax గీ, మెట్టదామరులన్ బోలి • మేల్మికోమ, లంబు తన పాదయుగంబుదాని ధ్యానులకు మోహనావ్రమై తనరుదాని, నవనిరమణీ శిరోమణియైనదాని ఉ. చూచి దుగ సౌష్ఠవపు • సొంపులు నింపు జ...'</comment>
      <origin>611754</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3759" sha1="a3z3vu3xslrs8enb05vu6h2171jrcpu" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;పార్వతీ ఖండమా — ఆ. ౧
nax
గీ, మెట్టదామరులన్ బోలి • మేల్మికోమ, లంబు తన పాదయుగంబుదాని
ధ్యానులకు మోహనావ్రమై తనరుదాని, నవనిరమణీ శిరోమణియైనదాని
ఉ. చూచి దుగ సౌష్ఠవపు
•
సొంపులు నింపు జనింప నంతలో
లోచనముల్ మొగిడ్చి యవి లోలము నుత్తమమైనయాత్మయం
దే చరియించుచున్న సక లేశ్వరుఁ గాంచి గిరీశ్వరుండు సం
కోచముతోఁదగుల్గొనిన కుందున జోతయొనర్చి యిట్ల సెన్,
ఉ. దేవ! మహానుభావ! శివ! దివ్యశృపాకర! శర్వ! శంకరా!
నీవె చరాచరంబులకు 4 నిత్యముహర్ష ము నిచ్చుదాత నీ
నీ విభవం గుటకు నేరక వేదచయంబు మెం
శాస్త్ర
తో వెరపొప్పఁ జెప్పువలఁతుల్ పరులెవ్వరిఁశన్ మహేశ్వరా!
259
260
2:2
268
క. ఐనను బరమేశ్వర! యీ. దీనుని హిమవంతుఁ గనులు దెఱచి మనదయన్
బూని భవదీయ దాసునిఁ, గా నేర్పడఁజూడుమా జగన్నుత చరితా!
చ. అనుదినముక్ మ హేశ్వర! మదాత్మజతోఁ జనుదెంచి నీదు ద
ర్శన మొనరించి పోయెదఁ బ్రసన్న మతిని సెలవిమ్మటన్న న
య్యనముని పల్కులన్ విని, రయమ్మునఁ గన్నులు విప్పి చూచి యి
ట్లనె జగదీశ్వరుం డపుడు . ధ్యాన మొకించుక మాని మానుగన్.
నాయొద్దకు నీవొక్కండ, వే యనుదిన మేగుదెంచు మో! నీ తనయన్
నీయింట నునిచి రమ్మటు, నేయనిచో పన్నుఁ గనుట చేకుఱదు సుమీ!
గీ. అని వినిశ్చితముగఁబల్క- 'నమ్మహేకు, సకు గిరీశ్వరుఁడిట్ల నా నాధ! యేమి
కారణంబున నిదురాశ్రీ గాదు నాదు, తనయ కది నీదు సేవకుఁ దగదొ యేమొ!
క. అని యడిగిన హిమవంతున, కనియెను లోకాధినాథుఁడాహ్లాదముతో
డను లోకాచారంబులు, గనఁ జేయుచు నితర యతుల గతులఁ దెలుపుచున్.
శా, మాయారూపిణులంచుఁ జేడియలు నామ్నాయంబు బోధించు వి
న్మా! యుదున్ యువతుల్ విశేషమిఁకఁ దానవ్వారిలో సుందరుల్
బాయన్ జేయుదు రెందుఁ జిత్తనియతిన్ బాటించి మోహెద్ధతిన్
డాయన్ జేయుదు రందు చేఁ దపము విఘ్నంబొను సత్యంబుగా,
266&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>a3z3vu3xslrs8enb05vu6h2171jrcpu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/239</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251181</id>
    <revision>
      <id>611755</id>
      <timestamp>2026-11-08T02:52:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'bick శ్రీ శివ పురాణము o: బిత్తరుల గుత్తపుం జను, గుత్తులనుని జిగిరుమోవి ' గ్రోందీ వెలఁబోల్ మెత్తని మేనులఁ గాంచినఁ, దత్తఱపడరొక్కొ యెట్టి తపసులు పుడమిన్. ఉ. అందును నీదుపుత్రి రుచి...'</comment>
      <origin>611755</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3454" sha1="lflu38yd6opckgph3idkdc1smna1k3c" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;bick
శ్రీ శివ పురాణము
o: బిత్తరుల గుత్తపుం జను, గుత్తులనుని జిగిరుమోవి ' గ్రోందీ వెలఁబోల్
మెత్తని మేనులఁ గాంచినఁ, దత్తఱపడరొక్కొ యెట్టి తపసులు పుడమిన్.
ఉ. అందును నీదుపుత్రి రుచి రాంగి. నవీన వయోవిలాస, పూ
ర్ణేందునిభోజ్జ్వలానన శమీద్రవ రేణ్యసమానయాన నే
నిందుఁ దపోవ్రతుండను నిరీహుఁడ యోగికులుండ నాకు నీ
నందనతోడ నేమిపని ' నాగకులేంద్ర! తలంచి చూడుమా !
ఉ. నీవును దాప సేంద్రుల న సేకుల నేలెడులే. డవాగమాం
తావగతప్రబోధుఁడవు • న్యాయ్య మెఱుంగనివాడవోక్కొ యీ
భావముమాను మీపగిదిఁ బల్కకుమింక సగాధిరాజ ! యో
పావళి యేడ యోగుల సమక్షము లేడ? యెడందఁ గాంచుమా!
గీ. అనుచు నిమ్మరముగ నిస్పృహంబుగాఁగఁ
బలికి విరమించియున్న నప్పరమపురుషుల
గాంచి భయకంపితుండయి . గట్లతేఁడు.
మిన్నకుండె వికాసంబు
తెన్ను దక్కి..
•
క. హరుని వచనంబు విని గిరి, వరుచకి తాకృతినిఁ జూచి శ్రీ పార్వతి డా శం
కరునకు నమస్కరించి మ, ధుర ఫణుతులు నిట్టులనిఁ జతురతర మతితోన్.
గీ. దేవ! నాతండ్రి కిత్తఱి నీవు చెప్పి, నట్టి యంశంబునకు సరియైన యుత్త
రంబు నేఁ జెప్పుదానఁ గరంబుగనిక, రంబమర నాలకింపు హర్షంబుతోడ,
—* పార్వతీ పరమేశ్వరులు సాంఖ్య సిదాంతవక వివారము —
ఉ. తాపసశక్తితోఁ దగిలి దండితపం బొనరించుచుంటి వీ
తాపశక్తితోడు దారతపంబున నిచ్చగల్లె నీ
తాపసశక్తియే ప్రకృతి | దా సఖిలంబు రచించుఁ బెంచు నా
టోపమణంగఁ ద్రుంచెడు నటుల్ గనుమేదో యదీ వెవండవో.
268
269
270
278
ఆ, ప్రకృతియొకటిఁబాసి పశుపతి! లింగరూ, పమున నొప్పునీవు వసుధవంద్యుఁ
డవును బూజనీయుఁ డవును
ధ్యానార్హుండ, వగుదువయ్య యెట్టు *లర సి చెపుమ!
వ. అనంత&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>lflu38yd6opckgph3idkdc1smna1k3c</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/240</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251182</id>
    <revision>
      <id>611756</id>
      <timestamp>2026-11-08T02:52:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'పార్వతీ ఖండము --- ఈ తి • క. పర్వతరాజసుతోక్తుల, సర్వస్వం బరసి తనదు . శాసనమును దా నిర్వాహం బొనరించుచు, శర్వు౦డిటుఁవల్కె సుప్రసన్మాత్ముండై చ. పదమతపంబునన్ బ్రకృతిఁ బట్టి యడం చెద శ...'</comment>
      <origin>611756</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3899" sha1="kj3rs0sbgahmr7d4jehbuxz9nhpen3f" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;పార్వతీ ఖండము --- ఈ
తి
•
క. పర్వతరాజసుతోక్తుల, సర్వస్వం బరసి తనదు . శాసనమును దా
నిర్వాహం బొనరించుచు, శర్వు౦డిటుఁవల్కె సుప్రసన్మాత్ముండై
చ. పదమతపంబునన్ బ్రకృతిఁ బట్టి యడం చెద శుద్ధమూర్తినై
పరఁగెద నేను సత్యముగఁ బ్రాజ్ఞులకీ ప్రకృతి శ్రయంబు నె
పరుసునఁ జెల్ల దేవికృతి . పాల్పడకెందును లోకవృత్తము
బొరయొకయుండఁ జెల్లునిది • పొచ్చెముగాదు మహీధ రాత్మజా!
క అన వేగ నె నగిక్రమ్మఱ, సనియెను గాలిశయు శశిక లాభరణునితో
ఘనతరచరితా నీనుడి, యును బ్రకృతివశంబుగాక యొండొకఁడగునే 277
క. అందీ వెక్క తమునఁ బ్రకృ తిందాఁటిన వాణివైతి . తెలుపు మఖిలమున్
బద్ధమ, గుం దానస్ గాదనంగఁ గూడునె యనఘా! 278
సందియము లేక
గీ. వచన మాదానగమనముల్ వదలుటయును
సుఖము నొందుట వినుటయుఁ జూచుటయును
స్పర్శ మాఘ్రాణమును రస *జ్ఞలేయుఁ బ్రకృతి
కృతము లివిగాదనుట మెట్ల వితధ వచన!
•
276
279
280
గీ. ప్రకృదాటినవాఁడివేన్ భవ్యచరితః, తపమదేటికి నీకిందుఁ దత్త్వమెఱిఁగి
నట్టివానికిఁ దపసున నవసరంబు, లేదు నాగ్వాదమున నేమి లేదు లబ్ధి,
రంగీకరింతురు ? నీ వస్త్రాకృ
తుండ వగుట యెట్లు? లోకమందు హు లెంతవఱ కంద్రియజన్య జ్ఞానాను
భవంబు గలిగియుందు రంతదనుక వాకృతులౌట స్పష్టంబు.
వ. ప్రత్యక్ష సిద్ధియు దనుమాన ప్రమాణంబు నెన్వ
ఉ, మాటలు వేయునేల వినుమా యనుమానము మాని సర్వమున్
రెదన్ బ్రకృతి నేనే బురుషునివు నీవు సుంతయేన్
282
బూటక మేడిటర్ సగుణ మూర్తివి నాదయన'దు నీవు నా
కూటమి దాసి సుంతయొనఁ గూర్పఁ గలాడ నిర్గుణుండవై.
ఆ. నన్నుఁ జేరి కాదె నాధ! నీవెల్లక, ర్మములఁ జేయుటరయ మహిని నెపుడు
అట్లుగాక ప్రకృతికస్వల నీవున్న, భయముఁ బాసి నా సశీపర్యఁ గొనుము.
ఆ. ఇట్లు సాంఖ్యసరణి • హిమగిరికన్య దాఁ, జెప్పినట్టి నుడుల నొప్పు మెఱయ
విని శివుండు పలికె వేదాంతమత మార్గ, గామియగుచు నిటులఁ గాళితోడ,&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>kj3rs0sbgahmr7d4jehbuxz9nhpen3f</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/241</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251183</id>
    <revision>
      <id>611757</id>
      <timestamp>2026-11-08T02:52:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'శ్రీ శివ పురాణము —* శివుఁడు పార్వతీ పరిచర్యలఁ గొనుట కంగీకరించుట మ. గిరిజా ! నీవిటు సాంఖ్యవాదినివి శాంక్షింపన్ నిషేధింప ని పురమౌ, నట్టులెచేయు ప్రత్యహము నిచ్చో నాకు శుశ్రూష...'</comment>
      <origin>611757</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4124" sha1="fmf1xtdmrwwk0kw3qd1p3rp15i0on9j" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;శ్రీ శివ పురాణము
—* శివుఁడు పార్వతీ పరిచర్యలఁ గొనుట కంగీకరించుట
మ. గిరిజా ! నీవిటు సాంఖ్యవాదినివి శాంక్షింపన్ నిషేధింప ని
పురమౌ, నట్టులెచేయు ప్రత్యహము నిచ్చో నాకు శుశ్రూష నే
బరమేశానుఁడ నేని మాయకు దురాశీవస్థాన భూతుండ నేన్
దరమే నన్నుఁ జలింపఁజేయుటకుఁ గాం తాలోక చూడామణీ !
285
. ఇట్లు గాలికిఁ జెప్పి 'లేంద్రుతోడఁ, బలికె భక్తానురంజన పరుఁడు హరుఁడు
నీదుస్రస్థంబునన్ దపోనిష్ఠ నుండె, దను స్వరూపంబు నానంద ఘనముఁగనుచు.
శ. సెలవొసఁగు నాళుఁ దపసిట, సలుపుటకై తానకాను శాసనమును ని
మ్ములఁ గనక తపము సేయఁగ, నలవియె యిట నేరికేని నగ రాజనరా !
వ. అనిన విని హిమవంతుఁ డత్యంత విధేయుండై ప్రణమిల్లి శివునకిట్లనియె. 288
గీ, దేవదై లేయమానుసాధిష్ఠితంబు, లీ జగంబుల కెల్లను
* నీవె యీశ్వ
రుండవై యుండ దేవ! తుచ్చుండనైనా, యే నెటుల నేమి సెప్పుడు నిందుఁ గడఁగి,
క. అనవిని హిమవంతునితో, సనుకంపదనర్పఁగా మహా దేవుం డి
ట్లనియె గిరిరాజ ! వేశ్మంబున కేగుండన్న మురిసిపోయిరి వారల్.
పార్వతి చెలులతోఁ బ్రతిదినము శివునకుఁ బరిచర్యసేయుట *--
చ. ప్రతిదినమున్ గిరీశ్వరుఁడు • పార్వతిఁ దోడ్కొనిపోయి శంకరున్
గుతుకముతోడఁ గొల్చి చను . గోత్రవరేణ్యుఁడు రాకయున్న నం
' సభద్వయము * చేరికఁదాశివుఁ జేరి భూమి భృ
త్సుత పరిచర్య సేయుఁబ్రమథుల్ శివునా సతి నాఁపరాసతిన్.
ఉ. పర్వత రాజసూక్తి యెడ భర్గుఁడు గౌరవభానముంచి య
స్పార్వతితోడ నిట్టుల నె • బాలిక ! నీవిఁక సీసభద్వయిన్
దోడుగాఁ గొని మ దంతిక భూమికి వచ్చిన క్తిమేల్
290
291
బర్వఁగ సేవఁ జేసి చను • ప్రత్యహముని వెఱపొంద కింతయున్.
ఆ. ఇట్లు చెప్పి శివుఁడు * హిమగిరి కన్యకా, సేవనిర్వికారి * చిత్తుఁడగుచుఁ
జేకొనుచు వసించెఁ జిత్రమా విన్నంబు, తెరవుఁ జెందియట్టి' తెరవుఁజొర ఁడు.
క. కొండలదొర డెందంబున, నిండుగు మోదంబుఁ జెంది • నిలయంబునఁ దా
నుండెఁ బ్రియంబున జగదీ, శుండట స్వాత్మమును గనుచు . శోభిలెమిగులన్,&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>fmf1xtdmrwwk0kw3qd1p3rp15i0on9j</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/242</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251184</id>
    <revision>
      <id>611758</id>
      <timestamp>2026-11-08T02:52:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'పార్వతీ ఖండము - ఆంగ ఈ, కాళీ సద్వయిన్ జతగఁ గైకొని నిత్యము చంద్ర శేఖరుగా వేళకు జేరి తత్పదవ నేదము లభ్రధునీజలంబులన్ కాళనచేసి యఘువర సంబును గ్రోలు విశుద్ధవిస్ఫుర చ్చేలముతోఁ దడి...'</comment>
      <origin>611758</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3680" sha1="bwnrot8pbsq29h5mw01ibyn13afuglr" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;పార్వతీ ఖండము - ఆంగ
ఈ, కాళీ సద్వయిన్ జతగఁ గైకొని నిత్యము చంద్ర శేఖరుగా
వేళకు జేరి తత్పదవ నేదము లభ్రధునీజలంబులన్
కాళనచేసి యఘువర సంబును గ్రోలు విశుద్ధవిస్ఫుర
చ్చేలముతోఁ దడిన దుడుచుఁ జెన్ను గఁ బూజలొనర్చు సద్విధిన్.
G&amp;F
296
M. మరల మరల మ్రొక్కి మానుగ నిత్యమి, బ్బంగి ధీరుఁడై తపంబుసేయు
శంకరుని భజించి ' శై లేంద్రకన్యక, మగుడఁ జేరుఁ దండ్రి • మందిరంబు,
వ. ఇట్లు చిరకాలంబు గడచినంత వగ్గిరిరాజకుమారి శివునిఁ జేరి,
నీ, ఒకనాఁడు కాళిక 4 సశీయలతో గాన, మొనరించెఁ గామవర్ధనముగాఁగ
ఒకనాఁడు కుశసమి ద్విశ చసుమంబులు, స్వయముగాఁ దెచ్చి యర్పణముచే సె
ఒకనాఁడు పుష్పమాలికల నాశ్రమమెల్లఁ, బొంకంబుగాఁ దా నలంకరించే
ఒకనాఁడు శివునిఁదా నొంటిపై తెప్ప వేయక రూచి కడువిస్మయంబుఁ జెందె
గీ. అంత శివుఁడును నొంటిమైళ్లినపుడు తనదు
మ్రోలనున్నట్టి యాజగ న్మోహనాంగిఁ
గనియు భూతతనువున నొప్పినదటంచు
దారగా గ్రహియింపఁగఁ • దలఁపకుండె.
ప, మరలఁ గొన్నినాళ్ళ కమ్మహా దేవుఁడు,
297
గీ. సంయతేంద్రియయై తన వరణ సేవ,నంబె మదిఁ బూనియున్న నన్నగకులేంద్ర
పుత్రినారసి కడుకృపొ'పూర్ణమతిఁ దలంచె నెమ్మనముదు నీ లాగుగాను.
క, ఎపుడు గరువంబుఁ బోవిడి, తపమున్ సలుపంగఁ దొడఁగు తస్వీమణి దా
నవు డేనును దడయక లో, లుపమతిఁ బెండ్లాడువాఁడ లోలాక్షి నిటన్. 299
ఉ. ఇప్పగిది దలంచి జగదీశ్వరుఁడంతని ధ్యాన యోగ మ
'ప్లెప్పటియట్లుతోంది మది నెట్టివిచారము నొంద కెంతయుని
దప్పక సేవఁ జేయు పసు॰ధాధర రాజవ రేణ్యశన్యం దా
నెప్పుడు చూచుచుండియు నదేమొకొ చూడనియట్టులుం డెడుF. 800
క. గిరిజ యనుదినము శివునకుఁ, బరిచర్య నొనర్చుచుండి బాగుగ సతిభా
స్వరమైన శివునిరూపణ, బుఱపుగఁజూచుచు మనమున • నువ్విళులూరున్.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>bwnrot8pbsq29h5mw01ibyn13afuglr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/243</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251185</id>
    <revision>
      <id>611759</id>
      <timestamp>2026-11-08T02:53:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'శ్రీ శివ పురాణము వ. అంతఁగొంతకాలం బిట్లు చనినంత దారకాసుర బాధితులైన సురలు పర మేష్ఠి యనుమతంబునఁ బార్వతీ పరమేశ్వర సమ్మేళనంబునకై వచ్చవిలుతుం బుత్తెంచ నతండు పర మేశ్వరు కంటిమం...'</comment>
      <origin>611759</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2361" sha1="20n66z4m13hnqa0wqgfzke2wkwql6y1" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;శ్రీ శివ పురాణము
వ. అంతఁగొంతకాలం బిట్లు చనినంత దారకాసుర బాధితులైన సురలు పర
మేష్ఠి యనుమతంబునఁ బార్వతీ పరమేశ్వర సమ్మేళనంబునకై వచ్చవిలుతుం
బుత్తెంచ నతండు పర మేశ్వరు కంటిమంటన్ గరంగుటన్ గాంచి పార్వతి
గర్వంబు దొఱంగి ఘోరంబగు తపం బొనరించినంత శివుండు సంతుష్టుండై
వివాహం బాడె ననిన విని సూతునకు శౌనకాదు లిట్లని
807
గీ, తారకాసురుఁ డెవ్వఁ డు దారబలము, వాని కెట్లులభించె ! సుపర్వు
లెట్టు
లంతకాంతకు మీఁదికి నలరువిల్తుఁ, బంపి రెట్టులు నాతండు పయనమయ్యె .
శ. ఎఱిఁగింపుము చక్కఁగ నిశ, నఱమఱి యొక్కింతలేక యనఘాత్మశ! మా
యుఱవగు దగయడఁగఁగఁ గ్ర, చ్చఱ ఘనమకరందమధుర 'చారుతర గవిస్
అను
శా. శ్రీ రాజద్వర వర్ణి సీసముదయ శ్రేణీ ప్రకర్షాఢ్య! వి
స్తారౌదార్యదయారసాబ్దిహృదయా! శైలేంద్ర జా శంకరా
రారాజన్మదురాశయా! పతిహిత ప్రారంభసంరంభ! కా
శ్రీ రామేశ్వర ముఖ్యతీర్థ గమన శ్రీభోగ భాగ్యోదయా!
గద్య. ఇది శ్రీ బుధజనవిధేయ ముదిగొండ నాగవీరేశ్వర నామ ధేయ
ప్రణీతంబైన శివపురాణంబందలి పార్వతీఖండంబునఁ
బధ మాశ్వాసము సంపూర్ణము .
805
وہ ٹی وه له وه&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>20n66z4m13hnqa0wqgfzke2wkwql6y1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/244</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251186</id>
    <revision>
      <id>611761</id>
      <timestamp>2026-11-08T02:54:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'శ్రీ శివాభ్యాన్నమః శివపురాణము పార్వతీ ఖండము ద్వితీయాశ్వాసము మల్లి కాంబికాతను 3 జా! మృదుమధుర ప్రసంగ మట్కా లశివా ర్చామోదమానసాబ్జ ! స భామాన్యా! యనఘ! వీర భద్రారాధ్యా! వ. అవధరింప...'</comment>
      <origin>611761</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2112" sha1="g2gs0rwcbhb6az4pkbwis6tg334nj9b" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;శ్రీ శివాభ్యాన్నమః
శివపురాణము
పార్వతీ ఖండము
ద్వితీయాశ్వాసము
మల్లి కాంబికాతను
3
జా! మృదుమధుర ప్రసంగ మట్కా లశివా
ర్చామోదమానసాబ్జ ! స
భామాన్యా! యనఘ! వీర భద్రారాధ్యా!
వ. అవధరింపు మక్కథకుండు శౌనకాది మహా మునీంద్రుల కిట్లనియె.
—* సూతుఁడు శౌనకాదులకుఁ దారకాసురోదంతంబుఁ జెప్పుట
ఉ. సారసగర్భపౌత్రుఁ డధి • శక్తి మరీచికుమారుఁ డాస్వయం
భూరుచి కశ్యపుండు పద మూఁ గుర దశఖని యాత్మజాతలన్
బేరిమిఁ బెండ్లి యాడ నటఁ బెద్దదియైన దిలీభయాన కా
భూరిబలుల్ హిరణ్యకశి • పుండు హిరణ్య విలోచనుండును'',
.
·
ఆ. తనయులై జనించి ధాత్రియందెల్లెడ, దుఃఖకరులుగాఁగఁ దొడరనవుడు
హరి నృసింహసూక 4 రాకారముల వారిఁ, బట్టి చంపె విబుధశివజ్ఞులలర. 6
చ, దితియును ఘోరదుఃఖమున దీనతఁ జెంది నిజాత్మనాథు నం
చితమతిఁ గొల్చి చూలుఁగొన జిష్ణుఁ డెఱింగి తదీయగర్భము
ద్ధతిఁ గులిశప్రయోగమున నంతనె వయ్యలు చేసిన మ హెూ
న్నతమగు కాశ్యపాంశ మది నాళముగాక తనర్చె నెంతయు,
B&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>g2gs0rwcbhb6az4pkbwis6tg334nj9b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/245</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251187</id>
    <revision>
      <id>611762</id>
      <timestamp>2026-11-08T02:54:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '08.0 శ్రీ శివ పురాణము . గీ. నిదురఁబోవుచునున్నయ 'న్నెలఁతకొక్క, నాఁడు దై విశయోగంబునన్ మరుత్తు ల నెడు పేరునఁ బెక్కురు తనయు లుద్భ వించి నాకముఁ జేరి సేవించిరిండ్రు.6 క, అందింద్రుని య...'</comment>
      <origin>611762</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3355" sha1="9l90et61ft0xrylmmecj0u5cycalc32" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;08.0
శ్రీ శివ పురాణము
.
గీ. నిదురఁబోవుచునున్నయ 'న్నెలఁతకొక్క, నాఁడు దై విశయోగంబునన్ మరుత్తు
ల నెడు పేరునఁ బెక్కురు తనయు లుద్భ వించి నాకముఁ జేరి సేవించిరిండ్రు.6
క, అందింద్రుని యనుమతితో, డం దిరముగ వారలుండుటను జూచి కడు
వందురి దితిసుందరి దిరు, గం దనవిభుఁ జేరి చెప్పి కలవిధమెల్లన్. 7
గీ, మరల గర్భంబుఁగోరి యశీమ్మగువ మగని
వేఁడఁగా నతఁడిట్లనె * వెలఁది! వినుము
పదియు వేలేండ్లు రాజీవ భవునిఁ గూర్చి
పావనాత్మక వై చేయు పరమతపము.
క. ఆరీతి సల్పఁగా సుతుఁ, డోరమణీ! నీకుఁ బొడము .
ముజ్జ్వల
డారూఢవిక్రముఁడు జగ, దారాధ్య చరిత్రుఁ డొకరుఁడపుడు హితముగాన్.
* వజ్రాంగుని యుత్పత్తి
అ. ఇట్లు కటిపి పంప నిందీవరాక్షి దా
నత్తెఱంగు తపము
నాచరించి
వచ్చి విభునిఁ గొల్చి . వరుస వేకటిచాల్చి
సుతునిఁ గనియె నొకని సురుచిరాంగు,
+
:
10
శ, ఆతఁడు వజ్రాంగుండని, ఖ్యాతిన్ గోనె నాహ్వయంబు సార్థక మొప్పన్”..
మోదముఁ గనె దితి, యాతంశముఁ జెంది కుంది రమకులు పెలుచన్. 11
వ. ఇట్లు దినదినప్రవర్థమానుండై యతండు నిజజననీ శాసనంబునన్ జేసి యొక్క నాఁ
డేకరథమ్ముతో నాకమ్మున కేగి.
* వజ్రాంగుని విజయము *--
చ. కదసి మహేంద్రు నాహవముఖమ్మునఁ బట్టి సురల్ గలంగఁ గో
రదమెడలించి బిట్టలు. * మైకొని బెట్టిదమైన శిక్షఁ బెం
పొదవఁగఁ జేసి నిర్జరస మూహముతోఁ జెర వెట్టి యార్చే న
య్యదనున వాసవన్యసన మారసి యాదితి చెంది మోదమున్,
12
18
గీ. దేవతలు చాలదీనులై * తీవ్రదుఃఖ, భరముఁ జెందిరి తత్సతుల్ బహులశోక
సాగరంబున మునిఁగి రా చండమెఱిఁగి, కమలజుఁడు కళ
కశ్యపునితోడఁ * గదలివచ్చి.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>9l90et61ft0xrylmmecj0u5cycalc32</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/246</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251188</id>
    <revision>
      <id>611763</id>
      <timestamp>2026-11-08T02:54:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'ళ. సామోక్తుల వజ్రాంగుని, తో మానసములరఁ బల్కి ద్రుహిణుండల ను తామున్ ది విషచ్చకము, తో మగుడన్ విడువఁ జేసెఁ దోరంపుదయన్, 15 వ. అంత శివభక్తాగ్రగణ్యుండును బరిశుద్ధాంతరంగుండును నిర్...'</comment>
      <origin>611763</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3853" sha1="l3l0ndz2nis9em85r54p3afie9is1ne" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ళ. సామోక్తుల వజ్రాంగుని, తో మానసములరఁ బల్కి ద్రుహిణుండల ను
తామున్ ది విషచ్చకము, తో మగుడన్ విడువఁ జేసెఁ దోరంపుదయన్, 15
వ. అంత శివభక్తాగ్రగణ్యుండును బరిశుద్ధాంతరంగుండును నిర్వికారుండును నిత్య
సంతుష్టుండును నగు వజ్రాంగుం డట్లు ధాత యనుమతి బురుహూతాది
సకలాది తేయులస్ విడిచిపుచ్చి యత్తాత కిట్లయె
.
3
మ, పరమేష్ఠీ ! విను మీ బిడౌజుఁడు మహాపాపిష్ణు డెల్లీతనిన్
గరుణన్ గాంచితి వస్మదీయజననీ గర్భస్థ తేజంబుఁ దెం
పరియై వయ్యలు చే సి స్వార్థపరుఁడై • మాలెల్లి యుల్లంబు సం
దురఁజే సెజ్ లుమార్లు సద్ది గుడిపెన్ దుఃఖంox నిక్కం బిటుల్
మ. తన రాజ్యంబును నేలుఁ గాక యిత నీ తండ్రి ఫ్లు లో కేశ! మ
జ్జననీ శాసన మొంది యివ్విధము శిక్షన్ జేసితిన్ నీవు నా
జనకుండున్ జనుదెంచి యివ్విధము యాచ్నన్ సల్పంగా దందునే
ధనలోభంబునఁ జేయలే దిలఁ దరిధ్యం బిద్ది భావింపుమా !
ఉ, ఒల్లను దారహారముల నొల్లను రత్ని విభూషణంబు లే
నొల్లను వాహనపశర
బొల్లను దేస! త వ్విమది
నెల్ల సమస్త దుఃఖముల
•
చ. అదివిని పద్మజుండు హృద్
పదరహిఁ జెందె సీతఁడిఁక
చెదను దలంచి యట్ల సృజి
•
+
మొల్లను రాజ్యము భోగ వై భనం
యొక్కటిఁ గోరెదఁ జెప్పుమయ్య! తా
నేపునఁబాని సుఖం బొసంగునో,
యంబున నూరటఁ జెంది సర్వసం
భామిని వీనికి నేసృజంతు సం
| యించి వరాంగి యనాఁగ నుగ్మలిన్
ముదమునినిచ్చి యద్దితిజ ముఖ్యుని పెండిలి చేసి వాసిగన్.
16
17
18
19
20
వ. అనంతరం బక్కాంచనగర్భుండును గశ్యవుండునుఁ దమనివాసంబుల కరిగి రట
వజ్రాంగుడును దామన భావంబు లేక సాత్వికాంతఃకరణుండై
నిర్వైరంబుగ సుఖంబుండి, నరాంగి వల్లభునితోడఁ గూడియుండియు
సాత్విక భావంబునొఁదక సశాన యై వివిధోపచారంబులఁ బెనిమిటి నారా
ధించుచుండె.
గీ. అంతవజ్రాంగుఁ డెంతయఁ
గాంతసేయు
సేవలన్ గదుప్రీతుఁడై చెలువఁ గాంచి&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>l3l0ndz2nis9em85r54p3afie9is1ne</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/247</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251189</id>
    <revision>
      <id>611764</id>
      <timestamp>2026-11-08T02:54:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'శ్రీ శివ పురాణము పలికె నాతోఁడఁ దెల్పుకు ' పాలతాంగి! నీ మనోరధ మీడేస్తు • నిక్కముగను. 3 మ. అనిసన్ వేగ నరాంగి దానిని మహా • హ్లాదంతో మొక్కి యి ట్లనె దేవా! కరుణించి దేనిఁ దనయుర్ బాంచ...'</comment>
      <origin>611764</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3508" sha1="1be4zmwlkpulj3xd009y092689q8b0s" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;శ్రీ శివ పురాణము
పలికె నాతోఁడఁ దెల్పుకు ' పాలతాంగి!
నీ మనోరధ మీడేస్తు • నిక్కముగను.
3
మ. అనిసన్ వేగ నరాంగి దానిని మహా • హ్లాదంతో మొక్కి యి
ట్లనె దేవా! కరుణించి దేనిఁ దనయుర్ బాంచన్చలుక్ బాకశా
సనదుఃఖపదు లోక జిశ్వరుఁ బ్రశ * స్త్రశ్రేయు నాడ్పునన్
|| జనియి పన్ బొనరి, పునట్లయిన నే సంతోసము జెందెదక్.
22
28
శ. అవియరుగఁ బ్రియావాశ్యం, బునువిని యక్క జముఁ జెంది • పురుష శ్రేష్ఠుం
జ్ఞానియునగు నతఁడి ట్లని కొనియె మాచనంబునం దాకులుఁడై.
.
ఉ. కోరుము నీదు వాంఛితము కోమలి! నే కొడఁగూర్తు నంచుఁ ద
వ్వారాయ కనుబల్కితి వరాంగి సురావళితో విరోధమున్
గోరివచించె నట్టులోనఁ గూర్చిన లోకము లార్తి జెందు 'నే
నేరక తెచ్చుకొంటి సవినీతుఁడనై యిటుఁ బావ హేతువుకొ.
ఉ. కాదని యిపు మీఱుటది . కర్ణమ్ దోసము గాదె యెక్కడన్
బోదు నెటుల్ పొనరు నెటుఁ బోయిన ధర్మవిరుద్ధ మార్గ మిం
దేది హితేతరంబు హిత మెయ్యరియంచు విచారసాగరం
కడ పెర్ గడు భీతచిత్తుఁడై.
గొన్ని నాళ్ళిటుల నే
బీదుచుఁ
గీ. అంతఁ బరమేశ్వరేచ్ఛచే • నతఁడు దార
హితమునే చేయఁదలఁచి భూయిష్ఠతపము
నజునిఁగోరి యొనర్ప న య్యలఘుఁ డెదుర
•
నిలిచి నీ యీప్సితం బెద్ది తెలుపుకునిన.
శా. అవజ్రాంగుఁడు పద్మజున్ ని మహా • హర్షంబునన్ మ్రొక్కి నా
నా వేదోక్తుల సన్నుతుల్ సలిపి నాన్న థా! మదీయాంగనా
భావారూఢునిఁ బుత్రునిమ్ము త్రిజగత్ప్ర ఖ్యాతవిశ్రాంతుఁ జే
జోవిద్యోతితదిగ్వితాను సుతప స్తోమాభిరామాత్మకు.
గీ. ఇట్లుగోరిన విని పరమేష్ఠి
యట్టు, లగును గాకని పలికి నిజాత్మమందుఁ
25
26
27
28
దలఁకుఁ గొని శివు నెంతయుఁ దలఁచి కొలిచి, చనియె వేగంబుగానికి 'సదనమునకు,&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>1be4zmwlkpulj3xd009y092689q8b0s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/248</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251190</id>
    <revision>
      <id>611766</id>
      <timestamp>2026-11-08T02:54:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'పార్వతీ ఖండ ము — 8. * తారకాసురుఁడు పుట్టుట 08x ఉత్సాహవృత్తము. అంతఁ దా వరాంగి గర్భ శ్రీ మంది సంతసమున భా స్వంతమైన తేజ మొంది • చాలకాల మేగ రా అంతమందు సుబోలె నతిశుభంపు వేళన క్కాంతగ నె...'</comment>
      <origin>611766</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3177" sha1="eb7gvacusz7ldicm06u7aez9gq5089x" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;పార్వతీ ఖండ ము — 8.
* తారకాసురుఁడు పుట్టుట
08x
ఉత్సాహవృత్తము. అంతఁ దా వరాంగి గర్భ శ్రీ మంది సంతసమున భా
స్వంతమైన తేజ మొంది • చాలకాల మేగ రా
అంతమందు సుబోలె నతిశుభంపు వేళన
క్కాంతగ నెఁద్రిలో క ళూరుఁ గాఁగుమారు నుజ్జ్వలుస్. 30
వ, అయ్యవసరంబున.
oh
సీ. వసుమతి వణఁకెఁ బర్వతవనంబుల తోడ, దిశలుదు జ్వాల లెం తేనిఁదన రె
తోయదప్రకరంబు * పూయన మునించె, నుప్పెనల్ చెల రేఁగె నుదధులందు
సుడిగాడు రేగియెక్కు దుర జంబులఁ గుప్పెగొప్పమానులు పెల్లు గూలెఁబుడమి
పరి వేషములుప్రభాకర చంద్రములఁజుడై, నిర్ఘాతపాతముల్ నెగడెమిగుల
గీ. శునకముల్ దలలెత్తి రోదనము చేసె
గుడ్లగూబలు నక్కలు గూసెఁ బసులు
కారణం బించు కేని
వదలె మూత్ర పురీష ముల్
యె రయమున
బెదిరి బెదరి,
لو
81
క. ఇటుల మహోత్సాతము లు, త్కటముగ నపుడుప్పతిల్ల గని మూఢ జనుల్
పటుతర విప్ల వ మీదో, ఘటిల్లెనని మనసులందుఁ గాంచిరి కలఁతన్,
గీ. అపుడు కశ్యపసహితుడై యజ్ఞభవుఁడు
వచ్చి తారకుఁ డనుచు నా
హ్వయ మొనర్చి
బాలునకు; బాలుఁడట మీఁద వరుసతోడఁ
గొండవలె దృఢకాయుఁడై గొప్పఁ జెందె.
వ, అంతఁ గొంతకాలంబు చనినంత.
గీ, తారకాసురుఁ డవుడు శాంతనదయంబుఁ
బడయఁ దప సొనరింపఁగాఁ గడఁగి తల్లి
సెలవుఁ గొని మధువన భూమిఁ జేరి భూరి
3
తపముఁ జేయఁగఁదొడఁగె ధాతను అఱించి.
—* తారకాసురత హావర్ణనము *—
83
88
84
సీ. ఒకయ)ఫ్రీ నిలిచి బొ, హువుల బైకెత్తింది, నీ,ప్ర:గనోనుమర' టీ)డ్లు గడవీ
పూనిపాదాంగుష్ఠ 'మున నే నిలిచి యట్ల, యినునిఁ గల్గొనుచు నూత్రేడ్లుగడవీ&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>eb7gvacusz7ldicm06u7aez9gq5089x</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/249</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251191</id>
    <revision>
      <id>611767</id>
      <timestamp>2026-11-08T02:54:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'CBL శ్రీ శివ పురాణము ఒక చేతనే నేల నొంది తాఁ దలక్రిందు, లెగసి దర్పమున నూరేండ్లు గడపి ద్రుమశాఖఁ బాదద్వశీయమున నాలంబన, మెసఁగఁ గావించి నూ జేండ్లుగడవీ గీ. ఇల ననలమధ్యమందు నూ జేండ్లు...'</comment>
      <origin>611767</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3269" sha1="2f9nzvxomv6r70me6c30ngj01g9poeo" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;CBL
శ్రీ శివ పురాణము
ఒక చేతనే నేల నొంది తాఁ దలక్రిందు, లెగసి దర్పమున నూరేండ్లు గడపి
ద్రుమశాఖఁ బాదద్వశీయమున నాలంబన, మెసఁగఁ గావించి నూ జేండ్లుగడవీ
గీ. ఇల ననలమధ్యమందు నూ జేండ్లుగడని
యెలమి జలమధ్యమందు నూ తేండ్లు గడపి
యనువుగా దృఢచిత్తుఁడై • యనిలభక్ష
ణంబు సేయుచు నతఁడు తపంబు సలిపె.
ఉ. ఉగ్రతపంబు నిట్లు నియమోద్ధతి జేయఁగ వు వాని శ్రీ
రాగ్రమునుండి యగ్నులు రయంబున వెల్వడి చుట్టి మేదురో
దగ్రతరార్చులన్ భువన దాహము చేయఁ గడంగఁగా నిలిం
పాగ్రణులెల్లఁ జేరిరి భయాతురులై పరమేష్టి లోకమున్,
చ. చని విధిఁగాంచి మ్రొక్కి కడు సంస్తుతులన్ బొనరించి త్యవ
ర్యుని మన తాపసవ్రతము హెూన్నతిఁ దెల్పి తదీయ తాపవే
దన భువనంబు లన్నియును దగ్ధము కాఁగలవంచుఁ జెప్పి గొ
బ్బుఁ గరుణించి
.
85
86
వుమని ప్రోవుగ బల్కిరి యుల్కునన్' సురల్, 37.
గీ. అనిన విని పద్మసంభవుం • డాదరమున
దైవతాయుతమంతయును మంత
నమునఁ జింతించి వేలుపు గములఁ బంచి
యసుఁ యున్నెడ కరుదెంచి • యనియె నిట్లు,
బ్రహ్మదేవుఁడు తారకాసురునకు వరంబు లిచ్చుట --
ఉ, తారక! నీతపోవ్రత ముదారతరం బది మెచ్చి నీకిటుల్
గోరిక తీయ
* కోరఁగ రానివటంచు లేవు నీ
వారని తెల్పు మీప్సితము
• యొసం ద నన్న ధాతతో
భూరిముదంబునన్ దనుజ పుంగవుఁ డప్పుడు మొక్కి యిట్లనెక్.
తరల. సకలలోక విధాత! నీవు ప్రసన్న భావముఁ జెంద వే
కటి దక్కు… నయుండు నే వర మొంద నేఁ దగియున్న చో
సకలనిర్జరా గెల్వంగ శక్తినిమ్ము పురారి క
ర్భకుఁడు గల్గినఁ జంపుఁ గాక దురంబునం దతఁ జీఁచినన్.
.
89
40&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>2f9nzvxomv6r70me6c30ngj01g9poeo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>శ్రీశివపురాణము/పార్వతీఖండము</title>
    <ns>0</ns>
    <id>251192</id>
    <revision>
      <id>611769</id>
      <timestamp>2026-11-08T02:58:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>[[WP:AES|←]]Created page with '{{తలకట్టు  | శీర్షిక = [[../]]  | రచయిత = ముదిగొండ నాగవీరయ్య శాస్త్రి  | అనువాదం =   | విభాగము  = పార్వతీఖండము  | ముందరి = [[../సతీఖండము/]]  | తదుపరి = [[../కుమారఖండము/]]  | వివరములు =   |సంవత్సరం = 1947 }}  &lt;pages index=&quot;శి...'</comment>
      <origin>611769</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="614" sha1="2b56l7h6wxph49q6upgb65ramox1z1h" xml:space="preserve">{{తలకట్టు
 | శీర్షిక = [[../]]
 | రచయిత = ముదిగొండ నాగవీరయ్య శాస్త్రి
 | అనువాదం = 
 | విభాగము  = పార్వతీఖండము
 | ముందరి = [[../సతీఖండము/]]
 | తదుపరి = [[../కుమారఖండము/]]
 | వివరములు = 
 |సంవత్సరం = 1947
}}

&lt;pages index=&quot;శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf&quot; from=203 to=382 /&gt;
[[వర్గం:పురాణాలు]]</text>
      <sha1>2b56l7h6wxph49q6upgb65ramox1z1h</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>శ్రీశివపురాణము/కుమారఖండము</title>
    <ns>0</ns>
    <id>251193</id>
    <revision>
      <id>611770</id>
      <timestamp>2026-11-08T02:59:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>[[WP:AES|←]]Created page with '{{తలకట్టు  | శీర్షిక = [[../]]  | రచయిత = ముదిగొండ నాగవీరయ్య శాస్త్రి  | అనువాదం =   | విభాగము  = కుమారఖండము  | ముందరి = [[../పార్వతీఖండము/]]  | తదుపరి = [[../యుద్ధఖండము/]]  | వివరములు =   |సంవత్సరం = 1947 }}  &lt;pages index=&quot;...'</comment>
      <origin>611770</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="620" sha1="i2q6pqi4ikc80m0zr9v72486oil0seg" xml:space="preserve">{{తలకట్టు
 | శీర్షిక = [[../]]
 | రచయిత = ముదిగొండ నాగవీరయ్య శాస్త్రి
 | అనువాదం = 
 | విభాగము  = కుమారఖండము
 | ముందరి = [[../పార్వతీఖండము/]]
 | తదుపరి = [[../యుద్ధఖండము/]]
 | వివరములు = 
 |సంవత్సరం = 1947
}}

&lt;pages index=&quot;శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf&quot; from=383 to=471 /&gt;
[[వర్గం:పురాణాలు]]</text>
      <sha1>i2q6pqi4ikc80m0zr9v72486oil0seg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>శ్రీశివపురాణము/యుద్ధఖండము</title>
    <ns>0</ns>
    <id>251194</id>
    <revision>
      <id>611771</id>
      <timestamp>2026-11-08T03:03:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>[[WP:AES|←]]Created page with '{{తలకట్టు  | శీర్షిక = [[../]]  | రచయిత = ముదిగొండ నాగవీరయ్య శాస్త్రి  | అనువాదం =   | విభాగము  = యుద్ధఖండము  | ముందరి = [[../కుమారఖండము/]]  | తదుపరి = [[../లీలాఖండము/]]  | వివరములు =   |సంవత్సరం = 1947 }}  &lt;pages index=&quot;శివ...'</comment>
      <origin>611771</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="611" sha1="srt0tmyohombuenuhm3vbviv2d9iuq6" xml:space="preserve">{{తలకట్టు
 | శీర్షిక = [[../]]
 | రచయిత = ముదిగొండ నాగవీరయ్య శాస్త్రి
 | అనువాదం = 
 | విభాగము  = యుద్ధఖండము
 | ముందరి = [[../కుమారఖండము/]]
 | తదుపరి = [[../లీలాఖండము/]]
 | వివరములు = 
 |సంవత్సరం = 1947
}}

&lt;pages index=&quot;శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf&quot; from=472 to=529 /&gt;
[[వర్గం:పురాణాలు]]</text>
      <sha1>srt0tmyohombuenuhm3vbviv2d9iuq6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>శ్రీశివపురాణము/లీలాఖండము</title>
    <ns>0</ns>
    <id>251195</id>
    <revision>
      <id>611772</id>
      <timestamp>2026-11-08T03:05:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>[[WP:AES|←]]Created page with '{{తలకట్టు  | శీర్షిక = [[../]]  | రచయిత = ముదిగొండ నాగవీరయ్య శాస్త్రి  | అనువాదం =   | విభాగము  = లీలాఖండము  | ముందరి = [[../యుద్ధఖండము/]]  | తదుపరి = [[../లింగవైభవఖండము/]]  | వివరములు =   |సంవత్సరం = 1947 }}  &lt;pages index=&quot;...'</comment>
      <origin>611772</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="620" sha1="cf3uyyz03h94m5g0mxolc0ilbjk49bz" xml:space="preserve">{{తలకట్టు
 | శీర్షిక = [[../]]
 | రచయిత = ముదిగొండ నాగవీరయ్య శాస్త్రి
 | అనువాదం = 
 | విభాగము  = లీలాఖండము
 | ముందరి = [[../యుద్ధఖండము/]]
 | తదుపరి = [[../లింగవైభవఖండము/]]
 | వివరములు = 
 |సంవత్సరం = 1947
}}

&lt;pages index=&quot;శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf&quot; from=530 to=596 /&gt;
[[వర్గం:పురాణాలు]]</text>
      <sha1>cf3uyyz03h94m5g0mxolc0ilbjk49bz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>శ్రీశివపురాణము/లింగవైభవఖండము</title>
    <ns>0</ns>
    <id>251196</id>
    <revision>
      <id>611773</id>
      <timestamp>2026-11-08T03:06:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>[[WP:AES|←]]Created page with '{{తలకట్టు  | శీర్షిక = [[../]]  | రచయిత = ముదిగొండ నాగవీరయ్య శాస్త్రి  | అనువాదం =   | విభాగము  = లింగవైభవఖండము  | ముందరి = [[../లీలాఖండము/]]  | తదుపరి = [[../ఉమాఖండము/]]  | వివరములు =   |సంవత్సరం = 1947 }}  &lt;pages index=&quot;శి...'</comment>
      <origin>611773</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="614" sha1="16e2qmtqheowmlfi7gysmlvr31rojnc" xml:space="preserve">{{తలకట్టు
 | శీర్షిక = [[../]]
 | రచయిత = ముదిగొండ నాగవీరయ్య శాస్త్రి
 | అనువాదం = 
 | విభాగము  = లింగవైభవఖండము
 | ముందరి = [[../లీలాఖండము/]]
 | తదుపరి = [[../ఉమాఖండము/]]
 | వివరములు = 
 |సంవత్సరం = 1947
}}

&lt;pages index=&quot;శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf&quot; from=597 to=698 /&gt;
[[వర్గం:పురాణాలు]]</text>
      <sha1>16e2qmtqheowmlfi7gysmlvr31rojnc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>శ్రీశివపురాణము/ఉమాఖండము</title>
    <ns>0</ns>
    <id>251197</id>
    <revision>
      <id>611774</id>
      <timestamp>2026-11-08T03:08:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>[[WP:AES|←]]Created page with '{{తలకట్టు  | శీర్షిక = [[../]]  | రచయిత = ముదిగొండ నాగవీరయ్య శాస్త్రి  | అనువాదం =   | విభాగము  = ఉమాఖండము  | ముందరి = [[../లింగవైభవఖండము/]]  | తదుపరి = [[../కైలాసఖండము/]]  | వివరములు =   |సంవత్సరం = 1947 }}  &lt;pages index=&quot;శ...'</comment>
      <origin>611774</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="617" sha1="b17koyh7hc7litycjtvu7brjwhl43ca" xml:space="preserve">{{తలకట్టు
 | శీర్షిక = [[../]]
 | రచయిత = ముదిగొండ నాగవీరయ్య శాస్త్రి
 | అనువాదం = 
 | విభాగము  = ఉమాఖండము
 | ముందరి = [[../లింగవైభవఖండము/]]
 | తదుపరి = [[../కైలాసఖండము/]]
 | వివరములు = 
 |సంవత్సరం = 1947
}}

&lt;pages index=&quot;శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf&quot; from=699 to=767 /&gt;
[[వర్గం:పురాణాలు]]</text>
      <sha1>b17koyh7hc7litycjtvu7brjwhl43ca</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>శ్రీశివపురాణము/కైలాసఖండము</title>
    <ns>0</ns>
    <id>251198</id>
    <revision>
      <id>611775</id>
      <timestamp>2026-11-08T03:11:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>[[WP:AES|←]]Created page with '{{తలకట్టు  | శీర్షిక = [[../]]  | రచయిత = ముదిగొండ నాగవీరయ్య శాస్త్రి  | అనువాదం =   | విభాగము  = కైలాసఖండము  | ముందరి = [[../ఉమాఖండము/]]  | తదుపరి = [[../వాయవీయఖండము/]]  | వివరములు =   |సంవత్సరం = 1947 }}  &lt;pages index=&quot;శివ...'</comment>
      <origin>611775</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="611" sha1="l52ccb52f1yah81n0vwendc6ornfjmd" xml:space="preserve">{{తలకట్టు
 | శీర్షిక = [[../]]
 | రచయిత = ముదిగొండ నాగవీరయ్య శాస్త్రి
 | అనువాదం = 
 | విభాగము  = కైలాసఖండము
 | ముందరి = [[../ఉమాఖండము/]]
 | తదుపరి = [[../వాయవీయఖండము/]]
 | వివరములు = 
 |సంవత్సరం = 1947
}}

&lt;pages index=&quot;శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf&quot; from=768 to=784 /&gt;
[[వర్గం:పురాణాలు]]</text>
      <sha1>l52ccb52f1yah81n0vwendc6ornfjmd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>శ్రీశివపురాణము/వాయవీయఖండము</title>
    <ns>0</ns>
    <id>251199</id>
    <revision>
      <id>611776</id>
      <timestamp>2026-11-08T03:14:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>[[WP:AES|←]]Created page with '{{తలకట్టు  | శీర్షిక = [[../]]  | రచయిత = ముదిగొండ నాగవీరయ్య శాస్త్రి  | అనువాదం =   | విభాగము  = వాయవీయఖండము  | ముందరి = [[../కైలాసఖండము/]]  | తదుపరి = [[../విద్యేశ్వరఖండము/]]  | వివరములు =   |సంవత్సరం = 1947 }}  &lt;pa...'</comment>
      <origin>611776</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="632" sha1="8lg63gzpu0q3z4lxukz99m7vjy4v29r" xml:space="preserve">{{తలకట్టు
 | శీర్షిక = [[../]]
 | రచయిత = ముదిగొండ నాగవీరయ్య శాస్త్రి
 | అనువాదం = 
 | విభాగము  = వాయవీయఖండము
 | ముందరి = [[../కైలాసఖండము/]]
 | తదుపరి = [[../విద్యేశ్వరఖండము/]]
 | వివరములు = 
 |సంవత్సరం = 1947
}}

&lt;pages index=&quot;శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf&quot; from=785 to=831 /&gt;
[[వర్గం:పురాణాలు]]</text>
      <sha1>8lg63gzpu0q3z4lxukz99m7vjy4v29r</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>శ్రీశివపురాణము/విద్యేశ్వరఖండము</title>
    <ns>0</ns>
    <id>251200</id>
    <revision>
      <id>611777</id>
      <timestamp>2026-11-08T03:15:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>[[WP:AES|←]]Created page with '{{తలకట్టు  | శీర్షిక = [[../]]  | రచయిత = ముదిగొండ నాగవీరయ్య శాస్త్రి  | అనువాదం =   | విభాగము  = విద్యేశ్వరఖండము  | ముందరి = [[../వాయవీయఖండము/]]  | తదుపరి =   | వివరములు =   |సంవత్సరం = 1947 }}  &lt;pages index=&quot;శివపురాణమ...'</comment>
      <origin>611777</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="594" sha1="bxk9yvr87cy1jkao7lz4pb8hkfsu40q" xml:space="preserve">{{తలకట్టు
 | శీర్షిక = [[../]]
 | రచయిత = ముదిగొండ నాగవీరయ్య శాస్త్రి
 | అనువాదం = 
 | విభాగము  = విద్యేశ్వరఖండము
 | ముందరి = [[../వాయవీయఖండము/]]
 | తదుపరి = 
 | వివరములు = 
 |సంవత్సరం = 1947
}}

&lt;pages index=&quot;శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf&quot; from=832 to=849 /&gt;
[[వర్గం:పురాణాలు]]</text>
      <sha1>bxk9yvr87cy1jkao7lz4pb8hkfsu40q</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>గంగాళం చచ్చిపోయింది</title>
    <ns>0</ns>
    <id>251201</id>
    <revision>
      <id>611778</id>
      <timestamp>2026-11-08T04:40:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <comment>[[WP:AES|←]]Created page with '{{తలకట్టు  | శీర్షిక = [[ గంగాళం చచ్చిపోయింది ]]  | రచయిత =   | అనువాదం= విఠపు బాలసుబ్రహ్మణ్యం  | విభాగము  =  | ముందరి =   | తదుపరి =  | వివరములు =   |సంవత్సరం=1992 }} &lt;pages index=&quot;Amm Odi VBS JVV.pdf&quot; from=1 to=12 /&gt; {{page break}}'</comment>
      <origin>611778</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="431" sha1="hh4ved39t0epwbln54x3wr7514jm0sv" xml:space="preserve">{{తలకట్టు
 | శీర్షిక = [[ గంగాళం చచ్చిపోయింది ]]
 | రచయిత =  
| అనువాదం= విఠపు బాలసుబ్రహ్మణ్యం
 | విభాగము  =
 | ముందరి = 
 | తదుపరి =
 | వివరములు =  
|సంవత్సరం=1992
}}
&lt;pages index=&quot;Amm Odi VBS JVV.pdf&quot; from=1 to=12 /&gt;
{{page break}}</text>
      <sha1>hh4ved39t0epwbln54x3wr7514jm0sv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>611779</id>
      <parentid>611778</parentid>
      <timestamp>2026-11-08T04:41:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <origin>611779</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="446" sha1="f9zo6h9pz25uivahxgfvrsa4bkaryyd" xml:space="preserve">{{తలకట్టు
 | శీర్షిక = [[ గంగాళం చచ్చిపోయింది ]]
 | రచయిత =  
| అనువాదం= విఠపు బాలసుబ్రహ్మణ్యం
 | విభాగము  =
 | ముందరి = 
 | తదుపరి =
 | వివరములు =  
|సంవత్సరం=1992
}}
&lt;pages index=&quot;Gangalam Sachipoyindhi VBS JVV.pdf&quot; from=1 to=12 /&gt;
{{page break}}</text>
      <sha1>f9zo6h9pz25uivahxgfvrsa4bkaryyd</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>611780</id>
      <parentid>611779</parentid>
      <timestamp>2026-11-08T04:42:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <origin>611780</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="446" sha1="8lyvkik25888nbv29uz6tmxn7q9jdc0" xml:space="preserve">{{తలకట్టు
 | శీర్షిక = [[ గంగాళం చచ్చిపోయింది ]]
 | రచయిత =  
| అనువాదం= విఠపు బాలసుబ్రహ్మణ్యం
 | విభాగము  =
 | ముందరి = 
 | తదుపరి =
 | వివరములు =  
|సంవత్సరం=1992
}}
&lt;pages index=&quot;Gangalam Sachipoyindhi VBS JVV.pdf&quot; from=1 to=22 /&gt;
{{page break}}</text>
      <sha1>8lyvkik25888nbv29uz6tmxn7q9jdc0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>611781</id>
      <parentid>611780</parentid>
      <timestamp>2026-11-08T05:07:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <origin>611781</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="689" sha1="rjo5o7hcsv88o571j1ejyfhtdnr3uuw" xml:space="preserve">{{తలకట్టు
 | శీర్షిక = [[ గంగాళం చచ్చిపోయింది ]]
 | రచయిత =  
| అనువాదం= విఠపు బాలసుబ్రహ్మణ్యం
 | విభాగము  =
 | ముందరి = 
 | తదుపరి =
 | వివరములు =  
|సంవత్సరం=1992
}}
&lt;pages index=&quot;Gangalam Sachipoyindhi VBS JVV.pdf&quot; from=1 to=1 /&gt;
{{page break}}

&lt;pages index=&quot;Gangalam Sachipoyindhi VBS JVV.pdf&quot; from=2 to=2 /&gt;
{{page break}}

&lt;pages index=&quot;Gangalam Sachipoyindhi VBS JVV.pdf&quot; from=3 to=3 /&gt;
{{page break}}

&lt;pages index=&quot;Gangalam Sachipoyindhi VBS JVV.pdf&quot; from=4 to=22 /&gt;
{{page break}}</text>
      <sha1>rjo5o7hcsv88o571j1ejyfhtdnr3uuw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>మూస:వేదిక హెడర్</title>
    <ns>10</ns>
    <id>251202</id>
    <revision>
      <id>611788</id>
      <timestamp>2026-11-08T07:21:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vjsuseela</username>
        <id>1850</id>
      </contributor>
      <comment>[[WP:AES|←]]Created page with '{{వేదిక హెడర్  | పై_తరగతి =   | శీర్షిక =   | ఐకాన్ =   | వివరణ =   | బోర్డర్-రంగు = #d1c7b3  | బ్యాక్‌గ్రౌండ్-రంగు = #fdfcf7  | లింకులు = [[వికీసోర్స్:వేదికలు|అన్ని వేదికలు]] }}'</comment>
      <origin>611788</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="376" sha1="0gus2hbxwfjymzdzs6bspi2l5caqdwr" xml:space="preserve">{{వేదిక హెడర్
 | పై_తరగతి = 
 | శీర్షిక = 
 | ఐకాన్ = 
 | వివరణ = 
 | బోర్డర్-రంగు = #d1c7b3
 | బ్యాక్‌గ్రౌండ్-రంగు = #fdfcf7
 | లింకులు = [[వికీసోర్స్:వేదికలు|అన్ని వేదికలు]]
}}</text>
      <sha1>0gus2hbxwfjymzdzs6bspi2l5caqdwr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>611789</id>
      <parentid>611788</parentid>
      <timestamp>2026-11-08T07:22:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vjsuseela</username>
        <id>1850</id>
      </contributor>
      <origin>611789</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="282" sha1="emn7myq9kgxtcqgaocbfqan2aea919x" xml:space="preserve">{{వేదిక హెడర్
 | పై_తరగతి = 
 | శీర్షిక = 
 | ఐకాన్ = 
 | వివరణ = 
 | బోర్డర్-రంగు = #d1c7b3
 | బ్యాక్‌గ్రౌండ్-రంగు = #fdfcf7
 | లింకులు = 
}}</text>
      <sha1>emn7myq9kgxtcqgaocbfqan2aea919x</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>611790</id>
      <parentid>611789</parentid>
      <timestamp>2026-11-08T07:24:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vjsuseela</username>
        <id>1850</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Vjsuseela, [[మూస:వేదిక]] పేజీని [[మూస:వేదిక హెడర్]] కు తరలించారు</comment>
      <origin>611789</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="282" sha1="emn7myq9kgxtcqgaocbfqan2aea919x" xml:space="preserve">{{వేదిక హెడర్
 | పై_తరగతి = 
 | శీర్షిక = 
 | ఐకాన్ = 
 | వివరణ = 
 | బోర్డర్-రంగు = #d1c7b3
 | బ్యాక్‌గ్రౌండ్-రంగు = #fdfcf7
 | లింకులు = 
}}</text>
      <sha1>emn7myq9kgxtcqgaocbfqan2aea919x</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>611792</id>
      <parentid>611790</parentid>
      <timestamp>2026-11-08T08:32:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vjsuseela</username>
        <id>1850</id>
      </contributor>
      <origin>611792</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1504" sha1="t2tuwxg5axua82z50l1hm3yymvye3n9" xml:space="preserve">&lt;div style=&quot;box-sizing: border-box; width: 100%; margin-bottom: 20px; border: 1px solid {{{బోర్డర్-రంగు|#a2a9b1}}}; background-color: {{{బ్యాక్‌గ్రౌండ్-రంగు|#f8f9fa}}}; border-radius: 8px; padding: 18px 22px; box-shadow: 0 2px 5px rgba(0,0,0,0.05);&quot;&gt;
  &lt;div style=&quot;display: flex; flex-wrap: wrap; align-items: center; justify-content: space-between; gap: 15px;&quot;&gt;
    &lt;div style=&quot;display: flex; align-items: center; gap: 18px;&quot;&gt;
      {{#if:{{{ఐకాన్|}}}|&lt;div style=&quot;font-size: 40px; line-height: 1;&quot;&gt;[[దస్త్రం:{{{ఐకాన్}}}|50px|class=noviewer]]&lt;/div&gt;|}}
      &lt;div&gt;
        {{#if:{{{పై_తరగతి|}}}|&lt;div style=&quot;font-size: 0.85em; font-weight: bold; color: #72777d; text-transform: uppercase; margin-bottom: 2px;&quot;&gt;{{{పై_తరగతి}}}&lt;/div&gt;|}}
        &lt;h1 style=&quot;margin: 0; padding: 0; border: none; font-size: 1.8em; font-family: 'Suranna', 'Gautami', sans-serif; color: {{{శీర్షిక-రంగు|#202122}}};&quot;&gt;
          {{{శీర్షిక|{{PAGENAME}}}}}
        &lt;/h1&gt;
        {{#if:{{{వివరణ|}}}|&lt;div style=&quot;margin-top: 6px; font-size: 0.95em; color: #54595d; max-width: 700px;&quot;&gt;{{{వివరణ}}}&lt;/div&gt;|}}
      &lt;/div&gt;
    &lt;/div&gt;
    {{#if:{{{లింకులు|}}}|
    &lt;div style=&quot;font-size: 0.9em; background: #ffffff; padding: 10px 15px; border-radius: 6px; border: 1px solid #c8ccd1;&quot;&gt;
      {{{లింకులు}}}
    &lt;/div&gt;
    |}}
  &lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;</text>
      <sha1>t2tuwxg5axua82z50l1hm3yymvye3n9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>మూస:వేదిక</title>
    <ns>10</ns>
    <id>251203</id>
    <redirect title="మూస:వేదిక హెడర్" />
    <revision>
      <id>611791</id>
      <timestamp>2026-11-08T07:24:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vjsuseela</username>
        <id>1850</id>
      </contributor>
      <comment>Vjsuseela, [[మూస:వేదిక]] పేజీని [[మూస:వేదిక హెడర్]] కు తరలించారు</comment>
      <origin>611791</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="77" sha1="a6mkikdg2lgkm4czkvfoy8y1yx1pej3" xml:space="preserve">#దారిమార్పు [[మూస:వేదిక హెడర్]]</text>
      <sha1>a6mkikdg2lgkm4czkvfoy8y1yx1pej3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>వేదిక:మానవశాస్త్రం</title>
    <ns>0</ns>
    <id>251204</id>
    <revision>
      <id>611797</id>
      <timestamp>2026-11-08T10:31:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vjsuseela</username>
        <id>1850</id>
      </contributor>
      <comment>[[WP:AES|←]]Created page with '{{వేదిక హెడర్  | పై_తరగతి = భౌగోళికశాస్త్రం, మానవశాస్త్రం, వినోదం (Class G)  | శీర్షిక = మానవశాస్త్రం     | ఐకాన్ =   | వివరణ = మానవ సమాజాలు, సంస్కృతులు, శారీరక వికాసం, మానవ పరిణామానికి సంబంధిం...'</comment>
      <origin>611797</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="694" sha1="mqizqaiysfzdsvoidnk3krdjefszu6j" xml:space="preserve">{{వేదిక హెడర్
 | పై_తరగతి = భౌగోళికశాస్త్రం, మానవశాస్త్రం, వినోదం (Class G)
 | శీర్షిక = మానవశాస్త్రం   
 | ఐకాన్ = 
 | వివరణ = మానవ సమాజాలు, సంస్కృతులు, శారీరక వికాసం, మానవ పరిణామానికి సంబంధించిన మూలగ్రంథాలు, పత్రాలసమాహారం.
 | బోర్డర్-రంగు = #54595d
 | బ్యాక్‌గ్రౌండ్-రంగు = #f8f9fa
 | లింకులు = 
}}</text>
      <sha1>mqizqaiysfzdsvoidnk3krdjefszu6j</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:ధర్మ సింధు repaired.pdf/68</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251205</id>
    <revision>
      <id>611800</id>
      <timestamp>2026-11-08T11:10:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Brjswiki</username>
        <id>6801</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>611800</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6090" sha1="b0kv0jd1befsxrx6majrdkcb6qglorl" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Brjswiki&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;శరణాగతులైన దీనులఁబ్రోచుటకు సర్వాపత్తులను హరించునారాయణి నీకు నమస్కారము. ఓ గంగా నాకు ముందు వెనుక పార్శ్వములను నిలువుము. నా స్థితి నీ కధీనము. సృష్టిస్థితిలయములందు నీవే యుంటివి. నీవే మూలప్రకృతివి. నీవే నారాయణుఁడవు. నీవే శివుఁడవు. నీవేపరమాత్మవు. ఈ స్తోత్రమును భక్తితో బఠించినను వినినను కాయవాక్చిత్తములగు పదివిధముల పాపములఁబాయును. సర్వకామముల నొందును. నంతమున ముక్తినొందును. జ్యేష్ఠశుక్లదశమి హస్తతో గూడినపుడీ స్తోత్రము గంగాజలమందుండి పదిమారులు పఠించినను మీఁదజెప్పిన ఫలమొందును. దశవిధపాపము లెవ్వియనిన, ఒకరివస్తువును వారివ్వకున్నను స్వీకరించుట, శాస్త్రమువిధింపనిహింసజేయుట పరస్త్రీసంగము ఇవి కాయికములు పరుషము అసత్యము. కొండెము అసంబద్ధాలాఫము ఇవి వాచికములు. పరద్రవ్య మందభి లాషము పరులకనిష్టముదలచుట వ్యర్థమైన యహంకారము ఇవి మానసములు. ఇట్టి దశవిధ పాపములహరించునదిగనుక యీ వ్రతముదశహరాసంజ్ఞ గలది. మూడువందల ముప్పదిముగ్గురు పురుషుల పర్యంతము తనకులస్థుల దరింప జేయును. తెల్లటి మొసలివాహనమును శుభ్రవర్ణముగలిగి మూడునేత్రములు నాలుగు హస్తములయందు కలశము. కలువ అభయము. వరమును గలిగి చంద్రకలమకుట మందు వెలుగ తెల్లపట్టుడు కూలము ధరించి బ్రహ్మ విష్ణు రుద్రరూపిణివైన నిన్ను
నమస్కరింతునో జాహ్నవి యని ధ్యానము. మొదట వేదకృత్యముల కుపయోగించి సృష్టికర్తయొక్క కమండలువునందున్న జలమై యనంతరమున బలిచక్రవర్తిని గ్రహించు త్రివిక్రమమూర్తి పాదోదకమై యనంతరమున శంభు జటాజూటమునకు భూషణమయి భగీరధుయత్నమున భూమికి దిగి భాగీరథియు జాహ్నవియునై గంగమనకు గానుపించుచున్నది. ఇట్టిగంగను నూరుల కొలది యోజనముల దూరమున నుండియు స్మరించిన నతనిపాపములు పోవును. విష్ణులోకము ప్రాప్తించనని యర్థము. ఇట్లు స్తుతించి హోమాంతమందు దిరుగ ప్రతిమను పూజించి మూలమంత్రముతో నాచార్యులకు దానమీయవలెను. ఇది దశహరావిధానము.

{{Center|{{p|fs150}}నిర్జల వ్రతము&lt;/p&gt;}}
జేష్ఠశుక్షైకాదశి. నిర్జలైకాదశి ఈదినమందు నిత్యాచమనాదులందుతప్ప వేరు జలపానము వీడిచి యుపవాసముజేసె నేని బండ్రెండేకాదసులుపవసించిన ఫలమగును. ద్వాదశియందు “నిర్జలోపోషితైకాదశీ వ్రతాంగత్వేన సహిరణ్యశర్కరోద కుంభ దానంకరిష్యే”యని సంకల్పించి - శ్లో॥ “దేవదేవ హృషీకేశ సంసారార్ణవతారక ఉదకుంభ ప్రదానేన యస్యామి పరమాంగతిమ్&quot; అను మంత్రముచే సువర్ణము
శర్కరయు గూడ నుదకుంభదానము జేయునది. జ్యేష్ఠశుక్ల ద్వాదశియందహోరాత్రమున ద్రివిక్రమమూర్తిని బూజించిన గవామయన మను క్రతువుజేసిన పుణ్యము గలుగును. జ్యేష్ఠపూర్ణిమయందు దిలలుదాన మిచ్చినచో నశ్వమేధఫలము సిద్ధించును. అది జ్యేష్టానక్షత్రముతో గూడునపుడు ఛత్రము పాదరక్షలు నిచ్చిన నాధిపత్యము గలుగును. ఈ పూర్ణిమయందు బిల్వత్రిరాత్రి వ్రతము. దానియందు బరవిద్ధ గ్రహింప&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>b0kv0jd1befsxrx6majrdkcb6qglorl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:ధర్మ సింధు repaired.pdf/69</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251206</id>
    <revision>
      <id>611801</id>
      <timestamp>2026-11-08T11:22:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Brjswiki</username>
        <id>6801</id>
      </contributor>
      <comment>/* సమస్యాత్మకం */</comment>
      <origin>611801</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6014" sha1="oj0boljys92mdelq13t6rldrh6z8z8z" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;2&quot; user=&quot;Brjswiki&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;వలెను. ఈతిథియందే వటసావిత్రీ వ్రతము. ఈ వ్రతమందు ప్రయోదశిమొదలు దినత్రయ ముపవాసము. అశక్తుఁడైనచో ద్రయోదశినక్తము చతుర్దశియం దయా చితము పూర్ణిమయందుపవాసము. ఇక్కడ పౌర్ణమాసీనిర్ణయము ననుసరించి మూడు దినము లగునట్లు త్రయోదశి మొదలు దినత్రయము స్వీకరించవలెను. అపుడు పూర్ణిమ సూర్యాస్తమయమునకు బూర్వము మూడు ముహూర్తములపై వ్యాపించి
చతుర్దశీ విద్దయగుదాని గ్రహింపవలెను. అంతకు తక్కువయినచో బరదినమే. శ్లో॥ &quot;భూతోష్టాదశనాడీభిర్దూషయత్యుత్తరాం దిశం&quot; అనువచనమనగా చతుర్దశి పదునెనిమిది గడియలచే పూర్ణిమ విద్ధయగును గనుక నిషిద్ధమనువచనము వట సావిత్రి వ్రతమునకంటె నన్యమునకుగాని దీనికిగాదు. విద్దతిథియందే యుపవాసము విధింపబడినది. కేవల పూజాస్వరూపమై యుపవాస మక్కరలేని సావిత్రీ వ్రతము స్త్రీలందరు జేయుదురు. అక్కడ వ్రత దానాదులకు పదునెనిమిది గడియల చతుర్దశీ వేధ గూడదని మాధవాచార్యమతము. నిర్ణయ సింధువులో నున్నందున అట్టి వేధ గలిగినచో నా వ్రతమునకు బరదినమే గ్రహించునది. ఇక్కడ పారణము పూర్ణిమాంతమున జేయవలెను. అపుడు రజస్వలాదిదోషము ప్రాప్తించినచో బ్రాహ్మణునిచే బూజాదికము జేయించునది. స్వయ ముపవాసాదికము జేయవలెనని మొదలగు స్త్రీ వ్రత విశేషములు ప్రథమ పరిచ్ఛేదమందు దెలియునది. ఇక్కడ పజోద్యాఎనాదివిధి వ్రత గ్రంథ మందు దెలియవలెను. ఈ జ్యేష్ఠ పూర్ణిమయందు జ్యేష్టానక్షత్రమున
బృహస్పతిచంద్రులును రోహిణి నక్షత్రమందు సూర్యుడున్నచో '''మహాజ్ఞ్యష్ఠి''' యనబడును. అపుడు స్నానదానాదికముప్రశస్తము. ఇది మన్వాదిగనక పిండరహిత శ్రాద్ధము చెప్పబడెను. దాని నిర్ణయము చైత్రములో జూడవలెను. ఈ మాసమందు జందనవ్య నోదకుం భాది దానములు విప్రుల కీవలయును. త్రివిక్రమ ప్రీతియగును. ఇది ధర్మసింధు సారమందు జ్యేష్ఠమాస నిర్ణయోద్దేశము ముగిసెను.

{{Center|{{p|fs150}}ఆషాఢమాసము&lt;/p&gt;}}
ఇంక నాషాఢమందు దక్షిణాయన మనబడు కర్కటక సంక్రాంతి. దానికి బూర్వమున ముప్పదిగడియలు పుణ్యకాలము. అందులో సంక్రాంతికి సమీపమందున్న గడియలు పుణ్యతమములు. రాత్రియం దర్ధరాత్రమునకు పూర్వముగాని పరమందుగాని సంక్రమణమైనప్పటికి పూర్వదినమందే పుణ్యకాలము. అందు మధ్యాహ్నమునకంటె బరమందు బుణ్యతమత్వము. సూర్యోదయానంతరము రెండుగడియల
లోగా సంక్రాంతి యయినచో బరదినమందే పుణ్యకాలము. జ్యోతిరంథ మందు సూర్యోదయమునకు పూర్వము మూడు గడియలు ప్రదోషకాలము. అందు సంక్రాంతి యయినను బరదినమేయని చెప్పబడినది. అపుడు దానోపవాసాదికము ప్రధమ పరిచ్ఛేదమం దున్నది. కర్కటకమందు కన్యయందు ధనస్సుయందు కుంభమందు సూర్యుడున్నపుడు, చూడాకర్మ మొదలగునవి నిషిద్ధములు. ఆషాడమాసమం దేశభక్త వ్రతముజేసినచో బహుధన ధాన్యములు పుత్రులు లభించుదురు. ఈ మాసమందు బాదరక్షలు ఛత్రము లవణము ఉసిరికఫలము వీనివామన ప్రీతికై దానము జేయ&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>oj0boljys92mdelq13t6rldrh6z8z8z</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/250</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251207</id>
    <revision>
      <id>611802</id>
      <timestamp>2026-11-08T11:22:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'పార్వతీ ఖండము — ఆ. 3 వ. అనుగ్రహించి నాకీ రెండు పరంబు లీయుమని యడిగినఁ బి తామహుండు తథా స్తని యొసంగి నిజధామంబున కరిగె - తారకుండును నిజపట్టణంబగు శ్రోణిత పురంబుఁ బ్ర వేశించి దైత్...'</comment>
      <origin>611802</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3771" sha1="9ehjcf8ajun92bowgmj4d1euxgw5yum" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;పార్వతీ ఖండము — ఆ. 3
వ. అనుగ్రహించి నాకీ రెండు పరంబు లీయుమని యడిగినఁ బి తామహుండు తథా
స్తని యొసంగి నిజధామంబున కరిగె - తారకుండును నిజపట్టణంబగు శ్రోణిత
పురంబుఁ బ్ర వేశించి దైత్యగురుండగు భార్గవుని యనుమతితో సుముహూ
ర్తంబునందుఁదిలోక రాజ్య పట్టాభిషేకంబుఁ జెందె.
— తారక దిగ్విజయము
శా. అంత దానవభర్త సర్వవిజయం బాసించి నాకంబు వి
క్రాంతిన్ జేరి పురందరున్ గడిఁది సం గ్రామంబునన్ గెల్చి దు
ద్ధాంతస్ఫూర్తి సమస్తనిర్జరుల శౌర్యం బూడ్చి నిర్జించి ని
+
41
42
శ్చింతన్' వారలచే నుపాయనములన్ జెందెన్ ను &quot;హిూత్సాహియై,
సీ. ఐరావతంబి హరిహయుం డడలున, నవనిధు లొసఁగెఁ గిన్నరుల జేఁడు
వరుణుండు దివ్యాశ్వ వర్గంబు లిచ్చెను, నుచ్చైశ్రవంబుఁ బ్రొ+ద్దిచ్చెఁదలఁకి
కామ ధేనువు నార్ష 'గణము సమర్పించెఁ, దొగలవిందమృతమి 'మ్ముగ నొసంగె
వసుమతియొసఁగె సువర్ణ సస్యంబుల, రత్నంబులిచ్చె సంద్రముల రాజు
గీ. ఇప్పగిది నెల్ల పలుకున నిచ్చునట్టి. వస్తు వాహనములఁగొని వైభవమున
సకలలోకములేలెఁ గౌశలముమెఱయఁ, దారకుండు సురశ్రీ వి దారకుండు,
మ. ఒకనాఁ డచ్యుతుఁ గెల్వఁ గాఁ దలంచి పేరుత్సాహ మొప్పంగ 'సై
నికవర్గంబులతో వడిని ఘనానీకంబునన్ దీవసా
యకజాలంబులఁ &quot;గేశ వున్దవఁ బద్మాక్షుండు రుష్టాత్ముఁడై
ప్రకటోదగ్రకఠోరధారమగు చక్రం బేసి యార్చెన్ గడున్.
క. చక్రం బట్లేసిన ని ర్వక్రంబుగ నేగి దానవప్రభునఱుతన్
'
విక్రమముదక్కి సుమహా,రక్రియఁ జెలువొందె దైత్య రాజి యలరఁగాన్,
గీ. అంత శ్రీకాంతుఁ డక్కజ + మంది వైరి
జయము మది నెంచి తత్కాల సముచితముగఁ
దారకునకు విధేయుఁడై • తగులమెసఁగల
బలికి నిజపురి కనిపెను పాయమునను.
~* దేవ తా పీ ర న ము * -
గీ. తారకాసురుఁ డవుడు
బూర్తిగా నొంది వేల్పుల
+
త్రవజయంబుఁ
నార్తి పెట్టి
46&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>9ehjcf8ajun92bowgmj4d1euxgw5yum</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/251</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251208</id>
    <revision>
      <id>611803</id>
      <timestamp>2026-11-08T11:22:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '080 యెల్ల జగములఁ దనయాజ్ఞ శ్రీ శివవు గాణము • చెలునటు m 3 చేసి భోగఁబులను బెల్లు * చెందుచుండె. 47 జెంది మెల్ల వ. అంత దేవతలందఱు పరాజితులై తారకాసుకుని దాస్యంబుఁ జె వేళలవ్వానిఁ గొలుచుచ...'</comment>
      <origin>611803</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3836" sha1="831wvq3wince81gcrmclgqez2ur1vkw" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;080
యెల్ల జగములఁ దనయాజ్ఞ
శ్రీ శివవు గాణము
• చెలునటు
m
3
చేసి భోగఁబులను బెల్లు * చెందుచుండె.
47
జెంది మెల్ల
వ. అంత దేవతలందఱు పరాజితులై తారకాసుకుని దాస్యంబుఁ జె
వేళలవ్వానిఁ గొలుచుచుండిరి,
33
+
48
నీ మారుతుం డిల్లిల్లు మార్జనం బొనరించుఁ, గలయంపిఁజల్లును గాండభర్త
వైశ్వానరుండు మేల్ ' వంటకం బొనరించు, రక్షశభటుఁడై
పరంగు జముఁడు
ఆశ్వినేయులు గొల్తు శ్రీ రమరిక వెజ్జులె, బొక్కసంబులఁ బెంచు . జక్కులదొర
తుంబురుం డొనరించుఁ దోరంపుగానంబు, నాట్య మచ్చరలు పొనర్తు రరసీ
గీ, అనుదినం బినుఁడర్హమా నట్టు లెండ, గాయు రేలేఁడు నట్టులే శిశర్జ మెఱిఁగి
వెన్నెలనించునింద్రుండు విధముఁ దెలిసి, వాసఁగుఱిపించుడైతేయ వరునకదిరి
దేవతలు బ్రహ్మ దేవునకు ఓమమార్తికా జెప్పికొనుట
+
సుగంధి, చాల కాలమిట్లుఁ సేవ నల్సి వేల్పు లెల్ల రున్
జాలినొంది డీలుఁ జెంది * సత్యలోక మేగి యం
దోలగంబునందుఁ గాంచ నోదరు బ్రపన్నులై
చాలభ క్తి ఁ జేరి వెక్కి * సంస్తుతించి రెంతియున్,
3
చ, నలినజుఁడఫ్టు వారల మనస్థితి నారసి గారకంపు పెం
పరఁగ నిట్లుఁబల్కె హృదయంబులు నవ్వగఁ జెందియున్న య
ట్టుల మదిఁదోఁచెఁ దాఁచక యిటుల్ చెపుఁడయ్య నిలింపులార ! మీూ
యలుకుఁ దొలంగఁ జేయు వితమార సెనర్ జ్యుడి యెల్ల భంగులన్
గీ, అనిన దేవతలనిరి మహాత్మ! నీకు గోచరం బెల్లుగా కొకో 4 గురుతరవ్య
ధావిపన్నులనుగు మాయు దంతమంత, అకట! తారక హేతుశంబై యలంవ
ఉ. తారకుఁడట్లు నీకడ ముఖీదారవరంబులఁ జెంది వీరల
శ్రీశ్రీరమణీయ వైభవవి* శేష విజృంభిత దివ్యశక్తి బృం
దారశబృందమున్ గెలిచి . నాకము మున్నగుచోట్ల నెల్ల
వ్యారుల ధీరులన్ నిలిపి * దూర్తులఁ జేయుచునుండె మమ్మిటుల్ ,
ఉ. ఏమని చెప్పువారమిఁశ్ర నేవములే కలవాఁడు సేయు న
బ్బాములు పద్మసంభవ ! సుపర్వుల మెల్లర మెగ్గుమాలి మా
50
51
58&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>831wvq3wince81gcrmclgqez2ur1vkw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/252</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251209</id>
    <revision>
      <id>611804</id>
      <timestamp>2026-11-08T11:22:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'పార్వతీ ఖండ రూ — ఈ దీమనమెల్లఁ గోలుపడి • దేబెలమై కడు తుచ్ఛవుం బనుల్ మే మొనరింపుచుంటిమి య మిత్రున కుల్కున రాతిరింబవల్. చ, కటకట యెట్టులో రుమొడి' కమ్మున సేవ లొనర్చుచున్న న క్కు_...'</comment>
      <origin>611804</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3753" sha1="baf9hney4c5se0j4xijyr286a4j63d9" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;పార్వతీ ఖండ రూ — ఈ
దీమనమెల్లఁ గోలుపడి • దేబెలమై కడు తుచ్ఛవుం బనుల్
మే మొనరింపుచుంటిమి య మిత్రున కుల్కున రాతిరింబవల్.
చ, కటకట యెట్టులో రుమొడి' కమ్మున సేవ లొనర్చుచున్న న
క్కు_టిలుఁ డిఁకెద్దియేని యొక కూడని కార్యము సెప్పి గొప్ప సి
ల్లట నొడఁగూర్చు నిందయిన నందకపోవుదమన్న గుండెలే
దెటులనొనర్తు మెందుఁ జరియింతుము చెప్పుము లోకనాయకా !
ఉ. ముప్పదిమూడుకోట్ల సుర పుంగవు లర్వది కోటు లచ్చరల్
గొప్పమునీశ్వరుల్ నరులు ఘోర ఫణాధర శేఖరుల్ నెఱిగా
దప్పక తారకాసురుని ' దాస్యముసేయుచు భీతచిత్తులై
యెప్పటికప్పుడే గడుప నెంతురు కాలము కంజసంభవా!
ఉ. లేవు ధరిత్రి జన్నములు లేవు వ్రతంబులునున్ దపంబులున్
లేవు నవగ్రహార్చనలు • లేవు యశోచిత దానధర్మముల్
లేవు సుఖప్రసంగములు . లేవు శుభక్రియ లెందు నేనియున్
లేవిటుఁ గావలుండగు నిలింపనిరోధి కతమ్మునన్ విభూ!
ఉ. ఇందఱ మిట్లు సర్వభువ నేశ్వర! తారకపాపశార్చులన్
డింది కడున్ బొకాకుచును నీదరిఁజేరితి మిప్పు డీ వుపే
క్షం దల పెట్టిచంపెదవో కన్నన జాలిఁ దలంచి మన్సెదో
వందనముల్ ప్రభూ! సురల • వైళము గలఁ జేర్పు మెట్టు లేదా.
గీ. సకల రాక్షసలోక శిమోచణంబు, నిఖిల సుగ ముని సజ్జన నికర రక్ష
•
085
54
55
56
57
58
కంబు నై యొప్పువిష్ణున కంబు తార, కాసుకునికంఠమునఁ బుష్ప హారమయ్యె.
క. ఆ పాపాత్ముని మంత్రులు, పాపతములు కొంసముఖులు పటుబాహుబలా
టోపమునఁ గూర్చునాపద, పంగ వశమానె కొందరినోదర! మాకున్. 60
శ. మించిన దయామతిన్ బో, షించిన నీవే దురంత చింతాజలధిన్
ముంచిన నీవే దిక్కని, కొంచక వచ్చితిమి నెనకు తూర్పుము తండ్రీ! 61
గీ, సన్నిపాతమ హా వ్యాధి • సంప్రకోప
+
మందు మందులు నమ్మగు మాడ్కి నస్మ
దీయయత్నంబు లెల్ల 'జై • తేయవిభుని
యందు వితలయ్యె నకట యేముడు మనఘ!
62&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>baf9hney4c5se0j4xijyr286a4j63d9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/253</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251210</id>
    <revision>
      <id>611805</id>
      <timestamp>2026-11-08T11:23:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'శ్రీ శివ పు రాణము ఉ. కన్నుల బాష్పముల్ దొరఁగఁగా నమరో త్తము లెల్ల నిట్టు లా పన్నతఁ బొక్కుచు దమ విశిపన్నతఁ దెల్ప నవల్పదుఃఖసం పన్నమనంబుతో నజుఁడు వారల గోడపుడాలకించి యీ పన్నతకం...'</comment>
      <origin>611805</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3987" sha1="qg2i9fiv2ku2xojm7gu2jbzxfgincaq" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;శ్రీ శివ పు రాణము
ఉ. కన్నుల బాష్పముల్ దొరఁగఁగా నమరో త్తము లెల్ల నిట్టు లా
పన్నతఁ బొక్కుచు దమ విశిపన్నతఁ దెల్ప నవల్పదుఃఖసం
పన్నమనంబుతో నజుఁడు వారల గోడపుడాలకించి యీ
పన్నతకంధరుండయి విచారముచూపి యొకింత సేపటల్.
3
68
గీ, వేల్పులనుజూచి మీరిట్లు వెఱవఁదగు నె, కాల మొకరీతిగా
నుండఁ గలదె యెందుఁ
గడఁగిచీఁకటి కొన్నాళ్ళు గానుసింప, వెన్నెలవెలుంగు వెనువెంట వేగిరముగ,
ఉ. నేన యొరంగినాఁడ రజనీ చరనాధునకవ్వరంబు న
ద్దానవుఁడేచి మీకిటులఁ దాపమునే యుటఁ జూడఁగాఁ గడున్
మానసమెంతో నొచ్చె యిది . మంచిదె సాధుల ఘోష పాటిగా
వానికిఁ జేటుదెచ్చు నిఁక • వందురుఁ జెందకుఁడిం దకల్మషుల్!
ఉ వాతపంబు లోకము ల వారణరీతి దహించుచుండఁగా
నేనటులీయకొంటిఁ బరమేశ్వరుఁ డాత్మజుఁ గాంచెనేని య
జ్ఞానపు నుగ్రయుద్ధమునఁ దాఁణి వధించు నతండు గాక య
వ్వాని జయింప లేగొరులు ' వారిజలోచనుఁడేని శర్వుఁడేశా.
+
—* బ్రహ్మదేవుఁడు కుమారజన్మార్ధమై యుపాయంబు జెప్పుట
..
65
66
గీ. మున్ను దధ్వరంబున మూర్తిఁబాసి, నట్టిజగదంబ దా నివు డద్రిరాజు
దారగర్భంబునన్ బుట్టి తన రె శివుఁడు, తపముసేయఁ గ హిమగిరీంద్రమును
చ, శివునకు 'సేవఁజేయుటకు శీతగిరీశ్వరుఁ డాత్మపుత్రియా
+
68
శివను విధించె నా పెయును సేవ నర్చుచునుండె నిత్యమా
భవునకుఁ బర్వతాత్మజను బన్ను గల గూర్చిన చోఁ గుమారుఁడు
ద్భవమగు దాన మీ వెతలు వాయు సుఖం బొనఁగూడు రూఢీగన్,
ఆ. ఇదియె చక్కనైన హితమార్గ 'ముండిఁక లేదు వేఱు తెరువు లేఖులార!
కడఁగివిరలట్టి కార్యంబుఁ గూర్పఁగాఁ, బూని రేనిమాకుఁ బొసఁగుశుభము. 69
గీ. తారకున నేను మేలట్లు దనరఁజేసి, యివుడు నేఁ గీడు సలుపుట హితముగాదు
విసపుమ్రాఁ కై ననున్ బెంచి విఱుగఁగొట్టఁ, దగదు మూర్ఖున కేనియు దారులార!
ఉ. ఇంకను నేను దారకున కెంతయు మంచి తెఱంగుఁ జెప్పి యీ
వంకరలెల్లమాని త్రిది వంబు సువర్వులకిచ్చి భూమిపై&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>qg2i9fiv2ku2xojm7gu2jbzxfgincaq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/254</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251211</id>
    <revision>
      <id>611806</id>
      <timestamp>2026-11-08T11:23:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'పార్వతీ ఖండ నూ — 8. 951 హంకృతి లేకయుండుమని బొంకముమీఱ మీరిఁకను యారసి బుద్ధులు సెప్పినచ్చెదన్ బోయి యొనర్పుఁడు తత్ప్రయత్నమున్ 71 చ. అని యిటు 'వేల్పులన్ ్బనిచ్చి యాతఁడు తారకుపాలిక...'</comment>
      <origin>611806</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3526" sha1="bhl88ykzbf6wpkew69moocnbn50yfie" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;పార్వతీ ఖండ నూ — 8.
951
హంకృతి లేకయుండుమని
బొంకముమీఱ మీరిఁకను
యారసి బుద్ధులు సెప్పినచ్చెదన్
బోయి యొనర్పుఁడు తత్ప్రయత్నమున్ 71
చ. అని యిటు 'వేల్పులన్ ్బనిచ్చి యాతఁడు తారకుపాలికేగి ను
న్ననలను వాని చేఁ బడసి . నాకము లేఖులకిచ్చి సంతసం
బొనరఁగ శోణితాఖ్యపురి నుండి జగంబుల నేలు మట్టులే
సురవర! దీనన్.
ననయము నీకు శ్రేయమగు నాయమరొత్కర మొందు నూఱటన్. 78
క. స్వారాజ్యంబేలుట నీ,కోరిన యదిగాదు నీవు శ్రీ గోరస వరమున్
మీఱక యిచ్చితి జుబ్బన, జూరఁగ నిశం దని
గీ. ఇట్లొడంబడఁజెప్పి తానేగె నజుఁడు, స్వర్ణనూ
శోణితపురంబుఁ జేరి యచ్చోటనుండి, సర్వము
—* ఇంద్రుడు మన్మథుని రప్పి
డప్పటికి విడిచి
లేదె ఒక్కంటకముగ.
పోయి యా
జెప్పి ముం
చస్పతి.
సంక
మధుకా
మ. సుర లొక్కించుకఁ దెప్పరిల్లి సురరాజున్ జేరం
దర మొప్పన్ బర మేష్టి సెప్పిన యుద్ధం తంబంతయున్
దఱి కార్యంబునకై త్వరన్ సలుప ను తాముండు
త్వరితా దేశమునన్ దలంచె మదిఁ గందర్పున్ గడు
చ. తలఁచినతోడఁ బచ్చవిలుదంట . గరంబు ముద
బిలిచి రథంబు నాయితిముఁ బెట్టఁగఁబంచి రశీస
చిలుకలు గోరువంకలును • సింహనదుబులొ వర్వ వైభవం
రంగు రు నెక్కి త్రిదశాలయభూమికి వచ్చి హెక్
క. ధార్మిక నిలయంబైన సు, ధర్మరా దగఁజీని నేవర
చ్ఛర్మలు సరయు నింద్రుని, నిర్మలమతి:-
75
76
(3.
గీ. ఏలనన్దలఁచితిని మహేంద్ర! యేమి, పనిపోను నెను నాతో
సెలవు శిరమున దాల్చి జేయువాఁడ, నీదు కార్యంబు దడగా
బాలుకు నీదు
ఎక్క ముగను
——• ఇంద్రుఁడు మన్మథుడు దేవకార్యంలుఁ చెపట • -
మ. అనఁ గందర్వునివాక్యమున్ విని మహాహ్లాదం బెనన్ జె.ది య
ఫ్ఘనుఁ బ్రీతికి గని నిర్జ
రేంద్రుఁడనియెగ్రాహధ్వజా! నేులు మే&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>bhl88ykzbf6wpkew69moocnbn50yfie</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/255</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251212</id>
    <revision>
      <id>611807</id>
      <timestamp>2026-11-08T11:23:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'Ora శ్రీ శివ శ రా ణ ను లనిశం బాప్తులకార్య మీవు నిజకార్యంబట్లు భావింతు ఇం దును నీయట్టి సఖుండుగల్గు నే దిశాస్త్రోమంబు గాలించినన్. 79 గీ. పుష్పసాయక ! నీవు దంభోళియును మ, దీయ జయ సాధకం...'</comment>
      <origin>611807</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3742" sha1="i7t05s0nr4mnm6pdezrsb63onwwv2y6" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;Ora
శ్రీ శివ శ రా ణ ను
లనిశం బాప్తులకార్య మీవు నిజకార్యంబట్లు భావింతు ఇం
దును నీయట్టి సఖుండుగల్గు నే దిశాస్త్రోమంబు గాలించినన్.
79
గీ. పుష్పసాయక ! నీవు దంభోళియును మ, దీయ జయ సాధకంబు లెం+తేనియశని
కుంఠితంబగు నపుడపు*కొదవ లేక, నీ వమోఘ తేజస్వి పై నెగడే దేవుడు. 80
ఉ. అక్క తన రమాసుత! మళ్లీ దాత్మసఖుఁడవు నీవు మాకేటుల్
వెక్కసమైన దుఃఖ మది వేఁవుచునున్నది. నీ సహాయమున్
గ్రక్కునఁ జెంది యిక్కడిఁది కాఱియఁ బాయవలెన్ గడంగి నీ
వెక్కువ మక్కువకొని సుహృద్వ్యసనంబు
•
శా. నీకన్నన్ బరుఁ డొక్కఁడిప్పని ని దా నిర్వాహమున్ జేయఁగా
లేకుంట భవదీయ విక్రమముఁ జెల్మిన్ గోరి రావించితిన్
మా కీ యాపదయందు నేడు గడపై మస్పంగ నీ భారమో
శ్రీశాంతానన! పద్మభాస్కర! మహా శృంగారవీరాగ్రణీ!
ళా, ఆపత్కాలమునందు నెచ్చెలిని ఘో రాజిన్ భటశ్రేష్ఠు రో
గాపన్నుఁడగునపు పెండ్లమును నత్యంతోరు దుర్భిక్షమం
దో పేల్గొన్న వదాన్య శేఖరుని సత్యోక్తిన్ మహాసంకటా
టోపంబందుఁ బరీక్ష సేయఁడగు నట్టుల్ దల్తు రార్యోత్తముల్,
గీ. ఇప్పు డని కార్యమై మమ్ము ' నేఁచుచున్న
యీ మహా పదయందుఁ బరీక్ష నీకు
గాఁగలదు కాఁగలదు చెలికాఁడ! జయము
సందియము లేదు సౌందర్య • శౌర్యధుర్య !
81
82
88
84
గీ. అనిన నింద్రుని వచనంబు లాలకించి, పంచబాణుడు ప్రేమాను బంధపూర్వ
కణగ మొగమున లేనగ సమర ఒట్టు అని 12 న తకఁ బృధ్వీధ రారితోడ. 85
ఉ. ఏల యిబుల్ వచించెద న హీనపరాశ్రమ! దీనికను త్తరం
బేల ? యొనర్చు కార్య మరియే గెలువున విశదంబుగా గడ
చ్చీలను గొట్టి కార్యమునఁ
ప్పాలను మెచ్చు నీ జగము
* జేవయొకతయుఁ జూపకున్న న
పల్మడు మాటలిఁకేల నికడిన
86
శ. ఐన నొశించుక విను నా, కార్యంబు నీకుఁ జెప్పెదఁ బురుహూ
తా! నీపదమా క్రమణముఁ, బూన నెవం డుగ్రతపముఁ బూనిన వానిన్. 87&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>i7t05s0nr4mnm6pdezrsb63onwwv2y6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/256</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251213</id>
    <revision>
      <id>611808</id>
      <timestamp>2026-11-08T11:23:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'పార్వతీఖం ధ న — ఆ శ. క్షణమాత్రంబున మహిలే, క్షణ శృంఖలఁ గట్టివేసిగాని యొనర్తున్ రణరంగ రిపువిదారణ, చణమగు కులిశంబదేల చ, సురగరుడోరగ ప్రధిత శూరుల నేనియు సిద్ధ సాధ్యః న్నరనరయక్ష ర...'</comment>
      <origin>611808</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3752" sha1="3e0jzgl1npvelnnhqs59p2fr8hq8ris" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;పార్వతీఖం ధ న — ఆ
శ. క్షణమాత్రంబున మహిలే, క్షణ శృంఖలఁ గట్టివేసిగాని యొనర్తున్
రణరంగ రిపువిదారణ, చణమగు కులిశంబదేల
చ, సురగరుడోరగ ప్రధిత శూరుల నేనియు సిద్ధ సాధ్యః
న్నరనరయక్ష రాక్షసక వదన శౌర్యులనేని శారదే
శ్వరకమలేశ్వ రేశ్వరుల సైతము నాక విలాసినీమదో
ద్ధురకుచ శై లదుర్గముల • దూఱఁగఁ జేసెద వాసి: గాంచెదన్,
క. సామాన్యుల లెక్కింపఁగఁ నేమి ఘన మిశ్రన్ జగత్ర యీనాయక యు
ద్దామమతినారుఁ జెప్పుము, నీమనమం దెవ్వఁ డడలు
వ. అనిన నూవశరునకు సునా నీరుం డిట్లనియె.
88
89
నెర్కొనఁజేసెన్ 90
చ. సరవిగఁ జెప్పెదన్ గుసుమ | సాయక! విన్మిఁకఁ దారకాసురుం
డురుతప మొంది బ్రహ్మవర మొందె నిలింపులకెందజేయుఁడై
గిరిశకుమారుతోడ ననిఁ • గీడ్పడునట్లుగ; వానితోడనా
.
91
హరియును నేనునున్ దివిజు లందఱు మోడితి మేమి సెప్పుదున్
ఆ.వె. ఇట్లు గెలిచి మమ్ము * నేవంపు పనులందుఁ, దుకొల్పి యట్టి పనులు గొనుచు
నస్మదీయ వైభవాతిశియం బెల్లఁ, గొల్లగొట్టి మిగుల నుల్లసీల్లె
ఉ. అంతియె కాదు నిర్జరుల * శాతఁ డ 'నేక విధంబులన్ గడున్
వంతలఁ గూర్పుచుండు గరునంబున వాఁ డొనరించు చెట్ట
తింతలటంచు నాత్మ గణియింపఁ దరంబె రిలీశ!
చింతల నెల్లఁ పంగల • చేవగలట్టి ఎలంతివీవెకా !
ఉ. శంకరుఁ డిపు హైమగిరి • సానువు నందు నుదారమా తపం
బుకిలిలీక చేసెను హిమాచల సస్యశ శర్వు సేన కై
'
විය
మా
సొంకముమీఱ సన్నిధికిఁ బోయి యుపాసన చేయు నిచ్చ లా
టంకము లేక జీవిత వాటిని జని వారలఁతూర్పు నేర్పునన్.
క. శక్తి శివులు కట్టుల సం, యుక్తిన్ బొసుగించి లేని యుకువిశ్రమ ను
వ్య క్తబలుండు కుమారుఁడు, శక్తిధరుం డుద్భవిల్లి • చంపు నసురునిన్.
ఉ. కావున నెల్లదివ్యులకుఁ గంటకు.డై చరియించు తారకుక
•
జీవయడంచి చంపుటకుఁ జిత్తమునందుఁ దలంచి చెలిన
92
93
94
25&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>3e0jzgl1npvelnnhqs59p2fr8hq8ris</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/257</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251214</id>
    <revision>
      <id>611809</id>
      <timestamp>2026-11-08T11:23:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'o శ్రీ శివ పు రాణము నీ విపు డాడినట్టి నుడినే స్మరియించి యొనర్సు మిప్పనిన్ నీ విశదోరకీర్తు లవళినిన్ జెలువొందఁగ నెల్లకాలమున్ . చ, అనిన కాంతరావుఁడు భయంపడి సంతయుఁదోచ వనరుచు ని...'</comment>
      <origin>611809</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3609" sha1="9qbugwolr630ovrc23arjuz91n2r5us" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;o
శ్రీ శివ పు రాణము
నీ విపు డాడినట్టి నుడినే స్మరియించి యొనర్సు మిప్పనిన్
నీ విశదోరకీర్తు లవళినిన్ జెలువొందఁగ నెల్లకాలమున్ .
చ, అనిన కాంతరావుఁడు భయంపడి సంతయుఁదోచ
వనరుచు నిట్లువల్కె సుర వల్లభ! యంతక హంత యేడ ! యీ
వనరుహబాణుఁ డేడ? యని వార్యతపం బదియేడు? యందు మో
యేడ సర్వము మ హావిపరీతవిధాన మారయన్.
96
97
శ. మాటల వెంబడిఁ బల్కితి, నీటువ నిటలాక్షు నేని . నే॥ గెల్చెదనం
చోటున్ బాటు గాంచక, చేటుకి గొని తెచ్చుకొంటి సిద్ధం బగయ 98
ఉ. వాడిన రాలిపోవు సుమ వర్గము కాండచయంబు హుష్షనా
నేడతో పాఱు పుల్గు లొక యేవపు వారునముల్ స్వరూపమే
జాడను లేని తెమ్మెరలు | చచ్చువజీరులు దోడుకుందు రే
తేఁ డబుల్ బలంబులు సరే యిఁక రుద్రునితోడఁ బోరుటల్.
గీ. కాన నాపయిఁ గరుణించి మాని యీ మ
+
యూహ నెం ద
కష్టమిద్ది
హెనాద్యమము నిఫ్టు వేరొక్క
గాఁదగును మీకు దేవేంద్ర!
కొండ నెత్తి తలన్ దాల్చుకోనఁ దరంబె ?
క. అనిపల్కిన మరునకుఁ దా, ననిమిషనాథుండు మిత్రమా ! యిట్లన, గా
99
100
ననువే? శివునకు వెఱవఁగ, ననుచితమేమున్న నిందు • సరయుము ముదిలోక .
ఆ. పెక్కు క ల్లలాడి • యొక్క యిల్లును నిలఁ, జెల్లునండు జనులు ! చెర్మినాలత!
పర్వ కేంద్రసుతను * బశుపతికిన్ గూర్చి, మంచిపనియె గాన 4 కిలినవు
క, పదునాల్గు భువనముల కీ, యదను మహావ్యసన ఆవశమై యున్నది దు
ర్మడుఁడగు నసురకతమ్మునఁ, బడపడి నీవలన మేలు బడయఁగ సంయుకు 103
గీ. వినుము పల్వురు గడగండ్ల 'వేగుచున్న
యపుడు ... నాయ మొసలప నర్హుడయ్య
నల్లొపర్సిక యుండి సఘముఁ జెందు
అ
+
సాయ 'మొనరించినన్ జెందు సంపదలను.
'
104
క. చేసెదనని వాగ్దానముఁ జేసిగి తొలుదొల్త నిపుడు సేయకయున్న
వాసి చెలంగునె: నీటన్, దోసము గాదొక్కోలకుఁ ద్రోయఁగనాడని 105&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>9qbugwolr630ovrc23arjuz91n2r5us</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/258</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251215</id>
    <revision>
      <id>611810</id>
      <timestamp>2026-11-08T11:23:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'పార్వతీ ఖండ హూ — ఈ త cose క. నిన్నొక్క. లిc బంపఁగ మే, ము న్నెఱిగఁ దలంతుమే య . మోధువచన! నీ నీ, కున్నత జయ మొదవునట్టు లొప్పఁ బలుకుచున్ 106 • గీ. అనిన విని తాను మున్నాడి నట్టినుడినిఁ దలఁచి ద...'</comment>
      <origin>611810</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3421" sha1="52390kt56x6zrtgk45a0czg8ryam4w3" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;పార్వతీ ఖండ హూ — ఈ త
cose
క. నిన్నొక్క. లిc బంపఁగ మే, ము న్నెఱిగఁ దలంతుమే య . మోధువచన! నీ
నీ, కున్నత జయ మొదవునట్టు లొప్పఁ బలుకుచున్ 106
•
గీ. అనిన విని తాను మున్నాడి నట్టినుడినిఁ
దలఁచి దై వేచ్ఛతో నిజాత్మమును దిటము
చేసి యింద్రునితో నట్లే . సేయువాఁడ
నని సెలవుఁ జెంది హిమగిరి కరిగె మరుఁడు
వ. అంత
—* మన్మథుఁడు రవసంతులతో హిమాద్రి కరుగుట
ఉ. ఎచ్చట మిన్ను వాళ దిగి • యేవుమెయిన్ బ్రవహించు మించుగా
వెచ్చట బిల్వవృక్షముల యింపగు గుంపులు సొంపుమీఱుఁ దా
వచ్చటఁ జేసి ఘోరతప • మందు విరాజిలు శర్వుఁ జేరఁగా
వచ్చె రతిన్ వసంతుఁ బరి వారమును గొని మారుఁ డత్తఱిన్
వసంతోదయ వర్ణనము
ఉ. అంత వసంతసంగతవ నాంతరభూమి నితాంతసౌరభ
భ్రాంతమిళిందబృందసుమ రాజివిరాజితమై దిగంతవి
శాంతతరస్ఫురన్నదవి శర్షి తమర్షి తమాసిమానసో
దంతశకుంతిపూర్ణమయి తద్దయు సిలె దృష్టి కాంతమై,
•
ఉ. కన్నులపండువై మదికి గాటవు హర్షము నిచ్చు చందురుం
డెన్ని కమీఱఁ గాయు కడు నింపగు వెన్నెల పేరిదూతీయ,
త్యున్నతిఁ గొమ్మలన్ మగల నొక్కటఁ దార్చుచు నొప్పుమీజెఁ దా
నన్ను వగాడ్పు వారల ప్రయాసలఁ బాఁపుచు నుండె నెంతయున్,
107
108
109
110
గీ. అట్టితఱి పనవాటిక యందు మ్రోళ్ళు, గూడఁ జిగిరించి పూచి తేకువయెనంగఁ
జేతనముల కాశయ చేతనములు, రక్తిముంచెడు మన్మథ శక్తి ఁ దెలిపె. 111
ఉ. ఇవ్విధి నెల్ల జంతువుల కెంతయు సంతసమున్ బొనర్చుచుకో
బువ్విలు శాని చేఁతలకుఁ బూన్కి యొసంగుచునున్న యామనిన్
జివ్వునఁజూచి యీశ్వరుఁడు చిత్రము! కాలముగాని కాలమం
దివ్విధ మెట్టులయ్యె నని 4 హేచ్చుగ నచ్చెరు వొందె నాత్మలోన్,
•
112&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>52390kt56x6zrtgk45a0czg8ryam4w3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/259</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251216</id>
    <revision>
      <id>611811</id>
      <timestamp>2026-11-08T11:24:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '7.00 శ్రీ శివ పురాణము చ. మనసున సుంతయున్ వికృతి . మల్లడినొందక ధీర చిత్తుఁడై మునుపటియట్లు గాఢతపముని బొనరింపుచు నున్న యీశ్వరున్ గని మదనుండు సారసహకారశరంలను మింట గూర్చి ప్ర క్కన...'</comment>
      <origin>611811</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3755" sha1="beqhnxcaqagegbacseboz3z2q8t43mw" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;7.00
శ్రీ శివ పురాణము
చ. మనసున సుంతయున్ వికృతి . మల్లడినొందక ధీర చిత్తుఁడై
మునుపటియట్లు గాఢతపముని బొనరింపుచు నున్న యీశ్వరున్
గని మదనుండు సారసహకారశరంలను మింట గూర్చి ప్ర
క్కన నిలుచుండెఁ దోడగుచుఁ శ్రీ శాంతయు నెంతయు నింపుఁ గూర్పఁగన్.
శా. శృంగారంబును హావభావములతో నెతే రహీన్ మన్మథా
జ్ఞం గాటంబగుపూన్కిఁ దద్విపిని దేశం బి వుణుం నేరం దా
సం గంధర్వులు రేఁచి కామినుల ఔదంబూరఁ గందగ్ప కే
ళిం గాఢానుపమోపభోగముల నోలిన్ జీలి రత్యున్న తిక.
గీ. రతినసంతులతో వల రాజు తనదు, బలు గముల నెల్ల దోడ్కొని బాణహస్తుఁ
డై విజృంభింపఁగా నెవ్వఁడతను జాపమునకు బాల్పనకు మునిప్పుడమియందు.
మ. తన విశ్రాంతి యిటుల్ డన్బనను రంధ్రం భించు కోన భూమినా
థునియు దేర్పడకున్నఁ జూచి కుసుమాస్త్రుని బాత్మలోనన్ భయం
బును జెందెన్ ధర మే లలాటతట విస్ఫూర్జద్భహచ్ఛాను.
చను దీవ్యత్సుతపోగ భీరు హరు నౌడా దంగోరి యుంకించఁడని.
పార్వతి పరిచర్య
ఉ. అంత నగాధిరాజనుత
•
యాని
యొద్దకు వచ్చుట
దర్మసుభద్వయి&quot; సీశ్వరా
భంతిక భూమిఁ జేరి శివు సర్చన సేయఁగ వేచి నుండిఁ గా
•
లాంతకు: డా.క్షణంబున సె . ధ్యానముమానె ల శాంతనాయకు2
డంతటిరంధ్ర మారసి ప్రహర్షణజాణము నొంది పొందికన్.
గీ. తనదు యత్నంబుసకు దృథా ధార మైన
+
కాళికాగమనంబును గాంచిమించి.
యించువిలు లాఁగి మది సంత పించునటులఁ
బురహరుని మీఁద వేసెను . చుప్ప శరము.
+
•
----* మన్మథాస్త్ర చోదితుుఁగు శిక్షండు వార్వతి జూచి వర్ణించుట
ఉ. పార్వతియున్ నుహేశ్వరుఃఁ బన్ను గఁజేరి నమస్కరించి 'మేల్
బర్వెడు వేడ్క—–మైఁగొలిచి ప్రక్కన నిల్చి సముల్లసద్వయో
గర్వవిలాస దీప్తి ఁ జను గట్టుల నొక్కట నిక్కఁజేయుచున్
శర్వు నెగాదిగ గనె మళ్లీ సంబొకయింత చలింప నీశుఁడున్
114
116
117
118
119&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>beqhnxcaqagegbacseboz3z2q8t43mw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/260</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251217</id>
    <revision>
      <id>611812</id>
      <timestamp>2026-11-08T11:24:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'పార్వతీ ఖండనూ క. ఈకాళిక చక్కందన, మేకోమలికేనిఁ గల్గదిది నిక్కంబౌ 8-30 నీకాంత బళిర లావ్, ణ్యాకర మో మరుని మోహనార్ద్ర మొయరయన్ 120 ఉ. తమ్మి ముద్దుమోమొ కుముదమ్ములజంటయొ? కన్నుదోయియో! య...'</comment>
      <origin>611812</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3812" sha1="2ao3dxs8jwzxiwafcwvkf9dzirv1wgk" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;పార్వతీ ఖండనూ
క. ఈకాళిక చక్కందన, మేకోమలికేనిఁ గల్గదిది నిక్కంబౌ
8-30
నీకాంత బళిర లావ్, ణ్యాకర మో మరుని మోహనార్ద్ర మొయరయన్ 120
ఉ. తమ్మి ముద్దుమోమొ కుముదమ్ములజంటయొ? కన్నుదోయియో!
యమ్మరువింట్లో? తన్బొరులో యభ్రములో కురులొక్కొ? పశ్వబిం
బమ్మొకొ? మోవియో? తిలసు శ్రీ మంబొకొ? నాసిక యొక్కొ? మేటిచొ
కమ్మగురత్న వేదికయొ కలిపిందొ? నభంబో! కానొకో?
మ, స్వరమో! - కోయిల యెల్లో లేనగలొకో! • చంద్రాతపంబో రసో
దురమాఏక్షణమాలయో? స్మవశర స్థోమప్రకారం, సం
చరణంలో? యసకృద్ధగద్ధగలు మిద మించి చు కొమ్మించుసొం
పాకీ రహీన్ గూర్చిగువద్ది శాససుల కేశ ూవిల్లు చేవేటులన్
.
నీ, ఇక్కలి నెమ్మేని ఇక్కదనం బెల్ని నా రాదు పెక్కేడ్లు కష్టపడిన
ఇ గట్టిన యీవల్వమెరయు, స్వేచార మొది వాసిన్ తెలుగు
ఈభామ గైసేయ • నింపెను నీ పుష్ప, కారు కొనఁగు నెతో ముదంబు
ఈరుచిరాంగిఁ దా నే'తపస్సును జేసి, కనినాడో నన్యుఁ డీ • గట్టు లేఁడు
గీ. అందమంతయు నీ సుందరాంగి ముగుచు
నవః జన్మించెఁగాఁబోలు వద్దికయ్య'
ఇది యనన్యసమాకార ' యిదియె ధన్య
ఇదియె సర్వాంగసుందరి శ్రీ యిదియె రమణి.
చ, అని యిటులది) జాసురుచి * రాంగక దివ్యరుకోట్టై
•
రేఖలన్'
మనమునఁ బెక్కుతీరులఁ జముక్కృతిగాఁ దలపోసి యక్క జం
బునఁగను దేవ దేవుఁగని . భూధరరాజన రేణ్యశస్య ల
జ్జనుగొని దవ్వుల౯జని నిజస్ఫురదంగములన్ మొగుడ్చుచున్.
128
124
గీ, మాటిమాటికి శివునిపై మధురహాస, భాసు రీక్షణ కువలయ పస్త్రీ ఁగుఱియు
కాళి శృంగార చేష్టలఁ గాంచిశివుఁడు, కామమున విటులాత్మ దర్కంబొనర్చె.
చ, కలికివిఁ జూచినంత నే సుఖమ్మధికమ్ముగఁ గల్గుచుండె నీ
తగిలియె
గ్గలమగు సౌఖ్యపుం బదవిఁ
చెలువను బెండ్లియాడఁగల
చేరుతెనేనియుఁ దానఁగల్గు వె
గాంచుట యెట్టి తపఃఫలంబొ యీ
చెల్వుఁడిఁ కెంతటి భాగ్యశాలియో ?
• ?
126&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>2ao3dxs8jwzxiwafcwvkf9dzirv1wgk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/261</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251218</id>
    <revision>
      <id>611813</id>
      <timestamp>2026-11-08T11:24:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '0.003 శ్రీ శివ పురాణము —* శివుఁడు పశ్చాత్తాపంబునొందుట చ. పలుమఱు చిత్తమం దిటుల భావన చేసి మహీశుఁ డంతలో పల మదిఁ ద్రిప్పి బోధనము 4 బాగుగఁ జెంది విరాగియైతగన్ లలితను గౌరవించి భవనంబు...'</comment>
      <origin>611813</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3242" sha1="pjri0lo5m6x5vipntfxwwpds9gpr87k" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;0.003
శ్రీ శివ పురాణము
—* శివుఁడు పశ్చాత్తాపంబునొందుట
చ. పలుమఱు చిత్తమం దిటుల భావన చేసి మహీశుఁ డంతలో
పల మదిఁ ద్రిప్పి బోధనము 4 బాగుగఁ జెంది విరాగియైతగన్
లలితను గౌరవించి భవనంబున కేగ విధించి యాత్మఁ దాఁ
గలుషతఁ జెందినందులకు గాటముగా మదినొచ్చి కచ్చఱన్
చ, సకలజగత్ప్రభుండనయి . సర్వ మెఱింగి యిసీ! రతీశసా
యశవికృతిన్ గిరీంద్ర తనయన్ గని మోహము నేన చెందితిన్
సుకరమె యింక నన్యులకు సుందరులౌ జవరాండ్రఁ గాంచి వే
జొక తెఱఁ గొందకుండఁగ ని జొన్నతచిత్తముఁ గాపు సేయఁగన్
ఉ, కూడని తెర్వునన్' జనితిఁ గోమలిపై నటు లాసఁ జేసితిన్
గూడె నిటుల్ దపంబునకు
బాడిసెడన్ వర్ణ
•
+
గొప్పగ విఘ్నము లన్య భామినిన్
* బాడితి నోడితి ధర్మమార్షపు
బాడను వీడితిన్ జడుని చందమునన్ దృటిలోన నక్కటా!
'
గీ. అనుచు సర్వాత్ముఁ దీశ్వరుఁ డంత విశృతి
127
128
129
నంతఁ బోఁజిమ్మి కారణం * బరయుచుండెఁ
బ్రకృతి కవ్వల వెలిఁగెడు . పరమశివుఁడు
పడునె మోహంబునందు వి భ్రాంతుఁడగుచు,
-* శివుండు ఫాలనేత్రాగ్నిచే మన్మథుని దహించుట *-
దు. మరుఁడంతన్ శివుఁ దాపలన్ నిలిచి పద్మం బిక్షు చాపంబునం
దిరనొప్ప దగిలించి మోహనశరం . బేసెన్ మహేశానుపై
హరుఁడెల్ల గలయంగఁజూచి తనపై నాటోపమొప్పన్ శరో
త్కరమున్ గుప్పుచునున్న మూఢ హృదయున్ గామున్ గ వెన్ గర్వితు.
పంచచామరము, కడింది నారసంబు లేవు గాఁగ లాఁగి ధారతో
పడి పడి మహేశుపైఁ బ్రహారముప్పఁ గుప్పిన
బెడంద సుంతలేక వీఁక భీముఁడున్న నంతనే
యడల్ గొనెన్ మరుండు తేజమంతఁ గోలుపోవుచున్.
180
182&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>pjri0lo5m6x5vipntfxwwpds9gpr87k</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/262</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251219</id>
    <revision>
      <id>611814</id>
      <timestamp>2026-11-08T11:24:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'పార్వతీ ఖండము — 8. 911 2000 శ. జగమునఁ బేరొందిన నా నిగరపు మార్గణము లిందు . నీలగళున్ని పై బిగిసెడి మోఘములయ్యెన', దగ దెంతటి వారి కేని దర్పము శివుపై 188 వ. అని యిట్లు స్వప్రయాసంబు నిరర్థకం...'</comment>
      <origin>611814</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3859" sha1="9601tw3sehdytna32onk5otzf3kxgv6" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;పార్వతీ ఖండము — 8.
911
2000
శ. జగమునఁ బేరొందిన నా నిగరపు మార్గణము లిందు . నీలగళున్ని పై
బిగిసెడి మోఘములయ్యెన', దగ దెంతటి వారి కేని దర్పము శివుపై 188
వ. అని యిట్లు స్వప్రయాసంబు నిరర్థకంబగుటఁ జూచి రతీకాంతుండు చింతా
క్రాంతుండై .
చ. తలఁకి నిలి పబృందమును ' దత్ క్షణమందుఁ దలంపఁగా నతం
డలఘులు వారలందఱును . నచ్చటి ఇప్పుడు వచ్చి యీశ్వరున్
విలయకృశానుభానుసరి* వేష్టిత భీకర నేత్రుఁ జూచి భీ
తిలి లవ మేనియున్' బలుక తేకువ లేక నతో త్తమాంగులై,
184
185
కదలక మెదలక రలు, మదిలో నిటలాక్షుఁ గూర్చి . మానుగ నుతులని
బెదరుచు సల్పుచు నుండిరి, యద నెఱుఁగని కార్యం మెప్పుడలమటగా దే. 186
మ. పరితస్సర్పదనల్పసావక శిఖాళీ భ ్మకృతాశారు మా
రు రతీశామిని సూచి మూర్ఛిలె సుపర్వుల్ తీవ్రదుఃఖార్తిదు
ర్భరతన్ బిట్టుఘటించె బన్నమని యా పన్నాత్ములై యేడ్చిరా
గిరిరాజాత్మజ వెల్లనై చెలులతో శ్రీ గేహంబుఁ జేరిస్ జవెన్.
* రశీ విలాపము -
سريع
ఉ. కాంతునిపాటుఁ గాంచి రతి కాంతయుఁ బ్రాణమువోయినట్లు లె
సుంతయుఁ దెల్వి లేక పడి • చూపఱు తెల్లగు దల్లడిల్లఁగా
సంత నొకింత తెల్విఁ గొని హా దనుజారికుమార! వేగ నా
చెంతకుఁ జేరి రావె! యనిఁకేడ్పడికే యని యేడ్చె ఘోల్లునన్.
187
188
సీ, అభవుని గెల్వ నీ కలవి గాదని యంటి, హరుఁ డసీమాన్య శౌర్యాధ్యుఁడంటి
పరుల కార్యములకుఁ బాల్పడవలదంటిఁ, బరులు చంపుటకుఁదో డ్పడుదురంటి
రుద్రుని నీరూపు రూపణువంటి, మనుపఁగఁ జాల రశీను
ఒక్క తెనై నేను . దిక్కుమా లేద నంటి, రా రక్కజలకు నెవ్వారలంటి
గీ. వేగిరమువలదఁటి వివేక మొందు, మంటి తరమెంచుమింటి వాశియాడు కూయిఁ
బాటిగొనుమంటి పయనంబు వలవంటిఁ, బట్టుదల నిను నుంటి నా భాగ్యమంటి.
ఉ. అక్కట లచ్చికుఱ్ఱ! నిను నాఱడిఁ బెట్టి నిలింపు లింపుమై
యిక్కరకంఠుకంటే సెగ కింధనమున్ బొనరించి తా మిఁకన్&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>9601tw3sehdytna32onk5otzf3kxgv6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/263</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251220</id>
    <revision>
      <id>611815</id>
      <timestamp>2026-11-08T11:24:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'Dro శ్రీ శివ పురాణము జక్కఁగ నిండ్ల కేగి తమ • సారసగంధులతోడ సౌఖ్యముల్ మక్కువమీఱ నొందఱో మందమతిన్ జెడినాఁడ వీ విటుల్. 140 సీ, ప్రియు నెడఁబోసిన ప్రేయసి కింక వేటు, గతియున్న దే యీ జగంబ...'</comment>
      <origin>611815</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3917" sha1="ig0ab59rfy6hu3dl7gdkphfbaqg3351" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;Dro
శ్రీ శివ పురాణము
జక్కఁగ నిండ్ల కేగి తమ • సారసగంధులతోడ సౌఖ్యముల్
మక్కువమీఱ నొందఱో మందమతిన్ జెడినాఁడ వీ విటుల్.
140
సీ, ప్రియు నెడఁబోసిన ప్రేయసి కింక వేటు, గతియున్న దే యీ జగంబునందు
నిమఁబాసి ప్రాణముల్ నిలుపఁగా నేటికి, గడగి యేమిఁక వేడ్క గాంతునాథ
పదుగురులో నెల్లఁ బలుచనై పోయితీ, రాణివాసంబు వారాశిఁ గలసె
3
వేల్పులమదు లెంతొ + వేడ్క ఁ జెందెను గదా, పర వసంబున నేను భంగపడితి
అ. 'దైవ మిట్లు చేసె ' తలరి నా కిప్పాట, నేమినేతు నింకఁ * నెందుఁజొత్తు
కనికరంబుఁద్రోసి ' శాంతను బాసితే, పలుకవేల యిఁకను • బ్రాణనాథ!
ప, మహేశ్వరున్ జూచి
చ. అకట మహేశ! నీకుఁ దగు నాలును గూర్పఁగ నా మనో విధుం
డకుటిలబుద్ధితో సుమచయంబును గుప్పినయంత నీవిటుల్
వికటకృశాను నేత్రపరి వృద్ధక రాళతరార్చిఁ గాలఁ దా
వక హృదయంబునం దుచితం భంగినిఁ గన్పడెఁగాఁ బశుప్రభూ!
142
ఆ, మిమ్ము నాలుమగల మెలఁకువతోఁ గూర్ప, వేడ్క సేయ నాదు విభుఁడు నీవు
మమ్ము నాలునుగల మఱివేఱు చేసితే, దయను శాసి కఠిన తర చరిత్ర
వ, వేల్పులఁ బరికించి.
మ. తగునే నిర్జరులార ! నాపతిఁ గృతాం తధ్వంసిపైఁ బంపి యి
మ్ముగఁ దచ్చండత రేక్షణానలశి ఖాళీ పుంజమ్మునం దాహుతి
దగ నర్పించి వియోగ సాగరమునన్ సన్ ద్రోచి మీరల్ ముదం
బున నాకంబును జేరి సౌఖ్యముల పెంశీవున్ జెందఁగా దుర్మతికి',
చ. అని యిటు లార్తి
మై రతి మహావ్యసనంబున బెగ్గడిల్లి
నే
లను బడి పొర్లుచున్ వడిఁ దలన్ గరయుగ్మము వాడ మోఁదుచున్
గొనబు సెడన్ గురుల్ చెవరఁ గూలుచు నిల్చుచు నేడ్చుచున్న న
వ్వనచరు లెల్లఁ జూచి కడు
వందురి రాత్మములుదుఁ బెల్లుగన్.
బ్రతికింపుటకై శివునిఁ బ్రార్థించుట *—
148
144
145
* దేవతలు మన్మథుని
గీ. అంత నింద్రుండు మున్నగు
•
సమరవర్యు, లసుమశరు రాణిదరిఁ జేరి యాదరమున
+
నూఆడించి హితోక్తుల నొనర నిట్లు, వలికిరాత్మములందు నభవుఁదలంచి,&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ig0ab59rfy6hu3dl7gdkphfbaqg3351</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/264</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251221</id>
    <revision>
      <id>611816</id>
      <timestamp>2026-11-08T11:24:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'పార్వతీ ఖండ ను . చ. నగపును డించి యూరడిలు వారిజబాణుని రాణి | పాయుమీ యగడు లవంబు భస్మము నిజాంశుశమందు గ్రహించి యుంపు రూ ఢీగ నిఁక నీమనోహరు పడిన మగనినిఁ గ్రమ్మఱని గోనెడు ఉ. అమ్మరొ!...'</comment>
      <origin>611816</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3671" sha1="n1id96bsff1yfvvk3r68iey5ivz8pob" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;పార్వతీ ఖండ ను .
చ. నగపును డించి యూరడిలు వారిజబాణుని రాణి | పాయుమీ
యగడు లవంబు భస్మము నిజాంశుశమందు గ్రహించి యుంపు రూ
ఢీగ నిఁక నీమనోహరు పడిన
మగనినిఁ గ్రమ్మఱని గోనెడు
ఉ. అమ్మరొ! విమ్ము దేహులకు
.
బ్రతికించు శివుండు నీవు నీ
మానిని! మాని నిగంతరవ్యధ.
నారయ దుఃఖముగాని సౌఖ్యమే
నిమ్మహి సేవిధమునను నేరు ఘటింపఁగలేరు వారి క
ర్మమ్మునఁ గల్గుచుండు నవి . మాఱునె వేరొక తీరుగాఁ గరం
బుమ్మలికమ్ముతో సురల • నూరక దూఱఁగ నేల బేలపై
చ, అని యిటు పుష్పబాణునిప్రియన్ విహితోక్తుల నూఱడించి శ
రునిఁ దగఁ రసించి నెనరున్ గొనునట్లు నరించి పల్కి రా
యనిమిషు లోమహేశ! శరణాగతవత్సల! మన్మథుండు చే
సిన పని స్వార్థమా ? నిజరి చిత్తమునన్ దగ వారియన్వలెన్.
చ, ఖలుఁడగు తారకాసురుని • కట్టిఁడి చెయ్యుల కోర్వలేక లే
ఖులు పొనరింపఁజేసి రిటు గోపము మాని మహేశ! యీసతీ
తిలకము నీరతిన్ దగు గతిన్ గృపఁగాంచి యనుగ్రహింపు నీ
యలుకకు నెవ్వ రడ్డము మహాత్మ! క్షమింపు క్షమింపుమీూ మమున్,
మ. కినుకళ జెంది సమస్తలోకముల నీ । గీర్వాణబృందంబుతో
OFO
147
148
149
150
151
డను సంహారముచేసి దేనియును ఉంటాలేదు నీ వొక్కనిన్'
ననవిల్కానినె చంపినాఁడ విది యన్యాయంబు కారుణ్యనీ
రనిధీ! వేఁబ్రదికింపుమీ స్మరుసుపర్వస్తోమ ముప్పొంగఁగన్.
గీ, నీవు మారునిఁగాల్ప నీ నెలఁత యలఁతఁ, రీడ్పడియె వేల్పులెల్లరు చోడ్పడిరి జ
గంబు లెల్లను జెందె భయంబు దేవ!, కడఁగి యీరతిదుఃఖంబుఁ * గడవు మిఁళను.
•
చ. వలగొని దేవత ల్మిగుల వందురుచున్ బ్రదికింపు మిఫ్టు పూ
వుల విలుకాని నం చిటుల • భోరునఁ బ్రార్థననీయ శంకరుం
డలుకను బాసి వేల్పుగమి శ్రీ నారతినిన్ గని జాలిమై ఓటుల్
పలికే సుధారసప్రసర బంధురభావ విభాసురోక్తులతో.
158&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>n1id96bsff1yfvvk3r68iey5ivz8pob</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/265</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251222</id>
    <revision>
      <id>611817</id>
      <timestamp>2026-11-08T11:24:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'OF శ్రీ శివ పురాణము - శివుఁడు మన్మథుని మరొకప్పుడు బ్రతుకింతునని వరమిచ్చుట - చ. వినుఁడు నిలింపులార ! పృథివిన్ మధుకైటభ వైరి ద్వాపరం బున వను దేవనూనుఁడయి . పుట్టుఁ దదంగనమైన రుక్మి...'</comment>
      <origin>611817</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3712" sha1="mh93pkayha6yqzkavyn3ww2m2g4nk0x" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;OF
శ్రీ శివ పురాణము
- శివుఁడు మన్మథుని మరొకప్పుడు బ్రతుకింతునని వరమిచ్చుట -
చ. వినుఁడు నిలింపులార ! పృథివిన్ మధుకైటభ వైరి ద్వాపరం
బున వను దేవనూనుఁడయి . పుట్టుఁ దదంగనమైన రుక్మిణీ
వనబదళాక్షి గర్భమున వారిజ నాయకుఁ డాత్మజన్ముఁడై
జననము నొందు నాతనిని శంబరుఁ డంబుధిపై చుఁ జెచ్చెరన్
'
154
గీ, అపుడు రతి శంబరునిపుర మందుఁ జేరి, మెలఁగీ వినోదరంబున మెఱియు బాలు
నెత్తికొనిపోయి పెంపఁ బెం పెక్కి యతఁడు, శంబరునిఁ జంపియారతి సతినిఁ గొనును.
ళా. హృద్యుండై నిరవద్యుఁడై సకలలోకైకస్ఫురన్మూర్తియై
ప్రోద్యద్విక్రమనిర్జిత ప్రబలశత్రుండై జగన్మోహవై
శద్యస్వన్వుఁడునై సమృద్ధసకలైశ్వర్యుండుపై ధీరుఁడై
ప్రద్యుమ్నుండను పేర భానీలు జగత్ప్ర ఖ్యాత చారిత్రుఁడై .
156
గీ. పగతుఁ బరిమార్చి తన ప్రకరములను, దెచ్చివచ్చినతనయు రతీసహాయుఁ
గని మనంబుల గుక్మిణీ 4 కమలనేత్రు, లలరు చుండుదు రెంతయు ననవరతము,
గీ. అనిన విని దివ్యు లెల్లరుఁ దనివిఁ గొనక, దేవ! యిప్పుడె బ్రతికింపు తిరుగమారు
జాలమెంతయు నోర్వఁగాఁ జూలమేము, ఏలుమేలుమనన్ బల్కె నీలగళుఁడు.
రతిని లతాంతసాయకుఁడు . రాతురులు దలరించున
రత మశరీరుఁడై పుడమి * రామలఁ బూరుషులన్ గురంచి సం
గతిని ఘటించిన ట్లచిరకాలములో వలరాచకోదు నే
బ్రతుకఁగఁ జేతు సై వుఁడు సురల్! రతి! సుప్రత! యంత వట్టిటుల్ .
వ అభినంత రతియును
క. నట్టేటఁ బుట్టిమునిగిన, యట్టయ్యెను నాడుచంద మదురుల చేతన్
బెట్టిదమగు నీ కరుణన్, జట్టి కొలువుదాన నేను
+
ప్రాణము లభనా!
—* శివుఁడు గణములతోఁ గైలాసమున కేగుట ---
159
160
అ, అనుడు హరుఁ డదృశ్యుఁ డయ్యె గణంబులోఁ, గొంతఁ దెప్పరిల్లి • కంతురాణి
వేల్పుగ మియుఁదమదు • వేశ్మంబులకుఁబోయి, రాత్మలందుఁగాల హరునిఁదలఁచి
వ. అంత&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>mh93pkayha6yqzkavyn3ww2m2g4nk0x</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/266</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251223</id>
    <revision>
      <id>611818</id>
      <timestamp>2026-11-08T11:25:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'పౌర్వతీ ఖండ ను -- 6. &quot;శ. మరుఁ గాల్చినట్టి యనలం, బురవై లోకములఁ గాల్ప నుంకించఁగ ని ర్జరులఫ్టు వెఱచి ధాతన్, రఱిసి యటుల్ దెలుపఁగా నతండు గడుపడిన్,168 గీ, హిమగిరికి వచ్చి యద్దాని నమ్ముత...'</comment>
      <origin>611818</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3450" sha1="gngzzuspwg46x7eocbyk01d0e127a37" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;పౌర్వతీ ఖండ ను -- 6.
&quot;శ. మరుఁ గాల్చినట్టి యనలం, బురవై లోకములఁ గాల్ప నుంకించఁగ ని
ర్జరులఫ్టు వెఱచి ధాతన్, రఱిసి యటుల్ దెలుపఁగా నతండు గడుపడిన్,168
గీ, హిమగిరికి వచ్చి యద్దాని నమ్ముతోడఁ
•
గొలఁదిగా నొక్క యెడఁ జేర్చి సలిలరాశి
కడకుఁ గొనిపోవ నంత నక్కడలి యజునిని
గాంచి పూజింప ననియె నిక్కరణి నజుఁడు.
168
5. హరుఁ దగ్గికంట విరివిల్, బిరుదున్ గా లిచిన యగ్గి పెరిఁగి జగములన్
హరియింపఁ జలియుండఁగ, వరసి యిటకుఁ దెచ్చితిని దయన్ గను మీవు.
4. దీని నీలోన నుంపు మెం తేని గలిల
మశనముగఁ గ్రోలుచుండుఁ గశిల్పాంతకాల
మన సముద్రుండును బడ ఖాకృతిని బొ
దలెదు నాయ్యఁ దనలోనఁ దాల్చెనపుడు.
•
165
క. నలువయు సంతోసమువఁంగ, డలినిక్ దీవించి చనె నింటను నిఁక బడబా
నలమును మున్నీటి జల, బులఁ బీల్చుచునుండె భువనములు సుఖమొందెన్
క. అని సూతుఁడు సెప్పిన విని, మును లనురాగమున ననిరి + భూధరవరనం
దన చెలులతోడ నగనం, బంకున్ జని యేమొనర్చె బుధనుక! చెపుమా.
—* పార్వతి భీవల్లి చెల్లలతో గెలుచేయు
వ. అనిన సూతుం డిట్లనియె.
చ. మరుః దహించి దండధర మర్దనుఁ డంత హిమాద్రి : రాసి స
త్వరముగ రాజతాచలప దమ్ము గణమ్ములతోడఁ జేరె భూ
ధరసుతయున్ గడుకో దలఁకి 4 లెద్దయుఁ దల్లద పాటువిఱ వే
గిరము పురమ్ముత్రోవ సరిగెన్ జెలు లిర్వురు దోడరా వడిన్,
168
గీ. పర్వతేశ్వరుఁ డప్పు శాంభన దృగగ్ని, శబ్దమాలించి చాలవి స్మయముఁ జెంది
కూఁతును దల: చి భీతుఁడై 'ముందుచుని ర,యంబxగా జీరవచ్చె భటాళితోడ.
ఆ, శివునిఁబాసి మిగుల • చింతతో వనరుచు, వచ్చుచున్న హైమవతినిఁ జూచి
కనులనీరుఁ దుడిచి గా రాబ మమర నె, తీకొని చనియెఁ దనదు దీమమునకు,&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>gngzzuspwg46x7eocbyk01d0e127a37</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/267</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251224</id>
    <revision>
      <id>611819</id>
      <timestamp>2026-11-08T11:25:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'శ్రీ శివ పురాణము చ. అంత హిమాద్రిపుత్రి వికలాత్మికయై నిలయంబుఁ జేరి శు ద్ధాంతమునందుఁ దల్లిఁగని . తా నపు డుద్భవ మొందినట్లుగా స్వాంతమునన్' దలంచియును . శర్వునిఁ బయుట కాత్మగోసి...'</comment>
      <origin>611819</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3837" sha1="1dv6fm8ech76fj47q2nlqpsgb5l8n6d" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;శ్రీ శివ పురాణము
చ. అంత హిమాద్రిపుత్రి వికలాత్మికయై నిలయంబుఁ జేరి శు
ద్ధాంతమునందుఁ దల్లిఁగని . తా నపు డుద్భవ మొందినట్లుగా
స్వాంతమునన్' దలంచియును . శర్వునిఁ బయుట కాత్మగోసి వి
భ్రాంతినొనర్చు స్వస్ఫురిత ఛాసురరూపముఁ దూఱి నెంతయున్,
శివునిఁ గూర్చి పార్వతి విరహమఃఖంబు నొందుట -
న
ఉ. అక్కట! దేవ దేవుఁ డిటు లాసమెయిన్ బృ
బంచర్య సేయు
న్నక్కటికన్ దలంపక మహావిరహాంబుధిఁ ద్రోచిపోయె నే
నెక్కడి కేఁగుదాన నిఁశ · నేగతి నీశ్వరుఁ జేరుదాన నే
దిక్కిఁక నాకు నీ రుచిర దేహము దాహము సేయనే యిలన్.
చ, అని యిటు లార్తి ఁ జేకొని మహావ్యసనంబునఁ జిక్కుచుకో సఖీ
జనములతోడఁ బల్కక నిశల్ నిదురింపక స్నానపానముల్
గొనక దురంత తాపమునఁ గొందల మొందుచు నున్న యాత్మనం
దనఁ గని తుంది రెంతయు మనంబున మేనకయున్ గిరీంద్రుఁడున్.
మ, తలిదండ్రుల్ సయిదోడులున్ జైలులు చేతః ప్రీతిఁ బోధించినన్''
దలఁపా శంకరునందుఁ జేర్చి మిగులన్ దైన్యంబుతో సశ్రుధా
రల నొక్కుమ్మడి రాల్చుచున్ గడపె గోత్రగ్రామణీట్పుత్తి య
గెలికన్ బెగ్గిలి కొన్ని ఘస్రముల నాకల్పంబు లంతయున్.
.
—* నారదుఁడు హిమవంతునియొద్దకు వచ్చుట
171
172
178
174
175
ఉ. ఇంద్రుని పంపునన్' మునివరేంద్రుఁడు నారదుఁ దంత శైలరా
జేంద్రుని చెంత కేగ నతఁ డెంతయు సుతిన మొప్పఁ గొల్చి య
చంద్రకిరీటు నాత్మసుత • చక్కఁగఁ గొల్పుటయుఁ శివుండు ని
సంద్రమతి బ్రసూనశరు దాహము చేసిన యక్క ధాంశము.
ఆ. చెప్పి యతఁడు చాలఁ జిన్న బోయిన మోము, తోడనున్న యట్టి వాడఁజూచి
శివునిఁ గొలువు నీదు చింత లెల్లను బౌయు, నని మునీం, దుఁ డంత న గజఁ జేరి.
—— నారదుఁడు పార్వతిని శివునికై తవ.బుఁ జేయుమనుట —
క, లోకోపకారమునకై, యాకాళికతోడఁ బలికె • నమ్మా వినుమా !
శ్రీకంఠుఁడు 'రాజసులశుఁ, జేగూరఁడు తపసుఁజేసి • చెునఁగ వలయున్. 17&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>1dv6fm8ech76fj47q2nlqpsgb5l8n6d</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/268</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251225</id>
    <revision>
      <id>611820</id>
      <timestamp>2026-11-08T11:25:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'పార్వతీ ఖంద మా — ఆ . ఉ. శర్వుఁడు భక్తవత్సలుఁడు సమ్మునిపూజ్యుఁ డపేత రాగుఁ డా సర్వజగత్పతిన్ గుఱిచి * సల్సు తపంబిఁక విస్ఫురద్వయో గర్వముతోడనున్న నిను + గాంచి యిటు ల్విడి మారుఁ గ...'</comment>
      <origin>611820</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3858" sha1="q206l6mzqi7icc8r970trmhsqmm2uj0" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;పార్వతీ ఖంద మా — ఆ
.
ఉ. శర్వుఁడు భక్తవత్సలుఁడు సమ్మునిపూజ్యుఁ డపేత రాగుఁ డా
సర్వజగత్పతిన్ గుఱిచి * సల్సు తపంబిఁక విస్ఫురద్వయో
గర్వముతోడనున్న నిను + గాంచి యిటు ల్విడి మారుఁ గాల్చి వే
దార్వుఁడు చెందె నాత్మపద మంబ! రయం బరయం గ ఁ బూనుమా !
చ, తపసొనరించితేని నిను దర్వక వైరి వరించు నిక్కమా
తప సొనరింపకున్న నినుదల్పఁడు చిత్తములోన నెప్పుడున్
గపటములేక చెప్పితిని గాళిక ! యొండొకనిన్ వరించి నీ
వెపుడును జెట్టఁబట్ట విది • యెల్ల యెఱింగియె యిట్లు వల్కితిన్,
178
179
గీ, అనినఁ దానిని సర్వలో కైకజనని, కొంచె ముచ్ఛ్వాసమొంది హర్షించి తపము
సేయఁగా డెందమం ద వీక్షించి తపసి,తోడ నిట్టులఁబల్కె సంతోసమెసఁగ.
ఉ. నారద! నీదు బోధనమునన్ మనమందలికుం దడంగె వి
సారతరప్రబోధ మది • దారసిలెన్ శివునందు భక్తి 'సే
కూరె దృఢంబుగా నిఁకను గొంకును జంకునులేశ మంచితో
దారిమతిన్ జొనర్తు నియతంబుగ నుగ్రతపంబుఁ జెచ్చెరన్
మ. కలలో నీశుఁడు మున్ను నాకు నెఱుఁగంగాఁ జెప్పిపోయె మహెూ
జ్వల పంచాక్షర శైవమంత్ర మిఁక నాచక్కి ఘనశ్లోక ! నీ
పలుకునే వే తలం గాల్చి చేసెద సుదీప్తంజౌ తపం బీశ్వరు
181
182
జలి తాంతఃకరణున్ బొనర్చెద వడిన్ సాధించెదన్ దత్కృప.
గీ. అనిన నారదమాని యిట్లనియె మరలఁ దల్లి! నీకల శివుఁడట్లు . దాన వచ్చి
చెప్పిపోయిన మంత్రంబు సిద్ధినొసఁగు, నవఁగ సందియమున్న దేశియర సిచూడు,
వ, మఱియు నఖిలను త్రరాజు బగు నప్పంచాక్షరీ మంత్రంబు తేజం గెఱింగించెద
నాకర్ణింపుము.
పంచాక్షరీ మంత్ర వైభవము *
184
నీ. బాలేందు మౌళి గూపముఁ జూపు దర్పణం, బరయఁగా శైవపంచాక్షరంబు
బ్రహ్మహత్యాదిక * పా పాట వీదాన, మరియుఁగా జైనపం చాక్షరంబు
కైవల్యపు జెలికల దీవియు నౌశ, యరయఁగా శైవపంచాక్షరంబు
ఎల్లకోర్కులను రంజిల్లఁ దీర్చెడు కల్ప, మరియఁగా శైవపంచాక్షరంబు&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>q206l6mzqi7icc8r970trmhsqmm2uj0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/269</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251226</id>
    <revision>
      <id>611821</id>
      <timestamp>2026-11-08T11:25:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'OFL శ్రీ శివ పురాణము గీ, అమర గేయంబు పైనపం చాక్షరంబు, ఆగమధనంబు శైవపంచాక్షరంబు అఖిలసుఖదము శైవపంచాక్షరంబు, హర్షనిలయంబు శైవపంచాక్షరంబు. ఉ. కావునఁ దల్లి! యీమనువుఁ గైకొని నిష్టమెయ...'</comment>
      <origin>611821</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3833" sha1="7igrbng8wyacefg6mrnwt9768sqhgx0" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;OFL
శ్రీ శివ పురాణము
గీ, అమర గేయంబు పైనపం చాక్షరంబు, ఆగమధనంబు శైవపంచాక్షరంబు
అఖిలసుఖదము శైవపంచాక్షరంబు, హర్షనిలయంబు శైవపంచాక్షరంబు.
ఉ. కావునఁ దల్లి! యీమనువుఁ గైకొని నిష్టమెయిన్ శివార్థమై
నీవు తపంబు సేయు మిఁక
జౌ వలపొంది వచ్చి నిను
నావచనంబు సేయు మని శ్రీ
-*
.
నీలగళుండు తనంత వెగ్గలం
వర్మిలిఁ బెండిలియాడు నిక్కమీ
నారదుఁ డంత యథేచ్ఛమైఁ జనె,
పార్వతి మేనకా హిమవంతులు సెలవొంది తపంబున కేగుట *-
చ. అరసి గిరీంద్రపుత్రిక మహాముని వాక్యము లాలకించి స
త్వరము తపంబు సల్పుటకుఁ దా మది నిర్ణయము బొనర్చి యే
సఖురాండ్ర జనకు దీమముఁ జేరి నమస్కరించి శం
కరుఁ బడయన్ దపించెద నిశన్ సెలవిమ్మని కోర నాతఁడున్.
చ. హరుఁడు తపంబుఁదక్క నిఁక నవ్యగతిన్ సమకూరఁ డన్న చొ
ప్పరసినవాఁడు గావున హిమాచలుఁ డాత్మకులంబు నున్నతిన్
నిరుపమ మైన కూఁతు శివ నిష్ఠయు నెంచి తపం వీటికిన్
+
186
187
188
సరి యని ధీరచి తమునఁ జక్కఁగ నిట్లనియెన్ గుమారితో,
క. అమ్మరొ! నాకిష్టమె మీ, యమ్మ నిటులె తారసించి . యడిగి సెలవుఁ గై
కొమ్ము సఖురాండ్రఁగొని నే, గమ్ము తపముసలిపిరమ్ము • కాచుళివుఁడునిన్,
గీ. అనినయంతనె మొక్క పెల్లలరి యార్య. తల్లిశడ కేగి వేగ పాదముల
కెఱఁగి
తపముసేయఁగ నడవికిఁ * దరలు దాన, సెలవో సఁగుమన్న నమ్మేన దలఁకిమదిని,
చ. నలదు కుమారి ! నీ యొడలు . వానకు నెండకు నోర్వదమ్ము!!
లత వంటి భ యాస్పదమందుఁ దపంబు గీముల
బలువురు వేలుపుల గలరు బాగుగ వారలలోన నొక్క సివ్
జెలువునిఁగా గ్రహింపు మిఁకఁ • జేకురు నీకురువైన సౌఖ్యముల్.
+
చ. విను మటుగాకయున్న యెడ
బనువుగఁ జేయునమ్మ ! మము
బును విడుమమ్మ ! యీశ్వరుని
పును మది నిండుమమ్మ! దలఁపు
'
•
వేశ్మమునందు వసించియే తపం
నక్కట పొక్కఁగఁజేయ కీ హఠం
మున్ను భజించి గడించినట్టి పెం
మలుపన్ జనునమ్మ కోమలీ !
191
192&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>7igrbng8wyacefg6mrnwt9768sqhgx0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/270</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251227</id>
    <revision>
      <id>611822</id>
      <timestamp>2026-11-08T11:25:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'పార్వతీఖండము - ఆ.. యిగురుఁబోఁడులు పతిన్ ఆ, ఎందు వింటి మొక్కొ గూర్చి తపమునేయ ఘోరవిసిన భూమిఁ జేరఁజనుట • బుద్ధి బర్వ కేంద్రపుత్త్రి! భవ్యగాత్రి ! • 8.30 ན క. అని మేనక యనభిరుతం, బును జ...'</comment>
      <origin>611822</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2492" sha1="t3oa29spimi293e799s36zkb4qyloky" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;పార్వతీఖండము - ఆ..
యిగురుఁబోఁడులు పతిన్
ఆ, ఎందు వింటి మొక్కొ
గూర్చి తపమునేయ ఘోరవిసిన
భూమిఁ జేరఁజనుట • బుద్ధి
బర్వ కేంద్రపుత్త్రి! భవ్యగాత్రి !
•
8.30
ན
క. అని మేనక యనభిరుతం, బును జెల్పిన సరసి యపుడు భూభృత్సుర మె
ద్దినిఁ బలుకక కడునగఫున్, గొని వశరుచునున్న సంతం
198
195
గుధరతరుణియున్,
చ. కనులఁదొరంగు బాష్పములు • కంచుము. దడుపఁగఁ గుందు కూఁ
తును బరికించి యక్క టెకతోఁ జైలులని గొని య తపోవ్రతం
బును బోసరించి రమ్మట పరిధోమణియున్ శశి దిశీకులున్
మనుతురుఁగార నిన్నెపుడు . మంగళదురుగాత నీకిఁకన్.
క, అని తన (ముండికారం, బును మేక యొనంగఁ వాళి శ్రీ మ్రొక్కి చెలులతోఁ
దన ముదినమునకుకి జనె, పని చెప్పినఁ ప జెప్పుకునిరి మునీంద్రుల్.
శా, గిరిరాజేంద్రసుతా సుధాకరధరాం ప్రసాజోలు
చ్ఛర్భంగా హృదయాంజజార కలహనం!! జ్ఞానవి
స్ఫురదత్వత్తమ కావ్యసంవలన విశిష్ఫక్ష రాజ్మా! రసో
ద్ధురసూ క్తి ప్రక శేష్టగోష్ఠికుశలా ! • దూరాల భూరాధ్వ రా !
గద్య. ఇది శ్రీ బుధవనవిధేయ ముదిగొ నార రేశ్వర నామధేయ
ప్రణీతంపైన శివపురాణంబందలి పార్వతీఖండంబున
ద్వితీయాశ్వాసము సంపూర్ణము.
శ్రీ శ్రీ శ్రీ శ్రీ శ్రీ
197&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>t3oa29spimi293e799s36zkb4qyloky</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/271</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251228</id>
    <revision>
      <id>611823</id>
      <timestamp>2026-11-08T11:26:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'శ్రీ శివాభ్యాన్నమః శివపురాణము - పార్వతీ ఖండము తృతీయాశ్వాసము లింగమాంబికా పు . తీ! లాలితసుగుణరత్న రింథోలీ! సా ధ్వీ! లభ్యపుణ్య చారి త్రా ! లలితాంబొర్చనాప రా ! లక్ష్మ్యంబా ! న. అవధ...'</comment>
      <origin>611823</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1813" sha1="g1lymivietnggpr01t1l8f8bfnqdx5t" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;శ్రీ శివాభ్యాన్నమః
శివపురాణము
-
పార్వతీ ఖండము
తృతీయాశ్వాసము
లింగమాంబికా పు
.
తీ! లాలితసుగుణరత్న రింథోలీ! సా
ధ్వీ! లభ్యపుణ్య చారి
త్రా ! లలితాంబొర్చనాప రా ! లక్ష్మ్యంబా !
న. అవధ్యంపు మక్కథకుండు శౌనకాది మహామునుల కిట్లనియె.
పార్వతీ రపోవర్ణనము
దుకూలములఁ బాసి పల్కలమును
.
xట్టి మాంజిని ముప్పురిఁ గట్టె మొలను
అట్టె ముత్యాలహారంబు నవులఁద్రోచి
జింక చర్మం బఱుతఁ గట్టి . చెంచె జడల.
శ. జయవిజయలఁదోడొనికడుఁ, బ్రీయమనఁగఁ దుషార భూమి భృ త్తనయతగ స్
వియబాపగ దిగుచోటికీ, రయమునఁ జని యెన్ దపోభి రాగంబమరణ.
.
చ, చని యట శైలరాజనుత శర్వుఁడు మున్ను తపించినట్టి చో
టుకు బరికించి యచ్చట మృడుం డగుపట్టమి కెంతొ వంతఁ జే
కొని సను బాసితే యభవ! కోపముఁ జెందితే వే యటంచు నే
డ్చెను కలకంఠకోమల పరిచేళిమ సుస్వర వైభవంబునన్ ,
2
3&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>g1lymivietnggpr01t1l8f8bfnqdx5t</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/272</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251229</id>
    <revision>
      <id>611824</id>
      <timestamp>2026-11-08T11:26:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'పార్వతీ ఖండ ము — ఈ 3 . శా. చాల సేపటు లేడ్చి యంత మనమున్ స్తంభింపఁగాఁ జేసి య బ్బాలారత్నము శృంగ తీర్థమను దివ్యప్రస్థమున్ జేరి యో గాలంబం బొనరించి నిష్టురతపం భారంభమున్ జేసి ది వ్య...'</comment>
      <origin>611824</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3716" sha1="iu042bmr9wm8fqj709bhfwpk82j8hw0" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;పార్వతీ ఖండ ము — ఈ 3
.
శా. చాల సేపటు లేడ్చి యంత మనమున్ స్తంభింపఁగాఁ జేసి య
బ్బాలారత్నము శృంగ తీర్థమను దివ్యప్రస్థమున్ జేరి యో
గాలంబం బొనరించి నిష్టురతపం భారంభమున్ జేసి ది
వ్యాళుల్ సంతస మొంది రాత్మహిత కార్యాసక్త చిత్తంబునన్.
ఉ. చారు ఫలద్రుబీజములఁ జాలఁగనా టను శైలకన్య వి
సారతరానురాగమునఁ శ్రీ దావససిద్ధి పరీక్షకై యటన్
గూరిమి చెల్మికత్తి లను కూలముగా విమలాంబుసేకమున్
గూరిచి పెంచుచుండి రల కొమ్మపయిన్ గల చెల్మి మొక్కలు'
వ. అంత
OFF
గీ. భూమి శుద్ధినొనర్చి యభ్భూధ రేంద్ర, కన్య వీదిని విరచించి కాతుకం బె
సంగఁ దపసొసరింపఁ గడంగె మేటి, తాపసేంద్రులు వెఱఁగొంది తలలు వంప .
నీ, తలరి పంచాగ్ని మధ్యమున వసించి శ్రీ, మ్మమునఁగావించెను చండతపము
కంబులం దవా వరణ ప్రజేశంబు, లందు సిల్చి యొనర్చెనమిత తపము
జలికాలమునఁ గుత్తుకలబంటి నీటిలో, నుండి కావించె మి హెూగ్ర తపము
సమకాలమునఁ గర్కశ శిలా ప్రదేశంబు, అందు నిల్చియొనర్చె నధిక తపము
గీ. కొలఁది ఫలభోజనంబున ఘోరతపము, నెలమిఁబఠాశనమున భూయిష్ఠ తపము
అవల నిరశనయై నిష్ఠ నతుల తపముఁ, దవిలి చేసెను హీమధరా ధర కుమారి. 8
మ. శివమంత్రంబు జపంబు సేయుచుఁ గకున్' జిత్తులు శర్వాంఘులం
దవధానం బొనరింపఁ జేయుచు మహాహ్లాదంబు రెట్టింప రేఁ
బవ లేకాకృతిఁ చెక్కు హాయనములు • భాస్వ త్తిపంబున్ బోన
ర్చె వసంబందు హరిద్వితాసమును రోం చిమ్మిచ్ఛశుల్ సూడఁగన్.
* పార్వతి ఋషులచే సవర్ణయని వ్యాధి నొందుట *~
చ. మునిజను లెల్లఁ భార్వతి సమున్నతిదీశ వహించి వర్ణమై
నను భుజియింప కెంరియు ఘనంబుగఁ జేయు తపంబుఁ గాంచి నె
మ్మనములఁ జేరుటక్క.జ మరిమర్చిన వేడ్క సవర్ణ యంచుఁ
ర్తన మొనరించి రాహ్వయము శ్రీ రాణఁదలిర్పఁగ ముజ్జగంబులన్.
. ఇంకను
10&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>iu042bmr9wm8fqj709bhfwpk82j8hw0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/273</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251230</id>
    <revision>
      <id>611825</id>
      <timestamp>2026-11-08T11:26:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '300 + శ్రీ శివ పురాణము చ. కడుకఠినాంగకంబులఁ బ్రకామతపం బొనరించి మించు న క్కడిఁదిఋషుల్ గిరీశ్వరుని కన్య యొనర్చు తపంబుఁ జూచి లో నడలి బహూకరించి కన్న మైతిమి యిట్టి తపంబు నెందు నె ప...'</comment>
      <origin>611825</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3360" sha1="91dtempasiwj8n02iebs80vqxhcho0u" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;300
+
శ్రీ శివ పురాణము
చ. కడుకఠినాంగకంబులఁ బ్రకామతపం బొనరించి మించు న
క్కడిఁదిఋషుల్ గిరీశ్వరుని కన్య యొనర్చు తపంబుఁ జూచి లో
నడలి బహూకరించి కన్న మైతిమి యిట్టి తపంబు నెందు నె
ప్పుడు నని ధన్యవాదములఁ శ్రీ బొల్సుగ సల్పి రసల్సవై ఖరిన్.
11
గీ. ఇట్లు చిరకాల మేగుడు హిమనగేద్ర, తనయయొక్క నాఁడీశ్వరుఁ దలఁచిమదినొ
కింత జింతించి దేవ! యిట్లేల నీరు, దాసి సరయంగ మదిలోనఁ దలఁప వివుడు,
శా. సర్వజ్ఞుండవు సర్వనాయకుఁడవున్ సర్వాత్మవై యొప్పు నో
శిర్వా! సర్వజగన్ని యానుక! నినున్ •
సర్వాత్మ
గోరి యి
తపం బొనర్చు నను నీ పుత్కందమైఁ జీరి వే
నిర్వాహం బొనరింపు నా తపసు నిర్ణిద్రప్రబోధాకరా !
ఉ. నీవు దయామయాత్ముఁడవు నిత్యము భ క్తులఁబ్రోచు ప్రోడ వీ
నీవిమలాశయం బెఱుఁగ నేరనిదాననుగా నిక మహా
దేవ ! భవత్పదాబ్జములఁ • దీరనిభక్తి భజించుదాన నా
సేవల నాదరించి దయఁ
జేను దాసిగ వాసిగా ని
13
14
ఉ. ఎన్నటికేని నీదు మది
బెన్ని కమిఱు మచ్చికము
కెక్కకపోదు మదీయమా శ్రము
హెచ్చుగఁ జేకొనివచ్చునంతకునీ
నిన్నింక నేనజన్ ల నే కడిగొండ్ల గణింతునే విభూ!
పన్నుగ నీవు మెచ్చని తపంబు ఘనంబని విశ్వసింతునే!
ద్విరదగతి రగడ -
.
ఓ శివశంకరా! యురుకృపాకూ పార!
శ్రీశాదినిర్జరార్చిత! వాసియే పార
నా తపంబును మెచ్చి * నాకు రంగటడాయు
ప్రీతిమై నీమదినిఁ బెద్ద జిద్దును బాయు
నానుడిని వినక జన్నమున
బూనిన యలుకు నిప్పుడు విడన్ మది నించు
ఉడికించితిని నిన్ను నుసురుఁ బాసికరంబు
బడలించితిని నిన్ను * బాముఁ గూర్చి తీరంబు
ఒక తప్పు సైరింపుటొప్పు నిది యెందైన
15&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>91dtempasiwj8n02iebs80vqxhcho0u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/274</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251231</id>
    <revision>
      <id>611826</id>
      <timestamp>2026-11-08T11:26:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'పార్వతీ ఖండము —— 6. 0 నిఁక నొండుదొరక దీ వెఱుఁగు నాయందైన చవినదానికి నా స్త్రీ శ్రీ జరిగె నిప్పటి దాఁ + + ' మనసు నొచ్చదె! నీకు శ్రీ మతి నాడు పెనుకాక నవనీత మరియు మనంబు నీయది నిజము అవ...'</comment>
      <origin>611826</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2861" sha1="2wnnypgq54t1y6pzdw5lyiu1wh3byjh" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;పార్వతీ ఖండము —— 6. 0
నిఁక నొండుదొరక దీ వెఱుఁగు నాయందైన
చవినదానికి నా స్త్రీ శ్రీ జరిగె నిప్పటి దాఁ
+
+
'
మనసు నొచ్చదె! నీకు శ్రీ మతి నాడు పెనుకాక
నవనీత మరియు మనంబు నీయది నిజము
అవినయంబును సై౦చి యర్పింపు పదరజము
నీ యడుగుల నొత్త । నెఱి సిరిఁ జేకూర్పు
పాయని చెలిమి నా' పై ఁ జేర్చి వెతఁ దీర్పు
జగమందు నీకెవరు సవతు తేకువలోన
తెగినోకో సీసేవఁ దాను మేలూన
అడుగనిదే పాప మంద్రు నీ దయ నిలుక
కడుఁగొండ కాన్పుపైఁ గనికరింబిడు మొలక
పొనతమ్మున నన్ను సాత్యగన్ జనుదేరు
కతమ్మున సిద్దికి, యూగట జేబు
కలలోన నీరూపుఁ గని సంతసించెదను
కలవనిచ్చిన కని . కర మరిసి మెచ్చెదను.
నాదు ప్రాణం బీవె . నాదు ధనం బీవె
నాదు దైసు బీవె శ్రీ నా విభను బీవె
సన్నీ లు దొర నీవె నా యొనియఁడ నీవె
నన్ను వెచ్చారు తొలి నాఁటి నెచ్చెలి ఏవె
తడ వేల రాగిమ్ము ' దాక్షిణ్య నిధి: వేగ
కడుగొప్ప నీకూర్మి * గన దెచ్చటను ఏగ
నీకపర్దము తోడు * నీబాలకశి తోను .
నీకనాత్కా కోల . నీలకంఠము తోడు
నంది టెక్కెము తోడు . నాగహారము తోడు
అందంగా లైన రుద్రాక్ష పేరుల తోడు
ప్రమథవర్గము తోడు పాశుపతము తోడు
అమరిక సలఁదు భస్మాంగి రాగము తోడు
కన్నియట! నిన్ను గాంక్షఁ జేసినదంట!
జన్ని గటైనఁట! చాంచల్యంబు లేదంట!
భువనమోహన! రమ్ము | పుష్పేషుహర! రమ్ము
కవిజనావన! రమ్ము * కారుణ్యనిధి! రమ్ము,&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>2wnnypgq54t1y6pzdw5lyiu1wh3byjh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/275</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251232</id>
    <revision>
      <id>611827</id>
      <timestamp>2026-11-08T11:26:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '505 శ్రీ శివ పురాణము క. అని యాదిశక్తి యివ్విధ, మువ మనసునఁ జింతచేసి మునుపటికన్నన్ ఘనమగు తెఱఁ గొప్పతపం, బును జేయఁగఁ దొడఁగెఁగడిఁది పూన్కి యెలర్సన్, నవ్వనప్రదేశంబున వ, అంత సీ, గున...'</comment>
      <origin>611827</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3974" sha1="s1vufltsj56qsq0iajireygilzoxksp" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;505
శ్రీ శివ పురాణము
క. అని యాదిశక్తి యివ్విధ, మువ మనసునఁ జింతచేసి మునుపటికన్నన్
ఘనమగు తెఱఁ గొప్పతపం, బును జేయఁగఁ దొడఁగెఁగడిఁది పూన్కి యెలర్సన్,
నవ్వనప్రదేశంబున
వ, అంత
సీ, గున్న యేన్గులతో డఁ గూడి నేస్తముసల్పుఁ, గొదమ సింగంబులు గూర్మిగ దుర
'మొదవులమందలు పులులు చన్వున నొక్క
పెనుబాము లర్మిలి' పెంపుతోఁ బడగల,
చోట నిద్రించు నేర్పాటు లేక
గొడుగులఁ బట్టు నకులకులముల
మేఁతల నందించు మేటి బిడాలంబు, లెలుకుల నోళ్ళకు వెనక మొసఁగ
3
గీ. నిట్లు జాతివిరోధంబు లెల్లఁ బాసి, జంతుసంతతి గడిఁది విశ్వాస మొంది
విస్మయముదోఁప నచ్చోట వెలసె నొలసి, పర్వతేశ్వరపుత్రి తపంబుబలిమి.
ఉ. ఎల్ల గుజంబులున్ ఋతువు లెల్లఁ దనర్చెకు వైభవులు నం
దిల్ల నవ. ప్రవాళముల • దివ్యపరీమళ పుష్ప రాసులన్
+
గొల్లగఁ బండి మాధురినిఁ గుప్పెడు భూరి ఫలంబులన్ విరా
జిల్లె నగాధిరాజసుత సేయు తపంబు ఫలంబుఁ దెల్పుచున్
19
— మేను హిమవంతులు నపుశ్రమిగా వచ్చి పార్వకనిఁ జూని పోవుట *-
గీ, అంత హిమవంతుఁ డొక్కనాఁడాత్మయందు
గూఁతును జలంచి చాలంగా 4 గుంది తనదు
సతిని సుతులను గొని వన స్థలముఁ జేరి
పార్వతినిఁ జూచి తల్లడ పాటుఁ జెంది.
చ. అలమటమాను మింక హరుఁ
డెక్కట యక్క.టికంబుఁ జెంది నీ
తలఁపు ఫలింపఁ జేయు నె? వృధా యిటు లెన్నిదినంబు లిందుఁ ది
ప్పలు బడుచుందు నీతపసుఁ బాసి గృహంబును జేరు పుష్పకో
మల మగు నీదు దేహము కుమారి! సహింపదు మేటి తాపమున్.
ఉ. కామునిఁ గాల్చినట్టి కడు . కట్టిఁడి వేలుపు పట్టి ! నిన్నెటుల్
బ్రేముడిఁ జెంది మెచ్చు నతి • భీషణమూర్తి విరాగి తల్లజు
డా మహనీయ చర్యుఁ డిట కాగమనంబొనరింపఁ డుమ్మరో!
నీమది నిశ్చయింపు మిది నిక్కము సందియ మిందు లేదింకన్.
20
21
22
శ్రీ గనమందలి చందురు గాంచి చేతనొడి మంగ వచ్చునే చిగురుఁబోణి!
నిర్వికారితఁ జరఁగు నన్నీలకంకు, నట్లు రంజింపఁజాలెద విందుఁదలరి. 28&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>s1vufltsj56qsq0iajireygilzoxksp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/276</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251233</id>
    <revision>
      <id>611828</id>
      <timestamp>2026-11-08T11:26:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'పార్వతీ ఖందమా - ఆ.. యా చ. గిరిపతి యిట్లనా నతని గేహినియున్ నుతు లడ్ల వల్కి ర ప్పరుసున వారి వాశ్యములఁ • బార్వతి విని యల్లనవ్వి దరమున నిట్లువలెఁ దలిదండ్రులతోడను నన్న గార్లతో ది...'</comment>
      <origin>611828</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3692" sha1="qlxpjnlyvonexebuca7k0uj40wc3by5" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;పార్వతీ ఖందమా - ఆ..
యా
చ. గిరిపతి యిట్లనా నతని గేహినియున్ నుతు లడ్ల వల్కి ర
ప్పరుసున వారి వాశ్యములఁ • బార్వతి విని యల్లనవ్వి
దరమున నిట్లువలెఁ దలిదండ్రులతోడను నన్న గార్లతో
దిరముగ నాత్మవై భవము దీటుకొనంగ వివంగ నెచ్చెలుల్.
మ. మును నీ వాడిన మాటలన్ మఱచితే . భూభృద్వరా ! యిప్పుడై
నను నాపూన్ని నెఱుంగుఁ డిందుధరు నానఁదింపఁ జేతున్ దపం
బున నత్యుత్తమ భక్తి యోగమున మీ ర్పొందిండ్ల కిప్పాటనే
ఘనసిద్ధిన్ గొనివత్తు మిమ్ముఁదరియంగాఁ గొంతకాలంబులోన్,
చ. మరుని హరించినట్టి యసమానుని యోగికులావతంసు నీ
శ్వరు మురిపించు నగ్గలిశఁ జాలఁగఁ జేకొని యిందు 'వేగ నా
హరుఁ డరు దేరునట్లుగ మహాతపముని బొవరింతు మానుఁడీ
వీటికితనంబు సత్యమును బేర్మి గడింతు శివప్రసాదమున్ -
మ, అవ వంతన్ గుణవంతమై యలకు నార్యాసూక్తి కగ్గోత్రమం
డనుఁ డాత్మబునఁ బొంగి వేగ సతితోడన్ లు త్రవర్గంబుతో
జనె నాత్మావసధ రుబుఁ జేర నిట సంచద్భక్తి సప్వార్వతీ
వనజా తేక్షణ యంతకంతకుఁ దప ప్రాణిం దనర్చె గడు
--- * విష్ణ్వారులు శివ సన్నిధి కమిట
•
.
ఉ. అంతఁ దపోగ్ని కీలలు మహాద్భుత భంగిఁ జైలుగి సింగిపై
కెంతయుఁ బ్రాణీ నల్లన్ ) హెచ్చుగఁగ్రమ్మి జగత్సమూహ ను
త్యంతము గాల్చుచుండ విభాధాధపముఖ్యులు జూచి భీతిమైఁ
జింతిలి పద్మసంభవునిఁ * జేరి వచించిరి తద్వినాః ముక్.
24
25
26
27
28
గీ. అతఁడును విని మనమందు నక్క జంబుఁ, జెంది వారలతో హజేరనరిగి
యవ్విధంబెల్లఁ దెల్పఁT *సభ్యుతుండు, లోకరక్షణ మొనరింప చీఁకఁదొడరి.
చ. అరసితిఁ గాళి కాతపసు నాకసితి భువనాగి పాత మి
ఁ బరమేశ హిళితమ్ముగఁ గాళితపఃప్రకార మా
హరునకు దెల్పి శీల కధ రాత్మజ నాలుగఁ గొన్మటంచు
బలమి కొగిన్ దయచేయునుటంచు వేఁడుఁడీ !
నవ్వరం
గిరముగ
30&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>qlxpjnlyvonexebuca7k0uj40wc3by5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/277</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251234</id>
    <revision>
      <id>611829</id>
      <timestamp>2026-11-08T11:26:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'శ్రీ శివ పురాణము గీ, అవుడు జగములకెల్ల మేలగును గాన, సత్వరంబుగ నీశ్వర + సన్నిధాన మునకుఁ బోవలెనన దేవ వుంగవులుగ, డింది యడలొందియిట్లని రందుహరికి, గీ, మన్మథునిఁ గాల్చి హిమవత్కు 'మ...'</comment>
      <origin>611829</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3828" sha1="3uace3vh8kbs83r8lx77kb0dfr1infj" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;శ్రీ శివ పురాణము
గీ, అవుడు జగములకెల్ల మేలగును గాన, సత్వరంబుగ నీశ్వర + సన్నిధాన
మునకుఁ బోవలెనన దేవ వుంగవులుగ, డింది యడలొందియిట్లని రందుహరికి,
గీ, మన్మథునిఁ గాల్చి హిమవత్కు 'మారఁ బాసి
ప్రలయకాలాంతకాశృతిఁబరఁగి శీత
శైలముననుండి కైలాస సద్మ మొంది
నట్టి రుద్రునిఁ జేరఁబో • నలవి యెట్లు?
వ. అనిన సుపర్వగ్రామణులకు రమానాథుం డిట్లనియె.
చ. చలమునఁ గెల్వఁ గాఁ జనిన శంబరవైరినిఁ గాల్చి చంపెఁ బే
రలుక మహేశుఁ డిఫ్టు శరణార్థులమై చని యిత్తెఱుగు ను
త్తలమునఁ దెల్పి వేడిన ముదమ్మున శంకరుఁ డద్రికన్యకన్ '
నా స్తవమారయుఁ డెల్ల భంగులన్.
వలచి వివాహమాడు నిది నా
ఉ. ఏనునుగూడ వచ్చెద మహేశ్వరుఁ జేరఁగఁబోద మిప్పుడే
దానలసర్వ దేవపరిశీ తాపవిభంజనుఁ దల్లసత్కృపా
ధీనమనస్కుఁ డీశ్వరుఁడు * దేశిశనుంగొని యదఱన్' గృపక్
బూని యనుగ్రహించు శుభమున్ బొనరించు సుపర్వ శేఖకుల్ !
చ. అని పయనంబు చేయ సురలంచూ నా హరిఁగూడి శైలనం
దన తపియించుచోటికి మొదలై జని తద్విలస తపంబుఁ గ
శ్లోని యసమాన తేజములఁ ' గుప్పుడు వెల్లు జగచ్ఛరణ్య నా
ర్యను వినుతించి మ్రొక్కిరి సమంచితభక్తి వినమ్రుగాత్రుడైన
...
82
88
84
35
గీ. కదలి యటనుండి రసం జేరి, ముందుగా నందినిన్ గాంచి . వందనంబు
చేసి యాందోళనంబెల్లఁ జెప్పి శివుని, దరి సెనముఁగోరి వేఁడ. గాఁ దడయక తఁడు,
శ, మృడుఁ జేరఁబోయి జేజే, లడరుచు నట కేగుదెంచి నట్టి తెఱఁగుఁ దా
నుడివి దగి సెసము వారల, కీడుమని ప్రార్థింప నభవుఁ డీయ సెనటుల్- 87
వ, అంత శైలాది జేజేలన్ దోడ్కొని చని భద్రవటచ్ఛాయానిషణుండగు జగ
దీశ్వరున్ గాన్పించిన నవ్వారలు.
విష్ణ్వాదిదేవతలు శివుని స్తుతించుట
*--
సీ. మగరాల నిగనిగల్ నగఁజాలు డాలుచా, లఁగ నీను మేని సోయగమువానిఁ
గొమరారు నాణిముత్యములపే రమరికఁ, జే నక్షమాలగాఁ జెలఁగువానిఁ&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>3uace3vh8kbs83r8lx77kb0dfr1infj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/278</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251235</id>
    <revision>
      <id>611830</id>
      <timestamp>2026-11-08T11:27:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'పార్వ తీ ఖండము - ఆ 30€ బదినూర్ల పడగల 4 పాపరాజురమందు, మేల్మి జందెంబుగా మెజియువానిఁ గడు ముదిసినయట్టి • జగద్యాగమికి రా, ణించుత త్వంబెఱింగించువాని గీ. నలకు నెలకూన జడలలో వెలయు వాని...'</comment>
      <origin>611830</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3205" sha1="tsg17dhdu8ve8d82ge2ixwant5h0l92" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;పార్వ తీ ఖండము - ఆ
30€
బదినూర్ల పడగల 4 పాపరాజురమందు, మేల్మి జందెంబుగా మెజియువానిఁ
గడు ముదిసినయట్టి • జగద్యాగమికి రా, ణించుత త్వంబెఱింగించువాని
గీ. నలకు నెలకూన జడలలో వెలయు వాని, నెల్లజగములు దొరతనం బెసఁగువాని
నెట్టి వికృతులు లేనట్టి గట్టివాని, మూడుకన్నుల సామిని మురిపమునను,
ఉ. కాంచి సమస్కరించి యొకక్ముగు భక్తి మతించిరిట్టు ల
భ్యచిత తేజ! సర్వభువనాలనడమే విపకు భీమి! భ
వ్యాంచదనున) హోస్పద మహాకరుణాకర! శర్వశంశరా!
కొంచక వేల్పుల ఎరువు + కున్సిక షణ భోగిభూషణా!
ఉ. నీవి కదా ఒనరు శ్రీ లగ్జిరిసుతితి కాటపం నీ
బ్రోవగుంభియాన్ని ఈ రూ గోరుచునున్న నాగ మో
40
41
క, కులపతినఒయును స్రుతి,క్కు పతిసేవ ను వింత కోపేద ! సుళ్లో
కులపతి వినియూ గరుణాల కులకోవ య మిది నెలగదు. గుదురుగాన్.
క. అన్ని యిటులు దీనులై కదు, మాపోమిన్నుటి కావల్లభుల మెఱలై
3
.
ఉ. ఏల సుసర్వవరు టు . లెంతయు కాంతియసంగంగా విదా
రాసులై కని బగుడు శ్రీ రెడ్డి మెయిన్ కు జేరి రాం గతం
బ్బాలశశాంక మాళికి విభాసిత విష్ణుప పాళి కట్టులర్.
లీ
విష్ణాలు శివునిఁ కార్వనిని బెండ్లాడు కును
ఉ, దేవ! మహానుభాన ! గణుతింపఁగ శక్యముగా నియట్టు
దేవత లేను బద్మజుఁడు . దీండ్రముగా నల తారశాఖ్యుఁడౌ
నేవపు రక్కసుండు ఘటియించు దురంత నిరంతరాయం
దీవిధి మ్రగ్గుచుంటి మిఁక • నేలుము జాలిఁ దలంచి యాత్మలో,
వ. మఱియును.
చ. మగనిగ నిన్నుఁగోరి యల మానిని శైలకుమారీ యోర్వఁగాఁ
దగని తపంబు సేయఁగ ని తాంతతపోజవి తాగ్ను లేచి యీ
48
44
45&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>tsg17dhdu8ve8d82ge2ixwant5h0l92</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/279</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251236</id>
    <revision>
      <id>611831</id>
      <timestamp>2026-11-08T11:27:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'JOL శ్రీ శివ పురాణము జగములఁ గాల్పఁగాఁ దొడఁగె శంకర ! యింశ దయామతిన్ వధూ టిగ నగ రాజకన్యను పడిన వరియించి జగంబు లేలుమా ! g&quot;. నీ తేజమ్మునఁ బుట్టునట్టి సుతుఁ డెంతే శక్తిపం పన్నుఁడై దై త...'</comment>
      <origin>611831</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3980" sha1="lna9z59qt3e9p1wyh4yn9j0w60yt0ms" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;JOL
శ్రీ శివ పురాణము
జగములఁ గాల్పఁగాఁ దొడఁగె శంకర ! యింశ దయామతిన్ వధూ
టిగ నగ రాజకన్యను పడిన వరియించి జగంబు లేలుమా !
g&quot;. నీ తేజమ్మునఁ బుట్టునట్టి సుతుఁ డెంతే శక్తిపం పన్నుఁడై
దై తేయాగ్రగుఁ దారకున్ జరిపి మా
బిక శైల రాజతనయన్
శీతాద్రీశ్వరుఁ, డాత్మపుత్త్రినిడి వాసిన్
వా! తథ్యం
46
శాపంబులక్ ఖాఁపు దే
హర్షించి పెండ్లాడు మా
బెండ్లి సేయున్ ఓభూ !
47
మీ
ఉ. దీనినె తెల్పఁగాఁ గడఁగి దేవర పాలికి వచ్చినా
దీనుల నీదు సేవకులఁ చేతికనుంగొని రూర్తిఁ బాఁపఁగా
మాసనమందుఁ బూను మిఁక మంచియొనర్పుము మాుఁ జెచ్చెర
మానితదివ్యవై భన సమంచిత ! సర్వజగన్ని యమకా !
* శివుఁడు విష్ణ్వాదులకుఁ గామనిరసనంబుఁ జెప్పుట •
48
క. అనిన విని లోకనాథుం డనియెను సురవరులతోడ నారయఁ డీరల్
మనముల సిఁక నేఁ బెండ్లా, డిప బంధమునందుఁ జిక్కు టెకదా మరలన్. 49
ఉ. ఏనిఁశ లోకసుందరి గిరీంద్రకుమారినిఁ బెండ్లియాడినన్
50
51
దా నల పార్వతీరమణి ' దాహమునొందిన మారుఁ గ్రమ్మఱస్
బ్రాణము లొందఁజేయును ధ్రుళపంబుగఁ బందళకుండు మించి యీ
ధ్యానము యోగముగా జెఱను దాపనవృత్తి నడంచు గూఢిగన్.
మ. మునులున్ దాపసులున్ యతీశ్వరులు సమ్మోదంబుతో ము క్తి కాం
తను డాయన్ జని మేటిభోగముల నా నందింపగా నక్రస
తను భన్మీకృతుఁ జేసితిన్ మిరలఁ గందర్పుడు పుట్టిందఁగాఁ
జరునే యాతఁడు మున్నొ నచ్చిన పనుల్ * సైరింపఁగాఁ తోలునే.
నే. కూఁతును గాంచి తగుల్కొనంగా మేలి సలపు గల్గి పఁడే ననడనకు
తోఁబుట్టువును దమిళితోఁగూడి శ్రీణింప, నాత్మ సల్పం డె మరీచ్యాదులకును
అన్న భార్యనుబట్టి కన్నుఁ గానక రతు, ల్డేలుగఁ జేయఁడ • &quot;దేవగురుని
కాముఁ నీలాటి దుశీ కార్యంబు లొనరింపఁ, జెలంగి చంపితి సుర క్షేమమునకుఁ
గీ. గాన మీరెల్ల రిప్పుడశిక్కారు మురిగి, ధ్యానసిశ్చలచిత్తులై + తపము సేయుఁ
డక్షరంబై ఐ పరమాత్మ మందు సతము, క్రీడ సేయుఁడు బంధమ్ములూడిపోన,&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>lna9z59qt3e9p1wyh4yn9j0w60yt0ms</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/280</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251237</id>
    <revision>
      <id>611832</id>
      <timestamp>2026-11-08T11:27:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'పార్వతీ ఖండ ము -- ఈ 3 శ. కామమునఁ బొడముఁ గ్రోధం, బీమహి మోహనఁగును దాన దీమనమఱి తపము సెడున్, గామము నక్కతనఁ బాయఁగాఁదగు మీరల్, + ఆ. నన్నుఁబోలి మీరు పన్నుగా నిట్లు తపంబుసేయుఁ డింకఁ • బాశ...'</comment>
      <origin>611832</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3741" sha1="lddfrde9iurwh3gxdhes7or34xinu0t" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;పార్వతీ ఖండ ము -- ఈ 3
శ. కామమునఁ బొడముఁ గ్రోధం, బీమహి
మోహనఁగును దాన
దీమనమఱి తపము సెడున్, గామము నక్కతనఁ బాయఁగాఁదగు మీరల్,
+
ఆ. నన్నుఁబోలి మీరు పన్నుగా నిట్లు తపంబుసేయుఁ డింకఁ • బాశములను
బాయఁదలఁపుఁడీ సు,పర్వశిరోమణులార ! వికృతిఁ బాసి • భూరిమతిని. 64
గీ. అనిన విని తా జనార్దను ' డాత్మమందు
+
వనరి యిట్లనిపల్కె నో వరద! యిపుడు
కోడిఁది యుమ్మలిశమ్మునఁ గ్రాలఁగుచున్న
మాకు దప సెట్టు లలనడు ' జోక మెఱయ,
ఉ. ఒక యెడనుండి పార్వతి మ హేూగ్రతపం బొనరించుచున్ జగ
న్నికరముఁ గాల్చుచుండెను వి'నిద్రతరా గ్రహుఁ డల్ల తారకుం
నుండి
+
నిర్జల నూర్జితసత్త్వుల నార్తి వెట్టుచున్
దికముక సేయుచుండె గణు తింపుము తెంపుము మాదు భేదమున్.
ఉ. ఇప్పటికేని నీమదికి • నిందఱి కొందలపాటు పాటిగా
నొప్పిగఁదోఁచ కిప్పగిది . నూల్కొనియుండినఁ జత్తు మిప్పు డే
తిప్పులు లేక నిక్కముక • దీనశరణ్య ! యగణ్య ! పుణ్య ! యీ
ముప్పడిగించి లోకములఁ బ్రోవఁగఁబూను మనూనమా కృపన్.
చ, అలయుట మాని మేటితపర మంది నిరామయజన దర్మమున్
చెలిసి సుఖంపుఇంటి విటుఁ చేపకు దేవ! జగద్వితాన మున్
బలుము పుట్ట జేయుఁ డని పాలన సేయుఁడటంచు లోఁగడన్
రెండెటులఁ + ఒక్క బకన్ మదిలోఁ దలంపుసూ !
వాళ్ల
ఆ, ఇపుడు పొంగి పొరలు సీమహావిశదబ్ధి. నింకఁజేసి తేని * యెలమి కలిమి
వినియోగ మందుఁ బూని చూపిన నిందె సంచరిలకు
సలిపితి
55
56
57
58
మనము! మేము 59
చ. తప సొనగించుచున్న యలా కన్విని శైలకుమారి నింపుకు
నిపుడు వివాహమాడ మది నించి హిమాద్రికి నేగి భక్తలో
లుపమతి నవ్వగ బురుకు * లోక శరణ్య! యొపంచుమయ్య నీ
దు పనియె కాద సర్వజన * దుఃఖముఁ బాఁపుట లోని కుక రా!
చ, అని యిటు వేల్పు లెల్లరు మహాన్యసనంబుని నొక్క పెట్టుగా
వనరుచునున్న వారిఁ గని ' వైళమె శంకరుఁ డరంబున
60&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>lddfrde9iurwh3gxdhes7or34xinu0t</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/281</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251238</id>
    <revision>
      <id>611833</id>
      <timestamp>2026-11-08T11:27:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '8800 శ్రీ శివ పురాణము గని యిటు వల్కె మానుఁడు వగన్ బొగలన్ వెరవౌనొకో యిటుల్ వనరకుఁడిఁక ధైర్యమున వశ్యము చెందుఁడు దేవనాయకుల్! ప. పుండరీకాక్షు నుపలక్షించి. · చ. తిరుగ వివాహమాడు మని...'</comment>
      <origin>611833</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3376" sha1="26yez6lrg6bw42w4r89okdm3ubpw3v0" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;8800
శ్రీ శివ పురాణము
గని యిటు వల్కె మానుఁడు వగన్ బొగలన్ వెరవౌనొకో యిటుల్
వనరకుఁడిఁక ధైర్యమున వశ్యము చెందుఁడు దేవనాయకుల్!
ప. పుండరీకాక్షు నుపలక్షించి.
·
చ. తిరుగ వివాహమాడు మని శ్రీ తేపకుఁ జెప్పుచునుంటి నీవు తా
మర సద ! య కనుమా వ్యసనంబుల శాస్పదంబు బం
ధురభపకారణం బిఁక సతుల్ గదుమాయవునూ తులందుఁ జే
రరు మనయోగిపుంగవులు • రమ్యతిపోధనులై న సన్మునుల్ .
* శిఖఁడు స్త్రీసంగము బ్రహ్మజ్ఞాన బాధక మనుట *---
61
62
సీ, అపవిత్రిములలోన * సగ్రీవంచగుచోటు, బొంకుల కెల్లను బుట్టినిల్లు
కపటవర్తనములఁ గసఁ జేయు నెలకాణ, చెదుగో బడఁ ద్రోయు చెడ్డతోటి
అనువుగా భ్రమసేయు • నైంద్రజాలిక విద్య, సబ్బు యేలిన చోటి నాగు పాము
సాహసంబుల కెల్ల జంకనట్టి వలంతి, పాయంగ నీయని పరమధనము
3
గీ. ఒనరఁగాఁ గట్టు తాడులం . దుక్కు గొలుసు
క్షణీకసంతోష మెసఁగు క్రొక్కా రుతిఃగ
స్త్రీయనఁగ దానితోఁ బొత్తుఁ జెందవలదు.
బ్రహ్మనిష్ఠుల కెందీనిఁ •
బద్మనయన!
6t
గీ, సంగములయందుఁ గామినీ సగ యెక్క పెరయంగ శ్రీపతి యిరసంగ
ములను విడవచ్చు స్త్రీసంగమును విల, బాల రెన్వార లీ జ జ్ఞలమందు.
క. కావున నిత్యసుఖం బది, గావలసిన వార లీ జంగంబందు నెటన్
బూవుబోఁడ్రుల జాడకుఁ, బోనవలను దానఁ జెట్ట . పొడవ. రమేశా! 65
గీ. అనిన వనజాక్షిుఁ డెంతయు నాత్మయందుఁ
దలకి ముసిముసి నవ్వు • తరుకు లెసఁగ
సఖిలలో కేశ్వరున కిట్టులనియె మృదుల
+
మధుర వాక్చాతురీగతుల్ మలసికొనఁగ.
సీ. అఖిల తాపంబుల హరియించు నౌషధం, బార్తికంధిని దాఁటునట్టి నౌక
చిత్తంబు రంజిల్లఁ జేయఁజాలిన విద్య, సకల సౌఖ్యములకు జన్మభూమి
'
66&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>26yez6lrg6bw42w4r89okdm3ubpw3v0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/282</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251239</id>
    <revision>
      <id>611834</id>
      <timestamp>2026-11-08T11:27:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'పార్వతీ ఖంద ను —— ఆ వి Or ప్రతిదినంబును క్రొత్త బరగు చక్కనివిందు, కొమరారుకొలమున శమర తరువు అన్న పానంబుల నఁదఁ జే సెళుడై వ, మతిథిజనంబుల నరయుతల్లి గీ. దేవయజ్ఞంబునఁదు నెంతెలి తోడ...'</comment>
      <origin>611834</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3746" sha1="4y4x52u6k4t5rfwxluabdnhjf9ng7sl" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;పార్వతీ ఖంద ను —— ఆ వి
Or
ప్రతిదినంబును క్రొత్త బరగు చక్కనివిందు, కొమరారుకొలమున శమర తరువు
అన్న పానంబుల నఁదఁ జే సెళుడై వ, మతిథిజనంబుల నరయుతల్లి
గీ. దేవయజ్ఞంబునఁదు నెంతెలి తోడు, కష్టసుఖములయందుఁ బాల్ గాంచుజోడు
ఆత్మసతీయగుఁగావున నందఱకును, బెండ్లియాడంగఁదగుఁ గాదె పేర్మియలర .
ఉ. ఏదెటులైన మాయఁ దరియించిన నీకిఁతఁ గొంక దేల మా
a
కై దయతోడఁ జేకొనుము శ్రీ కాళిని లోకశరణ్య! వీఁకమై
మేదుర విక్రము సుతు న మేయబలాస్పదుఁ బుట్టఁ జేసి నా
నాది విజూర్తి కారకు వినాశముసేయము తారి కాసురుకో..
ఉ. లోఁగడ నెన్ని మాఱు లీటు లోక సుఖంబునకై కడంగి నీ
వాగము మాన్పి భూరిదయ • నందజినిన్ బ్రతికించితయ్య తం
డ్రీ! గరళులు పెల్లడరి 4 డీకొని లోకములన్ దహింపఁగా
వేగముతోడఁ జేయొడిసి + విశ్వపతీ! కబళించి కాసవే.
ఉ. ఎక్కడ నేని భక్తులకు నెప్పుడుగాని విపత్తి దోంచంగా
నక్కటికళ దలంచి యపు ఉప్పుడె యట్టి సన్పి రైతువా
చక్కివు డాత్మ (గోని విచారణసేయము మాదు తాములన్
మిక్కిలి గండుమీతే మెము • మింగెడు ను నుక్క శంవుమా !
శివ పార్వతినిఁ బెండ్లాడుట కొడ గుట
గీ. అనిన విని జ
+
మ హేశ్వరం • దాత్మను చు
జాలిఁగొని యిట్టుల నెఁ జాలు | శాంతిఁగొనుఁడు
దేవ తా కార్యమునకయి |
* తిరుగ దార
జే నెదఁ గాంచెదఁ గుమారు లోకనీరు,
చ. చనుఁడిఁక విగృహంబులకుఁ జక్కగ సేనిఁక శైలరాజ సం
దన యొనరించునట్టి నియతంపుఁ దపంబువిధం బెఱింగిచే
కొనఁగఁ గడంగెదన్ గుసుమకోమల యక్కట మిక్కుటంపు వే
దనబడుచుండె నాకొఱకుఁ దద్దయుభక్తి పరీతచి తయై,
—* శివుఁడు సప్తమహర్షులను దలంచిన నవ్వారు వచ్చుట
68
69
70
71
72
గీ. అని సెలవొసంగ దేవతలంత మ్రొక్కి, సంతసంబొంది తమతమ సదనములకుఁ
జనిరి శంకరుఁడంతఁ దాసప్తఋషులఁ దలఁప విచ్చేసి మ్రొక్కి నార్పలికిరిట్లు&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>4y4x52u6k4t5rfwxluabdnhjf9ng7sl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/283</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251240</id>
    <revision>
      <id>611835</id>
      <timestamp>2026-11-08T11:27:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'శ్రీ శివ పురాణము ఊ, పున్నెములన్ని పండె మముఁ బూన్కి మదిన్ దలఁపంగ నిట్టులా సన్నులమైతి మానతి నొసంగు మెదేనిఁ గృపాంతరంగ నీ సన్న నొనరు 'మేపనియుఁ జక్కఁగ నీయెడ నీరు గొన్న సిరిన్ న...'</comment>
      <origin>611835</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3664" sha1="bqji67f814pl08g149kkqklih4mcdye" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;శ్రీ శివ పురాణము
ఊ, పున్నెములన్ని పండె మముఁ బూన్కి మదిన్ దలఁపంగ నిట్టులా
సన్నులమైతి మానతి నొసంగు మెదేనిఁ గృపాంతరంగ నీ
సన్న నొనరు 'మేపనియుఁ జక్కఁగ నీయెడ నీరు
గొన్న సిరిన్ నుతించుటకుఁ గోటిభవంబులకై న శక్యమే,
ఆ. అనిన లోశనాధుఁ డాదరంబున వారిఁ, గాంచి యిట్టులనె విశశాస మొప్ప
సప్తఋషులు మీరు 4 సర్వవిజ్ఞానాథ్యు, లాత్మహితులు సతత మరియనాకు.
—* శివుఁడు సప్తర్షులను పార్వతీ తపఃపరీక్షకై యనుపుట *—
శా. నీహారాచలపుత్రి నన్ను బతిఁగా నిందారు ప్రేమంబుతో
నూహన్ జేసి మహెుగ్రమైన తప మెంతో నిష్ఠతోఁ జేయఁగా
దాహంబొందఁ దొడంగె లోకములు తత్తాపానిలజ్వాలలన్
త్రాహి త్రాహి యటంచుఁ జేరిరి సురల్ రక్షార్థులై నన్నిఁగన్
వ. కావున
శా. గౌరీ శృంగమునన్ దపించు నగరాట్కన్యన్ దగళ్&quot; జేరిమీ
రా రాజాననతోడ నన్ గుఱిచి మి ధ్యానిందలు సల్పి చే
జోరీతి స్ఫుటతన్ గనుంగొనుఁడు చాతుర్యంబు రాణింపఁగా
నేరంబంచుఁ దలంపఁబోకుఁ డెద సం దేహింపకం డింతయున్'
క, నాపను వీది సేయుండన, నా పద్మజనిభులు వల్లెయని సంతోష
శ్రీపరవశులై హిమగిరి, కా పార్వతియొద్ద కేగి • రతివేగమునన్
—* సప్తర్షులు పార్వతి యొద్దకేగి శివుం నిరసించుట -
మ. చని యందుగ్రతపంబు చేయు నగరాజన్యాత్మజన్మన్ లన
దన తేజోమయవిగ్రహన్ స్కలలో క క్షేమసంధాయినిన్
دلو
గవి దూరంజ సనుండియే మది సమస్కారంబు లర్పించి వే
గని చేరన్ జనిపల్కి రివ్విధ మళ్ళీ కచ్ఛన్న సూక్తంబులన్'
మ. సుకుమారీ! తప మేటికమ్మ! నిను నిచ్చోనిట్లు నేమించి రే
విశటాత్ముల్ పగఁబూని జాదిలతికన్ • వేండ్రంపు కష్మాతపో
గ్నికిఁ ద్రోయించిన యట్లుగా, నకట కుక్కీలాధిరాట్పుత్రి! యే
కొఱంతన్ గొనిపూనితీవు సెపుమా మేమున్ వినన్ గూడినన్
74
76
77
78
79
80&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>bqji67f814pl08g149kkqklih4mcdye</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/284</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251241</id>
    <revision>
      <id>611836</id>
      <timestamp>2026-11-08T11:27:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'పార్వతీ ఖండము — ఆ. 3 $00 మోదంబున ని వేఁదుఱువిధమున్ . క. అని పలికిన మునులకు రయమున వందన మిడుచుఁ గాళి నిన మునికులతిలకులు! వినుఁడీ ! నుడివెదను నాదు గీ, అపహసింపకుఁ డిందు నన్న నములార!, నీ...'</comment>
      <origin>611836</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3743" sha1="c7lp23duqo2uj3bslaadp2aiobecgy3" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;పార్వతీ ఖండము — ఆ. 3
$00
మోదంబున ని
వేఁదుఱువిధమున్ .
క. అని పలికిన మునులకు రయమున వందన మిడుచుఁ గాళి
నిన మునికులతిలకులు! వినుఁడీ ! నుడివెదను నాదు
గీ, అపహసింపకుఁ డిందు నన్న నములార!, నీటితో మేటిగోడను . నిలువ నెంచి
నట్లు దుర్లభము కార్య • మర్థిఁ గోరి, యుంటి నారదమౌని వేరోక్తినొంది.
క. శివుఁ బర మేశ్వరు లోకో,ద్భవకారణు సర్వదుఃఖ భంజనుఁ బతిగా ఁ
'
గ వరించి వేడ్కమైఁ దప, మవుఁ గాదన కిట్లు పూన్కి 4వందితి ననఘుల్ ! 88
గీ, అరయ నాధారశూన్యమో నాకసంబు, నందు లెక్కలు లేని నా డెందమనెడు
పు లెగురుచుండె నద్ధాని భూరిదయను, నరసి ప్రోచునుగాతఁ జందార్థమాళి,
క. అన మును లనో జ్యోన్యంగా, నవములు గనుఁ గొనుచు బిట్టు . నగి కాళికతో
సనిరి వనజాతలోచన!, చనునే నారదుని నుడిని • సంభావింప.
గీ. నారదుఁడు కూటవాది యశీన్యాయపరుఁడు
ఘాతుకాత్మకుఁ డత్యంత కపటమూర్తి
'
కను పయోముఖ విషకుంభ మనఘ చరిత!
కడఁగి విను మేము సెపుడు
ఉ, ధాతకుమారుఁడైన యల
ఖ్యాత చరిత్రు లాత్మజన
+
మక్క అటి విధము.
దుసుతుల్ పదివేలమంది వి
శాజ్ఞఁ దపంబొనరింపు చుండఁగా
నీతఁడు వారిఁ జేరి నన రించుక లేక విరాగి భావమున్
జేతమునందుఁ జేర్చిందనిఁ . జెచ్చెరఁ బాసిరి వారు దశఖనిన్
చ, తనయులు రాకమానుటను దక్షుఁ డెఱింగి ఘనంబుగా మదిన్
వనరి యనంతరంబ పది వందల పుత్రులఁ గాంచి వారలన్
ఘనమగు తాపన వ్రతముఁ గాంచఁగఁ బంపఁగఁ నఫ్టువారికిస్
మునుపటి యట్లు నారదుఁడు + ముక్తి పధం బుపదేశ మియుడున్
85
86
87
88
గీ, వారంతట మోక్షంబుఁ బడసి తండ్రి, జేరకుండిన దక్షయుఁడా తీరుఁ దెలిసి
కరము దుఃఖించి నారదు కపట మెఱిఁగి, చెచ్చెరశసించె నాతని చేవయడఁగ
వ. ఇంకను
ఉ. పూనికతో హిరణ్యకశిపుం డను దైత్యుని పూవుఁబోఁడికిగా
మానుగ దానవాంతకుని మంత్రముఁ జెప్పి కుమారు వైష్ణవు&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>c7lp23duqo2uj3bslaadp2aiobecgy3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/285</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251242</id>
    <revision>
      <id>611837</id>
      <timestamp>2026-11-08T11:30:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '• శ్రీ శివ పురాణము గా నొనరించి తండ్రికిని గాదిలిపట్టికి మేటివైరమున్ బూనిచి చంపఁజేసె దితి పుత్రుని శత్రునిచేత శ్రాద్ధరన్. . 90 గీ. ఎట్టివారల కేనియుఁ బట్టుఁబట్టి, యుజక పోరాట మ...'</comment>
      <origin>611837</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4052" sha1="1n6n6kai36ohpi8jxeoy9em5hzpaxvd" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;•
శ్రీ శివ పురాణము
గా నొనరించి తండ్రికిని గాదిలిపట్టికి మేటివైరమున్
బూనిచి చంపఁజేసె దితి పుత్రుని శత్రునిచేత శ్రాద్ధరన్.
.
90
గీ. ఎట్టివారల కేనియుఁ బట్టుఁబట్టి, యుజక పోరాట మొదవించి యురులఁ బెట్టు
వలఁతీయ తండరయుమట్టి వాసబాడఁ, దలఁపఁగూడదు శ్రేయంబుఁ దలఁచువారు
గీ. ఇదియె నారద చరిత మోయి గురుబోఁడి !
లాఁతిబిడ్డల నూరక నూతఁ ద్రోయ
ఘనుఁ డతఁడు గాన నిన్నిట్లు శానఁ జేర్చి
యిడుములన్ గుడ్పుచుండె సహింపలేక..
92
క. తలిదండ్రు లెట్లు సిన్నీ, కలహాశను నుడినిఁబట్టి • కాసకుఁ బంపన్
గలిగిరి తల్లీ ! వారి మ,దులు సజ్రము లనఁగ మాకుఁ * దోఁచు నరయఁగాన్,
ఉ. ఇంతకు నీవు గూర్మి వరియించిన కంతువిరోధి నర్తనం
బంత సెఱింగియుంటిమి హిమాద్రిజ! చెప్పెద మించు మించు నా
కింత మనంబునందుఁ గీను కెంచక యాలకింపు మ
త్యంత మతం డయోమయుఁడ శ్రీ దాటినవాఁడ ధన,ప్రపంచమున్&quot;
94
గీ, కను మహాకాలమూ ర్తి గంగాధరుండు, పశుపతి దించిబిరంగు కపాలి కూలి.
అక్కటా!భిశువుఁడువిరూరి పాలను గ్రుఁడరయ నేలకు వ్విధంజన శిల్యాణమూర్తి
క. సర్వజ్ఞుండని యరుదుగ, శర్వుని నీవెతువేమొ • స్వాంతములోనన్
బర్వత రాజకుమారీ!, యుర్వీస్యందనుఁడు స్థాణుఁ డొప్పుగ వినుమా !
ఉ. మున్నల దుఖ కన్యక సమున్నత వాంఛం నాకహస్తునిన్
బన్ను గఁ బెండ్లియాడి కడు బాములఁ జెంది మహాధ్వరంబునన్
బన్నమునొంది యోగమునఁ బ్రాణముఁ బాసి ఁ గుమారి! మెట్టి సం
ఉన్నతఁ గాంచి యిట్లకు పాల్పడితీవు శివున్ సరిపఁగణ
3
•
97
గీ. ఉండుటకు నిల్లులేదు పరుండ మంచ, మేనిలేదు పసాపడి నేమి లేదు
కట్టుటకు లేదు కొట నే కాపురంబు, బిచ్చమే జీవనంబు చాంపేయగాత్రి!
గీ. కాన నీవింకఁదపమును, మానుతల్లి', తల్లిదండ్రులకడ కేగు తప్పకుండ
మంచిసంబంధమార సి మగనిఁ గూర్తు, మమ్మ నీమదియుమ్మలి కమ్మువాయ . 19
ఉ. ఇప్పుడె సెప్పువారము రమేశ్వరుఁడే పురుషోత్తముండు నీ
కొప్పిదమైనభర్త యసితోత్పలమూర్తి మనోజవిద్యలన్&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>1n6n6kai36ohpi8jxeoy9em5hzpaxvd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/286</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251243</id>
    <revision>
      <id>611838</id>
      <timestamp>2026-11-08T11:31:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'పార్వతీ ఖండ ము — 8. 3 100 గొప్పనమర్థుఁ డెందు నను కూలుఁడు గావున పట్టివాని నీ వొప్పుగఁ బెండ్లియాడు సుఖమొందెదు పొందెదు వైభవమ్ములన్. నీ. కల్యాణగుణనిధి 8 కమలదళాశిఖండు, నిర్గుణుం ధార...'</comment>
      <origin>611838</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3799" sha1="ec8urmv1176vkzejq7z5jqi2n4wst2o" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;పార్వతీ ఖండ ము — 8. 3
100
గొప్పనమర్థుఁ డెందు నను కూలుఁడు గావున పట్టివాని నీ
వొప్పుగఁ బెండ్లియాడు సుఖమొందెదు పొందెదు వైభవమ్ములన్.
నీ. కల్యాణగుణనిధి 8 కమలదళాశిఖండు, నిర్గుణుం ధారయ నీలగళుఁడు
కాముక క్రీడలఁ · గౌశలుండాహరి, కామనిర్వాపణ కరుఁడు హరుఁదు
అసమాన వై భవాయతనం బు పేంద్రుండు, భై శనుఁడు కృత్తి వసనుఁడితఁడు
కౌస్తుభ గ్రై వేయ *శ లితవక్షుఁడు చక్రి. యుర గేంద్రహార కంధరుఁడు శూలి
గీ. ఇట్లు విపరీతరీతులు నొక్కుడైన తారతమ్యముతోదుతఁ దనరుచున్న
హరిహరులతీరుఁ దెలిసినీ వాత్మయందు, నెమ్మినాలో చనము సేయు మమ్మ! సుంత.
క. కావున హఠ యిన్ విడి నీ, వివిధమున కొప్పు నడల • ఎవుడే మేమా
శ్రీవిష్ణువు నీటఁ దెచ్చిమ, హావైభవ మొప్పఁ బెండ్లి • నమరింతు ముమా!
* పార్వతి సప్తర్షులతో శివ మహిమ బుఁ జెప్పుట
వి, అనుడు.
ఉ. పక్కు ననవ్వీ యవ్విశచంజలోచన మౌనినగ్యులస్
జక్కఁగఁ జూచుచున్ మిగుల జాదుర బాదుఁ మొప్ప సిట్లనె
నిక్కము లే తపస్వికుల నీరధి చందములార ! మీ న
మిక్కిలి సారవంతములే మెప్పు ఘటిల్ల గ జేయు నరికి.
15, చాలఁ గఠినుఁడైన శైలరాజేంద్రుని, కాన్పినగుటఁ జాలఁ
నామంబు
చ, వదలను నే హఠం బమరి.
10%
గఠినతమము
యెన్ని జెప్పిన, మౌనులార ! గుణని ధానులార ! 105
• బమరి 4 వంద్యుఁడు
నారదమాని సెప్పిన
ట్టిదియె విధంబుగాఁ దపము నెంతయు నిష్ఠ నొనర్చెదన్ గుణా
స్పదుఁడని కామలోలుఁడని పన్ను గఁ దేశవుఁ గూర్చి చెప్పినా
రది మది కందదెప్పుడును . నా హరుఁ బాసి వరింప నన్యుల
105
6. శివుఁగుఱిచి నిర్గుణుండని, యవినయుఁడని పేద యని మహాత్ములు మీజిల్
గవిసి వచించితి రిట్టుల, శివతత్త్వముఁ దెలియఁగా వి శేషము జగతిన్. 106
క. మఱచితిరో తొలిచదువులు, వెఱచితిరో నెవరికేని
గఱచితిరో పెఱత్రోవల, నఱచితిలో నాదు మనము
వెకలుల శిలలోని
నారయఁగ నిటుల్.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ec8urmv1176vkzejq7z5jqi2n4wst2o</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/287</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251244</id>
    <revision>
      <id>611839</id>
      <timestamp>2026-11-08T11:31:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'శ్రీ శివ పురాణము క. ఈశ్వరుఁడని సకలామ్నా, యేశ్వరుఁడని హరివిరించనేంద్రాది సిలిం పేశ్వరుఁడని కల్పాంతా, నశ్వరుఁ డని శివుని శ్రుతు లనన్ వినరొక్కో ! మ. త్రిగుణాతీరుఁడు నిర్వికా...'</comment>
      <origin>611839</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2987" sha1="a9b1n4rn8tb3n5f0aloqo0t41ne96k4" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;శ్రీ శివ పురాణము
క. ఈశ్వరుఁడని సకలామ్నా, యేశ్వరుఁడని హరివిరించనేంద్రాది సిలిం
పేశ్వరుఁడని కల్పాంతా, నశ్వరుఁ డని శివుని శ్రుతు లనన్ వినరొక్కో !
మ. త్రిగుణాతీరుఁడు నిర్వికారుడు జగ దేతుుడు క్తాసనా
ర్థగృహీ లె కృతి వేద వేద్యుఁ డమర ధ్యానార్హ చారిత్రుఁ డ
జ్ఞగత ప్రోద్ధతిభానదుర్లకుఁడు విజ్ఞానాసదం దీశ్వరం
*
డగు మీూ చెప్పినయట్లు కాదు విను ఓ! • యాసముల్ మానుఁడీ !
గీ. సకల జగదీశ్వరుండయ్య · జగతిఁ దనము
పెంపు
దలఁపఁడు . వెగ్గలంపు
భవ్య పై రాగ్యభావంబుఁ • బాదుకొలుపుఁ
బరమశివు నారయుం డింక బ్రహ్మఋషులు!
109
110
నీ, విమలా - శస్త్రవిజ్ఞాన విహృతి నొందెడు మను), డరియునే యస్య మను
నా రానంద గతుఁడౌ ధన్యుడు, విషయవికారంపు పెట్టెలను నె
ముక్తి కాంతాభోగ భోగ మొండెదు పుణ్యః, తన్య కాంతాభోగ + మాసపడు నే
స్వప్రకాశిక దర్శనచుండగు యోగి, యిని రాతిశయములు + కింపు గొనునె
3.
Vihar
دمه
రజొన్న పరమపురుషుల
23
112
3. యోగినండీశ్వరుం నేను యోగినిసి సి, పస్వి వాసం శివుడు రాయiki నేను
అల్లహరుడు మహా కాలు గు ను కోటకాలను ఎకు
వ. ఇంకను విను...
సీ. శీతాంశుడు నరు • చిత్తము చివబు, భవు సమర్చన సేయు వాణిపాణి
ప్రసధనాధునిఁ జేరు పదములు పదములు, శివుని సన్నుతి సేయు జిహ్వ జిహ్వ
విశ్వేశుకథ ఏను 4 ఏనులు వీనులు, కాలకాలునిఁ జూచు • కనులు కనులు
పరిమేశుఁ గొల్చెను * భాగ్యంబు భాగ్యంబు, దర్పకారికినొంచు తనువు తనువు
'&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>a9b1n4rn8tb3n5f0aloqo0t41ne96k4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/288</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251245</id>
    <revision>
      <id>611840</id>
      <timestamp>2026-11-08T11:31:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'పార్వతీ ఖండము - ఆ. 3 JO 115 గీ. పురహరునిఁ గొల్వఁబూసిన బుద్ధిబుద్ధి, శ్రీశనాయకునకు మ్రొక్కు శిరముశిరము శంకరునిభక్తి ఁ బడసిన చదువు చదువు, నాగభూషణు సేవించు నరుఁడు నరుఁడు. ఉ. ఉల్లము శ...'</comment>
      <origin>611840</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2744" sha1="t4btfg7hv2mkv8ofuzhu4lxn6ebh164" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;పార్వతీ ఖండము - ఆ. 3
JO
115
గీ. పురహరునిఁ గొల్వఁబూసిన బుద్ధిబుద్ధి, శ్రీశనాయకునకు మ్రొక్కు శిరముశిరము
శంకరునిభక్తి ఁ బడసిన చదువు చదువు, నాగభూషణు సేవించు నరుఁడు నరుఁడు.
ఉ. ఉల్లము శంక రాంఘినళ యుగ్మసమాశ్రయయుక్తియం గొడల్
హల్లక బంధుభూషణు స మర్చ : మందు నుడికి మహేశ్వర
ప్రోల్లలితాస్వా మమ్ముల దపోద్యమును దుఁ దిరం చేసి రం
జిల్లుడు రెవ్వరట్టి సుర సేవ్యులు భవ్యులు శావ్యు లిభువిన్.
సి. పరమశివార్చనా పదవి నొందఁగః, యిక్కగా దరి పాపరి డొక్కగాని
ఖండేందుధ భక్తి ఁ * గనకయున్నట్టి య, న్నరుఁడు గాఁ ఇతుడు వఱఁడుగాని
శ్రీకంఠ మూర్తికిఁ * జెలంగి మ్రొక్కఁగ లేని, శిరముగా దది పాప భరముగాని
భోగిభూషణుపూజఁ బూని సేయఁగ లేని, వేలుగా దది చెడ తేలుగాని
సీ. శంకరుని మరిఁ జెందంగా జలనట్టి, తెలివి - దిది కడు చెడ్డ శెవులుగాని
అమ్మ హేశ్వరు డ్యాను
కైరవ కలిమిగా నది పేరస్సు బలిమిని,
.. 25 నొక్క నరముడు, &quot;నే జాహ్నవి • సిద్ధమునులు
'
'
.
353
5. X5
దిరమగు మేగుసరము • 'తేలికమై
$
నఁ దీసి '
స్ఫురదనలఁ.బు శైత్యమును జోద్యముగా నహియించినన్ శిలన్
సరసిబ ముద్భవిల్లేలను ' శర్వుఁదక్క నిమింప లాఁతులన్.
ఉ, శర్వుఁడు నా తపంబునకు సంతన మొందక యుండెనే. నే
నుర్విని లా తిపూరుషుల • నొప్పి వరింతుని యమ్ము హేశ్వమున్
118&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>t4btfg7hv2mkv8ofuzhu4lxn6ebh164</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/289</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251246</id>
    <revision>
      <id>611841</id>
      <timestamp>2026-11-08T11:31:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'శ్రీ శివ పురాణము సర్వజగత్పతిని మరల జన్మమునొందియు నేనిఁ జెందఁగా నోర్వఁగ రాని యగ్గిఁబడి 4 యొస్టుగ నీయును రూడఁ జేసెదన్ . 119 గీ. అనిన మునులు జయధ్వనుల్ హర్షభర మె, సంగనొనరించి పార్...'</comment>
      <origin>611841</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3636" sha1="5oqml7sq3lu9b8ywng5ck9ec1syj4gh" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;శ్రీ శివ పురాణము
సర్వజగత్పతిని మరల జన్మమునొందియు నేనిఁ జెందఁగా
నోర్వఁగ రాని యగ్గిఁబడి 4 యొస్టుగ నీయును రూడఁ జేసెదన్ .
119
గీ. అనిన మునులు జయధ్వనుల్ హర్షభర మె, సంగనొనరించి పార్వతీ చరణనళిన
ములకు మదిలో నజోతల సలిపి శివునిఁ జేరఁజు యవ్విధం బెల్లఁ జెప్పి చనిరి.
-- * శివుఁడు పార్వ-నిఁ బరీక్షించు. కై యథియై నేకట *—
చ. మునికులచంద్రు లిట్లు హీమ భూధం రాజును కౌమనఃపరీ
క్షను బొనరించి తెల్పిన ప్ర కార మెఱింగి మహేశుఁ డప్పు ఓ
కను బరిశోధ నేచ్ఛఁగొని కచ్చఱ వ ద్ధతపస్విరూపమున
•
గొని యొక యూఁతకఱ్ఱ గొడుగు ధరియించి చనైన హిమాద్రికిన్. 121
గీ. పర్వతేంద్రకుమారి ఈ పంజనేయ, కావున ముఁజు చెలులతో (4దనరుదాని
వేదియం దన పద్య యై' వెలయు దాస, ధర్మలతంబోలి యలకు స
గీ. తారసించిన నుమ వృద్ధ తాపసాకృ తి వనకు విపు గాంచి కదీపడివ్య
తేజమున కాత్మలో మెచ్చి దివ్యసలీల పుష్పఫలముల నంచి పూజ చేసి. 182
వ- స్వాగతంబాడి వినయ వినిమి&quot; యై యిట్లనియె.
ఉ. ఎవ్వరు మీరు లిచ్చటికి . నెగులకేశుని వేగురులినా
C దేదముల నెంతయు వెల్లఁగఁజే కుచుంటి రా
మువ్వురు వేల్పులం దొకర్ • మోదముతో వెఱిగించి మాకన్
నివ్వటిలఁగఁజేయఁడు విశ్చిత వైభవ మాశ్వకోపమా !
చ. అనిన న గేంద్రనందనకు శ్రీ సతఁడ ని రుచిరాంగి! స్వేచ్ఛ నెం
దును దిరుగాడుచుండదను . గోయజగర్భుని వంశ్యుఁడన్ ప
+
బసవరతంబుసేతు ననయంబు జగంబున కెంతయుని హితం
బును బొనరింతు నిక్క మిది పొందుగ విన్ము
ఉ. ఎవ్వతె నీవు ? గోహిణివో ? యిందికావో ? పరమేష్టి రాణివో ?
యన్వనజాప్తు పత్నివొ ? సురాధిపు నాతివొ ! వేదమాతవో ?
యి వ్వనభూమియు దిటుల నేటికి తీవ్ర తపోవ్రతంబు నీ
వివ్విధి సల్పుచుంటి పసి' తీక్షణ! నా కెఱిఁగింపు మింపుగన్'.
324
125
126&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>5oqml7sq3lu9b8ywng5ck9ec1syj4gh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/290</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251247</id>
    <revision>
      <id>611842</id>
      <timestamp>2026-11-08T11:31:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'పార్వతీ ఖండము — ల,కి ఉ. ఎవ్వనికూఁతు ? వెద్దికుల? నెవ్వని పువ్వుఁబోడి? జవ్వనం దిలన్ మగని 3 . మెయ్యది యాహ్వయ ? మజ్జగంధి ! నీ లెంచఁగ రాని తపం బిల జాడఁదొలంగి యొనర్చె దిట్లు ని . 1 నవ్వి...'</comment>
      <origin>611842</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3437" sha1="r6yzw08zyp1rnzxg1m1w0rvu9kg4zem" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;పార్వతీ ఖండము — ల,కి
ఉ. ఎవ్వనికూఁతు ? వెద్దికుల?
నెవ్వని పువ్వుఁబోడి?
జవ్వనం దిలన్ మగని
3
.
మెయ్యది యాహ్వయ ? మజ్జగంధి ! నీ
లెంచఁగ రాని తపం బిల
జాడఁదొలంగి యొనర్చె దిట్లు ని
.
1
నవ్విభు జట్లు సెను? దయా గుణహీనుఁదు హీనుఁ డన్నిటన్,
చ, సకలముఁ దెల్పు సత్యముగ • సాధ్వి యనన్ నగరాజ రాజక
వ్యవ చిఱునవ్వు నెమ్మొగము శివన్ దరుకొత్తంగ నిపల్కె మా
నికులవతంస! విన్మిఁగను నీవు వచించిన వారిలోన నే
నౌశ తెనుగాను బర్వతనరోత్తమపు స్త్రీని కాళియందు న౯.
మ. తొలి జన్మంబున దక్షి పునయి రుద్రుక జ్మఁబెండ్లాడి పే
రలుకని దశుఁడు నామనో విభు. నట్యంతంబు దూషిం
ట్టలమానీసున నా శరీరమును గాటంబైన యోగాన్ని చేయ
బొలియన్ జేసి నిలి ఎరగొఱకీపులు దగః వాంచితిన్.
&quot;
చ. శివుఁడు హిసూది) పై దపము ' సేయుచున్న సింగు దారసించి నే
సవిరిశ భ క్తి ఁల్ప హరుఁ * ఉశ సుమాస్తుని రూపు మాపినన్
జివుకఁగఁజేసి శాష్యతి. * శిరఁగఁబోయెఁ దప ... చేసి య
భృవుని వివాహనుటకఁ జాలకి యిట్లా పి వెదకి విభూ!
శ్రీ నాతపం బమ్మ హేశ్వము లిమంచు ? టి..
నగ్ని స్త్ర వేశ
క, ఏజన్మంబున న్న:క, నా జగదీశ్వరులకు గోనుకో! వక్కతమున నే
నీ జన్మంబును బాసెదఁ, బోఁజనమోగించునుఁడి •
గీ. అనిపలి: తాపసుఁడు పలదనుచు వార
ణంబు సేయుచునున్న నాన్న తినవదన
వేగమున వగ్గి దూశఁగ • ప్రీతి హెూత్రుఁ
డవుడు చందనశీతలుండయ్యెఁ దలఁకి.
పురుష !
ఉ, కాళిక యను చేయునది గానక యూరకవచ్చుచుండఁగా
వైళ మళీకమౌని గరువంబున సిట్లనిపల్కె వగ్గి నిన్
గాళి ! దహింపఁదయ్యె సీటు గాంక్షితమున్ సమకూరదయ్యె వా
దొంగి తెల్పుము సఖి ! యిఁక నీదు మనోరథంబులన్.
#08
127
128
129
180
182
188
184&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>r6yzw08zyp1rnzxg1m1w0rvu9kg4zem</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/291</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251248</id>
    <revision>
      <id>611843</id>
      <timestamp>2026-11-08T11:31:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '5805 వ, వెండియును. శ్రీ శివ పురాణమ కలికి పంబ యిఁకఁ గాంచెడు వైభవ మద్ది? నీకెలన్ వెలితి గంగ రాదు కడు . వేదుఱుఁ జెంది వృణాళ కోసులో జ్జ్వలమగు నీ శరీరమును 4 బండతపోర్చిఁ గృశింపఁ జేసి యి...'</comment>
      <origin>611843</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3631" sha1="nds74xmhswhg12srg231si7fzwlp87i" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;5805
వ, వెండియును.
శ్రీ శివ పురాణమ
కలికి పంబ యిఁకఁ గాంచెడు వైభవ మద్ది? నీకెలన్
వెలితి గంగ రాదు కడు . వేదుఱుఁ జెంది వృణాళ కోసులో
జ్జ్వలమగు నీ శరీరమును 4 బండతపోర్చిఁ గృశింపఁ జేసి యి
ట్లలఁచుట చిల్ల పెంకుఁగొని యక్కట! అంగరుఁ బాఱవైచుట!
*-
* జయ యతికిఁ దార్వతి రహఃకారణముఁ జెప్పుట
చ. అనిన గిరీంద్రకన్యక నిజాళులకు గనుసన్నఁ జేయఁ జ
య్యన జయ చారసించి వినయంబున నిట్లనిపల్కె విమ్ము స
మ్మునికుల చంద్ర ! యీ రమణి • భూధర రాజకుమారి కాళి శ
ర్వునిఁ బతిగా వరించి కదుఁ బూన్కి దపించుచునున్న దిట్టులన్,
క. నారదముని పనుపున నీ, సారసదళమృదులగాత్రి • చటుల తపం బి
రంభించి యొనర్చెడు, సారెకుఁ దావసవతంస • సంఘములలరన్.
గీ. కరము చిరకాలమయ్యె నిక్క లికి తపము
సేయ మొదలిడి నేఁటికి శివుఁడు 'మిచ్చం
యితరాది వేయనగుల
•
లోన నొక్కనిఁ బెండ్లాడఁ బూనదాయె,
135
186
137
188
189
ఉ. మీూరు మహాతపోనిధు ల మేయదయాశకు లిద్ధమూర్తు లీ
చారుశిరీషగాతి నల . శంకరుఁ డెద్దియు శంక లేక వి
స్తారత రానురాగమునఁ దప్పక చేకొని పెండ్లియాడు నే?
కూరిమిమీఁ జెప్పుఁ డెదఁ గందినఁగంగఁ దగంగ వేడుకల్.
సీ. హూలపు తల్పమందు నిద్రించునార్య పరుడు గఱకైన రాల రేల
అనుల కాంచిన దుహశీలములఁ గజ్జెకు జాల, నారచీరెల జిగి మీఱఁ గట్టు
మృగనాభిపంశ సబ్ముళిత చందిన గంధ, మలఁదు లలిత పూయు సమర బూది
కల్పపశ్వఫలాళి • గాంక్షించి తీర శిర, గొప్పును మనపు నారికటికి నోర్చి
శ్రీ ఏమినుకువును తహిన కె.ద్రపు), బాలచంద్రన్ ప్రజలతావ
భవముఁజి:డుము పిట్లం + అరి గుపురుషః, శివునిచి నబి దేటికోట:
** చెమ్మగిలదు
శ. ఈ రమణి తపము నీయుట, కారం ధర సీమువేళ నా యా మొక్కల్
హరిమివేసె నీవును విస్తార ఫలప్రసవరమలఁ దనరెడు నవియుక్.
•
141&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>nds74xmhswhg12srg231si7fzwlp87i</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/292</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251249</id>
    <revision>
      <id>611844</id>
      <timestamp>2026-11-08T11:31:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'పార్వతీఖండను _— 8+ 3 గీ. ఇంక నేమివినన్ గోరు దెఱుశ సేయు, మనినఁ గృతశయతీశ్వరుండల్లనవ్వి పార్వతినిఁ జూచియిట్లని పల్కెనీదు, తెలియపల్కులు నిజము లే చెలువ! చెపుమ మ, అన॰ప్పార్వతి యిట్...'</comment>
      <origin>611844</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3860" sha1="src5patlvmf868027ubjk57h8dnwctp" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;పార్వతీఖండను _— 8+ 3
గీ. ఇంక నేమివినన్ గోరు దెఱుశ సేయు, మనినఁ గృతశయతీశ్వరుండల్లనవ్వి
పార్వతినిఁ జూచియిట్లని పల్కెనీదు, తెలియపల్కులు నిజము లే చెలువ! చెపుమ
మ, అన॰ప్పార్వతి యిట్లు పల్కె మునివర్యా! నాసఖీ భాషితం
బు నిజంబెస్కుడు ప్రేమబంధమున నాశీపుఁ వాఙ్మనః కాయవ
రవ మాశంకరు కొల్వుసందె సమకూరన్ జేసి యిట్లీ తపో
ధనసంపత్తిఁ గొనన్ దలంచితి శివున్ దప్పానో యెప్పానోకో,
148
శ. అనిన విని వెక్క సంపడి, ముని యిట్లనిపల్కెఁ దెలిసె మొదల నిదేమో.
ఘనకాంక్షిత మని యడిగితిఁ, జనఁదగు నేనిందునుండుఁజన దిఁక్రమీఁదన్.144
•
ఆ. ఇట్లుపలికి చనఁగ నెంచిన మునినాథుఁ, గాంచి యవుడు కాళి * కరముభక్తి
తోడ నిట్టులనియెఁ దొందర యేటికి, నిలిచి చెపును దేవ! నీవుహితవు. 145
--- * యతి పార్వతికి శివుని నిరసనం బువస్యసించుట
వ. అనిన జటిలుం డిట్లనియె.
146
ఉ. నన్నిటనిల్పి నీవు శ్రవణం బొనరింపఁ దలంపు చేసిన
బన్ను గఁ దెల్పువాఁడ నిఁకఁ బధ్యము తధ్యమునై సమార్గ మా
పన్నగభూషణున్ గుఱించి • బాగుగ నంత నెఱిగియుంటి నీ
వెన్ని కమిటి పజ్జటీలు • నెట్లు నరించితివో ప్రియంబుగన్,
సి. గజమే యొక ఫ: టకి మ్మేని యున్నదే, గిటక పాణిన ముది . గిత్తగాక
శిష్యు లేనియును భుజిష్యలేన్ గలరె దయ్యాలకు మువల ని,
నెయ్యములుగాక
కౌ°జేయమేని రాణచమేని యున్న దే, యేళ్లు రక్కసేదర్మ మేనగాక
ఘనసార మేనిఁ జందవ వార మేని యున్నదియె బూది వి శీపనంబుగార
.
'
గీ. ఓగిరం బేవిఁటె నీ వూహసేయు. నటుల కాకోదగోరు విశషంబురాశ
ఏమి భోగంబులున్నవారి మంగనె, రుదునందుఁ దిలో కైక రుచిర గాత్రి!
ఉ. పూర్వమునందు ని రిపుత్రియు నీవలె మోసపోయి తా
శర్వుని చెట్టఁబట్టి సతి • చందము గిట్టని తండ్రిచేత బి
టోర్వఁగరాని చిన్న తన మొంది మహాధ్వర భూః వేదిక
బర్వునఁబా సి; బ్రాణములఁ బార్వతి ! మిటివి గాదె యిక్కతన్,
148&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>src5patlvmf868027ubjk57h8dnwctp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/293</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251250</id>
    <revision>
      <id>611845</id>
      <timestamp>2026-11-08T11:32:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'శ్రీ శివ పురాణము శ. స్త్రీరత్న మీవు సుగుణో, దారుఁడు మీ తండ్రి పర్వతప్రభుఁ డీలలో భూరిత రైశ్వర్యఘనుం • జో రామణీమణిరొ ! తగునె? • యుగ్రు వరింపన్. సి. వజ్రంబు నటు పాటి • వైచి పాషాణళ,...'</comment>
      <origin>611845</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3749" sha1="efm1j81492t9dyc9l4kegtjeu9i2tbf" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;శ్రీ శివ పురాణము
శ. స్త్రీరత్న మీవు సుగుణో, దారుఁడు మీ తండ్రి పర్వతప్రభుఁ డీలలో
భూరిత రైశ్వర్యఘనుం
• జో రామణీమణిరొ ! తగునె? •
యుగ్రు వరింపన్.
సి. వజ్రంబు నటు పాటి • వైచి పాషాణళ, కలముఁ జేకొని మూటఁ గట్టినట్లు
చందనాులువుఁ జాఱఁ జల్లి పిల్లడు సును, బొలువుగా కొడ లెల్లఁ బూయుపోల్కి--
3
3
3
బంగారు జలతరీ పట్ట పుట్టముఁ గెంటి, తోలు గట్టుటకయి • తొడరుమాడ్కి
కమలమిత్రుని పెట్టి ' ఖద్యోత కాంతులఁ, మంచి యానందింప నెంచు కరణి
గీ. మణినిధానం బెడసి లోహమయ గజ
జెంది మొదడు చందమునను
లోక పాలకులగు
3
నాదులను బోసే కామసంహరు వలచుట.
150
సీ, కస్తూరికా రజః • కలిరచందన గంధ, మేక ? చితాభస్మ | మేడ? బాల!
రమణీయనల్లకీ • విమల రాగి గ్రామ, మేడ ? శంఖధ్వాన శ్రీ మేడ ? రాము !
లలిత కాంచనమృదు 'లదు, భేదః గజాజినం బీక్ష? కాంత !
రంగన్మినోజ్ఞ మృదంగసంగతనాద, మేడ? డమరుఘోష • మేన ? రమణి !
గీ. వజ్ర వై సూర్య భూషణా. తల వేసి, ఘనశరాశ భుజంగసంఘంబులేదు !
క. ఏడ సుపర్వసమయం, బేట వికారానుసరణ
ఏడ జయభనస్వప? మేడ నిశశ్వని? యధార్థ. మీ బఁగునసు తెఱవా!
చ. లెరుణిగొ! యొక్క మాట ఏసూ దాఁయన చెప్పెదనను కామసం
హరునికడన్ ధనింబుగల . డన్న యెడప్ బది బందిలో దిగం
బరుఁడయి యుండు బెట్టులొ క వాసగృహం బూరి యుండె జేసియున్
దిరముగ గాటినే తనకు శ్రీ దీనము సేయుట యెట్లు తోమలీ!
3
153
గీ. మఱియువిను మొక్క మాటరామాలలామ!, నరగుణగణంబులం బెల్లం వామ దేవు
నందునొక నియున్నయది యెట్టింగ్, కడఁగుమీశివుఁ బెండ్లాడఁ * గడిఁది వేడ్క
గీ. లేదు వంగవుంబస లేదు విద్దె, లేదు సిరియును పౌ రేమి లేదు చూడు
లేదు తెలివిఁటయు లేదు నెందు, లేదునిలు వాకిలియును కూలికి నొకింత
ఉ. ఇంకను నీయెడన్ శివున కిచ్చయెలేకకదా రతీశు మే
•
నింకఁగఁజేసి నిన్నెడసి • యేగెను వేరొక చోటి కిప్పు డా&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>efm1j81492t9dyc9l4kegtjeu9i2tbf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/294</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251251</id>
    <revision>
      <id>611846</id>
      <timestamp>2026-11-08T11:32:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'పార్వతీఖండము — -3 పెంకితనంపు వేలుపును బెండిలియాడినఁ గూడ మేటియా + తంశ మెగాక సౌఖ్య మెు * దారసిలున్ హిమశైలకన్యకా ! ఉ. కావున మంచిమాట విను కాళిక! రుద్రుని మాని యన్యునిస్ శ్రీవిలసిల...'</comment>
      <origin>611846</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3928" sha1="ds9z9w0ei3naxeb6768d5su8oxqh68d" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;పార్వతీఖండము —
-3
పెంకితనంపు వేలుపును బెండిలియాడినఁ గూడ మేటియా
+
తంశ మెగాక సౌఖ్య మెు * దారసిలున్ హిమశైలకన్యకా !
ఉ. కావున మంచిమాట విను కాళిక! రుద్రుని మాని యన్యునిస్
శ్రీవిలసిల్లఁగా మగనిఁ • జేసికొనన్' దలఁపున్' బొనర్పుమీ
నా వచనం బమోఘమని నచ్చికనియుము లేకయున్న చో
నీ వెటు లిచ్చగించెదటు లే పశుభ ర్తను గట్టుతొమ్మిఁస్క్రీన్'
గీ. అనిన గిరికన్యక మనంబునందుఁ గీనుక
నొంది శివదూషణము &quot;సేయుచున్న వివు
జురజురగఁ జూచి పల్కె…. మచ్చరముతోడ
వచ్చె స్తితఁ జశ్వతో యిందు . వంచకుండు.
పార్య శివా శేషములకు సమాధానంబులు సెప్పుట *-
ఉ. మోసముతోడ నాదు తపము తెఱువన్ జనుదెంచినట్టి నీ
వేసము దెల్లమాయె నిశగలిపల్కులు పల్క 'బోకు నీ
వాసశలేశ్వరుని ఔలియు వంగిటివాడి నె? నిమ్మ చెప్పడన
4. సిగ శైవతిత్వము సిరిజాసని విజ్ఞులు మెచ్చుపెట్టుక౯,
$
156
157
158
159
శ్రీ. నిర్గుణంబగు బ్రహ్మంబు నియతి మిట్లు గారి నాకు మహాతలు ముందె
నట్టి పరమాత్మ కెట్టుల • నట్టిపడును, జాతి పరమం బి. కరు సుని చార దూర!
విశ్వాసముని మొదల్ 'నిగమముల్ పుట్టించి, హరిలాబట్టి చేయ య్య యొసంగె
సృష్టి శక్తి నొసంగి సృజనాధికారంబుఁ, గమలజమ్మునికిచ్చి గరుణయెసఁగ
స్వర్గ రాజ్యముతోడ • సర్వలోకాధిపత్యము నిచ్చి నాపురందరున కెలమి
నవనిధానములు కొన్నరనాధున కొసంగి, భక్తజనా గీయ శ్రీ పట్ట మిచ్చె
గీ, ఇట్టిశివునకు విద్యయు * హృద్యతరవి, వేకమును బ్రాభవంబును # విభవబుద్ధి
లేదనుచుఁ జెప్పు నీదగు వాదమునకు, మొఱకులారని మెత్తురి ప్పుడమిలోన,
A. ఎవ్వనివాకిట • నెలమిఁ గాపురముందు, సిధ్యష్టకంబు వారిసిన్' జెలంగి
ఎవని శిరోంఘుల # సీక్షింపలేరై, పద్మజన్ముండు సప్పద్మనయనుఁ
డెవ్వనిపూజనం బింపుమై నొనరింప, సర్వార్థసిద్ధులు సంతరించు
నెవ్వని నొల్లని • హీనుండు సప్తజ న్మదరిద్రతన్ జెందు శ్రీ మదము డింద
+&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ds9z9w0ei3naxeb6768d5su8oxqh68d</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/295</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251252</id>
    <revision>
      <id>611847</id>
      <timestamp>2026-11-08T11:32:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'ووو శ్రీ శివ పురాణము గీ, నెవని గాత్రంబునందు రహించు ప్రేత, భూతిలేశంబు గీర్వాణ ముఖ్యులెపుడు తలలఁ జల్పఁగ నాసిఁ త్ప్రు దండినిష్ఠ, నట్టి పరమేశుఁ దెలియ నీ కలవియగు నె వ. ఇను గీ. నీ వన...'</comment>
      <origin>611847</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3835" sha1="pghkzewek58qc44xbw0kyvbsl0e45pn" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ووو
శ్రీ శివ పురాణము
గీ, నెవని గాత్రంబునందు రహించు ప్రేత, భూతిలేశంబు గీర్వాణ ముఖ్యులెపుడు
తలలఁ జల్పఁగ నాసిఁ త్ప్రు దండినిష్ఠ, నట్టి పరమేశుఁ దెలియ నీ కలవియగు నె
వ. ఇను
గీ. నీ వనినయ బ్లాకప్పుడు నీలగళుఁడు, దాని మగళ చేష్టుఁడై తనరియున్న
దవిలి తననామ ధేయంANఁశీదలచువారి, కెల్ల సౌఖ్యంబులను నిద్చలిచ్చుచుండు
గీ. ఐన నౌక మాట వినుము శఖాత్మ! శివుఁడు
లేమితో భోగముల నొంద శయుండె
నా? యటులఁ గాక పై రాగ్యమాత్మనొంది
భోగముల మా నెనా? తలంపుము మనముస.
164
ఆ. ఇల్లు వెండికొండ • విల్లు బంగరుకొండ, కలిమిలేఁడు పైకములకు తేఁడు
కోలుచుదాసు లెసని కిలవాని సిరినీ నె, ఱుంగఁదర మెసొమ్ము దొంగతపసి! 166
సీ. గంగామహానదీ కాండంబు మెచ్చునీ, జలదారి చుడుపొందు • సైరిధులు
అమలమాణిక్యచ యముల హర్షించునే, నత్తగుల్లల నోట నరులు కొంగ
కమలమరందసారమున కాసించునే, బురదను గ్రోలు దర్దుర మదెందు
అచ్ఛముక్తాఫలాహారంబు నడయునే, జొన్న లింకుల కేగు చున్న కాకి
గీ. అఖిల దేవాధినాథుఁడై నిఖిల వేద, సన్నుతుండగు శివుని భాస్వర చరిత్ర
మర సిమెచ్చఁగఁజూ లె దేశీయజ్ఞ హృదయ, పొమ్మునీతో డనాకిఁāఁ+బోరువలదు,
ఉ. భూతసహాయుఁ డంటివిఁకఁ బొల్పుగ విన్ము మహేంద్రముఖ్యులా
భూతశరణ్యుఁ గొల్వఁ జన భూతము లేవున నేల్పు పెద్దలన్
నీతమెఱుంగఁగాగు దెల నెత్తుల మొత్తుచునుండునపునీ
వాగువారి గరు• మారసి యెట్లు గణించెదోక దే.
వ, ఇంక వినుము.
క. శివనిందను బొనరించిన, యవివేకిన్ జంపవలయు నటుదప్పినఁ ద
167
క్కువలాడి తిట్టవలె రెం, డివిగానియెడన్ దొలంగి • యేగఁగవలయున్ 168
ఉ. కావున నీవు బాఁపఁడవు గాన నవధ్యుఁడ విందునుండి పొ
మ్మి వెట కేనిఁ గుత్సితమతీ! యన నాతఁ డిఁ కెద్దియో యనన్
బోవఁగ వేగ సంతఁగని పోవఁడితఁడు వితండి చూడు మ
దేవుని దూఱఁబూ నెడు న దేజయ! పోదము వేఱు చోటికిన్ .
169&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>pghkzewek58qc44xbw0kyvbsl0e45pn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/296</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251253</id>
    <revision>
      <id>611848</id>
      <timestamp>2026-11-08T11:32:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'పార్వతీ ఖండము - ఆశ 3 3وو 4. అని రయంను లేచి హిమాద్రిపుత్రి, చెలులతో వేఱుచోటికిఁ జేరఁ దలఁచి యొక్క_యడుగిడఁగాసస్మి'తోజ్జ్వలాస్యు, డగుచుశంకరుఁడుతఁ బెల్లాదరమున, . -* శివుఁడు సాక్షాత్క...'</comment>
      <origin>611848</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3680" sha1="nhhgp3fia0g0w27qnx4ulekwkt0y92q" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;పార్వతీ ఖండము - ఆశ 3
3وو
4. అని రయంను లేచి హిమాద్రిపుత్రి, చెలులతో వేఱుచోటికిఁ జేరఁ దలఁచి
యొక్క_యడుగిడఁగాసస్మి'తోజ్జ్వలాస్యు, డగుచుశంకరుఁడుతఁ బెల్లాదరమున,
.
-* శివుఁడు సాక్షాత్కరించి కార్వనిఁ గైలాసంబునకు రమ్మనుట
శా. బాలేందుస్ఫురితోత్తమాంగరుచితో భస్మాంగ రాగంబుతో
నీలగ్రీవముక&quot; దయామృతషుర్ నిష్యందదృక స్ఫూర్తితో
లీలాలంకృతకోటి పుష్పశరలా లిత్యోల్లసన్మూర్తితోఁ
బ్రాలేయాచలకన్య శ కైదుఱ శుంభద్రాగసంరంభుఁడై,
تنو
171
శ.. పత్యక్ష మొంది కాళిక, సత్యనురాగమున కాసి యనియెఁ బ్రియా! నీ
సత్య ప్రణయమ మండు: న, ప్రత్యే కతపరునకు ముదము వడితిన్ గడింది. 172
ఉ ఘోరతపోధనాగమునఁ గోమతిః నన్ గొం తీవు సేవకున్
కూరిమి పేరిమిన్ గొలుతుఁ గోరినయట్టుల నేఁటినుండి నిన్
సారెకుఁ బెక్కు చిక్కుల ఘనంబుగ నొక్క పరీక్ష చేసితిన్
దీరని చెల్మికల్మి గణుతింపక పై (పుము వేగ పన్నికన్'.
ఉ. ఇందుముఖి! త్రిసన్ గొనెద వేటికి నేటికిఁ దీ నిశ్రమం
బొందితోడ
* యుండ వె మున్ను నిరంతరం బిఁకా
చందము డెందగుందుఁ గొని • సందియమున్ దిగనాణి పేర్మిమై
నిందుననుండి
పగి
178
• కేగఁగ రమ్మివుడే రయమ్మునన్ .
174
హృద్యతరకలా !
శ. ఏలే యలి నీలాలక! ఏలే బాలేందునిటల
.
ఏలే యిటువరు గెత్తుట, ఏ లేమల కిట్టిప్రేమ లెఱుఁగము జగతిన్.
బడి భా. రమ్మా ననుఁబ్రోచుటతిభరమ్మా నా నే
రమ్మా తతకరుణాధా, రమ్మారయ నీదు మనము • రాజీవముఖ!
శ. సైరింపుము నా నేరమి, వారింపుము ఘోరవిరహ
భారజ్వరమున్
గారింపుము బిడియమును వి, చారింపుము దేవి! పూర్వ సౌహార్ద్రములన్ ,
వ. అనినంతఁ బర్వత రాజకుమారియు
175
176
సీ. తేఱిచూడఁగ రాని ! దివ్య తేజమువాని, వలపులనించు రూపంబువాని
ఘనఘనాఘనతుల్య * * శంఠనాదమువాని, దలఁపఁజాలనిశక్తిఁ దనరువానిఁ&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>nhhgp3fia0g0w27qnx4ulekwkt0y92q</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/297</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251254</id>
    <revision>
      <id>611849</id>
      <timestamp>2026-11-08T11:32:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'لاده శ్రీ శివ పురాణము గారుణ్యరసమునఁ * గ్రాలు భావమువాని. నిష్కళంకాత్ముఁడై * నెగడు వాని తనతపంబున కను కాప మొందిన వానిఁ, బ్రేమోక్తి నలఁత మాన్పించువానీ గీ. నఖిలజగదీశ్వరుని మనో హర...'</comment>
      <origin>611849</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3801" sha1="ixm51zvm1mp6bfi8ix5578oxeve1g6p" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;لاده
శ్రీ శివ పురాణము
గారుణ్యరసమునఁ * గ్రాలు భావమువాని. నిష్కళంకాత్ముఁడై * నెగడు వాని
తనతపంబున కను కాప మొందిన వానిఁ, బ్రేమోక్తి నలఁత మాన్పించువానీ
గీ. నఖిలజగదీశ్వరుని మనో హరునిఁజూచి, యతులమోహన తనువున కాత్మమురిసి
తాపమెల్లనుద్రోచి జోతలనొనర్చి, కరములు మొగిడ్చి యిట్ల నెఁ 'గరముభక్తి
పార్వతి శివునితోఁ దలిదండ్రుల నడిగి తన్ను బెండ్లాడు మనుట *.
చ, సకల మెఱింగియుంటి సుర సత్తమ! దశఖని భిన్నమం దటుల్
కలతనొంది గాత్రమును వీడియు దేవత లొక్కతీరు తా
రశపరిభూతులై నను గరంబుభజింప నిలింపరక్షకై
యకలుషుఁడైన శైలపతి యాత్మజనై జనియించితి విభూ!
⭑1
ప, కావున
ఉ, నాజనకున్ హిమాచలుని నాదగుతల్లిని మేనకాసతి
నఁ జేరి కడు . యుక్తిగ భిక్షగ నన్ను గోరి వి
భ్రాజితవై భవోత్సవవి భాసితలీల వివాహమాడి న
రాజత శై లభూస్థలికి శ్రీ రాజశిరోమణి! చేర్పు మార్పునన్.
. కన్యాదానముచేసి తత్ఫల మిల • గాంచుని గిరీంద్రుండు లో
కన్యాయంబిది గాన నాదు మనవిన్ గాఢానుకంపాత్మతో
సైన్యంబెంచక యాదరింపును మదీ యంబౌ తపంబి ప్రసా
మాన్యఖ్యాతి వహించిమించుఁ బుడమిక్ మా రావ లేపాపహా |
ఉన్నదునింట నను మోదముతోడ వివాహమాడుచోఁ
బన్నుగ శాస్త్రపద్ధతికి • బద్ధతనొందక పోయితీవు సన్
గన్న మనుండు దుఖఁడును గల్పవిధాన ననగ్రహార్చనం
బు న్నెఱవేర్చకుండె వగఁ బొందితిఁ జెందితి దేహనాశమున్
+
క, కావున నిపుడు వివాహ, శ్రీవిధివిహితము గఁ బెండ్లి చేసికొనుము నన్
దేవతల కార్యసిద్ధిని, భావించి మనంబునందుఁ బావనచరితా!
•
చ. అనుడు మహేశుఁ డల్లనగి యార్యకు నిట్లనియెన్ బ్రియంబునన్
వినుము వినీల వేణి! పృథి వీధర శేఖరుఁ జేరి నిన్ను భి
.
క్ష ను వరియించి యాచనను సల్పిన నాతఁ డనల్పకోపుఁడై
మనమున నీసుమాని యవమానము సేయఁగఁబూను మానినీ!
179
180
181
182
188
1&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ixm51zvm1mp6bfi8ix5578oxeve1g6p</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/298</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251255</id>
    <revision>
      <id>611850</id>
      <timestamp>2026-11-08T11:32:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'A. శ్రీ శివ పురాణము పౌనటు లర్థిఁగోరు నను · సద్భుత లీలనొనర్చు కీర్తి నెం తేనిఁ దనర్సు భూప్రజలు . హెచ్చుగఁబాడి తరింప నీకలెన్. 191 జన్మజన్మమునందును * సతిని నీరు, భక్తను మహాత్మ! వేగ...'</comment>
      <origin>611850</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3656" sha1="1edy9my2oaleyczlenjn6n5jg2yk37s" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;A.
శ్రీ శివ పురాణము
పౌనటు లర్థిఁగోరు నను · సద్భుత లీలనొనర్చు కీర్తి నెం
తేనిఁ దనర్సు భూప్రజలు . హెచ్చుగఁబాడి తరింప నీకలెన్.
191
జన్మజన్మమునందును * సతిని నీరు, భక్తను మహాత్మ! వేగ నిబ్బరవుకృపను
నేను గోరినయట్టుల నే కడంగి, తీర్పు నా వాంఛ తంబును నేర్పు మెఱయ,
3
-* శివుఁ డంగీకరించి కైలాసంబున కేగుట *--
9. ఇట్లు మఱిమఱి యడిగి గిరీంద్రతనయ, యూరకున్నంత శంకరుండురుతరంపు
కరుణ న ట్లే యొన ర్చెదఁ గాలి! యని త, దీయ విరహార్తుఁడై చేరె౦దిరుగ నెలవు
క. అచ్చటి ప్రభుధుల కెల్లను, హెచ్చుగ శివుఁ డిచ్చరిత్ర | మెఱిఁగింపఁగ వా
రెచ్చుగ సంతసమొంది ను, హెూచ్ఛతరోత్సవము లప్పు • డొనరించి రటన్ -
పార్వతి వీశాంకము చేసి తల్లిదండ్రుల యొద్దకుఁ దోవుట
+
ఉ. అంత మహేశ కాంతి శ్రమశీమంతయుఁ బాసి హృదంతరంబునన్
సంతస మొంది యగ్నులకుఁ జక్కఁగఁ బూదలొనర్చి తాను ము
న్నెంతయు వేడ్క నాటిన మహీరుహరాజిని ప్రేమఁజూచి దీ
శాంతమొనర్చి కులు జమూ విజయల్ మురియంగఁ బొంగురు, 195
చ, నగరికిఁ జేరఁబోవ గిరినాధుఁ డెఱింగి కరంబుపొంగి య
త్యాగణిత వైభవంబున నిజాంగనతోఁ దనయాళితోఁ బ్రథ
దగు నల పొరగాంధవ వితానముతో ద్విజరాజితోఁ బ్రియ
మ్ముగ శుభవస్తువుల్ గొని ప్రమోదముతో నేడు రేగె నత్తటిన్.
19
1. ఏనుఁగులును గుజ్జంబులు, జానుగు పల్లకులును రచనల సొగసౌ
మేనాలును నానావిధ, గానంబులు సెలఁగ జనులు గదిలి రెదురుగాన్. 19'
పలఁ బట్టణమును, గాళి సమీపించి తనను గాంచి నెదురుగా ఁ
a
కుడుచుఁ జేరెడు, శైలేంద్రువ కతనిసతికి సాఁగిలి మ్రొక్కెన్.
గల సలిపి వక్షమునందుఁ గుమారిఁ జేర్చి వి
రఁగనుదమ్ముల రాల్చి కుమా వచ్చితే?
భాగ్యమును • జెందితి మీదినమందు నేఁడెవిన్
గలము • గోటి యిఁ కేటికి గోత్రవర్ధనీ!
1:&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>1edy9my2oaleyczlenjn6n5jg2yk37s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/299</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251256</id>
    <revision>
      <id>611851</id>
      <timestamp>2026-11-08T11:33:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'పార్వతీ ఖండము — ఆ4 3 187 క. ఎంత ఘనుండైనను దా, వెంతటి నెఱవాదియైననెంతటి చతురుం డెంతదొరయైన నింతిరో! సుంత యొకని నడుగఁబోవఁ . జులకనఁ జెందున్, చ. ఇకను వివావారీతి గణియించి పరిగ్రహ మొందుమ...'</comment>
      <origin>611851</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4128" sha1="on8owpyxevk3bnarqqc5txh40znm00t" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;పార్వతీ ఖండము — ఆ4 3
187
క. ఎంత ఘనుండైనను దా, వెంతటి నెఱవాదియైననెంతటి చతురుం
డెంతదొరయైన నింతిరో! సుంత యొకని నడుగఁబోవఁ . జులకనఁ జెందున్,
చ. ఇకను వివావారీతి గణియించి పరిగ్రహ మొందుమంటి దా
సకలము నీమనోరథపు దక్కి గనేయగుఁ గాక ధాత్రిపై
యొకటియు నిత్యమై యెసఁగి యుండు నీ వశ్యము దృశ్యమెల్ల నూ
రిశ యనుమాన మొందుదురు • రాజముఖి! జగమందకోవిదుల్.
వ, వెండియు నిఁక వినుము. సద్గుణుండును, స్వతంత్రుండును, స్వప్రభాసితు
డును, నద్వితీయుండును నగు పరబ్రహ్మంబు సర్వకర్తియగు ప్రకృతితో ఁ
గూడి సగుణుండును, సస్వతంత్రుండును, నవ్యతేజోభాసితుండును, ననేకరూ
పుండును నగుచు జగంబున నలరారు. అట్టి ప్రశృతివగు మహామాయవు నీవ!
మాయామయంజగు సర్వదగణబు నాత్మనగు నేను గృపామతిన్ ధరియింతు.
ఇఁక గ్రహంబులును, దార కాగణంబులు మున్నగునవి యెవ్వి? ప్రకృతిపురు
షులకుగు మన యిర్వుర చే లోక కల్యాణంబుకొఱకు గుణకార్యభేదంబున నివి
యన్ని యుత్ఫాదింపఁబడియె. భ క్తరక్షణార్థంబుగదా మన మిరువుర మిట్లు
సగుణభావంబు నొందుట, నిర్గుణవయ్యును సర్వవ్యాపార పారీణత్వంబున సగుణ
వును సూక్ష్మంబైన మూలప్రకృతివయ్యను సత్వరజస్తమోమయవునైన
మాయవు నీవు! ఇక నిర్వికారుండను నిరీహుండనై సను భ క్తేచ్ఛాసంపాదిత
విగ్రహుండనగు నన్ను సర్వభూతంబుల శాత్మగా నెఱుంగు మనిసక్&quot; బార్వతి
ప్రణమిల్లి శివ కిట్లనియె.
నే
3
గీ, ప్రకృతి నే నాత్మ నీవు సర్వస్వతంత్ర
లమును నిర్గుణులమునునై * యమీరు మనము
భక్తవశ్యుల మై గుణ భావ మిట్లు
3
పడసితిమి సత్య మీయది పరమపురుష !
చ. ప్రకృతికి భిన్నమై పరఁగు నానినిఁ గాఁ బరమాత్మగా జగ
న్ని శరముఁ బుట్టఁజేయఁదగు • నిత్యపదార్థముగాఁగ నందు నేన్
విశృతివిహీనుఁగాఁ ద్రిగుణ వేష్టన మొందని వానిఁ గాఁగ
క కృతినిఁ గోరి యాకృతినిఁ గాంచినవానిగ నిన్నెఱు.
ఉ. ఐనను దేవ! నామనవి నారసి తప్పుకటింప కర్మిలి
బూని హిమాచలున్ సకల • భూధర రాజవ రేణ్యుఁ జేరి యిఁ
188
189&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>on8owpyxevk3bnarqqc5txh40znm00t</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/300</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251257</id>
    <revision>
      <id>611852</id>
      <timestamp>2026-11-08T11:33:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'పార్వతీ ఖండ ను — ఆ. 3 చ. అని పలుమాఱు కూఁతు వదనాబ్జము నంటుచు మేర లేని యు బ్బునుగొని రన్నలున్ ముదముఁ బొందిరి వారి పురంధ్రులున్ గులాం గనలును గౌఁగ్రిటన్ బడసి శ్రీ గారవమున్ బొనరి...'</comment>
      <origin>611852</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3562" sha1="fdhk9bthn2hlufazurfqnp5t0nqe30l" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;పార్వతీ ఖండ ను — ఆ. 3
చ. అని పలుమాఱు కూఁతు వదనాబ్జము నంటుచు మేర లేని యు
బ్బునుగొని రన్నలున్ ముదముఁ బొందిరి వారి పురంధ్రులున్ గులాం
గనలును గౌఁగ్రిటన్ బడసి శ్రీ గారవమున్ బొనరించి రెల్లవా
రును గొనియూడిపాడి రమశీరుల్ గురిపించిరి పుష్పవర్షమున్.
+
ధర్మ నిర్మితంబన భాసురరత్న రథంబునందు స
త్కర్మకులైన బ్రాహ్మణులు కాళిక నెక్కఁగఁజేసి వాద్యముల్
బేర్మిఁ జెలఁగఁగా నగర వీధులఁ బౌరవధూ శిరోమణుల్
నిర్మలమౌ క్తి కాడత లనేకముఁ జల్లఁగఁ జేర్చి రిక్కకున్ .
+
200
201
ఉ. వందులు పాటగాండ్రు గరు పంబెసఁగన్ దమ విద్యఁజూపీ యా
నందముఁ గూర్చి గ్రీకుల నాయక వర్యులు సామగీతులన్
బొందుగ స్వ స్తివాదముల భోరున సల్పిరి వారికెల్లఁ దా
వందలు పేరొసంగె హిమవంతుఁడు రత్నములన్ గ్రమంబుగాన్.
ఆ. ఎల్లవారి కప్పు * డీరీతి గౌరవం, బెలమిఁజేసి గిరి న రేశ్వరుండు
సంతసముననున్న జరిగెఁ గొన్నిదినంబు, లంత నొక్కనాఁ ఢహంబునందు,
శ్రీ, మేనకాకాంత సంతసముని తనయ
తోడ నందఱు కోడండ్ర'తోడఁ జైలుల
తోడ దాసీసమూహముతోడఁ గొలువుఁ
దీర్చి కూర్చున్న సమయంబు
తీరు నెఱిఁగి.
~* శివుఁడు భిక్షుక వేషంబుతో మేనాసన్నిధిని నర్తనము వేయుట *-
చ, శివుఁడొక భిషథకాశృతివిఁ జేకొని వామకరంబునందు భై
రపరవసాధకంబగు దరంబును నింబుగ సవ్యహస్తము
దవీతధనాదమో డమరువంది ఘనంబుగ మ్రోగఁ జేయుచున్
వివిధగతిప్రభేదముల • వింతగ నర్తనమున్ బొనర్చుచున్.
ఉ, మేనకయున్న యున్న తపు* మేడకుఁ జేరఁగఁబోయి శంఖని
స్వానమనూనసూ డమరు • వాదనమున్ బొనరించె నాగర
స్త్రీనివహంబుఁ బూరుషులుఁ జిన్నలు పెద్దలు చేరినిండ వి
ద్యానిపుణత్వమేర్పడఁగఁ జుండవమున్ బొనరించె మించుగr.
203
204
205
206&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>fdhk9bthn2hlufazurfqnp5t0nqe30l</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/301</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251258</id>
    <revision>
      <id>611853</id>
      <timestamp>2026-11-08T11:33:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '555 శ్రీ శిపపు రాణము ' శ. ఆ గరిమనిఱు నృత్తము, బాగుగఁ గని గిరివ రేంద్ర భామినియును నా నాగరాజనంబులును గడు, నూఁగిరి తన్మయతఁ జెంది యుల్లాసమునన్, 207 ఉ. ఆ నటనంబుఁ జూచి తుహినాచల పుత్రిక మ...'</comment>
      <origin>611853</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3677" sha1="40n56rjhumk9afdnmo5mtcpy7za1yoa" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;555
శ్రీ శిపపు రాణము
'
శ. ఆ గరిమనిఱు నృత్తము, బాగుగఁ గని గిరివ రేంద్ర భామినియును నా
నాగరాజనంబులును గడు, నూఁగిరి తన్మయతఁ జెంది యుల్లాసమునన్, 207
ఉ. ఆ నటనంబుఁ జూచి తుహినాచల పుత్రిక మూర్ఛనొంది యెం
తేని మనంబున నటు మహేశ్వరుగా గురుతింప నంత స
నందుఁడై బహుమన్మథ సుంద రంగుఁడై
మానితనాగ రాజకుల మండనుఁడై గనుపట్టె నత్తఱిన్
చ, ఉమ యమితానురాగమున . నోయుడు రాజకిరీట! నన్ను వే
గముగ భవత్సధర్మిణిని'గా సలుప వరమిమ్మనాగ న
ర్సము దనరార శంకరుఁడు శ్రీ సత్వర మవ్వర మార్యకిచ్చి వి
భ్రమరమణీయతాండవ ముపార్జితిలీల నొనర్చె గమ్మఱన్,
ఉ. మేనక యంత నర్తకున మేయవు నృత్యముఁజూచి 'మెచ్చి న
న్మానము సేయఁగాఁగడఁగి • మాన గుబ గరుపళ్ళెరంబులో
జానగుముత్యముల్ రవలు • చాలఁగఁ గైకొని యీయఁబోవఁగాఁ
దా నవి యొల్ల కే మరలఁ దాండవమాడుచు నుండె వేడుక.
208
209
210
వ, అంత మేనక యక్కృతక నటునకు మెప్పు సేయు వేడుక నీ వేమి వాంఛింతు
విచ్చెదననుటయు నతం డిట్లనియె.
మేనకతోఁ గృతకనటుఁడు దనకుఁ కార్వతి నిమ్మనుట
.
క. ఒల్లను ముత్యములను నే, నొల్లను గొంపులను రవల నొల్లను బంగా
రొల్లను గిరిరాజ్జీ! యీ, ఫుల్ల సరోజాక్షి నీదు పుత్రిక నిమ్మా!
'
శ. నావుడు నగమూర్థన్యుని, దేవేరి ప్రభూతరోషదీ ప్రేక్షణయై
నీ! వెడఁగ! భిక్షుతుఁడ! యోరీ! నదరకు మిపుడు పెండ్లి యేయగు నిదటన్.
క. నీ పన్నెకు నీ వాసికి, నీ వాలకమునకు మేటి ' నీదు సిరికి నీ
211
212
యుఁ గావలె,నా? వింతగు నీదు తలఁపు నట ! శఠహృదయా'
ఆ. తివిరి నక్క యేడ ? దేవలోకంబేశ ?, బడుగునటుఁడ వేడ? బాల యేడ?
ఎంత యంతరంలో 4 యెఱుఁగకపోతివి, కనుల వెట్టి నీకుఁ గలుగుకతన.
ఉ. పొమ్మిటనుండి వేగముగఁ బోవకయున్నను నిన్ను బంట్లు బె
త్తమ్ములతోడ బాదుదురు తద్దయుఁ గీడొనరింతురన్న లే
+&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>40n56rjhumk9afdnmo5mtcpy7za1yoa</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/302</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251259</id>
    <revision>
      <id>611854</id>
      <timestamp>2026-11-08T11:33:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'పార్వతీ ఖండ నూ — ఈ 3 శమ్ము వెఱన్ నటించుచును . జక్కఁగ నృత్తము సేయుచుండఁగా నమ్మనుజూచి యార్య డను నాతని కిమ్మనియె బ్రియమ్మునన్. 216 ప. అంత మేనక య్యావచనంబులు కులుకన్ జెంది మందలింప న...'</comment>
      <origin>611854</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3319" sha1="fyhb32zdbwi9lbz9ke8aftqd7vq2gxt" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;పార్వతీ ఖండ నూ — ఈ 3
శమ్ము వెఱన్ నటించుచును . జక్కఁగ నృత్తము సేయుచుండఁగా
నమ్మనుజూచి యార్య డను నాతని కిమ్మనియె
బ్రియమ్మునన్.
216
ప. అంత మేనక య్యావచనంబులు కులుకన్ జెంది మందలింప నాలోక సుందరి
యుడుగక మాటికి నట్లే యర్థించుచుండ నమ్మంగళాంగిన్ బెదరించి గట్టు
రాణి యిట్లనియె.
1. వలదు చాముండ! యూరక పదరఁబోకు
కన్పడినయట్టి యీ యాట గానిఁ దగిలి
పోనఁ జూచెదవా? మంచి బుద్ధివొడ మె
మతరం జేమి చేసెనో మాయకాఁడు,
వ. అనుసంత
క. ఆలోపల హిమువ్వతుం, డాలోఁగిలి కరుగు దేర నప్పాట మే
నాలలితాంగి నగేంద్రువ, కాలాగంతయును జెప్ప నాతం డలుకన్.
--- * మేనకా హికువంతులు నటుని శిక్షింపఁబూనుట *
+
చ. భటులిఁక వీని నావలకుఁ బంపుఁడవన్ గుమిగూడి వారలా
لو
నటు సడలింప వారికిఁ గనర్ధన తేజుఁ డత్వరు చిక్క కే
యటునిటుఁ దిప్పుచు నిజమహద్భుత లీలల విష్ణురూపుఁ డై
కటక కిరీటకుండల ని కామద కాసద మేయ మూర్తియై.
+
చ. కనఁబడ నా హిమాచలుఁడు కౌతుక మొప్పఁగఁ గొంచుచుండ న
ర్చనమునఁ దాను శ్రీపతికి రాణఁదలిర్ప సమర్పణలు చే
సిన సుమరాజి యస్ధునుని • శీర్షమునం దగుపట్టఁ జూచి విం
తనుగొని భక్తి భావమును దాల్చినయంతనె యంత నాతఁడున్.
ఉ. హంసము నొక్కి. శ్రోణితని భాకృతితోఁ జతురాస్యుఁడై సుఖా
శంపద నేక వేద మను • సంతతిఁ బాడుచు సర్వదుఃఖవి
ధ్వంసము సేయునట్లు గన వచ్చిన నచ్చెరువొంది పర్వతో
సుఁడు సూచుచుండెను ముదమ్ము విధమ్ము మనమ్ముఁ గ్రమ్మఁగన్.
ఉ. అంతనె యాతఁ డా తనువు సంతను మార్చి జవంబునన్ వివ
స్వంతుని రూపమున్ గొని ది శాతతి నల్గడ వెల్గఁ జేయు న
217
218
219
220
221&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>fyhb32zdbwi9lbz9ke8aftqd7vq2gxt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/303</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251260</id>
    <revision>
      <id>611855</id>
      <timestamp>2026-11-08T11:33:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '030 శ్రీ శివ పురాణము శ్రాంతని తాంత కాంతులు నిరంతర తాపముఁ గ్రుమ్మరింప వి భ్రాంతినిఁ జెందె సర్వకుల పర్వతరాజవరుం డవారిగాన్' 228 ఆ, అంతలోన మరల • నా రూపమును బాసి, యకృతరశ్మిరూప మంది క...'</comment>
      <origin>611855</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3194" sha1="c5mi49qb5ehb1fovu2c8tkhw32f4t56" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;030
శ్రీ శివ పురాణము
శ్రాంతని తాంత కాంతులు నిరంతర తాపముఁ గ్రుమ్మరింప వి
భ్రాంతినిఁ జెందె సర్వకుల పర్వతరాజవరుం డవారిగాన్'
228
ఆ, అంతలోన మరల • నా రూపమును బాసి, యకృతరశ్మిరూప మంది కౌము
దీవితానములను దేవాధినాథుండు, గుప్ప నరుసమొందెఁ గుధర వరుఁడు.
మ. క్షణమాత్రం ఋబులుండి యంత నటరాజ శ్రేష్ఠుఁ డ ర్ధేందుభూ
.
షణవిన్ఫూర్జితమా జబాపటలితో • శైలేంద్రకన్యాసధ
ర్మిణితో భాస్వరదివ్య తేజములతో శ్రీమించు రుద్రాక్పతిన్
బ్రణతాభీష్టదరీతి నొందఁ గనియె
బ్రాలేయ శైలుం డటుల్.
గీ. అంత నిముసంబులోన నా ॥ హరుఁ డదృశ్యుల
225
డగుచు నిరుపాధికంబు ని రంజనంబు
A.
నిస్పృహం బద్భుతంబయి నెగడుచున్న
దివ్య తేజంబు దనమోలఁ • దేజరిల్లె.
అట్టి
.
తేజంబు గిరివరుం డరయుచుండ
నది యదృశ్యతఁ జెంది న టాఫరా జ
సేకరూపంబు లిటుఁజూపి । వీఁక్రమ గుడ
భిష్ఛకుండయి గిరినాధుఁ బేర్మిఁజూచి.
క, కన్నియ నిమ్మని యడుగఁ గ, న న్నగ రాజావతంసుఁ
A.
•
డంగీకారం
226
బున్నుడువకున్నఁ గనొని, యన్నర్తకుఁ డం దదృశ్యుఁ డయ్యెన్ వేగన్.
* మేనా హిమవంతులు పశ్చాత్తప్తు లగుట *—
ఇట్లు మేనా గిరీంద్రు లా
లెఱుఁగఁజాలక పోయి రా
గదలి చనినంత
జ్ఞాన
యీశు మాయ
యీశ్వరుండు
• గలుగ మనల
వంచనము చేసి చని శివుండంచు వగచి.
క. వారలు శంకరు నెడ వి, సారతరా వ్యాజభక్తి తత్పరు లగుచున్
227
229
గూరిమి భజించుచుండిరి, సారెకు మదిలోఁ దదీయ చరణద్వయమున్. 280
వ. అనిన విని నూతునకు నైమిశారణ్యవాసులగు వాచయము లటమీఁది
వృత్తాంతం బెఱింగింపుమనుటయు.
231&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>c5mi49qb5ehb1fovu2c8tkhw32f4t56</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/304</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251261</id>
    <revision>
      <id>611856</id>
      <timestamp>2026-11-08T11:33:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'పార్వతీ ఖండము --- ఈ 3 ఉ. నాకధునీపవిత్రభువ నప్రతిమానక బంధబంధుర శ్రీకర గుండి కాహ్వయసరిద్రసవర్ధిత పుణ్యమూర్తి! మృ ద్వీకరసప్రవాహనిభ దివ్యవచోమకరందకందసు శ్లోక జనాతిగీతసుయ శోబహ...'</comment>
      <origin>611856</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="925" sha1="gri7hs3mua1bakovgs5fo9yozjkj355" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;పార్వతీ ఖండము --- ఈ 3
ఉ. నాకధునీపవిత్రభువ నప్రతిమానక బంధబంధుర
శ్రీకర గుండి కాహ్వయసరిద్రసవర్ధిత పుణ్యమూర్తి! మృ
ద్వీకరసప్రవాహనిభ దివ్యవచోమకరందకందసు
శ్లోక జనాతిగీతసుయ శోబహుమానిత! లక్ష్మమాంబికా !
గద్య. ఇది శ్రీ బుధజనవిధేయ ముదిగొండ నాగవీరేశ్వర నామ ధేయ
ప్రణీతంబైన శివపురాణంబందలి పార్వతీఖండంబునఁ
దృతీయాశ్వాసము సంపూర్ణము.
శ్రీ శ్రీ శ్రీ శ్రీ
282&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>gri7hs3mua1bakovgs5fo9yozjkj355</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/305</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251262</id>
    <revision>
      <id>611857</id>
      <timestamp>2026-11-08T11:34:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'శ్రీ శివాభ్యాన్నమః శివపురాణ ము పార్వతీ ఖండము చతుర్థాశ్వాసము నారాయణపురం జ నా! నవనీతప్రతిమ మనస్సారస ! వి ద్యానందపూర! సుయజ్ఞో భానిధి ! ముదిగొండ వీర భద్రారాధ్యా ! వ. అక్కడకుండు...'</comment>
      <origin>611857</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1732" sha1="sqa8h62m7ha32yqzr2degaavck04xa1" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;శ్రీ శివాభ్యాన్నమః
శివపురాణ ము
పార్వతీ ఖండము
చతుర్థాశ్వాసము
నారాయణపురం జ
నా! నవనీతప్రతిమ మనస్సారస ! వి
ద్యానందపూర! సుయజ్ఞో
భానిధి ! ముదిగొండ వీర భద్రారాధ్యా !
వ. అక్కడకుండు శౌనకాది మహామునులు కిట్లనియె.
* శివుఁడు వైష్ణవవేషముతో మేనకా హిమవంతులకడకు వచ్చుట *—
చ. శివుఁడును రాజతాచలముఁ జేరి హిమాచలుఁ దత్సతిన్ భ్రమా
వివశులఁజేయు పొంటె నౌక విపుని వేసముఁ బూని విస్ఫుర
ధవళతరాంశుకంబులును దండము గొడ్డును బావలొంది నై
ష్ణవతిలకంబు నెన్నొనటఁ జక్కఁగ దిద్ది స్మరింపుచున్ హరిస్.
క. సాలగ్రామముఁ బటికపు, మాలికఁ జేకొని తగన్ హిమధరునికడకున్
మేలుగవచ్చినఁ గని, ప్రాలేయాచలుఁడు గడుఁ బ్రవత్తిదలిర్పన్.
గీ. వందనముచేసి పాదారవిందములను
•
గడిగి యన్నీటిఁ దలఁదాల్చి కవశరత్న
8&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>sqa8h62m7ha32yqzr2degaavck04xa1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/306</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251263</id>
    <revision>
      <id>611858</id>
      <timestamp>2026-11-08T11:34:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'పార్వ తీ ఖంద చూ - పీఠము నొసంగి పూజఁ గావింప సగ్ర జనుఁడుగొ నె వా రొనర్చిన సత్కృతులను. క. కాలిక ద్విజునంజలకున్, ఫాలముసోఁకంగ మ్రొక్కి నీ పర మేశ్వరుగాఁ చా లో నెఱింగి మురిసెను, చాలఁ...'</comment>
      <origin>611858</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3699" sha1="ln72mofj2t2y810vcjmzhorkkx8euv2" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;పార్వ తీ ఖంద చూ -
పీఠము నొసంగి పూజఁ గావింప సగ్ర
జనుఁడుగొ నె వా రొనర్చిన సత్కృతులను.
క. కాలిక ద్విజునంజలకున్, ఫాలముసోఁకంగ మ్రొక్కి నీ పర మేశ్వరుగాఁ
చా లో నెఱింగి మురిసెను, చాలఁగ దీవించె నగ్ర జన్ముఁడు వారిన్.
వ. అంత శైలేంద్రుండుమ ధరామరేంద్రుని కుశలం బడిగి.
క. ఏ దేశ మేనివాసము, భూదేవకులావతంస! పొందుగ నిట మా
కా దేశింపుము నినుఁ గన, శ్రీదయితుఁ గాంచినట్లు చిత్తంబలరెన్.
మ. అన నంతన్ హిమవంతుఁ గాంచి యతఁ డత్యంతంబు సంతుష్టుఁడై
యనియెన్' ‘బర్వతరాజ! వైష్ణవుఁడ బ్రహ్మశ్రీ కుఁడన్ యోగభా
జనుఁడన్ లోకహితం బొనర్చుటకునై . సర్వప్ర దేశంబులం
దును సంచార మొనర్చుచుందుఁ గనుఁ గొండున్ భూతభవ్యంబులన్.
ఉ. కూరిమితోడుతన్ గమల కోమల గాత్రిని నీదుపుత్రి నా
నీరజ రిజూటునకు నీవిడి పెండ్లి యొనర్తువంచు నే
నారసి నీదు యత్నము రయమ్మున మాన్పఁగడంగి వచ్చితిని
మార విరోధి దక్క యొక మంచివరుం డెవఁడేనిఁ జిక్కఁడే
చ. నగలను జూచి మెచ్చితొ? క నందగు సందముఁ జూచి మెచ్చితో?
నిగరపుమేటి యన్వయపు నీటును గగ్గొని మెచ్చితో ప్రియం
గున జ్జ్వలత * నారసి మెచ్చితివో? భువిన్ బ్రజల్
నగ నగరాజరాజ! ప్రియ నందన నెట్లు త్రి కూలి కిచ్చెదో?
మ. కుల శీలంబులు లేనివాఁడు ధనమే కొంతేనియున్ లేని వారి
డీలునున్ వాకిలి లేసినాఁడు చదు వొక్కింతేనియున్ రానివాఁ
డలసు డందముమాలినట్టిఁడు భుజంగా కల్పు ఉండేవి గ
శ్మలకర్ముండు దిగంబరుండు తగునే శైలేంద్ర! యీగలకున్
మ. మతిమంతుండవు వైష్ణవాస్వము శిరో మాణిక్యభూతుండ ఏ
క్షితిభృత్సంతతి కెల్ల శాసకుఁడ నీ చిన్నారి పొన్నారి 'మే
నితనూజాతను నా కపాలికిడంగా • నీకెల్లు వేడ్క య్యె నీ
8
9
10
మతి యిక్కార్యమునం దవార్యముగఁ దా ర్మాఱయ్యె భూభృద్వరా! 11&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ln72mofj2t2y810vcjmzhorkkx8euv2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/307</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251264</id>
    <revision>
      <id>611859</id>
      <timestamp>2026-11-08T11:34:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'శ్రీ శివ పురాణము చ. నీ వరుసంబునొందినను నీదగు చుట్టము లెట్టులొప్పి రీ నీ పధు నీ గుణాయతన నీతివిచక్షణ మేన యెట్లు దా నీవిధ మొప్పి మోనడె? నీవిఁక వీరికిఁ జెప్పకుండినన్ బావన! యిప్...'</comment>
      <origin>611859</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3492" sha1="iphhaf58ppmr6uphsn3yh3fmnu69ttl" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;శ్రీ శివ పురాణము
చ. నీ వరుసంబునొందినను నీదగు చుట్టము లెట్టులొప్పి రీ
నీ పధు నీ గుణాయతన నీతివిచక్షణ మేన యెట్లు దా
నీవిధ మొప్పి మోనడె? నీవిఁక వీరికిఁ జెప్పకుండినన్
బావన! యిప్పుడేవి నిజబంధుల కాలికిఁ జెప్పిచూడుమా !
12
గీ. కాలిక నుమాత్రమడుగకు కాళిచాల, రుద్రునందుఁ బ్రమోహంబు రూఢిఁ జెంది
యున్నయది రోగి కేవమా యుచితమౌష, ధంబుదీయఁగనగు నప
థ్యంబుభువిని.
శ. అని నొడివి బాపఁ డట భో, జన మొనరిచి చనియె నాత్మ 'సద్మమునకు నం
తన మేనక హిమవంతున, కనియెను వందురుచు ఘనత రాశ్రునయనయై.
+
—* వైష్ణవ బోధచే మేనక శివునకుఁ బార్వతి నీయననుట • -
మ విననయ్యె గద నాథ ! నేఁడు ఘనుఁ డా
ర్తనమంత మనమంత పొక్క ఒక నోర్వన్
త్రువ కీయన్ జుమి! యట్లు నీవు వినవేన్
విపేంద్రుచే రుద్రువ
నా తనూజన్ ద్రినే
దుఃఖంబుతో వర్ణవం
యెందునేజ్,
బున దూఁకనులదాన, గానఁబడియేఁ బోదున జుమీ
కూతు కుత్తుక కురిఁబోసి • కూపమందుఁ
గూలుదాన దవాగ్నిలోని గాలు దాన
చచ్చుదాన నిజం బిందు సందియంబు
లేదు ముమ్మాటి కనృతంబులేదు లేదు.
15
16
క. అని క్రమ్ముచున్న
దుఃఖ,మ్మున మేనక యపుడు కోపమునుఁ జెంది రయ
మ్మునఁ గోపాలయమునకున్, జని పుడమిఁ బరుండె కడిఁది . సంతాపమునన్.
—* శివుఁడు సప్తర్షుల నరుంధతితో సోషధిప్రస్థమున కనుపుట
శా. ఈలో రౌప్యగిరి మహేశ్వరుఁడు దా రేచ్ఛాల వచ్చిత్తుఁడై
దా లో స ప్తమహర్షుల దలఁప సంద్యస్కౌల మవ్వా ర్మహా
కాలున్ జూడ నరుంధతీసహితులై • కైలాసమున్ జేరి య
రిమ్రొక్కి.. యిట్లు నుతులన్ గావించిరించన్మతిన్,
మ. శివ! సర్వామరమాళి! తోషితసురు | యస్మదీయంపు భా
గ్యవి శేషంబునుగూర్చి చెప్పెదము ప్రాగ్జన్మంబునన్ సతపో
18&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>iphhaf58ppmr6uphsn3yh3fmnu69ttl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/308</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251265</id>
    <revision>
      <id>611860</id>
      <timestamp>2026-11-08T11:34:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'పార్వతీ ఖండము — ఆ, ర . 33 19 ద్రవిణం బార్జన చేసినారము త్రయిన్ దథ్యంబుగా నేర్చినా ము విధిన్ దీర్ఘములాడినాము సవనంబుల్ సల్పినా మన్నియుస్. గీ, వాఙ్మనః కాయకృతపుణ్య వైభవంబు, గల దది య...'</comment>
      <origin>611860</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4165" sha1="8krde0tfdfakv3nxisa4y8d4kj9gaki" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;పార్వతీ ఖండము — ఆ, ర
.
33
19
ద్రవిణం బార్జన చేసినారము త్రయిన్ దథ్యంబుగా నేర్చినా
ము విధిన్ దీర్ఘములాడినాము సవనంబుల్ సల్పినా మన్నియుస్.
గీ, వాఙ్మనః కాయకృతపుణ్య వైభవంబు, గల దది య శేషమునుగూడి కాలడమన !
నీవు మమ్ముఁ దలంచుట • నివ్వటిల్లె లేక కల్గునె ట్లతి లో కలక్ష్మి ్మ. 20
ఉ. ఏ నరుఁడేనిఁగాని నినుహృన్నలినంబున భక్తి వశ్యుడై
•
21
దాను స్మరించిన సకల • తాపము లిశఁగఁజేసి వాసిగా
నీ నిరవద్యమా కృపను • నెక్కొను నందు దయాసముద్ర ! నీ
వే నెఱితోడ మమ్ము స్మరియించుట యెంతటి భాగ్యమోక దే !
నీ, జనుషాంధుఁ డచ్ఛలో చనము లొందినయట్లు, గీతి బధిరుఁ డాల కించినట్లు
కుంటివాఁ డొక పెద్ద . కొండ నెక్కినయట్లు, కదుఁ బేద పెన్నిధిఁ గాంచినట్లు
మూఁగయొక్కఁడుకావ్య మన రచించినయట్లు, ఘన రోగి సౌఖ్యంబు గనినయట్లు
వామనుఁ డొక వృక్ష ఫలముఁ గోసినయట్లు, గొడ్రాలు కానుపుఁ గొనినయట్లు
గీ. ఇపుడు నీచేతఁ దల పొంది . యీశ! సీదు, దర్శనం జేము సెందుటందలఁపరాని
కలిమిఁ జెందితిమెంతో యకలుష చరిత!, గారవంబొంది నా మెనఁ గాంచనట్లు,
క. తలఁపున దర్శినమున మా, తలఁపుల నీడేర్చి తిఁకను దయతో నీ దా
సుల కొక పనిచెప్పి ముదం, బలరించెదె పెచ్చుగా సుధాంశుకిరీటా !
చ, అనవుడు జనులు గని పిరియంబున నిట్లనియెన్ మునుల్! జగం
బునఁ గడు: బూజ్యా లందునను బూజ్యతముల్ మఱి విూర లిప్పు డేన్
బసవడి మిమ్మిటుల్ దలఁచినాఁడ జగత్పరిర క్ష ణార్థమై
యనువుగ విూర లట్టిపని శ్రీ నారసి కూర్తురుగాక ప్రీతిమై.
ఉ. తారకదైత్యుచేత విబుధప్రకారంబు జగత్ప్రయంబు వి
స్తారతరార్తిఁ జెందుడు సుదర్శన భృన్ముఖలేఖు లేకమై
కూరిమితో హిమాచలుని కూఁతును నాతిగఁ గొన్మటంచు నన్
కంబడితిఁ గొంకక వారి తలంకుఁ దీర్పఁగాన్.
3
+
ఉ. భూజల పావ కాసలన భోర విశీతమయూఖ హెూళ్ళ వి
భాజితమూర్తులొఁదుటయుఁ బాయక యే · నుపకారబుద్ధితో
నే జితచిత్తులార! నల పేమియు లేదటు లిఫ్ట్ను భూమిభృ
ద్రాజకుమారిఁ గాళికను దారనుగా వరియింపఁ బూనితీగా,
28
24
25
26&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>8krde0tfdfakv3nxisa4y8d4kj9gaki</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/309</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251266</id>
    <revision>
      <id>611861</id>
      <timestamp>2026-11-08T11:34:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'క వ. ఇశ్రను శ్రీ శివపురాణ ప్రాలేయాచలకన్య నాకొఱక దశభం తపంబొంద నే నాలావణ్యనిధాన కిచ్చితి వరం. బాత్మేప్సితా కారమా శైలాధీశునిఁ దత్పురంధ్రినిఁ దనూ జాదాన మిమ్మంటి నా లీలన్ జక్...'</comment>
      <origin>611861</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3462" sha1="0rdyzto0xbyni8rm6mebpciopmebkqd" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;క
వ. ఇశ్రను
శ్రీ శివపురాణ
ప్రాలేయాచలకన్య నాకొఱక దశభం తపంబొంద నే
నాలావణ్యనిధాన కిచ్చితి వరం. బాత్మేప్సితా కారమా
శైలాధీశునిఁ దత్పురంధ్రినిఁ దనూ జాదాన మిమ్మంటి నా
లీలన్ జక్క నెఱిఁగి యిచ్చుటకుఁ జెల్మిన్ గాంచి రవ్వారలున్.
ఉ. అంతని నేను వారి హృదయంబులకున్ భ్రమఁగూర్చు పొంటె బ
ల్వింతగ నొక్క వైష్ణవుని వేసముతోడుత వారి దాసి రా
'
ద్ధాంత మెసంగ సన్గుఱిచి • తద్దయు నింద నొనర్స నఫ్టు నా
రెంతయుఁ జింతనొంది సుత నిచ్చుట కిచ్చఁ దొలంగి రంతటన్.
గీ. అక్క తన బూర లిపుడు హిమాలయమున
కరిగి నగ రాజునకుఁ దదీయాంగనకును
నచ్చునట్లుగఁ జెప్పి కన్యక నొసంగ
నీయకొలిపి ఫలాదికం బిచ్చి రెండు.
.
ఉ. మేనక కీ యరుంధతి స మేళపుత్రోవ మృదూక్తి చాతురిన్
మానసమున్ గఱంచి యనుమానముఁ బాయఁగఁజేయఁగావలెన్
ధీనిధు లీరు భూధర సుధీమణికి దగునట్లు చెప్పి యె
స్లేనియుఁ గార్యమున్ శ్రమ వహించి పొనంగఁగఁ జేయఁగావలె.
3
క. మీ వచనంబు జగంబున, కా వేదవచస్సువోలె నధికపు విధియా
నేవాఁడు దాఁట నేరఁడు, పావన తేజో విభూతి భాస్వరులారా !
+
శ. మీదే కార్యం బీయది, మీదే భారం బిబెల్ల పలిక
మీదే ఘటనాచాతురి, మీదే జగమంతఁ గనుఁ డ మేయ చరిత్రుల్
గీ. అనిన విని మునివరులు లోకానినాళ్లు, చేతఁ బడసిన గౌరవ శ్రీ శ్రీసమృద్ధి
కతులి తానంద పారవశ్యమును జెంది, భక్తి తోడుత ఇట్లని పల్కిరపుడు.
మేమేధన్యుల మీదగ స్త్రీయమునని మేమే మహాభాగ్యల
శ్రీశ్రీమాంగల్యవిరాజమానులను మేమే పద్మమి త్రే౦దును
ద్రౌమాగ్ని ప్రముఖార్హ ణార్హులము తథ్యం బీశ! మేమే తపః
ప్రాముఖ్యంబును గొన్న వారలము నీ వాల్లభ్య భాగ్యంబునన్.
27
28
80
81
82
35&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>0rdyzto0xbyni8rm6mebpciopmebkqd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/310</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251267</id>
    <revision>
      <id>611862</id>
      <timestamp>2026-11-08T11:34:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'పార్వతీ ఖండము — ఆ ర గీ. లోకసుఖజనకంబయి జోకమాఱు, నీమహాకార్యమునశయి యెలమిక లిమిఁ బంపుచుంటివిమమ్మిందుఁ బరమపురుష!, ఇంతకన్న నుభాగ్య మిఁ కెద్దిగలదు. 86 క. జగములకుఁదండ్రి డ్రి వీ వా, య...'</comment>
      <origin>611862</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3958" sha1="4pc8leg8gijy9uzpiga4gf0fgtzn9ei" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;పార్వతీ ఖండము — ఆ ర
గీ. లోకసుఖజనకంబయి జోకమాఱు, నీమహాకార్యమునశయి యెలమిక లిమిఁ
బంపుచుంటివిమమ్మిందుఁ బరమపురుష!, ఇంతకన్న నుభాగ్య మిఁ కెద్దిగలదు. 86
క. జగములకుఁదండ్రి
డ్రి వీ వా, యగ రాజకుమారి తల్లి యలనెలవలె వృ
+
ద్ధిగొని కడు నెగడు యుక్తం, బగు నీసంబంధ మవని • నమృతాంశుధరా! 37
వ. అని ఋషులీశ్వరునకు మ్రొక్కి యాకాశమార్గంబున వెడలి యతిత్వరితం
బున హిమగిరిఁ జేరి యందలి పట్టణంబు భాగ్యంబులకు విస్మయంబొందుచుఁ
బరస్పరం బిట్లు చెప్పికొనిరి,
ఓషధిప్ర్రర్థపుర వర్ణనము *-
నీ, చంద్రశాంత స్తంభ సంభృతోద్దామదా, మీక రానేక హర్మ్యాకు లంబు
ఘనతరస్వచ్ఛము కాఫలగుచ్ఛతో, రణమహామణిమయాం* గణగణంబు
బహుదివ్య పాదవారి వాసభాసురననీ, రమణీయ రాజీవి రాజితంబు
వరచతుర్ద్వారసుందరతే రాంచద్వజ్ర, విస్తర ప్రాకార వేష్టితంబు
గీ, శుకపికక్రౌంచకలహంస నిశరమధుర, గానబంధుగ విశసిత కమలకైర
వోత్కర మరంద గంధ సారి జ్జ్వలాంబు, పూరకాసార మద్రిరాట్పురవరంబు,
శ. అలకాపురంబు విభవం, బల కాలారిపురి శోధ సమరావతి సొం
పల కాద్ర వేయపురమై, చెలువగు భోగవతి కలిమిఁ
+
జెందు నిది సిరిస్ ,
ఉ. భూధర రాజపట్టణపు పోడిమిఁ గన్గని మెచ్చి వచ్చి వి
ద్యాధర రాజపుత్రులును దైవతరాజకుమారు లచ్చరల్
సాధుజనుల్ మునుల్ సకలచారణ వైణిక పండితేంద్రు లే
బాధలు లేకయుండిరి సెబా సనుచున్ రహి నెల్లకాలమున్.
88
41
శ. హిమవన్న గరపు సొంపుల, యమరిక యెఱుఁగకయె మున్ను . నమరావతిపై
భ్రమపడి పోదురు మనుజులు, కొమరుగు నీనగరు గనినఁ గోరరు దానిస్.
గీ. అనుచు దివినుండి తనదెన కరుగుదెంచు, సప్తఋషుల నరుంధతీ సాధ్వి నద్రి
రాజుగన్లోని మిగుల హర్షంబునొంది, యర్చ్యవస్తువు లెల్ల నాయ త్తపఱువు .
గీ. మునులు బహుమానపూర్వకముగ నాగేంద్రు .
డొనఁగినట్టి సపర్యల • నొంది వీఠ
ముల నధిష్ఠించి శైలరాట్పుంగవునకు
మంగళాశాసనములఁ బ్రైమన్ బలికిరి.
44&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>4pc8leg8gijy9uzpiga4gf0fgtzn9ei</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/311</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251268</id>
    <revision>
      <id>611863</id>
      <timestamp>2026-11-08T11:35:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'శ్రీ శివ పురాణము ను, హిమశైలేశ్వరుఁ డాఋషీశ్వరులతో నింపొప్ప నిచ్చొపఁ బ ల్కె మహామాని వతంసులార! దమరీ శైలీలక్ మదీయంపుగే హము నామోదముతోడఁ జేర సఫలంబయ్యెన్ మదాత్మంబు భా గ్యముఁగంట...'</comment>
      <origin>611863</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3722" sha1="kjcyyifc6000zncfcg2mp6487fgpe6l" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;శ్రీ శివ పురాణము
ను, హిమశైలేశ్వరుఁ డాఋషీశ్వరులతో నింపొప్ప నిచ్చొపఁ బ
ల్కె మహామాని వతంసులార! దమరీ శైలీలక్ మదీయంపుగే
హము నామోదముతోడఁ జేర సఫలంబయ్యెన్ మదాత్మంబు భా
గ్యముఁగంటిన్
జగమందుఁ
బజ్యపదవి
గీ. పృథ్వీ సభ్యాగతస్స్వయం విష్ణు”ర నాడు, నడికి
ఘనుల కేపని నాయందుఁ గలుగుకున్న, నేదియే
45
సేసితిన్ వాసిగాన్.
సార్థకముగ మిమ్ముఁ బడసినాఁడ
చెప్పి యీదీను నేలి కొనుఁడు
* సప్తర్షులు పార్వతిని శివున కమ్మని హిమవంతు నడుగుట *——
వ. అనిన మును లిల్లరి.
3
ఉ. సర్వజగన్ని దానుఁడల శ్వరుఁ డాదిమపూరుషుం డికా
సర్వజగచ్ఛయాంబిక తుషార గిరి ద! భవత్కుమారి యీ
సర్వ యమ నిచ్చి
సర్వహణంబు సేయ. మిఁక దగు పుట్టుక సార్థకంబగున్ .
సర్వమెఱింగి వేగముగ *
పెండిలిన్
క. లోకగురుండగు శివునకుఁ, గ్రాకటముగఁ గన్ని నిడినఁబ్రాలేయధ రా!
నీకన్న పట్టకు లెవ్వరు,
చ. అనుడు గిరీంద్రుఁ డాఋషులు
3
కన్
సర్వ
* వెలయుడు విలలో,
కంజలిచేసి నమస్కరించి యి
జాగ్రహమింతయు లేక మున్ను మీ
ట్లనియె మహాత్ములార! వినుఁ
రనిపవిధంబుగా శివున కార్య నొసంగఁగఁ బూసియుంటి ని
న్న నొకఁడు వైష్ణవుం డల
గీ. వెగటుగా నతఁ డని చన
వగ శ్రీ వామాత తన కూఁతు
నకు నొసంగ సనుచుఁ గోప
పినాకిని గూర్చి వచించె నెగ్గులన్.
నగదుఁ జెంది.
వామదేవు
వికల యగుచు
హఠముతో నున్న దెవరేమి • యనిన వినదు.
ఉ. నిక్కముఁ జెప్పువాఁడ నిశ • నేనును జ్ఞాన విహీన 'జేముషిన్
జక్కుల టేని సొమీయయి సన్నుతిఁజొన్నను భిక్షుకుండటం
చక్కరశంఠమూర్తికి మళ్లీ దాత్మజ నీయఁగ మానినాఁడఁ బె
క్కక్కఱ యేటికంచుఁ బరమాత్మ విమోహితుఁ దాతఁడాడఁగన్.
'
చ, మనముల న మ్మునుల్ శివుని మాయకు మెచ్చి యరుంధతిని గిరీం
ద్రునిసతిఁ దేర్పఁబంపఁగ న కుంధతియున్ జని శోక సం1 ర్భితా
47
48
49
50
51&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>kjcyyifc6000zncfcg2mp6487fgpe6l</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/312</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251269</id>
    <revision>
      <id>611864</id>
      <timestamp>2026-11-08T11:35:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'పార్వతీ ఖండను ---- 88 త్మను శయనస్థితన్ గుధర తల్లజదారను జేరి వేగ ని • ట్లనె మధురోక్తి చాతురి ప్రియంబు హితంబును వెంబడింపఁగన్. ఉ. మేనక ! సాధ్వి ! లెమ్మిళను మీదగు నిమ్మునకే నరుంధతిన...'</comment>
      <origin>611864</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3702" sha1="fyja0yvo2kr1uugqh31ptadyngbyx9d" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;పార్వతీ ఖండను ---- 88
త్మను శయనస్థితన్ గుధర తల్లజదారను జేరి వేగ ని
•
ట్లనె మధురోక్తి చాతురి ప్రియంబు హితంబును వెంబడింపఁగన్.
ఉ. మేనక ! సాధ్వి ! లెమ్మిళను మీదగు నిమ్మునకే నరుంధతిన్
మౌనివరుల్' గృపాలు లసమానులు వచ్చిరనా సరుంధతీ
మానినిసుస్వరో క్తిని సమంచిత వైఖరి నాలకించి యు
మ్మేనశ దా నరుంధతికి • మేలుగ మ్రొక్కి యనౌకా బ్రియం బిటుల్.
ఉ. అక్కజ మెంతపుణ్యము మహాత్మ! వశిష్ఠపురంధ్రి! పేర్మి నీ
విక్కడి కేగుదెంచుట మహిన్ జరితార్థతఁ గంటిఁ దల్లి! నే
నిక్క మసత్యయుక్తముగ నీడగు దాసిని శ్రీసమాన ! యిం
కెక్కుడు పేసుతో నుడువు
గీ. అని యరుంధతిఁ దోడ్కొని
.
మేపనియేని మనఃప్రియంబుగఁ.
యా గిరీంద్రు
.
రాణివాసము ఋషు లాత్మ రమణుఁ డున్న
యెడకుఁ జనుదెంచె స మ్ముముల్ హిలెముతోడ
హేమగిరీంద్రున కట్లని • గింపుమెఱయ.
ఉ. ఓ గిరిరాజవర్య! సుగుణోజ్జ్వల! మా పలు కాలకింపు నీ
బాగును గోరి చెప్పిదము . భర్గుఁడు యోగివచ్చుడు దారసం.
యోగముఁ గోరఁ డా వారి దు శుద్ధర తారక వీడి తామరో
ద్వేగముఁ బాపఁగోరి శివుఁ * జెండిలి చూడు మటంచు వేడుటన్.
3
53
58
54
19
55
56
గీ, లోకరక్షణఁ గోరియు నీరుమారి,శకు నొసంగిన వరమును • గాంచియును శి
పుండు పెండ్లాడఁగో రె వే'కొంకుగామ, భధ రేంద్ర' యసామాన్య 'పుణ్యసాంద్ర
న. కావున నిశ్ర జాగుమాని సీ తనూజా నా జగదీశ్వరున కిచ్చి ధన్యుండవు
గమ్మనిన నమ్మునీంద్రులకు హిమవంతుఁ డిట్లనియె.
వైష్ణవచోవచే హిమున తుండు శివునకుఁ గన్య సీయననుట *
•
మ. ప్రభుసామగ్రి యొకింతలేదు పుడమిన్' గ్రాముఖ్యమున్ గొన్న మేల్
విభవంబేదియు లేదు భోగమసినన్ వేరంబె యాత్మీయబం
ధు భట శ్రేణి విషంగ రాదు యుతినాధుడెందు నిర్లిప్తుఁడా
యభవుం డాతని 'కెల్లు నాతనయ నీయన్ జెల్లు మౌనీశ్వరుల్ !
58
59&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>fyja0yvo2kr1uugqh31ptadyngbyx9d</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/313</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251270</id>
    <revision>
      <id>611865</id>
      <timestamp>2026-11-08T11:35:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'ولاه శ్రీ శివ పురాణము చ. భయమునఁగాని యే గృపణభావము చేతనుగాని యాతత స్మయమునఁగాని యంచిత విచారణ మానియుఁగాని చిన్నిక కనురూపరయక నెట్టన నెవ్వనికే నొసంగినన్ రయమున నాతఁ డొందెడీని రౌ...'</comment>
      <origin>611865</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3842" sha1="1v1v18mtep2axiz4pz7q469xiuemlgi" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ولاه
శ్రీ శివ పురాణము
చ. భయమునఁగాని యే గృపణభావము చేతనుగాని యాతత
స్మయమునఁగాని యంచిత విచారణ మానియుఁగాని చిన్నిక
కనురూపరయక నెట్టన నెవ్వనికే నొసంగినన్
రయమున నాతఁ డొందెడీని రౌరవమంచు వచించు శాస్త్రముల్.
వ, కావున
+
శ. కందర్సారికిఁ గన్నియ, నుం దానము సేయఁ బూన నుజుఁడీ ! ఋషి సం
ందనులు మీ లెఱుఁగని, చందము లే దరసి చెపుఁడు చదు రెడి యేని.
- * వశిష్ఠుడు హిమవంతునకు హితము చెప్పుట *—
60
శ. అనుడు పశిష్ఠుం డిట్లనె, విను శైలేశ్వర ! మదు క్తి విధమును నీకెం
దును హితకరమును సత్యం, బును ధర్మాబాధరంబు మోదకరంబున్ 62
వ. శైలేందా! వినుము. లెకిక వైదిక కార్యంబులందు వచనంబు త్రివిధం
పరంగునని శాస్త్రజ్ఞులు నిర్ణయించిరి. అందసత్యంబును చాత్కాలిక సుందరం
బును ను త్తర కాలాహితంబును నగు వాక్యంబును మిటారంబొన్న నమిత్రుండు
చెప్పునయ్యది ముప్పు గూర్చు. తొలుతఁ జేదుగఁ గన్పడినను బదంపడి 'మే
అందఁ జేయు వచనంబు సాఠతంబున హితబంధుజనుం దుపదేశించు. ఇతను
వినుటతోడ నె యమృత వేయంబుగ నుండునదియును సార్వకాలిక సుఖసంపాద
కంబును సత్యసారంబును నగు నుడి సర్వోత్తమంబై యెసంగుఁ గావున నడ్డాని
నారాయుము.
+
చ. వెలుపలి సంపదల్ గనఁడు • విశ్వగురుం డల వాను దేవుఁడు
జ్జ్వలతరతత్వయోగమన సాగరభూరినిహార ధీరుఁడై
యలరుచునుండు నాతనికి నర్మిలిఁ గూర్చునె బాహ్య వైభవం
బులు పది వేలకోట్లయిన భూధర రాజకులై కభూషణా !
చ. ఇఁక నొక లేని కేనియు ధ' నేడ్యున కేనియుఁ బ్రీతితోడఁ గ
న్యక నొసఁగఁ వరుం డొక ఘనంబగుముప్పునఁ గూలునపు క
న్యకజనకుండు ఘాతుకుఁ డవన్ దగియుండు శివుండు నిత్యసౌ
ఖ్యకలితుఁ డాధ్యుఁ డాశ్రితసు భావహుఁ డారయు ధారుణీధరా!
మ, ధనదుండెవ్వని కింకరుం డల మరుత్వంతుం డనంతుండు కాం
చనగర్భుండును జక్రహస్తుఁడు ప్రశ్న స్తంబొప్ప నెవ్వాని చూ
68
64
65&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>1v1v18mtep2axiz4pz7q469xiuemlgi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/314</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251271</id>
    <revision>
      <id>611866</id>
      <timestamp>2026-11-08T11:35:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'పార్వ తీ ఖండ నూ - ఈ ర పునె యాదర్శముచేసి లోకహిత జేయువా రమ్మహా 66 త్ముని మృత్యుంజయు నెంచితి వసదుగా మూఢానుభావంబునన్. . ఎవ్వఁడు రాత్రిలేక పవర్ లేదియు లేక యవత్తు సత్తు దా మెవ్వియు...'</comment>
      <origin>611866</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3473" sha1="r711ddeqpgl9n0dzcli8i808ymfx1l1" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;పార్వ తీ ఖండ నూ - ఈ ర
పునె యాదర్శముచేసి లోకహిత
జేయువా
రమ్మహా
66
త్ముని మృత్యుంజయు నెంచితి వసదుగా మూఢానుభావంబునన్.
. ఎవ్వఁడు రాత్రిలేక పవర్ లేదియు లేక యవత్తు సత్తు దా
మెవ్వియు లేక చీఁకటి రహించుచునుండుఁ జరించు నిత్యుడై
యెవ్వఁ గొల్చుఁ దానల త్రయీతనుఁ డెవ్వఁడొసంగు బోధనం
బవ్విరుఁగా నెఱుంగు మది నాదిమదేవు శివున్ ధరాధరా!
మ. ప్రతిజన్మంబున నీశుపత్ని యగు నీ బాలావతంసంబు పా
ర్వతి మేతజ్ఞనియందు సప్లైయగు నప్పాటిస్ విచారించి నీ
దు తనూజన్ గిరిరాజ! శంకరుని కెంతో వేడ్కని మ్మిఫ్టు నీ
మతి యట్లొప్పకయున్న నీ శివ శివున్ మన్నించి చేరుని జుమీ!
క, కన్యాదాన ఫలం బిశ, సన్యగతిన్ గోలుపోకు • మఖిలాచల మూ
ర్థన్యా !
! మా పలుకుల సామాన్యములని యెంచి చేయుమా! మా పనువున్
వ, ఇంకను.
.5.
.
07
68
అనరణ్యుం డను భూపతి, తనయన్ వరియించినట్టి తాపసునకుఁ గ
రాజ్యం బస్వయ, మును దననున్ గాచికొనియె | మున్ను గిరీంద్రా!
వ. కావున నట్లే జగదీశ్వరునకు లాఁతిఁదలంపక కూఁతునిచ్చి వివాహంబు చేసి
కులంబుఁ గాచికొని కృతార్థుఁడవు గమ్మనిన నమ్మునివరునకు గట్టుల తేఁ
డిట్లనియె.
71
క, అనరణ్యుం డన నెవఁడా, యనముఁడు దనకూఁతు నెవని శర్థినొసఁగెనో
ముని కులతిలకా! నాకది, విన వేడుక వొడమి వేగ వినుపింపు మిఁకన్. 73
* అసరణ్య చరిత్ర ము
వ. అనిన వశిష్టుం డిట్లనియె.
గీ. ఇంద్రసావర్ణియనఁ బ్రథ * నెసఁగు మనువు, వంశమందు జనించి పేర్వాసిఁ గాంచి
నట్టిఁ డనగణ్యుఁడ నెడుమూ 'ద్ధాభిషిక్తుఁ, డీశభక్తుండుగలఁడొకఁ డీడ్యగుణుఁడు.
చ. ఇభ్యుఁడు సభ్యవర్తనుఁ డ హీనయశః పరిభాసమాన సౌ
రభ్యపరంపరాభర నిరంతరదిజ్నీక రాంతరుండు సౌ&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>r711ddeqpgl9n0dzcli8i808ymfx1l1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/315</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251272</id>
    <revision>
      <id>611867</id>
      <timestamp>2026-11-08T11:35:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'శ్రీ శివ పురాణము లభ్యముగా శతాధ్వరము'లన్ భృగువంశ్యుఁ బురోధఁ జేసి వా ల్లభ్యమునన్ బొనర్చె నుతులన్ బొనరింపఁగఁ దోడి పార్ధివుల్. ఉ. ఆ నరపాలమౌళికి గుణాన్విత లేపురుభార్య లుండి ర...'</comment>
      <origin>611867</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3449" sha1="e1mqq3hawhyoj99u1oyiqilgdocxlxt" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;శ్రీ శివ పురాణము
లభ్యముగా శతాధ్వరము'లన్ భృగువంశ్యుఁ బురోధఁ జేసి వా
ల్లభ్యమునన్ బొనర్చె నుతులన్ బొనరింపఁగఁ దోడి పార్ధివుల్.
ఉ. ఆ నరపాలమౌళికి గుణాన్విత లేపురుభార్య లుండి ర
మ్మానినులందు నూర్గురు కొమారు లొకరు కకూఁతురున్ బియం
బౌనటు లుద్భవించిరి ధరాధివుఁ డందఱికన్నఁ గూతు స
న్యూనతరానురాగవిభవోన్నతిఁ జూచుచునుండు నిచ్చలున్ .
వ.
74
755
యను పేరం బరంగు నబ్జాలారత్నంబు శైశవంబు దఱలి యౌవనం
బంకురింప
76
క. సర్వాంగసుందరియు నై, సర్వకలాసముదయ ప్రసాధిత యగుచున్
సర్వగుణాస్పద యగుచున్, సర్వజగన్మోహిని యన జగమున వెలసెగ.
గీ, అంత నవయౌవనంబున నలరు నలగుఁ, బోణిఁ దన తనయముగ ని భూప చంద్రుఁ
దిశలు పత్రిక లింపుని జుఁ, బని చె ననుకూ పవరునిఁ గూర్పన్ దలంచి,
•
* పద్మను బిప్పలా కం డను వృద్ధఋషి మోహించుట .
మ. ఒకనాఁ డా లలితాంగి పద్మకమనీ యోద్యన్మహాపద్మమం
డశలాపోజ్జ్వల పుష్పభద్రనదిలోనన్ స్నానమున్ జేయు వే
డుకతోడన్ బరిచారికాశతము దోడ్తోవచ్చి తా మజ్జనం
కారుచున్నఁ బరమే వ్యాత్మానుసారంబుగన్.
.
ఉ, అండబ కేతనాహమిక కన్ను వఁగూర్చిన నా దశీచి పు
త్రుండు మహాతపోరుచిర దుర్ధర తీవ్రమరీచి సిప్పలా
దుం డను మౌనితల్లజుఁడు । తో యజగర్భనిభుండు మేటివృ
నార్ల మాటఁ దోఁచి కనుంగొనె రాచకన్నియన్.
ద్ధుం డవగాహనార్థ
ఉ. చందురు రేశఁబోలి కడు జానకు లేనగుమోముతీరుఁ గు
ల్కుందగు నిక్కి చక్కనగు . గుబ్బచనుంగవ మేల్మెఱుంగు చె
ల్వుం దగ్గుకొందు పెందొడల పొందిక యందము చంద మక్కజం
బుం దనకంబుఁ గూర్ప విరిబోణివిఁ జూచి మునీంద్రుఁ డార్తుఁడై
వ. దానీ ప్రముఖల గాంచి యిట్లనియె.
79
80
81&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>e1mqq3hawhyoj99u1oyiqilgdocxlxt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/316</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251273</id>
    <revision>
      <id>611868</id>
      <timestamp>2026-11-08T11:35:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '• పౌర్వతీ ఖండ మా — అ. శ ఉ. ఈ రమణీమణిదనకుఁ డెవ్వఁడు వంగడమెద్ది దీనికిన్ బేరగునక్షరంబు లెవి | పెండిలియయ్యెనొ వ్వారల సేన్ వరించినదో . వాస్తవ మొప్పఁగఁ జెప్పుఁడన్న న వ్వారలు భీరు...'</comment>
      <origin>611868</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3988" sha1="81hu99eofbif1innpny0ss6rllcocfy" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;•
పౌర్వతీ ఖండ మా — అ. శ
ఉ. ఈ రమణీమణిదనకుఁ డెవ్వఁడు వంగడమెద్ది దీనికిన్
బేరగునక్షరంబు లెవి | పెండిలియయ్యెనొ
వ్వారల సేన్ వరించినదో . వాస్తవ మొప్పఁగఁ జెప్పుఁడన్న న
వ్వారలు భీరులై నిజము పల్కిరి కల్కి తెఱుగు సర్వమున్ .
3 لاه
82
88
* పిప్పలాదఋషి పద్మజా దనకిచ్చి పెండ్లి సేయు మని యనరణ్యు నడుగుట •
క. కన్నియ యడుగుటకు నమ్ముని, మిన్నంది నృపాలుఁ జేరి మెప్పుదలిర్ఫన్
గన్నియ నిమ్మనె నట్లే, కున్నన్ మిమ్మిల్ల భస్మ మొనరింతు ననెన్,
ఉ. అనుడి విన్నతోడ సకటా యని మూర్ఛను జెంది కుంది య
మ్మాసవనాథుఁ డార్తిమెయి మాన్పడియుండ జనంబులెల్లఁ గా
లానల తేజు నమ్మునికు లాగ్రణిఁ గగ్గోని యుల్కుఁ జెంది దీ
నాసనులై సభాంగణము నందు వసించిరి యెట్టకేలకున్ -
చ. మురిసినయట్టి యిట్టిముని ముఖ్యున కర్మిలికూతు నీయఁగా
హృదయము దల్లడిల్లు నిఁశనీయకయుండిన వృద్ధు కృద్ధుఁడై
గొదగొనిచంపు నిందఱను ఘోరకృతాంతునికై వడిన వడిన్
బొదపిన యిట్టిచి క్కు డిపి ప్రోచెడువా రెవరుందు రీయెడన్'.
+
క. అని జనపతి పలవించుడు, జనములు విలపించి రతని • సతులున్ విని
84
85
87
మూర్ఛనుగొని వగచిరి దుఃఖం, బున మిగులన్' బొగలిరతని పుత్రకు లెల్లన్.
ఉ. ఆసమయంబునం దోశ మహామహుఁడె' ఋషి వర్యుఁ డా నృవున్
డాసి యిటుల్ ఐచిం చెను దృఢంబుగఁ గన్య పరార్థ మేక దా
వాసిగ నేఁడొ జేపొ యొక వత్సకాలమునాఁడొ యేని కేస్
నీ సుత నిచ్చి వేయు టది నిక్కము కావున విన్ము నా నుడికా
చ, పురుషన రేణ్యుఁ డు త్తెమత పోనిధి మౌనికులా గ్రగణ్యుల
యురుతర తేజుఁ డీతనికి నుర్విపతీ !
! సుత నిచ్చి పెండ్లి వే
గిరముగఁ జేయు మట్లయినఁ కీర్తియుఁ దేజము శ్రీయు నాయువు
దొరకొను మీకు నెల్లరకు దొడ్డతనం బిదియెంచు మాత్మలోన్,
- * అనరణ్యుఁడు పిప్పలాదమునికిఁ గూఁతు నిచ్చి పెండ్లి సేయుట
గీ, అవిన జననాథుఁ జాత్మజ నరసి యాపె
యిష్టము గాంచి తగఁ బురోహితుల హితుల
•
88&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>81hu99eofbif1innpny0ss6rllcocfy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/317</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251274</id>
    <revision>
      <id>611869</id>
      <timestamp>2026-11-08T11:35:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'శ్రీ శివ పురాణ బందుగులఁ గూర్చి పెండ్లి సం భారమెల్ల నాయితముచేసి యొకనాఁటి • యహమునందు. 89 • యమరించి పడిన్ 90 శ. ఆదరము లేక యే క,న్యాదానము చేసి పెండ్లి గాదిలిసుత నల్లునితో, భూదయితుం...'</comment>
      <origin>611869</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3771" sha1="h5uw9vh5ojahge22vo3io5kcwmcmzfc" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;శ్రీ శివ పురాణ
బందుగులఁ గూర్చి పెండ్లి సం భారమెల్ల
నాయితముచేసి యొకనాఁటి • యహమునందు.
89
• యమరించి పడిన్
90
శ. ఆదరము లేక యే క,న్యాదానము చేసి పెండ్లి
గాదిలిసుత నల్లునితో, భూదయితుం డనిపై నపుడు మునిపల్లియున్,
ఉ. తానును సగ్రపుత్రు వసుధావతీఁ జేసి కొమారు లందఱిన్
నేనల నేలువారలనుఁ జేసి మహీశుఁడు దుఃఖితాత్ముఁడై
.
చొట కాపురముండి తపంబు సేయుచున్
91
సూనశరాంతమన్ గడుఁ ద్రిశుద్ధిగఁ గొల్చుచుచునుండె నిచ్చలు.
గీ. పద్మఁబద్మోపమను దన భార్యగా ఁగఁ, బడసి తనయాశ్రమముఁ జేరి *పరమమాని
యతిలంపటుఁడగుచుని త్యంబు విహిత, ధర్మ మొనరింపుచుండెను. తమపుసరణి,
చ, జనకుఁ డరణ్యమేగుడు వి శాంపతియై తగు కీర్తి మంతుఁడన్
మనభుజుఁ డప్తు తండ్రికయి క్రాగి యలందురి యంత భూప్రజన్'
దనయులయట్ల రాచుచు నితాంతము ధర్మువుఁ దప్పకుండ మే
దీని బరిపాలనంబు సుమతిన్ బొనరించుచు నుండె నిండుగస్ .
98
గీ. ఇదియె యనరణ్య చరితము • హిమనగేంద్ర!, పట్టిఁబట్టి యతండు తా పసునకిచ్చి
కాచికొ నె నన్వవాయమక్కరణినీవు, శివున కీ శివనొసఁగి రక్షింపుకొలము .
గీ. అనుడు చలిమల జేఁ డిట్టు లనియె మాని, వర్య! పద్మాశుభాంగి దాఁశీ బలితశీర్షుఁ
బిప్పలాదునిఁ బెండ్లాడి 4 పేర్మి సెట్లు, కాపురము చేసెనో యెఱుఁ గంగఁ దెలుపు.
వ. అనిన వశిష్ఠుండు వినుమని యిట్లనియె.
క. అనరణ్యకన్యయును బతి, ననయంబుఁ ద్రిశుద్ధితోడ నబ్దాలయ వే
న్నునిఁబోలె చాల భక్తిన్, గొని సేవలఁ జేయుచుండెఁ * గూరిమి పేర్మిన్,
# ధర్ముఁడు పద్మాదేవివిఁ బరీక్షించుట
మ. అరవిందానన తీర్థమాడ నొకనాఁ డభ్రాపగన్ జేరఁబో
ప రహీన్ ధర్ముఁడు రాజరూపుఁడయి భాస్వన్మన్మధా కారుఁ డై
పరమాలంకృతగాత్రుడై నవవయ ప్రాగల్భ్యకోచిష్ణుఁడై
వరరత్నోరుశ తాంగయు క్తుఁడయి యబ్బామన్ బరీక్షింపఁగన్.
97&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>h5uw9vh5ojahge22vo3io5kcwmcmzfc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/318</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251275</id>
    <revision>
      <id>611870</id>
      <timestamp>2026-11-08T11:36:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'పార్వతీ ఖ ం ద ము — ఆ 8 الاه వ. తారసించి యిట్లనియె. ఉ. సుందరి! యిందిరాసతినిఁ జూడఁ బురందరు మందగామిని విందగులేఁ తజవ్వనపు వింతలఁ బంతము లాడుచున్న నీ యందము చందముల్ గెలిచి . యారడి: గేరడమ...'</comment>
      <origin>611870</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3163" sha1="feg0crf6p34ahof579mao6inaqxt9hf" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;పార్వతీ ఖ ం ద ము — ఆ 8
الاه
వ. తారసించి యిట్లనియె.
ఉ. సుందరి! యిందిరాసతినిఁ జూడఁ బురందరు మందగామిని
విందగులేఁ తజవ్వనపు వింతలఁ బంతము లాడుచున్న నీ
యందము చందముల్ గెలిచి . యారడి: గేరడమాడి మీఱునిం
మిఁక దీనుని నీ పరిచారకున్ దమిన్.
చ. కడుముదుకై రుజ మండలి, కాటికిఁ గాళ్ళను జాబియున్న న
వ్వెడఁగుముని దగన్ గొలువ వేడుక లేమిటనబ్బు నీకు నేఁ
బుడమిగొకనే రతిక్రియుండి భోగసపర్థుఁడ వర్థినైతి నీ
కెడప నాశురాణిసిం. • యెల్ల సుఖ గొమ్ము కోర్టులీ!
ఘనిపుణ్యోదయ మిట్టి చక్కదన మా కాంతార భరంబులో
ననుఁ బే)మించి మనోజభోగముల నాదోన్నతుల్ మీఱఁగాఁ
దనివిన్ జెఎది . నవఙ్ఞన్ గడిమిపై శ్రీ ధన్యలుగాఁ జేయుమా!
.
t
మ. సొగసుల్ X ట్కెకు కల్కు లెక్కుడుగ నా • శుద్ధాంతముందుండి రా
మగుసల్ నీ చరిత్ర లొగుడు నినులు
మ్మగ నీ యిష్టమువచ్చిన ట్లనికి
దగ్గ గీ చూని (బాసి నన్నెనయమా!
క. అని మాలుచున్ని తిరుకంత కారకము
విన్నిలు పొద్దు లి
పునికాకు మై
స్వగ్నిమా !
శ్రీ వేణు బూని జే.
కర్మాదేవి కోపించి ధర్మను కన్న-
చీఱసి జేసిన నిన్ను ముక్కలుగ నా • శీలసిచే
తాం క్యుడు పాదాక్షరావు నా నా
1
జగర్వంద్వ
జోరి ఛోళివిధాను నాజనని లొచ్చుల్ పిప్పలాదునే ఘను.
'
98
99
100
101
108
ఆ. ఎంత వేత్త పైపై నెంతి యుత్తములైన, నెత శ్రీరులైన మెక శూరు
లైన నెంత ఇలతు లైనఁ బరస్త్రీలు, జెఱుపఁదలఁచువారు శ్రీ &quot;సెడుదు రెండు.
సుగంధి. ఓరి నాదు శాపహేతి + ముక్కడంగి యివు నీ
రహిన్ దొలఁగి క్ష యింతు విద్ది నిక్క మా&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>feg0crf6p34ahof579mao6inaqxt9hf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/319</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251276</id>
    <revision>
      <id>611871</id>
      <timestamp>2026-11-08T11:36:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'శ్రీ శివపురాణము సారసాపుఁ డెంతయేని + నైత్యభావ మొందినన్” వారిజారి వేడియైన బాసదప్ప దిద్దిపో, . * ధర్ముడు పద్మాదేవి యుగ్రహంబుఁ గోరుట * • క. అని శాపంబిడ ధర్ముఁడు, విని మనమునఁ గించన...'</comment>
      <origin>611871</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3802" sha1="n0ingdns4w5sbpnkm2sjpdb2edm1twi" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;శ్రీ శివపురాణము
సారసాపుఁ డెంతయేని + నైత్యభావ మొందినన్”
వారిజారి వేడియైన బాసదప్ప దిద్దిపో,
.
* ధర్ముడు పద్మాదేవి యుగ్రహంబుఁ గోరుట *
•
క. అని శాపంబిడ ధర్ముఁడు, విని మనమునఁ గించనొంది వేదనరూపున్
గొని నిలిచి సంయమీంద్రుని, నన జేక్షణ కిట్టులనియె వణఁకుచు నంత,
ఉ. తల్లీ! యనుగ్రహింపఁదగు • ధర్ముఁడ నేను నృపుండఁగాను నీ
యులము నారయంగ ఓటు
లుద్యమమూని
105
107
యము
మెచ్చితిన్
దల్లులఁబోలె నెఫ్టు పరదారలఁ గనోనువాఁడ నేఁడటుల్
జెల్లని చెయ్యుఁ బూని యెటు + శిక్షను జెందితి నర్హరీతిగాన్,
ఆ. చెడ్డ తెరువులోనఁ ' జేరి నడచు వారి, కెల్ల శాస్తినొసఁగు నీశ్వరుండు
మంచిమార్గమందు 'సంచరించుచునున్న, వారి కతఁడె యిడఁడె • వైధనముల,
సీ. కలిమి లేములను సౌఖ్యముల దుఃఖంబుల, జనమున కెవ్వఁ డొసంగు నెందుఁ
జెలిమియుఁ బగయును జేకూర్చిశత్రుడు, త్రులఁజేయ నెవఁడు పేశలుఁడుపుడమి
నీటఁ జల్లనను వహ్నిన్ వేడిమిన్ జాల,
మాధుర్యమెనఁడు నేరమమునఁ గూర్చు
మహదాదిక పదార్థ • మండలి హేతువౌ, ప్రకృతి యెవ్వనికి లోఁబడి తనరు
గీ. సగ్గర ఔ&quot;లయంబుల 'సలుపు నెవఁడు, ముగురుమూర్తుల కివ్వఁడు మూలమరయ
నట్టి పరమాత్మ శివునకు నర్థితోడ, వందన మొనర్తు దురితంబు డిందువడఁగ.
గీ. అని మనంబందు ఘనతరం 'చైన లజ్జ
యును భయంబును బెనఁగొన నూరుకున్న
ధర్మ దేవునిఁ గాంచి యా తాపసేంద్రు
రాణి యిట్లనె మనమందు • అవ్వనొంది.
ఉ, సన్ను బరీక్ష సేయఁగ మనంబున నెంచి మహాత్మ! నీ విటుల్
ఉన్నతనంబు వైఖరినిఁ జెందుట చేత నెఱుంగ లేక నే
·
బన్నములాడి శాపమును బల్కితి స్త్రీజన చావలంబునళా
బున్నెపు వేల్పు వీవ గడుఁ బొందితిఁ జెందితి ధర్మలోపమున్.
క నాశాపము తొలివో దా, వేశముతో వంటి నకట
వృషభ స్వామి!
110
111
నీశుద్ధతఁ దెలియుదు నా, జేశింతు వ్యవస్థ నిపుడు • దెలియుము దానిన్, 112&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>n0ingdns4w5sbpnkm2sjpdb2edm1twi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/320</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251277</id>
    <revision>
      <id>611872</id>
      <timestamp>2026-11-08T11:36:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'పార్వతీ ఖండన — ఆ• 8 1. చందురుం డెట్లు క్షయరుజన్ జెంది పాయు నట్లే నీ విత్తెవులు సెంది శ్రీ యవలఁబాయు మెడప కొశ భంగి క్షయమొందె దేని నీదు 3 క్షయము సర్గంబునకు నగు • క్షయము నిజము. గీ. క...'</comment>
      <origin>611872</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3756" sha1="5wudc5wlar744eibkazsz1o57vjw6zm" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;పార్వతీ ఖండన — ఆ• 8
1. చందురుం డెట్లు క్షయరుజన్ జెంది పాయు
నట్లే నీ విత్తెవులు సెంది శ్రీ యవలఁబాయు
మెడప కొశ భంగి క్షయమొందె దేని నీదు
3
క్షయము సర్గంబునకు నగు • క్షయము నిజము.
గీ. కృతయుగమునఁ జతుప్పాదా కృతినిఁ దనరి
త్రేతఁజరణత్రయంబున ఖ్యాతి నొంది
ద్వాపరంబున రెండు పథములఁ గలియు
గమున నొక పాదమున నుండఁ గలవు నీవు.
118
114
క. ఇది విధిచోదితమై యి, ట్లొదనెను బెనుసంతఁ దీన నోరువుఁగొను పో
యెద నేఁ బతిసేవింపఁగ, సదయతే &quot;సిలవి మ్మనాఁగ సాధ్వి కతఁ డ నెన్. 115
ధర్ముఁకు పర్మాదేవికి వరంబు లిచ్చుట *—
*-
'
116
ఉ. అమ్మ! శుభంబు లొందుము రయమ్మున నీదు విభుండు దివ్యరూ
పమ్మును నూత్నయానసము భాగ్యమునున్రతిభోగతూరత
గమ్మనిపల్కు మాధురి నఖండతరాయునఁ గాంది మేటిసౌ
ఖ్యమ్ముఁడను నిన్నుఁ జిరశీశాలము లాలనమున్ బొనర్చుచుకో.
సీ. అలగుృకండుకుమారు వలెఁ జిరంజీవియై, ధనగునివలే మహాధనికుఁడగుచు
అమరనాథునిపోలి • నైశ్వర్యవంతుఁడై, గోవిందుఁడట్టుల ' శైవుఁడగుచు
కపిలమహాముని # కరణి సిద్ధుఁడయి, చంద్రునిచాడ్సు హర్షకరుఁ డగుచు
అంగీరసునిభంగి నతిసుతిమంతుఁడై, పరమేష్ఠి పగిదిఁ దత్త్వజ్ఞఁ డగుచు
గీ. నీదు ప్రాణేశ్వరుండిట్లు నెగడు సిరుల, నీవు నిచ్చలుయువతివై * నిరుపమాన
భోగ సామ్రాజ్యముల నొంది పుత్రదశశ, మెలమిఁగ నెదు పతివ్రతా తిలక ! యిలను
చ. ఇటుల వరంబులీయుడు మునీంద్ర పురంధి కరంబుప్రీతమై
పటుతర భ క్తి భావము విభాసిల ధర్మునికిన్ బ్రదక్షిణం
బట నొనరించి మ్రొక్కి తన యాశ్రమభూమికిఁ బోయె నంత వి
స్ఫుటముగ నా పెఁగూర్చి బలు చోటులు నిన్ను చుఁ బోయె ధర్ముఁడున్. 118
గీ, ధర్ముఁడొసగిన వరమునఁ దరుణుఁ డైన, విభునితో భోగసుఖములు నెగ్గలముగ
దనిసిపదుగురుతనయులఁ * గనిముదమునఁ దన రెఁబద్మామహా దేవి ధాత్రియందు&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>5wudc5wlar744eibkazsz1o57vjw6zm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/321</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251278</id>
    <revision>
      <id>611873</id>
      <timestamp>2026-11-08T11:36:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'م لاه . శ్రీ శివ పురాణము ఉ. కావున శైలరాజ! యిఁకఁ గాళిక నీశున కిమ్ము బంతమున్ బోవిడు మేడురోజులకుఁ బూర్ణకలానిధి పుష్త్రయుక్తుఁడై శ్రీవిలసిల్ల రోహిణినిఁ * జెంది వసింపఁగఁ బంచమంబున...'</comment>
      <origin>611873</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3842" sha1="dbfn9wst6qxc2sjdcjw4zzn0sgtfwrm" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;م لاه
.
శ్రీ శివ పురాణము
ఉ. కావున శైలరాజ! యిఁకఁ గాళిక నీశున కిమ్ము బంతమున్
బోవిడు మేడురోజులకుఁ బూర్ణకలానిధి పుష్త్రయుక్తుఁడై
శ్రీవిలసిల్ల రోహిణినిఁ * జెంది వసింపఁగఁ బంచమంబునన్
జీవుఁడు గ్రాల లగ్నపతి చెల్వుగ లగ్నమునన్ వసింపఁగ.
120
గీ. విను శుభగ్రహదృష్టమై వెలసి పాప,దృష్టిఁగన దీముహూర్తంబు దీనమార్గ
మాసమున సోమవారంబు మా పునః శివను శివునకిచ్చినల్పుని వాహమర సి.
* హిమవంతుఁ డాలోచించి పార్వతిని శివున కిచ్చెదననుట
వ. అని వశిష్ఠుం డిట్లుప దేశించి మనంబునందు శివు దలంపుచు మిన్నకున్నంత
మేనకాశాంతుం డమ్మహాత్ముని వచనంబుల కక్క జంబు నొంది మైనాశముఖ్యు
లగు కుమారకులను సుమేరు ప్రముఖులగు నిఖలపర్వత రాజబంధువులనుఁ గాంచి
ఉ. వీఁక పశిష్ఠువాక్యముల • వింటిరికాదె హితంబుగాఁగ మై
నాక ! సుహేంద్రభూధర! కశివదన్న
కనదన వైభవముదర్మాది ! చా
మీకరగోత్ర! వింధ్యగిరి ! ! మీరలు కార్యమెఱింగి పేర్మిమై
నాకు వచింపుఁ డిప్పుడు మళ్లీ పఃప్రియమొంది యొనర్లు నేపటల్ .
ఉ. అనవుడుఁ బర్వతేంద్రు లిటు లాదటఁబల్కి దేవ కార్య మిం
పొనరఁగఁ గూర్చనే యిటుల మద్భవ మొందెను గాళి, యందు శ
ర్వునిశయి తాఁ దపోవ్రత మ పూర్వముగా నొనరించి యీశు భ
ర్తన వరంబుం విహితంబగు నిద్ది విమర్శనార్హమే ?
.
122
128
124
125
I. సందియ మొదక యిఁక జా, కేందుధమున కిమ్ము వేడ, లిగురొత్తఁగ నీ
నందన వని గిరివకు లా, నందంబుగఁ జెప్పిరపుకు నగరాజునకున్.
చ, విని హిమవల డెంతయును . వేడుకఁ జెందె హిమా దిజాతీయు
ఘనమగ మాసస బున వికాసమునొందె మహర్షు లాత్మలోఁ
గొనిరి ముదంబు మేనకకుఁ గొండల మాజఁగ నవ్వసిష్ఠ గే
హిని ప్రియవాక్చరుత్కృతుల నెంతయుఁబ్రీతముఁ జేసెఁ జేతమున్, 186
చ. మనులు కగుంధతీసతికిఁ బొందుగ నాథునితోడ మృష్టభో
•
జనములఁ బెట్టి తాఁ గుడిచె · శైలకలత్రము శైలనాథుఁ డా&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>dbfn9wst6qxc2sjdcjw4zzn0sgtfwrm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/322</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251279</id>
    <revision>
      <id>611874</id>
      <timestamp>2026-11-08T11:36:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'పార్వతీ ఖండము —— 6. 8 యనములకు ' విడెంబులిడి • యంజలి చేసి మహాత్ములార! నా తనువు మనం బపత్యమును ధాత్రియు బుద్ధియుఁ జంద్రమౌళి వే. • + క. అని తన తనయను సాదర, మున నగల నలంకరించి భూధరుఁడు వశ...'</comment>
      <origin>611874</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3896" sha1="3zwthwz03kt6qspodvj0acydl38ka3x" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;పార్వతీ ఖండము —— 6. 8
యనములకు ' విడెంబులిడి • యంజలి చేసి మహాత్ములార! నా
తనువు మనం బపత్యమును ధాత్రియు బుద్ధియుఁ జంద్రమౌళి వే.
•
+
క. అని తన తనయను సాదర, మున నగల నలంకరించి భూధరుఁడు వశి
షునికడనుంచి యనెన శ,ర్వుని సొమ్మిది నిశ్చితంబు * మునివరులారా !
——* ఋషులు పార్వతికిఁ బ్రధానంబుచేసి శిక్షానికడ కేగుట *[[వాడుకరి:దేవీప్రసాదశాస్త్రి|గరిమెళ్ళ దేవీప్రసాదశాస్త్రి]] ([[వాడుకరి చర్చ:దేవీప్రసాదశాస్త్రి|చర్చ]])
వ. అనిన మును లిట్లనిరి.
3
గీ. శంకరుఁడు భిటురుఁడు; దారి • శై
శైలరాజు;
భిక్ష పార్వతిః యిక నొండు . పేష్మీ గలదె?
ధన్యుఁడవు శైలరాజ మూర్ధన్య ! నీదు
భాగ ధేయంబుఁ జేర్కొన వెలనుగాదు.
127
129
చ. ఎలసము మీఱ నిట్లని మునీంద్రులు పార్వతిఁ జేతనంటి పెం
పరగ దీవెనల్ సలిపి * రమ్మరో! శంకరుఁ బెండ్లియాడు ని
చ్చలు సుఖదాత్రినై తనరు శర్వుని కెను నలక్షపక్షము
దలి నెల గేవో కె సిఁక, 'స్వ' భవద్గుణరాజి ర్యాలున్,
క. అశాసించి యిటుల్ మా, నీశానులు పుష్పఫలము • లిడి కార్యకు పై
లేశునకు వక్క..లాగులు, బ్రాశ స్యముగాఁగ నిడివి ఎవసమైనఁగన్, 181
గీ. అగకులేంద్రుండు మంగళాయనము గడుకఁ
బసపు: గుండుములును గొని పరఁగఁ దనదు
మీసము లలంకరించెఁ బేర్మికి ఋషులు వి
వాహ శుభలగ్న మప్పుడేర్పిఱచి రంత.
a
a
180
182
188
వ. పరస్పరంబు సంతుష్టులె శుభప్రసంగంబు లాచరించి యున్నంత సప్తకు
లరుంధతీ సహితులై మేనకా నగరాజుల వీడ్కొని నిమేషమాత్రంబునఁ
గైలాసద్వారంబుఁ జేరి నంటి యనుమతినంది మ హేశ్వరాస్థానంబుఁ జేరి సాష్టాం
గం బొరగి మ్రొక్కి యిట్లు వక్కాణించిరి
శా. దేవాధీశ! మహేశ! భవ్యకరుణాదీన్యత్సముద్రా! భవ
త్సేవాసక్తులమైన మానుడుల నెం * తేఁ బ్రీతి నాలింపు మే
నాణామాక్షి కిఁ బర్వ తేంద్రునకు నానా భంగులని బోధలన్
గావింపన్ దెలివొంది నీ కుమనిడంగాఁ జెప్పి రొప్పొందుచుకో.
184&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>3zwthwz03kt6qspodvj0acydl38ka3x</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/323</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251280</id>
    <revision>
      <id>611875</id>
      <timestamp>2026-11-08T11:36:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'శ్రీ శివపురా | గీ, నాల్గురోజుల కిఁఠను లగ్నంబు దేవ ! సురలలో నీవు హిమగిరి . కరిగి యందుఁ బార్వతినిఁ బెండ్లియాడు మళ్లీ భంగ మోద మెసఁగఁగఁ గుమారలబ్ధికై • యిచ్చ మెటియ 185 వ. అనిన విని మహ...'</comment>
      <origin>611875</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4238" sha1="2ie1yrxpgq6hy7tnb06i3slanaa9wla" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;శ్రీ శివపురా |
గీ, నాల్గురోజుల కిఁఠను లగ్నంబు దేవ !
సురలలో నీవు హిమగిరి . కరిగి యందుఁ
బార్వతినిఁ బెండ్లియాడు మళ్లీ భంగ మోద
మెసఁగఁగఁ గుమారలబ్ధికై • యిచ్చ మెటియ
185
వ. అనిన విని మహేశ్వరుండు సంతుష్టాంతరంగుడై మునివర్యులు కిట్లనియె. 188
ఆ. పెండ్లియనఁగ నేమొ పేరంటమన నేమొ, నాకుఁ బరిచయంబు • లేకపోయే
నిందుఁ గడఁగి చెప్పుఁడీ యేమివలయునో, నిగమ వాదులార నేర్మి పేర్మి. 137
వ. అనుడు విని మునులు శివుని లౌకికవదనంబుల కలరి నవ్వుచు నిట్లనిరి. 188
క. కమలామాధవులను వా, గ్రమణీధాతల శచీపురందరుల విభూ!
.
సుమనోగణముల సన్ముని, సముదయముల సచ్చరలను సరఁగ బిలువుమీ.
శ. వారెల్లచచ్చి సర్వము, నీరుపుతో సిద్ధపఱచి, నెయ్య మెసంగన్
గూరుతురు పెండ్లి లోకా, ధార! యిఁకన్ బోయివచ్చెదము సెల విమ్మా! 140
- హిమవంతుడు శివునకుఁ గల్యాణపత్రికఁ బంపుట -
వ. అని సెలవొంది ఋషు లారంజోతితో నిజధామంబుల కరిగి రంత నట హిమ
200
వంతుండు పుత్రమిత్రబంధుపరి వార సామంతయుతుండై గర్గుండను స్వపురో
హితునితోడ లగ్నపత్రిశను లిఖింపఁ చేసి మ హేశ్వరునకుఁ
ంచినఁ బర
మేశ్వరుఁ డతిప్రీతుండై యద్దానిఁ బుచ్చికొని తెచ్చిన వారలకు దుకూలాం
బరమణిమయాభరణంబుల యధోచితంబుగ నిచ్చి యనిపిన నవ్వారు సంతు
ష్ణులై మరల హిమవంతుని జేరి సుహేళార్పిత బహుమానంబులఁ గొన్నింపుడు
హిమవంతుఁ డత్యంతసంతోషితస్వాంతుండై పరిజనంబులకు వివాహసామగ్రిన్
గూర్ప నా దేశించిన నవ్వారలు
హిమవత్పరిజనులు పెండ్లి సామగ్రినిఁ గూర్పుట
141
సీ. బియ్యంబు గోదుమల్ పెసలు కందులు మిన్ము, లలచందలును సెనగలును గొండ
లంతేసి కూరిచి యందుఁ బెసల్ మొదల్లల నాని పప్పులు
ధాన్యపుపిండ్లు ·
* నెసఁగించి
నువ్వు లా, వాలు
.
గాఁగ విసిరి
మెంతులు మిరియాలు జీల
కఱ్ఱ యిమ్ములు నుప్పు · కప్పురపుంగల్లు, చింతపండు గుడంబు చెఱువులగమి
గీ. తేనె చక్కెర హైయంగ వినములయు, నేఱులును నాల పాల్ పెన్లు నేర్లునూ నె
బావులును నీతినూతులు పసపుగుట్ట, లటుకులింగువ పొంటియిండ్లమర ఁ గూర్చి,&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>2ie1yrxpgq6hy7tnb06i3slanaa9wla</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/324</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251281</id>
    <revision>
      <id>611876</id>
      <timestamp>2026-11-08T11:36:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'పార్వతీ ఖండము — ఆర గే.. నుఱియు ఖర్జూర పండ్లు గొబ్బెరయుఁ దమల పాఠుఁదోటలు పోకలమాకులును ల సంగములు జాజికాయ ల డియును నేల కాయల్ వెలయు నిరవులు, 148 గీ. గసగసాల్ ధనియాల్ కలకండ ద్రాక్ష, పం...'</comment>
      <origin>611876</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3949" sha1="tg5dkdesxh4v83a870ysq6hafowam36" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;పార్వతీ ఖండము — ఆర
గే.. నుఱియు ఖర్జూర పండ్లు గొబ్బెరయుఁ దమల
పాఠుఁదోటలు పోకలమాకులును ల
సంగములు జాజికాయ ల
డియును నేల కాయల్ వెలయు నిరవులు,
148
గీ. గసగసాల్ ధనియాల్ కలకండ ద్రాక్ష, పండ్లునున్ జీడిమామిడి పప్పుచారు
పప్పు కుంకుమపూవు *జవాది పునుఁగు, కుంకుమును బందురముగల కొట్ల బారు
గీ. అగరుబుక్కగులాలును న తరువును, గోరజము కస్తురియును బన్నీ రుఁ బచ్చ
కప్పురం గ చోరముల్ గమ్మ ధూప, పుంబొడులుపున్దువత్తులు పొలుచుగదులు
బంగరు పళ్లెరంబులును బంగరు బాదముటాకులున్ మణిన్
బంగరరంటియాకులును బంగరుగిన్నెలు పెండిదొ న్నెలున్
బంగరుపంచపాత్రములు బంగరు చెంబులు పై ఁడిబిందెలున్
బంగరు వీటి పేటులును 4 బంగరుటుద్ధరణుల్ సమృద్ధిగాన్,
a
146
గీ. పైఁడిపన్నీరుబుడ్లును . పైఁడి చంద, నంబు గిండ్లును బైఁడిక ప్రంబు గిండ్లు
పైఁడియ తరుబరణులు ' పైఁడియగరు, వత్తులమరించు పాత్రముశీల్వరు సమాఱ.
చ. వలిపపుఁ బట్టుఁబుట్టములు వన్నెల వన్నెల మించు పావడల్
జిలిబిలి జాళువా సరిగ చీరలు బంగరు పట్టురకలున్
.
జైలువుఁ బట్టు దోవతులు • చిత్రవిచిత్రవుఁ డైఁడికండు వాల్
జలతరుపట్టు సేలువులు సొరుగురాజ్య వచేలము ల్లడున్.
.
.
+
మ. మణిహారంబులు వజ్రపుంగడియముల్ మాణిక్యతాటంకముల్
గణనీయామల తార హారములు మురికారత్న కేయూర ముల్
క్వణదుద్యన్మణినూపురంబులును భాస్వ దత్న శాంచుల్ శిరో
మణులున్ గాంచనయజ్ఞ సూత్రములు శుం భత్పద్మరాగోర్మికల్,
క. నవధాన్యంబులు లాజలు, నవరత్నంబులును దర్భ సపతంతులునున్
నవపంచపల్లవంబులు, నవకల్పసుమములు దగు గొనబుఁ బుట్టికలు.
చ. అరిసెలు చక్కిలంబులును నప్పడముల్ వడియంబు లింపుమీూ
గ్గరిజెలు లడ్డువంబులును గమ్మ రొట్టెలు పూపముల్ జఫుల్
పొరయు జిలేబులున్ మణుగు పూవులు మీవరు లాసవంబులున్
బరిపరియూరుఁగాయలును పానకముల్ పలుతీరు లొప్పుగాన్.
148
149
151&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>tg5dkdesxh4v83a870ysq6hafowam36</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/325</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251282</id>
    <revision>
      <id>611877</id>
      <timestamp>2026-11-08T11:37:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'శ్రీ శివ పురాణము వ. మఱియు ననేక ప్రకారంబులైన వస్తుప్రకరంబులు నాయితంబు చేసి యమరిక మెఱయనుంచి రంత గోత్రపురంధ్రు లొక్క శుభముహూర్తంబున జౌరసు వాసినీజనంబులన్ గూడికొని పార్వతిక...'</comment>
      <origin>611877</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3606" sha1="0xvaju4rsvgb54kwck6sc2q0djwz7gw" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;శ్రీ శివ పురాణము
వ. మఱియు ననేక ప్రకారంబులైన వస్తుప్రకరంబులు నాయితంబు చేసి యమరిక
మెఱయనుంచి రంత గోత్రపురంధ్రు లొక్క శుభముహూర్తంబున జౌరసు
వాసినీజనంబులన్ గూడికొని పార్వతికి మంగళాలు కారణలు ఁ జేయందొడంగి
తా మమూల్య దివ్యాంబరహరిద్రా చందన కుసుమాభరణాలంకృతలై
— * సువాసినులు పార్వన నిఁ బెండ్లికూఁతును జేయుట
గీ. మంగళస్నాన మాజగన్మంగళాంగి, తనువు గాఁ గూర్చి తడియొ త్తి యందమైన
జలతరీజిల్లుఁబట్టువల్వలను గట్టి, నుదుటఁ గల్యాణతిలకంబు గుదుగువఱచి 168
గీ. పునుఁగు నెత్తావికలపంబుఁ బూసి యఱుతఁ
+
ధైశ్యమున హరిచందన కల్ప పుప్ప
దామములఁగూర్చి మణినుయో
+
దారభూష
ణములఁ జై సేసి రుత్సవం బమరనపుడు.
_* హిమవంచుని చుట్టంబులు సెండ్లికి వచ్చుట
క. గిరిరాజేంద్రుఁడు కౌతుక, మరుచొప్పఁగ బంధుమిత్రు • లాడఱినిఁ దగన్
వరుసగఁ బిలువఁగ నంత నె, బిరబిర వార్వచ్చి రు • పెంపుదలిర్సన్. 155
క. ఘనవిభవ మొప్పఁ గాంతా, జనములతోఁ బుత్తమిత్ర జనములతో నా
హనములఁ బరిచారు, జనములతో వచ్చినపుడు శైలకులజనుల్. 156
ఉ, శ్రీ చెలువొందురత్నములు చెన్నై సలారెడు నా ణిముత్యముల్
చితా లో పూర్వమణుల్ పవడంలతీ వెలూన్
రోచనమున్ మృగీమదము . పక్మముఁ గాన్నలఁ దెచ్చి రపు .
చాదలకాంచనా చలగ బాచల వింధ్యమహాచలేశ్వరుల్ .
మ. మరియు 5' మందరి చందనాయతన గా మ్మధరంబుల్ రహిస్
గరవీరాద్రియు దర్దురాద్రియును శ్రీకాలంజ రాహర్యముల్
బిరుదొప్పాడు పారియాత్రగిరి యావృ ద్ధాచలంబున్' రమా
కరమా వేకట శైలరాజమును వేడ్కర్ వచ్చి సత్యున్న తిన్.
గీ. ఇక ఁ ద్రికూటాను కూట మ హేంద్ర కూట
గంధమాదన మాల్యవద్దా వవరులు
బ్రహ్మపుత్ర సరస్వతీ • బాహుదా శ
రావతీ సింధు శోణ భద్రా నదులును.
167
158
169&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>0xvaju4rsvgb54kwck6sc2q0djwz7gw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/326</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251283</id>
    <revision>
      <id>611878</id>
      <timestamp>2026-11-08T11:37:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '(64) పార్వతీ ఖండము — ఆ. క శ. గంగయు యమునయు నర్మద, యుం గోదావరియు భీమరియుఁ గృష్ణయునుగా బొంగెసఁగఁ దుఁగభద్రలను) గా వేరియును సరయు శీనుక బ్రియమొప్పన్. వ. ఇఁక ననేకంబులగు గిరి నదీనదం ను ల...'</comment>
      <origin>611878</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3519" sha1="5nwtszpq36vdd9h62y0ebchww3ew77k" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;(64)
పార్వతీ ఖండము — ఆ. క
శ. గంగయు యమునయు నర్మద, యుం గోదావరియు భీమరియుఁ గృష్ణయునుగా
బొంగెసఁగఁ దుఁగభద్రలను) గా వేరియును సరయు శీనుక బ్రియమొప్పన్.
వ. ఇఁక ననేకంబులగు గిరి నదీనదం ను లుమామ హేశ్వరుల యుద్వాహంబని
మ హెూత్సాహ:బు పనేక ర్ని గాయంబులఁ గో నిజానుచర సముద
యంబులతోడ నోషధి వస్థకు విచ్చేయ ఇప్పుడప్పురంబు బహుజనాకీర్ణం
బును రమణీయ కేతుధ్వజవిరా
బంధుమిత్రుల
జతురంగబల విలస ద్రజోవితా
హిమవంతు డరుదెంచినట్టి
రాజి తెంబును
పరంగా
కెల్ల వారు జిణి యుచికరీతి సన్మానించి
కాంచన సౌధంబులు నివసి. పి. చేసి వివిధోపచార బరితోషంబు సేయుచు
స్వపురోహితుండుకు గగ్గుని యనుమతిక నిర్యాణమంటప నిర్మాణంబుసకై
విశ్వకర్మను బిలిచి సెలవొసంగ నతండు.
----* కల్యాణమంటప నిర్మాణము
161
క. పది వేల యోజనంబుల్. అదరము గిల్లిన కరస్థలమున హను
దొదరఁగ వివాహమగర మొదనించాను
గల్లా మున్ 162
వ. అందు
.
پ
3
ళా. ప్రాకారుబలు ద్వారమల్ గుముమితా రాదు.
శ్రీకోద్భాసింటారే రాదములు కేళీకు జపుంజులు..
కాకిస్థానములు: విచిత్రగృహముల్ క్రీడార్హ సంధారముల్
పాశాగారము లాకగింపు చవికెల్ భాందార గేహంబులున్
శా. నానావర్ణగు శీశయ ప్రకరణాం · త క్రౌంచకాదంబని
స్వానానూససరోవరంబులును దీ •
'వ్యద్భర్మ హత్మ్యంబులున్
గానాగారములైందవాళ్ళేమయగం* గచ్చంద్ర శాలల్ గడున్
జానౌపచ్చల తిన్నెలున్ ఘనమణి సభాంగణంబుల్ రహిన్
మ. జలయంత్రంబులు నీళ్ళనాడు గదులా స్థానంబు అంతఃపురం
బులు పూజాయతనంబులున్ మణిమయా • * భోగప్రపాశాలలు
జ్జ్వల రత్నాతత శాతకుంభమయమం చప్రాంచితాగారముల్
లలితార్కాయిత రత్నదీపవితతుల్ రంగత్తటిజ్జ్యోతులున్,
168
164
165&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>5nwtszpq36vdd9h62y0ebchww3ew77k</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/327</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251284</id>
    <revision>
      <id>611879</id>
      <timestamp>2026-11-08T11:37:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'శ్రీ శివ పురాణము 166 శ, బంగారు మేల్మి మేనా, లుం గనక వుటండలంబులున్ బలుతీరా రంగారు రవల తేరులు, పొంగగు ముత్యాలసరుల | పుష్పకవితతుల్ . గీ. వాపికాభాససంస్థలు భాగ రాలును, సుస్థలాభా· వాస...'</comment>
      <origin>611879</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3680" sha1="hidxqs3zih0fqmcfru9hvm6aw68slbm" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;శ్రీ శివ పురాణము
166
శ, బంగారు మేల్మి మేనా, లుం గనక వుటండలంబులున్ బలుతీరా
రంగారు రవల తేరులు, పొంగగు ముత్యాలసరుల | పుష్పకవితతుల్ .
గీ. వాపికాభాససంస్థలు భాగ రాలును, సుస్థలాభా· వాసి కాశీస్తోమములును
చరితితిన బుగులందు స దరచయం ఎ, నరముల క గే.శి చేసి ముదరవిఠతులు.
న, మఱియును.
+
ఉ. కల్పితపర్వతంబులును
.
గల్పితనిర్ఘరిణీవతంసుల్
కల్పితసించామిల్ మఱియుఁ గలి, తమ త్తెకరీంద్ర యూధముల్
కల్పితగోకులంబులును • గల్పితసాదితుంగ సంఘముల్
కల్పితహ:సపం క్తులును . గల్పిక భటు లలిర్పఁగాడ.
శా, శ్రీ రోదంబున జాతమాత్ర యగు లక్ష్మీదేవి కైరానశం
బారాజీవసరంబు నిచ్చుపగిదిన హైరణ్యలక్ష్మి ్మన్ మహా
శ్రీరంజిల్లఁగ స్వర్ణ పద్మసర హ స్తిశ్రేష్ఠమున్ దదృహ
ద్వారంబందున నిల్పె శిల్పర చనా
•
. దాక్ష్యంబు 'పేరొంద గాన్,
క, మఱియొక్క ద్వార సీమను. నరుడుగ రాజతపునంది • సమరిచి నెఱిగా
ని గెలఁకులసి చామర, ధరముల రాజరి గజములఁ
దనరఁగ నిలిపెన్:
ఉ, ఇమ్ముగ లోక పాలకుల •
నెల్లర్ జనుల నెల్లరన్ స్వగే
హమ్ములతోడ నాత్మదయి తాశ్మజ వాహన సైనికా సబ్బం
దమ్ములతోడ నొక్క యెడ దారుమయంబులఁ జేసి నిల్పి మో
హమ్మును జెంది ప్రేక్షకు ల! వని మాటికి మెచ్చునట్లుగా.
.
చ. ఒక యెడ హేమ పద్మమున నొప్పుగ ధాలెను బల్కు, కల్కి హం
సకులవతంసమున్ నిగమ సంచయమున్ సనకాది యోగిరా
ణ్నికణము నారదాది ముని ప్రకారంబును సిద్ధసంఘముఖ
రుముగసల్సి నిల్పెను గరంబు ప్రమోదమకొండ నాగగుల్.
+
చ. చిలువలజేని పెజ్జపయి • శ్రీసతి పానము లొత్తుచుండిఁ గా
నలువయు నాభిపుష్కరముసన్ శ్రుతిగానము సేయుచుండఁగాఁ
బులుఁగులజేఁడు లెక్కగవఁ బొందుగ సీవన వేయుచుండఁగా
నల హరినిన్ రచించి కడు • నందముగా సమరించె నొక్కెడ.
•
163
169
171
172
178&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>hidxqs3zih0fqmcfru9hvm6aw68slbm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/328</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251285</id>
    <revision>
      <id>611880</id>
      <timestamp>2026-11-08T11:37:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'పార్వతీ ఖండ ము — ఉ. శ్రీవెలయంగ వానవుఁ డ॥శేషముకు న్నివహంబుఁ గొల్వ నై రావణ గంధసింధురము . రాణదలిర్పగ నొక్కి యప్సర స్త్రీవిత శ్రేష్ట నృత్తములఁ శ్రీ జెల్సుగఁ గాం చెకునట్లు నొక్...'</comment>
      <origin>611880</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3735" sha1="dea3hono4jsr3oq9hqvvyts6ybvqk9b" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;పార్వతీ ఖండ ము —
ఉ. శ్రీవెలయంగ వానవుఁ డ॥శేషముకు న్నివహంబుఁ గొల్వ నై
రావణ గంధసింధురము . రాణదలిర్పగ నొక్కి యప్సర
స్త్రీవిత శ్రేష్ట నృత్తములఁ శ్రీ జెల్సుగఁ గాం చెకునట్లు నొక్క శో
శావహమా స్థలంబున భళా! యనఁ గూరిచియుంచె నేర్పునన్.
P
.
ఆ. ఇట్లు దివ్య రాజి నెల్లను గడుఁ జిత్ర,ముగ రచించి వేగముగ వివాహ
మునకువచ్చు నేలుపులకును మునులకుఁ దిక్కు వారికెల్లఁ దగినయట్లు.
గీ. వేఱు వేఱుగ మంచిని వేశనములఁ
వారికి వై ముంఠపురముఁ
•
గసులభవునకు సత్య~~ * కంబు హరిహ
యునకు నాకంబు నిర్మించి యుంచెన చట
ఉ. తక్కిన లోక పాలుగుకుఁ దాపన వర్యులకెల్ల నా పా
యిక్కలవంటి సద్మములు హెచ్చుగ నేర్పడఁజేసి వానిలో
నొక్కటి దక్కు లేదనఁగ • నుండెడునట్లు నమ స్తవస్తువుల్
జక్కఁగూర్చి చర్చె హిరు . తైలంత సుఁడు బాగుబాగనన్
ఉ. పుష్పితినృక్షముల్&quot; ఫలిత భూజములుక్ వసున్న వేదికల్
పౌష్పరసాభిషేకహిను. భానుశిలాంగణ కుండలం వా
స్తోష్పతివాటి కావిధన దూషక విష్కులకోటి. ముర్ రహీన్
గీపతిముఖ్యకోవిదు లొగిన్ బొగడంగఁ బొనర్చెమించుగన్
3xx
174
176
177
178
ఆ. కడుబెడంగు గదురరించక నిరిరిత్న, రాజ యలకఁగాఁ గరగ్రహణపు
వేదినిఁశనుయుద్ధ
* వేటినిఁ బొూకరించి, బాలచం దనకుఁడు । భాగనంగ 179
ఆ. దేవశిల్పి యిట్లు 4 తీర్చినమంటను బెలమింకాంచి శ్రీణము గేంద్రుఁడవుడు
చాలసంతసించి • సరగున నగరుఁడై, సేయనాగరులకు సెలవొసంగె
వ, అంత వారును
+
—* పౌరులోషధి ప్రస్థంబును సింగారించుట —
సీ. చెలువగురంగుల జిత్రించి కల్లెడ్, మేడల బారుపై మెచ్చుగులుక
ము త్యాలగ వనుల మురువొప్పఁ గూర్చిరి, రాజమార్గములందు రాణదనర
చిత్రధ్వజప తాశశృంగార మాలికల్, గట్టిరి రకరకాల్ గాంతియలర
వై ద్యుతదీపముల్ 6 వరుసగామణిదీప, ములఁ బలుతీరులన లర ఁ దీర్చి
180&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>dea3hono4jsr3oq9hqvvyts6ybvqk9b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/329</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251286</id>
    <revision>
      <id>611881</id>
      <timestamp>2026-11-08T11:37:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'శ్రీ శివ పురాణము గీ, రగరుపన్నీటితో రధ్య 'లలికిమేలి, కప్పురపు ముగ్గులిడిరి చొక్కమగు కప్పు రవుటరటిమారులా నుపర్ణములు గడుకు, భాయనమ్ముగ గట్టిరి*యన్ని దిశల. శివుడు నారదమునిజ దల...'</comment>
      <origin>611881</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3462" sha1="os349ordpjn5zmz82psa1eyfm52p2lx" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;శ్రీ శివ పురాణము
గీ, రగరుపన్నీటితో రధ్య 'లలికిమేలి, కప్పురపు ముగ్గులిడిరి చొక్కమగు కప్పు
రవుటరటిమారులా నుపర్ణములు గడుకు, భాయనమ్ముగ గట్టిరి*యన్ని దిశల.
శివుడు నారదమునిజ దలఁయ నితం వచ్చిట ...
గీ. అంతఁ గల ధాత భూధరాభ్యం తికమున, శివుండి కల్యాణ పత్రిక (జేతదాల్చి
చదివికొని సంతనంబొఁస నార, దాని నాత్మము నందపు దలఁపనతఁడు
.
·
చ. పరుపున వచ్చి య నిసి భర్తుని పాదపయోజయుగ్నమం
దెఱఁగి నుతింపుచున్నిలువ • నీశ్వముఁ దాతినిఁగాంచి సమ్మనీ
శ్వర! విను మదిరాజసుత • చాల తపస్సొనరించి నన్ను, దాఁ
బరిణయమాడు మంచడిగె | భూక్తికి మెచ్చి వరంబొసంగితీ
గీ, సప్తఋషులు తుషారాద్రి • చంద్రుశడకుఁ
బోయి సుముహూర్తనిశ్చయును బొనర్చి
తను నాల్గవరోజున నే వివాహ
లగ్నము నులకై నిన్దలంచుటయ్యె
క. అనిలవిని నారదుండి, త్యము రాగముతోడ పట్టు • ల నేన ధవునితో
ననఘనరిత ! భక్తులకె, మును ననుకూలు. డరగుట నువ్ బ్రియమయ్యెల్
గీ. ఇశను దాసుఁడనైన నా 4 కెద్దియేనిఁ
దగిన పని చెప్పి చేయింప దగు మహేశ
యఁ బరమేశ్వరు డిట్టు లనియె దివ్య
ముని! వినుము చెప్పెదను ప
ఘనత మిరియ.
---* శివుఁడు నారదునినే ధివ్యజగంబుల నెల్లఁ బిలిపించుట *---
3
ఉ. దేవతలు మునీంద్రులను ' దివ్యుల నెల్లఁ గశత్ర పుత్ర మీ
త్రావళితోడఁ బెండ్లికి రశీయమ్మున రండని పిల
నావచనం బించును జనంబుల కెల్ల వచింపఁగాన లెన్
నీవిటు పిల్చినచ్చి కడు · నర్పువఁ గార్యముఁ గూర్పఁగావలెన్.
గీ, ఎవ్వరే నిఫ్ట్లు నా పెండ్లి • కేగుదెంచ
రేని నాత్మీయ వర్గంబులోన వారి
నెఱిఁగి వెలిసేయుఁడనఁగ మునీంద్రుఁ డలరి
మ్రొక్కి సెలవొంది పోయె న భోముఖమున,
188
184
186
187
188&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>os349ordpjn5zmz82psa1eyfm52p2lx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/330</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251287</id>
    <revision>
      <id>611882</id>
      <timestamp>2026-11-08T11:38:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '(65) పార్వతీఖండము Ja వ, నారదుం శశిత్వరిత బున వైకుంఠాది సకలలోకంబులకేగి దివ్యముని జనంబుల కెల్లరకు శివకల్యాణం 7-శిగించి పిలిచి వచ్చి యీశ్వరుని చేరికొనియె వయ్యవసరంబున 189 సీ, వైకుం...'</comment>
      <origin>611882</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3509" sha1="hv9ey8g0q2316u58zmzat73u3u4zcnr" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;(65)
పార్వతీఖండము
Ja
వ, నారదుం శశిత్వరిత బున వైకుంఠాది సకలలోకంబులకేగి దివ్యముని జనంబుల
కెల్లరకు శివకల్యాణం 7-శిగించి పిలిచి వచ్చి యీశ్వరుని చేరికొనియె
వయ్యవసరంబున
189
సీ, వైకుంఠముననుండి 4 వనజ నీర్లు కు సి,నో నలంకృతఁడయి . తొడరినచ్చె
సత్యలోకమునుండి • చశురాననుఁడు హ్కుం, గర్కి శోఁ గెసేసి కదలివచ్చి
అశురాలయమును డి • హరిహయండి, రాణి, తో జయుతాదుల తోడవచ్చె
పాప కాదికది శాశి పాలకుల్' నిత్తన్ని, వాసములందుండి + వచ్చి మి
గీ. వరుసగా భాస్క రాది హావగ్రహములు
స ప్రమాతృక లలు శిష్ట ప్రముఖఋ
షులు మునులు దివ్యసిద్ధసాధ్యులును నన్చ
రలును వచ్చిన గరసంబ రంగా నెరరు
-355*--
వ. ఇక సినీ:ద్యి యక్షగర్వు విద్యా
వచ్చి పమేశ్వరునకు
బుగ గారకంచును - రెల్లఁ బొంగిపొరలి
ค
మ్రొక సిలిచినంత హేశ్వరుడును నచ్చిన వలన ఈథాయోగ్యం
హెూల్పోయిన కార్య
సంగె పెం
భారంబు వహంచినపుడు కైలాసంబు మహద్భుతాల్సిన
•
191
విష్ణు విశ్వమునకు . విన్న పంబొనరించె. దేవ! చి తగ్గించి • యీ విహ
మర్థి గృహ్య, ధిగ శివాచఃంపుము నిన్నె, యనుసరించియెల్ల రాచరింత్రు. 1' 8
అ. అనిన దేవ దేవుఁ దుగీకరంపుడు, బహ్మదేవుఁడపుడు . ప్రౌధిరనర
మంటపప్రతిష్ఠ మఱియు నాందీ ముఖంబులనుసల్పె దివ్య మునులఁ గూడి.
ఉ. గౌతముఁడున్ వసిష్ఠుఁడునుఁ | గశ్యవుఁ డత్రి శిలాద కర్దముల్
ప్రీతివిభుండును భృగు మరీచి దధీచులు ఫైలుఁ డుత్తమ
ఖ్యాతికరుం డగస్త్యుడును . గణ్వుడు మున్నగు మౌనివల్లభుల్
ధాత సమీపమందు నవ ధానముతో వసియించి మించుగన్.
శ, దక్షత మెఱయంగ శుభా, పేక్షన్ వేదొ క్తనియమ విహితసరణితో.
దీదా బంధము లోరా, ధ్యమునకున్ గట్టిరెలిమి • దైవాఱంగళ,
.
194
195&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>hv9ey8g0q2316u58zmzat73u3u4zcnr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/331</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251288</id>
    <revision>
      <id>611883</id>
      <timestamp>2026-11-08T11:38:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'శ్రీ శివపురాణము క, మిహిరపురోగామి నప,గ్రహమండల పూజనమను గ్రచ్చఱ విఘ్నా సహముగ నొనర్పఁ జేసిరి, బహువిజ్ఞత కల్మి బల్మి • పరువంబలరన్. శ, వేదత్రయనూ క్తంబుల, నాదరమునఁ జదివి మంగళాశాస...'</comment>
      <origin>611883</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3827" sha1="3unse0w50s7ekbi3flqnkns0pa9rhzv" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;శ్రీ శివపురాణము
క, మిహిరపురోగామి నప,గ్రహమండల పూజనమను గ్రచ్చఱ విఘ్నా
సహముగ నొనర్పఁ జేసిరి, బహువిజ్ఞత కల్మి బల్మి • పరువంబలరన్.
శ, వేదత్రయనూ క్తంబుల, నాదరమునఁ జదివి మంగళాశాసనమున్
బ్రోదిగ నొనర్చి పెండ్లికిఁ, బోదమిఁకని విన్న వింప . భువనేశ్వరుఁడున్.
* శివుఁడు ప్రమథ దేవ బలంబులతో వివాహమున కరుగుట —
నానా వాద్యము లెల్ల మ్రోయఁగ మహానందంబుతో నప్సర
స్త్రీనృతంబులు గానముల్ సెలఁగ స్వ స్తిధ్యానముల్ సన్మునీ
జనుల్ సల్పఁగ మంచిమూరుతమునన్ జక్రాయుధాద్యుల్ జయ
ధ్వానంబుల్ పొనరింపఁగా గిరి బహి స్థానంబుఁ జేరెన్ సిరిని
196
198
వ. అంత నంది కేశ్వరుండు శివానుమతిన్ జెంది కొందఱ గణపాలురఁ గైలాసంబు
నంద యుసిచి తక్కు గల ప్రభుధ భూతగణంబులు నెల్లఁ బర మేశ్వరునితో
హిమనన్న గంబున కుత్సవ పురస్సరంబుగాఁ గదలుండని యానతి నొసంగిన
నవ్వార లమితో త్సాహంబున సలంకృతులై తమ బలంబుల నెల్ల మున్నిడు.
కొని వేఱు వేఱుగ నిట్లు ప్రార్థనంఁ జేసిరి.
199
నీ, కోటిబలంబుఁ దోడ్కొని శంకుకర్ణుండు, నాలుగుకోట్ల సేనల విశాఖుఁ
డైదుకోటుల సైన్య * మమరఁగ పాలాఖ్యుఁ డారుకోట్లొప్ప సు దారకుండు
ఎనిమిదికోట్ల వాహినితోడ దుందుభుఁ, డబ్ల యావేశనుఁ డబ్ల వికృతుఁ
డబ్ల విష్టంభకుం డట్టులే చంద్రతా, పనుఁడింక మేటియా * పారిజాతుఁ
గీ, డెలమిఁ దొమ్మిదికోట్ల వాహినులతోడఁ
గేశ రాఖ్యుండు పదికోట్ల • మూఁకతోడఁ
గుండపర్వతకులు పది • రెండు కోట్ల
బలఁగములతోడ నడిచిరి చలువమలకు
గీ. అగ్ని ముఖుఁడొక్క కోటితో సర్క మూర్ఖుఁ
డొక్క కోటిఘనావహుండొక్క కోటి
నా చతుర్వక్త్రుఁ డేడుకోట్లల మహాబ
లుఁడు దొమ్మిదికోటుల • దండులుండ
ዋ
క. కరణుం డిరువదికోటులు, పఱువదికోట్లొప్ప గాక 'యాదోదరుఁడుఁ&quot;
200
201
హరుగు సైన్యం బలరఁగ, సరుదుగ నడిచిరి హిమాల యంబునకు వడిన్ 202&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>3unse0w50s7ekbi3flqnkns0pa9rhzv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/332</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251289</id>
    <revision>
      <id>611884</id>
      <timestamp>2026-11-08T11:38:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'పార్వతీ ఖండ ము — ఆ. వ. మఱియు సర్వాంతకుండును సంతానకుఁడును ననుగణవర్యు లిరువురొక రొక రువ దేసికోట్ల బలంబులతోడను గా పొంగుష్ఠుండును విరూపాక్షుండును ముకే శుండును, వృషభుండును, దా...'</comment>
      <origin>611884</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4588" sha1="46dsd86i7z605o8bc1n5l2lipdax6dh" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;పార్వతీ ఖండ ము — ఆ.
వ. మఱియు సర్వాంతకుండును సంతానకుఁడును ననుగణవర్యు లిరువురొక రొక
రువ దేసికోట్ల బలంబులతోడను గా పొంగుష్ఠుండును విరూపాక్షుండును ముకే
శుండును, వృషభుండును, దాళకేతుండును, షడాస్యుఁడును, జంచ్వామ్యం
డును, సంవర్తకుండును, జై త్రుండును, లకులీశుండును. లోకాంతకుండును,
దైత్యాంతకుండును, భృంగిరిటుండును, నశనియు, భానుకుండును నొక్కరొక
రఱువది నాలుగుకోట్ల బలఁగంబులతోడను మధుపింగుండును, గోకిలుండును,
నీలుండును, బూర్లభద్రుండును నను నీర పురుషులు ప్రత్యేకంబు తొంబదికోట్ల
సన్నాహుుడును, గుముదుండును, నమోఘుండును, గోకిలస్వ
నుండును గందుకుండును, గుండలుండును, సుమంత్రుండును, మహా కేశుండును
గాలుండును, గాలకుండును, మహాకాలుండును, సగ్ని కుండును, సనుగణనాథులు
వేఱు వేఱుగా నూఱుకోట్ల యనీకినులతోడ నుత్సవంబొప్ప మహేశ్వర వివా
హార్ధంబై కదలినడిచిరి. ఇక భూతకోటి శతంబులతోడను బ్రమథకోటి సహ
సంబులతోడను జతుష్షష్టికోటి రోమజాతకదంబములతోడను శ్రీ వీరభద్రుం
డును, క్షేత్రపాలుండును, భైరవుండును. మహేశ్వర ప్రతినిధి యగు నంది
కేశ్వరుండును నిఖలసేనానియగు చండీశ్వరుండును బ్రమోదంబుతో వారు
వంబు లెక్కి దత్తావధానులై ముందఆ నడిచినందు
ఉ. అందఱు చంద్రఖండధరు లందఱు నీలగళంబుగల్గువా
రందఱు భూతిపుండ్రధరు లందఱు నందిప తాక లొప్పువా
రందఱు నక్షహారధరు లందలు రైల్నే విభూమలొప్పువా
లందఱునున్ ద్రిశూలధరు లచ్భుతనూవులు శర్వసన్నిభుల్.
•
204
206
క, కొందఱు పృధివీచారులు, గొందఱు పాతాళదరులు • గొందఱు ఖచరుల్
గొందఱు నాక దరులు మఱి. కొందఱు వివిధప్ర దేశ శుశలులు సిద్ధుల్. 205
వ. ఇట్లసంఖ్యాతరుద్రచయంబు జయసంవాదం బలతో నా సేశడమరుశ శంఖఘంటా
భేరీ దుందుభి పటహనిస్సాణ వేణువీణా మృదుగాది వాద్య శ్రేణులతోఁ
బర మేశ్వర కల్యాణంబునకై ప్రయాణంబు సేయుడు వారలతోడ.
సీ. తప్తకాంచననిర్మితంబైన పూర్ణకుం, భంబొప్పు నుత్తమాంగంబుతోడ -
పరజనంబుల కెల్ల భయము బిట్టోనుఁగు ఘ నం బైన ప్రేతాస నంబుతోడ
సర్వాంగములయుదు; • బాలఁగ వెఱపించు, సర్వాభరణముల • పౌరుతోడ
వికటనృత్తములలో వింత వేడుక నేయు, తతపరిచారికాశీతములతోడ&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>46dsd86i7z605o8bc1n5l2lipdax6dh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/333</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251290</id>
    <revision>
      <id>611885</id>
      <timestamp>2026-11-08T11:38:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '• శ్రీ శివ పురాణము గీ. మురియుచుండిన విశృతంపు మొకముతోడఁ &quot; దామరసములఁబోలు నేత్రములతోడ శాకినీ ఢాకినీభూత సమితి గొలువ భవుని చెలియలై • చండిక బయలు దేజె. క. సుమనస్సముదయ మఖిల, ప్రమధగణ...'</comment>
      <origin>611885</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3698" sha1="to5cuec36nixi9c065vtirk19g07zvr" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;•
శ్రీ శివ పురాణము
గీ. మురియుచుండిన విశృతంపు మొకముతోడఁ &quot;
దామరసములఁబోలు నేత్రములతోడ
శాకినీ ఢాకినీభూత సమితి గొలువ
భవుని చెలియలై • చండిక బయలు దేజె.
క. సుమనస్సముదయ మఖిల, ప్రమధగణం బగను దు . గవళి దనర్సస్
దమ తమ వారువములతో, సుమాళమమరంగ వెడలె సొంపెనలారన్.
2
వ. అందు.
+
మ. దివిషత్సంఘము గొల్వఁ దార్జ్యునిపయిన్ దేజంబుమీఱ రమా
ధవుఁ డారోహణచేసి చామరము లు దృచ్ఛ. తమున్ జార్హద
ప్రవరుల వేడుక తోడనేయఁ బరి వాగంబెల్ల నల్దిక్కు లు
త్సవ మొపన్ ద డాసి రాఁదర లెఁ జేతం బెంతో ప్రీతిన్ గొనన్.
చ. నలువయు నంచవారుపమున మురుగొప్పఁగ నెక్కి దివ్యమా
నులు సనకాదినందనులు' నున్ దనువుల్ ధరియించిపెట్టి ప్రాం
బలుకులు శాస్త్రముల్ చెలఁగి బాగుగఁదన్ గొలువ న గరంబు పెం
పలరఁ మహేశి సేవనభరాలనుఁడై గడలెన్ రయంబునన్
¥. : సవుఁడై రావతమున్, వాసి యలగ వెక్కి యాత్మ వర్గముతోడన్
207
209
8:0
భాసురగతి వెడలెను దన, తోసకలా మునులు చెలువు తో రాణింపన్ 211
వ. అనంతరము సర్వఋషులును నాది త్యాది నవగ్రహంబులును దేవమునియు
నారదుండును. వైణికశిరోమణియగు తుంబురుండును, నాయకులగు హాహా
హూహూలును, నాశ్వ వేయద్వయంబును విశ్వానస్వామి గంధర్వ వర్యు
లును, గిన్నరులును, గింపురుషులును, జారణులును, విద్యాధరులును యక్షు
లును, వాసుకిప్రముఖులగు భోగి రాజ వతంసులును, భూత భేతాళనాథులును,
బ్రాహ్మ్యాదిసప్త మాతృకలును. అదితి దేవహూతీ మొదలగు జీవమాతృక
లును, దితి మొదలగు రక్షోమాతలును, సురసాదికలగు నాగమాతలును, శత
రూపయు, గాయత్రియు, సావిత్రియు, సరస్వతియు, నిందిరయుఁ బిందురు మంద
యాన లిరువదేడుగురును బౌలోమి మున్నగు దేవవత్నులును నారంజోతి
మున్నగు మునిపత్నులును, రుద్రపత్నులును, దేవకన్యకలు, నాగకన్యకలు,&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>to5cuec36nixi9c065vtirk19g07zvr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/334</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251291</id>
    <revision>
      <id>611886</id>
      <timestamp>2026-11-08T11:38:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '(66) పార్వతీ ఖందము — ఆర మునికస్యకలు, రుద్రకన్యకలు, ఘృతాచి మున్నగు వచ్చఱ మచ్చెకఁటు లెల్ల రును దివ్యాంబరగంధమాల్యాభరణంబుల దొడికట్టిపూసి కైసేసి సిగలం జుట్టిన హరి చందనకుసుమదామ...'</comment>
      <origin>611886</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4705" sha1="38xcyigfli4e20le2bnxx80h7eresb9" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;(66)
పార్వతీ ఖందము — ఆర
మునికస్యకలు, రుద్రకన్యకలు, ఘృతాచి మున్నగు వచ్చఱ మచ్చెకఁటు లెల్ల
రును దివ్యాంబరగంధమాల్యాభరణంబుల దొడికట్టిపూసి కైసేసి సిగలం
జుట్టిన హరి చందనకుసుమదామసౌరభంబులయుఁ గస్తూరీసమ్మిళితమలయద
గంధసార చర్చాపరిమళంబులయు ఘనసారవీటీ చర్వణామోదులయుఁ బరం
పర ల నేశ యోజనప్ర దేశంబులాక్రమింపఁ బుషీ కంబు లెక్కి, గడలిరుత. 218
గీ. వేదముల చేత బహుమని వితతిచేత, ధర్మదేవత యని
•
* తరు
అతులశుద్ధస్ఫటిక నిభం * జై ని కొంత, సుందరణలకు గోరాదచూడమపుడు.
గీ. చేరి నిలిచిన ద్విజరాజ శేఖరుండు, భూరి మోదముతో సేక్కి పుణ్యగతుల
హారతులనొంది దివ్యగ ణాళిగొలువుఁ బెండ్లికి ముందు గోడకుఁ బేర్మిఁదర లె.
శివుఁడు నారదుని హింసారి కసువు
.
క. చని హిమవద్గిరి డగ్గతి, విని జాజేం ఉంత శివుని పనుపున సుమనో
జనముల నారసీ నారద, మునివరు పంపెను దపార 1 భూధకుకడకున్. 315
•
శ. అతఁడు ధలిమల కెంతయు, బ్రీతిన్జజని దేవశిల్పి • విచతమును వి
ద్యోతిత బహుతర చి త్ర, వాతముఁ గల్యాణము : బవముఁ గాంతి యటర్.
గీ, మంటపం బెల్లఁగని యఁద మర్చినట్టి, కృత్రిమ లింపమూర్తులఁ గృతిమర్షి
వరులఁగృత్రిమమూర్తియై పఱలుతన్నుఁ, బోల్చి పరికించి వ్యెగ పోయియవుడు.
--- * నారదుడు వివాహమంటపమును జూరి ప్రపంచం -
వ, మఱియు నవరత్నఖచితా నేక శాతకుంభశుంభసంభృత బాను, గగునీయా నేక
మా • క్తి క సబక జాంబూనదాంచలంచితవిచి, తపట్ట జాలి కార్థతిరస్కరిణీ పురసృ
తబహుద్వార పరిశోభితంబును, గాలాగరుగంధ సారఘవ నారశస్తూరిశాసమధిక
ధూపనిర ఐధిక పరీమళపరంపరాసురభిళ. ప్రదేశంబును, స్వస్తిక రాస్తోకనిపిస్త
ప్రశస్తవస్తు విస్తారి పరి పూర్ణకోష్టా రసం వేష్టితంబును, భోగవతీపురంబువో లె
బహుఫణిహారమణిదీపమాలికావిభాజితంబును, నాదిత్యముండలంబువో లెధగ
ద్ధగితాంచచ్ఛాయావిరాజమానత్రయీమూర్తి సాన్నిధ్యసంశోభితంబును, వైకుంఠ
నిలయంబ పురుషో త్తమలక్ష్మీ నమధిష్ఠితంబైనను విషధరేశ్వరావధిష్టాతం
బును, సత్యలోకంబువో లెఁ జతురాస్యవాణీసరిష్కృతాస్థానీసంశోభితం బైనను,
ననధిగతదివ్య జ్యేష్ణాశ్రయంబును, దిదినంబువోలె ఘనధిక్షణసాచి వ్యాం వద్దండ
ధర పాశభృన్మహాబలబృహద్భానువుణ్య జ నేశ్వర పరీవృతసహస్త్రాక్ష పరి పాలితం
P&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>38xcyigfli4e20le2bnxx80h7eresb9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/335</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251292</id>
    <revision>
      <id>611887</id>
      <timestamp>2026-11-08T11:38:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'శ్రీ శి ద పురాణము బైనను, దూరికృతగోత్రభేదనావాసంబును, రాజరాజాగారంబువోలె బహుమ ణిగణద్రవీణరమణీయదివ్యని; నిధాన భాండాగారమండితం బైనను, న పాకృతకిన్న కింపురుష బృందంబును బహుయోజనా...'</comment>
      <origin>611887</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3903" sha1="fvc7lwj7iyzfb8v30p3enuja7316xrb" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;శ్రీ శి ద పురాణము
బైనను, దూరికృతగోత్రభేదనావాసంబును, రాజరాజాగారంబువోలె బహుమ
ణిగణద్రవీణరమణీయదివ్యని; నిధాన భాండాగారమండితం బైనను, న పాకృతకిన్న
కింపురుష బృందంబును బహుయోజనాయామని కాలంబును వద్భుతంబును నపూ
ర్వంబును నగు పాణిగ్రహణమంటపంబును దదీయోంతరాళద్యోతమానం బగు
నగ్ని ప్రతిష్ఠా వేదికను గనుఁగొని యమ్మణిమంట పశిల్పకలాకౌశలంబున కెక్కు
డక్కదంబొంది యొక్కింతసేపు వితాకుపడి వచ్చిన కార్యంబు మఱచి విన్నం
దనంబుసఁ దెన్నుఁదప్పి చెదరి బెదరి యదరి పదరి తిరిగితిరిగి యరిగిసురిఁగి
యొఱిఁగి నలంకలఁదొలగి మలఁ గి కలంగి యలంగి వేసరియోసరిలి యెట్టకే
లకు గట్టిమదిన జేసి తెప్పరిల్లి యప్పుడప్పుర్వత రాజవగ్యున్ జేరఁబోయి బెద
రుచు నాతిని కిట్లనియె.
ఉ, పక్వతరాజవర్య! విను • భర్గుఁడు పార్వతీఁ బెండ్లి యాడఁగా
సర్వసుపర్వవర్యులను • సన్మునులన్ గణసిద్ధ సాధ్యగం
ధర్వుల నెల్లఁ దోడ్కొని ముదంబున నీకుధరంబుఁ డగ్గ టెన్
హర్వుగ నీవిధానము bశీయంబునఁ దెల్సు మకృతి సుంబుగన్ .
వ. అసిన హిమవంతు డిట్లనియె.
ఉ. నారద! శిల్పికల్పితిక సన్మణిమ టపదర్శనంబున స్
ధీర లువడి • తీవర మొంచెద వేల యింకు క
మ్మీ! రుచిరాన్న పానముల మేలుగునొంది యనుగ్రహించి నా
కూరిమిపుత్రులన్ గొనియు గోపతీవాహనుఁ జే. చెచ్చెరన్
క, కొని తెమ్ము నాదు పురమున, శని హిటువఁతుడు మని • కభ్యర్హితభో
జనమిడి పై నాకాదులఁ దనతనయులఁ బంపె మాని తెల్లజుమెటన్,
... నారముడు హిమమ్నుడు
శివునియొద్దకు వచ్చుట
--
గీ. అంత పట మాధవులకు మొదలైన సురలు
దేవముని రాక దియుటఁ దెలిసి చిత్త
మంచుఁ ద త్తర ఋదుచున్నంతి నతఁదు
శైలపుత్రులతో వచ్చి సంభ్రమసు న.
క. శివునకు జొహారుచేసి సి, లువఁ గేశవముఖనిలింపులు ముని తేఱఁగు శై
లవరు కుమారులను సగని, లవముదలఁక్షి యనిరి మునిలలామునితోడన్.
218
219
220
221
22&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>fvc7lwj7iyzfb8v30p3enuja7316xrb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/336</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251293</id>
    <revision>
      <id>611888</id>
      <timestamp>2026-11-08T11:38:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'పార్వతీ ఖండ మా — ఈ ర ఉ. ఏమి మునీంద్ర! నీవిటుల నెంతయు విభ్రమ మొందినట్లుగా మామదులందుఁదోఁచె గిరిమండనుఁ డెవ్విధినుం డెఁ దత్సుత గ్రామణు లేలవచ్చి రిటుఁ గాళిక నీకు నకీయ బూ నెనో నే...'</comment>
      <origin>611888</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3574" sha1="e4wyl64ighmv5n8ww2grcc7lldzu1ru" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;పార్వతీ ఖండ మా — ఈ ర
ఉ. ఏమి మునీంద్ర! నీవిటుల నెంతయు విభ్రమ మొందినట్లుగా
మామదులందుఁదోఁచె గిరిమండనుఁ డెవ్విధినుం డెఁ దత్సుత
గ్రామణు లేలవచ్చి రిటుఁ గాళిక నీకు నకీయ బూ నెనో
నేను ముమాని వేఱు మదినిన్ గొనియుండెనో తెల్సు మన్నియున్.
గీ, అనిన విని మౌని త్వష్టమా యానిమోహీ
తాత్ముఁడై విధ విష్ణుల నమరివిభుని
నేక తమ్మునఁ జేర్చి తా !
ని
బెదరుఁ జెందిన వడువున బిరుదు దక్కి...
!
చ. వినుఁడు విధాత! మాధవ! త్రి* విష్ణుపనాయక త్వష్ట మేటికు
ట్రను దల పెట్టి శీతమధ రమ్మునఁ గర్భ వివాహమందిరం
బును నదియెల్లవారలకు • మోహముపుట్టఁగఁ జేయు నట్టిదా
నిని మునుముందు నేను గని 'వివ్వెఱఁ జ్
+
జెందితి కోమి సెప్పుదున్,
వ. మహేంద్రుని బరికించి మఱియు నిట్లనియె.
224
225
226
క. నగ భేది! సేవు త్వష్టకు, వగ నిడితివి తొల్లి యతఁడు వదలక యివుడా
పగ:దీర్పఁదొడఁగి యివ్విధ, ముగ నొనరించినట్టు లెంచు బోలుదృఢముగాన్ .
వి. మఱియు సమ్మంటపంబురు
శ. శృతిమహిరణ్యగర్భునిఁ, గృతి మనాళీక వయను గృతిమశశుస్
గృత్రిమనిర్జగవ్యుల,, గృతి)మనాగదుని ఒలి పె * · గీర్వాణపతీ!
228
వ. వానిఁ గను గొని నే మిగుల బమ్మినవోయి నవ్వెజ జెదిగి ననుడు మహేం
ద్రుఁ డదపడి నధరున పిల్లలయె
Jes
3
గందరి శ్రీ మందుల కేగుడు నేది నీతు నిం
229
280
కెక్కడిస్త్రాణముల్ హేమగిరింను ఎగూడ సిరాశ్రీ ఐర్గ మం
దొక్కఁడు రెక్కలని మును రయోద్ధతి(మ) సేప్ యెల్లగట్లకున్.
క. అని కలహాశనుకటముక, వినకుచుఁ గడువడలు చున్నవి. ముఁగని య
వ్వనరుహ నేత్రుం నెలనగ, వోసిస్-గ నిట్లనియె ఆపుపరి చుపుడు వేగన్, 231
చ. వెఱవకు దేపరాజ! ధృతి సరపోవగ నెవ్వఁడేని నిస్
బొరిగొనునంచు నెంచెకు ప్రభుం డఖలేశ్వరుఁ డిటరు నేరికే&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>e4wyl64ighmv5n8ww2grcc7lldzu1ru</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/337</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251294</id>
    <revision>
      <id>611889</id>
      <timestamp>2026-11-08T11:39:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'శ్రీ శప పు రాణము కొఱఁత పొనుగ నీయఁ డికఁ . గుందక ముందటి చిఱుతతలం పెండయినఁ కార్య మెంచు జెందిన వాఁ డదిగాంచు రూఢిగన్. మీ 282 క. అని నారదమానియునస్, జనార్దనుఁడు దివిజరాజు చాలవరకు ని మా...'</comment>
      <origin>611889</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3685" sha1="hsjyy8p95n7ippasihd9xul6wpv3l7a" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;శ్రీ శప పు రాణము
కొఱఁత పొనుగ నీయఁ డికఁ . గుందక ముందటి
చిఱుతతలం పెండయినఁ
కార్య మెంచు
జెందిన వాఁ డదిగాంచు రూఢిగన్.
మీ
282
క. అని నారదమానియునస్, జనార్దనుఁడు దివిజరాజు చాలవరకు ని
మాసము గుడగుజ, లను కల్పుడు సరసి శశిలశీలమం డలియెన్. 288
+
284
ఉ, చాలఁగ యోజనన్ ని విరిచారము సల్పుచునుంటి గేమి దం
భోళిధరా ! హరీ! యిశను బొల్పుగఁ దెల్పుఁడు నారదర్షి' నీ
కేల విలంబమయ్యెఁ గుధ రీశ్వరుఁ డింతకు నారు రూఢిగా
బె'లిక నీయ నొప్పితో నైనా ? యది గాదని త్రోసిపుచ్చెనా ?
క. కొంకక నుడుపుము లవమా, తుకఋబుఁ గొన కచటి కార్యకవిశ యెట్టిదియో?
పొంశముగ నీవు గనిన క, ళం కేమియె తెలుపు మునిలశీలామా! వేగ.
క. అనవుడు నారదుఁ డిట్లని, యెను వినయముమెఱయ జగద ధీశ్వర! యేత
ప్పును లేదు గట్లదొర యెడ, ననురాగముతోడ నీరు వరించు సుతన్.
గీ. విఘ్నభయమేమి లేదు మీ • పెండ్లి కివుడు
మిమ్ముఁ దోడ్కొనిపోవఁ బేమించి మంచు
కొండదొరి పంపెఁ దనమేల్మి తోడుకులను మ
హేశ! వీరిలిదే వచ్చి · రెలమినుమ
287
క. ఇక స్కులకు భ్రమసేయఁగ, నొశ మాయఁగడంగి మేలో మొప్పగఁ శమనాం
తక! యొుకమంటప మమరిచె, రశనుగు పద్ధానిఁగాంచి బ్రమసి తకపితిక్. Bకి
చ, అగిన మహేశు డుల్లమున వార్షమునొంది యు పేంద్రముఖ్యులు.
గని యిటుప ల్కె భూధరుఁడు • కన్యక నీయుట కిష్ట మొండఁ ది
క్కి నయవిగూర్చి నేను బతికింపను మాయలతోడుతన్ బ్రయో
జనమది లేదు నాకిఁకను శ్రీ సత్వర మేగుదమా హిమాద్రికిన్ .
క. అనుకూలంబుగఁగార్యం, బనువుపడఁగ వేఱుఁదలఁపు ఓది నీతియె చె
పని యనిమేషులతోఁ దా ననె మారవిశోధి మన్మథాధీనుండై •
గీ. అనుఁడు విష్ణ్వాది దేవతే శిలభవు సెలవుఁ, గొనిముదంబంది వేగిరం బునఁ బ్రయాణ
మొనరఁగాఁ జేసిహిమవన్న గోపకంఠ, తలముఁ జీరిరిదివ్యవాద్యములుమ్రోయ,
289
240&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>hsjyy8p95n7ippasihd9xul6wpv3l7a</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/338</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251295</id>
    <revision>
      <id>611890</id>
      <timestamp>2026-11-08T11:39:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '(67) 3 పార్వ తీ ఖండ నూ - ఈ 8 - హిమవంతుఁడు శివు నెదుర్కొనుట - . మ. పరమేశానుఁడు సర్వదేవగణముల్ భాసిల్ల నాత్మోపకం ధరమున్ జేరుట నాలకించి హిమప ద్రాజన్యుఁ డప్పాట సో దరుల బుత్రుల బ్రాహ్మణో...'</comment>
      <origin>611890</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3699" sha1="jnscayf22dt28clrjd6dumkgcjgn119" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;(67)
3
పార్వ తీ ఖండ నూ - ఈ 8
- హిమవంతుఁడు శివు నెదుర్కొనుట -
.
మ. పరమేశానుఁడు సర్వదేవగణముల్ భాసిల్ల నాత్మోపకం
ధరమున్ జేరుట నాలకించి హిమప ద్రాజన్యుఁ డప్పాట సో
దరుల బుత్రుల బ్రాహ్మణోత్తములఁ దొల్తన్ వారిడాయంగఁ బం
పి రహిన్ దానును జేరఁబోయి కనియెన్
4. దేవముని గణబృందమున్ జేఱిచూచి
యాత్మమున ధన్యతనుగంటి • సనుచు నలరే
దైవతాగ్రణులును ధరాధరబలంబుఁ
జూచి మది నుల్లసిల్లిరి ' చోద్యమలర
బెంపొప్ప విశ్వేశ్వరున్.
242
248
శ. డంబొప్పఁగఁ బూర్వపరా, శాంబుధు లేకముగు ఠేవ సమర గణబలం
బుం బర్వతబలమును రెం డుం బిరుదమరన్ గలిసెఁ గోడుర్ సోంపలరన్,
ఆ. ఒకరినొకరు గాంచి యురుత రానందంబు, పొంగిపొరలఁ దనివిఁ బొందినపుడు
a
శైలరాజవరుఁడు • శర్వునిఁ జేరి న,మస్కరించె హితసమన్వితముగ,
నీ. దశదిక్కులకుఁ గాంతి • దళ్కొత్తఁగాఁ జేయు, దివ్య ప్రతీశ దీధితులతోడ
కలధౌతనగ మిందుఁ గదలివచ్చిన దనాన్, జను బలీవర్దయా నంబుతోడ
చూడ్కులు పెరగొంద • సొగసిన సన్నని, సౌవర్ణ పట్టవ స్త్రములతోడ
నెల్లజగంబుల • కెసకమిప్పించు భా, స్వత్తరార్ధేందు భూషణముతోడ
గీ. మెటి రతనాల సొమ్ముల • మిసిమితోడ
నమః సుత లేయుసితచామరములతోడ
ముఱుపు చిునవ్వుఁ దొరయు నెమ్మొగముతోడ
సమరు సర్వేశ్వరునిఁ గని • రందఱపుడు.
845
246
గీ. ప్రభునిదాపల వలసలఁ బ్రక్కలందు, నాత్మబలములతోడ నా రాయణుండు
పద్మసంభవుఁడును గను పట్టవారి, కంజలియోసర్చి మ్రొక్క హిమాచలుండు
క. వెనుకన్ ముందు నట్లే, మొనగోసియున్నట్టి
టి దేవముని గణవరులన్
గని యుబ్బి మ్రొక్కులిడి వందనపూర్వక మిటుల శివునిఁ • దాఁబ్రార్థించెన్,
- హిమవంతుఁడు శివునిఁ బ్రార్ధించుట
మ, సకలాజాండము లేలునట్టి దొర వీ
.
'
నొకఁడౌ కొండలకాఁవువీటి కిటులన్ గొప్పొప్ప విచ్చేసి వా&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>jnscayf22dt28clrjd6dumkgcjgn119</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/339</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251296</id>
    <revision>
      <id>611891</id>
      <timestamp>2026-11-08T11:39:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'OLL శ్రీ శివ పురాణము 249 నికుమారిF దయఁ బెండ్లియాడఁ దలఁపన్ 'విశ్వైక చిత్రంబు &quot;తా వశ కారుణ్యమయాత్మ మారయ వశంబా సర్వలోకేశ్వరా ! క, నిండారునట్టి దయతో, దండిగ మము నీలి కొనఁగఁ దలకొంటివి మ...'</comment>
      <origin>611891</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3507" sha1="0vvhayu4y1f0k4p1r2lvyb6hkzz781b" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;OLL
శ్రీ శివ పురాణము
249
నికుమారిF దయఁ బెండ్లియాడఁ దలఁపన్ 'విశ్వైక చిత్రంబు &quot;తా
వశ కారుణ్యమయాత్మ మారయ వశంబా సర్వలోకేశ్వరా !
క, నిండారునట్టి దయతో, దండిగ మము నీలి కొనఁగఁ దలకొంటివి మా
కొండనఁగ నేల? యొకటే, దండం బిదె తప్పులెల్ల . దవ్వులఁ ద్రోయ 250
గీ. అని యిటుల భక్తి తోడ దైన్యముగఁ బ్రార్థ
నము నొనర్చి శివాజ్ఞ నందనులనంద
యునిచి హిమవన్నగాధిపుఁ • డొక్కరుండు
నగరికే తెంచి ముందు నయముమీజ
•
- శివుఁఁ జూడఁగోరి మేనక నారదునిఁ బిలుపించికొనుట *
శ్రీ. స్నానదానంబులను సల్పి సత్వరముగ,
శివు నెదుర్కొని వరబూజ • సేయుపొం
B+
మేనకకుఁ దెల్పనన్నా మిన్నయపుడు
బిల్వనం పె ఘనత దలిర్ప.
నారదుః
251
252
వ, అంత నారదుండు శివానుమతి జెంది మేన కాంతః పురంబురకున్ జనుడు
నమ్మేనశ యమ్మనివరునకు మొక్కి యిట్లనియె.
'
258
A. ఈశ్వరుని దివ్యరూపంబు * సీక్ష సేయఁ, గడఁగియున్నట్టి దానను సురమునీంద్ర !
ఎంతయుజ్జ్వలరూనమో యిగురుఁబోఁడి, కాళి తప మొంది యద్ధాని ' గారవించె
శ. అని యజ్ఞానంబున శివుఁ, గసఁగోరి గిరీంద్ర దేవి గ్రక్కున మునితో
డను జంద్రశాలపై కిన్, జని యటఁ గూర్చుండెఁగడిఁది సంబర మొప్పన్ 355
--- శివుఁడు బలంబులు వేయిఱువేఱుగా నగరుకుఁ బంపుట
వ, శివుఁడును మేనకాభిప్రాయం బెఱింగి యమ్మదవతి యహంకారంబునకు గినిసి
యాపె శజ్ఞానం బినుమడింపఁజేసి హరి విరించుల కిట్లనియె.
256
ర, మీ మీ సేనలు గొలువఁగ, నేమముతో నొక్కరొకరు నేర్పున గిరిసు
తాము నిపురయిన కరుగులు డామీదు నేను వత్తు నభిమత మొప్ప, 257
ఆ. అనిన హరివిరించుశీలభవు నభిప్రాయ. మెఱిఁగి సైన్యమెల్ల నొఱపుమాఱ
వేఱువేఱదీర్చి వేగంబె సురలతో, సాగుఁడంచు నంత
•
సన్న సేయ. 253&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>0vvhayu4y1f0k4p1r2lvyb6hkzz781b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/340</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251297</id>
    <revision>
      <id>611892</id>
      <timestamp>2026-11-08T11:39:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'పార్వతీ ఖండ ము --- ఆ. Y చంద్రశాలయందు మేనకకు నారదుఁడు దివ్యులనెల్ల నెఱింగించుట క. cuuదుగ గంధర్వులు సొగ, నుండిన మలరార విలువ సొమ్ములు దుస్తుల్ పొందుగఁదాల్చి వెడలిరి ప, సందుగ నచ్చరల...'</comment>
      <origin>611892</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3960" sha1="4par4ctvmxlycktns5rh8gmlifpclq5" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;పార్వతీ ఖండ ము --- ఆ. Y
చంద్రశాలయందు మేనకకు నారదుఁడు దివ్యులనెల్ల నెఱింగించుట
క. cuuదుగ గంధర్వులు సొగ, నుండిన మలరార విలువ సొమ్ములు దుస్తుల్
పొందుగఁదాల్చి వెడలిరి ప, సందుగ నచ్చరలు దమదు జతతో నడువన్.
క. వారువము లెక్కి పరిపరి, తీరుల వాద్యముల మోత ' దిశ లలముకొనం
గా రహిఁ గూర్పుచు జెండాల్, చేరంజిలవచ్చి రెండో సింగారముగా. 260
గీ, వారికందఱకొడయఁడై వైభవముగ, వచ్చు విశ్వావసునిఁ గాంచి పర్వతేంద్రు
రాణి సంబరమునముని రాజుఁజూచి, యితఁ డెకదశంకరు డువచి యింపుమనుడు
క. శంకరునిఁ గూర్చి పాడెడు, కింకరు లిశ వీరు వినుము గిరిరాజసతీ!
శంకరుఁ డేతన్మాత్రుఁ డె, సంకటహరుఁ డెందు సర్వశాసకుఁ డబలా!
క. అనిన విని మేనగ్రమ్మఱఁ, గనుచుండఁగ యకు లేవుగడలు కొనఁగఁ ద
జ్ఞానపతియైన మణి 19, వునిఁ గని హిమవత్పురంధి • పొంగి యిటులనెన్,
క. ఇతఁడే నా శివుఁడనఁ గాఁ డితఁడని నారదుఁడు నుడువ నింతట ననలుం
తులిత వాహినితో రాం గుడిగె నితఁడొ ! శివుఁడనుచున్.
క. శాఁడని మునియన నాలో, వేడుకతో ధర్మరాజు విచ్చేయుడు నా
'
262
జాడఁగని మేనయ న ముని చూడు మితిండేమొ శివుఁడు శూలధరుఁడిటన్.
క. నావుడు కాఁడన నైరృతిఁ, డావెట బలంబుతోడ నకు జేరఁగ నా
బోడి యడిగె సతుడా ? రచియింపుముని యాత్రఁడ నె కాఁడనుచున్,
మత్తకోకిల, అంతలో వరుణుడు రత్నమయం పుభూషలు గ్రాలఁ గా
సంతను బిగుకొ త్తరాఁ గని శైలపత్నియు మెచ్చుతో
మంతనంబున నీతఁ డెవఁ గుమారి ధన్యయె యంచుఁ బ
ల్వింతదోఁపఁగ మౌనితో న నె •
తరల, అనుఁడు కాఁడవ నంతలోన మహాబలుండు బలంబుల
'
గొని హుటాహుటి రాఁ గనుంగొని కూర్మితో గిరికాంత దాఁ
గనుము మాని యితందో శివుఁడవఁ గాఁడవంగ లతాంగియు
ఘనుఁడిఁకెట్టిఁడొ నాడు పుత్రికిఁ గాంతుఁడంచెన నెంచుచున్.
267
268
శ, జక్కులదొర కొమరునితో, నక్క జనగు సేనతోడ నరు జేరఁగఁ బె
న్మక్కున నలకూబరువిన్, గ్రీక్కునఁగని మురిసి యితఁడే గద శివుఁడనినన్.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>4par4ctvmxlycktns5rh8gmlifpclq5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/341</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251298</id>
    <revision>
      <id>611893</id>
      <timestamp>2026-11-08T11:39:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'శ్రీ శివ పురాణము ఉ. కాఁడని మాని చెప్ప సుర కాండముతోడ మహేంద్రుఁ డత్తటిన్ బోఁడిమిదోఁపఁగా నడువ భూధర రాట్సతి గాంచి పొంగుచున్ వీఁడెగదాశివుండనుడు వృతహరుం డితఁడంచు నారదుం డాడ ని...'</comment>
      <origin>611893</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3778" sha1="h2gczbwfqjslqs3squ51pbrk5l9xssm" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;శ్రీ శివ పురాణము
ఉ. కాఁడని మాని చెప్ప సుర కాండముతోడ మహేంద్రుఁ డత్తటిన్
బోఁడిమిదోఁపఁగా నడువ భూధర రాట్సతి గాంచి పొంగుచున్
వీఁడెగదాశివుండనుడు వృతహరుం డితఁడంచు నారదుం
డాడ నిఁకెవ్వఁడో శివుఁ డటంచు మదిన్ దలపోసె మేనయున్ .
పంచచామరము: ఇటుల్ తలంచుచుండ నోష • ధీశుఁడెంతో నీటుగా
దటాలునన్ బలంబుతోడఁ . దారసింపగట్టురా
270
21
మిటారి సంబరం బెంగ మిన్ను ముట్టి యిట్టులన్'
జటాలుఁగాంచి యీవలcతి . శర్వుఁడేమొ కన్మనెన్
ఆ. చందురుడితడు శర్వుండుగాఁడని, పల్కెఁ దప నియంత భాస్క గుండు
కనులఁగప్పి వేయు ఖరమరీచి సహస్ర, మడరి వెలుఁ గ రా భయంబు నొంది. 272
ఆ, ఇతఁడె యితఁ డెచూడు మీశ్వరుండన మేన,
మౌనిశివుఁడుగాఁడు భానుఁడనుడు
బ్రహ్మఋషులు మునులు పరిఢవంబుగఁ గొల్వ, సాహిరణ్యగర్భుఁడరుగుదెంచె
వ, కనుంగొని మేనకయును దాపసనాయకులతో,
వనమయూరవృత్తము: దేవముని చూడుమిఁకఁ దేఱియిటునింపౌ
పాపసకలామయుని * బ్రహ్మముని గేయున్
బూ విలుతుఁ గెల్చిన విభుుడొకోయనన్ రా
జీవభవుఁ డితఁడని చెప్పి మునియంతన్
274
సీ. కోటికందర్పుల కొమరారు సౌరుఁడ్రో, యఁగఁజూలు మీ ల్మి సోయగముతోడ
శంఖచక్రగదాది • సాధనంబుల నొంది, తన రాకు నాల్గు హసములతోడ
కట్టిన మేల్మి బంగారుపుట్టంబుల, దట్టంబులౌ తళ తళలశోడ
నురమందు రవికాంతి * నొప్పారుచున్న ది, వ్యంబైన యల కొస్తు 'భంబుతోడ
గీ. డంబుమీడిన మణిమకుటంలు తోడఁ, గడుగునోహరమైన ముఖంబుతోడ
దయను వెదజల్లు వనజ నేత్రములతోడ, విష్ణు దేవుఁడు పిచ్చే సెళ్లి వేల్పులలరు.
శ. కనుఁగొని మేనక పెనుముద, మున నఱలే దితఁ డెశివుఁడు మునినాయక ! క
స్మనుఁడు నతఁడితఁడు కేశవు, డనఘుఁడు శివుఁ డింతకన్న సధికుండు చెలీ !
ఉ. అతనికన్న మిన్న నొకఁడైనను లేఁడిక నాతఁడే జగ
.
ద్వైతము లేలువాఁ డఖిల • పాలక పాలకుఁడిద్ధ వైభవుం&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>h2gczbwfqjslqs3squ51pbrk5l9xssm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/342</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251299</id>
    <revision>
      <id>611894</id>
      <timestamp>2026-11-08T11:39:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '(68) . పార్వతీ ఖండ మా — ఆ. 8 జాతత దేవతాసముద యార్తిహరుండు హరుండు ధాత్రిలో నాతనిఁ జెప్ప గొప్పఁదర • మానొకొ ! నల్వకు నేని మాసినీ ! గీ. అనిన పలిమల దొరసానీ యాత్మమందుఁ దనదుసుతఁ గూర్చి యేక...'</comment>
      <origin>611894</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4074" sha1="sciiwqujqiaui6k9b8by27semh34nxb" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;(68)
.
పార్వతీ ఖండ మా — ఆ. 8
జాతత దేవతాసముద యార్తిహరుండు హరుండు ధాత్రిలో
నాతనిఁ జెప్ప గొప్పఁదర • మానొకొ ! నల్వకు నేని మాసినీ !
గీ. అనిన పలిమల దొరసానీ యాత్మమందుఁ
దనదుసుతఁ గూర్చి యేకొఱ తయును లేని
మంచి శ్రీమంతురాలని యెంచి తనకు
సవతు లేదని తలఁ చె ముజ్జగములందు
వ, వెండియు సంతరంగంబున,
ఉ. ధన్యుఁడిఁకన్ గిరీశ్వరుఁడు . ధన్యను నేను నిజాస్వయంబునున్
•
ధన్యతరంబు వై భవము • ధన్యతమంబిక నిట్లనన్యసా
మాన్య విభూలీలన్ దగు నమర్యులు భృత్యతఁ గొల్చు రాజమూ
ర్ధన్యుఁడు నాదు పుత్రికను దారనుగా ఁ గొనుటన్ జగంబునన్.
277
278
2:9
గీ, వేడ్కతో మేన యిట్లు భావింపుచుండ. సర్వజగ దేశనాథుండు . సత్వరముగ
నగనతీగర్వనిర్వాపణ స మేయుం డగుచు వెలువడే నిజగణం బలరికొలువ.
* భారక్షుఁడు మేనకకు శివునిఁ జూపుట
క, పొడగాంచి మాయనె వల్లకుగో! గోరాజకేతుఁ డజ్జకిరీటం
ఉడిఁువత' 'ఁ బలుసిలుగుల, వడె నెవ్వనిఁ గోరి కాళి.
అ
పర్వత దేవీ !
281
సమ్మ దేవగణంబుల నేక వివిధాకాలములతోడ వెలువడిరందుఁ
గోం:దరూపధరంబులగు వ్యాసమూహంబులన నొప్పి రిశ్రను గొందపతా
కెమర్మతధ్వానులును మరికొందరున్న క్రతుండులును గొందరు నకతుండులును
గొందరు చక్రతుండులును గొందరు శక తుండులును గొండరుకు రూపులును గొం
దరు సురూపులును గొందరుక రాళులును గొందఱరాళులును గొందమనోమశు
లును గొందరుహరి కేశులును గొందరు ముద్దర హస్తులును గొందరు ధనుశ్శరహస్తు
లును గొందరు పరశుహస్తులును గొందఱసిహస్తులును గొందరు శ క్తి హస్తులును
గొందరుగ దాహస్తులును గొందరు ముసలహస్తులును గొందరుహల హస్తులును
గొందరుశూలహస్తులును గొందరుభిండి వాలహస్తులును గొందరు చక్రహస్తులును
గొందరుక్రక చహస్తులును కొందరు వేత్రవాస్తులును గొందరులవి త్రహస్తులును
గొందరువిరుద్ధవాహనులు గొందఱనిరుద్ధ వాహనులునుఁ గొందరు శంఖ వాదులును
గొందరు గోముఖవాదులును కొందరుమంటావాదులును గొందరు డమరువాదు&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>sciiwqujqiaui6k9b8by27semh34nxb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/343</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251300</id>
    <revision>
      <id>611895</id>
      <timestamp>2026-11-08T11:40:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '180 శ్రీ శివ పురాణము లును గొందరు వీణా వాదులును కొందరు వేణువాదులును గొందరు భేరీ వాదులును గొందఱుషుల్లరీ వాదులును కొందరుమృదంగ వాదులును గొందఱు ఘట వాదులును గొందఱుకాహళ ఎదులును...'</comment>
      <origin>611895</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4509" sha1="09cez3909nv7l57wjn4zmsogi3o67s4" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;180
శ్రీ శివ పురాణము
లును గొందరు వీణా వాదులును కొందరు వేణువాదులును గొందరు భేరీ వాదులును
గొందఱుషుల్లరీ వాదులును కొందరుమృదంగ వాదులును గొందఱు ఘట వాదులును
గొందఱుకాహళ ఎదులును కొందరు ముఖవాదులును కొందఱు ఛత్రధకులును
కొందరు చామరధరులును కొందరు సష్టికులును కొందరు నైష్ఠికులును కొందరు
సుముఖులును గొందరు విముఖులును కొందరు చతుర్ముఖులును గొందరు బహుము
ఖలును గొందఱకరులును గొందకు సుకరులును కొండచతుమ్మరులును
గొందకుబహుకరులును కొందకు త్రినేత్రులును గొందరు బహు సత్రులును గొప్
దఱకర్ణులును గొందగ్కు హుకర్ణులును కొందరు లంబకర్ణులును కొందరు గజకర్ణు
లును గొందరు గజముఖులును, గొండఱజముఖులును కొందరు ఋక్ష ముఖులును
గొందకుహార్యక్షముఖులును కొందరు సృగాలముఖులును కొందరు శార్దూలముఖు
లును గొందరశరభముఖులును గొందగున్నషభముఖులును కొందరు తురంగ
ముఖులును గొందరు కురంగముఖులును గొందరుశుశముఖులును గొందరు పిక
ముఖులును గొందరు బకముఖులును, కొందరు వృకముఖులును, కొందలేక పాదు
లును, కొందరుద్విపాదులును, కొందరుబహు పాదులును, కొందరు వ్యాఘ్రపాదు
లును, కొండఱంజన వర్ణులును, కొందరు కాంచన వర్ణులును, కొందగుధూశ్రునర్ణులును
కొందరు శ్వేతవర్ణులును,కొందరు లోహిత వర్ణులును, కొందరునీలలోహితవర్ణులును,
శొందరునానావర్ణ ధగులును, కొందరు నానా వేషధారులునునయి యసంఖ్యాత
మహావీరు అద్భుతభయావహంబుగఁ గదలిరా నారదమునీంద్రుండంగులితో
నవ్వారి
వేణు వేఱుగఁ జూపుచు మేనక కిట్లనియె.
గీ. చూడు ప్రమధగణంబులఁ జూడు భూత, సైన్యములఁజూడు మిఁశ వీర సైన్యములను
జూడుమ రేందుభూషిత చూడుఁ బేర్మి, సర్వపర్వతమూర్ధన్య సాధ్వి! యిపుడు,
మేనక శివునిఁజూచి భయపడి యాక్రోశించుట
+
శా, చూచెన్ మేనకయంత భీకరగణ స్తోమంబుతో భూతపై
శాచవ్యూహముతోడ వచ్చునభవున్ శార్దూల చర్మాంబగున్
శోచిస్కే శఖరాఖర్యా సునయన్ • తూలాయుధుని గోరథున్
రోచిర్లిపుఁగ పాలహస్తు సుశపర్దుకో భస్మదిగ్ధాంగకున్
3
ఉ. చూచినయంత నీ వణఁకు చొప్పడ గార్పునఁ గూలినట్టి
పౌ చివురాకు తీనవలె • నదివ రాంగన నేల మూర్ఛిలన
284&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>09cez3909nv7l57wjn4zmsogi3o67s4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/344</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251301</id>
    <revision>
      <id>611896</id>
      <timestamp>2026-11-08T11:40:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'పార్వతీ ఖండ ను — 8. 8 జూచి చెలుల్ గున్దేగిన చొప్పున సేనల నొప్పనప్పుడున్ చింపు* లే విలపింపఁదొడంగె రోజుచున్- ఉ. ఎక్కడిరుద్రుఁ డీతఁ డిటు* లెంతయుఁ జూడ్కికి వేఁగొనర్చె ఓం కెక్కడి ద...'</comment>
      <origin>611896</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3872" sha1="dk9rmsric2v3dq1z97619pxxdoju7s4" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;పార్వతీ ఖండ ను — 8. 8
జూచి చెలుల్ గున్దేగిన చొప్పున సేనల నొప్పనప్పుడున్
చింపు* లే విలపింపఁదొడంగె రోజుచున్-
ఉ. ఎక్కడిరుద్రుఁ డీతఁ డిటు* లెంతయుఁ జూడ్కికి వేఁగొనర్చె ఓం
కెక్కడి దిక్కు నా తనయ కెక్కడ దాపరమయ్యె సీతఁ డిం
కెక్కడి యాస పుత్రిక యింకెక్కడ యెక్కడి పెండ్లి యంచుఁ దా
వెక్కసమైన దుఃఖమున వేఁగుచు వీఱిఁడియై యలంది రెన్ .
$80
285
286
క, కోపంబునుఁ దాపం బా,టోపంబును గదురఁగాఁ గడున్ గటుకొప్ప
బాపంబని వెనుదీయక, తాపసవరుఁ దిట్టఁ దొడఁగెఁ దగవుఁ దొలఁగుచున్.
* మేనక నారదుని నిందించుట *..
క. ఓరీ! యుక్క నపుంజడ, దారీ ! సీమెత కేని దగురువు బళిణి!
గట్టు
288
వేరంబునూనుకొని నా, గారాబుకు మారిఁ జంపఁ గడఁగితి విటులన్..
ఆ, చిన్ననాఁడె నీవు శ్రీ శివున కీ శివ నీయుఁ డంచుఁజెప్పి తప్పు డప్పుగింతఁ
బెట్టినచ్చెఁ గూఁతు !
తోడి, నే జనించి బెడఁద యెంతయేని.
క, మరల సుత కీవు రుద్రుని, మరులుకొనన్ జేయఁజలు • మంతరమిడి దు
శరతపము సేయఁ బంపితి, నరె యీ విధమైన ఫలము నమరించుటకై.
గీ. దాఁగి రివుడెందుఁ దెల్లగ ణాల మేలి, యయ్యవారలు పెఱుకుదు నా ర్తి దఱుగ
వారి గడ్డంబులను; నెట • జాకిపోయె, మాయలాడి ముసలిసాని శ్రీ మాటలాడి.
వ. అని కుమారి జీకఁబిలిచి కటకటంబడి విలపించి
'
— మేనిక పార్వతిని నిరించుట --
చ. అకట కుమారి! నాకడుపు నాబడి పెట్టితి నది వంశీ ముఖ
వికలతనొందఁ జేసితివి • విశ్వవిమోహకమైన నీదు పు
ట్టుకయును నందచందము లెటో పనధిక ఒకఁద్రోసి తోసి తా
వక మవివేక మెంతటి యవ దానఁజేసె మాక్లెటుల్.
293
298
సీ. రాజహంసమును బాఱఁగఁ దోలి వాయసం, బును గోలణాల్పఁగాఁ బూనుమాడ్కి
దంతావళముఁ బెఱఁ^దశిమి వేచి నిశ్చష్టు, జంబుకంబును జేరఁ ^డ నెడుచాడ్పు
తండులాన్నముఁ బాసితివిటిరొట్టెను గాల్చి, మెండుగా వేడ తో మెసవుపోల్కి
నలబోఁదల్లి కా, నుగునూ నె: ద్రావన్ గడుగు విధము త
3&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>dk9rmsric2v3dq1z97619pxxdoju7s4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/345</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251302</id>
    <revision>
      <id>611897</id>
      <timestamp>2026-11-08T11:40:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'శ్రీ శివ పురాణము గీ. బ్రహ్మవిద్యను విడనాడి పామరో క్తు కుత్సితవుగాధలను వినఁ గోరుమాది దేవవరులనుదిగ నాడి! తేఁకువెడలి. గుడ్డు : బెండ్లాడఁబూసుట . రుచిరగాత్రి ! ఉ. నిందితమయ్యె నీమ...'</comment>
      <origin>611897</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4278" sha1="b93gzrla54jc1jqgfrnp3s13hjcf8qq" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;శ్రీ శివ పురాణము
గీ. బ్రహ్మవిద్యను విడనాడి పామరో క్తు కుత్సితవుగాధలను వినఁ గోరుమాది
దేవవరులనుదిగ నాడి! తేఁకువెడలి. గుడ్డు : బెండ్లాడఁబూసుట . రుచిరగాత్రి !
ఉ. నిందితమయ్యె నీమనము • నిందితమయ్యెను నీచరిత్రమున్
నిందితుఁడయ్యె నారదుఁడు • నిందిత లైరి భవత్సభీమణుల్
నిందితనైతి నీ నకట • నిందితుఁడయ్యె గిరీశ్వ గుండునుస్
నిందితమయ్యె సర్వమును నీరజలోచన! నీకతంబునన్,
295
వ. ఇట్లు పరిపరివిధంబుల మిడుకుచుఁ బుడమినడి మూర్ఛిలుచు లేచుచుల బ్రబల
వ్యాకులయై యమేనక హాహాకారంబు లెనంగ నేడ్చుచున్నంత వివాహార్థంబై
యిరు గెలంకులవచ్చిన నిఖిల శైలసురమునిగణంబులును జేర వచ్చి యోదార్చు
చుండ నారదుండు సాంత్వనఁబున సీట్లలియె.
చ అలబడిమాను శర్వుని య థార్థ పునరూపముఁ జూడ వైతి పు
జ్జ్వలతరనుద్ది మాయల నోసంగ ధరించిన రూపమిద్ది యిం
దులకయి యల్కఁ బాసి పరితోషమునన్ శశిజూళికి శివన్
దలఁపులేసంగఁగా నిణి ద్రుతమ్ముగఁ బెండ్లినప్పు మమ్మురా!
బ్రహ్మేంద్రాదిదేవర మేనకకు సమాధానము చెప్పుడు
296
297
299
క. అనిస నిని మేస మునిఁగ శ్లోని దవ్వులకేగు మిఁకను • గుటిల! యనుకుఁ భ
య్యని సంక్రిందనముఖు లి,ట్లపర దీశ్వరుని సతికి పతివిన యముఃఖక్ష
గీ. మేన వి మాచుండిని నెమ్మికశివుంది. పరమ సుఖ దాతి నీకు తు ధ వ్యతపసు
మెచ్చి సినిమించి యిట్లిచ్చివారను: లేశపడయఁ గపచ్చునే లోశినాడు.
గీ. అషడువిని 'మనచాలఁ గన్కటికము, దోపమిగురుచు ననియెయే దొడ్డి యైన
సుగ్రతివఁడగు హద్రుని కొసఁగనాత్మ, జాలెను జనుండు మీ కేమి • సమ్మెయి నట
క. అనస ప్తర్షులు దగ్గఱి యనిన్గట్లు గిరీంద్రపత్ని ! యరువు గఁ ర్యం
•
+
బనుకూల పఱుపవచ్చితి, మనఁదగునే యిట్టులరయ కనుచిత వాక్కుల్.
గీ, ఆర్థియై జగదీశ్వరం * దరుగుదెంచె, నీదు గేహంబునకు మేన !• దూదరమున
నాత్మజనొసంగి పాణిగ్రహణముఁ జరిపి, పంపు మొండన కిపుడువై 'భవముదనర
I. అనినన్ మేనకయ నేమి, మనసొప్పఁగ టారిచేఁగు మారిఁదునుముదా
ననుగాని శివునకీయను, చనుఁడిఁక దవ్వులకు నాడు సముఖము విడుఁడీ! 808&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>b93gzrla54jc1jqgfrnp3s13hjcf8qq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/346</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251303</id>
    <revision>
      <id>611898</id>
      <timestamp>2026-11-08T11:40:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '(69) -పార్వ తీ ఖండము — 6. క —* హిమవంతుఁడు మేనకకు సమాధానము సెప్పుట మ. అననంత గిరినాథుఁ డాత్మసతిఁ డాయన వచ్చి యోదార్చి యి ట్లనియెన్ బేలవిల యెట్టిఘను లా త్యాగారమున్ జేరిరో తన కవ్వారల...'</comment>
      <origin>611898</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3050" sha1="6qn470jl90kojk948xxfj4mzmvqnut6" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;(69)
-పార్వ తీ ఖండము — 6. క
—* హిమవంతుఁడు మేనకకు సమాధానము సెప్పుట
మ. అననంత గిరినాథుఁ డాత్మసతిఁ డాయన వచ్చి యోదార్చి యి
ట్లనియెన్ బేలవిల యెట్టిఘను లా త్యాగారమున్ జేరిరో
తన కవ్వారల నెగ్గులాడఁ దగునే కల్యాణి! సర్వేశ్వరం
డనఘుం దాతనిరూప మారయఁగ శక్యంబౌన్ నీకెంతయున్
క. నానావిధ రూపంబులఁ, బూని జనులమోసగించు . ముద్ధేందుధకుం
జానీతి నీ వెఱుంగక, మానిని! యిటువంతనొంది . మటుఁగుట మేలే?
ఉ, మాను హఠంబు శోకమును శ్రీ మానుము లెమ్ము రయమ్మునన్ బ్రియం
బూని వివాహమున్ సలుపు . మున్నతియొప్పఁగ మున్ను నీవునుస్
నేనును గూఁతు నీకునకు • నిక్కముగా నొసఁగంగఁ జెప్పమే
ప్రాణసతీ ! మదిని దలఁపు పన్నుగ నా వచనంబు నీయెపిన్,
వ. అనిన విని మేక కినుకమానిక హిమాచలు: కిట్టనింది.
ఉ, నావచనంబు వికతను నాశనం ద్రాడు గటి యే
శార్వతి
గాన లెనంచు నీయఁజు! సంగమంగా సముద్రము ముందా
ఆ. అల్లుగారించకు...
•
—* పర్వతి మేనకకు సమాధానులుఁ జెప్పవ
ఉ. తల్లి! యిదేల నీదు మరి | తద్దయు మాతను దల్లక ము
నెల్లెడ్ ధర్మమర్మము అనేక మెఱింగిన దాన నీవిటు-5
పొల్లుగ ధర్మమున్ విడువఁబోలునె? శంశము డప్రమేయుఁ డీ
యెల్లసురాళి నేలెడు మ హేశ్వరుఁ డల్పుఁడటంచు నెంచికే!
వ. ఇక సందగాఁడు గాడిందు వేసి వినుము.
83
805
806
109
810
గీ. లీలచేఁ బలు తెఱఁగుల బాలచంద్ర, ధరుఁడు గనుపట్టు నీవిటు తత్తరంబుఁ
జెందవలదిఁశ వేగనన్ శివున కిచ్చి, పెండ్లిచేసి యిలన్ బేకు పెంపుఁ గొనుము.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>6qn470jl90kojk948xxfj4mzmvqnut6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/347</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251304</id>
    <revision>
      <id>611899</id>
      <timestamp>2026-11-08T11:40:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'శ్రీ శివ పురాణము 812 క, అటు సేయకతక్కిన నే, నిటలా ఖనిఁదక్క నన్యు'నిన్ జేపట్టన్ స్ఫుటమిది త్రికరణపూర్వం, బిటు చెప్పితి లాఁతి యొక్క_ఁ+డెంచకుతల్లీ! వ. ఇట్టుగాక యెట్ట కేలకీవు దిట్ట...'</comment>
      <origin>611899</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3989" sha1="iznb4sna76acyve0qrydguyhncxmz3i" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;శ్రీ శివ పురాణము
812
క, అటు సేయకతక్కిన నే, నిటలా ఖనిఁదక్క నన్యు'నిన్ జేపట్టన్
స్ఫుటమిది త్రికరణపూర్వం, బిటు చెప్పితి లాఁతి
యొక్క_ఁ+డెంచకుతల్లీ!
వ. ఇట్టుగాక యెట్ట కేలకీవు దిట్టతనంబువ రట్టడికోర్చి బెట్టిదుపు పట్టుతో నన్నుఁ
బెరవానికిఁ గట్టఁబూనిన నది యెట్టుకడముట్టు నారయుము.
818
క, పంచాననధనమగు సన్, గొంచక యొండెవఁడు పెండ్లిఁ గొనఁగల డంబా!
పంచాననధనము నిలర్, పంచకమతి యొక్క నక్క వడయునె యెందున్ 814
వ. అవి విని మేనక మిగులు విచారంబునొంది.
గీ. కన్న కడుపాట నెక్కుడు శుక్కురితిని, గాసిపడియిట్టు లలమటఁ గాంచుటయ్యెఁ
గాశయొక్కరి కాన్పైన లోకులట్టు, లేనును మిన్న కుండ నే యెల్లఁ గనుచు
ఉ. వేఁదుఱుగొన్న బాలయిది * వీడ్క వరించెఁ గపాలి నెట్టులో
కాదను ధీరు లెవ్వరును * గన్నడ రెండును నేమిసేతునం
న గుణంబొకటి • యేనియు లేదిఁక పాటి వారిలో
నాదు విభుండు నేనుఁగుడు • నవ్వులపాలగువార మక్కటా!
816
ఆ. మిగులు బుగులు సేయఁ దగునోడలిబ్భంగిఁ, గరము చూడ్కి కధికంధరముఁ గూర్ప
వెలయు త్రిశూలికల సేబెడఁగుఁజూచి, యిగురుఁబోణి ఁబట్టి యీయవలయు
ఆ. మేన యిట్లు మేర మాఱి దుఃఖింబుతో, నగరుఁ జెంది పొగులో వజ్జభవుఁడు
చేరవచ్చియిట్లు చెప్పె మేనా! విను, మేను శంభుత
ఉ. సర్వజగన్ని ధానుఁడయి . సర్వజగత్పరిపోషకుండు నై
సర్వజగన్ని హంతయయి. సర్వజగత్పరిపాలకుండు
సర్వజగన్మయుండునయి • సర్వినియామకుఁడై తనర్చు నా
శర్వునిరూప మారఁగఁ జాలెదవా ? యిటు జూలినొందఁగన్,
319
శ. మది నిట్లు కలిసి శివునకు, ముదమున శివ సమ్ము కోస మున్' విడుుఁకఁ '2)
పొదవిఁగ పనియన విని వగఁ, బొగలుచు నగ రాజవరుని బోటి యిటుల నెన్.
శ్రీ. వీటికి భాత ! యిట్లు తగలి మెదక చెప్పెను దీనికూప న
యేటికి ధారవోయులకు . నెంచితి పట్టులగాక దీనినే
యేటికిఁ ద్రోయరాదె? ఏను మియను కుద్రున కేరు బుత్రికన్
గో టేబుల్వచించిననుఁ గోందు తకునైన దంటలే.
331&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>iznb4sna76acyve0qrydguyhncxmz3i</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/348</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251305</id>
    <revision>
      <id>611900</id>
      <timestamp>2026-11-08T11:40:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'పార్వతీ ఖండ నూ — 5. శ సనకాదులు మేనకకు సమాధానంబు సెప్పుట *— గీ. అనుడు సనకాది సిద్ధు లిట్లనిరి మేన! పట్టుదల విడు శంభుండు + పరమకృపను నీదు కూఁతును మెచ్చి మన్నించి యిట్లు పెండ్లియా...'</comment>
      <origin>611900</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3451" sha1="c7see5uk4audrk2i50rlzjz8b1gno1e" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;పార్వతీ ఖండ నూ — 5. శ
సనకాదులు మేనకకు సమాధానంబు సెప్పుట *—
గీ. అనుడు సనకాది సిద్ధు లిట్లనిరి మేన!
పట్టుదల విడు శంభుండు + పరమకృపను
నీదు కూఁతును మెచ్చి మన్నించి యిట్లు
పెండ్లియాడంగ వచ్చె భావింపు మదిని.
గీ. అనిన విని మేన వనరుచు పనియె విట్లు
నుగ్రునకు నాదు కూఁతు నే నొసఁగ నెపుడు
మా గొడవ యేటి కిఁక మీకు
సిద్ధులార ! త్రిలోక ప్ర సిద్ధులార !
మానిపొండు
అ. అనినయంతఁ బద్మ జా లింపులు, మునులు దళితులగుచు
మూర్ఖురాలి
యుల్లం మెట్లు చక్క నొందింపనగునని, శలఁకఁ జెంది నెఱుఁగుఁ గాంచి రంత.
3
విష్ణుమూర్తి మేనకను మరల శివునిఁ జూడుమనుట —
•
ఉ. మాటలపొం దెఱింగిన రమాపతి యంత నెఱింగి వచ్చి య
ప్పాటలగంధి కిట్లుపరు పంబుగఁ జెప్పెఁ బురంధ్రిరత్నమా!
బూటకమాడ నే నిశ్రను బొల్పుగ విన్ము మమక్తిఁ గన్ము నీ
పాటికులాంగనల్ గలరె • ప్రాధవ మందును భాగ్యమందును
చ, ఒకనుడి యూలకింపుము గుణోజ్జ్వల! మానులు గాని పద్మజా
దికసుర వర్గ మేనియు మదిన్ బగఁదాల్చి యిటుల్ వచించికో
యకుటిలమైన ప్రేమమున నారసి చెప్పిరో యొప్పుఁ గాంచుమీ
సకలమెఱింగినట్టి గుణశాలిని ఏ నగరాజ గేహినీ !
'
ఈ ఐనను సుంతవిన్ము శివుఁ డద్భుతిలీల నానేక రూపముల్
బూని దర్శించుచుందునొక పోవడిఁ బోయెడడి.శన్
మాసి ! సూచి యనుమానము నొంకిలిలో మహేశ్వరున్
చూనుగు సమీ మనల • మావసమును జమో మేర్పడున్
శ్రీ ఇత్తశ నీరుచి స్థామున 4 కెంతము వచ్చిన నిమ్మ సతికళా
హ తకయండి (నియును • ఇడ మెనీకి′క మానినే మూవీ
యుత్తమమైన మార్గమిది శ్రీ యూనిక యేటికి నాగులాడ నా
స్వత్తర దివ్యదీధితివి భాసితమూర్తి శివుండు దూరపుమా !
'
823
828
825
827
328
823&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>c7see5uk4audrk2i50rlzjz8b1gno1e</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/349</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251306</id>
    <revision>
      <id>611901</id>
      <timestamp>2026-11-08T11:40:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'அட • శ్రీ శివ పురాణము గీ, వామదేవుఁడు గాఁడమ్మ వామ దేవుఁ డతఁడు రుద్రుఁడు గాఁడమ్మ ' యతఁడు రుద్రుఁ తఁ డభవుఁడు గాఁడిఁక నతఁ డభవుఁడు దెగడకారము నగ రాజ దేవి | మదిని. మఱియు నొక్కమాట విన...'</comment>
      <origin>611901</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3626" sha1="mgqy1qxuffr94yx1shznz7z9gl2nkjs" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;அட
•
శ్రీ శివ పురాణము
గీ, వామదేవుఁడు గాఁడమ్మ వామ దేవుఁ
డతఁడు రుద్రుఁడు గాఁడమ్మ ' యతఁడు రుద్రుఁ
తఁ డభవుఁడు గాఁడిఁక
నతఁ డభవుఁడు
దెగడకారము నగ రాజ దేవి | మదిని.
మఱియు నొక్కమాట వినుము.
829
గీ. నిర్గుణుండయిభాసిల్లు నిత్యపురుషుఁ డిట్లు లోకహితమునకై యెలమినవత
రించె నీతఁ డెకాఁడె పుట్టిం చెదగము. లెల్ల వేదంబులను నెల్ల నెఱుఁగు మబల!
ఉ. ఈతనిచేతనే పొడమె • నీశ్వరశ క్తికృపాళువీ జగ
న్మాత యజుండు నేనిఁక సమర్త్యులు మర్త్యులు సర్వభూతముల్
ఖ్యాతిగ నీతఁజే భువన • శాండములన్నియు నేలు జేఁడు నీ
వాతుర త న్ దొలంగి నిజ మారసి భద్రములొందు మమ్మరో!
-మేనక మరల శివునిఁజూచుట కొప్పుకొనుట *—
881
833
ఆ. పద్మనయనుఁ డిట్లు పలుకఁగ విని మేన, మరియొకింత బెదరు శ్రీ మాని కుదురు
కొనఁగ నిట్టులనియె '
• గోవింద! యిపుడేను, మరలఁ జూచు దాన మారహరుని.
క. ఈమా లైనను శివుఁ డభి. రామాకృతి దావరెనేని రామనొసఁగివే
ప్రేమమున బెండ్లి చేసెద, నేమాత్రము బొంకులే దహీన చరిత్రా!
ఆ. అల్లుగాశమున్న వ చ్యుత్ మారెల్ల, కోటియత్నములను గూర్చినను మ
దీయతనయనీయ దిటమిది నామాట, వినుఁడు దీనికన్న వేలేదు..
క. అనుడు వనజాక్షముఖులగు పనిమిషవరు అనుమతించియ భవుని చేరక
జని రన సూతుని గని మును, లని రవ్వలికథను జెప్పుశిమనుచున్ బ్రీతిక'.
శా. నానాశై వపురాణవృత్తినిచితాన గోల్లసన్మానసా !
•
సూనాస్త్రాంతక లింగ పూజనలన చ్చుభ్రాత్మనాగాంబికా
ధీనాంతఃకరణా ! దిగంతవిలస ద్దీ వ్యద్యశోమండనా !
దానాగ్రేసరదన్న దానకుశలా ! • థైర్యాతి హేమాచలా !
గద్య. ఇది శ్రీ బుధజనవిధేయ ముదిగొండ నాగవీరేశ్వర నామ ధేయ
ప్రణీతంబైన శివపురాణంబందలి పార్వతీఖండంబునఁ
జతుర్థాశ్వా
విశ్వాసము సంపూర్ణము.
334
886&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>mgqy1qxuffr94yx1shznz7z9gl2nkjs</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/350</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251307</id>
    <revision>
      <id>611902</id>
      <timestamp>2026-11-08T11:41:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'శ్రీ శివాభ్యాన్నమః శివపురాణ మ పార్వతీ ఖండము పంచమాశ్వాసము మత్త్రిపురాంతశభూ సామీప్యవిరాజమాన శైవపుర భావా! చ్మెమరశశికోటీశసు తా! మామకజనని లక్ష్మమాంబా ! సుమతీ ! వ. అక్కథకుఁడు శ...'</comment>
      <origin>611902</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2045" sha1="cp8hrfx9cw2uzgmw1c0l4ny7a0dm99k" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;శ్రీ శివాభ్యాన్నమః
శివపురాణ మ
పార్వతీ ఖండము
పంచమాశ్వాసము
మత్త్రిపురాంతశభూ
సామీప్యవిరాజమాన శైవపుర భావా!
చ్మెమరశశికోటీశసు
తా! మామకజనని లక్ష్మమాంబా ! సుమతీ !
వ. అక్కథకుఁడు శౌనకాది మహామునుల కిట్లనియె.
ఉ. శ్రీవిభుఁ డంత శంకరునిఁ జేరి ప్రణామము చేసి మేనకా
దేవి విధంబుఁ జెప్పి యిఁక దేవహితంబునికై మహాత్మ ! నీ
వావసజాక్షి మెచ్చునటు * లారసి చక్కదనంపు గూపమున్
శ్రీవెలయన్ ధరించి యువఁ * జేలోని పెండిలియాకు మర్మితిక్.
2
- విష్ణు ప్రార్థనచే శివుఁడు దివ్యసుందరరూపులు నొందుట
గీ. అనుచు హరి యిట్టు అర్థింప నజ్జచూడుఁ,డమర కార్యచికీర్షతో 4 సతిమనోజ్ఞ
మైన యుజ్జ్వలరూపంబు నంది చూడ్కి, కెలమిక లిమి పొసంగఁగ నెనక మనఁ గె.
వ. అంత నమ్మహా దేవునిదివ్యరూపంబుఁ జూచి పుండరీకాక్షుండు పరవశుండై
శిరఃకంపంబు చేసి మెచ్చి యమితానందంబున నారదుని జూచి మేనక నిటకు
దో డెమ్మనుడు నతండు మేనక జేరఁబోయి యిట్లనియె,&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>cp8hrfx9cw2uzgmw1c0l4ny7a0dm99k</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/351</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251308</id>
    <revision>
      <id>611903</id>
      <timestamp>2026-11-08T11:41:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '80 4. రమ్ము శ్రీ శివ పురాణము ! రాజ చూడుఁ • జూడు కరుణామయాత్ముఁడై సురుచిరంపు రూపుఁ గైకొనియున్నవాఁ డేవునిఱు నీయవిద్యాతమం బది • పాయు నిపుడు. -మేనక శివునిఁ జూని యానందించుట • -- 5 వ. అసి...'</comment>
      <origin>611903</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3258" sha1="jv5hj8jlsd1ydcy7xy7ioo5z55tq1r6" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;80
4. రమ్ము
శ్రీ శివ పురాణము
! రాజ చూడుఁ
•
జూడు కరుణామయాత్ముఁడై సురుచిరంపు
రూపుఁ గైకొనియున్నవాఁ డేవునిఱు
నీయవిద్యాతమం బది • పాయు నిపుడు.
-మేనక శివునిఁ జూని యానందించుట • --
5
వ. అసిన విని మేదశ యత్యంత కుతూహలస్వాంతమై సంతసంబునఁ బరిచారికా
శతంబుతోడ వచ్చి దవుదవ్వులనుండియే మ హేశ్వరునిఁ జూడఁదొడంగుడు,
సీ. కోటిమన్మథలీలఁ • కొనఁజాలు చక్కంద,నంబు మేలొందు రూపంబువాఁడు
కోటిసూర్యుల కాంతిఁ * గొఱఁతఁ బెట్టించు దట్టంబైన కాంతిమం డలమువాఁడు
కోటి చంద్రమసులు 4 కోమలకళల ర,మ్యంబైన నగులే మొగంబువాఁడు
కోటీఁద్రవిభవంబుఁ * గుదువ పెట్టుకొను ది,వ్యంబైన మణిమండ నంబువాఁడు
గీ. చారుకస్తూరికాగరు చందనాను
లేపన సుగంధ బంధురాటోప మెసఁగు
నాఁడు రుచిరతరామూల్య వస్త్ర యుగ్మ
కలితుడు శంభుండు గాంచఁబడియె.
ఉ. పూంచిన చంపక ప్రసవమున్ నిరసించెడి మేని చాయ వారి
డోచిన తేవట్లనిగ్గుల జయించు కచప్రచయంబు వాఁడు కాం
తాచతు రేటణంబులకుఁ . దావలమై యలరారు నాఁ డప
ర్ణాచిరసంధృతో త్తమధ నంబగునాఁ డగుపుట్టె మేనుప్.
నీ. గంగాయమున లింపు, గదసి యిర్వ కలఁ, జామరంబులసేవ 4 సల్పుచుండ
సూర్యచందులు గడు సుందరంబగుడితి. చ్ఛత్రంబు వేడ్కతో 4 సంతరింప
సిద్ధ్యష్టకంబు వాసిన్ బొంగి ముందుః, జెలువుగ వృక్తంబుఁకేయుచుండ
శకావ కేశవుల్ సంతసం బిగు కొత్త జయ నినాదంబుల • సందడింప
గీ. సర్వగ విశ్వావస్యుడు మచ్చరలు మ్రోల
.
బాగుగా మృదుగీతులు బాడుచుండ
మునులు వెనుకొని యామ్నాయ ములను జదువ
నలరు శంకరుఁ గాంచె శీతాద్రిపత్ని.
8
9&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>jv5hj8jlsd1ydcy7xy7ioo5z55tq1r6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/352</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251309</id>
    <revision>
      <id>611904</id>
      <timestamp>2026-11-08T11:41:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'పార్వతీ ఖండ ము . క. నందియుఁ బుత్తడిబెత్తము, నంది పసందొప్ప మ్రోల నలగుచు నిలువన్ గందువఁబ్రమథు లమర ఔ, లేందుధరునిఁ జూచె మేన ళీయిం పలమికొనన్. 10 గీ. కాంచి మేనక దా విస్మరియించి కడుభ్...'</comment>
      <origin>611904</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3873" sha1="9ecbgu6fo2gf4bs3jy1mtpirs32jx9n" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;పార్వతీ ఖండ ము .
క. నందియుఁ బుత్తడిబెత్తము, నంది పసందొప్ప మ్రోల నలగుచు నిలువన్
గందువఁబ్రమథు లమర ఔ, లేందుధరునిఁ జూచె మేన ళీయిం పలమికొనన్. 10
గీ. కాంచి మేనక దా విస్మరియించి కడుభ్ర, మించి హర్షించి మదిని భా వించెనిట్లు
ధన్యనావు ? నేనును ధన్యనిఁతను, ధన్యుఁడు గిరీంద్రుఁడెంతయుఁ దథ్యముగను.
— మేక తన యపచారంబును సైఁపుమని శివునిఁ బ్రార్థించుట
క. అని మును శివదూషణ చే, సినదానికి నొచ్చుకొనుచు . శివునకుఁ దా జో
తనఁ జేసి వినయమునఁదన, యనుచితమును సైఁపునుండు నంజలి చేసెన్.
గీ, శివు నెదుర్కొ నివరపూజ సేయుపొంటె, తనదు విభునాజ్ఞనాత్మీయ ధామమునకు
శివుడుగు
డుగు 'స్వాస వాద్య, ములు సెలఁగవ
* నాగరి స్త్రీలు శివునిఁ జూచుట *—
+
క. మేళెంబులమ్రోఁతలు విని, కాళికశగు మగనిఁజూడఁగా నాగరతా
నాళీక నేత్ర లెంతయు, వైశంబుగఁ బనులు వదలి • వచ్చిరి తోశ్తోకా.
చ. చెలువ యొకర్లు మజ్జనము శ్రీ సేయుచుఁ గుంతలబృందముందుఁ దా
పుల విలసిల్లు మార్గమును బొందుగఁ జేర్చిన వేళ మేళముల్
సెలఁగుచుమోయ శంకరుఁడు ' చేరఁగవచ్చెనటంచు 'మేల్ కుతూ
హలమునఁ జాలమార్గమున నష్టకిరీటునఁ గాంచి వేడుశన్,
ఉ. రామయొక గు పాపని నురమ్ముతః తేరిచి సన్యమిచ్చుచుస్
సోమకలావత సునిఁ గోముంగోవఁ గురి డించి కంద్రశా
లామహిఁ జేరి విభ్రమవిలాస విశేషములోప్పఁ గన్గా నెక
గోమల కాంతి మండనుని • గోపతి శేఖర కే డవున్ మిని
.
.
14
15
16
ఆ. ప్రతియుక సా 'గేస్తు పష్ట' జామనమును, జీతందాల్చి తనదు • చెలియజోడ
వీచుచుండి శివుడు విచ్చేసి నవఁగనే, యుట్టపై వచ్చినూనె • నధిపుఁ బాసి,
మ, పులిసశ్రోణి యొక కు జిల్లు వలువన్ బొంకమ్ముగాఁ గట్టుచున్
గుల శై లేంద్రసు తామనో విభునిఁ గన్లో నించి యాత్రంబున న్
వలచే నీవిని రామపాణి రశనకా వాటంబుగా బట్టి య
గ్లలికన్ జాలమునుండి కల్గొనియె స్కందర్పదర్పహహు.
18&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>9ecbgu6fo2gf4bs3jy1mtpirs32jx9n</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/353</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251310</id>
    <revision>
      <id>611905</id>
      <timestamp>2026-11-08T11:41:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '0.05 శ్రీ శివ పురాణము ఉ. కామినియోరు సాపడఁగఁ గాంతుఁడు లోఁగిటఁ గూరుచుండఁగా ఁ గామవిభంజన ప్రమథ ' కాహళతూర్యము కించి స్వ * చావడి జేరిచూచెఁ గాం స్వామికి మొక్కి సెల్వుఁగొని తామధు రాంగ...'</comment>
      <origin>611905</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4161" sha1="idowdotdofu1fylf87905pnr5qod00p" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;0.05
శ్రీ శివ పురాణము
ఉ. కామినియోరు సాపడఁగఁ గాంతుఁడు లోఁగిటఁ గూరుచుండఁగా ఁ
గామవిభంజన ప్రమథ ' కాహళతూర్యము కించి స్వ
* చావడి
జేరిచూచెఁ గాం
స్వామికి మొక్కి సెల్వుఁగొని
తామధు రాంగ సుందరు సుధాధర శేఖరుఁ గోర్కు లూరఁగన్..
•
చ. కలికియొక ర్తు కన్నులకుఁ గాటుక దిద్దికొనంగఁ బూని యి
మ్ముల నొకకంటఁ గజ్జలముఁ బొందికఁగూర్చి శివుండు వచ్చెనం
చలుకుడు నాలకించి యొక హస్తమునందు శలాశఁదాల్చి నె
19
గ్గలపుఁ దమిన్ గవాక్షమునఁ శ్రీ గామమదాపహుఁ గాంచెఁ జెచ్చెరన్. 20
క. పెదవికి లక్షను గూరుచు, నదమున నొక యందకత్తె యగు జవరా ల
య్యదె శివుఁడువచ్చెనని విని, ముదమున మొగసాలఁ జేరి మురిసెఁగ నిహరున్
ఉ. సుందరియోర్తి పాదముల • సొంసెనలార నల క్షకంబు చే
తం దళుకొందురంజనముఁ దా రచియించుచు వాద్యనివ్వనం
బుం దమకంబుతో విని ప్రమోదముతోఁ గిటికీని ఉరి చూ
•
చెం దరుణేందు శేఖరునిఁ జెన్ను గఁ జన్నులు పుల్క రింపఁగన్..
గీ. ఒక్క కప్పురపుగంధి • యొడయఁడించు
విల్తు కేళిః బై కొను* వేళ శివుని
మేళములమోత నీ తెంచు . మెలఁత మగనిఁ
ద్రోసికొనివచ్చి వేగ నిందుధకుఁ గనియె.
22
23
నీ, సనమండలమునఁ జందన మలందు చు నీశుఁ, జేరికన్లోనె నొక్క చిగురుఁబోఁడి
వేలి గేదల విరులఁ గూర్పుచుశివు, దాసి కన్గ నెనొక్క ఆసురాండి
మొగమునఁగనూరి బొట్టుఁదీర్చుచు శర్వుఁ, గదిసికనియె నొక్క కలువకంటి
పుక్కిటఁ గప్పురం పున్ విడెంచేయుచు, హరుఁ జేరిక నె నొక్క యన్న మిన్న
గీ. కొప్పుదీర్చుకొనుచు నొక్క గుబ్బలాండి, తివిరిబాలేందు శేఖరు( దేణిచూచె
పుష్పర జమః 3: మేనిండఁ బూసికొనుచు, వచ్చిశంకరుఁగ నెనొక్కలుఁ గంటి.
సీ. వీణెమిటుచు నొక్క + వెలఁది కాయసం, బుననుండి కాంచె శంభుని మదమున
చిత్రంబు వ్రాయుచు సింగారియొక తె ముం, గిలిఁ తేరిచూ చెఁగోగులను హేతు
బంతులాడుచు మేడపయినుండి కాంచెగు, బ్బెతయోర్తి శివుఁదళ్ళు వెళ్ళు లెసఁగఁ
గవనమల్లుచుఁ జేత గంటంబుఁ దాల్చియు, ప్పర మెక్కి శివుఁ జూచెఁ భౌమయోర్తు&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>idowdotdofu1fylf87905pnr5qod00p</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/354</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251311</id>
    <revision>
      <id>611906</id>
      <timestamp>2026-11-08T11:41:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '(71) పార్వతీఖండము — ఈ క 0.55 గీ, ఇట్లు పను లెల్ల మాని తామి గురుఁ బోణులె, ల్ల ఘంటాపథంబందు హిమగిరీంద్ర పుత్రికాహృదయేశ్వరుఁ బొంగిపొరలి, కాంచి గెంతయు విస్మయా • కాంతలగుచు వ. మఱియొక ముం...'</comment>
      <origin>611906</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4311" sha1="8y5lpdq9bb9ii0n9dfsta0qfm6bcece" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;(71)
పార్వతీఖండము — ఈ క
0.55
గీ, ఇట్లు పను లెల్ల మాని తామి గురుఁ బోణులె, ల్ల ఘంటాపథంబందు హిమగిరీంద్ర
పుత్రికాహృదయేశ్వరుఁ బొంగిపొరలి, కాంచి గెంతయు విస్మయా • కాంతలగుచు
వ. మఱియొక ముందఱివీధిలో
నీ, తననవ్వుఁబోలు సందపు మేల్మిమగరాల, శివునిపై ఁ గురిసెను జెలువయొక తె
తన మోవిఁబోలు నెఱ్ఱనమించు కెంపులు, హరుపదంబులఁ గుప్పెళ్లినతి వయొక తె
తన మేనిచాయఁబోలిన కుందనపుఁబూల, భవు మేన రాల్చెను భామయొక
తనకురులనుదీటు కొనునీలముల వలి, గళమెడఁ జేర్చె సింగారియోర్డు
తనదుచూపులబోలు నిద్దంపుటాణి, ముత్యములనొక్క మదిరా క్ష్మి ముగ్ధ చంద్ర
ధరుకిరీటంబు పై ఁ జ ల్లెఁ దలిరుఁబోఁడు, లెల్ల మేడల నిట్లు రం జిల్లిరపుడు. 25
వ, వే తొక్క పేటయందు
+
క. శివమూర్తిని హృదయంబుల, నవధానముతోడఁ దాల్చి * యఙ్ఞాతముఖుల్
వివిధవ చోరచనల నిటు, భవుఁ గూర్చి ప్రశంసనములఁ బరపిరి వేడ్క .
ఆ నాగర. స్త్రీలు శివునిఁ బ్రశంసించుట
.
'
సీ. ఈ ధన్యుఁ దేశదా ! యీ జగంబుల కెల్ల, నాది కారణమైన యనమమూర్తి
ఈ మాన్యుఁ డేకదా యీ హరిబ్రహ్మాది, నిలింప చక్రంబు | నేలు జేఁడు
ఈ చతురుఁ ఒక దాయీ ప్రపంచములు. బంగకృత్యముల యోజించు దంట
ఈ కుశలుఁ డెకదా ! యిమ్ముగా షడ్గుణైశ్వర్య సమృద్ధితోఁబరఁగు మేటి
గీ. ఈ సరసుఁడేకదా మన హిమనగేంద్ర, బాలికా చేతమును బరిప' విధములఁ
జాలఁగాఁ బరిశీలించి • మేలివరము, నొసఁగి పెండ్లాడవచ్చిన యూర్జితుండు.
ప. వెండియుం గొందఱు మెఱుగుబోణులు మిద్దియలు గాచికొని తమకురంగటఁ
గదలిపోవుచున్న సారంగ భృచ్చూడామణిం గనుంగొని పొంగుచు నిట్లనిరి,
సీ. హాలాహలముఁ ద్రావి . యఖలలోకంబులు, చిన ఘనదయా కరుఁ డితండె
త్రిపుర దైత్యులఁగాల్చి ' త్రిభువనంబుల నెల్లం, ప్రాచీనముగ సిరా ప్రో
దక్షాధ్వరంబు విధ్వంసంబొనర్చి జే, కేల శిక్షింప • జెట్టి యిన డె
* కల నెడఁజేసి లింగా కారు. డైన మహాత్ముఁ డితఁ దా
కమలజ
గీ. చెలిమియలఁగ నమ్మణ్ణి చెట్టు క్రింద, సనక ముఖ సంయములకు పశిక్షరపదార్థ
బోధనంబొనరించిన * బోద్ధ యితఁడె, విశ్వముల నెల్లఁ బోషించు విభుఁడితండె.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>8y5lpdq9bb9ii0n9dfsta0qfm6bcece</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/355</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251312</id>
    <revision>
      <id>611907</id>
      <timestamp>2026-11-08T11:41:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'శ్రీ శివ పు గా ఆ ము ఉ. ఎంతతపంబుఁ జేసిరో గిరీంద్రుఁడు మేనకయున్ గుమారి కీ కంతుని గెల్చినట్టి దొని ' కాంతుడుగా నొనఁగూడు కల్మి క 'ధ్యంతికమందు నున్న మని • మందఱ మెమ్మెయి నోఁచినా మొ!...'</comment>
      <origin>611907</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3895" sha1="kv4ykuqcrazj9zoale6al4fns0h9t2i" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;శ్రీ శివ పు గా ఆ ము
ఉ. ఎంతతపంబుఁ జేసిరో గిరీంద్రుఁడు మేనకయున్ గుమారి కీ
కంతుని గెల్చినట్టి దొని ' కాంతుడుగా నొనఁగూడు కల్మి క
'ధ్యంతికమందు నున్న మని • మందఱ మెమ్మెయి నోఁచినా మొ! య
త్యంతము గన్నులొంది సుఖ మచ్చెను జన్మ
క. వారే సిరిగలవారలు, వాగే చెలువు గలవారు
ధన్యతాగతిన్.
వారే వలఁతుల్
81
వారే చదువరులిట నే, వారిలు శంకరులఁ గనులఁ బడయఁగలిగిరో, 82
వ. ఇంకను గొందఱు మచ్చెకంటు లిచ్చమెఱియ నిచ్చొప్పున హెచ్చుగ నుచ్చ
రించిరి.
.
a
చ. కువలయ నేత్ర కీ యుమకుఁ గోరినయట్టుల 'రాజశేఖరున్
సుబహీతభంగి వల్లభునిఁ జొప్పడఁ సిన వైప మెంతయున్
_స్తవమును కష్టమయ్యె నిటు దప్పి మరొక్క తెఱుగుచేసినన్.
శవశవ దిట్టరొక్కొ ! కలకాలము భూప్రజలెల్ల గొల్లునన్.
84
క. ఇందిన హరిన్ బడసి వాళ్సుందరి పరమేష్టిఁబడసి . సొంపొంది రెటుల్
కందర్పజయునిఁ జేకొని, యెందునటులె చిరసుఖంబు లుము క్షమలోనన్,
గీ. అనుచు నాగరకాలును శ్రీ లతికమునఁ బాల కైవారములు సల్పి శర్వుపైని
ము త్తియంబుల రవఞఁ గె పులను బుష్ప, ములను సేసలను జల్లి • మురిసిరంత.
శ, భూరితర వై భవంబున, నూ రేగుచు జగదధీశుఁ డురువిభ వాలం
-
.
కారంబగు గిరి రాజా, గార ద్వారంబుఁ దఱియఁ గాఁ జను బేఱని,
*హిమున గుఁడు వర కాజచేసి పెండ్లి వారిని విడిదిలోఁ బ్రవేశపెట్టుట
మ. పరివారంబులతో సుమేరు ముఖవి బ్రౌజర్గిరీ- ద్రాళితో
పురవాసాగ్ర జనుప కాండతతితోఁ
సరవిన్ శర్వున కర్హిమీఱ నరపూజన్
గ్గిరిరాజ్వే ద్రుఁడు ద్వారసూని-కి నడిన్
వి. 'మనక సువాసి నీతతి, ని గేశ్వసన
బుత్ర ప్రధానాళితో
జేయఁగా వచ్చెన
గీర్వాణు లుప్పొంగఁగానీ
కెలమితో గుమ్మమునన్
•
జానీ రాదనమిడ స,న్యూనామోదమున వచ్చి యుత్సాహమునన్
87
88
89
గీ. మరలఁజూచెను శివు ననుమాసతరుణ, దివ్యకోమలమోహన దేహుఁదుహిన
భానుశకలావతంస విభ్రాజమానుఁ, గాంత సంతావసుమదామ శలితవము 40&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>kv4ykuqcrazj9zoale6al4fns0h9t2i</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/356</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251313</id>
    <revision>
      <id>611908</id>
      <timestamp>2026-11-08T11:42:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'పార్వతీ ఖండము — 6, 8 . క. కనుఁగొని చూడ్కి మరల్పఁగఁ, దనవలనున్ గాశయున్న ధన్వీమణి చి క్రనిచితమూర్తి వలెన్ దగి, యొనరిచే నెట్టులొ నివాళి యుత్సుక మతియై 41 క. మును గాని జెప్పిన విధమునకు...'</comment>
      <origin>611908</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4087" sha1="gaayk22e7rjnnd5o6z251k69id87o8b" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;పార్వతీ ఖండము — 6, 8
.
క. కనుఁగొని చూడ్కి మరల్పఁగఁ, దనవలనున్ గాశయున్న ధన్వీమణి చి
క్రనిచితమూర్తి వలెన్ దగి, యొనరిచే నెట్టులొ నివాళి యుత్సుక మతియై 41
క. మును గాని జెప్పిన విధమునకున్న మిగుల • బ్రియమగు చక్కం
దనమునఁ దనరెను శివుఁడః, మనమలరఁగ నిమ్ముఁ జేరె మానినియంతన్ 48
గీ. తోడవచ్చిన యువతులు తుహినకిరణ, సూళిఁగని సంతసించియి 'మ్మాడ్కి ఁబలిక్
రహహ!గిరిక, త్రిభాగ్యమే మనఁగవచ్చు, కె. తయందంవుఁబతిలభియించెఁదనకు
క. ఎందైనను గంటిమె చక్కందనమును నీడుజోడు గరగరికయు హె
చ్చుందను కల్మియుఁటులన్, బొందికగల వరు నటంచు భోరుకొని రొగిన్. 44
వ. అయ్యవసరంబున
తరల, గిరివ రేంద్రుఁడు ద్వారభూమి నొగిన్ బురోహితయు క్తుఁడై
స్థిగమతిని వరపూజ సల్పెను . శీతిరశ్మికిరీటి క
కవిరాజ
వ్వగుసఐద్యము లెల్ల మ్రోయఁగ వారితోడ గిరీంద్ర మం
దిరముఁజేరి మ హేశుఁడ ర్తకి దివ్యసంఘము గొల్వఁగాన్
విరాజితము.
.
అందును నూత్న విని ్మతమై తగినట్లే వివాహవునందిర మం
దిందునుండు గణావళితోడ మునీటతితో సమరావళి
బొందుగ నర్హవిధిన దగుకావునఁ బూజితుఁడై నివసించెలలిన్
విందులు సీయు చుఁ X &quot; ల్చెసికాము వావి త్రచరిత్రుఁ డగేంద్రుఁడట
పార్వతి కులాంకాపూజార్ధమై వెదట *—
ఉ. ఆసమయంబునందుఁ దుహినాచలకన్య నిజాన్వయంబికా
వాసముఁ జేరి బొల్చుటకు వాద్యము లొక్కట మ్రోఁగఁగాఁజిటల్
దాసనంబులున్ దనదు . తల్లియు విప్రసువాసినీమణుల్
.
వాఁ జేరి రాంబసిఁడి పల్లకినెక్కి చన ముదంబునవి.
48
గీ. అంబికా పూదనమున కెదుగుగుచెంచు, నట్టి జగవ బికను గాంచి యఖిలమునులు
సినిమిషులు విస్మి కాన్యులై హభరము, సువిలోకనముల ట్రాప్పు ననుపు పడక
సీ, అల్లనేరి కుప్పుడ్లన ముమ్ముగంబాలు, చిత్రాలు పైకిగ సిగలణాని
చిఱున స్వైకొలకాడు సింగూర తిలక:, మ్యులవైన ముద్దు M N ON దాని
మందారపురము లమర్చి పూచ్చిన లలి, తలుచైన కజరీధరు దాని
నాణేమిత్యంబుల హారముల్ రత్నహా, రంజులు దన న డంబుదాని&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>gaayk22e7rjnnd5o6z251k69id87o8b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/357</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251314</id>
    <revision>
      <id>611909</id>
      <timestamp>2026-11-08T11:42:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'శ్రీ శివ పురాణము గీ, చారుతరరత్నకంకణ సంకలితక, రద్వయం బొప్పుదాని వజ్రములశమ్మ లొప్పు వీక్ దోయిఁదక్కుల నొసఁగుదాని, శివునక గుసుర తాణి జేజేలుగ సిరి. క. కనుఁగొని మదిలోఁ దత్పద, వనజ...'</comment>
      <origin>611909</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4083" sha1="taofjcnlnb8kzz6c6dz36l7zild2vvw" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;శ్రీ శివ పురాణము
గీ, చారుతరరత్నకంకణ సంకలితక, రద్వయం బొప్పుదాని వజ్రములశమ్మ
లొప్పు వీక్ దోయిఁదక్కుల నొసఁగుదాని, శివునక గుసుర తాణి జేజేలుగ సిరి.
క. కనుఁగొని మదిలోఁ దత్పద, వనజములకు మ్రొక్కులొసఁగి వారనిభక్తి
బెనఁ గొను ముదమునఁబొదలుచు, మనములఁ దాపంబు లెల్ల మానిరి కడఁకన్.
క. జగదీశ్వరుండు నత్తణి, జగదంబను వివసితాక్షి సారసముల ని
3
మ్ముగఁ గని విరహజ్వరమున్, దిగనాడె మనంబులోని దిగులెల్లఁ జనన్.
గీ. అంత. గాళి కులాంబాస మర్చనంబు, శరము పేరిమిసల్పి సింగారమమర
వైభవం బేవుమీఱఁగ • వచ్చి మరల, గిరివ రేశ్వరు మంగళ గేహమునకు,
క. హిమవంతుని ప్రార్థనమునఁ, గమలాక్ష ముఖామరాగ్రగణ్యులు వేగన్
గొమరగు వివాహమంటప, మమితో త్సాహమునఁ జేరి • యందు రయమునన్.
—* దేవతలు మహేశదత్తభూషణంబులఁ బార్వతి నలంకరించుట *--
గీ. వేదమార్గానుసరణిఁ బృథ్వీధరాత్మ, జాతను మహేశదత్త విస్తారభూష
ణావళినే గయిసేసిర 'జ్ఞాలయాది, కమలగంధులు నీరాజనములనిడిరి.
వ, అసమయంబున.
+
54
ББ
క, ఫ్లై లేంద్రుఁడు బాఁపలహన్, జాలఁగ దానంబులిచ్చి సన్మానించెన్
మేలుగఁ బేదలకును డ్ర, వ్యాళిన్ గడుఁ బంచిపెట్టె • నామోదమునస్,
గీ. అంతటఁ బురోధసుఁడు జ్యోతి పాగమప్రవీణుఁదును నగు గర్గుండు. వేగ శైల
పతినిఁగనిప లైనధిప! సాంప్రతమువడిగ, శివునిఁదో 'ఉమ్ము పెండ్లి కె.
__ * సిద్ధముగను
వ. అనిన విని యంత హిమవంతుండు సుముహూర్తంబు ప్రత్యాసన్నంబగు టారసి
సంతో షితస్వాంతుండై మేర్వాదిగి విరులను కుమారులు గ్రజన్ములతో.
శివునిఁదో డ్తోరఁ బనుపుడు వార లనేక వాద్యపురస్సరంబుగ శివసముఖము; కుఁ
జేఁపుడు నందలి ప్రమధ దేవముని గణంబులానందంబుని వారి నెదు
ర్కొని గౌరవింపుడు నవ్వారలు శంకరునకు మ్రొక్కి కన్యాదానో చిలెనమి
యంబౌసన్నంబయ్యె వేవేగ విచ్చేయుండని యర్థింపఁ బరమేశా నుండును
హృదయంబునఁబొంగి,
శ్రీ, మంగళ ద్రవ్యములతోడ • మజ్జనంబు
సలిపి శుద్ధదుకూలముల్ 4 జక్కఁగట్టి&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>taofjcnlnb8kzz6c6dz36l7zild2vvw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/358</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251315</id>
    <revision>
      <id>611910</id>
      <timestamp>2026-11-08T11:42:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '(72) పార్వ తీఖండను — 8, 8 తిలశమును దిద్ది వృషమెక్కి దేవమునిగ ణములు గొలువఁగ దివ్యవాద్యములు సెలఁగ -* శివుఁడు కళ్యాణమంటపమునకు వచ్చుట + 6. శ్వేతచ్ఛత్రంబును వి, జ్యోతిత చామరయుగంబు . నొ...'</comment>
      <origin>611910</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3021" sha1="r0e7dbzngbcxxszi6g9deglsv160j0o" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;(72)
పార్వ తీఖండను — 8, 8
తిలశమును దిద్ది వృషమెక్కి దేవమునిగ
ణములు గొలువఁగ దివ్యవాద్యములు సెలఁగ
-* శివుఁడు కళ్యాణమంటపమునకు వచ్చుట
+
6. శ్వేతచ్ఛత్రంబును వి, జ్యోతిత చామరయుగంబు . నొప్పెడు పావల్
ప్ర్రతి సురనరులు పూనఁగ, గీతుల గంధర్వు లలరి కీర్తన సేయన్
క. రంభాప్రముఖాప్సరసలు, శుంభద్ధతి సృత్త గరిమఁ + జొక్కింపఁగనా
జంభారియుఁబర మేపియు, సంభోజాక్షుండు నగ మందు నిలువఁగాన్
గీ. అదితి మొదలగు బృందారకాంబ లెలమిఁ
బువ్వులన్ జల్లుచుండ శంభుండు పక్షిణ
యంపు కుంటపమున్ జేర శ్రీ నరుగ నగవ
రులు వృషమునుండి దింపి శర్వునిఁ బ్రియమున.
k-fr
58
59
60
61
క, కొనిచని మణిమయపీఠం, బును నెక్కఁగఁజేసి మ్రొక్కి పొంగుచు నీరా
జన మొసఁగి తోడవచ్చిన, ఘను లందటి కందుఁ బసిఁడి గద్దె లిడి రోగిన్, 62
క. హిమవంతుఁడు మేనకతో, నమితామోదమున దాసి యభవునకుఁ బ్రణా
మముచేసి దేవామునులకు, గ్రామముగ వందనము చేసి గౌరవమెసఁగ,
గీ. కృత్యవిదుఁడౌ పురోధసత్కృతి యొనుగ
నపుడు పుణ్యాహమును బాడి • యగములేంద్ర
తల్లజునితోడ గ్యశా * దానమునకుఁ
జైలఁగి సంకల్ప మొనరింపఁ జేయ నతఁదు.
వ. పురోహితో
ప్రకారంబున.
క రక్షా బంధనము జగద్రక్షకునకుఁ గట్టి రెలమి రాణింపంగాఁ
జుశ్రుత్యుపవీతికి, వక్షంబున యజ్ఞసరము వైచి రాయమునన్.
గీ. హేమకలశోదకంబును • బ్రేమమీఱ
వంద నీ శాన చరణ
కమలయుగమును గడిగి తత్కాండధార
శిరసునన్ జల్లుకొని చాల మురిసె భక్తి.
వ, అంత,
64
65
66&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>r0e7dbzngbcxxszi6g9deglsv160j0o</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/359</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251316</id>
    <revision>
      <id>611911</id>
      <timestamp>2026-11-08T11:42:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'மசட శ్రీ శివ పురాణమా క. వాచస్పతియును నా గ, ర్గాచార్యుండును ముహూర్త మరియుచు ఘటికా సూచకయంత్రముఁ జక్కఁగఁ, జూచుచుఁ బ్రణవంబునునువు చునునుఁడిరొగిన్. గీ. అఖిలలోకైక జననిన నార్య నొ...'</comment>
      <origin>611911</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3363" sha1="6pvszkb6xf66xt2aumd58t6kn5c18s8" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;மசட
శ్రీ శివ పురాణమా
క. వాచస్పతియును నా గ, ర్గాచార్యుండును ముహూర్త మరియుచు ఘటికా
సూచకయంత్రముఁ జక్కఁగఁ, జూచుచుఁ బ్రణవంబునునువు చునునుఁడిరొగిన్.
గీ. అఖిలలోకైక జననిన నార్య నొశ ప
సిండి పుట్టికయందుఁ గూర్చుండఁ జేసి
యవనికాంతర్థియందుఁ బ్రియంబుతోడఁ
దోడుకొనివచ్చి యుంచి సంతోస మెసఁగ.
3.
కన్యాదానంబుఁ జేయఁ బూని,
మ. గిరిరా జప్తు పురోహితాను మతిఁ బరిల్కెన్ శంకరున్ జేరి ని
ర్జరనాథాగ్రణి! తండ్రితాతలను కోరిత్రంబున్ దగన్ జె ప్పనాన్
దరహాసం బొనరించియున్న యధవున్ దాఁగాంచి యందస్మతిన్ '
వరమానీంద్రుఁడు నారదర్షి యిటుల వ్యా కుచ్చె మెచ్చొప్సఁగన్.
•
— నారదుడు హిమవంతునకు శివుని యనాదిత్వణుఁ చెప్పుట —
ఉ. అదికి నాదియై యలగునట్టిఁ డెవడు? గిరీంద్ర! పంచభూ
.
తాది యెవుడు? మాయ కిల నాశ్రయమెవ్వఁడు? బ్రహ్మ విష్ణు సం
పాదకుఁ డెవ్వఁ ? పట్టి శివు · భావమునందు నెఱుంగ లేక గో
త్రాదులఁ దెల్సుమం చిటులనాడుట పొడియె? చూరు మాత్మలోన్,
క. ఆకృతిని వికృతినేని గు, క్రాంతిని నొందనట్టి * యూదిన రేవం
దీకరణి ధర్మరక్షకు, నై కారుణ్యమున సగుణుఁ డయ్యెను గనుమా!
వ, ఇంకను.
3
'
.
ఉ. నీరుసు తాతపోనియత విష్ణకు లోఁబడి మెచ్చి వచ్చె ని.
ట్లీ దురితాపహ్యుడు ధర 4 నెవ్వని కేనియు నిట్టి భాగ్యసం
పాదసముఖ్యు * ? యిఁశ న మర్త్యులలోన మునీంద్రులందు నేర్
బాదున నీశ్వరున్ దెలియు పండితుఁ డెవ్వఁడొ యెంచిన గుమా !
అనంత
68
69
50
71
2
సీ. నారదోక్షి నిజం • నమ్ము మనియె సారి, తగవిని యందు విశిధాన చెప్పె
ఉచిననుడు నన్న + ముచిసూదరుఁడువల్కె, జాగిదియనియె స సరసనుండు&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>6pvszkb6xf66xt2aumd58t6kn5c18s8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/360</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251317</id>
    <revision>
      <id>611912</id>
      <timestamp>2026-11-08T11:42:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'పార్వతీ ఖండ ము — ఆ క సందేహ వేమని జముఁడు వక్కాణించె, కర్ణమిద్దియని కక్కసుఁడువల్కె పాయుసందియమని శ్రీ పాశియు వాక్రుచ్చె, భన్యం బిదని మహాబలుఁడునుడికె. గీ. దైవమందిట్లు కొఱగామి...'</comment>
      <origin>611912</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3609" sha1="gqlkkqj7ctme68p60jucigi1z6ce3b8" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;పార్వతీ ఖండ ము — ఆ క
సందేహ వేమని జముఁడు వక్కాణించె, కర్ణమిద్దియని కక్కసుఁడువల్కె
పాయుసందియమని శ్రీ పాశియు వాక్రుచ్చె, భన్యం బిదని మహాబలుఁడునుడికె.
గీ. దైవమందిట్లు కొఱగామిఁ దలఁపఁ జెల్లు, కార్యో య నెజక్క లేలిక యుక్క మెఱయ
మండును గలయ పతీయు జాగు సేయనేటికి నిఁకనని చెప్పినపుడు
వ, మఱియు వశిష్ఠాదిమును లిట్లనిరి.
ఉ, ఎవ్వనిచేత నీజగము * తెల్ల విచిత్రముగాఁ దనర్చెఁణా
నెవ్వఁడు బోధనూపుఁడయి . యెప్పుడు నొప్పులకున్ స్వతంత్రుఁడై
యెవ్వడు సర్వనంద్యుఁడయి • యేలు జగంబుల నెల లీలగా
3
నవ్విభునిన్ గుఱించియిటు లారయఁ జెల్లునె శైలతల్లజా !
5
వ. అని చెప్పినంత హిమవంతుం డవ్యాగలగోధనంబున నవగతసంశయుండ
య్యును జిత్తంబున నొక్కింత,
3
74
క. గోత్రపతియయ్యు సీతఁ డ, గోత్రున కెల్లీయి గూఁతుఁ గూడు నే? యని యే
మాత్రము కొంకశ కొండకు పాత్రుల నెన ఢీ మొ కునుమ భయమెదఁ జెందెన్ .
వ. అప్పుడు సుమేరు ప్రముఖఃఖలోర్వీధర రాజవర్య లాతని తలం పెఱింగి యిట్లు
నొక్కి చెప్పిరి,
శ, ఆన మానమెల్లలోనికి, చనుమానము మెడమ నుసును శర్వున కిడి శ్రీ
గీ. ఇరుదఱంగులవా రిటు • హితవు మోయు
నొక్కి చెప్పినఁ దుహినవంతుండు గలఁశ
నంతఁబోఁజిమ్మి పాణిగ హణముఁ గూర్పఁ
గాఁ బుకోనస్సహాయం డై కడగి చుపును.
శ్రీ పాన్వరీ సమేర్పర కళ్యాణకు *--
క. ఈశ న్నెను బర మేశ్వర!, నీకిచ్చెద భార్య
2
నీపు గొమము లో
77
79
80
కై కేశః త్రివర్గముని, దీశ న్ని ప్రతిక మిప కెపుడును దబుతోన్,
గీ. అని శివాకరమును శివహస్తముందు, వ్యతిపతియుంచి తీర్ణ శామాబ్ధియయ్యె
శంతము వది) బా-ం ఎగస - 1, స్వశర మునఁగా గ్రహిం చెఁ బ్రసన్నుఁడగుచు
1. ఆర్యను హించి &quot;ఆవస్య&quot; యని మంత్ర
+
మును శివుఁడు లేక కాచార ముగను జదివి&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>gqlkkqj7ctme68p60jucigi1z6ce3b8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/361</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251318</id>
    <revision>
      <id>611913</id>
      <timestamp>2026-11-08T11:42:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'శ్రీ శివ పురాణము బలుకుఁ బ్రకృతి పల్కె “నాతిచరామి”య పురుషులగు తమ కొండుతీ ర్పొనగు టెట్లు. శ, జీరకగుడంబు లగళ, న్యారాజకలాపు లిరువు · రన్యోన్యముగా భూరిప్రీతిన్ శిరసులఁ జేరిచి...'</comment>
      <origin>611913</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3386" sha1="skweikayfjbyoe10ij4w3xhrrjb22hv" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;శ్రీ శివ పురాణము
బలుకుఁ బ్రకృతి
పల్కె “నాతిచరామి”య
పురుషులగు తమ కొండుతీ ర్పొనగు టెట్లు.
శ, జీరకగుడంబు లగళ, న్యారాజకలాపు లిరువు · రన్యోన్యముగా
భూరిప్రీతిన్ శిరసులఁ జేరిచి యానందభరముఁ జెందిరి వేడ్కన్,
క. యవనికను దీసివేసిరి, శివుఁ డవలోకించె శివను ॥ శివుని నటుల నే
శినయును నవలోకించెను, సవిరళభావో పలబ్ధ హరోన్నతుల,
శ, రంగారు మేలి బంగరు, మంగళసూత్రంబు రాజ మండనుఁడు జగ
స్మంగళయగు శివగళమునఁ, బొంగుచుఁ గబ్బరు సమస్త భువనహి తేచ్ఛన్.
ఉ. ఎల్లసురల్ మునుల్ ప్రమథులెల్ల శిలోచ్చయనాథు లెల్లయన్
జల్లనికొండవీటిఁ గల • సర్వజనంబును ను వేడ్క రా
జిల్లఁగఁ బెల్లు సంతసముఁ * జెంది బయధ్వనులన్' బొనర్చుచున్'
ప్రోల్ల సదిష్ట వైభవసముల్లసితాత్మకులైరి భూరిగా.
.
+
3
శా॥ శైలాధీశ వతంసుఁ డల్లునకు నిచ్చల్ హెచ్చఁ బచ్చల్ రవల్
నీలాల్ కెంపులు పుష్యరాగములునున్ నిద్దంపు ముత్యంబులున్
మేలౌ నేవళముల్ గడింది నశిషీ మీర్ జాకు వాఛాండముల్
వ. మఱియును.
సంగె సుమన స్సంఘంబు లగ్గింపఁగాన్.
ఉ. లక్ష గజంబులన్ మఱి ద్వి 'లక్ష మహాజన సైంధవంబు లేవ్
లక్షల పాడియావులను • లక్ష మదోద్ధతిమాఱు ఒద్దులన్
లక్ష బిటారి చేడెలను లక్షపసిందిరథంబు లింపుగా
నా క్షణమం దొసంగె నచశీలాధిపతల్లజుఁ డజ్జమాళికిన్.
గీ. ఆణిముత్యాల రాసుల + నంది యొసఁగ
నపు దుమాశివు లంచితా 'హ్లాదమైనఁగఁ
గాఁ దలంబ్రాల నొకరికొకరు శిరసులఁ
జల్లుకొని పొంగి రెంతయు సంతసమున.
ళా, భేరీనాదములున్ మృదంగ పటహా భీర ధ్వనుల్ దివ్యవా
ద్యారావంబు లనేకముల్ సెలఁగె రం భాద్యప్సరః కామినీ
82
88
84
86
87
88
89&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>skweikayfjbyoe10ij4w3xhrrjb22hv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/362</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251319</id>
    <revision>
      <id>611914</id>
      <timestamp>2026-11-08T11:42:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '(78) పార్వతీ ఖంద ను — ఆ x వారాంచత్తర వృత్తముల్ దనరె దివ్యచ్చారు అధర్వశృం గారాను తమగానముల్ పాలిచె రంగద్భంగిగా న త్తకిన్. శ. గిరిపత్నులు మునిపత్నులు, సురవత్నులు సర్వలోక . సుందరు...'</comment>
      <origin>611914</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3113" sha1="ht4nj9ddg0cuftjt6ynq158ilawa387" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;(78)
పార్వతీ ఖంద ను — ఆ x
వారాంచత్తర వృత్తముల్ దనరె దివ్యచ్చారు అధర్వశృం
గారాను తమగానముల్ పాలిచె రంగద్భంగిగా న త్తకిన్.
శ. గిరిపత్నులు మునిపత్నులు, సురవత్నులు సర్వలోక . సుందరుల కుమా
తరుణేందు ధరుల కొనగిరి, సుచిర నీరాజనముల శోభన మొసర.
—-* శివుఁడు. పార్వతితో స్థాలీపాక హోరు.
* -
90
$1
వ. అంత సి.రణ్యగర్భండను వరిస్థానమనీ, కులను, జ్వాణీపర్ మేశ్వరుల
యజ్ఞ శాలయెద్దకుఁ రోడ్కొనివని యేన పీఠిక దూర్చుడఁజేసి తేదిన్ దర్భా
_సరణంబొన దర్వ్యాద్యశాలీ ప్రొక్షిణ పూర్ణసా ఉధ్మ సువంబుల గూర్చి
A.
ప్రధాని హెూమం
బును బ్రవేశి &quot;హెలాను బుస స్థాలీపక నాను గున్న గుని ఋగ్యజుస్సామ
సూక్షంబుల విశిప్రకారంబున నిగని పని లోకాచారప్రకారం బగ్ని
ప్రదక్షిణసేయ నియోగించిన నార్యామ హేశ్వర అద్దాని నించేర్చుచుండ
న త్తి శ్రీ శినిమారు:- విదేశీవంగాలి.
91
93
జూచుచునున్నా ని శ్రీనిము శుక్రము ముది స్వయ
.
చూచి కరస్థలమునఁ జూరొనరింప వలపు
04
క. హాహాకారణాలు ముని వ్యూహము సర్వ తిరిగి సమూహము. గిరి
వ్యూహం బొనర్చె వినరు. వారించే సభా కదరునూస్. 95
క. దేవాది దేవి! శివ పరి శుళ
.
వశిహృదడు జగన్మి..... కాపుము సర్వసంహార! శావుము నలువన్,
క. నీవే సర్వాత్మపు శివ నీవే సర్వించయితపు సమమవిధ బా
నీవే సర్వేశ్వర్ (డపు, నీవే యిటు దరింపను ను • నిగ్రహముభ మ!
క. 'లే వాద్య్యలేము లింగను, లే ఎంతర్భాహ్యములును + లీలా కారా!
వికృతులు నీకిలఁ గేవలచిద్య్రహ్మమివుర్వాణవిభ!
97
98&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ht4nj9ddg0cuftjt6ynq158ilawa387</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/363</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251320</id>
    <revision>
      <id>611915</id>
      <timestamp>2026-11-08T11:43:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '0.45 శ్రీ శివ పురాణము ఆ, ముక్తి కాములై న శీ ముగ్గులు సుగముఁ బాసి, నీమపదములె)తో నిష్ఠ మెఱయు శరణనుని యుపాప్తి సల్పుచుకుందుకు, నిర్వికల్ప భాగ్య'నిపుణమూర్తి! • గీ, వరద! కప్పడునదియు...'</comment>
      <origin>611915</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3301" sha1="pg474oai79ixpk7637lhvxclhyxf3xc" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;0.45
శ్రీ శివ పురాణము
ఆ, ముక్తి కాములై న శీ ముగ్గులు సుగముఁ బాసి, నీమపదములె)తో నిష్ఠ మెఱయు
శరణనుని యుపాప్తి సల్పుచుకుందుకు, నిర్వికల్ప భాగ్య'నిపుణమూర్తి!
•
గీ, వరద! కప్పడునదియు గన్పడశయున్న
యదియు నద్వయమయి యల రారు నీవె
గీ,
శుద్ధమైనట్టిదియును వస్తువుల నొప్పు
పదియు నగు పైఁడి యొక్కండె * యగునుగా దె.
99
100
భువనసృజనావనాలఁబ • భూరికృతుల, యందు ముఖ్యనిదానము నగుచు నెఫ్టు
నాథ! తద పేక్షుఁ బొదలుచు న్నావుగాని, యవయనన పేుఁడవు పరమాత్మ! నీవు,
గీ, ఆదివయ్యును సరయ న నాది వే స
గుణుఁడవయ్యును గనఁగ నిర్గుణుఁడ వెదుఁ
బ్రకృతి కవ్వల వెలయు న • ప్పరమపురుషుఁ
డవు పరాత్పరుఁడవు జగద్ధవుఁడ ననఘ !
క. సీదరి సెనమున గిరిక,న్యాదారా! ధన్యజనులమైతిమి కడిమిస్
.
నీదృఢ భక్తజనమునకు, మోదం బిడువాఁడ వజునిఁ బ్రోవుము దీను.
వ. అనినంత వశిష్ఠాదిమును లిట్లని ప్రార్థించిరి.
.
ఉ. నీదు రజోగుణాంశమున నీరదసంభవుఁ డుద్భవిల్లెఁ దా
నీదగు సాత్వికాంశమున నీరజ నేత్రుడు వుడె దిట్టమై
నీదు తమోగుణాంశను జనించెను గాలమహాగ్ని రుద్రుఁడు
నీదు తురీయత
తత్త్వ
102
మక్షర
మద్వయం బొగిన్.
10%
ఆ. వ్యక్తముగ మహత్తు పంచభూతములు త
న్మాత్ర లింద్రియములు • మనమహంశృ
.
తియును బ్రకృతిగలసి తీడ్రించు నీయందు
విశ్వమూర్తి! వేద' వినుతకీర్తి!
ఉ. అంబుధు లేడు వల్వలు దశాశలు భూరిభుజంబులంతరి
క్షంబగు పొక్కిలా మిహిర చంద్ర హుతాశనులుగా గనుల్సమీ
రంబగు నాగ నాకము శిరస్సు కృపీటధరంబులౌ కురుల్
భంబులునున్ గ్రహంబులు కృపానిధీ! నీకు సుమంబు లింబుగన్
105
106&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>pg474oai79ixpk7637lhvxclhyxf3xc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/364</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251321</id>
    <revision>
      <id>611916</id>
      <timestamp>2026-11-08T11:43:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'పార్వతీ ఖండ 3 - 6. శ, నీకెటుల నుతులమోదము, చీకూరఁగఁ జేయఁగలము శివ! పరమేశా! 107 వాకుల కేనియు మది కేళ, బ్రాకటముగ నందుకెందు భాసిలుదువజా! గీ. అనఘ! శడుబాలిశుండైన యజ్ఞగర్భుఁ, గనికరంబున మన్న...'</comment>
      <origin>611916</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4070" sha1="jvqqcu68rnm6wf1ff39b2qd3clkr7fk" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;పార్వతీ ఖండ 3 - 6.
శ, నీకెటుల నుతులమోదము, చీకూరఁగఁ జేయఁగలము శివ! పరమేశా!
107
వాకుల కేనియు మది కేళ, బ్రాకటముగ నందుకెందు భాసిలుదువజా!
గీ. అనఘ! శడుబాలిశుండైన యజ్ఞగర్భుఁ, గనికరంబున మన్నించి కావుమెడకుఁ
బాపు నీకిదు గే యెందుఁ, బరమపురుష! భక్త వాత్సల్యమాత్మని ప్పాటవిడకు
వ, ఇంద్రాది లోక పాలురెట్లు వినుతించిరి.
110
111
గీ, కోటిసౌదామినీ ప్రభాకుశల మష్ట, కోణము సుశోభనంబయి రాణఁదనరు
రూపము ధరించి లోకమం దేవుమీఱ, వెలయు నీకు నమస్కారములివె దేవ!
క. పంచాస్యున కభవునకును, బంచాశత్కోటిమూర్తి భాస్వరునకు ది
వ్యాంచిత విద్యుజ్జ్వాలా, చంచద్రూపునకు నిత్య సత్యునకు నుతుల్
క. విద్యాతత్వమయునకు న, విద్యాభంజనున కఖల విభునకు భీష్మ
ప్రద్యోతితాగ్ని వర్ణున, కాద్యునకును శంభుసకు జొహారు లివే శివా !
క. రుద్రునకు భ క్త సముదయ, భద్ర ప్రదునకు నవాజ్య వైభవునకు ని
నిద్రప్రబోధునకుఁ దుహి, నాద్రిసుతాహృదయవుష్క శి రాక్కునకు నుతుల్.
వ. దేవా! అనుగ్రహింపు మనుగ్రహింపు మనుటయు,
శా. నాళీకాక్షునిఁ దొట్టి నిర్జరులు నానాదిన్యమౌనీంద్రులున్
నాళీకోద్భవుఁ గావుమం చిటుల దీనత్వంబుతో వేడఁగాఁ
కాళీనాథుఁడు గిన్న ఁబోవిడి కడున్ ' గారుణ్యముం జెంద స
వ్వేళ్ళగాంచి విరించి మ్రొక్కి నుతిఁ గావించెన్ విధేయాత్ముఁడై.
క, కరణాసాగర శంకర', వరదాభయహస్తం జీవ వంద్యపదార్జా !
కరుణించి ప్రోవుమీ నను, దురితము సైరించి వేగఁ * దుహినాంశుధరా !
క. నీలీలేచ్ఛ, జరాచర, జాలం బీ భువన మలరు • శంకర ! త్రాటన్
మేలుగఁ బసరంబుల క్రియఁ, జాల నెఱింగితి మహాత్మ ! ఓమియింపుమిఁకన్,
గీ. అని కృతాంజలియై మ్రొక్కి యజుఁడు కలువ
.
.
బిచ్చె . సర్వమునులు
సురలు గిరివారు లందలు శ్రీ కరము సంబ
రమునఁ బొగడిరి తొడరి సర్వజ్ఞ* నపుడు.
118
116
గీ. అంత ధాతృవిమర్దితంబైన వీర్య, మపుడు కణికాసహస్రమై యమర వాని
చేతినించిరి పెక్కండ్రు' చెలువుమీర, వాలఖిల్యమునుల్ పరువంపున్నుణుల&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>jvqqcu68rnm6wf1ff39b2qd3clkr7fk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/365</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251322</id>
    <revision>
      <id>611917</id>
      <timestamp>2026-11-08T11:43:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'శ్రీశివపురాణము వ. అవ్వారిన్ గాంచి నారదుండు శివానుమతి నిట్లనియె క. చనుఁడీరు గంధమాదన, మనకందుఁ దవంబు చేసి మునిముఖ్యులరై యొసరుండిది విధి యననంతనే చనిరచ్చటికి వారు త్వరితగతుల...'</comment>
      <origin>611917</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3855" sha1="fshm79f8qrlet9rtumtcpwmcj4ddlrz" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;శ్రీశివపురాణము
వ. అవ్వారిన్ గాంచి నారదుండు శివానుమతి నిట్లనియె
క. చనుఁడీరు గంధమాదన, మనకందుఁ దవంబు చేసి మునిముఖ్యులరై
యొసరుండిది విధి యననంతనే చనిరచ్చటికి వారు త్వరితగతులతో 118
మ త్తకోకిల. తోయజోద్భవుఁడపు మానుల తోడ శర్వువివాహ మ
త్యాయతంబగు భక్తి ఁబూర్తిఁ గనా దరింపఁగఁ జేసి యా
రేయియంద ధ్రువేక్షణంబు నెఱిన్ బొనర్పఁగఁ జేసిబల్
మ్రోయఁజేసెను స్వ స్తిపాఠము మోదమి) పెనలారఁగాన్
119
శ. పొందుగ మునులముదలనా, నందముతో శంకరుండు సగదశిరసువెన్
సిందూరమిడియె దానన్, జె. గెను రోజులు మిగుల శిన మురుపొప్పన్ 120
t
గీ. అంతనొక పీఠిఁ బేర్మిమై నీ నధికసించి
యున్న శివులను గని సులుబ్బిరెతొ
పరిణయ గుహోత్సవ బిల్లు జరుగ నెలమి
బ్రహ్మణి కెఁ బూర్ణ పాత్రంబు ' భర్గు, డపుడు.
ఠ. గోదానము యాజ్ఞికునకు, సాదర మతి శంభు జొసఁగ్రీసకలా వఛే
యోదాయకంబులైన మ హాదానము లొసఁగె సగ్రజాగ్రణులకొగిస్
శ. వరసగ వేజ్వీ”గ భాస్వరంన్నణులను రాంశశిన పుపాలున్న ఒకి
దరుణేందుమాళి విప్రుల, కిరపున సంభావనలను • నిచ్చె బిజిబిఱస్.
గీ. అవుడు వేలుపులును మును అన్యులును మ
హాస్త్రమోదంబునొంది జశీయధ్వనుల నొ
నర్చి రచ్చ గములు గంధర్వజనము
లలితపర్తః గానముల్ సలిపి కలమి.
131
122
128
124
వ. మఱియ. థేనీసుృదంగ వేణు నిస్సాణ కాహళఝల్ల వీ తూర్య వాద్య ఘోషంబులు
మ్రోసి మ హెూత్సనుబయ్యే నయ్యెడ హిమవంతుండు దాసీ మ హేశ్వరునకు
మ్రొక్కి.. వారివిరించనాదులకు వింతుండై భోజనసమయం బెఱింగించి య-దణ
నామంత్రిణుబు చేసిన నవ్వారందఅంగీకరించి సమధిశాయామ 'వైశాల్యంబును
సుప్రభాక్తముక్తాఫలా నేకాచ్ఛగుచ్చాంత రాళనం యోజి తానుపమ సీఫాలికా
చందమందార వకుళ చంపకాశోక సునుమ జరీపుంజరంజితకుతాన ప్రతా స విభాజి
తంబును క్షీరసాగరంబుబోలె నుత్పాదితమహాలక్ష్మీ వైభవంబును మహేంద్ర&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>fshm79f8qrlet9rtumtcpwmcj4ddlrz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/366</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251323</id>
    <revision>
      <id>611918</id>
      <timestamp>2026-11-08T11:43:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '(74) భవనంబువో లె పార్వతీ ఖండము - ఆ. x నమృతరసోపపాదితానే 3 తానేక విధాహారసంపన్నంబును మేఘద్వా రంబువోలె ప్రద్యోదితద్యుమణి విద్యుజ్యోతిర్విభాసితంబును గ్రహమండలప దే శంబువలె సమధిగత...'</comment>
      <origin>611918</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4130" sha1="lg5c721gdbygvyt8r7bxbmxw7k08jxb" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;(74)
భవనంబువో లె
పార్వతీ ఖండము - ఆ. x
నమృతరసోపపాదితానే
3
తానేక విధాహారసంపన్నంబును మేఘద్వా
రంబువోలె ప్రద్యోదితద్యుమణి విద్యుజ్యోతిర్విభాసితంబును గ్రహమండలప దే
శంబువలె సమధిగతశావ్య వాచస్పతి రాజహంస సౌమ్యకుజమందమరుద్విలసితం
బును మహారమణీయంబునగు భోజనాయతనంబుఁ బ్రవేశింపుటయునందు. 125
వరవర్గ భోజనములు
*-
శ. కనదురుర త్నాంచితశాం, చనపీఠములందు వారిఁ జక్కఁగఁ గూర్చుం
డ నివేదించిన వారలు, ఘనమగు సంతోస మొప్పగా న చటఁ దగన్. 126
అ. ప్రమథ వర్యు లొక్క బంతి భూతదయంబు, లొక్క బంతి గణములొక్క బంతి
వీర భద్రముఖ్య ధీరులు నొకబంతిఁ, గూరుచుండి రెలమిఁ గొనలు సాఁగ.
క. నారాయణుండు బ్రహ్మయు, నారదుఁడున్ గశ్యపుఁడు ససకముఖ్యులు బృం
దారశగురుఁడు వశిష్ఠము, బోరుతపోనిధులు జాను . లోకబంతియెడన్.
గీ, వరుస నింద్రప్రముఖలోక పాఁలురును నవగ్రహంబులు నొక బంతి . వాసుకివ్ర
ముఖనిఖిలపన్న గేశ్వర ముఖ్యు లొక్క, బంతి గంధర్వవరు లొక్క బంతిగాను,
వ. వెండియు పసువులు విశ్వే దేవత లాశ్వినోయులు మున్న గువా రొక్క బంతిగను
గిన్నర కింపురుషచారణవిద్యాధరోప్సకో యక్ష రక్షో గరుడ గంధర్వగణంబులు
బంతులను గూర్చుండి రాసమయంబున
180
181
క, బంగారుపళ్ళెరంబులు, బంగరు చెంబులును బంచ పాత్రలు మఱియున్
బంగరుటుద్ధరణులునున్, బంగరుగిం డ్లమరిచి రటఁ బర్వతభృత్యుల్.
శ. సురభిళధూపద్రవ్యము, లురువు గఁ డగు పాత్రలందు • నునిచి సుగంధ
స్ఫురణం బెసఁగించిరి నగ, పరిచారకవర్యు లచట భాసురగతులు. 182
గీ. చామరంబులు సురటీలఁ జారుతరము, గాఁగ విద్యుద్వశములఁ జక్కఁగనమర్చి
యుంచి రీరీతి సిరులను దంచితమయి, లీలనొప్పారు భోదన శాలయందు, 188
క. పలురకముల పక్వాన్నము, లలరెడుబియ్యంపుటన్న 'మరుదగుశాకం
బులు సూపంబులు నప్పడ, ములు వడియంబులును నేయి పులుసులు చేరుల్.
క, జిడ్డు పెరు గూరుఁగాయలు, వడ్డంకి యొకింత లేక • యరయుచు బంగా
రొడ్డాణ
ణంబులు మెఱయఁగ, వడ్డించిరి యువతు లవుడు వాసిగఁ దోడ్తోం
.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>lg5c721gdbygvyt8r7bxbmxw7k08jxb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/367</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251324</id>
    <revision>
      <id>611919</id>
      <timestamp>2026-11-08T11:43:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'శ్రీ శివ పురాణమ లా క. మేసశయనుమతిఁ బరమే, శానుని లక్ష్మీపురోగ* సాధ్వీమణు ర్యాసలి నేక్షణతో శ, య్యానిలయముఁ జేర్పి రప్పు • డానందమునన్. 136 శ, పరమామోదముతోడ మ, ధుర హాస్యాలా పచయ చ తురిమ...'</comment>
      <origin>611919</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4065" sha1="63pbzeqz1f2t9oc08n58m7dye026h9t" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;శ్రీ శివ పురాణమ
లా
క. మేసశయనుమతిఁ బరమే, శానుని లక్ష్మీపురోగ* సాధ్వీమణు
ర్యాసలి నేక్షణతో శ, య్యానిలయముఁ జేర్పి రప్పు • డానందమునన్. 136
శ, పరమామోదముతోడ మ, ధుర హాస్యాలా పచయ చ తురిమ దనర్సన్'
సిరిమీఱ భోజనము చే, సిరి సర్వజనంబు లను శివునిఁ దలఁచుచున్.
గీ. పిదప నాచమనము చేసి పేర్మితోడఁ, బచ్చక పంపుతావుల హెచ్చుమీఱు
తమ్ములముఁగొని విశ్రమార్ధమునంద, తొగిఁ దనిరి వారు వారు ము న్నున్న యెడు
వ, అంత
.
సీ. మణిదీపశతము లశీమర్చి కూర్చిన చోట, ముత్యాలమాలికల్ 'పొలుచుచోట
రత్నదర్పణపంక్తి శ్రీ రాణమాఱినచోట, ద్రాక్షతీఁ గెల గెలల్ తనరు చోట
నానాసుగంధవి' తాసంబు గలచోటఁ, బుష్పితాళోశముల్ పొదలుచోట
మరకతమణీళుట్టి మంబులు గల చోటఁ, బూవు సెజ్జలు రహిఁ బూన్చుచోట
గీ, వివిధశృంగారరచనలు వెలయుచోట, పంచభక్ష్యాన్న పాత్ర లేర్పడిన చోట
రత్నపర్యంక మాత్మఁగ *రం చుచోట, ననుపమైశ్వర్యధుర్యమై ' యలరుచోట.
క. తరుణేందుధరుఁడు భూభృ, ద్వరకన్యకతోడ నందు • వైభవముగ భా
స్వరరత్న వీఠతలమున హరువు గఁ గూర్చుండియుండ • నాసమయమునన్.
చ సురుచిరనూత్నయౌవనము • శోభిలువాని మనోజ్ఞ హాససుం
దరమగుమోమువానిఁ బ్రమ దాజన మోహనుఁడైన వాని భా
స్వరలలితాంబరంబులను సౌరుగఁ గట్టిన వాని దివ్యమే
దురమణిభూషలన్ ' బెడఁగు దోఁపఁగఁ దాల్చిన వాని నీశ్వరున్ .
141
అ. కాంచి శైల రాజకాంతలు గడుఁ బ్రశం, సించి సంతసించి • శివులకపుడు
గ్రంధిమోచనంబుఁ గావించి నవదంపతులను జూచుచుండి . రెలమికలిమి.
వ, అయ్యవసరంబున,
+
ఉ. చేరఁగవచ్చి రచ్చోటికి శ్రీసతి వాక్సతి సూర్యపత్ని బృం
దారక రాజపత్నియును ధాత్రి యరుంధతి స్వాహ రోహిణీ
నీరజగంధియు దులసి . నిర్జరమాత యహల్య జాహ్న వీ
వారిజనేత్ర మన్మథుని వల్లభయున్ శతరూపయున్ రహీన్,
148
గీ, పరఁగ సావిత్రి కుంభసం భవునిరాణి, వాసముమజెందఱో దివ్య' భామలును ఫ
ణీంద్రకన్యకలును సన్ము 'నీంద్రకన్య, కలును జేరిరి లెక్కింపఁగానియట్లు. 144&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>63pbzeqz1f2t9oc08n58m7dye026h9t</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/368</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251325</id>
    <revision>
      <id>611920</id>
      <timestamp>2026-11-08T11:43:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'పార్వతీ ఖండ హూ - ఆi ర ant వ, పసిండిగద్దియలం దెల్లరుఁగూర్చుండిన పిమ్మట వారలలో సరస్వతి పరమేశ్వరున్ దిలకించి పరితోషంబుతో దివ్యస్త్రీల పరిహాసోక్తులు *— చ. దొరకెను జీవి తేశ్వరి వి...'</comment>
      <origin>611920</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3186" sha1="bwkh32i9arq1s2ycprvvrgnr7g1y3rn" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;పార్వతీ ఖండ హూ - ఆi ర
ant
వ, పసిండిగద్దియలం దెల్లరుఁగూర్చుండిన పిమ్మట వారలలో సరస్వతి పరమేశ్వరున్
దిలకించి పరితోషంబుతో
దివ్యస్త్రీల పరిహాసోక్తులు *—
చ. దొరకెను జీవి తేశ్వరి విధుప్రతిమంబగు నీప్రియాస్య మ
బ్బురముగఁగాంచి గివిడి భూధరజాపరిరంభపూర్వకో
ద్ధురసుఖలీలఁ బ్రొద్దులను ద్రోయుము సంతత మీ పెతో నిఁకన్
విరహముగల్గ దెన్నఁడును విశ్వజనీనముగా మహేశ్వరా !
వ. అంతనిందిర యిట్లనియె.
+
145
146
క. బిడెమున్ బోవిడి శివ! యీ, పడుచున్ గౌఁగిటను జెంది పాలింపు మిఁకన్
బిడియంబేడది యే పెను విడిసన్ బ్రాణములు దవుల • వెడలునొ వేగన్.
వ. సావిత్రి యిట్లనియె.
గీ, ప్రియకు మధురాన్నములు దీని, సించి యంత
నీవును భుజించి వే మంచి • నీట నా చ
మనము నొనరించి మృగమదంబొనరు విడెము
నొసఁగు విశ్వర! యాదరం • బెసఁగ నిపుడు.
వ. అదితి యిట్లనియె,
క. ఉమ యారగించినంత మొ, గముఁ గడుగుటకొఱకు వేగఁ గాముక పర నీ
నిమ్ము తుల ప్రే, మ మసాధారణము గనఁగ మహిదుర్లభమా .
రము
వ. ఆమె జాహ్నవి యిట్లనియె.
148
గీ. మేలి బంగారుకు మించి మెఱయు, శైలజాకుంతలములఁ బసాధనంబు
సేయుమీశ్వర! భర్తలు సేయునదుప, చార మొనరించుఁ గామినీ జాతి కెలమి.
వ. చెలికారంబుతోడఁ బౌలోమి యిట్లనియె.
క. సతిగాత్రము మూఁపుననిడి, యతులితశోకమునఁ బుడమి'యంతఁ దిరుగుచున్
వెతవడిన నీకెటుల సి, బ్బితి గల్గును గల్ని నేలు • పేరి మహేళా!
వ, ఆపిమ్మట లో పాముద్ర యిట్లనియె.
హంబులందు
గీ, అలకుఁబోండ్లకు శయ్యా గృ'హ
భోజనా వాసములయందుఁ • బూద్యపదము
151&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>bwkh32i9arq1s2ycprvvrgnr7g1y3rn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/369</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251326</id>
    <revision>
      <id>611921</id>
      <timestamp>2026-11-08T11:43:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'శ్రీ శివ పురాణము గలదు గావునఁ జెపుదుని కల్కి పడుచు నకు విడెంబిడి రమియింపు వ, అరుంధతి యిట్లనియె. నాగభూష! 152 క. నీ కొసఁగఁ దల్లియొప్పని, యీ కన్నెను నేనుగా దె . యిప్పించితి నీ వాళతన...'</comment>
      <origin>611921</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3255" sha1="l4lib9firr9a05zfxv3al4oj245ohd0" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;శ్రీ శివ పురాణము
గలదు గావునఁ జెపుదుని కల్కి పడుచు
నకు విడెంబిడి రమియింపు
వ, అరుంధతి యిట్లనియె.
నాగభూష!
152
క. నీ కొసఁగఁ దల్లియొప్పని, యీ కన్నెను నేనుగా దె . యిప్పించితి నీ
వాళతనఁ దోయవున్నుడి, జేకూరఁగఁజెప్పి · రతులఁ జెందుము దేవా! 158
అనంతరం బహల్య యిట్లనియె,
ఆ. విను పురాణపురుష! వృద్ధు వేసముఁ బాసి, నిత్యతరుణుఁడవయి నెగ ధుమిటు లె
కూఁతుకొఱకు మిగుల గొణఁగుచుండెడు మేన, నిన్ను ఁ గొంచి మదిని నమ్మిఁగాంచు
వ. పిదపదులసి యిట్లనియె.
.
ఆ. మున్ను నుమను గొనక పువ్వుటమ్ముల బంటుఁ, గాల్చినట్టి నీవు * గడఁగి యెటుల
నా వశిష్ఠముఖుల • సారుంధతీకులఁ, బండితయ్య చెపును భార్య కొఱకు, 155
వ, స్వాహా దేవి యిట్లనియె.
క, స్థిరమతి మాసల్లాపము, ల రహిన్ వినుమిపుడు కడువిలాసం బెసఁగన్
జరిణయముల ను విదలకున్, బరఁగెడుఁ గడుగరుపతనము . బాలశశిధరా!
వ. మందహాసముతో రోహిణి యిట్లనియె.
గీ. కామ శాస్త్రవిశారద! కాళీకాము, మిశను దీర్పుము తడవింత యేని లేక
కాముకుఁడవీవు కామినీ కామసాగ, రమను భారంబునొందింపు రహి యెసంగ
వ, మురిపంబుమీఱ వసుంధర యిట్లనియె,
సుగంధివృత్తము. కామపీడితాంగనాని కామభావమెంతయున్
నేను మొప్పఁగా నెఱుంగు నేర్పుకాఁడ వీవిఁశ్రన్
మేము చెప్పనేల చాల మేరవిఱి యిట్టులన్
సామి! నీవు జాణవెందుఁ జక్కనన్ని జాడల.
వ, తర్వాత శతరూప యిట్లనియె.
క. స్త్రీ కేమిట సంతోసము, చేకూరునో యదియెఱింగి సేవింపు శివా!
ఆఁకట డస్సినవారికిఁ, జేకుఱ వన్నము వినాగ • క్షితిఁ బెఱుసుకమల్.
వ, చనవు మెఱయ సంజ్ఞ యిట్లనియె.
158
159&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>l4lib9firr9a05zfxv3al4oj245ohd0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/370</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251327</id>
    <revision>
      <id>611922</id>
      <timestamp>2026-11-08T11:44:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '(75) పార్వతీ ఖండ మా — ఆ X ఉత్సాహవృత్తము. జాలమేల యమ్మలార! వడ్రసాన్న వర్గ తాం బూలములను • బొందుపఱచినార మీ 'బాలచంద్రమౌళి కిందు . బాల నప్పగించి గే art హాలకున్ బదుండు పదర కాగడంబు మానుచున...'</comment>
      <origin>611922</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3384" sha1="fpz406v1ctl5gj11nfu0t6b5a5jyscd" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;(75)
పార్వతీ ఖండ మా — ఆ X
ఉత్సాహవృత్తము. జాలమేల యమ్మలార! వడ్రసాన్న వర్గ తాం
బూలములను
• బొందుపఱచినార మీ
'బాలచంద్రమౌళి కిందు . బాల నప్పగించి గే
art
హాలకున్ బదుండు పదర కాగడంబు మానుచున్, 160
ప. వాసియమర వరుణాని యిట్లనియె.
ఆ. 'వేగిరింపఁబోకు వేగించఁబోకుమా, ముద్దరాలినెంతో బుజ్జగించి
నేర్పుమాఱఁ దేర్చి ' నెయ్యంబు తియ్యంబు, సెందనొందుమిఁదు . చేడెవిందు.
వ. అనినంతఁ బరమయోగీంద్ర వందితుం డగు పరమేశ్వరుండు దివ్యనారీశిరోమ
ణుల వచనంబుల కిసుమంతయేనిఁ జలింపక నిర్వికారుండై యవ్వారలకిట్లనియె.
గీ. నాయెదుర నిట్టి నుడుల న నంగఁదగునె?
కొమరునం దెట్లు చాపల్య • గుణము దనరు
నిఖిలలో కైకకల్యాణ నిలయలార !
తల్లులార పురంధ్రీమ తల్లులార!
168
క. అనుడు శివవచనముల విని, మనముల లజ్జించి దివ్య మహిలామణు లె
బలుక కూరకుండిరి, యనువుగఁ జిత్రగతపుత్త్రి • కాకృతు లమరణ.
పి, ఆసమయంబున.
గీ, మధురభ తెడ్యాన్నములను ను మాసహాయుఁ
డై మహేశుఁడు భుజియించి యాచమనము
చేసి మణిపీఠమున సుఖాసీనుఁ డగుచుఁ
గుతురమున వీడియము వేసికొనుచునుండ.
+
165
వ. తక్కిన దివ్యవనితలంద తారగించి వీడియంబులు వేయుచున్న సమయంబుఁ గాంచి
యనుకూలసమయంబగుట నెఱింగి రతీశాంత శంకరు డగ్గరి మొక్కి యిట్లు
ప్ర్రార్థించె,
- రతీదేవి మగని బ్రతికింపుమని శంకరుని వేఁడికొనుట
•
చ. గిరిజను బెండ్లియాడి యిటుఁ • గోళివిహారముతోడనుంటి వ
పరుసున మిమ్ముఁ గూర్చుటకె పాల్పడి నాదయితుండు నిర్ణరో
త్కరముల పంపునన్ జేయఁగా నటు మల్పితివేల? తండ్రి! వే
గిరముగ నా మనోహరు నౌగిళ బ్రతికించి సుఖంబుఁ గూర్పుమా !
166
167&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>fpz406v1ctl5gj11nfu0t6b5a5jyscd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/371</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251328</id>
    <revision>
      <id>611923</id>
      <timestamp>2026-11-08T11:44:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'శ్రీ శివ పురాణము 168 ఉ. నీదు వివాహమం దిచట నెక్కొనినట్టి జనంబు సర్వమున్ మోదముతోడ నొప్పెడు న మోఘవచోఘన! నే నొకరైనే భేదముతోడ నుంటినిఁకఁగేరడమున్ విడి నాఁటి నీనుడిన్ 'బాదు. నాత్మల...'</comment>
      <origin>611923</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3802" sha1="4kbvwgbkoeqcqjojs6tjwfnk3uzmh59" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;శ్రీ శివ పురాణము
168
ఉ. నీదు వివాహమం దిచట నెక్కొనినట్టి జనంబు సర్వమున్
మోదముతోడ నొప్పెడు న మోఘవచోఘన! నే నొకరైనే
భేదముతోడ నుంటినిఁకఁగేరడమున్ విడి నాఁటి నీనుడిన్
'బాదు. నాత్మలోఁదలఁచి • భర్తృమతిన్ ననుజేయు మీశ్వరా!
క. నీవొకఁడుగాశ జగముల, లో వేరొక్కండు గలఁడెలో కేశ్వర! యీ
నా వెతఁ దీర్పసమర్థుఁడు, భావించి యనుగ్రహంబుఁ బరపుము దేవా ! 169
శ. సశలజనోత్సవదము తా, వశముద్వాహంబు దీన వత్సల ! దీనన్
•
బ్రకటముగ నాకుఁగూడఁ గ, నికరంబున సుకముఁ గూర్పు * నిరుపమవిభవా! 170
శ. పర మేశ్వరుఁడవు సదరా, చరభువనములెల్లఁ బ్రోచు • సామివి ఘనదు
ష్కర కార్యక ర్త విట నా, కిరువుగఁ బలిదాన మొసఁగు విశ!రయమునన్ .
ఆ, అనుచు నాథ! నాధ! యనిదుర పిల్లుచుఁ, జెఱగుముడినివిప్పి • చెలువ కామ
భస్మ మీశ్వరునకుఁ బదిలంబుగానిచ్చి, వెక్కి వెక్కి యేడ్చె 'విభునిఁగోరి, 172
శ. ఇందిరమున్నగు దేవీ, బృందం బపు డెంతయేని బెట్టిదమగునా
ర్తిం దవిలియేడ్చి శివునకు, వందనమిడి యిట్టలనిరి • వారనిశరుణన్,
క. బ్రతికింపు నరుని శంకర!, వితతదయానిధి: ప్రసన్న బృందావన! నీ
వతికారుణ్యమయుండవు. రతిసతిఘోరార్తిఁ బాపు రాజకలాపా !
— * శివుఁడు మన్మథుని బ్రతికించుట —
178
174
క. ఏకగ్రీవముగా నిటు, శ్రీకాంతానిమలు యాద్న సేయుడు రతిబల్
వ్యాకులముఁ దీర్ప శంకరుఁ, డాకాంక్షించెన్ మరున్ సుశీధాయతదృష్టిన్. 176
గీ. పూర్వమునశన్న నెక్కుడ పూర్వమైన
.
రూపలావణ్యములతోడ సేవుదసరి
.
పొడమి రాముఁడు శివునకు మొక్కి “మాంత
మస్వశంకర! ఘనదయాళీమండన!” యనె.
మ. శరచాపంబులఁ దాల్చి దివ్యతను రాజత్కాంతు లింపొందఁగా
స్మరుఁ డారీతిని చేరఁగాఁ గని రతీ సాధ్వీశిరోరత్న మీూ
శ్వర పాదంబుల వాలి మేలినుతులన్ సల్పెన్ గడున్ బేర్మి నా
దిర మొప్పన్ రతిన్ మరున్ గని జగత్కారుం డుదారాత్ముఁడై.
176
177&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>4kbvwgbkoeqcqjojs6tjwfnk3uzmh59</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/372</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251329</id>
    <revision>
      <id>611924</id>
      <timestamp>2026-11-08T11:44:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'పార్వతీ ఖండ ము — ఆ, ? . రాతురులందు నెవు రతి రాజ! భవస్సతి సిద్ధమూర్తిపై స్త్రీతియొనర్చుచుండు మశరీరుఁడవై పతులసి బణంతుల జాతురితోఁ బరస్పరము • సంగతమొందఁగఁ జేయుచుండుమీ రాతిరియంద...'</comment>
      <origin>611924</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3456" sha1="cgocu3p75wl24clmbf80511cutj64ap" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;పార్వతీ ఖండ ము — ఆ, ?
. రాతురులందు నెవు రతి రాజ! భవస్సతి సిద్ధమూర్తిపై
స్త్రీతియొనర్చుచుండు మశరీరుఁడవై పతులసి బణంతుల
జాతురితోఁ బరస్పరము • సంగతమొందఁగఁ జేయుచుండుమీ
రాతిరియందు నందఱకు రాణ దలిర్పఁగఁ గాను పట్టుమా..
వ. ఇకను
క. మీనుతుల కెంతో సంతన, మూని ప్రసన్నుండవైతి + నొసఁగెద వరముల్
నీ
.
నా
178
మీనధ్వజ! యెఱిగింపుము, నీ నిర్మలవాంఛితముల నెయ్యంబలర 179
ఆ. అనుడుఁ బుష్పబాణుఁ డనియెను దేవ! నా, యెడఁ బ్రసన్న భావ మెంచి తేని
నాథ! వరము మదపరాధక్షమ యొకండొ, శండు నీదు భక్తి శ్రీ గరిమ నిడుట.
వ. అనిన శివుం డామోదంబునఁ దథాస్తని మన్మథున కిట్లనియె.
ఉ. కామ! ప్రసన్నుఁడన్ వినుమిఁశన్ నెఱవున్ విడనాడు మచ్యుతుగా
బ్రేమముతోడఁజే రిశ్రను వెల్సల నుండుము పొమ్మటన్న
తామర సాద్ సందనుఁ డు దారమతిన్ శివు భ క్తి మ్రొక్కి య
ద్ధామమునుండి వెల్పలికిఁ • దత్ క్షణమే చనుదెంచి ప్రీతిమై.
శ. సరసిజనాభుని చేరువ, కరిగి తదంఘ్రులకు మ్రొక్క యాత్మోదంతం
బరుగొప్పఁ జెప్ప నతఁడును, సుర లెల్లరు మురిసి శివుని స్తుతియించిరటన్. స్త్రీ
రాజబంధు
గీ, రతియుఁ మన్మధుఁడును దస
వులును దనయింటి జనముతో భూధరేంద్రుఁ
దారగించెను బరిజను లపుడు సాప
రి వింబులనొంది రందఱు ముదమున.
లోకరక్షార్థమై శివుఁడు పార్వతీదేవిన్ గూడుట *---
181
188
గీ. అంత నిందిర మున్నగుసమరపత్ను
లేదొ నెపమాడి పడకింటి కెడగ నేగి
రలను వామభాగంబునందుఁ జేర్చి
-#
ప్రధాత వర్ణనము *
కామసుఖములఁ దన్నె శంకరుఁడు రహిని.
.
క. చిరకాలమునుండి కథున్, విరహముతో నేగుచున్న విశ్వగురుడు
ధుర కామగతులఁ బెనఁగ న, చిరమునఁ దెలవాతె యామశీలన కేకే.
184
230
185&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>cgocu3p75wl24clmbf80511cutj64ap</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/373</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251330</id>
    <revision>
      <id>611925</id>
      <timestamp>2026-11-08T11:44:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '300 శ్రీ శివ పురాణము క. ఉవ్విళ్ళూరుచుఁ బతికై, నెవ్వగఁ బాసికొని సుఖము నెక్కొ నుతణి లేదా బువ్వుంబోండ్లకు వెగటుగఁ, జివ్వునఁ 'దెలనయ్యె దెసలు • చెలువల రారన్. క. బిగువైన మగల కొఁగిళ్...'</comment>
      <origin>611925</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3806" sha1="luym7jes67dj64hfbxcmtsuno8al2ta" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;300
శ్రీ శివ పురాణము
క. ఉవ్విళ్ళూరుచుఁ బతికై, నెవ్వగఁ బాసికొని సుఖము నెక్కొ నుతణి లేదా
బువ్వుంబోండ్లకు వెగటుగఁ, జివ్వునఁ 'దెలనయ్యె దెసలు • చెలువల రారన్.
క. బిగువైన మగల కొఁగిళ్లు, లఁ గడున్ సొలపొందియున్న లలనలు నెట్లో
పగతో వదలిచికొని యి. మ్ముగఁ బడకగదులను బాసిపోయిరి వేగన్. 188...
చ. అరుణమరీచి యంత ముదయాచలపీఠము నెక్కి సర్వత
స్స్ఫురదసమానమంజుకర పుంజములన్ వెలయించి యూర్ధ్వని
స్సరదమలాంశుజలముల శైలవరోన్నతశృంగ వల్వలాం
తరనళినాఁగూడఁ బ్రమ దమ్మునఁ బూయఁగఁజేసె వాసిగన్.
చ. మనులును సిద్ధులు సురలు ' మున్నగు దివ్యవ రేణ్యు లవ్వియ
నవగాహముల్ నలిపి తోయజమిత్రున కర్త
కర్యమిచ్చువా
రును జపయజ్ఞముల్ గడుఁ ది రోహితదృష్టి యెసంగ సల్పువా
రును నిగమానువాకముల రూఢిఁ బఠించెడువార లై రొగ్రీన్.
గీ. కర్మకాగ్రసురుల్ ద్విజాగ్రణులు వేగ
హవ్యములు జాతవేదున కమర నొసఁగి
హోదు మొనరించి రంతనా ధూమపుంజ
మాజ్యగంధంబులను జిమ్మె నవని నెల్ల..
•
క, ఈలో మ హేశ్వరుఁడు వై, తాళికసంస్తుతుల నొంది తానును శయ్యా
లన్ డి లాచా, రాళిఁగడపి చనియె నిర్ణ •రాంతికమునకు.
— * శివుఁడు దేవతలకు దర్శనంబిచ్చుట
188
189
190
191
వ. అంతవచ్చట మ హేశ్వరదర్శనం బపేక్షించి మహాభక్తితో ధ్యానంబు సేయు
చున్న జనార్దన ప్రముఖులు దారసించిన మహేశ్వరునిఁగాంచి పౌనఃపున్యం
ZwXC బ్రణామంబులు చేసి యిట్లు వినుతించిరి.
+
క, జయ విశ్వేశ్వర! శంకర!, జయ నిఖిలాధార! శర్వ! జయ సర్వేశా!
జయరుద్ర! మహాదేవా!, జయ కాళీ పతి! మహేశ!
7. జయనిష్కామా! నిర్గుణ!, జయలీలానిఖలనిలయ
జయకారణాతిగామి !, జయభ క్తీప్సిత వితరణ
.
బయప్రకృ తేళా!
జయసర్వగతా!
చణకరుణాఢ్యా!
194
క. జయ వాఙ్మనసవిదూరా, జయ వాత్సల్యనిధి ! నిత్య సత్య చరిత్రా!
బయ దీనబాంధవ | శివా ! జయ వికృతివిహీన! దేవ | శ్రీ జయ సర్వాత్మా!&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>luym7jes67dj64hfbxcmtsuno8al2ta</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/374</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251331</id>
    <revision>
      <id>611926</id>
      <timestamp>2026-11-08T11:44:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '(76) పార్వ తీ ఖండనూ — 6 x + 200 196 క. అని వినుతింపుచు మ్రొక్కిన, యనిమేషాధిపుల శర్వుఁ డంచితకరుణన్ గని యిష్టగోష్ఠి సంతన,మున సంభాషించుచుండ భూధకుఁ డంతన్ ఆ, చేరి జద్ధి వేళ్య • జెచ్చెర నెఱి...'</comment>
      <origin>611926</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3854" sha1="1ynay7t7cw8av9yqljarhyf8fjeugtq" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;(76)
పార్వ తీ ఖండనూ — 6 x
+
200
196
క. అని వినుతింపుచు మ్రొక్కిన, యనిమేషాధిపుల శర్వుఁ డంచితకరుణన్
గని యిష్టగోష్ఠి సంతన,మున సంభాషించుచుండ భూధకుఁ డంతన్
ఆ, చేరి జద్ధి వేళ్య • జెచ్చెర నెఱిఁగించి, విలుచునంత వారు • ప్రియముమీఱ
నరిగి శివునితోడ * సభ్యవహరంబుఁ, జెంది వీడెములను జెందిరం. 197
మ. పరమేళానునితోడ మాను లగుగుల్ ప్రాలేయ శైలేంద్రభా
స్వరసంయోజితనూర్నమంటప ను హెూ చ్చ శ్రీ ప్రకారంబులన్
బగమాశ్చర్యమనంగఁ గన్లోని మహానందంబునన్ బొంగియ
గ్గిరిరాజేంద్రుని దివ్యసూక్తి తితులని గీర్తించి రెంతేనియు.
-- మాయ కాం వర్ణనన
•
అంత దీసొంతమై యలకు పర్యమ ణేవుఁ డ పూర్వదిక్సతిన్
సంతన మొప్పఁ ర నది జానుగ మాసకపున్ నివాళి న
త్యంతముదంబుతో పడిన నారతనంబుల దీప్తి
తీరనాన్
వింతగ సాంధ్యరాగగి-చి • విశ్వవిమోహనమోచు భాసిలేం.
గీ. గగనమను నుల్లెపొద^ స • గరిమ మెఱయ
విరియఁబూసిన పుష్ప ప్రకరమనంగఁ
దారకాబృంద మెంతేని
మెసఁగఁ దనరారె దశదిశ లెనక మెనఁగ.
198
199
200
గీ. తనదుష్ప్రభు: వివాహము దనువు గా స మ స్తజనమరుదెంచినం+బరముఁగాంచు
చుండిరిఁత వారికంద ఆ కుబ్బుఁ గూర్వం, గాముగువుమీ జఁ బందుర మామయను రె
నీ. స్మగునాజ్ఞ భామినీ • సమితిపై జాబిల్లి, చల్లిన నశ్య భ స్మంబనంగ
కాలపూరుషుఁడు రం గచ్చంద్ర యంత్రంబు నుండి జార్చిన వరి పిండియనఁగ
చారుని శాంగనా జఘనస్థలిన్ వారి, జారి కట్టిన చల్వ చీరయనఁగ
దర్పకాగతి వేళ ధరణిఁ జంద్రుఁడు గూర్చి, నట్టిముత్యాల మేల్ కట్టనంగ
గీ. సమయభక్తుండు పార్థివ శర్వలింగ, మును శశిహిరణ్యకలశంబుఁ బూని దుద్ధ
మర్థినభి షేక మొనరించెఁ నవఁగమిగులు, వెన్నెలదనర్చ్ జగ మెల్ల వెల్లి విరియ.
గీ. శైలమహిలామణుల్ శివన్ జక్కగా న, లంకరించి శివునితో విలాసమెసఁగ
వాసమందిరమును జేర్ప ' వామదేవుఁ, డార్యఁ జేకొని వేడుక లనుభవించె,&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>1ynay7t7cw8av9yqljarhyf8fjeugtq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/375</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251332</id>
    <revision>
      <id>611927</id>
      <timestamp>2026-11-08T11:44:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '30 శ్రీ శివ పురాణము ఆ. అంత రజని దఱుఁగఁ * నాశనం బెఱ్ఱనై, యందగించె దీపికాంతువితతి వె వేఁడి' వేలుపు పొడసూపి, మింటి కెగ సెఁదమము తంటవాసె. 204 వ, మంగళవాద్యఘోష పురస్సరంబుగ నా కోవై తొళిక ప...'</comment>
      <origin>611927</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4065" sha1="j2qf8rbbixmtp411kdobrp74f7u0px8" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;30
శ్రీ శివ పురాణము
ఆ. అంత రజని దఱుఁగఁ * నాశనం బెఱ్ఱనై, యందగించె దీపికాంతువితతి
వె
వేఁడి' వేలుపు పొడసూపి, మింటి కెగ సెఁదమము తంటవాసె. 204
వ, మంగళవాద్యఘోష పురస్సరంబుగ నా కోవై తొళిక ప్రార్థితుండై మ హేశ్వరుండు.
వాసాగారంబుఁబాసి కాల్యకృత్యములఁ దీర్చుకొని జనావాసంబుఁ జేర నంతకు
మున్ను సుస్నాతులై ప్రాతర్విధులఁ దీర్చుకొని కైలాసగమన కాంక్షులై పర
మేశ్వరాగమనంబుఁ బరీక్షించుచున్న యధోక్షజాది దేవాధ్యక్షులు మహేశ్వ
రుసకమొక్కి ప్రయాణంబ పేక్షింపుడు మ హేశ్వరుం డంగీకరించినంతఁ గులా
చలేశ్వండు యిట్ల భ్యర్థించె.
205
ఆ. పేదవారలనక 'ప్రియముతోఁ గొన్నిదినములు దేవమునిగణములతోడ
నాదుమందిరమున నామనం బానంద, మొందనుండి చనుట యొప్పు దేవ! 206
వ, ఇట్లు ప్రార్థించిన మీఁదట స్వల్పదినంబులు మాత్ర ముండి పర మేశ్వరుండు
సకల గీర్వాణముని చోదితుండై యొక్క నాఁడు జిగమిషన్ బూని సప్తర్షులను
హిమవంతుని పాలికిం బంచినంత.
-*
--
పార్వతీ పరమేశ్వరుల కైలాస గమన సన్నాహము
శ. వారలు గిరివరునకుఁద, ద్దారకు శివయాత్రఁ దెలుప దైన్యంబున న
వ్వారలు దుస్సహచింతా, భారంబున నవుడు మూర్ఛఁ బడిరి బడలుచున్ 208
అ. కొంతవడికిఁ దుహీన కుధరుండు దెలివొంది, తనదు సతినిఁ జేర్చి దాగిరీంద్ర
పత్నీ వేగ శివుని పాదంబులకు మ్రొక్కి, యిట్లువిన్న విఁచె • హితవు మెఱయ
కవిరాజ
శ్రీ పరమ కృపానిధి పాలన సేయుము పార్వతి నెంతో కృపామతిపై
విరాజితము (యుచు దోషస హస్రములందును నాదటనోరుపు నందు తగ్గన్
బరఁగభవంబు భవంబున నీపద భక్తి నిఁగాంచిన బాలవిభూ!
నిరతము స్వప్నము నెక్కొనినన్ శివః నీశుభనామము నేమర గుణా
సుగంధి మేనయిట్లు చాలజాలి/మీటిఁ బల్కి కూఁతు నీ
తాను కప్పగించి పగ చెఁ జాల సేపు దీనయై
తాన గేంద్రుఁడా పెకపు' తాల్మిఁ గూర్చి యంతయా
నుకూలవు బ్రయత్న మాచరించె ధీగుఁడై
సర్వవరులు
.గీ. ప్రమధ భూతగణములు ను •
మునులు మున్నగు వారలు మోదమొప్ప
211&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>j2qf8rbbixmtp411kdobrp74f7u0px8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/376</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251333</id>
    <revision>
      <id>611928</id>
      <timestamp>2026-11-08T11:44:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'పార్వతీ ఖండము — ఈ × . స్వగణములతోడఁ బయనంబు సబ్సియచటి + యుపవనముఁ జేరి శివులకై యుండిరందు. అల్లునియింటి కాత్మసుత • వంపఁగఁ జిత్తముఁ గట్టిచేసి ప్రో ద్యల్లలితాంబరంబుల నశీనర రర్ఘప...'</comment>
      <origin>611928</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3626" sha1="sbpwk7fd2lhoos8m12xsv3e69gzyx1l" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;పార్వతీ ఖండము — ఈ ×
.
స్వగణములతోడఁ బయనంబు సబ్సియచటి
+
యుపవనముఁ జేరి శివులకై యుండిరందు.
అల్లునియింటి కాత్మసుత • వంపఁగఁ జిత్తముఁ గట్టిచేసి ప్రో
ద్యల్లలితాంబరంబుల నశీనర
రర్ఘపుసొమ్ములఁ గూఁతు నద్రిరా
I'm
ట్ఫుల్ల సకోరుహాక్షి గడు . పొందికయొప్ప నలంకరించి భా
పిల్లఁ రఁ జేసెను బంధుసుతీచయంబుతో,
విప్రసువాసిని పార్వతికిఁ బతివ్రతాధర్మంబు లెఱింగించుట
గీ. అంతనొశ పౌరవిప్రో త్తమాంగనామ
తల్లి మేనాత్మమెఱిఁగి భూధర కుమారిఁ
సాధ్వీవ్రతం బిట్లు చెప్పఁ దొడఁగె
మంజుతర సూ క్తి మాధురీ రంజితముగ.
3
+
•
ఉ. తల్లి! పతివ్రతా వ్రతవిధానముఁ దెల్పెద నాలకింపురం
జిల్లెడు నీవ్రతంబె శ్రుతి | శీర్ష ములందును ధర్మసూక్తులం
జల్లెడ ను మనియు నిభ్యతమంబని పేరుచెందె ము
నె లీవ్రతమే యొనరించి రిమ్ముగన్.
*మ. అల సావిత్రి యరుంధతీపతీయు లోపాముద్ర శాండిల్యయున్
జలజావాసయు సంజ్ఞ భారతి సతీ స్వాహానుసూయాశచీ
నలినాస్యల్ శతరూప మున్నగులస న్నారీవతంసల్ హిమా
చలుఁ జేపట్టిన మేన యీవ్రతము నిచ్చల్ సల్పువా రమ్మరో!
శ. వారందఱో పతివ్రత, మారాధన చేసి మిగుల • నవనీస్థలి పైఁ
బేరును బెంపును గాంచిరి, శ్రీరంజిల సకలలోక • * సేవ్యచరిత లై
సీ. నిభుఁ దారగించిన పిదపఁ దత్పరిశిష్ట, మర్థి భోజనము సేయంగవలయు
303
212
21B
214
815
216
మగఁడు నిద్రించిన మఱియంత నిద్రించి, మునుముందుఁ దాన మేల్ కొనఁగవలయు
-
* టిప్పణి మదం రాతీతి ముద్రా-రా ఆదానే పౌనభవతీత్యముద్రా విరహే పతి
శుగ్రూపాలో పే-ఆమా దా-ఆ సంతుష్టా-లో పొము దా-ముద్రయనఁగా సంతోషముగలది - భర్త
విరహకాలమందుఁ బతిచక్రూవ లేమిచేత సంతసము లేనిదిగనుక లోపాముద్ర.
గురుదాల ప్రబోధిక.
ఆకారప్రశ్లేషవలన విశ్రమము చేయు పైనది.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>sbpwk7fd2lhoos8m12xsv3e69gzyx1l</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/377</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251334</id>
    <revision>
      <id>611929</id>
      <timestamp>2026-11-08T11:45:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '308 శ్రీ శివపురాణము పెనిమిటి గొట్టుచోఁ బెనఁగ విభు!దయ, సేయుమా'యనుచు యాచింపవలయు. పతి దన్న బిలిచినఁ బనులన్ని వదలి సాం, జలిబంధముగఁ జేరఁజనఁగవలయు గీ. భర్త సెప్పినపనిని సంబరముతోడ న...'</comment>
      <origin>611929</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3609" sha1="mq0vfps102eiicjhmi8zvrbr4jcv8u9" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;308
శ్రీ శివపురాణము
పెనిమిటి గొట్టుచోఁ బెనఁగ విభు!దయ, సేయుమా'యనుచు యాచింపవలయు.
పతి దన్న బిలిచినఁ బనులన్ని వదలి సాం, జలిబంధముగఁ జేరఁజనఁగవలయు
గీ. భర్త సెప్పినపనిని సంబరముతోడ నా క్షణమునందె పూనిసే 'యంగవలయుఁ
దొడరి పూజోపకరణ వస్తువులు నెల్లఁ జెప్పఁబడకయెతానయో జింపవలయు
ఉ. మండనమున్ బొనర్పకయె ' మానిని భర్తను జూడఁ గూడదా
మండన మొందఁ గూడదు కుమారిరో! దండ విభుండు లేనిచో
•
దండిగ భర్త దిట్టినను దా మది రోసము నొందఁ గూడదో
యండదయాన! వాకిటఁ గులాంగన నిల్వఁగఁగూడ 'దెన్నఁడున్
మ. పర గేహంబుల కేగరాదు తమత తంబించుకే నొడ్ల కె
వ్వరికిన్ దెల్పఁగరాదు నాథువిడి దివ్యక్షేత్రతీర్థానుసం
చరణంబున్ బొనరింపఁగూడ దుపవాసంబుల్ వ్రతంబుల్ నిజే
శ్వరనిర్దేశము లేక సేయఁదగ దో చంద్రార్ధబిం బాలికా !
క. తీర్థార్థినియేన్ బతిపద, తీర్థంబును గ్రోల వలయుఁ దెఱన సకలస
తీర్థంబులందె వెలయు య, థారంబిద్దాన సందియము లేదంబా !
క, తివిరి సమాజంబుల కు, త్సవములకు జేరఁబోవఁ దగ దెన్నడునే
నవసరము లేకసుంతయు, ద్రవిణంబును వెచ్చపెట్టఁ
గీ తెంపుతో దేవపిత్ర తి థిజనములకు
బంధుపరిచారబిలులో
వ్రాతమునకు
భోజ్యములను విభాగించి • పూవుఁబోఁడి
దాను బోసేయవలయు ని + త్యమును వినుము.
దగదు కుమారీ !
చ. పెనిమిటి పేదయైనఁ గడుఁ బెల్లుగ వ్యాధితుఁడైన వృద్ధుఁడై
నను గడుఁగృద్ధుఁడై యొనరి వళ నెఱతుంటరియైన సజ్జలో
చన విడువంగఁ బోలదిఁక * సర్వవిధంబుల భ ర్త శ్రేయమే
యనుదిన మర్థిఁగోరుచుఁ బ్రయత్నము సేయుట యొప్పు మానినీ !
గీ. హాయిగాఁ గూరుచుండి యేదోయభీష్ట
&quot;కేళిమైయున్న విభునిఁ • దా వేళఁ గనక
లేశవుంబని కోసమై లేవదీయ
వలవదెప్పట్ల సతికి
బర్వతకుమారి !
219
220
221
222
228
224
225&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>mq0vfps102eiicjhmi8zvrbr4jcv8u9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/378</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251335</id>
    <revision>
      <id>611930</id>
      <timestamp>2026-11-08T11:45:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '(77) ఏ, చెఱఁగు మాసిన మూణ్ణాళ్ళు • చెలువ మగని సముఖమున కేగి చూడఁగఁజనదు తనదు పలుకు పతివీనులకు వినఁ బడఁగఁ బలుకఁ • 300 286 జనదు ముగ్గేందు శేఖరు సాధ్వి! వినుమ. శ. నాలుగవ రోజున నుషః, కాలంబున...'</comment>
      <origin>611930</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3846" sha1="7ew0dotie1qy6nrnna8gsnjltz3c56q" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;(77)
ఏ, చెఱఁగు మాసిన మూణ్ణాళ్ళు • చెలువ మగని
సముఖమున కేగి చూడఁగఁజనదు తనదు
పలుకు పతివీనులకు వినఁ బడఁగఁ బలుకఁ
•
300
286
జనదు ముగ్గేందు
శేఖరు సాధ్వి! వినుమ.
శ. నాలుగవ రోజున నుషః, కాలంబున జలకమాడి గ్రక్కున మగనిన్
బాలించి కనుటయెంతయు, మే లటుగాకున్నఁ గమల • మిత్రుఁ గనఁదగున్,
నీ, పరగ సిందూరంబు * పసుపు కుంకుమును శ్రీ, చందనం బగరు కజ్జలము లాద
తమ్మలంబును గమ్మ* తావిపూల్ దువ్వెన, యద్దంబు గంకణా ' లందియలును
మాంగల్యతంతువు మట్టె లొడ్డాణంబు, ముంగెర తాటంక ములును రత్న
ముల పేరులును ముత్యముల పేరులును జడకుప్పెలు సవరముల్ చొప్పునగలు
గీ. రైకలును మేలిముసుఁగులు రాజముఖికి, నిత్యసేవ్యంబులై యొప్పు + నెలఁత మగని
యాయుర భివృద్ధికై వీని హర్ష మెసఁగ, సతము దాల్పఁగవలయుఁ బర్వతకుమారి!
ఉ. చాకితతోడ నెప్పుడును స్వైరిణితోడ నుదక్యతో విభున్
•
బైకొని పోరు సేయు చెడు భామినితో విధవావధూటితో
సర్వమున్ దొరఁగి + జోగిగఁ
గ్రుమ్మరు నాతితోడుతన్
జేకొనరాదు విన్మిఁకను * జెల్మి కులాంగన లీశ్వర ప్రియా !
229
గీ. ఒంటిగా నెందునిలుచుండు టొప్ప దెవుడు, నగ్న యైతీర్థమాడఁజనదు వెలఁదికిఁ
గడపఁ దిరుగలి రోలు రోకలిని సాన, రాతి నసిపీఠిఁ గూర్చుండ రాదుస
ఉ. అచ్చికబుచ్చికొప్ప మగఁ * డక్కునఁ జేర్చి వేడ్క సేయఁగా
·
నచ్చట ముచ్చటల్ గనుచు · హాయిమెయిన్ రహియించుచుండినన్
హెచ్చుగ నిక్కుఁ జెంది విభు నెల్లిదమాడఁగఁ గూడ దెంతయు
వచ్చునటుల్ మెలంగవలె నాథుని నెమ్మది కెల్లప్రొద్దుల
గీ. భోగ సమయంబునఁ దక్క
ప్రౌఢిఁజూపింపఁదగ దాత్మ
.
•
•
భర్తకెచ్చోట మోదంబు పరిఢవిల్లు
పొలఁతి కెవుడు
పురుషు నెదుట
క, పెనిమిటి సంతసముననుం, డినఁ జేడియ సంతసమున
నెగడవలెన్ గుం
నందె యనుర క్తయైసతి యమరవలయు
281
దున వందురుచుండినఁదా, నును బరితాపంబును గనుట దగుఁ గొమయున్&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>7ew0dotie1qy6nrnna8gsnjltz3c56q</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/379</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251336</id>
    <revision>
      <id>611931</id>
      <timestamp>2026-11-08T11:45:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'శ్రీ శివ పు రా జ ః .శ. ఆపత్సంపత్తులయం, దోపికతో నొక్క పోల్కి 4నుండఁగ వలయున్ గాఁ పురము పేదయైనను, రాపొందశ ధీరయగుచు రంజిలవలయు ఉప్పు యిుఁ లాదు . లేప్పుడేని శూన్యముగుడు: బతివ్రతా • స...'</comment>
      <origin>611931</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3749" sha1="gfpko39oqsfam0xh04qhlyy3trzrpeu" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;శ్రీ శివ పు రా జ ః
.శ. ఆపత్సంపత్తులయం, దోపికతో నొక్క పోల్కి 4నుండఁగ వలయున్
గాఁ పురము పేదయైనను, రాపొందశ ధీరయగుచు రంజిలవలయు
ఉప్పు యిుఁ లాదు . లేప్పుడేని
శూన్యముగుడు: బతివ్రతా • సుందరాంగి
మగనితో నవిలేనని మనసు నొచ్చ..
జేయరాదాఱడింబడఁ జేయరాదు.
.
ఉ. ఉన్నతపీఠమెక్కి సతి యుండఁగ రాదిఁశ దుష్టసన్నిధి
బన్ను నిల్వ రాదు తన భర్తకుఁ గాతరవృత్తబోధనం
బెన్నఁడు సేయరాదు కడు . హెచ్చుగఁ బెద్దలయొద్ద భాషణం
బున్నగు 'సేయరాదు పువుఁ శిబోండ్లకు భూధర రాజకన్యకా !
క. అరవిందభవునికన్నను, సరసీరుహనయచుకున్న శర్వునికన్నన్
గరమధికుఁడు దనవిభుఁడని, శరివరనిభయాన యెఱుఁగ' గాఁ దగు మదిలో
-ఉ. దవ్వులనుండి వల్లభుఁడు ధామముఁ జేరినయంతనే కడున్
జివ్వున స్నానమున్ సలుపఁ జేసి లసద్రుచిరాన్న పానముల్
మవ్వముగా గా నొసంగి కడు మానగుదుస్తుల మేలిమీడెమున్
జవ్వని యిచ్చి పాదములఁ జక్కఁగ నొత్తవలెవ్ మహేశ్వరీ!
.
284
285
286
288
క్ష. మితముగ నొసంగు జనకుఁడు, మితముగ నిడుఁ దోడఁబుట్టు మితముఁ గొడుకిడున్
హితముగమగండొసంగున, మితముగ సౌఖ్యములఁ బేర్మిఁ మెయి నిదిగనుమా!
గీ. విభుఁడె దైవంబు సతులకు విభుఁడె గురుఁడు
ధర్మతీర్థ వ్రతము లెల్ల • ధవుని కొలు వె
యనుచు సర్వము విడనాడి శ్రీ యలరుఁ బోఁడి
విభుని నొక్కని భక్తి సేవింపవలయు.
240
సీ, పెనిమిటిఁ బాసియోదనము మెక్కిన యోష, మేషియై చరియించు మేదినిపయి
పరునిన్ మరిగి మరు పనికిలోనై నయ, క్కో మలి మూకమా కోటరమున
భ ర్తదన్ గొట్టిన బదులు గొట్టిన నారి, భూరిబిడాలమై పొడముఁబుడమి
పతితో జగడమాడి ప్రత్యు క్తినిచ్చిన, పొలతుక గుక్క యై వుట్టుభువిని
ఓ పని గంటఁజూచిన పణ: తిగిల్ల, కన్నులొంది జనించుట గంబునందు
నీవు నీ పని నాథుని 'నీతిమాలి, దెగ డెడుగయాళీ మూగమై తగజనించు. 241&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>gfpko39oqsfam0xh04qhlyy3trzrpeu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/380</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251337</id>
    <revision>
      <id>611932</id>
      <timestamp>2026-11-08T11:45:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'పార్వతీ ఖండము -- ఈ 50% శ. ప్రాణంబు లేని దేహము, మానుగ నెట్లశుచియగుని • మగనివిడినయ -జ్ఞానన యటు అశుచిత్వముఁ, బూను సనుచుఁ జెప్పుశాస్త్రములు శివు రాణి క, ఆ పెజనయిత్రిధన్యయు, నా పెగుర...'</comment>
      <origin>611932</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4121" sha1="he2wy94wze93pgaovjwg0uq8083ysol" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;పార్వతీ ఖండము -- ఈ
50%
శ. ప్రాణంబు లేని దేహము, మానుగ నెట్లశుచియగుని • మగనివిడినయ
-జ్ఞానన యటు అశుచిత్వముఁ, బూను సనుచుఁ జెప్పుశాస్త్రములు శివు రాణి
క, ఆ పెజనయిత్రిధన్యయు, నా పెగురుఁడు ధన్యుఁ డీధ రా వాసము పై
శ.
•
244
నా పెపతీ ధన్యుఁ డెంతయు, నేపె పతివ్రతయె పుడమి నిండునిభాస్యా! 348
పితృమాతృవంశజులునున్ . బతివంశ్యులు సాధ్విపుణ్యం భాగ్యంబున స్వ
ర్గతిఁ జెంది మేటి భోగము, లతులితముగ నొందఁ గలరు హరువిరిబోణీ
గీ. శ్రీలభంగం బొనర్చిన డె మాతృ, పితృకులమ్ముల వారిని విభునికొలము
వారినిన్ బడద్రోయు న వారణంబు, గా నధస్థలమందు శంకరవధూటికీ 245
గీ. ఎచ్చ ఒచ్చటసాధ్వియా నింతియడుగు, లీధరాభాగమునుస్పృశి యించు నేలమి
నచ్చటచ్చటఁ బావనం' బై సమస్త, దోషహరణక్షమంబయితోఁచుఁబుడమి ...
చ, పరమపవిత్రుడైన యల భాస్కరుఁ డాయమృతాంశుఁ డామరు
ద్వరుఁడగు గంధవాహుఁడు నవశ్యముగాఁ దమ శుద్ధిఁగోరి
ద్ధరను బతివతాతనువుఁ దాము స్పృశింతురు నిక్క మింక న
ట్లురువుగ నాసచేయు శుచియున్ సలిలంబులు సాధ్వి తాఁభుకై •
క. ప్రతి గేహమందు లలితా, కృతు లింతులు చాలఁగలరోగిన్ విసుము పతి
వ్రతయగు నాలుమ హేశ్వరు, సతులితకారుణ్య సిద్ధి
+
•
'
247
249
నమరున్ ధరణిన్ 248
క. గంగానగాహమును జే, యంగా దేహంబు పూత మగు నెట్టుల న
ట్టుంగాదె సాధ్విఁగన్లోని, సంగల్మషమనియుఁ బాన సంబఖిలమగున్ .
క. పతి దేవత యుమ యాపెకుఁ, బతియగువాఁ డీశ్వరుండు . పన్ను గనీదం
పతులను గొల్చురనీషి ని, రతమిష్టములొందిపుడమి రాజిల్లుఁ గడు 250
గీ. నిగమము పతివ్రతానారి యగురు బ్రణవ
మీశ్వరుఁడు క్షమసాధ్వియా ! నిగురుబోఁడి
తపము పశుపతి సత్రియ ధరనపాంసు
లయువిద ఫలంబు శివుఁడు కల్యాణమూర్తి!
251
వ. ఇవ్విధంబునవ్విప్రాంగన పతివ్రతాధర్మంబులును దన్మాహాత్మ్యంబులు నుప
దేశించి వెండియుఁ దద్భేదంబులు నీఱింగింపఁ గడంగి యిట్లనియె. ఆర్యా!
వినుము పతివ్రతలు తమ మధ్యమ కనిష్టాధమ భేదంబులనాల్గు విధంబుల
బరంగుదురందు.
252&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>he2wy94wze93pgaovjwg0uq8083ysol</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/381</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251338</id>
    <revision>
      <id>611933</id>
      <timestamp>2026-11-08T11:45:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '300° శ్రీ శివపురాణము ఆ పతినిఁ దక్కనవుడు పరపురుషునిఁ గల, నేనిఁ దలఁప కన్యు నీక్షణంబు చేయనట్టి సాధ్వి చెన్నుగాను త్తమ, యనఁగఁ జెల్లు నవని హరుమిటారి! 258. శ. సుతువలెఁ దోబుట్టులవలెఁ, బ...'</comment>
      <origin>611933</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4029" sha1="khigzwkdxafliai1n6mmoygqlymk7ji" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;300°
శ్రీ శివపురాణము
ఆ పతినిఁ దక్కనవుడు పరపురుషునిఁ గల, నేనిఁ దలఁప కన్యు నీక్షణంబు
చేయనట్టి సాధ్వి చెన్నుగాను త్తమ, యనఁగఁ జెల్లు నవని హరుమిటారి! 258.
శ. సుతువలెఁ దోబుట్టులవలెఁ, బితవలెఁ బెఱవారిఁగనుచుఁ * బెనిమిటియంద
ప్రతిమమగు భ క్తి నెఱ పెడు, సతి మధ్యమయనఁగఁ జెల్లు • శైలవరసుతా! 264
శ. వ్యభిచారము కులభామిని, కభిరూపము గాదటంచు నాత్మ నెఱిఁగితా
విభుని భజింపుచు నుండిన, యిభయాన కనిష్ఠయనుచు నేర్పడుఁబుడమిన్
క. పెనిమిటిభయంబునను గుల, జనులభయంబువరు బరుని సాంగత్యము స
ల్పని వధు నధమాధమయని, యనుదురు ప్రజలెల్ల ధాత్రినగ రాజసుతా ? 256
వ. ఇట్లనే ధర్మసూక్ష్మంబు లెఱింగించి.
'
గీ. ఇత్తెఱంగునఁ బతిఙ్ఞక్తి నెఱిఁగినడువు, మమ్మరో ! సర్వ వేద ప్రియంబుగాఁ గ
సఖిలజగదంబ వీవతఁడభవుఁడిఁశను, నినుఁదలఁచి సాధ్వులౌదురు నెలఁతలీలను
వ. నేను లోకాచార ప్రకారం బింతవట్టు నీ కెఱింగించితి నని యూరకున్నంతఁ
బార్వతి పరమామోదంబునొందె. మేనశయు సమయోచితం బారసి ధైర్యం
బుచేసి ప్రయాణసన్నాహంబుఁ గావించి పార్వతి నాలింగనంబు నొనర్చి
కన్నీరునించె, పార్వతీయుఁ దల్లిన్ గాంచి కృపావచనంబు లుచ్చరింపుచుఁ
బెల్లుగ నలందు రెఁ గుసుమకోమలయగు పార్వతి రోదనంబుఁ గాంచి బాంధవ
స్త్రీలును నాగరకాంతలును దేవపత్నులు మున్నగు వార లెల్లరు చింతాదంతు
రాననలైరి సర్వజగత్ప్రభుండగు మహేశ్వరుఁడు నవ్వారి దుఃఖభరంబుఁజూచి
తానును గంటఁ దడిఁబెట్టె.
గీ. ఇట్టిసమయంబునందుఁ దుహినగిరీంద్రుఁ
డాత్మజులతోడ నరుదెంచి ' యార్యఁగాంచి
చెక్క సంబగు దుఃఖంబు వెలయనా పెఁ
దనదు వక్షమునన్ జేర్చి'కొని రయమున
+
.
ఉ. తల్లిరొ! యెట్లుబోయెదవు తల్లినిఁ దండ్రిని సన్నదమ్ములన్
బెల్లుగ బంధువర్గమును వేశ్మమునున్ విడనాడి యిప్పుడీ
యెల్లరునిన్నుఁ బాయఁగల రెట్లు కనుంగొను ఉన్నవో యెనీ
బట్టణం బివుడె · యేనెటు సైతు వచింపు మమ్మరో!
యిను
3
.
250&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>khigzwkdxafliai1n6mmoygqlymk7ji</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/382</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251339</id>
    <revision>
      <id>611934</id>
      <timestamp>2026-11-08T11:45:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '(78) పార్వ తీ ఖండనూ — 8. x - 305 గీ. అనుచుఁ గన్నీరుదొరుఁ గమ హావ్యసనము, తోడవందురుచున్నట్టి తుహీనభూమి ధరున కధ్యాత్మతత్త్వంబుఁ దజ్ఞుఁడగువు, రోధ బోధించె నాత్మని ' రూఢిదనర ఉ. పార్వతి తల్...'</comment>
      <origin>611934</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4035" sha1="pa7jcf853k9dm0n28ytxtd8ibk0hjoa" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;(78)
పార్వ తీ ఖండనూ — 8. x
-
305
గీ. అనుచుఁ గన్నీరుదొరుఁ గమ హావ్యసనము, తోడవందురుచున్నట్టి తుహీనభూమి
ధరున కధ్యాత్మతత్త్వంబుఁ దజ్ఞుఁడగువు, రోధ బోధించె నాత్మని ' రూఢిదనర
ఉ. పార్వతి తల్లిదండ్రులకుఁ బన్ను గఁ బెద్దల కెల్లవారికి
'
262
గర్వములేక మ్రొక్కి కడు కన్నుల నీరొలుకంగఁ జింతిలన్
సర్వపురంధ్రు లద్రివరు • సాధ్వియుఁ బుత్రులుఁ దద్వధూమణుల్
పర్వత శేఖరుండును గృశిపన్ విలపించిరి కిందతోఁగడున్
అ, వివ్రులంత మరల విజ్ఞానబోధంబు, చేసి లగ్న వేళఁ జెప్పనపుడు
ధైర్య మొంది తుహిన ధరుఁడు రప్పించెఁబ,ల్లకినిఁ గాళియెక్కు శిటకయి వేగ
* శిపుఁడు పార్వతీదేవిన్ దోడ్కొని కైలాసంబున కేగుట -
ఆ. పుణ్యకాంత లుచుకు భూరిగా దీవెన, లిచ్చి యందలంబు . నెక్కఁ జేసి
మరల గురుల కందఱికిని మ్రొక్కి, పయనము బొనర్చె భర్త వెంట
క. రాజోపచారములు గిరి, రాజు సుతకుఁ దనరఁ జేసి రాణదలిర్పన్
బూజార్హములగు వస్తువు, లోజం గూరిచి యొసఁగి
•
గీ. తాను మేనయుఁ గొడుకులుఁ దత్సతులును
సందొఱు విహార వనివఱ కరుగుదెంచి
వీడు కొల్పిరి బహువిధ విభవమెసఁగ
శివుఁడుచేరెను రజతాద్రి + శిఖరమునకు,
•
యుద్యతేమన్ 265
266
క. అందలి గణవరు అమితా, నందముతో నెదురువచ్చి యధికోత్సవ మొ
ప్పం దుహినగి&quot;ముతాశివు, లం దగఁ జేర్చిరి మనోజ్ఞ 'లలితభవనమున్
వ, అత్తఱి మ హేశ్వరుం డార్యాచిత్తంబునందలి గురు జ వియోగ జన్యంబగుకుందు ఁ
బాడంగి,
గీ. పార్వతినిఁజూచి యిట్లనెఁ బ్రాణదయిత!, చూచితే వెండిగట్టు లక్ష్ములకుపట్టు
తలఁవువచ్చెనె యిచ్చోటు తలవునచ్చె, నే మనవిహార గోష్ఠ ప ర్వేందువదన!
శ. హెచ్చగు పచ్చలతిన్నెలు, నచ్చవు వజ్రంపు కోన లల్ల వె కనుమా !
మెచ్చులు గులుకుచు నడలన్, గచ్చతి నిటువచ్చెఁజూడు కలికి! నెవళ్ళన్.
క. నెత్తావులఁ బుత్తెంచుచుఁ, బొత్తుఁ దెలుపు జాది పొదల పొలువఁగంటే
గుత్తులు గుత్తులు వండ్లివె, మెత్తుమనుచుఁ జూపుఁ గాంచు మెలకల్పతరుల్&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>pa7jcf853k9dm0n28ytxtd8ibk0hjoa</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/383</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251340</id>
    <revision>
      <id>611935</id>
      <timestamp>2026-11-08T11:46:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'శ్రీ శివ పు రాణము శ, పొందమ్ములఁ బెంగలువల, నందములై యంచగముల హళహళిరవళి విందులకుఁ బిలుచుఁగొలకులు, విందువుగా దే యొయారి! వేడుక నిచటం. క. రంగురంగుల తామర, లుం గలువలు నలకు సంచశీలున్ గ...'</comment>
      <origin>611935</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4447" sha1="gsz029gm5a5cb4xeas4azd9tmhkrqyg" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;శ్రీ శివ పు రాణము
శ, పొందమ్ములఁ బెంగలువల, నందములై యంచగముల హళహళిరవళి
విందులకుఁ బిలుచుఁగొలకులు, విందువుగా దే యొయారి! వేడుక నిచటం.
క. రంగురంగుల తామర, లుం గలువలు నలకు సంచశీలున్ గ్రౌండములున్
రంగులరంగుల చిలుకలు, పొంగిపడెకునందుఁ జూను 'పుష్కరిణు లుమా ! 878
శ. అవి నొడివిన విని శంభున, శనిశంబును దయితయైన యఖిలేశ్వరి యి
ట్లనె దేవ! మఱుతునే నూ తన మేదిట నేను గొత్త దాని నె నీకున్.
శ. ఐనను లోకాచారముఁ, బూని నడువవలయుఁ గానఁ బుణ్యదరిత! నీ
నా నియతిఁ దలఁచి శడుదయ, తో నడువుము కార్యమెల్లఁ దుష్టి యెసంగన్
-* శివుఁడు దేవత లందఱికిఁ గట్నము లిచ్చి పంపుట
.
274
వ. అనిన మహేశ్వరుండు సుధాధారాస్వాదంబగు ప్రాణప్రియావచనంబున కమం
దానందంబునొంది యిట్లనియె. దేవీ!
+
శ. భూషణములు శ్రుతులకుఁ బరి, పోషణములు దృఢవిశాస బోధాగతికా
శ్లేషణములు సుఖసిద్ధికిఁ. గోషణములు మదికి నీ మృదుల భాషణముల్ . 377
వ, అనుచున్నంత గణపాలుగు నానావిధమధురభోజ్యపదార్థంబులు నాయితంబు
చేసి వడ్డింపుడు నందఱు ప్రియంబంది భుజియించి విడెంబులనుగొని మహే
శ్వరునకు నమస్కరించిరి. పరమేశ్వరుండును యథాయోగ్యంబుగ నంద
అకుఁ గానకదుకూలాంబర మణిమయభూషణంబుల నుపాయనంబులిచ్చి లోకా
చారంబు ననుసరించి హరివిరించులకును వసిష్ఠాదిబ్రహ్మర్షులకును వందనంబు
చేసె. బ్రహ్మర్షులును బితామహాచ్యుతులును లౌకికమర్యాద ననుసరించి
పార్వతీపర మేశ్వరుల కాశీర్వచనంబు లొసంగిరి. వివాహంబున కరుదెంచినవా
రందఱును హరివిరించనాదులతోఁ బర మేశ్వ రానుజ్ఞన్ గొని తమతమ నివాసం
బుల కరిగిరి, మహేశ్వరుండును గణపాలుర మందిర ద్వారంబందు నియమించి
తాను మహామాయయగు నార్యతో విహారమందిరంబుఁ జేరి సుఖంబుండె. ఇట్ల
ఖల కల్యాణకారణంబును, శోశమ్నంబును, నాయుర్ధన వర్ధనంబును బ్రమోద
శరంబును సకలఙగజ్జేగీయమానంబును నగు పరమేశ్వరి కల్యాణంబు మీ 'కా
మోదంబునఁ జెప్పఁబడియెనని సూతుండు శౌనకాదిమునీంద్రులకిట్లనియె,
- * ఫ ల కు తి -
శ. ఈ సుచరిత్రు బద్భుత, మై సర్వారిష్టశమన మై యాయువ్యం
జై సర్వశామదంపై, భాసిల్లు యశస్యమగుచుఁ బారధుల కిలన్,
279&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>gsz029gm5a5cb4xeas4azd9tmhkrqyg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/384</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251341</id>
    <revision>
      <id>611936</id>
      <timestamp>2026-11-08T11:46:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'పార్వతీ ఖండ మా — ఆ x • 3.30 నే. ఎడఁబాటు లేక పెల్లడరుచుండెడిదీర్ఘ, రోగియామనుజుఁ దా రోగ్య మొదు జోడు సేకుఱక సంక్షోభంబుతోనున్న, పురుషుండు పెండ్లాడుఁ బుణ్యవతిని సంతానమేలేక • చాలఁగృ...'</comment>
      <origin>611936</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2432" sha1="jtj568emm6mdw50dxoqjxffxpcixjiy" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;పార్వతీ ఖండ మా — ఆ x
•
3.30
నే. ఎడఁబాటు లేక పెల్లడరుచుండెడిదీర్ఘ, రోగియామనుజుఁ దా రోగ్య మొదు
జోడు సేకుఱక సంక్షోభంబుతోనున్న, పురుషుండు పెండ్లాడుఁ బుణ్యవతిని
సంతానమేలేక • చాలఁగృశించు దం, వతుల కిష్టంబుగా • సుతుఁడు పొడముఁ
గుడువఁగూడును గట్టఁ గోకయు లేని శు, వ, దరిద్రుఁ డతులభాగ్యంబుఁ జెందు
గీ. ప్రబలదుఃఖాశులుండగు వాఁడు దుఃఖ, శాంతినిన్ గొను నపమృత్యు చకితుఁడైన
వాఁ డశాలవుమృత్యువు వాతఁబడక, మను నెవండీ కృతినిఁ జదివినను వినిన.
క. వినుపించు నెవఁడు నిత్యము, జనములకీ శివవివాహ • చరితము శుచియై
వినునిత్య మెవఁడు శుచియై, చనఁగల రవ్వారు తుదకు శర్వునిపదము
వ. అనిచెప్పినంత శౌనకాది మహామును లవ్వలికథను జెప్పుమనుటయు
మ, చరగుర్వీశ్వర పూజనాభిర త భా స్వద్ది వ్య చేతో ంబుజా!
హరనీహార పటీరహారశరద భ్రదభ్రకీర్తి ప్రభా !
నిర తాన్నోదక దానతో షితజనా ! నిత్యప్రియాలాపనా !
యురుగానోచితవర్తనా ! హరిత త్రోద్భూత! భాస్వద్గుణా !
గద్య. ఇది శ్రీ బుధజనవిధేయ ముదిగొండ నాగవీరేశ్వర నామ ధేయ
ప్రణీతంబై న శివపురాణంబందలి పార్వతీ ఖండంబునఁ
బంచమాశ్వాసము సంపూర్ణము.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>jtj568emm6mdw50dxoqjxffxpcixjiy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/385</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251342</id>
    <revision>
      <id>611937</id>
      <timestamp>2026-11-08T11:46:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'శ్రీ శివాభ్యాన్నమః శివపురాణము కుమార ఖండము ప్రధమాశ్వాసము నిగమాగమనముదిత శ్రీ మానితధర్మాచరణస మాహిత హృదయా! నానాశిష్యౌమతమో భానూ! శివమూర్తి ! వీర భద్రారాధ్యా ! వ. అక్కథకుండు శౌ...'</comment>
      <origin>611937</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1851" sha1="amdpe3lekto85jl2symgkdrf95x0kv0" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;శ్రీ శివాభ్యాన్నమః
శివపురాణము
కుమార ఖండము
ప్రధమాశ్వాసము
నిగమాగమనముదిత
శ్రీ మానితధర్మాచరణస మాహిత హృదయా!
నానాశిష్యౌమతమో
భానూ! శివమూర్తి ! వీర భద్రారాధ్యా !
వ. అక్కథకుండు శౌనకాది మహాముల కిట్లనియె,
గీ. గిరిజఁ దోడ్కొని కైలాసగిరికి శర్వుల
డరుగుదెంచి సుఖంబుగ నచట నేమొ
పర్చె నాకెఱిఁగింపుము నలిన సూతి!
యనుచు నారదుఁడడుగ నిట్లనియె సజుఁడు
•
క. నారద! చెప్పెదవిను చెన్నార దయావిభవుఁడైన | యభవుని చరితన్
దారకదనుజవధార్థము, దారకు నసమానశక్తి ధరుఁ గనుటయునున్
క. సుర లెల్లరుఁ దమనగళుల, కరుగుడుఁ జంద్రార్ధమౌళి • యమరుల బాధల్
పరిహారము సేయఁగ మది, సరసి కృపావినశుఁడగుచు నంత రయమునన్.
* శివుఁడు మణిభవనంబందు ఁబార్వతితో సౌఖ్యమొందుట *—
చ, అనుపకుదివ్యరత్నముల కాస్పదమై యలరారు చోటఁ జం
దనరస సేక భాస్వదవ దాతమణీమయమైనచోట నూ
8&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>amdpe3lekto85jl2symgkdrf95x0kv0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/386</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251343</id>
    <revision>
      <id>611938</id>
      <timestamp>2026-11-08T11:46:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '(79) కుమారఖండము ఆ. ౧ తన విశచప్రమానదళ తల్ప విభాసితమైన చోటఁ బా వనతరుమంజరీ ప్రకర బాలసమీరము లొప్పు చోటున క. భోగసుఖదోపకరణ, శ్రీగిరిమనెసంగుచోటఁ క్రీ దాగతుల కర్హతరమై, రాగిలు చోటన్ మ...'</comment>
      <origin>611938</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3857" sha1="sxrruye5idahriur389tnukqq6pergd" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;(79)
కుమారఖండము ఆ. ౧
తన విశచప్రమానదళ తల్ప విభాసితమైన చోటఁ బా
వనతరుమంజరీ ప్రకర బాలసమీరము లొప్పు చోటున
క. భోగసుఖదోపకరణ, శ్రీగిరిమనెసంగుచోటఁ
క్రీ
దాగతుల కర్హతరమై, రాగిలు చోటన్ మనోహరంబగు చోటన్
శ. గిరిరాజరాజతనయను, బరమేశ్వరుఁ డతనుభోగ పారీణుండై
సురత క్రీడలఁ జేల్చెను, సరవిగ నొక వేయిదివ్య సంవత్సరముల్
క. శివ దేహస్పర్శంబున, శివుఁడు బ్రమోహంబుఁ జెందుఁ జిరశాలం బా
శివు దేహస్పర్శంబున, శివయుఁ బ్రమోహంబుఁ జెందు జిరకాలంబున్,
ఆ. చాలఁగా మిట్లు జరుగఁగా నద్రిజా, శంకరులకు నొక్క క్షణమువోలె
నరిగెనంత దివ్య+వరులు మేరువుఁ జేరి, గొడఁగఁ దొడఁగినపుడు గొడవయడర
చ, చలనమొకించుకేన్ గనక స్వాత్మమునందు
రమించు నీశ్వరుం
లయన కారం
శార్యసిద్ధికయి * యే గిరి కన్యను బెండ్లి యాడి వె
గ్గలముగ నాపెతో సతము శ్రీ కామసుఖంబులఁ జెందుచుండె వే
ల్పుల కడిగండ్లఁ బాప నౌక | పుత్రముఁ గాంచకపోయె నింతకున్.
1. అనియిటుల శైలకన్యా, మనసిజ హరసంగతుల నమరకులతిలకుల్
వినుచుఁ దడవౌట కెంతయు, నవరుచు గుమిఁగూడి యొక్క
-
8
10
వాసరమందు,
— దేవతలు కుమారోత్పత్తి కై విష్ణుమూర్తికిఁ దనకష్టంబులఁ జెప్పికొనుట —
గీ. అజునిఁదోడ్కొని నారాయణాంతికమును, జేరివందన మొనరించి భూరిదుఃఖ
భరము చేఁగడుపొగులుచుఁ బరగనిట్లు, చెప్పికొని రార్తమూర్తులెశ్రీవిభునకు
క. హరి! వేయిదివ్యసంవ, త్సరముల నుండియును శివుఁడు • శైలతనయతో
నురత క్రీడలఁ బెనఁ గౌడు, విరమింపఁడు మాన్పఁ డకట నేల్పుల వెతలన్. 18
అ. పుండరీక నయన పోలునే! నీవును, దయను దప్పి మమ్ముఁ దలఁపకుంట
రమ్ము పోదమివుడు రాజతగిరి కుపా, యమ్మునరయు శివుదశీయన్ బడయఁగ.14
వ. అనిన నిలింపులకు వైకుంఠుండిట్లనియె.
చ. అలనుట మానుఁడింకఁ గరుణాత్మకు శర్వ భజింపుఁ డిప్పుడా
యలఘువనుగ్రహంబున రయంబుగ భద్రముగల్గు నీశ్వరున్&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>sxrruye5idahriur389tnukqq6pergd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/387</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251344</id>
    <revision>
      <id>611939</id>
      <timestamp>2026-11-08T11:46:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'శ్రీ శివ పురాణమ॥ కూరు శుభంబులు వాయుదుర్గతుల్ గొలిచెడు వారికెన్డు సమ పొలియుదు రాయతానలని భుబ్ రిపువీరు లుదగ్రకోపనుల్. గీ. తీవరము సేయఁదగ దిను 15 కార్య మెందు దివ్యులారు. కాలపర...'</comment>
      <origin>611939</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3953" sha1="9vi0ondhrk4t1hqxspb2ec795mckcvn" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;శ్రీ శివ పురాణమ॥
కూరు శుభంబులు వాయుదుర్గతుల్
గొలిచెడు వారికెన్డు సమ
పొలియుదు రాయతానలని భుబ్ రిపువీరు లుదగ్రకోపనుల్.
గీ. తీవరము సేయఁదగ దిను
15
కార్య మెందు
దివ్యులారు. కాలపరిపాశ మొందిన
సిద్ధిఁగాంచుఁ దదన్యంబు చెడును దీని, నెఱిఁగి యోరిమిఁ గావింపుఁ డిద్ధమతులు!
వ. వెండియును.
'
గీ, శంకరుం డిఫ్టు సంభోగ నక్తుఁడగుచు, నవవరతము రతంబుల నలరు నెవఁడు
భంగ మొనరింపఁజా లెడు ప్రభుఁడే పూర్ణ, వర్ష సాహస్రమున రతిశీవదలునిజము,
క. శక్తిశివుల సంయోగము, యుక్తం బది సక
సకలవిష్ట పోత్కరసుఖమున్
వ్యక్తముగఁగూర్చు నిది సు, వ్య క్తము పరిక్షించి పాయుఁ •
ఛ, మఱియును.
వ్యధలన్.
క. స్త్రీపురుషసురతభంగవుఁ, బాపంబున కెవ్వఁడేని • బాల్పడు భువినా
కాపురుషుఁ డొందు నిర్ణయము, స్త్రీ పుత్రులఁ గోలుపోవు సిద్ధంబు మరల్
శ. మున్నల దూర్వాసుం డను, సన్నుతుఁడు ఋషీశ్వరుఁడు । శత్రుని రంభా
పున్నాగగతి సురతసం, పన్ను ని విడఁదీసి కుడిచెఁ బ్రతిఫలము వెసన్.
A. భార్య గడతేఱ వేరొక పడఁతిఁ బెండ్లి
యాడి యొక వేయి దివ్యహాయసములకు వి
యోగజనితజ్వరముఁ బాసి ఓ యూరటఁ గొ నెఁ
బలువు రిబ్బంగిఁ బ్రతిఫలముఁ గనిరి,
20
21
క. సశలముని సేక సాధ్యం, బకలంకముగాఁగ సృష్టి కాధారం బీ
యొకటియెకద ! యిద్దానికి, వికలతఁగూర్పఁగఁ దగునె విబుధప్రవరుల్. 23
వ. కావున త్వరపడక మీూ మీ నివాసంల కరుగుఁడు. సంపూర్ణవర్షసహస్రం
బందుఁ గై లాసంబున కేగి యమ్మహా దేవుని వీర్యంబుఁ బుడమిపయిం బడఁ
జేయుం డపుడు స్కందుడనఁ గుమారుండు పొడము దాన మన శభీష్టసిద్ధియగు
నని జనార్దనుం దుప దేశించి యంతఃపురంబున కరిగె. బ్రహ్మాదు లెల్లఁ దమనివా
సంబుల కేగి రంతఁ గొన్ని నాళ్ళకు శక్తి శక్తి
మంతులసంతత విహారంబును
సశేషగజచ్ఛవంబరు ధరాతలంబు వీడితంబై జగత్య్రాణంబగు సమీరణంబు
స్తంభింపుడుఁ లోకజవంబు భయక్రాంతంబై పితామహున్ జేర నతండు&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>9vi0ondhrk4t1hqxspb2ec795mckcvn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/388</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251345</id>
    <revision>
      <id>611940</id>
      <timestamp>2026-11-08T11:46:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'కుమారఖండరూ - ఆ. ౧ 30x8 నారాయణున్ బురస్కరించికొని దేవతలతోఁ గైలాసంబుఁ జేరుడు నంతఁ గమలాకాంతుండు శివద్వారంబుననున్న గణపాలురకు మ్రొక్కి యిట్లనియె. క, శంకరకింకరులారా!, సంకటహరులార!...'</comment>
      <origin>611940</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3972" sha1="9g60i7b7a0krcgoupiqww98xb5nnusg" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;కుమారఖండరూ - ఆ. ౧
30x8
నారాయణున్ బురస్కరించికొని దేవతలతోఁ గైలాసంబుఁ జేరుడు నంతఁ
గమలాకాంతుండు శివద్వారంబుననున్న గణపాలురకు మ్రొక్కి యిట్లనియె.
క, శంకరకింకరులారా!, సంకటహరులార! శర్వ సాన్నిధ్యం బా
•
తంశమున పసరు మాకిట, శంకింపక కూర్పుఁడయ్య • సత్వరము కృపన్. 24
వ. అనిన గణాధీశ్వరు లిట్లనిరి.
శ. హరి! వినుము సర్వలోకే, శ్వరుఁడు హరుం డిందు మమ్ము • స్థాపించి మహే
శ్వరితో రిరంగ నంతఁః పురమున నివసించె నివుడు పోరా దటకున్,
25
వ. అనిన విని చేయునది లేక చింతాస్త్రముండై నారాయణుండు శివగణంబులు
వినతుండై మొక్క యొక్కించుక సెలవొంది దేవతలతోడఁ బ్రతీహారంబం
దుండియే యార్త వాక్కుతోఁ దారస్వరంబున నిట్లఖిలలోకేశ్వరు నుద్దేశించి
M పెట్టుకొనియె.
మొజి
*
విష్ణ్వాదులు: కైలాస బుస్ మణిభవన ద్వార మందుండి మొర పెట్టుకొనుట
•
26
గీ. ఏల వందారు కల్పక! యిప్పటికిని, మాదు వేతలను దీర్పఁగమఱచియుంటి
వసుర పీడితబృందార శ్రీ కాళికీవె, శరణ మేజాగు సేయక సాఁడుమిఁకను. 27
శ, సుర సిద్ధసాధ్యమనుజా, సురియు పతంగ దంద తూకనికరభా
సురగీతవుణ్య చరితా!, సుంచితసశలాబ్జజాండ! చూడుమిఁక దయన్.
28
వ. ఇట్లు బహుప్రకారంబుల వినుతిపూర్వకంబుగ దేవతలంద తొక్క యెలుంగున
మొఱపెట్టుకొనుటయు నొక్కుడు కోలాహలధ్వనియగు టాలించి భక్తవత్సలుం
డగు పర మేశ్వ
శ్వముండెఱింగి సంభోగ విరతిన్ జేయనించి పార్వతీ భయంబున
సంకోచించియు నెట్టకేలకు సురతంబుమాల గృహద్వారంబుఁ దఱియఁ జొచ్చి
బృందారకులకు దర్శనంబోసఁగి యిట్లనియె.
--- శివుడు దేవతల మొరవిని యోగముచే వీర్యంబుఁజార్పుట
29
గీ. ఏమివచ్చితి రిచటి కు పేంద్ర! పద్మ, సూతి! నైలింపగణముతో సుఖమెమీరు
చిన్న వోయిన మొగములు చెన్ను దఱిగి, కానిపించునున్న వక్కతము
సెవుఁడు.
వ. అనిన గోవిందప్రముఖులగు బృందాదకులందు అందుధర పాదారవిందంబుల
కానందంబుతో వందనంబు లొనర్చినయంత.
81&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>9g60i7b7a0krcgoupiqww98xb5nnusg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/389</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251346</id>
    <revision>
      <id>611941</id>
      <timestamp>2026-11-08T11:47:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '30. శ్రీ శివ పురాణము గీ. దూయమాన మనంబులోఁ దోయజాక్షుఁ డిట్టులనియెమ హేళ! నీ కెఱుఁగ రాని వృత్తమున్న దె సకల హృ ద్వేశ్మవాసి, వగుచు మమ్మడుగంగ నీ కవసరంబె? చ. కొమరునిఁ గాంచకుంటే విటు ఘో...'</comment>
      <origin>611941</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3886" sha1="3elhe4cvefvg8vvyoa7dpbsmsgc48ld" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;30.
శ్రీ శివ పురాణము
గీ. దూయమాన మనంబులోఁ దోయజాక్షుఁ డిట్టులనియెమ హేళ! నీ కెఱుఁగ రాని
వృత్తమున్న దె సకల హృ ద్వేశ్మవాసి, వగుచు మమ్మడుగంగ నీ కవసరంబె?
చ. కొమరునిఁ గాంచకుంటే విటు ఘోరపురక్క సుబారిఁ జిక్కి పా
రము గనరాని దుఃఖమున రాపిడిఁ జెందుచు నుంటి మింక శ్రీ
ఘ్రముగఁ గుమారుఁగాంచు యమరప్రియమున్ బొనరింపు దుర్మదో
ద్యమునిఁ వధింపు తారకునిఁ దత్పరివారము లోకరక్షకై
చ. అనిన హరుండు చిత్తమున
.
నక్కటికంబును జెంది యిట్లనె
వినుము ముకుంద ! మామకపు • వీర్యము మస్తకమందే యున్న దై
నను గ్రహియించువారలఁ గనన్ దగు నిప్పుడె యోగశక్తి మో
చన మొనరింతువం చవుడు జార్చెను శుక్రము స్వర్ణ వర్ణ ముక్.
చ. అనలుఁడు నిర్జరానుమతి నా శివవీర్యమునన్ గపోతమై
•
యొనరఁగ మ్రింగె నంత సమరిలోత్తములందఱుఁ గొంతకొంత ఖా
దన మొనరించి రపు వసుధాధరపుత్రి విభుం డటన్ విలం
బన మొనరించు టారసీ జవంబున వచ్చి కనెస్ సురావళి.
పార్వతీదేవి దేవతలను సేకంచుట
ఉ. ఓరి దురాత్ములార! వినుఁ డో యతురాధములార ! మీరీటుల్
నారమణున్ హరున్ గొలిచి • నాదు విహారము వమ్ముచేసినా
రోరిమిఁదక్కి స్వార్థపరతో ఉన్నతి నన్నుడికింపఁజేసి యే
.
తీరున శ్రేయమొందెదరు? దీర్ఘతరార్తి మఱుంగకే ధర.
88
84
85
86
క. నను వంధ్యను జేసిన యఘ,మున నిప్పటినుండి మీదు . పొలఁతులు చూలున్
గొనకుందురుగావుతఁ గడు, ననరుదు రెంతయును బుడమీ • వంధ్యాత్వమునన్.
గీ. ఇట్లు నిర్జరులను శపియించి పాప,కునిఁ గనుంగొని యత్యంత • కపితయగుచు
శాపమిడె నోరి ! శివవీర్య^బద్ధి! సర్వ,జద్ధినగు దీవు భువి జుగుప్సన్ దొరంగి,
చ అని యిటు శైలకన్యక హుతాశనుతో సశలామర వ్రజం
బును శపియించి నాథుఁ గొని పోయెఁ దదీయవిహారమందిరం
•
బున కటమీఁద శంకరునిఁ బొందికఁ గొల్చి గణేశుఁడన్ గుమా
రునిఁగని తాపమున్ విడె మరుద్గణ మెల్లరు బాగు బాగనన్.
89&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>3elhe4cvefvg8vvyoa7dpbsmsgc48ld</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/390</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251347</id>
    <revision>
      <id>611942</id>
      <timestamp>2026-11-08T11:47:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '(80) కుమారఖండము - ఆ. ౧ 308 41 గీ. అక్క తను సర్వమును నేతొ కప్పు చెప్పు, వాఁడ నివుడు వినుం డిఁశ బాహులేయ జన్మచరితంబు దైతేయ 'సంహృతియును. దేవతలకెల్ల దుఃఖంబు తీఱుటయును, ఉ. వేలువు లంత నీశ్వర...'</comment>
      <origin>611942</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3828" sha1="habqr29wcnfwnuiopjogou64pzgnzbt" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;(80)
కుమారఖండము - ఆ. ౧
308
41
గీ. అక్క తను సర్వమును నేతొ కప్పు చెప్పు, వాఁడ నివుడు వినుం డిఁశ బాహులేయ
జన్మచరితంబు దైతేయ 'సంహృతియును. దేవతలకెల్ల దుఃఖంబు తీఱుటయును,
ఉ. వేలువు లంత నీశ్వరుని • వీర్యము మ్రింగుటచేతఁ జాలఁగాఁ
గాలుచు నిల్వజాలక జగద్గురు శంకరు: గూర్చి యెక్కు డౌ
జాలిదసర్పఁ బ్రార్థనము • సల్పఁగ స్వల్పితకల్పశాఖ యు
క్కా లహరుండు వాకిటికిఁ గ్రచ్చఱవచ్చి కనెన్ నిలింపులన్,
వ. అంత దేవత లీశ్వరున్ గాంచి యాతురులై మొక్కి యిట్లనిరి .
ఉ. దేవ! మహానుభావి ! భవదీయ మహేూజ్జ్వల వీర్యమున్ మహా
శావశచిత్తత మెసవఁ ' జాలదహించుచునుండె నద్ది మా
జీవిధముఠా భరింపఁ దరమెట్లు కరంబు భరంబు తండ్రి! నీ
వీ పగఁ బాపి యెట్లయిన నేలుము బాలశశాంక శేఖరా!
+
క. లేకున్నఁ జత్తు మి త్తకి, లోకేశ్వర! నీవుగాక లోకంబున నీ
42
నాకవాసుల యలజడిఁ, బోకడఁచు ఘనుండొకండు పొసఁగునె యెందున్.
ఆ. అని దహింపఁబడుచు నార్తి
చేఁ దహతహ, పడుచునున్న నా సు పర్వవరులఁ
గాంచి వేగనపుడు * కారుణ్య మీద జించి, భక్త వత్సలుండు • పలికె విటుల,
క, ఓపారిసాయ! యోయమ! యో, వాహీకృతమకర! యోసు పర్వవ రేణ్యుల్ !
మోహమునఁదిసిన వీర్యము, బాహిరమ, గఁ గక్కుఁడవని బాముదొలంగున్
చ, అనుడు ఫిలింపు లంత వడి . నా శివవీర్యముఁ గశ్క వద్ది శాం
చనమయి యంబరం బెగసె .. సర్వసుపర్వులు బాముఁ బాసి శ
ర్వుని వినుతించి గీములకుఁ
భుని యనుకంపఁ చేకొనక
బోయిరి పావకుఁ డొక్కఁ డఫ్ట్లు శం
భూరితరార్తి వహించి భీతిమై.
46
ఆ. శివునిఁ జేరఁబోయి చేమోడ్పు రచియించి, నేరమికిని సై చునిష్ఠఁజూపి
దాహమార్పు దేవ! • దాసుఁడు గానీ, కరుణఁబరపుఁ 'మెగ్గుఁ *గడవుమిఁకను
—* అగ్ని దేవుని క్షోభం బారసి శివుఁ ఉపాయము సెప్పుట —
వ. అని యిట్లు దీనుండై యర్థించిన యగ్నిన్గ్న కనికరంబుతో మ హేశ్వరుండు
యోజించి యిట్లనియె.
48&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>habqr29wcnfwnuiopjogou64pzgnzbt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/391</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251348</id>
    <revision>
      <id>611943</id>
      <timestamp>2026-11-08T11:47:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'శ్రీ శివ పురాణము క. అనుచితగతి నా రేత, స్సును మెక్కి 8వట్లు వెనుకఁ జూడకయగ్నీ! ఘనతరదాహం బివుడి, ట్లొనఁ గూడిన దైనఁదలఁకు నుడిగి వినుమిఁళం, 49 క. కొలఁది దినంబులలో ను, జ్జ్వలతరమా వీర్...'</comment>
      <origin>611943</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3670" sha1="el5hroc9wi3lnxgyrjkcvechkdhg7z4" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;శ్రీ శివ పురాణము
క. అనుచితగతి నా రేత, స్సును మెక్కి 8వట్లు వెనుకఁ జూడకయగ్నీ!
ఘనతరదాహం బివుడి, ట్లొనఁ గూడిన దైనఁదలఁకు నుడిగి వినుమిఁళం, 49
క. కొలఁది దినంబులలో ను, జ్జ్వలతరమా వీర్య మొక్క . చక్ర స్తనిని
ర్మలగర్భ యొందు నాక్షణ, మలమటచను నీదుదాహ / మాఱు హుతాశా! 50
ఉ, నావుడు మొక్కి— యాత్మనద నంబునకున్ జని యీశ్వరో క్తులన్
భావమునందు నిల్పికొని ' భామ యదెవ్వతో నాదు ప్రాణర
ఉదావహమూర్తి యంచుమదిఁ జాలఁదమిన్ దలపోయుచుండఁగా
దైవనియుక్తి సప్తముని తల్ల జులొక్క యహంబునందొగిన్.
+
ఉ. చేడెలతోడ స్వ
* జేరి స్త్రీయంబున నందు మజ్జనం
బాడి సమ స్త దివ్యులకు శ్రీ పావ్యము లీయఁగ స ప్తజిహ్వునిన్
బోడిగఁ జేర్చి యాహ తులఁ బొందుగఁ దన్ముఖముని దొసంగఁగాఁ
దోడ నె యగ్ని వేల్పులకుఁ దుష్టిగ వాని నొసంగె
3
నయ్యెడగా.
అగ్ని సప్తర్షుల భార్యలఁజూచి మోహించుట —
ఉ. ఆసమయంబునందు రుచి రాంగ వయస్సునిలాస హాసకో
భాసముదీ _పై లామునుల, భార్యలు మౌనుల కేవల సము
ల్లాసవిభాసితాకృతి మెళ్లిలంగ నసంగళరాతశాస్త్రివి
త్రాసితచిత్తుఁడై నడి సణాగతిమితుఁడు బాళిమీ ఉఁ గళా.
ఈ. ఎందును నేనిఁ గాంచితినె యిట్టి యపూర్వవిలాస విస్ఫుర
త్సుందరకామినీమణులఁ జూచిన నేమిఁక భాగ్య మిట్టిప
ర్వేందుని భాగ్యలు గలిసి + యింపుజనింప రమింపకున్న నా
డెందము కుందడంగునె ఘటిల్లుని మోద మభంగభంగిగా.
ఉ. అన్న నవిలు విభ్రమము శీ లాకృతులన్ ధరియించి యిట్టు లా
సన్న ములయ్యెనో యనఁగఁ జక్కని సన్నని కౌను లందర
యున్నత వీవర స్తనము • లుద్ధత చారు నితం బింబముల్
కన్నులఁదన్పు ముద్దుల మొగంబులు గల్గినవార లీ సతుల్.
ఉపనిఁత వీరి కౌగిళులు
b
జేకొనువాఁడ b
మానిను లాత్మనాథుల సమర్థులఁ బాసి ననున్ వరింతు రె
58
51
55&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>el5hroc9wi3lnxgyrjkcvechkdhg7z4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/392</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251349</id>
    <revision>
      <id>611944</id>
      <timestamp>2026-11-08T11:47:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'కుమారఖండమా – ఆ. ౧. జ్ఞాన మదీయమా నతను తాపము పాయు నిఁకేమొనర్తు నా మానస మెక్కుఁ డార్తిమెయి • మ్రగ్గుచునున్నది యొక్క తీరుగన్. గీ. అనుచు నక్కాంతలను స్వశి భాగములను డాయఁగా నెంచు ము...'</comment>
      <origin>611944</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3872" sha1="35737lqq70xs9gkiir6h97ku0rrmxj9" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;కుమారఖండమా – ఆ. ౧.
జ్ఞాన మదీయమా నతను తాపము పాయు నిఁకేమొనర్తు నా
మానస మెక్కుఁ డార్తిమెయి • మ్రగ్గుచునున్నది యొక్క తీరుగన్.
గీ. అనుచు నక్కాంతలను స్వశి భాగములను
డాయఁగా నెంచు మునులదృఢప్రదీప
తేజములఁ గాంచి చకితుఁడే దీనదశను
జెంది యేమి యొనర్పఁగఁ జేవదక్కి
56
57
క, మునివరుల హెూమకృత్యం, బనువుగ నెఱవేఱ నగ్గి * యాస్థలివిడి పొ
వనమైన యొక్క వసతల, మును జేరి కడున్ విరాళిఁ బొగలుచు వేగన్.
వ. అందు జలంబుల మునింగి ప్ర్రాణంబులఁ బాఁకొన సమకట్టుడు నంతఁ బరమ
ప్రతివతీయును దత్పత్నియు నగు స్వాహాదేవి విభునియాశయం బెఱింగి తన
యోగబలుబున స పర్షులలో నొక్కఁడగు యంగిరసుని కళత్రంబురూపంబుఁ
జెందివచ్చి పావకున కిట్లనియె.
•
*
59
శ్రీ స్వాహాదేవి యార్డుడు మునిభార్యల రూపంబున నగ్నిదేవునితోఁ గ్రీడించుట
క. మునితల్లజుఁడగు సంగిర, సునిధారను మొన్న నిన్నుఁ జూచినది మొదల్
కొని యేను నాదు చెలులును, ఘనతరమగు మన్మథాగ్నిం గ్రాఁగితిమి విభూ!
చ. చెలువుఁడ నీపయి దగిలె । చిత్తము నాకును నా వయస్యల్
చెలువల కట్లు నీమదియుఁ జెన్నుగ మాయెడ బాళిఁ గాంచుటన్
చెలిసి భవత్సి దేశమును చెంపునఁ జేరినదాన మించుపో
కల నెరి వేకిఁబోవఁడచి . కామసుఖంబులఁదన్పు సన్నిఁకన్.
61
గీ. న న్నతను సౌఖ్యములఁ దేల్చి నాదు చెలులు, నట్లుదన్పుము భవదధీ నాత్మలగుచు
వారలున్నారీదట హవ్యశి వా హ! నీవిఁ, కన్య మించినఁ బ్రాణంబు* లాసపడము.
వ. అనినంత
క. కడుఁబేద పెన్నిధానముఁ, బడసినయటు లాపెఁగాంచి • పావరుఁడు మదిన్
గడుమురిసి కామకలలన్', దొడరి సుఖించెను గరంబు . తుష్టి యెసంగన్. 68.
వ. అనంతరంబందు స్వాహా దేవి తక్కిన యేవుర రూపంబులతో నగ్ని భట్టా
రక్తునిఁ గలిసి సుఖించి యవల నరుంధతీ రూపం బలవడకున్న మిన్న కుండె.
వీతి హెూత్రుండును దనయందున్న మహేశ్వర వీర్యం బంతయు మునిపత్నుల&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>35737lqq70xs9gkiir6h97ku0rrmxj9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/393</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251350</id>
    <revision>
      <id>611945</id>
      <timestamp>2026-11-08T11:47:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'శ్రీ శివపురాణము రూపంబుననున్న స్వాహా దేవియందుంచి దాహంబుఁ బాసె, స్వాహా దేవియును భర్తృవిముక్తంబును సతిదుస్సహంబునునగు పరమేశ్వర వీర్యంబు నిజగర్భం బందు భరింపఁదక్కి శ్వేతాద...'</comment>
      <origin>611945</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3660" sha1="05vfuifo53fps4lxcykr470y6u43hll" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;శ్రీ శివపురాణము
రూపంబుననున్న స్వాహా దేవియందుంచి దాహంబుఁ బాసె,
స్వాహా దేవియును
భర్తృవిముక్తంబును సతిదుస్సహంబునునగు పరమేశ్వర వీర్యంబు నిజగర్భం
బందు భరింపఁదక్కి శ్వేతాద్రి శిఖరంబునఁ జార్చి వేదననా
బాసె, శ్వేతా
ద్రియు న వ్వేఁడిమికోడి మరుత్సహాయంబున నద్దాని వియన్నదిని బడఁద్రోచె
ఠ. గంగయు దుర్భరమైన భు, జంగ విభూషణును జూగ్ర 'సమధిక తేజ
స్సంగమున కోర్వఁజాలక, భంగంబులు దానిఁగా శవనిఁబడఁజిమ్మెన్,
వ. అందమ్మహా తేజంబు పెద్ద కాలంబునకుఁ బరి పాశంబగుడు.
-.
శ్రీ కుమారస్వామి జననము •
క. శ్రీమార్గశీర్ష సీతవ, స్టీమానిత సమయమందు • శివతనయుఁడు తే
జోమండితసర్వాశా, స్తోముఁడు జన్మించె సకల సురలుప్పొంగన్.
క, చారుమణిమాళులొ ప్పెడు, నాఱు మొగంబులును నాయు ధాఢ్యములగు రెం
డాఱుకరంబులు రవిశత, భారంజితగాత్రమమరి శ్రీ బాలుండల రెన్'.
శా. శ్రీమంతుండయి సుందరుండయి జగ చేయోవహుండై నుర
స్తోమాపద్వినివర్తనక్షముఁడు నై శూరావతంసుడు నై
భీమాత్యు త్తమవిశ్రమాస్పదుఁడునై విస్ఫూర్జితాశాస్రజుం
జై మృత్యుంజయనందముం డలరె దైత్యాత్మంబు లల్లాడఁగన్.
7. దివినుండి పుష్పవర్షము, అవిరళగతిఁ గురిసి రమకు లత్యద్భుత వై
భవమొప్పఁగ సంగీతో,త్సవముల గంధర్వవరులు • సల్పిరి వేడ్కన్
అంత
•
•
చ. జనులు మునీంద్ర గేహినులు స పరించి
స పరసజ్ఞు వచ్చి యి
సురతంబులొఁది యొక్క శ్రీ పాపనిఁ గాంచిరన మునీశ్వరుల్
మనములఁ గించనొంది యవమానమతిన్ దమ పత్నుల రాయం
బున విడనాడి రాసతులు • పొక్కఁగ భూరివిషాద వేదనన్.
65
66
67
68
69
70
71
గీ, ఆత్మనాథులచేఁ జరిత్యక్తలైన, మునినతులఁ గాంచి యగ్నిభామిని వనరుచు
మనులకడ కేగి నేనమీ'బోఁట్లబోటి, బోఁటినై యలరితి నా వి*భుసముఖమున.
వ, కావున,&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>05vfuifo53fps4lxcykr470y6u43hll</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/394</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251351</id>
    <revision>
      <id>611946</id>
      <timestamp>2026-11-08T11:48:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '(81) కుమారఖండన - ఆం క. ఆశలు చరిత్రలు నా,త్మకళత్రంబులను బాయఁ దగునే మీరల్ సుకృతాత్ములార! వేగఁ గి, ను కమాని కొనుండు గేహినుల జనమలరన్. 78 శ. అని బ్రతిమాలిన విని తమ, మనముల నిక్కంబెఱిఁగియ...'</comment>
      <origin>611946</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3801" sha1="texkso169gp5y8rn1k7glahsqg1qujj" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;(81)
కుమారఖండన - ఆం
క. ఆశలు చరిత్రలు నా,త్మకళత్రంబులను బాయఁ దగునే మీరల్
సుకృతాత్ములార! వేగఁ గి, ను కమాని కొనుండు గేహినుల జనమలరన్. 78
శ. అని బ్రతిమాలిన విని తమ, మనముల నిక్కంబెఱిఁగియు మౌనివరులు భూ
•
జనుల దురుక్తుల శాత్మం, బున రోసి గ్రహింపరైరి పొలఁతుల మరలన్. 76
షట్ కృత్తికలు కుమారునియొద్దఁజేరి స్తవ్యంబు లిచ్చుట
వ, అంత నా యతివలు.
గీ. గాంగతీరంబునన్ శరళీకాండమందుఁ
బొడమిన కుమారుఁ గొంచఁగఁ •
బుణ్యసతుల
చనుమొనలు పాలు దేవుడుఁ జక్కనవుడు
బాలునకుఁ బాల్ గుడుపఁ బేమ భరితలగుచు.
75
గీ. అందఱోక వేళయందె స్తన్యంబొసంగ, రాగుమారకుఁ డాఱు వక్త్రములతోడ
నాఱుగురు కృత్తికలమదుల్ శిహరుస మొందఁ, బాలు బ్రా వెను లౌకికలీలమెఱయ
వ. అవుడు జగన్మంగళవిగ్రహుం డగు నక్కు మాకున్ గాంచి యవ్వార లిట్లనిరి.
ఉ. అన్న! కుమార! మేము కులంటాకృతి నగ్గికి నిన్నుఁ గంటిమం
చు న్నెఱిమీఱి దుర్జనులు
బన్నములాడి మమ్మిటులఁ
మెని
ల్లులుగ
చూడక నాడిన నిందకై విభుల్
బాసిరి మాళిఁక దిక్కు నీవె మ
77
నుంచి కృపామతిఁబ్రోవు మిమ్ముగన్.
ఆ. అనుడు శంభుసూనుఁ డనియెను వారిల, కనన లీకు తల్లులాత్మజుండ
మానుఁడింకఁ వెతలఁ బూనుఁడు సంబరం, బంబలార! గుణకదంబలార! 79
వ. అని వగనడిపి వారలనో దార్చి తన చెంతనుంచికొని శరంబు గారవించుచుండె.
ఈ. అత్తఱిఁ బద్మజుం డతిశ యమ్మగు హర్షముతోడ వచ్చి యా
చి తజవై రిపుత్రునకుఁ | జెల్వుదలిర్పఁగ జాతకర్మమున్'
హత్తిన వేడ్కమై సలిపె నగ్నియు బాలునిఁ దారపించి దీ
వ్యత్తరశక్తి శక్తి నిడె · హర్షభరంబున మిన్నుముట్టుచున్ .
81
వ. అంత హిరణ్యగర్భుం డాబాలకుని వ్విధంబు నామకరణం. బొనర్చె. 82
నీ సురల ముక్కంటి శుక్రంబుస్కందమై, యవతరించుట స్కందుఁడనఁ గబరఁగు
నగ్గిగర్భంబునం దమరి జన్మించుట, నగ్నిభువుం డను నాఖ్యనమరు
•&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>texkso169gp5y8rn1k7glahsqg1qujj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/395</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251352</id>
    <revision>
      <id>611947</id>
      <timestamp>2026-11-08T11:48:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'శ్రీ శివపురాణమ గంగా మహానదీ గర్భజాతుండౌట, గాంగేయుఁడ నెడువి ఖ్యాతిఁ జెందు శరవణస్థలమున | జననంబునొందుట, శరజన్ముఁడని యెడు + సంజ్ఞఁ గాంచు గీ. కృత్తికల పాల్గొనుటఁ గార్తి ' కేయనామ •...'</comment>
      <origin>611947</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3498" sha1="fe3eba1rdwxlxkpysdbfqp2b4uvq5xz" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;శ్రీ శివపురాణమ
గంగా మహానదీ గర్భజాతుండౌట, గాంగేయుఁడ నెడువి ఖ్యాతిఁ జెందు
శరవణస్థలమున | జననంబునొందుట, శరజన్ముఁడని యెడు + సంజ్ఞఁ గాంచు
గీ. కృత్తికల పాల్గొనుటఁ గార్తి ' కేయనామ
•
మొందు వారలు పలువురై యొప్పు కతన
బాహులేయుండనుచుఁ గడుఁ
బ్రథ నెనం గుఁ
బార్వతీ నందనుఁడు జగ • త్పావనుండు,
వ, మఱియును
88
గీ. దేవ సైన్యంబునకు నెల్లఁ దేజమైనఁగ, నాయకుండయి దేవసేనాని యగుచు
నాత్మకీయ చమూరక్ష ణాఢ్యుఁడై గు, హుుడనుచునొప్పువే మేరుకో దండసుతుఁడు
వ. వెండియు
క. ధారుణిఁ గుజనుల గూల్చిఁ కు, మారుండను నామధేయమండితుఁడే వి
స్తారముగ నెమలిపై సం, చారము సేయుచు విశాఖసంజ్ఞన్ బడయున్. 85
వ. ఇతను గౌంచాచలంబు భేదించి కొంచదారణుం డనియును మహాసేనతో
నొప్పి మహాసేనుండనియును దారకాసురుఁ బరిమార్చి తారశజేత యనియును
నివ్విధంబున ననేకాహ్వయ ల నలంకరించునని వాగీశుండు నిజనివాసంబున
కరుగుడు నంత బాలుండు దినదిన ప్రవర్థమానుండై.
మ. ఒకనాఁ డాయలికాక్ష నందనుఁడు లీ గోల్లాస కేళీవశా
త్మకుఁడై శ్వేత గంబుఁ జేరి యటఁ బ్రోద్యన్మ తమాతంగయూ
ధశరంబుల్ పైన వేయుచున్ బటుమృగేం ద్రవ్యూహ దీవ్యత్సటా
ప్రకరంబున్ గొని స్కంధమెక్కి నిబిడ ప్రొధోద్ధతిన్ దిగ్గుచున్ .
ఉ. మును పురత్రయంబును సమున్నతపై ఖరిఁ గాల్చిదాన పే
ట • నీశ్వరుఁ డుంచుటఁజూచి యొక్క చో
•
నున్న తదున్నతంపులు నుద్ద విడికా గొని యెక్క పెట్టి తా
నున్నతమో తదదిమకు టోజ్వల శృంగముఁ దుంచె బెళ్ళువగా
...
క్రౌంచగిరి భేవనము -
86
87
88
శ. కౌంచమహీధ్రము నొక్కయు, దంచ తరతీ ప్రదుర్ధ రాశుగమున భే
దించి మ హెూత్సా హైక, ప్రాంచన్నద మమరనార్చె: బ్రలయాభ్రగతిన్, 89&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>fe3eba1rdwxlxkpysdbfqp2b4uvq5xz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/396</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251353</id>
    <revision>
      <id>611948</id>
      <timestamp>2026-11-08T11:48:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'కుమారఖండన ఆ • 3.03 శ. దిక్కుంభి కుంభనిదయం, బుక్కటి భేదిల్లె నుదధు లొక్కటఁగలఁగెన్ గ్రక్కున రెక్కలుడుల్లిన, పక్కుంభిని వడఁకెఁ జక్షిత యగుచు రయమునన్. వ, అంత. గీ. క్రౌంచగిరి గహ్వరమ...'</comment>
      <origin>611948</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3819" sha1="1zt0gik6rkrhrec3mrzwcdpgdaa2gp2" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;కుమారఖండన ఆ
•
3.03
శ. దిక్కుంభి కుంభనిదయం, బుక్కటి భేదిల్లె నుదధు లొక్కటఁగలఁగెన్
గ్రక్కున రెక్కలుడుల్లిన, పక్కుంభిని వడఁకెఁ జక్షిత యగుచు రయమునన్.
వ, అంత.
గీ. క్రౌంచగిరి గహ్వరమున వసించిమించు, ఘోర రాక్షస కోటు లు దారనినడ
ముప్పతిల్ల ఁగ బాలు పై ఁగుప్ప తెప్ప, లుగశరంబులఁ గురిసియా ^ర్వఁగనతండు
క. ధీరుఁడై వజ్రనిస్టుర, నారాచ క్రూరధార నక్తంచరవి
స్తారనికరములఁ జెచ్చెర, మారణము పొనర్చె ధరణి మండల మద్రువన్. 98
ఉ. అంత నిలింపు లెంతయుఁ భయంబు రయంబును జెంది కుంది భా
స్వంతులకోటుల బటుని జద్యుతి మీఁగఁ జాలువానిఁ గా
లాంతక సూను నెమ్మనము లందు నెఱుంగఁగ లేక వే మరు
త్వంతునిఁ 'జేరఁబోయి యిటు పల్కిరి యుల్కుచు నేకకంఠులై -
చ, విను మమరాధనాథ ! యొక • విక్రమధుర్యుఁడు బాలుఁ డీ జగం
బున జనియించి యంతనె య పూర్వఘన పథమాన శౌర్యవ
.
ర్థనుఁడయి సర్వసత్వముల దర్ప మణంపుచు నార్చుచున్నవాఁ
డనికిఁదొడంగి వానిఁ బరిమార్పుము తేర్పుము భూజనంబులు,
98
94
1. క్రౌంచగిరిఁ బాయకుండు రక్షకులంబు, నెల్లఁబొల్లొనరించె బంహిష్ఠమైన
యన్న గంబును భేదిం చెశినండికన్న, మున్న శ్వేతాద్రిశిఖరంబుఁ బుడమిఁగూల్చె.
క. ఇశ సురలచేవఁ గనఁగన, చకితుండై వచ్చు నిటకు సరగున మున్నీ
వె కడంగి భంగపడవుము, ప్రకటితభుజశౌర్య మది వి* భాసిలఁగ విభూ !
-- * కుమారస్వామి మహేంద్రుని జయించి ప్రాణవాసంబు సేయుట —
శ, అన విని యాతంది. ను గ్రిం, దునుమీఁదును గనక కడింది దోర్మదమునఁ బా
పని దారసించి యశ్వన్, గొని యురమున వేసెఁ జండకోపనుఁ డగుచున్. 97
చ. ఆశని శివాత్మజమ్మహృదయంబునుఁ దాఁక్షిన యంత మొక్కవో
.
యె శివకుమారు వక్షమున నీడ్యబలుండు విశాఖుఁడన్ రివు
.
ప్రశమనుఁ డుద్భవించె నీరు ప్రక్కలయందును శాఖనై గమా
*'S శుచిరుచుల్ జనించి విపులా గ్రహవిగ్రహులై రయంబునన్.
98&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>1zt0gik6rkrhrec3mrzwcdpgdaa2gp2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/397</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251354</id>
    <revision>
      <id>611949</id>
      <timestamp>2026-11-08T11:48:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '3.38 శ్రీ శివపురాణము 99- క. వారు ముగురు గుహుఁడును' బృం, దారకనాథుని వధింపఁ దలఁపడే నతఁడున్ ధీరతఁగోల్పడి యడలి కు మారున్ శరణం బడిగే సమంచిత ఫణితిన్. ఆ. అంత శంభుపుత్రుఁ డతిదయామతి హరి, వ...'</comment>
      <origin>611949</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3696" sha1="ozmrvy4l2f60dy7k50aulk6ls24vxh8" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;3.38
శ్రీ శివపురాణము
99-
క. వారు ముగురు గుహుఁడును' బృం, దారకనాథుని వధింపఁ దలఁపడే నతఁడున్
ధీరతఁగోల్పడి యడలి కు మారున్ శరణం బడిగే సమంచిత ఫణితిన్.
ఆ. అంత శంభుపుత్రుఁ డతిదయామతి హరి, వాయుని తప్పిదంబుఁనవలఁద్రోచి
ప్రాణదాన మొసఁగి పరమహర్షంబున నరిగె గాంగ తీరమతిరయమున. 100.
చ. అచటఁ గుమారురాశళయి . యాత్రము నొందుచునున్న కృత్తికా
విచికిలగంధు లాగుహుని వేగని సంతసమొంది ధారలొ
ల్కుచుఁ గడుఁ చేఁ వుదుగ్ధములఁ గూరిమితోఁ గడుపారనిచ్చి మె
చుచుఁ దనివార ముద్దుఁగొనుచున్ ముదమొందుచు నుండి రెంతయున్. 101
. ఇవ్విధము గొన్ని మగ్రంబు లేగనంత, సర్వజగ దేశ రాజ్ఞ తు పార శైల
రాజనందన యొకనాఁడు రాజమౌళి, తోడఁ గొలువున్న వేళ సంశీతో స మొదవ..
చ, కరములుమోడ్చి స్మేరముఖ కంజముతో విభుఁగాంచి పల్కె దు
ష్కరమహిళాజవంజవవి కార నిరాకరణాఢ్యు లైన భా
స్వరతరదివ్యయోగులకు సైతము దుర్లభమూర్తివైన యీ
శ్వరు నిను భ ర్తగాఁగొని యపారమ హెూన్నతిఁ గంటి నీ కృపన్.
జ. అతులతపస్సమాధినియ తాత్ముఁడవై మరుసన్ దహించి యా
తతనిజభోగభంగుల నుదాత్త నొప్పెడు నీవు నాదు సం
గతి రతులొందుచున్ బ్రబల
.
కాముకరీతిఁ జెలంగుచుండ దు
ర్మతు లమరాధముల్ రతిని మాన్పిరి స్వార్థపరాయణాత్ములై.
A. లోకకల్యాణ కారణం* వై
కరంబు
మెఱయు నీతేజ మది నా యుదరమునందుఁ
జెందక భువిన్ బడియె సేమి చేసికో ను
రలు మహాత్మ! యమోఘవీర్యంబు నపుడు.
గీ, మోఘమై యెందుడిందదు • పుత్రుఁ డుదయ
మందియుండు మజెందేని ననఘ చరిత !
అరయు తర్జించి భర్జించి యమరవరుల
నాదు పుస్త్రకుఁ దెప్పింపు నాథ యిటకు.
•
.
శివుఁడు దేవతలను, గుమారు జాడలడుగుట
ఉ, నావుడు శంకరుండమర నాథుల మానులఁ బిల్వం జేసి తా
నీవిధమొప్పఁగా నడిగె
నెల్లరునుని విను: డేనునాఁ డప
108
104
105
106&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ozmrvy4l2f60dy7k50aulk6ls24vxh8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/398</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251355</id>
    <revision>
      <id>611950</id>
      <timestamp>2026-11-08T11:48:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '(82) కుమారఖండన ఆ త్యావసమైన తేజమును నాదటఁ జేపితి యువ దర్థమై మీవశమయ్యె నయ్యదలు మీఁదటిమాట నెఱుంగఁ జెప్పుఁడీ ! 107 క. ఎటఁబొడమె నాదునందనుఁ, డెటఁ బెరుఁగుచునుండెఁ దేజ. మేమయ్యెను మీ రిట...'</comment>
      <origin>611950</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3470" sha1="is4cznpopur2gdm7qzkql0oqf1ognbm" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;(82)
కుమారఖండన ఆ
త్యావసమైన తేజమును నాదటఁ జేపితి యువ దర్థమై
మీవశమయ్యె నయ్యదలు మీఁదటిమాట నెఱుంగఁ జెప్పుఁడీ ! 107
క. ఎటఁబొడమె నాదునందనుఁ, డెటఁ బెరుఁగుచునుండెఁ దేజ. మేమయ్యెను మీ
రిటు లెఱిఁగింపశ దాఁచినఁ, గుటిలత యడఁగంగ శిక్షఁగూర్చెదనివుడే, 108
గీ. అని కినుక దోఁప దృఢముగా * నడుగ
లడలి యొండొరు అంతంత నరసికొనుచు
+
నొడయనిన్ గాంచి యొక్కొక రుక్కు దక్కి
తడఁబడుచు నిట్లుపల్కిరి *
వ. అందు విష్ణుఁడిట్లనియె.
' తథ్యముగను,
•
109
క. గురునింద సేయునట్టిఁడు, గురు దారరతంబు నల్పు కుత్సితుఁడు మృషా
కరవచనుఁడు నీశుక్రము, నిరవుగ నాచ్ఛాదపఱచు నీశ్వర! వినమా! 110
వ.ఇంద్రాది లోకపాలకు లిట్లనిరి.
గీ. ప్రజలపాపం బొనర్చిన పాతకుని చె, లిమిఁ గొని నిరంతరమును బుడమిఁజరించు
వాని దారుణపొ వంబుఁ బడయు నీదు, శుక్రమును దాఁచినట్టిఁడు శూలపాణి! 111
వ. తక్కుoగల సువర్వులిట్లనిరి.
గీ. పట్టుదలతోడ నెవ్వఁడు ప్రతినఁజేసి, పూర్తి యొనరింపఁజాలక * పోవునట్టి
వాని పాప ఫలఁబుఁదా నూను నీదు, వీర్యమును మాటు చేసిన # వెడఁ గువుడమి.
వ. దేవవత్ను లిట్లనిరి.
ఉ. ఎవ్వతె యాత్మభ ర్తను యధేచ్ఛగ దూషణమున్ బొనర్చుఁదా
నెవ్వతె యన్యునికి వలచి . యి. ఒక రాసన కేళిఁ గూడు నిం
కెవ్వతె సంతో) పెన్మిటియు నెవ్వరు లేకయె దేశయై మనుళా
జవ్వనియద్ది తానకల స త్తర తేజము దాఁచె నీశ్వరా !
వ. బ్రహ్మపుత్రులగు వసిష్టాదు లిట్లనిరి.
గీ, భగతి నీ తేజమెవ్వఁ దాచ్ఛాదనంబు,
నవ్వాడు
రూఢిగా శివ! భవత్స
మర్హణం బొనరింప ననర్హుఁడగు న, నర్హుఁడగు నీదు భ క్త జ నార్హణమున,
అగ్ని గ్రముఖులు: శివునకుఁ గుమార.ని జాడలు చెప్పుట
వ, అగ్ని యిట్లనియె.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>is4cznpopur2gdm7qzkql0oqf1ognbm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/399</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251356</id>
    <revision>
      <id>611951</id>
      <timestamp>2026-11-08T11:48:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'శ్రీ క ద పు ధారా ను మ. పరమేశా | భవదీయ భీర్యమును దీ! వ్యద్భా మినీ భాస్వరో దరమం దుంఛి రయంబున F హృదయసం తాపంబుఁ బోనాడితికా భరమా నీదురితంబు సైఁచుటకు నీ పాదాంబుజాతంబులన్ గరమర్థిగా భ...'</comment>
      <origin>611951</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3168" sha1="islroztulp4ufmpt9omsfgycxytb4w7" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;శ్రీ క ద పు ధారా ను
మ. పరమేశా | భవదీయ భీర్యమును దీ! వ్యద్భా మినీ భాస్వరో
దరమం దుంఛి రయంబున F హృదయసం తాపంబుఁ బోనాడితికా
భరమా నీదురితంబు సైఁచుటకు నీ పాదాంబుజాతంబులన్
గరమర్థిగా భజియించువాఁడఁ గనుమీ కారుణ్య భావంబునన్,
వ. స్వాహాదేవి యిట్లనియె.
115
ఆ. భర్తృనిహితమైన 4 భాస్వర వీర్యంబు, నేనఁదాల్చి యోర్వశీ నేర కర్టు
నాద్రిశిఖరతలము నందు విడిచితిని, నంతమీఁద నెఱుఁగ సభ వ! నేను,
ప. శ్వేతాది సమీపించి యిట్లనియె.
ఉ, పావక దేవి జార్చిన విభాస్వరమా భవదీయవీర్యమున్
దేవర! తాల్పఁ జాలక సదేశమునన్ బ్రవహించు స్వర్ణదిన్
నే పగతో మహాబలుని • నిండగుసాయముతోడఁ జిమ్మితిన్
గావుము నా దయామతి న కార్య మొనర్చిన వాని బాలిశున్.
జ. వాయు దేవుండిట్లనియె,
క. శైలవరు ప్రార్థపంబున, జాలిన్ ని తావకాతి శయవీర్యము గం
గాలహరిఁ జిమ్మితిని నే,నాలరినై నన్ను సయిపు శీమయ్య! మహాత్మా!
వ. స్వర్ణదియిట్లనియె
ఆ. దేవ! తావకీన దేదీప్యమానాతి, దుర్ధరోరువీర్య దుర్భరోగ్ర
వేదనన్ దపించి ! నీచుల శరవణం, బందుఁద్రోచితిని దయాళుః కనుము!
వ. అంత వసు గుతియిట్లనియె.
బుఁ జేశిన చటుల తేజ
మునఁ గుమారుండు వొడమె షణ్ముఖుఁడు ద్వాద
శకరుఁడుద్యత్సహస్ర భాస్వన్మరీచి
మండలుఁడు బాలచంద్ర మో మౌళి వినుము.
వ. అనంతరంబ భాస్వంతుం డిట్లనియె.
గీ, శరవనిన్ బుట్టి యేడ్చుచు • స్వచరణాంగు
ళినిఁ గుడుచుచున్నలోక మోహనుని నీదు
తనయునిన్ గాంచి చాల సంతనముఁ జెంది
యీళ! దివసావ సానమా బేగితిఁబయి.
117
118
120
10
281&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>islroztulp4ufmpt9omsfgycxytb4w7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/400</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251357</id>
    <revision>
      <id>611952</id>
      <timestamp>2026-11-08T11:48:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'వ. ఆవెంటఁ జందురుం డిట్లనియె. గీ, కృత్తికలు వచ్చి శిశుఁ గాంచి ' కేరిముద్దుఁ గొనుచు స్తన్యంబొసంగిరి కుతుక మొప్ప . జేయియం దేను నొకపది జెండుఘటిక లవఱకుండి కనుంగొంటి / శివః యరయుము....'</comment>
      <origin>611952</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3415" sha1="mtnv7hr5utt563t45q8yau4mc4a477y" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;వ. ఆవెంటఁ జందురుం డిట్లనియె.
గీ, కృత్తికలు వచ్చి శిశుఁ గాంచి ' కేరిముద్దుఁ
గొనుచు స్తన్యంబొసంగిరి కుతుక మొప్ప
.
జేయియం దేను నొకపది జెండుఘటిక
లవఱకుండి కనుంగొంటి / శివః యరయుము.
వ. రాత్రి యిట్లనియె.
క. తెలవాఱువఱకుఁ గృత్తిశ, లలరుచు నీపట్టిఁ బట్టి • యధిక ప్రేమా
కులలై కాఁచుచునుండిరి, తెలిపితి నేఁ గన్న విధము * దివిషన్మౌళి!
వ. సంధ్య యిట్లనియె.
122
198
గీ, బదరికాశ్రమభూమికి బాలు నెత్తి, కొని చని ప్రియంబుతో వారు గొమరుఁబోలె
నతుల వాత్సల్యమమరఁగా నందునీదు, కొమరుఁ బెంచుచునుండి రేకొదువ లేక,
వ. వాసరం బిట్లనియె.
•
శ. అసమాన ప్రేమ'మెయిన్, బిసముహదళ నేత్ర లట్లు పెంచుచునున్నా
రసమశరహర! భవత్సుతు, ససమాన విభావిరాజి తాద్భుతగాత్రున్.
వ. విధాత యిట్లనియె.
125
శా. దేవాధీశ్వర! నీదుపుత్రునకుఁ బ్రీతిన్ జాతకర్మంబులన్
నే విధ్యుక్తవిధిగా బొనర్చి మునిపత్నీ స్తన్యపానొంచితుం
డై వర్థిల్లుటఁ గార్తి కేయుఁడను దివ్యాభిఖ్యయు దేవసే
నావాల్లభ్యము నొందు వాఁడవుట సే న్యాయున్ గూర్చితిన్,
వ. ఇక నిట్లే కొన్ని యస్వర్థంబులగు నాహ్వయంబులన్ బిలిచితి వనుడు సంత
నారదమునీంద్రుం డిట్లనియె.
చ, వినుము మహేశ! నీసుతుఁడు • విక్రమధుర్యుఁడు శ్వేతపర్వతం
బున నొశ తుంగశృంగమును • భూమిపయిన్ బడనే సెఁ గ్రౌంచభే
దన మొనరించె నందమరు దానవకోటులఁ జక్కడం చె ను
క్కున నెదురైన వాసవునిఁ గొంకక కింశురుఁజేసె వాసిగన్.
వ. అదరుచు నింద్రుండిట్లనియె.
'
ఉ. నీసుతుఁ డంచు వేల్పులను నెట్టన సాఁ కొడు దట్టుఁ డంచు నే
వాసియెఱుంగ లేక పెఱవారలు సెప్పిన కిల్బిషోర్తులన్
126
127
128&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>mtnv7hr5utt563t45q8yau4mc4a477y</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/401</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251358</id>
    <revision>
      <id>611953</id>
      <timestamp>2026-11-08T11:49:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '- శ్రీ శివ పురాణమా రోగముఁ జెంది పోరుటకు రోజు చుఁ బోయి తథాజి నాజగ ద్భానుర తేజు చేతఁబడి ' ప్రాణముదానముఁ గొంటిఁదత్కృపళ్. చ, అనవిని శైలరాట్తనయ శ్రీ హర్షముతో నవరత్న రాముల గనకమును...'</comment>
      <origin>611953</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3822" sha1="9uclhhyrt4otgem9n2slopuabftth89" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;-
శ్రీ శివ పురాణమా
రోగముఁ జెంది పోరుటకు రోజు చుఁ బోయి తథాజి నాజగ
ద్భానుర తేజు చేతఁబడి ' ప్రాణముదానముఁ గొంటిఁదత్కృపళ్.
చ, అనవిని శైలరాట్తనయ శ్రీ హర్షముతో నవరత్న రాముల
గనకమునున్ ధనంబులు న ఖండముగా నొసఁగె మహీసు రా
గ్రణులకు వాణి యచ్యుతుని రాణియు రోహిణియున్ బులోమజా
ద్యనిమిషపత్నులున్ ద్రవీణ మట్లయుసంగిరి వివకోటికిన్,
చీన
'
129
180
- శిపుఁడు కుమారునిఁ దోడ్లేర నందికేశ్వరుని బదరీవనంబున కంపుట
వ. అంత జగత్ప్రభుండు తనయునియుదయాభ్యుదయ వార్తల కానందించి యాని
మేషంబున నాత్మజునిఁ దోడేర వీరభద్రాద్యాత్మీయులను నందికేశ్వరమహా
కాలాది గణనాథ శ్రేష్ఠుల నింకఁ బ్రమధూతగణంబుల ననేకకోట్లన్ బుత్తెం
వేగంబున బదరీ కాననంబుఁ జేరి యందలి షట్కృత్తికాశ్ర
మంబునకుఁ బరి వేషం బొనర్ప నవ్వారలు గాంచి చకితలై గుహున్ జేరి యిట్లనిరి
గీ. కొడుక! లెక్కింపరానట్లు ఘోరసైన్య
ములు మనకుటీరమును జుటైఁ గలయఁ గాంచి
తే? మహాభయమిట్టు లే• తెంచెఁగడఁగి
యేమి సేయఁగఁ గలవార మిందుఁ జెవుమ!
వ, అనినంతఁ గా ర్తికేయుం డవ్వారల కిట్లనియె.
చ, నెఱకుఁ డమ్మలార రణవీరులు ధీరు లింకెందజేని స
త్వరము దురంబునేయుటకు 4 వచ్చిరయేని యుదగ్రజాగ్రదు
దుభుజదర్ప మేర్పడఁగఁ దూల్చెదఁ బేల్చెద వాహినీతతిన్
గరము దిరంబుఁ జెంది కుతు కంబున నుండుఁడు బర లీయెడన్.
నందికేశ్వరుఁడు కుమారునిఁ గైలాసంబునకుఁ దెచ్చుట
వ, ఇట్లు కుమారుండు సెప్పుచున్నంత
183
188
గీ. ఇంతలో నంది కేశ్వరుం^ డెలమికలిమిఁ, గార్తి కేయునిఁగాంచి డగ్గఱి యనువునఁ
గూరుచుండి కడుఁగూర్మి* గూరనిట్లు, పలికెఁబలుకులఁ జక్కెరలొలుకనపుడు
గీ, అన్న! విను కృత్తికామాతశీలాలకింపుఁ, డఖిలలో
కాధినాథుఁ డౌశీయభవుఁడిటకుఁ
బనిచె మము మిమ్ముఁదో డేరఁ బార్వతీకు, మార! వయనంబు సేయుము దారలీల
.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>9uclhhyrt4otgem9n2slopuabftth89</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/402</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251359</id>
    <revision>
      <id>611954</id>
      <timestamp>2026-11-08T11:49:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '(88) కుమారఖండమా ఆ. ౧ వ. నీవు పార్వతేయుండవుగాని కార్తి కేయుండవు గావు, క. దేవతల కార్యసిద్ధికి, నై విశ్వేశ్వరుః వీర్య * మార్యవినాగా ల దా వెలువడఁగా నందీ, వావిర్భావంబుఁ జెంది. తయ్య కు...'</comment>
      <origin>611954</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4101" sha1="9clwfvspkgelzluweiqzqr2qjxe7lea" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;(88)
కుమారఖండమా ఆ. ౧
వ. నీవు పార్వతేయుండవుగాని కార్తి కేయుండవు గావు,
క. దేవతల కార్యసిద్ధికి, నై విశ్వేశ్వరుః వీర్య * మార్యవినాగా ల
దా వెలువడఁగా నందీ, వావిర్భావంబుఁ జెంది. తయ్య కుమారా!
ఉ. కావున నీదు తేజ మది • కప్పగఁశశ్యమె యెవ్వఁ డేని నిన్
జే వహియించి దాఁదఁగల చేవఁగనుస్ గలహంస యేనమా
బావినిఁ గూల రాజీలు పన్నుగఁ గృత్తిక లేడ వారి ప
రావంబులందు విమలాత్మక! నీవు వసింపుడగున్ ,
I. రాజతగిరి నిఖిలామర, రాజతతాస్థానభూమి రాజకిరీటుం
186
187
డోజఁ గొలువున్నవాఁడట, భోజననుతతేజ! కథలు • ముత్సాహమునన్, 188
క. గొసములకును దేదములకు, ననయము ప్రోవీవు నిన్ను నరయనివారల్
వనజంబులతో నొక్కెడ, నునికినమరు కప్పలనఁగ నొప్పుగా దే| 189
వ, అని చెప్పిన నందికేశ్వరునకుఁ గుమారుం డిట్లనియె.
గీ, అన్న! త్రైకాలిక జ్ఞాని శివరయునిరావు, జంతువులు కర్మకను గుణ జన్మ మొందుఁ
గృత్తికలుయోగినులును బ్రకృతికలలుమ, దీయమాతలు గామది నెంచుమిఁకను
క. స్తన్యంబొసంగి పెంచిరి, మాన్యచరిత్రాధ్య లీయ మాయిశమూర్తుల్
ధన్యమనీషా! యిపుడొక యన్యలవలె వీరిఁణాయ నగు నేనాకున్ .
మ. నగరాజేంద్రకుమారి వీరివలెనే నాతల్లి విశ్వేశుఁ డి
+
•
141
148
మ్ముగ నాతండ్రి యథార్థమాయిరువురున్ బూజార్హు లే నాకు వే
ఱుగ నీకృత్తిశలన్ దొరంగుటయుఁ గూర్చు దోస మార్యా! ప్రియం
బుగ నివ్వారినిఁగూడఁ దెత్తునట కిపు న్నీకటుల్ నచ్చినన్
వ. అనినవిని నందికేశ్వరుం డలం తా నందుబన నామోదించి నంతఁ గుమారుండు
ప్రయాణోన్ముఖుఁడయ్యె నయ్యవసరంబునఁ బరమేశ్వర పేరితంబై విశ్వశర్మ
నిర్మితంబునుగాంచనా సేకరత్న సంఘటితంబును శతచక్రంబును బార్హదశ్రేష్ఠ
వేష్టితంబును నగు నొక్క పుష్పశాస్యందనంబు సమీపించినఁ గని కృత్తికలు
స్కందయానంబు యోజించి దుఃఖాక్రాంతలై యడలుచు నక్కు. మారున
కిట్లనిరి.
చ, మము విడనాడి పోయె కుమార! సమంజనమే? కడున్ బ్రమో
దమున నినున్ దనూజునిగఁ దద్దము నమ్మికఁ జెంది ప్రేమయు&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>9clwfvspkgelzluweiqzqr2qjxe7lea</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/403</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251360</id>
    <revision>
      <id>611955</id>
      <timestamp>2026-11-08T11:49:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '330 . శ్రీ శివ పురాణము • _క్తమతినిఁ బెంపు చేసితిమి * తల్లుల మమ్మిటు లీవు పాయ డై స్యముఁగొని యెందుఁ జేరెద మొ స్వాంతమునన్ దలపోయు మీ యెడన్ 144 ఆ. అనుచు నక్కుమారు నాత్మనక్షములందుఁ, జేర...'</comment>
      <origin>611955</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4052" sha1="rdfzd4d6m04qokqxlp18vwns081wzby" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;330
.
శ్రీ శివ పురాణము
•
_క్తమతినిఁ బెంపు చేసితిమి * తల్లుల మమ్మిటు లీవు పాయ డై
స్యముఁగొని యెందుఁ జేరెద మొ స్వాంతమునన్ దలపోయు మీ యెడన్ 144
ఆ. అనుచు నక్కుమారు నాత్మనక్షములందుఁ, జేర్చికొని కరంబు 4 చింతనొండ
స్కందుఁ డాలకించి * సంతాపమణఁగ న, ధ్యాత్మ సూక్తి వారి నంతఁ జేర్చి 146
ఠ. ప్రమథగణం బలర శతాం, గముఁ దల్లులతోడ నెక్కి కల్యాణధ్వా
నములు సెలఁ గంగ శివనగ, రముఁ జేరఁగ వెడలెఁ ద్రౌం వరంధ్రకరుఁడొగిన్
ఉ. నందియు వేత్రహస్తుఁడయి వంద మెసుగ, గఁ దోడరా మకు
దందము వీరభూతగణ బృంద మమందముదంబుఁ జెందుచున్
ముందఱఁ గొల్వఁగా శివని భుండు మనుండగు వీరభద్రుఁడా
నందముతోడ లాలన మొనర్ప గుహుండువ సిన శివాద్రికిన్
ళా. భేరీనాద ముదారభంగిఁ జెలఁగెన్ బ్రేయోధ్వనిన్ దూర్యవి
స్తారంబుల్ విలసిల్లె మేల్మిగతుల దౌర్యత్రిశంలో ప్పెగం
భీరాంచి తరగుంభసంభరిత వాగ్బృందంబులన్ స్తావక
స్ఫార స్తోత్రరవంబు లిం ఫెసఁగె భాస్వద్భంగిగా నత్తఱిని .
147
148
149
— + కుమారుఁడు కైలాసముఁ జేరి తల్లిదండ్రులను సేవించుట *-
చ. కొమరుఁడు వచ్చునంచుఁ గడుఁ గూరిమితో గిరిరాజకన్య మా
ర్గములను గెంపుజాల మగ జూలను బచ్చల హెచ్చుమీఱు ము
త్యములకు బూల బాలుపయి 4 నల్లనఁ జల్లెడునట్లు భేదరో
త్తములను బంచగా నపుడు దండిగ వా రొనరించి రట్టులన్.
ఆ. హరి విరించి ముఖసురాధినాథులు వెండి, కొండఁ జేరినట్టి • కొమరుసామిఁ
గాంచి కరముమురిసి • ఘనతరోత్సాహంబు, మించి వే నమస్కరించిరంత.
క. తరుణేందు మౌళియును బం, ధురహర్షాతిశయభరము తోఁ బ్రమథులతో
బిఱబిఱఁ గోట హజాగముఁ దరియంగా వచ్చి చూచెఁ దనయుని వేడ్కన్'.
క. శివులను జగత్కుటుంబవి, భవులను గని తేరుడిగ్గి పర్వతజాసం
భవుఁ డ వీరశభక్తిఁ దదం, ఫ్రీననేజంబులకు మ్రొక్కెం • గీర్తింప సురల్.
ఉ. శంకరుఁ డంతఁ బుత్రకునిఁ జక్కఁగ నక్కునగ్రుచ్చి కొఁగిటన్
బొంకముతోడఁ జేర్చికొని శ్రీ మూర్ఖ సుగంధము లాని పూర్ణిమై
•&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>rdfzd4d6m04qokqxlp18vwns081wzby</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/404</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251361</id>
    <revision>
      <id>611956</id>
      <timestamp>2026-11-08T11:49:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'కుమారఖండము - ఆది. . ణాంకునిమీఱు నెమ్మొగము నందుఁ గడున్ గడు ముద్దులాఁడి య డ్డంకి యొకింత చెందని దృఢప్రమదోన్నతి నొందె నెంతయున్, ఉ. పార్వతీ పుత్రు నెత్తికొని పర్వున స్తన్యము చేప...'</comment>
      <origin>611956</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3795" sha1="8g19m2w85hdi9ito9c2dhzzgk1jnz74" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;కుమారఖండము - ఆది.
.
ణాంకునిమీఱు నెమ్మొగము నందుఁ గడున్ గడు ముద్దులాఁడి య
డ్డంకి యొకింత చెందని దృఢప్రమదోన్నతి నొందె నెంతయున్,
ఉ. పార్వతీ పుత్రు నెత్తికొని పర్వున స్తన్యము చేపునంతనే
యార్వుర పాలుఁద్రావెడు ని బార్భకు నొక్కతె ద్రావఁజేసె గం
ధర్వులు గీతముల్ మునులు దారముగా శ్రుతిఘోష సల్పఁగా
సర్వసుపర్వ గేహినులు * సన్మణిహారతు లిచ్చి రెచ్చుగన్.
గీ. అభవుఁ డుత్సవ మొప్పఁగ నాత్మనుతుని
.
ధర్మహర్మ్యసభాలయా భ్యంతరమును
జేర్చి సింహాసనం బెక్కి *స్వీయ దక్షి
ణాంశమునఁ బుత్రు వహియించి యలరె మిగులు.
380
154
655
157
క. రత్నమయపీఠమున నవ, రత్నమయాభరణరాజి • రాజిలఁ గాంతా
రత్నముతో శివుఁ డాత్మజ, రత్నముతో నలరె దివిజరత్నము లలరన్. 166
చ. గళముననున్న వాసుకినిఁ గంఠమునొక్కిన పుత్రు సర్వమం
గళ మది పొంగులాగు గనఁగా నొనరించి ప్రమోదమొంది శ్రీ
గళుఁడు మతొక్క_దివ్యమణి కాంచనవీఠమునందు బంధురో
జ్జ్వలతర తేజు నా గుహుని • వైభవమొప్పఁగఁ జేర్చి పేర్మిమై.
గీ. నలువతోడుత నుపసయ నంబుసలుపఁ, జేయ నాతండు గుహునకుఁ బెలఁగియజ్ఞ
నూత్రమును వేదములను గాయత్రి గుండి, సరిఏదారి ణివిద్య బ్రహ్మాస్త్రమిచ్చె .
గీ. అంత జగదీశ్వరుండు ని జాత్మజునకు, శూలముఁ బినాశమును బరశువును శక్తి
బాశుపతదివ్యశరమును బ్రహ్మవిద్య, నొసఁగి యానంద మొందెవ నుపమముగను,
—* విష్ణ్వాదులు కుసూరున కుపాయనంబు లిచ్చుట
--
శ. నవరత్న కీలితములగు, ప్రవిమల మకుటాంగదములు శ్రీ వనమాలయు దా
నవబూరశమగు చక్రము, శివతనయున కొసఁగెఁ జక్రి చేతఃప్రీతి
చ. తపనుఁడిడెన్ మనోజవర థంబు సుధాంశుఁడిడెన్ సుధాఘటం
బపరిమి తారరత్నముల ' నబ్ధి యొసంగె హిమాలయుం డిడెక్
విపులమణి ప్రకాండముల విస్ఫురదు త్తమభూషణాళిఁ గాం
డపతి యొసంగె ఘోటకగ ణంబు ఘనంబుగ శంభుమతికిన్
160
161&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>8g19m2w85hdi9ito9c2dhzzgk1jnz74</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/405</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251362</id>
    <revision>
      <id>611957</id>
      <timestamp>2026-11-08T11:49:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '35. శ్రీ శివ పురాణః చ. గరుడుఁడు వాహసార్థమొక శాంతతరమ్మగు నెమ్మి నిచ్చె న య్యరుణుఁ డిడెన్ ధ్వజార్థ మొక యందముఁ జిందెడు తామ్రచూడమున్ గిరిబ యిడెన్ జిరాయువును • గీర్తివహంబగు వైభ...'</comment>
      <origin>611957</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3600" sha1="mv8jxutovlufm6isbcqp6r6b3zvyj1m" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;35.
శ్రీ శివ పురాణః
చ. గరుడుఁడు వాహసార్థమొక శాంతతరమ్మగు నెమ్మి నిచ్చె న
య్యరుణుఁ డిడెన్ ధ్వజార్థ మొక యందముఁ జిందెడు తామ్రచూడమున్
గిరిబ యిడెన్ జిరాయువును • గీర్తివహంబగు వైభవంబు నిం
దిర యిడె భోగభాగ్యముల దివ్యమనోహరరత్న హారముల్ .
•
క. శారద యొసఁగెను నిండగు, కూరిమితో విద్యలెల్లఁ శ్రీ గోనబుగ సుమన
స్త్రీరత్నము లొసఁగిరి తమ, చే రాజిలు వస్తువులును శ్రీ శివతనయునకున్,
అంతఁ బురుహూతుండు
చ, అరయక నాఁ డెదుర్కొని రణాంగణమందటు వజ్రధార శం
లఁబాయు నెట్టులీ
కరసుతుఁ గొట్టినట్టి ఘన కల్మష మెట్టులఁ బా'
స్మరహరనందనుండు నను శాంతి మెయిన్ దయఁజూచు నూర కే
మఱతురె లాఁతివారి యవశీ మానవుఁ జెయ్యుల కూరు లెమ్మెయిన్
గీ. సామమున మున్ను బతిమాలి . శరణుఁ జెంది
ప్ర్రాణముల నిల్పుకొనఁగంటి • పరఁగ నిప్పు
డు తమంబగు కానుక నొసఁగి దయకుఁ
బాత్రమాటకు సమయమేర్పడియె నాకు.
162
164
165
వ, మణికాంచనముక్తాభరణవిస్తు వాహన ప్రాజ్య సామ్రాజ్యాదు లన్నియు నాకుఁ
బర మేశ్వరానుగృహీతంబు లే కాని యన్యంబులు గావు. దాన నవ్వాని నొసం
గుట ప్రమోదావహంబు కానేర దిశను
— ఇంద్రుఁడు దేవసేనను కుమారునకిచ్చి పెండ్లి సేయుట
చ. కలదుగదా కుమారి త్రిజగద్గణనీయ మనోజ్ఞమూర్తి పే
కలసుగుణాలవాల సుర సంస్తుతిభాజన జీవసేన యా
లలితకుమారి నీ శశిలలామకుమారున కిచ్చినన్ బ్రియం
బలవడఁ బెండ్లియాడు నను వర్మిలి నేలఁగలండు రూఢిగన్.
166
167
క. అని తలంచి చని కుమారిని, ఘనరత్నాభరణరాజిఁసేసి ముదం
బునఁ దోడ్కొనివచ్చె సభాం, గనమున కుటనున్న వారు • గాంచి యలరఁగా.
వ. అపుడు కుమారుం డక్క న్యయనన్యసామాన్య రూప రేఖా విభ్రమంబులఁ జూచి
హర్షించి యంతరంగంబునం దిట్లాలో చించె.
169&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>mv8jxutovlufm6isbcqp6r6b3zvyj1m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/406</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251363</id>
    <revision>
      <id>611958</id>
      <timestamp>2026-11-08T11:49:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '(84) కుమారఖండము అం ఉ. ఈ రమణీలలామను మహేంద్రుఁడు దోడ్కొనివచ్చె దీని తీ రారయఁ గన్యగాఁ గనఁగ నయ్యె మదర్థమె తెచ్చియుండెనో మారునిగెల్తు నట్లయిన మానినచో నిశ తీరున నేని దీని నిక దేవి...'</comment>
      <origin>611958</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3897" sha1="qnvi0to67v22g6pf9af064ddzf0wygf" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;(84)
కుమారఖండము అం
ఉ. ఈ రమణీలలామను మహేంద్రుఁడు దోడ్కొనివచ్చె దీని తీ
రారయఁ గన్యగాఁ గనఁగ నయ్యె మదర్థమె తెచ్చియుండెనో
మారునిగెల్తు నట్లయిన మానినచో నిశ
తీరున నేని దీని నిక దేవినిఁగాఁ గొనఁగాఁ దలంచెదన్
0-
గార్యమేద్ది?
యే
333
170
172
క. ఏయవయవంబుఁ గాంచినఁ, బాయదు నాడెంద మందె. భాసిల్లుఁదమిన్
డాయన్ జేయఁగఁజాలేడుఁ, గాయజునకుఁ గైవసంబుఁ గావించెనను 171
క. బింబమువా నెఱ హిమకర, బింబము నెమ్మోము భూమి విలసితమదరో
లంబముతు ఆ ము రతీళా, లంబమువిరిబోణి భూతలంబం దరయన్
శ. ఖంబువడు మతనురధచక్రంబు పిటుండలరు నాదరంబుకుతుక నై
లంబు చనుడి యి సుమృణా, ళంబు బ లలన్న శంబడుగులగున్
అని యిబ్బంగి సభ గుమారుఁ డమరేంద్రాత్మోద్భవాస క్తి మై
ఘనమో హెన్నతిఁ గాంచుచున్నతఱి సక్క న్యామణీ పాణి స్కం
దునిహ స్తంబునఁ జేర్చి నా కొమరిత దుర్గాత్మజా! నీకు భా
నులి గొనుమనెన్ నా నా కేశ్వరుం
శా. స్కందుం డప్పుడు పార్వతీశ్వరులు యాజ్ఞర్ బెండ్లియాడెన్ మహా
నందం బొప్పఁగ దేవ సేనను మరున్నా ళీకప తేక్షణా
బృందాభ్యంచిత యమాన సుగుణ శ్రీ భాగ మాన డమిన్
సౌందర్యోజ్జ్వల తాసమాన గజయాన బూర్ణ చంద్రాననస్ ,
178
174
175
ఆ, పెండ్లియాడి యొక్క 'పీఠిఁ గూర్చుండిన, శశజాగుహులను ' జక్కఁ గాంచి
ప్రమధ దేవమాని రాజి యత్యంత ప్ర, మోదమొంది పొదలె నాదరమున, 176
థ. కొమరునకుఁ దగిన గేహిని, రమణీయతరాంగి దేవరాజతనయ యి
.
మరుటఁ గని యగజాశివు. అమితానందంబుఁ జెంది రాత్మములందు,
మ. పరమోత్సాహముతో మహేశ్వరుఁడు గీర్వాణావళిన్ గాంచి ని
ర్భర కారుణ్యముతోడ నిట్లనె హరీ! శ్రీ రాజీవజన్మా! పురం
దర దివ్యర్ది ప రేణ్యులార ! చెవుఁడీ నాకిష్ణు మాయిష్టముల్
నెమ్కి మిది సందేహింపకుం డెంతయున్.
.
178
శ. అన విని మునులును ననిమిష్యులును మనముల నలరి యనిరి లోకావన! పా
వనచరణనలిన! మా పన, టను దీర్ప నిదే యదను గడంగుము కరుణన్,&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>qnvi0to67v22g6pf9af064ddzf0wygf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/407</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251364</id>
    <revision>
      <id>611959</id>
      <timestamp>2026-11-08T11:50:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '838 శ్రీ శివపురాణ చ, కొడుకును బంపి తారకునిఁ గూల్పఁగఁ జేసి జగత్త్రియులు పే రుడుకును దీర్పు మిప్పుడేదయోన్నతి నెప్పటినుండి యో యిటుల్ గడపితి మింతకాల మిక స్కందున రాష్ట్ర యొకండి...'</comment>
      <origin>611959</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3684" sha1="m5vaumnz3p8bsrk87rhf1tm1xdz07j1" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;838
శ్రీ శివపురాణ
చ, కొడుకును బంపి తారకునిఁ గూల్పఁగఁ జేసి జగత్త్రియులు పే
రుడుకును దీర్పు మిప్పుడేదయోన్నతి నెప్పటినుండి యో యిటుల్
గడపితి మింతకాల మిక స్కందున రాష్ట్ర యొకండి పెంపు తృ
ళ్ళెడలఁగఁ జేసి వైద్యు సమయించు నీరు మలంగా విసన్.
— * శివుఁడు తారకవనార్థమై కుమారుని దేవరలతోఁ బంపుట
గీ. అనిన నంత దయామయుండగు శివుండు
దత్ క్షణం ఒప్పగించెను • దనయు నమర
వల్లభుల కు వారలు పెల్లు మురిసి
గుహునిఁ దోడ్కొని కైలాస కుధర మెడలి.
చ. ఒక యెడఁ జేరి త్వష్టను సమున్న తరీతిఁ దలంప నాతఁ డు
త్సుకుఁడయి తారసిల్ల శివు సూనునికోసము రమ్యమా పురం
బొకఁడు రచింపు నుంచు హరి | యొప్పుగఁ జెప్పిన నాతఁడు
కుశలభంగు లేర్పడఁగఁ బట్టణ ముట్టు లెక నేర్పున
'
180
181
గీ. అందుఁ బ్రమథులకు ు నిర్ణరాగణులకు, వేఱువేఱుగ భవనముల్ వెలయఁగట్టి
మధ్యమందురచించె: గు'మా రధనివనుడు సర్వంబు రత్న మయముగఁజేసె.
— దేవ కుమారస్వామికి బ్రహ్మాదానిత్య
గట్టుది
గీ. అంత విష్ణువు రత్నసింహాసనమున, శివకుమారుని గూర్చుండఁ జేసి సర్వ
తీర్థజల సీక మొనరించి తిలక మొసఁగి, కమలబాండాధిపత్యంబుఁ గట్టినపుడు.
ఠ. వరుసగ నత్తఱి హరియును, సరసీరుహసంభవుడు జురియును
సుర లెల్లరు హరసుతునకుఁ, గరమర్మిలి మ్రొక్కి నుతులు గావించిరోగిన్
శా. ప్రాంచద్భంగి మహోత్సవంబునిటుల బన్నించి సేవించున
య్యంచన్నిష్ట పర్యులన్ గని మహాహ్లా దేశ చిత్తంబుతో ఁ
గ్రౌంచారాతి యిటుల్ వచించెఁగుడు వేగన్ దారకుని మిత్తిక
ర్పించన్ఁ గలవాఁడ మీశభిమత • శ్రీలిచ్చువాఁడన్ సురల్!
+
వ. అనిన విని యనిమేషులెల్ల రాత్మంబులం బొంగియోంకారధ్వనులును బయ
ధ్వను లొనరించిరనిన
సెలవిమ్మునుడు.
సూతునకు
శౌనకాదిమును లామీఁది వృత్తాంతంబు&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>m5vaumnz3p8bsrk87rhf1tm1xdz07j1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/408</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251365</id>
    <revision>
      <id>611960</id>
      <timestamp>2026-11-08T11:50:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'కుమారి ఖండర ఆ. ౧. మ. శరభాం’బాహృదయాబ్జ హేళి విలన చ్చంద్రార్ధకోటీరప త్సరసీరుడ్భసలాయమానహృదయా *శై వానళీ పూజనో దురదీక్షాపరతంత్ర| బంధుజనసందోహాతిసంతోషకృ న్నిర తాచ్ఛాశయ! నిత్యసత...'</comment>
      <origin>611960</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="959" sha1="11gtnyi1pgmr1bsb24q1gty2vcb0yy0" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;కుమారి ఖండర ఆ. ౧.
మ. శరభాం’బాహృదయాబ్జ హేళి విలన చ్చంద్రార్ధకోటీరప
త్సరసీరుడ్భసలాయమానహృదయా *శై వానళీ పూజనో
దురదీక్షాపరతంత్ర| బంధుజనసందోహాతిసంతోషకృ
న్నిర తాచ్ఛాశయ! నిత్యసత్యన చనా! నిర్మూలితాంహశ్చయా!
.
గద్య. ఇది శ్రీ బుధజనవిధేయ ముదిగొండ నాగవీ ఠేశ్వర నామ ధేయ
ప్రణీతంబైన శివపురాణంబందలి కుమారఖండంబునఁ
ప్ర్రథమాశ్వాసము సంపూర్ణము .
శ్రీ శ్రీ శ్రీ శ్రీ శ్రీ
33
188&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>11gtnyi1pgmr1bsb24q1gty2vcb0yy0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/409</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251366</id>
    <revision>
      <id>611961</id>
      <timestamp>2026-11-08T11:50:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'శ్రీ శివాఖ్యాన్నమః శివ పురాణ ము కుమార ఖండము ద్వితీయాశ్వాసము సేవాసంఫుల్లహృత్కు కేశయ | చిరసం భావిత పశుపతిచరణా! పావన గుణమణిశదంబ వని! లక్ష్మ్యంబా ! వ. అక్కథకుండు శౌనకాది మహాము...'</comment>
      <origin>611961</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1871" sha1="9ike9enngukmwhck1yrm3z3x3scsk8f" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;శ్రీ శివాఖ్యాన్నమః
శివ పురాణ ము
కుమార ఖండము
ద్వితీయాశ్వాసము
సేవాసంఫుల్లహృత్కు కేశయ | చిరసం
భావిత పశుపతిచరణా!
పావన గుణమణిశదంబ వని! లక్ష్మ్యంబా !
వ. అక్కథకుండు శౌనకాది మహామునుల కిట్లనియె.
3
ఉ. శంభుకుమారుఁ దంత దివిషద్వరుల గని సత్కృపాత్త సం
రంభముతోడ నిట్లనియె • రక్కసిరాయనిపాలి కొక్కనిన్
సంభృత నీతిశాస్త్రమువి చారువిశారదు దూత నంపి యి
క్కుంభి నిఁబాసి పొమ్మరుఁడు . గూఢపదాలయభూమిఁ జేరఁగాన్,
క. అటు రుగక తక్కిన మ,త్పటుతర భుజశక్తి వానిఁ బరిమార్తు దృఢం
బటుయుం డన నమరో, ద్భటులు గడున్ బొంగి శక్తిధరున కని రిటుల్.
చ. వెఱవక తారకాసురని* వేశనభూమికిఁ జేరి వాని కి
త్తెఱఁగు వచింపఁగాఁ దగిన ధీరులు మాయెడ లేరు మీర లే
యజనుర లేక యొక్క నిబలాధ్యుని నర్హునిఁ జూచి వంచి యి
ఱుఁగఁగఁజెప్పిరమ్మనుట యెంతయు శ్రేయము శర్వనందనా !
3
.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>9ike9enngukmwhck1yrm3z3x3scsk8f</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/410</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251367</id>
    <revision>
      <id>611962</id>
      <timestamp>2026-11-08T11:50:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '(85) కుమారఖందమా - ఆ. వి 330 * శ్రీ కుమారస్వామి వీరబాహుస్ఁ దారక నియొద్దకు సంధికై పంపుట — * గీ. అనిన విని శంకరాత్మజుండపుడు వీర బాహుఁ డను తనయను పరిశీ ప్రముఖు నొకనిఁ బంపి తగురీతి నసురకు...'</comment>
      <origin>611962</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3657" sha1="dkghp9mawjijaxpeyguhtwf5hm08kwk" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;(85)
కుమారఖందమా - ఆ. వి
330
* శ్రీ కుమారస్వామి వీరబాహుస్ఁ దారక నియొద్దకు సంధికై పంపుట —
*
గీ. అనిన విని శంకరాత్మజుండపుడు వీర
బాహుఁ డను తనయను పరిశీ ప్రముఖు నొకనిఁ
బంపి తగురీతి నసురకు బ్రతుకు తెర్వుఁ
జెప్పిరమ్మన నాతడు చెలఁగి వేగ
క. వైహాయసరథమున మహి, శోహాగతి ళోణితపురి కురువేగమున
దా హర్షంబునఁ జేరి సు, బాహుండౌ వీరబాహు . భటభాస్కరుఁడు,
నీ బహుపుష్ప ఫలభారంభాసురాశోకసం, తాన న ప్రముఖదివ్య తరువనంబు
స్వర్ణారవిందబి స గ్రాసమ త్తమ, రాళ కేళీసరో రంజితంబు
రవిహయజయ జుహు రాణపర్వతమన, గంధసింధుర రాజ బంధురంబు
శమనమనస్సాధ్వని, పదబహువీర, పురుష ప్రకాండవి * భూషితంబు
గీ. చంద్రమండలసంచర చ్ఛంజరీవి
లోకఐవి శేష దేశికాలో కనోత్స
లేక ణాలంకృతో తుంగళ్ హేమహర్మ్య
సముదయము : దత్పురముఁ గాంచి సంతసముని ..
శ. తగుగతిఁ దొరకు సౌదో, లగమునకు కనీ సురారి లావున్ జీవన్
GB
6
ד
దగఁగని భాగనుకొని యి మ్మగ నాతనితోడు లికిఁ బొలువుగ నిటులన్.
చ. నిను మసుగోత్తమా! భుజవీముడు శంభుకుమారుఁ డిందు వన్
బని చెఁ గృపాళుడై యతఁడు . నన్నిల నీకు వచింపనున్న వా
ర్తను వినిపించెదన్ విబుధ రాజిని బట్టి సలార్చి వారివా
హనధన వస్తు వర్గములు • నాక్రమణం బొనరించి తేపునన్..
శ. పెక్కేండ్లనుండి వారిల యొక్క ఉంచి యధశికరించి ' యురుతిరగర్వం
బెక్కి కుచుంటివి. ఎక్కడు నీకి1c దిదశ • ధన మించుకయున్ .
గీ. కట్టుబట్టలతో లేచి కొద్ర వేయ, లోకమున కాత్మజనముతో వీఁక దఱిగి
యరుగు మట్లైనఁ బ్రాణంబు లాసఁ గాంతు, దప్సితనయేని మిత్తికి దారవోతు.
క. అని నీకు హితవు సెప్పెను, ఘనుఁ డాతం డసుర రాజ!
వనుకూలముగ రసాతల, మున కరుగుట లెన్న లెస్స
* టిప్పణి జుహురాణము = గుఱ్ఱము .
.
9
కార్యమెఱిఁగి నీ
బుద్ధి నరయుమీ! 12&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>dkghp9mawjijaxpeyguhtwf5hm08kwk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/411</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251368</id>
    <revision>
      <id>611963</id>
      <timestamp>2026-11-08T11:50:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'శ్రీ శివ పురా ణ ము -* తారకుఁడు సుధిని నిరపించుట ఉ. జంశయింత లేక తన సన్నిధిఁ జేరి కటూ క్తులాడు నే రేణాంక కిరీటపు శుభ టాగ్రణిఁ గల్గిని తాంతుండు నా తంశమతిని బ్రహాసభరితస్ఫుర దానన...'</comment>
      <origin>611963</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3602" sha1="gcl54b5zlbctdispoxkf25ssvvecyto" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;శ్రీ శివ పురా ణ ము
-* తారకుఁడు సుధిని నిరపించుట
ఉ. జంశయింత లేక తన సన్నిధిఁ జేరి కటూ క్తులాడు నే
రేణాంక కిరీటపు శుభ టాగ్రణిఁ గల్గిని తాంతుండు నా
తంశమతిని బ్రహాసభరితస్ఫుర దాననుఁడై యుపాత్తరో
సాంతవృత్తి నిట్లనియె సంబుధరార్భటిఁ ందు సేయుచున్,
శా, ఏమేమీ? నను మి త్తి కర్పణము నీయింపంగ నై శాని యి
ట్లామోదంబున నెంచి నిన్ బని చెనా? యాదిత్యర శార్థమై
భూమిన్ బోవిడి కట్టుపుట్టములతో భోగీంద్రలోకంబు 'నే
నీ మాటని విని వేగఁ జేరవలెనా? నీకింత వాత్సల్యదూ?
ఉ. ఈశున కేనిఁ దత్సుతున కేనియు మే మొనరించినట్టి దే
లేశముదోసమున్నదియె లేఖులకై యిటులెత్తివచ్చియా
వేముతోడఁ జంపెదను వేపెదనం చదలించినంతనే
దేశముఁ బాసిపోవుటకు జీబెలమంచుఁ దలం చె నేమదిన
ఛ. సురలకు మాకు చెప్పుడును . జొప్పుడుఁబోరిత మిఫ్టు వారికై
దురమున కీర్ణడుగుటది • దూఱగు మానుఁడు మాన రేని ని
బ్బిరుదుమగండు తారకుఁడు . భీతిలిపాఱఁడు నిక్క మింక సం
గరమున రేగుదెమ్మనుము కాయజవైరితనూజు నిమ్ముగన్,
వ, మఱియును
చ. పననిధులింకినన్ నభము వ్రాలిన భూమితలంబునందు న
వ్వనజహీతుం డరాళగతిఁ బట్టి వరించిన నెన్నఁ విఁ దా
నవలము చల్లనైన నమరాంతకుఁ దీయ్యుఁడు తారకుండు శ
త్రుని వేఱపొంది పాఱుటది • దుర్లభమంచుఁ దలంపు రూఢిగాన్.
18
14
15
16
17
క. అని యహమిశతో నాదూతముగని యిటు చెప్పుచునుచుఁ దారుఁడంపని
ఘనభుజుఁదాతఁడు వీనికిఁ, జనునే హితబోధయనుచుఁ జనియెన్ వడిగాన్. 18
ఉ, తారకుఁ డఫ్టు మున్ దనకు ధాత యొసంగిన మేల్ నరంబునా
కారము నెంచి నిక్కముగఁ • గ్రౌంచి విభేదరుఁ డాత్మపంచతా
కారణమం చెఱింగియు ని కామభుజాతత గర్వదూర్వ హుం
రహిఁబోర నెంచి పృతనావళి సిద్ధము చేసె నుద్ధతి,
19&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>gcl54b5zlbctdispoxkf25ssvvecyto</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/412</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251369</id>
    <revision>
      <id>611964</id>
      <timestamp>2026-11-08T11:50:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'కుమార ఖండ|మా - ఆ ఆ air గీ. వీరబాహువు చని తన విభునిఁ జేరి, తారకాసురు ముందఱఁ దా నొడివిన యట్టి నుడులను వానికి ననురవిభుఁడు, గినిసి యాడిన తెఱఁగు వేగిరము దెలిపె చ. శివతనుజన్ముఁ డు సుర స...'</comment>
      <origin>611964</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3841" sha1="3jqp6o6rjkjmd5f9u01i1qtlgc54bwa" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;కుమార ఖండ|మా - ఆ ఆ
air
గీ. వీరబాహువు చని తన విభునిఁ జేరి, తారకాసురు ముందఱఁ దా నొడివిన
యట్టి నుడులను వానికి ననురవిభుఁడు, గినిసి యాడిన తెఱఁగు వేగిరము దెలిపె
చ. శివతనుజన్ముఁ డు సుర సేవల కెల్లను నెల్లి వేగ నా
-*
హనమున కెత్తఁ గావలయు నంచు నెఱుంగఁగఁబాటఁబం చె ది
వ్యవరులు పార్వ లేయునిమహాభుజ వీర్యసమాశ్రయంబున క
బవరముసేయఁ దారకుని పట్టణ మేగఁగఁబూని రున్నతిన్.
.
21
కుమారస్వామితో దేవతలు తారకాసురునిమీఁదికి యుద్ధంబునకు వెడలుట -
గీ, అంత మఱునాఁటి వేరుపరి యందునదితి, నందనులు శైలనందనా నందనుని బు
రస్కరించి వరూధినీ రాజితోడ, దండయాత్రకు వెడలిరి తారకు పయి. 22
ఉ. అత్తఱి శంకరానుమతి సంబర భారతి యిట్లువల్కె భా
వాసిగఁ దోడ్కొనిపొం డితుడు దు
స్త్రీల నొసంగఁగలఁడు మీకు సం
బాగుగ నుండుదు రింక నిర్జరుల్ !
28
స్వత్తరవిశమున్ గుహుని
శ్చిత్తునిఁ దారకుని గెడపి
పత్తులఁ జెంది యెల్లపుడు
క. అను సభ్రవాణిపచనము, విని సుర లౌత్సుశ్యమొంది ' వీరధ్వనుల
బొనరింపుచుఁ బెను పెనఁకువ, దనుజునిఁ జైనశంగఁ దెగువఁ దాల్చిరి వీఁకన్.
క. దుదడి దగఁ దా మొందిన, వందుఱుఁ దీర్పంగడఁగి • వైభవమున మీ
న్నందుచు సేనలతో సుర, బృంద మసురపురముసొంత • విడిసెఁ గడిమిమై,
శ. గుణఘోషెంబులతో భీ, షణత విలయాంబు వాహ న
సా చటులధ్వనులౌ
రణభేరుల సరిమారణ, చణులై మ్రోగించి రవుడు సమధికలీలన్
.
తారకుం గసురసైన్యముతో యుద్ధమునకు వచ్చుట ---
+
చ. అదివిని తారకాసుకుఁ డహంకృతిమాత సమస్తసైన్యముల్
పొదలఁగ వజ్రవర్మమును భూషణముల్ మణిమోళిఁ దాల్చి యిం
పొదవఁగ హేమపుంఖవిశి • భోజ్జ్వలమాూణముఁ జంద్రహాసమున్
గదను శరాసనంబుఁ గొని . కాంచనరత్నరథాధిరూఢుఁడై
క. నైణికులు మౌరజికులును, వైణనికులు పటహపణవ వాదిత్రులు ని
స్సాణధరమగధవంది, శ్రేణులు ఘననీనదములను • జేయఁగ వేడ
27
28&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>3jqp6o6rjkjmd5f9u01i1qtlgc54bwa</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/413</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251370</id>
    <revision>
      <id>611965</id>
      <timestamp>2026-11-08T11:50:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '३४० శ్రీ శివ పురాణమ శ. చామరము లిరు గెలంకుల, నామోదముతోడఁగొని సురారులు గొలువం . గా మహితదర్పమున సే, నాముఖమునఁ బొలిచెఁగడు ఘ నద్యుతిమెఱయన్ క. గొడుగులు పడగలు నిగుడఁగ, వడివడి వారువ...'</comment>
      <origin>611965</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3839" sha1="nds8h7andkfg2gaf7ur7s8wycykj10j" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;३४०
శ్రీ శివ పురాణమ
శ. చామరము లిరు గెలంకుల, నామోదముతోడఁగొని సురారులు గొలువం
.
గా మహితదర్పమున సే, నాముఖమునఁ బొలిచెఁగడు ఘ నద్యుతిమెఱయన్
క. గొడుగులు పడగలు నిగుడఁగ, వడివడి వారువములెక్కి పరవీరభటుల్
గడిఁదిగంటిమి వెలయఁగ, నడిచిరి తారకుని మ్రోల • వయమెసలారన్ 30
ఉ. పర్వతసాన్ని భంబులని భంబులు సింధుతరంగమాలికా
గుర్వన పాయభూరిజన శిఘోటకబృందములన్ గరిష్ఠ గం
ధర్వవహంబులై తగురథమ్ముల నుద్ధత వీర యోధులన్
దుర్వహభార మొంది కదుఁ దూలుచునుండె ధరిత్రియ త్తశిస్
ఉ. మొగ్గర మొంది నిర్జరు లోమోఘతరార్భటి నెందుఁ జేరి పో
తగ్గిన బొనరఁగఁ బ్రియంపడుచుండిరొ యందు వేగఁ బే
గగ్గివలెన్ గృధాయతశి ఖాశులి తాకృతియై మ హెద్దన్
దగ్గఱి తారకాసురుఁ డుదారుఁ డొనర్చెను సింహనాదమున్.
క. తోడి ని తక్కిన జోదులు, గూడ దిగంతాంతరాళ కుంభిని యదువన్'
గాఢతర గర్జనంబులు, బాఢంగసల్పి రవుకు ప్రౌఢీదలికన్.
గీ. విబుధు లన్వాని విని కడు వేగ ఘనం, ణాభి కాంక్ష త నేక పద్యమున నెదురు
చనిరివురుహూతుఁడద్రిజా తనయుఁడనదు. ధవళవారణమెక, 'ప్రార్ధనయొనర్చె
శ్రీ. వివిధరత్సో &quot;ఇక్ష్వలంబును వితతసర్వ, సమర సాధంచుగు విమా నమః శివాజ
32
33
86
దార సించినఁ దానిఁ * Xుమారుఁ డెక్కి, యింద్రు వైరావణగజంబు నెక్కు మనియె,
మ. గుహునాజ్ఞన్ గొని యింద్రుఁ డెక్కె గజముక లో దుఁడెక్కెకా ఖగో
ద్వహుఁ దక్కుంగల వేల్పులెక్కి.. రెలమిన్ద తినకమానముల్
బహు భేరీముర జాది = దౄర పముల్ • భాసిల్లె నభ్రస్థలీ
వీహరద్దుహ్యక రాజి గూర్చె సుమనో వృష్టిన్ గరిష్ఠంబుగన్.
చ. హరిహయుఁ డగ్రభాగమున నాత్మబలంబులతోడఁ జేరి నా
హరియును వీరభద్రుఁడు పి యంబుగ మధ్య వసించి రిఁక శం
శరతనయుండు మూలమునఁ గావుగి నిల్చెను బ్రక్కలందుఁ జా
మరములు దాల్చి వేల్పులు సమంజస వైఖరి వీచుచుండఁగన్.
వ, అంత
87&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>nds8h7andkfg2gaf7ur7s8wycykj10j</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/414</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251371</id>
    <revision>
      <id>611966</id>
      <timestamp>2026-11-08T11:51:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '(86) గీ. ఉభయ సేనలు పోర నొండొందుదారు చుండఁగానపు స్వదము' . రెండుగలియు పోల్కి నగుపఁ దనమును సముద్ర ఘోషమైన నొప్పి లియు • గొప్పకాను క, కడఁగి బలోస్కృత్తులు గదు, 2కిదపు మచ్చరము నిగుడ భీ...'</comment>
      <origin>611966</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2946" sha1="n8hpmpxq7eiqjjg7u3u02k9xwa7pdzk" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;(86)
గీ. ఉభయ సేనలు పోర నొండొందుదారు
చుండఁగానపు స్వదము' . రెండుగలియు
పోల్కి నగుపఁ దనమును సముద్ర
ఘోషమైన నొప్పి లియు • గొప్పకాను
క, కడఁగి బలోస్కృత్తులు గదు, 2కిదపు మచ్చరము నిగుడ భీషణగతుల
దొడరి పరస్పరము దురం, ఒకరించిన యవనముల మహాద్భుతభంగిన్ 89
గీ. భూమియంతయు ముండముల్ మొండెములును
పనులు దెగిపడినర
ధములునుం గూలినట్టి గుఱ్ఱములుఁగూ).
నట్టి యేనుగు లగుపట్టె • గుట్టలట్లు
ఉ. కొంద? J పుపుల్ పకియెం · గొందఱి యూరువులున్ జగన్ మన్
దళికంధరా అూడె నింకనున్
గొందఱిపొట్టు
గొండ+ నెత్తు ఓక్లాలు: ( లిరి గొందలు కుంది రంతయుః
గందరగోళమయ్యె క్షణకాలములో లయకాల గుట్టులక
క. మెఱసెడు కౌయకమాలు, సరరగు బల్లెంపుగములు • నీటెలు బా
కుల్ విడి విన ముద్గరంబులు, పొల్గొనును డెను నడిశా జమూతతి నెల్ల
క. ప్రవహించి ర కవాహిను. లవని దొరగాడె నుత్తమాంగంబులునున్
వివిధకబంధములును దా,నవదే జ్యోఖ్యకుట్ట సంబులచేతన్.
గీ. భూతములునబిశాచముల్ &quot;ప్రేతములును
గాకులును గతములును లూకములు బంబు
కములు గుంపులుగాఁ గూడి * కవ్యభక్షు
ణంబొనర్చుచుఁ గూసెఁ బోల్సంబరమున.
ఉ. తారకుఁ డఫ్టుసూచి కడు శ్రీ దర్పమునన్ సురల బలార్పఁ గాఁ
దార సిలంగఁ గాంచి విబుధ ప్రభుఁడేచి యెదుర్కొ నౌక మహెూ
దారులఁ దక్కు దైత్యకుల తల్లజులన్ సురవర్యులాగి దో
+
స్సారవిశేష మేర్పడఁగ * జన్యముసల్పి రనల్న వైఖరి,
40
41
42
43
44
45&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>n8hpmpxq7eiqjjg7u3u02k9xwa7pdzk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/415</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251372</id>
    <revision>
      <id>611967</id>
      <timestamp>2026-11-08T11:51:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'శ్రీ శివ పురాణము గీ, తారకునితోడ శక్త్రుండు దంభుతోడ, సప్తజిహ్వుండు బంభుతో జ ముఁడుబలుని తోడ నాశరుఁ డతిబలు తోడఁ బాశ, పాణియును బెట్టిదంబగు బరవనముగ . గీ. కరువవిసువీరుతోడఁ గిన్న...'</comment>
      <origin>611967</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3574" sha1="rrizd0qw9jaigpyna2uxfwg2t4newvm" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;శ్రీ శివ పురాణము
గీ, తారకునితోడ శక్త్రుండు దంభుతోడ, సప్తజిహ్వుండు బంభుతో జ ముఁడుబలుని
తోడ నాశరుఁ డతిబలు తోడఁ బాశ, పాణియును బెట్టిదంబగు బరవనముగ .
గీ. కరువవిసువీరుతోడఁ గిన్నర విభుండు
శంభ దైత్యునితోడ నీ। శానమూర్తి
శుంభుతో సూర్యచంద్రులు • శుంభముంజ
రాసురులతోడ ననిఁ బూని
రక్కసుమెయి.
చ. గొదగొని స్పర్థతో నసుర కోటియు దివ్యసమూహ మిట్లు దో
ర్మదమొదవన్ బరస్పరమ మర్ష పరాయణులై మహోగ్రమా
కదనము సల్పుచుండిరి ని కామబలాఢ్యులు ధీరులెంతయు
ముదమొదఁ జెందఁ బంద లిఁక భూరిభయంబునఁ గుంది పాఱఁగన్.
చ. కడువడిఁ బోరుచున్న బలశీఘస్మరుఁ గన్లోని తారకుండు గి
న్కడరి కరిన్ నిశాత విశి*ఖమ్మునఁ దూలఁగ నేసి వాసవున్
బిడుగులఁ బోలి బాణముల బిట్టుగ పక్షము నాట నేయఁగా
బడలి యతీండు మూర్ఛపడె • బాష్పములని విడువ మరుద్వరుల్ .
చ, అసలునిఁదొట్టి నిర్జర వశీరాగ్రణులున్ జలమేది యుద్ధతినే
దనుజులతోడఁ బోరితము దారుణ భంగి నొనర్చి త
دلو
తరవిక్రమోన్నతి నితాంతము దుస్సహమాట డస్సీ వే
దనఁ గొని యమ్మునన్ దొరఁగి • ధానం చేసిన భీతచిత్తులై.
47
48
49
50
గీ, వారిఁగని దైశ్యవర్యు లో పార్యపటిమ, సించి నాడంబు లొనరించి చెలఁ గనంత
వీరభద్రుఁడుగల్గొని వేల్పుగములు, నెఱపుఁబో గార్చి రణసేన నెలయఁ జేరే,
క. ప్రమథ గణంబులతోడుత, సరంజని కారెండిట్లు చను దేరంగా
సమకలు గ్రమ్మఱి యస్సై హముమాణి రణాళికాలకు లై తొడరుటయున్.
చ సురలఁ బిలుందఁ జేర్చుకొని . శూరవకుండకు వీరభద్రుఁడు
ద్ధురతరరోష వేగమున • దోర్బల మేర్పడు రాక్షసావళిగా
బొరిఁబొరిఁ జంపుచున్ దదధి పుండయి ఘూర్ణిలు తారకాసురున్
బొరిగొనఁగాఁ ద్రిశూలమున మోఁదె నురమ్మున ఘోరభంగిగాన్,
58&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>rrizd0qw9jaigpyna2uxfwg2t4newvm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/416</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251373</id>
    <revision>
      <id>611968</id>
      <timestamp>2026-11-08T11:51:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'కుమార ఖండ ర - ఆ. గీ, దాన నసురుండుమూర్ఛిలి తా రథంబు, నందొర గె, సుంత కాలంబు+నమర వరులు సంతసంబొంది యార్వఁగ వంతఁగొని సు, రారులొక్కింతసేవు దైన్యంబుఁ జెంద వ. అంత ఆ. భయదశూల పాశ పరశుపట్ట...'</comment>
      <origin>611968</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3500" sha1="okt87wut7fd7fmjyf8geb1sbfui74mw" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;కుమార ఖండ ర - ఆ.
గీ, దాన నసురుండుమూర్ఛిలి తా రథంబు, నందొర గె, సుంత కాలంబు+నమర వరులు
సంతసంబొంది యార్వఁగ వంతఁగొని సు, రారులొక్కింతసేవు దైన్యంబుఁ జెంద
వ. అంత
ఆ. భయదశూల పాశ పరశుపట్టినములు, ఖడ్గముసలగదలు + గరము మెఱయఁ
బ్రమథ వీర వరులు • రక్కసు లొండొరుల్, పోరి రనుపమాన 'భూరిశ క్తి .
ఉ, దైత్యపరుండు దెప్పటిలి దానవసంఘము పొంగ నాతత
పరసూదనమై తగు శక్తి వీరు పై
.
సత్యురువిక్రమార్భటుల 4 నార్చుచు పైవ నతండు దానినై
యత్యశరస్థశ క్తి ఁగొని • యంత నె
చేసి ధీరుఁడై .
56
గీ. ఇపుడె సమయింతు సిద్దైత్యు'హీన చరితు, సనికడంగుడు నారదుం డతిరయమున
పచ్చియిట్లని వాక్రుచ్చె 'వరద! యుడుగు, మీవు షణ్ముఖవధ్యుఁ డీయింద్రవైరి
వ. అనినంత
శ, కోపోద్దీపితుఁడై యా. టోపంబున రక్కసున్ దు॰డుపఁబూనియుఁ దా
నోపిశఁ గొని మరలెను ముని, యౌూపాయికమైన వచన మందలి పేర్మిం. 68
గీ. అంత మరలఁ గడంగిన శీయ కురవక్యు, లొక్క పెట్టు నిశాటుపై * నురవడించి
యఃప వెల్లినిఁ బరిగింప నాతండలిగి, ప్రతిహతము చేసి యద్దాని వాసిమెఱయ
ఉ. అందఱ గన్ని రూపు ల లయి యాతతశక్తి శాచ శీశ్వరుం
డందు కొక్కమా విజయంబు ఘటింపఁ గడంగి బాణ రా
జిం దవ హేతులట్లడుఁ జేయఁగ నేయఁగ నాయగుర్త్యు ల
పొందఁగరాని వేదనను నొంని యలందరి కురుచున్ గడున్.
..-
శా. పైరు. సం ఉది గాంచి యోర్వక భుజాకారనిష్టంభి మేపార న
న్నా కాళేశ్వర్ పై రి డగ్గఱి బన్నా రాచధారాతతిన్
కాకుల బఁ జేసెర్చిన శునా 'సిరారి రూపేక్షుఁడై
శ్రీకాంతున్ ద్రిశిఖంబునన్ గదిసి మర్దించెన్ సురల్ పందురన్.
చ. సొలయక యంతఁ జక్రి సుక సూరనుపై గద వైవ నాతఁ డ
త్యలఘురయంబున.క సునిశితాశుగ యుగ్మము తోడ దాని వ్ర
60
61&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>okt87wut7fd7fmjyf8geb1sbfui74mw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/417</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251374</id>
    <revision>
      <id>611969</id>
      <timestamp>2026-11-08T11:51:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '३४४ శ్రీ శివ పురాణము య్యలు పొనరించె యార్చి ఘనమై భయదంబయి యొప్పుశక్తి బి లఁగ విష్ణుపై వినర శ్రీ వద్ది కఠోరముగాఁగఁ దాఁగ. . * తారక విష్ణు లొకరిచే నొకరు మూర్ఛితు లౌట + 62 ఆ. శోణితంబు...'</comment>
      <origin>611969</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3585" sha1="3b1vs6uffzeqd674blj9g6qe2439ke8" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;३४४
శ్రీ శివ పురాణము
య్యలు పొనరించె యార్చి ఘనమై భయదంబయి యొప్పుశక్తి బి
లఁగ విష్ణుపై వినర శ్రీ వద్ది కఠోరముగాఁగఁ దాఁగ.
.
* తారక విష్ణు లొకరిచే నొకరు మూర్ఛితు లౌట
+
62
ఆ. శోణితంబుదొరఁగ సుడివడిహరి మూర్ఛం, కొని సుపర్ణునిూఁదఁ గూలె గరుడుఁ
డాశసమున కెగసి యాహవఁంబున కెడ, గాఁగఁ జేర్చె సంతఁ గంజనయను. 68
చ, మురరిపుఁ డపు మూర్ఛవిడి • మోహర మొంది కడిందిచేవ ని
ర్జరరిపుఁ జూచి నందక ముద్గరమ్మున నాటఁగ నేయ నాతఁ డ
తురుతరతత్ప్రహారమున నొడ్డున వ్రాలె రథంబునందు నా
త్తురు వఱదల్ తొరంగఁ గడు దుఃఖము నొంది తలంక రక్కసుల్.
ఉ. చెచ్చెర లేచి తారకుఁడు • చిచ్చువితమ్ముగ మండుచుకో నడిన్
బచ్చనివల్వ వేల్పు పయి 4 బాణశతంబులఁ గుప్పె నాతఁడున్
హెచ్చగు పౌరుషంబువ సహింపక నింపె సహస్ర మమ్ములన్
మీ
దర్శనయోగ్యమై తగెన్,
65
65
గీ. ఔజసికవర్యుడైన 'దైత్యాధినాథు, విక్రము బంతకంతకు విస్తరిల్లె
విష్ణువును వెన్న ద్రొక్క ఈవెక్క సముగఁ, బోరుచుండెను మొగసిరి పొంశమొప్ప
వ, అంత దినాంతంబగుడు నిమిటిగెలంకులవార లాయోధనంబు విరమించి నిజనివా
సంబులు కరిగిరి.
ఉ. చిత్రమగున్ బ్రదోషమునఁ జీవయెసుగఁ దమోని కోటుఁ డీ
ధాత్రి సమస్త దేశముల దక్కొని యాక్రమణంబు సేయుడున్
జైత్రుఁడు రాజు వాని బహు సత్వకరంబుల గెంటివైచి స్వ
ఔత్రముఁ జూపి వచ్చిన యశంబను రీతినిఁ గుప్పెఁ గొముదిన్.
గీ. చక్రదుఃఖావహుడైన సత్యమగ
పసువును హరించినను గురు వనితఁ జెంది
నను గువలయేందిర వరియించెను గలాదుఁ
.
గాముకులు గాంతురే యెందుఁ గల్మషములు.
ఠ. కౌవలయశ్రీరతి తేజో వినియోగమున స్రుక్కు చుఁ గలాదుండున్
వేవచ్చు వికర్తనుఁ గని, తా వేగన్' గడలిఁ బడియెఁ దలఁడుచు నంతన్
67
68
69&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>3b1vs6uffzeqd674blj9g6qe2439ke8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/418</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251375</id>
    <revision>
      <id>611970</id>
      <timestamp>2026-11-08T11:52:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '(87) కుమారఖండూ ని క, పారిపొగఁ దెలవాఱుగఁ డా. మరఃసభవుం డగు దెంచి ' మకరధ్వజ సం హరతనయన Tఱఁగి లు బల్, పరమ ప్రశ్రయమనంగఁ జలికెన్ గలఁకన్. -. బ్రహ్మదేవుఁడు తారన హారార్ధమై సమారస్వామిని బ్రా...'</comment>
      <origin>611970</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3798" sha1="hhiqi4wg5w2m8jatyxsxwlecm9fpgr2" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;(87)
కుమారఖండూ ని
క, పారిపొగఁ దెలవాఱుగఁ డా. మరఃసభవుం డగు దెంచి ' మకరధ్వజ సం
హరతనయన Tఱఁగి లు బల్, పరమ ప్రశ్రయమనంగఁ జలికెన్ గలఁకన్.
-.
బ్రహ్మదేవుఁడు తారన హారార్ధమై సమారస్వామిని బ్రార్థించుట
శా. ఓ వందారుజనాపనోద్యమ నిబద్ధోద్యన్మహాశంకణా!
ఓ విశ్వా త్తర శౌర్యధైర్యవిధం ! యోదేవోద్భవా!
నీ వాలంNను బూని జతనిఁక ఖండి-ప-గ భావించుమా!
దేవాత్మన్యధదీర్భంగా గడఁగుమా! • ధీక్యత ప్రాంభోనిధీ!
శా. ఈవిష్ణుం డల జిష్ణుడున్ మఱియు వహ్ని ! బధ్న కాలాదులా
దేవారాతిని గెల్వఁజాల కిటసం దేహం బొకింతేని లే
దీనిక్కార్యముఁ దీర్పఁబుట్టితివి సుమ్మీ! లెమ్మి: దారకా
భావంబున్ జొసఁగించి మా కువయ సౌభాగ్యంబుఁ జీకూ్పుమా!
గీ, అనిన శాంకరి ప్రియమంది • యనికినై య,నీకికి సెలవీయ నశిస్తోరదీప్తి ఁ
జ్రమథ విబుధ ఓరల్ పటు భయడతూర్య, మునఁగఁగ సంగ రారంభులైరి.
రెండవ కాఁటి యుద్ధము
-
మ. హయహేషల్ గరిబృంహితంబులును ఘ టారావముల్ శింజినీ
భయదధ్వాసములుకి శతాంగతుర గస్ఫాగోల్ల సత్కింకిణీ
చయసు కేఒకృతులు; రథాంగం లి స్వాసంబులు యోధకం
చయవీరధ్వనులు, తెలుగె దశవిక్చత్రం దూటా డెఁగన్.
*
72
78
75
గీ. అడరి సైన్యంబు లొక జీవనవః సణుక, మొగ్గరము, బన్ని యార్వవి బుధసవత్నుఁ
డాత్మకీయనమూరజం • బంబరంబుఁ, గొప్ప గా ననుదెంచి శంఖంబు నొత్తే.
.
3
చ. గుహుఁడును బాన్కి తో దరజకు జరుఁ దీర్ప గఁబూని యుల్లన
దృహుగణసన్నుతు ల్వెలయఁ బన్నుగ వ్యూహముఖంబుఁ జేరఁగా
మిహిరిసహస్రవిద్యుతుల * మీటిన తేదము నిల
ద్దహనదృగాత్మజాతుఁ గల తార. డాత్మదలంకి యుల్కునన్.
ఉ. ఈతనిజూపింది జగము లెల్లను నొక్క నిమేషమాత్రలో
నా తతశక్తిఁ ద్రుంపఁగల యాజసికుండనితోఁచు నీతఁడే
ధాతవరప్రకారమిటు . దారసిలెన్ నిజమాతజాయియై
యీతఱియుద్ధమందు * జయ మెట్లొనఁ గూడు నిలింపరాజితోన్
77
78&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>hhiqi4wg5w2m8jatyxsxwlecm9fpgr2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/419</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251376</id>
    <revision>
      <id>611972</id>
      <timestamp>2026-11-08T11:52:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'శ్రీ శివ పురాణము క. పర మేశ్వరుఁ డీతనిఁ గని, ధరణిన్ జరితార్థుఁడయ్యెఁ దానీతండే పరిమార్చునన్ను దృఢమిది, సులకుఁ గడసంతసంబు చొప్పుడు నకటా! • చ. అని తృటికాలమిట్లు హృద యంబున నెంచి య...'</comment>
      <origin>611972</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3547" sha1="08162kqvxevrq7il8h5ly1k6gvh905g" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;శ్రీ శివ పురాణము
క. పర మేశ్వరుఁ డీతనిఁ గని, ధరణిన్ జరితార్థుఁడయ్యెఁ దానీతండే
పరిమార్చునన్ను దృఢమిది, సులకుఁ గడసంతసంబు చొప్పుడు నకటా!
•
చ. అని తృటికాలమిట్లు హృద యంబున నెంచి యనంతరం బెపా
యని యెనలేని విక్రమము శ్రీ నారసి యీనున నిప్లై యీతబస్
జెన కెద నేమి లెక్క యని • సింహరవం బొనరించి దివ్యులతో
గని యిటువల్కె గర్జిలుచుఁ గాటపు నేలుగు వల్క యొల్కఁగన్.
-* తారకుఁడు విష్ణ్వాదుల సుపాలంభించుట *—
చ. మగతన మింత లేక సుకుమారుఁ గుమారునిఁ దోడు తెచ్చియి
మ్ముగ రణ మాచరింపుటకుఁ బూనితి రోరిసు రాధముల్ ! చలం
బుగ నిటుపన్నినన్ బ్రతికి పోవుదు రెట్లు మదీయశక్తి చేయ
దెగుదురు మీరలిందఱును దె
వ. హరిన్ బరికించి
నగరంబునన్
ఆ, కమలనయన ! నీవు కాంతోకృతిని గాక, పగఱఁగలనఁ జేక బలముగలదె
ఎవరి నెదిరినాఁడ • వేసాఁఒ యుద్ధంబుఁ,
జేసినాఁడపీవు + చెప్పుమిపుడు
చ, అల మధు కెల భాసురులు సంబుధి మార్కొ లేక లేక వై
యలఁతితిసంబనాశ యొక్క • యర్థి విధంబున దేవురించి య
ట్లొలసి వధించితీవు మఱి యొక్కపు డొక్క నలంతిపై సురా
కమ్మ యయె రూపడిగించితి వేరి! వారలక
m
శా. ఈసంక్రందనుఁ డొక్క వాటి యందా హీనాత్ముల ఉన్యూసమా
దోసంబుక బొసరించె జ్యేష్ఠ జననీ
• తోషంబు తోషింప న
&quot;చీనంతానపు వీళిక&quot;శములు విచ్ఛేదించే నృతాసుగున
మోసంబున్ బొనరించి చంపె నకటా ! సూకాశయుండై యబుల్.
క. అని ముప్పిరిగొను కనుశన్, గొని తారకుఁడాది తేయ కోటిన్ జది పెన్
79
80
82
88
84
గనలేక నాకనాయకుఁ డనుపమహతి వజ్రధారససురను మోఁదె. 85
గీ. దానఁ గడుడస్సి తారుండు దారనినద, మడర నై రావణగజంబు నవనిఁగూల్చి
శక్తి చే నింద్రువక్షంబు జర్జరితము, సేయ సుర లాస వదలిరి జిష్ణుపైన.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>08162kqvxevrq7il8h5ly1k6gvh905g</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/420</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251377</id>
    <revision>
      <id>611973</id>
      <timestamp>2026-11-08T11:52:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '' కుమారఖండమా ఆవి --* విష్ణువు తారకునితో యుద్ధము చేసి మూర్ఛిల్లుట చ. అదిగని చక్రి బిట్టలిగి యంతనె రాత్రి ద రేంద్రమౌళి పై నదటునఁ జక్త్రమున్ విసర • నయ్యది ఘోరనిపాతతన్ దురా స్పద...'</comment>
      <origin>611973</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3556" sha1="edp202dl9sas4yfjh9oqgcvul99bdtm" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;'
కుమారఖండమా ఆవి
--* విష్ణువు తారకునితో యుద్ధము చేసి మూర్ఛిల్లుట
చ. అదిగని చక్రి బిట్టలిగి యంతనె రాత్రి ద రేంద్రమౌళి పై
నదటునఁ జక్త్రమున్ విసర • నయ్యది ఘోరనిపాతతన్ దురా
స్పదుఁడగు తారకాసురుని ' సంధులు వెల్వనిఁజేయ నాతఁ డ
ప్పదనున నీ హరిని గవిసిపట్టి యురంబునఁ గొట్టే శక్తి చేన్,
గీ. శక్తిహతిఁ గమలాక్షుండు చటులతరని, పీడితుండయి భువిఁబడ బీరువోయి
యమర సేనలు పాఱఁగఁనంతఁ జూచి వీరభద్రుండు ఘనరోష వివశుఁడగుచు
క. కరతలకూలము చేత న సురవరుబ్బియ నతఁడు శూల హతిధరన్'
87
దొరగియు సరిక్షుఁగొనక క్రమ్మఱలేచి ప్రచండకోప • ముడితుఁడగుచున్
గీ. శక్తి చే వీరభద్రుని, నటుల పాత • మొనర దురమునఁ దాడింప నుక్కుదక్కి
భూతల బుసఁబడిమూర్ఛ, బొందెవీర, భద్రుఁ డెంతయుఁ బ్రమథులు బాష్పములిడ
-~-- * నీరధమనివారించి కుమారుడు యుద్ధ, బునకుఁ బూనుట —
ఉ. అంత నిమేషమా శ్రము నద్భుతవైఖరి లేచి వైరివీ
రాంతికమూర్తి యజ్జ్వలతో రాయతజేజుఁడు వీరభద్రుఁ డ
త్వంతరి యోద్ధతిని బరమదాపహధూరి వి ఛావిభాసితా
శాంతము భాస్క రేందుదవా నాత్మశముజ్జ్వలమున్ ద్రిశూలమున్
శ. బిజుబి అగోని తారకువల, నా మనని యుద్ధవివాఁడెఁనన్ షణ్ముఖుఁడ
పాత నియమున సర్వానర్, పతియంగా వచ్చియాగి కౌ నిట్లనియె.
వ. గతము సోదరా! యసుర నక్కడగించి రణంతు నీవిటుల్
దొడరఁగ నేల వీనికయి ? వొడ్డవు బాలుఁడ నేన చాలు వే
ల్మిడీఁ గనుగొంచునుండుఁ డిఁక లేఖులు నీవును వీనిదైన
దుడుకఁ గణంబుఁ దీగు పరిశీతోషముఁగూర్తునిలింపకోటికికి
'
గీ. అని కుమారుడు దత్ క్షణమేదు నాత్య
యికమతి నెమ్మనంబున హేనుగిరీ. ద
జామ హేశ్వర పదములఁ జక్కఁ గొలిచి
+
తారకాసురవధను ద్రుతమున నెంచి.
91
93
93
94&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>edp202dl9sas4yfjh9oqgcvul99bdtm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/421</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251378</id>
    <revision>
      <id>611974</id>
      <timestamp>2026-11-08T11:52:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'శ్రీ శివ పురాణము క. భ్రమపడి యజాండమద్రువఁగ, నమితపు గర్జనము చేసి • యసుర ప వ రే ట్సముఖమును జేర్ప నిరదము, సమర్ష మొప్పంగు జూచి * యతః డిట్లనియెన్'. —* తారకుఁడు రుమారుని యుద్ధం బుసు మా...'</comment>
      <origin>611974</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3622" sha1="d7zzpt4m16d8tak8bhzjk3zy7agx3n5" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;శ్రీ శివ పురాణము
క. భ్రమపడి యజాండమద్రువఁగ, నమితపు గర్జనము చేసి • యసుర ప వ రే
ట్సముఖమును జేర్ప నిరదము, సమర్ష మొప్పంగు జూచి * యతః డిట్లనియెన్'.
—* తారకుఁడు రుమారుని యుద్ధం బుసు మానుమనుట
•
ఉ. బాలుఁడ వీవు దుర్మతులు బాసటగాఁ గొని తెచ్చినట్లు ని
న్నాలము సేయ నీ కలవి . యానొకొ యీ నురలెల్ల నా కనిప్
జాలక యోడి యూడిగము . సల్పుచు నుండిరి యింతవట్టిబుల్
జాలవు నీవు చేరు మిఁఠ • సత్వర మా రజతాద్రిభూమికిన్.
'
క. మిజోలికి విప్రోలికి, మీ జాడకు అప్పుడేని
గా జతనం బెదసేయము, రాఁజనునే యెత్తి
వ. వచ్చిననుగూడ నిప్పుడు.
మేమకు దెంచం
96
သ • రాణువతోడన్. 97
గీ. చిఱుతపావనిఁజంపిన సిగ్గుకొడము, న నెకు జంకొండెగాని లేదరయు వేఱు
తెఱఁగు ఱమాలి చెడుగులీ సురలునిన్ను, న్యూతగాఁ దెచ్చిరి చ్చటి కువిదలట్లు
చ. అనినఁ గుమారుఁ డల్లనగి • యాతని కిట్లనియెన్ బిభీషికల్
పనిపడ విప్పుడాలమున బంటుతనంబును లేకనీ
తనుజగణమ్ముతోడ నిజ దారయుతమ్ము రసాతలమ్ముఁగ్ర
క్కునఁ జనియందయుండు మిఁకఁ గొందల మొందక యెల్లకా
ల కాలమున్
క. మా తెరువు రాశయున్నను, నీతిఁదొరఁగి సురల కలిమి నీవుకొని యిటుల్
కాతరులఁ జేసి వారల, ఘాతుక! వేధింపుచుండఁ గా
మఱియు.
శ. ననుబాలునిగా ఁగఁ దలం, చినఁబ్రోడనుగాఁ దలఁచిన
99
గాంచుదు పెట్టుల్ .
100
జింతియొనరది
నిఁ జూతువులా వంతయుఁ దీనఁబోవుచు రుచులనడుగఁ జఱఁగేయెందు.
— కుమారకారకుల యుద్ధము
గీ, అననవిని దను జేశ్వరుండా గ్రహమున, నడగి నిశితశరమ్ముల • నఁబిశాత
నూజు పై ఁబరపినగుహుం ! ోజమెఱయఁ వానినన్నిటి నడుమనే వమ్ము చేసి
క. పెనుబాములవలెఁ జెలఁగెడు, ఘనసాయకముల నరంటు గాడఁగ నేయన్
బెనుకినుక తారకాసురుఁ డనువు గశతకాండములఁ బ్రహారించెగుహున్ 103&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>d7zzpt4m16d8tak8bhzjk3zy7agx3n5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/422</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251379</id>
    <revision>
      <id>611975</id>
      <timestamp>2026-11-08T11:52:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '(ES) కుమార ఖండము . వ, అంతఁ గుమారుఁ డలఁతినవ్వోలయ చ, శిరసున ఫాలమందు గళ సీమ నురంబున బాహులందు ని ష్ణురతర తీవ్ర బాణములఁ • జొన్ని సిడంబును ద్రుంచి విల్లుఁబో విడిచి దునిమి వేచిన కారకు...'</comment>
      <origin>611975</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3728" sha1="glbkqj7thgxo3icurysger0rsr1dztb" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;(ES)
కుమార ఖండము .
వ, అంతఁ గుమారుఁ డలఁతినవ్వోలయ
చ, శిరసున ఫాలమందు గళ సీమ నురంబున బాహులందు ని
ష్ణురతర తీవ్ర బాణములఁ • జొన్ని సిడంబును ద్రుంచి విల్లుఁబో
విడిచి దునిమి వేచిన కారకుఁ డుక్కుఁదక్కి న
త్వరముగ శక్తి నూఁతఁగొని శ్రీ పార్వతివుత్తునిఁ దాఁకి వీశతో,
చ. హరసుతుఁడున్ రమోన్నతి శతాంగముఁ బాసి పదాతియై ద్విష
ద్ధరణకమైన శ క్తి ఁగొని ' దానవనాథు నెదిర్చి యార్చి న
పరుసున నొండొరుల్ చెలఁగి • ప్రౌఢిగ శక్తులఁ బోరుసల్పి రా
దురమును జూడ నెంచి కడుఁ దోష మనంగఁగ నాకసంబునన్.
— కుమార తారకుల శక్తి యుద్ధమును వైమానికులు చూచుట
4. గరుడ గంధర్వసిద్ధకి శిన్నరులు సాధ్య
వరులు విద్యాధరాప్సరో 4 వర్గములును
ఘనతర విమానముల నెక్కి కాంచుచుండి
రెలిమి బల తారతమ్యంబులెన్ను కొనుచు.
•
104
105
106
107
ఉ. తారకశార్తి కేయు లతి దర్పమైనంగఁగ శక్తి హస్తు లై
సారెకుఁ దీవ్రఘాతముల సల్పుచు నొండొరు లేక వీరులై
నేరిమి శూరతాగమ నెక్కొన నొంచుచు మించుచున్ గడున్
ఘోరముగాఁగఁ బోరిత మళ్లికుంఠితరీతి నొనర్చి రెంతయు.
మ. తలపై నెన్నో హనుద్వయిని స్కంధంబందు బాహుద్వయి
గళమందు గదోయియం దుదర భాగం బందుఁ బార్శ్వద్వయం
బుల సన్యోన్యవధేషులై పటువాదం 'బుల్ సేయుచున్ వీఁకతో&quot;
బలవద్ఘాతములన్ బొనర్చికొని రప్పాటన్ మృగేంద్రాభులై .
శ. పిఱుఁదినియక యొశ రేనియుఁ, బిఱబిఱు నింగి పయి కెగసి . బిట్టుగ శక్తి
స్ఫురదురుపాతంబుల నె, త్తురువఱదలుఁ బిళితములును . దొరఁగించి రిలు.
వ, అయ్యక సరంబున ననన్యసామాన్యవిశ మధుర్యులగు నవ్వీర వర్యులన్ గాంచి
వైమానికతల్లజులు సంశయికులై యిట్లు యోజించిరి,
+
ఉ. ఇద్దఱునున్ సమిద్ధబలు లిద్దఱు యద్ధ పటిష్టులైన
రిద్దఱు దివ్యశ క్తిధరు లిద్దఱు వికమధుర్యులైనవా
·
వా
108
110&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>glbkqj7thgxo3icurysger0rsr1dztb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/423</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251380</id>
    <revision>
      <id>611976</id>
      <timestamp>2026-11-08T11:52:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'శ్రీ శివ పురాణము రిద్దఱు సింహసుహసను 'లిద్దఱు ధీరమనీషు లిప్పుడీ యిద్దఱిలో నెవం డని జయించునో త్రుంచుకో మార్తు నేపునన్. 111 వ. అని యిట్లు యోజించుచున్నంత సభోభారతి యవ్వారల కిట్ట...'</comment>
      <origin>611976</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3982" sha1="d4u70fbrufkre9hyi0l8j89sjni2kba" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;శ్రీ శివ పురాణము
రిద్దఱు సింహసుహసను 'లిద్దఱు ధీరమనీషు లిప్పుడీ
యిద్దఱిలో నెవం డని జయించునో త్రుంచుకో మార్తు నేపునన్.
111
వ. అని యిట్లు యోజించుచున్నంత సభోభారతి యవ్వారల కిట్టులనియె. 118
ఉ. ఖేచరులార! కాంచుఁడిఁకఁ గిల్బిషనర్తను దారకాసుగున్
•
నీచుఁ గృతాపరాధు నవి నీతు హరాత్మజు
+
ర్చూచుచునుండ శక్తి హతిఁ జొప్పడఁగించి వధించు నిఫ్టు సం
• గుందఁ డగున్ భువనత్రయంబునన్.
కోచము మానుఁ
ఆదివ్యులెల్ల రాత్మంబులన్ బొంగి రంబికా తనూజుఁడపుడు శక్తిఁ
118
చారకాసు రేంద్రుఁ + దఱిమి యురంబున, మోఁ నశనిశతస మూహనిహతి
క. దానఁగడు బడలి యసురుఁడు, దీనుండై యంతలోనఁ దేఁకువఁగొనియెం
తేనలుక నాత్మశక్తిన, నూనప్రహరణ మొనర్చె . నుద్దవిడి గుహున్' 135
తారకతాడితుండైన కుమారస్వామి మూర్ఛిల్లుట -
గీ. స్కందుఁడద్దాన మూర్ఛిల్లి * క్షణములోన
ఋషి గణస్తూయమా నుఁడై * యెఱుకఁ జెంది
గంధసింధురవరముపైఁ గడఁగునట్టి
కొదమ సింగంబ నాదైత్యుఁ గొట్టశక్తి
1
116
118
క. ఇవ్విధి నిరువురువీరులు, చివ్వన్ జెలరేఁగి విజయ చింతాలను లై
క్రొవ్వునఁ బోరుచునుండిరి, నివ్వెఱపాటొందెదిష్టృనికరము చదలన్ 117
శ. పవమానుఁ డచలుఁడయ్యెను, రవి తేజుఁదొరంగె నర్వరయు నానా రై
లవసగ్రామంబులతో, డ విచలితంబయ్యె నెద గడలు కొనఁగఁగడున్
గీ. అవుడు తుహినగిరీశ్వరుం డతిరయమునఁ, దనజనంబులతో రణస్థలినిఁ జేరి
యాత్మ దౌహిత్రుఁగాంచి పెళ్లిల్లడరుచున్న, సంతఁగ నికందుఁ డతని కిట్లనియె వేగ
చ. అడలకుఁ డద్రిరాజ! హృదయంబున నెవ్వగఁ జెందఁబోతుఁ డి
ప్పుడు కడతేర్తు నిద్దనుజుఁ బూజ్యులు మీరలు గాంచఁగానిఁక
బుడమిజనంబు సంతసము పొంపిరివో పరహించుఁగాక నా
కడిఁది భుజాబలంబు గల'కాలము కీర్తి వహించుఁ గావుతన్,
.
క. అని మనమున గిరిజా శివు,లను భక్తి యెనుగఁగాఁ దలఁచి మ్రొక్క విరో
ధినిఁ జంపఁబూని కినుకన్, గొని ఘనశక్తిన్ నిశాంత కుళలోన్నతిమై.
120&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>d4u70fbrufkre9hyi0l8j89sjni2kba</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/424</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251381</id>
    <revision>
      <id>611977</id>
      <timestamp>2026-11-08T11:52:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'కుమారి ఖండము - ఆ. 3 — * కుమారస్వామి తారకాసుకొనిఁ జంపుట *- $ క. భైరవరవ మొనరింపుచు, దారుణతర శక్తి ధారఁ దారకు మోఁదన్ భూరికుల శైల మట్టుల, ధారుణి యద్రువంగఁ గూలెఁ దారకుఁడు వడిన్. చ. కడుని...'</comment>
      <origin>611977</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3504" sha1="b2uw0xtghjlngkkk6hlkiw21aa0s4kb" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;కుమారి ఖండము - ఆ. 3
— * కుమారస్వామి తారకాసుకొనిఁ జంపుట *-
$
క. భైరవరవ మొనరింపుచు, దారుణతర శక్తి ధారఁ దారకు మోఁదన్
భూరికుల శైల మట్టుల, ధారుణి యద్రువంగఁ గూలెఁ దారకుఁడు వడిన్.
చ. కడునిశిత ప్రహారమున గాత్రము ఖండితమై నిశాటుఁ డ
య్యెడఁ బుడమి బడఁగ నిఁక • నేమియు సేయకయుండే షణ్ముఖుం
డడరి జనంబులెల్లఁగన వద్దనుజుండు లయంబుఁ జెందెఁ గీ
డ్వడి పలలాశు లెంతయును • బాఱిరి నల్గడఁ గాందిశీకులై .
లయగ్రాహి : కొంద ఱలుకొంది ధృతిఁ జెంది సురబృందముల
ముం దురమునం దెదిరి మందిరి కడంశన్
గొండ ఆదరింది గుహు సుందర పదంబులకు
వందనము చేసి శరణీందరి ప్రపత్తిన్
గొండ తెదఁ గుందుచుఁ బిలుందఁ గనుఁ గొరుచు బలి.
మందిరముఁ జొచ్చి యట నొందిరి నివాసం
బిందుధర నందనుఁడు . పొందుగ నిటు బయము
నొందె ముదమందిరి ముకుందముఖలేఖుల్.
3
124
క. అంతఁగని ఖేచరులుగుడు, సంతనమున గుహునిజయము శ్లాఘింపుచు న
త్యంతము గానము చేసిరి, వింతగఁ గురిపించి రలను విరులసువృష్టి
- పార్వతీపరమేశ్వరులు రణభూమికివచ్చి కుమార నిఁజూచి యానందించుట —
ఉ, శీతమయూఖ శేఖరుఁడు చెచ్చెరఁ లు.
-
•
జయోత్సవోన్నతిన్'
జేతమునందుఁ దా నెఱిఁగి శీతనగేంద్రకుమారితో గణ
వ్రాతముతోరణానికి వచ్చి కుమారు నిజాంకమందు సం
ప్రీతియెసంగఁ జేర్చికొని బ్రీణనము బొనరించె మించుగ
•
గీ. చాలఁ బ్రేముడితో హిమ జైలరాజ
తనయ సుతు ముద్దు చేసి య'క్కు నధరించేఁ
గుహుఁడు తలిదండ్రులడుగుల కున్ బ్రియమున
శిరము సోఁకఁగ మ్రొక్కి సంబరముఁ గాంచె.
క, హిమగిరిపరుఁ డత్తఱిఁ దన, కొమరులతో బంధుమిత్ర 4 కూటముతోడన్
హిమకరకిరీటు
126
137
నార్యను, గొమరునిఁగని కొనియెవెల్లి కొల్ల గముదమున్ 198&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>b2uw0xtghjlngkkk6hlkiw21aa0s4kb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/425</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251382</id>
    <revision>
      <id>611978</id>
      <timestamp>2026-11-08T11:52:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'శ్రీ శివ పురాణము శ, జీవతలందొఱు శివుఁ ద, దేవి గొమరువిఁ గడున్ నుతించిరి గంధ ర్వీవిసర మప్సరోగణ, మా వేశముతోడఁ బాడి • యాడిరి ప్రీతి వ. అంత హరిహిరణ్యగర్భాద్యభిల ర్వాణ శిరోమణులును...'</comment>
      <origin>611978</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3872" sha1="1hhs844n102rez5kzz18fx5lh55g5o8" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;శ్రీ శివ పురాణము
శ, జీవతలందొఱు శివుఁ ద, దేవి గొమరువిఁ గడున్ నుతించిరి గంధ
ర్వీవిసర మప్సరోగణ, మా వేశముతోడఁ బాడి • యాడిరి ప్రీతి
వ. అంత హరిహిరణ్యగర్భాద్యభిల ర్వాణ శిరోమణులును దేవర్షిప్రవరులు ముని
ముఖ్యులు మున్నగువారెల్ల రమితామోదంబున మ హెూత్సవంబు సంతరించి
నానావిధగీత వాది ఘోష సంయుతంబుగ బ్రహ్మఘోష పురస్సరంబుగ నుమా
మహేశ్వరులకుఁగుమారునకు విజయనీ రాజనంబులు చేసి వినుతించి.
యర్చించిరి.
పరమేశ్వరుం డవ్వారి నందఱి నభినందించి జగదంబికను దోడ్కొని ప్రమథ
గణంబులతో కైలాసపదంబుఁ జేరెనంత
_* బాణాసుర ప్రలంబాసుర సంహారము -
క, బాణాసుర వీడితుఁడై, ప్రాణారుం డగుచుఁ బొగిలి • క్రౌంచాది యని
ద్రాణపరాక్రము షణ్ముఖుఁ, దాణార్థము చేరి తత్పదముల కొరఁగుచున్.
ఉ. దేవర దుయుద్ధమునఁ దేఁళువదక్కి పలాయమానుఁడై
యేవలనో వసించి యివు • డివ్విధి బాణదనూజుఁ డుద్ధతిన్
నా వెనువెంటఁ జొచ్చి నిధనం బొనరింపఁగఁ జూచుచున్న వాఁ
డీ వెడఁగున్ వధించి నను • నేలుము శంభుకుమార! కూరిమిన్.
వ. అని దీనుండై యర్థించినంత.
182
ఆ. తారశారి దృప్త' దైత్యఘ్నుఁడును శరణాగతావనుండు నగుట నపుడు
బాణు గుఱిఁచి వైచెఁ బటుతరంబగు స్వీయ, శక్తి నదియుఁ జని ని శాటుఁ జదిపి.
1. వాని బలగముల నెటకు, బోనీయక తఱిమి చంపి పొందికతో నా
ర్యానందను కర మొందెను, నానాదివిజులు మునులు ఘనంబుగఁ బొగడన్.
.
డంచితమగు
గీ. కాంచుఁ బరికించి షణ్ముఖుం
కరుణ దొరయంగ నిట్లనె తెఔ్మధ రేంద్ర !
+
శేషశించె నీ పగతుఁడు
బెగడుడిగి చేరఁజను సుఖంబుగ మనికికి.
185
వ. అనిన నతండు స్త్రీతుండై దయాసముద్రుండగు పార్వతేయుని యనుగ్రహంబున
కలరీ మొక్క. నిజధానంబుఁ జేరె నంతలోన,
క. భుముదుఁడను నాది శేషుని, మరుండు ప్రలంబ దైత్య కుంజరు చేఁ
ణములు పొలిపోవకుండుట, కమరశుభావహునిఁ గిల్బి పాపహు గుహునిన్,
186&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>1hhs844n102rez5kzz18fx5lh55g5o8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/426</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251383</id>
    <revision>
      <id>611979</id>
      <timestamp>2026-11-08T11:53:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '(99) కుమారఖండము - ఆ. వి గీ. చేరి మ్రొ ్య జిజీవిషఁ జెప్పికొనియె, తండ్రి! నీయాజిఁబఱచి పాతాళబిలముఁ జేరిన ప్రలంబదైత్యుడు తారశాను, చరుఁడుదలఁపడెనన్ను హింసన్ బొనర్ప. క. దీనజన బాంధవుఁ డ...'</comment>
      <origin>611979</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4153" sha1="6ty7h8xec7xdw8wf8pnlhfqs4vnq95b" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;(99)
కుమారఖండము - ఆ. వి
గీ. చేరి మ్రొ ్య జిజీవిషఁ జెప్పికొనియె, తండ్రి! నీయాజిఁబఱచి పాతాళబిలముఁ
జేరిన ప్రలంబదైత్యుడు తారశాను, చరుఁడుదలఁపడెనన్ను హింసన్ బొనర్ప.
క. దీనజన బాంధవుఁ డవ, న్యూ సదయాసింధుఁడవు మ' హెూగ్రారాఠి
ప్రాణశమనుఁడవు సాంప్రత, మీనను శరణార్తు మనువు+మీ కడపి రివున్'.
గీ. అభినయంతనె హరసూనుఁ డాత్మయందు, శివులన. దలంచి సరగున స్వీయ శక్తి
నల ప్రలంబాసురునిఁ జంపఁ బంప నదియు, సబలముగ వానిఁదెగటార్చి 'స్కందుఁ జేరా
తరల, కుముదుఁ గగ్గొని యంతఁబల్కెను గోపతిధ్వజవుత్రుఁ డా
కుమతి దైత్యుఁడు గీటడంగాను గుండడం గెను నీవు త్రా
సముఁ దొలంగి గృహంబుఁ జేరుము సర్పరాజకుమార! నాఁ
బ్రమదమంది యతడు చెందె బిరాన నాత్మని వాసమున్ .
కుమారస్వామి శివలింగస్థాపనము సేయుట -
141
శ, రక్షో విశసన మొనరిన, యాక్షేత్రంబందు నమ్మహాసేనుఁడు పా
పక్షయదములై యమరు మ, హెూక్ష ధ్వజలింగములను నొప్పిన భక్తిన్. 142
గీ. స్థాపనము సేయఁగా నెంచి సర్వ దేవ, రాజి గొలువఁగ మంచిమూ ర్తంబునందు
శైవలింగ చతుష్టయ స్థాపనంబు, చేసె నార్తి
నార్త్విజ్యమును మునుల్ చెందియలర.
వ. ఆలింగ చతుష్టయంబందలి లింగ త్రయంబునకుఁ గ్రమంబుగఁ బ్రతిజ్ఞేశ్వరుండని
యును, గపాలేశ్వరుండనియును. గుమారేశ్వరుండనియును, జయస్తంభో పశంఠ
ప్రతిష్ఠితంబగు నాల్గవలిఁగంబునకు జయ స్తంభేశ్వరుండనియును నామధేయంబు
లర్పించి యర్చించె. హరిబ్రహ్మాది నిఖిల నిలింపప్రముఖులు యచ్చోట శివ
లింగంబులఁ బ్రతిష్ఠించి పూజించిరని సూతుడు శౌనకాదిమునుల కిట్లనియె,
మత్తకోకిల తారకకధనంబు శైలను తాకుమార జయంబు మీ
:
.
ర్గోరినట్లుగఁ దెల్పితిన్ గడుఁ గూర్మి నెవ్వఁడు దీని వి
స్తారభ క్తిఁ బఠించిన విస సంతసం బకుదొండఁగా
భూరిభోగములొందు మోక్షముఁ బొందు నంతమునందున.
గీ, అనిన శౌనకముఖ్యు • లిట్లనిరి నూత, పరమవిజ్ఞాన భాగ్య వైభవవిధాత !
గుహునిలీలల నింకను * గొన్ని సెప్పు, మనినఁ బౌరాణికుం డిట్టు లనియెఁబ్రీతి.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>6ty7h8xec7xdw8wf8pnlhfqs4vnq95b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/427</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251384</id>
    <revision>
      <id>611980</id>
      <timestamp>2026-11-08T11:53:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'శ్రీశివ పురాణము. క్ష, తారశసంహారంబిటుఁ, గూరిచి జయ మొందియున్న గుహునిన్ గని బృం దారక లందొఱు మొక్క- సు, ధామధురోక్తులు దలిర్ప * ధ్యానించిరిటుల్. ---* దేవతలు కుమారస్వామిని స్తుతించు...'</comment>
      <origin>611980</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3766" sha1="npfxzd63rdvy5maiox89mn4zgt9dnkk" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;శ్రీశివ పురాణము.
క్ష, తారశసంహారంబిటుఁ, గూరిచి జయ మొందియున్న గుహునిన్ గని బృం
దారక లందొఱు మొక్క- సు, ధామధురోక్తులు దలిర్ప * ధ్యానించిరిటుల్.
---* దేవతలు కుమారస్వామిని స్తుతించుట
*
సీ. విశ్వమంగళునకు విశ్వ బాంధవునకు, విశ్వభావనునకు + విశ్వగతికి
తారిక దైత్యహం * * తకునకు బాణాసు, రఘ్నునకును బ్రలం బఘ్నునకును
కల్యాణమూర్తి కకల్మషాకారున, కీశ్వరవుత్తున సిద్ధమతికి
దేవరక్షకులకు జీవరంబకునకుఁ దేవసేనానికి * దివ్యకీర్తి
'
148
149.
గీ. కథలలో కై శపతికి భక్తాభిరతికి, నతుల కరుణాసముద్రున • కభయమనకు
వీరమౌళికిభంజిత * విద్విషాళి, శంజలియొనర్చి మొక్కెడ • మనవరతము
ఉ. దేవ! విపత్సముద్రమునఁ దీఱనితీరున సంగలార్బుమ
మ్మివిటు లుద్ధరించితివి • కేమని నిన్ గొనియాడఁ జెల్లుమా
కీవె హితుండ వీశ్వరుఁడ వీవె గురుండవు నీవె తల్లి దం
డ్రీవె మహాత్మ! జోతలివె • యేలుము దీనజనావన క్షమా
!
క. అని మొక్కి యభిమతించిన, యనిమేషాధిపుల కెల్ల నభిసవవరముల్
మనశృపనో సంగీ శివనం,దనుఁ డమితానంద మఫుడో పర్చెను బ్రీతిన్ 150
గీ హిమగిరీంద్రుని స్వగిరీశ్వరులను గాంచి శైలంబు లెల్లను గలుష భారము
తపస్సంశ్రయంబులై యలఁగాత, దాతయగుఁ తనా తాత తాపసులకు
వ, అనియిట్లందఱికి వరంబులొసంగి యున్నంత హరిపురోగములు పార్వతేయునకు ఁ
గైలాసగమనయత్నంబు నివేదించి యమ్మహాత్ముండం 'కరించినంత మ హెూ
త్సవంబుతోడఁ బ్రయాణంబు చేసి.
―*
కుమారస్వామి దేవతలతోఁ లాసంబున
గీ. పుష్పకారుడుఁడైన శంభుతనయునకు
హరియును హిరణ్యగర్భుండు • హర్ష మెసఁగఁ
బామరంబులు పట్టిరి * జంభ భేది
.
పట్టె ధవళాతపత్రంబుఁ బరమభక్తి
•
క. గంధర్వులు స్వ ర్వేశ్యా, గంధద్విపయావులెల్లఁ గౌతుక మెనఁగనో
158
బంధనములు విడి చేసిరి, బుధుర గాసములఁ దాండ పంబుల లలి గాన్.. 154&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>npfxzd63rdvy5maiox89mn4zgt9dnkk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/428</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251385</id>
    <revision>
      <id>611981</id>
      <timestamp>2026-11-08T11:53:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'కుమారఖండము - ఈ వి చ. అమరసమూహ మిట్లు పరశీ మాదర పూర్వసుభోపచారముల్ సమధిశలీలఁ జేయఁగ వి*శాఖుఁడు లేఖులతోడ రావ్యభూ • ధ్రము వడిఁ జేరి తల్లికినిఁ దండ్రికినిన్ బ్రణమిల్ల నీవు నా 330xx- ర...'</comment>
      <origin>611981</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3869" sha1="b95uo15dnezt76fuy1u5y6zspska41d" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;కుమారఖండము - ఈ వి
చ. అమరసమూహ మిట్లు పరశీ మాదర పూర్వసుభోపచారముల్
సమధిశలీలఁ జేయఁగ వి*శాఖుఁడు లేఖులతోడ రావ్యభూ
•
ధ్రము వడిఁ జేరి తల్లికినిఁ దండ్రికినిన్ బ్రణమిల్ల నీవు నా
330xx-
ర్కొ మరునిఁ గ్రుచ్చి మెత్తి యుపగూహనముల్ బొనరించి రర్మిలిన్. 155
మ. దివిషద్రాజియు రాజశేఖరునిఁ దదేవిన్ వెసన్ గాంచి భ
క్తివశోదరముతోఁ దదంములఁ దలల్లించి సేవించి సం
స్తవముల్ చేసిరి పెక్కు భంగుల లస త్సాహిత్యసాహిత్య
భవభావస్ఫురితార్థకల్పనలు దీ వ్యద్భంగి శోభిల్లఁగాన్,
— దేవతలు శివుని స్తుతించుట
*-
156
158
సీ. తవిచితాభస్మ ధారియు శివుఁడునై, తనగు ధన్యునకు వందనము లివియె
రూపయుక్తుఁడు విశ్వశిరూవుఁ డరూపుఁ డై, పరఁగుమాన్యున కభి · వాదనమిదె.
క ర్తయు భర్త
యుశీహ రయై జగముల, నలకు విశ్వాత్మున కంజలులివె
స్థావరజంగమ సర్వాత్మయైయేని, కందని ధీరున కభినుతు లివె
గీ. శూలదండకృపాణహస్తునకు నభయ, హస్తున శభీష్టవరదాన హస్తునకును
అభ్రగంగాజటాలున * కగ్ని నేత్రు, నకుఁ బొనర్చెదమిపుడు ప్రణామములివె.
శ, నిరతము మమురక్షింపుము, పరమేశ్వర! సర్వలోక పాలక! శివ! నీ
చరణము లేమఱళుఁదుము, కరుణాకూపార ! సర్వశల్యాణకరా !
సీ. అమరులయందు బ్రహ్మవురుద్రులందెపు, నీలలోహితుఁడవు . నీవు దేవ!
మనపర్వతములందుఁ * గనకాద్రివరయ శక్షత్రమండలి లోనఁ బందురుఁడవు
ఋషులలోన పశిష్ఠ ఋషి వి దిక్పాలుర, యందు వానవుఁడ వీ వసమమూర్తి!
అఖిలభూతములలో 4 నాత్మవు సాంఖ్యము, తమునఁ బూరుషుఁడ వీ+వమల తేజ శ్రీ
గీ. అభవ.. నీ రూపకోటిసహస్రములను, రూపకోటిశతంబుల నోపి పార
మొందనేర్తుమె! లోకహి'తోద్యమా! మ హేశ! స ర్వేశ! సకలని వేశ! యీశ!
దేవతలకు శివుఁడు వరంబు లిచ్చుట *-
గీ. నములై యిట్లు ముతియించు నాశచరుల
సర్వదేవేశ్వరుఁడు గాంచి *. సంతసమున
నిట్లు పడై యింపుగదుర
సజ్జనుల కిందు సౌఖ్యంబు శాశ్వతంబు.
..
160&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>b95uo15dnezt76fuy1u5y6zspska41d</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/429</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251386</id>
    <revision>
      <id>611982</id>
      <timestamp>2026-11-08T11:53:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '3xα శ్రీ శివ పురాణము గీ. దుష్టులగువారిఁ బొలియింప శిష్టజనుల, రక్షణము సేయ ధర్మసం రక్షణంబు నేయుటకుఁగాదె నేనిట్లు * చెన్నలరుట, దివ్యులార ! మహాతపో శిభవ్యులార ! క. మీకెపుడెప్పుడు బె...'</comment>
      <origin>611982</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3683" sha1="hzf6lkkocorf14g0d433tkm25kv2nev" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;3xα
శ్రీ శివ పురాణము
గీ. దుష్టులగువారిఁ బొలియింప శిష్టజనుల, రక్షణము సేయ ధర్మసం రక్షణంబు
నేయుటకుఁగాదె నేనిట్లు * చెన్నలరుట, దివ్యులార ! మహాతపో శిభవ్యులార !
క. మీకెపుడెప్పుడు బెడఁదలు, చేకూరిన నన్నుఁదలఁపు సేయుండవుడే
మీ కష్టంబులు దీర్చెద, శ్రీశర సౌఖ్యంబు లెనఁగ జేసెద వేగన్
నా
యకును సాఖ్య
మునకు సంబరమును జెంది మొక్కి హరిము
ఖామరులు సెలవొంది ఈద్ధామములకుఁ
బోయి సుఖముండి రెంతయు హాయియమర
162
168
వ, పార్వతీపరమేశ్వరులు దేవసేనా గుహులతోఁ గైలాసాచలంబందు సుఖంబున
నున్నంత
—* నారదుఁడు కుమారస్వామికి వల్లీసౌందర్యంబును జెప్పుట
ఉ, నారదుఁ డొక్కనాఁడు శివ నందనుఁ డిష్టులతో విహారకే
శీరతుఁడై రహించు నెడ + లీలగఁ జేరి సమస్తలోకసం
చారమునందుఁ గాంచిన ప్రశస్తత రాద్భుతవస్తువృత్తముల్
గూరిమిఁ జెప్పుచుండెఁగడు కోర్కె మెయిన్ వినుచుండె స్కందుఁడున్
•
165
167
ఆ. చాలసేపు చెప్పి బటిలుఁ డంతటఁ జెప్పె, వినుము శంభుతనయ! విన్నవింతుఁ
గంటినొక్క చోటఁ గన్నులపండువై, మనమునలరఁ జేయు మంచితొడవు 166
క. భిల్లపురి నొక్కరుఁడు శో, బిల్లుచుఁ దనరారు సిరులఁ బృథ్వీస్థలిపై
భిల్లుల కెకిమీఁడై స్తం, భిల్లఁగఁజేయును జగంబు భీషణదృష్టిన్
చ. శివుఁడను మానితల్లజుఁడు • శ్రీదయితాంశుఁ డొకండు లోచనో
త్సవనసయావనన్ హరిణిఁ * జక్కఁగఁగాంచి భ్రమించి స్వీయవుం
బ్రవిమల వీర్యముగా విడువ • బాగుగ నద్ది గ్రహించి బాలిశన్
నవనళళోమలన్ గని వనంబునఁ బాసి నెన్ యధేచ్ఛమై.
ఉ. మౌనియు వీర్యపాతమున మానసముదుఁ గలంతనొంది యెం
తేనియుఁ జింత సేయుచు నా పేఁజనె భిల్లవతంసుఁడాస్థలిన్ '
మానుగఁజేరి బాలను సమంచిత బాలశ శాంకఫాల స
న్యూసగభ స్తిజాలఁ గని శ్రీ యుత్సుకుఁడై గొనిపోయె నాదృతి,
168
169&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>hzf6lkkocorf14g0d433tkm25kv2nev</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/430</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251387</id>
    <revision>
      <id>611983</id>
      <timestamp>2026-11-08T11:53:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '(90) 1. కుమార ఖండము ఆ దోడ్కొనిచని తన యింతికొసఁగఁ బెంచె గారాబమెసఁగ నమ్మించుఁబోఁడి యివుడు బాల్యదశను వీడె • నించుమించు గా నెఱింగిఁతు వినుమ యక్కల్కితీరు, . 3 170 గీ, కలికి దీనులపాలిటి...'</comment>
      <origin>611983</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4109" sha1="q8wpdx2ncmula3ovweonl66qahzc857" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;(90)
1.
కుమార ఖండము ఆ
దోడ్కొనిచని తన యింతికొసఁగఁ
బెంచె గారాబమెసఁగ నమ్మించుఁబోఁడి
యివుడు బాల్యదశను వీడె • నించుమించు
గా నెఱింగిఁతు వినుమ యక్కల్కితీరు,
.
3
170
గీ, కలికి దీనులపాలిటి కల్పవల్లి, సకలజనమోహనాతను చాపనల్లి
ఏసుకృతశ క్తి ధరునతో 'హృదయవల్లి, తన్వియాహ్వయమరయు సౌందర్యపల్లి.
అ, బాలయొడలిచాయ పస కోడి యపరంజి, యప్పు చెంది స్వర్ణ మయ్యెఁ బుడమిఁ
దగినవారితోడఁ దగుఁగాక మశ్చరం, బధికులందునొంద హానిగాదె.
సీ. తమ్ములో చివురు మొ' తమ్ములో కోకన, దమ్ములో కొమ్మపాదమ్ములొక్కొ?
నిమ్మలో చక్ర -కమ్ములో భర్మఘ,టమ్ములో కల్కి కుంచమ్ములొక్కొ?
అములో నీలోత్పలములో చపలమి నమ్ములో చెల్వనే 'త్రమ్ములొక్కొ?
భమ్ములో నవమా ! •శమ్ములో మేలికుం, దమ్ములో నవలార దమ్ములొక్కొ!
గీ, నమ్మకములైన నీలరత్నమ్ములో ? మ
నమ్ములో? తుమ్మెదలొ ? చికురమ్ములొక్కొ?
ఆ హిరణ్యోదరునకు 'షాహి కేనిఁ
దరుణిరమణీయతను 'దెల్పఁ ధర్మ ధరణి.
.
శ. కమలము కమలము శశిబిం, బము శశిబింబమ్ముగాక సరియగునె భువిన్
కమనీయకోమలంబగు, రమణీమణిమోముతో న రాతివిఘాతీ !
క. మంకెన మంకెన యాటన్, జంకెనసి విరిసెవరిష్ఠు • జవయును విరి సెక్
సంకుమదగంధివా తెఱ, బింకపురు చికోడి క్రౌంచ భేదన వినుమా !
మ. తరుణీ, కెళిక కృష్ణసంపదను జెందన్ బర్హిభోగీంద్రముల్
చిరకాలం బట వీ బిలస్థలులఁ దాల్మిన్ దాపమున్ జెందఁ గా
ర్ఘ్యరమణ గాంచెను దందళూశ మిఁక నాట్యాసక్తమక్కేకి తాఁ
బొరయన్ జాలక కుండలీంద్రతతులన్ బొక్కున్ ధరామండలి,
గీ. *అతను వైభవమున నొప్పు నాకెసుకు చ
కటితటులఁబోల లేక యక్క సున నడుము
* టిప్పణి ._ అతను వైభవ మాన = 1 మన్మథ వైభవమున, 2 విస్తార వైభవ మావ
178
174
175
176
కుచకటులఁబోల లేని నడుము తానపంబొందెనందురు (కృశతినొందినదని యందురు).
కాని యట్లుకాదు. ఆదియా — - అతను వైభవము 1 (మన్మథ వైభవము )
2 విద్యతే తను (సూక్ష్మం) యస్మార్తదశను - తస్య వైభవ మను విగ్రహ
మున అతను వైధపను నే కాంచెన్ (చెందె) నని యన్వయ
ము•&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>q8wpdx2ncmula3ovweonl66qahzc857</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/431</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251388</id>
    <revision>
      <id>611984</id>
      <timestamp>2026-11-08T11:54:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'LOKE శ్రీ శివ పురాణము • తానవంబొందె నందురు దష్టలట్లు కా దతనుపై భవంబునే కాంచెనదియు. 177 గీ. అధిప! చందన గంధి దేహంబు సౌర, భమున కలగిప్రచండ సర్వములు చేరి పాయకున్నవి యే వేళఁ *బణఁతియారు, వ...'</comment>
      <origin>611984</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4033" sha1="iejtuqkocveovrrscmg1l5vakvxavv8" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;LOKE
శ్రీ శివ పురాణము
•
తానవంబొందె నందురు దష్టలట్లు
కా దతనుపై భవంబునే
కాంచెనదియు.
177
గీ. అధిప! చందన గంధి దేహంబు సౌర, భమున కలగిప్రచండ సర్వములు చేరి
పాయకున్నవి యే వేళఁ *బణఁతియారు, వేణియముదంభమునఁగడు వేడ్క మీటి
గీ, ౮విచై తన్యమలరుకుందనపు బొమ్మ, స్థైర్యమపయవములుగల్లు • చవలయెవుడు
కుందునొందక యల రారు నిందు రేఖ, అరయ నఖిలజగన్మోహనాంగి రమణి.
చ. కమలజుఁ డొక్కనాఁడు కుతు కమ్మున సర్వజగత్సువృత్తభా
గ్యములను జెప్పుచుని దొడరి శాంతత రాంగకవల్లి క్రౌంచభి
ద్రమణియగున్ జుమీ యనియె
ఖ్యముమెయిఁ బల్కినాఁడ విను
చ, అని యవియవ్వి కొన్నినుడు
+
రాజకిరీటకుమార మేటిసా
హర్వుగ నీకడ నింతవట్టునున్.
లట్టులె పల్కి మునీశ్వరుండు చ
య్యన నగజాకుమారకుని • యానతిఁ గైకొని పోయె నిందుమం
డనతనయుండు చిత్తమున నారదసూక్తుల నానటించి వ
180
ల్లిని గొన బురుడు లేని తమిన్ గొనె నెంతయేనియున్. 181
- ఆ నారదుఁడు భిల్లపురంబున కేగుట --
+
శ, కొన్నిదినంబుల కా ముని, సన్నుతుఁడు పుళిందపురముఁ జక్కనరిగి సం
పెన్నిధి యగు భిల్ల పరుస్, గన్నంత నతండు మ్రొక్కి గారవ మొప్పన్. 189
గీ. తేనియను జారపప్పును దీయనిపలు, ఫలములను బూవులను దెచ్చి' భక్తి తోడ
నిచ్చి సేవించి నిలిచిన యెఱుకలేనిఁ, గాంచి హర్షించియనియె నిక్కరణిమాని.
సేమమె నీకు నీసతికిఁ * జెల్వగు నీ సుతయైన వల్లికా
తామరసోద్భవుండు నిను ధన్యునిఁ జేయు తలంపుతోడ నీ
♦
శ్రీమతి నీకు బుత్త్రిశను జేసెఁ బ్రియంబుగ వ్యాధనాథ! మి
మ్మిమె భవాంబురాశిఁ దరిశీయింపఁగఁ జేయును నమ్ము నా నుడీన్.
185
గీ, అనినయంత నెయాభిల్లుఁ డాత్మసుతను, దెచ్చిమానికి మ్రొకించి యిచ్చమెఱయఁ
బేర్మితనతొడఁ గూర్చుండఁ బెట్టుకొనిము, నీంద్రునకునిట్టులనియె నెం తేనిఁ బ్రీతి,
క. దేవర! నాసుతకు మగం, డేవాఁ డెట్టిండుగునొకొ యెఱిఁగింపుము పెం
డ్లేవేళ యగునొ మీనుడి, యా వేదము పగిది
సత్యమందుకు గఱువల్.
•&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>iejtuqkocveovrrscmg1l5vakvxavv8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/432</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251389</id>
    <revision>
      <id>611985</id>
      <timestamp>2026-11-08T11:54:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'కుమారి ఖండము - ఆ. ఆ —* నారదుఁడు వల్లికి కుమారస్వామి భ ర్తయగు నని చెప్పుట వ. అనిన నారదమునీంద్రుం డిట్లనియె. • 187 చ. శివునకు గట్టురాసుతకుఁ జెల్వగునందనుఁ డాది జేయసై న్యవిభుఁడు తార...'</comment>
      <origin>611985</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3793" sha1="m6db2gu5ik9pfp9rttr3df643uumsp3" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;కుమారి ఖండము - ఆ. ఆ
—* నారదుఁడు వల్లికి కుమారస్వామి భ ర్తయగు నని చెప్పుట
వ. అనిన నారదమునీంద్రుం డిట్లనియె.
•
187
చ. శివునకు గట్టురాసుతకుఁ జెల్వగునందనుఁ డాది జేయసై
న్యవిభుఁడు తారకాసురని హంత ప్రలంబవిఘాతి బాణదై
త్యవధకరుండు క్రౌంచగిరి దారణుఁ డాధ్యుఁడు కార్తికేయుఁ డీ
లవలిని రాణిగాఁ గొనఁగలండు దృఢంబు వనేదరాగ్రణీ!
క. పూర్వజనీనుండి వీరల, కిర్వురకుఁ బరస్పరేచ్ఛ యెలరిన దౌటన్
శర్వకుమారుండే యీ, పర్వేందుముఖన్ పరించుఁ బరమనీతి .
వ, వివాహంబు నచిరకాలంబులోనగునని యమ్ముని య థేచ్ఛన్ జనియెనంత సౌం
దర్యపల్లియు నుల్లంబున నుల్లసిల్లి పరమేశ్వర కుమారలీలల నభినందింపుచుఁ
దత్పాణిగ్రహణంబునకై నిరీక్షించుచుండె సంత నొక్కనాఁడు.
శ. నారదముని చెప్పినటుల్, నీరజముఖ వల్లి రామణీయకతను జే
తో రాజీవంబునఁ గడు, ధారణయొనరించి క్రౌంచదారణుఁడు దమిగా,
క. సింగారమునకు నిధియఁట!, రంగారు వనేచ రాధి రాట్సుతయఁట! నా
కుం గేహిని యగునని చ, కాంగశతాంగుండు చెప్పె నఁట దన సుతతోన్
క. కావున నే నా వల్లిని, దేవినాఁ గొనకయున్నఁ దేజుగలదొకో ?
యేవిధముగ నైనను పల్లీ వన జేక్షణను బెండిలిన్ జేకొ నెదణ,
--
—* కుమారస్వామి ఎల్లయువకరూపముతో వల్లిగా జేరవచ్చుట
క. అని యొక నిషాద రాణ్నం, దనురూపముఁ జెంది భిల్ల తల్లజు వురిశెన్
జని యటఁ బ్రియంగుపనిఁ గాఁ, పునొనర్చెడు పల్లిఁ గాంచి • భూరిప్రీతిన్.
చ. స్తుతియనుకొంటి నారదుఁడు . చోద్యముగా వచియించినట్టి
యతులిత మోహనాంగివిధ మాతఁడు సెప్పినదింతచాల దీ
సతిరుచి రాంగశంబులకు
క్షితి పరమేష్టి సృష్టి కిది
లు
ఉ, ఇంచుక దవ్వులన్ నిలిచి
మించుపసిండిబొమ్మ యగు
సాటియొకం డిల లేదు నిక్క మీ
సేయు నపూర్వపు గర్వసంపదన్ .
యిట్లు మది దలపోసి యంతనే
మానవిలోచన చెంత కేగి మో
188
189
192
194&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>m6db2gu5ik9pfp9rttr3df643uumsp3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/433</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251390</id>
    <revision>
      <id>611986</id>
      <timestamp>2026-11-08T11:54:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '3.0 శ్రీ శివ పురాణము హించి యిటుల్ వచించె రమణీ! నినుగోరి భవత్పురం బిటుల్ కొంచక యేగుదెంచితిని గోమలి! నాపయిఁ జూపు ప్రేముడిక్. ఉ. రాజవతంసనందనుఁడ రాజముఖీ! నిను భార్యగా వచో రాజు విధ...'</comment>
      <origin>611986</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4073" sha1="mk7h5resmvs84wfp297ojup7jntipkt" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;3.0
శ్రీ శివ పురాణము
హించి యిటుల్ వచించె రమణీ! నినుగోరి భవత్పురం బిటుల్
కొంచక యేగుదెంచితిని గోమలి! నాపయిఁ జూపు ప్రేముడిక్.
ఉ. రాజవతంసనందనుఁడ రాజముఖీ! నిను భార్యగా వచో
రాజు విధించె నాకు రతిరాజు మణిన్ ద్వర పెట్టుచుండె నీ
రాజదుదారభావము విరాజిలఁగా వరియింపు నన్ హరి
'
195
196
197
దాజియు నీ వెలుఁగు దిన రాజముఖుల్ గురుతింప నింపుగన్,
క. కలికీ! వలపులచిలుకల, కొలికీ! వల రాచవాని శ్రీ గొనబౌ లేఁబూ
ములికీ! చలమూనకనా, పలు కీజర్సన్ దలంపు పద్మదళాక్షీ !
శ. అనుమానింపక మచ్చికఁ, గొనుమా! నా నుడిని మిగుల గుణవంతముగాఁ
గనుమా! వినుమా! నిను మానిని! మాన్యతఁ జేకొ నెదను • నిక్కంబుసుమా!
క. లేమావివిరులతూవుల, లేమా! మన మెదిరి గెలువ లేమార్తిఁబడన్
లే మామరు నేలఁగ నా, లేమాకుల జొంపములఁ గలియఁగగ్గొనుమా !
1. అను కృతక భిల్లపతిసుతుఁ, గని దిగ్గున లేచి బ్రమసి కౌతుకమున ని
ట్లని తన మనమున జిం చెను పల్లి నితాంతవిమల శీలముతోడఁ.
200
శ. నారదముని చెప్పిన సొం, పారయ నీ తరుణపురుషునం దొప్పెడు మేల్
కూరిమి నా మది శీతని, పై రంజిల్లెడు నిం భర్గనుతుఁడొకో! 201
క. ఏమైనను నీటుఁ జెప్పెద, నామీఁదన్ దెలియవచ్చు . నని పల్లియుఁ దా
నామోదంబున ననె ద్రా, తె మధురి మధర వచఃప్రసాదం బమరన్.
గీ. కన్నియను దలిదండ్రులు గలరు భిల్ల, దంపతులు నాకు నదిగా తరుణ రాజ
భూషణకుమారు నాత్మవి భునిగఁ గోరి యర్పణము చేసితిని హృద యంబతనికి
వ. కావునఁ గరుణించి మన్నింపుఁ డనుటయు
తరల. అనినయంతనె యక్కు మారకుఁ డాత్మరూపముఁ జూపి మా
నిని! యిఁక పరియింపుమా నను నేస్తమొప్పఁగ నీస్థలి
వనదబాణునియప్పుఁ దీర్చెద వాస్తవంబుగ నిష్ఠనా
వనటిలోచన! పొంగి మ్రొక్కె న వార్యహర్ష వికాసయై,
....⭑
P
భిల్లుఁడు వల్లిని గృహంబునకుఁ గొనిపోవుట *....
202
205
వ, అంత మధ్యాహ్న కాలంబగుట నప్పుళిందేశ్వరుండు నిజకుమారీ సందర్శనత్వరా
యమాణమానసుండై పరిచారక వ్రజంబులతో నచ్చటికివచ్చుటం గాంచి శక్తి&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>mk7h5resmvs84wfp297ojup7jntipkt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/434</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251391</id>
    <revision>
      <id>611987</id>
      <timestamp>2026-11-08T11:54:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '(91) కుమారఖండను - ఆ. వి ధరుం డొక్క సహకారకుజంబై నిలిచియుండ భిల్లుండు చేరి యద్ధానినలవోక నవ లోకింపక కూఁతునుపలాలించి మధుర ఫలంబులిచ్చి తోడ సబ్బాలికనోజ్ఞాని నిజంబుఁబోయె నంత షణ్మ...'</comment>
      <origin>611987</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3868" sha1="pfspl2r0wd9k0efu0686zctgn39oeuf" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;(91)
కుమారఖండను - ఆ. వి
ధరుం డొక్క సహకారకుజంబై నిలిచియుండ భిల్లుండు చేరి యద్ధానినలవోక నవ
లోకింపక కూఁతునుపలాలించి మధుర ఫలంబులిచ్చి తోడ సబ్బాలికనోజ్ఞాని
నిజంబుఁబోయె నంత షణ్ముఖుండు
— * కుమారస్వామి విరహము -
చ. తొలుతటిమాతె కన్నియను దొందరసేయఁగఁ గూడ దంచు ని
మ్ములఁ జెలిమిన్ బొనర్చి మదిఁ బొంది శఁగూరిచి
'వలయునటంచు నెంచఁగ న వాంతర మిట్లోఁ గూడె నెట్టిఁగ
గలికినిఁ చేకొనన్గలను గట్టిఁడి దైవమ! చెట్టఁ గూర్చితే
!
.
జేకొనన్
206
నీ, రంగారు చనుకట్టు 4 రాణ కుబ్బితిఁగాని, చెలి నొక్క మా అక్కు జేర్పనైతి
కెంపువా తెఱఁ జూచి యింపుఁ జెందితిఁగాని, యార్తిదీరఁగఁ దేనె నాన్ననైతి
శ్రీమించు నగుమోము *సిరికిఁబొంగితిఁగాని, గోర్టు లూరఁగ ముద్దుఁ గొనఁగ నైతి
'మనమైన జఘనంబు గరిమ మెచ్చితిఁగాని, తొడఁ జేర్చి లాలింపఁ దొడర నైతి
గీ. ఘుమఘుమఘుమఘుంఘుమల్ గుప్పు సురభి
ళాంగలతికను గగ్గొని యాసపడితిఁ
గాని రయమున బిగ్గరఁ గౌఁగిలింప
ఎనైతి ననభిజ్ఞ హృదయుఁడ నైతి నకట !
ఆ. కొఱ్ఱచేను నాకుఁ * గొఱ్ఱుచేసయ్యె ని, పేమిదలఁవఁ గలుగు • నేమిలాభ
మనుచు సాంధ్య వేళ యగునంతవఱు కటఁ, గడసి తత్పు రాంతి కమును జేరి.
క. ఒక పద్మాకరనికటమ. చకితుండై చేరి నిలిచి • సమయదిదృ
207
త్మకుఁడై యుండుడు జైవాతృకముఖివల్లియు నితాంత దీనతతోడవ్. 209
సౌందర్యవల్లీ విరహము • —
.
సీ. అవధూతమై పృధ్వి యంతఁ గ్రుమ్మరు వేల్పు, జడదారి యేటికి చ్చటికివచ్చె?
వచ్చిన నామాట హెచ్చరించి గుహుండు, పతియగునం చేల వదిరిపలికె?
పలికినప్పటికి నా భావమాయనఘుపై, సనురాగభర మేల • యలముకొనియె?
అనురాగపతి నైన • నమ్మహాత్ముడు గని,కరమెంచి యిట కేల కదలివచ్చెకి
ఆ. వచ్చి తన్నుఁ దెలిపి •ముచ్చటించినయంత, జనకుఁడరుఁగుదెంచి చనవుమీఱ
మందిరంబు నన్నుఁ * జెందింపు టదియేల?, దైన మేల తప్పుఁ దలఁ చె నిట్లు ?
•&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>pfspl2r0wd9k0efu0686zctgn39oeuf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/435</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251392</id>
    <revision>
      <id>611988</id>
      <timestamp>2026-11-08T11:54:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'Sha శ్రీ శివ పురాణము ఆ. అలుకఁ జెందెనొక్కొ! • యాడిపో సెనొ ! మనమున విసిగెనొక్కొ! నమ్మకంబుఁ బాసెనొక్కొ! మరలఁ బయనమై పొరుగిరి, కేగెనొక్కొ! కాంతుఁ డేమిసేతు! వ. అని తర్కించుచు. ఉ. యుఁ బాస...'</comment>
      <origin>611988</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3490" sha1="bqu286qy9o2syrqmi7u0idzsj6ta1wl" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;Sha
శ్రీ శివ పురాణము
ఆ. అలుకఁ జెందెనొక్కొ! • యాడిపో సెనొ ! మనమున విసిగెనొక్కొ! నమ్మకంబుఁ
బాసెనొక్కొ! మరలఁ బయనమై పొరుగిరి, కేగెనొక్కొ! కాంతుఁ డేమిసేతు!
వ. అని తర్కించుచు.
ఉ. యుఁ బాసితిగదా యను వేళొకమాట దోఁచలే
దాయను నందె యుండవల దాయను బూవిలుకాడ ? నాతో వా
దాయను గన్నె నే చబిరు దాయను నేరికి
జాలి
దాయను నాదు భాగ్యముగదా? యను వేఁగుడు వెక్కసంబునన్ .
ఉ. దైవము ! ' మేలు స్వేత తగ దాతగ దానఁజేయు! నాథు న
న్నీ విటుఁ గుంద సేయఁదగు నే తగు నేర న దేమి చెప్పు? మిం
కీ వడుపొప్ప వంత నలయించిన యెంచనా రాని వేసటన్'
బోవిడుదావఁ బ్రాణములఁ బూనికఁబూని కరంబు చెచ్చెరన్,
శ్రీ. అనుచు నెనలేని విరహార్తి * నాత్మఁ బొగులు
చున్న యన్నులమిన్న మహేశాన్నతంపు
టార్తి, గగ్గోని నెయ్యంపుటతివ లవుడు
వగచి రెంతేనిఁదోఁచక పనటమీఱి.
——* చెలిమిక త్తె వల్లీశా గొనిపోయి కొమరుసామి కప్పగించుట
--
212
318
214
ఆ. చతురమతియనాఁ బ్రశస్తి వహించిన, పణతి యొకతె దా ను వహ్వరంబు
నరసి వల్లిహృదయ మరసి యు త్తల పా టెఱింగి యిట్టులనియెఁ బ్రియముమీజీ.
ఉ. చక్కెరబొమ్మ! యేల? యిటు జాలిమునుగఁగ నేనపోయి యా
చక్కనివాని నిచ్చటికిఁ జక్కఁగఁ దెచ్చిదఁ గాక యున్న చో
+
సక్కడి జాడగాంచి నిను • నచ్చొటికే కొనిపోదు నేఁడు నీ
యక్క అఁదీర్తు నెట్లయిన నమ్మరో! యుమ్మలికమ్ముఁ బాయుమా! 218
క. నినుఁ బెండ్లాడఁగ వచ్చిన, మనుఁ డప్పుడె చనఁడు దనయ • గారంబున కిం
దు నెటేనిఁ బొంచియుండెడు, వనజేక్షణ! వాని వెదకి
గీ. అనిపలికి కల్కి యవరోధశి జనము లెవ్వ
రెఱుఁగనట్లుగఁ జని జాత్య
+
పద్మసరసికడన్ గల పార్వతేయుఁ
శాంచి లక్షణముల గురు/తించిమించి.
వచ్చెద వేగన్.
218&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>bqu286qy9o2syrqmi7u0idzsj6ta1wl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/436</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251393</id>
    <revision>
      <id>611989</id>
      <timestamp>2026-11-08T11:54:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'వ, అల్లనల్లన డాయంజని, కుమారఖండము — ఆ వి 33 వ. ప్రహ్వీభూతమై జొహారుచేసి తన్ను దాఁ దెలిసికొని వనచరేశ్వరుండు ప్రియంగు పనినుండి పల్లిన్ దోడ్కొని చనినది మొదలు వల్లీ దేవి తనకై విరా...'</comment>
      <origin>611989</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4078" sha1="bv6n0ydos7finwq1hqrnxre3kt1ba48" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;వ, అల్లనల్లన డాయంజని,
కుమారఖండము — ఆ వి
33
వ. ప్రహ్వీభూతమై జొహారుచేసి తన్ను దాఁ దెలిసికొని వనచరేశ్వరుండు ప్రియంగు
పనినుండి పల్లిన్ దోడ్కొని చనినది మొదలు వల్లీ దేవి తనకై విరాళినొంది మద
ముని బెదరింపులకదరి యుదిల కొనుచున్న యుదంతంబంతయుఁ జదరుగ నెఱింగించి
యియ్యదనున పల్లికి గాఁచు భారము తనయది కావిన్న వించినఁ గ్రౌంచదారణుం
డలరి వే వేగనాపూపుఁబోఁడిస్ దోడ్కొని రమ్ము పొమ్మనిన నబ్బిల్ల పల్లవాధరి
వల్లిన్ జేరి స్కందునివిధంబంతయు నెఱింగించి రహస్యంబుగ నక్కన్నెమిన్నన్
దోడ్కొనివచ్చి యమ్మహా సేనునకు సమర్పించి యీ హొన్ను తీవ, నీధనంబు
దీని నెల్ల కాలం బెద జెంది దయతో నేలుకొమ్మన్న నక్కొమ్మ చెలికారంబున
కలరి యుమాసుతుం డిట్లనియె.
219
గీ, ఇందుముఖ ! యెంతదానవీ • బిట్లు చెప్ప, వలెనెయనభిజ్ఞుఁడ నెపలు/పలుకు లేల?
ఆణిముత్యాల పేరునా యఱుత నీదు, చెలియ సత మిఁక దీనికై • • చింతవలదు.
* కుమారస్వామి వల్లీ దేవితోఁ గ్రీడించుట
గీ. అన నిదిగో వత్తునని ధవళాన్నైపురముఁ జేరె నిర్భీతితోడఁ గు*మారుఁడవుడు
వల్లి నెదఁ జేర్చి తేర్చె భావజసుఖములు, వికచ కైరవ గంధముల్ • వెల్లివిసర.
వ. అంతఁ బ్రభాతంబగుటయు.
•
శ. పల్లి గానక యాబిడ, తల్లిగృహంబంత వెతకి దైన్యముతోఁ ద
ద్వల్లభునితోడఁ జెప్పుడు, భిల్లాధ్యక్షుఁడు విపక్ష శిభీషణుఁడు పడిన్,
భిల్లులు వల్లీ కుమారులఁజూచి కుమారునితో యుద్ధము సేయుట
శా. ఘోరాకారుల దుర్విచారుల మహాక్రోధైక సంరంభుల
నీరంధ్రాభ్రసమానపర్ణుల మదాంధీభూత చేతస్కులన్
కైరాతాన్వయముఖ్యులన్ గొని దెసల్ బాలింపుచున్ నచ్చిశాం.
తారంబందాక చోటఁ గాంచె లవలీ నాళీక నేత్రన్ గుహు
•
చ. శనిఘనమైన కిన్నఁగొని ' కాండములన్విలుఁ గూర్చి యోరి! నా
తనయను మోసగించియిటు తస్కరణంబొనరించితెర ! నీ
తనువి దెకూలుఁజూడుమని దారుణభంగిశరమ్ము లేయఁగా
నను దరులున్ జెలంగి వివిధాయుధధారల మోఁది రాతనిన్
.
222
228&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>bv6n0ydos7finwq1hqrnxre3kt1ba48</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/437</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251394</id>
    <revision>
      <id>611990</id>
      <timestamp>2026-11-08T11:54:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '328° శ్రీ శివ పురాణము కుమారస్వామి భిల్లుల నిద్రావశులన్ జేయుట చ, నన లెదఁ దాఁకినట్లు వెసనారసముల్ వివిధాయుధంబులున్ 3 దనువునఁ దాఁకమణ్ముఖుఁడు + తన్వికి ధైర్యముఁ జెప్పి యాప్ నె మ్...'</comment>
      <origin>611990</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4018" sha1="7j0x3lpmvdzr13d5zps0cjkllwljnf0" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;328°
శ్రీ శివ పురాణము
కుమారస్వామి భిల్లుల నిద్రావశులన్ జేయుట
చ, నన లెదఁ దాఁకినట్లు వెసనారసముల్ వివిధాయుధంబులున్
3
దనువునఁ దాఁకమణ్ముఖుఁడు + తన్వికి ధైర్యముఁ జెప్పి యాప్ నె
మ్మనమును గందకుండ నస • మానమహామహిమాస్పదంబు మో
హవశర మేసి యార్చే శబ*రావళిపైఁ గనుమూసిరందొఱున్
మ. ఒకయామంబున కాశిరాతకులు దర్పో దేశము దక్కియు
త్సుకతని బోవిడి నీల్గుచున్ బొరలుచు దూఁగాడుచు లేచుచున్
వికలాకారతనున్న వారలకు మేల్విజ్ఞాన భావంబుఁ గూ
ర్చికటాక్షించె గుహుండు భిల్లులును సంప్రీతాత్ములై యత్తఱిన్
భిల్లులు జ్ఞానముఁ జెంది వల్లిన్ గుమారునకిచ్చి పెండ్లి చేసి యంపుట
చ, గుహునిగ నాత్మలోఁ దెలిసి కొంకుచుఁ జేరి నమస్కరించివే
బహుతరరత్న రాజిఁ బరి బర్హముగానికి వల్లి దేవి కేల్
225
226
927
గుహునికరంబునందునిచి కూరిమిఁ బెండిలి చేసి దేవ | మా
యహితవిధానము సయివు మంచు వచించిరి యొక్క తీరుగన్
ఆ. అంత బార్వ జేయుఁ * డవ్వారల ననుగ్ర, హించి వల్లితోడ • నిమ్ముఁ జేరి
దేవసేనకడకుఁ * దెల్విమైదని మొక్కు, మనుచుపల్లినంపె . నా పై ప్రీతి 228
క. చని దేవ సేన కెఱఁగీద, యనుబ్రోవుము నీరు దాసినమ్మయనుడు ఁజ
య్యనసర్వమెఱిఁగియా పెయు
పెయు, ననురాగ మెసంగ పల్లి నక్కునఁ జేర్చెన్ 229
పార్వతీశ్వరులు దేవసేనయు వల్లిన్ జూచి యానందించుట
గీ. షణ్ముఖుడుపురందర జాత కెలమి, వల్లి తెఱఁ గెఱిఁగించియం బామహేశ్వ
రులకువల్లియుఁ దాజోత సలిపి వారి, యనుమతివసించెఁబల్నీ ద్వశీయంబుతోడ
క. ఈ కొమరుసామి చరితముఁ, జోశగఁ జదివిన వినిసను జొప్పడు శుభముల్
.
సేకూరుపై భవంబులు, శ్రీశరవిఖ్యాతి చేరుఁ జింతలు దీఱున్,
వ. అనవుడు సూతునకు మునీంద్రు లిట్లనిరి,
--
- శౌనకాదిమునులు సూతుని గణపతిచరిత్రంబుఁ జెప్పుమనుట
క. సంబర మొందితి మిఁక హే, రంబుని చరితంబుఁ జెప్పి రమ్యోక్తుల జెం
దంబందలి కొఱఁతను దీ, ర్పంబూనుము నూత! పరమ పావనచరితా!
281
232&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>7j0x3lpmvdzr13d5zps0cjkllwljnf0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/438</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251395</id>
    <revision>
      <id>611991</id>
      <timestamp>2026-11-08T11:55:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '(99) వ, అనుటయు, కుమారఖండము - Baxt ఉ. విశ్వజనాభివంద్య పద వీపరి శోభితమూర్తి! సిద్ధమ ల్లేశ్వర లింగ పాలితమహీతలశోభిత శైనపూర్భవా ! శశ్వదుమాశినాంఘిజల జభ్రమరాయితచిత్తవీరభ దేశ్వర సాధ్వీ...'</comment>
      <origin>611991</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="921" sha1="lqmodbbnnnpra8mmot12r34fkbqwvhn" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;(99)
వ, అనుటయు,
కుమారఖండము
-
Baxt
ఉ. విశ్వజనాభివంద్య పద వీపరి శోభితమూర్తి! సిద్ధమ
ల్లేశ్వర లింగ పాలితమహీతలశోభిత శైనపూర్భవా !
శశ్వదుమాశినాంఘిజల జభ్రమరాయితచిత్తవీరభ
దేశ్వర సాధ్వీ ! సద్వినుత హృద్యచరిత్ర! పవిత్ర లక్ష్మమా !
గద్య. ఇది శ్రీ బుధజనవిధేయ ముదిగొండ నాగవీరేశ్వర నామ ధేయ
ప్రణీతంబైన శివపురాణంబందలి కుమారఖండంబునఁ
ద్వితీయాశ్వాసము సంపూర్ణము.
288&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>lqmodbbnnnpra8mmot12r34fkbqwvhn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/439</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251396</id>
    <revision>
      <id>611992</id>
      <timestamp>2026-11-08T11:55:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'శ్రీ శివాభ్యాన్నమః శివపురాణ ము కుమార ఖండము తృతీయాశ్వాసము పండితవంశా కూపారసుధాంశుతర్క కోవిదవరగో ష్ఠీ.పత్యంబయబుధభా వా! పాపొంబానుజాత • భవ్యచరిత్రా! న. అక్కథకుండు శౌనకాది మహ...'</comment>
      <origin>611992</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1984" sha1="i42syakujwvasxkluj6dqljf420kur0" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;శ్రీ శివాభ్యాన్నమః
శివపురాణ ము
కుమార ఖండము
తృతీయాశ్వాసము
పండితవంశా
కూపారసుధాంశుతర్క కోవిదవరగో
ష్ఠీ.పత్యంబయబుధభా
వా! పాపొంబానుజాత • భవ్యచరిత్రా!
న. అక్కథకుండు శౌనకాది మహామునులు కిట్లనియె.
-.
నీదు నా
పార్వతీదేవి గణపతిని సృష్టించి ద్వారమందుంచుట
చ. ఒకదినముందు హైమవతి యొద్ద బయా విజయల్ వినోదకే
ళికలితసుప్రసంగముల • లీలగ నిట్లని రక్క! యొక్క పొం
దిశనుడి విర్ము ద్వారముననెక్కొ ను కింకరులెల్ల
యశవశవర్తు లొక్క భటుఁడైననులేఁ డిట నస్మదీయుడై •
చ. శివునివశంబునన్ గలుగుచేటకు లెల్లరు నస్మదీయులే
శివయయిన మనంబలరి చేరదు వారల నీయనుజ్ఞ చొ
ప్పవహితవృత్తి ద్వారతల శీమం దొక దక్షకుఁడుండెనేని పై
భవము గడున్ గడున్ జెలఁగు • భావమునందుఁ బ్రమోదమేర్పడు.
క. కావున నొక్క సమర్థుని, శ్రీవెలయ సృజించి ద్వార సీమ నునిచినన్
సేవించునతఁడు జాగర, భావముతో నీదు సెలవు పరమేళానీ!&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>i42syakujwvasxkluj6dqljf420kur0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/440</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251397</id>
    <revision>
      <id>611993</id>
      <timestamp>2026-11-08T11:55:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'కుమారి ఖండము — ఆ + 3 32° కాళిక యటు లే లరిగినమీఁదన్. శ. అనుడు మనోహరమై నుడి, కనుపడఁగా నలకి యవుడు యొనరించెదనని వారల, కనెనంతటఁ గొన్ని యహము గీ. అఖిలజగదంబ మజ్జనం బాడుచుండ, ఖండ శశిమాళి నం...'</comment>
      <origin>611993</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3847" sha1="548opuyecrqf2vc44bq8p6v3kqh8yfp" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;కుమారి ఖండము — ఆ + 3
32°
కాళిక యటు లే
లరిగినమీఁదన్.
శ. అనుడు మనోహరమై నుడి, కనుపడఁగా నలకి యవుడు
యొనరించెదనని వారల, కనెనంతటఁ గొన్ని యహము
గీ. అఖిలజగదంబ మజ్జనం బాడుచుండ, ఖండ శశిమాళి నందినిఁ గదిమి వేగ
లోని కేతేరఁగాఁ జూచి లోకజనని, లజ్జితాత్మయై లేచి తలంచె నిట్లు.
క. చెలులాడినవచనము గడు, ఫలవంతంబట్లు సేఁత భావ్యం బొకఁడెన్
బలవంతుండు మదీయుఁడు, గలఁడేన్ ద్వారమున నిట్టి • కష్టంబెటులో
క. భాసితబలవిక్రము గుణ, భాసురు నొక్కని సృజించి వాకిటనుంచన్
+
.
8
నా సెలవు గీటు దాఁటక, దాసుండై యెవుడునాదు ద్వారముఁగాయున్
గీ. అనితలఁచి యొక్క నాఁటియ పామునజలశ, మాడ నుద్వర్తనము చేసి నట్టిమశీల
* నాతతబలు, నర్వలక్షణసంయుతుఁ జారుగాత్రు 9
చ.
చేతనొక బాలు
అమలహిరణ్యవస్త్రములనచ్ఛతరోన్నతరత్నభూషల
హిమగిరిజాత పుత్తకున కిచ్చి చిరాయువు గుమ్మటంచును
త్తమముగ దీవెనల్ సలిపి తల్లిని నేను సుతుండ వీవు ప్రే
మమున మదాజ్ఞవర్తిలు కుమారశ? యంచు వచింప నాతఁడున్
ఠ. జననీ పదవనజములకు, ఘనభ క్తి నమస్కరించి కడున మ్రుండై
జనుఁడితఁ డేమి సేయ, జనుఁ జెప్పుముతల్లి! యనిన శైలజ వేగ
క. నాదు గృహద్వారంబున, సాదర మతినుండు మెప్పు • డపధానముతో
నాదు సెలవొంద కేరిని, నీదృష్టిన్ మాఱనీకు నిపుణరునీషా !
చ. అనిదృఢమైనయష్టి నొకఁడాతనికిచ్చి హిమాద్రిజాత నం
దనురు చిరంపు నెమ్మొగమునన్ దనివారఁగ ముద్దులాడి య
క్కునఁగొని కౌగిలించి కడు కూర్మి యెనంగఁగ నిల్పె వాకిట
గొనబుగనాతఁ డుండెన విరుంఠిత వైఖరియష్టి పాణియై,
.-
— * గణపతి ద్వారమందు శివునడ్డగించుట
ఈ, అంతఁద్రిలోశమాత గృహ మందు యథేచ్ఛ జలంబులాడుచు
న్నంతశివుడు దారసిలి • యాలయ మేఁగఁగరా గణేశుఁడా
యంతశహంత నారయశ శ్రీయడ్లమువచ్చి మహాత్మ! మందిరా
భ్యంతరమందు మజ్జనము నాడుచునున్నది మాత యీతఱిన్
10
10
11
12
18
18&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>548opuyecrqf2vc44bq8p6v3kqh8yfp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/441</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251398</id>
    <revision>
      <id>611994</id>
      <timestamp>2026-11-08T11:55:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'శ్రీ శిచపు రాణము 15 క. ఆయమసెలవున్ గొనకయె, డాయఁగఁ బోరాదటకు దృఢంబిదియాటన్ వే యరుగు మరలి వెలుపలి, కీయడనున ననుడు రుద్రుఁ డిట్లనిపలికెన్ శ. ఎవరని మరలించెదవీ, సవినయగతి మూఢబుద్ధి! •...'</comment>
      <origin>611994</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3752" sha1="nwx13ln6uov340itwsokhwwbszhqver" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;శ్రీ శిచపు రాణము
15
క. ఆయమసెలవున్ గొనకయె, డాయఁగఁ బోరాదటకు దృఢంబిదియాటన్
వే యరుగు మరలి వెలుపలి, కీయడనున ననుడు రుద్రుఁ డిట్లనిపలికెన్
శ. ఎవరని మరలించెదవీ, సవినయగతి మూఢబుద్ధి! • యజ్ఞానమునగా
శివుఁడ ననిదాఁటుచుండఁగఁ, గవిసి గణేశుండు మోఁది మనతరయస్టిన్ 16
వ, అంత
క. శీనుకఁగొని శివుఁడు మూర్ఖుఁడ!, నను నెఱుఁగక మోఁదిలీపు * నాథుఁడ నాయి
కేగుచుండ నిటు వల, దని రోధించెద విదేము హంకారమునన్,
ము
17
గఠినముగా బాఁ
దర్పోద్ధతుఁడై 18
క. అని తిరిగిపోవు చుండఁగఁ, గని గణపతి దండధారఁ
దిన నొచ్చి శంకరుఁడు ప్రమ, థనికరమునుజూచి పలికె
శివుఁడు ప్రమథులను గణపతిపైకిఁ బంపుట
చ, ఎవ్వఁడో వీఁడు మూర్ఖుల
డొక యించుక జ్ఞానము లేక ద్వారమం
దివ్విధిఁ గొవ్వునన్ నిలిచి యెంతయు మీఱుచునున్న వాఁడు మీర్
జివ్వున నారయుం డనుచుఁ జెప్పి శివుండు బహిస్థులంబునన్
దవ్వున నిల్చియుండెఁ బమ థపవరుల్ గడుఁ గ్రోధమూర్తులై,
ఉ. బాలునిఁ జేరి యిట్లనిరి బాలక! యెవ్వఁడ ? వేల యిట్టు
యాలయభూమిఁ జేరితి?వ హంకృతి మృత్యువశంబుఁ జెంద కే
వైళమ దూర మేగు మన వారలఁ గాంచి హసించి బాలకుం
డేల ప్రలాపముల్ ? మరలుఁ డెవ్వఁడ నైనను నేమి మీకిఁఠr,
క. మీరెవ్వ? రేటి కిచటికిఁ, జేరితిరి? చనుం డనంగ • శివకింకరు లెం
తే రహి హాస్యముసేయుచు, ధీరత నిట్లనిరి గణపతికి వేగమునన్.
చ. శివునకు ద్వారపాలురము చెచ్చెర నిన్నిటనుండి యంపగా
శివుని యనుజ్ఞచే నిటకుఁ జేరితి మీవిఁక వీఁకఁ బాసి పొ
మ్మవితథమైనపల్కిది వృధా యిటు ప్రాణముఁ గోలుపోకు శాం
భవులు మదాంధచిత్తులను బాలన సేయరు విన్ము రూఢిగన్.
•
'
19
20
21
22
క. ఇరవుగ నాథుఁడు నిజమం, దిరమున కరుదేర నీకు దీండ్రమదేలా!
మరలుము బిరాన మానిన, సరిపడదిఁగఁ జేటుమూఁడు శ్రీ సత్వరమరయన్ 28
వ. అనిన గణేశుండిట్లనియె.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>nwx13ln6uov340itwsokhwwbszhqver</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/442</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251399</id>
    <revision>
      <id>611995</id>
      <timestamp>2026-11-08T11:55:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '(99) కుమారఖండను - ఆ. వి. ఉ. నాథుఁడుగాని సర్వసుర నాథుఁడు గాని మహాత్ముఁడౌ జగ న్నాథుఁడుగాని యీ యనుకు • నాథుఁడుగా నివు డిమ్ముఁజేర సం రోధము సేయువాఁడ నవరోధముఁ జేరఁగ వేళగాదు పొం డోధిష...'</comment>
      <origin>611995</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3796" sha1="feryxkxcstt95nt2jf8rbr4ppoxyyz9" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;(99)
కుమారఖండను - ఆ. వి.
ఉ. నాథుఁడుగాని సర్వసుర నాథుఁడు గాని మహాత్ముఁడౌ జగ
న్నాథుఁడుగాని యీ యనుకు • నాథుఁడుగా నివు డిమ్ముఁజేర సం
రోధము సేయువాఁడ నవరోధముఁ జేరఁగ వేళగాదు పొం
డోధిషణాడ్యులార ! చనకుండిన నిందఱుఁ జత్తు రిత్తటిన్,
•
3
24
ఆ, చేటు మూఁడుననుట సిద్ధమెవ్వరికేని, యిపుడు నాకో మీకొయెఱుఁగవచ్చు
ననుచుఁగదలకున్న నాప్రమథేంద్రులఁ, బట్టి కొట్ట గట్టి దిట్టయగుచు.
ఉ. అంతట వార లొక్క మొగి నాగణనాథుని పైకి రా నతం
డంతము లేని విక్రమము నందుచు నందఱ కన్నిరూపులై
యంతశమూర్తివో లె భయ దార్భటులన్ బొనరింపుచున్' వడిన్
దంతులపైఁ జెలంగు సము దారహరీంద్రమువోలె లీలమై.
26
క. కొందఱి మోకాళ్ళను మతి, కొండటి పిక్కలను మఱియుఁ గొందఱి తొడలన్
గొందఱి నడుముల నిఁశను, గొందఱి మూఁవులును విఱుగఁగొప్టెన్ యన్టీన్.
శివుఁడు చండీశ్వరాదులను యుద్ధమునకుఁ బంపుట -
వ. అంతఁ బ్రమధు లాతని విక్రమంబున కోహటించి వచ్చి యీశ్వరుని కాయుదం
తంబంతయు నెఱింగించిన నమ్మహేశ్వరుడు క్రుద్ధుండై యవ్వారల కిట్లనియె.
ఉ, క్లీబులవో లె వచ్చితిరి • క్రీడ్వడి సిబ్బితిలేశ యిందటి
ట్లాబిరు దెవ్వఁడో యరయ రైతిరి వాఁడిట కేలవచ్చెనో
డాబులు కొట్టుచుందురు కడంకయు లావది లేక యూర కే
దేబెలు మీరు పొండిఁకను ధీరతలేదు రవంతయేనియున్'.
క. చండీశ్వరుని బేర్గల, దండిమగలఁ బ్రమథభూత • ధౌరేయుల ను
28
దండులఁ దోడ్కొని యచటికిఁ, బొం డావలికనుపుఁ డిఁకను బొంగఱ వానిన్'.
వ, అనుడు నంది కేశుఁడు మున్నగువారు చండీశ్వరాదులన్ దోడ్కొని గణపతిన్
దారసించి యిట్లనిరి,
శ, చనెడన ? లేదా ? యీ యద,నున మిత్తినిఁ జేరెదపు కనుంగొను మిత్ర నీ
ఘనత యది సాగిరాదన, విని యతఁడు మదిన్ద దలంచె వేగపడకిటుల్.
గీ. తన సెలవు లేక యొరులను
'
ద్వారభూమి
మీఱనీయకు మనెఁ దల్లి మేరమీణి&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>feryxkxcstt95nt2jf8rbr4ppoxyyz9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/443</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251400</id>
    <revision>
      <id>611996</id>
      <timestamp>2026-11-08T11:55:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '380 శ్రీ శివపు | వీర లీరీతి దాడికి వెడలుచుండి రకట ! శర్తవ్య మెద్దియో 4 యగయఁజాల, 88 * ద్వార మిందల యందును విజను సార్వతిదేవికిఁ జెప్పుట *-- వ. అని తలంచుచున్న సమయము ద్వారా దేశ బండలి కోలాహ...'</comment>
      <origin>611996</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3419" sha1="axeqlxd6ytfszcwrwsvf5cc2w00a6l6" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;380
శ్రీ శివపు |
వీర లీరీతి దాడికి వెడలుచుండి
రకట ! శర్తవ్య మెద్దియో 4 యగయఁజాల,
88
* ద్వార మిందల యందును విజను సార్వతిదేవికిఁ జెప్పుట *--
వ. అని తలంచుచున్న సమయము ద్వారా దేశ బండలి కోలాహలం చాలించి
గిరిజాప్యపభిరుగు విజయ చెంచి యచ్చటి వృత్తాంత బంతయు నరసి
మురిసి మ హేశ్వరికడ కేగి యవ్వి శేషంబ శేషంబుగ నెఱింగించి యిట్లనియె,
కంబులు శంకలేక, మన గణాధీశుఁ బొదునఁగఁ దనరి రిట్లు
భవదఐసరంబుఁజూడ శ • పాడి దప్పి, హఠముతో మీరు చేరు టిం దనుచితంబు,
క, మనగణపతి యొక్కన్ని నై, నను జొరసీయందు శివగణము లెంతయు రం
తొనరఁగ హుంకృతి సేయుచు, సి.కె. దొడరుచున్న వార లరయు మిక శివా!
గీ. ఎల్లవిధముల గణపతికి డిల్లపూచి
భవన ముందుదు రిఁశ శివ ప్రమధ పరులు
అదియు మన కొంతయును జుగుప్సావహంబు
అరసి నర్తింపు మిందుఁ బ*
బద్మాయకా !
చ, శివుఁడును జాపలాత్ముఁడయి . చేరగవచ్చెడు మాటి కిమ్ము నీ
యవసర వేళఁ గనఁ దహంకృతి జూపుచునుండు నిప్పు డీ
యవినయమేల ? బాలకుని • పిల్లరి పెట్టుట కల్పమా
వ్యవధికి నోర్వలేఁడొకొ ! భవాదృశ లీయని మెత్తురే శివా !
911
పార్వతీదేవి యుద్ధము
చ, అనిస గిరీంద్రపుత్తి బృదయం బతము వట్టి భ ర్త య
పొనరిచినట్టి పట్టదలయని బ్రహ్మభద్రుల దొమ్ముమోటువ
ర్తనము నెఱింగి సఖ్యభిమతంబును నారసి కాఁగలట్టి జా
నని యని పెన్ జిలి నిజకణాగ్రణి మొగటికి రయ మనస్
డే. 3 పెయుఁ బోయి మెట్లనియె 5 నా గణమూర్తికి మేలు చేసితీ
శ్రీ పురుషుల్ నిను వెనక నెంతురె యెంతటివారు వీరియా
టోపము సాగివచ్చున నే యిటుల్ జయధుగ్యుఁడవైన నీకడన్
రూపఱి పోదు రిద్ది యను రూపము నీకుఁ గుమారచంద్రమా!
37
88
19
40&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>axeqlxd6ytfszcwrwsvf5cc2w00a6l6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/444</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251401</id>
    <revision>
      <id>611997</id>
      <timestamp>2026-11-08T11:55:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'కుమారఖండమా ఆవి · 580 గీ. అనుడు గణపతి యానంద మతిశయిల్లఁ, బొంగి తలపాగఁదీర్చితో 4డంగియనికి సఁకమాస్ఫాలన మొనర్చి యభనగణము: బిలిచియిట్ల నెబీరంబు పెంపు వెలయ. మ. గిరిజాసూనుఁడ &quot;ను మీ త ల హ...'</comment>
      <origin>611997</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3843" sha1="lsp6iz0un6q460wyvebpwg69nd5wp31" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;కుమారఖండమా ఆవి
·
580
గీ. అనుడు గణపతి యానంద మతిశయిల్లఁ, బొంగి తలపాగఁదీర్చితో 4డంగియనికి
సఁకమాస్ఫాలన మొనర్చి యభనగణము: బిలిచియిట్ల నెబీరంబు పెంపు వెలయ.
మ. గిరిజాసూనుఁడ &quot;ను మీ త ల హీరా' స్కేయూరయోధాగ్రణుల్
దరమైన నను గెల్చి పొం డవలకున్ దర్పబు లేకున్న నీ
శ్వరుఁ జేరన్ జనుఁ డిది సిర్ణయము ద్వార్థ శ్రేష్ఠులారా! మహే
శ్వరిదేవా.కుఁ డీ డీరలు శి. శిజ్ఞాపాలకుల్ బల్లిసుల్ .
మ. పలుజన్యంబుల వారితేణినఘనుల్ ' *
ప్రొధాత్మకు, పెక్కురీ
రలు నే నొక్కఁడ బాలకుండ సమరా గంభాన భిజ్ఞుండ ని
క్కలహంబందిఁక నాకు లోటొదవినని గా దేరి కఖ్యాతి మీ
వలస బాటిం దూకు శంకరున కంబా దేవికి ! జేరు. ఎన్.
42
48
క. అది దెలిసికొని దిట బుగఁ, గదనమునకు దిగుఁడు సమర కౌశులని పెం
పొదుఁగఁ జెప్పినా లజ్జా, స్పములై వా రీశుఁడకుఁ జని మని రిట్టుల్. 44
గీ, అంబికాపుత్రుఁడఁట జీవి యరుసమాన
బలుఁడు బాలుఁడు పెచ్చుగఁ బ్రజలియున్న
వాఁడు ఘోరాజి నోర్వఁగ • వలయుఁ గాని
వాని నలఁతుల దీర్పఁగ ' నశముకాదు.
45
క. అని తెగఁ జెప్పిన విని శివుఁ, తను మనియోజించి నిజమిటులే యస్యముగా
దు నగేంద్రతనయ చేసిన, పనియితే wవు కేమిసేయవలయునో యరయన్.
గీ. విజయమును జూపినవలలకు దాని మూసు మరులో కులొక్క వరుస
నురాకష్ఠం బొంద నగధ నిజము
క. కాసున్నది నాగల దిగ, సేసంలో సూరి కెల్లం + జేసి యనీకం
3
48
బే నడుపుఁ జేయుచు ఊదం. వేదన వారి లెల్ల బలిసిన చేవస్
శ్రీ. ప్రమతిమాలి ణను హాని తల్లిదులకు, కోలకు డుకొనియుమా సూను వీర
భనుః గూడుకొని 1 కు వడిగ రాణి, వాసముగాయి నగ్గణం వరునిఁ జేరి.
చ తరవిఁక నేల జాలకు ను బారతఁ బట్టుడు కొట్టఁ ఉప్పు
తఁడు పాసరించెదేమొకొ యుం దార పదాగ్రణియంచు హెచ్చుగా
దుడుకుఁ దనంబు మీఱఁ గడు తొందరతోఁ జెలరేఁగి యార్చుచున్
బుడుతనిపై వడికి బడికి భూరికృపాణగ దా ప్రహస్తులై..
60&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>lsp6iz0un6q460wyvebpwg69nd5wp31</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/445</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251402</id>
    <revision>
      <id>611998</id>
      <timestamp>2026-11-08T11:56:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '3.3. శ్రీ శివ పురాణము ప్రమథ గణవతుల యుద్ధము . -- చ. అతఁడును సింహపోతమటు అద్భుతరీతిఁ దొడంగి నింగి ను ద్ధతగతిఁ జేరి ఘోరతర దండహరిన్ బ్రమథోగ్రసైన్యసం హతుల నదల్చుడున్ జది పె • సమనవిక్...'</comment>
      <origin>611998</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3754" sha1="1qmxyppus707998uwfcgq7f3wjfsmol" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;3.3.
శ్రీ శివ పురాణము
ప్రమథ గణవతుల యుద్ధము
.
--
చ. అతఁడును సింహపోతమటు అద్భుతరీతిఁ దొడంగి నింగి ను
ద్ధతగతిఁ జేరి ఘోరతర దండహరిన్ బ్రమథోగ్రసైన్యసం
హతుల నదల్చుడున్ జది పె • సమనవిక్రముఁ దేణిచూడ నేశా
మతి సౌరదయ్యె నెవ్వరికి మ్రాన్పడుచుండరి యొక్క తీరుగ
.
వ. మఱియు నగ్గణాధీశ్వరుండు
51
క. కొందఱి పొట్టల మఱియును, గొందఱి చెట్టలను మఱియుఁ గొందఱి తలలన్
గొందఱి యక్కు_ల నిఁకనున్, గొందఱి ముక్కులను బగులగొటైన్' యష్టిగా.
క. కొందఱు మడిసిరి మఱియుం, గొందఱు ప్రాణాంత్యదశను ' గొనియుండి రిఁకన్
గొందఱు నురుమై సురిఁగిరి, కొందఱు భిన్నాంగులగుచుఁ | గూలిరి పెలుచన్.
అ. ప్రబలదండధారఁ బ్రమథ భూతగణంబు, నోలి నేలఁ బెట్టి కాలఁజమురు
చున్నఁ ‘దెరలిమరలి యువ్వెత్తుగా వెఱ, చఱచి యొక్క రేవఁ బఱచుచుండ
క. చని షణ్ముఖుండు వారలఁ, గని యొక బాలకున కెదురుగా నిబ్బంగిన్
బెనుకూటముతోఁ జేరియు, వెనుకొని పాజెదరె యదరి వీఱిఁడులారా! 55
ఉ. చావ రె యెల్లకాలమిటు శాశ్వతమే బిట్లు
బోపదె తేజము యశముఁ •
బుణ్యము సర్వము భీరులార! మే
వలదే పదండిళను గావఁగ వచ్చెద నేను ధీరసం
భావితవృత్తిఁ గైకొనుఁడు . భద్రము లొందుఁడు రెండు పూన్కిమై.
56
గీ అనుచు వారల మరలించి యద్రిజాకు, మారు డత్తఱి గణనాథుఁ దార సించి
విక్రమోన్నతిఁ గగ్గొని వేడ్కఁ జెంది, డెందమం జంతయేని నా నందమొంది.
ఉ. ఈతనిఁ జూడఁ దోఁచు మది • కెంతయు మచ్చికఁ గ్రుచ్చి కౌగిట
బ్రాఁతిఁ జేర్ప సన్నిహిత బాంధవవర్యులకన్న మిన్నమై
యీతఁడు గానుపించు నిఁక 'నెట్టుల ఁడఁ బోరుదున్
58
తము చెమ్మగిల్లె నిఁకఁ జేసెడిజే మిపు దాతురంబునన్.
గీ, గోకనదతుల్యమై మేలిఁ * గొమరుని
ఱు, వీని మేనున బాణముల్ విడుచు ఓట్లు
లేకయుండిన సీతఁడలోకశక్తి, నివుడు నన్నేచు నీమొకో ! యేవు సూపి, 69
3&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>1qmxyppus707998uwfcgq7f3wjfsmol</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/446</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251403</id>
    <revision>
      <id>611999</id>
      <timestamp>2026-11-08T11:56:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '(95) కుమార ఖండము - ఆ 3 283 క. ఇల “శాంత్యాభీరు” ననెడు, పలుకు దలఁపంగ యుద్ధ పద్ధతియె కడున్ జెలువుగఁదోఁచెడు నైనను, బలికెద నిటు లితనితోడఁ . ప్రౌఢిదలిర్పణ. 60 కుమారస్వామి గణపతినిఁ దారసించ...'</comment>
      <origin>611999</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3676" sha1="nlpgqly85amzl31njp3cmymabrzto8t" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;(95)
కుమార ఖండము - ఆ 3
283
క. ఇల “శాంత్యాభీరు” ననెడు, పలుకు దలఁపంగ యుద్ధ పద్ధతియె కడున్
జెలువుగఁదోఁచెడు నైనను, బలికెద నిటు లితనితోడఁ . ప్రౌఢిదలిర్పణ. 60
కుమారస్వామి గణపతినిఁ దారసించి సంభాషించుట
మో మనవిక్రమధుర్య | యిట్టు
సేరిమియా నొకొ | చూఁడు వచ్చితికా
నీవిక నన్నిట డాయు మగ్గిలో
ఉ. ఓ గణనాథవర్య ! విను
నీగణసై న్యమున్ జదువ
నే గరిమంబు శోభిలఁగ
బాగుగ నగ్గి తేజరిలు
*
పల్మఱు చూపఱు లుగడింపఁగని.
—
61
గీ. అనినవిని గణనాయకుం డంబికాత
నూజుఁ గగ్గోని తత్సూక్తి రోజు మెచ్చి
దురము చాలించి స్కందు నుదురును గాంచి
•
యిట్లు తలపో సి జి త్తమం దింపుగదుర.
+
63
గీ. తోడఁబుట్టువువ లెనాకు • దోఁచెనీతఁ, డీతనిన్ గనఁ గౌఁగిట • నెనయుపొంచి
యువతపించుచునున్నది యుల్లమకట, పోరుమా నెదనిఁశ్రవీని పొందుఁగోరి
వ. అనితలఁచి మహా సేనువచనంబులకుఁ బ్రీతుండై యొక్కింతమిన్నకున్న నత్తత
గణ సైనికులుఁ
గుమా రావలంబనంబున నేచి దండతోమర పరశుకృపాణపా
ణులై యొక్క వంకఁ గుమారుండదల్చి మరలించుచున్నను, మరలక గణ
సాధు బొదువఁబోవుచున్న నతండు మరలఁ గుపితుండై యంబరంబున కెగసి
ప్రలయమార్తాండుని పగిది దుర్నిరీక్ష్యండై.
—* గణపతి ప్రమథసైన్యంబులను వధించుట *-
చ, కసియెసఁగన్ సుపర్ణుఁడు రగమ్ముల బిట్టరఁజీల్చినట్టు వే
క్కసమగు నేడ్తాఱన్ గవిసి కాలనుజేతను దండధారనున్
గసనొనరింపుచుండె గణ కాండము నయ్యెడ షణ్ముఖుండు సం
తనమైనఁ గంగఁ గాంచుచు ను దారతమైఁ బొగడెన్ గణాధిపున్.
చ. ఎరగలిచిచ్చు పెచ్చడరి యెంతయుఁగా ననభూజ రాజి ను
ద్ధురగతిఁగాల్చురేవఁ గడు దోర్బలదుర్యుఁడితండు సేనలన్
దరమిడి కూల్చుచుండె బెడి దంబగు దండహతి రయంబునన్
గురుతరజుఁడితఁడవికుంఠితవిక్రముఁ డెల్ల భంగులన్'
.
65
66&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>nlpgqly85amzl31njp3cmymabrzto8t</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/447</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251404</id>
    <revision>
      <id>612000</id>
      <timestamp>2026-11-08T11:56:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'శ్రీ శివ పు రాణము క, ఉఱశ తరవాయి:గొని యి) దఱి నివ్విధి మందఁ జేయు దక్షునితని ని త్తఱిఁదఱిసి యెదుర నేనియుఁ, బోఱిఁ గొను నితఁడెల్లఁ బ్రమథ భూతగణములన్ విష్ణ్వాదిదేవతలు శివసహాయార్...'</comment>
      <origin>612000</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3930" sha1="42vb6v4org9i4b882qpg9llg6jdsk2n" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;శ్రీ శివ పు రాణము
క, ఉఱశ తరవాయి:గొని యి) దఱి నివ్విధి మందఁ జేయు దక్షునితని ని
త్తఱిఁదఱిసి యెదుర నేనియుఁ, బోఱిఁ గొను నితఁడెల్లఁ బ్రమథ భూతగణములన్
విష్ణ్వాదిదేవతలు శివసహాయార్థమై యుద్ధ యినకు వచ్చుట * --
వ. అని శక్తిన గొని సమరంబునకుఁ దొడరుచున్నంత నత్తఱి నారదప్రబోధితులై
హరిహిరణ్యగ ర్భాద్య ఖలగీర్వాణ శిరోమణు లాత్మ సైన్యంబులతో మహేశ్వర
సహాయార్థంబై వచ్చితదీయాంఫ్రీపద్మంబుల కెఱఁగినిలిచిన పర మేశ్వరుండందుఁ
బితామహున కిట్లనియె.
ఉ, ఒక్కఁడు దుండగీఁడు కమలోద్భవ ! మద్గృహతోరణంబునం
యడ్డుపడి యుద్భటభూతగణాధినాథులన్
జక్కడఁగించుచుండి భుజంసార మపార మదేమి చెప్పుదున్
గ్రక్కున వానిఁ జేరి యొడిశమ్మునఁ జేర్పఁగ బూను వివిఁఠం.
68
69
అ. అనుడు దేవ!యఙ్ఞయని పితా మహుఁడు ' ద్వా, స్థలినిఁ జేరి ప్రమధ దమనుజూచి
తఱియ ఁబోవుచుఁడ * దండంబునన్ మోఁది, దాడిఁ బెరికి యీడ్చి ధాత్రిఁద్రో 'సె
క. దివిష త్సైన్యంబులునున్, సవసవగాఁ జేరుచున్న జాడఁగని బయా
సువధూటి యుమకు ద్వార, స్థవిశేసములెల్లఁ దెలుప శైలజ యంతr. 71
+
.
—* గణపతికిఁ బార్వతీదేవి యాయుధంబులను శక్తిద్వయి సంపుట —
గీ. కొమరునకు యుద్ధ మొనరింపఁ ఘోరఖడ్గ
మొకఁడు గద యొండు బంపి యత్యుత్క టాగ
హం బినుమడింప శక్తిద్వయంబు సృష్టి
చేసి యం పెను సుతునకు బాసటగను.
79
అట్టి శక్తిద్వయంబునం దొక్క తె యంజనాద్రిసంకాశయై విశాలంబగు ముఖ
గవ్వారంబువిప్పి ప్రమధ దేవసై స్యంబుల మ్రింగుచుండె మఱియొకతె విద్యు
త్పింగాకృతియై బహుహ ససమాన్వితమై భయంకరమై యాది కేయ ప్రయుక్తా
యుధంబుల నెల్ల గ్రహించి వాని మరల దివిజులపైఁ బడ వేయుచుండెన
గణేశ్వరుండు సంతష్టుండై మాతృ ప్రేషితంబులగు గదాకౌక్ష యశంబులఁగొని
పరమానందంబునఁ బ్రమథామర వాహినుల నాపోశనంబుఁ గొనుచుండె నయ్యవ
సరంబునఁ బ్రమథామర వర్యులెల్ల రాత్మంబులందు.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>42vb6v4org9i4b882qpg9llg6jdsk2n</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/448</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251405</id>
    <revision>
      <id>612001</id>
      <timestamp>2026-11-08T11:56:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'కుమారి ఖండమా ఆ॥ 3 క. పోరఁగ లే బూతనితో, ధీరుండితఁ డొకఁడెగలఁచి 'తీరున్ మమ్మున్' బారావారము నెల్లను, గారింపదె మందరం బొకఁడు పూర్వమునన్ 30x 74 క. ఎందైనఁ బోదమనినన్, సందగు పడదితని యెదురఁ...'</comment>
      <origin>612001</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4066" sha1="n0rk7rj6xej3bon6yatthiz8izzk4p9" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;కుమారి ఖండమా ఆ॥ 3
క. పోరఁగ లే బూతనితో, ధీరుండితఁ డొకఁడెగలఁచి 'తీరున్ మమ్మున్'
బారావారము నెల్లను, గారింపదె మందరం బొకఁడు పూర్వమునన్
30x
74
క. ఎందైనఁ బోదమనినన్, సందగు పడదితని యెదురఁ జావేశరణం
బిందనుచు వందురుచు మృతిఁ, జెందిరి గణనాధుని గదరిచే నొక్క మొగిన్ 75
గీ. అచ్చరలు పుష్ప చందన శీ హస్తలగుచుఁ,
బదలనిలిచిరి సంగ్రామ జయమరయుచు
మునులు గంధర్వులును మహా 4 మోదమొదవఁ,
జూచుచుండిరి కలను బల్ చోద్య మెసఁగ .
వ. ఇట్లు ప్రలయకాలాభీలంబై యున్న నయ్యుద్ధంబునం దించుకదవ్వులనున్న సైనిక
ప్రవరులు గణేశ్వరుని మహాహవ ప్రకారంబును షణ్ముఖవీరభద్రుల యాదా
సీన్యంబునుగాంచి గణనాధాగ్ని కింధనంబులు గాఁ జాలక ప్రాణాతురు లై హరున్
జేరి యవ్విధంబంతయుఁ దెలుపన త్త నారదర్షి సమీపించి మహా దేవునకిట్లనియె.
శ్రీ, జీవ! నీలీలగా దెయీ తీరు నకల, మఖిలభూత ప్రమథగణా హంకృతిన్ హ
రించుపొంటె రచించితి • వె మెంచియిట్లు, కావుమిఁకఁ బ్రమథామర గణము నెల్ల .
- * శివుఁడు విష్ణ్వాదులతో యుద్ధమునకు వచ్చుట
⭑-
వ, అసి చెప్పి చన నంత రుద్రుండమర్షితుండై నారాయణ ప్రముఖ నిఖిలామరమూల
బలంబును బ్రమధ మూల బలంబునుగొని యాలంబునకు నడిచినంత వారంద
తాగణపాలు జుట్టుముట్టి వివిధాయుధపరంపరలఁ బొదువ నతండా భీలుండై
నిప్పులురులు కన్నులతో నేరికిఁజూడ రాని తేజంబుతో
నందఱకు వెగడుఁ
బుట్టింపుచుఁ గృపాణగ దాదండధారల బలంబులు నెల్లఁ బీనుఁగు పెంటలఁ జేసి
నారాయణు గదిసి.
ఉ, ఉరమున నొక్క పెట్ట గద
స్ఫురితశరంబులన్ బొదివి
మరల గణేశుఁ డుగ్రుఁడయి
ని
నుద్ధతి వేచిన నాతఁ డల్గి ని
భూరినదంబునఁ బేర్చి యార్చినన్
మండుచుఁ దండగదాగ్రధారతో.
సరసిజనాభు గుండెఁ బెలు దన్ బగిలించె సురల్ జలింపఁగన్.
వ, అంత వెన్నుండు విషణ్ణుడై హరున్ జేరి యిట్లనియె.
80
81
చ. బిరుదుమగండు పోరు గడు
'
బెట్టిద మీతనితోడ సత్యసం
గరమునఁ
గెల్వఁజాల
మీది
కార్యముగా
దిఁకఁ గుట్రఁబన్ని
యే&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>n0rk7rj6xej3bon6yatthiz8izzk4p9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/449</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251406</id>
    <revision>
      <id>612002</id>
      <timestamp>2026-11-08T11:56:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '38உ శ్రీ శివ పురాణము తెఱఁగున నైనఁ బింపవలె దేవ! యవంగ వనంగ వైరి య చెరువును యిట్లనియె • శ్రీవతి శివుఁదనర్పఁ జేయుచున్, - శివుఁడు గణపతితో ఢీకొనుట మ, విసుమానంబగుఁగాదె యొక్క శిశు నీ...'</comment>
      <origin>612002</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3675" sha1="je95j8yiqhq7zvkqub9q1ptld4gaqtd" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;38உ
శ్రీ శివ పురాణము
తెఱఁగున నైనఁ బింపవలె దేవ! యవంగ వనంగ వైరి య
చెరువును యిట్లనియె • శ్రీవతి శివుఁదనర్పఁ జేయుచున్,
- శివుఁడు గణపతితో ఢీకొనుట
మ, విసుమానంబగుఁగాదె యొక్క శిశు నీ బృందారక శ్రేణి ని
సకంబొప్ప నెదిర్చి తూల్చెఁ బ్రమథా హీన ప్రతాపాగ్ని నీ
రసమొప్పన్ బొలియించెఁ దావకమ హెూగ్రస్ఫార వీర్యంబు నీ
రసమున్ జేసి కలంచె నేన యిఁకఁ గర్ణంబొప్ప నిర్జించెదన్.
వ. అనిన విని శార్జపాణి లజ్జితుండై
.
.
క, కై లాటంబునఁ దక్కఁగ, బాలునిఁ గెలువంగఁ దరమె భర్గ! యనుచు న
న్నా ళీ కాముఁడు శక్తుల, నోలం బొనరించి మరల నుద్ధతిఁ గవిసెన్.
చ. గణపతి యంతఁ గేశవునిఁ గ్రక్కున ఘోరగదాప్రయుక్తభీ
క్షణతర పాత మొప్ప భుజశీ సంధుల మోఁదిన వైరివీరమా
రణచణమైన చక్రమున రాక్షస మర్దనుఁ డగ్గదన్ మహా
•
రణనమెసంగఁ ద్రుంచె నమరప కరంబు శరంబు పొంగఁగన్.
•
82
88
84
85
గీ. గణవరుండల్లి యగ్గదా ఖండములను, దిరుగ విష్ణునిపై వేయ 'గరుడుఁడొడిసి
పెక్కుతునియలఁ కేసి పేరుకు మెఱసె, నర్భకుండంతఁ నాగ్రహ నిర్భరుఁడయి
చ. ఎగసి కరస్థయష్టివాతి ' నేడ్తాఱఁ బుత్రర థేంద్రు మూర్ఖమున్
బగిలిచి కై టభాంతకుని * ఫాలము వ్రయ్యలు సేయ నాతఁ డె
చ్చుగ మెయి నొచ్చి నేలఁబడఁ జూచి పినాకధరుండు శూల మె
త్తగ గణభ ర్త యష్టిహతి . దాని ధరన్ బడవేసె నుద్ధతిన్.
ఉ. అంతనె యంతకాంతకుఁ డహంకృతిమీఱఁ బినాశమెత్త ర
వ్వంతయు వంతలేక యద లాధిపనందన కూర్మి పట్టి బ
ల్వింతగ దానిఁ గూడఁ బడవేసి భువిని బరమేశు మోఁదె దు
ర్దాంతతరోరుదండపాతి; దాన హరుండు కరంబు రుష్టుఁడై -
* శివుండు త్రికూలముచే గణపతి తలనఱుకుట
87
88
శ. అమితోద్ధతిఁగదిసి త్రీశూలముచే గణనాథుశిరము • లాఘవముగ ఛే
దముచేసి యార్చే జయ ఘో,షము చేసిరి ప్రమథ దేవ సత్తములంత 89&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>je95j8yiqhq7zvkqub9q1ptld4gaqtd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/450</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251407</id>
    <revision>
      <id>612003</id>
      <timestamp>2026-11-08T11:56:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '(95) కుమారఖండమా - ఆ. వి క. తప్పెటలు మృదంగంబులు, డప్పులు కావళములును ఘశీఠలబులు ఘంటల్ గొప్పగ వాద్యముచేసిరి. యప్పరమేశ్వరుని రణజశీయా శంసముగాన్ గీ, శివుఁడు కోపంబుడిగి బాలు శిరసుఁ జూ...'</comment>
      <origin>612003</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3489" sha1="a3rp1a4zm6tre2wmizolc3c8budpxf7" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;(95)
కుమారఖండమా - ఆ. వి
క. తప్పెటలు మృదంగంబులు, డప్పులు కావళములును ఘశీఠలబులు ఘంటల్
గొప్పగ వాద్యముచేసిరి. యప్పరమేశ్వరుని రణజశీయా శంసముగాన్
గీ, శివుఁడు కోపంబుడిగి బాలు శిరసుఁ జూచి
.
పగ చి నెంతయ దుఃపై క వశ్యుఁడగుచు
వీరభద్రుఁడు గుహుఁడును విన్సవజుఁడు
గూడె నాత్మములందుఁ బల్ కుందిరవుడు,
— నారదుఁడు పార్వతికి గణపతిమరణంబుఁ జెప్పుట
90
గీ. నారదుండవు డంబికన్ జేరి మొక్క, సర్వమెఱిఁగించి యిట్ల నోజనని! యివుడు
పట్టువిడువకు మొం దేని నిట్టిఘోర, చరితములఁ గని నామె యిజ్జగమునందు.
వ, అనిచెప్పి యంతర్ధానంబుఁ జెంద నంత నమ్మహా దేవి
గీ. తగు నెయిటు దుర్ణయము సేయ ధవుఁడు ప్రమథ
వరులు సురలును గూడియి వ్వఱుస నిప్పు
డేమి సేయఁ డగు నెట కేగవలయు
ననుచు మనమున పనరి హిమాద్రితనయ,
మ. తగునే సోదరతుల్యుడై యలరునా దామోదరుం డివ్విధిన్
బగతో నాదుకుమారకున్' జదువఁగా బల్ పన్నికన్ బన్నిమూ
కగ జేజేలఁ బురస్కరించికొని దుష్కార్యం బిటుల్ సల్పు
మ్ముగ నీ పాపఫలంబుల గుడువరే పొంగార కంగారునన్.
వ. అని తత్ క్షణంబున
.
98
98
95
గీ. వేలుపుల నెల్ల వేవేగ వెతకి చంపుఁ డనుచుఁ బుట్టించె శక్తుల నాక్షణంబు
సమితసంఖ్యగ నవ్వార • లాయుధముల, గొనిచనిరి ద్వారభూమికి • ఘోరరీతి,
క. జయమేలని యగ్గించెవి, జయలల్లొనరించితనియె సకలాళిజనుల్
జయశబ్దము లొనరింపుచు, నయముగఁ గొండాడి రద్రి నందన ఘనతన్. 97
చ, శివుఁ డటఁ దానొనర్చిన య చేష్టకుఁ జాలఁగఁ జింతచేసి యు
ద్భసమగుచున్న దుఃఖమును బాఱఁగఁదోలి గిరీంద్రకన్యశా
భవనముఁ జేరఁబోవకయె పన్ను గఁజేరె సథాలయంబు నా
దివిజులు గ్రమ్మరన్ బయలు దేఱుచునుండఁగ నొక్క పాటునన్,
+
98&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>a3rp1a4zm6tre2wmizolc3c8budpxf7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/451</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251408</id>
    <revision>
      <id>612004</id>
      <timestamp>2026-11-08T11:56:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '$25 శ్రీ శివ పురాణము గీ. ఖంజ కాళి కరాళి బరిగళయు ఛిన్న,మస్తయు విలంబముస్త ధూమవతి సిద్ధ విద్య మాతంగియును దార :- దృ శబ్జ, ఆము నా విద్య మున్నగు, నాహ్వయముల. శ్రీ. వెలయు శక్తులు వేనవేల్...'</comment>
      <origin>612004</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4078" sha1="jejnhdbj8leezbqd1kldrfvumzoeplh" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;$25
శ్రీ శివ పురాణము
గీ. ఖంజ కాళి కరాళి బరిగళయు ఛిన్న,మస్తయు విలంబముస్త ధూమవతి సిద్ధ
విద్య మాతంగియును దార :- దృ శబ్జ, ఆము నా విద్య మున్నగు, నాహ్వయముల.
శ్రీ. వెలయు శక్తులు వేనవేల్ వింటికెగసి, క్రోధమూర్తితమూర్తులే • ఘోరరీతి
నగ్నిదరికొని యుండెడు • నట్టు లేచి, సకలదిక్కుల సరయుచు .
'
+
101
సత్వరమున.
చ, నలుఁడు త్రుంచుఁ డడ్డపడి శ్రీ నాశచరాధములందు నొక్క పిన్
బఱవఁగ నీయకుండుఁ డిటఁ బట్టిపలార్పుఁడటంచు శక్తులే
డె ఆ నలుమూలలన్ గవిసి శ్రీ శేఁకువ మూఁకలఁ జుట్టుముట్టంగా
మఱకుననొంది నాక చర మండలి యొండెడఁ గాంచకా రులె
చ. ఒదుగుటకైన లేదు తెరువొందెన వీరలనోటఁ గూలనే
యదనుఘుటిల్లె నిఫ్టు ప్రలయంబగు కైవడిఁదోఁ చె నెట్టులీ
యది గడువంగ నేర్తుమని • యార్తినిఁ గుంది పురందరాదులు
బెదరుచు నాల్గుమూలలకు వీఱిఁడులై పరుగెత్తిర తఱిన్.
.
'
11
ఠ. ఎచ్చోట కేగి కనుఁగొనఁ నచ్చోటనాశ కులడరి యాస్యకుహరముల్
విచ్చి సుకారావళి నెల్లను విచ్చలవిడి మ్రింగుచుండు . వెఱుపొందికడున్.
102
క. మొఱ్ఱాయనియెడి వారలు, కుఱ్ఱలనిఁకఁ జూడమనుచు గొణఁగెడు వారల్
దుట్టునఁ బెదరెడ వారలు, మిల్లు: జల్లంబుఁ గనికమిడికె కువారల్
కష్ణాదులు మునులు దార్వతీదేవియొద్ద కన పుట
చ, గొడగొని శక్తులిట్టు లతికోపనలై ప్రచుణామరావళిస్
గదిసియు దీర్ఘ భంగి సురు గంగనొనర్చుచు నేర్చుచున్ గడున్
మనమున వీరన్న త్తము లమర్చుడుఁ గోరుచు సంహృతిక్రియా
స్పదలయి బూఱుటన్ గని యజప్రముఖామర వర్యు లేశమై
108
105
గీ. తలరి యంబిక చేసె నీ దండనంబు, మనకు నెల్లర్ కిద్దాని మాస్పఁదరమె?
ఆ జగన్మాత చెప్పు డీ • యలుకదీరు, సంతపట్టిటు సంతో భ మమరియుండు.
చ, అనియుఁ బరాంబఁ జేరుటకు
ర్మునులను నారదుని బిలిచి
నాత్మమునం దగు దీములేశ తా
భూధర రాజసుతాగ్రహంబుఁ దీ
జ్జననినిఁ జేరి మ్రొక్కి యిటు
సాంత్వన మొప్పఁగఁ బల్కి రిమ్ముగన్ 107
రను బనుపంగ వారలు గారంబు భయంబును భక్తి గ్రాల న
.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>jejnhdbj8leezbqd1kldrfvumzoeplh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/452</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251409</id>
    <revision>
      <id>612006</id>
      <timestamp>2026-11-08T11:56:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'కుమారఖండమా ఆ. 3 —* మునులు పార్వతీదేవిని శాంతింపుమని మళ్లించుట *— చ. శివ! జగదంబ ! చండిక ! విచిత్రకళామయ మూర్తి! దివ్యమై భవ ! శుభకీర్తి! శక్తి! శివ భామిని ! నీవ జగత్ప్రసూతి వై యవససమర్థ...'</comment>
      <origin>612006</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3817" sha1="5qhrruee239c3o871wt9drkeec2ayho" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;కుమారఖండమా ఆ. 3
—* మునులు పార్వతీదేవిని శాంతింపుమని మళ్లించుట *—
చ. శివ! జగదంబ ! చండిక ! విచిత్రకళామయ మూర్తి! దివ్యమై
భవ ! శుభకీర్తి! శక్తి! శివ భామిని ! నీవ జగత్ప్రసూతి వై
యవససమర్థవయ్యుఁ బ్రల యావమా వౌదువు తల్లి! శాంతిఁగొ
న్ము! విశలమయ్యె సర్వజగమున్ బ్రతికింపు ! మృణాస్వరూపిణీ !
A. నుంచి మ్రొక్కిన యీశురాణి
దివ్యమునులను గనితము నెద్దియును బలుకు
కున్న సంబను గని జొహారొసఁగి మరల
వంజలులఁ జేసి యిట్లని 4 రపుకు మునులు.
ఠ. క్షమియించుము పర మేశ్వరి!, క్షమియింపుము సకలలోక జననీ ! యిఁక నే
రములు దావతసంతా,నమెకద! యీ జగమఖిలమున శివ యంతన్.
.* పార్వతీదేవి గణపతి జీవింపఁజేసిన శాంతిఁ గావించు ననుట
--
585
108
109
113
క. ఇంచుక కనికరమున మ న్నించి యిటుల్ మునులతో ననియె నాదు సుతుం
ఉంచితము జీవితుఁడై, మించిన తేజంబు మెజయ । మెలగెడు నేనిన్, 111
క. వానిని మీరెల్లరు స, న్మానములోఁ గొలుచు నెడల • మాన్పెద నీ మీ
దీనత యని నుడువఁగ న మ్మానులలరి చెప్పిరా యశీ మరః వర్యులున్
గీ. వారలును సంతసించి య వ్వామదేవు, శడకుఁజః యవ్విధం బెల్ల నుడివి(మొక్క
దయనుగోరిన నాతఁడు కారబుద్ధి, తోక నిట్లనిపలె సంతోస మొదవ. 118
గీ. జనుఁడు దగ్దిశఁగూరిచి చక్క నందుఁ, దొలుత నేదంతు వగుపడుఁ దొడరిదాని
శిరసుఁదగ వేసి యిక ళేబర మునందుఁ, గూర్పుఁ డదానఁగూరులు గొనలు సాగు
క. అని సెలవీయఁగ నిదా, ధ్యనిమేషులు బాలు విగ్రహముఁ దెచ్చి రయం
బుసనీటఁగడిగి యర,వ,మును జేసి నితాంతహర్ష శ్రీ పూర్ణాత్మకులై
ఆ. ఉత్తరాశికై మ' హెూద్యమంబున నగఁ, గరటి యేకదంత కంబొకండు
గానుపట్ట ను సవింబు ఛేదించి య, చ్చటికిఁ దెచ్చి కూర్చి శంభుఁజూచి 116
* శివుఁడు గణపతిని జీవింపఁజేయుట
ఉ. దేవ! జగంబులెల్ల భవదీయ మహోదము చేతఁ బుట్టి ను
శ్రీవిలసిల్లుఁగాదె యిటు • చెల్వగు
తావశ తేజమిందు సం
115&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>5qhrruee239c3o871wt9drkeec2ayho</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/453</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251410</id>
    <revision>
      <id>612007</id>
      <timestamp>2026-11-08T11:57:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'O-SE శ్రీ శివపురాణము భావితరీతిఁ జేర్చియిఁక * బాలుని జీవితుఁ జేయుమన్న భ ద్రావహమూర్తి తతనువు+సం దమృతొంచిత దృష్టినించుడుకో 117 గీ. అంత నిద్దుర మేల్కాంచినట్లు బాలుఁ, డలఁత యొక్కింత...'</comment>
      <origin>612007</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3997" sha1="eqf86jb1epwvff4et946mp8cznkonk6" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;O-SE
శ్రీ శివపురాణము
భావితరీతిఁ జేర్చియిఁక * బాలుని జీవితుఁ జేయుమన్న భ
ద్రావహమూర్తి తతనువు+సం దమృతొంచిత దృష్టినించుడుకో
117
గీ. అంత నిద్దుర మేల్కాంచినట్లు బాలుఁ, డలఁత యొక్కింతలేకయె హాయియలర
జీవితుండయి కూర్చుండే జెలఁగిది విజ, వరులు మునులును సంతోష భరితులైరి.
పార్వతీదేవి శక్తుల మరణ్పుట
క. గిరిజా దేవికి బాలుని, సరగునఁ జూపింప నాపై సంతోసమునన్'
గరమలరి సురలఁ బ్రమథులఁ, గరుణాలోకనములొప్పఁ గాంచెఁ బ్రియమున.
చ. కడువడి సంతసంబెసఁగఁగా సుతు నక్కువఁజేర్చి మోము ము
ద్దిడి రుచిరాంబరంబులను 4 నిద్ధమణీమయభూషణంబులన్'
బెడఁగుగనిచ్చి దీవెనలఁ బేర్మి నొసంగెఁ దదాజ్ఞతోడ ము
న్నడరిన శక్తులెల్లరు దశయాస్పదలొచుఁ దొలంగిరపనిన్.
మ. సురలష్ఠీశ్వరుఁ దోడిచెచ్చి సుతునికి జూపించి రంతన్ మహే
శ్వరి యానందించి తయై సుతు నిజేశానాంశమందుంచన
ప్పర మేశుండును దచ్ఛిరంబుపయి దీ వ్యత్ప్రేమబంధంబునన్
గరమున్ జేరిచి ముద్దుబిడ్డఁడని బల్గా రాజ మేపారఁగన్.
.... * శివుఁడు గణపతికి బ్రహ్మదేవునితో నుపనయనము సేయించుట
·
గీ. వీఁడు ప్రమథ గణేశుడై వెలయునని
శూలము నొసంగి బమ్మను జూడ నతఁడు
శివుని చిత్తమెఱింగి వేదవిహితప
కారముగ నుపనయనంబు • గరిమఁ గూర్చి.
120
121
132
వ, నిఖలామ్మాయచయంబుతో గాయత్రినిచ్చి కుండికయు నక్షమాలయు నొసం
Xఁబరమేశ్వరియు నమూల్యరత్నాభరణంబులతో సశరచాపగ దాఖడ్గంబుల
నొసంగి గారవించె. దామోదరుఁడు నామోదంబున నిభ్యసౌరభ్యవిభా
సితంబగు వనమాలయుఁ జక్రంబునొసంగి మన్నించె నంత సకలామర ప్రమథ
వర్గంబెల్ల నగ్గణాధీశుని గాంచి నమస్కరించి యనేకరత్నోపదలర్పించి
యర్చించిరంత గణేశుండుసంతుష్టుండై నిజజన కాంఘి పద్మంబులకుఁ బ్రణమిల్లి
హరివిరించనులకును నారదాదిదివ్యమునులకును వందనంబిడిన వారందతానం
దితులై పెల్లుగ నాశీర్వదించి ప్రేమించిరంత శివుండు వుత్తుని జూచి
128&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>eqf86jb1epwvff4et946mp8cznkonk6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/454</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251411</id>
    <revision>
      <id>612008</id>
      <timestamp>2026-11-08T11:57:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '(96) కుమారఖండమా - ఆ. 3 . 0.06 గీ. బాలకుఁడవయ్యు నీవిట్లు ప్రౌఢవిశ్ర, మంబు నెఱపితి శక్తి మకుఁడ వేట నిఁకఁజిరంజీవివౌచు గ ణేశుఁడవయి, సుఖములొందుము నిచ్చలు సుభగమూర్తి ......శివుఁడు గణపతి కస్...'</comment>
      <origin>612008</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3850" sha1="m6l7osz40og29cbrxua6ke0cmjm1zx6" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;(96)
కుమారఖండమా - ఆ. 3
.
0.06
గీ. బాలకుఁడవయ్యు నీవిట్లు ప్రౌఢవిశ్ర, మంబు నెఱపితి శక్తి మకుఁడ వేట
నిఁకఁజిరంజీవివౌచు గ ణేశుఁడవయి, సుఖములొందుము నిచ్చలు సుభగమూర్తి
......శివుఁడు గణపతి కస్త్రపూజ్యత నొసంగుట • .....
వ. మఱియును
ఉ. నేనును విష్ణు వీనలువ •
లోకమునందు సర్వస
న్మానముతోడఁ బూటలను మానుగఁ గొందుమొ యట్ల నీవుకున్
శ్రీ నెఱయంగ సర్వసుర సిద్ధని శాచకమానుపోర గా
శ్రీనియతార్చనంబులను 4 లీలగ నొందు మనిందితోన్న తిన్.
వ, అందుఁ గూడ.
125
126
శ. మాకన్నను దక్కిన సుర, లోకంబునకన్న నీవు లోకమున మొదల్
చేకో నెదుగాక, పూజల, శ్రీ కరగుణపొంద! సర్వ సిద్ధగణేంద్రా !
క. ఏను మఖిల కార్యముల నా, దీని నిను బూజించి జనులు దృఢతఁ గియాసి
గనకుండెద రెపుడు దేవ గణపతి! జగతి.
నెదరు
-* శివుఁడు గణపతివ్రతంబుఁ జెప్పుట
గీ. భాద్ర శుద్ధ చతుర్థి ను॰ద్భవముఁ జెంది, నాఁడవగుట నాదివసంబు సన్ ద్వదర
నంబు నేమంబుగాఁగ నొనర్తు రెల్ల, వారు వారికి మేలు సేకూరఁగలదు,
గీ. సింధు రాన్యుఁడ వౌట చే సిందురమునఁ, బూజితుఁడవయిమిక్కిలి పొంగుఁ గాంతు
వట్లే దూర్వాఙు, రార్చల సధికమైన, హర్ష మొందద వార్యాము ఖాబ్జ హేళి !
I. ప్రతివత్సరమున భవదప, చితి నిత్తిధియందు భక్తిఁ జేయఁగవలయున్'
బ్రతిజనుఁడును జేయనిచో, వెతవడు నవ్వాఁడు విన్ను * వేధితుఁడగుచుస్.
ఆ. ఈ చతుర్థినుండి • యేడాదివఱ కిట్లు, నీ సమర్చనంబు * నిత్యమును నొ
నర్చు టిది వ్రతంబు • నగజాకుమారశః, సర్వసిద్ధిదంబు · శర్మకరము. 181
వ. అద్దాని విధానం బెఱిఁగింతు వినుము.
ఆ. భాద్రసిత చతుర్థిఁ * భ్రాతరారంభ కాలమున వేగ మజ్జనము నొనర్చి
నిత్యకర్మములను . నెఱవేర్చి విజ్ఞుల్, బ్రాహ్మణులను బిల్వ వలయు భక్తి.
శ. మృత్తికతో నేనియు భా, స్వత్తర ధాతువులనేనిఁ బవడముతో నేన్
జిత్తాశర్షకముగ గణ, సత్తమ! నీ విగ్రహంబు • సలుపఁగ వలయున్,
188&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>m6l7osz40og29cbrxua6ke0cmjm1zx6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/455</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251412</id>
    <revision>
      <id>612009</id>
      <timestamp>2026-11-08T11:57:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'శ్రీ శివ పురాణము ఆ. మంటపం బమర్చి మంచిగ నీవిగహముఁ బ్రతిష్ఠ చేసి . యర్చనంబు సల్ప వలయు షోడశప కారోపచా, రముల మంత్రపూర్వకముగ విధిగ. 184 సీ. మల్లె మొల్లయు బొండు మల్లె సంపఁగి జాజి, విరజ...'</comment>
      <origin>612009</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3732" sha1="nsysa14j21ww9xodaksflofrqu8xch2" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;శ్రీ శివ పురాణము
ఆ. మంటపం బమర్చి మంచిగ నీవిగహముఁ బ్రతిష్ఠ చేసి . యర్చనంబు
సల్ప వలయు షోడశప కారోపచా, రముల మంత్రపూర్వకముగ విధిగ. 184
సీ. మల్లె మొల్లయు బొండు మల్లె సంపఁగి జాజి, విరజాది నాగ * కేసరము కొండ
గోఁగుమోదుగు రేల'గోరంట సురపొన్న, పొన్నమంకెన తుమ్మి పొగడగడిరు
మొగలిమున్నగువాని వూలఁ బొందమ్ములఁ, జెందొవప్రోవుల శ్రీతులసియు
మాలేడు జమ్మి యమ్మాచి విష్ణుకాంత, యుమ్మెత్త దానిమ్మ యుత్త రేణి
గీ. రేగు జిల్లేడు వాళుడు . రేల దేవ, దాూరి వావిలి రావి గన్నేరు మద్ది
మామిడియుజజిగలిజేరు మరువము మొద, లగుతరులపత్రిఁబూజ నీరియంగ వలయు
వ, మఱియు నిఁశ దూర్వాజ్కు రార్చనంబందు విత స్తిమాత్రప్రమాణంబులుగను
త్య్రంగంబులుగును మూలవర్జితంబులుగ నుండు దూర్వాఙ్కు రంబులు నూట
యొక్కటిఁగానిఁ బుణాంతరంబందు నిరువదియొక్కటిఁగాని యర్పించి పూ
జింపవలయును.
గీ. చెలఁగి యిరువదియొక కుడుములను వరఁటి
పండ్లు టెంకాయలును జామ పండ్లు వెలగ
పండ్లు చెఱకులు నేరేడు పండ్లు బ్రాక్ష
పండ్లు నైవేద్య మిడవ లె • భ క్తి మెఱయ.
వ, అనంతరంబుదు.
187
గీ, భక్ష్యభోజ్యదియుతముగఁ బ్రణవ ముచ్చ, రింపుచు మహానివేదనం బింపుమైర
చింప వ లెనంత బ్రాహ్మణ శ్రేణితోడ, నాప్రసాదంబు భుజియింప నగుజగమున
వ. ఇట్లొశవత్సరంబు పూజించి వ్రతంబుసల్పి యవ్వల నుద్యాపనంబు సేయవలయు
నద్ధాని విధం బెఱింగిం చెద.
-* గణపతి వ్రతోద్యాపన విధానము -
గీ, ఆస్థతో వఱువాతఁ దోశీయంబులాడి, మంటవంబునఁ గలశంబ మర్చి స్వర్ణ
ఘటితమౌభవదీయవి' గ్రహము వస్త్ర, యుగ్మముననుంచి పూజించు టొప్పునంత
గీ. స్థండిలముఁ గూర్చి యం దష్ట దళమునందు
సగ్గిని ప్రతిష్ఠ చేసి వేదాభిహిత వి
•
ధానముగ హవనముచేసి ద్వాదశాగ్ర
జన్ములకును సువాసినీ జనములకును.
114&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>nsysa14j21ww9xodaksflofrqu8xch2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/456</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251413</id>
    <revision>
      <id>612010</id>
      <timestamp>2026-11-08T11:57:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'కుమారి ఖండ ను — ఈ 3 భవ్యభోజ గ్రామముగా నో ౫. వటుయుగమునకుఁ దనివిగ సమును దాంబూలదక్షిణల్ సంగి రే వేగి యమ్మఱు నటి యహంబు నందు నుద్వాసనంబు సేయంగ వలయు. 35-3 142 వ. అటుపిమ్మట నక్కలశంబును సవ...'</comment>
      <origin>612010</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4315" sha1="pw70nvs8ea5trouzm802bnfvennght4" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;కుమారి ఖండ ను — ఈ 3
భవ్యభోజ
గ్రామముగా నో
౫. వటుయుగమునకుఁ దనివిగ
సమును దాంబూలదక్షిణల్
సంగి రే వేగి యమ్మఱు నటి యహంబు
నందు నుద్వాసనంబు సేయంగ వలయు.
35-3
142
వ. అటుపిమ్మట నక్కలశంబును సవస్త్ర యుగ్మంబైన సౌవర్ణ ప్రతిమను దక్షిణతో
నాచార్యున కొసంగి యాశీర్వచనంబుఁ బడయవలయు నీయది యు ద్యావనవిధా
నంబిత్తెఱం గెవ్వరాచరింతు రట్టివారు విఘ్న లేశం బేనిఁ గాంచక 'సర్వసిద్ధులన్
జెంది యఖలనుఖంబులఁ దనియుడు రిది సత్యం బెల్లవర్ణంబుల వారలు స్త్రీలు
పురుషులీ వ్రతం బాచరించి వాంఛితార్థంబు లొందుదురుఁగాకయని నంతఁ
దత్రత్య దేవమునివరు లెల్లరుఁ బ్రత్యయ ముప్పార నమ్మహావ్రతం బీశ్వరసాన్ని
ధ్యంబున నెరపి గణనాథు న #కసువస్తువిస్తారంబులు నర్చించి కృతార్థులగుడు
నమ్మ హెూత్సవంబెల్ల నీక్షించి యమ్మహా దేవరాజ్ఞ యత్యం తానందంబునఁ
బొదలె నయ్యవసరంబున దేవదుందుభిధ్వానంబు లేవు మిగిలి సెలఁగె గంధర్వా
ప్సరోగీత నృత్తంబులు బహుభంగుల వెలసెఁ బుష్పవర్షంబులు గురిసె నంత
నారాయణప్రముఖాఖల గీర్వాణశిరోమణులును మునులును దమపరిజనము
లతోఁ బర మేశ్వరానుమతి స్వస్థానంబులు కరిగిరి మహేశ్వరుండును సంతుష్ట
యగు మహేశ్వరిన్ గారవించి లో శరడార్థ మఖల సౌఖ్యంబులఁ జెందుచుండె
నని సూతుండు శౌనకాది మునులన్ గాంచియిట్లనియె.
-క. ఈవి ఘ్నే శాసజనుః, పావన చరితంబుఁ గూర్మిఁ బఠియింప వినం
.
గా వఱలున్ సిద్ధులు నా, నావిభవోన్నతులతో జనంబులకు భువిన్.
శ. అసవిని మునివరు లపు డిం,కను శుశ్రూషులయి యని రకలుష చరిత! నీ
కనదమృతరసమయో క్తులు, వినిపింపుము మీఁదిశథను వేడుక నిటులే.
చ. గిరిపరకన్యకాశిపు లొంగిన్ సుతయుగ్మముతోడ సంబరం
బురువుగ నొందుచున్ గరము . నున్నతి నుండిరి తారకారిను
ధురముఖులున్ బరస్పరము • తోసము నివ్వటిలంగఁ బేముడిన్
వెఱలుచు నుండి రెంతయు నుశీ పర్వవరుల్ దముఁ గాంచి మెచ్చఁగ
క. సర్వగ ణేశ్వరపట్టము, శర్వుం డార్యయును స్వాత్మజన్ములయిన నా
యిర్వురలో నౌశనికిఁ గడు, హక్వుగఁ గట్టన్ దలంప వంత రయమునన్.
.
144
144
146&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>pw70nvs8ea5trouzm802bnfvennght4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/457</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251414</id>
    <revision>
      <id>612011</id>
      <timestamp>2026-11-08T11:57:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'శ్రీ శివ పు రాణము . క. శరజన్ముఁడు దనకనియున్, గరివదనుఁడు దనికె యనియు గాఢస్పర్ధా భరులై తలిదండ్రుల వే,సరఁజేయఁగ నరసి యొక్క చక్కటివారల్, - శివుఁడు గణాధ్యక్షపదమునకు భూప్రదక్షిణం...'</comment>
      <origin>612011</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3829" sha1="ocrv4ka7kzplzafsxgz0ryn1ildy1ra" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;శ్రీ శివ పు రాణము
.
క. శరజన్ముఁడు దనకనియున్, గరివదనుఁడు దనికె యనియు గాఢస్పర్ధా
భరులై తలిదండ్రుల వే,సరఁజేయఁగ నరసి యొక్క చక్కటివారల్,
- శివుఁడు గణాధ్యక్షపదమునకు భూప్రదక్షిణంబు ఫణంబుగా నేర్పఱచుట *-
గీ. కొడుకులను బిల్చి యని రిట్లు . గొంకులేక
యెనఁడు మీ యిద్దఱందు భూయిష్టశక్తి
భూప్రదక్షిణ మొనరించి • మొదట నిటకుఁ
చేరు వానికిఁ బట్టంబు
* చెందఁగలదు.
149
1. ఇది మేమొనరించిన ప,న్నీద మీయది మీర లెవరు . నెఱవేర్చిన న
య్యది వానికి డెదమనఁ బే,ర్ముదమునఁ గడలెను గుహుండు వుడమిఁ దిరుగఁగాన్,
వ. అంత నవ్విధం బారసి హేరంబుండు లంబోదరుండౌటకు మిగులఁ జింతించి.
చ, అటమటఁ జెంది గుంది తన 4 శయ్యది దుర్లభమంచు నమ్మదో
త్కటముఖుఁ డఫ్టు సేయునది గాంచక యొక్క యుపాయమేంచి యూ
రటఁగొని తల్లిదండ్రులఁ ద్వరన్ దరిసించి కడున్ బవ త్తిలం
పటుఁడయి 1 యిట్లనియె నీ మంజుతరో క్తుల యుక్తి పెంపున
శా, తల్లీ! తండ్రి! భవత్సదాబ్జముల నుద్యద్భక్తిఁ బూజింప నే
నుల్లంబందుఁ దలంచినాఁడఁ గరుణన్ • యోజించి యద్దాని నా
కుల్లాసం బిడ్వడంచు నాజ్ఞఁ గొని రత్నోదాత వీఠికా విరా
జిల్లా వారలఁజేర్చి కొల్చి ప్రణుతి • స్థేమాభిరామాకృతిన్.
నిరువదొక్క
c
గీ. చెరువునఁ బ్రదక్షిణంబుల
మాఱు లొనరించి మొక్కి యిమ్మాడ్కి బల్కె
గట్టుఁ డిఁక మీరు నాకు సాకలేముమేటియ
సకలగణనాథపట్టంబు 4 సత్వరముగ .
మ. అభినన్ వారలు నీవె ముందు సకలా హర్యాట వీతీర్థప
త్తనవిస్ఫూర్దిత భూస్థలిన్ దిరిగి రాతథ్యంబుగా నీకె య
ఘనపట్టంబు నొసంగు వార మన నగ్గంధేభవక్త్రుండు పా
వనమా నాకృతి సల్పినాఁడ నసకృద్వారంబు లంబాపితల్ !
152
158
154
155
ఆ, అనిన నిందయుండి • యవని నెట్టులఁ జుట్టి, వచ్చినాఁడవనిన . వక్త్రతుండుఁ
డనియెయుష్మదంఫ్రీ వనరు హార్చనమును, దమప్రదక్షిణములఁ దలఁవుఁడాత్మ&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ocrv4ka7kzplzafsxgz0ryn1ildy1ra</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/458</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251415</id>
    <revision>
      <id>612012</id>
      <timestamp>2026-11-08T11:57:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '(97) . కుమారఖండన - ఆ. ' Ki 157 చ, ఇరువదియొక్క మాఱు తమ కిఫ్టు ప్రదక్షిణ వందనంబులన్ సరవిగ నల్సి భూభ్రమణ + సత్ఫల మిర్వదియొక్క మాఱు నే చెరువునఁ గొంటి శాస్త్రములు వేదము లిక్కరణిన్ వచింపఁగ...'</comment>
      <origin>612012</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3747" sha1="rwbmhib6qc1tdfc8c1k6g1e6uxpez20" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;(97)
.
కుమారఖండన - ఆ.
'
Ki
157
చ, ఇరువదియొక్క మాఱు తమ కిఫ్టు ప్రదక్షిణ వందనంబులన్
సరవిగ నల్సి భూభ్రమణ + సత్ఫల మిర్వదియొక్క మాఱు నే
చెరువునఁ గొంటి శాస్త్రములు వేదము లిక్కరణిన్ వచింపఁగా
నరయరె యేటి కిత్తెఱఁగు నాలము సేయ జగత్కుటుంబకుల్ !
గీ. తల్లిదండ్రుల సన్నిధి నుల్లసిలుచు, వేఱుభూముల కేగుట • వెట్టిగాదె!
వెరవిడి కుమారుఁడిప్పట్ల పెరిమెయమరె, నాకు మీకృప నిట్లు సుళ్లో కులార!
సీ. తల్లిదండ్రుల పదోదకముఁ బోలంగలే, దాకాశగంగా మళ్లీ హాజలంబు
మాతాపీగలతో సమానతఁ గనజాల, రఖిల గీర్వాణచూ డాగ్రమణులు
జననీజనకుల పూజనముతో సరిఁబోల, దేవపూజనం బేనిఁ బుడమి
పూర్వపుణ్యము లేక * పొనఁగునే యెవ్వారి, కవ్వారి పూజనం బడ్డి లేక
గీ. తమకు నేఁ జెప్పువాఁడనే +
మరసి
సరళమతి యుమ్మదు సౌష్టవము నెంచి
సేయుఁ డిఁక గణమూర్ధాభిషక్తుఁగాఁగ
బాగుసేయక నను గృపా జలధులార!
వ. అనినంత
పార్వతీపరమేశ్వరులు గజాననునకు గణేశపట్టంబుఁ గట్టుట
క. సూటియగు సామజాస్యుని, మాటలను దదీయబుద్ధి ' మత్కృతిని మదిన్
బాటించి పార్వతీశివు, లాటంకము లేక పూని రట్లొనరింపన్ .
గీ. నగరుఁ సేయఁబంచి గుణములఁ బిల్వం
బంచి యాక్ష ణమందు నిబ్బరవు పూన్ని
గంధసింధుర వదనునిఁ గరుణతోఁ X
తనకఠి నుంచి గానములు సెలఁగు.
169
160
161
వ. దివ్యగంగా కృపీటంబుల నభిషేకించి దుకూల వరిధానో త్తరీయంబులఁ గట్ట
నిచ్చి నవరత్నఖచి తాప్టాపదకిరీటకుండలోర్మికల ముక్తాహారంబుల వివిధమణి
భూషణంబుల నొసంగి యఖిలగణాధినాథ పట్టంబుఁగట్టి రాసమయంబున సర్వా
మరులును బ్రమథ భూతగణంబులు హేరంబు ననేక విధంబులఁ బూజించి కొలిచి
రంత షడాస్యుండు వేగంబున నిలామండలం బెల్లఁదిరిగి రోజుచువచ్చి తల్లి
దండ్రుల కెఱిఁగించినఁ గ్రౌంచారి కవ్వారలట జరిగిన వృత్తాంతంబంతయుఁ&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>rwbmhib6qc1tdfc8c1k6g1e6uxpez20</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/459</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251416</id>
    <revision>
      <id>612013</id>
      <timestamp>2026-11-08T11:57:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '3ச௩ శ్రీ శివ పురాణము దెలిపిన నతండు బమ్మెరవోయి యఖలక్షోణీ ప్రదక్షిణాయాసక్షోభితుండై నను బిళ్ళారిబుద్ధిపై శద్యంబున కలరి తితీక్షన్ ని మిన్నకున్నంతఁ గొన్నిదినంబుల మీఁదట. —* వ...'</comment>
      <origin>612013</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3527" sha1="52qimn3a0njfevzl2rjwf0n6igjxebd" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;3ச௩
శ్రీ శివ పురాణము
దెలిపిన నతండు బమ్మెరవోయి యఖలక్షోణీ ప్రదక్షిణాయాసక్షోభితుండై నను
బిళ్ళారిబుద్ధిపై శద్యంబున కలరి తితీక్షన్ ని మిన్నకున్నంతఁ గొన్నిదినంబుల
మీఁదట.
—* విశ్వరూపుఁడు తనకూఁతుల నిర్వురను గణపతికిచ్చి పెండ్లి సేయుట
గీ. విశ్వరూపప్రజాపతి • విఘ్ననాయ
మునకుఁ దనపుత్తికల నీయఁ • గూర్మితోడ
వచ్చి శివు సర్థిఁగోరుడు వామదేవుఁ
.
డనుమతింపఁగ నాతఁ డా॥హ్లాదమొంది.
చ. హిమగిరిజశివానుమతి నీడ్యుఁడతండు మహెూత్సరంబుఁ బె
లమరిచి సిద్ధి బుద్ధియను . నాత్మజల గణభర్త కిచ్చి యు
క్తముగ వివాహముస్ సలిపెఁ • గాంచన గర్భుని దొట్టిమేటులౌ
సమకులు మానులున్ ఋషులు . హర్షమునొంది చెలంగి రెంతయున్
చ, తళుకు మెఱుంగు చూడ్కులును దద్దయుముద్దుల గుల్కు నెన్నడ
బెళుగుకు రంగు బంగరపు బింకపు గుబ్బకవల్ గడున్ గడు
హుళించు నెన్నడుము . లొప్పెడునొప్పుల కుప్పలె గతుల్
గణ • పాలకుఁ డొందెఁ గడింది సౌఖ్యముల్
బలితపు బాళిఁ గొల్వ
-గణపతి కిద్దఱు భార్యలం దిద్దలు పుత్రులు జన్మించుట
గీ. కొంతకాలంబు జరుగ నా కోమలాంగు
లందు సిద్ధికి చేమాఖ్యుఁ
కమరలాభాఖ్యుఁ డాత్మజు అవతరించి
మించి రంచితవై భవా
మేయుల గురు,
--
163
164
165
166
వ. అటమీఁదఁ బార్వతీపరమేశ్వరులు వదూద్వయంబులతోడనొప్పు పుస్త్రద్వ
యంబుతోడను నిరతిశయనిత్యానందంబునఁ బొదలుచుండి రిచ్చరిత్రం బఖిల
పాపఘ్నంబు భోగమోక్షప్రదం బిద్దాని నాదరంబునఁ జదివిన వినినవారలందు
ఫ ల క్రుతి
-*
నీ, విద్యార్థియగువాఁడు విద్యను జెందు ద్ర, వ్యార్థియానతఁడు ద్రవ్యంబుఁ జెందుఁ
గ న్యార్థియగు నాఁడు గన్యను బెండ్లాడుఁ, బుతార్థియగువాఁడు వుత్తులఁగను&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>52qimn3a0njfevzl2rjwf0n6igjxebd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/460</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251417</id>
    <revision>
      <id>612014</id>
      <timestamp>2026-11-08T11:58:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'కుమారఖండము - ఆ 3 30% భోగార్థియగువాఁడు భోగములన్ జెందు, మోర్థియగువాఁడు ముక్తి నొందు రాజ్యార్థియగువాఁడు రాజ్యమార్జించు య, శోర్థియానాతఁడు యశముఁబడయు 1. రుఁడైన డా రోగ్య మొందు 1. ఋణభ...'</comment>
      <origin>612014</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3683" sha1="6huhsm2vvnzv7z31ot6fluxbydwqy7e" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;కుమారఖండము - ఆ 3
30%
భోగార్థియగువాఁడు భోగములన్ జెందు, మోర్థియగువాఁడు ముక్తి నొందు
రాజ్యార్థియగువాఁడు రాజ్యమార్జించు య, శోర్థియానాతఁడు యశముఁబడయు
1. రుఁడైన డా రోగ్య మొందు
1.
ఋణభ రారాంతుఁ డొందును | ఋణవిముక్తి
గొప్ప యిక్కట్టులందు గగ్గోలు పడెడు
వాడు నిర్వృతిఁ జెందును • వాస్తవంబు.
169
వ. అని చెప్పిన సూతునకు శౌనకాదిమునులు మహాత్మా యింకను భార్వతీశ్వ
రులలీల వేతొక్కఁ డెఱింగింపుమనుటయు నతం డిట్లనియె.
క. శుంభద్భుజ విశ్రమసం, రంభులు జంభారిముఖసు ర భయంకరులో
శుంభనిశుంభాసురులు విజృంభించి జగంబులేఁచ సేగిఁగొని సురల్. 170
బ్రహ్మదే.jఁడు శుంభనిశుంభ వధకై శివునియొద్దకు వచ్చుట
గీ, ధాతఠడ కేగి యవ్వారి • దౌష్ట్యమెల్ల, నుడువ నాతఁడు గనలి యన్యూనమైన
వారి వరబల రసి జామ జీవు, వలని కేతించి వారి కావరముఁ దెలిపి.
ఉ. వీరల కేను మున్ను పృథివీ ధనుతాప్త! నరం బొసంగితికా
బూరుషు లేరు వారలను • బొంకమణంపఁగఁజాలనట్లుగా
సారసగంధి పూరుషులు • సంగతిఁ జెందని జోటివారలన్
'
172
మారణమున్ బొనర్చునటు మంటయదయ్యె జగ త్య్రయంబునన్.
చ. ఇలఁగల పై దలుల్ గలువు బంతయు దుర్లభ మిట్టి కార్య మీ
లలిత భవత్పురం యె లో లల్కి రుణామతి యొక్క కన్యయై
చెలఁగి వధింపఁగావలయుఁ జెచ్చెర ఘోరనిశాచరద్వయిన్
ఛలమిదియేనిఁ బన్ని త్రిదశస్త్రియమున్ బొనరింపు మీశ్వరా !
—* శివుఁడు సార్వతీదేవినిఁ గాళియన నా మెగినిసి నిష్ఠురోక్తులాడుట --
గీ. అనుచు, బ్రార్థించినట్టి స్వయంభుమూర్తి, శవ్వరంబిచ్చి పంపి ని జాత్మమందు
వెరపు నరయుచు నొకనాఁటి వేళఁగాళి, యనిహసిం చెరునిందించి నట్టు లుమను
â, ఆనుడి విన్న తోడనె యగాత్మజ వేగ్గలమైన యల్కెదన్
'
బూని మహేశు రోషధర పూరితదృష్టులఁజూచి యిట్లనెన్
178&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>6huhsm2vvnzv7z31ot6fluxbydwqy7e</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/461</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251418</id>
    <revision>
      <id>612015</id>
      <timestamp>2026-11-08T11:58:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'శ్రీ శివపురాణమ గాననె నాఁటనుండి ననుఁ మానక యిన్ని వాళ్ళిటుల గాగ నీకిటుఁ బ్రీతి లేనిచో • ఉ. కూరిమి లేని నాదురతిఁ మ్రాన్పడ నేల కలాదభూషణా ! గోరుదువీవెటు లిక్క కాననే 175 మారునిఁగా...'</comment>
      <origin>612015</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3945" sha1="aix2j7j4wmak2nixf0nr3v912fmekfp" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;శ్రీ శివపురాణమ
గాననె నాఁటనుండి ననుఁ
మానక యిన్ని వాళ్ళిటుల
గాగ నీకిటుఁ బ్రీతి లేనిచో
•
ఉ. కూరిమి లేని నాదురతిఁ
మ్రాన్పడ నేల కలాదభూషణా !
గోరుదువీవెటు లిక్క కాననే
175
మారునిఁగాల్చిపోయి తను • మానముసేయక నేనె ముగ్ధనై
బట్టఁబట్టి యి • చెల్వగు నే చెలి యేని దానయై
పూరుషుఁగోరి చేరు నది • పొందు నవజ్ఞ దృఢంబుగా ధరన్
చ. మగనికిఁ బ్రీతిలేని యలమానిని జవ్వన మేనిఁ జెల్వమే
నగు వానిఁగాయు వెన్నె లటు లక్కట! యెట్టినుఖంబు లేనియున్
మగువల కింపొనర్పవిశ మంచిగఁ గాంతుఁడు గారవించకే
వెగటుఁగొనంగ నిక్కముగ + వెక్కసమా తను వెంచి చూడఁగ
గీ, కానఁబాసెద వేగనీ 'కాల వర్ణ, తనువు వేరొకఁడేనియుఁ దనువుఁదాలుఁ
దాల్పకుండిన నేమని తల్లడిలుచుఁ, బాన్పు విడియవ్వలకు నేగి +
.
176
177
పద్మగంధి 178
ఆ. వెక్కి వెక్కి యేడ్చి విభున కిట్లను దేవ!, సెలవు చేయు తపముఁ జేయుదాన
ననుచు గద్గదస్వ రాంచితమై వేఁడు, కొనఁగఁజూచి విశ్వగురుఁడు వెఱచి,
—* శివుఁడు పార్వతీదేవిని బ్రతిమాలట *--
ఉ. కెందలిరాకుఁబోఁడి ! యిటు కేళిగ నాడిన నా నుడిని మనం
+
బందుఁ దలంచి యల్గెద వే ళి
సుందరి యీడు రాఁగలుగుఁ
క్కందుఁ గనన బడన్ సయివు
యందముఁ జందమునందు నీకు నే
జూడఁగఁ దప్పెదియేని నాదు వా
మంఘులవ్రాలి యొనర్తు సేవలన్,
180
ఉ. నీయెడ నారు వేడుక జనింపకయున్న నిఁకెందుఁ గల్గునో
పాయకయెంచు మాత్మమున భామరో! వేమఱు చెప్పనేల? యీ
స్ఫాయదనంతవిష్టప వి భాసితసంతతి కీవు తల్లివై
32
శ్రీయలరారుచుందు విఁశ • సిద్ధము తండ్రిని నే నెఱుంగుమా !
181
గీ. అట్లగుటఁ జేసి నీయందు నరతి నాకు, నెట్టులేర్పడు నిశ మన • యిద్దఱందు
సురతలాలస మరునిచేఁ'జొప్పడినది, శాతనికన్నమున్న జగంబుపొడమె,
గీ. విను వృధర్జనరతి కలివేణి! పంచ, బాణుఁ గారకుఁగాఁగ నేర్పఱచినాఁడ
నటులుగాకున్న మన్మథుళ్లిన సమింపఁ, జేసి నినుఁ బెండ్లియాడుట శ్రీ సిద్ధమగు నీ ?
'
1&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>aix2j7j4wmak2nixf0nr3v912fmekfp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/462</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251419</id>
    <revision>
      <id>612016</id>
      <timestamp>2026-11-08T11:58:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '(99) కుమారఖండము - ఆ 3 క. మరుఁడును నను వేల్పులతో, సరిగఁ దలంచి కలంచి భస్మ సాత్కృతుఁడయ్యెన్ గిరిజ | జగత్ప్రణార్థం, బరయుము మన యిర్వురకు విహారం బవనిన్, 184 ఉ. ఇత్తఱిఁ బల్కు (గూడ నిశ నేదిగా...'</comment>
      <origin>612016</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3971" sha1="f5kmokfekiupx1f6zzq56xis81by4fh" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;(99)
కుమారఖండము - ఆ 3
క. మరుఁడును నను వేల్పులతో, సరిగఁ దలంచి కలంచి భస్మ సాత్కృతుఁడయ్యెన్
గిరిజ | జగత్ప్రణార్థం, బరయుము మన యిర్వురకు విహారం బవనిన్, 184
ఉ. ఇత్తఱిఁ బల్కు (గూడ నిశ నేదిగాని జగచ్చు భార్థమే
హత్తఁగఁ దోఁచునద్ది భవదాత్మవశంబయి పొల్చు నింతలో
బిత్తరి ! రిత్తయల్క నిఁక్రఁ బెంపోసరింపకు సాకతమ్మునన్
జిత్తమునందు నీ చరణ సేవకుఁగాఁగ నెఱుంగవో సనున్.
•
గీ. ఇట్లు పరిపరివిధముల నీశ్వరుండు, గట్టురాచూలి కాత్మ వైకల్యమణఁపఁ
వాచాలత
+
185
దనర సాంత్వనంబు, చేసినను దేఱశ నితాంత • చింతతోడ.
గీ. వేఁడినిట్టూర్పు విడిచి పూఁబోఁడి యనియె
యిచ్చకములాడి నన్నింక సేచఁబోకు
నీదు చాటూ కులకు ల్యోగి
నేను దెలివి
మాలి వంచింపఁబడితి నీ లీల నిపుడు.
187
గీ. మగనికిన్ బ్రియగాకున్న 'మగువ ప్రాణ,ను లను బాయఁగఁ దగునట్లు పూనకున్న
దెగినదని యెల్లవారలు నగుదురెందు, నవనియున్నంతకాలంబు హలహలగళ!
ఉ. ఎంతయు నీకు నాతనువు హేయముగాఁ గనుపట్టకున్న ని
ంతటి కోర్చి నన్నిటలఁ • వెల్లిదమాడెదె కాళియంచు నే
నింతటి నల్పుదాననగు టింతయు దోసము నీది లేదు త
స్వంతము సేయుదున్ జదురు లాడకు నీవిక మేటి మచ్చికన్'.
---
.
.
189
పార్వతీదేవి తపంబు సేయుటకై శివుని సెలవడుగుట -
గీ. స్త్రీలయందిట్లు కార్యంబు చెడ్డయనుచు, ఘనులు పలుకుదు రుద్దాన గాఢతపము
చేసిపాయుదు నిల్యంబుఁ * జెలఁగియిచట నుండఁగానో పయడ్డంకి యుడుగుమార్య!
శ్రీ, అనినవిని శంకరుఁడు దరహాస మసుర, నిట్టులనె విరిబోణినీ కేల తపసు
పాయఁగాఁ జేతుఁ గార్డ్ల్యమి'ప్పాట నేను, లేక నీవేనిఁ బాయఁ గఁ * లేవె చెవుమ,
వ. అనిన మహా దేవి యిట్లనియె.
ఉ. ఒల్లను నీసహాయ మది యొల్లను నాదు విభూతి నొందఁగా
•
నుల్లము శాంతినొంద దటు లుగ్రతపస్సొవరించి కాళిమన్
బొల్లుగ నుజ్జగించెదను బొచ్చెముజోలిఁ దలంప నీకిఁశ్రన్'
3
జెల్లదు దేవ! వేగ డయ సేయుము సెల్విక జోతచేసెదన్ ,
192&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>f5kmokfekiupx1f6zzq56xis81by4fh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/463</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251420</id>
    <revision>
      <id>612017</id>
      <timestamp>2026-11-08T11:58:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'శ్రీ శివ పురాణము . గీ. అనుడుఁ దప సెవ్వరినిఁగూర్చి యాచరింతు వజ్ఞముఖ! యన్న నామె • యిట్లనియె మరల దేవ! నినుఁగూర్చియే చేతు . దివ్యతపముఁ గాంచెదన్ గాంచనాకార గాత్ర మేను. — * శివు? సెలవొ...'</comment>
      <origin>612017</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3107" sha1="mfggjnmb5p0w7s4j1cmz5ukz966wf6c" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;శ్రీ శివ పురాణము
.
గీ. అనుడుఁ దప సెవ్వరినిఁగూర్చి యాచరింతు
వజ్ఞముఖ! యన్న నామె • యిట్లనియె మరల
దేవ! నినుఁగూర్చియే చేతు .
దివ్యతపముఁ
గాంచెదన్ గాంచనాకార గాత్ర మేను.
— * శివు? సెలవొంది పార్వతీదేవి తపం బొనరింప హిమాద్రి కేగుట
198
క. అనిన మహా దేవుఁడు జీ, వినిఁ గని చిఱునగవు నగుచు . వేల్పుల కార్యం
బును ఘటన సేయుటకు పిల, దాని నిర్బంధింపకున్న నార్య! రయమునన్. 194
శ. కందుకొనునట్టిపగతోఁ, గంది ప్రదక్షిణము చేసికొంతుని విరహా
ర్తిం దవులచేసి హిమనగ, ముం దఱిసి గిరీంద్రమిధున మును గని ప్రీతిన్.
క. మదనము చేసి వారల, కుం దన తేఱుఁ గెఱుక చేసి, కూరిమితో ము
న్నెందుఁ దపం బొనరించెనో, యందే వాసంబు చేసి యాదర మొప్పన్. 196
పార్వతీదేవి తపస్సు చేయుట
గీ, భూషణంబులు విడనాడి • పూవుఁబోఁడి
4
గగనధునిఁ దానమాడి వ ల్కలముఁ గట్టి
నియతసంకల్ప మొనరించి + నిష్టమెఱయ
శైవలింగార్చనంబుఁ ద్రి • సంధ్యలందు,
*-
197
క. సలుపుచుఁ దపసొనరించెను, ఫలదళ జల భక్షణములు బహుకాలము నె
చెలులలరి కలన సేవలఁ గొలువఁగఁ జలిమలయనుంగు • కూఁతుగుప్రీతిన్.
వ్యాఘ్రము పార్వతీదేవియొద్దకు వచ్చియుండుట ...
క. ఇటులఁ జరకాల మరుగుడుఁ, గుటిలాత్మక' మొక్క ఘోర గోవారి యుము న
చ్చటఁబొడఁగని యశ నే క్ఛన్, జులగతి&quot; డాయ శైల జ యు సాధము గాన్
గీ. చెలులతో ఁ బాటుఁ గని దాని నలుకులేక
• తుహినమధర
తొఁటివలెనుండ వ్యాఘమా '
జాతనూద్భూతరోచుల '
• స్తబ్ధతను వ
హించియుండెఁ గరము విస్మ యించి యందు.
200
వ. అంత&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>mfggjnmb5p0w7s4j1cmz5ukz966wf6c</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/464</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251421</id>
    <revision>
      <id>612018</id>
      <timestamp>2026-11-08T11:58:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'కుమార్ 3 ద. ప్రబలబుభుక్షఁ గోల్పులి ధరాధరపు త్రిని దాసియున్ దదా త్మబలవిధూతతాపయయి • ధ్వసమలత్రయయై పరాంబిశన్ నిబిడత రేహఁ గొల్చుచు వశినే చరఘాతుక సత్వరాజు కెం Bro దు బిరుదుమాఱు శ...'</comment>
      <origin>612018</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3576" sha1="eyc3yb43p2p25zgfuuld6qz2frivjjo" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;కుమార్
3
ద. ప్రబలబుభుక్షఁ గోల్పులి ధరాధరపు త్రిని దాసియున్ దదా
త్మబలవిధూతతాపయయి • ధ్వసమలత్రయయై పరాంబిశన్
నిబిడత రేహఁ గొల్చుచు వశినే చరఘాతుక సత్వరాజు కెం
Bro
దు బిరుదుమాఱు శాస్త్రీయయిదోఁ చెను నిచ్చలు గావు సేయుచున్, 201
చ, గిరిజయు దానిపైఁ గరుణఁ గీల్కొనఁజేసి యపత్యబుద్ధి వి
స్తరిలఁగఁ జేసెఁ దత్సఖులు దారును నెగ్గుఁ దలంపరైరి గో
హరియును నంత నాత్మకుఁ గృతార్థత నించి యహర్నిశంబులున్
నిరుపమ లో జన నిస్ భజియించుచునుండె దండిగన్.
గీ. దుష్టన త్వంబులకుఁ గాని దుర్మతులకుఁ
గాని యజ్జెత్తి చూచుట కేని వలను
గాశయుండెను బగదీశ శాంత యెదుటఁ
+
గడఁగి శార్దూలరాజంబు గావుఁ గొనుట.
క. అంతఁ బరమేశ శాంత నిరంతర తప మెంతయేని రాజిలెఁ గడు దు
-*
202
208
ద్దాంతులగు దైత్యవరుల ని, తాంతశ్రమ డిస్సీ సురలు . ధాతను వేడన్. 204
| బ్రహ్మదేవుఁడు పార్వతీదేవియొద్దకు వచ్చి మొక శ క్తినిఁ బుట్టింపమనుట *-
క. ఆతడు వెరవున న క్కర, వ్రాతముతోఁ దుహినగిరికి
వచ్చి త్రిజగతీ
మాతను మృడా!ఁగని సం, ప్రీతిమెయిన్ మ్రొక్కి నుతులఁ బెల్లుగ సల్పర్ .
చ. కని గిరిరాజపుత్తి కడు గారి యుప్పఁగఁ దమ్మిమాలికి
గొనబుగ నర
నర్ఘ్య పాద్యములఁ * గూరిమి స్వాగతము బొనర్పఁగా
వనకు వాసంభవుండలని వారనిభక్తి దిలిప్పి నంజలిసి
గొని యిటు పల్కెనజ్ఞగతి • కోమల పేశలమంజులో క్తులన్.
తల్లి!
నేటి కట్లరి దారుణ తాపముఁ జెందుచుంటి వీ
వెల్ల జగంబు లేలు పర 4 మేశ్వరి నొక్కటి నీకుఁదక్కు వే
'పెల్లుగ మున్ దపించి యల విశ్వగురున్ విభుఁగాఁగఁ గొంటి వీ
వల్ల సుధాంశుమాళివిర • హంబె టు సైఁపఁగనోపితీయెడన్.
గీ. అనిన వనజాతలోచన యనియె నలువ
కాదిసర్గం:న బరమాత్మ శివుఁడు
206
207&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>eyc3yb43p2p25zgfuuld6qz2frivjjo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/465</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251422</id>
    <revision>
      <id>612019</id>
      <timestamp>2026-11-08T11:58:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'Br శ్రీ శివ పురాణము నిన్ను సృజియించుటన్ జేసి । నీవునారు సుతుఁడవై చెలువొందెద . వతుల తేజ! శ. మరలఁ బ్రజాసర్గమునం, దిరముగ నీయలికమున మళ్లీ హేశుఁడు పొడమన్ గురుతఁదగుళ్వశురుఁడవు భూ,...'</comment>
      <origin>612019</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3717" sha1="tsveyye22hhcyma6ivee8y02mh63yxz" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;Br
శ్రీ శివ పురాణము
నిన్ను సృజియించుటన్ జేసి । నీవునారు
సుతుఁడవై చెలువొందెద . వతుల తేజ!
శ. మరలఁ బ్రజాసర్గమునం, దిరముగ నీయలికమున మళ్లీ హేశుఁడు పొడమన్
గురుతఁదగుళ్వశురుఁడవు భూ, ధరునకుఁబిత వౌట నాకుఁ
208
దాతవు ధాతా 203
వ. కావున రాణివాసంబు ముచ్చట నెట్టు నీయెట్ట యెదుర గుట్టువీడి రట్టడికోర్చి
మునుముట్టన్ దెలుపుడు నైన నొక్క చక్కటి యాలకింపుము,
ఉ. నాదుశరీరబుద్ది కడు * నల్పుగ నుండుటఁ జేసి దీనిపై
నాదరబుద్ధి మానితిని + న చ్చపు పైఁడియ గూడ నీడు రా
లేదను మేను నూప నొక
నీదు సమాగమం బివుడు
.
లీలఁగ నిట్లు తపించుచుంటి నీ
నిక్కము హేతువు తద్విభూతికిన్,
గీ, అనిన బిసరుహభవుఁ డిట్టు లనియెఁ దల్లి !
యింతమాత్రమునకె తపం బిట్లు దుస్స
హముగఁ జేయంగవలయు నే యైన నీదు
లీల లోకహితార్థమై । కాలుఁగా దె?
•
క. శుంభనిశుంభాసురులు విజృంభితులై సకలసురల చేవయడఁచి యి
క్కుంభినిఁ గలంచుచుండిరి, గంభీరశృపాంబురాశి: • కడపుము వారి,
ఆ. శక్తి ఏవు దక్క నక్తంచరేంద్రులఁ, బెరలుచంపఁజాల · రరయుమంబ!
వరము వారికిడితిఁ * బురుష వధ్యులుగాక, కన్యయువతి చేఁబొ + కారునట్లు,
వ. కావున.
ఉ. నిర్మల బుద్ధి నీపదవ నేజములన్ భజియింతు నీజగ
చ్ఛర్మముఁగోరి సీవిఁకను + సత్వర మానలుపొప్పియున్న యీ
చర్మము పేరితోఁ జిఱుత శక్తిని వీడి మదంబ! దాన నీ
దుర్మతులైన రక్కసులఁ ద్రుంపఁగఁ జేసి జగంబు లేలుమా!
.
పార్వతీదేవి కాలతన పునఁ గౌశికి బుట్టించి తాను గౌరియగుట
క. అనియజుఁ డభ్యర్థింపఁ దు, హీనగిరిసుత చర్మకోశ * మెలమి విడిరయం
బుసఁగనక కేతకీసుమ, కనదు తమగౌరియై ని కామంబలరెస్,
.
211
215
218
215
216
గీ. అంబ త్వక్కోశమునఁ ద్య క్త'మైన శక్తి, కాశికీనామ ధేయయై | కాలమేఘ
నిభశుభాకారకన్యయై ' సీటుమీఱ, మెఱసెఁ దామర చూలియ ల రెఁగరంబు.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>tsveyye22hhcyma6ivee8y02mh63yxz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శివపురాణము (ముదిగొండ నాగేశ్వరకవి).pdf/466</title>
    <ns>104</ns>
    <id>251423</id>
    <revision>
      <id>612020</id>
      <timestamp>2026-11-08T11:58:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '(99) ల కుమారఖండ మా య ఆ. వి నీ. శంఖచక్రగదాది సకలసాధనసంయు, తాష్టమహాభుజ • యైనదాని ఇంద్రనీలంబుల · నెకసక్కె మాడు ర,మ్యంబైన కృష్ణగా త్య్రంబుదాని సూర్యచంద్రాగ్నుల 4 సొంపుఁ గన్పింపు దీ...'</comment>
      <origin>612020</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4078" sha1="f5cx9rg3l6rtar9pti241a4y99zu2yo" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;(99)
ల
కుమారఖండ మా య ఆ. వి
నీ. శంఖచక్రగదాది సకలసాధనసంయు, తాష్టమహాభుజ • యైనదాని
ఇంద్రనీలంబుల · నెకసక్కె మాడు ర,మ్యంబైన కృష్ణగా త్య్రంబుదాని
సూర్యచంద్రాగ్నుల 4 సొంపుఁ గన్పింపు దీ, వ్యద్దివ్య నేత్రత్ర యంబు దాని
నవరత్న ఖచితస్వ ర్ణ వినిర్మితోజ్జ్వల, త్కలిత చంద్రార్ధ శే శిఖరము దాని
గీ. మేల్మి బంగరువలువల మెఱయుదాని, సుందరీ తిలకంబయి
చొక్కు దాని
పూరుషస్పర్శ నెఱుఁగ ని పూవుఁబోణి, సంబ యిడె దేవ కార్యార్థ 'మజునశవుడు.
వ, అంతఁ గాంచన గర్భండు ప్రీతుండై యమ్మహా దేవికుఱంగట మెలుగుచున్న
శార్దూలవరంబున్ గాంచి విస్మితుండై యద్ధానిపై వెగ్గలంబగు వాత్సల్యంబుఁ
బఱవు సప్పర మేశ్వరి కతం డిట్లనియె.
ఉ, అమ్మ! యి దేల క్రూరమృగమం దిటు లక్కటిక్ బొనర్చెదీ
విమ్మహి నాగుఁబామునకు నింపునఁ బాలను బోసినట్లు ని
క్కమ్మగు క్రూరసత్వమును #గా దిది యొక్క నిశాటఘాతుకుం
డిమ్మెయి దీన్ని పై నెనరు నించ జనించు విపత్పరంపరల్.
ఉ. ఎన్నియొ గోవులన్ దినియె నెందఱనో ద్విజులర్ పధించె నిం
బనము సలిపె నెందఱికో యిఁక నిట్టి నీచుపైఁ
•
బన్నె భవత్కృపాసుధను జల్లఁగఁ దల్లిరొ ! యివ్విధంబునన్
మునొనరించినట్టి యమమున్ గుడిపింపఁగఁ జెల్లు వీనికిన్,
219
220
281
ప. ఇంతకు నిసర్గదుష్టుఁడగు వీనితో నీకుఁ బనియేమనిన సమ్మ హేశ్వరి తమ్మిచూలి
ని
పార్వతీదేవి తనను సేవించుచున్న వ్యాఘ్రమును గరణింతుననుట
ఉ. నీవనినట్టు లెట్టి యవి నీతుఁడుగాని యితండు మున్ను న
న్నీ విపినంబునన్ దఱి • యెంతయు భ క్తి భజింపుచుండె నే
కావలుఁడైన సవ్విధముఁ గాంచను నేనిట దుష్టసత్త్వవి
ద్రావకుఁడై ననున్ గొలిచె రాతిరియుం బవ లేశధీకతన్.
ఉ. కావున దీని నాత్మనుతుఁగాఁ గని నా నిలయంబునన్ మహా
దేవుని యాజ్ఞతోడ నొక శి దివ్యగణాగ్రణిఁ జేసెదన్ సుహృ
ద్భావము చెల్లునట్లయినఁ బన్నుగ నింతటికన్న మిన్న లే
దేవిధమేని నాకుఁ బ్రియ మెంచుము దీనిఁ బయోజసంభవా !
+
222
238
224&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>f5cx9rg3l6rtar9pti241a4y99zu2yo</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>