వికీసోర్స్ tewikisource https://te.wikisource.org/wiki/%E0%B0%AE%E0%B1%8A%E0%B0%A6%E0%B0%9F%E0%B0%BF_%E0%B0%AA%E0%B1%87%E0%B0%9C%E0%B1%80 MediaWiki 1.48.0-wmf.4 first-letter మీడియా ప్రత్యేక చర్చ వాడుకరి వాడుకరి చర్చ వికీసోర్స్ వికీసోర్స్ చర్చ దస్త్రం దస్త్రంపై చర్చ మీడియావికీ మీడియావికీ చర్చ మూస మూస చర్చ సహాయం సహాయం చర్చ వర్గం వర్గం చర్చ ద్వారము ద్వారము చర్చ రచయిత రచయిత చర్చ పుట పుట చర్చ సూచిక సూచిక చర్చ TimedText TimedText talk మాడ్యూల్ మాడ్యూల్ చర్చ Event Event talk 4 5373 616211 615795 2026-11-11T14:38:43Z K.Venkataramana 1405 /* తెలుగు వికీసోర్సులో వేదిక పేరుబరి కోసం */ 616211 wikitext text/x-wiki {{రచ్చబండ}} {| class="wikitable floatright" width="10%" ||{{పాత చర్చల పెట్టె |[[/పాత చర్చ 1| ..1]] [[/పాత చర్చ 2| ..2]] [[/పాత చర్చ 3| ..3]] [[/పాత చర్చ 4| ..4]] [[/పాత చర్చ 5| ..5]] [[/పాత చర్చ 6| ..6]] [[/పాత చర్చ 7| ..7]] [[/పాత చర్చ 8| ..8]] [[/పాత చర్చ 9| ..9]] [[/పాత చర్చ 10| ..10]][[/పాత చర్చ 11| ..11]] [[/పాత చర్చ 12| ..12]][[/పాత చర్చ 13| ..13]][[/పాత చర్చ 14| ..14]] [[/పాత చర్చ 15| ..15]] [[/పాత చర్చ 16| ..16]]|వ్యాఖ్య = పాత రచ్చబండ చర్చలు}} |- |<inputbox> type=fulltext prefix=వికీసోర్స్:రచ్చబండ break=no width=15 searchbuttonlabel=రచ్చబండ పాత నిల్వలలో వెతుకు </inputbox> |} {| class="wikitable floatright" width="20%" ||{{సహకారం_స్థితి}} |} <!-- మీ ప్రశ్నలు, సందేహాలు, వ్యాఖ్యలు ఈ గీత గిదువన రాయండి --> == Thank You for Last Year – Join Wiki Loves Ramadan 2026 == Dear Wikimedia communities, We hope you are doing well, and we wish you a happy New Year. ''Last year, we captured light. This year, we’ll capture legacy.'' In 2025, communities around the world shared the glow of Ramadan nights and the warmth of collective iftars. In 2026, ''Wiki Loves Ramadan'' is expanding, bringing more stories, more cultures, and deeper global connections across Wikimedia projects. We invite you to explore the ''Wiki Loves Ramadan 2026'' [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan 2026|Meta page]] to learn how you can participate and [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan 2026/Participating communities|sign up]] your community. 📷 ''Photo campaign on '' [[c:Special:MyLanguage/Commons:Wiki Loves Ramadan 2026|Wikimedia Commons]] If you have questions about the project, please refer to the FAQs: * [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan/FAQ/|Meta-Wiki]] * [[c:Special:MyLanguage/Commons:Wiki Loves Ramadan/FAQ|Wikimedia Commons]] ''Early registration for updates is now open via the '''[[m:Special:RegisterForEvent/2710|Event page]]''''' ''Stay connected and receive updates:'' * [https://t.me/WikiLovesRamadan Telegram channel] * [https://lists.wikimedia.org/postorius/lists/wikilovesramadan.lists.wikimedia.org/ Mailing list] We look forward to collaborating with you and your community. '''The Wiki Loves Ramadan 2026 Organizing Team''' 19:45, 16 జనవరి 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=29879549 --> == <span lang="en" dir="ltr">Annual review of the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> I am writing to you to let you know the annual review period for the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines is open now. You can make suggestions for changes through 9 February 2026. This is the first step of several to be taken for the annual review. [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Annual review/2026|Read more information and find a conversation to join on the UCoC page on Meta]]. The [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|you may review the U4C Charter]]. Please share this information with other members in your community wherever else might be appropriate. -- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]])<section end="announcement-content" /> </div> 21:02, 19 జనవరి 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=29905753 --> == Action Required: Update templates/modules for electoral maps (Migrating from P1846 to P14226) == Hello everyone, This is a notice regarding an ongoing data migration on Wikidata that may affect your election-related templates and Lua modules (such as <code>Module:Itemgroup/list</code>). '''The Change:'''<br /> Currently, many templates pull electoral maps from Wikidata using the property [[:d:Property:P1846|P1846]], combined with the qualifier [[:d:Property:P180|P180]]: [[:d:Q19571328|Q19571328]]. We are migrating this data (across roughly 4,000 items) to a newly created, dedicated property: '''[[:d:Property:P14226|P14226]]'''. '''What You Need To Do:'''<br /> To ensure your templates and infoboxes do not break or lose their maps, please update your local code to fetch data from [[:d:Property:P14226|P14226]] instead of the old [[:d:Property:P1846|P1846]] + [[:d:Property:P180|P180]] structure. A [[m:Wikidata/Property Migration: P1846 to P14226/List|list of pages]] was generated using Wikimedia Global Search. '''Deadline:'''<br /> We are temporarily retaining the old data on [[:d:Property:P1846|P1846]] to allow for a smooth transition. However, to complete the data cleanup on Wikidata, the old [[:d:Property:P1846|P1846]] statements will be removed after '''May 1, 2026'''. Please update your modules and templates before this date to prevent any disruption to your wiki's election articles. Let us know if you have any questions or need assistance with the query logic. Thank you for your help! [[User:ZI Jony|ZI Jony]] using [[వాడుకరి:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[వాడుకరి చర్చ:MediaWiki message delivery|చర్చ]]) 17:11, 3 ఏప్రిల్ 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=29941252 --> == Invitation to join South Asian Community and the Annual Planning Discussions with WMF == "Kindly feel free to translate this text into your own language." Dear Community member, We would like to invite you all to the April edition of the South Asia Open Community Call that will focus on a discussion with the leadership of the Wikimedia Foundation on their [[:m:Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027|Annual Plan (2026-2027)]]. The [[:m:Wikimedia Foundation Annual Plan|Foundation’s Annual Plan]] is a high-level roadmap for what the organisation aims to achieve in the coming year. It includes not only the foundation’s Goals, Progress, and plan but also a summary of Global Trends that impact the present and future of our movement. This is the right time for the South Asia community to participate and share their thoughts on the Wikimedia Foundation’s annual plan, helping shape it together. Share your hopes, concerns, bold ideas, and specific requests to contribute to the Foundation’s planning. Hence, the next [[:m:South Asia Open Community Call|South Asia Open Community Call]] will be hosted on the following dates/times. Please mark the same in your calendar and sign up [[:m:Event:South Asia Open Community Call, April 2026|here]]. * Platform: Google Meet * Date: 17th April, 2026 * Time: 1930-2045 IST (1400-1515 UTC) * Registration Link: [[:m:Event:South Asia Open Community Call, April 2026|here]] Note: Only those who have registered will receive the joining link. Look forward to seeing you on the call, Best, [[వాడుకరి:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[వాడుకరి చర్చ:MediaWiki message delivery|చర్చ]]) 18:41, 5 ఏప్రిల్ 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Nitesh Gill@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Nitesh_Gill/lists/Indic_VPs&oldid=29127818 --> == Request for comment (global AI policy) == <bdi lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Apologies for writing in English. {{int:Please-translate}} A [[:m:Requests for comment/Artificial intelligence policy|request for comment]] is currently being held to decide on a global AI policy. {{int:Feedback-thanks-title}} [[వాడుకరి:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[వాడుకరి చర్చ:MediaWiki message delivery|చర్చ]]) 00:58, 26 ఏప్రిల్ 2026 (UTC) </bdi> <!-- Message sent by User:Codename Noreste@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30424282 --> == Call for Applications: TTT 2026 (Deadline Extended to 20 May) == ''<small>Apologies for writing in English. Please feel free to translate this into your language.</small>'' Hello everyone, We hope you are doing well. We would like to share that applications for the [[:m:IIITH-OKI/Train the Trainer Program/2026|Train the Trainer (TTT) 2026]] program are currently open. TTT is a capacity-building initiative aimed at supporting Wikimedians in developing training, facilitation, and leadership skills. We are happy to inform you that the scholarship application deadline has been [[:m:IIITH-OKI/Train the Trainer Program/2026/Scholarship|extended until 20 May 2026]]. We are still receiving applications and encourage interested community members, especially emerging leaders, to [https://docs.google.com/forms/d/17eq6lJNCTVBoKRqz5IdSCiYWv-eHBrYRnx1wXfncwLI/viewform?edit_requested=true&pli=1 apply]. We also request your support in sharing this opportunity within your communities and networks, so that it can reach a wider and more diverse group of participants. Thank you for your continued support. '''OKI (IIIT-H)''' [[వాడుకరి:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[వాడుకరి చర్చ:MediaWiki message delivery|చర్చ]]) 13:02, 17 మే 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Nitesh (OKI)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Nitesh_Gill/lists/Indic_VPs&oldid=30361720 --> == <span lang="en" dir="ltr">Vote now in the 2026 U4C election</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> Eligible voters are asked to participate in the 2026 [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] election. More information–including an eligibility check, voting process information, candidate information, and a link to the vote–are available on Meta at the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|2026 Election information page]]. The vote closes on 2 June 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1780358400 00:00 UTC]. Please vote if your account is eligible. Results will be available by 14 June 2026. -- In cooperation with the U4C,<section end="announcement-content" /> </div> [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 17:15, 27 మే 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30513860 --> == క్రాప్ టూల్ వికీసోర్స్ లో పనిచేయడం లేదు == {{ping|Arjunaraoc}} కొంచెం చూస్తారా ? [[వాడుకరి:Vjsuseela|Vjsuseela]] ([[వాడుకరి చర్చ:Vjsuseela|చర్చ]]) 13:48, 10 జూన్ 2026 (UTC) :@[[వాడుకరి:Vjsuseela|Vjsuseela]] గారు, మీడియావికీలో మార్పుల వలన ఏదో సమస్య ఏర్పడినట్లుంది. ఇటీవల మీడియావికీ మార్పులు నేను అంతగా గమనించుటలేదు కావున [[:m:Indic-TechCom/Requests#Cropimage_gadget_stopped_working_on_Telugu_Wikisource]] దగ్గర నివేదించాను. @[[వాడుకరి:Jayprakash12345|Jayprakash12345]] గారు కాని ఇతరులు కాని సహాయం చేయమని కోరాను. [[వాడుకరి:Arjunaraoc|అర్జున]] ([[వాడుకరి చర్చ:Arjunaraoc|చర్చ]]) 01:05, 11 జూన్ 2026 (UTC) ::ధన్యవాదాలు అండి. [[వాడుకరి:Vjsuseela|Vjsuseela]] ([[వాడుకరి చర్చ:Vjsuseela|చర్చ]]) 05:30, 11 జూన్ 2026 (UTC) :::@[[వాడుకరి:Vjsuseela|Vjsuseela]] గారు, @[[వాడుకరి:ZI Jony|ZI Jony]] గారి సహాయంతో సమస్య పరిష్కరించబడింది. పరిశీలించి ఇంకేమైనా సమస్యలుంటే తెలపండి. [[వాడుకరి:Arjunaraoc|అర్జున]] ([[వాడుకరి చర్చ:Arjunaraoc|చర్చ]]) 00:25, 12 జూన్ 2026 (UTC) ::::ధన్యవాదాలు అండి. చూసాను. ఇప్పుడు క్రాప్ టూల్ కనపడుతోంది. [[వాడుకరి:Vjsuseela|Vjsuseela]] ([[వాడుకరి చర్చ:Vjsuseela|చర్చ]]) 03:54, 12 జూన్ 2026 (UTC) == ప్రాచీన ఫాంట్ <s>"౯"</s> ౝ == {{ping|Arjunaraoc}} {{ping| Rajasekhar1961}} కొన్ని పుస్తకాలలో ఈ పై ఫాంట్ (౯) ఉపయోగించాలి. అంకెలలో (౯) ఉంది ఉపయోగించవచ్చా? తెలియచేయగలరు. [[వాడుకరి:Vjsuseela|Vjsuseela]] ([[వాడుకరి చర్చ:Vjsuseela|చర్చ]]) 14:04, 10 జూన్ 2026 (UTC) :@[[వాడుకరి:Vjsuseela|Vjsuseela]] గారు, ఇది తెలుగు అంకె 9. కొన్ని పాత పుస్తకాలను పాఠ్యీకరించేటప్పుడు ఇప్పడు సాధారణ వాడుకలోలేని అంకెలకు బదులు, ఇండోఅరబిక్ అంకెలనే వాడాము. కాని వాటిని అలానే వాడి, ఏదైనా సాంకేతికంగా తాత్కాలికంగా చూపించేటప్పుడు ఇండో అరబిక్ అంకెలను చూపితే బాగుంటుంది అనిపిస్తుంది. ఆ పుస్తకంపై కృషి చేసేవారితో చర్చించి నిర్ణయం తీసుకోండి. [[వాడుకరి:Arjunaraoc|అర్జున]] ([[వాడుకరి చర్చ:Arjunaraoc|చర్చ]]) 01:10, 11 జూన్ 2026 (UTC) ::అలాగే అండి. ఇది అంకెలలో సమస్య కాదండి. పాఠ్యంలో సమస్య. ఉదాహరణకి - '''వారెల్లరు౯''' [[వాడుకరి:Vjsuseela|Vjsuseela]] ([[వాడుకరి చర్చ:Vjsuseela|చర్చ]]) 05:43, 11 జూన్ 2026 (UTC) :::అది తొమ్మిది కాదండి. న్ - అక్షరం. [[వాడుకరి:దేవీప్రసాదశాస్త్రి|గరిమెళ్ళ దేవీప్రసాదశాస్త్రి]] ([[వాడుకరి చర్చ:దేవీప్రసాదశాస్త్రి|చర్చ]]) 06:46, 11 జూన్ 2026 (UTC) ::అంటే నకారపొల్లుకు బదులు న్ - అక్షరం చేర్చవచ్చునా.--[[వాడుకరి:Rajasekhar1961|Rajasekhar1961]] ([[వాడుకరి చర్చ:Rajasekhar1961|చర్చ]]) 11:15, 11 జూన్ 2026 (UTC) :::@[[వాడుకరి:Rajasekhar1961|Rajasekhar1961]], @[[వాడుకరి:Vjsuseela|Vjsuseela]], @[[వాడుకరి:దేవీప్రసాదశాస్త్రి|దేవీప్రసాదశాస్త్రి]] గార్లకు, అర్ధమైంది. నకారపొల్లుకి అంకే ౯ కి తేడా వుంది. ౯ కంటె నకారపొల్లుకి ఇంకొక ఇంకొక చిన్న అడ్డగీత అదనంగా వుంటుంది. నకారపొల్లు యూనికోడ్ లో 2020 లో చేర్చబడింది. గూగుల్ నుండి అందుబాటులో వున్న Noto Sans Telugu font లో అందుబాటులో వున్నది. అయితే నా కంప్యూటర్ (లినక్స్) లో స్థాపించిన తరువాత వికీపీడియాలో కనబడేటట్లు చేయటంలో నాకింకా సమస్యలున్నాయి. మీ విండోస్ కంప్యూటర్లలో Alt +0C5D అనగా Alt నొక్కి వుంచి సున్నా(0), C,5,D నొక్కాలి. ఈ గుర్తు సరిగా కనబడకపోతే Noto Sans Telugu Font స్థాపించుకొని ప్రయత్నించండి. దీనికి మీరు సాంకేతిక నైపుణ్యత కలిగిన వారి సహాయం తీసుకోవడం అవసరమవవచ్చు. [[వాడుకరి:Arjunaraoc|అర్జున]] ([[వాడుకరి చర్చ:Arjunaraoc|చర్చ]]) 02:09, 12 జూన్ 2026 (UTC) :::: క్రోమ్ బ్రౌజర్ లో సరిగా కనబడుతున్నది.--[[వాడుకరి:Arjunaraoc|అర్జున]] ([[వాడుకరి చర్చ:Arjunaraoc|చర్చ]]) 02:27, 12 జూన్ 2026 (UTC) :::::అలాగేనండి. ప్రయత్నం చేస్తాను. ధన్యవాదాలు. [[వాడుకరి:Vjsuseela|Vjsuseela]] ([[వాడుకరి చర్చ:Vjsuseela|చర్చ]]) 04:09, 12 జూన్ 2026 (UTC) :::::ఆగుర్తు ఇప్పుడు వాడుకలో లేదు. దానికి బదులు న్ గాని ర్ గాని (దీనికి కూడా ప్రాచీనతెలుఁగులో వాడబడింది) మార్పిడి చేయవచ్చు. [[వాడుకరి:దేవీప్రసాదశాస్త్రి|గరిమెళ్ళ దేవీప్రసాదశాస్త్రి]] ([[వాడుకరి చర్చ:దేవీప్రసాదశాస్త్రి|చర్చ]]) 05:14, 12 జూన్ 2026 (UTC) :::::Firefox లో కూడా Noto Sans Telugu fonts అన్నీ తాజాపరచినతరువాత సమస్య తీరింది. మరిన్ని వివరాలకు [https://bugzilla.mozilla.org/show_bug.cgi?id=2047062 బగ్] చూడండి. [[వాడుకరి:Arjunaraoc|అర్జున]] ([[వాడుకరి చర్చ:Arjunaraoc|చర్చ]]) 01:25, 13 జూన్ 2026 (UTC) ::::::తెవికీ ఎడిటర్ లో తెలుగు ప్రత్యేక అక్షరాల సమూహంలో సున్నకు ముందు ([https://phabricator.wikimedia.org/T428991 చేర్చబడింది]). వాడుకరులు ఫాంట్ ని తాజాపరచితే దీనిని చేర్చడం మరింత సులువు. [[వాడుకరి:Arjunaraoc|అర్జున]] ([[వాడుకరి చర్చ:Arjunaraoc|చర్చ]]) 06:00, 19 జూన్ 2026 (UTC) == RFC about AI-generated content in Wikimedia Commons == <bdi lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English, please help translate this message to your language. You are invited to participate in a [[c:Commons:Requests for comment/Policy update for AI content|request for comment on Wikimedia Commons about a policy update for AI content]]. This may affect files that are uploaded to Wikimedia Commons for use on this project. Thank you. [[m:User:Codename Noreste|Codename Noreste]] ([[m:User talk:Codename Noreste|చర్చ]])</bdi> 17:12, 23 జూన్ 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Codename Noreste@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30513860 --> == <span lang="en" dir="ltr">Deployment of Legal and Safety Contacts Link in the Footer of Your Wiki</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="Message"/> '''Legal & Safety Contacts''' Hello community, the Wikimedia Foundation has provided a [[wmf:Special:MyLanguage/Legal:Wikimedia Foundation Legal and Safety Contact Information|single legal and safety contact page]], to be linked in the footer of your wiki, to ensure access to accurate legal information. This is a regulatory requirement. We have already rolled out links to English, German, Italian, Spanish and other wikis and we will deploy to your wiki soon. [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_Legal_and_Safety_Contacts_FAQ|Please read more on the project page]] and leave any comments in this thread or on the [[m:Special:MyLanguage/Talk:Wikimedia Foundation Legal and Safety Contacts FAQ|talk page]]. <section end="Message"/> </div> -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 13:31, 25 జూన్ 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Sannita (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Sannita_(WMF)/Mass_sending_test&oldid=30731267 --> == క్రాప్ ఇమేజ్ (Cropimage) మొబైల్ తోడ్పాటు == @[[వాడుకరి:ZI Jony|ZI Jony]] సహాయంతో cropimage మొబైల్ తోడ్పాటు అమలుపరచాను, పరీక్షించి ఏమైనా దోషాలుంటే తెలియచేయండి. మరిన్ని వివరాలకు [https://meta.wikimedia.org/wiki/Indic-TechCom/Requests#c-ZI_Jony-20260625160000-ZI_Jony-20260625022600 చూడండి]. [[వాడుకరి:Arjunaraoc|అర్జున]] ([[వాడుకరి చర్చ:Arjunaraoc|చర్చ]]) 00:51, 26 జూన్ 2026 (UTC) == క్రాప్ ఇమేజ్ (cropimage) వాడుక గణాంకాలు 10 వేల మైలురాయి == ఈ రోజు చూడగా క్రాప్ ఇమేజ్ ఈ సైట్ లో 10,513 సార్లు వాడబడింది ([https://quarry.wmcloud.org/query/106833 క్వారీ క్వెరీ]). ఈ పరికరం [[వికీసోర్స్:రచ్చబండ/పాత చర్చ 5#పుస్తకంలోని బొమ్మలు చేర్చడానికి crop image (క్రాప్ ఇమేజి) వాడుకరి స్క్రిప్ట్|సృష్టించిన]] తరువాత 10 సంవత్సరాలు గడచినవి. దీనిని వాడిన వారందరికి, నిర్వహణలో తోడ్పడిన @[[వాడుకరి:Jayprakash12345|Jayprakash12345]], @[[వాడుకరి:ZI Jony|ZI Jony]] గార్లకు నా కృతజ్ఞతలు. [[వాడుకరి:Arjunaraoc|అర్జున]] ([[వాడుకరి చర్చ:Arjunaraoc|చర్చ]]) 06:03, 30 జూన్ 2026 (UTC) : {{ping|arjunaraoc}} ఈ టూల్ మనకు బాగా ఉపయోగపడింది. తెలుగులో స్థాపించిన మీకు మా కృతజ్ఞతలు.--[[వాడుకరి:Rajasekhar1961|Rajasekhar1961]] ([[వాడుకరి చర్చ:Rajasekhar1961|చర్చ]]) 06:11, 30 జూన్ 2026 (UTC) === ఎక్కువ వాడుక గల 10 పుస్తకాలు=== {| class="wikitable" !index_title!!transclusion_count |- | [[index:TeluguVariJanapadaKalarupalu.djvu]]||593 |- | [[index:Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three.pdf]]||179 |- | [[index:Chandamama_1948_01.pdf]]||134 |- | [[index:సంగ్రహ_ఆంధ్ర_విజ్ఞానకోశము_మొదటి_సంపుటము_అ-ఆర్ష.pdf]]||134 |- | [[index:అక్షరశిల్పులు.pdf]]||133 |- | [[index:2015.386370.teluguaguloo-chitrakavitvamu.pdf]]||126 |- | [[index:DivyaDesaPrakasika.djvu]]||125 |- | [[index:Jyothishya_shastramu.pdf]]||120 |- | [[index:Adavi_Bapiraju_Samagra_Kavita_Sankalanam_Vol-1,_Kinnera_Art_Theatrees.pdf]]||113 |- | [[index:Jeevasastra_Samgrahamu.pdf]]||105 |} [https://quarry.wmcloud.org/query/106870 క్వెరీ] ----[[వాడుకరి:Arjunaraoc|అర్జున]] ([[వాడుకరి చర్చ:Arjunaraoc|చర్చ]]) 05:00, 1 జూలై 2026 (UTC) == WikiConference India 2026 కోసం స్వీయ నిధులతో నమోదు (Self-Funded Registration) మరియు సెషన్ ప్రతిపాదనల ఆహ్వానం (Call for Submissions) ఇప్పుడు ప్రారంభమయ్యాయని సంతోషంతో తెలియజేస్తున్నాము. == ప్రియమైన కమ్యూనిటీ సభ్యులారా, WikiConference India 2026 కోసం స్వీయ నిధులతో నమోదు (Self-Funded Registration) మరియు సెషన్ ప్రతిపాదనల ఆహ్వానం (Call for Submissions) ఇప్పుడు ప్రారంభమయ్యాయని సంతోషంతో తెలియజేస్తున్నాము. WikiConference India 2026, 2026 సెప్టెంబర్ 4 నుండి 6 వరకు కేరళలోని కొచ్చిలో నిర్వహించబడుతుంది. భారతదేశం మరియు దక్షిణ ఆసియాలోని వివిధ ప్రాంతాల నుంచి వచ్చే వికీమీడియన్లు, కమ్యూనిటీ నాయకులు, డెవలపర్లు, పరిశోధకులు మరియు ఓపెన్ నాలెడ్జ్ పట్ల ఆసక్తి ఉన్న వారిని ఒకచోట చేర్చే ముఖ్యమైన కార్యక్రమం ఇది. ఈ ఏడాది సదస్సు ప్రధాన అంశం: “Reimagining the Knowledge Commons: Community Leadership in an Evolving Wikimedia Ecosystem” వేగంగా మారుతున్న సాంకేతిక పరిసరాలు, కృత్రిమ మేధస్సు (AI) అభివృద్ధి, మరియు జ్ఞాన సృష్టిలో వస్తున్న కొత్త మార్పుల నేపథ్యంలో, కమ్యూనిటీ నాయకత్వం, ప్రాంతీయ భాషలు, ఓపెన్ నాలెడ్జ్, అలాగే భారతదేశం మరియు దక్షిణ ఆసియాలో వికీమీడియా ఉద్యమ భవిష్యత్తుపై చర్చించేందుకు ఈ సదస్సు ఒక వేదికగా ఉంటుంది. === స్వీయ నిధులతో నమోదు === స్వీయ నిధులతో నమోదు ప్రస్తుతం Pretix వేదికలో ప్రారంభమైంది. * నమోదు చేసుకోవడానికి: <nowiki>https://pretix.eu/wikimedia-events/WCI2026/</nowiki> * మరిన్ని వివరాలకు: <nowiki>https://meta.wikimedia.org/wiki/WikiConference_India_2026/Registration</nowiki> === సెషన్ ప్రతిపాదనల ఆహ్వానం === సెషన్ ప్రతిపాదనలు ప్రస్తుతం Eventyay వేదిక ద్వారా ఆహ్వానించబడుతున్నాయి. వర్క్‌షాపులు, చర్చా సమావేశాలు, ప్యానెల్ చర్చలు, ఇంటరాక్టివ్ సెషన్లు, లైట్నింగ్ టాక్స్ మరియు పోస్టర్ ప్రెజెంటేషన్ల కోసం ప్రతిపాదనలు పంపవచ్చు. మీరు చాలా కాలంగా వికీమీడియా ఉద్యమంలో భాగమై ఉన్నా, లేదా ఇటీవలే చేరినా, మీ అనుభవాలు మరియు ఆలోచనలు సదస్సు కార్యక్రమాన్ని మరింత సమృద్ధిగా చేయడంలో సహాయపడతాయి. * మార్గదర్శకాలు మరియు అదనపు సమాచారం: <nowiki>https://meta.wikimedia.org/wiki/WikiConference_India_2026/Programme/Submissions</nowiki> * ప్రతిపాదనలు పంపేందుకు చివరి తేదీ: '''15 జూలై 2026''' WikiConference India 2026 గురించి పూర్తి సమాచారం, ముఖ్యమైన తేదీలు మరియు ఇతర ప్రకటనల కోసం: * పూర్తి ప్రకటన: <nowiki>https://diff.wikimedia.org/2026/06/26/shape-the-future-call-for-submissions-open-for-wikiconference-india-2026/</nowiki> అన్ని కమ్యూనిటీ సభ్యులు నమోదు చేసుకుని, తమ సెషన్ ప్రతిపాదనలను సమర్పించి, ఈ ప్రకటనను తమ కమ్యూనిటీల్లో మరియు పరిచయ వర్గాల్లో పంచుకోవాలని మనవి. సాదరంగా, WikiConference India 2026 నిర్వహణ కమిటీ [[వాడుకరి:Amrit Sufi|Amrit Sufi]] ([[వాడుకరి చర్చ:Amrit Sufi|చర్చ]]) 10:38, 30 జూన్ 2026 (UTC) == Reminder: WikiConference India 2026 – Deadline on 15 July 2026 == Dear Community Members, This is a friendly reminder that the deadline for '''Self-funded Registration''' and the '''Call for Submissions''' for '''WikiConference India 2026''' is '''15 July 2026'''. === Self-funded Registration === https://pretix.eu/wikimedia-events/WCI2026/ === Call for Submissions === https://meta.wikimedia.org/wiki/WikiConference_India_2026/Programme/Submissions We invite proposals for workshops, discussions, panel sessions, interactive sessions, lightning talks, and poster presentations. === For more information === https://meta.wikimedia.org/wiki/WikiConference_India_2026 We encourage everyone to register, submit proposals, and share this reminder within your communities. Regards, '''WikiConference India 2026 Organizing Team''' [[వాడుకరి:Gauri Guptaa|Gauri Guptaa]] ([[వాడుకరి చర్చ:Gauri Guptaa|చర్చ]]) 15:03, 7 జూలై 2026 (UTC) == Request for comment (the future of Abstract Wikipedia) == <bdi lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Apologies if this has not yet been translated into your wiki's language. {{int:Please-translate}} You are invited to voice your opinions in a [[:m:Requests for comment/The future of Abstract Wikipedia|request for comment about the future of Abstract Wikipedia]]. {{Int:Feedback-thanks-title}} [[:m:User:Kowal2701|Kowal2701]] ([[:m:User talk:Kowal2701|talk]]) 12:25, 24 జూలై 2026 (UTC) </bdi> <!-- Message sent by User:DreamRimmer@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30513860 --> == Invitation to Participate in Kerala Culture Month 2026 == Dear Wikimedia Contributors, We are excited to announce '''[https://meta.wikimedia.org/wiki/Kerala_Culture_Month_2026 Kerala Culture Month 2026]''', a collaborative campaign launched in conjunction with '''[https://meta.wikimedia.org/wiki/WikiConference_India_2026 WikiConference India 2026]'''. This initiative aims to expand and enhance content about Kerala across all Wikimedia projects, creating a comprehensive, open-access knowledge base. '''Campaign Focus:''' * Expand Wikipedia articles about Kerala in multiple languages * Improve content quality with citations, images, and comprehensive information * Populate Wikimedia Commons with freely licensed Kerala media * Enrich Wikidata with structured information about Kerala-related topics We invite you to contribute by writing new articles, enhancing existing ones, uploading media, or organizing data on Wikidata. Whether you're an experienced editor or new to Wikimedia, your participation matters. For more information and to get involved, visit the campaign page: https://meta.wikimedia.org/wiki/Kerala_Culture_Month_2026 on your preferred Wikimedia project. Best regards, ''Communications Team, WCI 2026'' [[వాడుకరి:Shadabgdg|Shadabgdg]] ([[వాడుకరి చర్చ:Shadabgdg|చర్చ]]) 16:12, 25 జూలై 2026 (UTC) == <span lang="en" dir="ltr">Migration to Parsoid</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> <em>[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Product and Technology/Parsoid Read Views/Read View Announcement|Read this in another language]]</em> Hello everyone! I am glad to inform you that as the next step in the [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification|Parser Unification]] project, Parsoid will soon be turned on as the default article renderer on your wiki. We are gradually increasing the number of wikis using Parsoid, with the intention of making it the default wikitext parser for MediaWiki's next long-term support release. This will make our wikis more reliable and consistent for editors, readers, and tools to use, as well as making the development of future wikitext features easier. If this disrupts your workflow, don’t worry! You can still opt out through a user preference or turn Parsoid off on the current page using the Tools submenu, as described in the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:ParserMigration|Extension:ParserMigration]] documentation. There is [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification/Confidence Framework|more information about our roll-out strategy]] available, including the testing done before we turn on Parsoid for a new wiki. To report bugs and issues, please look at our [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification/Known Issues|known issues]] documentation and if you found a new bug please create a phab ticket and tag the [[phab:project/view/5846|Content Transform Team in Phabricator]]. <section end="announcement-content" /> </div> [[mw:User:MSantos (WMF)|Content Transform Team]] 16:31, 3 ఆగస్టు 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:MSantos (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery/Wikisource&oldid=28221043 --> == Invitation to pre-conference activities for WikiConference India 2026 == Dear Wikimedia contributors, As the Wikiconference India 2026 draws nearer, the excitement is soaring as well! We are sending this message to inform you that two pre-conference activities are being held as a part of this meetup. The Wiki Loves Villages campaign 2026 starts on 15th August 2026, so get ready to contribute! This initiative aims to expand and enhance content and media about villages across all Wikimedia projects, creating a comprehensive, open-access knowledge base. Campaign Focus: A. Expand Wikipedia articles about Villages in India in multiple languages B. Improve content quality with citations, images, and comprehensive information C. Populate Wikimedia Commons with freely licensed media about a village D. Enrich Wikidata with structured information about Village-related topics We invite you to contribute by writing new articles, enhancing existing ones, uploading media, or organizing data on Wikidata. Whether you're an experienced editor or new to Wikimedia, your participation matters. For more information and to get involved, visit the campaign page ([https://meta.wikimedia.org/wiki/Wiki_Loves_Village_2026](https://meta.wikimedia.org/wiki/Wiki_Loves_Village_2026)) on your preferred Wikimedia project. Another way to contribute to a pre-conference activity is the innovative Wiki Loves Medicinal Plants 2026- it is a photography campaign hosted by WikiConference India 2026. The activity already started on 1st August and ends on 31st August 2026, so gear up to document local medicinal knowledge and fill the knowledge gaps. This initiative aims to expand and enhance freely licensed images and other media of medicinal plants in and around our surroundings. Campaign Focus: A. Add freely licensed images of medicinal plants. B. Improve description of existing medicinal plants. C. Improve depictions of images. D. Improve wikidata items. We invite you to contribute by adding new photos, videos or enhancing existing ones. Whether you're an experienced editor or new to Wikimedia, your participation matters. To know more about how to contribute, rules, and tips head to the Meta page to find information ([https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons:Wiki_Loves_Medicinal_Plants](https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons:Wiki_Loves_Medicinal_Plants)) on your preferred Wikimedia project. Best regards,<br>WikiConference India 2026 pre-conference organizing team -- [[వాడుకరి:Kuldeepburjbhalaike|Kuldeepburjbhalaike]] ([[వాడుకరి చర్చ:Kuldeepburjbhalaike|చర్చ]]) 15:32, 13 ఆగస్టు 2026 (UTC) == సర్వర్ స్విచ్ - మీ వికీ త్వరలో కొద్ది కాలం పాటు చదవడానికి-మాత్రమే ఉంటుంది == <section begin="server-switch"/><div class="plainlinks"> [[:m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|ఈ సందేశాన్ని మరొక భాషలో చదవండి]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Tech%2FServer+switch&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}] [[foundation:|వికీమీడియా ఫౌండేషన్]] దాని డేటా సెంటర్ల మధ్య ట్రాఫిక్‌ను మారుస్తుంది దీనివల్ల వికీపీడియా మరియు ఇతర వికీమీడియా వికీలు విపత్తు తర్వాత కూడా ఆన్‌లైన్‌లో ఉండగలరు. ట్రాఫిక్ మొత్తం '''{{#time:j xg|2026-09-23|te}} ''' మీద ఆన్ అవుతుంది. '''[https://zonestamp.toolforge.org/{{#time:U|2026-09-23T14:00|en}} {{#time:H:i e|2026-09-23T14:00}}]''' వద్ద స్విచ్ ప్రారంభమవుతుంది దురదృష్టవశాత్తు, [[mw:Special:MyLanguage/Manual:What is MediaWiki?|మీడియావికీ]]లో కొన్ని పరిమితుల కారణంగా, స్విచ్ చేసేటప్పుడు అన్ని సవరణలు ఆపివేయబడాలి. ఈ అంతరాయానికి మేము క్షమాపణలు కోరుతున్నాము మరియు భవిష్యత్తులో దీనిని తగ్గించడానికి మేము కృషి చేస్తున్నాము. ఈ ఆపరేషన్ జరగడానికి 30 నిమిషాల ముందు అన్ని వికీలలో ఒక బ్యానర్ ప్రదర్శించబడుతుంది. ఆపరేషన్ ముగిసే వరకు ఈ బ్యానర్ కనిపిస్తుంది. ఈ బ్యానర్ టెక్స్ట్ యొక్క [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special%3ATranslate&group=Centralnotice-tgroup-read_only_banner&task=view&language=&filter=&action=translate అనువాదం లేదా ప్రూఫ్ రీడింగ్] కు మీరు సహకరించవచ్చు. '''మీరు అన్ని వికీలను చదవగలరు, కానీ కొంత సమయం వరకు సవరించలేరు.''' * {{#time:l j xg Y|2026-09-23|te}} పై మీరు ఒక గంట వరకు సవరించలేరు. * మీరు ఈ సమయంలో సవరించడానికి లేదా సేవ్ చేయడానికి ప్రయత్నిస్తే, మీరు ఒక దోష సందేశాన్ని చూస్తారు. ఈ నిమిషాల్లో సవరణలు ఏవీ కోల్పోకుండా ఉంటాయని మేము ఆశిస్తున్నాము, కానీ మేము దానికి హామీ ఇవ్వలేము. మీరు దోష సందేశాన్ని చూస్తే, దయచేసి సాధారణ స్థితికి వచ్చే వరకు వేచి ఉండండి. అప్పుడు మీరు మీ సవరణను భద్రపరచగలగాలి. కానీ, అవసరమైతే, ముందుగా మీ మార్పులను కాపీ చేసుకోవాలని మేము సిఫార్సు చేస్తున్నాము. ''ఇతర ప్రభావాలు'': * నేపథ్య పనులు నెమ్మదిగా జరుగుతాయి మరియు కొన్నింటిని వదిలివేయబడతాయి. ఎరుపు రంగు లింక్‌లు మామూలుగా అంత త్వరగా నవీకరించబడకపోవచ్చు. మీరు వేరే చోట లింక్ చేయబడిన కథనాన్ని సృష్టిస్తే, ఆ లింక్ సాధారణం కంటే ఎక్కువసేపు ఎరుపు రంగులో ఉంటుంది. దీర్ఘకాలంగా నడుస్తున్న కొన్ని స్క్రిప్ట్‌లను ఆపవలసి ఉంటుంది. * ఇతర వారం లాగే ఈ వారం కూడా కోడ్ విస్తరణలు జరుగుతాయని మేము ఆశిస్తున్నాము. అయితే, ఆపరేషన్ తర్వాత అవసరమైతే కొన్ని కేసుల వారీగా కోడ్ ఫ్రీజ్‌లు సకాలంలో జరగవచ్చు. * [[mw:Special:MyLanguage/GitLab|GitLab]] 90 నిమిషాల పాటు అందుబాటులో ఉండదు. అవసరమైతే ఈ ప్రాజెక్టును వాయిదా వేయవచ్చు. మీరు [[wikitech:Switch_Datacenter|షెడ్యూల్‌ను wikitech.wikimedia.org లో చదవవచ్చు]]. ఏవైనా మార్పులు ఉంటే షెడ్యూల్‌లో ప్రకటిస్తారు. '''దయచేసి ఈ సమాచారాన్ని మీ కమ్యూనిటీతో పంచుకోండి.'''</div><section end="server-switch"/> [[m:user:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]] 12:58, 15 సెప్టెంబరు 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=30513874 --> == Your feedback wanted: Remove ''(Language link added:) and similar'' edits from Special:RecentChanges == ''(Apologies for posting in English. You can help by translating it)'' Hello, I’m Danny from [[:en:w:Wikimedia_Deutschland|Wikimedia Deutschland’s]] [[m:Wikidata_For_Wikimedia_Projects|Wikidata For Wikimedia Projects]] team.<br/> We have been investigating and examining how Wikidata’s use in the [[Special:RecentChanges]] and [[Special:Watchlist]] pages can be made to be more useful, or less ‘noisy’ (fewer edits that have little value to the reader). We are currently exploring to make a change in the volume and the type of Wikidata edits that appear in these pages, and '''we need your feedback''' to help us ensure this is a positive change for the Wikis and won’t disrupt your workflows.<br/> Language links are also known as sitelinks or interlanguage links and describe when a Wikidata item is connected to a Wiki, adding it to the language dropdown tool for other connected Wikis. [[File:Types of Lang Link changes.png|x350px|frame|A variety of "Language Link" edits as seen in the Recent Changes feed]] The request for feedback is whether you support the removal of these language link edits from the Recent Changes and Watchlist feed, or would you oppose such a change and if so, why? Please share you thoughts on the dedicated '''[[m:Talk:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Clearer_Wikidata_Edit_Summaries/Hide_Language_Link_edits|metawiki Talk page]]'''. Further information about this change: [[m:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Clearer_Wikidata_Edit_Summaries/Hide_Language_Link_edits|m:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Hide_Language_Link_edits]] Thank you for any participation or feedback you give, -- [[m:User:Danny_Benjafield_(WMDE)|User:Danny Benjafield (WMDE)]] 12:18, 25 సెప్టెంబరు 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Danny Benjafield (WMDE)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Danny_Benjafield_(WMDE)/MassMessage_test_list&oldid=31080967 --> == చందమామ == చందమామ సంచికలు 1947 జూలైనుంచి 1965 డిసెంబరువరకు అన్నిటినీ ఎక్కిస్తున్నాను. 2009 లో చందమామ పబ్లికేషను రైట్సు సుబ్రహ్మణ్యన్ గారికి విక్రయించబడినవి. భారతీయ కాపీరైట్ లా ప్రకారం 60 సంవత్సరాలతరువాత పత్రికలన్నీ పబ్లిక్ డొమైన్ లోకి వస్తాయి. 1966 తదనంతర సంచికల కాపీరైటు స్థితి పరిశీలించినతరువాత వాాటిగురించి నిర్ణయం తీసుకోవచ్చు. [[వాడుకరి:దేవీప్రసాదశాస్త్రి|గరిమెళ్ళ దేవీప్రసాదశాస్త్రి]] ([[వాడుకరి చర్చ:దేవీప్రసాదశాస్త్రి|చర్చ]]) 06:09, 1 అక్టోబరు 2026 (UTC) :: వికీమీడియా కాపీహక్కులను సీరియస్ గా పరిగణిస్తుంది. [[చందమామ పిల్లల మాసపత్రిక]] కొన్ని (3-4) పత్రికలను నేను అప్లోడ్ చేశాను. భారతీయ కాపీహక్కుల చట్టం ప్రకారం పత్రికలు ముద్రించబడిన 60 సంవత్సరాల తర్వాత కాపీహక్కులు చెల్లిపోయినా, వాటిలోని రచయితల జీవితకాలం ప్రకారం కాపీహక్కులు ఉంటాయని నా అవగాహన. ఒకసారి పరిశీలించండి.--[[వాడుకరి:Rajasekhar1961|Rajasekhar1961]] ([[వాడుకరి చర్చ:Rajasekhar1961|చర్చ]]) 07:18, 1 అక్టోబరు 2026 (UTC) :::All editions of Chandamama have already entered open source. I sent you the details on Whatsapp. Check it. [[వాడుకరి:దేవీప్రసాదశాస్త్రి|గరిమెళ్ళ దేవీప్రసాదశాస్త్రి]] ([[వాడుకరి చర్చ:దేవీప్రసాదశాస్త్రి|చర్చ]]) 08:31, 1 అక్టోబరు 2026 (UTC) :: The link is on Internet Archieve; according to some the Opensource tag (for that sake any copyright tag) unless given by the copywright holder needs to be verified by the knowledgeable people.--[[వాడుకరి:Rajasekhar1961|Rajasekhar1961]] ([[వాడుకరి చర్చ:Rajasekhar1961|చర్చ]]) 12:17, 1 అక్టోబరు 2026 (UTC) :@[[వాడుకరి:దేవీప్రసాదశాస్త్రి|దేవీప్రసాదశాస్త్రి]]గారూ, పత్రికల కాపీహక్కులు అన్నవి సంక్లిష్టమైన అంశం. పత్రికల్లో ప్రచురితమైన ప్రతీదానికీ పత్రిక యాజమాన్యానికే పూర్తి కాపీహక్కులు ఉండవు. ఎవరైతే రచయితలు పత్రికలో పూర్తిస్థాయి ఉద్యోగులుగా జీతానికి పనిచేస్తారో వారి కాపీహక్కులే సహజంగా పత్రికకు చెందుతాయి. మిగిలిన రచయితలందరికీ భారత కాపీహక్కుల చట్టాల ప్రకారం వారికే కాపీహక్కులు చెందుతాయి. కాబట్టి, పత్రికలు 60 ఏళ్ళు గడిచినంతనే పూర్తిగా కాపీరైట్లు చెల్లిపోతాయని ఖచ్చితంగా చెప్పడం సాధ్యం కాదు. ఉదాహరణకు, [https://archive.org/details/Chandamama-Telugu-1955-12/page/n35/mode/2up చందమామ 1955 డిసెంబరు సంచికలో] దేవుడి సలహా అని ఆర్. రామనరసయ్య అనే వ్యక్తి రాసిన కథ ఉంది. ఈ ఆర్. రామనరసయ్య ఆ పత్రిక పూర్తిస్థాయి ఉద్యోగినా కాదా అన్నది కానీ, ఒకవేళ ఉద్యోగి కాకుంటే 1965లోపు చనిపోయారా తర్వాత చనిపోయారా అన్నది మనం ఇప్పుడు కనిపెట్టడం చాలా కష్టం. అది తేలేదాకా ఆ కథ కాపీహక్కుల పరిధిలో ఉందా లేదా అన్నది చెప్పలేం. ఇలా ఒక్కో రచనా పరిశీలించుకుంటూ పోవడం దాదాపు అసాధ్యం కదా. [[వాడుకరి:Pavan santhosh.s|Pavan santhosh.s]] ([[వాడుకరి చర్చ:Pavan santhosh.s|చర్చ]]) 16:22, 9 అక్టోబరు 2026 (UTC) ::పైన చెప్పినట్లు పత్రికల కాపీహక్కులు అన్నవి సంక్లిష్టమైన అంశం. ఛాయాచిత్రాలు, వ్యాసాలు, చిత్రాలకు సంబంధించి రచయితలు తరఫునుండి ప్రత్యేక అగ్రీమెంట్స్ లేకపోతే సాధారణంగా (by default) ప్రచురణకర్తలు కాపీరైట్ కలిగి ఉంటారు. వీరు అంటే కొన్ని విదేశీ పత్రికలూ, భారతీయ వైజ్ఞానిక పత్రికలూ కూడా రచయితల నుండి కాపీరైట్ ట్రాన్స్ఫర్ పత్రం తీసుకుని ఆయా వ్యాసాల్ని ప్రచురిస్తారు. దీనికి సంబంధించి ఒక లింకు కొంత సమాచారం ఇస్తుంది అనుకుంటాను. https://en.wikisource.org/wiki/Help:Copyright_renewals#Contributions_to_periodicals. చందమామకు సంబంధించి యాజమాన్య హక్కుల ప్రకటన ఈ పేజీలో చూడవచ్చు. https://archive.org/details/Chandamama/Chandamama1992April/page/n64/mode/1up. ఇలాగే ప్రతి పత్రిక తమ కాపీరైట్స్ గురించి ప్రకటన చేస్తుంది. ఇది చాలావరకు మీఅందరికి తెలిసినదే నా అవగాహన మేరకు మరొకసారి గుర్తుచేస్తున్నాను. అయితే నేను ఇంకొంత లోతుగా అధ్యయనం చేయాలి. ధన్యవాదాలు. [[వాడుకరి:Vjsuseela|Vjsuseela]] ([[వాడుకరి చర్చ:Vjsuseela|చర్చ]]) 18:51, 9 అక్టోబరు 2026 (UTC) :::My reply is in English because the court case and judgements were in English. I'll make a few points based on that interim judgement. :::1. Chandamama Publications sold their publication rights in 2009 - only publication rights, not copyright to the previous issues. :::2. Most of the materials - irrespective of who wrote it up - is drawn from folk-literature, Puranas and the epics. I don't want to get into an argument about who owns the rights to stories from Mahabharata or Garuda Purana at this point. :::3. The copyright law is very clear - 60 Years; the copyright to the entire magazine originally vested with the Publications, which now does not exist. That is the reason why Chandamama has already been uploaded in the Archives - it is already in public domain. We are only converting from jpeg/pdf to text. :::4. Right now only the logo and the brand are under copyright-sub judice. :::5. The copyright law also makes some exemptions regarding non-commercial, non-profit and eductional use. All that it demands is an acknowledgement of the source be made when used. :::We are not producting new materials; caution is good but there is no need to be overcautious and scared about the copyright law. [[వాడుకరి:దేవీప్రసాదశాస్త్రి|గరిమెళ్ళ దేవీప్రసాదశాస్త్రి]] ([[వాడుకరి చర్చ:దేవీప్రసాదశాస్త్రి|చర్చ]]) 22:57, 9 అక్టోబరు 2026 (UTC) :::: :::::1. చందమామ పబ్లికేషన్లు పబ్లికేషన్ రైట్లు అమ్మారో, కాపీహక్కులు అమ్మారో మనకు పూర్తిగా సంబంధం లేని విషయం. ఒక కృతికి (work) కాపీహక్కులు ఉన్నాయా లేదా అన్నదే మన చర్చనీయాంశం. ఎందుకంటే, ఈ కృతిలో పబ్లిషర్ చేతిలో ఉన్న హక్కులన్నీ ఆల్రెడీ పబ్లిక్ డొమైన్ లోకి వచ్చేశాయన్నది నిర్వివాదాంశం. నేను చెప్తున్నది ఏమిటంటే, కాపీహక్కుల ఓనర్ షిప్ పూర్తిగా చందమామ పబ్లికేషన్స్ వారి వద్ద ఉండదని. '''ఒక పత్రికలో ప్రచురించిన రచనల్లో కేవలం "వారి స్వంత పూర్తి-స్థాయి (ఫుల్ టైం) ఉద్యోగుల రచనలు మాత్రమే" పబ్లిషర్ దగ్గర ఉంటాయి, పారితోషికం ఇచ్చినా, ఇవ్వకున్నా మిగిలిన ఫ్రీలాన్స్ రచయితలు, పార్ట్ టైం రచయితలు రాసిన రచనలన్నీ ఆయా రచయితల వద్దనే ఉంటాయి'''. ఇలాంటప్పుడు, అసలు చందమామ హక్కులు అమ్ముకున్నారా లేదా అన్నది మనకు చర్చనీయాంశం కాదు. :::::2. పున:కథనాలు అయినంతమాత్రాన ఆయా రచనలకు రచయితల వద్ద హక్కులు ఉండవు అంటే కాపీహక్కుల చట్టం కానీ, జడ్జిమెంట్లు కానీ అంగీకరించవు. చట్టపరంగా చూసినా, సృజనపరంగా చూసినా ఒక ఇతివృత్తం తీసుకున్నంత మాత్రాన ఒరిజినల్ కి తప్ప, డిరవేషన్ కి హక్కులు ఉండవని ఉండదు. చిన్నపిల్లల కోసం రామాయణాన్ని తిరిగి రాయడం అన్నది చాలా పెద్ద సృజనాత్మక కృషి. కాబట్టి, మీరే అన్నట్టు, అసలు ఈ అంశాన్ని ఇంతకన్నా చర్చించడం అనవసరం. :::::3. '''the copyright to the entire magazine originally vested with the Publications''' అన్నది ఏమాత్రమూ సరికాదు. కాపీహక్కు చట్టంలో స్పష్టంగా '''"Subject to the provisions of this Act, the author of a work shall be the first owner of the copyright therein"''' అని ప్రారంభం అవుతుంది. ఆ ఎక్సెప్షన్ ఏమిటి అన్నది వెంటనే స్పష్టంగా ఉంటుంది, పబ్లిషర్/మేగజైన్ నేరుగా ఆ పనిమీదే ఎవరినైనా ఉద్యోగంలో తీసుకున్నట్టైతే మాత్రమే పబ్లిషర్ కి కాపీరైట్ వస్తుంది. '''"in the case of a literary, dramatic or artistic work made by the author in the course of his employment by the proprietor of a newspaper, magazine or similar periodical under a contract of service or apprenticeship, for the purpose of publication in a newspaper, magazine or similar periodical, the said proprietor shall, in the absence of any agreement to the contrary, be the first owner of the copyright in the work in so far as the copyright relates to the publication of the work in any newspaper, magazine or similar periodical, or to the reproduction of the work for the purpose of its being so published, but in all other respects the author shall be the first owner of the copyright in the work"''' ఇది మీ అవగాహనకు పూర్తి విరుద్ధం కాదా? :::::4. పైన చెప్పినట్టే ఇది పూర్తిగా మనకు సంబంధం లేని అంశం. :::::5. వికీసోర్సులో ప్రచురితమైనది నిస్సందేహంగా కాపీహక్కుల విషయంలో స్పష్టంగా ఉండాలి. ఇందులో ఏ సందేహమూ లేదు. --[[వాడుకరి:Pavan santhosh.s|Pavan santhosh.s]] ([[వాడుకరి చర్చ:Pavan santhosh.s|చర్చ]]) 07:50, 10 అక్టోబరు 2026 (UTC)--[[వాడుకరి:Pavan santhosh.s|Pavan santhosh.s]] ([[వాడుకరి చర్చ:Pavan santhosh.s|చర్చ]]) 07:50, 10 అక్టోబరు 2026 (UTC) == Wikidata Sitelink changes in Recent Changes and Watchlist == ''(Apologies for cross-posting in English, translating it will help spread the message)'' Editors on group 1 wikis, including Wikiquote, Wikibooks, Wikiversity, Wikivoyage, and Wikisource, will no longer see notifications on [[Special:RecentChanges|Recent Changes]] and [[Special:Watchlist|Watchlist]] when a link to ''another'' language version of a page is added, removed, or changed in its Wikidata item. This change will begin on '''October 5 at 07:00 UTC''' as a two-week trial to reduce high-volume, low-value notifications and make higher-value changes easier to identify. Editors who rely on these notifications should be aware of the change and can share feedback or concerns on the [[m:Wikidata For Wikimedia Projects/Clearer Wikidata Edit Summaries/Hide Language Link edits|project]] or [[m:Talk:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Clearer_Wikidata_Edit_Summaries/Hide_Language_Link_edits|talk page]].<br/>Please reach out if you have any questions, thank you! -- [[User:Danny_Benjafield_(WMDE)|Danny Benjafield (WMDE)]] ([[User_talk:Danny_Benjafield_(WMDE)|talk]]) sent via [[వాడుకరి:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[వాడుకరి చర్చ:MediaWiki message delivery|చర్చ]]) 12:42, 1 అక్టోబరు 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Danny Benjafield (WMDE)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Danny_Benjafield_(WMDE)/MassMessage_test_list&oldid=31106967 --> == Poem Template == Is there any way to change the orientation of a picture in a page? Right now there is only scope for lateral positioning. Can we add a "rotate" parameter? [[వాడుకరి:దేవీప్రసాదశాస్త్రి|గరిమెళ్ళ దేవీప్రసాదశాస్త్రి]] ([[వాడుకరి చర్చ:దేవీప్రసాదశాస్త్రి|చర్చ]]) 04:41, 4 అక్టోబరు 2026 (UTC) * crop toool లో వీలుకాదు. కానీ కామన్స్ లో ఈ సౌలభ్యం ఉంది--[[వాడుకరి:Rajasekhar1961|Rajasekhar1961]] ([[వాడుకరి చర్చ:Rajasekhar1961|చర్చ]]) 05:51, 4 అక్టోబరు 2026 (UTC) == సాయి ఫణి నిర్వాహక హోదాకై ప్రతిపాదన == తెలుగు వికీసోర్స్ లో నేను ([https://xtools.wmcloud.org/ec/te.wikisource.org/Saiphani02 వాడుకరి:Saiphani02]) నిర్వాహకునిగా ఉండేందుకు అభ్యర్థన చేసుకుంటున్నాను. గత రెండు సంవత్సరాలుగా తెలుగు వికీసోర్సులో కొత్త పుస్తకాలు చేర్చటం, అచ్చుదిద్దటం, సూచికలు తయారు చెయ్యటం, వికీడేటా లింకింగ్ చెయ్యటం, చేసాను. అంతే గాక, టెక్నికల్ విషయాల్లో నాకు తెలిసినంత వరకు సహాయపడ్డాను. మూసలు, మాడ్యూల్స్, వికీసొర్స్ మొబైల్ ఆప్, వికీ ఇండెక్స్ టూల్, ఓసీఆర్ పై పని చేసాను. నిర్వాహకత్వం భాద్యత తీసుకొని మరింత చురుగ్గా తెలుగు వికీసోర్సు ప్రాజెక్టు అభివృద్ధికై సహాయపడాలనుకుంటున్నాను. ధన్యవాదాలు! [[వాడుకరి:Saiphani02|Saiphani02]] ([[వాడుకరి చర్చ:Saiphani02|చర్చ]]) 11:18, 9 అక్టోబరు 2026 (UTC) :@[[వాడుకరి:Saiphani02|Saiphani02]] గారి ప్రతిపాదనకు, వారం రోజులలోగా అనగా 16 అక్టోబర్ 2026 లోగా స్పందించమని మనవి. [[వాడుకరి:Arjunaraoc|అర్జున]] ([[వాడుకరి చర్చ:Arjunaraoc|చర్చ]]) 06:02, 11 అక్టోబరు 2026 (UTC) ===అభిప్రాయాలు=== # సాంకేతిక విషయాలపై మంచి అవగాహన కలిగిన సాయిఫణి, మరికొంత చురుకుగా పనిచేయడానికి నిర్వాహకత్వం ఉపయోగకరంగా ఉంటుంది. నేను సమర్ధిస్తున్నాను.--[[వాడుకరి:Rajasekhar1961|Rajasekhar1961]] ([[వాడుకరి చర్చ:Rajasekhar1961|చర్చ]]) 11:57, 9 అక్టోబరు 2026 (UTC) # వికీసోర్స్ లో పూర్తి స్థాయిలో పనిచేయాలంటే సాంకేతిక విషయాల అవగాహన కూడా చాలా ముఖ్యం అని నా అభిప్రాయం. సాయిఫణికి వికీసోర్స్ ప్రక్రియలతో పాటు వాటికీ అవసరమైన సాంకేతిక నైపుణ్యం ఉందని భావిస్తూ, మరింత చురుకుగా బాధ్యతని నిర్వహిస్తారని ఆశిస్తూ అతని స్వీయ ప్రతిపాదనని సమర్ధిస్తున్నాను.[[వాడుకరి:Vjsuseela|Vjsuseela]] ([[వాడుకరి చర్చ:Vjsuseela|చర్చ]]) 13:04, 9 అక్టోబరు 2026 (UTC) # సాయిఫణీంద్ర గారు ఏ బాధ్యత చేపట్టినా చాలా చక్కగా నిర్వహిస్తారు. వికీసోర్స్ రీడర్ యాప్ ద్వారా భారతీయ భాషలే కాక ప్రపంచవ్యాప్తంగా వికీసోర్సు ప్రాజెక్టులన్నిటికీ సేవ చేస్తూ మంచి అవగాహన సంపాదించారు. ఆయన ప్రతిపాదనను స్వాగతిస్తూ సమర్థిస్తున్నాను. --[[వాడుకరి:Pavan santhosh.s|Pavan santhosh.s]] ([[వాడుకరి చర్చ:Pavan santhosh.s|చర్చ]]) 16:12, 9 అక్టోబరు 2026 (UTC) # సమర్ధిస్తున్నాను. --[[వాడుకరి:Arjunaraoc|అర్జున]] ([[వాడుకరి చర్చ:Arjunaraoc|చర్చ]]) 06:00, 11 అక్టోబరు 2026 (UTC) # సమర్ధిస్తున్నాను. --[[వాడుకరి:రహ్మానుద్దీన్|రహ్మానుద్దీన్]] ([[వాడుకరి చర్చ:రహ్మానుద్దీన్|చర్చ]]) 05:02, 16 అక్టోబరు 2026 (UTC) ===నిర్ణయం=== సాయి ఫణి నిర్వాహక ప్రతిపాదన సర్వసమ్మతితో ఆమోదించబడింది. @[[User:Saiphani02]]'s admin proposal is approved unanimously.--[[వాడుకరి:Arjunaraoc|అర్జున]] ([[వాడుకరి చర్చ:Arjunaraoc|చర్చ]]) 01:16, 20 అక్టోబరు 2026 (UTC) [[meta:Steward_requests/Permissions#Saiphani02@tewikisource|Initiated request]] to Stewards.--[[వాడుకరి:Arjunaraoc|అర్జున]] ([[వాడుకరి చర్చ:Arjunaraoc|చర్చ]]) 01:32, 20 అక్టోబరు 2026 (UTC) సాయి ఫణి నిర్వాహక ప్రతిపాదన సర్వసమ్మతి, ఒక సంవత్సరానికి స్టీవార్డ్ అనుమతి కూడా పొందింది. సాయి ఫణి గారికి అభినందనలు.[[వాడుకరి:Vjsuseela|Vjsuseela]] ([[వాడుకరి చర్చ:Vjsuseela|చర్చ]]) 14:29, 20 అక్టోబరు 2026 (UTC) సాయి ఫణీంద్ర గారికి స్వాగతం. మీ కృషితో తెలుగు వికీసోర్స్ మరింత త్వరగా అభివృద్ధి సాధించాలని ఆశిస్తున్నాను--[[వాడుకరి:Rajasekhar1961|Rajasekhar1961]] ([[వాడుకరి చర్చ:Rajasekhar1961|చర్చ]]) 19:06, 20 అక్టోబరు 2026 (UTC) == OCR == Since yesterday, the Google OCR tool is not working. Any specific reason? I keep getting the message "No text was returned by the OCR tool" [[వాడుకరి:దేవీప్రసాదశాస్త్రి|గరిమెళ్ళ దేవీప్రసాదశాస్త్రి]] ([[వాడుకరి చర్చ:దేవీప్రసాదశాస్త్రి|చర్చ]]) 05:22, 22 అక్టోబరు 2026 (UTC) == authority control template == {{ping|Saiphani02}} {{:మూస:authority control}} ఇప్పుడు నేను ఈ మూసను కొంతమంచి రచయితల పేజీలలో చేర్చుతున్నాను. ప్రతిసారి కొన్ని ఎర్ర వర్గాలు చేరుతున్నాయి. అన్నింటిలోను English Wikisource Number ఒకటి చేరుతున్నది. ఎందువల్ల. వీటిని మీరుగాని మరి ఎవరైనా సరిచేయగలరా. [[వాడుకరి:Rajasekhar1961|Rajasekhar1961]] ([[వాడుకరి చర్చ:Rajasekhar1961|చర్చ]]) 13:03, 26 అక్టోబరు 2026 (UTC) :మూసను అనువాదించాను. కొన్ని వర్గాలు కూడా సృష్టించాను. [[వాడుకరి:Saiphani02|Saiphani02]] ([[వాడుకరి చర్చ:Saiphani02|చర్చ]]) 14:38, 26 అక్టోబరు 2026 (UTC) == సర్వర్ స్విచ్ - మీ వికీ త్వరలో కొద్ది కాలం పాటు చదవడానికి-మాత్రమే ఉంటుంది == <section begin="server-switch"/><div class="plainlinks"> [[:m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|ఈ సందేశాన్ని మరొక భాషలో చదవండి]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Tech%2FServer+switch&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}] [[foundation:|వికీమీడియా ఫౌండేషన్]] దాని డేటా సెంటర్ల మధ్య ట్రాఫిక్‌ను మారుస్తుంది దీనివల్ల వికీపీడియా మరియు ఇతర వికీమీడియా వికీలు విపత్తు తర్వాత కూడా ఆన్‌లైన్‌లో ఉండగలరు. ట్రాఫిక్ మొత్తం '''{{#time:j xg|2026-10-28|te}} ''' మీద ఆన్ అవుతుంది. '''[https://zonestamp.toolforge.org/{{#time:U|2026-10-28T15:00|en}} {{#time:H:i e|2026-10-28T15:00}}]''' వద్ద స్విచ్ ప్రారంభమవుతుంది దురదృష్టవశాత్తు, [[mw:Special:MyLanguage/Manual:What is MediaWiki?|మీడియావికీ]]లో కొన్ని పరిమితుల కారణంగా, స్విచ్ చేసేటప్పుడు అన్ని సవరణలు ఆపివేయబడాలి. ఈ అంతరాయానికి మేము క్షమాపణలు కోరుతున్నాము మరియు భవిష్యత్తులో దీనిని తగ్గించడానికి మేము కృషి చేస్తున్నాము. ఈ ఆపరేషన్ జరగడానికి 30 నిమిషాల ముందు అన్ని వికీలలో ఒక బ్యానర్ ప్రదర్శించబడుతుంది. ఆపరేషన్ ముగిసే వరకు ఈ బ్యానర్ కనిపిస్తుంది. ఈ బ్యానర్ టెక్స్ట్ యొక్క [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special%3ATranslate&group=Centralnotice-tgroup-read_only_banner&task=view&language=&filter=&action=translate అనువాదం లేదా ప్రూఫ్ రీడింగ్] కు మీరు సహకరించవచ్చు. '''మీరు అన్ని వికీలను చదవగలరు, కానీ కొంత సమయం వరకు సవరించలేరు.''' * {{#time:l j xg Y|2026-10-28|te}} పై మీరు ఒక గంట వరకు సవరించలేరు. * మీరు ఈ సమయంలో సవరించడానికి లేదా సేవ్ చేయడానికి ప్రయత్నిస్తే, మీరు ఒక దోష సందేశాన్ని చూస్తారు. ఈ నిమిషాల్లో సవరణలు ఏవీ కోల్పోకుండా ఉంటాయని మేము ఆశిస్తున్నాము, కానీ మేము దానికి హామీ ఇవ్వలేము. మీరు దోష సందేశాన్ని చూస్తే, దయచేసి సాధారణ స్థితికి వచ్చే వరకు వేచి ఉండండి. అప్పుడు మీరు మీ సవరణను భద్రపరచగలగాలి. కానీ, అవసరమైతే, ముందుగా మీ మార్పులను కాపీ చేసుకోవాలని మేము సిఫార్సు చేస్తున్నాము. ''ఇతర ప్రభావాలు'': * నేపథ్య పనులు నెమ్మదిగా జరుగుతాయి మరియు కొన్నింటిని వదిలివేయబడతాయి. ఎరుపు రంగు లింక్‌లు మామూలుగా అంత త్వరగా నవీకరించబడకపోవచ్చు. మీరు వేరే చోట లింక్ చేయబడిన కథనాన్ని సృష్టిస్తే, ఆ లింక్ సాధారణం కంటే ఎక్కువసేపు ఎరుపు రంగులో ఉంటుంది. దీర్ఘకాలంగా నడుస్తున్న కొన్ని స్క్రిప్ట్‌లను ఆపవలసి ఉంటుంది. * ఇతర వారం లాగే ఈ వారం కూడా కోడ్ విస్తరణలు జరుగుతాయని మేము ఆశిస్తున్నాము. అయితే, ఆపరేషన్ తర్వాత అవసరమైతే కొన్ని కేసుల వారీగా కోడ్ ఫ్రీజ్‌లు సకాలంలో జరగవచ్చు. * [[mw:Special:MyLanguage/GitLab|GitLab]] 90 నిమిషాల పాటు అందుబాటులో ఉండదు. అవసరమైతే ఈ ప్రాజెక్టును వాయిదా వేయవచ్చు. మీరు [[wikitech:Switch_Datacenter|షెడ్యూల్‌ను wikitech.wikimedia.org లో చదవవచ్చు]]. ఏవైనా మార్పులు ఉంటే షెడ్యూల్‌లో ప్రకటిస్తారు. '''దయచేసి ఈ సమాచారాన్ని మీ కమ్యూనిటీతో పంచుకోండి.'''</div><section end="server-switch"/> [[user:Trizek_(WMF)|Trizek_(WMF)]] 14:01, 26 అక్టోబరు 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=30513874 --> == తెలుగు రచయితల, రచనల సూచిక == {{ping|arjunaraoc}}, {{ping|Vjsuseela}}, {{ping|Saiphani02}}, {{ping|దేవీప్రసాదశాస్త్రి}} ఆంగ్ల వికీసోర్స్ లో Subject index చాలా వివరంగా వికీసోర్స్ లోని రచనలన్నింటిని వర్గీకరించారు. లింకు: https://en.wikisource.org/wiki/Portal:Portals. ఇది ప్రాథమికంగా అమెరికాలోని లైబ్రరీ ఆఫ్ కాంగ్రెస్ వర్గీకరణను అనుకరిస్తుంది. ఇదే పద్ధతిలో గాని మన తెలుగు భాషకు అనువుగా నున్న మరే ఇతర భారతీయ వర్గీకరణ పద్ధతిలోనైనా తెలుగు వికీసోర్స్ లోని రచనలన్నింటినీ అమర్చుకొంటే ఒక రచన గురించి వెతకడానికి, చదువుకోడానికి వాడుకరులకు సులభంగా తెలిసే అవకాశం ఉంటుంది. ఈ విషయంలో సభ్యులు మీ అభిప్రాయాలను, సలహాలకు తెలియజేయండి. సాంకేతికంగా ఇది ఎంతవరకు సాధ్యం అని కూడా చెప్పండి. ఇదేవిధంగా రచయితలు అనే వర్గీకరణలో అకారాదిక్రమంలో అందరు రచయితలను చేర్చుకున్నాము. కానీ ఆంగ్ల వికీసోర్స్ లో ఇంకా విపులమైన పద్ధతిలో మనం అనుకరిస్తే ఎలా ఉంటుంది. ఉదా: https://en.wikisource.org/wiki/Category:Authors-Ac అంటే ఉదాహరణకు: విశ్వనాథ సత్యనారాయణ ’వి’ లోనూ మరియు ’స’ లోనూ కూడా కనిపిస్తుంది. మీ విలువైన సలహాలను తెలియజేయండి. [[వాడుకరి:Rajasekhar1961|Rajasekhar1961]] ([[వాడుకరి చర్చ:Rajasekhar1961|చర్చ]]) 05:02, 31 అక్టోబరు 2026 (UTC) :రచయితల సూచికరణ, రచనల వర్గీకరణ విషయం గురించి చర్చ ప్రారంభించినందుకు ధన్యవాదాలు. :1. రచయితల సూచికరణ విషయం - ఇంటిపేరు అనుసరించే సూచీకరణ జరిగుతోంది. ఆంగ్ల వికీసోర్స్ లో కూడా ఇదే పధ్ధతి ఉంది. ఉదాహరణకు: విశ్వనాథ సత్యనారాయణ ’వి’లో మాత్రమే ఉంది. కొన్ని చోట్లా వైవిధ్యం వుంది అంటే అసలు పేరుతొ ఇండెక్స్ అయ్యాయి. సరిచేసుకోవాలి. :2.తెలుగు వికీసోర్స్ ఆంగ్లంని అనుసరించే ఉంటుంది కాబట్టి LC విధానం సరిగ్గానే ఉంటుంది. అవసరమైనంతమేరకు మూసలు దిగుమతి చేసుకుని అనువదించాలి అనుకుంటున్నాను. :మిగిలిన వారి అభిప్రాయాలు అనుసరించి, అవసరమైతే కార్యాచరణకు ఒక సమావేశం గూగుల్ మీట్ లో ఏర్పాటుచేసుకుంటే బావుంటుంది. [[వాడుకరి:Vjsuseela|Vjsuseela]] ([[వాడుకరి చర్చ:Vjsuseela|చర్చ]]) 17:56, 31 అక్టోబరు 2026 (UTC) :ఈవిషయంలో నాకు బలమైన అభిప్రాయాలు ఏమీ లేవు. కాని ఈవర్గీకరణ ఆరంభించేముందు క్రింది రెండు విషయాలు మీఅందరి ముందర ఉంచదల్చుకున్నాను. :1. పై నాలుగు అడ్రెస్సులలో సాయిఫణిగారుగాని, రాజశేఖరుగారు గాని, అర్జునరావుగారుగానీ సొంతపేరుతోనే గాని, ఇంటిపేరుతో చెయ్యలేదు. తెలుగువాళ్ల పరిచయం వాళ్ళపేరుతోనే గాని, ఇంటిపేర్లతో ఉందా? :2. నన్నయ, తిక్కన, శ్రీనాథులను వాళ్లఇంటిపేర్లతో వర్గీకరిస్తే ఏమవుతుందో ఆలోచించండి. :ఆంగ్లసాంప్రదాయాన్ని గుడ్డిగా అనుకరించడం అంత మంచిది కాదేమో. :వ్యక్తిగతంగా నేను వెతికినప్పుడు, ఎఱ్ఱనతో ప్రారంభిస్తాను గాని, ఆయన ఇంటిపేరుతో కాదు. [[వాడుకరి:దేవీప్రసాదశాస్త్రి|గరిమెళ్ళ దేవీప్రసాదశాస్త్రి]] ([[వాడుకరి చర్చ:దేవీప్రసాదశాస్త్రి|చర్చ]]) 03:36, 1 నవంబరు 2026 (UTC) :అవును. సాధారణంగా సూచికరణ విధానంలో తెలుగువారిలో అసలు పేర్లే గుర్తింపు ఉంటాయి. కానీ వికీసోర్స్ లో ఈవిధానం అమలులో ఉంది.[[వాడుకరి:Vjsuseela|Vjsuseela]] ([[వాడుకరి చర్చ:Vjsuseela|చర్చ]]) 08:46, 1 నవంబరు 2026 (UTC) ::అమలులో ఎందుకు ఉందో రాజశేఖరుగారి ఉల్లేఖనంలోనే ఉంది. :: అసలు రాముడి ఇంటిపేరుగాని, దుష్యంతుడి ఇంటిపేరుగాని మీ కెవరికైనా తెలుసా? నాకుమాత్రం తెలియదు. [[వాడుకరి:దేవీప్రసాదశాస్త్రి|గరిమెళ్ళ దేవీప్రసాదశాస్త్రి]] ([[వాడుకరి చర్చ:దేవీప్రసాదశాస్త్రి|చర్చ]]) 10:59, 1 నవంబరు 2026 (UTC) == తెలుగు వికీసోర్సులో వేదిక పేరుబరి కోసం == ఇటీవలే మన రచ్చబండలో ఆంగ్ల వికీలో వాడే పోర్టళ్లు మనం కూడా వాడి, పుస్తకాలు ఇతర ప్రచురణలు సబ్జెక్టు వారీగా పెడితే బాగుంటుంది అని చర్చించుకున్నాము. దీనికి కొన్ని మూసలు దిగుమతి చేసి @[[వాడుకరి:Rajasekhar1961|Rajasekhar1961]] గారు ప్రత్నించగా కొన్ని సమస్యలు ఎదురయ్యాయి. దీనికి గల కారణం మన తెలుగు వికీసోర్సులో "Portal" పేరుబరికి "ద్వారము" [[ప్రత్యేక:NamespaceInfo|అని ఉండడం]]. కానీ ఆ పేరుబారిలో పేజీలో ఏమీ లేవు. మన వేదికలు "వేదిక" అని ఉండి, అన్నీ [[:వర్గం:వేదికలు]] లో ఉన్నాయి. అందువలన ఈ 100వ పేరుబరి "ద్వారము" Canonical name ను "Portal" అని, Local name ను "వేదిక" అని, 101 ఐడీ గల పేరుబారి "ద్వారము చర్చ" Canonical name ను "Portal talk" Local name ను "వేదిక చర్చ" గా మార్చాలని ప్రతిపాదిస్తున్నాను. మీ సమ్మతిని తెలుపగలరు. స్పందనలు వచ్చాక, ఈ మార్పుకు టెక్నికల్ అభ్యర్థన పెడతాను. [[వాడుకరి:Saiphani02|Saiphani02]] ([[వాడుకరి చర్చ:Saiphani02|చర్చ]]) 08:48, 10 నవంబరు 2026 (UTC) :ప్రతిపాదనను నేను అంగీకరిస్తున్నాను. [[వాడుకరి:Arjunaraoc|అర్జున]] ([[వాడుకరి చర్చ:Arjunaraoc|చర్చ]]) 09:36, 10 నవంబరు 2026 (UTC) :: నాకు అంగీ కారమే--[[వాడుకరి:Rajasekhar1961|Rajasekhar1961]] ([[వాడుకరి చర్చ:Rajasekhar1961|చర్చ]]) 12:56, 10 నవంబరు 2026 (UTC) :నేను కూడా సమ్మతి తెలియచేస్తున్నాను [[వాడుకరి:Vjsuseela|Vjsuseela]] ([[వాడుకరి చర్చ:Vjsuseela|చర్చ]]) 02:53, 11 నవంబరు 2026 (UTC) :ప్రతిపాదనను నేను అంగీకరిస్తున్నాను.--[[వాడుకరి:Kvr.lohith|<span style="text-shadow:#EE82EE 3px 3px 2px;"><font color="#0000FF"><b> కె.వెంకటరమణ </b></font></span>]]^{[[User talk:kvr.lohith|<font color="#FF007F"> చర్చ </font>]]} 14:38, 11 నవంబరు 2026 (UTC) hmd7bxik9uunrojmk0fwqc3vl1b019p 0 13886 616500 579518 2026-11-12T05:17:11Z Vjsuseela 1850 616500 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[పోతన తెలుగు భాగవతము]] | రచయిత = బమ్మెర పోతన | అనువాదం= | విభాగము =[[పోతన తెలుగు భాగవతము| పోతన తెలుగు భాగవతము - పీఠికా సహితము ]] | ముందరి = [[తెలుగు భాగవతము]] | తదుపరి = [[పోతన తెలుగు భాగవతము/ప్రథమ స్కంధము|ప్రథమ స్కంధము]] | వివరములు = |సంవత్సరం= }} __NOTOC__ ==పోతన తెలుగు భాగవతము - పీఠికా సహితము == ==పూర్తి విషయసూచిక== అ-హ:- [[పోతన తెలుగు భాగవతము/అకారాది పద్యసూచిక|అకారాది పద్యసూచిక]]<br> #[[పోతన తెలుగు భాగవతము/ప్రథమ స్కంధము | ప్రథమ స్కంధము]]<br> #[[పోతన తెలుగు భాగవతము/ద్వితీయ స్కంధము | ద్వితీయ స్కంధము]]<br> #[[పోతన తెలుగు భాగవతము/తృతీయ స్కంధము | తృతీయ స్కంధము]]<br> #[[పోతన తెలుగు భాగవతము/చతుర్ధ స్కంధము | చతుర్ధ స్కంధము]]<br> #[[పోతన తెలుగు భాగవతము/పంచమ స్కంధము (ప్రథమాశ్వాసము) | పంచమ స్కంధము (ప్రథమాశ్వాసము)]]<br> #[[పోతన తెలుగు భాగవతము/పంచమ స్కంధము (ద్వితీయాశ్వాసము) | పంచమ స్కంధము (ద్వితీయాశ్వాసము)]]<br> #[[పోతన తెలుగు భాగవతము/షష్ఠ స్కంధము | షష్ఠ స్కంధము]]<br> #[[పోతన తెలుగు భాగవతము/సప్తమ స్కంధము | సప్తమ స్కంధము]]<br> #[[పోతన తెలుగు భాగవతము/అష్ఠమ స్కంధము | అష్ఠమ స్కంధము]]<br> #[[పోతన తెలుగు భాగవతము/నవమ స్కంధము | నవమ స్కంధము]]<br> #[[పోతన తెలుగు భాగవతము/దశమ స్కంధము (ప్రథమాశ్వాసము) | దశమ స్కంధము (ప్రథమాశ్వాసము)]]<br> #[[పోతన తెలుగు భాగవతము/దశమ స్కంధము (ద్వితీయాశ్వాసము) | దశమ స్కంధము (ద్వితీయాశ్వాసము)]]<br> #[[పోతన తెలుగు భాగవతము/ఏకాదశ స్కంధము | ఏకాదశ స్కంధము]]<br> #[[పోతన తెలుగు భాగవతము/ద్వాదశ స్కంధము | ద్వాదశ స్కంధము]]<br> #[[పోతన తెలుగు భాగవతము/అకారాది పద్యసూచిక|అకారాది పద్యసూచిక]] ==మూలాలు== సామాన్య శకం 15వ శతాబ్దపు సహజ కవి, తెలుగు కవి, బమ్మెఱ పోతనామాత్యులచే }[https://te.wikisource.org/wiki/%E0%B0%B0%E0%B0%9A%E0%B0%AF%E0%B0%BF%E0%B0%A4:%E0%B0%AC%E0%B0%AE%E0%B1%8D%E0%B0%AE%E0%B1%86%E0%B0%B0_%E0%B0%AA%E0%B1%8B%E0%B0%A4%E0%B0%A8] రచియింపడిన ప్రమాణికమైన బాగవత పురాణ గ్రంథము. కనుక మేధోహక్కుల పరిధిలోకి రాదు. (Public Domain Content) దీనిని సంకలనం చేసి ఎందరో ప్రచురణలు చేసుకున్నారు. ఆ మూల పాఠాన్ని యధా మూలంగా పద్యగద్యలు ఇవ్వడమైనది, నిఘంటు అర్థాలు (Dictionary meaning for words), భావాలు (Abstract Meaning) మాత్రమే చేర్చి ప్రచురించడమైనది. * [http://telugubhagavatam.org/?tebha పోతన తెలుగు భాగవతం.ఆర్గ్] [[వర్గం:పోతన తెలుగు భాగవతము]] [[వర్గం:బమ్మెర పోతన రచనలు]] [[వర్గం:పురాణాలు]] [[వర్గం:15వ శతాబ్దపు రచనలు]] suq8nrlx9zndthwdv1zcy6dnvqcnyqz 104 23178 616067 220900 2026-11-11T12:50:11Z ~2026-59665-38 7696 616067 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Nrgullapalli" /></noinclude>{{Css image crop |Image = 1857_%E0%B0%AE%E0%B1%81%E0%B0%B8%E0%B1%8D%E0%B0%B2%E0%B0%BF%E0%B0%82%E0%B0%B2%E0%B1%81.pdf |Page = 20 |bSize = 450 |cWidth = 98 |cHeight = 72 |oTop = 24 |oLeft = 65 |Location = left |Description = }} <poem>రచయిత మాట సయ్యద్‌ నశీర్‌ అహమ్మద్‌ వినుకొండ-522647 గుంటూరు జిల్లా సెల్‌ : 94402 41727 FGTT565Y7PPUOOOUDYHFUUF ప్రథమస్వాతంత్య్ర సంగ్రామం జరిగి 150 సంవత్సరాలు పూర్తయిన సందర్భంగా కేంద్ర, రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలు నూటాయాభై సంవత్సరాల సంబరాలను జరపాలని నిర్ణయించాయి. ఈ మేరకు వార్తలు, కార్యక్రమాల వివరాలు వెలువడ్డాయి. ఆ సందర్భంగా ఒకరోజు 'తెలుగు స్కూల్‌ ఆఫ్‌ జర్నలిజం అండ్‌ మాస్‌ కమ్యూనికేషన్స్‌' (హైదరాబాద్‌) కార్యాలయంలో కూర్చోని, ఇతర మిత్రులతో కలసి స్కూల్‌ ద్వితీయ సంవత్సరం ప్రణాళికను తయారు చేసే ప్రయత్నంలో ఉన్నాం. ఆ సమయంలో ప్రథమ స్వాతంత్య్ర సంగ్రామ 150 సంవత్సరాల సంబరాల గురించి యథాలాపంగా మాట్లాడుకుంటుండగా, 1857 విూద ఒక ప్రత్యేక సంచిక తీసుకు వస్తే బాగుంటుందని 'గీటురాయి' వారపత్రిక బాధ్యులు అబ్దుల్‌ వాహెద్‌ తన ఆలోచనను మిత్రుల ముందుంచి, ఆర్టికల్స్‌ పరంగా సహకరించాల్సిందిగా నన్ను కోరారు. కాదనేముంది. ఆ సమయంలో మాతోపాటు సమావేశంలో ఉన్న 'తెలుగు ఇస్లామిక్‌ పబ్లికేషన్స్‌ ట్రస్ట్‌' సంచాలకులు అబ్బాదుల్లా తక్షణమే స్పందిస్తూ 1857లో ముస్లింల పాత్ర విూద గ్రంథం కూడా తెస్తే బాగుంటుందన్నారు. గీటురాయి కోసం రాయబోయే సమాచారాన్ని గ్రంథంగా ప్రచురిద్దాం అన్నారు. ఆ ప్రస్తావనతో నా బాధ్యత మరింత ఎక్కువయ్యింది. ఆ సమావేశంలో సాగిన చర్చల ఫలితమే ఇప్పుడు విూ చేతుల్లో ఉన్న 1857ః ముస్లింలు. ఈ గ్రంథాన్ని మొత్తంగా తొమ్మిది అధ్యాయాలుగా విభజించాను. మొదటి అధ్యాయంలో ప్రథమ స్వాతంత్య్ర సంగ్రామం ఆరంభం నుండి అంతం దాకా పూర్తి కథనాన్ని ఒక వరుస క్రమంలో, ఆయా సంఘటనలు, ఘట్టాలు, ఆయా ఘట్టాలలోని</poem><noinclude><references/></noinclude> 3r8xg50u3z3ypkern35rib7alrkidfd 104 78973 616320 380676 2026-11-12T02:39:58Z Rajasekhar1961 50 /* అచ్చుదిద్దారు */ 616320 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Rajasekhar1961" />{{rh|140|చంద్రగుప్త చక్రవర్తి|}}</noinclude>తేజుఁడు, అభిచారవజ్రముతో నందపర్వతమును వేరుతో పడకొట్టిన భూసురుఁడు, శక్తిధరసముఁడు, మంత్రశక్తితో నేకాకిగ కార్యకరణశక్తుఁడు, చంద్రగుప్తునకు ఈ మేదినిని సంపాదించి యిచ్చినవాఁడు, అర్థశాస్త్ర మహాసముద్రమునుండి నీతిశాస్త్రామృతమును చిలికి యెత్తినవాఁడు నైన విష్ణుగుప్తునకు నమస్కరించెదను " 1<ref>{{left margin|5em}}<poem> 1. వంశేవిశాలవంశానా మృషీణామివభూయసాం | అప్రతిగ్రాహకాణాంయో బభూవభువివి శ్రుతః || జాతవేదా ఇవార్చిష్మా న్వేదాన్వేదవిదాంవరః | యౌ౽ధీతవాన్సుచతుర శ్చతురో౽స్పేక వేదవత్ || యస్యాభిచారవజ్రేణ వజ్రజ్వలన తేజసః | పపాతమూలత,శ్రీమా న్సుపర్వానందపర్వతః || ఏకాకీమంత్రశక్త్యాయః శక్ఃతశక్తిధరోపమః | అజహారనృచంద్రాయ చంద్రగుప్తాయ మేదినీమ్ || నీతిశాస్త్రా మృతంధీమా నర్థశాస్త్ర మహోడదేః | యఉద్దథ్రేనమస్తస్మై విష్ణుగుప్తాయ వేధనే || </poem></div> </ref> అని యున్నది. రాక్షసుఁడు చాణక్యసన్నిధి చేరినపుడు, " ఇతఁడుగదా దురాత్ముఁడు లేక మహాత్ముఁడు కౌటిల్యుఁడు! సముద్రము రత్నములకెల్ల బొక్కసమయినయట్లు సర్వశాస్త్రములకును శరణ్యుఁడైన వాఁడు. వీనియందు మాత్సర్యవశమున గదా ఈతని గుణములకు సంతోషింపక యున్నారము! "<ref>{{left margin|5em}}<poem>కరః పర్వశాస్త్రాణాం రత్నానా మివసాగరః | గుణైర్నపరితుష్యా మో యస్యమత్సరిణోవయమ్ || </poem></div> </ref> అనుచు పాండిత్య స్తవమును జేసియున్నాఁడు. దశకుమార చరితము,<noinclude><references/></noinclude> oyx8ar6sj66f4wie1y63m073r3iwtkd 104 78974 616321 280686 2026-11-12T02:43:03Z Rajasekhar1961 50 /* అచ్చుదిద్దారు */ 616321 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Rajasekhar1961" />{{rh||పదియవ ప్రకరణము|141}}</noinclude>పంచతంత్రము, కాదంబరి, చణ్డకౌశికము, బృహత్కథ, హితోపదేశము, విక్రమార్కచరిత్రము మున్నగు గ్రంథముల యందు సమస్తరాజ నీతిశాస్త్రములకును చాణక్యుఁడు గొప్ప ప్రమాణముగ సంగీకరింపఁబడి యున్నాడు.<ref>నీతిశాస్త్రము మనదేశమునందు మొట్టమొదట నుత్పన్నమయినది. సంస్కత గ్రంథావళియం దత్యంత ప్రాచీనమయినది. చాణక్యుని నీతిసారము స్వజాతీయశాస్త్రము లన్నిటిలోను అత్యంత బహుజనాదృత మయినది,</div> ఇటీవల రెండుమూడు సంవత్సరములక్రిందట మైసూరు రివ్యూనందు మ-రా-రా-శ్రీ. ఆర్. శ్యామశాస్త్రులుగారు. బి. ఎ. చాణక్యకృత అర్థశాస్త్రమునందు ఒక భాగమును ఇంగ్లీషునందు భాషాంతరీకరించుచు వచ్చిరి. ఇయ్యది ప్రాచీన గ్రంథ ప్రతిగా ననేక పండితుంచే నంగీకరింపఁబడి యున్నది. చాణక్య రచిత శాస్త్రములును అందు రూపముగ నతఁడు వడసిన బిరుదులును ఈ దిగువ శ్లోకమునందు గూర్చియున్నవి. {{left margin|5em}}<poem> వాత్సాయ నోమల్లనాగః కౌటిల్యశ్చణకాత్మజః | ద్రావిలః వక్షిలస్వామి విష్ణుగుప్త శ్చాంగులశ్చనః || </poem></div> ఇందు వక్షిలనామమున అతఁడు. నైయ్యాయికుఁడనియు, కౌటిల్యు బేర రాజతంత్రజ్ఞుఁడనియు, జ్యోతిశాస్త్రమునందు విష్ణుగుప్తుఁడనియు. కామసూత్రములు యందు వాత్స్యాయనుం డనియు నీతి శాస్త్రమునందు చాణక్యుఁడనియుఁ బ్రసిద్దిఁ గాంచియున్నాడు. మల్లనాగనామము అతని యుద్ధవీరత్వమును. ద్రావిలనామము రణరంగ ప్రాముఖ్యతను ప్రకటించుచున్నవి. అంగుల నామము గణితశాస్త్ర నిపుణతను తెలిపెడిని కాఁబోలు. పాఠాంతరము త్రికాండ శేషమునందు అంసుల అని యున్నందున విశాలభుజుఁడు దృఢగాత్రుఁడని సూచించుచున్నది</ref></div> ముద్రారాక్షసమునందు ప్రబలపాత్రముగఁ బ్రజ్వలించుచు, పరిస్ఫుటబుద్దిని, ఆత్మవిశ్వాసమును, యుక్తితంత్రజ్ఞతను, నిరంకుశ నీతిశాస్త్ర ప్రావీణ్యమును, దూరదర్శనమును,<noinclude><references/></noinclude> ntagxha3ceey8pot3978p8hfpfqzrm5 104 78975 616322 280687 2026-11-12T02:45:23Z Rajasekhar1961 50 /* అచ్చుదిద్దారు */ 616322 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Rajasekhar1961" />{{rh|142|చంద్రగుప్త చక్రవర్తి|}}</noinclude>నిర్ణీత ఫలప్రాప్తికి వలసిన సర్వోద్యమ పరత్వమును చాణక్యుఁడు వెల్లడిసేయుచున్నాఁడు. ఈ నాటకమునందలి సర్వకార్య వ్యవసాయమును చాణక్యునిదిగనే ద్యోతకపడుచున్నది. ఇతఁడు “ విఘ్నేర్ముహుర్ముహురపి హన్యమానాః ప్రారబ్ధ ముత్తమగుణా సపరిత్యజన్తి,"<ref> {{left margin|5em}}<poem> 1 శా.ఆరంభింపరు నీచమానవులు విఘ్నాయాస సంత్రస్తులై యారంభించి పరిత్యజింతు రురువిఘ్నాయత్తులై మధ్యముల్ ధీరుల్ విఘ్నవిహన్యమాను లగుచున్ ధృత్యున్నతోత్సాహులై ప్రారబ్దార్థము లుజ్జగింపరుసుమీ ప్రజ్ఞానిధుల్ గావునన్. </poem></div> </ref> అను శ్లోకమునకు దృషాంత రూపుఁడన్నను సరిపోదు, విఘ్నముల ఛాయలైనను పొడఁగట్ట నట్టులు భూతభవిష్యద్వర్త మానములను గణితశాస్త్రజ్ఞుల సునిశ్చితతో సమానపఱచి, యుపక్రమించిన యత్నములను పూర్వనిర్ణీత యుపసంహారములకు కొనసాగించుచు ఆయా దేశములలో నా యా కాలములలో అస్ఖలిత జయులై సంచరించిన మహాత్ములలో నొకండు. గ్రీకులలో అలెగ్జాండరు, రోమనులలో సీజరు, ఫినిషియనులలో హానిబలు, యూరోపియనులలో నెపోలియను, అమెరికనులలో వాషింగుటను చరిత్రముల, జదివిన వారల కెట్టి యుత్సాహము పుట్టఁగలదో యట్టియుత్సాహము చాణక్య చంద్రగుప్తుల చరిత్రము జదివినవారికిఁ బుట్టక మానదు. అలక సుందరాదులకైన కొన్ని కొన్ని యపజయములు, చిత్తక్లేశములు కలవు. కాని ఈ చాణక్యునకు, మాత్రమది యేమియు లేదు. "సృషలుని కల్పనాయాసమును నాయొక్క మతి జాగరూకతయు" నని చాణక్యవచనమున<noinclude><references/></noinclude> iav6rjlde6472ergj0tjyz5a5xc89wm 0 105513 616543 544358 2026-11-12T10:43:17Z Rajasekhar1961 50 added [[Category:భాషాశాస్త్రం]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 616543 wikitext text/x-wiki {{header | title = తెలుగు వాక్యం | author = చేకూరి రామారావు | translator = | section = | previous = | next = [[/సామాన్య వాక్యాలు|సామాన్య వాక్యాలు]] | year = 1975 | notes = [[#toc|విషయసూచిక]] {{featured download}} }} <pages index="తెలుగు వాక్యం.pdf" from=1 to=13 /> {{anchor|toc}} <pages index="తెలుగు వాక్యం.pdf" from=14 to=14 /> ==ఇతర కాపీలు== * భారత డిజిటల్లో లైబ్రరీ వారి మూడు ప్రతులు.[https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.497544], [https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.392617], [https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.492344] {{Non-free DLI}} [[వర్గం:UDC 81-116]] [[వర్గం:1975 ముద్రితాలు]] [[వర్గం:భాషాశాస్త్రం]] ejo76eroj0ymy2xchhq5r0pwctm1c7f 0 137425 616544 414048 2026-11-12T10:44:03Z Rajasekhar1961 50 added [[Category:భాషాశాస్త్రం]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 616544 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[../]] | రచయిత = పి. సంగీత | అనువాదం= | విభాగము =యంత్రానువాదంలో 'వాక్యవిశ్లేషకం' అక్కర | ముందరి = | తదుపరి =[[అమ్మనుడి/సంపుటి 6/జనవరి 2021/సర్వోన్నత న్యాయస్థానం తీర్పుతో సమస్య పరిష్కారమవుతుందా!|సర్వోన్నత న్యాయస్థానం తీర్పుతో సమస్య పరిష్కారమవుతుందా!]] | వివరములు = |సంవత్సరం=2021 }} <pages index="అమ్మనుడి జనవరి 2021 సంచిక.pdf" from=16 to=17 /> [[వర్గం:భాషాశాస్త్రం]] kb69mwy0laovv9053gapere2nm784n9 104 169839 616163 479744 2026-11-11T13:40:43Z Rajasekhar1961 50 /* అచ్చుదిద్దారు */ 616163 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Rajasekhar1961" />12 శ్రీనివాసవిలాస సేవధి</noinclude>వశ్యుఁడవై యుండుమని వేడుకొని, యాతని యర్ఛాకృతికి నుత్సవము సల్పుటకనుజ్ఞ వడసి, దేవశిల్పిచే మందిర ప్రాకారాదుల నిర్మింపఁజేసి యుత్సవములను వైభవముతో నడపించెను. దీనినిబట్టి శ్రీనివాసుని యర్చాకృతి కుత్సవము సల్పువిధానము త్రేతాయుగముననే బ్రహ్మచేఁ బ్రారంభింపబడినదని తెలియవచ్చుచున్నది. అప్పటికే కలశప్రతిష్టాపనము, ధ్వజారోహణము, దిగ్బలి, తిరువీధు లేగుట సంప్రదాయవిహితములైనవి. తిరునాళ్లెకుఁ చోళద్రమిళ పాండ్య సూరసేనాంధ్ర మాళవ కర్నాట మగధ సౌవీర కురు ఘూర్త నోత్తరకోసల ప్రముఖ ధరణీశ్వరులు తత్తద్రాష్ట్ర జనులు నడుగడుగుకు దండము పెట్టువారు, నోటి తాళములు పూనువారు, తమ్మటంబులు బెట్టి తాటించువారు, గోవింద బెట్టుచు గునుకువారునై వచ్చుచుండిరి. అచ్చటి ప్రపాపాలికలు పొంథుల ననేక విధముల నాదరించుచుండిరి. అందరికి నట్లే శ్రీనివాసుఁడు దృశ్యుఁడగు చుండునట్లు ప్రతివర్ష మామహోత్సవము జరుగుచుండునట్లు బ్రహ్మ వరమును బడసెను. ఇది వరాహపురాణకథ. తొలిమూడు యుగములకు సంబంధించినది — దీనిని మూడాశ్వాసములలో నిముడ్చినాడు కవి. పద్మావతీ పరిణయము కలియుగమునకు సంబంధించిన కథయని గాఁబోలు నిందు తెలుపఁబడలేదు. 5, 6, ఆశ్వాసములం దా పద్మినీ పరిణయము, అర్చాకృతి యర్చనార్థము కొండపై మండప ప్రాకారాది నిర్మాణాదికథలు భవిష్యపురాణోక్త పద్ధతిని వివరింపఁబడినవి. ఇంక నడుమనున్న నాలుగవ యాశ్వాసమున తీర్థాదుల మహిమలును, వానిని గూర్చినకథలును, వామన బ్రహ్మాండపురాణోక్తరీతిని వర్ణింపఁబడినవి. వేంకటధరణీ ధర మహిమను విన్న ఋషులు వేసిన ప్రశ్నల కుత్తరముగా, స్వామిపుష్కరిణీతీరమున కుమారుఁడు తారక సంహారమువలనఁ గలిగిన బ్రహ్మహత్యను దొలగించుకొనుటకై శివుని యుపదేశంబున స్వామిపుష్కరిణీ<noinclude><references/></noinclude> 4508hscei5hqqnl16msnymalszvnsvi 104 169840 616164 479745 2026-11-11T13:49:26Z Rajasekhar1961 50 /* అచ్చుదిద్దారు */ 616164 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Rajasekhar1961" />పీఠిక 18</noinclude>తీరంబున తపంబుసలిపి నారాయణు నెట్లు దర్శించెనో, విష్వక్సేనుఁడు సువర్చలయందు వరుణుని కుమారుఁడై పుట్టుటచే, నా పేరితీర్థమున కెట్లు మహిమకలిగెనో, అహల్యా జారుఁడగు నింద్రుని తపస్సుమూలముగా వజ్రతీర్ధమెట్లు మహితమయ్యెనో, తెలుపుకథలను విపులముగా వామనపురాణమునుబట్టి వర్ణించి, వేంకటాద్రికి వివిధనామములు గలుగుటకుఁ గల కారణములను బ్రహ్మండపురాణోక్తరీతిని వివరించెను. ఇక 5, 6, ఆశ్వాసములలో వృషాసురునిఁ బొలియించుట మూలముగా వృషాచలనామమెట్లుకలిగెనో, శ్రీనివాసుఁడు పద్మినీకాంత నెట్లు పెండ్లాడెనో, కలియుగాగమమునందెట్లు వెన్నుడు విహరింపఁదొడఁగెనో యను విషయములను గూర్చి (యేవో) పురాణముల్ దడవి, వ్యాసుని భావంబుననిలిపి సూతుఁడు మునీశ్వరులకుఁ జెప్పినట్లు మాత్రమే యీ కవి చెప్పినాడుగాని యే పురాణ విషయములో వ్యక్తపరుపలేదు. ఈతఁడు తొలుత పేర్కొనినవానిలో మిగిలినవి "పాద్మగారుడములు”. ఇందలి కథ తెలుపు విశేషమేమనఁగా నీ భూమిపై నున్న "వేంకటాచలమను" నది "వెన్నుడు మున్ను తిన్నగా భూమికి వైకుంఠమునుండి తెప్పించినదే" యని. ఇదివరలో వైకుంఠమునుండి వెంకటాచలమును తెప్పించినట్లచ్చటను ఈతడు పురాణోక్తముగనై నను చెప్పియుండలేదు. తొలుత వరాహమూర్తి గరుడునితోఁ జెప్పినది "పక్షీంద్ర నీవు నిబ్బరముననేగి, యక్షిణ లక్ష్మీచే నలరు వైకుంఠ నగరంబునను మన నగరిలో రత్ననగరాజ మొకటి యున్నదిగదా దాని భువికిఁదేవలె" నని, అతడు దానినట్లు తీసికొనిరాగా స్వామిపుష్కణియన్ సరమునుజూపి ఈ మహాసరసీపై నెసగంగధరణి నిడుమన, నాతఁడయ్యెడ సమంబైన పుడమిని యా దిప్య భూధరంబునిచె" ననిచెప్పెను. ఆ వరాహమూర్తి శ్రీనివాసుఁడై నట్లే ఆ రత్ననగరాజమే స్వామిపుష్కరిణి సమీపమున నుండుటచే వెంకటాచలమయ్యెనని మనము తలంపవలసియున్నది.<noinclude><references/></noinclude> a7h7sdnvcm11433w1lvi3dqe93864qm 0 208528 616545 544979 2026-11-12T10:45:18Z Rajasekhar1961 50 added [[Category:భాషాశాస్త్రం]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 616545 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[../]] | రచయిత = ఆవాల వీణ | అనువాదం= | విభాగము = VI. మిత అయ్యల్‌వార్ల భాష, వాడుకపదాలు | ముందరి = | తదుపరి = | వివరములు = |సంవత్సరం=2023 }} <pages index="మిత అయ్యల్ వార్లు.pdf" from=165 to=180 /> [[వర్గం:భాషాశాస్త్రం]] jehupavj3s2i3vyy0m1ovzku8y60buq 104 238973 616507 599303 2026-11-12T06:41:14Z Rajasekhar1961 50 616507 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="A.Murali" /></noinclude> {{c|''సంపాదక హృదయం'''}} {{rh|సంపుటి 1|| సంచిక:3}} {{rh| అమ్మనుడి || మే 2015}} {{c|తెన్నాట తెలుగు నుడి పోరాటం}} తెన్నాట (తమిళనాట) తెలుగునుడిని నిలబెట్టుకోవడానికి తెలుగువారి తపన ఏమిటో, చేస్తున్న పోరాటం ఏమిటో నిన్నటి 'నడుస్తున్న చరిత్ర' నేటి 'అమ్మనుడి' చదువరులకు తెలుసు. ఇప్పుడా పోరాటానికి ఒక తీరూ తెన్నూ ఏర్పడుతున్నది. తెలుగువాణి' సంస్థ తెలుగు చదువులు నేర్పుతున్న క్రమంలో సమకూడు తున్న తెలుగు లెంకల తోడ్పాటుతో ఈపని జరుగుతున్నది. తెలుగు భాషోద్యమ సమాఖ్య తీర్చిదిద్దిన తెలుగు పతాకాన్ని వారు అందుకొన్నారు. ఇప్పుడు తమదైన తెలుగుతల్లి ప్రార్ధన గీతాన్ని-వేడుకోలు పాటను వ్రాసుకొన్నారు. ఆ పాటను ఈ పత్రిక రెండవ అట్టపై చూడండి. దక్షిణదేశ ప్రాంతంలోని తెలుగు తోబుట్టువులు తమ ఉనికి పోరాటానికి స్ఫూర్తినిచ్చే తెన్ (దక్షిణ) తెలుగు - తెందెలుగు తల్లిని ఆవాహన చేసుకొన్నారు. ఎంతో సుందరమైన (చెన్) ఆ తెలుగుతల్లికి వేడుకోలు పాటను పాడుకొంటూ- ఆ దక్షిణ ప్రాంతంలో మూల ద్రావిడంలోంచే పుట్టిన తమిళ తోబుట్టువులతో కలిసి బ్రతుకుతున్నారు. వేల ఏండ్లుగా నెలకొన్న ఆ తెలుగుతల్లి తియ్యని స్వరాన్ని కీర్తిస్తున్నారు. ఆ ప్రాంతంలో పారుతున్న అరుణ, పెన్నా, కావేరి, వైగా, పరణి అనే అయిదు ఏరుల నడుమ అందంగా అమరివున్న తమ భూభాగాన్నీ అక్కడి తొలిజాతి జనులుగా తమ ఉనికినీ తలచుకొని మురిసిపోతున్నారు. ఆ నదులు వడివడిగా పరుగులిడి, తమ చేనులకు ప్రాణంపోస్తూ పచ్చని పైరులనూ, పాడిపంటలనూ సమకూర్చి తమ కడుపులను నింపి తమ బ్రతుకును నిలుపుతున్నాయనీ శౌర్యవంతురాలయిన ఆ అమ్మ తమను కాపాడుతున్నదని వారు పొంగి పోతున్నారు. పడమటి కొండలను ఆ తల్లి కుడిచేతిలోనున్న పతాకం (కొడి) అనీ, ఎడమచేతిక్రింద బంగాళాఖాతం (తూర్పు కడలి) ఉందని, తిరుమలకొండ ఆమె తల కొప్పు అనీ, వానమామల కొండలు ఆమె కాలి తొడుగు అనీ అలాంటి గొప్ప రూపాన్ని వారి మనసులలో ముద్రించుకొని ఆ తెందెలుగు తల్లిని ఆ నిండు జాబిల్లిని - గొంతెత్తి వేడుకొంటున్నారు. కొంగు, మొరసు, చోళ, తొండ, పాండ్య నాడులు అయిదింటి పూర్తి భౌగోళిక రూపమే తెన్నాడు అని స్పష్టంగా తమ తావును వారు గుర్తించారు. ఈ నాడుల్లో నెలకొనియున్న ఆ తెందెలెగు తల్లి తావుతావుకూ పలుతీరులు పలుకుతున్నది అనీ ఆమె పలుకులు తమ చెవులకు తేనెలు చిలకరిస్తున్నాయి అనీ వారు పొంగిపోతున్నారు. ఆ తల్లిని ఒక నిండైన భావచిత్రంగా తలచుకొని, ఆమెను తమ ముందు సాక్షాత్కరింప జేసుకొని, 'అమ్మా, నీమీద ఒట్టు. మేం తెలుగును నిలుపుకొంటాం' అని మరీ మరీ ఒట్టు పెట్టుకొంటున్నారు. 'అమ్మనుది' తొలిసంచిక (మార్చి) ముఖచిత్రంగా ఇచ్చిన తెలుగునుడి పటంలో ఈ తెన్నాడు విస్తీర్ణాన్ని చూడండి. ఆంధ్ర, తెలంగాణలు గాక, ఈ తెన్నాడూ గాక ఇంకా తెలుగువారు పరుచుకొనివున్న నేలను పరికించండి. తెలుగునేల అంటే నేటి ఆంధ్ర, తెలంగాణలు కలిసిన ప్రాంతమేనని, నిన్నటిదాకా వున్న ఆంధ్రప్రదేశ్ మాత్రమే తెలుగువారి భూమి అనీ అందరినీ భ్రమల్లో ముంచేసిన నాయకత్వం ఈ తెలుగుజాతికి దాపురించింది. ఇప్పుడు వాటిని పటాపంచలు చేసే యువజనతరంగం ఆ ప్రాంతాల్లో పొంగివస్తున్నది. నేడు ఇది తెన్నాడుతో మొదలైంది. రేపు తక్కిన చోట్లకు పాకుతుంది. తెన్నాటిలో ఇప్పుడు చోటుచేసుకుంటున్న పరిణామాలు రానున్న<noinclude><references/> {{rh|తెలుగుజాతి పత్రిక అమ్మనుడి మే 2015||7}}</noinclude> 57u38g197snt4wv9jc824awu8aezk6d 104 238974 616506 599309 2026-11-12T06:39:10Z Rajasekhar1961 50 616506 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="A.Murali" />{{c|సంపాదక హృదయం}}</noinclude>మార్పులకు కొద్దిపాటి సూచికలు మాత్రమే. 'అస్తిత్వ ఉద్యమాలు' అని మేధావులు పలుకుతున్న మాటను మనం హాయిగా తెలుగులో ఉనికి పోరాటాలు అనుకోవచ్చు. స్త్రీలు, పీడితులు, వెనుకబడిన కులాలు, వృత్తివర్గాలు వంటి రంగాలకు చెందిన ఉనికి పోరాటాలుగా ఇవి ప్రసిద్ధం. మరి, బలమైన కారణాలతో ఒక రాజకీయ పోరాటంగా సాగే ప్రాంతీయ అస్తిత్వ పోరాటాలకు ఇటీవలి తెలంగాణ పరిణామాలే సాక్ష్యం. ఏ నుడి అయినా ప్రజల్ని కలిపి వుంచేదేగాని, వారి మనుగడకు, ఉనికి పోరాటాలకు అది అడ్డు కాదు. పైగా ఆ వర్గాల నడుమ అవగాహనను, సహకారాన్ని పెంచే తోడుగా ఉంటుంది. ఒక నుడి జాతిజనులు భౌగోళికంగా విస్తరించి వున్నప్పుడు వారి బ్రతుకు అక్కరలకు అడ్డుపడేదిగా అమ్మనుడి ఎప్పుడూ ఉండదు. ఈ స్వభావమే ఇప్పుడు దూరతీరాలలో నెలకొని వున్న తెలుగు ప్రజలందరి ఉనికి పోరాటాలకు కావలసిన తెగువనూ, చేవనూ ఇస్తున్నది. దీన్ని అన్ని ప్రాంతాలలోని తెలుగు జనులు, జన నేతలూ తెలుసుకోవాలి. ఒకరికొకరు తోడు నిలిచి, దేశంలో అన్ని ప్రాంతాల తెలుగువారి ఉనికి పోరాటాలకు మద్దతు ఇవ్వాలి. అలాంటి అక్కర శ్రీలంకలోని తమిళులకు ఏర్పడిందని భారతదేశంలోని తమిళులు తెలుసుకొని, వారిని సమర్ధించేందుకు ఎంతగా తమ రాజకీయాలను మలచుకొన్నారో గమనించాలి. అదేవిధంగా దేశంలోనూ, ఇతర దేశాల్లోనూ ఉన్న తెలుగువారి భాషా సంస్కృతుల, జీవన హక్కుల రక్షణకు రెండు తెలుగు రాష్ట్రాలూ మద్దతు ఇవ్వాలి. ఈలోపుగా ఈ రెండు రాష్ట్రాల్లో తెలుగును బలమైన సాధనంగా తీర్చిదిద్దుకునేందుకు తగిన అన్ని చర్యలను ప్రభుత్వాలు చేపట్టేలా ఉద్యమాలు రావాలి. ఆ ఉద్యమాలే జాతిభావనను పెంపొందించగలుగుతాయి. ఎన్ని రాష్ట్రాల్లో ఉన్నా, ప్రాంతాల్లో ఉన్నా తెలుగుజాతి బంగరు భవితకు అవి దారి చూపగలుగుతాయి. తమ 'అమ్మ నుడి'ని తల్లిగా భావించడం ఈ నేల జనుల్లో ఉన్న ఒక గొప్ప భావన. అది వారి నెత్తుటిని ఉరకలెత్తిస్తుంది. స్ఫూర్తినిస్తుంది. ఆ భావన దైవభావనతో సమం అవుతుంది. మొన్నటిదాకా తెలుగుతల్లి గానే....నిన్నటినుంచి తెలంగాణ తల్లిగా కూడా... ఇప్పుడు తెందెలుగుతల్లి గానూ... రేపు మరొకరూపం. ఊహలు, ఊహాచిత్రాలు, శిల్పాలు ఎలా ఉన్నా అందరు తల్లుల పలుకు ఒక్కటే-అది తెలుగు, ఆ పలుకు తీరులు అనేక సహజకారణాలవల్ల పలువిధాలుగా ఉంటాయి. అందుకే తెలుగువారివి 'పలునెలవులు'. అయినా 'పలుకు ఒక్కటే'. లిపి ఒక్కటే. ఈ సహజ, శాస్త్రీయ, చారిత్రక సత్యాన్ని చూడలేనివారిపట్ల కోపం వద్దు. వారే కాలక్రమంలో దారికి వస్తారు. 'అమ్మ నుడి' చేవ అటువంటిది, అమ్మ ఒడి అటువంటిది. ఆ నెనరు అటువంటిది. విజయదశమి పండుగలో రోజుకొక్క తీరున అమ్మవారిని అలంకరిస్తారు. మూలవిరాట్టు ఆమే. ఆరోజు అలంకారాన్ని బట్టి భక్తులరాక, పూజాదికాలు, వేడుకలు ఉంటాయి. తెలుగుతల్లి కూడా అటువంటి శక్తి స్వరూపిణే. ఆమెకు తావుకొక అలంకారం... పలుకుకొక సోయగం... అంతటా మధురస్వరాలు వినిపించే పలుకులతల్లి ఆమె. చివరగా చెప్పదలచుకొంది ఒక్కటే. వివిధ ప్రాంతాల్లోని తెలుగువారు తమ బంగరు భవిత కోసం చేసే ఉనికి పోరాటాలు జాతికి ముందడుగులే అవుతాయి. వాటిని సాటి తెలుగువారు ప్రోత్సహించాలి. తోడ్పడాలి. తెన్నాడులో ఇప్పుడు తెలుగువారు సాగిస్తున్న పోరాటం తమ నుడి-నానుడి లను (భాషాసాహిత్యాలను) రక్షించుకోవడంకోసమే. అయితే దాన్ని తమిళనాడులోని తమిళ రాజకీయ నేతలు ఒక ధిక్కారంగా భావించవచ్చు. అయినా అక్కడి 42 శాతంకు పైగా ఉన్న తెలుగువారు తమ నేలతల్లిని గౌరవిస్తూ, తమ తోటి తమిళ తోబుట్టువులతో చేయి చేయి కలిపి నడుస్తామని తమ వేడుకోలు పాటలోనే ఒట్టుపెట్టు కుంటున్నారు. ఇక వారిని శంకించడానికేముంది. వేల ఏండ్లుగా తమ నేలపైనే తామున్నందున నుడి పరమైన తమ హక్కులను సాధించుకోవడానికి, తోటివారితో కలిసి స్వాభిమానంతో మనుగడ సాగించడానికీ తెన్నాట తెలుగువారు చేస్తున్న సాంస్కృతిక పోరాటాన్ని బలపరచడం మనందరి కర్తవ్యం. {{rh|09-5-2015|| సామల రమేష్ బాబు.}} {{c|'''ఏ రాష్ట్రంలో ఉన్నా ఏ దేశంలో ఉన్నా తెలుగువారంతా ఒక్కటే '''}}<noinclude><references/> {{rh|తెలుగుజాతి పత్రిక అమ్మనుడి మే 2015||8}}</noinclude> dbwdykgb6r6ztjv7d7ov4s92ick102o 104 239012 616331 597044 2026-11-12T03:53:14Z A.Murali 3019 /* అచ్చుదిద్దారు */ 616331 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="A.Murali" /></noinclude>{{rh|పాట||}} {{p|fs150|ac}}వెలుగుల తెలుగు</p> {{Css image crop |Image = Ammanudi May 2015 - Samala Rameshbabu.pdf |Page = 44 |bSize = 600 |cWidth = 231 |cHeight = 267 |oTop = 106 |oLeft = 303 |Location = center |Description = }} తెలుగుపలుకు తెలుగయాస-తెలుగు నుడి కూర్పులు తెలుగుభాష పెన్నిధులు-మన శ్వాసల పరిమళాలు మన జాతీసంస్కృతుల-విస్తరణకు రహదారులు గగన పాలపుంతలోన - జలతారు వలవేసి వెన్నెల మూలాల్ని తెచ్చి - చలువ ముద్దగా చేసి సిరిమల్లె సంపెంగ - గులాబీ అత్తరులు చేమంతి పూబంతి - తంగేడు పుప్పొడులు పరువాలవాణి - అధరామృతాలద్ది పోతపోసిన సొగసులు - తెలుగక్షరాలు విశ్వకర్మ ఉలిమలిచిన - పరిపూర్ణరూపాలు పున్నమిరేయిలో - తేటనీటిసరస్సులో తేలిఆడు తెల్లకలువ - పూవులనగా... మలిసంజవేళలో - మందపవనహాయిలో బారులు తీరిన ప్రశాంత-కపోతాల వరుసనగా హేమంతఋతువులో - ప్రతి పచ్చిక శిరసుపై ముత్యాలై మెరిసే - మంచుబిందువులే అనగా... ప్రకృతిభావాల గనులు - మన వెలుగు తెలుగు పదాలు చెరకురసములో చిక్కని - తేనెపోసి గిలకరించి పాల మీగడలతోడ - పంచదార రంగరించి పనసతొనల సరసన - చక్కెరకేళీలు చేర్చి జామామామిడి వెలగ - గుజ్జులన్ని కలగలిపి అతిమధురఫలరసాయనాన్ని - అద్భుతంగ వండినా ధన్వంతరి సరికొత్త - లేహ్యం సృష్టించినా తెలుగు మాండలికాలకవి - సరిరావు సరిపోవు ఇతిహాసపురాణాలు - ప్రబంధాలు శతకాలు నాటకాలు గేయాలు- నవలా అవధానాలు కథలు కవిత్వాలు - పలు నూతన ప్రక్రియలై ప్రపంచభాష పదాలెన్నొ - కలుపుకొంటు విస్తరిస్తు కాలవేగమందుకొంటు -మానవబంధాలల్లుకొంటు వినసొంపగు ఉచ్చారణ - మన భాషాపదజాలం ఆ తెలుగు మనది మనది - వారసులం మనం మనం ఆ సంపద కాపాడుట - అదే అదే మన ధర్మం మొదట మన తెలుగుభాష - ఆ పిమ్మటె పరభాషలు ఎన్నయినా నేర్చుకో విశ్వమంత వెలిగిపొ అమ్మభాష అమ్మమనసు - అమ్మ చేతివంట ఏ సిరులకు సరితూగని - నిత్య సత్యాలమూట మనసంత పులకించు -ఆమని కోయిల పాట {{right|-సడ్లపల్లె చిదంబరరెడ్డి: ఫోన్: 9440073636}} {{rule}} ఆవిష్కరించింది 'విధికుడు' అనే మాదిగకులస్తుడు, అమరావతి స్తూపాన్ని దర్శించుకునేవాడు. అంతేకాదు, ఆ స్తూప నిర్మాణానికి తనవంతుగా కొంత విరాళంకూడా ఇచ్చాడు. వైదిక ఆలయాల్లోకి అంటరానివారికి ప్రవేశంలేదు. - కానీ, బౌద్ధ ఆరామాల్లోకి ప్రవేశం ఉంది. అంతే కాదు, వారికి బౌద్ధ భిక్షువులై ధర్మప్రబోధం చేసే హక్కుకూడా ఉంది. అందుకే తెలుగు నేలను పాలించిన వైదికేతర రాజులు, తెలుగు నేలమీద జీవించిన వర్ణ, కుల, లింగ వివక్షకు గురైన ప్రజలందరూ బౌద్ధాన్ని ఆలింగనం చేసుకున్నారు. - క్రీ.పూ.300నుండి క్రీ.శ. 500 వరకూ ఈ నేలమీద బౌద్ధం అడుగడుగునా నడయాడింది. అందుకు తొలిద్వారాలు తెరిచిన రాజవంశం 'శాతవాహనులు' వీరి కాలంలోనే రెండో బుద్ధునిగా కీర్తిగాంచిన ఆచార్య నాగార్జునుడు అవతరించాడు. {{right|(ఇంకా ఉంది)}} {{right|ఫోన్: 9390600157}}<noinclude><references/> {{rh|తెలుగుజాతి పత్రిక అమ్మనుడి మే 2015||46}}</noinclude> rfj4un6r03ocn0brulz18ftkk2lp6sg 104 239013 616442 597045 2026-11-12T04:34:00Z A.Murali 3019 /* అచ్చుదిద్దారు */ 616442 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="A.Murali" /></noinclude> {{rh|పొరుగు తెలుగువారు|| శ్రీ అగరం వసంత్}} {{c|కోలారు జిల్లా తెలుగు మహనీయుడు}} {{p|fs150|ac}}'''శ్రీ యోగి అంజినప్ప స్వాములవారు.'''</p> {{Css image crop |Image = Ammanudi May 2015 - Samala Rameshbabu.pdf |Page = 45 |bSize = 600 |cWidth = 239 |cHeight = 300 |oTop = 192 |oLeft = 304 |Location = center |Description = }} తెలుగు భాష, సాహిత్యం అంటే, కేవలం ఇప్పటి ఆంధ్ర, తెలంగాణ అనే రాజకీయపు గిరుల తెలుగు వరకవులూ యోగులూ ఆ గిరులకు బయటకూడా కనిపిస్తారు, ఓపికగా వెతకగలిగితే. అటువంటి మహనీయు లలో ఒకరు శ్రీ అంజనప్ప స్వాములవారు, ఈయన ఇప్పటి తమిళనాటి హోసూరు తాలూకాలోని సీకనపల్లి అనే ఊరిలో 1869వ ఏడాది పుట్టిరి. వీరి తల్లిదండ్రులపేర్లు కాశమాంబ, గవియప్ప, వీరి చిన్నతనంలోనే వీరి తండ్రి చనిపోయిది. సరిగ్గా అదే సమయంలో అంటే 1876-77లలో హోసూరు తావులో విషరోగాలు చెలరేగి చాలామందిని బలి తీసుకున్నాయి. దీంతో వీరి తల్లిగారైన కాశమాంబ, కొడుకుతోపాటు హోసూరు తావును విడిచి, ఇప్పటి కర్నాటకోని కోలారుజిల్లా, శ్రీనివాసపురం తాలూకా, అరికేరి పల్లెకు వలస పోయింది. అరికేరికి జమిందారుగా ఉండిన వెంకటప్ప, వీరికి దగ్గర చుట్టం కావడంతో ఈ కుటుంబాన్ని ఆదుకునిరి. కాశమాంబ ఇంటిపనులు చేస్తా, ఆంజినప్ప గొడ్లనుఉ కాస్తా బతుకులను కొనసాగించిరి. అంజినప్పకు పెండ్లీడు రాగానే, వెంకటప్ప తన కూతురైన పాపమ్మను ఇచ్చి వీరి పెండ్లి జరిపించిరి. పెండ్లి అయినాకూడా అంజనప్ప, పాపమ్మల సంసారజీవనం, రామకృష్ణపరమహంస, శారదాదేవీల దాంపత్యం లాగానే గడిచిందట. అంజినప్ప కోడెవయసులో ఉన్నప్పుడు ప్రతిదినమూ గొడ్లను మేతకు విడిచిపెట్టి, ఆ చుట్టుపక్కలున్న మానులనీడల్లోనో బండలమీదనో కూర్చుని ధ్యానంలో మునిగిపోయేవారట. అట్లాంటప్పుడు ఆయన నోటి నుంచి వేదాంత, భక్తిపరమైన పాటలూ, పద్యాలూ జాలువారేవట. మెల్లమెల్లగా వాటికి ఆయన అక్షరరూపం కూడా ఇచ్చినారట. అదే తరువాత కాలంలో 'అనుభవ వేదాంత రత్నావళి' అనే 494 పుటల గ్రంథంగా వెలువడి, దక్షిణ కర్నాటక అంతటా పేరు గడించింది. ఈ గ్రంథంలోని భాష, 450 పుటలకు పైగా తెలుగు, 50 పుటల లోపల కన్నడం. అయితే లిపి మొత్తం కన్నడంలోనే ఉంది. 1946నుంచి ఇప్పటివరకూ ఏడు ముద్రణలు పొందిన ఈ గ్రంథంలో మొత్తం 526 కీర్తనలు ఉన్నాయి. వాటిలో 474 తెలుగు కీర్తనలు అయితే, 52 కన్నడ కీర్తనలు ఉన్నాయి. ఈ గ్రంథం ఇప్పటివరకూ ఒక్కసారి కూడా తెలుగులిపిలో అచ్చుకు నోచుకోలేదు. తెలుగువారి పట్టనితనానికి నిలువెత్తు నిదర్శనం ఇది. అంజినప్ప స్వాముల ఆధ్యాత్మిక సాహిత్యం, శతకాలుగానూ, కందపద్యాలతో, ద్విపదల), తత్వాలూ, కీర్తనలుగానూ ఉంది. తనకు మరుగుజ్జు రూపంలో కనిపించి జ్ఞానాన్ని ఇచ్చిన ఆంజనేయ స్వామిని గురించి ఎక్కువ కీర్తనలు రాసి, ఆయనకే అంకితం చేసి ఉన్నారు. శ్రీ రాముడు, శ్రీకృష్ణుడు, శ్రీదేవి, భూదేవి, శారదాదేవి, గంగాదేవి, శివుడు మొదలైన దేవతలపైన కూడా కీర్తనలు ఉన్నాయి. బడి చదువులు ఎరగని ఆయన, పండితులూ, పామరులూ మెచ్చేటట్లుగా వేదాంతసారాన్ని భక్తితత్వాన్నీ రాసిరి. తన గురించి ఆంజనేయస్వామికి చెప్పుడున్న తీరును ఈ కింది కీర్తనలో చూడవచ్చు. “ఒకరి సొమ్ముకు నేను ఆశపడలేదు ఆంజనేయ/చెయ్యెత్తి ఇస్తేను చేతుల్లాడినాను ఆంజనేయ కడుపుకు కూడు లేక కట్టుగుడ్డలేక ఆంజనేయ/జోలికట్టలేదు ఇండ్లు తిరగలేదు ఆంజనేయ కడుపు సాకుట కొరకు కష్టమెంతో పడితి ఆంజనేయ....” అట్లాగే "ఏడుకొండలు దాటి ఏకాంతపురమునా, వెంకటేశుని చూడు మనసా...”, “ఆంజనేయుని సేవచేసే ఆర్యులెవ్వరు అప్పోరో, ఆత్మలో నిరాత్మలైన ఆర్యులెవవ్వరు అమ్మోరో..." అంటూ పల్లీయుల నుడికారంలో లీనమై రచనలు చేసిరి ఆంజినప్ప స్వాములు. సమాజంలో భక్తిపేరుతో మోసాలు చేసే దొంగస్వాముల గురించీ, కులమతాల పేరుతో గొడవలు పడడం గురించీ ఎత్తి చూపించి వాటిని తెగనరుకుతూ<noinclude><references/> {{rh|తెలుగుజాతి పత్రిక అమ్మనుడి మే 2015||47}}</noinclude> k3dns6cvyer6o6f9lt8anl3xoxwpgcj 104 239014 616499 597046 2026-11-12T04:59:18Z A.Murali 3019 /* అచ్చుదిద్దారు */ 616499 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="A.Murali" /></noinclude> తత్వాలను రాసి ఉన్నారు. బ్రహ్మంగారిలాగా, కైవారం నారాయణ తాతగారిలాగా వీరు కూడా కాలజ్ఞానాన్ని చెప్పి ఉన్నారు. పిండోత్పత్తి విధానాన్ని కూడా వివరించి ఉన్నారు. మానవ శరీరానికి తెలుగు అక్షరమాలకూ లంకెపెడతా ఇట్లా వివరించి ఉన్నారు స్వాములు. “ఈ స్థూల శరీరములో గుదమస్థానంబునందు ఆధార కమలంబు/శషసహ/ అను నాలుగు రేకులతో నొప్పబడియుండును, దీనికి అధిపతి విఘ్నేశ్వరుడు. దానికి రెండంగుళములకు పైభాగమున సప్తసతియను స్వాధిష్టాన కవలంబు/బభమయరల/అను ఆరు రేఖలతో నొప్పబడియుండును. సృష్టికర్తయగు అజుండు ఉండును. దానికి ఎనిమిది అంగుళములపైన/డఢణతథదధనపఫ / అను అక్షరాన్వితమై పదిరేకులతో నొప్పబడియుండును, దీనికి కర్త విష్ణు దేవుండు. దానికిపైన దశాంగుళంబున హృదయస్థానమునందు/క ఖగ ఘఙచఛజఝఇటఠ/ అను పన్నెండు రేకులతో నొప్పబడి యుండును, దానికి అధిపతియై లయకర్త అగు రుద్రుండు ఉండును. ఆ మీదట పన్నెండు అంగుళములకు పై భాగమున కంఠమునందు /అఆఇఈఉఊఋౠ/ఎఏఐఒ ఓ ఔ అం అః/ అను పదహారు దళంబులచే విశుద్ధ చక్రంబు వెలయు చుండును. అంజినప్ప స్వాములవారిపై శ్రీ కైవారం నారాయణ తాతగారి ప్రభావం ఉన్నట్లుబాగా కనబడుతుంది. "తొమ్మిది వాకిండ్లదుఃఖములకిది మూలదుంప” అని కైవారం తాతగారు అంటే, "తొమ్మిది వాకిండ్ల తనువిది నెమ్మదేమియు లేక వున్నది" అని అంజినప్పస్వాములు అంటారు. "ఎందుండి వస్తివి తుమ్మిద ఏవూరు తుమ్మీద" అని తాతగారు అంటే, నీవూరి పేరేమ ఇ జీవయ్య నీవు ఎందుకువస్తివి జీవయ్య" అని ఆంజినప్ప స్వాములు అంటారు. తతగారు తమ పద్యాలకు వాడిన ఒక మకుటాన్ని కూడా అట్లే వాడిరి స్వాములవారు. కైవారం తాతగారు 1726వ ఏడాది, ఇప్పటి కర్నాటకలోని కోలారుజిల్లా చింతామణి తాలూకాలో పుట్టినవారు. తాతగారి రచనలు 90% తెలుగులోనూ 10% కన్నడంలోనూ ఉన్నాయి. వీరి రచనలన్నీ కూడా కన్నడలిపిలోనే పుస్తకాలుగా అచ్చయి, కర్నాటకా అంతా పేరు గడించాయి. తాతగారి జీవిత ఆధారంగా కన్నడంలో రెండు చలనచిత్రాలకు కూడా వచ్చినాయి. 1914వ ఏడాది బైరారెడ్డి అనే ఆయన స్వాములవారికి శిష్యుడుగా అయ్యిరి. 1935లో స్వాములవారి ఇల్లాలు పాపమ్మగారు కన్నుమూసినప్పటినుంచి, 1971 ఏప్రిల్ 30న స్వాములవారు మహాసమాధి అయ్యేంతవరకూ, బైరారెడ్డి తన జీవితాన్ని పూర్తిగా గురుసేవకే అంకితం చేసిరి. తన గురువుగారికి అమిత ఇష్టమైన కుబ్జా రూపంలోని ఆంజనేయస్వామి గుడిని, మొదట తన సొంతూరైన ఆవులకుప్పలో కట్టించిరి. ఆ తరువాత ఉప్పుకుంట తదితర ఊర్లల్లో కూడా గుడులను కట్టించిరి. 1938 ఏప్రిల్ 15న అప్పటి ఉన్నత పోలీసు అధికారి అయిన బి.పి. రేవణ్ణ, స్వాముల వారిని తొలిసారి కలుసుకొనిరి. అప్పటినుంచీ ఆయన స్వాములవారికి పరమభక్తుడిగా మారిరి. స్వాములవారి రచనలను అన్నిటినీ ఒకచోట చేర్చి 1946లో 'అనుభవ వేదాంత రత్నావళి'గా తొలిసారి అచ్చువేయించింది ఈయనే. అంజనప్ప స్వాములు, కోలారుజిల్లా శ్రీనివాసపురం తాలూకాలోని 'గుట్టపల్లి' అనే ఊరిలో సమాధి అయ్యిరి. ఆ ఊర్లో స్వాముల పేరిట ఇప్పటికీ ఒక ఆశ్రమం ఉంది. ప్రతి ఏటా మార్చి/ఏప్రిల్ నెలలో ఇక్కడ ఆరాధన ఉత్సవాలు జరుగుతాయి. శ్రీ అంజినప్ప స్వాములవారి గ్రంథం ఇప్పటివరకు ఏడు ముద్రణలు పొందింది. గుట్టపల్లి ఆశ్రమ నిర్వాహకులు, స్వాములవారి జీవితచరిత్రను కన్నడంలో ముద్రించి ఉన్నారు. స్వాములవారు పుట్టిన సీతనపల్లి నుంచి ఇప్పటి ఆంధ్రప్రదేశ్ ఎల్ల (గుడిపల్లి మండలం) కేవలం 40 కి.మీ.లు ఆ మహనీయుడు బతికిన అరికేరి, సమాధి అయిన గుట్టపల్లి ఊర్లయితే మదనపల్లి మండలానికి కూతవేటు దూరంలో ఉన్నాయి. అయినా ఆంధ్రులకు అంజినప్ప స్వాములవారి రచనల గురించి తెలియదు. కానీ సగం కర్నాటకలో వీరి రచనలు బాగానే ప్రచారంలో ఉన్నాయి. కారణం ఏమిటో తెలస్తా ఉంది కదా! ఆంధ్రప్రదేశ్, తెలంగాణా అని తెలుగువారు గీసుకున్న రాజకీయపు గిరులు, బయటి తెలుగును తొక్కిపారేసినాయి. తెలుగు అక్షరానికి దూరం చేసేసినాయి. ఇప్పటి ఆంధ్ర, తెలంగాణాల్లో ఎందరు తెలుగువారున్నారో సరిగ్గా అందరు ఆ ఎల్లలకు బయట తెలుగు అక్షరాలకు దూరమై బతుకుతున్నారు. మీరూ మీరూ రాజకీయంగా కొట్లాడుకోండి, కానీ నుడిపరంగా ఇరు రాష్ట్రాలు కలిసి మాకు అండగా నిలవండి. తెలుగు పెంపుకు నడుము కట్టండి. జై తెలుగుతల్లి. {{right|సెల్:09488330209}} {{rule}} {{rh|కవిత||}} {{p|fs100|ac}}హారతి</p> <poem> అరుదుగా అపురూపంగా లభించే ఆణిముత్యంవంటి ఏకాంతం ప్రశాంతి చందమామ వెలుగువర్షం కురిపిస్తుంటే అద్భుత భావాల కొబ్బరాకులు చిరుగాలులు వింజామరలు వీస్తుండగా గున్నమామిడి చెట్టుమీది శుకపికాలు స్వరసంగమాలు చేస్తుండగా మది మారుమూలల్లో అల్లరి పిల్లల్లా గంతులు వేసే అక్షరబాలికలు ఏకాగ్రతా ఉపాధ్యాయుడు గాఢానురక్తి బెత్తం పట్టుకోగానే పురుడు పోసుకున్నాయి. పదాల మాలికలు-గేయాలు వినతులు ఇవే ఇవే ఆ సాహితీ సరస్వతికి నేనొసగే భక్తి హారతులు...!</poem> {{right|- కోపూరి పుష్పాదేవి,}} {{right|సెల్ నెం. 9440766375.}}<noinclude><references/> {{rh|తెలుగుజాతి పత్రిక అమ్మనుడి మే 2015||48}}</noinclude> myf3fkf3vci062f3wmzlmunwxdd10zc 104 239015 616501 597047 2026-11-12T05:27:35Z A.Murali 3019 /* అచ్చుదిద్దారు */ 616501 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="A.Murali" /></noinclude> {{rh|కవిత||}} {{p|fs150|ac}}'''మాతృభాషావాదం రావాలి '''</p> <poem> '''భాష ''' కవులకోసం - రాజకీయాలకోసం శాస్త్రవేత్తలకోసం - రచయితల కోసం పుట్టిందికాదు సుమా! ప్రజల గుండె చప్పుళ్ళకోసం పుట్టింది. నాగరికతను అంటుకట్టడానికి పుట్టింది. మానవ సంబంధాల మహత్కార్యాలకి పుట్టింది. వాచిక చర్యలో పరువూ బరువుకోసం పుట్టింది. ఇవాళ - అది చలన చిత్రాలలో మలినమైంది. మీడియా రంగంలోఅసహజమైంది కపిలవాయి లింగమూర్తికి 'పాలగుమ్మి' పురస్కారం లుగు కథా " సదస్సు రాజకీయాలలో దూషణ తిరస్కారాలకు ఆటపట్టు అయింది. ఆధిపత్య భావాలవల్ల మాండలికమైంది పండితమ్మన్యులవల్ల అలగా జనం భమైంది. మన అమ్మనుడి ఆంగ్ల కేన్సర్ వల్ల వెంటిలేటర్పైనే వుంది. ఇప్పుడు కావాల్సింది. సాయుధపోరాటాలూ, వివాదాలూ కాదు మాతృభాషావాదం రావాలి.</poem> {{right|-డా౹౹ ద్వా.నా. శాస్త్రి}} {{right|చరవాణి. 9849293376}} {{rule}} {{c|'''కపిలవాయి లింగమూర్తికి '''}} {{c|''''పాలగుమ్మి' పురస్కారం '''}} {{Css image crop |Image = Ammanudi May 2015 - Samala Rameshbabu.pdf |Page = 47 |bSize = 600 |cWidth = 253 |cHeight = 151 |oTop = 369 |oLeft = 47 |Location = center |Description = }} సుప్రసిద్ధ సాహితీవేత్త కధానిక రచయిత పాలగుమ్మి పద్మరాజు శతజయంతి స్మారక పురస్కారాన్ని ప్రసిద్ధ సాహిత్య పరిశోధకులు కపిలవాయి లింగమూర్తికి ప్రదానం చేశారు. ఈ మేరకు రచయిత డాక్టర్ వేదగిరి రాంబాబు ఈ పురస్కారాన్ని అందించారు. పాలమూరు జిల్లా కేంద్రంలోని రెవిన్యూ సమావేశ మందిరంలో జిల్లా అధికార భాషా సంఘం, జిల్లా సాంస్కృతిక మండలి సౌజన్యంతో పాలమూరు సాహితి, వేదగిరి కమ్యూనికేషన్స్, తెలుగు రధం ఆధ్వర్యంలో తెలుగు కధానికా సదస్సును నిర్వహించారు. సభాధ్యక్షులు ఆచార్య కసిరెడ్డి మాట్లాడుతూ తెలుగు సాహిత్యంలో దాదాపు అన్ని ప్రక్రియల మీద రచనలు చేసిన డాక్టర్ కపిలవాయి లింగమూర్తి గొప్ప సాహిత్యవేత్త అని, పాలమూరు ఆణిముత్యమని ప్రశంసించారు. ప్రధాన వక్త డాక్టర్ వేదగిరి రాంబాబు మాట్లాడుతూ తెలుగు సాహిత్యంలో కథానికకు గొప్పపేరు తీసుకువచ్చిన పాలగుమ్మి పద్మరాజు నిత్యస్మరణీయుడిని ప్రస్తుతించారు. పాలగుమ్మి పద్మరాజువ్రాసిన 'గాలివాన' కధానిక అంతర్జాతీయ స్థాయిలో రెండవ బహుమతిని అందుకోవడం విశేషమన్నారు. కపిలవాయి లింగమూర్తి రాసిన కపిలవాయి కధానికలు కధానిక సంపుటిని ఎజెసి డాక్టర్ పున్నా రాజారాం ఆవిష్కరించారు. కొంపెల్లి శర్మ పుస్తక సమీక్ష చేశారు. {{c|'''పరిశోధనలు సమాజాభివృద్ధికి దోహదపడాలి '''}} {{Css image crop |Image = Ammanudi May 2015 - Samala Rameshbabu.pdf |Page = 47 |bSize = 600 |cWidth = 249 |cHeight = 157 |oTop = 344 |oLeft = 303 |Location = center |Description = }} సమాజంలోని మనిషి వ్యక్తిత్వ వికాసానికి సాహిత్యం దోహదపడుతుందని, మానసిక ప్రశాంతతను చేకూరుస్తుందని మహబూబ్ నగర్ జిల్లా అదనపు సంయుక్త కలెక్టర్ డాక్టర్ పున్నా రాజారాం ఉద్ఘాటించారు. పాలమూరు జిల్లాలో సాహిత్య పరిశోధనా కేంద్రం ద్వారా జిల్లాలో సాహిత్యం విస్తృతంగా రావాల్సిన అవశ్యకత ఉందన్నారు. పరిశోధనలు సమాజాభివృద్ధికి దోహదపడేవిగా ఉండాలని ఆయన ఆకాంక్షించారు. జిల్లా అధికార భాషా సంఘం, జిల్లా సాంస్కృతిక మండలి సౌజన్యంతో ఏప్రిల్ 26న జిల్లా కేంద్రంలోని రెవెన్యూ సమావేశ మందిరంలో తెలంగాణ సాహిత్య పరిశోధన కేంద్రం, పాలమూరు సాహిత్య పరిశోధన కేంద్రం సంయుక్త ఆధ్వర్యంలో జరిగిన పాలమూరు సాహిత్య సదస్సు కార్యక్రమంలో ఆయన ముఖ్యఅతిథిగా పాల్గొన్నారు. అధ్యక్షులు ఆచార్య ఎస్వీ రామారావు మాట్లాడుతూ తెలంగాణ సాహిత్యాన్ని వెలుగులోకి తీసుకురావడానికి పరిశోధనా కేంద్రాలను ప్రారంభించినట్లు తెలిపారు. త్వరలో సాహిత్య చరిత్రను వెలుగు లోకి తెస్తామన్నారు. ఈ సమావేశంలో ఆచార్య కసిరెడ్డి పాలమూరు జానపద సాహిత్యంపై, వైద్యం వెంకటేశ్వరా చార్యులు అలంకార గ్రంధాలుపై, పల్లెర్ల రామ్మోహన్రావు పాలమూరు పద్యకవితా వైభవంపై, సంబరాజు రవిప్రకాష్ రావు పాలమూరు ఆత్మకథలు, జీవిత చరిత్రలపై, డా॥భీంపల్లి శ్రీకాంత్ పాలమూరు పరిశోధకులు పై పరిశోధనా పత్రాలను సమర్పించారు.<noinclude><references/> {{rh|తెలుగుజాతి పత్రిక అమ్మనుడి మే 2015||49}}</noinclude> 90atyjaen79hftd7thy60jvn4p01su2 104 239016 616502 597048 2026-11-12T05:39:00Z A.Murali 3019 616502 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="A.Murali" /></noinclude> {{p|fs150|ac}}శ్రీలంకలో తెలుగువారి హక్కులు</p> మానవ హక్కుల గురించీ, మైనారిటీల గురించి మాట్లాడనివారు అభ్యుదయవాదులే కాదన్నది నేటి రాజకీయాల తీరు. ఉనికి (అస్తిత్వ) పోరాటాలకు దిగి, బలమైన ఉద్యమాన్ని కట్టుబడి చేస్తే గాని ఎవరూ కన్నెత్తి వారివంక చూడరు. తమ హక్కులేమిటో తెలియక, తెలిసినా పోరాడే శక్తిలేక నలిగిపోతున్న, అణగారిపోతున్న వారిని మనదేశంలోనూ, విదేశాల్లోనూ గుర్తించడం మొదలుపెడితే - వాళ్లలో నుడి పరమైన హక్కుల్ని కోల్పోతున్నవారిని గమనించితే - వాళ్లంతా - కనీసం వారిలో ఎక్కువమంది తెలుగువారే అయివుంటారు. ఇదంతా ఎందుకు చెప్తున్నామంటారా? - తమిళనాడులో తెలుగువారు తమ నుడిపరమైన గుర్తింపును కోల్పోవడం 60 ఏళ్ల క్రిందట ఆంధ్ర రాష్ట్ర ఏర్పాటుతో మొదలైంది. తెలుగు ప్రభుత్వాల పట్టనితనం వల్ల తమిళనాడు లోని తెలుగువారు తమ ఉనికిపై జరుగుతున్న భాషాపరమైన అణచివేతను ఓర్చుకొంటూ ఉండిపోయారు. దీని మరొక కోణం - శ్రీలంకలో మనం గమనిస్తాం. 8 లక్షలమంది తెలుగువారు శ్రీలంకలో ఉన్నారన్న సంగతిని తెలుగు భాషోద్యమ కార్యకర్తలు బయటకు వెల్లడించారు. 'తెలుగువాణి' ఆ తెలుగు తోబుట్టువులకోసం తెలుగువాచకాన్ని రెండు నుడులలో తీర్చిదిద్ది, అచ్చువేసి పంపిన సంగతి 'అమ్మనుడి' చదువరులకు తెలుసు. లోగడ 'నడుస్తున్న చరిత్ర'లోనూ, దినపత్రికలు, టి.వి.ల్లోనూ తెలుగు భాషోద్యమ కార్యకర్తలు వెల్లడించిన సంగతులు పలువురు ఆలోచనాపరుల్లో ఆవేదనను కలిగించాయి. ఇప్పుడు చెప్పుకోవలసిన సంగతి ఒకటుంది. 'యునెస్కో' అంటే మనకు తెలుసు. ఐక్యరాజ్య సమితి వారి విద్యా, సామాజిక, సాంస్కృతిక వ్యవహారాల విభాగం. అందులో శ్రీలంకకు చెందిన ఆల్ఫోన్స్ జీపు డ్రయివర్ గా పనిచేస్తున్నారు. అతను శ్రీలంకలోని 'అలిగంబె' అనే ఊరి వాడు. ఆ వూరికి తెలుగు పేరు కూడా ఉంది- 'ఏనిగలూరు' అని. ఏప్రిల్ 27న మానవహక్కులపై ఐ.రా.స. వారు శ్రీలంకలో ఒక సమావేశం ఏర్పాటు చేశారు. అందులో మైనారిటీల హక్కులపై చర్చ జరుగుతోంది. శ్రీలంకలోని తమిళుల గురించీ, ముస్లింల గురించీ,మలయన్ల గురించి మాట్లాడుతున్నారు. అది విన్న అల్ఫోన్స్ నడుమన కలుగచేసుకోవడానికి అనుమతి అడిగాడు. మీరెంతసేపటికీ తమిళులగురించీ, ముస్లింల గురించీ, మలయన్ల గురించీ మాట్లాడుతున్నారు. శ్రీలంకలో తెలుగువాళ్లం 8 లక్షలమందికి పైగా ఉన్నాం. మా గురించి ఎందుకు మాట్లాడరు?” అని ఎంతో ఆవేదనతో అడిగాడు. దానికి వాళ్లు 'ఈ సంగతి మాకు తెలియదు' అంటూ, 'మీకేమైనా సంగం ఉందా?' అని అడిగారు. 'ఏం లేదండీ మావాళ్లు ఏదో పాముల్ని ఆడించుకొంటూ బ్రతుకుతున్నారు!' అన్నాడు. 'మరి మీకు తెలుగు మెయిన్ ల్యాండ్'తో సంబంధంలేదా' అని వాళ్లు అడిగారు. 'లేదు' అన్నాడు అల్ ఫొన్స్, {{Css image crop |Image = Ammanudi May 2015 - Samala Rameshbabu.pdf |Page = 48 |bSize = 600 |cWidth = 240 |cHeight = 195 |oTop = 139 |oLeft = 304 |Location = center |Description = }} 'దక్షిణాసియాకు సంబంధించిన మా కార్యాలయం భారత్లో ఉంది. శ్రీలంకలో 8 లక్షలమంది తెలుగువాళ్లున్నారని అక్కడ రికార్డు చేయించండి' అని వాళ్లు సలహా చెప్పారు. ఇప్పుడు మెయిన్లాండ్లోని బలమైన తెలుగు సంగపుశాఖ ఒకటి అక్కడ మొదలు కావలసివుంది. అంతర్జాతీయ పత్రికల్లో వారి గురించి సమాచారం, వ్యాసాలు రావాలి. వికీపీడియా వంటి మాధ్యమాల్లో ప్రచారం కావాలి. పై విషయాలను అమలు చేయాలని ఆల్ఫోన్స్ మాప్రతినిధికి చెప్పాడు. ఇదంతా జరుగుతూనే తెలుగు అక్షరాలు నేర్చుకోవాలనే అక్కడివారి కోరికను తీర్చి వారిని తెలుగు అక్షరాస్యున్ని' చేయవలసివుంది. ఇందుకు 'తెలుగువాణి' ట్రస్టు పూనిక వహించింది. తెలుగు భాషాభిమానులం అంటూ సభలను జరుపుతూ ప్రచారం చేసుకొనే వారికి ఇలాంటి సంగతులు పట్టవు. ఒకవేళ వారి చెవులకు ఈ వార్తలు సోకినా దీనిని కూడా తమకు అనువుగా చాటుకోవడం తప్ప వాళ్ళకు మరేవిధమైన ఆలోచనా ఉండదు! - ఇలాంటి అయినా, 'తెలుగుజాతి'గా గుండెలోతుల్లోంచి తలపోసేవారుమాత్రం - వారు కొద్దిమందే అయినా పనులను చేపడతారు. ఇప్పుడు నిర్మాణంలో ఉన్న తెలుగుజాతి పునర్వైభవ చరిత్రలో ఇది కూడా భాగం కాబోతున్నది. అమ్మనుడి ప్రతినిధి అమ్మనుడిని ప్రేమించలేనివాడు, అమ్మనూ దేశాన్ని ప్రేమించలేడు. కళ్ళుంటే అక్కరనుబట్టీ ఏ కళ్ళజోడయినా పెట్టుకోవచ్చు. తల్లినుడిలో దిట్ట అయితే ఇతర నుడున్నయినా తేలికగా నేర్చుకోవచ్చు. 50<noinclude><references/> {{rh|తెలుగుజాతి పత్రిక అమ్మనుడి మే 2015||50}}</noinclude> 1itjy5a1hscd4my1nsracqbax6jb1uj 616515 616502 2026-11-12T07:44:47Z A.Murali 3019 /* అచ్చుదిద్దారు */ 616515 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="A.Murali" /></noinclude> {{p|fs150|ac}}శ్రీలంకలో తెలుగువారి హక్కులు</p> మానవ హక్కుల గురించీ, మైనారిటీల గురించి మాట్లాడనివారు అభ్యుదయవాదులే కాదన్నది నేటి రాజకీయాల తీరు. ఉనికి (అస్తిత్వ) పోరాటాలకు దిగి, బలమైన ఉద్యమాన్ని కట్టుబడి చేస్తే గాని ఎవరూ కన్నెత్తి వారివంక చూడరు. తమ హక్కులేమిటో తెలియక, తెలిసినా పోరాడే శక్తిలేక నలిగిపోతున్న, అణగారిపోతున్న వారిని మనదేశంలోనూ, విదేశాల్లోనూ గుర్తించడం మొదలుపెడితే - వాళ్లలో నుడి పరమైన హక్కుల్ని కోల్పోతున్నవారిని గమనించితే - వాళ్లంతా - కనీసం వారిలో ఎక్కువమంది తెలుగువారే అయివుంటారు. ఇదంతా ఎందుకు చెప్తున్నామంటారా? - తమిళనాడులో తెలుగువారు తమ నుడిపరమైన గుర్తింపును కోల్పోవడం 60 ఏళ్ల క్రిందట ఆంధ్ర రాష్ట్ర ఏర్పాటుతో మొదలైంది. తెలుగు ప్రభుత్వాల పట్టనితనం వల్ల తమిళనాడు లోని తెలుగువారు తమ ఉనికిపై జరుగుతున్న భాషాపరమైన అణచివేతను ఓర్చుకొంటూ ఉండిపోయారు. దీని మరొక కోణం - శ్రీలంకలో మనం గమనిస్తాం. 8 లక్షలమంది తెలుగువారు శ్రీలంకలో ఉన్నారన్న సంగతిని తెలుగు భాషోద్యమ కార్యకర్తలు బయటకు వెల్లడించారు. 'తెలుగువాణి' ఆ తెలుగు తోబుట్టువులకోసం తెలుగువాచకాన్ని రెండు నుడులలో తీర్చిదిద్ది, అచ్చువేసి పంపిన సంగతి 'అమ్మనుడి' చదువరులకు తెలుసు. లోగడ 'నడుస్తున్న చరిత్ర'లోనూ, దినపత్రికలు, టి.వి.ల్లోనూ తెలుగు భాషోద్యమ కార్యకర్తలు వెల్లడించిన సంగతులు పలువురు ఆలోచనాపరుల్లో ఆవేదనను కలిగించాయి. ఇప్పుడు చెప్పుకోవలసిన సంగతి ఒకటుంది. 'యునెస్కో' అంటే మనకు తెలుసు. ఐక్యరాజ్య సమితి వారి విద్యా, సామాజిక, సాంస్కృతిక వ్యవహారాల విభాగం. అందులో శ్రీలంకకు చెందిన ఆల్ఫోన్స్ జీపు డ్రయివర్ గా పనిచేస్తున్నారు. అతను శ్రీలంకలోని 'అలిగంబె' అనే ఊరి వాడు. ఆ వూరికి తెలుగు పేరు కూడా ఉంది- 'ఏనిగలూరు' అని. ఏప్రిల్ 27న మానవహక్కులపై ఐ.రా.స. వారు శ్రీలంకలో ఒక సమావేశం ఏర్పాటు చేశారు. అందులో మైనారిటీల హక్కులపై చర్చ జరుగుతోంది. శ్రీలంకలోని తమిళుల గురించీ, ముస్లింల గురించీ,మలయన్ల గురించి మాట్లాడుతున్నారు. అది విన్న అల్ఫోన్స్ నడుమన కలుగచేసుకోవడానికి అనుమతి అడిగాడు. మీరెంతసేపటికీ తమిళులగురించీ, ముస్లింల గురించీ, మలయన్ల గురించీ మాట్లాడుతున్నారు. శ్రీలంకలో తెలుగువాళ్లం 8 లక్షలమందికి పైగా ఉన్నాం. మా గురించి ఎందుకు మాట్లాడరు?” అని ఎంతో ఆవేదనతో అడిగాడు. దానికి వాళ్లు 'ఈ సంగతి మాకు తెలియదు' అంటూ, 'మీకేమైనా సంగం ఉందా?' అని అడిగారు. 'ఏం లేదండీ మావాళ్లు ఏదో పాముల్ని ఆడించుకొంటూ బ్రతుకుతున్నారు!' అన్నాడు. 'మరి మీకు తెలుగు మెయిన్ ల్యాండ్'తో సంబంధంలేదా' అని వాళ్లు అడిగారు. 'లేదు' అన్నాడు అల్ ఫొన్స్, {{Css image crop |Image = Ammanudi May 2015 - Samala Rameshbabu.pdf |Page = 48 |bSize = 600 |cWidth = 240 |cHeight = 195 |oTop = 139 |oLeft = 304 |Location = center |Description = }} 'దక్షిణాసియాకు సంబంధించిన మా కార్యాలయం భారత్ లొ ఉంది. శ్రీలంకలో 8 లక్షలమంది తెలుగు వాళ్లున్నారని అక్కడ రికార్డు చేయించండి' అని వాళ్లు సలహా చెప్పారు. ఇప్పుడు మెయిన్ లాండ్ లొని బలమైన తెలుగు సంగపుశాఖ ఒకటి అక్కడ మొదలు కావలసివుంది. అంతర్జాతీయ పత్రికల్లో వారి గురించి సమాచారం, వ్యాసాలు రావాలి. వికీపీడియా వంటి మాధ్యమాల్లో ప్రచారం కావాలి. పై విషయాలను అమలు చేయాలని ఆల్ ఫొంస్ మాప్రతినిధికి చెప్పాడు. ఇదంతా జరుగుతూనే తెలుగు అక్షరాలు నేర్చుకోవాలనే అక్కడివారి కోరికను తీర్చి వారిని తెలుగు అక్షరాస్యున్ని' చేయవలసివుంది. ఇందుకు 'తెలుగువాణి' ట్రస్టు పూనిక వహించింది. తెలుగు భాషాభిమానులం అంటూ సభలను జరుపుతూ ప్రచారం చేసుకొనే వారికి ఇలాంటి సంగతులు పట్టవు. ఒకవేళ వారి చెవులకు ఈ వార్తలు సోకినా దీనిని కూడా తమకు అనువుగా చాటుకోవడం తప్ప వాళ్ళకు మరేవిధమైన ఆలోచనా ఉండదు! అయినా, 'తెలుగుజాతి'గా గుండెలోతుల్లోంచి తలపోసేవారుమాత్రం - వారు కొద్దిమందే అయినా ఇలాంటి పనులను చేపడతారు. ఇప్పుడు నిర్మాణంలో ఉన్న తెలుగుజాతి పునర్వైభవ చరిత్రలో ఇది కూడా భాగం కాబోతున్నది. {{right|అమ్మనుడి ప్రతినిధి}} {{rule}} '''అమ్మనుడిని ప్రేమించలేనివాడు, అమ్మనూ దేశాన్ని ప్రేమించలేడు.''' {{rule|8em}} '''కళ్ళుంటే అక్కరనుబట్టీ ఏ కళ్ళజోడయినా పెట్టుకోవచ్చు. తల్లినుడిలో దిట్ట అయితే ఇతర ''' '''నుడున్నయినా తేలికగా నేర్చుకోవచ్చు.'''<noinclude><references/> {{rh|తెలుగుజాతి పత్రిక అమ్మనుడి మే 2015||50}}</noinclude> b1h35ytr5p5716e3oaruj54rxffm7gw 104 239017 616521 597049 2026-11-12T08:05:56Z A.Murali 3019 /* అచ్చుదిద్దారు */ 616521 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="A.Murali" /></noinclude> {{p|fs150|ac}}'''‘అమ్మనుడి' పత్రికకు '''</p> {{p|fs100|ac}}'''పద్మభూషణ్ '''</p> {{p}fs100|ac}}'''డా౹౹ కె.ఐ. వరప్రసాన్రెడ్డి గారి విరాళం '''</p> తెలుగుజాతి చరిత్రలో తనకంటూ ఒక గొప్ప స్థానాన్ని స్వయంకృషితో సాధించుకొన్న డా॥ కె.ఐ. వరప్రసాదరెడ్డి (1948) ‘అమ్మనుడి' పత్రికకు రు.1,00,000లు విరాళం ఇచ్చారు. 'నడుస్తున్న చరిత్ర' పత్రికను చాలాకాలంగా చదువుతున్న వరప్రసాద్ రెడ్డి గారు ఇప్పుడు తమంతట తాముగా పెద్ద మనసుతో ఈ విరాళం పంపించారు. వారికి మా ధన్యవాదాలు. శాంతాబయోటెక్ లిమిటెడ్ను స్థాపించి, భారతదేశంలో బయోటెక్ విప్లవానికి నాంది పలికిన సాహసి. స్వదేశీ పరిజ్ఞానంతో జెనెటిక్ వ్యాక్సిన్లను, హెల్త్ కేర్ ఉత్పాదన లను అభివృద్ధిపరచి, అందుబాటు ధరలో సామాన్యులకు అందించి, భారత శాస్త్రజ్ఞుల ప్రతిభను ప్రపంచానికి చాటిన సామాజిక స్పృహ కలిగిన విజ్ఞాని, పారిశ్రామికవేత్త శ్రీ వరప్రసాదొడ్డి. వీరిని 2005లో భారతప్రభుత్వం “పద్మభూషణ్ తో సత్కరించింది. శ్రీ వెంకటేశ్వర యూనివర్శిటీ నుండి సైన్సులో, ఆంధ్ర యూనివర్శిటీ నుండి ఎలక్ట్రానిక్స్ ఇంజనీరింగ్లో పట్టా పొంది, ఉస్మానియా యూనివర్శిటీ నుండి ఎంబిఏ, వెస్ట్ జర్మనీలోని బిబ్లింజెస్ యూనివర్శిటీ నుండి కంప్యూటర్ సైన్సెస్లో పిజి డిప్లొమా పొందిన. సంగీత, సాహిత్యప్రియుడు. కళాపోషకుడు. “హాసం” సంస్థ ద్వారా హాస్య - సంగీతాంశాలపై పుస్తకాలను ప్రచురిస్తున్నారు. బహుముఖమైన ప్రతిభాపాటవాలు కలిగిన వరప్రసాద్ రెడ్డి గారు తిరుపతి శ్రీ వెంకటేశ్వర విశ్వవిద్యాలయంనుండి 2005లో, గీతం యూనివర్శిటీ నుండి (2011)లో గౌరవ డాక్టరేట్ను అందుకొన్నారు. తెలుగువారికి గర్వకారణమైన వరప్రసాద్ రెడ్డి గారి నుండి ఆశీస్సులను, సహకారాన్ని అందుకోవడమే మాకృషికి గుర్తింపుగా భావిస్తున్నాము. వారికి మా కృతజ్ఞతలు. {{right|సం౹౹ సామల రమేష్ బాబు}} {{rule}} '''మీరు చదివారా? చదవకపోతే, వెంటనే చదవండి.'''———— రెండు తెలుగు రాష్ట్రాలకు బయటి రాష్ట్రాలలోని తెలుగువారి గురించి ఎన్నో విశేషాలు తెలుసుకోండి. తెలుగు సమాజ పరిశోధకుడు, నిరంతర అన్వేషి '''స.వెం. రమేశ్ ''' వ్యాసాల సంపుటి, రచన {{c|'''ఎల్లలు లేని తెలుగు '''}} ''''తెలుగుజాతి'''' ట్రస్టు ప్రచురణ; పుటలు : 254; వెల: రూ. 200 లు పుస్తకం కావలసినవారు రు. 200 లను ఎం.ఒ గాని, బ్యాంక్ డ్రాఫ్టు గాని పంపాలి. సొమ్ము చేరిన వెంటనే పుస్తకాన్ని కొరియర్ ద్వారా గాని, రిజిష్టర్డ్ బుక్ పోస్టుగా గాని పంపగలము. చిరునామా, ఫోన్ నెంబరుతో సహా తెలియపరచాలి. ''':డా॥ సామల లక్ష్మణబాబు,''' ట్రస్టీ, తెలుగుజాతి (ట్రస్టు), 8-386, జీవక భవన్, :అంగలకుదురు, తెనాలి - 522 211. ఫోన్ : 9440448244 ''':నవోదయ బుక్ హౌస్,''' ఆర్యసమాజ్ ఎదురుసందు, కాచిగూడా క్రాస్ రోడ్స్ దగ్గర, :హైదరాబాదులోనూ, '''విశాలాంధ్రా'' బుక్ హౌస్ వారి అంగళ్లలోనూ లభిస్తుంది.<noinclude><references/> {{rh|తెలుగుజాతి పత్రిక అమ్మనుడి జూన్ 2015||5}}</noinclude> ghqx2wr8cbew69lxi6q934opigrwfv5 104 239019 616531 597051 2026-11-12T08:40:22Z A.Murali 3019 /* అచ్చుదిద్దారు */ 616531 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="A.Murali" /></noinclude> సంపాదక హృదయం {{rh|సంపుటి:1;|'''అమ్మనుడి '''జూన్ 2015 |సంచిక:4 {{c|''' సంపాదక హృదయం '''}} {{p|fs150|ac}}కలిసి ముందుకు సాగితేనే</p> {{p|fs150|ac}}పరువూ మర్యాదా...</p> ఆంధ్రప్రదేశ్ను రెండు రాష్ట్రాలుగా విభజించటంతో తెలుగుజాతి చరిత్రలో ఒక కొత్త అధ్యాయం మొదలైంది. రాజకీయ ప్రత్యర్థులకు ఆ రెండు రాష్ట్రాల అధికారం చేజిక్కింది. రాజకీయ నిర్ణయాలు పోటాపోటీగా సాగు తున్నాయి. ఆర్.టి.సి. ఉద్యోగుల జీతం పెంపుదల విషయంలో ఇది మరొకసారి ప్రస్ఫుటమైంది. విదేశాల నుంచి పెట్టుబడులను రప్పించడంలో, కొత్త పరిశ్రమలకు ఆహ్వానం పలకడంలో పోటాపోటీగా వారి ప్రయత్నాలు సాగుతున్నాయి. ప్రతి సందర్భంలోను వారి మాటలు, వాగ్దానాలు కోటలు దాటుతున్నాయి. కానీ రెండు రాష్ట్రాల ప్రజలకు గర్వకారణమైన వారి భాషా సంస్కృతుల వారసత్వాన్ని కాపాడడంలో కాని, పెంపు చేయడంలో కాని వారిమధ్య ఎటువంటి పోటీ లేకపోగా, ఇద్దరూ ఆవిషయాలను పట్టించుకోకుండా వదిలేశారు. ఉద్యమకాలంలో తెలంగాణ భాషాసాంస్కృతిక అస్తిత్వం, ప్రత్యేకతలపై రెచ్చగొట్టే ఉపన్యాసాలు చేసిన కె.సి.ఆర్. కాని, ఇతర ఉద్యమకారులు కాని ఇప్పుడు ఆ అంశాలపై నోరు విప్పటంలేదు. ఇటు ఆంధ్ర ప్రాంతానికి సంబంధించి ఆత్మగౌరవాన్ని రెచ్చగొట్టినవారెవ్వరూ, ఆంధ్ర రాష్ట్ర ప్రజల భాషాసంస్కృతుల గురించి ఏమీ మాట్లాడటంలేదు. బహుశా ఇరుప్రాంతాల నేతలు తమ పూర్వవైఖరినే కొనసాగించి ప్రజల ఆత్మగౌరవాన్ని వీలైనంతగా అణచివేసేందుకు, వారిలో చైతన్యాన్ని నశింపజేసేందుకు తమలో తాము ఒక ఒప్పందానికి వచ్చారేమోననిపిస్తుంది. ఇరు ప్రాంతాల నేతలూ అభివృద్ధి గురించే మాట్లాడుతున్నారు. భాష లేకుండా సంస్కృతి వుండదు, సంస్కృతి లేకుండా పెరుగుదలా వుండదు. జాతి బహుముఖ వికాసం సాంస్కృతిక పునాదులమీదనే ఆధారపడి వుంటుంది. ఆత్మగౌరవం దానికి ప్రాణంగా వుంటుంది. ఇరుపక్షాల నేతలు ఆ మౌలికాంశాలను పట్టించుకోకపోవడమే కాదు, దెబ్బకొడుతున్నారు కూడా. కేసీఆర్ నిజాం సవాబు భజన, ఉర్దూ భజన శృతి మించి రాగాలు తీస్తుంటే, చంద్రబాబు విదేశీభాషలు భజన వికృతధ్వనులను వినిపిస్తోంది. తెలంగాణకు ఉర్దూ కూడా మొదటి భాషేనని, నిజాం ఆరాధ్య దేవుడనీ కేసీఆర్ ప్రవచిస్తుంటే; చైనీస్, జపనీస్, జర్మన్, ఇంగ్లీష్ భాషల అభివృద్ధి గురించి చంద్రబాబు వాగ్దానాలు చేస్తున్నారు. ఇద్దరు నేతలూ తమ తెలుగును - తమ ప్రజల ఊపిరి నుంచి వచ్చే భాషను - ఎలా కాపాడదలుచుకున్నారో దానిని పాలనలో, విద్యలో ఏ విధంగా పూర్తి వినియోగానికి తేదలుచుకున్నారో మాత్రం చెప్పనే చెప్పరు. చెయ్యనే చెయ్యరు. రెండు తెలుగు రాష్ట్రాల ప్రభుత్వనేతలు తప్పనిసరిగా చెయ్యవలసిన మరి రెండుమూడు అంశాలున్నాయి. ఒకటి పురావస్తు శాఖ అధీనంలో ఆంధ్ర, తెలంగాణాలకు చెందిన పురావస్తువులు, వాటికి సంబంధించిన పత్రాలు. వీటిని ఉమ్మడి ఆస్తిగా పరిగణించి ఒక ఉమ్మడి వ్యవస్థను ఏర్పరుచుకోగలిగితే జాతి శ్రేయస్సు దృష్ట్యా చాలా మంచి పని అవుతుంది. అలా చేయడం నాయకులకు చేతకాకపోతే వాటిని సామరస్య పూర్వకంగా పంచుకోవాలి. వాటిలో కొన్ని: 1. ఆయా ప్రాంతాల్లో జరిపిన పురావస్తు అన్వేషణలు, పరిశోధనలు, త్రవ్వకాల వివరాలపై అన్వేషణలు, 2. త్రవ్వకాలపై ప్రచురితమైన లేక వ్రాతప్రతులుగా ఉన్న నివేదికలు, ఫోటోలు, 3. రెండు ప్రాంతాల్లో జరిపిన త్రవ్వకాల్లో వెలువడి, హైదరాబాదులో, ఇతర చోట్లా గల మ్యూజియాల్లో వున్న పురావస్తువుల వివరాలు, 4. పాతరాతియుగం, కొత్తరాతియుగం, ఇనుపయుగపు స్థలాల్లో దొరికిన పనిముట్లు, ఇతర పురావస్తువుల వివరాలు, 5. నాణేలు, ముద్రలు, రాగిరేకు శాసనాలు, రాతి శాసనాలు, మట్టి బొమ్మలు, పూసలు, మూసలు, రాతి శిల్పాలు, కంచు, రాగి, పంచలోహ విగ్రహాలు, కొయ్య దంతాల బొమ్మలు, రాతప్రతులు (కాగితం, తాళపత్రాలు), 6. అన్నిరకాల గుప్తనిధులు, ఆభరణాలు, ఇతర వస్తువులు, వాటి వివరాలు, 7. చారిత్రక గుహలు, బౌద్ధ, జైన తెలుగుజాతి పత్రిక అమ్మనుడి జూన్ 2015 |<noinclude><references/> {{rh|తెలుగుజాతి పత్రిక అమ్మనుడి జూన్ 2015||7}}</noinclude> 3906iy1lgjoxya5dw29ipzng55o4f1b 616532 616531 2026-11-12T08:41:29Z A.Murali 3019 616532 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="A.Murali" /></noinclude> {{rh|సంపుటి:1;|'''అమ్మనుడి '''జూన్ 2015 |సంచిక:4}} {{c|''' సంపాదక హృదయం '''}} {{p|fs150|ac}}కలిసి ముందుకు సాగితేనే</p> {{p|fs150|ac}}పరువూ మర్యాదా...</p> ఆంధ్రప్రదేశ్ను రెండు రాష్ట్రాలుగా విభజించటంతో తెలుగుజాతి చరిత్రలో ఒక కొత్త అధ్యాయం మొదలైంది. రాజకీయ ప్రత్యర్థులకు ఆ రెండు రాష్ట్రాల అధికారం చేజిక్కింది. రాజకీయ నిర్ణయాలు పోటాపోటీగా సాగు తున్నాయి. ఆర్.టి.సి. ఉద్యోగుల జీతం పెంపుదల విషయంలో ఇది మరొకసారి ప్రస్ఫుటమైంది. విదేశాల నుంచి పెట్టుబడులను రప్పించడంలో, కొత్త పరిశ్రమలకు ఆహ్వానం పలకడంలో పోటాపోటీగా వారి ప్రయత్నాలు సాగుతున్నాయి. ప్రతి సందర్భంలోను వారి మాటలు, వాగ్దానాలు కోటలు దాటుతున్నాయి. కానీ రెండు రాష్ట్రాల ప్రజలకు గర్వకారణమైన వారి భాషా సంస్కృతుల వారసత్వాన్ని కాపాడడంలో కాని, పెంపు చేయడంలో కాని వారిమధ్య ఎటువంటి పోటీ లేకపోగా, ఇద్దరూ ఆవిషయాలను పట్టించుకోకుండా వదిలేశారు. ఉద్యమకాలంలో తెలంగాణ భాషాసాంస్కృతిక అస్తిత్వం, ప్రత్యేకతలపై రెచ్చగొట్టే ఉపన్యాసాలు చేసిన కె.సి.ఆర్. కాని, ఇతర ఉద్యమకారులు కాని ఇప్పుడు ఆ అంశాలపై నోరు విప్పటంలేదు. ఇటు ఆంధ్ర ప్రాంతానికి సంబంధించి ఆత్మగౌరవాన్ని రెచ్చగొట్టినవారెవ్వరూ, ఆంధ్ర రాష్ట్ర ప్రజల భాషాసంస్కృతుల గురించి ఏమీ మాట్లాడటంలేదు. బహుశా ఇరుప్రాంతాల నేతలు తమ పూర్వవైఖరినే కొనసాగించి ప్రజల ఆత్మగౌరవాన్ని వీలైనంతగా అణచివేసేందుకు, వారిలో చైతన్యాన్ని నశింపజేసేందుకు తమలో తాము ఒక ఒప్పందానికి వచ్చారేమోననిపిస్తుంది. ఇరు ప్రాంతాల నేతలూ అభివృద్ధి గురించే మాట్లాడుతున్నారు. భాష లేకుండా సంస్కృతి వుండదు, సంస్కృతి లేకుండా పెరుగుదలా వుండదు. జాతి బహుముఖ వికాసం సాంస్కృతిక పునాదులమీదనే ఆధారపడి వుంటుంది. ఆత్మగౌరవం దానికి ప్రాణంగా వుంటుంది. ఇరుపక్షాల నేతలు ఆ మౌలికాంశాలను పట్టించుకోకపోవడమే కాదు, దెబ్బకొడుతున్నారు కూడా. కేసీఆర్ నిజాం సవాబు భజన, ఉర్దూ భజన శృతి మించి రాగాలు తీస్తుంటే, చంద్రబాబు విదేశీభాషలు భజన వికృతధ్వనులను వినిపిస్తోంది. తెలంగాణకు ఉర్దూ కూడా మొదటి భాషేనని, నిజాం ఆరాధ్య దేవుడనీ కేసీఆర్ ప్రవచిస్తుంటే; చైనీస్, జపనీస్, జర్మన్, ఇంగ్లీష్ భాషల అభివృద్ధి గురించి చంద్రబాబు వాగ్దానాలు చేస్తున్నారు. ఇద్దరు నేతలూ తమ తెలుగును - తమ ప్రజల ఊపిరి నుంచి వచ్చే భాషను - ఎలా కాపాడదలుచుకున్నారో దానిని పాలనలో, విద్యలో ఏ విధంగా పూర్తి వినియోగానికి తేదలుచుకున్నారో మాత్రం చెప్పనే చెప్పరు. చెయ్యనే చెయ్యరు. రెండు తెలుగు రాష్ట్రాల ప్రభుత్వనేతలు తప్పనిసరిగా చెయ్యవలసిన మరి రెండుమూడు అంశాలున్నాయి. ఒకటి పురావస్తు శాఖ అధీనంలో ఆంధ్ర, తెలంగాణాలకు చెందిన పురావస్తువులు, వాటికి సంబంధించిన పత్రాలు. వీటిని ఉమ్మడి ఆస్తిగా పరిగణించి ఒక ఉమ్మడి వ్యవస్థను ఏర్పరుచుకోగలిగితే జాతి శ్రేయస్సు దృష్ట్యా చాలా మంచి పని అవుతుంది. అలా చేయడం నాయకులకు చేతకాకపోతే వాటిని సామరస్య పూర్వకంగా పంచుకోవాలి. వాటిలో కొన్ని: 1. ఆయా ప్రాంతాల్లో జరిపిన పురావస్తు అన్వేషణలు, పరిశోధనలు, త్రవ్వకాల వివరాలపై అన్వేషణలు, 2. త్రవ్వకాలపై ప్రచురితమైన లేక వ్రాతప్రతులుగా ఉన్న నివేదికలు, ఫోటోలు, 3. రెండు ప్రాంతాల్లో జరిపిన త్రవ్వకాల్లో వెలువడి, హైదరాబాదులో, ఇతర చోట్లా గల మ్యూజియాల్లో వున్న పురావస్తువుల వివరాలు, 4. పాతరాతియుగం, కొత్తరాతియుగం, ఇనుపయుగపు స్థలాల్లో దొరికిన పనిముట్లు, ఇతర పురావస్తువుల వివరాలు, 5. నాణేలు, ముద్రలు, రాగిరేకు శాసనాలు, రాతి శాసనాలు, మట్టి బొమ్మలు, పూసలు, మూసలు, రాతి శిల్పాలు, కంచు, రాగి, పంచలోహ విగ్రహాలు, కొయ్య దంతాల బొమ్మలు, రాతప్రతులు (కాగితం, తాళపత్రాలు), 6. అన్నిరకాల గుప్తనిధులు, ఆభరణాలు, ఇతర వస్తువులు, వాటి వివరాలు, 7. చారిత్రక గుహలు, బౌద్ధ, జైన తెలుగుజాతి పత్రిక అమ్మనుడి జూన్ 2015 |<noinclude><references/> {{rh|తెలుగుజాతి పత్రిక అమ్మనుడి జూన్ 2015||7}}</noinclude> 9h08rtdl7yks36fcnmhtkzpc7a2xpas 104 239020 616533 597052 2026-11-12T08:51:09Z A.Murali 3019 /* అచ్చుదిద్దారు */ 616533 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="A.Murali" /></noinclude>{{c|సంపాదక హృదయం}} క్షేత్రాలు, దేవాలయాలు ఛాయా చిత్రాలు, పెయింటింగ్స్, 8. చారిత్రక తొలియుగం, చారిత్రక తొలి మధ్యయుగం, మధ్యయుగం, మధ్యయుగానంతర పురావస్తువుల వివరాలు, 9. శాఖాపరమైన ప్రచురణల్లో నిష్పత్తిప్రకారం పంపకం, 10. ప్రధాన కార్యాలయంలోని గ్రంథాలయంలోని పుస్తకాల్లో నిష్పత్తి ప్రకారం వాటా ఇలాంటి అన్ని అంశాల్లో వస్తువుల్ని, రికార్డును పరస్పరం పంచుకోవడం, మార్చుకోవడం జరగాలి. మరొక ముఖ్యమైన అంశం - విభజన చట్టం పదవ షెడ్యూల్లో వున్న 18 విద్యాసంస్థలకు సంబంధించి సామరస్యపూర్వకంగా పరిష్కారం చేసుకోవడంలో ఇరురాష్ట్రాలనేతలు, అధికారులు పరుల జోక్యం అక్కర లేకుండా కలిసి కూర్చుని పరిష్కరించుకోవాలి. వీటిలో తెలుగు అకాడమీ, అంబేద్కర్ ఓపెన్ యూనివర్శిటీల సంగతి ఇక్కడ చెప్పుకోవాలి. ఈ రెండింటికీ వాటి ప్రచురణలే ఆధారం. తెలుగు అకాడమీ 47 ఏళ్లుగా, అం. ఓ. యూ. 33 ఏళ్లుగా ఎన్నో పాఠ్యపుస్తకాలను విలువైన ఇతర పుస్తకాలను ప్రచురించాయి. వాటిని రెండు ప్రభుత్వాలు సంయుక్తంగా నిర్వహించుకునే వ్యవస్థను ఏర్పాటు చేసుకోవడమే మంచిమార్గం, వీలు కానట్లయితే, ఆ ప్రచురణలకు ప్రాణమైన కాపీరైటు హక్కులువంటి అంశాలను జాగ్రత్తగా పరిష్కరించు కోవాలి. ఏ ప్రాంతానికి అన్యాయం జరక్కుండా పరిష్కరించుకోవాలి. అదేవిధంగా తెలుగు విశ్వవిద్యాలయం, దానిలో ఇప్పటికాక భాగంగా ఉన్న అంతర్జాతీయ తెలుగుకేంద్రం సంగతి. అదేవిధంగా కేంద్ర నిర్వహణలో రావలసియున్న ప్రాచీన విశిష్ట భాషా పరిశోధన ప్రాజెక్టువంటివి. ఇలాంటి విషయాల్లోనైనా తెలుగుజాతి అంతా ఒక్కటిగా ఉన్నదని, ఉంటుందని చెప్పగల శక్తి ఈ రెండు ప్రభుత్వాల నేతలకు ఉన్నదా?. పాలనాపరంగా విడిపోయిన రెండు తెలుగు రాష్ట్రాలు తమతమ ప్రాంతీయ ప్రత్యేకతల్ని నిలుపుకొంటూనే, పెంపు చేసుకొంటూనే భాషా సంస్కృతుల విషయంలో సమైక్యంగా ముందుకు సాగాలని, ప్రజలు అందరూ కోరుకుంటున్నారు. దీన్ని రాజకీయ నాయకులు గ్రహించి, ముందుచూపుతో వ్యవహరించాలి. అందువల్లనే ఈ ముఖ్యమైన సున్నితమైన అంశాలను ప్రస్తావించాము. చివరగా ఒకమాట, ఆంధ్ర-తెలంగాణ రెండు ప్రభుత్వాలూ తమ రాష్ట్రాల్లో భాషాసంస్కృతుల గురించి తాము అనుసరించదలుచుకొన్న విధానాన్ని స్పష్టంగా రూపొందించుకోవాలి. ఇదే సంచికలో ప్రచురించిన వ్యాసం - తెలుగు అంతర్జాతీయ భాష ఎలా అవుతుంది? (వేల్చేరు నారాయణరావు, పరుచూరి శ్రీనివాస్) చదవండి. మన భాష పట్ల మనకు ఎలాంటి ముందుచూపు ఉండాలో నిర్ణయించుకోవలసిన అగత్యం వచ్చింది. తెలుగు పేరుతో రాష్ట్రాలను ఏర్పరుచుకొని, పరిపాలనను సాగించుకొంటున్నాం. ఆ తెలుగును మనం ఆధునిక అవసరాలకు తగ్గట్లుగా అభివృద్ధి చేసుకొనే సంగతే ఆలోచించం. దానితో క్రమంగా దాని అవసరం తగ్గిపోయి అది కనుమరుగవుతుంది. మనుగడకు, అభివృద్ధికి పనికిరాని భాష అది మాతృభాష అయినాసరే - అది కేవలం మనలోమనం మాట్లాడుకొనేందుకే పరిమితమవుతుంది ఇతర రాష్ట్రాల్లోని తెలుగువారు తమ కుటుంబాల్లో మాట్లాడుకొంటున్నట్లు, అంతే. అప్పుడు అన్ని అవసరాలకూ దాని స్థానాన్ని ఇంగ్లీషో, మరొక భాషో ఆక్రమిస్తుంది. క్రమంగా మన చరిత్ర అంతా శిథిలాల్లోకి దిగజారి, వర్తమానం అంతా ఒక బానిస బ్రతుకవుతుంది. భాష నశిస్తే జాతి నశిస్తుంది. అది తెలుగువారిపట్ల నిరూపణ | అవుతుంది. భాషలో వైవిధ్యం, మార్పు ముందడుగులో భాగాలు, రాజ్యవ్యవస్థలు తమ తమ ప్రత్యేకతలను కాపాడుకొంటూనే. ఒకే భాషకు, చరిత్రకు, సంస్కృతికి చెందిన వారసత్వాన్ని కలిగి వుండవచ్చు. వాటిని పెంపొందించుకొంటూ కలిసి ముందుకు సాగవచ్చు. ఈ దిశగా ముందుకు సాగడానికి ఎదురయ్యే అడ్డంకులను అధిగమించడం అసాధ్యమేమీకాదు. రెండు తెలుగు ప్రాంతాల నేతలూ మనసుపెట్టి ఆలోచించండి. కలిసి ముందుకు సాగితేనే - పరువూ మర్యాదా...రానున్న చరిత్రలో బంగారు అక్షరాలతో మీ అధ్యాయాలు వ్రాయబడాలనే మేం కోరుకుంటున్నాం. :31-5-2015 {{right|సం౹౹ సామల రమేష్ బాబు }}<noinclude><references/> {{rh|తెలుగుజాతి పత్రిక అమ్మనుడి జూన్ 2015||8}}</noinclude> b6rz1dc0bc38giqv407ww2b6zmt3zo4 104 239021 616534 597053 2026-11-12T09:01:25Z A.Murali 3019 /* అచ్చుదిద్దారు */ 616534 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="A.Murali" /></noinclude>{{c|సంపాదక హృదయం.-2}} {{p|fs150|ac}}''''అమరావతి' పేరు సార్ధకం కావాలంటే...'''</p> కొత్తగా ఏర్పడిన ఆంధ్రప్రదేశ్ కు రాజధానిగా గుంటూరు జిల్లాలోని తుళ్లూరు, మంగళగిరి, ఉండవల్లి మండలాలలోని గ్రామాలను ప్రభుత్వం ఎంపిక చేసింది. కొన్ని వేల ఎకరాల స్థలంలో కళ్లు చెదిరే కొత్త రాజధానిని అత్యాధునికంగా నిర్మించాలని తలపెట్టింది. సింగపూర్ నిపుణులతో ఒప్పందాలు కుదుర్చుకొని ప్రణాళిక తయారు చేయించింది. అక్కడ రాజధాని నిర్మాణాన్ని ప్రశ్నించే వాదాలకు సమయం మించి పోయినందున కొత్త ఆలోచనలకు ఇక తావు లేదు. కొత్త రాజధాని నిర్మాణానికి భూమిపూజ, శంఖుస్థాపనకు తేదీలు నిర్ణయం అయినందున ఇక దానిని స్వాగతిద్దాం. అయితే మనం కొన్ని ముఖ్య అంశాలపై పాలకుల చూపును సారింపవలసిన అవసరముంది. కొత్త రాజధానికి అమరావతి అని పేరు పెట్టాలనుకోవడం చాలా గొప్ప సంగతి. అయితే పేరు వరకే వదిలివేయకుండా దాని వారసత్వాన్ని కూడా కాపాడవలసిన బాధ్యత ఇప్పుడు ప్రభుత్వంపై వుంది. 'అమరావతీ నగర అపురూప శిల్పాలు' అని పాడుకునే తెలుగుతల్లి ప్రార్థనలోని ఆ శిల్పాలు ఇప్పుడు ఎక్కడున్నాయి? లండన్ మ్యూజియంలో, చెన్నైలోని ఎగ్మోర్ మ్యూజియంలో, కోల్కత్తాలోని ఇండియన్ మ్యూజియంలో పదిలంగా ఉన్నాయి. కాగా, ఇప్పుడు అమరావతిలో మనకు కనిపించేది మిగులూ తగులూ మాత్రమే. వాటి ప్రదర్శనతో అమరావతి కీర్తి, శిల్పశైలి ఎవరికీ బోధపడదు. అమరావతిని దర్శించే విద్యార్థులకు కాని, విదేశీయులకు కాని అంతుపట్టదు. ఇదంతా గతవైభవం మాత్రమే, ఆధారాలు చూపలేని ఒకనాటి కతగా మాత్రమే వారికి మన వారసత్వాన్ని చెప్పుతున్నట్లవుతుంది. క్రీస్తుకు పూర్వమే అమరావతి శిల్పం రూపుదిద్దుకుని ప్రపంచంలోనే ఒక ప్రత్యేకమైన శిల్పశైలిగా ఖ్యాతి వహించింది. గాంధార శిల్పాలు కూడా ఇంచుమించు ఆ కాలానివే అయినా, అమరావతి శైలికి వున్న దేశీయత, సొంతదనం మరొక శిల్పశైలికి లేదని పెద్దలు అంటారు. కంబోడియా, ఇండోనేషియాలలో గల ప్రపంచ ప్రఖ్యాత బౌద్ధశిల్పాలకు అమరావతి శిలాశైలే తల్లి. అక్కడి శిల్పులు కూడా తెలుగువారే. కనుక చెన్నై, కోల్కత్తాల్లోను, లండనులోను వున్న అమరావతి శిల్పసంపదను వెనక్కి రప్పించి, వాటిని చెప్పుకోదగిన స్థాయిలో అమరావతిలో నెలకొల్పవలసిన బాధ్యతను ఈ కొత్త ప్రభుత్వం నెత్తికెత్తుకోవాలి. నగర నిర్మాణానికి శంఖుస్థాపన సందర్భంగా ఈ సంకల్పాన్ని ప్రకటించగలిగితే చంద్రబాబుగారిపై గౌరవం పెరుగుతుంది. రాజధానిని కొత్తగా నిర్మాణం చేస్తున్నాం గనుక అక్కడ అన్ని కట్టడాలను అమరావతీశైలిలో తీర్చిదిద్దాలి. అప్పుడే దానికొక ప్రత్యేకత వస్తుంది. అదేవిధంగా కట్టడాలకు, వీధులకు తెలుగు నేతల, ప్రముఖుల, సాహితీవేత్తల, త్యాగధనుల పేర్లనే పెట్టాలి తప్ప, భావదారిద్ర్యంతో అరువు పేర్లకై పరుగులెత్తరాదు. అమరావతిని ఒక తెలుగు రాష్ట్ర రాజధానిగా, ఇక్కడి ప్రభుత్వాన్ని తెలుగు ప్రజల ప్రభుత్వంగా విదేశీయు లతో సహా అందరూ గుర్తించాలంటే అమరావతి నగరమంతటా తెలుగు కనపడాలి, వినబడాలి. అంటే ప్రతీచోటా ప్రభుత్వ, ప్రజారంగాలన్నిట్లోనూ ఎక్కడ ఏ పేరుపలక (సైనో బోర్డు) వున్నా, ఎక్కడ ఏ కార్యక్రమం జరిగినా తొలుత ప్రముఖంగా తెలుగులో అది కనిపించాలి. అక్కరనుబట్టి దాని తర్వాతే ఇంగ్లీషుకు చోటు ఇవ్వాలి. అక్కర వున్నా లేకపోయినా ఇంగ్లీషును నెత్తిన పెట్టుకుని మోయటం, సొంత భాషను కించపరుచుకోవటం తగదు. అప్పుడే ప్రజలకు అది స్ఫూర్తిదాయకం అవుతుంది. ఇక్కడి ప్రజల భాషకు గుర్తింపులేక, ఇక్కడి ప్రజల సంస్కృతికి, శిల్పసంపదకు ఎటువంటి వ్యక్తీకరణ లేక అది అమరావతి కాజాలదు. తెలుగు రాజధానే కాజాలదు. కనుక ఈ విషయంలో ముఖ్యమంత్రి చంద్రబాబునాయుడుగారి ప్రభుత్వం ఒక విధాన నిర్ణయాన్ని తీసుకోవాలి. 'మా తెలుగుతల్లికి' గీతాన్ని రాష్ట్రగీతంగా తీసుకున్న ప్రభుత్వం అమరావతి మహానగర నిర్మాణం మొదలు పెట్టేముందే శంఖుస్థాపన సమయంలోనే ఈ అంశాలపై స్పష్టమైన ప్రకటన చెయ్యాలి. ఇందుకోసం భాషా సాంస్కృతికశాఖ, పురావస్తుశాఖ, సమాచారశాఖ, ఉన్నతవిద్యాశాఖలను, కొందరు నిపుణులను కలిపి ఒక కమిటీని నియమించి, సవివరంగా విధానాన్ని తయారుచేసి దానిని ఆచరణలో పెట్టాలి. ప్రజల సూచనలను, సలహాలను ఆహ్వానించి, వాటినికూడా పరిగణనలోకి తీసుకోవాలి. మరో ముఖ్యమైన సంగతి. తెలంగాణ వేరే రాష్ట్రంగా ఏర్పడినందున మిగిలిన భాగం దాదాపు తొలి ఆంధ్ర రాష్ట్రమే ఆ రాష్ట్రానికి ఆ పేరే పెట్టడం సరియైనపని. గొప్పలకు పోయి ఇంకా పాత ఆంధ్రప్రదేశ్ పేరునే కొనసాగించడం ఏవిధంగానూ సరికాదు. కనుక చంద్రబాబుగారు ఈ విషయమై తిరిగి ఆలోచించి, రాష్ట్రానికి 'ఆంధ్ర' అనే పేరును ఖాయం చెయ్యాలి. ఆ మార్పుకు శాసనపరంగా తగుచర్యలను చేపట్టాలి. ఇందువల్ల అమరావతికి వున్న 'ఆంధ్రనగరి' అనే కీర్తికూడా మళ్లీ ప్రచారంలోకొస్తుంది. రాజధానికి 'అమరావతి' అనే పేరు సార్ధకం కావాలంటే ఈ అంశాలన్నింటినీ ప్రభుత్వ నేతలు అమలులోకి తేవాలని కోరుతున్నాం. :31-5-2015 {{right|సం౹౹ సామల రమేష్ బాబు }}<noinclude><references/> {{rh|తెలుగుజాతి పత్రిక అమ్మనుడి జూన్ 2015||9}}</noinclude> gnczvf64mtn8vieoc3zg4ks339l4x8s 104 239022 616535 597054 2026-11-12T09:15:35Z A.Murali 3019 /* అచ్చుదిద్దారు */ 616535 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="A.Murali" /></noinclude> {{c|'''తెలుగుకు మంత్రిత్వశాఖ ఏర్పాటు చేస్తూ ఇచ్చిన జి.ఓ.నెం.909/31-12-2013'''}} {{c|(కొందరు పాఠకుల కోరికపై జి.ఒ.ను పూర్తిగా ఇక్కడ ప్రచురిస్తున్నాము. సం)}} {{c|'''ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వం '''}} '''సంక్షిప్తి:''' సచివాలయం - 'భాష మరియు సంస్కృతి శాఖ' నూతన ప్రభుత్వ శాఖ ఏర్పాటు - ఆదేశాలు - జారీ చేయడం. {{rule}} {{rh|సాధారణ పరిపాలనా (ఏఆర్ అండ్ టి.ఐ. ) శాఖ|| తేదీ: 31-12-2013}} :'''జి.ఒ.ఎం.ఎస్.నెం. 909''' ఆదేశం: గౌరవనీయ ముఖ్యమంత్రిగారు 2012 డిసెంబర్ 27 నుంచి 29 వరకు తిరుపతిలో జరిగిన నాల్గవ ప్రపంచ తెలుగు మహాసభల సందర్భంగా తెలుగు భాష అభివృద్ధికోసం ప్రత్యేక శాఖ ఏర్పాటు చేయనున్నట్లు ప్రకటించారు. 2. ఇందు మూలంగా సచివాలయంలో 'భాష మరియు సంస్కృతి శాఖ'ను ఏర్పాటు చేయాలని, ఈ కింది విధంగా అందులో పదవులు పున:నియామకం జరపాలని ప్రభుత్వం ఆదేశిస్తోంది. :కొత్తగా ఏర్పాటు చేస్తున్న 'భాష మరియు సంస్కృతి శాఖ' కు తరలిస్తున్న పదవులు. :సాధారణ పరిపాలనాశాఖ నుంచి ప్రభుత్వ ఉపకార్యదర్శి (ఒ.ఎల్)....1 :సాధారణ పరిపాలనా శాఖ నుంచి ప్రభుత్వ సహాయ కార్యదర్శులు (ఎల్).... 2 :సాధారణ పరిపాలనా (ఒ.ఎల్) శాఖ నుంచి సెక్షన్ ఆఫీసర్లు... 3 :సాధారణ పరిపాలనా (ఒ.ఎల్) శాఖ నుంచి సహాయ సెక్షన్ ఆఫీసర్లు... 5 :సాధారణ పరిపాలనా (ఒ.ఎల్) శాఖ నుంచి ఇన్స్పెక్టింగ్ ఆఫీసర్లు...3 :వైఎటి అండ్ సి శాఖ నుంచి ప్రభుత్వ ఉప కార్యదర్శి (సంస్కృతి)...1 :వైఎటి అండ్ సి శాఖ నుంచి ప్రభుత్వ సహాయ కార్యదర్శి (సంస్కృతి)...1 :వైఎటి అండ్ సి శాఖ నుంచి సెక్షన్ ఆఫీసర్ (సంస్కృతి)...1 :వైఎటి అండ్ సి శాఖ నుంచి సహాయ సెక్షన్ ఆఫీసర్ (సంస్కృతి)...1 3. కొత్తగా ఏర్పడుతున్న 'భాష మరియు సంస్కృతి' శాఖకు కార్యదర్శి (భాష మరియు సంస్కృతి) హోదాలో ప్రభుత్వ కార్యదర్శి (సంస్కృతి) అధిపతిగా ఉంటారు. యువత పురోభివృద్ధి, పర్యాటకం మరియు సంస్కృతి శాఖ ప్రత్యేక ముఖ్య కార్యదర్శి సమగ్ర పర్యవేక్షణలో ఈ కార్యదర్శి పనిచేస్తారు. 4. నూతన 'భాష మరియు సంస్కృతి శాఖ' ఈ కింది విషయాలతో వ్యవహరించనుంది. వాటితోపాటు సాధారణ పరిపాలనా శాఖ పరిధిలోని అధికారభాష, యువత పురోభివృద్ధి, పర్యాటకం మరియు సంస్కృతి శాఖ పరిధిలోని సంస్కృతి తదితర అంశాలతోనూ వ్యవహరించనుంది. :అ. సాధారణ పరిపాలనా (ఒ.ఎల్.) శాఖ నుంచి అధికార భాషా కమీషన్. :ఆ. యువత పురోభివృద్ధి, పర్యాటకం మరియు సంస్కృతి శాఖ నుంచి ఏపి సాహిత్య అకాడెమి, ఏపి లలిత కళా అకాడెమి, ఏపి సంగీత నాటక జానపద అకాడెమి మొదలు మూడు అకాడెమీలు. :ఇ. సాధారణ పరిపాలనా (ఐ అండ్ పీఆర్) శాఖ నుంచి థియేటర్ (రంగస్థలం). :ఈ. ఉన్నత విద్యాశాఖ నుంచి తెలుగు అకాడెమి. 5. సాధారణ పరిపాలనాశాఖ (ఒ.ఎల్.) / (ఐ అండ్ పీఆర్) శాఖ, యువత పురోభివృద్ధి, పర్యాటకం మరియు సంస్కృతి శాఖ, ఉన్నతవిద్యాశాఖలు ఈ విషయంపై తగు చర్యలు తీసుకోవాలని కోరుతున్నాము. 6. సాధారణ పరిపాలన (ఎస్ఓఎల్.ఏ)/ఎసీ.ఎఫ్)/(ఎసియూ. 2)/(ఎస్. యూ. 2) శాఖ మరియు రెవెన్యూ శాఖలు పైన పేర్కొన్న పేరా 2 లోని అంశాల ప్రకారం తగు చర్యలు తీసుకోవాలని కోరుతున్నాము. 7. ఆంధ్రప్రదేవ్ కార్యకలాపాల నిబంధనలు, సచివాలయ సూచనలుకు చెందిన మొదటి షెడ్యూల్ను సవరించి, తగు చర్యలు చేపట్టవలసిందిగా సాధారణ పరిపాలన (కేబినెట్) శాఖను కోరడమైనది. 8. ఆర్ధిక (ఎస్ఎమ్ఎ్పసీ) శాఖ (యు.ఒ.నెం. 4102/1084/ఏ3/ఎస్ఎంపీసీ-1/13, తేది. 24-12-1013, సమ్మతితో ఈ ఆదేశాలను జారీ చేస్తున్నాము. :(ఆంధ్రప్రదేశ్ గవర్నర్ ఆదేశాలకు అనుగుణంగా) {{right|డాక్టర్ పి.కె. మహంతి, ప్రభుత్వ ముఖ్య కార్యదర్శి}}<noinclude><references/> {{rh|తెలుగుజాతి పత్రిక అమ్మనుడి జూన్ 2015||10}}</noinclude> bm94sbuodha9q0tvw6jb9cwh4w06v0y 104 243012 616059 601545 2026-11-11T12:02:39Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 616059 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh||పారమార్థిక ధర్మము|159}}</noinclude>మగు రూపమగును. ఇట్టి రూపము, అష్టవిధ అర్చావతారములలో నొకటి. ఇంతవరకు వర్ణించినది స్వరూపధ్యానము. రూపమును మాత్రము ధ్యానించుట చాలదు. ఆ భగవంతుని గుణములను ఎట్టివిగ ధ్యానింతుమో అట్టి గుణములు పట్టుపడును. {{c|గుణానుసంధానము}} కావున ఉపాస్యుని దివ్యకల్యాణగుణములను ఒకటొక్కటిగా ధ్యానించవలెను. రూపధ్యానమున మనస్సు నేకాగ్రము చేసిన పిదప, భగవంతుని అనంత కల్యాణగుణములను చింతించవలెను. దీని నుద్దేశించియే అర్చనలను విధించిరి. సహస్రనామార్చనము, అష్టోత్తరశతనామావళి అర్చనము, ఉపాస్యునియొక్క అమానుషచర్యలను స్మరించి తద్ద్వారా వారి కల్యాణగుణములను ధ్యానించుటకు సహాయములుగ విధింపఁబడినవి. కావున ఉపాస్యుని దయాస్వరూపునిగను, శాంతస్వరూపునిగను, కామదాహకునిగను, సత్యస్వరూపునిగను ధ్యానించినచో ఉపాసకుడును, దయాస్వరూపుడు, శాంత సత్య స్వభావములు గలవాడును, కామమును జయించినవాడగును. అటులనే అల్ప మానవ గుణములగు క్రోధ ఆగ్రహ గుణములను ఉపాస్యునియం దారోపించి అట్టి క్రోధమూర్తిగ ధ్యానించినచో, ఉపాసకుడు క్రోధాగ్రహ మూర్తియగును. శత్రునాశనము నుద్దేశించి చేయు ఉపాసన<noinclude><references/></noinclude> 7vctt3f3s6ys2s68ckjotu7lx06tjun 104 243013 616060 601546 2026-11-11T12:08:02Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 616060 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh|160|దివ్యజ్ఞానసారము|}}</noinclude>లిట్టివే గదా! ఇట్టి యుపాసనవలన జీవునకు పురుషార్థభంగమగును. భగవంతుడు చెప్పియున్నాడు గదా! <poem> {{left margin|5em}} "క్రోధాద్భవతి సమ్మోహః సమ్మోహాత్ స్మృతివిభ్రమః । స్మృతిభ్రంశాత్ బుద్ధినాశః బుద్ధినాశాత్ ప్రణశ్యతి ॥" </poem> క్రోధమువలన మోహము (అజ్ఞానము), మోహమువలన మతిభ్రమ, మతిభ్రమవలన బుద్ధినాశము, దానివలన వినాశము అనగా పురుషార్థభంగము గలుగును. భగవంతుని కల్యాణగుణములను, దైవీసంపత్తిగుణములను ఒకటొకటిగ దినదినము ధ్యానించుచురాగా, కొంతకాలమునకు ఆయాగుణములు భక్తునికి స్వభావమగును. అనేకగుణముల నొక్కతూరిగ ధ్యానించినచో అంతఫలముండదు. గుణమును ధ్యానించుటయన నేమి? ఒక దృష్టాంతమును తీసికొనుదము. భగవంతుడు దయాస్వరూపుడు. దయ యన నేమి ? దయను అభ్యసించున దెట్లు? దయగల మానవుడు లోకమున నెట్లు ప్రవర్తించును? దయాస్వరూపులగు మహనీయులు ముందు లోకమున నెటు చరించిరి! రంతిదేవుడు, శిబిచక్రవర్తి లోనగు మహాపురుషుల చరిత్రము లేమి బోధించుచున్నవి? ఎట్టి సందర్భములలో దయ సభ్యసించుటకు ఆటంకములు గలుగును ? అట్టి ఆటంకములు సందర్శించినపు డెట్లు నడచుకొనవలెను? ఈ రీతిని బుద్ధిని విని<noinclude><references/></noinclude> g1m3uibnsyotbesfwwlevaoww30ss5v 104 243014 616277 601547 2026-11-11T22:48:08Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 616277 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh||పారమార్థిక ధర్మము|161}}</noinclude>యోగించి వితర్కించి, దయాగుణము ననుష్ఠించు మార్గమును ప్రతిదినమును యోచించి నిశ్చయించుకొనుచురాగా, దినదినమునకు క్రొత్తమార్గములు స్ఫురించి ప్రవర్తనమును చక్కచేయును. ముందుగ తీరిక యుండునపుడు శాంతమైన మనస్సుతో యోచించి నిశ్చయించుకొనక లౌకికవ్యవహారముల యందు ప్రవర్తించువారలకు పలుపలు సందర్భములు తటస్థించినపుడు, నడుచుకొనుమార్గము తెలియక, తప్పుత్రోవలం బడుదురు. రాబోవు శత్రువును గుఱించి ముందు హెచ్చరిక గలిగి తగిన యోచన చేసికొని సిద్ధముగనుండు వానివలె అననుకూల సందర్భములు తటస్థించినపుడు పై చెప్పిన విధమున దినదినము ధ్యానించువా డెట్టిసందర్భములయందును, చక్కనిమార్గమును స్పష్టముగ తెలిసికొని నటించును. అట్లు ఒక్కొక్క గుణము ప్రాతఃకాలమున ధ్యానించి దినచర్యయందు అనుష్ఠించుచురాగా క్రమక్రమమున ఆ గుణము స్వభావమున స్థిరపడును. కాలక్రమమున ఒకటివెంబడి యొకటి గుణములు స్థిర పడుచురాగా స్వభావము పరిశుద్ధమగును. ఈ అభ్యాసము ఎంత కొంచెము కాలము చేసినను, చేసినమట్టుకు ప్రయోజనకారి. ముసలితనమున ప్రారంభించి కొంచెము కాల మభ్యసించినను, ఆ యభ్యాసము సైతము వృధా పోజాలదు. <poem> {{left margin|5em}} "స్వల్పమప్యస్య ధర్మస్య త్రాయతే మహతో భయాత్ ॥ </poem><noinclude><references/></noinclude> 0lgrsz5jh2qspjl3navnhu4hbwo4xev 104 243015 616290 601548 2026-11-11T22:55:40Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 616290 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh|162|దివ్యజ్ఞానసారము|}}</noinclude>ఆ స్వల్పము జీవుని విజ్ఞానమయకోశమున నిల్చి, పై జన్మమున తిరిగి అంకురించి యామార్గమున నడచుటకు సహకారియగును. ఉత్తమమైన ఫలము నిచ్చుటకు ఈ ధ్యానాభ్యాసమునకు కొన్ని నిబంధనలు గలవు. ఆ నిబంధనలు నెఱింగి వానిప్రకారము నటించినచో శీఘ్రముగ ఫలము నిచ్చును. చేయుకృషి పూర్ణఫలము నిచ్చును. {{c|ధ్యానానుష్ఠానమునకు నియమములు}} ధ్యానము పూర్ణముగ సఫలము కావలెననిన కొన్నినియమము లావశ్యకములు. ముఖ్యముగ స్థలనియమము, కాలనియమము కేవలము ఆవశ్యకములు. శ్రీ భగవద్గీత ఆరవ అధ్యాయమున శ్రీ కృష్ణులు వీనిని కొంతవరకు వివరించి యున్నారు: <poem> {{left margin|5em}} యోగీ యుంజీత సతతం ఆత్మానం రహసి స్థితః । శుచౌ దేశే ప్రతిష్ఠాప్య స్థిరమాసన మాత్మనః । నాత్యుచ్ఛ్రితం నాతినీచం చేలాజునకుశోత్తరం । తత్రైకాగ్రం మనః కృత్వా యతచిత్తేంద్రియక్రియః ॥ ఉపవిశ్యాసనే యుంజ్యాత్ యోగ మాత్మవిశుద్ధయే ॥ సమం కాయశిరోగ్రీవం ధారయన్న చలం స్థిరః ॥ {{right|(భ. గీ. 6 - 10 - 13)}} </poem> వీని యర్థమును ఇంచుక విచారింతము. మొట్టమొదట<noinclude><references/></noinclude> 22d4g0vh7me3mvp1achsdbtexljxi3p 104 243016 616293 601549 2026-11-11T23:01:45Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 616293 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh||పారమార్థిక ధర్మము|163}}</noinclude>{{c|స్థలనియమము}} "శుచౌ దేశే ప్రతిష్ఠాప్య స్థిరమాసనమాత్మనః” “శుచియైన స్థలమును స్థిరమైన ఆసనమును ఏర్పరచుకొని.” శుచియైన ప్రదేశమన నేమి? శుభ్రముగ కడిగి, ఊడ్చి, నిర్మలమైన ప్రదేశము అనుకొనుదమా? అంతమాత్రము కాదు. నిర్మలమై పవిత్రమైన స్థలమని తెలిసికొనవలయును. పడకగది, కచ్చేరిచావడి, వంటయిల్లు, ఇతర ఐహికకార్యముల కుపయోగించు స్థలములు, గదులును, ఎంత కడిగినను ఎంత అలంకరించినను ఎంత నిర్మలముగ నుండినను ఆ స్థలములు పవిత్రములనఁబడవు. సామాన్య గ్రామములకును, పవిత్రక్షేత్ర తీర్థములకును గల తారతమ్య మేమి? సామాన్య గృహమునకును దేవాలయమునకును తారతమ్యమును గమనింతము. ఎచ్చట సదా భక్తులు చేరి భగవద్విషయములు చింతించుచుందురో భక్తులగోష్ఠి జరుగుచుండునో అట్టి ప్రదేశము పవిత్రమైనది. అది యొక దివ్యక్షేత్రముగాని, నదీతీరముగాని, దేవాలయముగాని లేక స్వగృహమునందు భగవదారాధనమునకుమాత్ర ముపయోగించు గదిగాని, శుచియైన ప్రదేశము, పవిత్రమైనది కావున ప్రతియింటను భగవదారాధనమునకును, భగవద్ధ్యానమునకును గది యొకటి నిర్ధారణచేసి ఆ గదిని ఇతర ఐహిక విషయముల కుపయోగించక యుండవలయును. అ గది శుభ్రముగ నిర్మలముగ<noinclude><references/></noinclude> hacsn50b9at3kurkkvq8c62fy4h5vc7 104 243017 616294 601550 2026-11-11T23:07:16Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 616294 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh|164|దివ్యజ్ఞానసారము|}}</noinclude>నుండునట్లుంచదగు. ఆ గదియందు వలయుననిన భగవంతునియొక్కయు, భక్తులయొక్కయు, జ్ఞానులు పూజ్యులు లోనగు పెద్దలయొక్కయు, పటములు విగ్రహములు నుండవచ్చును. ఆరాధనకు వలయు పుష్పాదులు ఉండవచ్చును. అచ్చటనుండు వస్తువులు ఒక్కొక్కటియు, భగవంతుని జ్ఞాపకము చేయునవిగ నుండవలెనుగాని యితరము లుండరాదు. అట్టి స్థలము భగవద్ధ్యానమునకు ఉచితమైన ప్రదేశము. ఇట్టి స్థలము భగవద్ధ్యానానుష్ఠానముతో బాహ్యాభ్యంతర శుచిగలిగినది. అట్టి స్థలముగాక ఐహికవిషయముల కుపయోగించు స్థలమున ధ్యానము నిలకడగా కుదురుట కష్టము. మనశ్చాంచల్యము నధికముచేయు కారణముగ నుండును. {{c|ఆసనము}} ధ్యానమునకు కూర్చుండునపుడు సుఖమై స్థిరమైన యాసనముండవలయును. లేనిచో, ఆసనము కఠినముగ నుండినను, క్రిమికీటకములు, చీమలు మొదలగునవి పారాడుస్థలముగ నుండినను, చెమ్మనేలగ నుండినను శరీరమునకు బాధగలుగుటచేత మనస్సు ఏకాగ్రముగ నుండుట కష్టము. కావున "స్థిరమాసన మాత్మనః, నాత్యుచ్ఛ్రితం నాతినీచం చేలాజిన కుశోత్తరం” అని నిరూపించి యున్నారు. ఆసనము స్థిరమై కదలకుండవలెను. మిక్కిలి ఎత్తుగ నుండ రాదు. నిండా<noinclude><references/></noinclude> g628a7hgvpju7mebl4rp3h8lus14c8l 104 243018 616299 601551 2026-11-11T23:12:58Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 616299 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh||పారమార్థిక ధర్మము|165}}</noinclude>తగ్గుగ నుండరాదు. మిక్కిలి ఎత్తైనచో కూర్చొనువారికి భయకారణము. మిక్కిలి తగ్గైనచో క్రిమికీటకాదులవలని బాధ. అతి కఠినముగ నుండరాదు. కావున వస్త్రము (లేక చిత్రాసనము), దానిక్రింద కృష్ణాజినము, దానిక్రింద దర్భాసన ముండవలెనని నిరూపించినారు. ముఖ్యాభిప్రాయము ఆసనము సుఖముగ నుండవలెనని భావము. సుఖముగ నుండకపోయినచో మనస్సు నిలకడగా నుండజాలదు. అయితే సుఖమైన ఆసనముపై కూర్చొనినచో మనస్సు ఏకాగ్ర ధ్యానమునకు మాఱుగ నిద్రను చెందునో యను భయము గలదు గదా! అట్లు కాకయుండుటకు “సమం కాయశిరోగ్రీవం" అనగా శరీరము, కంఠము, శిరస్సు, చక్కగా నుండవలెనని బోధించియున్నారు. అట్లుగాక గోడప్రక్కన కూర్చుండి, ఆనుకొనుటకు సుఖమైన పీటను గోడకానించి ఆనుకొని కూర్చుండినచో తప్పక సుషుప్తియే ఫలము. "ఋజుకాయ స్సమభ్యసేత్" అని శ్రీమద్భాగవతము. అట్టి పవిత్రస్థలములో సుఖాసనాసీనుఁడును, జాగరూకుఁడునై ధ్యానము చేయవలెను. “తత్రైకాగ్రం మనః కృత్వా యత చిత్తేంద్రియ క్రియః” ధ్యానము చేయుటకు, మనస్సు ఏకాగ్రముగ భగవంతునిపై నుంచవలెను. అనగ ఇతర తలంపులు మనస్సులో చొరకుండ హెచ్చరికతో నుండవలెను. ఇంద్రియములు సైతము నిలిచియుండవలెను. అనగ చెవులు<noinclude><references/></noinclude> 4ddes4qxaahtybr4xklef46439xp8nc 104 243019 616302 601552 2026-11-11T23:17:53Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 616302 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh|166|దివ్యజ్ఞానసారము|}}</noinclude>కన్నులు ఘ్రాణము మొదలగు నింద్రియములు వాని వాని వ్యాపారములయందు ప్రవర్తించక యుండవలెను. ఇట్లు ఇంద్రియములతో చేరి విషయములను చింతించక, వానినుండి మరలించి మనస్సును నిలకడగ నుంచుటయే యోగశాస్త్రమునందు (1) ప్రత్యాహారమనియు, (2) ధారణమనియు చెప్పబడుచున్నవి. ఇట్లు అంగములు కుదుర్చుకొని, మనస్సును భగవంతునిపై నిలిపి, ధ్యానము నభ్యసించవలెను. అట్లు భక్తిశ్రద్ధలతో జేయుచురాగా కాలక్రమమున స్వభావము పరిశుద్ధమగును. {{c|కాలనియమము}} ధ్యానమునకు నియతకాల ముండవలయును. ముందు సూచించిన మనోధర్మములలో మూడవదానిని గమనింపవలయు. మన దినచర్యయందు కాలనియమ మేర్పాటుచేసికొని, కాలము తప్పక పనులు చేయుచుండినచో అభ్యాసబలమువలన ఆయాసమయము రాగా ఆయాకార్యము స్మరణకువచ్చి ఆ కార్యమునందు బుద్దిపోవుచుండునని ముందు చెప్పితిమి గదా. ధ్యానమునకును, ఆ ప్రకారము కాలనియమ మేర్పాటు చేసికొనినచో, ఆ సమయమునకు మనస్సును, శరీరమును ధ్యానమున కున్ముఖములుగ నుండును. ఎన్ని యితర కార్యములు ఇతర అసందర్భములు ఉండినను ధ్యానమునందు బుద్ధిపోవుచుండును. అయితే యెట్టికాలము ఉత్తమమైన<noinclude><references/></noinclude> hmav3br1edoq7azxrirlfkarqx7c5ub 104 243020 616306 601553 2026-11-11T23:22:34Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 616306 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh||పారమార్థిక ధర్మము|167}}</noinclude>కాలమో తెలిసికొని ఆ కాలము తప్పక ధ్యానమునకు కూర్చొనినచో ఉత్తమ ఫలముల నిచ్చును. ఆ కాల మెద్ది? సూర్యోదయమునకు ముందు కాలము శ్రేష్ఠమని అనుభవజ్ఞులు చెప్పుచున్నారు. నిదుర లేచిన వెంటనే శరీరసంబంధమైన కృత్యములం దీర్చుకొని స్నానాదులు నెరవేర్చి శుచియై వెంటనే ధ్యానముచేయుటకు యత్నించవలెను. సంసారసంబంధమైన వృత్తులయందు మనస్సును ప్రవేశపెట్టుటకుముందే భగవద్ధ్యానమును చేయవలెను. సూర్యోదయమునకు ముందు కాలము మిక్కిలి ప్రశస్తము. ఆ కాలమున ప్రపంచమంతయు నిశ్శబ్దముగ నుండుటచే ధ్యానమునకు మిగుల సహాయముగ నుండును. అంతియ కాదు. నిదురనుండి లేచినకాలమున, మనస్సును ఇంద్రియములును సామాన్యముగ నిశ్చలముగ నుండును. నిదురకాలములో ఇంద్రియము లన్నియు నిర్వ్యాపారములుగ నుండియుండెను గదా ! మనస్సు సైతము చాల మట్టుకు నిశ్చలముగనే యుండియుండవచ్చును. కావున నిదుర మేల్కాంచిన వెంటనే మనస్సును ఇంద్రియములును స్వభావముగనే నిశ్చలముగ నుండుటచేత అట్టి సమయమున మనస్సు నేకాగ్రముగ చేసి ధ్యానమునకు ప్రారంభించుట సులభము. అట్టి సమయమున మనస్సు పూర్ణ జాగ్రదావస్థయందుండు రీతిని ఐహిక విషయములయందు పరుగులెత్తక, నిద్రయందుండురీతిని పూర్ణ అజ్ఞానమునందుండక, మెలకువతో నిలు<noinclude><references/></noinclude> 2dlvjim2klecbtg1e7u8ct95c20jgf7 104 243021 616323 601554 2026-11-12T03:18:07Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 616323 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh|168|దివ్యజ్ఞానసారము|}}</noinclude>కడగ నుండును. కావున అట్టి సంధికాలము నిజమైన సంధ్యాకాలము. అట్టి స్థితియందు చేయఁబడు చక్కని ధ్యానమే (సమ్యక్ ధ్యాయ తే ఇతి సంధ్య) నిజమైన సంధ్యావందనము. {{c|ప్రాతఃకాల ధ్యాన ఫలము}} అట్లు కాలనియమము నేర్పరుచుకొని ధ్యానముచేయుటవలన ప్రతిదినమును అ సమయమునకు సరిగ నిదుర మెలకువ కలుగును. మనస్సు ధ్యానమునకు తగిన స్థితియందుండును. ధ్యానము శీఘ్రముగ సఫలమగును. ఇదిగాక ముం దుదాహరించిన మనోధర్మములలో రెండవ ధర్మముయొక్క ప్రయోజనమును చూతము. ప్రాతఃకాలమున ఎద్దియైన నొక భావమును మనస్సున నాటునట్లు స్థిరముగ ధ్యానించినచో ఆ భావము మనస్సున నిలిచియుండును. వేరు ఆలోచనలు లేక తీరికగనుండు కాలమున ఉదయమున ధ్యానించిన భావము స్మరణమునకు వచ్చును. జ్ఞప్తికి రాగా మనము చేయు కార్యముల ఆభావమున కనుగుణముగ నుండునుగదా! ప్రమాదముతో దుష్కార్యములం బ్రవర్తించు అవకాశములు తగ్గును. కావున ప్రాతఃకాలమున ప్రప్రధమముగ భగవద్ధ్యానమును చేయువారలకు దినమంతయు తీరికగనుండు కాలమున ఆ పవిత్రభావములు మనస్సున నుండిన మనస్సు పరిశుద్ధముగ నుండును. మనస్సు శుద్ధముగనుండిన మనోభావములు కోరికలు సంకల్పములు పరిశుద్ధ<noinclude><references/></noinclude> tt4h1z0delikdc19o9qm9o6zsf3i813 104 243022 616324 601555 2026-11-12T03:26:00Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 616324 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh||పారమార్థిక ధర్మము|169}}</noinclude>ముగ నుండును. అట్టివాఁడు చేయు బాహ్యకార్యములు పరిశుద్ధములుగ పాపరహితములుగ నుండుననుటకు సంశయము లేదు. ఇట్లు ప్రాతఃకాలమున భగవంతుని ధ్యానించి తద్గుణానుసంధానముచే మనస్సు శుద్ధమగుటద్వారా చేయు కార్యము లన్నియును శుద్ధములగును. అట్టివాని ప్రవర్తనము నడవడిక పవిత్రముగ నుండక తీరదు. {{c|ఆత్మ పరిశోధనము}} ఇట్లు ప్రాతఃకాలమున ఉత్తమ ధర్మములను భావములను ధ్యానించుచు వాని కనుగుణముగ దినచర్యను పరిశుద్ధముగ చేయుటకు మనము యత్నింతుము గదా? ఎంత యత్నించినను ఐహిక వృత్తులయందు ప్రవర్తించుచో పూర్వకర్మవాసనాబలముచేతను అజ్ఞానమువలనను పొరబాట్లు కలుగవచ్చును. తాత్కాలిక సందర్భములనుబట్టి కామక్రోధలోభములు పూర్తిగ జయింపబడక యుండుటబట్టియు మనము చేయు ప్రయత్నము భంగము కావచ్చును. <poem> {{left margin|5em}} "ఇంద్రియాణాం హి చరతాం యన్మనో౽నువిధీయతే । తదస్య హరతి ప్రజ్ఞాం వాయుర్నావమివాంభసి ॥" {{right|(భ. గీ. 2-67)}} “యతతోహ్యపి కౌంతేయ పురుషశ్య విపశ్చితః । ఇంద్రియాణి ప్రమాథీని హరంతి ప్రసభం మనః ॥" {{right|(భ. గీ. 2-60)}} </poem><noinclude><references/></noinclude> 5xboeky0pfjosi1h7rxpihaw4m9lr3r 104 243023 616325 601556 2026-11-12T03:32:06Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 616325 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh|170|దివ్యజ్ఞానసారము|}}</noinclude>కావున ప్రతియొకడును దినమున కొక్కతూరి తన దినచర్యను నిష్పక్షపాతబుద్ధితో పరిశీలించి దానియందలి గుణదోషములం దెలిసికొని దోషములుండినచో అట్టి దోషములం దొలగించుకొనుటకు నిశ్చయించుకొనవలెను. ముఖ్యముగ రాత్రి నిదురించుటకు పూర్వము తక్కిన కార్యములన్నియు ముగిసిన పిదప ఒకతూరి మనస్సు శాంతముగ చేసికొని యేకాంతమున గూర్చుండి తాను ప్రాతఃకాలమున ప్రారంభించినది మొదలు నిదురించుటకు బోవువరకు తానుచేసిన కార్యములను, తలచిన తలంపులను, కోరిన కోరికలను, వరుసగా తలపుకు తెచ్చుకొని నిష్పక్షపాతముగ విమర్శించి తప్పులుండినయెడల అట్టి తప్పులను మరల చేయకూడదని నిశ్చయించుకొని శాంతమైన మనస్సుతో కొంచెముకాలము భగవంతుని స్మరణచేసి నిద్రించవలయును. హిందువులలో ద్విజులుచేయు సంధ్యావందనమున ప్రతి ఉదయమున ముందటి రాత్రి చేసిన పాపములను జ్ఞాపకము చేసికొని పగలు చేసిన పాపములను సాయంకాలమున స్మరణకు తెచ్చుకొని ఈశ్వరధ్యానముతో వానిని తోలగించుకొనవలెనని పెద్దలు ఉపదేశించియున్నారు. <poem> {{left margin|5em}} “పాపేభ్యో రక్షంతాం యద్రాత్ర్యా పాపమకార్షం మనసా వాచా హస్తాభ్యాం ........ యదహ్నా పాపమకార్షం ........॥" </poem> మరల,<noinclude><references/></noinclude> 8ja2jjthxeysqiy2tsnyomf6qwjuib2 104 243024 616326 601557 2026-11-12T03:39:20Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 616326 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh||పారమార్థిక ధర్మము|171}}</noinclude><poem> {{left margin|5em}} “యదహ్నాత్కురుతే పాపం తదహ్నాత్ప్రతిముచ్యతే । యద్రాత్ర్యాత్కురుతేపాపం తద్రాత్ర్యాత్ప్రతిముచ్యతే ॥” </poem> అను వాక్యములన్నియు రాత్రి చేసిన పాపములను ఉదయమునను, పగలు చేసిన పాపములను సాయంసమయమునను స్మరణకు తెచ్చుకొని అట్టి పాపములను మరల చేయకూడదని నిశ్చయించుకొనుటనే గదా ఉపదేశించుచున్నవి. అట్లు కొంచెమైనను నిలకడతో విచారము చేయక రోకటిపాటగా వాక్యములను పాడివేసినచో సంధ్యావందనము ఫలకారి కాదనుటకు సందేహము లేదు. ఇట్లు తాను అహోరాత్రములలో చేయు దోషములను పరిశీలించి పశ్చాత్తాపముద్వారా మనస్సును నిర్మలము చేసికొనవలెను. అట్లు చేసిన తరువాత స్తిమితమైన మనస్సుతో దేవుని ధ్యానించి నిదురపోవలయును. {{c|రాత్రిసూక్తము}} ఇవ్విధమున నిదురపోవుటకు ముందు భగవంతుని స్మరణతో భగవంతుని స్మరణయె కడపటి తలంపుగా మనస్సున నిలుపుకొని నిద్రించినచో నిద్రసమయమున శరీరము నిశ్చలముగ నిర్వ్యాపారముగ పడియుండగా జీవునకు ఈశ్వరుని స్మరణయే ముఖ్యభావముగ నుండును. నిద్రించుటకు ముందు ఏ భావము మనస్సున నుండునో ఆ భావమే “ఆలాపన” గ స్వప్నరూపముగ జీవుని అంటియుండుట అందరకు<noinclude><references/></noinclude> b7t1cax79ob257xo9q8r5g9vrgqa91l 104 243025 616328 601558 2026-11-12T03:44:41Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 616328 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh|172|దివ్యజ్ఞానసారము|}}</noinclude>అనుభవ వేద్యము. ఈశ్వరుని తలచుకొని ఆ తలపుతో నిద్రించినయెడల జీవునకు రాత్రియంతయు ఆ భావనయే గలిగియుండును. కావున ఉదయమున నిదురలేచిన సమయమున మనస్సు దేవునియందే నిలిచియుండును. ఆ కారణమునుబట్టి వెంటనే భగవంతుని ధ్యానముచేయుటకు పూనినచో మనస్సు సులభముగ నిలిచి ఏకాగ్రధ్యానము సులభసాధ్యమవును. ధ్యానము ఉత్తమమైన ఫలము నిచ్చును. అట్లు ధ్యానము నిశ్చలము కానుకాను దినచర్యయు బరిశుద్ధమగుచు వచ్చును. ఇవ్విషయము పూర్వము సర్వజ్ఞులగు ఋషులు, స్మృతులయందును పురాణములయందును విధించియున్నారు. శయ్యామధిష్ఠాయ రాత్రిసూక్తం జపిత్వా విష్ణుం నమస్కృత్య ఇష్ట దేవతాస్మరణం కృత్వా సమాధిమాస్థాయ అన్యాన్ శైవవైదికాన్ మంత్రాన్ సావిత్రీం చ జపిత్వా స్వపేత్ ॥ {{right|(స్మృతివాక్యము)}} పడకపైన కూర్చుండి రాత్రిసూక్తము అను స్తోత్రమును జపించి విష్ణువును ఇష్టదేవతను ధ్యానించి నిశ్చలచిత్తముతో ఇతర శైవవైదిక మంత్రములను జపించి గాయత్రీ మంత్రమును సయితము జపించి నిద్రించవలెను. ఈ యర్థమునే విష్ణుపురాణమునందు,<noinclude><references/></noinclude> ohiye8goqkx43edu5552qpyn59xcuu9 104 243026 616559 601559 2026-11-12T11:25:34Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 616559 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh||పారమార్థిక ధర్మము|173}}</noinclude><poem> {{left margin|5em}} నమస్కృత్వావ్యయం విష్ణుం సమాధిస్థిస్స్వపేన్నిశి ॥ </poem> అని విధింపఁబడియున్నది. అన్యత్ర <poem> {{left margin|5em}} రామం స్కందం హనూమంతం వైన తేయం వృకోదరం । శయనే యః స్మరేన్నిత్యం దుస్స్వప్నం తస్య నశ్యతి ॥ </poem> భగవంతునిగాని భాగవతోత్తములంగాని స్మరించి నిద్రించిన దుస్స్వప్నము లుండవని యర్థము. ప్రొద్దుననే ప్రప్రథమమున ధ్యానము చేయుచు, ధ్యానకాలమున చింతించిన ఉత్కృష్టములగు భావనల కనుగుణముగ దినచర్యను లౌకిక వ్యవహారములయందు పరిశుద్ధముగ చేసికొనుటకు దృఢ ప్రయత్నము చేయుచు, నిద్రించుటకు ముందు తన మనోవాక్కాయ కర్మములను త్రికరణశుద్ధితో పరిశీలించుకొనుచు, నిద్రించుటకు ముందు దేవుని ధ్యానించి సావిత్రీ మంత్రార్థమున కనుగుణముగ సమస్తభూతకోటుల యభివృద్ధి నుద్దేశించి దేవుని ధ్యానించుచు, జాగరూకుఁడై యత్నించు జీవుడు కాలక్రమమున అతిశీఘ్రకాలములోనే చిత్తమును శుద్ధిచేసికొనును. తన యంతఃకరణశుద్ధి దినదినమునకు తనకే స్పష్టమగుచుండును. ఈలాగున యత్నించుచు రాగా కల్యాణగుణములన్నియు ఒకటొకటిగ స్వాభావికములగుచు తద్విపరీతములగు ఆసురసంపద్గుణములు నిర్మూలమగును. అట్లు కామక్రోధములు అహంకార మమకారములు,<noinclude><references/></noinclude> mznkd4oib3p6hniis4i1ssjwf25u3uw 104 243027 616562 601560 2026-11-12T11:30:31Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 616562 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh|174|దివ్యజ్ఞానసారము|}}</noinclude>దంభ దర్ప పారుష్యములు లోనగు గుణములు క్రమక్రమముగ దహించినట్లు పోవును. హృదయగతములగు దుర్గుణములు దహించిపోగా హృదయము నిర్మలమై భగవంతునికి నివాసమగును. శ్రీ సదాశివుడు శ్మశానవాసియని గ్రంథములందు చెప్పఁబడి యున్నది గదా ! కామక్రోధాది నీచగుణ వివర్జితమైన హృదయాకాశమే ఆ మహాశ్మశానమని యెరుగవలెను. అట్లు నిష్కామమై నిర్మలమైన హృదయమే మహాశ్మశానము. అదియే ఆనందవనము. ఈ నామములు వారణాసికి అన్వయించుచున్నవి. ఈ నిర్మలహృదయమే కాశీక్షేత్రము. అందు ప్రకాశించు జగదీశ్వరుఁడే విశ్వేశ్వరుడు. <poem> {{left margin|5em}} “సదా వసంతం హృదయారవిందే । భవం భవానీ సహితం నమామి ॥" </poem> హృదయమును పరిశుద్ధముగ చేసికొనినచో స్వార్థపరత్వము, అహంకార మమకారములు నశించగా అట్టి చిత్తశుద్ధిగల శిష్యుడు దొరకునాయని వెదకుచుండు లోకోద్ధారకులగు పరమగురువులు, మహాత్ములు వాని ననుగ్రహించి వాని హృదయాంధకారమును పోగొట్టి జ్ఞానదీపమును వెలిగించి వానిని తమ ముఖ్య శిష్యకోటిలో చేర్చుకొని వానిని కృతార్థునిం జేయుటయేగాక, వానిద్వారా లోకమునందు పారమార్థికబుద్ధిగలవారల కపారమగు ఉపకారము చేయుదురు.<noinclude><references/></noinclude> t4t95w7l0ui4lldjl2qs7dyrpsfpq0d 104 243028 616566 601561 2026-11-12T11:37:20Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 616566 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh||పారమార్థిక ధర్మము|175}}</noinclude>అట్టి మహనీయులే సంసారమునందున్నట్లు నటించుచు, నిష్కాములై లోకహితముకై సంసారులవలె ప్రవర్తించుచుండువారు. వారు తమ చిత్తశుద్ధిచే జీవన్ముక్తులగు మహాత్ముల యనుగ్రహమునకు బాత్రులై లోకమున నిలిచియుండి తమ బోధచేతను ప్రవర్తనముచేతను శ్రద్ధాళువులగు అస్మదాదులకు మార్గమును చూపి జ్ఞానబోధ చేసి, యైహికాముష్మికముల రెంటిని సమకూర్చువారు. మనమందఱమును శ్రద్ధతో ప్రయత్నించి చిత్తశుద్ధి చేసికొనినచో అట్టి మహాత్ముల యనుగ్రహమునకు పాత్రుల మగుదుమనుటకు సందియము లేదు. ముమ్మాటికి సందియము లేదు. అట్టి ముక్తులగు మహాత్ములు మనల ననుగ్రహించువారిప్పుడును కాచియున్నారు. <poem> {{left margin|5em}} "శాంతా మహాంతో నివసంతి సంతః వసంతవల్లోక హితం చరంతః । తీర్ణాః స్వయం భీమభవార్ణవం జానాన్ అహేతునా౽న్యానపి తారయంతః ॥" </poem> అని శ్రీ శంకరాచార్యులవారు వివేకచూడామణియందు వ్రాసియున్నారు గదా! అట్టి మహాత్ములగు పరమగురువులు ఇపుడును ఉన్నారనియు, లోకహితముకొరకు సంచరించుచున్నారనియును, తాము సంసారసముద్రమును తరించియు<noinclude><references/></noinclude> 3x0va199doe8deg56wogleojuhb8xwz 104 243029 616590 601562 2026-11-12T11:43:42Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 616590 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh|176|దివ్యజ్ఞానసారము|}}</noinclude>నిర్వ్యాజ కరుణతో నితరులను తరింపజేయ బూనుకొని కంకణము కట్టుకొని కాచియున్నారని వ్రాసియున్నారు. వారు ఎచ్చటనో యున్నారను చింత అక్కరలేదు. వారి స్థూలశరీరము లెచ్చట నున్నను సరే! వారు మనహృదయకవాటముల యొద్దనే వేచి యున్నారు. మనమా ! ధనకాంక్ష, కీర్తియందలి యాశ, దారాపుత్రాదులయందలి మోహము మొదలగు గొళ్ళెములు బంధములు భద్రముగ బిగించి వారిని హృదయమునఁ జొరనీయక యున్నవారము. ద్వారములు గవాక్షులును బిగించి లోపలకూర్చుండి సూర్యరశ్మి లేదే అంధకారముగ నున్నదే యని విచారపడు అంధునివలె గాక, మనము హృదయకవాటములను తెఱచి స్వార్థపరత్వము అహంకార మమకార ధనాపేక్ష మొదలగు గొళ్ళెములను దూరముగ పారవేసినచో ఆ దయాస్వరూపులగు మహాత్ములు హృదయములం బ్రవేశించి జ్ఞానదీపమును వెలిగించి మనలను సైతము వారియంతటివారలను చేయుదురు. అట్లు వారి యనుగ్రహముచే మనము పరిపూర్ణులమై జ్ఞానులమై వారివలెనే లోకకైంకర్యమును చేయుటకు యోగ్యత గలిగి భూతసేవకంటె నెక్కుడు ఆనందము లేదని స్వానుభవముచే తెలిసికొని భగవత్కింకరులమై లోకమునకు అపారమగు మేలుచేయ గలుగుదుము. అట్టి భాగ్యము మనకందఱకును గలుగు గాక! ఆ మార్గమున ప్రవర్తించి అట్టియోగ్యత<noinclude><references/></noinclude> qpcr9xl7h229024riwjwvjuocdkwxmt 104 243030 616604 601563 2026-11-12T11:47:46Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 616604 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh||పారమార్థిక ధర్మము|177}}</noinclude>సంపాదించుకొనుటకు వలయు పూనికయు స్థైర్యమును భగవంతుడును మహాత్ములును మనకెల్లరకు నొసంగుదురుగాక ! వారి యనుగ్రహమువలన మనము లోకహితముకొరకే జీవించువారల కూటములో జేరగలుగుదుము గాక ! <poem> {{left margin|5em}} "శివాయ లోకస్య భవాయ భూతయే య ఉత్తమశ్లోకపరాయణా జనాః । జీవంతి నాత్మార్థం ........॥" </poem> మహానుభావులగువారలు లోకముయొక్క మంగళముకొరకును సకలభూతముల యభివృద్ధికొరకును జీవించుచున్నారు గాని ఆత్మార్థము గాదు.<noinclude><references/></noinclude> ozvndcojurtlzew5ju5cnd4hfiiettm 104 243031 616605 601564 2026-11-12T11:53:13Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 616605 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude>{{p|fs125|ac}}పండ్రెండవ అధ్యాయము</p> {{p|fs100|ac}}అదృశ్యసహాయులు</p> భూలోకమున నుండువా రెట్లు కష్టపడునది, వారి కెవ్విధమున సహాయము జేయదగినది మనకందఱకు దెలిసిన విషయమే. దీనిని గుఱించి విశేషముగ వ్రాయ నక్కఱలేదు. స్వర్గలోకములోని జీవులకు కష్టమనునది లేనట్లు కఠోపనిషత్తునందు జెప్పబడియున్నది. <poem> {{left margin|5em}} “స్వర్గే లోకే న భయం కించ నాస్తి న తత్ర త్వం న జరయా బిభేతి । ఉభే తీర్త్వా౽శనాయాపిపాసే శోకాతిగో మోదతే స్వర్గలోకే ॥" </poem> స్వర్గలోకమున జేయబడు సహాయము జ్ఞానోపదేశరూపముగా నుండును. మరణానంతరము జీవులకష్టములు భువర్లోకముననే అనుభవనీయములు. కనుక భువర్లోకస్థితి నెక్కుడు విపులముగా దెలిసికొనదగు. కామదేహము కర్మేంద్రియ జ్ఞానేంద్రియముల కునికిపట్టని పైన చెప్పబడియె. ఇవిగాక అంతరింద్రియమనియు, ఆరవ యింద్రియమనియు చెప్పబడు మనస్సొకటి యున్నది<noinclude><references/></noinclude> 4z0l937iybq3unm7fkasf658me8c4ur 106 254939 616309 615965 2026-11-12T02:09:06Z Rajasekhar1961 50 616309 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |రకం=పుస్తకం |శీర్షిక=[[ప్రభులింగలీల (ద్విపద)]] |భాష=te |సంపుటి= |రచయిత=తెలియదు |అనువాదకులు= |ఎడిటర్= |చిత్రకర్త= |పాఠశాల= |ప్రచురణకర్త=తెలియదు |చిరునామా=పెద్దాపురము |సంవత్సరం=1920 |ఆధారం= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |మూలం=pdf |బొమ్మ=1 |పురోగతి=C |పుటలు=<pagelist 1=" ముఖచిత్రం" 2=1 /> |సంపుటాలు= |వ్యాఖ్యలు= |వెడల్పు= |సిఎస్ఎస్= |పేజీ మొదటి వరుస= |పేజీ చివరివరుస= }} lmfav99wtfsbj5zp6nfldp7wexgl1yd 104 254940 616307 615994 2026-11-11T23:24:32Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 616307 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{p|ac|fs150}}ప్రభులింగలీల</p> {{Css image crop |Image = ప్రభులింగలీల (పాల్కుఱికి సోమనాథుఁడు).pdf |Page = 1 |bSize = 600 |cWidth = 120 |cHeight = 43 |oTop = 154 |oLeft = 223 |Location = center |Description = }} {{Center|<br> <br> <br> <br> <br> <br> }} {{Css image crop |Image = ప్రభులింగలీల (పాల్కుఱికి సోమనాథుఁడు).pdf |Page = 1 |bSize = 600 |cWidth = 82 |cHeight = 25 |oTop = 293 |oLeft = 251 |Location = center |Description = }} {{Center|<br> <br> }} {{Center|<poem>పెద్దపప్పూరు శ్రీ పెద్దవోబళరెడ్డిగారి ధనసహాయ మన, (మాయేజంటు అయిన భీమారావు గారిచే పంపబడి) పెద్దాపురము నందలి శ్రీ జగపతిముద్రాక్షరశాలలో ముద్రించి ప్రకటింపబడినది. 1920</poem>}}<noinclude><references/></noinclude> o2ati9waqfdauni7oscs8jkagpr9647 616308 616307 2026-11-11T23:25:47Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 616308 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{p|ac|fs150}}ప్రభులింగలీల</p> {{Css image crop |Image = ప్రభులింగలీల (పాల్కుఱికి సోమనాథుఁడు).pdf |Page = 1 |bSize = 600 |cWidth = 120 |cHeight = 43 |oTop = 154 |oLeft = 223 |Location = center |Description = }} {{Center|<br> <br> <br> <br> <br> <br> }} {{Css image crop |Image = ప్రభులింగలీల (పాల్కుఱికి సోమనాథుఁడు).pdf |Page = 1 |bSize = 600 |cWidth = 82 |cHeight = 25 |oTop = 293 |oLeft = 251 |Location = center |Description = }} {{Center|<br> <br> }} {{Center|<poem>పెద్దపప్పూరు శ్రీ పెద్దవోబళరెడ్డిగారి ధనసహాయ మున (మాయేజంటు అయిన భీమారావు గారిచే పంపబడి) పెద్దాపురము నందలి శ్రీ జగపతిముద్రాక్షరశాలలో ముద్రించి ప్రకటింపబడినది. 1920</poem>}}<noinclude><references/></noinclude> czkggrj7iq2k07fbn6h5uep2fl8mnmu 106 255101 616310 615997 2026-11-12T02:16:16Z Rajasekhar1961 50 616310 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |రకం=పుస్తకం |శీర్షిక=[[నిర్వచనభగీరథోపాఖ్యానము]] |భాష=te |సంపుటి= |రచయిత=[[రచయిత:తురగా వెంకమరాజు|తురగా వెంకమరాజు]] |అనువాదకులు= |ఎడిటర్= |చిత్రకర్త= |పాఠశాల= |ప్రచురణకర్త=భీమా రామదాసు |చిరునామా=గుంటూరు |సంవత్సరం=1907 |ఆధారం= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |మూలం=pdf |బొమ్మ=3 |పురోగతి=MS |పుటలు=<pagelist 1to2=- 3="ముఖచిత్రం" 4to5=- 6=1 /> |సంపుటాలు= |వ్యాఖ్యలు= |వెడల్పు= |సిఎస్ఎస్= |పేజీ మొదటి వరుస= |పేజీ చివరివరుస= }} 3wcexu388j6fuyrqrv7xohqdy3t8ivs 616311 616310 2026-11-12T02:17:53Z Rajasekhar1961 50 616311 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |రకం=పుస్తకం |శీర్షిక=[[నిర్వచనభగీరథోపాఖ్యానము]] |భాష=te |సంపుటి= |రచయిత=[[రచయిత:తురగా వెంకమరాజు|తురగా వెంకమరాజు]] |అనువాదకులు= |ఎడిటర్= |చిత్రకర్త= |పాఠశాల= |ప్రచురణకర్త=భీమా రామదాసు |చిరునామా=గుంటూరు |సంవత్సరం=1907 |ఆధారం= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |మూలం=pdf |బొమ్మ=3 |పురోగతి=MS |పుటలు=<pagelist 1to2=- 3="ముఖచిత్రం" 4=- 5=1 /> |సంపుటాలు= |వ్యాఖ్యలు= |వెడల్పు= |సిఎస్ఎస్= |పేజీ మొదటి వరుస= |పేజీ చివరివరుస= }} 1pzwgos399zpkuqe69xr7m2x17tchjf 616312 616311 2026-11-12T02:20:04Z Rajasekhar1961 50 616312 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |రకం=పుస్తకం |శీర్షిక=[[నిర్వచనభగీరథోపాఖ్యానము]] |భాష=te |సంపుటి= |రచయిత=[[రచయిత:తురగా వెంకమరాజు|తురగా వెంకమరాజు]] |అనువాదకులు= |ఎడిటర్= |చిత్రకర్త= |పాఠశాల= |ప్రచురణకర్త=భీమా రామదాసు |చిరునామా=గుంటూరు |సంవత్సరం=1907 |ఆధారం= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |మూలం=pdf |బొమ్మ=3 |పురోగతి=MS |పుటలు=<pagelist 1to2=- 3="ముఖచిత్రం" 4=- 5=1 78to79=- /> |సంపుటాలు= |వ్యాఖ్యలు= |వెడల్పు= |సిఎస్ఎస్= |పేజీ మొదటి వరుస= |పేజీ చివరివరుస= }} ead2g4umok95vi106s3v5j7hl43e0eo 106 255102 616210 615998 2026-11-11T14:24:42Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 616210 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |రకం=పుస్తకం |శీర్షిక=[[మర్యాదరామచరిత్రము]] |భాష=te |సంపుటి= |రచయిత=[[రచయిత:తురగా వెంకమరాజు|తురగా వెంకమరాజు]] |అనువాదకులు= |ఎడిటర్= |చిత్రకర్త= |పాఠశాల= |ప్రచురణకర్త=తుళ్ళూరి శివప్రసాదరావు |చిరునామా=గుంటూరు |సంవత్సరం=1924 |ఆధారం= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |మూలం=pdf |బొమ్మ=5 |పురోగతి=C |పుటలు=<pagelist /> |సంపుటాలు= |వ్యాఖ్యలు= |వెడల్పు= |సిఎస్ఎస్= |పేజీ మొదటి వరుస= |పేజీ చివరివరుస= }} eeachc05hh01ldlge2cordj4yhi089k 0 255128 616066 616055 2026-11-11T12:47:56Z Rajasekhar1961 50 616066 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[ జాబులు చదివే గాడిద ]] | రచయిత = విఠపు బాలసుబ్రహ్మణ్యం | అనువాదం= | విభాగము = | ముందరి = | తదుపరి = | వివరములు = |సంవత్సరం=1992 }} <pages index="Jabulu Chadhive Gadidha VBS JVV.pdf" from=1 to=1 /> {{page break}} <pages index="Jabulu Chadhive Gadidha VBS JVV.pdf" from=3 to=3 /> {{page break}} <pages index="Jabulu Chadhive Gadidha VBS JVV.pdf" from=4 to=4 /> {{page break}} <pages index="Jabulu Chadhive Gadidha VBS JVV.pdf" from=5 to=28 /> {{page break}} dm7iz19plfufncnehulca2to3v6bv24 104 255130 616061 2026-11-11T12:11:00Z Brjswiki 6801 /* అచ్చుదిద్దారు */ 616061 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Brjswiki" /></noinclude>మరియు నుద్యాపనమందుఁ జెప్పఁబడిన విధిచే నైనను పూజింపవలెను. ఎట్లనిన; మీఁద జెప్పినటుల ధ్యానావాహనములుజేసి శ్లో॥ “దేవా బ్రహ్మాదయో యే చ స్వరూపం న విదుస్తవ, అతస్త్వాం పూజయిష్యామి మాతురుత్సంగవాసినమ్" అనుమంత్రమును “పురుషఏవేద” మను ఋక్కును బఠించి యాసనము. శ్లో॥ "అవతార సహస్రాణి కరోషి మధుసూదన, నతే సంఖ్యావతారాణాం కశ్చిజ్ఞానాతి తత్వతః” అను శ్లోకమంత్రమును “ఏతవానస్య” యను ఋక్కునుపఠించి పాద్యము. శ్లో॥ "జాతః కంసవధార్థాయ భూభారోత్తారణాయ చ, దేవానాం చ హితార్థాయ ధర్మసంస్థాపనాయ చ. కౌరవాణాం వినాశాయ పాండవానాం హితాయ చ, గృహాణార్ఘ్యం మయాదత్తం దేవక్యా సహితో హరే.” యను శ్లోకమంత్రమును “త్రిపాదూర్థ్వ” యను ఋక్కును బఠించి యర్ఘ్యమును. శ్లో॥ “సురాసుర నరేశాయ క్షీరాబ్ధి శయనాయ చ, కృష్ణాయ వాసుదేవాయ దదామ్యాచమనం శుభమ్." అను శ్లోకమంత్రముతో “తస్మాద్విరా”ట్టను ఋక్కునుబఠించి యాచమనీయమును. శ్లో॥ "నారాయణ నమస్తేస్తు నరకార్ణవతారక, గంగోదకం సమానీతం స్నానార్థం పరిగృహ్యతామ్." అను శ్లోకమంత్రముతో “యత్పు రుషేణ” యను ఋక్కునుం బఠించి స్నానమును, శ్లో॥ "పయో దధిఘృతం క్షౌద్రం శర్కరా స్నానముత్తమం, తృప్త్యర్థం దేవదేవేశ గృహ్యతాం దేవకీసుత" అనుమంత్రముచే పంచామృతము శుద్ధోదకస్నానము నాచమనమును, శ్లో॥ "క్షామం చ పట్టసూత్రాఢ్యం మయా నీతాంశుకం శుభమ్, గృహ్యతాం దేవ దేవేశ మయాదత్తం సురోత్తమ”అను శ్లోకమంత్రముతో "తం యజ్ఞ" మను ఋక్కును బఠఠిరించి వస్త్రమును, శ్లో॥“నమః కృష్ణాయ దేవాయ శంఖ చక్రధరాయ చ, బ్రహ్మసూత్రం జగన్నాథ గృహాణపరమేశ్వర” అను శ్లోకమంత్రముతో “తస్మాద్యజ్ఞాత్తమ” ఋక్కును బఠిoచి యజ్ఞోపవీతమును, శ్లో॥ "నానాగంద సమాయుక్తం చందనం చారుచర్చితం, కుంకుమాక్తాక్షతైర్యుక్తం గృహాణ పరమేశ్వర”యను శ్లోకమంత్రముతో “తస్మాద్యజ్ఞాత్సర్వహుత”యను ఋక్కును బఠించి గంధమును, శ్లో॥ "పుష్పాణి యాని దివ్యాని పారిజాతోద్భవాని చ, మాలతీ కేసరాదీని పూజార్ధం ప్రతిగృహ్యతామ్” అను శ్లోకమంత్రముతో 'తస్మాదశ్వా' యను ఋక్కును బఠించి పుష్పమును సమర్పించునది. {{Center|{{p|fs150}}నంద పూజ</p>}} 'శ్రీకృష్ణాయ నమః' యని పాదములను 'సంకర్షణాయ నమః” యని గుల్ఫములను 'కాలాత్మనేనమః' యని జానువులను, 'విశ్వకర్మణేనమః' యని జంఘలను, 'విశ్వనేత్రేనమః' యని కటిని, 'విశ్వకర్తేనమః' యని మేహనమును, 'పద్మనాభాయ నమః' యని నాభిని, 'పరమాత్మనేనమః' యని హృదయమును, 'శ్రీకంఠాయనమ'యని కంఠమును 'సర్వాస్త్రధారిణే నమః' యని బాహులను, 'వాచస్పతయేనమః'యని ముఖమును, 'కేశవాయనమః యని లలాటమును, 'సర్వాత్మనే నమః' యని శిరస్సును, 'విశ్వరూపిణే నారాయణాయనమః' యని సర్వాంగములను బూజింపవలెను. శ్లో॥"వనస్పతిరసోద్భూతై” అను శ్లోకమంత్రముతో “యత్పురుష”మ్మను ఋక్కు బఠించి ధూపమును, శ్లో॥ "త్వం జ్యోతిస్సర్వదేవానాం తేజస్త్వ తేజసాం<noinclude><references/></noinclude> ee2bcpb7sqgwzywvab3fprwhq929nap 104 255131 616062 2026-11-11T12:28:46Z Brjswiki 6801 /* అచ్చుదిద్దారు */ 616062 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Brjswiki" /></noinclude>పరం, ఆత్మజ్యోతిర్నమస్తుభ్యం దీపోయం ప్రతిగృహ్యతామ్" అను శ్లోకమంత్రముతో 'బ్రాహ్మణోఽస్య' యను ఋక్కును బఠించి దీపమును శ్లో॥ "నానాగంధ సమాయుక్తం భక్ష్యభోజ్యం చతుర్విధం, నైవేద్యార్థం మయాదత్తం గృహాణ పరమేశ్వర” యను శ్లోక మంత్రముతో “చంద్రమా" యను ఋక్కును బఠించి నైవేద్యమును శ్లో॥ "తాంబూలం చ సకర్పూరం పూగీఫల సమన్వితం, ముఖవాస ఆచనమును కరోద్వర్తకరంరమ్యం ప్రీతిదం ప్రతిగృహ్యతామ్' అను శ్లోక మంత్రముతో 'నాభ్యాఆసీ'త్తను ఋక్కును పఠించి తాంబూలమును, శ్లో॥ "సౌవర్ణం రాజితంతామ్రం నానారత్న సమన్వితం, కర్మసాద్గుణ్యసిద్ధ్యర్థం దక్షణాం ప్రతిగృహ్యతామ్. రంభాఫలం నారికేళం తథైవామ్ర ఫలాని చ, పూజితోసి సురశ్రేష్ఠ గృహ్యతాం కంససూదన. ” అనుమంత్రముతో “వేదాహ”మ్మను ఋక్కును బఠించి నీరాజనమును 'యానికానిచ' యను శ్లోకముచే బ్రదక్షిణములను “యజ్ఞేన” యని మొదలగు వేదమంత్రములచే పుష్పాంజలిని 'అపరాధసహస్రాణి' యని నమస్కారములను పూజానివిఏదనమును గ్రమముగ సమర్పించవలెను. ఇట్లు సర్వోపచార పూజయు సంపూర్ణమైన పైని పండ్రెండంగుళములు విస్తారముగలది రజత వికారమైనను స్థండిలమందు లిఖింపఁబడినదైనను రోహిణితోఁ గూడిన చంద్రబింబమును “సోమేశ్వరాయ సోమాయ తథా సోమోద్భ వాయచ, సోమస్య పతయే నిత్యం తుభ్యం సోమాయ వైనమః అనఁగా నుమామహేశ్వర స్వరూపుఁడవు, సోమలతాస్వరూపుఁడవు, సోమకారణము సోమాధిపతివి. సోమనామకుఁడవైన నీ కొరకు నమస్కార మనునర్థముగల మంత్రముచే బూజించి పుష్పములు దర్భ చంనము వీనితోఁ గూడిన జలము శంఖముతో బట్టి శ్లో॥ "క్షీరోదార్ణవ సంభూత అత్రిగోత్ర సముద్భవ, గృహాణార్ఘ్యం శశాంకేదం రోహిణ్యాసహితో మమ, జ్యోత్స్నాపతే నమస్తుభ్యం జ్యోతిషాం పతయే నమః, నమస్తే రోహిణీకాంత అర్ఘ్యం నః ప్రతిగృహ్యతామ్.” అను మంత్రములచే చంద్రుని కర్ష్యమర్పించవలెను. అనంతరము శ్రీకృష్ణునికి శ్లో॥"జాతః కంసవథార్థాయ భూభారోత్తారణాయ చ, పాండవానాం హితార్థాయ ధర్మసంస్థాపనాయ చ, కౌరవాణాం వినాశాయ దైత్యానాం నిధనాయ చ, గృహాణార్ఘ్యం మయాదత్తం దేవక్యా సహితో హరే." యను మంత్రముచే నర్ఘ్యమర్పించవలెను. అనంతరమున శ్లో॥"పాహిమాం సర్వలోకేశ హరే సంసార సాగరాత్, త్రాహి మాం సర్వపాపఘ్న దుఃఖశోకార్ణవాత్ప్రభో, సర్వలోకేశ్వర త్రాహి మాం సర్వపాపఘ్న దుఃఖశోకార్ణవాత్ప్రభో, సర్వలోకేశ్వర త్రాహి పతితం మాం భవార్ణవే, త్రాహి మాం సర్వదుఃఖఘ్న దుఃఖ శోకార్ణవాద్దరే, దుర్గతాంస్త్రయ సే విష్ణో యే స్మరంతి సకృత్సకృత్, త్రాహి మాం దేవదేవేశ త్వత్తో నాన్యోఽ స్తి రక్షితా, యద్వాక్వచన కౌమారే యౌవనే యచ్చ వార్ధకే, తత్పుణ్యం వృద్ధిమయాతు పాపం దహ హలాయుధః” అనఁగా నో సర్వలోకేశ్వరుఁడా ! సర్వపాపములను సంహరించి నరకసముద్రమందును దుఃఖసముద్రమందును పడియున్న నన్ను రక్షింపుము. నీకంటె రక్షకులు లేరు. అనేక దీనులను స్మరణమాత్రమున రక్షించినావు. నన్నును రక్షింపుము. యెప్పుడే మత్రము సుకృతము జేసిన నది వృద్ధినొందవలెనని ప్రార్థన జేయునది. ఇట్లు<noinclude><references/></noinclude> s3r4vu2w4iu8ud2imwmd8iw1tswaojx 104 255132 616063 2026-11-11T12:42:05Z Rajasekhar1961 50 /* అచ్చుదిద్దారు */ 616063 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Rajasekhar1961" /></noinclude> [[File:Jabulu Chadhive Gadidha VBS JVV (page 16 crop).jpg|center|500px]]<noinclude><references/></noinclude> 4pswlgankbojcxkpwwd8yikfx2wolmg 104 255133 616064 2026-11-11T12:43:04Z Rajasekhar1961 50 /* అచ్చుదిద్దారు */ 616064 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Rajasekhar1961" /></noinclude> [[File:Jabulu Chadhive Gadidha VBS JVV (page 22 crop).jpg|center|500px]]<noinclude><references/></noinclude> lmnk4y1x82esbvmbfgbhxj5v3fcw2lg 104 255134 616065 2026-11-11T12:43:42Z Rajasekhar1961 50 /* అచ్చుదిద్దారు */ 616065 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Rajasekhar1961" /></noinclude> [[File:Jabulu Chadhive Gadidha VBS JVV (page 23 crop).jpg|center|500px]]<noinclude><references/></noinclude> s4fheas4xhg6adaslp5dgh2ls8ti8dc 105 255135 616068 2026-11-11T12:51:10Z ~2026-59665-38 7696 /* JHUUYUYUUYTEY */ కొత్త విభాగం 616068 wikitext text/x-wiki == JHUUYUYUUYTEY == JJUJJJJJJ [[ప్రత్యేక:చేర్పులు/~2026-59665-38|~2026-59665-38]] ([[వాడుకరి చర్చ:~2026-59665-38|చర్చ]]) 12:51, 11 నవంబరు 2026 (UTC) 7v22s61e466gouqvbun71e7i6cxyujz 104 255136 616069 2026-11-11T13:03:20Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '8 బాలురమనస్సులను కవి ప్రబంధశైలి లో కి దింపి క్లిష్టముచేసినాయని సందియము కల్గవచ్చు. నుగాని అట్టిపనియొనర్చలేదు విశేష పాండిత్యము లేనివారు సహితము కథలు చదువుకొని ఆహ్లాదపడతగి...' 616069 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>8 బాలురమనస్సులను కవి ప్రబంధశైలి లో కి దింపి క్లిష్టముచేసినాయని సందియము కల్గవచ్చు. నుగాని అట్టిపనియొనర్చలేదు విశేష పాండిత్యము లేనివారు సహితము కథలు చదువుకొని ఆహ్లాదపడతగినవి గానున్నవి. వి. దశకుమారశైలి యింతకంటే కష్టముగనుండి బహువర్ణ లతో నిండియున్నది గాని యీకధలన్ని యు దేశీయుల సామాన్య జీవితముకు సంబంధించి యుండుటచేత సులభముగా గ్రహింపదగియున్నది ప్రతికధ మందును వ్యాజ్యముయొక్క వాదప్రతివాదములు చదివినతోడనే రామన్న యేమి తీర్పు చెప్పునాయని చదువరుల కాతురతపుట్టుచుండును. ఆంధ్రజీవితములో కలిసిపోయిన సామాన్యకధలకు చేర్చి ఉద్గ్రం ధములనుమించి మర్యాద రామన్న యొక్క కీర్తిని శాశ్వతపరచిన, మనకవిచఁదృనకు ఆంధ్రులందరు కృతజ్ఞత చూపవలసియున్నది కవితాపితామహుడను బిరుదుకవికి కీర్తిమాలి నీపరిణయము తెచ్చెనని చెప్పుదురు గాని నిజమైనక విత్వము ఈ గ్రంధమునం దేకలదు. తక్కి నగ్రంధములు మహాక వులయొక్క మామూలు పాటలే కవిస్వతంత్రమార్గమును స్వతంత్రవర్ణ నలును ఈగ్రంధమునందేచూపియున్నాడు ఈరక పుకవిత్వమునకు ఈ గ్రంధమేమాదిరియై కవితాపితామహ బిరుదమునకు అర్హత తెచ్చినదని నానమ్మకము. కవి గ్రంధము లెన్ని యో అచ్చుబడవలసియున్నవి రసగ్రహణ పారీణులగు ఆంధ్ర మనీషులు ఈగ్రంథమును ఆదరించి తక్కిన గ్రంధములు బయల్పడుటకు తోడ్పడుదురని నమ్ముచున్నాను.. వున్నవ లక్ష్మీనా .నారాయణ.<noinclude><references/></noinclude> 72319d067aimmaoeff5mhxfizktwtq8 104 255137 616070 2026-11-11T13:03:38Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '8 శ్రీ మేధాదక్షిణామూర్తి స్వామి సేనరు॥ మర్యాదారామచరిత్రము. తారిక. శ్రీశై వావనుఁ డెల్లమ౦దమహిళృత్సింహాసనాధ్యాసి య జ్ఞాశిస్తోత్రపదద్వయుండు శివరాతాయాత భూరిప్రభా గాశిస్ఫా...' 616070 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>8 శ్రీ మేధాదక్షిణామూర్తి స్వామి సేనరు॥ మర్యాదారామచరిత్రము. తారిక. శ్రీశై వావనుఁ డెల్లమ౦దమహిళృత్సింహాసనాధ్యాసి య జ్ఞాశిస్తోత్రపదద్వయుండు శివరాతాయాత భూరిప్రభా గాశిస్ఫాగమహుండు మాధవముహారాయాత్మ వేశ్ముండు కో టీశుం డీవుత మా కజస్ర మఖి లాభీష్టాయు రారోగ్యముల్ . చ. శ్రవణయు గైకమండలధసాధక లోత్పలమిత్ర లోకభాం ధవక రయుగ ్మరోజ్వల పునర్భవ నిగ్దత సారసాల యా దవ దశరూపియైన వసుథాద్రజ మాధవరాయమంత్రి హృ ద్భవసభ వాని మమ్మొగి విపచ్చటలూడిచి ప్రోచుఁ గావుతన్. మ. అధరీభూతదురంతహం పడి చిక వ్యాపారుఁ డక్రూగహ్ళ త్పధ సంచారుఁ డనాగ్యదుర్లభుఁడు భక్తత్రాణుఁ డింద్రాసుహృ త్కుధరోగ్రాశనియాదవప్రభుఁడు శ్రీతుళ్ళూరికంసారిశా గ్యధనున్ మాధవరాయమంత్రిని సమగ్రశ్రీయుతు జేయుతజ్",<noinclude><references/></noinclude> h70004z600xyvjddjyfk27ndc0otnra 104 255138 616071 2026-11-11T13:04:33Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '2 NI మర్యాదా రామచరిత్రము. మ. కరితుండాగ్రవిభాసి భర్మకలశోద్ధారాంబుధారాభిషే కరణద్రత్న పదాంగ జాగవమును గ్రామరీభూత ని తా ష్టున గారిద్ర్యపిశాచపాణి యుగళాస్యూ దైత్యార్థి సుం దః శ...' 616071 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>2 NI మర్యాదా రామచరిత్రము. మ. కరితుండాగ్రవిభాసి భర్మకలశోద్ధారాంబుధారాభిషే కరణద్రత్న పదాంగ జాగవమును గ్రామరీభూత ని తా ష్టున గారిద్ర్యపిశాచపాణి యుగళాస్యూ దైత్యార్థి సుం దః శ్రీమాధవ రాయమంత్రి సదనాంతర్వాసయై యుఁడుతజ్. ఉ. తా సికెలోగిటంగలిగి దైవతకోటికి మేటియై వచః కేసరిమధ్య కాళ్యములు కేళిగృహంబులు జేసి యధ్వర. గ్రాసులు మెచ్చ నిక్కఁపుజగంబు సుఖంబుగ నేలు చున్న భా పాసఖుఁ డాయుకున్నతు లొసంగుత మీ కనిశంబు కూరిమిణ్. చ. వెలిగరిపిట్టవార్వ మరవిందము నెయ్యపుటత్త ప్రాంత మి న్కులతుద లూడిగంపుఁ జెలికూటువలై తగుచుండఁ జేతిరాం జిలుకకు శాస్త్ర పాఠములు జెప్పెడిపుస్తుకపాణి వాణి ప్రో జ్వలతర సూక్తు లీవుత నజస్రము మామక కావ్యసృష్టికి౯. సీ. శంక రేతపదకు, సప్తకంతుక్రియా విధ్వంసనోన్ని ద్రు వీరభద్రుఁ దారకముఖ్య డుద్దాంత దైత్యని కాయ కదనరం గా జేయుఁ గార్తికేయు నిజసపర్యాకార్య నిర్వహణోత్సాహ విభుదావన సనాధు విఘ్న నాధుఁ బ్రథితత్రషాధ రాభా వీకృతోద్యత్క టీనప్రదేశు శ్రీ ధైక వేరు నెంతు వందింతు నెడఁదభావింతు సన్ను తింతు మత్కావ్య మఖిలదేశాంతరములఁ క్రాలుటకు ధాత్రి మాధవరాయమంత్రి నిర్మలినకీర్తి దిక్కుల నెగడుకొఱకు. మ. తలఁతు లేఖవచఃక విద్వయినిఁ దొ E గాళి దాసాదులక్ మా గొలుతుజే పిర్ముటకవిత్రయికి మ్రొక్కుల్ పెక్కు లర్పింతు ను జ్వలురం భాస్కరసోమనాధముఖుల బ్రార్ధింతు నిందార్హుల ఖలుర నిష్కలుక గనిబృవులు ధికారంబుఁ గావిం చెదళ్. శా. లంక న్నిండుగ నక్కనప్పగిది నీల్గంజేసి మృత్యర్థ లంకాస్వామి కొసంగె నెవ్వనిక రాళ స్ఫారదోమ్ముష్టి ని స్పంకుడొ హుంకరణోద్ధగంధవహ పుంజ క్షేపితో గ్రాసురు శం కాధీరహితుజ్ ' సమీరసుకు నశ్రాంతంబు సేవించెద . 5 6 9<noinclude><references/></noinclude> ix1mdil0ftssf5ey4ybztbgd36kzpt9 104 255139 616072 2026-11-11T13:04:51Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '5 6 9 అవతారిక. గీ. భూతలమున నెట్టి పుణ్యజనంబులో శ్రావ ముఖ్యకర్మ చయమునందుఁ జిక్కులొసఁగి రట్టిచేటు మార్చిన నంది. రాజకుంజయతినిఁ బ్రస్తుతింతు. గీ కావ్యకల్పనమునఁ బద జ్ఞానక లన వైద్...' 616072 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>5 6 9 అవతారిక. గీ. భూతలమున నెట్టి పుణ్యజనంబులో శ్రావ ముఖ్యకర్మ చయమునందుఁ జిక్కులొసఁగి రట్టిచేటు మార్చిన నంది. రాజకుంజయతినిఁ బ్రస్తుతింతు. గీ కావ్యకల్పనమునఁ బద జ్ఞానక లన వైద్యతన శబ్దశాసనుం డనఁగఁబరఁగు నారువేల నియోగియు ననక పాటి బండ పిచ్చయ్య మద్గురుఁ బ్రస్తుతింతు. సీ. శతఘంటకవిమదళ్ళల తమస్సమితి కర్కాంకు వెన్వానివా గర్ధమయ్యెఁ గాలకింకరభయంకర నుహాదేవ నామస్మృతి యెవ్వాని మంత్రమయ్యె గౌణచామరేశ్వర గధశిరస్సీమ పై నెవ్వాని కలశంబు నివ్వటిల్లె వర కీతిమాలినీ పరిణయమహమందు నెవ్వాని సహకార మేనుగంటి నట్టి శ్రీమందపాటి కులార్ణవళశి జానకీరామశాస్త్రి మత్సఖుఁడు ఘన త టాక కూపరచనయశ శ్రీకరుండు కరుణ శుభ మికృతికి నిచ్చి కాచుఁ గాఁత. చ. గురులఘు రేఫ మైత్రి మెలి గొన్నది యిచ్చట దుష్ప్రయోగ ఖరియగునీడ నిం దుపమ గా దది జ ల్లచట న్ని రర్ధ మీ యిరువున నీరసం బిదియు వీతసమాసమటంచు సత్కవీ డ్విరచిత కాశ్యపాళినను వీరడిగా కవి నూయరేబుధుల్ . 3 GQ 10 11 12 18 వ. అని యివ్విధంబున నిష్ట దేవతా నమస్కారంబును సుకవి స్తవ వ్యాపారంబును గుకవితిరస్కారంబును గావించి పురాతన నూత నాఖిలవిద్వత్కవిరాజ కృష్ణావేశజాయమానకవితాలతో కాయత కాయమానంబై దైవారు శైవభ క వర్ణనుబు కంటే ఫలంబెద్ది యని వితర్కించి సర్వజన సేవ్యం ఖగుఁ గావ్యం బొక్కటి రచింపంబూని యున్న సమయంబున<noinclude><references/></noinclude> qgvpigbaiwqzziwdvfrz0szrsckfyhf 104 255140 616073 2026-11-11T13:05:16Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'మర్యాదా రామచరిత్రము. సీ. రామనాధక్షమా రాట్సభాబ్ధిత్రియా మాధవుం డర్చితో మాధవుండు సంతత భాసితైశ్వర్య పరాభూత రాజరాజురుమాన రాజరాజు సవిరత భో గానుభభ గుణాభరితాః సురేశ్వరుండు Xణ...' 616073 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>మర్యాదా రామచరిత్రము. సీ. రామనాధక్షమా రాట్సభాబ్ధిత్రియా మాధవుం డర్చితో మాధవుండు సంతత భాసితైశ్వర్య పరాభూత రాజరాజురుమాన రాజరాజు సవిరత భో గానుభభ గుణాభరితాః సురేశ్వరుండు Xణామ రేశ్వరుండు నభినవ గానవిద్యాసముద్యజ్ఞాన నారదుం దరిదాన నారదుండు పావనుండు సకల వనీ పావనుండు కవివిభుండు యశోజిత కవి విభుండు ప్రకట శివదేవసత్కులారామ దేశ మాధవుం డల్ల తుళ్ళూరి మాధవుండు. సీ. మును లింగ దీక్ష యిచ్చిన తన దేశికాగ్రణి ముదిగొండ జోగయ్య గారు. తనకు గురూపముం డనఁగవతిజ్ఞలి మైత్రినిల రారు ముల్లు కాళ్ళయ్యగారు భక్తిచేత న్నండఁ బాయకుండు నిజాగ్రజాత్మజుండైన పిచ్చయ్య మంత్రి తనయాజ్ఞఁదప్పని తనుజన్ము లానంద రాయ లక్ష్మీకాంతరాయ ముఖులు బుధులు కొలగాని దక్షిణామూతి నామ సఖుఁడు పౌరోహితుల్ హితుల్ సరసఁబెరసి గోష్టి ఁ గానుండ శ్రీవత్సగోత్రవర్యుం డైన మాధవగాయ ప్రధానమౌళి • శా. కీతి=స్ఫారవళ కు భావిజితది గ్వేదండదంతం గళా మూర్తి శ్రీతుర గాన్వయాబ్ధికుముదా ప్తున్ ధీనిధి౯ దక్షిణా మూతి౯ స్వామి దయానులబ్ధ కవితా భోగోజ్వలు సంతతా ధూర్తాచారుని నన్ను వెంకటకవిన్ దుర్వాది మూక వ్యవిన్. కం. పిలిపింప వచ్చి తనకం జలియిడి నిలువంగ భూరిసర సాదరణం బ్లులగౌరవించి పీఠం. చలవాసునిఁజేసి పల్కె సారమృదూక్తి క్ కం. బాంధవుఁడవు మా కఖిల గ్రంథంబు లెఱింగినట్టి ఘమఁడవు దేవజ్ సింధుచ్ఛద సెడని యశో బంధురమగు దాని' సత్కృపామణి నిమ్మి. 14 15 16 17 18<noinclude><references/></noinclude> ds6606l0esupmz1oesqcn58wysoj31m 104 255141 616074 2026-11-11T13:05:29Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'అవతారిక. 5 రు గారు మంత్రి ముఖులు 14 15 తుఁ డటాకముఁ గోవెల క్షితిసుర సంస్థాపనముల సేఁత నిక్షేపం బతులో ద్యానము కాక్యము మతియుతులకుఁ బుణ్యలోక మార్గము లఱయ. చం. తరువులుగూలుఁ జెర్వుఁ ద...' 616074 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>అవతారిక. 5 రు గారు మంత్రి ముఖులు 14 15 తుఁ డటాకముఁ గోవెల క్షితిసుర సంస్థాపనముల సేఁత నిక్షేపం బతులో ద్యానము కాక్యము మతియుతులకుఁ బుణ్యలోక మార్గము లఱయ. చం. తరువులుగూలుఁ జెర్వుఁ దెగు దైవని కేతనముంజెడు న్విభా స్వరధనమన్యుఁ జేరును రసాసురసంస్థితి పుత్రవర్తనం బరయఁబ నేమి ప్రీతివినవయ్య సుకావ్యముదక్క ధాత్రిలోఁ దరుగనిదెద్దిలే దదికదా కొననౌ యశమూనువారికిజ్. కం. మాతండ్రి శగభరాజు ర సాలెల మునఁ బడసె నన్ని సంతతులను మా కాతెఱుఁగు రాదుగా త ప్రీతిన్వర్తింప నెవ్వరితరం బవనిక్ . చ. సొరఁదిని జక్రవర్తులును షోడశరాజులుఁ బెక్కు వేలు వ త్సరము ల శేష భూ ప్రభుతసల్పి యడంగిరి గాని యెన్న డుం దఱుఁగని నిల్పుఁజేకొని రె తన్న్ప పపుంగవులెల్ల నాఁ దహో స్థిరలిరకీర్తిచే నమృతజీవులనం దనరారి రెన్నఁగ. కం. కావున స్థిగకీర్తులకుం 19 20 21 22 22 దావగు సత్కార్యమొకటి తజ్ఞులు మెచ్చం 16 17 18 గావించి యల్లమంద న గావాసునకిమ్ము మత్రియంబిది యనఘా. 23 వ. అని దీనాంబర జాంబూనద కలాప తాంబూలి కాదు లొసంగిన నే నానంద కందళి తాంతరంగుండవై యేతత్కృతి పేరణకారియగు మాధవరాయ ప్రధానోత్తంస వంశావతారంబభివర్ణిం చెద బ్రాహ్మీనటీలాస్య రంగని కాయ్యంబు మంజు లామ్నాయజన్మ స్థలంబు సనకాది మునియన స్సంశయచ్ఛేదంబు భవ్య శైవస్తోత్ర పావనంబు స్థిరత రా శేష నీతిచ్చటాముకురంబు భక్తదృక్కు ముదడై వాతృకంబు సర్వశా స్త్రేతిహాస మరాళకాసార మురు సృష్టికరణ భాషాదితంబు<noinclude><references/></noinclude> ebz48nyzp3e11trphyaanaw6t2kio01 104 255142 616075 2026-11-11T13:06:00Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'బ్రహ్మ మర్యాదా రామచరిత్రము. వదనాంబుజంబందుఁ బ్రభవమయ్యెఁ బ్రధమజాతి తదన్వయోధ్యాసియగుచు నిల విభాసిల్లె సస్యసకుృద్ధి దుండు కుజనభయదుండు శ్రీవత్స కోవిదుండు. కం. ఆఋషి గోత్రంబ...' 616075 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>బ్రహ్మ మర్యాదా రామచరిత్రము. వదనాంబుజంబందుఁ బ్రభవమయ్యెఁ బ్రధమజాతి తదన్వయోధ్యాసియగుచు నిల విభాసిల్లె సస్యసకుృద్ధి దుండు కుజనభయదుండు శ్రీవత్స కోవిదుండు. కం. ఆఋషి గోత్రంబున రిపు వీర భుజాస్థంభకలిత విక్రమదీప స్ఫార మరుత్సత్వుఁడు గిరి. ధీరుఁడు శివదేవనామ ధీరుం డొదవెజ్. సీ. స్వయశస్సుధాబ్ధికిఁ జాణక్యమంత్రిసత్తముని కీరితి బుద్బుదంబుఁ గాఁగ స్వమహశ్శిఖికి భరద్వాజనందనుని విక్రమ మొగివిస్ఫులింగంబుఁ గాఁX స్వవచో మధురసు రాపగకు వాచస్పతిక న్రువాక్యము తరంగంబుఁ గాఁగ స్వవితీర్ణదంభ నిర్జరభూజమునకుఁ గర్ణ ప్రధానంబు సూనంబుఁ గాఁగఁ బ్రబలె స్వాందోళి కాపుర పటితసూర గళబిలోద్దత జయమాలి కాని నాద బధిరితే శాంతదంతికుంభంత గుండు శివదేవ పండి తాఖండలుండు. సీ. సుమహి తారా తార్యాను రాగమున రాగమున నాఁడును నేఁడుఁ బ్రకటించె సంతాన వైభవంబు రాజితాహార్యధర్మంబు నాఁడును నేఁడుఁ గోరి నిల్పె నహీన కుణమునందుఁ బెరిచుతోఁ గౌము వీధరుని నాఁడును చేయునౌఁదలనొగ్గి మాన్యత ఘటించే ననిశ సేవకరక్షణా ప్తి నాడును నేఁడు ఎర్జునోద్య దశం బవనినిం చెం గ్రమముగా నాఁడు నేఁడు సర్వజ్ఞుఁడయ్యె నాఁడు నేఁడును శివదేవనామమూ నె భవ్య తారక గోత్ర శ్రీవత్స గోత్ర ముల నలరె నాఁడు నేఁ డల్లపురహకుండు. చ. అతిఁడు యుగంధరాది సచి వాగ్రణులం దొకఁడై చతుర్ధునీ ద్వృత ధరణీప్రభుత్వమున నెన్నికగన్న ప్రతాపరుద్ర భూ పతి సభనుండి తత్ప్రభుకృపం గ్రహియించె ధరాంగ నామణీ ప్రతీతి నవాగ్రహారములభంగి వెలుంగు సవాగ్రహారముల్. 24 25 26 27 28<noinclude><references/></noinclude> 9pi952f0u9sx4m6yjozwhghsaiz7hx0 104 255143 616076 2026-11-11T13:06:18Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '24 25 26 బు చె 27 28 అవతారిక, మ. సరసైశ్వర్యధురీణుఁడై బుధసుహృత్సంతానుఁడై యోరుఁగ ల్పురిలోనక్ శివదేవనామకుఁడు సద్భోగాఢ్యుఁడై యున్నఁ ద న్నర రపాలుం డొకనాఁడు భద్రతర త్న స్వర్ణ పీఠస్థలో...' 616076 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>24 25 26 బు చె 27 28 అవతారిక, మ. సరసైశ్వర్యధురీణుఁడై బుధసుహృత్సంతానుఁడై యోరుఁగ ల్పురిలోనక్ శివదేవనామకుఁడు సద్భోగాఢ్యుఁడై యున్నఁ ద న్నర రపాలుం డొకనాఁడు భద్రతర త్న స్వర్ణ పీఠస్థలో పరియందుండి వచించెనిట్లని సభజ్ భాస్వత్సుధాభోక్తుల౯. ఉ. పండితవర్య సద్గురుకృపారసమ స్కృతకంబు చేత హృ త్కుండిక శేముషీక పటతో యమనాలిలమందుగాక నిం కొండుఁగలాదె నేర్పు మును వుందురు మక్కుల దేశికుల్కళా కుండలిరాజు లుర్వి ముదిగొండ కులీనులు శైవపుంగవుల్. కం. ఆమహిమాధ్యులు కనబడ రీ మహి నెందడఁగిరొక్కొ యిప్పుడు గాశిక్ తే మేళఘుట్టసీమా ధౌముఁడొకఁడు తక్కులుఁడు బొదలు అని వింటి. కం. అయ్యుద్భట గురువర్యుని నెయ్యంబునఁ దెమ్మిచటికి నేరుపమర నే త్రయ్యంత పధ మెఱిం గాద నయ్య యిచటఁగలరనకుఁడదార్యసదృక్షుల్. ఉ. ఉండఁగనిమ్ము ప్ర్రాగభిజనోత్తమరాజి గ్రహించినట్టి స త్పండిత దేశికాన్వయునిఁ బాయుటఁబాడియె మున్ని మికమా మండల భ ర్త వంశగురు మాన్యు వశిష్టుని వీఁడి యన్యుఁ దా నండకుఁదీసి యేకరణియై చెడిపోయెనొ నీ వెఱుంగ వే. కం. కావున నాయనఁగొని రా వేపురం బంపించినాఁడ విబుధులు నతనిం దే వెరవుఁ గానరై రిఁక నీ వేగుము విద్యలందు నిపుణుఁడ వగుటక్ . శా. ఆమాటల్ శివదేవమంత్రి విని తానానఁద కాంతారవూ స్సీమా మార్గమువట్టి చేరియచట క్షేమేశభుట్ట స్థలీ ధాముండై మను నుద్భటాహ్వయు సముద్యత్రేమ నీక్షించి ని ద్యామాధుర్యముఁజూపి తెచ్చె నిజగోత్రాధీశ్వ రాష్ట్రానికిక్. 7 29 80 30 31 32 88 34 85<noinclude><references/></noinclude> f4iqsfwjwy9vaizgyzvvohf9wpbhgu9 104 255144 616077 2026-11-11T13:06:27Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'మర్యాదా రామచరిత్రము. గీ. అల ప్రతాపరుద్రుఁడలరి యుద్భట దేశి కాస్ట్రోగణ్యుఁ డింద్రుఁ డాంగిరసుని కరణీ గురువుఁ గాఁగ గ్రహియించి యాట నిజా చార్యవంశవృద్ధి సలుపఁదలఁచి. మ. తన వీటనల...' 616077 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>మర్యాదా రామచరిత్రము. గీ. అల ప్రతాపరుద్రుఁడలరి యుద్భట దేశి కాస్ట్రోగణ్యుఁ డింద్రుఁ డాంగిరసుని కరణీ గురువుఁ గాఁగ గ్రహియించి యాట నిజా చార్యవంశవృద్ధి సలుపఁదలఁచి. మ. తన వీటనల శైవపుంగవుల నాకంజీరి మీలోన నీ యనకిండొక్క నికన్య నన్న విని వారా వారా క్షేపణల్ బల్కి యీ మనినక్ దన్నరనాయకుండు శివదేవామాత్యుతో నీదు నం దననిమ్మి యనుమాన ముంచవల దన్న హర్షితస్వాంతుఁడై. ఉ. కూరిమినట్టు అఁడు తనకూఁతును నేనెల దారికిచ్చి చె ల్వారినభంగి ముద్బటున కాత్మతనూజ నొసంగి పోల్చి ఆ త్సూరివ రేణ్యు చేతఁ బరిశుద్ధమనంబున లింగధారణం లై రహి కెక్కఁ జేసె గిరిజాధిపభక్తి హృదంతరయినజ్ . గీ. దివిరి నాఁటఁగోలె శివదేవసంతతి కోటి కెల్లను ముదిగొండ వారుఁ గూర్మి నిచ్చిపుచ్చుకొనియెడి నియ్యంపు వారలైరి గురువులైరి జగతి. కం. మాను శివదేవుని సం తానము శివదేవువా రనఁగ వెలసిరి ప్ర జ్ఞానిపుణులు హృన్మిళి చే 36 87 88 39 శానులు దత్కులమునం దెసంగి, ర నేకుల్ . 40 కం. ఆ వంశంబున నిర్మల భావుఁడు సర్వయ్య వెల సె వరకీ ర్షిపయ శైవలినీఁడు దకఝ రేం దీవర దఖి లోఁడుమార్గ దేశికుం డగుచు. సీ. ఆతులకీర్తి ప్రదీపిత దికా శేషుండు శేషుం డఖిలక శాశ్రేణియందుఁ బ్రధమానమాననిరాసిత కురురాజు రాజు చారుతర దరశ్మితమున శితికంఠ పదభక్తి జిత నారదుండు నారదుఁడు వనీపసారంగతతికి విత్తచ్ఛటానధావితనోత్రివర్యుండు గోత్రమ్యుండు నిష్కుటిలధృతిని 41<noinclude><references/></noinclude> 9w2vsd9mjgktlh70qd0um7ehksmqtm6 104 255145 616078 2026-11-11T13:06:36Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '36 87 38 89 40 10 41 అవతారిక. నంది తాభోగ భోగైక హరిహయుండు హరిహయుండు సకు స్తమ ర్యాంగ నాలి కనఁగ విలసిల్లె శివదేవు సస్వయమున మహితగుణపాళి సర్వయామాత్యమౌళి. ఉ. ఆ రసికాగ్రగణ్యుఁడు మహాత్ముఁడు స...' 616078 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>36 87 38 89 40 10 41 అవతారిక. నంది తాభోగ భోగైక హరిహయుండు హరిహయుండు సకు స్తమ ర్యాంగ నాలి కనఁగ విలసిల్లె శివదేవు సస్వయమున మహితగుణపాళి సర్వయామాత్యమౌళి. ఉ. ఆ రసికాగ్రగణ్యుఁడు మహాత్ముఁడు సర్వసమాహ్వయుండు దు ళ్లూరు మిరాసి గాఁ గరణికోన్నతి నుండుట చేతఁ దక్కులా ధారులకుం బోసంగె వసుధాస్థలిలోపల నింటి పేరు గు ళ్లూ రవ నాటఁగోలె జగదుజ్వలమై విబుధానురాగమై. 9 42 48 44 శ్రద్ధరా. సర్వామాత్యుండు గాంచె సనయుల సుతులజ్ శాంతుల న్వీరమంత్రి గర్వీభూతాహితాహీ డ్గగుడ ఖగ కుల గ్రామణ న్మాధవాఖ్యుజ్ బర్వేందు స్వర్ధునీ శంబరధరకు భృద్వర్య కాదంబ పాకా ర్యర్వాఖరో ససంఖ్యాస్యమలినయకుఁడే సబ్బరాజప్రధాను. చి. అనముఁడు సర్వమంత్రి తనయాగ్రణి వీరచనాకు ధేయ ధీ రునిఁ గులజు ల్విభాసిలిరి రూపెనగుంటను గట్టమూరఁ సనపలి వబ్బురిక్ యశో మెసంగఁగఁ దత్పురము ల్మిరాసులై బొనరుట నింటి పే ళ్లటులఁ బొల్చెనువారలకుం గ్రమంబుగ౯. అయధుర్యుఁడైన వీ రామాత్యసోదర్యుఁడగు మాధవ కులీనులైనవారు కొందఱు తుళ్లూరియం దుండీ రొక కొందతా యూరిసంప్రతులగుచు రెడ్డి తాళ్లూరు కాణాచిదారులై యయ్యింటి పేరుతోఁ దూరుపుఁ జేరి యచటఁ దరతరం బాదిగా గ్రామంబులు మిరాసు లార్జించి రొక కొంద ఱందు బోడ పాటివారనంగా నారెపల్లి కరణి సీ. కంబుఁ గైకొని తగిరి ముదంబుమీర బహుకుటుంబాధ్యులై వనీ పకకలాప 'పారిజాతంబు లగుచును బ్రబలి గర్విం ఉ. అందుఁ గనిష్టుఁ డర్ధితతి నాశ్రితుల౯ హితులక్ ద్విజావళి స్వందులు భృత్యవర్గముల బంధుజనంబుల నార్తుల న్సుధీ బృందములం గృపావతి వహించి కుమారులఁ దండ్రిఁబోలెఁ బ్రో వం దనక బ్బె సిబ్బ యనువాడిక సర్వధరాతలంబునక్. 45 46 47<noinclude><references/></noinclude> qtvzkhe88u84db8tqietztaoih0vdxe 104 255146 616079 2026-11-11T13:06:54Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '10 మర్యాదా రామచరిత్రము, కం. అయ్యబ్బరాజునకుసు ర్వయ్యాహ్వయుఁ డబ్బరాజు రామయకలిగెజ్ నెయ్యమున గుణత్రితయపు డయ్యలు మును పత్రి కుదయమైనవిధానజ్. వ. అందు. సీ. కనిబిడౌజులుగాని కనివిడౌ...' 616079 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>10 మర్యాదా రామచరిత్రము, కం. అయ్యబ్బరాజునకుసు ర్వయ్యాహ్వయుఁ డబ్బరాజు రామయకలిగెజ్ నెయ్యమున గుణత్రితయపు డయ్యలు మును పత్రి కుదయమైనవిధానజ్. వ. అందు. సీ. కనిబిడౌజులుగాని కనివిడౌజులుగారు బ్రతివయాశయభోగ పాటవముల శ్రీధ రేశులు గాని శ్రీధ రేకులు గారు గురిఘృణారస చండ శౌర్యవిధుల శుచిగోత్రపులుగాని శుచిలో త్రవులు గారు తరముపావన భావ ధైర్యగతుల ఘనకలాపులుగాని ఘనకలా పులు గారు దీటుదానానూన దీ పితతుల గీ. వసుధ నీయన కని ధీరవిసర మెన్న నెసఁగె నసమానరాట్సభా వసధనివస దసుహృదానన శశివిభావసువసూగ్ర చతురవాక్పాళి యబ్బయ్య సచివమౌళి . ఉ. అన్నిఁట నేర్పుచేత మను సబ్బయమంత్రికిఁ గల్గి గుర్వి మీ రన్నయుఁ బాపయాభిదుఁ డహస్కర తేజుఁడు పద్మరాజు బా పన్న యు బుచ్చయాఖ్యుఁడు సుపర్వధ రాజము లైదువారధికా మున్ను జనించినట్లు కవిముఖ్యమనోరధపూరితంబుగE. సీ. పంచాక, రీమకు త్పరిభూతకలు వద్దరపాళి వీరయ్య తజ్ఞమౌళి పరిపంధికంధి శుంభర్భాడభీభవత్పటి శౌర్యధారి పాపయ్య సూరి శ్యామాను నోరఁ జ నామితశృంగారవంచితరతి రోజు పద్మరాజు మఁజుకీతి౯ సితాభ్ర మంజూష దంభోరుహాసనాండుండు బాపయబుధుండు -సి పఠిత శైవస్థవశ్లోక భాషణుండు బుచ్చయామాత్య జనశిరోభూషణుండు కాల శాసనముఖ పంచకం బనంగ నైరుగులు దేజరిల్లి యవనియందు. 49 50 61<noinclude><references/></noinclude> jjvgch9c69f3ep4zglh5ggprjsl5yz5 104 255147 616080 2026-11-11T13:07:11Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'క. అందుఁగనిష్ట సుతుఁడు పు అవతారిక. గందర విధవ్యుడు బుచ్చిరాజుఁగనియె సా నందుని సర్రాజు శతా నంద నిండైన వీర నామ చమూపు. మ. క్షితి సర్రాజచమూప శేఖరుఁడు లక్ష్మీకాంతునిం గాంచెఁ ద తృ...' 616080 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>క. అందుఁగనిష్ట సుతుఁడు పు అవతారిక. గందర విధవ్యుడు బుచ్చిరాజుఁగనియె సా నందుని సర్రాజు శతా నంద నిండైన వీర నామ చమూపు. మ. క్షితి సర్రాజచమూప శేఖరుఁడు లక్ష్మీకాంతునిం గాంచెఁ ద తృతి భాసిల్లెను సుందరమ్మయన నాదాంపత్యమెంతే నకుం ధతికిం బద్మహితాన్వవాయ గురుచందాన విదర్భాదిరా ట్సుతకు నైషధభూమిభత౯ పగిది శోభిల్లె హృద్యంబుగన్. మ. అల బుచ్చయ్య ద్వితీయపుత్రుఁడగు వీరయ్యాభిగానుండు దా నిల శేషమ్మను బెండ్లియై గనియె సాహిత్యోర గాధీశు ధీ మిళి తాత్ము౯ గురురాజు నాఁడొగి లక్ష్మీదేవమన్బొంది యా చెలియందుంగ ని రాజమల్లయబుధుద్ శ్రీ వీరభగ్రాహ్వయుజ్ . క. రేరాజు రోహిణీ కాం తారత్నం బుద్వహం బెన్సనగతినిఁ గు ళ్ళూరి శ్రీరాజన‘ల్లయ వీరమ్మ స్బెండ్లియై భునిం జెలువొందెజ్. 39 మ. శివదేవాశ్వయవార్ధి శీతకగుఁడై చెల్వొందు నబ్బప్రథా నవరాత్రోత్మభవుండు వీరనచమూనాథుండు శ్రీరాముఁ డ య్యవనీజంబలె మంచికంట్యభిజనుండైనట్టి బ్రహ్మయ్య గా రపుంగూఁతును బాపమాంబికను భార్యారత్న ముం గాఁగొ నెజ్ . ఉ. బాపమయందు వీరసచిన ప్రభువర్యుఁడు గాం చెబుత్రుల బ్రాపిత సద్గుణు శరభ రాజుబుథాగ్రణి నమ్మిరాజు ది గ్వ్యాపితకీతి౯ బుచ్చయ వియన్నను బంక్తిరధుండు మున్ను సీ తాపతి లక్ష్మణాఖ్యు భరతక్షితిపుజ్ లవణారి చాడ్పునక్. క. ఆ నలువురిలో "రెండవ సూనుండగు నమ్మిరాజు శోభిల్లెను సం తాఃశరాహీనదరా మానకరోపము యశస్సముజ్వలుఁడుగు చుక్. 11 62 53 54 55 56 57 58<noinclude><references/></noinclude> sw7zqlo9oo6wughdov79w187e27urj5 104 255148 616081 2026-11-11T13:07:21Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '5 12 మర్యాదా రామచరిత్రము, ఉ అక్షయశీలుఁడాయన మహాగుణ పాపమనామ పద్మప త్రాక్షీవరించికాంచె వినయాధ్యుని వీరయమంత్రి నాసహ స్రావీ సమాన వైభవుఁడు శంకరదాసచమూత్తము విరూ పాఠునిఁ గాంచె మ...' 616081 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>5 12 మర్యాదా రామచరిత్రము, ఉ అక్షయశీలుఁడాయన మహాగుణ పాపమనామ పద్మప త్రాక్షీవరించికాంచె వినయాధ్యుని వీరయమంత్రి నాసహ స్రావీ సమాన వైభవుఁడు శంకరదాసచమూత్తము విరూ పాఠునిఁ గాంచె ము న్దుశల వాఖ్యులు రాముఁడుగన్న వైఖరి ౯ • గీ, అబ్బరాజచమూ నాయ కాగ్రతనయుఁ డైన వీరన్న తొలిపట్టి యైనెగిడిన శరభ రాజు విమతసింహ శరభ రాజు నాగఁ బొగడొందె నఖిలగోత్రాంతరమున. సీ. సంతతంబు న రేంద్ర సంఘంబు తన మంత్రశ క్తినిఁ గాంక్షించి సరసఁజేర ననిశంబుఁ గవిసమూహుబులు దనదుమానసము వీక్షించి చెంతకొగిడాయ వరమార్గణాఘ ముర్వరఁ దానధర్మ ప్రభావంబుఁగని యొద్ద బరిఢవిల్ల రామావళులుఁ దన ప్రవికలగుణని కాయంబులఁ జిక్కి నెయ్యముననలరఁ దేజంలె "నెప్పఁడు విదర్భ దేశభూమి నిగ్రహానుగ్రహక్రియా నిపుణ సైన్యం.. వాగ్రగణ్యులలోఁ బెద్దయగుచు ఇతఁడె శరభ రాజు విమతసింహశరభరాజు. సీ. విరచించె భాసి తోత్ప్రేక్షా తరంగమై యలకు శృంగారసుధార్ణవంబుఁ గల్పించె స్ఫురదలంకారసందర్భమై ప్రజలు బ్రజ్ఞావతీ రాయభార మేర్పరించెను సుశబేదతోరణమునై పరిఢవిల్లు లవలీపరిణయంబు సల్సెను శ్రీశ్వరస్థరనాభిరామంబునైబొల్చు భాగవతాభ్యుదయము సరస కాళింది కళ్యాణచరిత మద్రి జాశివవిలాసమును జేసి సంఘటించే శరభరాజీయ మను భేవ, జప్రబంధ మరయఁ దన్మాత్రుఁడే ధాత్రి శరభ రాజు. సీ. పృధు వాసిరెడ్డి శ్రీ వేంకటాద్రిక్ష్మాప సంసత్సరోవరాంచన్మగాళ మనఘు మానూరు గోత్రాధీశపరిప, దుర్యానచరన్మనోహరపికంబు మాణిక్యగా 'వుకుమా నాధ సంస్థానకుణి పంజరాంతర మహితళుకము మలరాచకులజరా స్త్రీలక సభజ్వాలతాంతమంజర్యున వభ్రమరము<noinclude><references/></noinclude> n08vclghjvylgkzwork2wzt057q07l1 104 255149 616082 2026-11-11T13:07:30Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'య అవతారిక . .13 59 60 60 క. 61 6 ధూత విభుతావరోధవధూళవాసి తాఖ్యభీకు సరగ్రకచాభ్రుఁడుగుచుఁ 2 లు గా ధృతి జితగిరి రాజు శరభ రాజు. ౫. మాగారి గంగ శ మారినిఁ గొన్నట్లు కాయమను వెంకమ్మం గూరిమి వివాహ...' 616082 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>య అవతారిక . .13 59 60 60 క. 61 6 ధూత విభుతావరోధవధూళవాసి తాఖ్యభీకు సరగ్రకచాభ్రుఁడుగుచుఁ 2 లు గా ధృతి జితగిరి రాజు శరభ రాజు. ౫. మాగారి గంగ శ మారినిఁ గొన్నట్లు కాయమను వెంకమ్మం గూరిమి వివాహమై తు ళ్లూరిళర్భ రాజు సంతతోజ్వలుఁడయ్యెజ్ . అందగ్రపరిగ్రహ కుందీటయిపొద లెను ముదిగొండ తన కన్నం గొంగినపుట్టల గుటఁ జె ల్వందిన శరభావతారుఁ డిది పుండగుట €8 64 65 సీ. సత్సాధ్పిత ధరాత్మజాతయే కాదు విమతజయోధ్యమత నమ్మాడ్కి_యయ్యె రూఢపత్యాస క్తి రుక్మిణియే కాదు వరవిభూషా ప్తి నాసరణియయ్యె నన్యసంపదలయం దనసూయయేకాదు పరమవ్రతములు నప్పగిదియయ్యె నాభిరూప్యస్ఫూతి= హంసాంగనాయే కాదు మందయానమున నా చందమయ్యే ననుచు బుధకోటివినుతింప నలరె మర్త్య భువనమున వాల ముదిగొండ బుచ్చమాక్యు పట్టి తుళ్లూరి శరధరాత్ప్రధమ భాగ్య యమలగుణధామ కాయమాంబాభ్యుదాను. క. సదయయగు శాయమను గో ఐదు లంబంచుఁ బిలుచు విధ ముచితంజా ముదిగొండ పుట్టినిలు నిజ హృదయేశుఁడు శరభనాముఁ డిలయందగుట . గీ. సాధుచారిత్ర శరభ రాజు ద్వితీయ భార్య శ్రీకుంట ముక్కలప్ప ప్రధానతనయ వెంకమ్మ సుగుణవి తాన మెన్నఁ బన్న గాధీశ్వరుఁడుఁ దడఁ బాటు సెందు. 86 67 68<noinclude><references/></noinclude> hchp0y9cabq9v5etqd0rq2yr96uhvx8 104 255150 616083 2026-11-11T13:07:39Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '14 మర్యాదా రామచరిత్రము, సీ. పరపూరుషులను సోదరులు ఁ గా వీక్షించు సర్ధులకు మరి ద్రువగుచుఁ దోఁచు గురువుల యందుఁ గూఁతురుఁ గాఁబ్రవతి౯ంచు మఱఁదులఁ గన్నమ్మ మాడ్కి ఁజూచు నలరించు న త్...' 616083 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>14 మర్యాదా రామచరిత్రము, సీ. పరపూరుషులను సోదరులు ఁ గా వీక్షించు సర్ధులకు మరి ద్రువగుచుఁ దోఁచు గురువుల యందుఁ గూఁతురుఁ గాఁబ్రవతి౯ంచు మఱఁదులఁ గన్నమ్మ మాడ్కి ఁజూచు నలరించు న త్తమాముల దాసియైకొల్చి కాచుఁ జుట్టాల స్వర్గవి విధాన స్ధిరభృత్యులను భాగ్య దేవతయైనను దీనులకు గుఁ బెన్ని థానమట్లుఁ బ్రాణనాయక సుహృద మిత్రవ్రజముల వెన్నుకు గారమూరించుఁ గనకుఁ బెంగు భళిర తగునని పండితుల్ బ్రస్తుతింపఁ బ్రబలె వెంకమ్మ గొనముల పట్టుఁగొమ్మ. మ. ఘనసరాజబుథేంద్రు సబ్బయను బ్రాక్కంజాక్షియుం గోటిలిం గననా మాధవరాయనిక్ సుగుణసంఘస్థాను సంజీవరా యని శ్రీశ్యానుల గాయమంత్రిని ద్వితీయ ఔశ్యయుం గాందఁ గాఁ దనరారె౯ శరభాభిధ తిసుధాంధస్వామి భూమండలిక్ • క. అందు సర్రాజు భోగ జ పురందకుఁడై సుందరమకుఁ బ్రాణేశ్వరుఁడై ఇందుహరీత్కుంద శర త్కంద మగుద్దోటకాభ ఘనయకుఁడయ్యె. గీ. రాకి వాసత్య నిత్య నాధముఖ వైద్య విభులు త ప్పెన్నఁ గలభిషగ్వేత శాయ మాంబ రెండవపట్టి దుబ్బయ్య మంత్రి భినతింపఁదరం బె బుధాగ్రణులకు, ఉ. అయ్యనఘాత్ముఁ డచ్చమఁ గులాంగనఁగాఁ గొని కాళి దాసునా నెయ్యుఁపుఁబట్టిఁ గాంచె నతఁడిం పెనయ మ్మదిగొండ వీరభ ద్రయ్య విపశ్ఛిదగ్రణిసుత సుగుణాఢ్యను జిన్న మాంబిక, సయ్యనఁ బెండ్లియై నెగడె క్ష్మావలయంబున భోగశాలియై చ. ప్రకటిత శౌర్యుఁడౌ శరధరాజసమాహ్వయమంత్రి చిన్న భా. ర్యకుఁదొలిపట్టియై ధృతిజితాచల నాయకుఁడైన కోటిలిం గకవి ధనాధ కోటులకుఁ గాంక్షులుఁదీర్చెడు వేళఁ జేతికం దకఁజనెఁ గాక భర్మగిరిఁ దక్కిన నవ్వుఁగఁ దెల్ప దేభువిజ్ • 68 69 70 10 71 12 72 78<noinclude><references/></noinclude> 9f2sfipsk7fj87a0qw4lluvt2to0505 104 255151 616084 2026-11-11T13:08:10Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'క. మాట నెలంతుక నల స్వ అవతారిక. రాట జ్యేష్టుండు బొందినట్టులు రాత్రి గోటిలింగయ్య గుణరుణి పేటియైన సంగమాంబ బెండిలియయ్యెడ్. చ. పతికెదురాడ దార్యజనభ క్తినివీడదు సంతతంబు స్వ స్తు...' 616084 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>క. మాట నెలంతుక నల స్వ అవతారిక. రాట జ్యేష్టుండు బొందినట్టులు రాత్రి గోటిలింగయ్య గుణరుణి పేటియైన సంగమాంబ బెండిలియయ్యెడ్. చ. పతికెదురాడ దార్యజనభ క్తినివీడదు సంతతంబు స్వ స్తుతులొనరించుకో దొరులదూరదు కోరదుదుష్ట కామినీ శతిముల మైత్రి యన్నమిడి సోదకమానదు యాచకావళిజ్ బ్రతిఁగల రే హృదా త్తగుణరత్నకదంబకు సంగమాంబకు౯. క. సంగమకుఁ గోటిలింగయ కుం గోమలమూతి విజితకుందళగండై రం గలరుఁ బిచ్చయసుధీ పుంగవుఁ డుదయించె బంధువులు సంతసిలక్. సంధవాక్రుచ్చెనా గంధబంధుర పరిపంధిబృం దామందభయద ముర్పి ఁ గరుణఁ త్రొనియెనా శరణాగతా సేకభరిత దైన్యచ్ఛటాహరణచణము ఘననీతులాడెనా మనుముఖ్యకృతసనాతన వయగ్రంధబోధన మయా కవితబిట్టలైనా భువిఁ గాళిదాస భారవ్యాధి కావ్యసంభావ్య మౌర మనుజమాత్రుండె శౌర్యాసమానుఁ దధిక దాత యసదృక, పండితో త్తముఁడు సుకవి సంగమాంబజఠరశు కి సరసమా కి కుండు నిరఘుండు పిచ్చయ్య కోలిదుండు. క. క్షముపిచ్చ య్యమాత్యో తముఁ డనుపరరూప విజితదర్పకుం దమయంతి నలునిఁగతి వెం కమ సుదృహమయ్యె బంధుగణమునుతింపన్. గ్రావపధీరుఁడౌ శరభరాడ్విజు నైదవపట్టియైన సం జీవయ సుబ్బమాంబయను జెల్పను బెండిలియై గ నెల సు ద్భావు వియన్న మంత్రి శివభక్త పరుండగు నాగభూషణున్ ఠీవిగన వ్వియన్న రమణీమణి నా హనుమాయిఁ గై క్ 15 94 75 76 77 78 79<noinclude><references/></noinclude> db4kzh8utf8pd55gidgev6r7q4rsfpu 104 255152 616085 2026-11-11T13:08:22Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '80 60 81 82 16 మర్యాదా రామచరిత్రము, గీ. నిరఘుఁడౌ శరభరాజు కనిష్టసూతి యైన శ్యామలరాయ ప్రధాననగ్యు దత్తిపుత్రునిఁ గాఁగఁ బెద్ద లేద మెచ్చం గొనియె నబ్బూరి బంగారులో నిగుండు. క. శ్యానులరా య...' 616085 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>80 60 81 82 16 మర్యాదా రామచరిత్రము, గీ. నిరఘుఁడౌ శరభరాజు కనిష్టసూతి యైన శ్యామలరాయ ప్రధాననగ్యు దత్తిపుత్రునిఁ గాఁగఁ బెద్ద లేద మెచ్చం గొనియె నబ్బూరి బంగారులో నిగుండు. క. శ్యానులరా యామాత్యుఁడు కామాత్యంబికను భార్యఁ గాఁ గొనియెజ్ లో పాముద్ర నగస్త్యముని మి వివాహం బెనసిన చందముఁదో ప్ర స్వామి మ. గనియెజ్ శ్యాసుల రాయఁ డాత్మజుల లక్ష్మయ్యాఖ్యు బంగారమ ఘనలావణ్య రసాభిభూతశుక ఖం ఖాణు జిదానందు నం దనముండై మను లక్ష్మయాభిదుఁడు బాయమ్మ న్వివాహఁబుఁ గై కొని రోహిణ్యుపయుక్త చంద్రముఁడనర్ భాసిల్లె గోత్రా స్థలిజ్. క. మత్యజుఁడు శరభరాజా మాత్యవతు ర్థాత్మజుండు మాధవరాయా హిత్యు గాఢాంధకార హరిదళ్ళుండై. సీ. భువనప్రకాశంబు స్ఫుటముగాఁ గాంచుటఁ బృథివీ ధ రేద్ధృతి సూర్యభినంద్య సౌకర్యంబుఁ దాల్చుటఁ బుగవ సిఁహుందని పొగడఁబడుట పనిశోగ్ర బలివర్ధనాభిరామం డౌట సగ్రజాతాగ్రణిపై వెలయుటఁ బరవ హంసకులానుపాలుఁడై తగుట బ్రలంబహార ప్రోజలకఁ బఱుఁగుట నియతిపగృజ్ఞుఁడౌటఁ గలియుగదుష్ట మద్దనుండౌటఁ దెలి సెఁ మాధవుండు స్పదశరూపగుణము లేక సరణిఁజేసి రసను దుళ్ళూరి మాధవరాయుఁ డగుట. ఉ. చిక్కయ నాటకంబు విరచించెను జేసెను వీరభద్రుస వ్యక్కడ నేర్పరించే వర మాళవ రాడ్డ కుణీ చరిత్ర మిం పెక్కగా శివకీతజున ల నేకము లల్లె శివాంఘ్రులాత్మలో మక్కువని ల్పెభూస్థలిని మాధవరాయఁడు మంత్రిమాత్రుఁ డే. 83 84<noinclude><references/></noinclude> 40frzmenjh72n0fd0tfcy8fhrwjonum 104 255153 616086 2026-11-11T13:08:33Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'క. ధారుణి మాధవరాయో అవతారిక. దారుఁడు స్థలపతులఁబ్రోవఁ దలఁచి రచించెజౌ సారంగధర చరిత్ర ర సారూఢము గాఁగ శ్రోత లానందింపజ్. క. పొత్తూరికులు సితోద స్వత్థామరసావసధ యనందగు వేంకమాం బోత...' 616086 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>క. ధారుణి మాధవరాయో అవతారిక. దారుఁడు స్థలపతులఁబ్రోవఁ దలఁచి రచించెజౌ సారంగధర చరిత్ర ర సారూఢము గాఁగ శ్రోత లానందింపజ్. క. పొత్తూరికులు సితోద స్వత్థామరసావసధ యనందగు వేంకమాం బోత్తమ మాధవరాయ బు ధోత్తముఁడు వివాహమయ్యె నురు శుభయుతుఁడై, విడనిభంగ ములొంది వెలిఁబడ్డ పుట్టిల్లుఁగల కల్మిజవరాలి నలసుపరిచి జననస్థలమునఁ జొచ్చినచోట గంధముల్వరల పతి శాల్లు భవానిఁ గోరి ప్రా ప్తపంకాంతరయగుచు నీశ్వరు మస్తకంజెక్కి కడుఁబొంగుగంగ గోసి దోషాకరునకుఁ బ్రాదుర్భవించియు మధువ్రతగుణకలితయౌ కతి హసించి వంశశీల సుచిత్వరూప ప్రదీప్య మానయై యొ ప్పెఁ దుళ్లూరి మాధవప్ర ధానముబోఁటి కోవిదస్థవ్య సుగుణ మణి నిచయ పేటి వెంకమాంబా వధూటీ. చ. ఆయమున నా పులోమజయె యర్థి జనావనమందు నన్నపూ గయె చతురోక్తివాణియె యూతిజయంబున శైలరాజుపు త్రియె పతిదేవతా స్త్రీని విదేహతనూజయె యందు గుర్వి వి స్మయవిభ వాభిరామయగు మాధవరాయనిరాణి వేంకమక్. మ. గనియెజ్ మాధవరాయకోవిదుఁడు వెంకమ్మాంబికారామయం దనఘాచారు సుగాచలాభధృతియా నానఁదరాయుం గజా జినచేలాంఫ్రి సరోజభ క్తుఁడగు లక్ష్మీకాంత రాయుజ్ సుధీ వినుతుం జంద్రఢరాభిధానుని మహావిద్యానిలా శీనునిజ్ . కం. వారలలోపల నగ్రకు నూరుం డానంద రాయమంత్రిబి డౌజుం డారూఢశౌర్యవిజిత కు మారుండై భాసిలెజ్ క్షమా చక్రమునక్. 17 86 87 88 89 90 91<noinclude><references/></noinclude> 86kz6rf8vc5uv7o5sf0b699v3j288y3 104 255154 616087 2026-11-11T13:08:49Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '18 మర్యాదా రామచరిత్రము, సీ. స్వవచోగరిమ హూణజీవ రాట్సముజ్య కార్యాకార్యచయ నిర్ణయం బొనర్ప స్వక దానదంభవజ్రం బర్థి దారిద్ర్య శైలసంతానంబు చక్కు సేయ స్వయశో విమలహార సంఘముల్ హరిదం...' 616087 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>18 మర్యాదా రామచరిత్రము, సీ. స్వవచోగరిమ హూణజీవ రాట్సముజ్య కార్యాకార్యచయ నిర్ణయం బొనర్ప స్వక దానదంభవజ్రం బర్థి దారిద్ర్య శైలసంతానంబు చక్కు సేయ స్వయశో విమలహార సంఘముల్ హరిదంశ కాంతి గళములఁ జక్కఁగ వెలుంగ స్వభుజపరాక్ర మాచంద్రవిద్యోతౌఘు మపి తచకోరాళి నార్తిముంప నలరె నపరయుగంధరుం డా పనీల కంధరో సాగమాత్యయకంధకుండు ధైర్యకుధరుఁడు భో శతారధరుఁడు ప్రకటనయతంత్రి యానంద రాయమంత్రి. కం. ఆనందరాయమంత్రి జ నానందము పెంపుఁ గాఁగ హనుమాయమ్మ సేనాని చునృతవల్లీ మానశతివిధాన ముపయమంబయ్యె ధగర్. మ. క్షవకుంధాత్రి కనీపికావళుల కెంజ్ ధాత్రి విజ్ఞ విద్విడ్జయో ద్యక్షర శ్రీపతి వైభవోన్నతి సుచర్యన్ భూరి సౌందర్యవే షమునన్ శ్రీసతియంచు భూజనులు విచ్చల్మెన్చ వర్థిల్లె లో కమునక్ శ్రీహనుమాయమాంబ పతిహృత్కా సారకాదంబయై. కం. ఆ దంపతులకు సకల ది శాదివ్యసరస్థల ప్రచరదా త్మయశః కాదంబతల్లజుండు శు రాయుఁ డుదయంబయ్యెక్ . భోదయుఁ డేకాన్రురాయుఁ 92 98 సీ. రమ్యగీతమున నారదుఁబోలుఁ గాని యాసక్తిఁ బెట్టఁ డన్యసమితిఁజూర వైభవంబున శైల వైరి టగుఁ గాని చొరవీఁడు జారతాభిరతి మదిని నీవిచేఁగర్ణుని కెనయాను గాని దుష్టజన సాంగత్యంబు సలుపఁబోఁడు నగు మొగంబునఁ జంద్రునకు సాటియగుఁ గాని విడఁగని కళంక మేడఁ దనిడఁడు శైవభక్తికి నెలవు యశమున కాట పట్టు ధృతికిఁగుదురు సత్కృపారసమున కిక్క యని పండిత ప్రజ మెన్న నల రెం బ్రకటగుణధారి యేకామ్ర రాయపూరి. 94 95 96<noinclude><references/></noinclude> 02m58dh5r5x5jzc5qnhs1c08bpt9uv1 104 255155 616088 2026-11-11T13:09:12Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'యం బొనర్ప సేయ కా. cx Bexox రిముంప తిఁజూడ మదిని -బోఁడు 92 98 డదనిడఁడు 94 95 96 అవతారిక. శ్రీయు గ్మంచెనపూడిలక్ష్మయ కుమారీరత్న మైయొప్పు ల క్ష్యాయం బెండిలియై ధరాత్రిఁదగా నేకా మ్రేశరాయండు రా...' 616088 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>యం బొనర్ప సేయ కా. cx Bexox రిముంప తిఁజూడ మదిని -బోఁడు 92 98 డదనిడఁడు 94 95 96 అవతారిక. శ్రీయు గ్మంచెనపూడిలక్ష్మయ కుమారీరత్న మైయొప్పు ల క్ష్యాయం బెండిలియై ధరాత్రిఁదగా నేకా మ్రేశరాయండు రా ధేయారాతి సుభద్ర ముద్వహము సర్ధిగాంచిన ఉంచిత 19 ప్రాయంబుం బలుసోయగంబు సమ మౌరా యంచు ధీరుల్గనక్. 97 కం. ఈతనిఁ బెంచినతండ్రి యి లాతలజనవినుతకీర్తి లక్ష్మీకాంతుం డాతత శౌర్యది నాధీ శాతపధుత పై రీచక్రుఁడై విలసిల్లెజ్ . 98 సీ. నాసత్యులను స్వసుందరతమించుటఁ గాదు వైద్యంబు చేత న స్పగిదియయ్యె సంహతిచే విక్రమార్కుఁ గెల్చుటెకాదు సాహసోద్యమత వాసరణియయ్యె విద్యచే భోజభూవిభు జయించుటఁ గాదు ప్రాభవశక్తి నా వరుసయయ్యెఁ దతసంధ్యచే జావదగ్ని నోర్చుటయె కాదలి శైవభక్తిచే నట్టులయ్యె ననుచు బుధ కోటివిన తింప నల రెన తని లోన మాధవరాయ ప్రధానమౌళి రెండవసుతుండు వైభవాఖండలుండు లక్ష్మీకాంతాహ్వయుఁడు సముల్లసిత నయుఁడు. కం. ప్రేమజ్ లక్ష్మీకాంతుఁడు మామిడి యచ్చచ్య సుతను మానిత దర్యా హేమవతిక్ సుబ్బమ నుప యామంబై భూరిసౌఖ్యమందె ధరిత్రిజ్ ఉ. వాతెరచేతస్వర్మణిని భర్యతమామృదుతజ్ సురావనీ జాతలతం దరస్మితఁపుఁజాయను గామగనిజ్ హసించి వి ఖ్యాతిఁగ వానియాచక జనావనశీలము నర్ హసించెనౌ రా తరమెవ్వ రావనజితాంబుజబింబకు సుబ్బమాంబకు. కం. ఆ కాంతయందు శ్రీల క్ష్మీకాంతుఁడు పెన్ని ధాను జీరతరగుణ ర న్నా కల్పు న్ముక్తీశుఁ బ్ర భాకరుఁ దేజోజితప్రభాకరుఁ గనియెజ్. 199 68 100 101 102<noinclude><references/></noinclude> tqz4mtqcefnpi510mxap54iqg40b6gc 104 255156 616089 2026-11-11T13:09:24Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '20 20 మర్యాదా రామచరిత్రము, సీ. విక్రమం బిలనిల్పువేళనుండియు వైరివిక మంబుఁబరాభవించి లేని నవకళారంభంబు నాటనుండి రిపుమానవకళావితతుల ననిసలిపిరి సమితస్థలమునకు జను నాటనుండియు సమి...' 616089 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>20 20 మర్యాదా రామచరిత్రము, సీ. విక్రమం బిలనిల్పువేళనుండియు వైరివిక మంబుఁబరాభవించి లేని నవకళారంభంబు నాటనుండి రిపుమానవకళావితతుల ననిసలిపిరి సమితస్థలమునకు జను నాటనుండియు సమితిస్థలా రాతి జయముఁగనిరి దృష్ఠితిఁ దనరునయ్యెడ నుండి యభియాతి దృగ్భీకరముగ వర్తించి రుర్వి ద్రవిణమార్జించుకరినుండి కవులకీవు లిడి రౌర పెన్నిధానము క్తీశ్వర ప్ర భాకరులు భాజితాబ్జనీ వరులు వృద్ధిఁ బొందుచున్నారు మఱి వృద్ధిఁబొందఁగలరు. కం. శ్రీవిరఁ బెన్ని ధానుఁడుఁ గామాక్షింబరిణయంబుఁ గాంచె మహాల శ్ర్మీమానిని D 103 104 105 శామాత్యుఁడుఁ బెండ్లియయ్యె నార్యులు మెచ్చక్. ఉ. వీరలకుం బితృవ్యుఁ డరిభీముఁడు మాధవరాయమంత్రికం తీరవుపిన్న పట్టి నలినీహిత తేజుఁడు యావ కాళిమం దారుఁడు సోమశేఖర పదప్రవణుండు పరోపకారి శో భారతిరాజు చంద్రధర పండితుఁడొప్పె సమగ్రకీ రియై, సీ. క్షమునంధ కాప కారముసల్పఁదలపఁడు బలిమి చేఁ బగ పురంబులను గాల్పఁ డనిశంబు దోషాకరునిఁదల దాల్పఁడు రహిశూద్రభూభృధాశ్రయమెసఁగఁడు విరులుఁజల్లైనువాని వేడిచూపునఁ జూడఁ డలఘుధర్మధ్వంసియై వెలయఁడు మిండఁగాఁడై ప్రతికృగ క్షేత్రలను జేరఁ డంగిటవిష ముంచి యాడఁ డెపుకుఁ దామసము లేదు బిచ్చమెత్తంగ నేరం దహహ యల చంద్రధరుఁ డెట్టులగు సమంబు చంద్రధరునకు ననుచు సజ్జకులు వోగడం జంద్రధరధీరుఁ డలరారే జగతియందు. కం. చంద్రమతీసతిని హరి శ్చంద్రుఁడు చేకొన్న మాడ్కి' జంద్రధనసుధీ చంద్రుండు కోమలాంబా చంద్రముఖిం బెండ్లియయ్యె సరసులు మెచ్చక్.. 106 107<noinclude><references/></noinclude> 1n2ch6wvbfbgtj954g5wnuz4ew9ttmy 104 255157 616090 2026-11-11T13:09:34Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'అవతారిక. శా. పెంచున్నా ధునియందుఁ బ్రేమ సుపుఁ బృధ్వీసు పర్యార్చఁ వించున్నిత్యము నత్తమామలకు ఠీవింసేవ కావృత్తి నిం డించుజ్ యాచక కోటికీ ప్సితములం దివ్యద్ర్వతంబుల్ సదా ర్ణి...' 616090 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>అవతారిక. శా. పెంచున్నా ధునియందుఁ బ్రేమ సుపుఁ బృధ్వీసు పర్యార్చఁ వించున్నిత్యము నత్తమామలకు ఠీవింసేవ కావృత్తి నిం డించుజ్ యాచక కోటికీ ప్సితములం దివ్యద్ర్వతంబుల్ సదా ర్ణించుం దల్పఁగఁగోములాంబ గుణముల్ స్త్రీమాత్రశక్యంబులే. క. ఆమలాంబయందుఁ గు కాకల్పుఁడు చంద్రధర సమాఖ్యుఁడు కాంచెం బ్రాకట తేజోత్సరణుజ్ నాకోర్పీ గుహవితరణు నాగాభరణు. 21 108 109 సీ. “ఆయురారోగ్యమ" ని కూరిమిఁబితామహిపితామహులు దారెపుడునుడువ ననుఁగుమీఱ “రిపుష్ యోస్తు" అఁటంచు దేశిక చక్రవతి యాశీర్వచింప “నవిరతాభ్యుదయోస్తు” అని పితృపూర్వజుల్ వాత్సల్యమార దీవనలో సంగ “ నైశ్వర్యమస్తు తే” యని వేదవిల్లబ్ధివర్ణ బృందంబులు స్వస్థిగల్ప “వనిశేవిజయోస్తు” అనియా శ్రితాళి పలుకఁ “కార్యసంసిద్ధిర” స్థని కవులనంగఁ - బ్రెబలె సితపుడు భాస్వక్షపాకరునికరణి నవని దీనాదరణుఁడు నాగాభరణుఁడు. క. పండితుఁడగు నాగాభర ణుం డఖిలాండేశ్వరికి మనోవల్లభుఁడై మండితీయకుఁడై ధాత్రీ మండలి నాభోగభోగ మహితుండయ్యె. సీ. జరఠోరగస్వామి శైలధన్వికి రత్నహారమై యెందాక నతిశయిల్లు నిభ్రమండలము గోత్రాత్మజాజానికిఁజూడమై యెంగాక సొంపుఁగుల్కు నఖిలహరిత్పాళి శిఖలోచనునకు నంబరమునై యెందాక ఁబరిఢవిల్లు నమృతధాముఁడు హాలహలకంధరునకుఁ గోటీరమై యెందాక ఠీవి నెసఁగు నవని నందాక శివదేవునన్వయంబు వారలైపొల్చుఁ దుళ్లూ వా రపార భూరిభా గ్యాయు రారోగ్య భోగ వైభ వో త్తరంబుల వర్ధిల్లుచుండ్రు గాఁత 110 111 112<noinclude><references/></noinclude> 6pfdt9h2i79oqq4k7paccicijiupjpr 104 255158 616091 2026-11-11T13:09:52Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '22 కృతినాయకుని వర్ణనము. సీ. తనవిల్లు సకలగోత్రామండలాధార బంధురంబై క్రాలుభర్మశిఖరి తనతూని మజలాంబుదచ్ఛటాభోగ జీవనదాయియై నట్టివారి రాశి తన సారథి విశిష్ట ధాత్రీతలచరాచ రానీత సృ...' 616091 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>22 కృతినాయకుని వర్ణనము. సీ. తనవిల్లు సకలగోత్రామండలాధార బంధురంబై క్రాలుభర్మశిఖరి తనతూని మజలాంబుదచ్ఛటాభోగ జీవనదాయియై నట్టివారి రాశి తన సారథి విశిష్ట ధాత్రీతలచరాచ రానీత సృష్టిసంధానుఁ డజుఁడు తనయంబకము సమస్తజగత్కదంబక నిగ్రహానుగ్రహనేత శౌరి ఇట్టిచోఁ దనమహాత్మ్య మెన్నఁదరమె యట్టి కోటీశుఁ గోటిసూర్యప్రకాశు నెల్ల మందాచలని వేళు హితధ నేను నభినుతించిన సౌఖ్యంబు లబ్బుటఱుదె.<noinclude><references/></noinclude> 6gccq9qs8ubb3c6a85rgwzlixxzkazd 104 255159 616092 2026-11-11T13:10:06Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'అవతారిక. ష వ్య ంతములు. క. ఏవంవిధ సద్గుణునకు రావణదోర్దవదళ నకరణ వరణునకు సురగణునకు దా సావనచణునకును గీరహయహరణునకు. క . తృణ తాదండీభూతధ రణీభృన్మణిక రిక రీశ్వరనిశిత సృణికిం ట్రెణయ...' 616092 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>అవతారిక. ష వ్య ంతములు. క. ఏవంవిధ సద్గుణునకు రావణదోర్దవదళ నకరణ వరణునకు సురగణునకు దా సావనచణునకును గీరహయహరణునకు. క . తృణ తాదండీభూతధ రణీభృన్మణిక రిక రీశ్వరనిశిత సృణికిం ట్రెణయితబర్హి శ్చంద్ర త రణకిం గటకీభవత్పు రాతన ఫణికిక్. క. హతదకు సప్తతంతున కతులయశస్పారరంజితా శాంతునకు నుత పుష్పదంతునకు దు ర్మతహంతున కంబకద్రమా కాంతునకు క. సాలంకప్ప సమర్చా లోలునక సకల శైవలో కారున్ని ర్మూలునకుం గోపసతీ పాలునకు మౌనిహృద్భవన ఖేలున కుజ్. క. భవకంజద్విరదునకు దు రవగాహపురదున శబ్జజాదివిబుధ వై భవ నికరదునకు శ్రీమా ధవరాయవరదునకు బలదవరదునకు. క. ఈశునకం దండితకీ నాకునకున్ వ్యోమకేతునకుచేలీధూ తాశునకు నెల్లమందని 23 114 115 116 117 118 వేళునకుం ఖండితద్విపిపలాశునకున్. 119 వ. సమర్పితంబుఁగా నాయొనర్పంబూనిన మర్యాదారామచరిత్రం బను మహాప్ర బంధంబునకుఁ గథాక్రమం బెట్టి దనిన.<noinclude><references/></noinclude> mrcn3gv77kiutrly8o6e7clzj3yb1sp 104 255160 616093 2026-11-11T13:10:26Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '211 శ్రీరస్తు. శ్రీ మేధా దక్షిణామూర్తి స్వామి నేనమః మర్యాదారామచరిత్రము. ప్రథమాశ్వాసము. ఉ. శ్రీ లలి తేల్లమంద నగ శేఖరమందిర ఖానిలాగ్నికీ లాల వసుంధరారవిక ళానిధిసోమసుకూప యాదవీ...' 616093 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>211 శ్రీరస్తు. శ్రీ మేధా దక్షిణామూర్తి స్వామి నేనమః మర్యాదారామచరిత్రము. ప్రథమాశ్వాసము. ఉ. శ్రీ లలి తేల్లమంద నగ శేఖరమందిర ఖానిలాగ్నికీ లాల వసుంధరారవిక ళానిధిసోమసుకూప యాదవీ పాలన కాలశాసన కృపారసపోషిత భ క్త పాపజుం బాలనిదాఘచంద్ర ధర మాధవరాయ మనోని కేత నా. వ. అవధరింపుము. సీ. శ్రీమ దున్నత రత్న శిఖరప్రదీపంబుఁదతగ జాస్యరథఘట్టిత తటంబు భాసితప్రమధ సేనాసంకులము రుద్రకన్యకా నాట్యరంగ స్థలంబు శాక్వ రేశ్వరజరాంచలచంద్రకితివీధి బహుళకల్పద్రుమ భ్రాజితంబు లలితే సంజీ వౌషధ లతా చతు ష్కో త్తమాశాంగ నానవద్య ముకరంబు ప్రతిది నాభీల భైరవపాలిత ంబు మానసాదిక కాసార మండితంబు కాళి గోద్యానవాటికా కీలితంబు లసిత శైవాభ్రనగము కైలాసనగము. 1 2<noinclude><references/></noinclude> m0c2pqnmo7wjk57jotct2dc5y3v40r3 104 255161 616094 2026-11-11T13:10:46Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'శ్రధమాశ్వాసము శా. తత్కూటాంపల ధాత్రి పెఁడగు సముద్యద్భర్మమాణిక్యసం సక్కూటంబున నింద్రముఖ్యసులు శౌగ్యబ్దజుల్" దిక్పతుల్ సత్కోటుల్ బ్రభుధుల్ దనఁ గొలువ భాస్వత్పరి పై సంతతా...' 616094 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>శ్రధమాశ్వాసము శా. తత్కూటాంపల ధాత్రి పెఁడగు సముద్యద్భర్మమాణిక్యసం సక్కూటంబున నింద్రముఖ్యసులు శౌగ్యబ్దజుల్" దిక్పతుల్ సత్కోటుల్ బ్రభుధుల్ దనఁ గొలువ భాస్వత్పరి పై సంతతాం చత్కౌతూహలధారియై త్రిపురకకు స్పూదనం దున్నెడజ్. సీ. తను కాంతులకునోడి తారలుఁజిక్కెనా స్ఫటికారు మాలిక ప్రభఁదలిర్ప స్వమనమీ పగిది నచ్చంబును జందాన నిర్మలోదకఁ పుఁగుండిక యుఁదనర హరుఁడొక్కఁడే దైవమని చెప్పుగతి దక్షిణఁపుఁజేత బ్రహ్మదండంబుఁ ముక్తిమార్గంబడి బుధపాలి కనుమాడ్కి నోట పంచాక్షరి నుడువుఁదొరల ఉ. నారదుఁడు గాన చంచలా వార మైన సె నాఁగ్ర శోణజటాచ్ఛటల్ బాగుమీదఁ గగనతలముననుండి నాక స్మిక ముగ వచ్చె వీణాధరప్రతీశ్వరుఁడు సభకు. వచ్చి ప్రదక్షీణించి హరివాంజగర్భముఖామరుల్ దనుజ్ మెచ్చుచుఁజూడ సన్మునులు మేలనఁగాఁ బ్రమధవ్రజంబు బా టిచ్చి కనుంగొన నిరిశు నేడ్తారఁ జేరి మతింపసా7 వై యచ్చరనిమ్మగోరిని రాయస్ఫు! తో రుఘుమఁ ఘుమార్భటికా. చ. జయ పురవీరశోషణ నిశాకరభూషణ సాధుబోషణా జయ వృషలాజకేతన రసాధ్రనికేతన సత్యనాతనా జయ ఫణిలోక మండన ఝషద్వ ఖండన దండిదఁడ నా త్రిజగద్ధురంధర ప్రశాంత జలంధర నీలకంథరా. జయ మ. అనఘం బవ్యయ నుప్రతర్క్య మమలం బవ్య క్తము నీతబం ధనముం బుద్ధము శుద్ధమాద్యము నితాంతం ఒక్కరంబు న్నిరం జనము, బూర్ణ మసామ్య మచ్యుతము దేజస్ఫారముం బ్రహ్మ మీ వని కేల్మోడ్పొనరింతు నీకు గజదైత్యగ్రా గావచండాశినీ. తో. అరుణస్ఫురణాభ " హస్సమజా కరుణావరుణాలయ కర్రుగుణా భరణా శరణాగతవార సమా దరణా హరిణాక్భక ధారి శివా. 25 5 7 8<noinclude><references/></noinclude> ppopqpkygrttoena28tdb7nx1eo3j99 104 255162 616095 2026-11-11T13:11:08Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '26 మర్యాదా రామచరిత్రము. తో, వరదా కరిణానవవైరి పురా శరహా శరహారఖసాలను ధా కరభోత్కర భోగిపకార్తికకం ధగ భాసురభాంగసధర్మ శివా. తో. ధనదావన దాసవితాననుతా వనజాససజాధ్వగభంగ జగ జనకా కనకాచ...' 616095 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>26 మర్యాదా రామచరిత్రము. తో, వరదా కరిణానవవైరి పురా శరహా శరహారఖసాలను ధా కరభోత్కర భోగిపకార్తికకం ధగ భాసురభాంగసధర్మ శివా. తో. ధనదావన దాసవితాననుతా వనజాససజాధ్వగభంగ జగ జనకా కనకాచలచాప సనా. తన గౌరన గేశ్వరధామ శినా. పా చ. అని వినుతింప ధూర్జటి సమాదరదృష్టి మునీంద్రుఁజూచి శ రణమురణంబుఁగాబ్రతుకుఁ బ్రాజ్ఞ సమస్తజగత్తు నీ వెఱుం గనివి లా వె యన్నిటి కఖండ సుఖస్థితిఁగల్గియుండు నే యన మునిరాజు పల్కె వినయస్ఫురితోక్తులఁ గోలుమోడ్చుచు. శ. జగముల నస్మఖ్యాతులు నెగడింపఁగఁ దలఁచికాక నిర్మల చరితా జగ దంతర్యామిని నీ కగుపడని వి శేష మెద్ది యఖిల ధరిత్రి. క. ఐనం జెప్పెద వినుమా నానుడువులు ను గ్యలోక నరపాలురలో చో నానాధర్మజ్ఞుఁడు చో శీనుఁడు కలికాళమే నీవరు- డొప్పుజ్. గీ. అతనిచే నియుక్తుఁడయ్యెను ధర్మాధి కారమునకు సూరిగణము మెర్చ మహిత నీతివిదుఁడు మర్యాద రామన్న వానిసుగుణపాళి వశమైపొగడ. గీ. “ధైర్య మేరుశిఖరి” మర్యాద రామన్న య నెడు సప్తవర్ణమందుఁ బుట్టి సద్యశస్సితాభ్రచయము కాండక టాహ పూర్ణమయ్యె సుమ్ము భూతనాధ. 10. 11 12 18 14 15 16<noinclude><references/></noinclude> rzt5um0wgwh54zvmrvxtofmnoednnkd 104 255163 616096 2026-11-11T13:11:17Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'ప్రధమాశ్వాసము. ఉ. కైరవమిత్రమౌళి పొడఁగట్టనిధర్మ ను బెట్టిదైనఁ బెం పారెడు భావవిస్ఫుర దుపాయమునం గమ నింతెకాదయా కౌరవరాజు మానమునఁ గర్ణు డుదానమున న్మహో విధీ సారసబంధు దేవుఁ డలచ...' 616096 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>ప్రధమాశ్వాసము. ఉ. కైరవమిత్రమౌళి పొడఁగట్టనిధర్మ ను బెట్టిదైనఁ బెం పారెడు భావవిస్ఫుర దుపాయమునం గమ నింతెకాదయా కౌరవరాజు మానమునఁ గర్ణు డుదానమున న్మహో విధీ సారసబంధు దేవుఁ డలచంద్రవతీకుడు; సత్యసంపదక్ . గీ. అఖిలధర్మసమితి యతనిచేతను దీర్పం 8. బడటచేత నచటఁబ్రజల వకట సాంపరాయికములు స్వామిదానన భోజ నంబు సంభవించె నాకు ధాత్రి. సీ. మును దార కాసుకుండును గుమాకుఁడుఁ బోంతరి నజీర్ణ వ్యాధి తారసిల్లెఁ దరువాత నాగిత్యదైత్యసంగరముందుఁ దృప్తియై గర్రునఁద్రే పినాఁడ శ్రీరామరావణాజిని సరిపాటిభోజనముగా నెసఁగితి సౌఖ్యమంది 27 మొన్న భారతయుద్ధమున మితాశనుఁడనై ప్రాణంబునిల్పితిఁ బరమ పురుషు కడకుసంగ్రామములుఁ గూడుగాన కూరుఁ గాయ నమలినకరణియై పోయెఁగాల మిపుడు కరువయ్యె డస్సితి నేమిసేతు శాక్షధరగోప కాంచన శైలచాప. క. అని చెప్పిన వెఱఁగఁగుచు మనసిజవిద్వేషి మౌనిమార్తాండునితో ననియెం దత్పౌఢత్వముఁ 'గనియెదఁ జెపునయ్య కొన్ని కథలు క్రమముగణా. క. అని పలికిన వనజాసని తనయుఁడు మర్యాద రామధ ర్మేశుకథల్ మనమునఁ గొన్ని వి ర్శనమొనరిచి యనియె శభ్రరావారభటిక్. శా. ప్రాంద త్కేతుపటోగ్రవాతవిహతాభ్రం బిందుపద్మనృధీ ట్సంచారీభవదచ్ఛ సౌధవణిభా స్వజాలమన్ సాలయు ౯్పంచాలీవి శరత్సురీజనము సౌభాగ్యాలవాలంబు శ్రీ కాంచీపట్టణ మొప్పు భూమిరమణీకాంచీక లాపాకృతిక్ . 17 18 19 20 21 22<noinclude><references/></noinclude> 4ssnibskmsm5hqbrjbd9ehrepsz832n 104 255164 616097 2026-11-11T13:11:37Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '28 మర్యాదా రామచరిత్రము. ఉ. ఆపురి హర్మ్యసంచయ మహాహరిదశ్మవిభావ్రజంబు తా రాపధ మాన నందు దిశ రాజు స్వసారధికి హరిద్దరుల్ దోఁపక యుంటఁ గాల తి దూయినఁటందుకు దక్షిణో తర వ్యాపకయానమూన్ప...' 616097 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>28 మర్యాదా రామచరిత్రము. ఉ. ఆపురి హర్మ్యసంచయ మహాహరిదశ్మవిభావ్రజంబు తా రాపధ మాన నందు దిశ రాజు స్వసారధికి హరిద్దరుల్ దోఁపక యుంటఁ గాల తి దూయినఁటందుకు దక్షిణో తర వ్యాపకయానమూన్ప నయనాభిధలాయె నతద్ది స్థితుల్ శా.ప్రాకారంల కెల్ల నేలికగ నా రాజీవసంజాతుఁడ స్తోకశ్రీ నభిషేక మూని చెడు నా శుంభత్పతా కాండల వ్యాక ర్ణాంబర జాత వాత విచలత్స్వర్వాహినీభంగవా న్నైకం బగ్రము పైఁ బడంగఁ బొలుచుకోసాలంబు కాంచీపురి. మ. నవరత్నో జ్వల సౌధవీధికల కాంతాపూరుషుల్ భావసం భవ సంగ్రామములోన బిట్టలని అప్పల్మూసి కూర్కోనుషః పవనోద్ధూత మరుజ్జగచ్చిన గృహప్రాంతధ్వజాగ్రాన్వితా లవఘంటారుతి చొల్చువంది జయమాలారావమై యచ్చట. క. పరవాహినీ పరంపరం జొరనీయక నెంతఘనులు జొచ్చ నిరవులే కరిదిగ సంభాలుం 3 బరఘా-భోరాశి సాల పరివృతి మగుచుక్. ఉ. పర్వదినంబులందు హరి పద్మభవాదిక దేవకోటు లా పూర్వరసీమఁ బాయ రిభ పుణ్యజనాహితుఁడుం జితాత్మ భూ డేక సహాకారవిభుం డటు నిత్యమందు హృ త్పర్వముగా స్వభక్తుల కపారత రేషములం ఘటించుటన్. గర్వుడు శ Sc క. కలమి చెలి పల్కు వెలఁదుక లలఘూత్సుక లగుచు నుందు నందు మరుత్కాం తలతోడ గామ క్యాటలీ లలనాపాదార్చనా విలాస మనీషన్. శా. విద్యా శేషులు ధీబృహస్పతులు గాంభీర్యాంబుధుల్ నీతిసం పద్యో గాసుర దేశకుల్ విషలతా వైశ్వానకుల్ భూరిదా నద్యోపాదపు లద్రిధీరు లురు సౌందౌ ర్యామృ తా౦ధోజగ ద్వైద్యుల్ గళాకళాధర లు గోత్రాలేఖు లాప్రోలునన్. 28 21 25 26 29 25 29<noinclude><references/></noinclude> 93oja6qbmthg7igi7o190a537cegixv 104 255165 616098 2026-11-11T13:11:52Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'ప్రథమాశ్వాసము. చ. కదనధనంజయుల్ ఘృణిని కాయధనంజయు లిద్ద కాంచనాం గగులు సమగ్ర దౌత్యజిత గంధవహాత్మభవాంగదు ల్సదా సదమలదాన ఖేచరు లనాద మహామహిమైక భేచరుల్ బ్రదర కళావిభీషణులు భక్తివ...' 616098 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>ప్రథమాశ్వాసము. చ. కదనధనంజయుల్ ఘృణిని కాయధనంజయు లిద్ద కాంచనాం గగులు సమగ్ర దౌత్యజిత గంధవహాత్మభవాంగదు ల్సదా సదమలదాన ఖేచరు లనాద మహామహిమైక భేచరుల్ బ్రదర కళావిభీషణులు భక్తివిభీషణు లప్పురీనృపుల్. శా. ఉకస్వాములు ధర్మసంగతిని భాగ్యోద్వృత్తిచేఁ గిన్న రా ద్యక్షు స్దానముల వదాన్యతరు లుద్యత్కీర్తి కాంతిచ్ఛట దాక్షాయణ్యధిపుల్ ధృతిం గనక గోత్ప్రభృద్వరుల్ సంతత త్ర్యక్షాంఘిద్వయభ_క్తిమానసులు వైశ్యగ్రామణుల్ బోలునన్. కం. దౌత్యమునకు సంజయు లుగు సత్యమునకు విదురు లనకు సాధునిచయ సాం గత్యమునకు గుహులుఁ ద్రివ రాత్యని శాశ్రితులు వీటనలకుఁ బదభవుల్ కం. ఆ వీడేలుంగలి కా 29 29 80 .81 82 32 శావనివిభుఁ డలఘు భుజసితాశివిఖాళీ కేవల తమోంధితాహిత భూవల్లభుఁడై సమస్త బుధకల్పకుఁడై. సీ. ఏరాజు నభిషేక ధారౌఘమున నాపగాధారి శీర పంకంబడం గె షా 88 నేవీరుఁడిడు దుకూలావళి కృత్తివాసునకుఁ జర్మముఁ గప్పుకొనుటమా నె నేదొరబెట్టు భవ్యోదనంబున నాదిభిక్క భిక్షావృత్తి పేరుమా సె నే కళాఢ్యుఁడొ సంగు నాకల్పముల నాగధరుఁ జిల్వ సొమ్ము రోఁతయుఁ దొలం గెఁ గమకీర్తిసతీశీత కాయమాన యుగము నాహ్యభవాసరి దుభయదరుల నాన్చె నాఁ బెంచె నెవ్వఁ డుద్యానవనుల నతఁడు కలికాళ సర్వంసహావిభుండు. క. ఆతఁడు కాంచీకట మ భీతిం బాలింపుచుండు భీమ విపంధి వాతంబులు వామపదా బాతంబున బిరుదుటందె పై బొమ్మలుఁగ. 34 55 85<noinclude><references/></noinclude> sp7q0oqjws0twg2ltpao85he7k6mqv1 104 255166 616099 2026-11-11T13:12:01Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '30 మర్యాదారామచరిత్రము. గీ. అతఁడు మృగయావినోదియై యటని కరిగి గాటఁపుమె కాలఁ గాలాంతిక మునకనుపు వేళ నొక్కకుడుంగ పృథ్వీస్థలమున... ఘుటఘుటా తార మొద వె దిక్కులుఁజలింప. క. అదివిని నిద్...' 616099 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>30 మర్యాదారామచరిత్రము. గీ. అతఁడు మృగయావినోదియై యటని కరిగి గాటఁపుమె కాలఁ గాలాంతిక మునకనుపు వేళ నొక్కకుడుంగ పృథ్వీస్థలమున... ఘుటఘుటా తార మొద వె దిక్కులుఁజలింప. క. అదివిని నిద్రాభరమునఁ . బొద వెడి శార్దూలమంచు భూవిభుఁడు సీత ప్రదరము లవలక్యు విధి" వడి . వదల౯ శరసరణి కొకతపశ్శాలి వ శా. రాదచ్ఛాతక లంబకంబుఁబరిదూర ధారుణివ్రాలి హా యాదో రాసినిషంగ హావృషభవాహ యంచు నుగ్రవ్యధా ప్రాదుర్భావ హృదంతకుం డగుట గోత్రాభర్త వీక్షించి యా ఔదిత్యాగ్రణిఁ జేరె దుర్భర భయవ్యాలోల చేతస్కుండై. క. ఇటు లాయనఁ గదిపి విళం కటదైన్యము మోమునం బ్రకాశింపఁగఁ ద తటినీళ పటీపతి దొ క్కటపడి గద్గదనినాద గళుఁడై పలికె౯. చ. దొసఁగులలోనఁ బెద్దవి వధూ శిశు గో నర మారణక్రియా విసరము లంత కెక్కుడు భువి మధుపానము బ్రహ్మహత్య పర్యావరణి దేశిక ప్రమద నంటుటఁ దజ్జనమైతి) బాపురే కొసకు రసాసురాంతకఁపు ఘోరత రాఘము నాకుఁజేకు రెజ్, మ. ధృతరాష్ట్రానుజుఁ డయ్యజాత్మజుఁడు ధాత్రి బ్రహ్మహత్యాభు సం 'గతులై తూలిరి తగ్గతిం గలిగా దౌత్యంబు నా కక్కటా! కృత మెవ్వారికిఁదప్ప దంచు ప్రతి నార్తింజేరి యోయయ్య యే సితి శార్దూలముఖోన్ముఖంబుగఁ దురింజేకూరె నిప్పాపముక్. గీ. అని విలాపంబొనర్పంగ నతఁడు కనులు విచ్చి తప్పదు విధి యెంతవిమలమతికి నేని యని వానిఁగని యిట్టి వృజిన మెడల శివున కాలయములుఁ బ్రతిష్ఠింపు మనుచు. 26 87 38 89 40 41 42<noinclude><references/></noinclude> huui4qtiqa1p5kqw82jnw67gh3ppetj 104 255167 616100 2026-11-11T13:12:17Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'ప్రధమాశ్వాసము. క. నుడివి యెడల నాటిన దిది వెడలించు మనంగ నూడ్చివే సెజ్ శర మ ప్పుడె గీటా రెంబారుం డొడయం డింటికిఁ జనంగ ను గ్రాకృతియై. 3 సీ. తరళసారమున నిద్దముగ నాన్చిన గచ్చకాయల ట్...' 616100 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>ప్రధమాశ్వాసము. క. నుడివి యెడల నాటిన దిది వెడలించు మనంగ నూడ్చివే సెజ్ శర మ ప్పుడె గీటా రెంబారుం డొడయం డింటికిఁ జనంగ ను గ్రాకృతియై. 3 సీ. తరళసారమున నిద్దముగ నాన్చిన గచ్చకాయల ట్లురు తారక ములుదూల దారుణ కంకాళ దండంబు గూనిమూఁపునభయంకరముగాఁ బొరలుచుండ మస్త కోత్తుంగ శుంభన్నాసి కాబిలంబులు దీర్ఘనిశ్వాసములు నటింప నధరో త్తిరోష్ట దే శాతిదూరములుగా సాగిన మిట్టదంష్ట్రము లో చెలంగఁ బల్లజడలు జెదరఁ బరువెత్తుచును వెన్న బ్రహ్మహత్య చోళ రాజుఁ గాంచి నన్ను వీడి యెటుఁజనంగల వనిన నా తండు నిలిచె వెఱుగుఁదనముతోడు. చ. నిలిచిన బ్రహ్మహత్య ధరణీవిభుమేననడం గె నంతము న్నల జలజాసనాన్వయుఁ డమాపహృతిక్రియకై వచించుఁ బ ల్కులు మదినాటి శంకరునిగు శ్లేసఁగించుచు నుంచెనొక్క ని ర్మలిను నిజాధికారము నమర్పుము నీవని నమ్మకంబుగన్. మ. కలికాళుం డనుజోళరా జిటు నిజక్ష్మా నెల్లఁ బాలింప ను జ్వలు విప్రాన్వయు నీతివేది నమలాచారుం గళాఢ్యుం బ్రభా నలు నేర్పాటిడి ము ముద్రికాసహితమా న్యాయాధి కారంబు ద ద్భలు నందుంచిన సబ్పచుండి నతఁడం బ్రా దర్మమార్గస్థితిక్ . వ. ఇట్లున్న యెడ. -1౧. దొంగ ల క థ క. కల రొక్క పట్టణంబున నలువురు తస్కరులు సర్వనగర సురంగా కలనాతినిపుణు లుజ్వల కలధాక సువర్ణహరణకాతుక బుద్ధుల్ , 31 48 44 45 950. fo 46 47 48<noinclude><references/></noinclude> dw89gp5mm7n77rwmy91uaqkhe9aukag 104 255168 616101 2026-11-11T13:12:35Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '32 మర్యాదారామచరిత్రము. శా. ఆచోరుల్ దమ చౌర్యసంచిత సువర్ణా వ్యర్థ పుంజంబుల వే చాతుర్యముతోడ నొక్క ఘటము న్నిండించి యాప్రోల స ద్వాచాసూనృతవర్తియైన యొక వృద్ధ స్త్రీ నిశాంతంబునం...' 616101 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>32 మర్యాదారామచరిత్రము. శా. ఆచోరుల్ దమ చౌర్యసంచిత సువర్ణా వ్యర్థ పుంజంబుల వే చాతుర్యముతోడ నొక్క ఘటము న్నిండించి యాప్రోల స ద్వాచాసూనృతవర్తియైన యొక వృద్ధ స్త్రీ నిశాంతంబునం స్త్రీ దాచం బెట్టి వచించి రిట్టులని యత్తన్వీ వతంసంబుతోజ్. గీ. ఏము నల్పుర మొక్కట నేగుఁదెంచి యడుగుదుము నిన్ను నప్పుడు యిడుము మాకు అర్ధభాండంబు నటులఁగా కన్యవిధము గాఁగనడిగిన నీకు మక్కా నిజముగ. గీ. ఇటులఁ బల్కి దానియింటనె యొక కొన్ని దినములుండి యొక్క దినమునందు వీధిలోన నుండు వేది పైఁ గూర్చుండి నుడివి రొకనితోడఁ గడమమువురు. క, మజ్జిగఁ దెచ్చుట కయ్యవ పజ్జకుఁ జని యడిగి తెమ్ము భాండం బన వారి డజ్జరఠాంగన కడకు ల సజ్జనగతి నేగి సంతసముఁ దగ్గుకొత్త. ఈ. అవ్వను జూచి వాఁడు వినయంబునఁబల్కెను వాదు సంగడీ గీ. వేగ న ల్మువ్వురు నన్న న్న టిక మోసుకరమ్మని పంపినారు వా రవ్వలనుండి గీవొసఁగుమా యని తొందర పెట్ట నా పె తాఁ జివ్వునఁ దస్కరత్రయినిఁ జేరి వచించె సమంచితో క్తులక్. అన్నలార మీద లాతనిఁ జెప్పి నట్టు భాండమిప్పుమనుచు నడిగె నిజ మొ మృషయొ యనిన నిజమని వారన అర్థభౌండ మనుచు నాత్మనెంచి. 49 50 51 52 53 54 ఆ తస్కరాగ్రణి కా జరఠాంగన పదునైన యొక గడ్డపారయిచ్చి. త్రవ్వి తీసుకొని వేఁదరులు మీ యన ఖనిత్రంబుఁ జేకొని తక్కరప్రవరుఁడు ధనభాండ మున్న చోటునుదోడి భాండఁ బుహరియించి పెరటిలోని కరిగి దొడ్డి గోడకంచకరణ గుబ్బగా లంఘనమొనరించి యుత్సాహముప్పతిల్ల<noinclude><references/></noinclude> fscqusdwjk4hxdtcwxbjvnk1kb0ms1r 104 255169 616102 2026-11-11T13:12:46Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'ప్రథమాశ్వాసము. నదులు వనులు గిరులు నదములుఁ బురములుఁ గడచి వేగఁజనియెఁ గన్మొరంగి యవనిఁ గపటమానసావళి చిత్తముల్ గుట్టుచూడ నెవఁడు కోవిదుండు. క. తక్కిన ముగ్గురుతస్కరు g". 'లక్కడ ఘట...' 616102 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>ప్రథమాశ్వాసము. నదులు వనులు గిరులు నదములుఁ బురములుఁ గడచి వేగఁజనియెఁ గన్మొరంగి యవనిఁ గపటమానసావళి చిత్తముల్ గుట్టుచూడ నెవఁడు కోవిదుండు. క. తక్కిన ముగ్గురుతస్కరు g". 'లక్కడ ఘటిమాత్రముండి యాతఁడు రాకం జిక్కిన మోసముఁగని ముస లక్కను గద్దించి యిట్టులని రాబిడతోణ్. 5. అయ్యో నీవు సుశీలవంచును మదిక్ హర్షించి నీయింటమా వెయ్యాకుల్ గల యద్ధభాండమును స్థాపింపంగ నీవిట్టు పె న్కయ్యంపుం జెడుసేఁతఁ జేసి ధనమక్క-పాత్మునిం జేర్చితో గయ్యాళీ నిను శృంగిణీలపనవ్యాఘ్రంబంచు నూహింతుమే. క. అన నదియిట్లను మీచే ననుమతిఁగొని యర్ధ భాండ మతనికి నేని చ్చినదానఁ గాని యూరక తనువు నురచి యివ్వలేదు తగు నేదూర. 23 55 56 51 54 58 వ. ఇ ట్లను, నమ్ముదుసలిపలుకుల కదరిపడి దుఃఖపడి చోళమండలాఖండలనిర్ణీత ధర్మాధి కారిపాలి కప్పాటచ్చరత్రయంబు సనుదెంచి. సీ. వినవయ్య సర్వజ్ఞ విన్నపమొక్కటి స్థిరముగా నేకాగ్రచిత్తమునను 59 మేమునల్వుర మొక హేమపూరితభాంశ మొకయింతిగృహమున నుంచి నల్వు రముగూడియడిగిన రంజిల్ల నొసఁగు మం చోడఁబాటు చేసి మేముండ నిప్పు డిక్కాంత మాలోననొక్కని కిచ్చితినని ధనభాండంబు నపహరించెఁ గాన న్యాయంబు యోచించి కైత వాఢ్య నాతి రావించి ద్రవ్యభాండ మివఁ ధీరు మానము రచించి కుందేందు మహితకీతి మించి జగ మెల్లఁబాలించి మేలుఁ గాంచు. చ. అని వినుతింప నయ్యధిపుఁ డంగనఁ బిల్వగఁబంపి యెట్టులీ ధనఘట మిచ్చి తొక్కని కధగ్మత నా నది చోరకాత్రిత నా య్యనుమతినిచ్చి తోధరణిపా యని చెప్పఁగ నాలకించి స య్యన ధనభాండమయ్యతివ నచ్చుము వారల కంచుఁదీరి చెజ్ . 60 61<noinclude><references/></noinclude> sthzg858trm3mpq3r9uviugcgnvqa6x 104 255170 616103 2026-11-11T13:12:58Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '34 మర్యాదా రామచరిత్రము. క. అంతట నాభామిని మదిఁ జింతిలి తనదుఃఖమును వచించుచును సర ణ్యంతరమున నేగఁగ నొక కాంత గ్రామమున బాలక వ్యూహ మొగి౯. గీ. గచ్చకాయల నాడుచు మచ్చికలను బెచ్చుఁ బెరి...' 616103 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>34 మర్యాదా రామచరిత్రము. క. అంతట నాభామిని మదిఁ జింతిలి తనదుఃఖమును వచించుచును సర ణ్యంతరమున నేగఁగ నొక కాంత గ్రామమున బాలక వ్యూహ మొగి౯. గీ. గచ్చకాయల నాడుచు మచ్చికలను బెచ్చుఁ బెరి గాడి తమదమ ప్రియవచనము లచ్చముగఁ బల్కుచుండఁగా నందునొక్క సచ్చరితుఁడు రామన్నయ సంజ్ఞవాఁడు. ఉ. మార్గమునందు భేద ల సమానముఖాబ్దముతోడఁ బాదనై సర్గిక భిన్న సంచరణ జాలిగ వచ్చెడి కాంతఁ జూచి నై గర్గళబుద్ధి నేటికి దుగంత విచార మటంచుఁ బల్కఁగా దుగ్గతికలై విట్టు లని దుఃఖము పొర్ల వచించె నిఁతియుక్ క. అంతయు విని రాముఁడు నీ కింతన్యాయంబు సేయు నిలరాయనికిం గొంతునఁ బడుమన్నిట్లని గుంతను బడవైచె గోలిగుం డుద్దతిచేజ్. శా. రాముండి ట్లధికారినిం దరుచుగా రాపాడి నిందించ నా గ్రామస్తుల్ బిశునుల్ ద్వరం జని ధరాకాంతు నిరీక్షించి తా మూలాగ్రము రామకృత్పరిభవం బాలింపఁగాఁ జేయ ని స్సీమక్రోధముతోడ వానిఁ బిలిపించెజ్ సంసదాసానికిక్. వ. ఇల్లు వచ్చి నిలిచి యున్నంత క. చోళమహీపాలుఁడు రో పాలీఢమనస్కుడై భయంకరవాగ్రి ఛోళులు రామసమాహ్వయ బాలున్ని పైఁ గు ప్పెనపుడు పరిషగోత్ర ఉ. పిల్లఁడ గచ్చకాయలను బిల్లనఁగోడులు గోలిగుండ్లు బం తు ల్లగువుల్ గురు లైరు దుద్దులు నాదిగఁ గల్గు నాటలం దెల్ల మహీశనీతులు గ్రహించితె మామకధ ర్తకర్త ని బుల్లస మాడి తే పగిది నోర్వఁదలంచి దండ దండి ముక్. 33 62 89 63 64 65 66 67 68 69<noinclude><references/></noinclude> lv7ui1lqvxtc1xetdy8fi1dqmvslvcc 104 255171 616104 2026-11-11T13:13:14Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'ప్రథమాశ్వాసము. క- మే మింత జనుల కెల్లిద గీ. మై మహిఁ గనుపట్టినాగమా యను జోక స్వామినిఁ గనుఁగొని రామన సామోక్తులఁ బల్కె సభ్యచయ మరిదిఁగొనజ్. చ. నృపతి భవన్ని యుక్తుఁ డని యీ చునపై నభి...' 616104 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>ప్రథమాశ్వాసము. క- మే మింత జనుల కెల్లిద గీ. మై మహిఁ గనుపట్టినాగమా యను జోక స్వామినిఁ గనుఁగొని రామన సామోక్తులఁ బల్కె సభ్యచయ మరిదిఁగొనజ్. చ. నృపతి భవన్ని యుక్తుఁ డని యీ చునపై నభిమానమూని బీ రఁపువచనంబు లంటిరి నరఛ్ఛట మన్చుట కేకదయ్య న్యా యపతిని మీరునిల్పు టహహా యతఁడెట్లు మెలంగుచున్నఁ గొం చపరుచఁగూడదేని నయశాస్త్రవిధు ల్మరి దప్పిపోవొ క్ష్మావ రేంద్రనియు క్తాధికారి సల్పు ననయ సీలార్జితౌఘఁబు లధిపుఁ జెంద కేలనను కుంభినీపాలుఁ డెఱుకఁ గలిగి యాత్మ నిర్దిష్ట జనవృత్తు లరయవలదె. వ. అనినఁ జోళేశ్వరుం డిట్లనియె. గీ. నీదు నేర్పరితనముఁ గనియెద నోరి బాలకా తీర్పు మిప్పటి వ్యాజ్య మీవు తప్పుఁ జెప్పిన మున్నాడుదానికైన శిక్ష వేయింతు నీకుఁ బ్రసిద్ధమనిన. క. మీ చిత్తం బెటువచ్చునో యాచొప్పునఁ జేయు నుప్పు డవ్యాజ్యము సం. లోచింపకఁ దీర్చెద నని యా చోళపునాజ్ఞఁ గొని మహామతియగుచున్ . 35 TO 71 72 78 74 75 సీ. వాదుల రప్పించి నాఙ్మూల మడుగంగఁ దమ పూర్వచరిత మంతయును దెల్ప విని మీరు నుడివిన వృత్తాంతములవల్ల నరయంగ మరినల్వు రరుగుఁ దెంచి యడిగిన ధనభాండ మిడు మని మొదట మీ సమయంబుఁగల దట్లు సమ మీరునల్వురు నొక్కసారేగి యడిగిన ధనమిచ్చు మీకు ని తన్వి యనిన దొంగ లాత్మ నధిక దుఃఖమునొందిరి వనిత యాత్మసుకృతమున గిరీశుఁ డిట్టి మనుజుఁడగుచు నేతెంచి నాయంబుఁ బాదుఁగొల్పె ననుచు మోద మొందె. 3 సమ్మతిపడి 76<noinclude><references/></noinclude> blhm55a77dqyr0kkt9jjja7dt20iwbb 104 255172 616105 2026-11-11T13:13:44Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '36 మర్యాదా రామచరిత్రము, క. రామమనీషాసూక్ష్మత కామోదమునొంది నృపతి త్రేమ న్యాయాధిపుఁగ ని యాతని విలస యామక మొనరించి నిజసభాంతరమందు. గీ. అతని మర్యాద రామన్న యనుచుఁ బిల్వ వలసిన దఁటంచ...' 616105 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>36 మర్యాదా రామచరిత్రము, క. రామమనీషాసూక్ష్మత కామోదమునొంది నృపతి త్రేమ న్యాయాధిపుఁగ ని యాతని విలస యామక మొనరించి నిజసభాంతరమందు. గీ. అతని మర్యాద రామన్న యనుచుఁ బిల్వ వలసిన దఁటంచు జనులకు సెలవొసంగి యధిక గజతుర గాందోళి కాధిపత్య పత్రికాముద్రికలను భూపాలుఁడిచ్చె. వ. అంతఁదజ్జనకుండు మ. తనపుత్రుం డధికారియై నెగడు వృత్తం బెల్ల మర్త్యాళిచే విని చిత్తంబునఁగుంది సూనుకడకు విచ్చేసి యోబాలకా తినఁగూడుజ్ వస్సంబుఁగట్టుకొన లేదే నీకు న్యాయంబుఁగ కొన బ్రహ్మాదు ఆశక్తులంట వినవొక్కో భ్రాంతినింజెందితో క. న్యాయంబుఁ దప్ప బల్కిన ణ 'నాయమనిర్ణీ తనరక యాతనలత్యం తాయాస పెట్టు నియ్యెడ నాయు క్తినివిని త్యజింపుమధిపత్వ మనజ్. రా చ. జనకునితోడ నిట్టులను సద్గుణశాలి కుశాగ్రబుద్ధి మన మనమందు నేల యనుమానము మీ కెటువంటి ధర్మమై నేను గనఁజాలినట్టి ధిషణాకుశలత్వ మొసంగె పాలలో చనుఁ డధికారవర్ణనము సల్పుటకై త్వర సేయకుం డనక్. చ. కొడుకున కబ్బ మార్పలుక గొం కితఁడుండెడి యింటనున్నం దుడుకులు వచ్చునాకుఁ బెరతో 9వ నెయుండెద నంచు నెంచియా బడు గపుడే ప్రయాణమయి పట్టికిఁజెప్పక నేగె శీఘ్రతం బుడమిని వృద్ధబుద్ధి పెడఁబోకలఁబోవు నటంచుఁజెప్పరే. వ. ఇట్లుఁజని. 77 78 79 80 81 82 88 84<noinclude><references/></noinclude> 4ocie92xiqm9k53i97h2vnhwtzu6o49 104 255173 616106 2026-11-11T13:14:00Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'ప్రథమాశ్వాసము. 8. ఆత్మపుత్ర పాలితావని నా రేయి నొక్క పట్టణముని నొకగృహస్థు నింటి వీధి వేది నొంటిగా శయనించి పుత్రుఁదలఁచి నిద్రఁబోకయుండె. 9. బిడ్డను జంపిన సవతులకథ. ఉ. ఆ గృహమేధి క...' 616106 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>ప్రథమాశ్వాసము. 8. ఆత్మపుత్ర పాలితావని నా రేయి నొక్క పట్టణముని నొకగృహస్థు నింటి వీధి వేది నొంటిగా శయనించి పుత్రుఁదలఁచి నిద్రఁబోకయుండె. 9. బిడ్డను జంపిన సవతులకథ. ఉ. ఆ గృహమేధి కిద్దఱుకులాంగన లుందురు వారిలోన న గ్రాగకుచోశిరోమణి మహాగుణపావన చర్య సత్య శా చాగమహీన రెండవకులాంగన పల్లవ కాంతి చేసదా జాగరవృత్తి షిద్ధకుల సంగతిఁ బొద్దులుఁ బుచ్చు నెప్పుడు. ఉ. దానివచోవిలాసములు దానివిలోచనయుగ్మలీలలుం దానిశరీర కాంతులును దానియరోభవవర్తులత్వముం దానిసమానయానయగు దానియొయారముఁ జూచినంత నే మౌనులమానసంబులును మానవిహీనములై కురుంగవే. గీ, ఆగృహాధిపుఁ డారాత్రి యన్య గ్రామ మునకుఁ గార్యాంతరాసక్తిఁ జనిని భార్య లిరువురును దమమంచంబు లెక్కి రప్పు డగ్రభామిని గాఢనిదాఢ్యయయ్యె. ఉ. మండముగాఁగ రెండవసుమప్రతిమానశుభాంగి లేచి తా నందముగా సపత్నియును నావల వీధివితర్ది కానుం డొందిరి గాఢనిద్ర యిదె యుత్తమ కాలము జారుతో రమా నందన కేళికంచు నుపనాయకుఁ జేకొనియేగి యింటిలోక్. సీ, అన్యోన్యబాహా లతాబద్ధ పరిబంధ మోదాంబునిధిలోన ముస్లిముస్లి యిత రేతర రదచ్ఛ దేద్ధామృతరసంబు లాత్మలఁదమిఁదీర నానియాని బొరిమిభాషిత సరసత రాలాపయుక్తులకును దలలూఁచియూఁచి క్రమిత పరస్పహోత్కటబహుబంధాళిఁ గలిగెడు శ్రమలచే నలసియలసి యసమసుమచాపనిర్ముక్త కుసుమబాణ దళితలజ్ఞాతనుత్రులై తన్వియు నుప పతియుఁ బెనఁగుచునుండ నప్పట్ల దాని నిసువు మేల్కనియేడ్చెఁ గన్నీ రుఁగారు. 37 85 86 84 88 89 90 90<noinclude><references/></noinclude> bzy0h02xb5an4mqd2h1kj9ugb3g9ggj 104 255174 616107 2026-11-11T13:14:09Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '38 మర్యాదా రామచరిత్రము. క. ఎక్కడఁబుట్టెను జెడ్యుళు విక్కార్యముఁజెరుపఁదలఁచి యేడ్వఁగొడఁగె మా యక్కయు లేచును రొదచే నక్కట యనిబిడ్డ గొంతు నది వేఁ బిసి కెజ్. క. పిసుకఁగఁ బ్రాణమువ...' 616107 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>38 మర్యాదా రామచరిత్రము. క. ఎక్కడఁబుట్టెను జెడ్యుళు విక్కార్యముఁజెరుపఁదలఁచి యేడ్వఁగొడఁగె మా యక్కయు లేచును రొదచే నక్కట యనిబిడ్డ గొంతు నది వేఁ బిసి కెజ్. క. పిసుకఁగఁ బ్రాణమువిడిచిన పసిబిడ్డను గొనుచుఁ దనసపత్ని శయ్యపై నొసఁగి యధేచ్ఛారతమున విసివి జారుననిచి లేచి వేకువ వేళ. ఉ. మందులమారి లేకి యనుమానమొకింతయులేక నూరిలో నండఱికి వినంబడఁగ నార్తరవంబున నేడ్వసాగె స త్సుందరమ తనూభవ నసూయ సపత్ని వధించె నిప్పుడో చందనగంధులార నను సత్కృపఁజూడుఁడఁటంచుఁ బెల్లుఁగ¥. చ. పనిపాటల్ దన కేనువంతిడగఁ దాఁబ్రాల్మాలికూర్కొన్నఁ జెం దనసూయత్వము ఁ బ్రాణనాధునకు నిందలెప్పి కోపింపఁజే యను నిష్కారణ వైరమూని శిశుహత్యాఘంబు ఘోరంబటం చనుమానించక బిడ్డఁజంపె నిది యాహా చేతులెట్లా డెనో. ^, పెనిమిటి యూర లేనియెడ భీతిదొరంగి సపత్ని మత్సుతు వినిహతినొందఁజేసి మరి బెల్లముఁ గొట్టిన రాయితోటి పే ర్కొనఁదగి యుల్లిఁదిన్న బలు కోమటి చందము సంగ్రహించి మా రన దెటువంగ నాచితనమా యిది యక్కట పాపజాతికిక్. మ. పగ నాపైందనుకున్న నన్నె మరిచంప రాదె యీపట్టినిం దెగఁజేయంగ నె లాభ మేమి యొడినిండెజ్ మత్సరగ్రాహికల్ జగ జంతల్ నయ మెంతురే యుసుగుఁ దొల్లంబోదు తగులుంగా కి పుడింతగోడు కుడుపం దాఁ బాల్పడెం గంటి రే. క. పెనిమిటిఁ ధన వశ పరుచుక ఘనభూషణములు దుకూల కాండంబులుఁ గై కొని భోగింపఁగరాదె చను నే పసికూన నిట్టిచందము సేయర్. 91 92 93 94 95 96 97<noinclude><references/></noinclude> 5tzmh18xn1wsen6wejkp2g9wu6rqjnl 104 255175 616108 2026-11-11T13:14:17Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '17! ప్రథమాశ్వాసము . 39 వ. ఇవ్విధంబున నేడ్చుచు నాఱఁకుటాలి తగవుఁజెప్పుకొనుటకై మర్యాద రామన్న సభాస్థానంబునకుం జనియె. తదీయగృహబహి ర్వేది కాగతుఁడై తనపుత్రున కిట్టిపాప హేతువగు రాజ...' 616108 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>17! ప్రథమాశ్వాసము . 39 వ. ఇవ్విధంబున నేడ్చుచు నాఱఁకుటాలి తగవుఁజెప్పుకొనుటకై మర్యాద రామన్న సభాస్థానంబునకుం జనియె. తదీయగృహబహి ర్వేది కాగతుఁడై తనపుత్రున కిట్టిపాప హేతువగు రాజాధికారతత్పరతఁగలిగె ననుజింతావశం బున నిద్రావిరహితుండైయుండుటంజేసి మర్యాద రామజనకుండు తద్బంధకీకృ తవిశిష్ట దుష్ట చేష్టితం జాలోకించి యాత్మగతంబున. చ. చెడి పెల కెల్లమిన్న యిది చేసిన దుష్ట విశిష్టకృత్య మే ర్పడవివరించి ధర్మముశుభస్థితిఁగఁజాలెనేని నా కొడు కెటువంటి న్యాయము నకుంఠితరీతిఁగనక్ సమర్ధుఁడ య్యెడు ననియెంచి గుప్తగతి నేగి కుమార సభాంతిక స్థలి౯ . గీ, నిలిచి చూచుచుండ నలకులటాగ్రణి సీ. రవ్యధర్మసభను రవిసహస్ర ధాము రాము నలసుధర్మ నింద్రునిఁబోలె నలరుచున్న వానిఁ గని వచించె. అన్న మర్యాదరామన్న నేఁజేయంగనున్న పెన్మొర విను ముల్లమలర నరునకొక్కనికి మేమిగువుఱమాండ్రము గల మందు నేఁగడగట్టు దాన నీ రేయి నేను నిదారతినుండంగ సవతి నా పసిబిడ్డఁ జంపి వైచె నిట్టియన్యాయంబు నెట్టివారలు చేసినది చూచినది గాదు నరవరేణ్య కాన యారాలిఁబిల్పించి ఘనకృపాదు గంధరుఁడవయి తగువిచారణ మొనర్చి మన్నన ఘటింపు మటులఁగాకున్న మాదృ శాబలల కిలనిల్వఁగ నలవియునె. క. అన విని మర్యాదారా మన చారులచేత నగ్రమహిషిని వేగం బున సంసద్భవనంబున కును రావించి యిటుఁబల్కె గురుతరబుద్ధిక్, ఉ. నీవు సపత్ని కాసుతను నిర్దయత వధియించి తంచు నెం తే పగనా పె చెప్పుకొ నె నిక్కముఁజెప్పుము నీమనంబునం దేవిధీఁదోఁచెనో తగు నెయీ శిశుహత్య యొనర్పఁ దెల్పుమం చా వరవర్ణినిం బహురయంబునఁ బృచ్ఛయొనర్చె నత్తిరి . 98 99 101 102 103<noinclude><references/></noinclude> a98uzp6qo2435emw6dqh6kaffyzee7w 104 255176 616109 2026-11-11T13:14:31Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '40 మర్యాదా రామచరిత్రము. 930 2000 ఉ. ఆ రమణీల లామ తనకంటిన నిందకు దుఃఖమందుచు న్నారక హేతువైన శిశునాశన మేనొనరించ నిందు కా సారససంభ వాచ్యుతర సాధరజాపతు లక్క చంద్రులు వ్వారని సాకులంచు నర...' 616109 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>40 మర్యాదా రామచరిత్రము. 930 2000 ఉ. ఆ రమణీల లామ తనకంటిన నిందకు దుఃఖమందుచు న్నారక హేతువైన శిశునాశన మేనొనరించ నిందు కా సారససంభ వాచ్యుతర సాధరజాపతు లక్క చంద్రులు వ్వారని సాకులంచు నర నాధునకు మనవు ల్పటింపఁగ౯. శా. ఆమాటల్విని ధర్షి ణీమణి న రేంద్రా నమ్మఁ గాఁబోకుఁడీ భామోక్తుల్ శిశునాశకారిణికిఁ జెప్పన్యుక్తులు లేవె భూమిజ్ ఱంకులూ నర్చుఁ గామినులు నేర్పుల్మీరంగా బొంకలే రే మన్వాదికశాస్త్ర పద్ధతుల మీరీనారి శిక్షింపుఁడీ. మ. ఆన వాదిప్రతివాదివాక్యములుఁ దానాలించి తద్వాక్కులం దనుమానించి సమీక్ష సాక్షులను దెమ్మంచానతీయక్ స్వలో చనముగ్దక్కఁగ లేగుసాకు లిది నిస్సందేహులైనమ్ముఁడీ యని యాబంధకి ధర్మదర్శికి మృసావ్యాహారముల్బల్కిస్, గీ. అంత రామన మదిలో నఁజింతనొంది వంతరంగంబునను భగవంతునునిచి ధర్మసూక్ష్మపరిజ్ఞాన దక్షబుద్ధి నిద్దఱు సపత్నికలతోడ నిట్టులనియె. శా. సాక్షుల్లేరని చెప్ప మాకు విచికిత్సా హేతువయ్యెం భవ ద్రక్షార్ధంబు సభాసదావళికి విస్రంభంబు వాటిల్ల మం దారంబించుక లేక నగ్న లగుచు మత్సంసదాగారమ బ్లాక్షీరత్న ములం బ్రదక్షిణము సేయంగో లెదన్మిమ్ముల జ 30 వ. అనవుడు, ఉ. ఆ విటపాత్రయిట్లను యదార్ధ మునస్సలవంత లేదు కీవచనప్రకారమున కేసుబ్రదక్షిణమా చరింతు నావరవర్ణినీతిలక మాత్మఁగలంగి దిగంబరత్వ సం భావనచేఁ బ్రదక్షిణ సమాచరణంబున కొప్పకాత్మలోజ్, క. ప్రాణఁబువిడిచియైనను మానమురక్షించుకొనుట మర్యాద యటం గానజ్ మానము విడచుట మానవులకు మేర గాదు మహిలో నను చు. 104 105 106 107 108 109 110 111<noinclude><references/></noinclude> fnefcylj2biw51mbir5135xf6yw9oa3 104 255177 616110 2026-11-11T13:14:53Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'ప్రథమాశ్వాసము. ఉ. ఏను దిగంబ రాంగమున హీనదశా ప్తిఁ బ్రదక్షిణించఁగా నూనె నిజంబు నేఁడు భవదూహను బిల్లకు జంపినట్లు న న్బూనితి రేని శాస్త్రవిధి బుద్ధికిఁ దోఁచిన శిక్ష సేయుఁడం చ...' 616110 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>ప్రథమాశ్వాసము. ఉ. ఏను దిగంబ రాంగమున హీనదశా ప్తిఁ బ్రదక్షిణించఁగా నూనె నిజంబు నేఁడు భవదూహను బిల్లకు జంపినట్లు న న్బూనితి రేని శాస్త్రవిధి బుద్ధికిఁ దోఁచిన శిక్ష సేయుఁడం చాననసీమ దైన్య ముదయత్వమునొందఁగఁ బల్క రాముఁడుజ్. సీ. ఆ సపత్ని ద్విత యాలా పసరణిచే దుష్టవర్తన యక్కనిష్టయనుచు నారసి దాని కశాభితాడితఁ జేయ బాధకోరువలేకఁ బలుక నిజము హింసించుమంచు నృశంసభటాళుల కానతిచ్చుచు గానినప్పగించె నిది సర్వమునుజూచి మది నపరిమిత మోదముతోడ సుతుఁజేరి తజ్ఞనకుఁడు తగును మర్యాద రామాభిధాన మాధి పత్యమును నీకు విటువంటి ప్రబలబుద్ధి యుక్తులొ సఁగిన భగవంతు భ క్తినతులుఁ జేసెద నటంచు నింటికిఁ జేరెనతఁడు. క. అని పల్కిన సంతోషము మనమునఁ బెనఁగొన హిమక్షమాథ్రసు లేకుం డనఘుని నని మేపరిరా యని నింకొక కధవచింపుకుని యడుగుటయుక్. మ. సముదవ్యాఘ్రజలంధ రేభదితిభూసంహారకా హారకా శర్ళు గేంద్రానృత వాహినీశ్వర విభాస్వద్విగ్రహా విగ్రహో ద్యమ కార్యంధక బాహుదర్పహరణోద్యద్విక్రమా విక్రమా ద్యమరాసాధ్య కరాళహాలహల గేహాత్కంథరా కంధరా. క. సాగతరకృపావర్షా సారసముజ్వలితభ క్త సస్యమునియన స్సారసవదపట్చరణ వి 41 112 118 114 115 సారధజవైరి శకలశశధర థారీ. 116<noinclude><references/></noinclude> mo2epkdm588ufn2psqai8f63okfa6eg 104 255178 616111 2026-11-11T13:15:04Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '42 మర్యాదారామచరిత్రము. పంచ చా రము. సనందన ప్రధాన దేవసంయమీశ్వరావనా వ నానిశాలఘూజ్వలత్కపద్దమండలాయ నా య నార్యహృద్ప యోదయ న్మహాత్రిశూలసాధనా ధనాధి నాథముఖ్యభక్త ధామచిత్తమోదనా. గద...' 616111 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>42 మర్యాదారామచరిత్రము. పంచ చా రము. సనందన ప్రధాన దేవసంయమీశ్వరావనా వ నానిశాలఘూజ్వలత్కపద్దమండలాయ నా య నార్యహృద్ప యోదయ న్మహాత్రిశూలసాధనా ధనాధి నాథముఖ్యభక్త ధామచిత్తమోదనా. గద్యము. ఇది శ్రీదక్షి ణామూతి౯కటాకు వీ క్షాలబ్ధకవితాగురంధర సరససా హిత్య వైభవజితామ రేశ్వర తురగాన్వయపయ్య సాగర పూర్ణిమా సుధాకర నరకళా యుగంధర సుభద్రికాంబి కాపిచ్చయామాత్య కుమార వేంకటకవిధీర ప్రణీతంబ యినమర్యాదారామ చరిత్రమునందు ప్రధమా శ్వాస మ 117<noinclude><references/></noinclude> rfokh8lyvhhnd9ku7v7e3mbu53095yd 104 255179 616112 2026-11-11T13:15:14Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'శ్రీమేధాదక్షిణామూర్తి స్వామినేనమః మర్యా రామచరిత్రము. ద్వితీయా శ్వాస ము. క. శ్రీధవదృగంబుజాతా రాధితపదయుగళ పటు గరళకలితగళా పాధోరాశినిషంగా మాధవరా”యాత్మకంజమాద్యద్భృంగా. గీ....' 616112 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>శ్రీమేధాదక్షిణామూర్తి స్వామినేనమః మర్యా రామచరిత్రము. ద్వితీయా శ్వాస ము. క. శ్రీధవదృగంబుజాతా రాధితపదయుగళ పటు గరళకలితగళా పాధోరాశినిషంగా మాధవరా”యాత్మకంజమాద్యద్భృంగా. గీ. అవధరింపుము రాజితాహార్య ధాముఁ డైన శశిమౌళిఁగని సంగ రాశిపల్కె స్వామి మర్యాద రామన్న చర్యనడిగి తిరి గణా యాలకింపుఁడి తెలియఁబఱతు. ౧. దూ ది కః ధ - సీ. సర్వసంపదల దృక్పర్వకరంబైన యొక మహాపట్టణ ముండెధరణి నందు నల్వురుధను ల్పొందుఁ గా దూది బేరము సేయ నారంభణము నొనర్చి క్రయసమాగత తూలికాజాల యొక నిశాంతంబులోపలనుంచి తల్పు వేయఁ దద్భహభిత్తులఁ ద్రవ్వి మూషకములు దూరి కన్నములలో ద్రోయుచుండ<noinclude><references/></noinclude> 8r0l8oqknf5y8ay14g3gv48rwhhvyco 104 255180 616113 2026-11-11T13:15:36Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '44 మర్యాదా రామచరిత్రము. వర్త కులు తూలపూరితగర్తములను జూచి చింతించి యెలుకలు చొచ్చకుండ నాఖుభుగ్డింభక ముఁ దెచ్చి యధికశక్తి "నేటఁ బెంచెడిదానినిఁ బూటఁ బెంచి. క, అలపిల్లి నాలుగడు...' 616113 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>44 మర్యాదా రామచరిత్రము. వర్త కులు తూలపూరితగర్తములను జూచి చింతించి యెలుకలు చొచ్చకుండ నాఖుభుగ్డింభక ముఁ దెచ్చి యధికశక్తి "నేటఁ బెంచెడిదానినిఁ బూటఁ బెంచి. క, అలపిల్లి నాలుగడుగులు 91 నలుగురుభాగించుకొని ఘనత రాభరణం బులు గుర్తులిడి పెనుప లా వెనసి బిడాలంబుస్వైరవృత్తి నటించె. సీ. లాఁగల చెంత మెల్లనఁబొంచి తల వెళ్ళ నెట్టిన కొన్నింటి మట్టి వైచెఁ గొరగొరయని యింటిగోడఁద్రవ్వఁగ గాంచి దరిసి కుత్తుకలూని కొరికివేసెఁ జూరుల వెంట హెచ్చుగ బేరెములువారు తరిఁబట్టి బిట్టు గానురు మొనర్చె జతలు వీడక గృహస్థలి హఠాత్తుగ గోచరంబుగా నొరసి పింఛం బడం చెం దూలికను బారుహదన నెత్తుగులు మీస 91 ములనొలుక నోటఁలొని నొక్కె మూర సమితి నిటుల గిరికాఖు దీర్ఘ దేహీ చుచుంద 900 రీ ముఖామిత్రపటలిఁ గారించిమించి చ. స్వకులములోన నిస్సదృశ సత్వముఁ గాంచి నిజేక్షణాళి కిం జకితములై సదాచటక జాల పదా యుధకీర శారి కా దిక బహుజంతు సంతతు లతిత్వరఁ బారఁగ నబ్బిణాల నా యక మలరారెఁ గుక్కలకునల్క కఁజివ్వకుఁ దార సిల్లు దుక్. వ. ఇట్లుండ నొక్కనాఁడు. మ. వర తూలావసధంపు దూలముపయిం బ్రాల్మాలి యాపిల్లి ని దురచేఁజొక్కఁగ మూషకంబు కలలోఁ దోఁచంగ వేలేచి త త్త రసా పేక ముదూఁక రక్తములు చిందం గుర్వు బ్రీ లెజ్ నృకో దర దోరగ్రగ దానికృత్తి కురుగోత్రానాయకోర్వాభమై. గీ. దానిఁగని వర్త కాళిదు స్తరవిచార మగ్ను లైరి తదంఫ్రిసామ్రాట్టు మివుల వంతఁబడి దైవగతికిట్లు చింతఁబడినఁ దీర దని వెజ్జులను చిల్చి తెచ్చి యపుడు. 8 5 6 7<noinclude><references/></noinclude> efv9i3tvln92lusrsed2sjs574p6yxb 104 255181 616114 2026-11-11T13:15:47Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'తీయా ద్వి తీ యా శ్వా స ము. ដ చ. తిలరసతిక్త వస్త్రమున దిట్టపుఁగట్టిడి జ్ఞ ప్తిఁదప్ప క గ్గలముగఁబ్రోఁచుచుండఁ జిరకాలము దాఁటఁ దదూరుసీమ ని ర్మలముగమానసాగె నొక రాతిరి వాఁడదినూ నెగ...' 616114 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>తీయా ద్వి తీ యా శ్వా స ము. ដ చ. తిలరసతిక్త వస్త్రమున దిట్టపుఁగట్టిడి జ్ఞ ప్తిఁదప్ప క గ్గలముగఁబ్రోఁచుచుండఁ జిరకాలము దాఁటఁ దదూరుసీమ ని ర్మలముగమానసాగె నొక రాతిరి వాఁడదినూ నెగుడ్డ చుం గులుఁదొడవ్రేలఁగా ఁ జచనకూటములోపలికే గె మెల్లన క. యానముసామి నెచటికిఁ వంటయింటి పొంతఁ దిరుగుచుం బూని పొయిగడ్డ కెక్కఁ గృ శాను శిఖలవిలె దానిసద్ధి వసమునక్. ఉ. మంటకు నోర్వఁజాలక భ్రమ పృషదంశక మంతఁజేరె గూ దింటికిఁ దత్కృశానుశిఖలేపునఁ దాఁకినఁ గాలఁ జొచ్చె ము క్కంటి పురంబు లర్జునుఁడు ఖాండవ మాశు సూతి లంకని ప్పంటఁగఁజేసినట్టుల మహార్చిరనీకము మిన్ను ముట్టఁగళ్. గీ. క్రయసమాయాత మాలికాకాండ మెల్ల దగ్గ మైపోవుటకు వంటిఁదవిలి బేర గాండ్రు మువురు బిడాల శేఖర ఁపఁ గుంటి కాలిభాగంపు టొడయనిఁ గాంచియనిరి. 7. దైవ ప్రేరిత మై వడిన్విరి మద్యన్మూష కార్యూకు వా పై వైద్యావళి చేతఁ దైలవసనవ్యా ప్తంబుఁ గావించి నా వీ వత్యంతమనీష బ్రోవమిఁగ దా యేతెంచెనిక్కీడు మా - తో వాదంబిఁక్రమాని క. తప్పదునపు ద్రవ్యం నష్టధనముందోడ్తో సమర్పింపుమీూ. చెప్పటికిన్నీ మాకు నీ వేనిఁ దం జెప్పెదము న్యాయకర్తకు ద్రిప్పుల మముఁ బెట్ట కిమ్మి ధృతిచేకొమ్మి. క. మొండితనంబున నీవి ట్లుండ దివాలీ సెననుచు నురుతర నిందెల్ మెండుగునఁదటఁ జి టెం డు ప్పప్పిన రిలవటించెదవనఁగ.. 45 10 11 12 13 14 15 16<noinclude><references/></noinclude> qv6tafhjlabwvr9jate7sth692pwiqq 104 255182 616115 2026-11-11T13:16:05Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '46 మర్యాదా రామచరిత్రము, గీ. పలికె మార్జాలఖంజాంఘ్ర భాగకర్త యాగడముగా దె దైవోపహతిని నష్ట పడినసొ మ్మచ్చుమని నన్నుఁ బదరు టప్పు డహహ యోచింపకు న్నె న్యాయాధికారి. శా. పొం డీనంచన వర్త...' 616115 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>46 మర్యాదా రామచరిత్రము, గీ. పలికె మార్జాలఖంజాంఘ్ర భాగకర్త యాగడముగా దె దైవోపహతిని నష్ట పడినసొ మ్మచ్చుమని నన్నుఁ బదరు టప్పు డహహ యోచింపకు న్నె న్యాయాధికారి. శా. పొం డీనంచన వర్తకత్రయము నిప్పుల్ ద్రొక్కు కీరాళినాఁ జండానుష్షత ధర్మకర్త కడ కాశన్వచ్చి స్వోదంత మొం డొండం బత్రిక ఁజేర్చి యీ నతఁడుఁ దానూహజ్ విమర్శించి యె న్నండీలాటివిఁజూడనంచుఁ బలికె వైశ్యాళులక్ మువ్వుర క. కాలవశంబునఁ బోయిన తూలఁపునష్టస్వ మోపుదు నె యిప్పించ జాలంబొమ్మన నా దు శీలు రనిరి న్యాయవిభుని చెంత వినఁతులై. పదా శా. న్యాయాధీశ్వర యెవ్వరైన నిలవ న్యార్థంబునష్టింపఁ రీయందీర్పిడనంచుఁ జెప్పితిరి సర్వేలాస్థలీవృత్తి దై వాయత్తంబగుఁ గాదె ధర్మపథ మాహా తప్పదే యిట్టులం జేయక్ సత్యముగాఁగఁ దద్రవిణముం జేకూర్పు మా కొప్పుగ౯. క. అని నిర్బంధముగాఁ జె ప్పిన విని మర్యాదరామవిభుఁ డొకభటునిం బనిచి ప్రతికక్షి నోలగ మునకుంబిలిపించి పల్కెఁ బొరినందటితో క్ సీ. ఈతనిభాగంబు టోతు పాదంబు ఖంజతఁ గాంచె గమనంబు సాగుటరిది కడమపాళ్లడుగులు నడువసమర్థంబు లట్లు గావున నిట్టియాపదలకు మూలంబునవి గాన నాలస్య మొనరించవచ్చుఁడి గడసిన యర్థ మెల్ల నని తురీయాంశ మాయన కీగఁ దీరుమానము విరచించిన నమిత చింతం దవిలి కక్షిత్రయంబు తద్రవ్యమిచ్చి చని రనుచు సంగీ’రాశి చెప్పిన శివుండు మెచ్చి యింకొక్కకధఁ జెప్పుమీ యనంగ ననియె ముక్కంటితోడ ధాత్రాత్మజుండు. 17 18 19 20 21 22<noinclude><references/></noinclude> i4wnx6kxb1pjczut7owrghfdzjt4v6y 104 255183 616116 2026-11-11T13:16:23Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'ద్వితీయాశ్వాసము. - 9. ము తియముల క థ -- లయగ్రాహి. ఒక్క.ఁడిరుము త్తియము లక్కజ పుమిత్రుకడఁజొక్క ముగ దాచనిడి చక్కఁగను గేఁడే నొక్క పరసీమకును గ్రక్కుననుబోయి మరియక్కడకు వచ్చిహితు మ...' 616116 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>ద్వితీయాశ్వాసము. - 9. ము తియముల క థ -- లయగ్రాహి. ఒక్క.ఁడిరుము త్తియము లక్కజ పుమిత్రుకడఁజొక్క ముగ దాచనిడి చక్కఁగను గేఁడే నొక్క పరసీమకును గ్రక్కుననుబోయి మరియక్కడకు వచ్చిహితు మ్రొక్కి యిడుమీనా కక్కరఘటించెనన మిక్కుటఁపు ముత్తెములుద క్కెనను దలఁపుతో 47 నక్కపట చర్యుం డెక్కడివి నాకడను నిక్కముగఁ జెప్పుమని చక్కనియనుఁగుఁగని ధికృతినిఁజే సెజ్ . 23 పంచ మరము శిఖరిణి- క. ఆ యవసరమున నలము క్తాయుగ విభుఁడనియె నోయి దంభాప్త ననుజ్ మాయావిధి భంగించితి వా యమకృతిబాధ కెట్టు లాఁ గెద వకటా. మ. చెలికిం కిం జెట్టయొనర్చినట్టిఖలు నిస్సీ నిన్ను వీక్షించినం గలుగు౯ బాప ముయారె మిత్రునెడు నిష్కాపట్యశీలంబు భా సిలవతి౯ంచగవద్దె యీజగతి వచ్ఛిద్రంబులే కాయముల్ దలఁపుంజేర్పుము పూర్వపూరు చరిత్ర శ్రేణి వేద్యంబగున్. అవ్వాక్యంబులకు బ్రత్యుత్తరం చీకున్నంత. అతండు ముత్తియంబులందు నాసఁబూనె నంచు వే మతిం గలంగి దుఃఖమంది మౌ క్లికాధిపుండు తా నతిత్పర ప్రయాణత సృభాంతర స్థుఁడైన రా ముతోఁడఁ జెప్పె నిట్టులంచు మోదరి క్త చిత్తతన్. మహేశాభా రామా మదుదితవచోమాలవినుమా మహర "మ్యంబౌ ముక్తామణియుగళి సన్మాన్యుండనుచున్ రహస్యంబందెదాచనిడ గహిఁగౄరాత్మునొద్దన్ జహత్సత్యుండై లేవననతండు నేసారితిఁజుమీ. గీ. తేనెఁబూసినక తియై పైనఁబంచ దారమెత్తినవిషమై పొదలు దురాత్ము మైత్రి ని ట్లెతి నక్కటా మనుజనాధ మై యిది పరీక్షించి నాయంబు కుదుటనిడుము. 24 25 26 27 28 29<noinclude><references/></noinclude> g79omkvyyy6ilk81t8zv4iuxyui1qug 104 255184 616117 2026-11-11T13:16:34Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '48 మర్యాదా రామచరిత్రము. మందాక్రాంతము. అంతన్ రాముండలశోకునిఁ జారాలిచేఁ బిల్వఁ బంపన్ స్వాంతో ద్యద్భీ చపలతనుఁడై సాగివచ్చెం ధరిత్రీ కాంతుం డే రచ్చకితవదనా కారమీక్షించి దుష్టు...' 616117 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>48 మర్యాదా రామచరిత్రము. మందాక్రాంతము. అంతన్ రాముండలశోకునిఁ జారాలిచేఁ బిల్వఁ బంపన్ స్వాంతో ద్యద్భీ చపలతనుఁడై సాగివచ్చెం ధరిత్రీ కాంతుం డే రచ్చకితవదనా కారమీక్షించి దుష్టు స్పాంతుండీతండని లిలఁచె భూజానివిష్ణుండుకాఁడే. వసంతతిలకము. ఆవంచకుం గని యహీనతరోక్తి రాముం నీరము తియంబుల్ భావంబు సూనృతవశంబొనరించి వేగ న్నీ వింకఁ జెప్పుము నృపార్తినిఁబొంద వన్న ఉ. తారయు గాపహారి గుణధాముని రామునిఁ గాంచి బల్కె నో ధీరవ రేణ్య యీతఁడు మదీయహితుండును గాఁడు మౌక్తికా కారము నైనఁ జూచియెఱుఁగ న్నను దండుగఁద్రోయ దల్చి ని ష్కారణ మిల్లుఁజేసెఁ బరసంపదఁగన్లోని యోరు రేఖలుల్. వ. అంత. సీ. ఆర్యమనిభుడగు మర్యాద రానున్న యుభయవాదులు సెలవొసఁగియనిపి మస్రము లొక పదిగడచిన నొక నాఁడు వాది వచించినమాదిరి గల ము త్తియంబులు రెండు మోసము గలళతపరిమాణ మౌక్తిక సరముఁ దెచ్చి ప్రతివాదిరప్పించి ప్రాఁతదారంబిది క్రొత్తసూత్రంబునఁ గ్రుచ్చి తెమ్ము పూర్వశతమణియు క్త మపూర్వమిదియు నిన్ను మించిన విశ్వసనీయుఁడొకఁడు లేక నీకిచ్చితనఁగ వివేకహీనుఁ డెన్ను కొనకేగె నతఁడన్ని యున్న వనుచు. ఉ. ఏగి నవీన సూత్రమున నీద్వితయోనంబుఁ గూర్చి దు. ర్యోగుఁ డతండు ముత్త్రియములొక్కట లెక్క యిడంగ రెండుము కాగుళికల్ గోరంతవడిఁ గానకపోగొడితే నటంచు ము న్లోగిటనున్న ముత్తియములు శతపూతికి గ్రుచ్చి తెచ్చి తాజ్. గీ. ధరణిపతికిచ్చి తనదొంగతనముఁదా నె బాహ్యమొనరింపఁగాంచి భూపాలకుండు పలికె మేమిని ముత్తెముల్గలి గౌరెండు నేడవి వచింపునును భయంబెసఁగ ననియె. 80 30 31 32 33 34 35<noinclude><references/></noinclude> nkng1fi3j2cbewq1rmn3a7tx55rbd71 104 255185 616118 2026-11-11T13:16:45Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'ద్వితీయాశ్వాసము. క. అపరాధముఁజేసితి నను గృప గావు మనంగ వానికిం దగుశిక్షు నృపుఁడువిధించె ననుచు భూ తపతికి వారదుఁడనఁగ నతండిట్లనియె. క. విన వేడుక యయ్యెఁడు నా తనిక థ యింకొకటి సమ్...' 616118 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>ద్వితీయాశ్వాసము. క. అపరాధముఁజేసితి నను గృప గావు మనంగ వానికిం దగుశిక్షు నృపుఁడువిధించె ననుచు భూ తపతికి వారదుఁడనఁగ నతండిట్లనియె. క. విన వేడుక యయ్యెఁడు నా తనిక థ యింకొకటి సమ్ముదమ్మునఁ జెపుమీ యన వనజాతాసననం దనుఁ డనియెజ్ బ్రావృడభ్రనాదారభటిక్ . - 3. ఇ ను ము క థ — శా. ఉండుం బాండ్యమహిజ్ మహారజత సౌధోదగ్ర భాచ్ఛాదితా జాండం బూర్ధ్వచలధ్వజాంశుక జవాత్యాభ్రంశభాగాంశు మ త్కాండం బగ్రగృహాగ్ర చుంబిత వియద్ధంగా స్రవంత్యూర్మికా కాండం బయ్యమరావతీ లసదభిఖ్య౯ బ్రోల్మణీ కాండముజ్ . సీ. నిఖిలవిద్యాజాలనిర్జితాబ్జభవాబ్జజూట భవాబ్జభూసురమణులును రాజిత శౌర్యపరాజిత రాజాప్త సుత రాజసుత రాజసుతమణులును భూరిసంప త్పరాభూతమ హేశ్వర ద్రవిణేశ్వగోరుసంభవమణులును హలసంప్రయోగ భూదళన తిరస్కృత హలధరగం గాసహజమణులును ఉన్నత జవాకృతి పరాక్రమోన్నతి పరి భవిత శైలానిలను మేరుపంచల పన కరితురఁగ రథభటముణుల్ గలుగు నప్పు రంబు మణికాండమను సార్థకంబుఁ గాంచె ఉ. అందు సనీతినామక మహావణిజుండొకఁడుండు వానితోఁ బొందుఘటించుచు గపటబుద్ధి వినీతియనంగ నొక్కఁడుం డుం దనదౌష్ట్య మేరికినిఁ దోఁపఁగనీక సనీతియాత్మనా నందతనమ్మఁ గాఁ గుటిలునమ్మకపోవునె సజ్జనుండిలన్ . గీ. ఆసనీతి యయోవ్యవహారలాభ సంచి తాన్ఫగ్యమణిధనసమితి యగుచు నుండెఁ జింతాలిహీనుఁడైయుండకు న్నె కాశ్యపిని నరుఁడాచరత్కార్యుఁడెచట. 49 87 88 89 40 41 42<noinclude><references/></noinclude> kbjntqulnmdbt4sq1b13cdy1e0j03pm 104 255186 616119 2026-11-11T13:19:00Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '50 మర్యాదా రామచరిత్రము. శా. బేరంబాడుట కన్యదేశమునకుం బేరాస నబ్బేరి యా త్రాగంభంబొనరించి యాత్మసదన భ్రాజన్మహాయోభరం బేరీ రక్షణ సేయువారలనుచుజ్ హృద్వీధిఁ జింతించి మి త్రా రక్షి...' 616119 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>50 మర్యాదా రామచరిత్రము. శా. బేరంబాడుట కన్యదేశమునకుం బేరాస నబ్బేరి యా త్రాగంభంబొనరించి యాత్మసదన భ్రాజన్మహాయోభరం బేరీ రక్షణ సేయువారలనుచుజ్ హృద్వీధిఁ జింతించి మి త్రా రక్షింపు పునర్మదాగమనపర్యంతంబు నీయింటిలోజ్. చ. అనుచు వినీతిఁగన్లోని మహత్తరమోదముతో సనీతి ప ల్కిన విని చిక్క మత్కితవకృత్యతిరండము నందు నీతఁడం చినుము నిజాలయంబునకు నెత్తుకుపోయిన నాసనీతియా త్మను దిటమంది యేగఁగలతావుల కేగి కృతస్వకార్యుఁడై. గీ. కొన్ని యబ్దములకు మున్నున్న యాయూరుఁ జేరి హితు మదశ్మపారమిమ్మ టంచునడు. నాతఁడ శచే నిన్ముఁ దినియె నెల్క లెట్లు తెత్తు ననియె. వ. అంత సనీతి యాత్మగతంబున గీ. ఇనుము నెలుకలు తినియెనం చితఁడు పల్కెఁ జణక ముద్ద యదాదిక సరసవస్తు భక్షణ మొనర్చు వెలుకలు బ్రతుకుచుండు నీరసాయస్సుఁదినుట సూనృతము కాదు. శా. ఓహో యీతనినమ్మఁ గాఁదుకునె మిత్రో దంతవంతఁ గా నీ హీనాత్మకునందుఁగన్బడదు వీనిన్మిత్రుడంచాత్మ ను త్సాహంబొందిన నేఁ గృపాణవిలసద్ధారాగ్రముంజిహ్వనా లేహంబుక్ బొనరించితం భుజగ నాళీ కాస్య ముద్దాడితిన్. ఉ. ఎవ్వనితో హితత్వమునికిచ్చ జనించునో వానితోఁడ వా చివ్వకుఁబోవరా దతనిచేఁడియతోడఁ బరోక్షమందు వా క్రువఁగరాదు కష్టమొనఁ గూడిన వేళలనైన ద్రవ్యపు రవ్వయు నివ్వఁబుచ్చుకొనరాదు వీ వేకజనాళి కుర్వరక్షా. గీ. ఐన గతజల సేతుబంధనము వలన నేమి కాలాయసంబు నేనెటులనైన మరలఁరాబట్టుకొనుట ధర్మంబఁటంచు నప్పుడె సనీతిప్రభుసభ కరుగుఁ డెంది. 43 44 45 46 47 48 49 50<noinclude><references/></noinclude> p7f96skq28frrcqhegnewgrpy3n4kdg 104 255187 616120 2026-11-11T13:19:18Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'ద్వితీయాశ్వాసము. ఉ. తాను వినీతితో హితవుఁదాల్చుటయుం బరదేశయాత్రకుం బూనుటయఁజ్ స్వ గేహపరిపోషితలోహము నాతనింటిలో నూనిన మైత్రినుంచుటయు నుంచినలోహము నిమ్మటంటయు బూనిన యాశచేనతఁ...' 616120 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>ద్వితీయాశ్వాసము. ఉ. తాను వినీతితో హితవుఁదాల్చుటయుం బరదేశయాత్రకుం బూనుటయఁజ్ స్వ గేహపరిపోషితలోహము నాతనింటిలో నూనిన మైత్రినుంచుటయు నుంచినలోహము నిమ్మటంటయు బూనిన యాశచేనతఁడు మూషక భక్షితమయ్యె వంటయుక్. గీ. మొదలుఁగాఁ గల వృత్తంబు మొదలు ముట్ట విన్నపమొనర్చిన సనీతిఁ గన్ను సన్న బిల్చి మర్యాద రామభూవిభుఁడు హితపు రస్సగోక్తులఁ దెల్పె రహస్సునందు. సీ. ధర రణశూర సంగర భీగులకుఁ బరస్పరమిత్రధర్మంబు పదిలపడడు రసమహాధనిక నిర్ధనుల కన్యోన్యహితత్వసంధానంబు దరినిఁబడదు స్థిర నతి స్థిరవద స్థిరవంతులకు నిత రేతర స్నేహంబు ఖ్యాతిఁగనదు ዋ కాళ్ళేపి కపటినిష్క_పటులకును మిధః సౌహార్ద్ర భావంబుఁజక్కఁబడదు గాన నిష్కపటుఁడవీవు కపటియాతం డతనిపొందు త్వదీయ కాలాయసాప హరణ మొనరించె నతనిఁబ్రత్యపకృతి యొన రిచిన నీలోహముఁ బునర్నివృతమగును. ఉ. వంచకు వంచనామతి నవస్యము సాధ్యునిఁ జేయఁబ్రోలు ని ర్వంచకురీతి నార్జవత వశ్యునిఁ గానొనరింపఁబోలు నే యించు కఠోర కాష్టగచి తేక్షుర సగ్రహిచేతఁబోలె దం తాంచలపీడనంబున సమగ్రరసప్రదమౌ నె ధాత్రిలోజ్ గీ. గాన నేరీతినైన నక్కపటకృత్యు హితము సెడకుండ మోసపుచ్చితివయేని సొమ్ము మరలించుకొనుటఁ గష్టమ్ములేదు హితముచే విష మునుగ్రసియింతు రగులు. క. అనుచు నుపాయముఁగఱపిన విని యంత సనీతి తొఁటి విధికఁ టెను మిం చిన వినయమున వినీత్యా త్మను ముదముప్పొంగ మిత్రవర్తించే 51 52 58 54 55 56<noinclude><references/></noinclude> l8cn5rtvjqmmffkjnjr28t88rpti04v 104 255188 616121 2026-11-11T13:19:27Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '52 మర్యాదా రామచరిత్రము. వ. ఆ సనీతి యీసరణి కతిపయవాసరంబులు గడిపి యొక్క నాఁ డుత్సవావ్యా జంబున వినీతికునూరు మారునికంటెనతి సుందరాకారు బాల్యదశని కారుఁ దనయ గారంబునకుం గొనిచని వర...' 616121 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>52 మర్యాదా రామచరిత్రము. వ. ఆ సనీతి యీసరణి కతిపయవాసరంబులు గడిపి యొక్క నాఁ డుత్సవావ్యా జంబున వినీతికునూరు మారునికంటెనతి సుందరాకారు బాల్యదశని కారుఁ దనయ గారంబునకుం గొనిచని వరలశంపక నయ్యర్భకు గర్భా గార గర్భంబున నిర్భయంబునం దాచిన చ. మరుదిన మావినీతి యనుమానముతోడ సనీతి యింటికి బిరబిఁబోయి బందుగులు పెద్దలు నందఱు నేగి రుత్సవం బరిగె మనబ్బి నంపుము దయామయ నన్న నాతఁడు విరసముఁదోఁపకుండఁగ ననె గపటోక్తి విదగ్ధ సంపద . ఉ. నా చెలికాఁడ చెప్పుటకు నాలుక రాక యిటుంటిఁ పుష్పనా రాచసము మనబ్బినిఁ బరాజిత కాంచనవర్లు మూఁపు పై మోఁచుచు నీగృహంబున కు మోదత నేఁజనుదెంచుచుండ సం కోచితపత్ర గృధ్ర మలఘుత్వరఁ దన్ను కపోయె మింటికి౯ . చ. అనవిని యావినీతి యహహా విపరీతపు వార్త వింటినం చురు మదిఁగుంది మందమతి చొప్పున నేనిటులైతిఁ గానిచో మును పినుము హరించి పరిభూతునిఁజేసినవాని నమ్మి తనయునిఁ బంపఁగాఁజను నెతత్కృత వంచనఁజిక్కి తిరిగి దా. 57 58 59 60 వ. అని మనంబునఁజింతించి మరుమాటలాడక కోపతామ్రాక్షుండై సాక్షా ద్వి రూపాక్షావతారుండగు మర్యాద రామజోణ్యద్యము సమక్షంబునకుం జను ఉ. తాను సనీతితో హితముఁ దాల్చుట యుత్సవకైతవంబుచే సూనునిఁ దదృహంబున ఋజూక్తులఁ జేర్పుట యంత నించు వి ల్కాని హసించు నాత్మజునిఁ గ్రమ్మర నంపుకుటంట గ్రద్ద పె చేత దన్ను కొని పోయెను బాలకునంట నంతయఁణ్. క. వినుపించి మానుపార్భకు లను గ్రద్దలుఁగొంచుఁబోఁగ లవ్ ధాత్రిం గో ళ్ళను నీళ్ళను మీలను ద్రె ళ్ళినయెుకల నుడుత కుండలిని మఱి దక్క 61 62 63<noinclude><references/></noinclude> ekuk4szblko7my58sw99g1p3zian5u3 104 255189 616122 2026-11-11T13:19:45Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'ద్వితీయాశ్వాసము. క. నాబుడుత నాకునొసఁగుట కోబలభిద్విభవ యాజ్ఞనొసఁగు మనిన నా భూబలకాస్త సనీతి స్వాఁబిలిపించి వచించె విశదతరోకి . చ. బుడుతను గృధ్ర మెత్తుకొనిపోయెనటంచు వచింతువం...' 616122 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>ద్వితీయాశ్వాసము. క. నాబుడుత నాకునొసఁగుట కోబలభిద్విభవ యాజ్ఞనొసఁగు మనిన నా భూబలకాస్త సనీతి స్వాఁబిలిపించి వచించె విశదతరోకి . చ. బుడుతను గృధ్ర మెత్తుకొనిపోయెనటంచు వచింతువంట యి ప్పుడమిని నిట్టికృత్యముల పూర్వము లెన్నఁడుఁగన్న విన్న వా ర్బొడమ రటన్ని పిండకమమూల్యము మామకవితనింట నే నిడ నదిమూషకాళి గ్రఫియించెనటంచు వచించె నీతఁడు అశ్మసదృశ కాశివ్యయం కాళ్మసార గీ. ఆ మాఖుభక్షితమనుకంటె నాపాంత్ర రుధిరమస్తిష్క పూర్ణపూరుష శిశువును గృధ్రము గ్రహించెననుట వికృత మెవినఁగ. 6 సీ. అని విన్నపముఁ జేయ విని వారినిద్దఱఁ గనుగొనిఁ రామ భూకాంతుఁడనియె మీ ముఖవీక్షణంబున నితరేతర విశ్వాసఘాతుక విలసనంబుఁ 53 64 65 66 బ్రకటంబుఁ గాఁదోఁచె నిఁక్రమిర లెవ్వరి సొమ్ము వారలు గొనుఁ డిమ్ముగా ఁగ నని చెప్పి యినుము నాతని కీతనికిఁ బుతు నిప్పించి పంపె యధేచ్ఛ వారి నంత మర్యాద రామభూమ్యధి పుబుద్ధి విలసనంబున కాశ్చర్యవిషధిమగ్ను లగుచు గుద్రాంశసంభవుండగు తండ టంచు నుతీయించి రఖిలజనాళులపుడు. క. అని నారదుండు జెప్పిన విని ధూర్జటి చిత్రమతని వృత్తాంతము మా కనఘా యింకొకకధ రం జనముగఁ బల్కుమన లేఖసంయమియనియెజ్" 4. నె arg క. పురమైశ్వర్యవిజితగో పురము మణీ పుంజఖచితభూక న్యానూ పురము ని కేట్చుంబితగో పుర మష్టాపదమనఁగ బొల్పువహించుకో 67 68 69.<noinclude><references/></noinclude> 7rx9z85jy6gohi0llvk2obhsy29cmkx 104 255190 616123 2026-11-11T13:19:55Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '54 మర్యాదా రామచరిత్రము, . ఉ. ఆపురమందు గోపవనజాననయొక్క తె సత్యవాణినాం గాఁపుగముండు దానికినఖర్వసుగోద్వయముండు వానిఁబె ల్లోపిక మేఁపఁగాఁ బృధుతరోధములం జతు రాఢక ప్రమా ణోపరిదుగ్ధమ...' 616123 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>54 మర్యాదా రామచరిత్రము, . ఉ. ఆపురమందు గోపవనజాననయొక్క తె సత్యవాణినాం గాఁపుగముండు దానికినఖర్వసుగోద్వయముండు వానిఁబె ల్లోపిక మేఁపఁగాఁ బృధుతరోధములం జతు రాఢక ప్రమా ణోపరిదుగ్ధముల్ గురియుచుండిరు ప్రొద్దులు గోపియుబ్బంగ క. తగ్గోదుగ్ధంబులను స ముద్గత దధి తక్ర సర్పులూరిజనులు హ రోదమచిత్త తఁగొనఁగ వి యద్గిరిమధ్యకుచ ధనికయై ప్రధకెక్కెE తద్గృహప్రాంత భూతలమున నొక గొల్లపల్లవపాణి వర్తిల్లుచుండు మంజువాణియను నామంబున వింశతి ధేను సమూహంబు దానికొప్పుఁ బాడియావుల కుశష్పం బైన వెయ్యక దూడ లాకంటిచేగోడుఁగుడువఁ గిరితీసినపాలగీమున నన్న పానాదులు జరుగక నప్పుడప్పుఁ దీయ నుత్త మగ్గులతోడఁదీయనైన బూటక ( పుమాటలాడుచు గోటుతోడఁ బూటఁగడుపుచు నా గొల్లబోఁటి సత్య వాణితో నేస్త మెప్పుడు వదలకుండు. మంజువాణీ యటం ఉ. అంతట మంజువాణి తనకక్క రగల్గిన దిచ్చె తేని మా సాంతమునందుఁ గ్రమ్మరఁగ నర్పణఁజే పెదవంచు నుల్లస స్వాంతత సత్యవాణిహృదయప్రియవాక్కులుబల్క నప్పుడా యింతియు రెండుమాని కెలని చ్చెనృతంబల దానికప్పుగ శా. మా సొంతంబున నొక్క నాఁడు మృతమిమ్మా చా సత్యవ్రత గుట్టు గానడు. నాజ్యా పేరచే నేఁడ నె య్యోసీ చెప్పుకుటన్న విసృ్మతముగా నోపీ పెకంచంతదా నా సొంతమ్ముగఁజె ప్పెనిట్లనుచు మిధ్యాహీనవాధోరణి వ. అని యోచించి యిట్లనియె చ. నెలతుదనిత్తు నిమ్మనుచు నీతులు బల్కి ఘృతంబు రెండుమా న్కెలుఁగొనియుంటి వయ్యదను నేటికిఁదీ అను మద్గృహంబులో పలికరుదెంచి నీవనిన పల్కుఁదలంపు మతి భ్రమింపఁగా వలసెనె యాదిఁదెచ్చుకొని పంపుము నెయ్యిడి నన్నుఁదిన్న ఁగ 70 70 71 72 78 74 75 76<noinclude><references/></noinclude> abi1v0ipw6ami0xkzrgom1af8n83f8f 104 255191 616124 2026-11-11T13:20:13Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'ద్వితీయాశ్వాసము. చ. అనవిని ముజు వాణి హృదయ స్థితక్రోధరసంబు వెళ్లిఁ బొం గెనొయన నేత్రముల్ మివులఁ గెంపువహింపఁగ నోసితొత్త నీ కును మఱి నాకు నీడఁ టె లఘుత్వము చేత ఋణ ప్రదాతనం చు న...' 616124 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>ద్వితీయాశ్వాసము. చ. అనవిని ముజు వాణి హృదయ స్థితక్రోధరసంబు వెళ్లిఁ బొం గెనొయన నేత్రముల్ మివులఁ గెంపువహింపఁగ నోసితొత్త నీ కును మఱి నాకు నీడఁ టె లఘుత్వము చేత ఋణ ప్రదాతనం చు నుడి దెగ్గు సిగెఱుఁగఁ జుల్క నిదానికిఁ బోలునే యనజ్. మ. అటుధిక్కార్యము సత్యనాణియను గోపాల్షాక్షి తాఁగాంచి లో నిటుఁజింతించె మృషాప్రలాపములచే నియింతి దూషించె నే నెటులైనం బున రాజ్యముం గొనకనే నెట్లోర్తు నం చెంది పి మ్మటఁదాఁ జేరె రయప్రయాణమున నా వ. చేరి యిట్లనియె మ ర్యాద గామప్రభుజ్ . శా. ఉద్ధారంబని రెండుమా న్కెలఘృతం బుర్వీశ నాయొద్ద సం బద్ధాశంకొని మంజువాణియను గోపగ్రావ వక్షోజ దు ది౯ లేద నె వెండి నేనడుగఁ గారుల్ బల్కె నిప్పించు మం చద్ధాత్రీపతితోడఁ జెప్పుకొనె నద్ధాలాపసంబద్ధయై 55 77 78 79 పీ. చెప్పిన విని మంటి చేడియయెకిమీఁడు బంటుచే సల మంజువాణిఁబిలువ సంపించి యొకప్రొద్దునందు నిండోలగం బుండి పల్కెను దాని కుబ్బుఁబుట్ట గొల్లెతలకుఁ గీడు కల్లలుఁబల్కుట లచ్చఁపునిజము వాక్రుచ్చి తేని ఈఁడనాఁడను మోసమేరాదు గావున నీ సత్యవాణి నీకెప్పుడైన నెయ్యిబదులిచ్చెనా మన నేల రేని కెఱఁగి నేఁబుట్టినదిసుత యెన్నఁడైనఁ బదు లాడుటయెఱుఁగ మీ పాదమాన వినుఁ డెదను మీరు పెరజోలివిడచి యిపుడు, సీ. కయ్యంబు నెయ్యంబు వియ్యంబు లివిమూఁడు నసమానులకుఁ జేయనగ రీతిఁ గాదందు రిల తుదిగనవంచునైనను జేయకమానరు క్షితిజనములు మరియుత్త మగ్గాధమర్ఖత్వములు ధనికాధనులకుఁ గల్గునవనియందు ధనికత్వనిర్ధనత్వములు ఁ జరాచరవస్తువి శేషంబు వలనఁగలుగు నాచరాచర వస్తువు లక్ష్మీగోచ రంబులగుఁ గాని యంతర్హితంబులగు నె యీ పెకును నాకుఁ గల్గిన హెచ్చుదగ్గు లరసి శిక్షింపు మమ్ము నెవ్వరిని సైన 80 81 82<noinclude><references/></noinclude> 3ho0chg22i5dsi39fic29qpddu2pu7q 104 255192 616125 2026-11-11T13:20:23Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '56 మర్యాదా రామచరిత్రము. క. ఇరు మొదవులుగల దది నే నిరువదిగలదానఁ గాన నెపుడైనను న క్కరగలిగిన నది మన్మం దిరమునఁ గొనియేగు చుండు నెయిపాల్పెరుగుల్. ఉ. సంశయమేలఁ జె ప్పెద రసాధర కామధు క...' 616125 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>56 మర్యాదా రామచరిత్రము. క. ఇరు మొదవులుగల దది నే నిరువదిగలదానఁ గాన నెపుడైనను న క్కరగలిగిన నది మన్మం దిరమునఁ గొనియేగు చుండు నెయిపాల్పెరుగుల్. ఉ. సంశయమేలఁ జె ప్పెద రసాధర కామధు కాభ వైచికీ వింశతిఁగల్గి విశ్వమున విశ్వసనీయ యనంగనొప్పి మా వంశములోన వాసియును వన్నెయుఁ గాంచిన నాకు నీపె పం జ్యంశముగాని లే దిది ఋణార్పణక ర్ష యె యెంచి మాచినన్ . పీనోధ్నీ బహుహూతికా శబలికా పీనాంగ కాయుక్త మ ధేనుస్తోమము నీ దురాత్మకుల దృష్టించి చూపోపమిం నా నాకాజ్యఁపుటప్పొసంగినటులం దప్పాడెఁగా కేడ నే నానారీమణీయేఁడ హస్తి మశకవ్యత్యాసమి మాదగుళ్ . 6. ఆలాగునఁబల్కు (బ్రగ లాలాపము లాలకించి యది కుటిలాత్మం లోనఁ దెలుసుకొనియె సు ధీలేఖవిభుండు రామధీర వరుండు. చ. తెలిసియు సందియంబుమదిఁ దీరక నిండ్లకుఁబోవ వారికిక్ సెలవిడిపంపి యాసభకుఁ జేరెడువీధినిఁ గద్దమంబు చా రులవలనంఘటించి మురోజున గోపికల నిషద్వర స్థలమున రానొనర్చెఁ బరిషద్గృహసీమకు ధీ సమగ్రుఁడై చ. అడుగులనంటుకొన్న యడు సంత సనం గడుగ౯ సమంబులై యడరిన చెంబులం జలము లావనితాద్వయి కీఁగఁజేయ న ప్పుడె కలశాబ్ద నీరమునఁబోని డెరొంపిని సత్యవాణి య చ్చెడి పె సమస్తతోయములచే నసలూఁడు చదయ్యె నెంతయుక్. గీ. అవ్విధ మెఱింగిపల్కె న్యాయాధికారి మంజువాణికి నీకు సమంబులైన కలశముల నీరొసఁగ నిర్ధజలముతో నె క్షాళన మొనర్చె బురద నాసత్యవాణి. 83 84 85 86 87 88 89<noinclude><references/></noinclude> tt7544ah253jdp2d970xxwke4kaeek3 104 255193 616126 2026-11-11T13:20:39Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'ద్వి తీయాశ్వాసము. క. నీవన్ని నీళ్లు బోసియు వావిరి పదకర్దమంబు వదలింపఁగ లే దోవనితా నేర్పెఱుంగ వు గావున సొమ్మెట్లు కూర్పఁగలుగు న్నీ చేజ్. గీ. పశువులెన్నియున్న బహువృత్తులున్...' 616126 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>ద్వి తీయాశ్వాసము. క. నీవన్ని నీళ్లు బోసియు వావిరి పదకర్దమంబు వదలింపఁగ లే దోవనితా నేర్పెఱుంగ వు గావున సొమ్మెట్లు కూర్పఁగలుగు న్నీ చేజ్. గీ. పశువులెన్నియున్న బహువృత్తులున్న నే స్పెఱుఁగనట్టి వార లిద్ధరిత్రి యెడి మెఁగూర్పఁజాల రోసి యాసత్యవా ణీకృతంబునిమ్ము నీతిఁగలిగి. గీ, అనుచుఁబల్కి దానికాజ్యరసోద్ధార మీ ఁగఁ దీర్పుఁజేసె నెలమి ననిన హరుఁడు సంతసించి యతనిచరిత మింకం జెప్పుకున రణాసి చెప్పఁ దొడఁ గె. 1 (5) కో మ టి ప రా ల క థ . క. పేటవిలసిల్లు నొకటి కృ పీటధినికటమున రత్న పేశల నా ది క్కోటివధూటీపాటల శాటీ భవదబ్జరాన సౌధద్యుతియై. ఉ. అం దతిభాగ్యవైశ్రవణు లర్థి సుపర్వతకుల్ వసుంధరా స్యందనభ క్తిశీలుగు పదాబ్జముఖీ విముఖుల్ సుభోగసం క్రందను లైంగి చైత్రరతిరాజక ళానిధికిన్న రాది రా ణ్ణందనసుందరుల్ గలరు న్యాయగుణాభరణుల్ వణిఙ్మణుల్. మ. అల యూరూద్భవపాళి కెల్లఁ దలపువ్వైమించి యాయూరిలో పల సంభాసిలు నందివర్ధనుఁడు నా భవ్యుం డతండాత్మజా తులు లేకుండుట నెల్లవేల్పులకుఁ జేతుల్ మోడ్చి కొల్వజ్ దుదిం గలి గె౯ బుత్రుఁడు ధర్మగుప్త సమభిఖ్యాసంవృతుం దుర్వన్. చ. తనయుఁడు శైశవంబువిడఁదట్టని నాఁడె స్వకర్మలబ్ధమై జనుమృతివా సరంబువరుసం దనకాగతమైన భీతిలో బెనఁగొన నందివర్ధనుఁడు ప్రేయసిఁబిల్చి తదాననంబు వేఁ గని గచియించె శోక పరికల్పిత గద్గది కాస్వరంబునన్. 57 90 91 92 93 94 95 96<noinclude><references/></noinclude> g3b3ahjwt867fu4lsu1tf9uxg6c1a6y 104 255194 616127 2026-11-11T13:20:47Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '58 మర్యాదా రామచరిత్రము. క. ఈపాపని జూచుచు నీ కాఁపుర మొక కొన్ని నాళ్లుఁ గడి పెద్ద ననఁగాఁ దాపయ్యెనాకు మృతిదిన పాటలుఁబడియె దోసతీ యిఁక మీఁద. శా. బేరంబాడఁగ నీఁడుజాల సీ. బింబోష్ఠి యీ...' 616127 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>58 మర్యాదా రామచరిత్రము. క. ఈపాపని జూచుచు నీ కాఁపుర మొక కొన్ని నాళ్లుఁ గడి పెద్ద ననఁగాఁ దాపయ్యెనాకు మృతిదిన పాటలుఁబడియె దోసతీ యిఁక మీఁద. శా. బేరంబాడఁగ నీఁడుజాల సీ. బింబోష్ఠి యీ పట్టి - కా గారంబం దమితస్వమున్న దిటుదక్షత్వంబు లేకున్కి సం సారం బేగతిసాగు వార్ధిఁగల మే చందంబునం దారు నా ధారుండై తగుఁగర్ణధారకుఁడు మీఁదంబాదు గా కుండినజ్. స్ఫుటమనీ షాపరిభూత కార్త స్వరోదరులైన ప్రియసహోదరులు విడిచి భూరిదయాసుధాపూరసకు గ్ర హింధువులయిన సకలబంధువులవిడిచి యమిత సౌందర్యలీలాద్యభరిభూత చైత్రుఁడై ప్రబలిన పుత్రువిడిచి యాత్మాంతరస్థచింతాంధకారచ్ఛటామిత్రుఁడై వెలసినమిత్రువిడిచి భరిత సంపన్ని కరము మందిరము విడిచి నిర్మలినచర్యనగుభార్య నిన్ను విడిచి పోవవల సెఁగగా పరిభువనమునకుఁ గటకటా తప్పిపోవు నె కర్మఫలము. క. కానున్న నేల మధువ్రతాలకా గృహధర్మ సూనుఁడు వహించుఁదనుకం బూమము నీ వనిన దుఃఖమున సతిపలికె . ఉ. హా హృదయేశ నీ వుత్రివశాల యసీమకుఁబోవ నెట్టులీ గేహమునిర్వహింతును సుఖింతునిఁ కేగతి నందనం గళా గ్రాహిఁగఁణేశు నెవ్విధిఁ ద్వరంపడి యున్న ఫలంబు పక్షి సం దోహములట్లఁ గోరుగురు దుర్మలిను లృతిహీన కామినిక్. ఉ. మందిర మేల బాంధవసమాజములేటికి ద్రవ్యమేల నీ నందనుఁడేల మంజుల వనంబుల వేటికి దాసచేటి కా బృందము తేల గోప్రజము లేటికి మత్తను వేల వత్తు సం కంద పట్టణంబునకుఁ బ్రాణసఖా నినుబాసి నిల్తునే. క్రందను బ్రా ని 97 95 98 99 100 101 102<noinclude><references/></noinclude> 88vrqu6one5v5q8qrbrs0y2ba6q4h01 104 255195 616128 2026-11-11T13:20:57Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'ద్వితీయాశ్వాసము, గీ. అనుచుఁ గన్నీరునించు నయ్యతినదైన్య మెఱిఁగి యెటుదిద్దుఁగాఁపురం బీపెయనుచు నందివర్ధనుఁ డాత్మలోఁ గొందలమున నుండఁ జనుదెంచె నతనిమిత్రుం డొకండు. f. వచ్చినమి...' 616128 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>ద్వితీయాశ్వాసము, గీ. అనుచుఁ గన్నీరునించు నయ్యతినదైన్య మెఱిఁగి యెటుదిద్దుఁగాఁపురం బీపెయనుచు నందివర్ధనుఁ డాత్మలోఁ గొందలమున నుండఁ జనుదెంచె నతనిమిత్రుం డొకండు. f. వచ్చినమిత్రుఁ గాంచి బలవద్రజసంజనితార్తిఁబల్కె నా కిచ్చటనుండరాదు దివికేగుదినంబుసమీపమయ్యెఁ బా టచ్చరకోటి పాల్పడి యడంగక యుండ ధనంబుఁగొంత నీ కిచ్చెద మత్త నుభవున కెంతయు నీఁడొ నఁ గూ కునాఁడొగి౯. గీ. ఇమ్ము నీకిష్టమైనంతసొ మ్మఁటంచు దశసహస్రనిష్కంబు అతనికొసంగి చనియె నస్వప్నలోకంబుసరణిఁబట్టి. యంతఁ గొన్నేండ్ల (గడిచె భూమ్యంతరమును ఉ. ఈఁ డలధర్మగుప్తున కహీనతరంబుఁగ రాఁగఁ దెల్వియుం గూఁడిన వచ్చి మున్ను జనకుం డిడినట్టివరాలొసంగుమం చాఁడిన నందివర్ధనహితాగ్రణిపల్కెఁ గుమార సత్యము వీఁడుట మే లె మత్సఖుఁడ సెజ్ ధనమిచ్చిననాఁడు ప్రేముడిజ్ • శా. ఏ నీకిచ్చిననిష్కముల్ గెడసిపోనీ" కీవురక్షించి మ త్పూనుజ్ నీమదికిష్టు మెంతయగునో సొమ్మంత సద్యౌశ్వనా ధీనుండై మనువేళఁ జేర్చుకునె నింతేసుమ్మి వేయింటినీ నాయాత్మఁదలంచితిం గొను బ్రియంబేపార శోభానిధీ. ఉ. నా విని ధర్మగుప్తుఁడు మనంబునఁ గిన్క వహించిపల్కె సో మ్మావుహరింప నీక పట వృత్తి నిఁబన్నితి మద్గురుండు నీ భావ మెఱుంగఁ డిచ్చెదు. కృపావతిఁ బట్టికటంచునమ్మె నీ త్రోవవడంచుకొంటి వపకీర్తి కిఁబాల్పడి దుష్టవర్తనా, క. అసలైన నొసఁగ ననుచుకో మసలెదు పర ధనముఁగొంట మంచిదెబుది నీ కుసులనిచూడకు నృపసభ మెసలఁగనీయకను గొందు మిత్రద్రోహీ. 59 103 104 105 106 107 108 109<noinclude><references/></noinclude> hiun32oi0egdse3hbk94kdz7a92xka9 104 255196 616129 2026-11-11T13:21:06Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '00 60 మర్యాదా రామచరిత్రము. ఉ. ఇల్లఁడఁ బెట్టినట్టి ధనమీవు హరిం చెదవంచుఁ జూచెదో కల్లరి భావి కాలమునఁగ లేడు నారకతా పవప్ని నేఁ డుల్లమునం దలంప విదియుక్తమె యన్యధ నాభిలాష వ ర్తి ల్లె...' 616129 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>00 60 మర్యాదా రామచరిత్రము. ఉ. ఇల్లఁడఁ బెట్టినట్టి ధనమీవు హరిం చెదవంచుఁ జూచెదో కల్లరి భావి కాలమునఁగ లేడు నారకతా పవప్ని నేఁ డుల్లమునం దలంప విదియుక్తమె యన్యధ నాభిలాష వ ర్తి ల్లెడువాఁ డెఱుంగఁడుగదే స్వభవిష్య దపాయ వేదనల్ • క. అనిపల్కి యతఁడు స్వనికే 981 తవముఁబ్రవేశించి యంతఁ దల్లింగని వేఁ జన కాప్తుఁడు' జరిగించిన పనిఁ దెల్పి మనమునఁజింతఁబడి యిట్లనియెజ్. సీ. నాకు బాల్యము ;బోనినాఁడు మాతండ్రికిఁ బ్రాణంబునకు హానివచ్చు టేల వచ్చెఁబో గలధనవ్రాతంబు లెల్ల నాతల్లికీ కొక భంగిఁదలఁచ నేలఁ 110 111 దల చెఁబో దంభవర్తనుఁ డీతఁ డే తెంచి నిలయంబులోపల నిలువ నేల నిలచెఁబో హితుఁడంచు నెరనమ్మి సుతున కీనొడఁబాటుతోఁడసా మొసఁగ నేల నొసఁగెఁబో పాపబుద్ధి వీఁగుల్లకుందుఁ బెంచి యెగవ్రేయుటకుఁ గనుకించ నేల దైవక్పపతప్పునపు డొక దానికొకటి జతఁబడి కలంచుననుట వాస్తవముగాదె. క. ఇటుఁజింతిలి కొండొక సే పటికిం ధైర్యంబుఁదాల్చి వైశ్యసుతుఁడు ని ష్కుటిలు మరియాద రాము ని కటమున కేతెంచి పల్కెఁ గతరోక్తిక్. మ. అనఘా మజ్జనకుండుఁ దా సమయు నాఁడాప్తునిలో కించి మ త్త నయుంగ్రమ్మగఁ జేర్పుతుం చొసఁగె గద్యాణంబు లై దైదు వేల్ విని నేనిప్పుడు దద్ధనంబడుగ గేలింబెట్టి వేయిత్తునం చను నీయుడఁట వేలుతొమ్మిదిఁటి నీయన్యాయ మాలింపవే. క. అన విని మర్యాదారా మన సంసన్మందిరముకుఁ బ్రతివాదిం గొనిగాఁ జారులఁబంపిం చిన వాఁడే తెంచఁ గని వచించె సయుక్తి E• 112 113 114 115<noinclude><references/></noinclude> mdeq6te23aay6io51bej7dsq25gpt5c 104 255197 616130 2026-11-11T13:21:19Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'ద్వితీయాశ్వాసము, ఉ. వీని పితృండు నీకు ఁబది వేలవరా లిడినట్టి మాటకే ణ మైనఁగొఱంతయున్న దె సహస్రములా పది యీఁడు రాఁగ నీ సూసునకీ వొడంబడుట సూనృతమే యన వాఁడు పల్కె నౌఁ గాని వచిుతు మద...' 616130 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>ద్వితీయాశ్వాసము, ఉ. వీని పితృండు నీకు ఁబది వేలవరా లిడినట్టి మాటకే ణ మైనఁగొఱంతయున్న దె సహస్రములా పది యీఁడు రాఁగ నీ సూసునకీ వొడంబడుట సూనృతమే యన వాఁడు పల్కె నౌఁ గాని వచిుతు మద్వచన కాండముఁ గర్ణ పుటంబు సేర్ప నే. ఉ. ఇమ్ము త్వదిష్టనిష్కచయ మీఁడొనః గూడిన నీకు మారర త్నమ్మునకంచు నేల్పదిహితమ్ముఁగనిచ్చి మదాప్తుఁడేగె స్వ గ్గమ్మున కేసహస్రకనకమ్ములొసంగుదు నన్న వీఁడు శా దమ్ముఘటించివచ్చె విబుధ ప్రణుతా వివరింపనే యనజ్. క. ఈలాగు నుభయవాదుల యాలాపము లాలకించి యమల న్యాయం బాలోకించియు విద్యా వ్యాకేంద్రుఁడు రాముఁడు ప్రతివాదింబలి కెజ్. గీ. అన్యుల కొసంగునది యిష్టమనఁగ రాదు తాను గొనఁబూనునదియె యిద్ధాత్రినిష్ట మగును గావునఁ జెప్పెద నాలకింపు మనఘ యకలుషహృదయుండవై ముక్తి. గీ. ఇష్టనిష్కంబులొ సఁగుట కీవొడఁబడి నాఁడ విష్టంబుఁ గాని పైన వొక వేయి నవసహస్రంబు లిష్టమైనవియె గాన నొసఁగు తొమ్మిది వేలు హితోద్భవునక క. అని తీర్పుఁజేసి యుభయుల ననిచె నన శివుండు మదిని హర్షించి విన న్మనసయ్యె నింక నొకకధ వినిపింపుమనంగ మౌనివిభుఁడిట్లనియెజ్ . 16. బ్రాహ్మ ణునివరాల మూఁ ట క థ శా. గ్రామంబొక్కటి తుంబి నాఁద గెఁ గ వేర ప్రోద్భవా వాహినీ సామీప్యోక్వర శర్వరీశ్వరశిలా సౌధాంచలస్థద్వజ స్తోనుక్షామ పటోదయానిలచయోద్ధూతామృతాంధో జగ త్కామోకుశ్రమ కామినీ పురుష రంగద్ధర్మ వార్బిందు వై. 61 116 117 118 119 120 121 122<noinclude><references/></noinclude> dsu7dl2elw2bnja1aj56fxkmw1dxfor 104 255198 616131 2026-11-11T13:21:34Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '62 మర్యాదా రామచరిత్రము, క. కల రచ టజవంశీయులు వలసన్ని భ కాయు లమలినగుణనికాయుల్ విలసదధీతామ్నాయు ల మలి గేశ్వర భక్తి విజిత మార్కండేయుల్. క. అందొక్కఁడుఁబొల్చురు హా నందుండాతని కులా...' 616131 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>62 మర్యాదా రామచరిత్రము, క. కల రచ టజవంశీయులు వలసన్ని భ కాయు లమలినగుణనికాయుల్ విలసదధీతామ్నాయు ల మలి గేశ్వర భక్తి విజిత మార్కండేయుల్. క. అందొక్కఁడుఁబొల్చురు హా నందుండాతని కులాంగనామణి వెలయుక్ బృందయనం జీవించుచు నుందురు వారిలఁ బురోహితో ద్యోగమునక్ . క. ఆదంపతులకుఁ గల్గిరి వేదాభ్యాసనులగు ధర్మ వికట సుకర దా మోదర నామకు అనిశ స్వోదర పోషణులుఁ బరధనోత్సాహమతుల్ సీ. కలమోదనో త్సేధకుల మహీద్రాశను లురుపాయసాన్న శాధోగ్ర ధాము లాజ్యధారాసము ద్రాగస్త్యజటిరాజు అమితశో ష్యహ్రదోష్ణాగమంబు లమలిన సూపరాశ్యవనీజపరశువుల్ నవశాక తూలి కేంధాన శిఖలు పటు మోదక క పిత్థఫలమద ద్విరదముల్ మాప చక్రా భోగ్ర మారుతములు సారతక్రసురాప గాజహ్ను మునులు సరసమగుఁ బులియట్టును జంద్రబింబ మునకు రాహుగ్రహంబులై మొనసి యప్పు' రాంతరంబునఁ దిరుగుదు రశీన కాంక్ష. చక్రాభోగ్ర సీ. గయలోని పెతరులకరణిఁ జేతులు ఁజాచి నిలుతురు నీటి కాసులుఁగొనఁగ బీదపారులొనర్చుఁ బెండ్లిండ్లకరుదెంచి దొమ్మిగాఁదెంతురు తోరణములు సప్తకంబులు షోడశములు మాసికము లా దిగనొక్కడైనను దిగ విడువకు పబ్బం బేడఁ గానుపించిన నద్భుతముగ నచ్చటికిఁ బ్రత్యక్ష మరుగు ంట నిలువనే తెంతు రెంతదూర మున సమారాధనం పుఁబని మనసె నేని అవని యజ్ఞో పవీతంబు లమ్ముకుందు గుదరపోషణ కొఱకు వారుర్షియదు. 128 124 125 126 127<noinclude><references/></noinclude> doh8e4qabrb1m303vj1tc6yp78geb9w 104 255199 616132 2026-11-11T13:21:53Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'ద్వితీయాశ్వాసము. సీ. దినముఖంబున లేచి తిరుగుదురూళ్ళఁ జంకలజోలెలూన్చి భిక్షాతతులకు బుడిబుడియేడ్పేఁడ బొడమిన న ట్టేత్తియాలకింతురు శవం బబ్బుననుచు క్ష్మాసురోత్కరములు గనుపట...' 616132 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>ద్వితీయాశ్వాసము. సీ. దినముఖంబున లేచి తిరుగుదురూళ్ళఁ జంకలజోలెలూన్చి భిక్షాతతులకు బుడిబుడియేడ్పేఁడ బొడమిన న ట్టేత్తియాలకింతురు శవం బబ్బుననుచు క్ష్మాసురోత్కరములు గనుపట్టుచోట నవ్య శ్రాద్ధచయములు నడుగుచుంద్రు తీరిన వేళఁ దద్దినఁ పుఁబుస్తుకములఁ జదువుడు రాకంటికొదవుననుచుఁ చైతృకము లెందుఁ దమకుఁజొప్పడనియెడలఁ బరుల యిండ్లకు భుక్తికైయరుగ నచటి వారు కాల్బట్టిలాగినఁ జూరుఁబట్టి చనక భుజియించివత్తురు సదనములకు. ఉ. హీనులచేత దానముల నెన్నిఁటిఁగొన్న జస్రమూర బి చ్చానకుఁబోయినజ్ మిహిరళశ్యుపరాగములందు నన్యులే మైననొసంగఁగా జపములండిన జం దెములమ్ముకొన్న నె దౌనఁ దొలంగక న్నిలి చెఁదద్ద యు లేమిడి వారిగీమునజ్. క. ఈలాగున దారిద్ర్యము చే లావరివారలున్నఁ జిత్తములోనం జాలం దామోదర నా మేలా దేవుండుఁ జింతయిడియిట్లనియెక్. ఉ. కుట్టితి మూరివారలకు గోళ్ళుడివోవఁగ విస్తరంటలం బట్టితి మెల్లదానములుఁ బల్మకు నీచుల యెద్ద మూఁపులం బిట్టుగఁ గాయలూగఁ జెడుఁ బీనుఁగ మోఁతల కేగినా మే పట్టున లేమి పో దనుభవంబుఁ గాదె స్వకర్మలబ్ధముల్ • క. అని చింతిలి పరదేశముఁ జని ధనమార్జించితెత్తు జాగేమిటి కం చని భ్రాతలకుం జననీ జనకులకుం జెప్పి గమనసన్నాహుండై. 63 128 199 180 181 182 సీ. ఒంటియచ్చునఁగుట్టియున్న దాన్యపుఁ జెప్పులడుగులఁ బెను గీకలా సఁదొడిఁగి బ్రహ్మకమ్మిగ నేగుపరచి కూర్చినయంగ వస్త్రంబుఁదలకుఁ జెల్పారఁజుట్టి కలగక సున్నంపుఁబలుకులున్న పొగాకుపొడుముడబ్బిని రొండిఁబొందుపఱిచిఁ సన్న దర్భలకట్టు జత చేసికట్టిన పంచాంగ యొక్క రాబ్దమునఁబట్టి<noinclude><references/></noinclude> s1eakptnknnqx6yn4zo9k9qqtmhrzyv 104 255200 616133 2026-11-11T13:22:01Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '64 మర్యాదా రామచరిత్రము, బాహుమూలంబునందు డంబంపుదేవ తార్చనఁపుఁ బేటి ధరియించి యతిరయమునఁ గదలె ద్రవ్యార్జనము సేయఁగా దలంచి యన్యసీకకు దామోదరాహ్వయుండు. క. అతండు వేగిసీమకు నే తెంచ...' 616133 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>64 మర్యాదా రామచరిత్రము, బాహుమూలంబునందు డంబంపుదేవ తార్చనఁపుఁ బేటి ధరియించి యతిరయమునఁ గదలె ద్రవ్యార్జనము సేయఁగా దలంచి యన్యసీకకు దామోదరాహ్వయుండు. క. అతండు వేగిసీమకు నే తెంచియు శుక్లవృత్తినిండ్ల కరిగి భౌతిక ఁబరక ఁ గొనుచు నిఁక నీతీరునఁ గాదటంచు దృఢచిత్తుండై. 133 134 సీ. ధనికుల గేహంబులను గావడులు మోసి వ్యాపారిజనులకు వండి పెట్టి ప్రాడ్వివాకుల కంగవస్త్రంబు లుదికి సంభావనలకు దొడ్డిపట్ల కరిగి పొలితిగా దర్భపోటుల మెక్కి యశుచి కార్యాన్నంబుఁ బసిఁడి కై యారగించి వెలిఁబడ్డ వారిండ్ల వి త్తంబునకుఁదిని భృతిఁదీసుకొని శవతతుల మోసి డబ్బుఁగోరి సత్రముల వడ్డనకుఁగు దిరి యలయ కాడాడ శుభ లేఖలం తిరిగి యన్యదేశంబులోన ద్రవ్యానంబుఁ జేనె దామోదరాహ్వయ క్షితిసుకుండు. శా. సొ మ్మిప్పాటగ్రహించి భూసురుఁడు నిస్తుల్యోత్సకుండై స్వగే హమ్ముంజేరఁగవచ్చుచో నడుమ మాయావాది దుష్టుం డజ స్రమ్ముం దుంబివసించువాఁడొకఁడు శూద్రప్రాణితోఁడయ్యె మా గ్గమ్మం దాతని కిద్దణీ పగిది రాఁగాఁ గొంతదూరమ్మునక్. గీ. శూద్రుఁడిట్లనిపల్కె భూసుకునితోఁడ నయ్య పరదేశసం వాసి వగుటవలన మోరులేవు డస్సితి చంకమూఁటఁదెత్తుల గైకొని భవద్దృహమ్ము చెంగటికిఁ జేర్తు. మ. అనిన సంతసమంది బ్రాహ్మణుఁడు మూఁట వీయఁగా వాఁడు గై కొనె నయ్యిద్దఱు దుంబిఁజేరి రపుడాముద్రాత్ముఁడౌశూద్రుఁడొ య్యన స్వాగారముఁజేరబో నెఱిఁగి గోత్రామర్త్యుఁడీవోయి మ ధన పుంగ్రంధియనంగ నీక ఁబలికెం దత్పాదజుం డుగ్రుఁడై, 135 136 187 188<noinclude><references/></noinclude> qoomzfsjyaij3bf8y5tnppgxukfvz53 104 255201 616134 2026-11-11T13:22:24Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'ద్వితీయాశ్వాసము". ఉ. ఎక్కడి చంకమూట తగునే తెరవొందనఁ గూడివచ్చి యీ టక్కరి సేతఁబన్నితి దృఢంబుగ నాయది నీదియంచు నీ నిక్క మెఱింగితం దెలిసె నీదు మనీషయు నొక్క యూరిలో నక్కట కాఁపురం...' 616134 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>ద్వితీయాశ్వాసము". ఉ. ఎక్కడి చంకమూట తగునే తెరవొందనఁ గూడివచ్చి యీ టక్కరి సేతఁబన్నితి దృఢంబుగ నాయది నీదియంచు నీ నిక్క మెఱింగితం దెలిసె నీదు మనీషయు నొక్క యూరిలో నక్కట కాఁపురంబుగలయట్టి మనుష్యుల మాటఁ గానమే. గీ. అనివచింప విప్రఁడనియెఁ దోవలుఁగొట్టు పనికిఁజొచ్చితీవు పాపమనక నాఁగ బదులు ఁబలుక నాలుకాడకఁ ద్రివ గ్లేతరుండు పట్టెనిఁటిత్రోవ, క. చేయనదిలేక విప్రుఁడుఁ బాయనిదుఃఖమునఁ దా దివాణంబునకుం బోయి మర్యాద రామ న్యాయాధిపుఁ గాంచి యనియె నాతురమతియై, గీ. బాట నొక్క శూద్రభటుఁ డేగుదెంచి నా చంక మూటఁగొని నిశాంతమునకుఁ జనియె నందునొక్క శతము దీనారంబు లున్న వెడ మొసఁగిన సున్న యగును. అనిన సవ్వాక్యంబులాలించి మ ర్యాద రామధీరుండు చారద్వయంబుఁ గాంచి యాశూద్రు శీఘ్రంబుగాఁ గొనిరండు పత్నితో నైనను బల్కనీక యెవ్వారితోనైన హితవాడనీక నీసభ కనిపినిచినఁ జని రయమునఁ బట్టి తెచ్చిన వాని బాహాగ్రముననున్న ములుఁగఱ్ఱఁగొని యపు పుడమి అఁడు ఇంటిలో నికరిగి వెలఁదుక నొకదానిఁ బిలిచి యష్టినిచ్చి పేరుఁ జెప్పి నీమగండుపని చె నెలఁత నన్నను మెందు కయ్యనఁగఁ దదంబుజాస్య మదికి. 8. ప్రత్యయముగల్గునట్లుగఁ బడఁతియవలి సరణినున్న వాఁ డీకఱ్ఱ గుఱుతుఁజూపి తెమ్మనియె నమ్మ యిప్పుడు దెచ్చినట్టి మూఁటయన నిచ్చునది తెమ్ము పువ్వుఁ బోఁడి. 65 189 140 141 142 148 144<noinclude><references/></noinclude> 7eouyqjkrtwio5343s1ykbdd2rsg3x4 104 255202 616135 2026-11-11T13:22:57Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '66 మర్యాదా రామ చరిత్రము. వ. అని చెప్పిన నది యాధర్మదర్శి యాజ్ఞ ప్రకారంబున నయ్యంశుక గ్రంధి తదాల యంబున దానిచే నదిగొని యుపాఁశువున నా న్యాయకత౯ కర్పించె నతండది పదిలంబుఁ జేసి యాజమ...' 616135 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>66 మర్యాదా రామ చరిత్రము. వ. అని చెప్పిన నది యాధర్మదర్శి యాజ్ఞ ప్రకారంబున నయ్యంశుక గ్రంధి తదాల యంబున దానిచే నదిగొని యుపాఁశువున నా న్యాయకత౯ కర్పించె నతండది పదిలంబుఁ జేసి యాజమన్యజునకు దండంబొసంగి నిజపీఠంబునఁ గూర్చుండి యతనితో నిట్లనియె. ఉ. క్ష్మాసురు నూర్గమందెనసి చక్కటులాడుచు వచ్చి యొక్క చో మోసముఁజేసి మూఁటఁగొని మూర్ఖ భవత్సదనంబుఁ జేరితే దోసము గాదె రాజకృతదుర్దన దండన కెట్టులోర్తు వా యాసము గాక మేలగు నె యన్యజన ద్రవిణాపహారికిజ్. గీ. నాఁగ వాడుపల్కె నరనాధుఁ గని దేవ పుడమి వేల్పుఁ గూడి నడచుటయును మూఁటఁగొనుటయెఱుఁగ మున్నీ సులదు మా యిద్దఱికిని దాన నింతఁబుటె. గీ. అనిన న్యాయాధికారి తా నంబరంపు మూఁటవిప్పించి దీనారముల శతం పు సంచి:గని దానిలోని నిష్కములు లెక్కఁ జేసి పారునకదియిచ్చి వాసమునకు. 8. పంపి కారాగృహంబునఁగ ఠినశిత్న సేయ నరిజూచి సకలవి పశ్చిద గ్ర గణ్యు లరుదంది పొగడిరి క్ష్మా తలమున నితఁడు భగాంశ సంభవుం డిలనటంచు. క. అనినం బరితోషం బెదఁ 145 146 147 148 149 గొనిశివుండింకొక్కకథను గోరితివినఁగా వినుచు మన బాసవాల్గొర యనియెన్న టదజసతీ పదాంగదరుతుల. -1 7 వ రాల మూట క ధ 150 - మ. కలఁడొక్కండు పురందరాహ్వయ వణిగ్వర్యుండు నెల్లూరిలో పల రాకాశశిబింబమధ్యగతశుంభల్లాందనా శ్యామి కా చ్చలపం కాహృతిగర్వితోన్నతకళా సర్వంసహానంతమం ఉలదిగ్రంధసర గ్రహీతిజ్ఞ దివిషన్న ద్యంబుధారుండిలజ్. 151<noinclude><references/></noinclude> b7qy4kgog92280dekn1p2mi8210cu47 104 255203 616136 2026-11-11T13:23:07Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'ద్వి తీయాశ్వాసము. క. అతఁడు తనయింటఁగల యొక రతనము హితుఁడైన వీర రాఘవుఁడును దు గ్మతియొద్ద దాచనిడి చనె *తిరయమున వారణాసియా త్రోన్ముఖుఁడై, వ. ఇట్లరిగి 7. భాగీరద్యుదకంబులందిరిగి విశ...' 616136 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>ద్వి తీయాశ్వాసము. క. అతఁడు తనయింటఁగల యొక రతనము హితుఁడైన వీర రాఘవుఁడును దు గ్మతియొద్ద దాచనిడి చనె *తిరయమున వారణాసియా త్రోన్ముఖుఁడై, వ. ఇట్లరిగి 7. భాగీరద్యుదకంబులందిరిగి విశ్వస్వామి సేవించి T తెంగా నిర్భవ నన్నపూర్ణనుమదిం ధ్యానించి డుంధి౯మహా రాగంబూరభజించి భైరవునిషద్రాజీవముం గొల్చి కా శ్రీగంగాంబువుఁ గావడెత్తుకొనివచ్చెక్ సఁబురంజేరఁగణా. గీ. వచ్చి సర్వద్విజులకు దివ్యతరమైన షడ్రసో పేతభుక్తి యొసంగి రామ నాధమున కేగి చేరి రత్నము బురంద గుండు దెమ్మని యడుగ మిత్రుండుపలికె. క. షఱచితివో నవ్వులకొ యీ కరణివచించితివి నీవు కాశికరిగి యీ పురిఁ జేరినపుడె కొంటివి వరమణి మరలంగ నడుగఁబాడియె మిత్రా. క. లేరేసాక్షులు నీ కిది గ ననిన మివులఁగనలి యా క్రూరున కనియెఁబురందరుఁ డోరీ తెలి సెంగ దా త్వదు క్తిక్రమముద్ . ఉ. మానికముజ్ హరింప మతిమాలి క్రమేతరవృత్తిఁజన్ని తె నృసాజ్ఞఁగొందు సహహా యుపకారమొనర్చి నేనిఁ బొ తౌనువిరోధితో విహితుఁడై యపకారముఁ జేసినట్టీ దు ర్మానిసఖిత్వముండునె క్షమాస్థలిలోఁ గుటిల ప్రవర్త శా. శ. ఆవచనములకు మాయలఁ బ్రోవెతగు వీర రాఘవుఁడు లోఁగడ నే గావించుకొన్న సాక్షుల లావు మడిన్నమ్మి యలు కెలర్పఁగ ననియెజ్. 67 29 152 158 154 156 157 158 159<noinclude><references/></noinclude> anekotkqwapjdl6j5a4q09vw4a698ff 104 255204 616137 2026-11-11T13:23:26Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '68 మర్యాదా రామచరిత్రము. ఉ. దండుగఁ దీసుకొంటకు ఁగ దా యిటుఁ బల్కితి పీకు బుద్ధి నీ కుండిన నేమి న్యాయపతి యోచనతోడ విమర్శచేయకె ట్లుండు మదీయసాక్షుల నహో నను బిట్టుబిభీషి కావచో మండల...' 616137 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>68 మర్యాదా రామచరిత్రము. ఉ. దండుగఁ దీసుకొంటకు ఁగ దా యిటుఁ బల్కితి పీకు బుద్ధి నీ కుండిన నేమి న్యాయపతి యోచనతోడ విమర్శచేయకె ట్లుండు మదీయసాక్షుల నహో నను బిట్టుబిభీషి కావచో మండలిచే నదల్ప కిఁకమానఁగదోయి పురందరాభిదా. వ. అనినఁ బురందరుం డిట్లనియె. గీ. కొంతమందినిఁ గూట సాక్షులఁ గుదుర్చు కొంటివేమొక్కొ భీతిలేకుంటి విప్పు డల్ల మర్యాద రామధర్మాధి కారి తెలియఁగఁగఁ దధికునిఁ గాఁ దలఁపు మతం. 160 161 162 168 చ. అనివచియించుచుం బటురుషా ప్తిఁ బురందరుఁ డేఁగ సాక్ష్యపు బని కటుమున్నె పాల్వడిన మంగలిఁ జాకలిఁ గుమ్మరిక్ గృహం బునకొగిఁబిల్చి వేఁగుటిలతావచనంబులఁ దీటు కొల్పి పం పెనపుడు వీరరాఘవుఁడభీస్సముపేత నితాంతరంగుఁడై. శా. సంసన్మృదిన మాపురందరవణి తుండుఁ జొడ్డెంచి ధీ హంసారుండుఁ గ శాఫణీనుఁడు గుణాద్యక్షుండు దుర్వర్తన ధ్వంసుండై తగు న్యాయకత్వకుఁగద్వందంబు వే మోడ్చి వి ద్వాంసుల్మెచ్చ వచించె భ క్తివినయ వ్యాపార వారం బుల. సీ. అనభుశీల పురంద రాఖ్య వైశ్యుండ నెల్లూరి లోఁ గాఁ పురంబున్న వాఁడ వీర రాఘవుఁ డనువిహితుండు గలఁడు నా కవిముక్తయాత్రకే నఱుగునాఁడు మితి లేని వెలఁగల రతనంబొకటి మదాప్తునియొద్ద గాచియుఁబోయినాఁడ నిపుడిమ్మనఁగ మున్నెయిచ్చితినని దుష్టవతన కతఁడు లోఁబడియెఁ గాన వా దావక సభకుఁ దీవరముగాఁగ రానొనర్చి హరించిన రత్న మీఁగ జేసి యాచంద్రరక స్థిర యశంబు నందు మర్యాద రామధర్మాధికారి. ఉ. నావిని న్యాయకర్త రతనంబుహరించిన వాని నే సమ జ్యావనిఁజేరఁజేసి పలువా హితుఁడిచ్చిన కెంపుఁగ్రమ్మరతో నీవిడ కెందుకీ విగతనీతివహించితి నా నతండ నెం దేవ యొసంగినాఁడ మణిఁదీనుక వ్యాజ్యమొనర్చె నాపయిక్ .. 164 165 166<noinclude><references/></noinclude> ebtdgymqz5vm7zonctf3ystb74zpnu8 104 255205 616138 2026-11-11T13:23:43Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '"ద్వితీయాశ్వాసము. క. అవిముక్తంబున కేగెడు దివసంబున రతనమిచ్చి తిరిగి కొనే బుధ లవరులు సాక్షులుఁ బురింగలరు పరికింపంగ . Fi స్తవ నాపక రజక కులా క. అని చెప్పిన ముగురసభా· TE వనిఁజేరఁగఁజ...' 616138 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>"ద్వితీయాశ్వాసము. క. అవిముక్తంబున కేగెడు దివసంబున రతనమిచ్చి తిరిగి కొనే బుధ లవరులు సాక్షులుఁ బురింగలరు పరికింపంగ . Fi స్తవ నాపక రజక కులా క. అని చెప్పిన ముగురసభా· TE వనిఁజేరఁగఁజేసి కెంపు వాడికిడెనె యీ జనుఁడన నివ్వఁ X (జూచితి మని వారు వచింప యోచనాయత మతియై. 8. జిగటమన్ను భటునిచేతను దెప్పించి సాక్షులకునొసంగి న్యాయకత కెంపు మాదిరిఁగ రచింపుడంచు మువుర నిలిపె నొకరొకరిని గలయనీక. గీ. క్షురికసూరెడురాయిగాఁజొన్నె నా ప కుండు బట్ట లుతుకునట్టిబండఁజే సెం జాకలి కులాలకుఁడు కుండఁజరి చెడుఁబిడి రానొనర్చె స్వమూర్ఖతఁ బ్రకట మెసఁగ. గీ. కక్షి కలరత్న మీఁదీర్పు గలుగఁజేసె న్యాయవిభుఁడని వచియింప నహికలాపుఁ దౌర వింతయ్య: జెపుమయ్య యతని చరిత మింక ననఁ బల్కె నారదుఁ డిద్ధఫణితి. - క. కటినీ మేఘలన్వి - 8 ఏ నుఁ గు క ధ 1. * నుఁగు ధ — స్ఫుటరీ షిప్రకాశమయ్యెఁ బురుషో త్తమమ బుట భేదనంబు రిపుహృ త్పుట భేదన కారి కూర పుంజానిృతమై. సీ, అచటి నియోగివంశావిర్భవులు మెచ్చడల యుగంధర ముఖాఖిల సచివుల నచటి ధనికనికాయము గణింపదు సదా రత్నాక రాంధకారాతిహితుల నచటి వీరక్షత్రియ ప్రభు లొనియాఁడ రభిమన్యపార్ధభీష్మాదినృపుల నచటిభృత్యక దంబమ భినుతింపదు వాలిపు తాంజనాసూతి ముఖ్యఘనుల నచటి తౌరంగికులు రదయంతి లెన్న 69 167 168 469 170 171 172<noinclude><references/></noinclude> jhqi2861mptgy7fvs5v25qft0k1rj80 104 255206 616139 2026-11-11T13:23:55Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '70 70 మర్యాదారామచరిత్రము. రెపుడు రేవఁతనకులాండజేశ్వరాగ్ర జాతమాతల్యభిదుల నచ్చటిగ ణిక లు పడ్డ సేయంగఁబోవ గచ్చర వెలఁదుల. క. ఉండు నియోగికులీ నా ఖండలుఁడు సుధర్ముఁడన నొకండప్పురిలో...' 616139 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>70 70 మర్యాదారామచరిత్రము. రెపుడు రేవఁతనకులాండజేశ్వరాగ్ర జాతమాతల్యభిదుల నచ్చటిగ ణిక లు పడ్డ సేయంగఁబోవ గచ్చర వెలఁదుల. క. ఉండు నియోగికులీ నా ఖండలుఁడు సుధర్ముఁడన నొకండప్పురిలోఁ గుండలిరా డ్డండధరా వ్యండజరాజాస్య సన్ని భామలయశుఁడై. చ. అతఁడు గుణాఢ్యయైతుఁ గులాంగనయందుఁ గుమారుఁ గాంచె న సీ. ప్రతికతనూవిలాసజితభావజుఁ బావనచర్యు హేమప స్వతనిధధైర్యు దిగ్వలయ రంజితకీతికా ఖగాధిరాడ్బలో న్నతు నభిమన్యవిక్రము జనార్దననామకు సద్గుణాక రు. 178 174 175 పుణ్యజన ద్వేషము వహింపఁ గాఁబోఁడు తర మెన్నఁడేనియుఁ దాల్పఁజనఁడు పర వాహినీడ్శర ప్రతీతిలోఁబడిపోవఁ డానఁడు పౌరుష హానివృత్తి స్వప్నమందైన భిక్షా పద్ధతియెఱుంగఁ డందఁడు పంకజాతాలయా ప్తి వసుధఁ గైకొనడు భీభత్సమిత్రత్వంబు ధృతమందరాగుఁడై సతము వెలయఁ డని జగత్రయ మబ్బుగం బరిది వింత యచ్చెరువు నా జనార్ద నాహ్వయకుమార శేఖరుఁడు పూటపూటకుఁ జెన్ను మిగిలి వృద్ధిఁబొందుచునుం డెఁ బృథ్వీతలమున. గీ. అల సుధర్ముండు నిజతనయా గ్రగణ్యుఁ డగు జనార్దనదండ నాయకునకుఁ బరి ణయముఁదల పెట్టి యొక యవనకులజాతు నడిగి తెప్పించె మత్త వేదండమొకటి. మ. అల వేదండము నెక్కి పెండ్లికొడుకు దృద్దీ ప్తిఁజెన్నార సూ రెలమిత్రుఙ్గలబంధువుల్ గణికలర్థింగొల్చిరా సర్వది కలసంధుల్సెదరంగ వాద్యములు హెచ్చక్ శాలికా గాగమిం పొలుకంజొచ్చి సుధర్మమంత్రికృతసూనూ ద్వాహుఁడై క్రమ్మరె౯. వ. ఇటు మరలి పురంబుఁజేరి 176 177 178 179<noinclude><references/></noinclude> ccprb1wj18fzswle8cotls2fy6sn0dn 104 255207 616140 2026-11-11T13:24:05Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'ద్వితీయాశ్వాసము. క. తన కొడుకుగోడలిని స దనముఁబ్రవేశింపఁజేసి త న్ని ళయండిం పున నూరేగించుట కా యన యత్నముఁజేసె బంధుల భినుతి సేయజ్. మ. దివసంబజ్ జలచారిచేత బలమెం తేఁదూలి ధ్వాంతచ్ఛ...' 616140 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>ద్వితీయాశ్వాసము. క. తన కొడుకుగోడలిని స దనముఁబ్రవేశింపఁజేసి త న్ని ళయండిం పున నూరేగించుట కా యన యత్నముఁజేసె బంధుల భినుతి సేయజ్. మ. దివసంబజ్ జలచారిచేత బలమెం తేఁదూలి ధ్వాంతచ్ఛనే భవిభుండబ్జభవాండమున్గోలు నుత్పాదించుఘోరార్తరా వ వితానంబులుఁగాలశౌరి విని పంప దాకి యొప్పారు గ్రా హపరోద్యద్రుథిరా త్తచక్రమన వృద్ధార్కుండు సంభావిలెజ్ . మ. ప్రలసచ్ఛోభిది నాంతదిష్టకృతశుంభత్తాండవక్షోభితా నలదృక్కంఠగుహావిముక్త విషఖండ శ్రేణి బ్రహ్మాండమం డలమెల్లం బ్రసరించెనో యనఁగ గాఢధ్వాంత సంతానముల్ బల సెజ్ శక్రశిలాతమాలయము నాపానీయధారారుచిజ్ . సంధ్యారుచి వెలిం ఁ జరమాద్రితటఖని జ్వలితాబ్జరాగో ప్రచయ మనంగ నుడులు సంభాసిల్లె మృడు శిఖా గ్రంబున సురలు పూజించిన విరులనంగఁ జీకువా లెసఁ గౌ నిశాకామినీతనూది శ్రేణ మద నీలదీప్తులనఁగ జ్యోతిరింగణములు శోభిల్లె ఖతమాలతరునూతన చక్రాంకురములనఁగ డాఁగాఁబ్రత్రరధములు వీడములలోన సీ. మూఁగె షట్పదపాళి కుముదములందు రేఁగెఁ గౌశిక గణమంతరీక్ష మెఱసి వాఁ జంబుకృతి వనవాటియందు. క. అత్తరి శృంగారించి మ హోత్తుంగ గజంబుమీఁద నుజ్జ్వలితకళా చిత్తజునిఁ బెండ్లికొడుకుం బిత్తరి నెక్కించి మహముఁ బెఱయించి రోగిక్ . సీ. వీరణోద్యష్టోష వారంబు వారియించె ఝల్లరీని ద సముదయంబు ఝల్లరీ ని దచయములలోఁగొని నిస్సాణసంరావ నికరమడరి నిస్సాణసంరావ నికరంబులను మ్రింగె డమరుకాస్తోకో గ్ర ఢాంకరణము ఢనురు కాస్తోరో గ్రఢాంకృతులను మించె భేరికా ఢణఢణత్కారరుతము 71 180 181 182 183 184<noinclude><references/></noinclude> mq4dkpzjt11bo9zynw5riv8lcyyg4z5 104 255208 616141 2026-11-11T13:24:19Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '72 మర్యాదా రామచరిత్రము. 08. TA భేరి కానినదంబులమీ రెంఁ గాంస్య కాహళాల ఘునాద సంఘాత మొఱసి దంతురితమయ్యె నులివు కాండాతరంబు శబ్దమయ మభ్రమనుట 185 సునాశీరుం డు వ. వెండియుఁగాండాధిపతి దిశాగ...' 616141 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>72 మర్యాదా రామచరిత్రము. 08. TA భేరి కానినదంబులమీ రెంఁ గాంస్య కాహళాల ఘునాద సంఘాత మొఱసి దంతురితమయ్యె నులివు కాండాతరంబు శబ్దమయ మభ్రమనుట 185 సునాశీరుం డు వ. వెండియుఁగాండాధిపతి దిశాగుండితంబగుఁ గొండదండమార్తాండుండుఁగ్రుంకు దప్పి మహీమండలంబునఁజిక్కిన -న కిరణమండలులో యన గండుమిగిలి బంధురంబులగు సుగంధ తైలధారా సంధితకరదీపికా సహస్రంబులును ఘనాగ మంబునఁబుగోయానుండై యనావృష్టి సంహిం ప గ శతారంబునవిదారించిన ధరంజారిపడిన సంగారక శరీర భంగంబు లనఁబొంగారు నారి కేరపుటోద్దీ ప్తంబులగు విశాయీలును ఓషధీశ్వరుననుజ్ఞ చే వశేషోప ధులఁ బరిపాలింప రసాస్థలంబున కేతెంచిన తేదీయ మయూఖా నీకంబులన ముహుర్ముహురజ్వలితంబులగు ఁబగలు వత్తులును వధోభువఃస్థిత నాఁగ సుథా కరముఖులు వధూవరులపై రంగారు మేల్మిబంగా హవిరు లెగఁజల్లిగన సముత్తుం గంబులై నింగిదవిలి రింగున నేల వ్రాలుఁజిచ్చుబుడ్ల రవ్వలును మంగళతరంబుగ దిగంగనలు పాటలీకుసుమంబులుఁ గోలలంగమిచ్చి రువ్వుకొని రన జరచరత్కా రుబులతో మేఘద్వారంబునం గారు నవాయిచువ్వకూటువలును జీమూత చ్ఛ టలంబాసి భూమిం జెరలాడు సౌదామినీలతా సోమంబులన జురజుర గేలఁ బా రాఁడు జిచింద్రీల మొ త్తఁలును మందోదరీరమణ భుజాబృందోద్ధరణ మందాకినీథరాలయతట గళగ్గండో పలకాండ పతన రవాభీలంబులగుఁ బెది మ్మలమోఁతీలును, సముద్ర బంధ నావసర రామదూతక రాగ్రనిపాతితోర్వీధర నిర్దోషాధంబగుఁదుపాకీల ఢమఢమత్కారంబులును మఱియు మద్దళము సుతి, తాళము, ముఖవీణ, సారంగ, ఫిడేలు, అడ్డకట్టి, విపంచిక, డోలు, సొనాయి, బూర, వీరణము, తుడుము, తాపామరప, కాహళము, తమ్మట ఢక్క, ఝల్లరి, మొదలగు వాద్యసంకులంబును, నచ్చరలంబోలు వెలకుచ్చె కంటులలాస్యంబులును వినయశీలురై చదువు వందిజనుల విజయాంకమాలి కా చయంబులును జూడవచ్చిన విప్రరాజోరుజా పరవర్ణ ముఖకోలాహలంబులును ఓం ఔఱయు సకల వీధుల గృహాంగణంబుల రధ్యాపరంపరల నిల్చు చారతులతో<noinclude><references/></noinclude> rfye0l1tbczspoj3akog25i95izkfrg 104 255209 616142 2026-11-11T13:24:35Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'ద్వితీయాశ్వాసము. 78 స్వాగర ద్వారంబుఁ జేరి గేహబహిరావరణధరణి నాలానంబున వారణం బునిచి సుఖంబుండి రంత క. స్ఫీతకుణప్రభావం ఘాతము వారితదవాగ్ని కఠినజ్వాలా వ్రాతము పరితళ్చుతని రాతమ...' 616142 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>ద్వితీయాశ్వాసము. 78 స్వాగర ద్వారంబుఁ జేరి గేహబహిరావరణధరణి నాలానంబున వారణం బునిచి సుఖంబుండి రంత క. స్ఫీతకుణప్రభావం ఘాతము వారితదవాగ్ని కఠినజ్వాలా వ్రాతము పరితళ్చుతని రాతము జీమూత మెసఁగెఁగార్కొ నిమింటర్. 186 187 సీ. తొలుతఁబ్రొక్కారుమించులు దిగం చలతలంబులఁ బిట్టుఁజెల రేఁగి వెలుఁగసా గె నా వెన్కఁదెట్టువలై కప్పు మొగులు సందింతలేకుండ మిన్నంతనిండా నాపిమ్మటను జల్లనై వానగాలి భూజాలి బిట్టుఁగదల్చు చాక్రమించె నాతరువాత భయంకర స్థనితముల్ అతటిద్దణంబు లైచదల మెర సె జ దెబదెబనడరియారె యారీ కరకలతో రేగి యదియు మానె మాని మూఁడవయదినిల్చి పైని పైని జగడల్కొన వృష్టి కాశ్యపినిఁ గురిసె. మ. జడి యిమ్మాడ్కి నెపంగు వేళ నడుమజ్ సౌదామినీవల్లి క స్పడి లోకత్రయభీతిద స్తనితము వాటిల్లి నే దాని వెం బడి నిర్ఘాతము కుంభమధ్యమునభీమం బైపడ ప్రక్కలై వుడిసె నాగము మస్తవ క్తికతతుల్ డ్మానండిలింగప్పఁగం గీ. వానవిరిసె మేఘపటలి విరియఁ బారెం 188 189 దెలుపులయ్యె దెసలు కలువచుట్ట ముడుగణములతోడ నుప్పరవీధినిఁ దోఁచె నంతఁగోడి తుడుముఁ గూసె. శా. తారల్ బక్వఫలాండుపాండురరు చిందాల్చె నిశేడ్బింబ మిం పారెజ్ లూతకృతో రుతంతు చయచక్రాకార మైదీపికల్ మీరెజ్ సోమశిలాశలాక లగతి మిన్నొ ప్పె వద్దంబుతో మారై హారమణుల్వెలింగెఁ గరకాశ్మప్రాయశితంబులై . 190 191<noinclude><references/></noinclude> q9z4sg5t3fwofnsr7cgf3xmgiq0um2x 104 255210 616143 2026-11-11T13:24:50Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '74 మర్యాదా రామచరిత్రము, గీ. ముక్తతారకంబు ముకుళితకు ముదంబు వికసితాంబుజంబు భీముకాశి కప్ర వేశ శైలకందరాంతర మహ ర్ముఖమునందు భాస్కరుండుఁబొడిచె. చ. అపుడు సుధర్మమంత్రి బహిరావరణస్...' 616143 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>74 మర్యాదా రామచరిత్రము, గీ. ముక్తతారకంబు ముకుళితకు ముదంబు వికసితాంబుజంబు భీముకాశి కప్ర వేశ శైలకందరాంతర మహ ర్ముఖమునందు భాస్కరుండుఁబొడిచె. చ. అపుడు సుధర్మమంత్రి బహిరావరణస్థలిఁబడ యున్మద ద్విపమును గాంచి యాయవనవీరునితోఁ గదుమాట వచ్చు నం చపహృతతో షుఁడై నిలువ నంతయుఁఁ బౌరులచే నెఱింగి నె య్యఁపువిధిఁబాయపెట్టి తురు కాతఁడువచ్చె సరోష చిత్తుఁడై. ఉ. వచ్చి సుధర్మనామునకు వాఁడు సలామొనరించి మీకు నే నిచ్చినహ స్తినిండు కొనియే లేద నావుడు నీరద చ్యుతో దృచ్చటులాశని ప్రహతిఁ దావకదంతి శిరంబుప్రక్కలై చచ్చె నొసంగుదుఁ బదులు సామజ మొండొక దాని సాహెబూ. క. అనవుఁడు నాజ్యనిపాతన కన దుజ్వలితాళుగాపుకరణి నపుడు భ గ్గునమండి సుధర్మామా త్యున కచ్ఛిద్రశ్రవణకులోద్భవుఁ డనియెజ్. మ. హతమయ్యెంగ జ మొండువారణ మునీకర్పింతు నంచీవు బ ల్కితి వేనొల్లఁదదన్య మిట్టికరిఁ దేలే వేడనం దాత్మజో ద్ధతిఁగీటారిన కంపతుండిభగదత్త కూర వేదండముం 11 బ్రతియే దేవమతంగజాది దిగి వ్రాతంబులం బోలెడిక్ • గీ. కాన సప్రాణమైన నాగజవరము నొ సంగినను గొందు నీకున్న క్ష్మాతలాధి పతినియఁ క్తాధి కారి కేర్పడఁగఁ దెల్పి యైనఁగైకొందుఁ బోవనీ ననుచు లేచి. సీ. చటులోరుచుబుక కేశగ్రంధిచలితమై కడుపు పైఁజిమ్మచీఁకట్లనీన మీఁదికి మెలిగొన్న మీసముల్ జెవులపైయమునాఝగ భ్రాంతి నావహింప దాచనఁదోమిన దంత కాంతిచ్ఛటల్ దిలతండుల స్థితిఁ దేజరిల్లఁ 192 198 194 195 196 197 దెలిగోరెముల విభాసిలు మేచకాంబరంబవలగ్నమునకు సోయగముఁ గూర్ప<noinclude><references/></noinclude> 1og2dpedyt06s16brgpu9386tegit3v 104 255211 616144 2026-11-11T13:26:17Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'ద్వితీయాశ్వాసము. వెండి జలపోతము చ్చెలు రెండు నాగుఁ బాముపడగల నా ధాత్రిఁ బరిఢవిల్లఁ ధాత్రిఁబరిఢవిల్లఁ గఱకుఁదుర కాతఁ డతివేగ గమనుఁడగుచుఁ గదీయ నేతెంచెఁ దా సభాగారమునకు మ. మనుర...' 616144 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>ద్వితీయాశ్వాసము. వెండి జలపోతము చ్చెలు రెండు నాగుఁ బాముపడగల నా ధాత్రిఁ బరిఢవిల్లఁ ధాత్రిఁబరిఢవిల్లఁ గఱకుఁదుర కాతఁ డతివేగ గమనుఁడగుచుఁ గదీయ నేతెంచెఁ దా సభాగారమునకు మ. మనురాజో పరునీతి వేదియగు నామర్యాదరామన్న 7 రిని సంసత్సద నాంతరస్థమణిభూరిప్రోతసింహాసనం బున వీక్షించి సలాముఁ గోల్గవ సల్ముట్టంగఁ గావించిఁ యా వనవీరాగ్రణిపల్కె సింధులహరీ వారూర్మి రావార్భటి ఉ. ఓ దొరగారు మాశిపురుషో త్తమ పట్టణ మేతురష్క వం శోదయుఁడ మదీయపురినొక్క నియోగి సుధర్మనామక స్మౌదివిజేంద్రుఁడుండుఁ దనుజాతువివాహము నాఁడ తండు స న్మోద మెలర్ప నస్మదిభముంగో నెఁ దానెర వంద ననర్. క. క్రమ్మర గజమిమ్మని విహి తమ్ముగ నేనడుగఁ బిడుగు దాఁకిమడిసెఁ బో పొమ్మనిపల్కెజ్ - మాతం గ మ్మియఁగఁజేయవయ్య కర్రగుణాఢ్యా. మత్త. వాది వాక్యములన్ని వీనులఁ బార నూఁకొని యంత మ ర్యాద రామనధర్మకత తిరంబుఁగా నిజి చారుచే నాదృతిం బ్రతివాదిఁబిల్వఁగనంపి తన్ముఖమందుఁ జూ పూదిపల్కె నియద్దు నీ చలదూర్మికా నికరధ్వనిక్. మాలిని, తెచ్చినయేనుఁగ నీయక నీతనిఁ ద్రిప్పులఁబెట్టఁబ నేమి కడుకో సచ్చరితంబె పరద్రవిణంబు విషంబుగఁజూడక యున్న నిఁకజ్ మచ్చరముందక ఖానునిచింతనుమానిచి చేకొని పో ధరయం దెచ్చట నెవ్వరి కేని సడింబడు టింపు నే విబుధ ప్రవరా. క. నావిని సుధర్మమంత్రి గ్రావారివచించె విను మగణ్యగుణార్థీ దైవకృతంబునఁ గడికిం జా వేర్పడెఁబిడుగుచే నిశాకాలమునక్. .75 198 199 200 201 202 203 204<noinclude><references/></noinclude> r6x6xe75cdx54utip6j35a9as22rxw1 104 255212 616145 2026-11-11T13:26:26Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '10 76 మర్యాదా రామ చరిత్రము, చ. క్రయధనమైన నొండుగ జరాజమునైన నొసంగ మీరుని ర్ణయమొనరించితే యిఁక మనంబునఁ గొంక కవిత్తు నాగఁ దు ర్ణ యుఁడగు ఖానుఁడిట్లనియె నా పలుగొమ్ముమెకమ్ము దప్ప నె...' 616145 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>10 76 మర్యాదా రామ చరిత్రము, చ. క్రయధనమైన నొండుగ జరాజమునైన నొసంగ మీరుని ర్ణయమొనరించితే యిఁక మనంబునఁ గొంక కవిత్తు నాగఁ దు ర్ణ యుఁడగు ఖానుఁడిట్లనియె నా పలుగొమ్ముమెకమ్ము దప్ప నె వ్వియుఁగొనఁజుమ్ము మత్కులపు నేల్పు హొదాచరణమ్ము సాక్షి గజ్. 205 క. అన విని మర్యాదారా, మన యనియెజ్ విధికృతమునమడిసిన మదహ * స్త్రీని. బ్రదుకఁజేసి తెమ్మను టనుకూలమె చెల్లవిట్టియాలాపంబుల్. ఉ. ఆ ప్పలు కాలకించి తురకాతఁడు వేగసలాముఁజేసి మీ రిప్పగిది౯ వచించిన మహీస్థలి న్యాయముఁగల్గ నేర్చు నే దప్పఁగనీక జీవసహితంబగుమత్కరి నీగఁ దీర్చు వేఁ జెప్పుము చెప్పకున్నఁబుఁజేరెద నొల్లఁ దదన్యమెద్దియుజ్ . గీ. అనిన నుభయవాదులనుజూచి రామన్న పల్కె రేపుమీరు పదిగ డెలకు జాగు సేయఁబోకఁ జను రెండు సభకని బిలవిరహితకర్ణకులునిఁజూచి. క. ప్రతిక కియింటికిం జని యతిరయమునఁదోడి తెమ్మియని యావారితో హితవమఠఁ బుచ్చి పిమ్మటం బ్రతివాదింగని యుపాంశుభంగి వచించె. చ. చలమొనరించి మద్వచనసంగతిఁబట్టఁడు వీఁడు రేపునిక్షా బిలువఁగవచ్చువేళకును చేర్చుము వెన్క ఁగఁ బాతకుండబా గులు దలుపోరఁజేసుకఁ దురుషుఁడు త్రోయఁ గవాటపుజ్ హతిక్ నలుగునుగూలి యల్ల నొనర్పు జనాళి వినంగ నాదట క్ క. కుండలు దండివి మా కె న్నండిలుఁజొచ్చినవొ వీనినలిజేసితి వే నొండుఁ గొనననుచు నూరక యుండక ఁదర వాతఁ జెప్పు మొగిమాతోడళ్. 206 207 208 209 210 31 105<noinclude><references/></noinclude> js08um98fftuvv4bk1y1up3m49us9lu 104 255213 616146 2026-11-11T13:26:36Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'క. తదనంతరమున నేనీ ద్వితీయాశ్వాసము. మదకరి రాజం పుఁదగవు మానఁగఁ జేతుం బదయం మదిలోఁ బదిలపరచి ప్రోలుఁజేరెఁ బాశ్చాత్యునితో జె. వ. ఇట్లు గృహంబునకుంజేరి మఱుదినంబున ఉ. మంజుమణీక వాటచ...' 616146 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>క. తదనంతరమున నేనీ ద్వితీయాశ్వాసము. మదకరి రాజం పుఁదగవు మానఁగఁ జేతుం బదయం మదిలోఁ బదిలపరచి ప్రోలుఁజేరెఁ బాశ్చాత్యునితో జె. వ. ఇట్లు గృహంబునకుంజేరి మఱుదినంబున ఉ. మంజుమణీక వాటచరమస్థలి నెత్తుఁగఁభ్రాతభాండపం బుంజముఁజేర్చి పొంచుకొని పొంతవసించే సుధర్ముఁడ సుధీ కుంజరుఁ డంతలో వెడలి కూరమనస్కుడు బారసీక రా జంజకవచ్చితో చెఁ దలు పాపిఠరౌఘము బిట్టుఁ గూలఁగ. గీ. పటపటాత్కారములతోడ భాండ సమితి నేలఁబడి వీలిపోవఁగా నిలచిచూచి కూల్చినాఁడవు మాపాతకుండలన్ని యని సుధర్ముండు రద్ది గానఱ చెనపుడు, చ. అరచి సభాగృహంబునకు నాతఁడు మ్లేచ్ఛునితోడఁజేరి యా తురకయొనర్చినట్టి బలుదుండగ పుంబని చెప్పి పూర్వులె వ్వలొ గణియించినారుసుమి పాతటికల్ గడువచ్చుఁబాటు గాఁ ఒక గెనుమాకుఁ దల్పిఠరపాళులుఁ గైకొన కొల్లవన్యముల్ . క. ఆమాటలు మర్యాదా రామనవిని దీని నేకఱణిఁదీర్చెదవో యేమోయి పారసీక స్వామీ తెల్పుమునఁ దెలిసి వాఁడిట్లనియె. క. ఓడితి నేనుఁగు విక వీడితి మరుమాటలేల వీటికరుగుచు న్నాఁడ సెల విమ్మునఁగ వే వీడుకొలి పెనతని హసనవిలసన్ముఖుఁ డై. శ్రీ. ఆలసుధర్ముండు రామధర్మాధి కారి రాజు తదుదంతమునకు హర్షంబుఁ గాంచె నన శివుం డొక్క కధఁ జెప్పుమని యనుటయు. 77 42 212 218 214 215 216 217 218 219<noinclude><references/></noinclude> tqlf5yd3qaf5ia5puid7z233y4aw8l8 104 255214 616147 2026-11-11T13:26:49Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '78 మర్యాదా రామచరిత్రము. మ. అతను గ్రావశతారతార శరకుందా కారకారాలయా ర్పితకంజాప్త కుమార మారచన కాగీ కారిపూరస్రప ప్రతిత క్షోభ విచారచారణనుతివ్యాపార పాఠాకరా యతనిస్తుల్యగ భీరభీరహ...' 616147 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>78 మర్యాదా రామచరిత్రము. మ. అతను గ్రావశతారతార శరకుందా కారకారాలయా ర్పితకంజాప్త కుమార మారచన కాగీ కారిపూరస్రప ప్రతిత క్షోభ విచారచారణనుతివ్యాపార పాఠాకరా యతనిస్తుల్యగ భీరభీరహిత ధై ర్యాధార ధారాధరా. క. తారక భిజ్ఞనక శకల తారక రాణ్మకుటదుష్కృత నదీ శఝరీ తారకకరిదైత్యాద్రిశ తారక మునిహృదయశరణధర్మాభరణా. పృధ్వి. కలాపదహిలోక నాయక కలాపదల్లోనిధీ కలాపకలితోత్త మాంగగణేశయజ్ఞా సుహృ త్కలాపధర వాహనాదినుతసన్ను తాంఫ్రిద్వయా కలాపహృద గార సంస్థితకచత్సుధాంధోపధా. గద్య ఇది శ్రీదక్షిణామూతి౯కటాకు వీఠాలబ్ధక వితాగురంధర సరససా హిత్య వైభవజితామ రేశ్వర తుర గాన్వయపయ్య సాగర పూర్ణిమా సుధాకర నయకళా యుగంధర సుభద్రికాంబి కాపిచ్చయామాత్యకుమార వేంకటకవిధీర ప్రణీతంబ యినమర్యాదారామ చరిత్రమునందు 220 221 222 ద్వితీయా శ్వాస<noinclude><references/></noinclude> t2z9c0vp67brxlwcu20l4n0htiijsmw 104 255215 616148 2026-11-11T13:26:59Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'శ్రీరస్తు. శ్రీమేధాదక్షిణామూర్తిస్వామి నేనమః. మర్యాదారామచరిత్రము. తృతీయా శ్వాస ము. క. శ్రీక్షణదేశ్వర రవిప హ్నీకణసుకణవిచారమృత్యుంజయ భ క్త క్షేమద మాధవరా యశ్రీ తిసురహృదయవ...' 616148 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>శ్రీరస్తు. శ్రీమేధాదక్షిణామూర్తిస్వామి నేనమః. మర్యాదారామచరిత్రము. తృతీయా శ్వాస ము. క. శ్రీక్షణదేశ్వర రవిప హ్నీకణసుకణవిచారమృత్యుంజయ భ క్త క్షేమద మాధవరా యశ్రీ తిసురహృదయవళ సుయశలోటీశా. గీ. అవధరింపుము నంది వాహనునిఁజూచి పర్వతాపుండుపల్కె విభాజమాన మంజులోక్తుల రామధర్మప్రదర్శి కధలు వినుఁ ఉదరమునఁ జక్కగవచింతు. శా. వేదార్వాంశుఁడు న్యాయకర్త ధరణీభృదాజధీరుండు మ ర్యాదారాముఁడుఁ దా నివాసముగ నిత్యంబున్న గ్రామంబునం బాదై కాఁపొకఁడుండు వాఁడు గపటోపాయప్రచారుండు దు ర్వాదుం డన్యధ నాభిలాషి వికటప జ్ఞాభిధానుండిలజ్ .<noinclude><references/></noinclude> 1bpi3ahqrlddifc1jhig8imrzxltn6q 104 255216 616149 2026-11-11T13:27:39Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '80 మర్యాదారామ చరిత్రము. చ. బలువగు దుక్కి టెద్దులకవ ల్మరిధాన్యకుసూలము లాలా ద్యలఘుకృషి ప్రసాధనము లావులమందలు కోఁడెగుంపు లేఁ గలగమి గేదెలుం బసుల గాడులగీములు వేలుదుప్పికొ మ్ము...' 616149 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>80 మర్యాదారామ చరిత్రము. చ. బలువగు దుక్కి టెద్దులకవ ల్మరిధాన్యకుసూలము లాలా ద్యలఘుకృషి ప్రసాధనము లావులమందలు కోఁడెగుంపు లేఁ గలగమి గేదెలుం బసుల గాడులగీములు వేలుదుప్పికొ మ్ములు ములు పెండెము లృకటము ల్లల వావృషలాధి నేతకుక్ . చ. కలిమి ఖలాళికిందరుఁచుగా ఁ గొనసాగిన దుర్గుణవజం బలు బొడవెక్కునం బలుకు బొంకగు చేయని లోకులాఁడువా క్కులకు నిదర్శనంబుగ నకుంఠిత సంపద లెచ్చుఁగ వ ర్ది లె నలశీరధారికిఁ గుధీప్ర్రతచారి క సాధుకృత్యముల్ . చ. అల పలు నాటి వీరులకు ధావళులు కొను బెద్ది రాజు హె చ్చులు దనకొండగంగబలు సుద్దులు నాయకు రాలినట్టిప గ్గాలు విని మెచ్చు మాయలపకీరుకతం గొనియాడు బిచ్చుగుం టులబవనీండ్రఁదన్పును గడుంధనమిచ్చి యతండు మేదినిజ్ . సీ. పొడ పుర్వులుగఁజూచుఁబుడమి వేల్పుల నెల్ల బోడిసా తానులఁబూజసేయు భట్టుమూర్తుల మెడఁబట్టియిల్వెడలించు మాల దాసళ్ల పదాలకలకుఁ బౌరాణికో క్తి దబ్బరయనివిహసించు నలపిచ్చుగుంట సుద్దు లెదనమ్ము శివహృషీ కేశుల సేవలు నిరసించు వీరులకొల్పు లొప్పారసల్పుఁ గడఁగి మాతంగి బవనీండ్రఁగలసియాఁడుఁ బెరిమతో నిచ్చు నాటదొమ్మరులు కీవి గంట జంగాలమీఁదఁ గుక్క నుసికోల్పుఁ గల్మషోత్కర్ష కుం డలకర్ష కుండ సీ. పారులమాన్యము ల్బండించు కొని యివ్వవలసినపన్ను డబ్బు లెగఁద్రొబ్బుఁ దనచేనిలోన దున్ని నాయెడ్ల రాతిరి పరసస్యపాళిఁదస్కరత మేఁపు మేయకున్నను బైరుమే సెనం చన్యుల పశుసమూహంబుల బందెఁ బెట్టు నెల్లవారలకుఁ బె ల్లిరకటంబుగ గ్రామకంఠస్థలంబులఁ గౌలు పట్టుఁ జెరువుఁదెగనూకి క్షేత్రంబు సేయుఁ గంపఁ దెరవుఁకడ్డంబుఁ బెట్టును బొరుగుఁబొలపుఁ గట్టుఁ దెగ ఁదట్టి లోనికిఁగల్పు దుగ్గు ణాలయుండు త్రివర్ణేతరాన్వయుండు. 4 5 6 7<noinclude><references/></noinclude> 8cgowcyfx81xt4l2cb4rj0hpt6cdqq7 104 255217 616150 2026-11-11T13:27:48Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '§. తృతీయాశ్వాసము ము నాసనం మ. మలమోక్షంబొనరించి యావృష శ్రేణిచే బలుముం ధూమదళంబుతోడ విడెమొయ్యం జేయుఁ బట్టోమకేదురు చలిది నెక్కును గుండుకమ్మిగలవస్త్రం బజోడించి తా 24 మొలకుంగట్...' 616150 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>§. తృతీయాశ్వాసము ము నాసనం మ. మలమోక్షంబొనరించి యావృష శ్రేణిచే బలుముం ధూమదళంబుతోడ విడెమొయ్యం జేయుఁ బట్టోమకేదురు చలిది నెక్కును గుండుకమ్మిగలవస్త్రం బజోడించి తా 24 మొలకుంగట్టును గండుదుప్పటినిఁగప్పు మూఁపుమీఁదందగత్త పృధురంధ్రకుండలాన్వితకర్ణములతోఁడఁ గనకంపు ముం గెర కాడతోఁడఁ బలుగూడగట్టు నాగులకోకతో సందికట్టుమించిన కంచుకంబులోఁడఁ × డ వెండిమురుగులుగల గాజుగమితోడఁదిరమైన మెడ పైఁడితీవతోడ ol బాహిరంబగుచుఁ గన్పట్టుఁ బొక్కిలితోఁడ గాటమైన పొగాకు వీటితోఁడ డాలు మించిన వానియిల్లాలు కట్ల పీఁటపై వాటముగనుండి తేఁటిమ్రోఁత ంది తోటివీటుగ మ్రోఁ గాదు రాట మొకటి టులనుగూడి వడుకుచుఁ బొలుచునింట. 201 ఉ. గాటఁపుఁదుమ్మక టైపల గాణిక వాటము కొక్కుకుటువుల్ దూటు-Cఁ బెట్టు రాసులుగఁదోఁడినగోఁడలు నెల్క పెంటికల్ వాటిలినట్టి నట్టిలు నపారఁపు కర్కటకీట రాజసం. బా 81 28 10 31 ఘాటఁ పునగ్గముల్ బయినిఁ గన్పడుఁబాను పుటింటిలోపల కూd 11 మ. బలవన్మత్కుణకూటకోటియుతమై భాసిల్లు మంచంబు పై నల జాయాపతులాత్త మన్మధరణ వ్యాపారులై కొన్ని నా శైలమిం బుచ్చిన వారికింగ లిగి రెం తేఁ లుతు లుంబుతి కల్ ఖలు అన్యద్రవిణాపహారులు సహం కారు లురాచార కుల్. క. ఆ యయ్యపరవర్ణకులుని ని కాయ్యనికటవీధిఁగలఁడు ఘనపుణ్యఁడు గో పయ్యను వైశ్యకులజుఁడు cg త్రయ్యంత విశారదుండు, ధనవంతుఁడొగిజా.. క. ఆ వణిజుం డాశూద్రుం వీటిని జారజనులయందరివలెనే జీవిగను బైక్కుఁగాలముఁ V/s దావుగవసియించి కధికతర సంపదతోE-- 12 18 2014 9<noinclude><references/></noinclude> 1itdlyuvvwbujzwdjclggy3777jwage 104 255218 616151 2026-11-11T13:28:05Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '82 In మర్యాదారామ చరిత్రము. ఉ. పాతకవర్తియుం గపటభావుఁడు నిష్క రుణాత్మకుండు గా పాతఁడు వ్రాత పత్రమిడి యప్పుగ నిష్క్రసహస్ర మూరుసం వి జాతునియొద్ద లాగుకొని చాలఁగఁ గ్రాల ముఁబుచ్చు...' 616151 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>82 In మర్యాదారామ చరిత్రము. ఉ. పాతకవర్తియుం గపటభావుఁడు నిష్క రుణాత్మకుండు గా పాతఁడు వ్రాత పత్రమిడి యప్పుగ నిష్క్రసహస్ర మూరుసం వి జాతునియొద్ద లాగుకొని చాలఁగఁ గ్రాల ముఁబుచ్చు చుండ విశ్వ ఖ్యాతిఁగ వర్తకుం డడిగె 'నాహలధారిఋణస్వమంతయు. క. అడుగఁగ నిచ్చెదననుచుం గడువులుఁబలుమారుఁ బెట్టి కపటముతోడం గడుపఁగ గాలముఁ గదియం బడి వైశ్యుఁడు బల్కె రోషభరితుడగుచు. ఉ. ఓయి జఘన్యజా దినములూరకఁబుచ్చెద పప్పు సొమ్ముమా కీయఁగఁజాల వౌర తగవేయిది యిచ్చినదిల్లుఁ జేరఁగాఁ జేయకయున్న వర్తకఁపుసేతకు లోపము గాదె గొబ్బున 15. మాయలఁ బెట్టకి మ్మిఁక ఋణద్రవిణం బిలవడ్డీతోడుత నీచే క. ఈకున్న మున్నా నీ చే జేకొన్న ఋణద్రవిణఁపుఁ జీటినిఁచోళో ర్వీ కాంతనియుక్తుఁడుఁ బు 11 ణ్యాకగుఁడగు న్యాయక రకర్పింతునిఁకజ్. క. అని వచియించిన నవ్వై శ్యుని పాదము లపుడుముట్టి శూద్రుఁడు పల్కెం గనలకు మిచ్చెద మీఋణ 2. మునఁబోవు వాఁడఁ గాను భూరిగుణాఢ్యా. క. ఇప్పగిది వచించినఁ గన లప్పటికింబాసి వైశ్యుఁడరి గౌడ్ శూద్రుం డిప్పాటఁ గౌతవముచేఁ 41 దిప్పుచునుండుంగు దీర్ఘదిష్టంబయ్యె. శా. సొమ్మేనాటికి రామి గోషమున వైశ్యుండంఘి సంజాతు గే హమ్ముంజేరి తదీశుఁ గాంచి విసుమీ యస్య యస్మద్ధ నం దీనిచో 15 16 17 強 18 25 19 మిమ్ము వాకిలి దాటనీయ నిఁక్రసుమ్మీ మంచుఁ గూర్చెండె ద్వా 41 రమ్మం దయ్యెడఁగత వాధ్యుఁడధమరపాణి పల్కెసిందని.. 20 00 21<noinclude><references/></noinclude> 37arypb59iiywbr6o3ocrwkuchr50sq 104 255219 616152 2026-11-11T13:28:14Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'తృతీయాశ్వాసము. ఉ. తావక పర్యుదంచనముఁ దప్పకనిత్తుఁ గుసీర మేమియుం బోవఁగనీక నీకు ఁగొనబూనిన నడ్డమిఁ కొద్ది వేలు పుం ద్రోవ సగంబునక్ ద్యుమణి తో చెడువేళకురమ్ము రేపు స ద్భావముతోడ...' 616152 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>తృతీయాశ్వాసము. ఉ. తావక పర్యుదంచనముఁ దప్పకనిత్తుఁ గుసీర మేమియుం బోవఁగనీక నీకు ఁగొనబూనిన నడ్డమిఁ కొద్ది వేలు పుం ద్రోవ సగంబునక్ ద్యుమణి తో చెడువేళకురమ్ము రేపు స ద్భావముతోడ మల్లిఖితపత్రముఁ గైకొని వర్త కాగ్రణీ.. 8. అన్న పరిణత మైయున్న జొన్న చేని లోన నైనను మాయింటి లోననైన ఉత్కం నుందు రావయ్య తక్కువ నొందకుండ ఉండ డం వ్యర్దాసి వచ్చి పత్రంబుఁ గైకొందు నిది నిజంబు. క. నావిని యూరువ్యుండు ని జావసధముఁ జేరె శూద్రుఁడంతటఁ దా త్యావశులం బుర్రకుల రాళ్ళ రావించి వచించె నీతిరహితోక్తులజేజ్. శా. ఆకర్ణించితిరే వరాలు వెయి నా కప్పిచ్చి క్కాకుం గైకొ నె గోపయాహ్వయుఁడ సేహంచించుకంతగ్గలం బైకన్పట్టిన మోముఁజూడకను దుష్టాలాపముల్ బల్కె సో మ్మికజ్ బత్రముఁ జేకొనక్ వలయుసుమ్మీ శాంబరీ పద్ధతి. గీ. ఇందు కొక యుపాయ మే నెంచి యుంటి ర మ్మంటి జొన్న చేనీకాడ కతఁడు వచ్చు బలిమి నాని పత్రంబుఁ గొనియెదఁ గాచియుండుఁ డపుడు కలహ మొదవు. చ. ఆనవిని వారు సంతసిలిరంతట మూఁడవ వంగడంబున జననము నొందినట్టి నెరజాణ పదోద్భవు నింటికేగి యా తీని తనుమధ్యఁ గాంచి వనితా యెటుఁబోయె భవద్విభుండనజ్ విని యది చేనిమంచె పయి పిట్టలుఁ దోల వసించినాఁడన సీ. ము 88 48 28 024 25 26 27 మురికిబ్రోమిన జందేసులు భుజంబున వేలఁ గడ వేలగుండు టుంగరము గ్రాలఁ గొలది వైచినసంచి వలమూపు పై నూగ వ్రాలిన మీసముల్ వాత మూగఁ దుదల గందఁపుఁ బెట్ల నుదుటి బొట్టు రహింప లంబోదరంబు మెల్లననటింప సదరైన కవిలె పుస్తకము చంకను జార మతిలోపలను బిరికితన మూర<noinclude><references/></noinclude> pz88gbju9nd21z32vbiej1d6kujawd3 104 255220 616153 2026-11-11T13:28:27Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '84 88 మర్యాదా రామచరిత్రము, గ్రామ బహిరంగణమునకుఁ గదలి నడచి యావళంపుఁ బొలమ్మున నలకు మంచె నెసగు నాగటిదాల్చుమానిసినిఁ గాంచి జనియె నచటికి వైశ్యాభిజనవిభుండు. ఉ. వచ్చిన వాని నావృషఁల...' 616153 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>84 88 మర్యాదా రామచరిత్రము, గ్రామ బహిరంగణమునకుఁ గదలి నడచి యావళంపుఁ బొలమ్మున నలకు మంచె నెసగు నాగటిదాల్చుమానిసినిఁ గాంచి జనియె నచటికి వైశ్యాభిజనవిభుండు. ఉ. వచ్చిన వాని నావృషఁలవర్యుఁడు గగ్గోని పత్రమాడకుం దెచ్చితివే యనంగ నిదె తెచ్చితి నా విని మంచె డిగ్గి నేఁ డిచ్చెద నీఋణద్రవిణ మించుక తక్కువఁ చెందకుండగా 3 నచ్చుగ వడ్డిలెక్కఁగని యంతయుఁ జెప్పుము సత్యవారివై, క. అన నిదిగో నని పత్రముఁ గొని కడచిన కాల మెన్ని కొన మాయావ డిసికొని చిరా కున నది తనమంచెయొద్ది కుమ్మునఁ జొని పెజ్. నీ కుమ్ములోఁ గాలుచున్న పత్రమ్ము వేగి రమ్ముగాఁ దీయబోవు వర్తకుని రెట్టిం బట్టి లాగిన రాకున్నఁ బదరి వీ(పు పైని బిట్టుగఁ జ నాపాదజుండు. ఉ. ఈగతి వీఁపు పైఁ జరువ నింగల పురజమఝు లీనఁగా వేగ మె మళ్లి వైక్యుఁడతి భీమకరంబగు ముష్టిబట్టి యూ నాగలి దాల్పు బేరమునం బొడువం గడు సొమ్మసిల్లె భూ భాగముమీఁద నంతటఁ జివాలున లేచి చతుర్ధుఁడు గ్రుఁడై. మ. వడి చేపట్లకు వచ్చినం గనలి యవైశ్యుండు గా పాతనిం గడుఁగ్రూరోక్తులు వాడి గోచినదలం గట్టంబరంబూడఁ దా వడముం జిక్కుకొనజ్ శిరోంశుకముబోవందాకినన్ జూచి య య్యడు గుబుట్టువు రెనప్పుడు స్వభృత్య శ్రేణులం బుత్రులతో. గీ. వానియెలుఁగువిని వేగంతో డసుతపాళి భృత్యజనులు రాగం బట్టి దీని విరుగదుఁడు నా విని వచ్చినవుడు పొరుగువార లెల్ల. 3 28 29 80 30 31 82 33 84<noinclude><references/></noinclude> 4az6t9rcalax4zqw54ex2qtlao95v81 104 255221 616154 2026-11-11T13:28:43Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'SE తృతీయాశ్వాసము. వా మ. సవిధ క్షేత్రజనాళిఁ గాంచి యలవైశ్య గ్రామణి వీడి " డవమానోక్తులు పల్కెఁ జూడగదరయ్యా మాపయి స్నేఁడు కై తవపుంబాకి ఘటించినాఁ డిదియ బద్ధంబంచు వాక్రుచ్చు ప ద్భ...' 616154 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>SE తృతీయాశ్వాసము. వా మ. సవిధ క్షేత్రజనాళిఁ గాంచి యలవైశ్య గ్రామణి వీడి " డవమానోక్తులు పల్కెఁ జూడగదరయ్యా మాపయి స్నేఁడు కై తవపుంబాకి ఘటించినాఁ డిదియ బద్ధంబంచు వాక్రుచ్చు ప ద్భవునింబల్కె వణిక్కులుండు గనులం బర్హి శ్శిఖల్బర్వఁగ. ఉ. తీరుతు నప్పుపత్రమిటు దెమ్మని కైకొని వేడికుమ్ములోఁ గూరితి నేల నాగెదవు కుచ్చితవర్తన యొడ్ల సొమ్ములే తీరునఁ దక్కు దక్కదిఁక తెల్లము నాకు జనించితో మడు ధారమడంచుకొంటివిగదా కుమతీ పరవిత్త సంహృతీ. సీ. అల్పలోష్టములు ధాన్యాంతరంబునఁ జేర్చి పరులను గొల్చు దౌర్భాగ్యశీల పక్కులెక్కువగల్పి వారిచే నానిచి ప్రత్తి దూచెను చెడుఁబాకిరండ రాజ కూలిగింజలను భృత్యాళికీయకఁ ద్రిప్పి త్రిప్పియేడ్పించెడి దిప్పకాయు చేర్వపుఁబరిణత క్షేత్ర సస్యముల దొంగతనంబు సల్పు బల్లాకిబడవ యీని లంచాలు కరణాలకిచ్చితి నని నిగిడి యధికారులకుఁ జెప్పు ధగిడికొడుక నిన్ను నమ్ముంగవచ్చు నే నేర్పుమాలి చెడితి నేమఁదు దైవవంచితుఁడవై తి. క. ఆయె భయంబేమిఁక నా న్యాయాధిపుఁడనమమూర్తి యాయనకడకుం బోయెద మర్ధనమైనను బాయదు నను నీచ త్రుళ్లిపడఁబ్రోకు మిసీ. క. అనవిని యావృషలుండి ట్లనియె గనలూని హితులు నహితులు గల రే ఘనుఁడగు న్యాచు ప్రభునకుఁ దుర్మంత్రమిట్లు సేయం దగు నే. మ. పరనిందల్ వివరించువేళలను దివ్యజ్ఞానచతుండు స్వాం తర దుశ్శీల మెఱుంగుఁ జోటను మహాంధప్రాయుఁడై తోఁచు బా పురె. దుష్టాత్ముని కేది మేర చెనటీ పోపోర మే వెల్ల మీ చరితంబుల్ వినలేదె చిత్తమున లజ్జాతా లజ్జా త్యాగి వె 85 85 36 37 38 39 40<noinclude><references/></noinclude> 5exygqv9ntbx51x4083lgh0s53q5qdp 104 255222 616155 2026-11-11T13:29:06Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '86 మర్యాదా రామచరిత్రము. సీ. ప్రతిరోజు వెచ్చఁపుఁ బద్దులో నీని లెక్కలు కల్పి కూడు బికారిరఁడ యిచ్చుచోఁ బిచ్చది పెచ్చుది గొను వేళ్ళ కొలవితూన్కెవి నుంచుకొన్న లండి ధనికులసొమ్మ...' 616155 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>86 మర్యాదా రామచరిత్రము. సీ. ప్రతిరోజు వెచ్చఁపుఁ బద్దులో నీని లెక్కలు కల్పి కూడు బికారిరఁడ యిచ్చుచోఁ బిచ్చది పెచ్చుది గొను వేళ్ళ కొలవితూన్కెవి నుంచుకొన్న లండి ధనికులసొమ్ము మెత్తగఁదెచ్చి దాచి దివాలుఁ దీసెడి రోఁత మాలకొయ్య గుడమింత చే పెట్టి బుడుతలచే నిండ్లు దోయించుకొనియెడి దోస కారి నమ్మి తిరిగెడి వారల కమ్మిఁ దీసి గంట జంగాలఁ జేసెడి కొంటెబడవ కుదువలుహరించుకొను హలంకో ర్దులామ చెరువు నినుగన్న నోరోరి పెట్టి దున్న. గీ. అనిన విని వీనిఁ గెల్కిన ననుచితంపు. మాటలువచించు నిప్పుడీ మడియండం గూఁడదీయెడ వయింప నేడటంచు నరిగె న్యాయేశుకడకు వైశ్యాన్వయుండు. మ. పరిష దేశములోన రత్నమయమై భాసిల్లు పీఠస్థలో పరిఁ గూర్చుండిన న్యాయకర్త గని యా వైశ్యాన్వయేశుండు గా గరముల్ మోడిచి యప్పుఁ గాఁ గొనిన రొక్కం బీక శూద్రులను లా భ రతిం బత్రముఁ గాల్చి పుచ్చెఁ గరుణం బాలింపవే నావుడు. శా. పత్రం బేటికొసంగి నాఁడ వతఁడల్ప ప్రజ్ఞచే ఘోరపా పత్రాసంబు దొరంగి నిప్పులను గాల్పం గారణం బేమి యీ థాత్రిక్ సాక్షులు గల్గి యుండిరె యబద్ధంబాడేదో యిట్టిదా చిత్రం బెన్న డెఱుంగ మేడఁజెఫుమా చింతా విదూరుండవై. క. వెండియు మర్యాదారా ముండిట్లనె నురుజునకు ముఖ్యంబుగ నీ కొండు పత్రమున వ్యాజ్యా ఖండో దంతంబుఁ దెలియఁ జేయవలెజ్. వ. అనవుడు. enp 41 42 43 44 45 46 సీ. కర్షకునకు వేయి గద్యాణములు సమర్పించి పత్రంబు వ్రాయించు కొనుట కొంత కాలమునకుఁ గొన్న సొమ్మిమ్మంట యీక గడువులు పెక్కిడి జరుపుట కడకువా నిలుఁజేరి కడప బిట్టాగుట మంచె దగ్గరకు సేలెంచు మనుట యాల వంచెచేరువ కరుగుట తాను లెక్కాకు వడ్డిలిమి త్త వగుపరుచుట<noinclude><references/></noinclude> ny0tsphaqj6kkbz77sa91sdb82nw02b 104 255223 616156 2026-11-11T13:29:28Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'తృతీయాశ్వాసము. లాగి కొని కాల్చుటయును గలహ మొదవుట భృత్యులను బుత్రులను వాఁడు బిల్చుటయును దాపు వారరుదెంచుట కాపు తన్ను విడుచుటయు వెండి సభకపు నడచుటయఃను. క. అంతవృత్తాంత “మొక ప య...' 616156 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>తృతీయాశ్వాసము. లాగి కొని కాల్చుటయును గలహ మొదవుట భృత్యులను బుత్రులను వాఁడు బిల్చుటయును దాపు వారరుదెంచుట కాపు తన్ను విడుచుటయు వెండి సభకపు నడచుటయఃను. క. అంతవృత్తాంత “మొక ప య త్రాంతరమునఁ జేర్చి యీగ నదిచేకొని ఢీ మంతుఁడగు న్యాయకర్త య నంతరమున రానొనర్చె నా ప్రతిక క్షీజ్. వ. అప్పుడు. మ. ప్రతినాదిం గనిన్యాయకత దగ వేరా యొడ్ల సొమ్మిట్లు సం హృతి గావించియు ఇత్రమగ్ని శిఖల బ్రేలించుటల్ నా వెసజ్ నతి గావించి పదోద్భవుండనియె నెన్నండైన లేదయ్యె నే నితనిక్ వేడి ఋణంబు గైకొనుట స్వామి చీటిభస్మించుటల్. వ. అనిపలికిన న్యాయాధీశ్వరుండు వాదింగని యిట్లనియె. చ. కలహ సమక్షసాక్షులగు కాపుల పత్రపు సాక్షుల నిగా కులముగఁ జెప్పు మావనఁగ గొంకక దెల్పిన నాలకించి భూ వలయవిభుండు వారిని సభాగృహసీమకు రానొనర్చి వే బలికె నటన్మహానటక పద్దవిలోలధునీఘ నార్భటిక్ . గీ. కాల్చితివి చీటియని వాది కయ్య మాడు వేళనుడి వెనె చెంగట వేడికుమ్ము గలదె యనవింటి మమ్మాట గంటి మనల గతం మనపత్ర సాక్షుల గాంచి డు. క. దీనార సహస్రపు ప త్రాస్గ్ వ్రాలిడితిరే ఋతంబుగఁ బల్కు డోనరులార యనిన వా రానతులై వ్రాసినారమని పల్కిరోగి . వ. తదనంతరంబున న్యాయాధీశ్వరుఁడు ప్రతివాదిం జూచి యిట్లనియె 87 47 48 50 51 52 $58 54 份<noinclude><references/></noinclude> gpca7q924t4b6igmf25dxioqag5apk0 104 255224 616157 2026-11-11T13:29:45Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '88 మర్యాదా రామచరిత్రము. క. ఓయి ప్రతివాది నీఋణ మేయనువునఁబాపుకొందు విప్పుడు తెలియం జేయుము నాగ వినమ్రుం డై యాతఁడు పలికె బెదర కవనీశునితో E. గీ. అనఘ నా సాక్షిజనుల మీ రరసి తీరు మానమ...' 616157 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>88 మర్యాదా రామచరిత్రము. క. ఓయి ప్రతివాది నీఋణ మేయనువునఁబాపుకొందు విప్పుడు తెలియం జేయుము నాగ వినమ్రుం డై యాతఁడు పలికె బెదర కవనీశునితో E. గీ. అనఘ నా సాక్షిజనుల మీ రరసి తీరు మానము రచించుఁ డనిన నమ్మను జనాధుఁ డిచ్చు వారలకేగాని పుచ్చుకొనిన జనులకుండు నే సాక్ష్యంబు జగతీయఁదు. చ. అనినఁగు సీదనిష్క (పు సహస్రము న్యాయవిభుండు వైశ్యవ ర్యునకుఁ జతుగ్గజాతుఁడిడ రూఢిగఁ దీరు పుఁ జేసి పం పెనం చని ముని తెల్ప ధూర్జటి ప్రియంబున నింకొక దానిఁ జెప్పుమీ వినియెద నన్న నారదుఁడు పేశలభాషలఁబల్కె సమ్రుఁడై. క. కుతివీర దాయనక ధా తతి వినుటకుఁ జెప్పుతునఁగఁ దాపని వర్యుం డతను విరోధిం గనుగొని యతులిత మధురో సంచయంబులఁ బలికెజ్. - 2 మారు వాడీమణుల క థ . క. హేమకళాధామ శిలా స్తోమ విలాసైక సౌధ సుగమము మహితా రామతరూదామ శిరో ధౌమ సురాయనము బురవతంసం బలగు. క. మందార మాలి కాభి ఖ్యందగు నది దానిలో మహాశ్రీయుతులై యుందురు ద్విజరాజోరుజ బృందంబులు పాదజాతు లితర కులభవుల్. చ. కలఁడొక నూగువాడికులకందిసుధాకరుఁ డందు మారుఁడ స్బలుఁడతఁడాత్మజాయయగుఁ బద్మినియందుఁ గుమారుల మహా బలగణరాజ ధర్మనిధి భైరవ నాములఁ గాంచె మంజులాం గులఁ గులగోత్ర ధైర్యల నకుంఠితభోగ సుపర్వ వర్యుల. 55 56 57 58 59 59 60 60 61<noinclude><references/></noinclude> fqxbhlflpxogk02p4ptndkzxsxdynry 104 255225 616158 2026-11-11T13:30:09Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'ea Or IF ST . తృతీయాశ్వాసము. ఉ. వేగిన స్నానముల్సలిపి వేగమ చంద్రఁపు బొట్లుఁదీర్చి ద్యాగురు విన్ను నాయక పదార్చలు వేసి 8రోగ్రసీమలతో 65 బాగలు దాల్చి నాపణపు బజ్జును దిండుల నాని భర్మర త్...' 616158 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>ea Or IF ST . తృతీయాశ్వాసము. ఉ. వేగిన స్నానముల్సలిపి వేగమ చంద్రఁపు బొట్లుఁదీర్చి ద్యాగురు విన్ను నాయక పదార్చలు వేసి 8రోగ్రసీమలతో 65 బాగలు దాల్చి నాపణపు బజ్జును దిండుల నాని భర్మర త్నా గురు ముఖ్యవస్తువుల నమ్ముచు నుందు రజస్రమప్పురిం ఉ. మానిత మూతి౯ మారుఁడుగు మారుఁడ గారి సుధర్మనామకా స్థానము జేరి వాని తను జాతమణుల్ స్వకులాను చార మా కం: గానఁ బితృక్రియల్ సురుచిరంబుగ సల్పి మిధోను రాగముల్ 1507. బూనుచు వేరుగాక ధరఁ బొల్చిరి మాతృని దేశబద్ధులై. క. పిత్రార్జితంబులగు విగ తత్రాసపు మణులు బెట్టె దాచియు వారల్ మైత్రిఁ గనుచుండఁగా నొక రాత్రిం గడవాఁడు తస్కరత కవి గొనియెజ్. ఉ. మానికముల్ కనిష్టుఁడిటుమాటి యెఱుంగని వాని చాడ్పునన్ దానళుకొందకుండె నొక నాఁడల నల్వురు పెట్టెలోమణుల్ గానక నన్యుఁడొక్కఁడు గలండె కొనజ్ మనలోనే రత్నసం తానముఁ బోయె నంచును మిధ్య కలహంబులు బుపై వారికి. క. ఆరనిపో రీగతి తమ లో రాజిన మదనపల్లెలోని కరిగి కం ధీరవపీఠిక్ మర్యా 3 దారామునిఁ గాంచి యని రుదారోకుల చేజ్. గీ. అనఘు మందారమాలిక యందు నిలచి నట్టి వారము మారు వాద్యవ్వయుల ము వెంట ఉండి. మారుఁ డను వాని సుతుల మస్మజ్జనకుఁడు బెర జగంబున కరుగు నల్వురము మేము. ఆశా. మాత్రాజ్ఞావిధి నన్నదమ్ములముఁ బ్రేమఁ గూడి యుఁడంగ న చకుని స్మత్రాతంబులు పిత్రుపార్జిత త మణీ సంతానముల్ దొంగ దా . దా శత్రా సంబుగఁ దీసె దాన బలుకయ్యంబయ్యె మాలోన నే సూత్రానజ్ లభియింపనౌన్ (పణ స్ఫూర్తి లో కంపనే. 89 62 69 64 65 66 67<noinclude><references/></noinclude> 0j0l1piwtna8tjl5kg9jmlmyp2ipfb2 104 255226 616159 2026-11-11T13:30:28Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '90 మర్యాదా రామచరిత్రము. క. కన్నము వేయుట వేరొక తెన్నునఁ బోవుటయుఁ దలుపుఁ దీయఁట గనరా దెన్ని విధంబుల మాలో నున్నవి గతనములు గనుము యోచనతోడ౯. పీ. గమకు డోలాపీఠ రాజమై శౌరివతో వాసమైన కా...' 616159 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>90 మర్యాదా రామచరిత్రము. క. కన్నము వేయుట వేరొక తెన్నునఁ బోవుటయుఁ దలుపుఁ దీయఁట గనరా దెన్ని విధంబుల మాలో నున్నవి గతనములు గనుము యోచనతోడ౯. పీ. గమకు డోలాపీఠ రాజమై శౌరివతో వాసమైన కాస్తుభము కంటె నహర ధిశానుగ్రహమున సత్రాజిత్తు తాల్చిన శ్రీ శ్యమంతకముకంటెఁ బంతమ్ము వాటించి పార్ధుండు కొన్నట్టి ద్రోణి శిరోగ రత్నమ్ము కంటె శంఖచూళునిఁ జంపి సత్య భామాధినాయకుఁడు చేకొన్న మానికము కంటే గౌంజరీ సూతిచేత రాఘవున కాన వాలుగా ముజ్ విదేహ క న్యాలలామ ప్రేమఁబంపిన మణికంఠఁ బృథుమయూఖ బ్రాండ్ ములుగలవి పోయినట్టి కెంపులతుడుములు. గీ. ఈకరణిఁ జల్క న్యాయేశుఁ డిట్టులనియెఁ గంగు మీలోని చౌర్యంబుఁ దొందరఁ బడ కుండుఁడని యొక్క పక్షమట్లుంచి యొక్క నాఁడు వారిఁ బ్రసన్నాననమునఁ గాంచి. క. ఇతిహాసము మీ కొక్కటి హితవుఁగ వినుపించి చివర నేనడుగుదు నం. దతిశయ గుణవంతుల మీ వతికిం దోఁచిన విధమున మాటాడవ లెE. క. కావునఁ జెప్పెద నొకకధ భావించి వినుండటంచుఁ బల్కెం బ్రాహ్మీ దేవీ పదమంజీరా నావిల విలసఝుళంఝళారావములజ్. క. త్ర్యంబక గిరి కన్యా తీ రంబున నొక పట్టణంబు రాజిల్లు సుధా మంబన సాలాంచల విలి హాంబరమై ఖేయవేల్ల దహిలోకంబై. 3 లాలి 69 70 10 71 72 250 78 74 Ta<noinclude><references/></noinclude> h7kld572iilvs1kby5jviuj9x30my1b 104 255227 616160 2026-11-11T13:30:49Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '18 88 88 క. ఆపుట భేదన మేలెడ్ తృతీయాశ్వాసము. క్ష్మాపాలుఁడు చిత్రవర్మ సంభిఖ్యుఁడు సా - పారిజనాపార వ్యాపారానిల బిలేశయచ్ఛౌగ్యఁడిలక్. ఉ. ఆనరపాలుఁ డాత్మజల జాన్నయౌవిమలాఖ్యయందు 'సీ నా...' 616160 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>18 88 88 క. ఆపుట భేదన మేలెడ్ తృతీయాశ్వాసము. క్ష్మాపాలుఁడు చిత్రవర్మ సంభిఖ్యుఁడు సా - పారిజనాపార వ్యాపారానిల బిలేశయచ్ఛౌగ్యఁడిలక్. ఉ. ఆనరపాలుఁ డాత్మజల జాన్నయౌవిమలాఖ్యయందు 'సీ నాని సమానల సుతుల నల్వుర మన్మధ రాజ్యలక్ష్మి మేని విలాస సంపదలు మించెడిదాని సులక్షణాభిద మానవతీ లలామను గుమారిక నొక్క తెఁ గాంచి కౌసిలెE. క. మేదురశృంగారములకుఁ 200 బాదైన సులక్షణాఖ్య భామామణి సా మోగుఁడు చిత్రవర్మ ప్ర సాగుండను వాని యొద్దఁ జదువఁగఁ బెట్టెజ్. నాగంబులు జయించు నాగంబుల గలంచు నలినాక్షునూ గారు నడక తీరు 91 75 15 76 77 నజ్జంబులను మించు శబ్దంబులనుగొంచు కలికి దుక్కుల పెంపు గళము సొంపు పద్మరాగము మీరు పద్మరాగము గేరు చాన కెమ్మో హస్తములఠీవి జీమూతముల దుల్చు జీమూతములు గెల్చు సతి చన్నుల బెడంగు జెడ మెరుంగు హేమమునడంచు హేమము నేవగించు నాతి నెమ్మేని బిగిడంబు నాస్తికంబు అ జెప్పవలేమె సులక్ష్మీణాతక రాగ్య చక్కదనము ఫణాదరస్వామి కైన 2 మ. స్తనపంకేరుహ కోశముల్ జరణహస్త వ్యాజకంజప్రజం బును బాహాబిసముల్ శిరోజమధుపంబుల్ నాసికానిన్గతా భినవ శ్వాససుగంధముల్గలుగుట బృథ్విందదర్జా శ్రీ ప 78 ద్మిని యౌటొప్పదె గాక యున్న నిన మైత్రిం బ్రకాశించు . 79 వ. అనయిలభూమి పైన నలరారగ జేయుట పర్వతాలిమీ దనునభముంచుటింతయని ధాతను వేనగితిద్యవీయుడౌ మనసిజుడా పె యూరులను మంజుల రంభల పైనితంబ మే క దిని నకలన్న నా కపు దుదిం జనుగొండలనిల్పె వింతగ 80<noinclude><references/></noinclude> 3yhmip7nehjbq1mhcro84swmvo2s7vt 104 255228 616161 2026-11-11T13:31:09Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '92 మర్యాదా రామచరిత్రము. సీ. ప్రత్యక్షు బాహాట పాంచాలము లెఱింగి సంధరింఛోళిఁ జదువ నేర్చె మతిలోనఁ గర్తుకర్మక్రియల్ దెలిసియుఁ బద్య తాత్పర్యంబుఁ బల్క నేర్చె గణ యతి ప్రాస లక్షణమ...' 616161 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>92 మర్యాదా రామచరిత్రము. సీ. ప్రత్యక్షు బాహాట పాంచాలము లెఱింగి సంధరింఛోళిఁ జదువ నేర్చె మతిలోనఁ గర్తుకర్మక్రియల్ దెలిసియుఁ బద్య తాత్పర్యంబుఁ బల్క నేర్చె గణ యతి ప్రాస లక్షణములు శోధించి ఘన కవిత్వంబులు గట్టు నేర్చె AP పీ స్వరము ల్లయలు రాగ సందర్భములుఁ గాంచీ భావుక గానంబుఁ బాడ నేర్చెఁ దరుణ శోణాంగుళంబులుఁ దంత్రులందు అమృతం ar PF నించి భూరిచిపంచి వాయించి మధుర గీతి కామృతలహరి కాజాత మొదవఁడి జేయఁగా నేర్చె స్వసఖీని కాయ మలరణం ఉం క. సకల కళాకాశలయై శుక మధుగాలాప గురునిఁ జూచి పలికెనే ఉం నిఁక నీట మీఁదటఁ దావక నికటము విడి యంతిపుర మునికిఁ జేయవలెజు. 81 ఉపించి ఉ 82 శా. దాసీ సంఘములో శతాంగ గజ గంధర్వంబులో భాసుర Got an శ్రీ సౌధప్రజయంబులో సుమణులో శృంగార భూపాళంలో ఢికీ వాసస్సంతతులో చమూ ప్రతతులో భవ్య మాసీమలో ఎగిరిపోవు దీసారా యిపుడేను మద్గురునిచేఁ దీర్పింతు నీయిష్టముల్. మ. అనిన న్నీ జనకుండు మాకుఁ గడు నెయ్యంబారు నర్పించు జీ వనమే చా లివి యేల మాకు భవ గుద్వాహోపరి మాన'కే తను కేళిక్ విభుఁగూడు నాఁడొదవు సౌందర్యంబుతో వచ్చి కై కొనిపోవమ్మ మదాజ్ఞ నవ్యములుఁ గోరంజుమీ బాలికా. క. నావిని, యాబిడశుద్ధాం er తావాసముఁజేరి మంచిదని యంతట ధీ రావనుఁడు చిత్రవర్మ దం ష్మీనర్యుడు కూతు పెండ్లి సలుపఁదలం చెక్ . చ. తలఁచియు సింధు దేశవసుధారమణ మణికుండలాధిపుం 070 బిలువఁగఁ జేసి గీల్కొనిన ప్రేముడితోడ సులకుణాంగ నా తిలకము నిచ్చి పెండిలి సుధీప్రకరఁబులు సర్వబాంధవా ఆడించ వళు లమరు ల్నుతింప నతి వైభవయు క్తినొనర్చె సర్వరక్షా లు ఇది 83 84 18 85 86<noinclude><references/></noinclude> 70ghthtmbqwebbder3i9i2us1uxscll 104 255229 616162 2026-11-11T13:31:24Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'తృతీయాశ్వాసము. గీ. పరిణయానంతరమున వైభవము మీద బంధు సంతానముల కతిప్రమద మెసఁగ లాలితముగ గర్భాదాన లగ్న మొకటి నిర్ణయింపంగఁజేసె నా నృపవరుండు. శా. దీపవ్రాతములం గనుంగొని విభీతింబార...' 616162 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>తృతీయాశ్వాసము. గీ. పరిణయానంతరమున వైభవము మీద బంధు సంతానముల కతిప్రమద మెసఁగ లాలితముగ గర్భాదాన లగ్న మొకటి నిర్ణయింపంగఁజేసె నా నృపవరుండు. శా. దీపవ్రాతములం గనుంగొని విభీతింబారుఁ జీఁకట్లు నాఁ బైపై రత్న గవాక్షనిగత సుధీప స్తోమ ధూమంబు లా శాపూగంబులు ప్రాక క్షీరశరహంసక్ష్మాధ రేటాండురం బై ప్రాలేయ మయూఖుద్ధ శిఖరంబై గ్రాలు సౌధంబునన్. మ. వర హేమా హరిణీముఖాప్సరసలతో వల్లవ్యు పేతాంబుజో దరు రంభావృత యకు నాయక సుతుం దారాసమేత క్షపా కరు దృక్పాద సతీయు లేంద్రుని నలంకారంబు శోభిల్లఁ జి త్తరువు ల్రాసిన కుడ్యముల్గల సముద్యత్కేలి గేహంబునజ్. చ. పగడఁపఁగోళ్ళు బచ్చనునుబట్టెలు మేల్మికడాని బందులుం జిగిఁదళుకొత్తు దోమ తెర జిల్లుము రాళఁపు అక్క పాన్పు నా నగ నెలు గిచ్చుచుండు సకినల్ మృదులంబగు వట్టివేళ్ళు చేఁ దగిలిచినట్టి వీవనలు దార్కొను భాస్వర తల్ప మందొగిజ్ . క. అలరారుచున్న మణికుం డలరాజు సమీపమునకు నలినాయత నే త్రలు కొంద ఱలసులక్షణ నలముకొనుచుఁ దెచ్చి రతిమోదమునక్ . 93 88 89 90 91 సీ. చెలియేలకో నన్ను (బిలిచెను మాటాడి వస్తునంచని చనె వనిత యొక తె రవణం పుఁ బెట్టె దూరముగ నుంచితిని నేఁ బోదు నంచని పోయెఁ బొలతి యొక తె నిద్దంపు వలపుఁ బన్నీరు గాచితిఁ దెత్తు విదిగో మంచని యొక యింతి చనియెఁ దుల లేని పువ్వు పెత్తులు గలవవి దెత్తు నని యొక్క వనితె మెల్లనఁ దొలంగెఁ దతమణీభి తికాధగద్ధగితదర్ప ణాంతర ప్రతిబింబిత స్వాకృతులను గాంచి రాకన్య సఖులుగా నెంచి యుండ ఱఁ దల్పుఁ దొందరగ మూసి. 92<noinclude><references/></noinclude> jk2slxg6omlsn8hy8oir7tlnxudajdr 104 255230 616165 2026-11-11T14:13:16Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '94 25 మర్యాదారామ చరిత్రము, మ. త్రపచే నౌఁదల యెత్తకం దలుపు చేర్వన్ని ల్చియఁన్నట్టి యా నృపకన్యం దధీశ్వరుండు మదనోద్రేకఁబుం బట్టఁ దో రఁపుఁ బుల్కాంకుర సంచయంబులు శరీరంబందుఁ దోఁచె...' 616165 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>94 25 మర్యాదారామ చరిత్రము, మ. త్రపచే నౌఁదల యెత్తకం దలుపు చేర్వన్ని ల్చియఁన్నట్టి యా నృపకన్యం దధీశ్వరుండు మదనోద్రేకఁబుం బట్టఁ దో రఁపుఁ బుల్కాంకుర సంచయంబులు శరీరంబందుఁ దోఁచెజ్ సతీ వపురంతఝటితాత్మ, భూశరగరుత్వాకుల్వెలింబర్ఫెనాజ్. క. అంతట శయ్యకు నాసీ మంతిని డాయంగఁ జేసి వదనోద్రేక స్పాంతుండై తద్వృత్త కు చాంతరమునఁ గోల్లడింప నది వినయమునజ్ • గీ. ఆత్మదోదగ్ర రాగప్రభాంకురములు నిగుడఁ జెనిమిటి కేల్వట్టి నిలిపి బంధు జీవవిడితోష్టరుచులు తారావి కాసి ఉండింది. దంత కాంతులు దళుకొ త్తం దరుణిపలికె. వంటి ఉడికిలి శా.. జీవేశేతిరదేవుఁ డీవసువతి సీమంతిని శ్రేణి కీ క్రేవంజూచిన లేఁడు ప్రాక్కధల సూరి వ్రాతము లెప్పఁగా నేవింటి న్మదభీష్ట మా హృదయ మాహృజాంగ మీ పాయము న్నీ వయ్యెక్ మఱి వరులే దనిశము న్నీ నాయెడ న్నాయకా. గడు కె. సతత మిషార్థ సిద్ధిదుఁ డతినకుఁ బ్రాణేశ్వరుఁ డెయాఁ గావునఁ బూ నితినొక వ్రతంబు దానిక్ హితవు ఁగఁ దుదముటఁజేయు టిది నీది యగు౯. ద, జనకునియాజ్ఞ చే మును బ్రసాదమహీసునొద్ద గౌరవం బునను విశిష్ట విద్యలనుబొందియు నేను పదావిధాన నా తనిఁ దనివారఁజేయుటకుఁదార్కొన కెవి గ్రహింపక న్నమం గోసుమనియెజ్ హృదీశ్వ రునిఁగూడెడిచోఁ దనయాన కల్ల భా. గీ. చాలు గురుకట్నమిది దీనసంత సంబుం దాల్తుననిపల్కె నా ప్రసాదద్విజుండు 2 కావునఁ గృతార్ధఁజేయ నాజ్ఞయడు మంచుఁ జెక్కి శులు దువ్వ నాతండు సెలవొసంగె. క 93 91 95 96 97 98 86 99<noinclude><references/></noinclude> sod14868nqv7dwqev5dn1as2anailrl 104 255231 616166 2026-11-11T14:13:36Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'BOT For 911 Gö సతృతీయాశ్వాసము ఆడు దండ శా. ఆ రాజానన దిడ్డిగారిఁబడి యుద్యం ధ్వాంత కంది ప్రమ : గ్నా కూడాఖిలలోక మైఫరఁగి మిట్టాడ న్నరుల్లేమి భీ అందం కారం బైతగు మార్గపార్శ్వతరు సంఘాతాంత...' 616166 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>BOT For 911 Gö సతృతీయాశ్వాసము ఆడు దండ శా. ఆ రాజానన దిడ్డిగారిఁబడి యుద్యం ధ్వాంత కంది ప్రమ : గ్నా కూడాఖిలలోక మైఫరఁగి మిట్టాడ న్నరుల్లేమి భీ అందం కారం బైతగు మార్గపార్శ్వతరు సంఘాతాంతరణి యం దౌరా పోవుచునుండె సాహసికల్ టాశ్చర్యమే భామినుల్. మ. వద నేందుప్రభ లంధకారమును జంపం గంధ కాశ్మీర సం పదలుర్పీ స్థలికి సఖాఁఘ్ని తలములో బ్రామం దరువల్లి వి ద్యదనీకంబులనీన ఘ్రాణ పరియు కోచ్చ్వాసవారంబు చేయ బదిదిక్కుల్ సురభి,ప్రపూర్ణములుగాఁ బర్మాక్షి తాఁ బోవఁగజ్. సీ. కౌను పైనొక నీలికాశ బిట్టుబిగించి నలుపగు మట్టెలాగల ధరించి సదనదీపికలార్ప శలభ పేటికఁగొని సుప్త పెంపగు మ మచ్చుచూరదా చులకన మోరచ్చు మలక వాల్గవఁబూని వస్తుదృశ్యాంజన ఎరము' నెనసి తటుకున కెక్కఁ గర్కటక రజ్జువుఁ బట్టి కన్నంపుఁ గత్తిఁ జంకను ధరించి గ్రామరక్షకు లఱుఁ నాగ్భటుల కులికి ఉటించిం సందుగొందుల నిల్చుచు. జాలు చెట్లు నీడ నెపంగుచును వైపు నేనుకు చాశ 300 లఱయుఁ గత్తెర కాఁ డొక డబలఁ గాంచి. వ. ఇట్లని విక్కరించే మ. కలవారిండ్లకుఁ గన్న ముల్బొడిచి వేగం జపుగాఁకుండలో పలికిం బోయి దంతరస్థలుల దంభ స్ఫూర్తితో దాచు సొ మ్ములుఁ జేకూర్చెడి వేళ ' గాటముగ నబ్బం గుత్తి మీఁద హళా హళి పేరెంబిడి నట్టిసేగి యిపుడాహా గాసి లేకేర్ప డెE. క. ఏచక్కటి కేగుదునని సన్మణీరూ వంద మందగించవు. యోచించుచు నున్న నాకహో సన్మణీభూ పాచయయుత సతి యొక్క తె గోచరమయ్యెక్ విధాతఁ గొనియాఁడందగు౯. వ. అని వితర్కించుచు ఉ. కాలపయోదఖండమును గన్లోని తల్లడఁ పాటుఁ గాంచునాఁ జాల పదఁబునాఁగ మది ఝల్లని రాసుతఁజేట్పడంగ నా భీలత దోవకడ మదవీయము గాఁజని నిల్వరించి యా బాలకిఁ జూచి తస్కరుడు పల్కెఁ గడుంబరుపానులా పండై. 95 100 101 102 103 101 105<noinclude><references/></noinclude> ku1lu2hruxs43k44bo6nsak8vkq59d9 104 255232 616167 2026-11-11T14:13:50Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '96 201 మర్యాదా రామచరిత్రము. క. ఎందే గెద వీ భూషా బృందంబుల నిడక తడవుఁ బెట్టకుమా నా ముందగఁబడి చినరా దర విందభవాదులకు సొమ్ము విడువకఁ డరుణీ. గీ. అనిన గడగడవడఁకి రాజాత్మజాత డిల్లపడి తస్...' 616167 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>96 201 మర్యాదా రామచరిత్రము. క. ఎందే గెద వీ భూషా బృందంబుల నిడక తడవుఁ బెట్టకుమా నా ముందగఁబడి చినరా దర విందభవాదులకు సొమ్ము విడువకఁ డరుణీ. గీ. అనిన గడగడవడఁకి రాజాత్మజాత డిల్లపడి తస్కరునిమించి వెళ్లఁజాల కాగి భయమున నీతి సత్యంబుఁ దోఁప నను పమాలా పములఁ బ నతనితోడ. మ. కలసొమ్ముబడవుంచ కిచ్చెదను దొంగా వేగ మింకేల వం టిలుఁ గుందేలొ గిఁజొచ్చుఁజందమున నేని ట్లైతి నేరీతిఁలోఁ గలదాన గవణంబులీక యిఁక నాకర్ణింపుమీ నానయో క్తులు నూకొట్టవయేని దైవమయినం దోడై తగ మెచ్చుఁగా. క. ఇలా నెవ్వ రెడ్డి చేసినఁ దొలఁగక తత్ఫలము నొందుదురు తప్పదు తె క్కలికాఁడగు నీచే నే బలమరి 7.సిలు టె సాక్షి పరికింపంగ౯. చ. పదముల మీఁద నన్యనృప పంక్తికిరీటమణీమయూఖ సం పదలొలయక్ సభాస్థలిని భాసిలుమజ్జనకుండు కోరిక ల్పదపడి తీర్పఁగా సుఖతఁ, బాటిలు నేనిటు లైతి నుర్వి నా పదఘటియించునపుఁ దన భాగ్యముఁజెప్పఁగ నేలఁ దస్కరా. క. ధరణీసురుఁ జంపుటయుం గురుపత్నిం గొనుట మధువుఁ గ్రోలుటయును ద స్కరకృత్యము నాల్గు మహా దురితము లై దవది వీరితో హితవుఁగదా. వ. కావునఁ బంచమహాపాతకంబులలో నొక్కటికదా చౌర్యం బెల్ల 106 107 108 109 110 111 పాపంబు లకుఁ దలకట్టగు దీని మానవలదే యనిన నయ్యంగ గమాటలకు దొంగ పక పక నవ్వి యిట్లనియె 112<noinclude><references/></noinclude> sikovo7cv0ie2lhl7haoftycsq64n58 104 255233 616168 2026-11-11T14:14:01Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'తృతీయాశ్వాసము ఉ. అంగన సవ్యసాచి మొదలైన పురాతన వీరులు స్పడిం . భంగముఁజేసి కైకొని రపారత రార్ధచయంబు వారు మా వంగడపు వజీరులనువార లెఱుంగుదు నాటనుండియుక్ రంగుగ వచ్చుచున్నదిది ప్...' 616168 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>తృతీయాశ్వాసము ఉ. అంగన సవ్యసాచి మొదలైన పురాతన వీరులు స్పడిం . భంగముఁజేసి కైకొని రపారత రార్ధచయంబు వారు మా వంగడపు వజీరులనువార లెఱుంగుదు నాటనుండియుక్ రంగుగ వచ్చుచున్నదిది ప్రాగనుచారము పాపమేధర. క. ఏపగిదినైన భర్మ క లాపంబుల నీవటులఁ దొలఁగఁ జూచెదు మా యాపాటవంబు మా దెసఁ జూపకు సొమ్మియనమ్మ శుకమృదువాణీ. గీ. అనినఁ బ్రత్యు క్తివీనిఁ గెల్కిన వినంగ రాని వెన్నో వినంబడుఁ గాన ముందుఁ గర్జమున్నది ప్రస్తుత కార్య వాది. నీ పలుకుటొప్పు నాని వాని కబలపల్కె. క. మాంసల భుజచోరకులో తంసా యశమందెవీవు తలఁపొక్కటిన హింసింపకఁ జేయుము స ఖ్యంసాప్తపదీన మన్న యది సార్ధముగళ్, క. కలఁడొక్కఁ డీసమీప 97 118 14 ఉన్ 115 , 116 స్థలి మద్దురుఁ డతనిఁ గొల్వఁజనియెద నచ్చో 4 సెలవుఁ గొని వచ్చి భూపా వళిఁ దప్పకనిత్తుఁ జోరవర్యానీకున్. ఉ. నా విని వాఁడుపల్కె లలనా కులటాచరితంబుచేత సొ మ్మివుగడించుకొంటి విపుడెంతవిర క్తివహించె దౌర మా యావిధి నన్ను బేల్వరచి యరదవుల్కొనున్నుచ్చుఁ బాపుకో బోవు టెఱుఁగుదుం దెలుసుఁబో నినుబోటుల టక్కుఁజైదముల్ . ఉ. చేతికివచ్చువస్తు వెడఁజేసెడినీతులువిన్న వాఁడు దొం గాతని: దప్పిపోయి తమయాభరణంబులొ సంగవచ్చు వాఁ డీతరి నేనుహాస్థలుల నేయుగమందున లేఁడుసుమ్మి య జాతదళాయతాక్షి వెడఁ బల్కు లింకేటికిఁ జింతలేటికిన్. 117 118 119<noinclude><references/></noinclude> goqeaxg5zrkypjaam3koy4z90xc8yit 104 255234 616169 2026-11-11T14:14:11Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '98 మర్యాదా రామచరిత్రము. క, కామిని యభిసారిక వై యేమగనితో పొందుగల్ప సేగెదపొగ దే మందర సా మ్మేనూడ్కిని దక్కదీయవే తడవేలా. గీ. నఁ జెమూసి శివశివ యనుచు రాజ కన్య ననునమ్మవయ్య తస్కరుఁడ య...' 616169 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>98 మర్యాదా రామచరిత్రము. క, కామిని యభిసారిక వై యేమగనితో పొందుగల్ప సేగెదపొగ దే మందర సా మ్మేనూడ్కిని దక్కదీయవే తడవేలా. గీ. నఁ జెమూసి శివశివ యనుచు రాజ కన్య ననునమ్మవయ్య తస్కరుఁడ యొక్క శపథము నని పెక్కులు సలుప వినక యున్న ఁ జివరకు నతని క కయ్యువిద ని మ. సులభుం డెవ్వఁడు భక్తకోటులకు నిస్తుల్యుండు సృష్టిస్థితి ప్రళయాపాదకుఁ డెవ్వఁ డచ్యుత చతుర్వకేంద్ర సంపూజితా మలపాదద్వయణుఁ డెవ్వఁ డట్టి శివుతో మారొఁడు జేవేగలం డిల నం చాడినఁ బాపమొందుదును నీకీకున్న మద్భూపాళులతో . క. అనిశపధమిడిన చోరుడు తనుబొమ్మని సెలవొసంగి తన్వి గురునికే తనమున కే తెంచియు నా యన గనుగొని బల్కె మృదుత గాలాపములక్. మ. గురుకట్నంబగు త్వాన్ని దేశమును గైకోవచ్చితి న్మమ్మనో హరునింగూ డెడు వేళ సుమ్మిది మహాత్మా నాకు సెల్విమ్ము కు తురునుం గోడలు శిష్యురాలును జపాధోజాస్య తో బుట్టు లి దరణీమండలి నందనీ సములు గాఁ దణ్ణాళి పల్కుంగదా. క. కావున భవదాశీర్వచ నావిర్భవ మంగళంబులందుగు అని ని స్సేనింపవచ్చితి దయా భావంబునఁ జూడుమయ్య పండితవర్యా. వ. అనిన గురగుండుబల్కె_ఁ గమలానన నీమున మేఁ బరీక్షఁ గాఁ న నిలఁని మదిఁ గామిత మొండు లేదు కూఁతుతో నెనయగు టేమి సందియ మహీనతరంబగు భోగమందుమీ పెనిమిటిఁగూడి యం చనుప భీతర్పు గోక్షణ సమ్ముదంబున జ్. 120 121 122 123 124 125 126<noinclude><references/></noinclude> qafi9tpzjnsahlhlmhqg9vcqx1w76qc 104 255235 616170 2026-11-11T14:14:22Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'తృతీయాశ్వాసము. గీ. మరలఁ జోరుఁడున్న మన్కికిఁ జనుదెంచి యతనిఁ గాంచి తస్క రాష్ట్ర గణ్యు తావకాజ్ఞం వజ్ఞఁ బోవుతుఁ గల్గు భూషలు గనుము కొనుము కరుణ గడలు కొనఁగ గీ. అనినఁ దత్ప్రత్యయస్...' 616170 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>తృతీయాశ్వాసము. గీ. మరలఁ జోరుఁడున్న మన్కికిఁ జనుదెంచి యతనిఁ గాంచి తస్క రాష్ట్ర గణ్యు తావకాజ్ఞం వజ్ఞఁ బోవుతుఁ గల్గు భూషలు గనుము కొనుము కరుణ గడలు కొనఁగ గీ. అనినఁ దత్ప్రత్యయస్థితి కతిముదశ్రు ధార మమలంగా నాభిల్ల తస్కరుండు భూపసులేకుఁ బదక్షిణంబుగ నువచ్చి యడుఁగులకుఁ గోలుమోడ్చి యి ట్లనివచించె. శా. తల్లీ తావక సత్యమేమని మదాత్మం దల్తు నీ లోకముం దిల్లాండ్రెవ్వరు నీకు సాటి దమయంతీలాసుతా కేశినీ కల్లోలిన్యధి రాద్భవాహిమకు భృత్క న్యానసూయా శచీ ఫుల్లాఔస్యలతో సమానమని నిన్బోల్పంగ వచ్చుగ దే. సి. పుట్టీల్లు మరిచొచ్చి నట్టిల్లు వృద్ధిఁ గావించి నెగడిన సావిత్రికంటెఁ బతి 99 127 128 129 చిచ్చుఁజొరమన్న భయమంద కగ్నిప్రవేశమైనట్టి యుర్వీజకంటెఁ బ్రాణనాయకునకై పరులకమ్ముడుఁబోయి వ్రతముఁ గోల్పడని చంద్రమతికంటే మగని వే ల్కూటిలోఁదెగిన సహించి భుజించిన యల యుగ్రసేనికంటెం గౌశికుండను నొకద్విజ గ్రామణికిని భూత భావ్యర్ధములుఁ దగబోధజేసి జనకు పురమున కనిపిన సాధ్వికం టె నధికురాలవు గదవమ్మ యజ్ఞవదన. చ. అనవిని మందహాసముఖియై శఫరా వచించె నోయి కా ననచర నీసహాయముననా కొదవె నడుమేలు బాసలు ద్వీని మదినమ్మి దొంగయరరే విడునే గుణినీవు గాక యే మనివివరింతుఁ దావక సమగ్రకృపావిభవంబు నియ్యెడన్. క. తడ వేటికిఁ జేకొనుమీ తొడవులు నేనింటికేగుదు న్మెల్లన నీ యెడవ ర్తిలుమాటలచ ప్పుడు మహి నెవ్వారు విన్న మోసం బెసఁగున్. న. అనిన వినయవినమితో త్తమాంగుండై దొంగ యిట్లనియె. 180 131 182<noinclude><references/></noinclude> lplm30egnzz45ll58m7iub81s4iqpbj 104 255236 616171 2026-11-11T14:14:33Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '100 మర్యాదారామ చరిత్రము. ఉ. తెంచితి భద్రసూత్రములుఁ దెచ్చితి నార్యుల సొమ్ములెల్ల నా ర్జించితిఁబాంధులం జెరిచి చిక్కకకన్న పుదార్లుదూరి గా లించియుఁగొంటిఁబౌరతతిలిబ్బులు పాప...' 616171 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>100 మర్యాదారామ చరిత్రము. ఉ. తెంచితి భద్రసూత్రములుఁ దెచ్చితి నార్యుల సొమ్ములెల్ల నా ర్జించితిఁబాంధులం జెరిచి చిక్కకకన్న పుదార్లుదూరి గా లించియుఁగొంటిఁబౌరతతిలిబ్బులు పాపమనాక నీగతి న్నించితిఁ బొట్టపోయ జననీ కలకాలమఘప్రవర్తనన్. క. ఇన్నీ చవతము నా కెన్నఁడువిడు సుగతి కెట్టు లేగుదు సొమ్ము ల్పన్ను గఁజేకొనిపొమ్ము ప్ర సన్నత దీవించినన్ను సాధ్వీతిలకా. గీ. అని వచించి శంబరాంతకుం డాత్మనౌ గ్యంబుతోఁడ సొమ్ములన్ని విడిచి 183 184 జనియె దిష్ఠిత్రోవఁజనుదెంచి నృపకన్య శ్రీకరమగు మేఁడపైకి నెక్కి. చ. గమగమలాడు వాసనలు గ్రమ్మెడు పానుపుటింటికాపై స క్రమముగవచ్చి ప్రాణవిభుకట్టెదుటం జిరునవ్వలాన నా జ్ఞమునఁదొలంక నిల్చి గుగుసన్నిధి కార్యము మధ్య మస్థలా గమ విధమంతఁ జెప్పెను శుకప్రతిమాన కలాను లాపయై. వ. అప్పుడు 185 136 187 ఉ. ఇంగడింది సాహస మహీనతరంబుగఁజేసె నీపెఁ దాఁ గంతుని సంగరక్రియకుఁగా మును పెన్నిటుఁజేసెనో విచా రింతు ననా కతండు గొమరె న్మరు కేళికిఁజేయఁబట్టి శ య్యాంతర సీమఁజేర్చెఁ గుసుమాస్త్రుఁడు వేజయ శంఖమూదగ౯. వ. అమ్మిధునం బనవద్యసౌఖ్యం బనుభవించుచుండె నవీ సకందర్ప సంగరా యాత యగు నిజకాంత నవ్యస్థలముల కనిపిన విభుండొక్కరుండును గుర్తునియానతి జవదాటక తస్కరునితో నాఁడినమాటఁ దప్పక యేతెంచిన కాంత యొక్క త యతిలావణ్యవతియగు రాజపుత్రిక స్వపురోభాగంబున నివసించియున్న మోహావేశుండుఁ గాక పుత్రికాభావం బంగీకరించి వీడ్కొలిపిన యుపా ధ్యాయుఁ డొక్కరుండును బ్రమాణంబు నమ్మి విడిచిపుచ్చి సొమ్మి వచ్చిన మెచ్చి విరక్తి వహించిన చోరుం డొక్కరుండుము నీనలుగురి యందు వధికు లెవ్వ రని యడిగిన 138<noinclude><references/></noinclude> fi5crcdvvuzsqy9gtx1nlhygovitgm9 104 255237 616172 2026-11-11T14:14:46Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'సీ. తృతీయాశ్వాసము. 101 అన్యునోద్దకు సంశయము మాని చెలినంపె నధిపుఁడే యధికుఁ డంచాఁడెబెడ్డ గురుఁ డల్ల రాఁబుప్పు కోమలిఁ దలపఁ డెన్నగఁనెక్కుఁడనియె రెండవయతండు మరువదు గురువాజ్ఞ మఱ...' 616172 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>సీ. తృతీయాశ్వాసము. 101 అన్యునోద్దకు సంశయము మాని చెలినంపె నధిపుఁడే యధికుఁ డంచాఁడెబెడ్డ గురుఁ డల్ల రాఁబుప్పు కోమలిఁ దలపఁ డెన్నగఁనెక్కుఁడనియె రెండవయతండు మరువదు గురువాజ్ఞ మఱిబాసఁదప్ప దయ్యతిన హెచ్చనియె మూఁడవయతుడు నుడువునమ్ముటయఁఁ జీఁబడినది విడుచుటఁ దస్క రుఁడె మేలనియె నాల్గవయతండు న్యాయకర్త తదీ ఈ వాక్యంబు లెల్ల నాలకించి కనిష్ఠమో మపుడుచూచి దొంగవీ వైతి మాచేత భంగపడక మును పె రతనమ్ములిమ్ము తెమ్మనియెఁ బిదప గీ. కల్లు ద్రావెడు వానికిఁగల్లు మఱి యుఁ బాలుఁద్రావెడు వానికి ఁచాలు స్మృతికి వచ్చుఁ గావున దొంగను మెచ్చుకొనియె వీఁ డనుచు నెంచి రత్నము ల్వెలువరించె. క. ఆపలుకులు విని హృదయ వ్యాపితభయుఁడై కనిష్ఠుఁడంతకు ము స్నే చేపడినమణులుఁ దెచ్చి ప్ర తాపార్కుండైన రాము దాఁపుననిడియెన్. మ. అల ధర్మప్రభుఁ డామణీతతులు న్యాయవ్యాప్తిభాగించి వా కల కవ్వేళనో" సంగి పంపె స్వయశో రాజద్విపాండు ప్రభా వళు లాశాలిట సంస్థితితో మదవశాస్త్ర శ్రేణి కాదీర్ఘు ని ర్మలదంతంబులతో నిరంతరము సంబంధంబు వాటిఁపఁగన్. క. నావిని కర్మందీట్బయ భావని కేతనుఁడు శూలపాణిముదితుఁ డై దీక్షగఁ జెపుమింక ననం బావనుఁ డానారదుండు పల్కెనలరుచుకో. -- జయసింగుని కధ 1- శ్రద్ధరా, కలఁడార్యావర్తమందొక్కఁడు కుసుమశరాకారుఁ డవ్యాజవాచా కలనాదక్షుండు ప్రాద్దిక్కరివరకరసంకాశబాహుండు ప్యూర్టో జ్వలవక్షుం డద్రిక న్యేశ్చర చరణ సరోజాత చేతో మిళిందుం డ లఘుద్రవ్యుడు శ్రీదోహలుఁడును జయసింహాభిదా నాయ్యం డీశా 189 140 141 142 143 144<noinclude><references/></noinclude> a9sdd8jbddc39mcbghfnilv0iy9zmrw 104 255238 616173 2026-11-11T14:15:04Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '102 101 మర్యాదా రామచరిత్రము. క. అతనికిఁ జంద్రికయను గుల GO సతియుండుం దాని మేని చక్కఁదనం బ ద్భుత మైక సుబటు జగ త్రితయంబున సదృశప్రదీప్తంబగుచు. ఉ. ఆమిధునంబు రూఢతర మైనవయః పరిపాక భవ్యరూ...' 616173 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>102 101 మర్యాదా రామచరిత్రము. క. అతనికిఁ జంద్రికయను గుల GO సతియుండుం దాని మేని చక్కఁదనం బ ద్భుత మైక సుబటు జగ త్రితయంబున సదృశప్రదీప్తంబగుచు. ఉ. ఆమిధునంబు రూఢతర మైనవయః పరిపాక భవ్యరూ పామిత సంపద సమతనందుట నిత్యమిథోను రాగదీ క్షామతితో సమోహనవశాపురుషేభయుగంబుఁ బోలికం దామరతంపరై రధికదర్పితదర్పక జన్యసంగతి. మ. సమయం బీకరణింగ్రమింపఁ దమకు సంతానము నేమిఁ జి త్తమునం జంతవహించిపల్కెఁ బతిక తన్వివతంసరి బహ త్యములేనట్టి మనుష్యకోటికి మహాత్మా ధాత్రి శ్రీ లెన్ని ప్రా ప్తములైనం విను శూన్య గేహవృతదీపశ్రేణు లట్లాడదా. క. కావున సంతానార్ధుల మై విసువఃఁదిరుగుదుమె మహాపుణ్య క్షే త్రావళి నా నుత్సాహము తో వెడలె వాఁడు భార్యతో నవ్వేళజ్. సీ. సౌరాపగోదక స్నానంటుఁ గావించి వారణాశీపురీశ్వరునిఁ గొలిచి మహితప్రయాగస్థ మాధవువర్చించి కేదారనాధు భ క్తిని భజించి యగల నవంతి కాధవునకుఁ గ్మీడ్చి క్రౌంచామ రేంద్రునిఁ గాంచి మ్రొక్కి శ్రీశైల నాధుని సేవఁజేసియు మహాకాళ మీరు శేఖరునిఁ బొగడి శేష పర్వతనిలయుఁ గాంచీని వాసు రామనాధుఁ జిదంబరరమణు నాయ హోబల స్వామిని నుతించి యొప్పు మీరం డయా యాత్రలకై వారు నడచు వేళ ట 145 146 147 148 149 వ. మదనపల్లెకుం గమాృతిమాత్రంబగు దూరస్థలంబున విశాలశాఖాభిరామంబై నిగమంబుగమనిక దీర్ఘ జటాజటిలంబై మునిరాజునోజ మంజుల మహాపరా కీర్ణంబై యంధ కారిశీతరుబుడంబున దీవ్రతర విప్రవర సేవితంబై జన్నంబు చెనున్న బలా ప్రకాండంబు గావున మరున్నా నాగని శుద్ధంబై న్యగ్రోధంబు గావుననిధు<noinclude><references/></noinclude> mi97obx88jkratknoc89h7fl2ddzsvn 104 255239 616174 2026-11-11T14:15:17Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '031 061 తృతీయాశ్వాసము. 103 సమాశ్రయుంబై విలసిల్లు చుఁగను బట్టు నొక్కవటానోహకంబుగని తన్ని కట నిబిడని శాంతానంతం గాంతా కాంతులు పదశ్రాంతులు వాయఁ గూర్చున్న సమయమున. సీ. సరిగానమర్చి కత...' 616174 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>031 061 తృతీయాశ్వాసము. 103 సమాశ్రయుంబై విలసిల్లు చుఁగను బట్టు నొక్కవటానోహకంబుగని తన్ని కట నిబిడని శాంతానంతం గాంతా కాంతులు పదశ్రాంతులు వాయఁ గూర్చున్న సమయమున. సీ. సరిగానమర్చి కత్తెరను వైచిన కాక పక్షములెక్కిళ్ళ పైన దూఁగ జైలు నొప్ప నుదుటఁ దీర్చిన చెంది కంపుబొ ట్టతులారుణ ప్రభా తతులనీన సన్నంపుఁ దులసిపూసల పేరుదోయి కంఠస్థానముందు సౌందర్యమూన్ప నిద్దంపుఁ బెఁడిరంగద్దిన కేడెంబుఁ జరమాంగనీరుపైఁ నౌకళింశం గ్రూరకా చేయసంభసికోశ మొండు కక్షమునవ్రేల ఛత్రివంగడమువాఁడు రామ సింగు సమాఖ్యుఁ డుద్దామగమన రయముతో డాసె నవ్వట ప్రాంతభూమి. క. డాసి త్రిలోకవిజయో ద్భాసియగు మనోభవుఁడు హితంబుగఁ జికిలీ చేసిన శరమనఁబొల్పు వి లాసిక్ జంద్రికను ముంగలం గనుఁగొనియెల్. ఉ. కాంచి మనోజశాతశర కాండ విశీర్ణహృదంబుజాతుఁడై యెంచుఁ దదంగ నామణిము భేందుని గానికు చద్వయంబువ ర్ణించుచునుండు నాపెకటి నీటుఁగనుంగొను సారెసారెఁబ ర్వించును జూపు నా చెలియ వృత్తపుటారులు రెప్పవేయక౯. వ. ఇ టాలో కించి తనలో నిట్లనియె. ఉ. ఎక్కడిగుబ్బలాడియొ మహిం జరలాడఁగ వచ్చినట్టి యా జక్కులలేమయో ఖచరసారసగంధియు సిద్ధ కాంతయో ! తక్కినమాటలేల వసుధాస్థలిలోపల మర్యజాతికీ చక్కడనమ్ములున్నె కలశస్తనిఁగూడనిజన్మ మేటికి౯. మ. మరుసింగాణి హసించుకన్బొనులు శంపావల్లిక౯గేరు భా స్వర నేత్రద్వయి శంఖ వైభవము నిస్సారంబు గావించుకం ధర శైలంబుల నవ్వుఁజన్నులు సరిత్కల్లోలపాళి న్ని రా కరణంజూచువళుల్ సుడింగెడపువీక న్నాభి చించోష్టికిక్. 150 151 152 153 154 158<noinclude><references/></noinclude> rhuytylb6b3df6s0wajbl6xfxoq65pu 104 255240 616175 2026-11-11T14:15:31Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '104 చ. పదములయందము మర్యాదా రామచరిత్రము. స్పదన పద్మము చందము మోవిఠీవియుక్ -రదముల సొంపు కంఠమధురస్వర వైభవ ముజ్పలంపుజ నుదురులవృత్తము స్వకుల గుంపువిలాసముఁ దేరి చూచినన్ మరి పదిలంబ...' 616175 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>104 చ. పదములయందము మర్యాదా రామచరిత్రము. స్పదన పద్మము చందము మోవిఠీవియుక్ -రదముల సొంపు కంఠమధురస్వర వైభవ ముజ్పలంపుజ నుదురులవృత్తము స్వకుల గుంపువిలాసముఁ దేరి చూచినన్ మరి పదిలంబుగాక హనుమంతునికైనఁ జలింపదే ధర. 156 సీ. బలుకోరకఁపు వారములు దూరముగఁ బార రాణించె భళి. దీని రదనపటలి ఘననీలమణిజాలకము కోలపడిదులఁ గ్రాలె నీవగలాడి కీలుఁగంటు నును కెంపుగుచిగుంపులను దెంపుగజయింప గమకించుఁబో యీవె కావిమోవి మృదుమోచలకు నీచమిడ నాచదొగి నీచపల నేత్రతొడల లావణ్యలక్ష్మి. గోరుగమిసౌరుతారలదూరు నారు బోరునకుజీరుఁజీయలబారు పలుకు కీరములఁబేరుకొననీయ దౌర నీయొ యారి సరినారిగలదె యేయూరనైన. 3 చానకు సోగకన్లవ వేసందల చుట్టలము న్ని గోధమై జానుగుదోయి యుండక ఁబొసంగిన సంపఁగిపువ్వు నా సు టూనము గాక దీ టెుఁగు గొప్పగువా తెరుకుద్ది వేలుపు. బోనము రామి నిక్క - మనిబుద్దికిఁ దోఁవదె యెట్టివారికీ౯ • ఉ. షష్కులికంబులం దెగడు చారుగు లీ పెకు మధ్యమంబోగిం బుష్కరము తౌహసించుఁ గుచముల్గవజక్కవలనగుణ్ శ న్నిష్కృతీసల్పు మోము రమణీమణియానము పద్మగర్భురు డిష్కిరమున్గణింపద: సుడివెడు పున్నతనాభి వారికి. 157 158 159 సీ. గాంగేయదీప్తి చేఁ గడు చెనంగంబు కోదండ గురువృత్తి గొనియెబొమలు ధార్థరాష్ట్రశ్రీని దఠరారె గమనంబు నర్జునోద్యచ్ఛోభ నలరెనగివు కృష్ణత్వముభజిం చెఁ. గేశబంధమ్ము సుదర్శనస్థితి గటిస్దలము వెల సె బాహ్లిక ఖ్యాతిఁ శంఖభావంబు భాస్వత్కంధరవహించె బా బెంపారమోవి భళిర భారతమంతయై బరగె నీపె మృదుతా‘వయవవిలాస మిద్ధరిత్రి BAI గాన నీచానకుద్ది జగాన దీని మాని మే నేవిధాన నేనూని యుందు. 160<noinclude><references/></noinclude> m1ngqdb46t6rgg27le34q4kv0ulxqnf 104 255241 616176 2026-11-11T14:15:42Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'తృతీయాశ్వాసము. మ. అనుచు న్మన్మధచాపబద్ధ మధు పజ్యానిర్యదామాస్త దు దినమూర్ఛిభవ దంతరంగుడయి వారింజేరి గూర్చుండి యొ య్యన వాఁడాజయసింగుఁగర్లోని గుణాఢ్యా మీరలే దేశమం దునవర్తిం...' 616176 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>తృతీయాశ్వాసము. మ. అనుచు న్మన్మధచాపబద్ధ మధు పజ్యానిర్యదామాస్త దు దినమూర్ఛిభవ దంతరంగుడయి వారింజేరి గూర్చుండి యొ య్యన వాఁడాజయసింగుఁగర్లోని గుణాఢ్యా మీరలే దేశమం దునవర్తించెద రీ పెయెవ్వ రిదివిందు చెప్పు నే నా వుఁడు. క. అనఘా యార్యావర్తం బుననుండెడి వార మేము పొలఁతుక మత్కా మిని చంద్రిక పుణ్యోర్వులఁ గనుఁగొన వచ్చితిమి వేడుక నయనం బై. గీ. కొన్ని క్షేత్రంబులనుఁ గనుగొంటి మింకఁ గొన్ని క్షేత్రంబులను జూడఁగోరి బోవు చున్న వారము త్వన్ని వాసార్వి దెలుపు మయ్య వినుటకుఁ గౌతుకంబయ్యె ననుఁడు. . ఉ. వంచన నెట్టులైనఁ జైలు వంగొనఁ జిత్తములోన వాఁడు యో చించి యళీక వాక్యములుఁ జెప్పఁ దొడంగె మదీయ దేశ మీ పంచన లేదు దూరమున భాసిలు సింహళ సీమ వేడుక. గాంచగ వచ్చితి స్పనధికార కాంతిని కాంచన నామధేయుఁడజ్. 611 వ. అనవుఁడు 105 E 161 162 168 164 ఉ. అంతటఁ గొంతసేపటికి వంతకుము స్టనుదెంచియున్న వా డింతినిఁ గూడి మార్గమున నేగ వటద్రుని శాంత భూమి నొ క్కింత వసించి చిత్తమున నెంతయుఁ జంద్రిక నెంచి విస్ఫుర త్కంతుల లతాంతకుంత చయతాంత హృదంతురుఁడై యశాంతిచేజ్. 165 - వ. తనలో నిట్లనియె శా. ఆ వాలుంగ నుదోయి యాకుచసముద్యద్వృత్తి మాధవ్యరో మావళ్యంచితశోభ యావదన చంద్రాకార మదంతము కావారాకృతి యారణాంశుక పుటందం బావలగ్ని స్థలా భావం బెంచిన నించువింటిదొర దాబంటేఁగదే దానికి. 166<noinclude><references/></noinclude> j9izxorcstfqqytcxcs3f21rf4ucmhx 104 255242 616177 2026-11-11T14:16:05Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '106-01 మర్యాదా రామచరిత్రము. గీ. దానిగమనంబు నిర్జర దాని గమన మాకలాపాస్యవేణి భళీ కలాప మారధాంగస్తనీకటి యౌ రథాంగ మల్ల చంద్రిక నగు చంద్రి కాభమయ్యె. ఉ. ఏగతినైన దాని గ్రహింపక యుండితి న...' 616177 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>106-01 మర్యాదా రామచరిత్రము. గీ. దానిగమనంబు నిర్జర దాని గమన మాకలాపాస్యవేణి భళీ కలాప మారధాంగస్తనీకటి యౌ రథాంగ మల్ల చంద్రిక నగు చంద్రి కాభమయ్యె. ఉ. ఏగతినైన దాని గ్రహింపక యుండితి నేని మేనిలో నాగు జీవమారుతము లక్కట త్రొక్కటపాటు జెందగా బాగె రయానఁగూడ జని బాలిక నేలకయున్న నెచ్చట. డాగు దయారె ఘోరరతి నాయక సాయక కీలికీలకు౯. మ. అనుచు నేచి యతండు వేఁగదిసిరా నాధంపతు ల్తోవలో 3 జనుచుఁ గాంచిరి ముంగలం గుముకులే జముడుం దుంగగుం పును దూటాకును రెల్లుగఁటలును సంపూర్ణంబులై యొడ్ల చెం తను శోభిల్లెడి దానిలోఁతు తొడలంటం బాహు దానింధుని. శా. వీటినేవునఁ జొచ్చి ముంగల విభుండేగంగ వెన్వెంట బాటం గామిని డిగ్గి రా జలముపై బైకెక్కి వేజానువుల్ దాటంగట్టిన వస్త్ర మెత్తఁగ సముద్యద్ధాళధళ్యచ్ఛటల్ నీటం దాటులు వైవఁ దోఁచెఁ గలకంఠ మంజులోరు స్థలుల్. క. కరభములం గరికనముల నరఁటుల విహసించుఁజం ద్రికాంగనతొడ ల చెరుపాటునఁ గని మారుని విరిగొరకల రామసింగు విరవిర సోలెక్. ఉ. వాఁ డటుపోలి తెప్పరిలి వామవిలోచన యూరు కాండము ల్వేడుకఁ జూఁడఁజూఁడఁ గనిపించెను డాఁదొడయందుఁ బోఁకతో నీఁడగుచు న్మసారరుచు వీనుచు భాసిలుమచ్చ నాధుతోఁ గూడి ఝరిందరించి యలకోమలి యొడ్డుననిల్చె నిల్చినా.... . కె. వెనుకం జనుదెంచిన యా చెనఁటి పతిం గూడి యున్న చేఁడెను దనమా నినిఁగా వాదాఁడి రాయం 167 168 169 170 171 172 బునఁ గొనియెద నని తలంచి పొలతుకఁ జేరెజ్. 178<noinclude><references/></noinclude> brhm2cy146xio8u7axxkhkqipio8hoe 104 255243 616178 2026-11-11T14:16:15Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'తృతీయాశ్వాసము. గీ. చేరి వాయోడ కాపాపకారి నారిఁ బాడియే కులకాంత కొరులు వలని మచ్చిక పెనిమిటియ రుకుమాని వీనిఁ గూడితి పెట్టి వివేకమబల. ఉ. కానిపనుల్గటించినఁ దెగంగమకించెడివాఁడనౌ...' 616178 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>తృతీయాశ్వాసము. గీ. చేరి వాయోడ కాపాపకారి నారిఁ బాడియే కులకాంత కొరులు వలని మచ్చిక పెనిమిటియ రుకుమాని వీనిఁ గూడితి పెట్టి వివేకమబల. ఉ. కానిపనుల్గటించినఁ దెగంగమకించెడివాఁడనౌఁట నీ మానసమం దెఱుంగ వె క్షమం ఘృతమిందు నె కుక్కకక్కటా చానరొ భర్తకాఁపురము సైఁపకయున్నదో యింక ఁజాలుఁ జా లూనమటంచుఁ గానవె యయో సరివారలు నవ్వ రేనినుE. ను. తలవంపులు టియించితీయెడలఁ గాంతా నీదుపుట్టింటివా రలకు న్మాకును బంధుకోటులకు గారామైన నీతోడిక త్తెలకు న్ని స్త్రపవైతి వీతఁ డెవఁ డిం తేపో మదిన్న మ్మరా దరులంబోఁడుల జారతారతల మాయావాదలం బూరుషుల్. ఉ. ధేనుముఖద్విపు ల్పడక తేనియ (బూసిన కత్తులుం ఒక ధ్యానఫణు లుడాంతరముదార్చినఁగులు పెన్న లోనిపా ప్రాణము లూర్ణ నాభివరుసందగువృశ్చిక సంతతు ఆదా చానలు నమ్మరాదు పురుష ప్రజ మెంతటిబా సఁజేసినక్ . మ. పువుఁబోఁడీ మెడఁబు సైఁగట్టినవిభుం బోనాఁడి యీ తేరఁగా బొడ్వుఁ గావింతు వే యవల స్పేరొక నీఁటుఁగాఁగ నెయ్యంబందెనిండింతు గా కవుఁబో లంజెల కేడనిల్పు సడి కాహా భీతివాటింతు రే. శా. అంతేవాసినిఁ గూడిపోదె పతిఁచాయందట్టి ముద్దార హృ త్కాంతుం డేటికిఁబో నహల్య హరినాకర్షించిభోగింప దే యింతీ వారలదైన దుగ్యళముపో దెన్నాళ్ళకైన న్మద భ్రాంతి నానకు గాక ఖ్యాతిఁగనుంటే భద్రమ్ము సుమ్మేగికిజ్. వంచి దాసితివి దీనిం వ. అనవుఁడు. క. నేతఙ్మండినపావకు రీతిజ్ జయసింగుఁ డపుడరీణరుష స్వా జాతముఖిం దలమివులు చు బాతకుఁడగువానిఁ జూచి పలికెంబెలుచజ్ . 107 174 175 176 177 178 179 108<noinclude><references/></noinclude> ivtvo02e9ah5162l73xe534laab9lje 104 255244 616179 2026-11-11T14:16:29Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '108 మర్యాదా రామచరిత్రము ఉ. పాపభయంబుమాని పరిభామను నీదిఁగఁబల్కఁబ్రోకు పో రా పలుఁగాకికండ నగరా నగరీ జనులెల్ల నీ దురా లాపము లింక నాఁడినఁ జలంబున మామక పాదు కాహతిం ఔ పెదనీదుప ల్కుద...' 616179 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>108 మర్యాదా రామచరిత్రము ఉ. పాపభయంబుమాని పరిభామను నీదిఁగఁబల్కఁబ్రోకు పో రా పలుఁగాకికండ నగరా నగరీ జనులెల్ల నీ దురా లాపము లింక నాఁడినఁ జలంబున మామక పాదు కాహతిం ఔ పెదనీదుప ల్కుదురుఁ బ్రాణము మీఁదను దీఁపి లేదొకో, చ. ఆలుగురిక్రిందనున్న సమయంబున మన్నికటంబుఁ జేరి కో మలి తెఱఁగెల్ల నావలన మన్ననతో విని యీ మీఁద న గ్గలముగ బాళిఁగీల్కొలిపి కై తవవృత్తికిఁజొచ్చితేర నీ 31 తలబలియిత్తు హస్తతల తాండవితా మహోగ్ర దుర్గకు౯. మ. అనుచు న్నిప్పులుగుప్పలై నయనయుగ్మాగ్రంబుల వ్రాలఁ జె ల్చనఁ గోశస్ఫురితే సిదూసి మెఱుఁగుమ్మంగ నే తెంచు నా ధునకుఁ బుగ వచ్చి నిల్చి యితనిందున్మాడిన రాజదం 1 డనకుం బాత్రులమౌదు మన్న విని శాంతఁ బూనివాడు న్నెడ. 771 క. పలికెం జయసింగు ముఖము దిలకించుచు రామసింగు తెరవంగొని స్టైళిపించి పైకిరాఁ బె 23 గల్మషచరితా. గ్గలమయ్యెసె నాయనమునఁ గల నామనమునఁ గల్మష చరితా. క. అని పల్కినఁ జంద్రిక యా తనిఁ గని కనలెత్తి కుచ్చిత వ్యాపారా జననిందిత కార్యంబున కనుకూలించి తిది నీతియండే పుడమిక్ . మ. అల పాంచాలినిఁగోరి కీచకుఁడు నాట్యాగారమందీలై మై ఢిలికై రావణదానవుండు మడిసెం దెంపూనియన్యాంగనం 271 గలయంజూచుట యాత్మజీవితము పైఁ గాంకుల్ విసర్జించుకో వలెఁగా కొండు-గలాదె నారక గత వ్యాపార మూహింపుమీ. PPI క. అంతట జయసింగుఁడు తన నాబిడ హృ కాంతను రమ్మనుఁచుఁ జీరగా నా బిడ త్కాంతు వెనుకఁజనఁ జనిరా వంతైనం జింతలేక నాత్మపధమునక్ . 181 182 188 184 185 186 187<noinclude><references/></noinclude> 885jd89zrhrxbshp7na4jnwc3uc7box 104 255245 616180 2026-11-11T14:16:47Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'తృతీయాశ్వాసము. గీ. మదనపల్లెఁగడచి మఱివారు జనఁజూచి చెనఁటియైన రామసింగు సాహ సమునఁ జేరఁబోయి సభలోనే మర్యాద రాముతోఁడ వేగిరముగఁ బల్కె. శా. న్యాయాధీశ్వర భార్యతోఁ దెరువున న్మార్గశ...' 616180 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>తృతీయాశ్వాసము. గీ. మదనపల్లెఁగడచి మఱివారు జనఁజూచి చెనఁటియైన రామసింగు సాహ సమునఁ జేరఁబోయి సభలోనే మర్యాద రాముతోఁడ వేగిరముగఁ బల్కె. శా. న్యాయాధీశ్వర భార్యతోఁ దెరువున న్మార్గశ్రమాప్తి వట చ్ఛాయాస్థానముఁజేర నాడకొకఁడిచ్ఛావృత్తితో వచ్చి మ జ్ఞానంజేకొనిపోవుచుండెఁ సతిలజ్జాహీనయై జారయై పోయెన్నన్విడవాడి భూరికరుణాంబోధీ మొరాలింపవే. క. అక్కట రాజని దేశముఁ జక్కగఁ దనరారకున్న జనులకు రమణుల్ రొక్కంబు లపత్యంబులు దక్కు నె ధాత్రీస్థలమున ధర్మాధ్యక్షా. క. ఎక్కడి సత్యం బెక్కడి మక్కువ యెక్కడిక్రమంబు మదవతులకు హా టక్కరుంగని దవులకఁ ' దక్కుదురే మగఁడు రూపదర్పకుఁడైనజ్. 109. 188 189 190 191 క. ఓయయ్యపల్క రే వా లాయంబుగ బుధులు దుర్బల స్యబలం రా జా యనుచు నవ్వచోభి ప్రాయము ఫలితంబు సేయవలదే మీకు. చ. అనవినివాదిఁ గాంచి సుగుణాఢ్యుఁడు న్యాయవిభుండు దావకాం గనఁగొనిబోవుచున్న యతికష్టునిఁ జూపుము వీనికంచు భృ త్యునిఁ బనుపంగ “నాభటునితోఁజని దొల్తటి వారిఁజూచి వీ రని వచియింప నాతఁడు రయంబున భూపతియాజ్ఞఁ జెప్పినజ్ . క. అవ్వా శ్రుతిమాత్ర నివ్వెరపడినిలిచి సభకు వృషభృత్యునితో నవ్వేళ రాఁగ వారి నవ్వుచుఁ గనిపల్కె న్యాయనాయకుఁడంత. 192 193 194<noinclude><references/></noinclude> i2cwzlx9r8uquebrngi1i47l6trr9u5 104 255246 616181 2026-11-11T14:16:57Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '110 మర్యాదా రామచరిత్రము. ఉ. మీరు వసించుగ్రామము సమీపమొ దూరమొ చెప్పుమెందు కీ వారణయాన నిన్దవిలి వచ్చుచునున్నది యోరి వీఁడు మ * ర యఁటంచుఁజెప్పె నిదితధ్యమయేనిఁ బరాబ్జలోచనం గ్రూర...' 616181 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>110 మర్యాదా రామచరిత్రము. ఉ. మీరు వసించుగ్రామము సమీపమొ దూరమొ చెప్పుమెందు కీ వారణయాన నిన్దవిలి వచ్చుచునున్నది యోరి వీఁడు మ * ర యఁటంచుఁజెప్పె నిదితధ్యమయేనిఁ బరాబ్జలోచనం గ్రూరత కోర్చిపట్టితిదిరోఁతఁగదా సరివారిలో పలక్ . మ. అనవుండా పరదేశిబల్కె విను మార్యావర్త భూమండలం బున వారి సంబొనరించువార మిదినా పూబోణి తీర్ధాటనా పిని నీ పెనుగూడివచ్చునెడ శ్రాంతి ద్రోవలో మర్రిదా పున గూర్చుంటిమి దుగ్గుణుండితడు మమ్ముంజేరి మాయా విధీ. క. మా తెర గార సెనట మే మా తెరవున వచ్చుచుంటిమయ్యెడ మమ్మీ పాతకు డతిగమనుండై ఖ్యాతిగనొక వాగుదరికి గలయంజేరె౯. ఉ. చేరిమదంగనం దనదు చేడెగ బల్కిన నా కు వీనికి దీరనివాదుగల్లె నరదేవ భవచ్ఛరణంబులానఁని 3 ట్లారడి పాలు గావలసె నక్కట దూరపువాడ సాక్షులు నేరుగదయ్య బుద్ధిబలలీల విచారణ సేయుమి త్తరిక్. క. నావిని వాడింగని న్యా యావనుఁ డారాముడప్పు డనియె న్నీకీ యౌవని దేవేరియగుట కేవిధరుగు గురుతుఁ జెప్పుఁడీ సభననుడు. వ. అతం డిట్లనియె. . ఉ. దారయెసుమ్మి మీయెదుటఁదధ్యము గాక మరొండు బల్కఁగా నేరుతు నే రతోత్సవము నేఁగొనునాఁ డఖిలాంగముల్ గనం గోరి గనుగొనగ నలకోమలిడాతోడఁగంటి మ వ్వారికిగోచరింప దది వాసవభోగ పరీక్ష సేయుమీ. గీ. కక్షి పల్కులకు మొగంబునఁ జిరునవ్వు మొలక లెత్తఁ బువ్వుఁబోణి వాడు సర్ధి చెలులచే విచారణచేయించి ధర్మకత౯ మౌనతను వహించె. 195 196 197 198 199 200 201<noinclude><references/></noinclude> 2nz1o2v9o644ckzqzqh4u99fxjoth1g 104 255247 616182 2026-11-11T14:17:10Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'తృతీయాశ్వాసము. 111 వ. ఇట్లు ముహూర్తమాత్రంబుండి తదనంతరంబున వాదప్రతివాదుల నొక్కచో నిలువ నాజ్ఞాపించి కృపాణధరుండగు నొక్క భటునింజీరి పతివ్రతాభంగ కాఠిని వీరిలో నెఱింగితి నేను...' 616182 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>తృతీయాశ్వాసము. 111 వ. ఇట్లు ముహూర్తమాత్రంబుండి తదనంతరంబున వాదప్రతివాదుల నొక్కచో నిలువ నాజ్ఞాపించి కృపాణధరుండగు నొక్క భటునింజీరి పతివ్రతాభంగ కాఠిని వీరిలో నెఱింగితి నేనుడివినప్పు డిందొక్కని నిశాత కాజేయకంబున విదళించు మనిపల్కి వెండియు నెయ్యిద్దరింజూచి యిట్లనియె. గీ. బోరగిలఁబండుకొని నిద్రబోయినట్లు కనులు దెరవక యుండుఁడీ యనిన వార లాకరణినుండిరం దయ్యళికీ దపలుఁ డగుచుఁ బార్శ విలోకన వ్యాప్తినెసఁగె. క. రెండవమనుజుఁడు కన్నులు నిండుగ మూసుకొనియున్న నీతిజ్ఞుడు రా ముండెఱిఁగి మొదటివానిం దండన కరు నిఁగఁజేసి తానిట్లనియెజ్ క. చెనఁటీ యన్నతోక్తుల నీ వనితం గొనఁదలఁచి యిటకు వచ్చితివా చం దనగంధి తొడనుగల మ చ్చను జెప్పితి దాని తెఱఁగు సరగఁ దెలుపుమా. ఉ. తప్పొనరించినాడ నది దాటు చుఁ గట్టిన పుట్టమెత్త గప్పురగంధి పెందొడలుఁ గంటిని మచ్చ మోహముం గప్పినఁ గన్నుఁ గానకవకార్యము గా నిది తోఁచదాయె యే గా చొప్పున నైనఁ జేకొను మనుచ్ఛట మేనికిఁబాపకియ్యెడక్ • మ. స్వసరోజాతద ళేక్షణాధృతలసత్పైరాపటం బెత్తి యా యస పుందోనులబోలుఁజంచువుల వృత్తాత్యున్నతో గోజముల్ గసికోటుల్ బడఁజేయ రాముఁడు సముగ్రక్రోధుఁడైయుంట నా రసి వందించిన కాకదైత్యు నవలనాదీసి మన్నింపడే. క. కావుని శరణాగతమను జావనము భవాదృశోత్తమాక్యుల కష్టం వెలయునన్నుఁ కరుణ బై బ్రోవుము నాతప్పు నెన్నఁబోక గుణాఢ్యా. 202 -208 304 305 206 207 208<noinclude><references/></noinclude> r2oz61mgzhl468p2d31sx0g1noi2ub9 104 255248 616183 2026-11-11T14:17:29Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '112 మర్యాదా రామచరిత్రము. గీ. ఆనుచుఁ బల్కు చున్న యతని వాక్యంబులు వినియు న్యాయకతః విననిపగిది నుండి దండనీతికొప్పిదంబగు దండ నమున కర్తు జేసె నరులు నరులు మెచ్చ. క. అలజయసింగుఁడు దన...' 616183 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>112 మర్యాదా రామచరిత్రము. గీ. ఆనుచుఁ బల్కు చున్న యతని వాక్యంబులు వినియు న్యాయకతః విననిపగిది నుండి దండనీతికొప్పిదంబగు దండ నమున కర్తు జేసె నరులు నరులు మెచ్చ. క. అలజయసింగుఁడు దనతో, య్యలితో మర్యాదరామనార్యాగ్రణి కం జలి సల్పి తీర్ధ సేవలు సలుపుచు నిజదేశమునకుఁజని సుఖియిం చెక్ . క. అనిన నెద మెచ్చి తడవా యెను నీ వీడకరుదెంచి యిఁక నొకకధఁజె ప్పినపిమ్మట సెలవిచ్చెద నన నారదుడనియె నంధకాంతకుతో డజ్. — 4 4 సర్వజ్ఞాఖ్యుడు. శాంతాసతి కధ - క. తనరారుం బద్మాకర మను నూ గచ్చోటఁ గలఁడహర్పతి తేజుం డనఘుఁడు సర్వజ్ఞాఖ్యుఁ డ తనిసతి శాంతాభిథాన ధాత్రింబొలుచుజ్ . క. వారిరువురికొద వెజ్ సుకు మారకుమారిక తిలో తమానిభతచ్ఛం గారిణి సంవత్సరయుగ యై రాజిలె మాతృపితృల కదుసం బెసఁXE. ఉ. ఆదట నొక్కనాఁ డలపురాంతర మొయ్యనఁజేరె నొక్కము త్తైదువ భూసురాన్వయదురాత్మక దర్షిణి పాపజాతి దా నేదియొ కార్యమూని యదియెల్లను దీర్చుక బోవుచుండ దు ర్వీది నిజాలయాంగణము వెంట మెలంగెడి దానిడింభ కిక్ . క. కనుఁగొని సింగారంబటు 'పనుపడగావలదె యెవరిబాలయొ యీగో హనివాసిపుత్రియా వని మనమునఁ దలపోసియాపై మరియిటనియెE. 209 210 211 212 213 214 215<noinclude><references/></noinclude> kmxmungmttb2m33g9j7pn7owy5c4d5w 104 255249 616184 2026-11-11T14:17:40Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'తృతీయాశ్వాసము. మ. మరునింబో లెడివారి నేస్తములు బ్రేమంజేసి తీలాటి సుం దరి నాకుంజనియింపదయ్యె నరయత్నంబుల్ని రర్ధంబు లీ ధర దైవంబొగిలేకయున్న నిఁక నీతిన్వీమణింగొందు ద స్కరకృత...' 616184 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>తృతీయాశ్వాసము. మ. మరునింబో లెడివారి నేస్తములు బ్రేమంజేసి తీలాటి సుం దరి నాకుంజనియింపదయ్యె నరయత్నంబుల్ని రర్ధంబు లీ ధర దైవంబొగిలేకయున్న నిఁక నీతిన్వీమణింగొందు ద స్కరకృత్యంబున నంచుఁ జేరె నిజవాసంబైన చందాపురి. గీ. ఇవ్విధంబునఁ జేరి యాయింతి స్వవశ వర్తులై యున్న జాతులవలన మున్నుఁ జూచివచ్చిన సర్వజ్ఞ సుతను జోర వృత్తి నిజవాసమునకు: దెప్చించె నంత. క. తేనొనరించి ప్రియోక్తుల మానిని యలచిన్న దానిమన్నించుచుఁ బెం పూనచునుండెనచటఁ బసి కూనం గానక వితాకుఁగొని తలిదండ్రుల్. ఉ. సందులు గొందులుజ్ వెదకి సక్రమతం బొరుగిండ్లు (జూచి యూ రందరి నెచ్చరించు చఖిలాలయముల్ బరికించి దీర్ఘ కా تو బృందము నూతులుం జెరువు లెల్లను మున్మిడి గాంచి యెచ్చట గండు లభింపకున్న స్వనికాయ్యములోపలి కేగి నెవ్వగళ్ వ. ఇట్లనిరి. ఉ. ఎక్కడి కేగితే తనయ యెవ్వరిచేతికిఁ జిక్కితమ్మ ని న్నక్క కాంచి పెంచి ప్రియమారఁ బితూృణనివృత్తికై మహిజ్ జక్కదనంబు శీలమును సత్కులముం గలవానికివ్వఁగా మక్కువఁ జెందియున్న యెడ మాతలఁపు ల్గొన సాగ వయ్యె గా. క. జడలెవరి కల్లుకొని ము శుకొందుము మాయదృష్టమిటుల నెసఁగె నే యెడ నడఁగితిలో మేమె 113 216 287 218 219 220 క్కడఁజొత్తుము దుఃఖజలధిఁ గడువఁగలామే. 221 వ. ఇట్లు విలాపించుచుండ నొక్క సంపతివారం జరిగె నంత నాదంపతులొక్క నాఁడు బంధుదర్శనార్ధంబుఁజనుచు సాయంకాలంబునఁ జందా పురంబుఁ జేరి<noinclude><references/></noinclude> o30t67wj1b7mlilx8orz8nu62znwvao 104 255250 616185 2026-11-11T14:17:57Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '114 మర్యాదా రామచరిత్రము, గీ. ఆవిభావరి నివసింప నాపురంబు నందలి గృహస్థ గేహంబు లరయు వేళఁ దారు గాంచిరి బంధకీ ధామనికట భూమిపై నాడుకొను దమముద్దుఁబట్టి. క. దీనునకుంని క్షేపము గానఁబడి...' 616185 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>114 మర్యాదా రామచరిత్రము, గీ. ఆవిభావరి నివసింప నాపురంబు నందలి గృహస్థ గేహంబు లరయు వేళఁ దారు గాంచిరి బంధకీ ధామనికట భూమిపై నాడుకొను దమముద్దుఁబట్టి. క. దీనునకుంని క్షేపము గానఁబడినభంగి నలరి గాదిలిపట్టి మానని ప్రేమంబున నల మానిని చంకనిడి నిలిచె మగని చెంగట . ఉ. దొంగతనాన నకొమిరెఁదోడ్కొనివచ్చిన రంకులాడి శాం తంగని యేమివింత యిది తన్వి మదీయకుమారినిట్టులా లింగన మా గరించియు భళీ భవదాత్మజఁ గాఁగ మాయఁజే యం గటిసీముఁజేర్చి వగలాడెద వెంతటి నంగనాచినే క. నీకన్యయైనచో నిది నాకడనుండంగ నేల నవలా నన్నుం జీకాకుఁజేసి నాసుతం గై కొనిపోవంగ నాత్మఁ గాంక్షించితివో. ఉ. నావిని పల్కెశాంత లలనా విను మెందుకుఁ దొందరించె దీ కైవడి కర్కశోక్తులలుకం ఆచరించినమాత్రనే భయం బై విడసుమ్మి చౌర్యమున నరకిఁ దెచ్చియు సిగ్గుఁజెంద వా హా విపరీతవర్తనల కర్ష విధుల్ దెలియంగఁబోలు నే. మ. అనిన దారకలుబ్బఁ జేసి వటు రోషాభీలయై దంభవ ర్తని చక్క ట్లిటుఁ జెప్పి ముత్తనయ నారా గైకొనంజూ చెదో చెనఁటీ యంచుఁ దదర్భకిం బెనఁగి నిచ్చింతా ప్తిఁగా జంకఁజే కొని యేగెజ్ స్వగృహంబులోపలి కిలం గ్రూరాత్మలె గెంతు రే. గీ. అంత సర్వజ్ఞుఁడను ద్విజుం డాత్మ భార్య యైన శాంతిసుగూడి దుఃఖార్తుఁ డగుచు మదనపల్లెకుఁ బోయి సమజ్యనలరు న్యాయధర్మినిఁ గాంచి రయమునఁబలికె. 223 224 225 226 227 228 229<noinclude><references/></noinclude> 901wmdqkiyb5e4p10dx986z7mcy0cke 104 255251 616186 2026-11-11T14:18:08Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'తృతీయాశ్వాసము. మ. ఆనఘా న్యాయపదేశరామ వినుమా యస్మద్విధం బెల్ల ధా త్రినిఁబద్మాకరపూర్వరస్థలిని మద్వేశ్మంబుభాసిల్లు మ తన వజ్ ద్వృబ్ధవయస్కఁగానక సమసక్ష్మాతలం బేము శో ధన సేయం...' 616186 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>తృతీయాశ్వాసము. మ. ఆనఘా న్యాయపదేశరామ వినుమా యస్మద్విధం బెల్ల ధా త్రినిఁబద్మాకరపూర్వరస్థలిని మద్వేశ్మంబుభాసిల్లు మ తన వజ్ ద్వృబ్ధవయస్కఁగానక సమసక్ష్మాతలం బేము శో ధన సేయం గననయ్యె నొక్కగృహమధ్యం బందుఁ జందా పురిక్ క. ఆయింటి కాంత జగడము సేయుచు నీ కేడపిల్ల ఛీ పొమ్మనిన వాయె త్తకవచ్చితి మిటు మాయర్భకి నివ్వఁజేయుమా కృపతోడ౯. గీ. నిశువుఁ గానక పన్నెండు నెలలుఁగడి చె నయ్య మూడేండ్ల దిప్పటి కాకిశోరి మత్సతీ స్తన్యములఁబాపి మాయలాఁడి యెటులఁ బసికూన సాకెనో యెఱుఁగరాదు. చ, అనవుడు న్యాయకతభటు నంపి పడింభకిఁ గాఁదదంగనైజ్ దనసభ కపురా నెరపి తాలిమితో ననియెం గుమారి కా మణి యిది యెట్లువచ్చెనో క్రమంబుగఁ జెప్పుము దప్పఁ జెప్పినజ్ మనమున నేనెఱుంగు టనుమానము లేదని నిశ్చయింపుమీ. గీ. అనిన నారంకులాఁడి యాయనకు మ్రొక్కి- బలికె నా పిల్లయిది లేదా బద్ధ మిందు కనఘ మాయూరివారలనడిగి పిదప శ్రీకయో మన్ననయొ నన్ను సేయవలయు. క. నావిని నీ సాక్షులఁ జెపు మా వినియెదనన్నఁ దన్ను మరిగిన విటులం దావిచ్చెడి శంభశుల స్వచియింపఁగా వడిందన్న రులర్. గీ. సభకు భటునిచేత సమకూర్చి వారలఁ గ నివచించె ధర్మక ర్తవీర లెఱిఁగియున్న దెద్ది యీ వున నన్న ననిరి యీ స్తనంధయంఋ మేము. 115 230 231 282 233 234 235 236<noinclude><references/></noinclude> blocnhj9hwaao2czwr16ug5b4zh2uj1 104 255252 616187 2026-11-11T14:18:25Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '116 మర్యాదా రామచరిత్రము. క. ఎఱుఁగుదు మీ పెతనయ యగు టరమరలేదన్న శాంత నలసర్వజ్ఞం ద్వరతో మీ సాక్షులఁ జెపు డర సెదనన స్వాంతి కాలయస్ధులఁ దెలుపడా. క. వారల రావించియు నయ వారిజగర్భుఁడగు ర...' 616187 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>116 మర్యాదా రామచరిత్రము. క. ఎఱుఁగుదు మీ పెతనయ యగు టరమరలేదన్న శాంత నలసర్వజ్ఞం ద్వరతో మీ సాక్షులఁ జెపు డర సెదనన స్వాంతి కాలయస్ధులఁ దెలుపడా. క. వారల రావించియు నయ వారిజగర్భుఁడగు రామవసుధేశుం డె వ్వారిది యీచిన్నది స త్యారూఢతఁ జెప్పు మన్న సనిరాయనకు. ఉ. అయ్య యదార్ధ వాక్యముల నాడెద పసికూన వీరికి నెయ్యఁపుఁ బట్టి సుమ్మి నవనీరజలోచనసాధ్వి శాంత మే మెయ్యడ ఁజూడ మీ పెసరి యిందుముఖీమణి నీద్విజు న్నుతుల్ జెయ్యఁగవచ్చు వేఁదలలచేఁదగు నేర్పరియైన సత్కళ౯. వ. అనవుడు. గీ. ఆర్యమవిభుఁడైన మర్యాద రామ యుభయసాక్ష్య మాత్మనూహఁజేసి దివిరి సంశయంబుఁధీరక మరి విచా రణయొనర్చె వాసరములుకొన్ని. 287 238 239 240 వ. మెండియు మర్యాదా రామదర్శి యొక్క నాఁ డొక్కిఁతఁదడ వాలోచించి నిజంబెఱుంగ మనంబున నొండుపాయంబుఁ బన్ని దంభోలాపంబుల శాంతాధ ర్తి ణులం గాంచి యిట్లనియె. గీ. పడఁతులార యేక పద్ధతిఁగా భవ దుభయసాక్ష్యు మెసఁగె నొండుఁదోఁచ దయ్యె నీ స్తనందయము 'రెండు ఖండముల్ గొలిపి మీకొసఁగెదఁ గొనుఁడు మీరు. వ. అనిన నారంకులాఁడి తనమనంబున క. కనకున్న దొరికెనా కిది యని పెంచితిఁ దక్కదయ్యె నగ్బకి యీకా మినికిం దక్కదుగద యిం దునవఁగవగ నేల యనుచుఁ దూలకఁబలికెజ్. 241 242 248<noinclude><references/></noinclude> 4m6689zqp55kxj46wik2za4kve06vv0 104 255253 616188 2026-11-11T14:18:41Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'తృతీయాశ్వాసము. మ. భవదిష్టం బెటు లట్లు సేయు మిది నా భావంబనం శాంత న్యా యవిభుం జూచి గుణాఢ్య యీశిశువుప్రియల్ సేయఁగా గాండ్లనో పపుమ స్నేత్రము లా పెకిమ్ము పతితోఁబద్మాకరగ్రామ మే...' 616188 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>తృతీయాశ్వాసము. మ. భవదిష్టం బెటు లట్లు సేయు మిది నా భావంబనం శాంత న్యా యవిభుం జూచి గుణాఢ్య యీశిశువుప్రియల్ సేయఁగా గాండ్లనో పపుమ స్నేత్రము లా పెకిమ్ము పతితోఁబద్మాకరగ్రామ మే నవలంజేరెద నాళవీడి యన న్యాయాధీశ్వరుండాదట. 117 244 సీ. పలి కెనందరితోఁడఁ బశికూన వాదుల పట్టియా టెఱిఁగితి భావమందుఁ దునిమి పై చుట కీ పె యనుకూలపడెఁ గన్న కడుపుగావున శాంత యొడబడుటకు జాలదయ్యె నఁటంచు సరగున నాచిన్న దాని సర్వజ్ఞునితన్వి కీ ఁగఁ దీరుమానము వ్రాసి తెక్క లిగయ్యాళి కపుడు శాస్త్రోదితం బైనశీ గ సలిపె నందును నారదసంయమీంద్రు డాడి సారంగధరుఁ గాంచి యతనికధలుఁ గలవు పెక్కులు వచియింప నలవియగునె నలువకైనను వేనోళ్ళచిలువకైను - 5 రాజు - కుంటివాని కధ మ. విలసత్కీతిజ్ఞ పటీరగంధకవితల్ విశ్రాంతి కాశ్మీరమం జుల సీమంతలుగా దిశాంగనల నేఖో శ్రీవిభుండూ న్చె ని ర్మలిన న్యాయివిదుండు శీలనిధి యామర్యాద రామన్న వల కాలార్యవతారమంచు విబుధు స్వర్ణింప సంభాసిలెజ్ ఉ. లోకము తత్ప్రభుత్వమగు లోఁగడ నాగడ మొందఁ దస్కరా నీకము లేక ధాటిన ధని ప్రతీతిజ్ గడుఁదో పొనర్చి తా రాకకులోనుగాక క్షీతిపాళిని హెళన సల్పి సాంధుల వ్యాకుల బెట్టినట్టి యల వాటిలఁ దప్పక సాగుచుండఁగ౯. క. ఆరాజు ఘోరదండ వి హారుండై జార తక్కు రానీక ములం చేరారిచి శిష్టాన పారీణుఁడయ్యె ధీరపటలి నుతింపజ్. సీ. ఒకనిశా వేళయం దకలంక గతి యతీశ్వర వేష మెసఁగించి పురినిఁదిరుగు నొక రేయిజంగమై సకల గేహాంగణంబులఁ బుణ్యకదలాడి పొగడుచుండు నొక రాత్రి దీవనల్ బ్రకటించుచును బకీరై యూరివీధులఁ బాయక రుగు నొకనాఁడు త్రోవపట్టుకుని గొల్లని చందమునను వీడన్ని వైపుల మెలంగుఁ 245 246 247 248<noinclude><references/></noinclude> cn2d27dexeq39cwuhgjwrtnz7optvv5 104 255254 616189 2026-11-11T14:18:57Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '118 మర్యాదా రామచరిత్రము. బధిరుగతి వత౯ కునిలీల బదిరుభంగి యాచకునిచాడ్పునను మందునట్లు మూఁగ వానివలెఁ బెక్కు వేషము ల్వన్ని యవ్వి భుం డఱయుచుండు నిజధాత్రిభూరిగతుల. శా. హారం బైనను...' 616189 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>118 మర్యాదా రామచరిత్రము. బధిరుగతి వత౯ కునిలీల బదిరుభంగి యాచకునిచాడ్పునను మందునట్లు మూఁగ వానివలెఁ బెక్కు వేషము ల్వన్ని యవ్వి భుం డఱయుచుండు నిజధాత్రిభూరిగతుల. శా. హారం బైనను రత్నదీప్తమగు సొమ్మైన స్వరాలైన బం కారంపుగొలుపైన వీధినిడి జాగ్రదృష్టితోఁ జూడ న ట్లారాజొక్కెడనుండీ దానిఁ గొను లోభాత్ముక్ భటోద స్త హస్తారీణా సిని కాత ధారకశనం బర్పించు సక్రోధుఁడై, క. నిసునం గనకకలా పసమాజముఁదాల్చి వీధిఁబాయక ఁజనుచో నెసఁగదు చోరభయం బీ వసుధాధిపుఁడుండు నంతవరకందు రిలజ్. 249 250 251 సీ. బందెపోటులకు నేర్పకు వారిబల మారెఁ దస్క రానీక వతనలు వీరె గుదువఁ గానుంచు సొమ్మదిహరించుటమారె జారుల మరుగు ముచ్చటలుజారె గౌతవాచార మెక్కడనో యడవిఁదూరెఁ బరవంచనావిధి తెరలిపారె వైరవిధానముల్వాసి దూరము జేరె లంచంబనియెడి తలంపుగా రెం బరమసాధువ్రజమునకుఁ బ్రమదమూరె నీతిక ళ లెల్లఁబాట లై నీట రసను మర్యాద రామ ధర్మప్రభుండు సకలరాజ్యంబుఁబాలించు సమయమందు. ఉ. ఆనృప శేఖరుం డహరహంబు నిజాజ్ఞ నొసంగు వట్టి సు జ్ఞానులు ధర్మక ర్తలు ప్రశస్తవిచారులొనర్చుచున్న ఔనియమంబులన్ని మది గట్టిగ నారసి స్వల్పదోషముల్ దా నెరిగించి దండన విధానముల ధిషణాధురీణుఁడై. క. సుపరీక్షోఖోద్యముఁడగు నీ విపుల ప్రతిభునకు దీటు విశ్వంభరలో నిపు డేడియని వినతి విన యపగులు సల్పంగ నమ్మహాత్ముండల రెడ్ 252 258 254<noinclude><references/></noinclude> q00kndd5pjvryclb2j3ecmjiloxrbww 104 255255 616190 2026-11-11T14:19:12Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'తృతీయాశ్వాసము. 119 వ. ఇవ్విధంబున నిరుపమ న్యాయ వేది యగు నా మర్యాదరామన వృత్తాంతంబు నిజ·సం సదాయాతజన వ్రాతంబులచే అడెఱింగి తద్వర్తనంబు విమర్శింపం దలంచి. సీ. సీతమృత్తు చేనిడ్డ చి...' 616190 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>తృతీయాశ్వాసము. 119 వ. ఇవ్విధంబున నిరుపమ న్యాయ వేది యగు నా మర్యాదరామన వృత్తాంతంబు నిజ·సం సదాయాతజన వ్రాతంబులచే అడెఱింగి తద్వర్తనంబు విమర్శింపం దలంచి. సీ. సీతమృత్తు చేనిడ్డ చిక్కంటి నామముల్పసపురేఖను గూడి నొసలెసంగ నుత్తరీయములోన మనిచిన కవిలె పుస్తకము వెన్నున నివాసముగ వ్రేల గుడ్డబొందెలముళ్ళు గొల్పిన ముడిచొక్కకొనలు కటిస్థలంబున పొక్కిలిక్రిందుగా బొదివికట్టిన కట్టుధోవతి మొలవింత ఠీవి నెరప తనను కదిపివచ్చు ననుచరుతో బొంగు కుతుకమాటలాడుకొనుచు సాహు కారివేషమూనె కలికాళ సర్వంస హావిభుండు శారదార విభుడు. ఉ. తానొక వత కాగ్రణి విధంబగు వేషము దాల్చి న్యాయవి ద్యానిధి ధర్మకర్త నిరతంబు వసించుపురీమచ్చరిక మానుగడాసె జెల్పగు హుమాయి పయింబడి తత్సురాంతిక స్థానగతుండు పంగుడతి దైన్యయుతుండు నృపాలు గగ్గో నెక్ క. కని యోయయ్యా వికలాం గుని నన్నొక్కింత నెనరుగొని చూచి యిడుం 255 256 257 డని మ్రొక్కగ నిచ్చి చనం గను వల్వదెమల్చిపట్ట క్ష్మావిభుడంత. 258 చ. అడిగిన జచ్చితిన్మరల నంటగ నేమి గతంబు నాగ నా గడమగ జత్తు వీధి వడి గా బరుగెత్తు రధాశ్వముఖ్య పుం దుడుముల చేత నెట్లు జనుదుంబరియాడుచు జేర్చి నన్ను త తడిపయి నూరియావలను దార్కొను సంతను డించు విదయక్. మ. అని తన్నాడ దయాళుఁడై స్వచరమాశావీదుగా వాహనం బున పంగుం బెరయించి హర్మ్యనిచయంబుల్లో పురంబుల్మహా వనములీర్ఘ కలాపణంబులును దేవస్థానముల్గాంచుచా మ యనరధ్యం జనిసంతజేరి డిగుమయ్యా యన్న వాడిట్ల సైజ్ . 259 26 )<noinclude><references/></noinclude> 7l1iy9llbxc5x460ooe47sqxu392w7n 104 255256 616191 2026-11-11T14:19:20Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '120 మర్యాదా రామచరిత్రము. క. నన్నేటికి డిగుమని డిగ కన్నా బల్కెదవు డిగి ప్రియంబగు నెడకుం జన్మంజన యనిన నా పన్నుగడకు వెరగుపడి నృపాలకుఁడనియెజ్. శా. ఆజా నేయముమీదనన్ను నిచి నీ వాసం...' 616191 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>120 మర్యాదా రామచరిత్రము. క. నన్నేటికి డిగుమని డిగ కన్నా బల్కెదవు డిగి ప్రియంబగు నెడకుం జన్మంజన యనిన నా పన్నుగడకు వెరగుపడి నృపాలకుఁడనియెజ్. శా. ఆజా నేయముమీదనన్ను నిచి నీ వాసంతలోడించు మీ రాజత్కీతి౯యటంచు వేడ నిటకు రాజేసితిన్నీ కు జ స్నే జక్కింగొన నిశ్చయించితివి లేదే సత్య మినీకు న వ్యాజన్యాయపరుండు రాజొకఁడు లేదా దుష్ట శిక్షా ప్తికిజా. శ. నావిని రామనలేడె బు ధావను డతఁడీడె నాకు హయము నవయవ శ్రీవిలసితునకొ పంగున కో వాహము వలయుటరచుకుండునె చెపుమా. వ. అనవుడు ఉ. ఈడిక లేదు రామునకు నెవ్వరటంచు నుతించితీవు దా నీడె హయంబటందు విపుడేగతి నానికి ధర్మశీలుఁడ న్పాడిక వచ్చె వాహము ధ్రువంబుగ నాదిగ నీ వెరింగియు న్నా డవతండు వచ్చునె జనస్తుతమైతునీతి సేతువు. శ. అనవుడు నతండనియె నో యనము పరోహావిధిజ్ఞుడగు నేనియు దా గొనడే మరుపొక్కకనే ళను మనుజుడుగా డె కేవలము దేవుండే. ఉ. కుంటినరుండు పల్కు పలుకుల్పిని యీ తన వెట్లు మానసం బంటినిజంబు గాంచునొ నయాధిపుఁడాతఁడొనర్చు తీరుపుల్ గంటకు వచ్చు నాకు సహకారిగదా యిది యంచు నెంచి యా పంటవలంతి అడరి గె పంగునితో అధికారి చెంతకు. చ. జిలుగు పసిండిరంగు కురుజీలు నొయారపు టానుబిళ్లల గ్గలపు మెరుంగుటద్దపు తెగల్గడియారము బట్టుపానుపుల్ దళతళ తళ్కులొల్కు నడిదంబులు దాల్చిన బంట్లు వ్రాయువా రలుగల కొల్యుజేరిరి ధరాపతి వక్ర పదుల్ససప్తులై. 261 262 263 264 265 266 267<noinclude><references/></noinclude> mowdzezlxjse35edcrqt8rqb1g366wa 104 255257 616192 2026-11-11T14:19:37Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'తృతీయాశ్వాసము, గీ. చేరిప్రాగిరి పైనొప్పు చిత్రభాను లీల ధర్మాసనంబునఁ గ్రాలునీతి వేది మర్యాద రామ భూవిభునిఁ దుర్వి 121 వాదభీకరుఁ గాంచిరి మోద మెసగ. 268 వ. అంతకుమున్న తమతగవులనుఁ దీ...' 616192 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>తృతీయాశ్వాసము, గీ. చేరిప్రాగిరి పైనొప్పు చిత్రభాను లీల ధర్మాసనంబునఁ గ్రాలునీతి వేది మర్యాద రామ భూవిభునిఁ దుర్వి 121 వాదభీకరుఁ గాంచిరి మోద మెసగ. 268 వ. అంతకుమున్న తమతగవులనుఁ దీర్చుకొనవచ్చియున్న కవి తిలఘాతకులలో కవివరుండు న్యాయపతిఁ గాంచి యిట్లనియె. చ. విను సుగుణాఢ్య నేసలుపువిన్న పమయ్యది నాకు దాసి దీ నిని దనయిల్లుఁజేర్చుకొనె నీచుఁడు నీహలికుండు గాన చ య్యనఁ బనిక త్తె నాకడకు నంపుకుటంచు వచింపఁ గర్గకుం డనియె ము సేవకురాలు నమ్ముడీ. మహాత్మ నాకిది యదార్ధము గీ. అనుచుఁ బలికెఁడు వాక్యంబులాలకించి దాసి కర్ష కువలనను ధనముఁ గొనిన దగుట మాట్లాడకుండె న్యాయపతి సంశ యించి దీని సభాస్థలి నుంచి మరియు. క॥ మీరును రేపీ సభకునుఁ జేరగరండేనుఁ దీర్పుఁజెప్పెదనని యిం పూరగ సెలవిడి తిలసం హారక నీ తగవు జెప్పు మనివచియింపజ్. చ. ఆలతీలఘాతుఁకుండనియె నయ్య ప్రభూత్తమ ధర్మ వేది నే నెలమిని నూనె నెల్లరకు నీపురవీధుల నమ్ముకొంచు రా బిలిచి యితడుఁ గావలయు వేగమె చిల్లరయున్న నిమ్మన దొలఁగకనిల్చి యిచ్చుటకుఁ దొందరగా ముడివిప్పునంతలో. గీ. చేతనున్న ముల్లె చెదర పైకెగఁజిమ్మి క్రిందఁబడిన డబ్బులందుకొనియె బీదలైనవారి నాదరింపఁగ మీర లున్న వాగుకడ ప్రసన్న హృదయా.. క. కావున న్యాయాధిప స ద్భావంబున డబ్బునివ్వఁ బరపుము వేనా నావణిజుఁ డదరి యోయన ఘా విను మర్యాదరామ కరుణాధామా. 263 270 271 272 273 274 275<noinclude><references/></noinclude> gim17r6s3phntzazl7qvj176tuyojp1 104 255258 616193 2026-11-11T14:19:57Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '122 మర్యాదా రామచరిత్రము. క. ఈ తెలకవాఁడు కట్టా యీతీరుగ నాడ నేమి హేతువొ యిను ముం బ్రాతిగ నమ్మిన డబ్బు లె చేతఁ గలవటంచుఁ జూపి చెచ్చెర నిచ్చెవ్. 8. ఇవ్వఁగని గాండ్లవాఁడు న్యాయేశ యనియ...' 616193 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>122 మర్యాదా రామచరిత్రము. క. ఈ తెలకవాఁడు కట్టా యీతీరుగ నాడ నేమి హేతువొ యిను ముం బ్రాతిగ నమ్మిన డబ్బు లె చేతఁ గలవటంచుఁ జూపి చెచ్చెర నిచ్చెవ్. 8. ఇవ్వఁగని గాండ్లవాఁడు న్యాయేశ యనియె కనుము నాడబ్బులందులో కలవు రాగి నాణెములు వెండినా ణెముల్ నమ్ముకునిన వారి మరురోజు రమ్మని పని చెనంత. ఉ. ఈ తగవుల్గనుంగొనుచు నించుక నాసభనిల్చి చోళభూ నేత నిజస్థితిందెలుప నీతిని దుండల న్యాయకత సం ప్రీతివచించె రేపిటకు వేగమె రెండు నిజంబుఁ దేల్తు నం చాతురగంబుఁ బేర్మిఁ దన యశ్వములందునుంచి సెల్విడెన్. గీ. ఆంత వస్తాచలాగ్రంబు నధివసించె నరుణబింబంబు పశ్చిమా శాంగ నాకు చాగ్రవిలసిత హారభక్యత్తరళ మొ కో యనఁగ దిక్కు లెర్రని చాయఁ దనర. మ. పరిష ద్పేశ్వమునుండి న్యాయపతి సభ్య వ్రాతమా కక్షిదా ర్లురయానన్ని జ గేహముల్గదిసిరా లోకింపనౌ నీతడే సరణిం దీర్చునొ రేపు నాకనుచు నుత్సాహంబుతో చోళభూ వరుడున్నంత బ్రభాతమయ్యె సకల ప్రాణుల్ముదంబందఁగ. సీ. జగదీశ్వరుని మది స్మరియింపుచును లేచి కాలకృత్యముల జక్కగను దీర్చి కొల్వుకూటమునకుఁ గొబ్బునఁ జనుదెంచి సింహాసనము నధిష్టించి ధర్మ కర్తి యంతకుమున్ను గా వచ్చి సభనున్న కక్షిదార్లందరఁ గాంచి దాసి నీయది యనిమిది నిశ్చయించితిఁ గవిచంద్ర దానినిఁగొని చనుమటంచు నాజ్ఞయిడి యినుచు మ్మెడి యతనిఁ గాఁడ్ల వానిఁ గని మీరు తగ వేది వచ్చియిడిన ధనమినుపవత= కునిది తధ్యమని తీర్పుఁ జెప్పి పంగ్యాదులం జూచి యప్పుడనియె. 276 277 278 279 280 281<noinclude><references/></noinclude> 1fdik6nxq64l8db6xq6uabsr0eblw1l 104 255259 616194 2026-11-11T14:20:11Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'తృతీయాశ్వాసము. గీ. వినుఁడు వియశ్వమును మీ గుఁ గనుఁగొనంగఁ గలరె గుర్రపుదళమునఁ గట్టియున్న నన్ను నిశ్చయముగ గాఁతుమనుచుఁ బల్క నట్లుఁ గావించె ధర్మపదాధిపుండు. ఉ. బాయకఁ దాని నెక్క...' 616194 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>తృతీయాశ్వాసము. గీ. వినుఁడు వియశ్వమును మీ గుఁ గనుఁగొనంగఁ గలరె గుర్రపుదళమునఁ గట్టియున్న నన్ను నిశ్చయముగ గాఁతుమనుచుఁ బల్క నట్లుఁ గావించె ధర్మపదాధిపుండు. ఉ. బాయకఁ దాని నెక్కి చనువాడుక నిత్యమునుంట డాయఁగాఁ బోయి నిజాశ్వరాజమును భూపతి చేతను దువ్వె కుంటివాఁ డాయెడ భీతిఁగొన్నటుల నక్కుచుఁ గుఱ్ఱముఁ జేరిని ల్చెనా న్యాయవిదుండు నిక్క మెదనారసి భూవిభుతోడ నిట్లనెక్. గీ. ఓయి యిది నీహయంబనియుం గ్రహించి నాడఁ గొని దనువున నర నాధుణాత్మ నలరి తనవీతిఁగొని సభ కవలఁ బోయి ప్రొద్దుఁగ్రుంకిన నిజవేషముననరపతి. మ. అల ధర్మాధిపునింటికేగ నతఁడత్యంతాను రాగంబుచే వల గొంచున్నతిఁజేసి చోళధరణీపాలా భవత్పాద సం కలసంబంది పవిత్రమయ్యె గృహమేగంటిఁ గృతార్ధత్వమిం దులకు మీరరు దెంచుటేమిటి? విందుం జెప్పవీలైనచోక్. ఉ. కంటికి రెప్పచందమునఁ గాచుచు నుంటివి లోక మెల్ల నీ వంటి దయామయుండయిన పార్ధివు డబ్బునె మర్త్యకోటికె ప్పఁటికినైనఁ గా రుణికవర్య భవద్భుజపీఠ మెక్కి పంటవలఁతి గండములఁ బాసి సుఖంబునుఁ గాంచెనద్దిరా. క. అన మర్యాదారామనఁ గనుఁగొని ప్రజ్ఞాధురీణ కడు సంతోషం. బున నీ ధర్మము నారయఁ గను కృత్రిపురూపమేనుఁ గైకొని యిటకు. గీ. వచ్చునెడఁ దారిలోఁ గుంటివాఁడు నేను గుఱ్ఱపు తగాదఁబడి' చెప్పుకొని భవత్స ముఖమున నిజంబుఁ గంటిని మోదమెసగె . సంశయముఁ దీరె లేరు నీ సదృశులవని. 123 282 283 284 285 286 287 288<noinclude><references/></noinclude> 4v0iq8wck3gy9259gcouliotwmqonpi 104 255260 616195 2026-11-11T14:20:20Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '124 మర్యాదా రామచరిత్రము, ఉ. కాని భవత్సభన్ని లిచి కాంచు నెడ భవదీయదాసి యీ మానినిఁ గొమ్మటంచుఁ గవిమండనులో యివి దుడబ్బులి వ్వాని గ్రహించుమంచినుపవర్తకుతో యిది యుష్మదశ్వమా గాన జర...' 616195 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>124 మర్యాదా రామచరిత్రము, ఉ. కాని భవత్సభన్ని లిచి కాంచు నెడ భవదీయదాసి యీ మానినిఁ గొమ్మటంచుఁ గవిమండనులో యివి దుడబ్బులి వ్వాని గ్రహించుమంచినుపవర్తకుతో యిది యుష్మదశ్వమా గాన జరుంగొనంగనని గ్రమ్మర నాతో వచించితాగదా. గీ. ఎట్టులివి మావియని మది నెరిఁగినాఁడ నో సహేతుకముగఁ జెప్పియున్న యంబుఁ దీర్పుమనంగ మర్యాదరామ న్యాయపతి చోళరాజుతో ననియె చేరి క. అయ్యా మీర లెఱుంగని వెయ్యవి గలవైన నట్టులే జెప్పెద మీ రియ్యది యిట్లడుగుట నా 38. కొయ్యనఁ గౌరవము నిలుప నూహించి కదా. ఆ. వె. దాసిఁ బిలచి బుడ్డిలో సిరాఁబ్రోయించి దాని నేర్పుఁజూచి తధ్యముగను యిది కవిప్రవరుని యింటి యుంపుడుకత్తె యనుచుఁ దెలిసినాఁడ నయ్య రాజ. ఆ. వె. ఇనుపవత౯కుండు నిచ్చిన డబ్బుల నీళ్ళలోనవైచి నీటిమీద నూనె జిడ్డీకింత కానక యివి కావు తెలవాని పనుచుఁ దలచినాఁడ. ఉ. మిూరల వక్రపాదుఁడు దమిక్ హరియూధమునందు గ్రాలుమీ వారువముం గ్రహించితిరి వద్దకుఁబోయి స్పృశించితీవు హే పారవముప్పతిలె భయస్సాంతుడునై యతఁడంటనోడె నీ ధారుణిఁ క్రొత్తవాఁడెటుల త తడిఁ జంకకఁ దాకఁ జాలెఁడు. క. అది కని ఘోటకమును మీ . యదియని గ్రహియించినాడ నవీనీశ్వర యే 289 290 291 292 293 294 కొదవగలవో యిందున మరినుంచకఁ గరుణ నన్ను మన్నింపఁదగుజ్ 295<noinclude><references/></noinclude> dksgwdoaur0ymc9w3o2bbct7zrsr4oc 104 255261 616196 2026-11-11T14:20:35Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'తృతీయాశ్వాసము, చ. అని వచియించు న్యాయపతి నాయ్యధి పుండును గౌగిలించి యో యనమవ రేణ్య నీరసనయందు సదా విహరించుచున్న దే మననలధర్మదేవత యహా భువి నీసముఁ డెవ్వఁ డెప్పుడు మనుచు నిరంతరా...' 616196 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>తృతీయాశ్వాసము, చ. అని వచియించు న్యాయపతి నాయ్యధి పుండును గౌగిలించి యో యనమవ రేణ్య నీరసనయందు సదా విహరించుచున్న దే మననలధర్మదేవత యహా భువి నీసముఁ డెవ్వఁ డెప్పుడు మనుచు నిరంతరాయముగ మంగళదాయకుఁ డీశ్వరుండునిజ్ . వ. అని తన మనంబున. గీ. అనక మర్యాద రామ ధర్మాధికారి నాయు రారోగ్యయుతునిగాఁ జేయుమనుచు నీశుఁ బ్రార్థించి చోళభూమీశుఁడాత్మ ధామమున కేగె సంతసోదానుఁడగుచు. క. అనుచయ్యాది దేవున కనిమేపరి యయ్యమ్రొక్కి యట వీడ్కొని స య్యన బోవ మనములో యో చనజే సెన్సరలనంపి కర్వు౦డిటులర్ . గీ. భళిర యింతలేసి పారికాంక్షులచేత పొగడబడియె నతని పుణ్యమెట్టి దో గనంగ బుద్ధిదివిరెశసని మర్త్య మునకు దిగియె నపుడు బురహరుండు. ఉ. మానవవిష్ట పంబునకు మావిభుడిట్టుల డిగ్గి పట్టణ స్థానములడ్రులు నింపిన సంతతులూరులు పల్లెలేరులు ద్యానములంబు జాకరములచ్చట నచ్చట గాంచుచుకో జగ త్ప్రణ సదృగ్గ తిన్మదనపల్లి చ మార్గము బట్టి వచ్చుచోజ్. -* 6 జంగమయ్య కధ కం. పొదిలె యనునొక్క పురి క పెదురంగని రాగనందు నిద్ధచరితుఁడై పొదలు నొక జంగమయ్యకు — పదుగురు కూతుండ్రు గలకు పరమను నీషనల్. 125 296 297 298 299 800 801<noinclude><references/></noinclude> ps6f8bqankq96dtpo5alkhhq1bk58m0 104 255262 616197 2026-11-11T14:20:45Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '126 మర్యాదా రామచరిత్రము, కం. అందు కడపట్టు దానిక్ మంగరమున కనుపుమనుచు మగఁడశఁగగన ల్లుం దిలకించి ప్రశస్తా గా నందుండై మామ బల్కె నయవాక్యములర్. చ. అనుపక నుంచుకుందు మె ప్రియంబెసగంగన...' 616197 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>126 మర్యాదా రామచరిత్రము, కం. అందు కడపట్టు దానిక్ మంగరమున కనుపుమనుచు మగఁడశఁగగన ల్లుం దిలకించి ప్రశస్తా గా నందుండై మామ బల్కె నయవాక్యములర్. చ. అనుపక నుంచుకుందు మె ప్రియంబెసగంగను గన్న బిడ్డ వున మరియుండుమన్న బువుబోణి పతింబెడవానీ నిల్వ మనమున సమ్మతించునె క్షమన్నవమింజనరాదు రేపు ప్రొ, దున దశమిం బ్రయాణమయి దోడుక బొమ్మన నల్లుడిట్ల నెజ్ . క. నవమి మమ్మేమి సేయు న్న వనీరజగంధి నంపు నాకికి భరమే నవఖండయుత ధరణి మా నవపాళికి కర్మమే ఘనంబన రె బుధుల్. గీ. కాన కర్మానుకూలంబుగాక నడుమ నవమి మమ్మేమిసేయు నిర్ణయముకంటె మిగుల లేదంచు బల్కి యమ్మిన నేత్ర దోడుకొని వాఁడు తినయూరి త్రోవ సనియె. మ. అల వృత్తాంత మెరింగి శంకరుఁడు డాయం బారి జాయాయుతు న్విలసద్గగ్వసమేతు జంగమకులున్వీ క్షించి వీడిట్ల వెం గిలియై దా నవమిం దిరస్కృతిక బల్కెం గావున న్వీని ను బల్కెంగావునన్వీని త్తుల పెట్టం దరువాత రామకృతమౌ ధర్మంబు గానందగుతో. క. నవమి పురుషుండనని కై తవవృత్తి - రాము తొడ దరువాత సభో భవనంబున బల్కుదునని భవుడిటు యోచించి యతని పజ్జం జనుచు• సీ. నలు చెంగులొక్కచో గలిపివైచిన సురాలకు వకపాల చంకను ధరించి యిరుతట్ల నందికేశ్వరముద్రికల లింగవస్త్రంబు నందిట పాదుగొల్పి తెలిబూది దీర్చిన తివ్యక్తి పుఁడ్రంబు పైని ధర్మపుబొట్టు పొదు కొల్పి చేవకాబుడుపుల చేతరంజిలు వేణు దండంబు హస్తాగ్రతలము చేర్చి 802 808 804 805 806 307<noinclude><references/></noinclude> f8bgunuujtkmepk22hhen34g5kki3ed 104 255263 616198 2026-11-11T14:21:04Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'తృతీయాశ్వాసము. తలకు కాషాయ చేలమందముగ గట్టి వెండి శివవాహనపుచుట్టు వ్రేలబూని సరణి జనుచున్న జంగమస్వామి వేష మచ్చుపడదాల్చె నపుడు చంద్రార్ధమౌళి. ఉ. ఈగతి వేషమూని గిరిజేతుడు ముద...' 616198 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>తృతీయాశ్వాసము. తలకు కాషాయ చేలమందముగ గట్టి వెండి శివవాహనపుచుట్టు వ్రేలబూని సరణి జనుచున్న జంగమస్వామి వేష మచ్చుపడదాల్చె నపుడు చంద్రార్ధమౌళి. ఉ. ఈగతి వేషమూని గిరిజేతుడు ముద్దను జంగమాన్వయ శ్వేగపిరుందడాసి గమనించగ జంగమవారి నిర్వురక్షా బాగుగ జూచి యందు దనభత నెరుంగక నమ్మజెల్ల యీ లాగగు టెందుకోయని గలం గా భయాతురయై మనంబునన్. శర్యాతిరాజు కూతురు గీ. తొల్లి హృదీశు సశ్వినులు దమవలెనేయ నాడు వారి వేడికొని భర్తజూపుడంచాడ సద్ద యాపరులుగా గాన్పించి మలబుద్ధి.. చ. ఆదియొక టే స్వయంవరమునందు నలాకృతులూ నియండుచో త్రిదశుల వేడి భీమజపం గనదే బుధులొక్క వేళ పృధ పరివర్తనంబునకు బాల్పడినం దగ్గువారు దెల్పగా మది దెలియంగలారు ఖలమండలికిం దెలు పంగబోలు నే. క. రక్కసుడెవ్వడొననుతా దక్కించుకొనంగ నాదు ధవురూపముతో నిక్కడ కరుదేశం జను నక్కట నేనెట్లు గడుతు నాపద్యనధిక్. ఉ. గ్రేవములకు లంఘ్రులును గేశములూరులు జానుదోయి దం తావళి జానుగుల్గరములక్కులు చెక్కులు గంఠనాదముల్ భావములున్న ఖప్రతతి పార్శ్వములుద్దివహించి వాలిఁసు గ్రీవులయట్ల బొల్చిరరరే పరమాద్భుతమేమి సేయుడు. వ. అని విచాగడోలాయ త్తచిత్తయై యున్న యెడ ఉ. కైతవజంగమయ్య యల కామిని జూచి వచించె కాంత నే డీతఁడు నిన్ను జేకొనగ నెంచి మదాకృతి దాల్చి వచ్చినా డో తెరవా సహింతు నె మహోగ్రతరంబగు ముష్టి సంహతీ భూతనముందు గూల్తు హరి పోతము దంతిని జిందు కైవడి. 127 308 309 310 311 812 818 814<noinclude><references/></noinclude> jyom4m8hs1dnmj4stu3y3eyrxjyf8dw 104 255264 616199 2026-11-11T14:21:14Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '128 మర్యాదా రామచరిత్రము. శ. నావిని జంగమకులుఁడు రు పావర్ధనుఁడగుచు బల్కె శర్వునితో నీ వావం తైనం బెగడక నావనితం గొనదలచితి న్యాయమె చెనటీ. క. ఓయి మనమిద్దరము వర వాయిగొనక పోరనందు నపజ...' 616199 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>128 మర్యాదా రామచరిత్రము. శ. నావిని జంగమకులుఁడు రు పావర్ధనుఁడగుచు బల్కె శర్వునితో నీ వావం తైనం బెగడక నావనితం గొనదలచితి న్యాయమె చెనటీ. క. ఓయి మనమిద్దరము వర వాయిగొనక పోరనందు నపజయమరి య వ్యాయం చెయ్యడనో యటు డాయుం బెదరించబోకు డాంబిక చరితా. క. వారిరువురి మాటలువిని వారిరువదళాక్షి బల్కె వలవదు మీరి సుగుణో 3 గగ దారున్మ ర్యాద రామధర్మాధ్యకు. మ. కనుడా సద్గుణి పక్షపాత మెసంగ గానీక న్యాయంబుపా దున బెట్టనునుసుంద దైత్యుఁడు పసుండుండిద్ద రేఖోదరుల్ ఘనశౌర్యుల్సుది వేళ్ళకై గనలి సంగ్రామంబు గావించి కుం భిని పై గోల్పడినట్లు జచ్చుట శుభంచే రిత్తగా కెంతయు. మ. అల వారణాసివాసయైదగు సుశీలాభిఖ్య మున్నొక్క నా డల కాధానుఁడు గొందబో నెరిగి క్రవ్యాదుండొకఁడా వెళ్లై మలయాద్రిం దవులంగజచ్చిరిగదా మాద్యద్దతింబోరి యే వలనైనం గలహంబు మానవలె జీవప్రీతి మర్త్యావళుల్. క. అని వచియించిన నయ్యం గనపల్కులకలరి వారు గ్రక్కున నా పెం గొని మదనపల్లెకుంజని గనిరామర్యాదరాము షును సభలోనక్. గీ. కాంచిన యనంతరమున జంగమముల్కె మనవి గైకొనుమయ్య సమస్త ధర్మ సూక్ష్మవేది యఖండయ శోధురీణ ప్రాడ్వివాకాగ్రగణ్య మర్యాద రామ. 815 316 817 818 819 820 821<noinclude><references/></noinclude> g4f6r1cmv3ery78t68381gw0dpc67s8 104 255265 616200 2026-11-11T14:21:31Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'తృతీయాశ్వాసము. చ. శ్వశురగృహంబునుండి కులసాధ్విని నీబిడ నానుకున్కికిక్ భృశగతి వెంటబెట్టుకొని యేగగ మార్గమునఁదు వీఁడు గ గ్కశుఁడు మదీయరూప మెసగన్నను డాకి మదంగనామణిజ్ శశివదన...' 616200 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>తృతీయాశ్వాసము. చ. శ్వశురగృహంబునుండి కులసాధ్విని నీబిడ నానుకున్కికిక్ భృశగతి వెంటబెట్టుకొని యేగగ మార్గమునఁదు వీఁడు గ గ్కశుఁడు మదీయరూప మెసగన్నను డాకి మదంగనామణిజ్ శశివదనస్స్వభాగ్యగ నసంగతవాదము సల్పుచుండెడిజ్ . క. అనవుడు మాయా జంగము డనియెన్నా పత్ని వీడు హరియింప మనం బున నెంచి వెంటవచ్చెడు దనసతియని వాదవద్భుతముగ సలుపుచున్. క. నానిని న్యాయవిభుఁడు మది 8528 వారిసమాకృతులు విలోకించి పరీ క్షావిషయంబుగ దైవం జీవింత ఘటింపజేసెనిది తగుననుచుకో. గీ. వెనుక గలసినవాని యంగన విలోక నంబునకు గుర్తుగల దేవి నాకు జెప్పు మనుడు తెలియదు నాగసురాసురాళు లిటిశాంబరి ధరియింతురిదినిజంబు. కం. నరు డిట్టి కామరూపము ధరయించునె యనుచు బెద్దతడవు నిజాత్మ బరమాలోచన జేసిరు చిరమగు మృణ్మయపకూజ సేవకు చేత. 129 322 328 324 3.25 326 వ, తెప్పించి పురోభాగంబున బెట్టించి యేతస్మృత్కళాచి కాంతరంబనాయాసం లుకంజొచ్చి వియిర్వురియందెవ్వ లేని పునరాగమనంబొనర్చునో యకండీ యండజయానికధీశ్వరుండని పల్కిన కపటోత్తరశైవుండిట్లనియె. కం. న్యాయాధిప యీ కూజ ను పాయంబున జొచ్చి బైటబడు నాతండీ తోయజలోచనకు మనో నాయకుడంటివి నిజంబునన్వర్తి లుమీ. వ. అని పలికి. 827 328<noinclude><references/></noinclude> phvyepu2kz33mz70v9b4dv6oelefnog 104 255266 616201 2026-11-11T14:21:47Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '130 మర్యాదా రామచరిత్రము. మ. చతురాస్యాండపరంపరల్జఠర దేశవ్యాప్తి గానుండు నీ చతురుం డెట్టులడంగు దీననని యాశ్చర్యంబుతో దేవతా శతములన్ధిన మంటికూజనతిసూక్ష్మంబైన దేహంబుతో శతపతాక...' 616201 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>130 మర్యాదా రామచరిత్రము. మ. చతురాస్యాండపరంపరల్జఠర దేశవ్యాప్తి గానుండు నీ చతురుం డెట్టులడంగు దీననని యాశ్చర్యంబుతో దేవతా శతములన్ధిన మంటికూజనతిసూక్ష్మంబైన దేహంబుతో శతపతాకశరుఁడు జొచ్చి వెడలెజ్ సభ్యళికిన్వింతగ౯. క. భువనాద్భుతమగునప్పని యవలోకనజేసి విశ్రుతా నందాశ్రు స్త్రవదక్షుండై మాధు ర్యవచనముల రాము డప్పుడాయనకనియెజ్. క. దేవత్వముగాని మనుజ భావము నీయందు పట్టుబడదు నిజముగా తావకవృత్తాంతము జెపు మా వినియెద ననఘ సదయాహృదయుఁడవై. గీ. అనిన యనుకంపబొడమి మాయామనుష్యు డైన శశిమౌళిబల్కె నో యనఘమూర్తి నవమిపురుషుండవీఁడు సాంద్రతర గర్వ మందినను ధిక్కరింపగా నలుకగదిరి. ఊ. ఈపగిది మెలంగితి మహీజనవందిత యెట్టులంటివా యాపొదిఖ్య పూర్వమునఁదొక జంగమువానికల్లు డై యేపుననుండు వీఁడు తనయింతిని దోడ్కొనిపోవ మామతో రేపుప్రయాణమౌదుమన మనతండొగి వీనికిట్ల నెజ్ . క. నవమి జనరాదు దశిమిని పువుబోణింగొని రయమున బొమ్మీ యనినజ్ నవమికి భయపడుదునె యని యవసతిగా బలికివచ్చె నంగనతోడక్. సీ. కావున నిటుసేయగాబడెననిన మర్యాద రామాఖ్య ధర్మప్రభుండు బల్కె నో దేవ శాంబ్యుక్తి మాని తధ్యంబుగా జెప్పుము దయదలిర్ప క్ష్మాస్థలినిమిష కాప్టాక ళాఘటికాసుహూర్త యామదినమాసారుభాసు రాయనాబ్దయుగమహాయుగకల్ప ముఖ్యంబు లైవర్తిల్లు కాలములకు 329 880 881 332 338 834<noinclude><references/></noinclude> e7iitzn1qchbbnz6vnirlvnwxgtfjdd 104 255267 616202 2026-11-11T14:21:57Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'తృతీయాశ్వాసము. దేవదేవుండు శ్రీమహాదేవుఁడధిపు డతఁడు సృష్టిస్థితి ప్రళయ ప్రవర్త కుండు దన్మాయ గడప సెవ్వండు జాలు వాఁడు భూమండలమున గీర్వాణవినుత. క. తావకవిధమూహించిన దేవేశ్వరుఁ...' 616202 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>తృతీయాశ్వాసము. దేవదేవుండు శ్రీమహాదేవుఁడధిపు డతఁడు సృష్టిస్థితి ప్రళయ ప్రవర్త కుండు దన్మాయ గడప సెవ్వండు జాలు వాఁడు భూమండలమున గీర్వాణవినుత. క. తావకవిధమూహించిన దేవేశ్వరుఁడయిన శివుని తెరగు గనబడు బావనచరితా యీధృతి యీవర తేజంబుగలదె యితరసురలకు. గీ. చెడుదినమున ప్రయాణమై నడచినట్టి వాఁడు కీడొందవలె గాని పరమ పురుషు దేవదరిశనమది శుభస్థితియె కాదె భవదుదంతంబు నిజముగా బల్కు మనఘ. గీ. అనిన మందస్మితాననుండై ధవుండు బల్కె ధర్మాధికారి తావక చరిత్ర కుల్ల మడికాసుగుంటిపై కరుగు దెంచి తెల్ల మునిపంటి తెల్లమిగను. క. అనఘా భక్తుఁడవగుట న్ని ముజూడం బ్రేమగల్గి నేవచ్చితి నీ రనిధి నిషంగుఁడు మత్పా వనరూపము గాంచుమీ శుభంబగు ననుచు. సీ. దొడుకుమూకల రేడు నిడుదంపుకోడు వీతిగా హేతిగా వెలయుచుండ గళసుప్రకాశంబు కలితాంగ దేశంబు నలుపునైదెలుపునై బొలుపు మివుల తెరగంటి బలవంక సరసంపులేజింక శిరము పై గరముపై జెలువనర్ప నురగహారము శీతకిరణకోటీరము మెడమీద జడమీద మెరయుచుండ ననుగుటాలును గరితోలు లోనే మేన వెలుంగ నీశానదేవు డపుడు స్వాకృతి జూపె మర్యాదరామ ధర్మకర్త కు సుమహితాదరణ మెసగ. 431 235 236 287 288 289 840<noinclude><references/></noinclude> ohezjotnz9qxv6l6gfbj4f150lgmlgv 104 255268 616203 2026-11-11T14:22:07Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '132 మర్యాదా రామచరిత్రము. గీ. ఇట్లు జూపిన జూచి న్యాయేశ్వరుండు హర్ష పులకిత గాత్రుఁడై యభవుపాద ములకు సాష్టాంగముగ లు మోడ్చి బ్రస్తు తించె నీరీతి నర్పతర సాంచితోక్తి. ఏ. ఖండితాహిత...' 616203 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>132 మర్యాదా రామచరిత్రము. గీ. ఇట్లు జూపిన జూచి న్యాయేశ్వరుండు హర్ష పులకిత గాత్రుఁడై యభవుపాద ములకు సాష్టాంగముగ లు మోడ్చి బ్రస్తు తించె నీరీతి నర్పతర సాంచితోక్తి. ఏ. ఖండితాహిత కాండ కాండదండజ కాండ కాండ పూర్ణపిచండ చండశౌర్య శరభృద్ధ ఘఁనసార సారసారితార తార కానీహార హారకీర్తి భర్మభూధరధర్మ ధర్మసంస్తుతశర్మ శర్మ సంచితధర్మ ధర్మ వైరి రాజతాచలరాజ రాజకోటీ రాజ రాజసన్నుత యవితభక్త నికాయకా యభయహరణ యద్ధతను భాగ పర్ణపర్ణాసివంద్య యీశ నీ చర్య కొనియాడ నెంతవాడ కృత్త దేవ దయతాస కృత్తి వాస. తరాజ రాజమిత్ర ఉ. దీనునకున్ని ధానముగ తిననుపించితి నాకు త్వత్పద ధ్యాన తాత్ములైన జడదారివలంతులకు లభింపగా దాని భవత్పదంబుల దిరంబుగంటిమి గావుమోదృగిం ధానఃఖానితాన పరిదద్ధకృతాంగ భవాంగతూలికా. శా. మృద్దాలోపలలోహముఖ్యము పురారీ నీరుకూ పంబు గా హృదేశంబున సంస్మరించి బునుని దేష్టార్ధముల్గందు రే యుద్దేశించిన దేమి లేదు భవ యోహూ నిర్ణిమిత్తంబు గా త్వదాక్షిణ్యముగంటి మున్నెటు భవద్భక్తి న్మహినొంటినో. శా. వా సౌఘార్చితముల్ని రామృదుకు రాంతపో) జ్వలంబుల్సదా వాసంతారుణపల్లవాధములు దేవా తావకాంఘ్రులు విజ్ మాసప్రస్థరలోష్ట సంహితులచే గాసిల్ల నేతెంచి తా యీసంబంచు దలంచ వౌర నతమర్త్యత్రాణ కాలంబునన్ . ఉ. కల్పన బ్రహ్మదేవునకు గల్పనయ్య స్థితిద్వదశూక గా డల్పునకిచ్చి యెవ్వఁడు సూరా జననావన నాశ నక్రియా నల్పత రాధి కారియగు చంతటికిం భుఁడైన తచ్చటా గల్పకుడైనవాని నిను గంటి 841 842 848 844 345 టినో శివా 246<noinclude><references/></noinclude> cskrlxd9eavx31xuuly5xp8n1ks0xw1 104 255269 616204 2026-11-11T14:22:17Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'తృతీయాశ్వాసము, సీ. తారాకధశిఖండ సౌరాద్రి కోదండ భజితమార్తాండ భరిత కాండ పాపాబ్జవేండ పాలితావరకాండ శాక్పరాధి పకాండ శౌరికాండ పరజిద్భుజాదండ ధర్యగుణాఖండ వితరణ రౌండ సన్ను తమృకం...' 616204 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>తృతీయాశ్వాసము, సీ. తారాకధశిఖండ సౌరాద్రి కోదండ భజితమార్తాండ భరిత కాండ పాపాబ్జవేండ పాలితావరకాండ శాక్పరాధి పకాండ శౌరికాండ పరజిద్భుజాదండ ధర్యగుణాఖండ వితరణ రౌండ సన్ను తమృకండ తృటిత సేవకగండ దోషి చినతరండ ముక్తి సుదాకుండ శక్తి చండ " సీ. రావు సంపదలుండ మోక్షంబునిండ కామములు బండ కలుదోపకంబు లెండ నిను మరువకుఁడ నాపదల్ని గుడకుండ ననిశమకుటద్విదుండ శూలాయుధుండ. సంగన్న బసవన్న పట్రసాన్నంబు పిట్టవ్వపిట్టొకరీతి నానలేదె కలశజాత దధీచి కణ్వముఖ్యులకుద్దిగా లూత కృతుల మోక్షంబొ సగ వె 133 యనమయౌ యక్క నాగమ్మతో ధీటుగా యాదవాజ్ఞానన కమృత మీవె మరుశంకరుడాది మహనీయులకు సాటిగా కాటకోటని గావలేదె 3 యధికముల్పంబులున్నవే యఖిలమునకు "ప్రభుఁడవు భవత్కృపాశ్రితాపన్న జనుల బ్రోవ నూహించుటయె నీస్వభావ మరియ స్ఫురదవిద్యాత మోహాళి సోమమాళి . మ. ప్రకృతించాయగదట్టి గొగ్గయను గోరక్షాఖ్యు ముక్తాయినా మక నా నాగమసిద్ధరామయల శ్రీమాద ప్రధానాత్మజా దికుల లింగవిలీన సాధకులు గాలించి బొల్పారు ది వ్యకళాలంకృతు నల్లరుప్రభు శివుం బ్రార్ధించెదన్ని స్నేదజ్ . చ. కనకధరాధరంబువిలు గాగ జగత్రయినంటిబారువా ని తలపండగ మహీభరమూ నెడు శేషుడందెగా వనథినిసంగకంబుగ విభాసిలు దేవరయెట్టులోనికిం జని వెలి కేగు దెంచితివో శంకర వింతగ మృత్కశాచిక. నీ, భవ్యసీమంతినీ డై ధన్యపరిహార హారత్ప్రభంజనాహార రాజ రాజ రేఖావిస్ఫురచ్చిరోలంకార కారణకార్యప్రకాశకరణ రణభోజముఖముని రాజహృత్సంచార చారణాశ్చితదివ్య చరణయుగళ గళబిలతోడ సంకలితహాలాహల హలకులికాధి రేఖాభిరామ 847 848 349 350<noinclude><references/></noinclude> 60j3vicub44lsjmtavwyibr738noxar 104 255270 616205 2026-11-11T14:22:32Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '134 మర్యాదా రామచరిత్రము, రామణీయక కరిచర్మరమ్యవసన సనకముఖ్యర్షి నాయక స్మరిత శర్మ శర్మఘటనోజ్పలితభక్త జనసముదయ దయమనుపవయ్య విక్రాంతి దహనధాయ్య క. ఇటు వినుతింపగవిని ధూ ర్జటి న్యా...' 616205 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>134 మర్యాదా రామచరిత్రము, రామణీయక కరిచర్మరమ్యవసన సనకముఖ్యర్షి నాయక స్మరిత శర్మ శర్మఘటనోజ్పలితభక్త జనసముదయ దయమనుపవయ్య విక్రాంతి దహనధాయ్య క. ఇటు వినుతింపగవిని ధూ ర్జటి న్యాయప్రభున కనియె రామా నీవి స్ఫుట శక్తికి మెచ్చితి దు ర్ఘటమైన నొసంగుదడుగ రా వరమిత్తు. గీ. అనిన మర్యాద రాము డిట్లనియె దేవ గంటి నిన్నింక ధన్యుండవంటి వేరె ముక్తి గోరఁగ నేటికి పూర్ణకరుణ న్యాయమున నాదు చిత్తంబు నాటనీ వె. వ. అనవుడు. మ. ఆటుగాకొండు గలాదె యంచు మరి భూతాధీశ్వరుండోయిని స్ఫుటభాగ్యానుభవంబు మర్త్యమున సంపూర్ణంబుగా నొంది మీ దట కైలాసము జేరవచ్చెదని చెంతన్భక్తి జెన్నార సం పుటిత స్వీయక రాజు శైవుని దంభోజ స్య గాం చెన్దయన్ . గీ. కాంచి వచియించె మీదైహికంబులనుభ వించి యింకొక్కభవము వహించి పిదప రాగలరు సుమ్మి కైలాస రాజధాని కనిన జంగమిబల్కె ఫాలాక్షతోడ. గీ. స్వామి ప్రాగ్జన్మ పుణ్యవశంబు కన నయ్యె తదర్శనంబు మాకనను భావి జన్మములు దెల్పుడెట్టుల సంభవింతు మవల మిము జేరగల మెట్టులా నతిమ్ము. ఉ. నావిని శూలిబల్కె లలనా పొదిలాఖ్యపురంబులో పలక్ భావిజనింతు నిమ్మవయనఁగను మామక భక్తి గల్గివీ దేవరియించు నిన్ను సుతుడెన్నగ నొక్కఁడ బుట్టు పిమ్మట నీవిభుఁడ స్మదంతికము నెట్టనజేరగలండు మున్నుగర్. 351 352 353 354 355 356 357<noinclude><references/></noinclude> ed5cbscmwg4lus28tjaqjjrsvu7rdm4 104 255271 616206 2026-11-11T14:22:44Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'తృతీయాశ్వాసము. గీ. భక్తి మామీద నెలకొల్పి భక్త కోటి బ్రోచు నీయింటికొక నాడు పూర్ణకరుణ వత్తు శైవునొకనితో శుభంబుమీర జంగమా మౌనికంజాత నయన. ఉ. నీనిరవద్యభక్తి గని నెమ్మివహించి త్...' 616206 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>తృతీయాశ్వాసము. గీ. భక్తి మామీద నెలకొల్పి భక్త కోటి బ్రోచు నీయింటికొక నాడు పూర్ణకరుణ వత్తు శైవునొకనితో శుభంబుమీర జంగమా మౌనికంజాత నయన. ఉ. నీనిరవద్యభక్తి గని నెమ్మివహించి త్వదిచ్ఛచొప్పున చానరొ త్వత్సురావసధ సర్వజనంబులకిత్తు మామక స్థానమటంచుబల్కి శశధారితిరోహితుడయ్యే నంతనా మానిని నాథుగూడి పురమర్దను నెందుచు నేగా వీటికిక్. కందగీతిగర్భ చంపకమాలావృత్తము. చ, పురహరశంక రాగిరిశ భూధరకార్ముక కేశవా స్త్ర ధ ర్మకతగుణాకరా ప్రమధ రాజ వృషాశ్వక పర్ధిశూలివా ధరకరిదైత్యహాస్మరహరా సురనాయక సన్నతాంఘిస్రుం దరపురుషా శివా కఠినదక్షకృతాధ్వర కార్యనాశనా. గర్భక క. హర శంకరా గిరిశ భూ ధరకార్ముక కేశవాస్త్ర ధర్మరతగుణా కరిదైత్యహాస్మరహరా ద ము. సురనాయక సన్ను తాంఘి సుందర పురుషాం గర్బ గీతము. తే. గీ, గిరిశభూధర కార్ముక కేశవాస్త్ర ప్ర్రనుదరాజవృపాశ్వక పర్దిశూలి స్మరహగా సురనాయక సన్ను తాంఘి కఠినదకుగృతాధ్వర కార్యనాళ. మ. వరరక్తో జటాంతరాళ నివసద్భాగీరధీ, గీరధీ శ్వరజంభారి సుఖాధ్వరాశినికరా పద్వారణా వారణా శరమారాంధక విక్రముజ్వలన వర్షాకంధరా, కంధరా కరణో తారితఘోర హాలహల రేఖా భైరవా, భైరవా ॥ 135 358 259 360 261 362 363<noinclude><references/></noinclude> swthlg0ufsxmtq61nbuefav3o9uwlmg 104 255272 616207 2026-11-11T14:22:59Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '136 క. పూసక వాహజనకసో మర్యాదా రామచరిత్రము, ల్లాసక ఫలితాఖిలాభి లాషక సంధ్యా లాసకలో కాతీత వి లాసక నతకల్పవరకళాదాకల్పా. తోటక సుకరా శుకరాద్ధయ సూదనభా వృత్తము ) ప్రకరా మక రాహీతబాణజిత...' 616207 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>136 క. పూసక వాహజనకసో మర్యాదా రామచరిత్రము, ల్లాసక ఫలితాఖిలాభి లాషక సంధ్యా లాసకలో కాతీత వి లాసక నతకల్పవరకళాదాకల్పా. తోటక సుకరా శుకరాద్ధయ సూదనభా వృత్తము ) ప్రకరా మక రాహీతబాణజితాం ధక రా త్రిక రార్ధక ఢారిపినా కక రాచికు రాయిత కంద పదా. గ ద్య ఇది శ్రీదక్షిణామూతి౯క టాక్ష వీక్షా లబ్ధకవితా దురంధర సరససా హిత్య వైభవజితామరేశ్వర తురగాన్వయపయః సాగర పూర్ణిమా సుధాకర నయకళా యుగంధర సుభద్రి కాంబి కాపిచ్చయామాత్యకుమార వేంకటకవిధీర ప్రణీతంబ యినమర్యాదారామ చరిత్రమునందు తృతీయా శ్వాస సంపూర్ణము. 864 $65<noinclude><references/></noinclude> ap5hfhd6wl3kq6h0poea5fwm2ialrlx 104 255273 616208 2026-11-11T14:23:42Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* పాఠ్యం లేనిది */ 616208 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="0" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude><noinclude><references/></noinclude> jrd8kg3tvmzhwj4n80k4xbgnqa9uxkx 104 255274 616209 2026-11-11T14:24:11Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* పాఠ్యం లేనిది */ 616209 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="0" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude><noinclude><references/></noinclude> jrd8kg3tvmzhwj4n80k4xbgnqa9uxkx 104 255275 616212 2026-11-11T22:24:02Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* పాఠ్యం లేనిది */ 616212 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="0" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude><noinclude><references/></noinclude> jrd8kg3tvmzhwj4n80k4xbgnqa9uxkx 104 255276 616213 2026-11-11T22:24:16Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'శ్రీవాసుదేవాయనమః, నిర్వచన భగీరధోపాఖ్యానము. శ్రీ సౌందర్యపయోజలాకరవలో ర్శిప్రోజ్వలం బత్రిదు ! ర్వాసో ముఖ్యమునీంద్ర సేవితమమిత్ర ధ్వాంతన శాంతనం | భాసత్పూషమనార్య దుర్ల భము భ...' 616213 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>శ్రీవాసుదేవాయనమః, నిర్వచన భగీరధోపాఖ్యానము. శ్రీ సౌందర్యపయోజలాకరవలో ర్శిప్రోజ్వలం బత్రిదు ! ర్వాసో ముఖ్యమునీంద్ర సేవితమమిత్ర ధ్వాంతన శాంతనం | భాసత్పూషమనార్య దుర్ల భము భీమా రామదాసాత్మస| ద్వాసం బైతగుచన్న కేశవ పరబ్ర హ్మంబుమ మేలుత T సీ|| భువనజాతములున్న బొజ్జవానివరించి భువనజాతములు గీము లుగమించి | కనులాంకసహజయై గౌరవంబువహించి కమలాంక యైక శాగరిమగాంచి | ప్రద్యుమ్ను డనుతనూభవుకూరి గని పెంచి ప్రద్యుమ్న గృహపాళి పదవినించి జీవనాకరమందు చెన్ను దూరజనించి జీవనాకర ములాశ్రితులకఠించి | ధాత్రిజెల్వారులేఖ కాంతామతల్లి | తల్లితల్లియ శేషాత్మ దాసకల్ప | వల్లిశ్రీ రామదాసు సద్భవనసీమ | నుండుగాత నరిష్ట లిజెండుగా త శా॥ సామే నంగల నన్ను జూడకయె శీర్షం బెక్కి యున్నావటం ! చామిన్నే టినిబల్కి_యవ్వలికి ద్రోయంగాళికా దేవియు | గ్రామర్షంబున నిర్ధచంద్రమిడి కేల్హ త్తించెనాగ శిర | స్సీమర్ ఖండవిధుండుగ్రాలదగు మా శ్రీకంఠు సేవించెద౯ || సీ కమలోజ్వలంబైన కరతలస్థితిగాంచి ఘనసుషమావిభూతిని వహించి | చిత్రకాగ్ని శిఖోల్ల సిత ఫాలమునమించి ఖలనిశాచర పురంబు లగలంచి సరసగుణకదంబ సంగతివర్తించి హలికాండ వైభవంబవధరిం చి | రత్నాకరకలాప రమ్యంబు నెనగించి యచలశృంగారాలయతవసిం చి సంతతంబు వాఖ్య సంగ్రహించి | నిరుపమంబైన యభ వేణిని భరించి | మగనివాడువున నెగడెడి నగతనూజ | భూరిసంపదలిడి మము బోచుగాతా!<noinclude><references/></noinclude> 927ut01wdwpsujw9v2h1lkbkfuu4cwk 104 255277 616214 2026-11-11T22:24:31Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '' 616214 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude><noinclude><references/></noinclude> 4bsu7gycf74s1bb8shxurzk4htk18gl 616215 616214 2026-11-11T22:24:44Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 616215 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>2 నిర్వచన భగీరధోపాఖ్యానము. ఉతాసిరిలోగిటంగలిగి దైవతకోటికి మేటియైవచఃః కేసరిమధ్య కాస్యములు కేళిగృహంబులు జేసియధ్వర! గ్రాసులు మెచ్చనిక్క వుజ గంబు సుఖంబుగ నేలుచున్న భాషాసఖుడాయురున్నతు లొసంగుతమా కనిశంబుకూరిమి౯ || మ॥ కవుల శాంతముగొల్వమించిభువనఖ్యాతిన్విడంబించియూ! 8 వితానంబుధరించి కచ్ఛపిఘన శ్రీలవర్తించిభూ | ర్యవదాత ప్రభ లన్వహించివర శబ్దాభోగతల్ గాంచిన | చ్ఛివయాదివ్య సరస్వతీమణిర సశ్రేణుల్ ప్రసాదించు. చః కరదళితాభధున్యరుని కాసరోజుడుభ క్త కుంజరో 1 త్క ర సురగహ్వరీజుడు జగన్నయనోజ్వల తేజుడున్నము । త్సరసకళాజితాజుడు రసారధునగ్రతనూజుడు శ్రవూ! మరుదపసారితాచల సమాజుడు మా జుడుమమ్ము బ్రోవుత౯| సీ॥ అమిత రాగ ప్రకర్షాభిరామైక సుగ్రీవుడై యవిత సుగ్రీవుడ య్యె | ధీర కేసర్యంబు నారమణ్యగ్రకుమారుడై సత్వకు మా రుడ య్యె | పదనఖదళితశుంభత్సు వేలాహ్వయా గారుడైన తహృదాగారుడయ్యె | రామాస్య పూర్ణతా రారాట్చకోరాయి తాముడై దోర్ని తాముడయ్యె! నెవ్వడాతండు మత్కృతాహీన కావ్య | హారఘటితా మలినశబ్దవారమా క్తి | కుండువిజ్ఞానధుత సనకుండువాయు పుత్రకుండు సిరులమమ్ము బ్రోచుగాత! 23 చ రవిశశిభూజ సౌమ్య మర రాట్నవాసుర దేశి కార్కి రా! హు వులును గేతువు బదుని కండగు రాసినెసంగు సౌఖ్యమా! నవకృతియత్న కారి కధునాతనసత్కవిరాజకల్పక | ద్రువునకు రామదాసునకు రూఢి గనిత్తురు గాతకూరిమి౯|| గీ|| మానితాద్వైతదంభ భర్మంబుదుర | తాంధకారవిగోచరం బైనభాను | మూతిక్షా యైతో చిదానినిముగ వెలుంగ ! గరపి వెలువొందు శంకర గురుభజింతు గీ వేధన కన్నిటి స విరచనంబు | జేసినిజకీర్తులాశల జే<noinclude><references/></noinclude> 3p5j7j7tu3uyf8vzapyk70ng6i3qexs 104 255278 616216 2026-11-11T22:24:53Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'నిర్వచన భగీరధోపాఖ్యానము. 3 ర్చికాలు | కాలమాధవయతిని నిక్కముగ గొల్తు | నిరుపమంబుగ నీకృ తి నెగడుకొరకు శా! తానద్వైతసరోరుహాకరము మాద్యదాన వాంశోదితా ర్యానీక చ్ఛల కాసరచ్చటలచే సత్...' 616216 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>నిర్వచన భగీరధోపాఖ్యానము. 3 ర్చికాలు | కాలమాధవయతిని నిక్కముగ గొల్తు | నిరుపమంబుగ నీకృ తి నెగడుకొరకు శా! తానద్వైతసరోరుహాకరము మాద్యదాన వాంశోదితా ర్యానీక చ్ఛల కాసరచ్చటలచే సత్యాకులం బైచనం । గానచ్ఛస్థితి,మృ షాకతక యోగశ్రీ నెసంగిం చెల | శ్రీ నారాయణుడమ్మ హాయతివిభుంగీర్తిం తుశ్రేయోర్ధినై || క॥ కొలుతు నద్గురువిద్యా | లలితలహర్యూరియాలి లసితవిప శ్చి ! జ్జలరుహ హేళి జ్ఞానక పిలశౌరి పాటిబండ పిచ్చయనూరి౯ | శా॥ ధీమంతు సరణీకృతామితమహా దేవాభిధానుంగళా ! శ్రీ మంతుస్వర మంద పాటికులజు శిష్యచ్ఛటాకల్పును। క్షే ముంగూపతటా కసృష్టి పర మేష్టింజానకీ రాముసం | ధామృత్యుంజయు మత్సఖు౯ దల తు శబ్ద శ్రేణిఠాసిద్ధికి౯ | మ పరమానందసుధాసరిల్ల హరికా పాణింధమాంచత్కవి! త్వ రమాకల్పితమైధిలీశ్వర చరిత్రచ్ఛద న పచ్చదాం | తరనిర్యాతయశస్సి తాభ సురజః సంతాన పేటీభవ | త్సర సీజాతభ వాడు నాకుభవు నాత్మం సేంద౯ || ఉ॥ మోములు నాల్గు లేని బిసపుష్పభ వుండుద్వి బాహుడౌరమా! ధాముడు నేత్రయుగ్మ గిరిధన్వియనందను బాదరాయణ | స్వామి వసిష్టు స పనల శ క్తి నుపౌత్రుబరాళ రాత్మజ | గ్రామణి శ్రీశు కార్య గురుగాఢ తపోనిధి నాశ్రయిం చెద౯ || మ॥ భవభూతింజయదేవు బిల్హణకవి నాణున యూరాభిదు శివభద్రాహ్వయు భట్ట హర్షుగుణ రాశి గా? దా సాఖ్యు భా | రవిమా ఘున్నుమదంతు మల్హణుని ధారానాధుదండి బుధ | స్తవసుంధర సుధీ మణిందలతు నాత్మంగావ్యసంసిద్ధికి౯ | గీ॥ సౌరభాషనలకు భారతరామాయణములు దెల్గొనర్చిను మహితమగు ! కీతి నటికి గొండ్లి గీములాశలు జేసి | నట్టిక వులదలతు నధి శభక్తి ॥<noinclude><references/></noinclude> 6wj3g83y5vi0oecmsrroo57g67sqrh9 104 255279 616217 2026-11-11T22:25:02Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '4 నిర్వచన భగీరధోపాఖ్యానము, చ|| చదివినహాయనంబులు బ్రసంగవశంబున బల్కు-టింతెబెం! పొదవినవిద్య దెల్పరు క్రియోన్నతి బాఠములైనపద్యముల్ పదురుదుర ర్ధయు_క్తముగ వాడిక లేనివి జెప్ప లేర...' 616217 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>4 నిర్వచన భగీరధోపాఖ్యానము, చ|| చదివినహాయనంబులు బ్రసంగవశంబున బల్కు-టింతెబెం! పొదవినవిద్య దెల్పరు క్రియోన్నతి బాఠములైనపద్యముల్ పదురుదుర ర్ధయు_క్తముగ వాడిక లేనివి జెప్ప లేరహో ! పెదవిమలంతు కార్యకృతిబృం దముగ మెనినీచ కాక వుల్ BI 1. ఉ॥ డగ్గరియున్న నాడగగడంగరుజ చ్చినయట్లుదవ్వునం ! బగ్గీలు జెప్పుడుందుగల పట్టునధీరుడుదారసిల్లిన సిగ్గున బారజూ చెదరి సీయ లనీచులనుచ్చరింపస। మ్యగ్గురుభక్తిశాలికి మహాక విమౌళికి రోతగాదొకో గీ ఈకరణినిష్ట దేవతానీకములను వరమతాచార్యులను కళా గురునిసఖుని సంస్కృతక విప్రభులనాంధ్రసత్క వులను ! నుతులు గావిం చికుక విధిక్కృతులు సలిపి || క॥ కృతినెుక్కటి నిర్మింప | మతిదలచియు నెల్లమందమారా రిపద | ద్వితీయంబు గొల్చి క్రమరి | కుతుపసమయము ననుగంటిగుడి పూ గీ! అవనీగుడిపూడి వెంకటప్పయ్య ధీరుడంగజూ కారు డతుల వి ద్యానిచారు ! డామహోదారునింటికే నరుగ బేమ | నెరపిబంధు ప్రియ మునమన్నించినిల్పె॥ గీ॥ నిల్చి సరసాన్న మునతుష్టి నెరపినన్ను | గూర్చుకొని వెంకట ప్పయ్యకోవిదుండు | బ్రేమభీమా న్వయుడగు శ్రీరామదాసు | నింటికే తేరగూరి వహించియతడు|| క॥ మమ్మున్న తాసనములహి | తముగ గూర్చుండబెట్టి దాశరధిచ రి | త్రమాకర్ణించుచు | మోదమ్మూరగనుండ కొంతదడవరిగినచోక్ !! మ॥ స్థిరక్తీ దుర గాన్వయు సుగుణకంధికా దక్షిణామూతి స త్క రుణాలబ్ధకవిత్వ నిర్మిత బహుగ్రంధోత్కరు పండితా | భరణుం వేంకటకవ్యధీశ్వరుమహా పల్యం కి కోద్భాసిత | సరసు నన్గని పల్కె ధూర్జటిజటా సందీప్తగం గార్భటి || ॥ భారతమందు పంచదశ పర్వములం పెనుగించినట్టిదీ | సారుడు<noinclude><references/></noinclude> pbcnz6fz2zj965ipv8vabhdgihdjd2h 104 255280 616218 2026-11-11T22:25:11Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'నిర్వచన భగీరధోపాఖ్యానము. దీక్క నాధ్వరి రసాస్థలి నెవ్వనిగోత్రసంభవుం | డైరహి కెక్కె గౌతమ మ హామునిగోత్రపవిత్రుడెవ్వడా! ధీరుడు వెంకటప్పయ సుధీమణి మత్సఖు డౌ పెరుంగ వే చ॥ నయనిధ...' 616218 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>నిర్వచన భగీరధోపాఖ్యానము. దీక్క నాధ్వరి రసాస్థలి నెవ్వనిగోత్రసంభవుం | డైరహి కెక్కె గౌతమ మ హామునిగోత్రపవిత్రుడెవ్వడా! ధీరుడు వెంకటప్పయ సుధీమణి మత్సఖు డౌ పెరుంగ వే చ॥ నయనిధితీర్ధయాత్రలు ఘనంబు గనీ గుడిపూడి వెంకట। ప్పయ జత బాయ కేమునునిజాంగ నతోనొ నరించినాడని ! శ్చయముగనన్ని యుం గలుష సంఘహరంబు లెయైనగంగయా | రయనధికంబటండ్రు సుకరంబు గవ్రాయుముదత్క ఛాస్థితుల్ II ఉ॥ నాకులజాతవీరులిటు నాకుల చేరకయుండిరంచుము! న్నాకు లుడైభగీరధుడ నాకులవృత్తి దపంబొనర్వమీ ! నాకరతూణు దేవగిది నాకధునింగొనె నెట్లుదానిదా ! నాకకు దెచ్చి మా నాకలిదీర్చుకొ నె వచింపుమీ! క॥ గుడి చెర్వుదోపుగోడుకు | గడిమిడ్విజస్థావనంబు గనకము ధరయం దిడుటయునుకబ్బ మెన్నం బడు సంతతుల నగ దెరువుప్పది వి ఉ॥ అందొక కావ్య మొప్పు నఖిలావనిలో దిరమైయటంచుము ! న్నందరు జెప్పవంటి సుగుణాకరదాని సృజించియిందుజె ! న్నెందెడు చే న్న కేశపు మహోరగశాయిని భ ర్తజేసియా | నందము జెంద జేయు మధు తడి మానసాళికి౯ || క॥ అనిచీనాంబరములుమం | డనహారాశ్వములనిచ్చినం జేకొని స | య్యన నేతిత్కావ్య ప్రే॥ రణ కార్య స్వయము వరుస వ్రాయగడగితి౯ | సీ। శకటక పాటోగ్ర శర్వ రారుణమూతికా హలకులిశాది రే ఖానువతిః కాళీయఫణిఫణా గ్రవిహారతత్పరం బార్యహృ దేహదీపాంకురం బు నత లేఖమకుటరత్న ప్రభాకలితంబు లక్ష్మీకరోదర లాలితంబు జటు లారిరూప యుక్క టకాభిరామంబు భాగవతార్చనా ప్రౌఢిమంబు। పత్ర రధరాజవాహను పడజలజము | బుట్టిరచ్చోటఖల కులాంభోధికుంభ! జాతులజ రాపగావర జాతులగుచు। శూద్రవిభులుయశోజితశూద్రవిభులు|| గీ అందునాలుగు తెగలుగా నతిశయిల్లె | వెలమలనకమ్మలన<noinclude><references/></noinclude> heyvce3hhquk1gjob3nahqz8iqxgqgn 104 255281 616219 2026-11-11T22:25:20Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'నిర్వచన భగీరధోపాఖ్యానము. డ్డివీరులనగ | తెలగల నగను వీరిలో తెలగ వారు | ప్రబలిరుర్వీస్థలిని శివ భక్తులగుచు || క॥ శివునకుమహానటాహ్వయ| మవుటను తద్భక్తులీ మహామ హులై గౌ|రవ మొందుటపదవ...' 616219 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>నిర్వచన భగీరధోపాఖ్యానము. డ్డివీరులనగ | తెలగల నగను వీరిలో తెలగ వారు | ప్రబలిరుర్వీస్థలిని శివ భక్తులగుచు || క॥ శివునకుమహానటాహ్వయ| మవుటను తద్భక్తులీ మహామ హులై గౌ|రవ మొందుటపదవృద్ధి | దవిలిమహానాటివార నగ వెలసిరిల గీ॥ తన్మహానాటిశబ్దతద్భవముగాదె | యిపుడు మహనాడననాం విపులయందు | జైల్లెవీరికి కకుబంత సింధురోరు' | దంతిని భకీతికా నెనగి రిధరణి వీరు క॥ ఈ తెగలో జనియించె | శీతగిరిందూర దేశ శివసీరిబలా ! "రా తిగజాభయశముబెం | పైతగ వెంకయ్య సత్కులాకల్పం బై | నీ దర్పనిరంకుశోద్య ద్వైరి శరధికి బాడ బంబెవ్వాని వేడబంబు| సమధి కామలయ శశ్శాల్యంకు వాళికి విత్తనంబెవ్వాని పెత్తనంబు ! భూ మీూసురులకు చిం తామణీమందార రూపకం బెవ్వాని ప్రాపకంబు | నృప సభాజనరంజ నీభూత కల్యాణ సూచకం బెవ్వాని వాచకంబు ! భళిరయ తడువిరాజిల్లెభవ్యనుకృత సారతటినీకృపీటసంళితాఖ! లాత్మకులపూ ర్వపూరుషో గ్రామకర్త మాళిభీమాన్వయుడు వెంక యాభిధుండు | క॥ అభీమా వెంకయ్యమ। హాభీమాయోధనాగ తారిజయుని సం। ధాభీమానుజునజజా | యాభీమాభయశు రామయాఖ్యునిగనియెజ్ ! సీ। వరకవిరాగ వనమిచ్చి ధాత్రినుత్క టకీతిగా నిల్పినఘనుడితం డు | పరమహాబలము లెప్పాటపైనడరిన దెరలనిసన్గోత్ర వరుడి తండు ధీరచక్రముల కేం తేరశ్మి నికి ప్రశస్తముగన్న లోక బాంధవుడితండు। కచ్చ పమకరశంఖము ఖనిధానాతిశయుడైన సర్వజ్ఞు సఖుడితండు 1 భూరికళలనె సగుమహాభోగియీత | డనుచుదన్న ఖిలార్థ్యాళు లభినుతింప | నలరెఖీ మాన్వయుడు రామయాభిధుండు | మిత్రహృదయాంబుజములకు మిత్రు డగుచు క॥ సచ్చరితుడు రామయ వేం | కచ్చమ్మనుగొనియెమున్ను గరుడ ధ్వజుడా ! పచ్చవిలుతుగున్న మనువి - యచ్ఛరతతి మెచ్చ బెండ్లియయిన విధమున<noinclude><references/></noinclude> f5i4pa2wrqh78au7a6xw7ewa1jrvx7v 104 255282 616220 2026-11-11T22:25:29Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'నిర్వచన భగీరధోపాఖ్యానము, 7 మః పతి కారంభ ననీపకావళుల కన్వప్న ద్రుశాఖో త్తమం | బ శ్రేణుల కన్న పూర్ణ స్వవయస్యా నీరజాస్యాళికం! చితయాగాశనధే నురత్న మగుచుం జెల్యొందెనౌరారయీ ! పతి వ...' 616220 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>నిర్వచన భగీరధోపాఖ్యానము, 7 మః పతి కారంభ ననీపకావళుల కన్వప్న ద్రుశాఖో త్తమం | బ శ్రేణుల కన్న పూర్ణ స్వవయస్యా నీరజాస్యాళికం! చితయాగాశనధే నురత్న మగుచుం జెల్యొందెనౌరారయీ ! పతి వేంక చ్చమ చర్యలూహ సలుప స్త్రీమాత్రశక్యంబు లే! క॥ వేంకచ్చను రామయకుమ్మ | గాంకా భయశుండు పుల్ల యా ఖ్యుడొదవెని | స్పంక యగుశ చికిహరిక | లంకుండు జయంతుడుజ్వలత || నీ చేయించి నాడు నిశ్చింతతో బెండ్లిండ్లు వడుగులు బ్రాహ్మణ వా తములకు | పూయించినాడు దిక్పూర్ణేందు ముఖుల కు ఘనయశఃపాటీరక ర్దమంబు | వాయించినాడు చెంపలు బ్రీల దోరగ్రములు సాచి నీ చారిపుం జములను ! కోయించినాడతి క్రూర పాటచ్చర ప్రాణిచ్ఛటలనంటబట్టిజ ట్లు | భళిర సాధారణుం డెజంభరిపు సదృశ | వైభవాఢ్యుండు భీమాన్వ వాయజలని ! ధాన వాతృకుండుమంధానశిఖరి | ధైర్య కలితుండు పుల్ల య్య ధార్థ్ కుండు!! క॥ భీమా పుల్లయధీరుడు బ్రేమ శ్రీకోటమాంబ ప్రియగాగొ నియె! రామప్రభుడామిధిలా | స్వామినుతంగైకొనినయశంబేపార || సీ॥ విభుడుగోపించంగ వెరచుటింతియెగాదు కనరూనదేనాడు బెనిమిటియెడ చుట్టాలతప్పు లెంచుట లెరుంగమియె కాదము ధేనువు బాం! ధవాళికెల్ల | మార్గణ శ్రేణుల మనుచుటింతియె కాదు వేరుచనుదే రవిసువుకొనదు | ప్రాణనాయక సుహృత్పటలిబ్రోచుటయె కాదాత సో దరులయట్లాదరించు | భళిరయి నాతి కుద్ది చెప్పగగలా రెడ్డి సతులుముల్లో కములుసనిజనులువొగడ । నలరెభీమాన్వయుడగు పుల్లయ్య బోటి! నా ఙ్మద నఘోటికోటమాం బావధూటి క॥ పుల్లయ్యకు కోటమకుజ గల్ల లితశ్లోక మల్లి కాసుమమాలా తల్ల జయుతది స్త్రీధ | మిల్లుండగు రామదాసు మేర సెజ్ సుతుడై ! | సీ॥ గంతుపై చెడి కురంగము రెండు ఖండముల్గాజ్పి సెలనార్చు కౌశలంబు నాము టేనుగను గొవ్వార కేల్వట్టి గీపెట్టింపజాలిన భీమబలు<noinclude><references/></noinclude> hi9q7y3wdzj8b490bp9kz408f5od8p9 104 255283 616221 2026-11-11T22:25:47Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '8 నిర్వచన భగీరధోపాఖ్యానము. ము | పైవిహంగముగుంటి బారు చేవడిచుక్క చెగిపడ్డగతి నేయుమగతనం బు | పొదనున్న పులినిబిట్టదలించియెదు రేగి కరుకు బాకునశ్రుముగడును తనము | తన కెకలదంచుతూ ర...' 616221 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>8 నిర్వచన భగీరధోపాఖ్యానము. ము | పైవిహంగముగుంటి బారు చేవడిచుక్క చెగిపడ్డగతి నేయుమగతనం బు | పొదనున్న పులినిబిట్టదలించియెదు రేగి కరుకు బాకునశ్రుముగడును తనము | తన కెకలదంచుతూ రబృందములు మెచ్చ | ప్రబలెభీమాన్వవా యవారాశిపూర్ణ శరజవితుండుహృద్దత సరహితుండు। దానవిజితఘ నుడు రామదాసఘనుడు ణ I సీ వసుధశల్యములెన్ని వ్రాల్చుకున్న సుదధీచి నిదానమున కె ట్లు కెప్పవచ్చు ! స్థాణువుదలవ్రీల దానెంత కొట్టిన పార్థుడెట్లగుబల ప్రధకు దీటు | భంగసంహతి పెద్ద బడియెట్లా రలిన శరధివచ్చు నేగ భీరతుకునాటి 1 చుక్క వాలనకమిన్నెక్కి నిక్కి నినిశాధవు డెట్లుక్తి కి సవతువచ్చు | నను చువిద్వత్కవి శేణుల భినుతింప | నల రెభీమాభిజనమహో ద్యాన పారి|జూ తుడనవరతా పారిజాతుడర్ధి | దైన్యహసనుండు శ్రీరామదాసఘనుడు || గీ శ్రీమహాలక్ష్మమనుమున్పరిగ్రహించి। సిదపహనుమాయమాం బను బెండ్లియాడి ప్రధిత సౌఖ్య నిరంతరోధానియగుచు। తేజరిలేరా మదాసుపృధ్వీతలమున 1 నీ అవిము_క్తముఖ్య పుణ్యక్షేత్రములు ప్రాణవిభుతోడ గూడి సే వించెగూర్మి | నఖలపురాణేతి హాసంబులన నాధయై పండితాళీచేనాల కించె | సరసవి శ్రాణనచ్చలపయోదామృత శ్రీలవనీపనీ పాళిమని చె। న విరతాభీష్టమృష్టాన్నంబులు మెసంగికలచుట్టముల నెల్ల గారవించె | సౌర యీయమ్మ జేజేలయూరు వీడి నెలతయై కాలుచింతామణియెయటంచు తజ్ఞు లెన్న నెగడె రామదాసుహృజ్జలరుహరోలంబశ్రీమహాలక్షమాంబ ఉ॥ శారద వాక్యసంపదకు సత్యవరాకృతి కార్యశత్రుసం | హా రపటిష్ఠ తావిధిక యవ్యవహారతకబ్జగేహని | స్ఫార పతివ్రతోన్నతికి వా పటాత జయీవి సుర | రుహ శాఖయారహనుమాయము నెన్న వశంబెయేరికి౯ || గీ॥ రామదాసధీర రత్నంబునకుకుమా ! రకుడు కోటయాఖ్యుడ కలుషుండు | ప్రబలెహీరరరదండీర 1 సదృశ కీతి యగుచు జగతి యందు!! E<noinclude><references/></noinclude> i8yyjq8jmipj2imz4gm0h7zoa3codzy 104 255284 616222 2026-11-11T22:25:55Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '(2) నిర్వచన భగీరధోపాఖ్యానము, కథ ఈ కోటయ్య కులాంగన పాకారిసతీపమాన ప్రబరమణ మాం! బాకాంత మార్గణులకుమ హాకల్పక వల్లి నాగ నార్యులు మెచ్చ గీ ధాత్రిహనుమాయమకు రామదాసునకును । గలిగిరికు...' 616222 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>(2) నిర్వచన భగీరధోపాఖ్యానము, కథ ఈ కోటయ్య కులాంగన పాకారిసతీపమాన ప్రబరమణ మాం! బాకాంత మార్గణులకుమ హాకల్పక వల్లి నాగ నార్యులు మెచ్చ గీ ధాత్రిహనుమాయమకు రామదాసునకును । గలిగిరికుమా రపరులు వేంకయసమాహ్వ | యుడు మరియు మార్కండేయుడు భయ వంశ ! పావనుడగుకు చేలుడు భవ్య గుణుడు!! సీ॥ తండ్రియా శ్రీరామదాసుగంగాస్నాన సుకృతఫలంబువిన్ఫు రణమగుచు | సర్వంసహాసుర సముదాయ భావు కాశీర్వ చ నాళి ప్రసిద్ధ మగుచు | నిల వేలుపులకృపావిలసనంబులు సముద్దామ ప్రభావకందంబు లగుచు ! ప్రాంచి తైకాదశ స్థాన చరన్న నగ్రహ దృష్టి సతతంబురమైనగు చు | 'వేంక యాఖ్య మార్కండేయు విశదమూతికా | యగుకుచేలుని బ్రో చుతనవనియందు | పార్వతీపరమేశ్వరుల్ భార్గ వీవి | ధులును బ్రహ్మి వీధు లు గాతురు లఘుక రుణ సీ॥ పాలమున్నీ లోపలితొ ణుంకులమీద చిలువ రావన్ను పెజీ లజనయను | డెందాక వసియించు నందాక భీమాన్వవాయ పాధోరాశి పర్వ చంద్రు | డగు రామదాసు కీర్త్యంగ నామణితోడ నతనివంగడపువా రందరుందు | రల చెన్న కేశవునలఘుదయార సంబున ప్రబంధంబుభూత లమున | నార్య వణిజ త మైధాత్రినలుగాత! రాజతా సుడగు భగీరధు నిచర్య | లాలకించిన వారికినజర వాహి | నీజలస్నానపుణ్యంబు నెగడుగా త ప్రళయాబ్ధినిర, గ్న భయమూడ్చితనలో జగమున మార్కండేయు గా చెనె వ్వ | డనికి డార్కొ నినయర్జునునకువిశ్వరూప శ్రీనిజూపిన పరు డెవండు। సు ర రాజలిగిబిట్టు గురియించురావాన కచలమెత్తిననిర్మలాత్ముడెవడు | వత్స గోపార్భకావళిగొన్న ధాతకు మహిమజూపినభ కమాన్యుడెవడు ! శ్రు తులబుట్టినదై తీయపతులజంపి | త తరసమన వెవడుగోత్ర వెసగించె నత డుశ్రీ చెన్న కేశవుడామహానుభావుదలచిన నిష్టార్ధపలములరు దేశి క॥ ఏవంవిధ చర్యునకు సేవితనుర వర్యునకు వసిత సూర్యున కు | పావన కార్యనకజర 1 గ్రావశ్రీ ధైర్యునకు జగద్గుర్యునకుఁ |౧॥ సరసిజభ వాండకోటర, 1 భరితయశఃశమిత శశ్యుపర్యంకునకుఁ<noinclude><references/></noinclude> gurdb1k99f078wxmtc0oxaxg95az8m5 104 255285 616223 2026-11-11T22:26:10Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '10 నిర్వచన భగీర ధోపాఖ్యానము, వరశీర్ష సహస్రాహీ శ్వర పృథుభోగాంతరాళ పర్యంకునకు |౨|| 1 కోవిదసన్ను తపదరా | జీవునకుఁ యాతుధానజీవో గ్రవనీ | దా వునకు చెన్న కేశవ! దేవునకు నిష్కళంక దృఢ భావ...' 616223 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>10 నిర్వచన భగీర ధోపాఖ్యానము, వరశీర్ష సహస్రాహీ శ్వర పృథుభోగాంతరాళ పర్యంకునకు |౨|| 1 కోవిదసన్ను తపదరా | జీవునకుఁ యాతుధానజీవో గ్రవనీ | దా వునకు చెన్న కేశవ! దేవునకు నిష్కళంక దృఢ భావున కు॥ ౩॥ రాసోల్లాసునకునుత వ్యాసునకు శాతకుంభవానునకునిరా | యాసునకు౯ గుడిపూడిని | వాసునకు రక్షి తాత్త పద దాసునకు 8 శౌరికిసమ సజగదా ! ధారికి రేవటర ఛాఁగ ధారికి వరభీ! మారా మదాసహృదయవి | హారికికమలాచ్ఛచి తహారికిహరికి||శ్రీ|| నరజనకనూళ్ల గోత్రా | కరవిశ్రుతరామదాసకరకృతపూజా! భరణునకు శరణాగత। భరణునకుభ క్త లోక భవతరణునకు || ౬.॥ ఇట్టినీకంకితంబుగానీ ప్రబంధ । మేనుగా వించి వినుపింతునివుడు విను ము | చెన్న కేశవదేవప్రసన్న భావ | నిరుపమా కారకలుషననీకు ర ఉ! శ్రీమృదువీరుదంఘిప పరీతధ రావహనంబు పజ్జన | స్తోమని పత్కరంబమిష శుష్క వనీదహనంబుభూరిని | సామహితషి భావజాల జాతవసత్సహనంబజస్త్రము నైమిశ నామపుణ్య గహనంబుజహక్కు... హనంబుభాసిలు౯ || C సీ! శౌకంబునకునోతులోకంబున కురుగ్ర కాశంబుసకు పైక పాక మొలకు కోకంబులకు జానీకంబులకుమ త భేకంబులకు దంద శూకముల కు! కొలంబులకును శారలంబులకు సింహజాలంబులకును శుండాల ములకు | మకరంబులకు ఠేనునికరంబులకు భూరిశకురంబులకు ఒక ప్రక రములకు | శ్యేనములకు గపోతసంతానములకు / వీతులకు దుర్మద పుదు న్నపోతులకును సహజవైరంబుదూరమై యహరహంబు | మహితము య్యెత దేశ మమహిమ చేసి! ఉ॥ అచ్చట ద్వాద శాబ్దమితమైనతమైత్రి నెనంగునాధ్వరం | బ చ్చుగ శౌన కాదిక మహషి సమూహములా చరింపగా ! నచ్చెక ధారధో తమణవ ర్త న సూత్ డు సూతుడట్టిపె నచ్చకొపంగిరక్క ధక రాజున కర్చలు దదతీశ్వరుల్ i<noinclude><references/></noinclude> g45im89k7fq2tsd30mm8rwew854nc0r 104 255286 616224 2026-11-11T22:26:21Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'నిర్వచన భగీరథోసాఖ్యానము. II ౪॥ ఈవిధమున శౌనకముఖ | కోవిదులుచితార్చనలిపి గుణగణ ముల నెం | తేదాసిగన్న వ్యాసాం! తేవాసింబల్కి రప్రతిమహితమతులై సూతమనోనుషక్త నరసూతభవద్వద నాంబుజాతన...' 616224 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>నిర్వచన భగీరథోసాఖ్యానము. II ౪॥ ఈవిధమున శౌనకముఖ | కోవిదులుచితార్చనలిపి గుణగణ ముల నెం | తేదాసిగన్న వ్యాసాం! తేవాసింబల్కి రప్రతిమహితమతులై సూతమనోనుషక్త నరసూతభవద్వద నాంబుజాతని | ర్యా తక ఛాతరంగిణిపురాతన పూరుషకీతిజ ఫేననం 'ఘాతసమేతయైశ్రవణగ ర్తములంబడి సాగినిండెవి | ఖ్యాతమదాత దంభ సలిలాయశముల్ జగద క॥ మును జెప్పినట్టియితిహా 1 పనికాయముజాల దేశా సరబోకుడి మీ | రనకుముహరిభ క్తకథల్ 1 వినితనివిబొసంగెనన్న వెట్టిగలం దే!! చ|| హరినుతయై చెలంగినను రాపగ నేపగిది ధరిత్రికి | బర పెభ గీరధుండతని వారినివారిని మజ్జనా ప్తినె | టరిదిగ సాగనం పై విగతాక మునాకము జేరజహ్ను డే ! నరణిని మింగివీడె వృష సంగ నుగంగను దెల్పు మంతయుక్ | ఉ॥ నావిని మహష వినమ్రతతో వచియిం చెనోమునీం ! దావళులార మీరెరుగ నట్టిక ధల్లల వేకృపారస1 శ్రీవిభ వేక్ష ణోత్కరము చేనను పెద్దగ జేసివిందురిం | తేవిబుధేంద్రులాత్మ శుక నీడజ వాక్యములాను కైవడి౯ || కః రాజషిణ యగుభగీరధ | భూజాని చరిత్ర దెల్పి భువనోన్నతి గా 1 నాజన్మ ముధన్యం బై | తేజరిలగ జేయుదు సుధీమణులా రాశి ఈః అనినుడివిగ జముఖాంగనలకు బ్రణమిల్లిపలె గ్రమ్మరఘు సాం | తనటన్ని టలాక్ష శిరోం! గణతటినీ చటుల భంగ ఘటితార్భటులఁ ! మ! అమిత శ్రీమణిధ్య సౌధ గరుణారా లోక మాసాళనో ! ద్య మభాస్వద్రధరధ్య కేతు పటనిర్య ద్వాత జాతో దుతో॥ ర్వమరద్వీపవతీత రంగ సలిల వ్యాప్తంద్రపూర్మధ్యదు | ర్వితాయోధ్య అయోధ్యబొ ల్చె సకలోర్వీ నాయకారాధ్యయైః * కానుకే నను సంరక్షణ జేసితీవు మునులో సన్నిల్పినిన్నట్లు జే కొని ఆ గోవంద గునంచు దార్కొను మహాకూ పారమోనాగనా! గనివాసాతిగ<noinclude><references/></noinclude> im5kp4q2nfovpolk3mw409qsn64py0x 104 255287 616225 2026-11-11T22:26:37Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '12 భీర ఖేయమల నిర్వచన భగీరధోపాఖ్యానము. గన్పట్టెదన్మధ్యగో ! తనుజ కాగము భంగిసాలముశి భాగ్రస్పృగ్విధాత్రిండమై॥ మ రవళించుంబురి సైజయానకమునా ప్రాసాదసన్గోపురాగ్ర వసత్కృత్రిమమూ...' 616225 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>12 భీర ఖేయమల నిర్వచన భగీరధోపాఖ్యానము. గన్పట్టెదన్మధ్యగో ! తనుజ కాగము భంగిసాలముశి భాగ్రస్పృగ్విధాత్రిండమై॥ మ రవళించుంబురి సైజయానకమునా ప్రాసాదసన్గోపురాగ్ర వసత్కృత్రిమమూతి హ స్తిరిపురె ఖాదర్శనోద్యత్సము ద్భహృన్మత్స రరాశి మధ్యగతమా తంగా దుర్వారఖై | రవినిర్ఘాదమిషాభధన్యురు ఝరీరంగ తరంగార్భటుల్ ॥ T ఉ॥ రావెఘృతాచి రంభ బుధరంజని హేమ కుమారిభూరిహ। ర్యానధినీ విధిన్ని లుచు టంద మెదివ్య శరీరశూరాయ జ్వాపళిడా సెనింద్రన ద ! భకాటకుబోదరియయ్యెనంచునా! పావనిభృత్కు చాళియను నక్కడి కాంచనపుత్రికాతతి౯ | సీ॥ కలశార్ణవోమిజాకా వళులంచుజలశాయి యోగనిద్రాసక్తి కుత్సహింప ! మగనిచే సెలవంటి నగ జాత తన పుట్టినిల్లీడయని ప్రేమనేగుదే ర! కలధౌతగిరిశృంగములు గాదలచి విహారముసల్ప మేదినీరధుడుడాయ! బృహదభ నిన్ను గాలహరులంచని జహ్నుడనుమానివివృతాస్యుడగుచు జేర | నల రెక వఛిత వేధోండతలములైన | పృధుతరోత్సేధ సౌధవేద్ద హీర | మండలమయూఖ రేఖా సమగ్రరుచిర ॥ శుచిరుచిప్రచయంబుల చ్చోట బలసి ఉ॥ సారఫలచ్ఛత్కర నిశాంతములంద్విజ పాళి కెల్లప ! త్కా ర మొనర్చి ధీర సహ కాంత కుల్వని బొల్చుచుండగా / సారఫలచ్ఛదోత్క రనిశాంతములంద్విజు పాళికెల్లీ! సత్కారమొనర్చిధీర సహకారితకుల్వని బొల్చుటఁబ్రమే|| చ అలఘుకళావివాదమైన యంగగుమా రుని చేతనో డెము! న్న. లచతురాస్యు డెట్టి చతురాస్యు డరిష్టము లిచ్చు రాజగ, తులకు స్వదర్శ నంబునబుధుండత డెట్టి బుధుండటంచుని | చ్చలునిహసించుచుండు సుర సాసుర సంఘముదత్పురంబున౯ | వెల్తురే కానిదు। ర్గతి మ! మతివిద్యాజితజీవ శేష్యులగుచు గారెప్పుడుజీవ శేషులురు శౌర్య రేఖా ప్రధా ! న్నతిధిక్కార్యవిరాజ<noinclude><references/></noinclude> foxkztdexcsxzvbgs1ctrhid6x0lxmx 104 255288 616226 2026-11-11T22:26:47Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '(3) నిర్వచన భగీర ధోపాఖ్యానము. 13 మానులగుచు వతి జంతు రేకానినం | తతమున్గారవిరాజమానులు బు రాంతర్వాస రాజాగ్రణుల్ . శ్రీకిరవై చెలంగు నిజజీవనమెన్నడుగోలుపోరుదో ! షాకరు రాకకుబ్బఁడ ర...' 616226 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>(3) నిర్వచన భగీర ధోపాఖ్యానము. 13 మానులగుచు వతి జంతు రేకానినం | తతమున్గారవిరాజమానులు బు రాంతర్వాస రాజాగ్రణుల్ . శ్రీకిరవై చెలంగు నిజజీవనమెన్నడుగోలుపోరుదో ! షాకరు రాకకుబ్బఁడ రన్యుల కెత్తరిచేదుభూమిభ్ళ | న్నైకముముంచ రప్పులన హించరు భంగకదంబకంబుర త్నాకరులయ్యుజిత్రమున నప్పురినుండు వణికిఖామణుల్ I ఉ॥ కోరిననీ రెరాశిగల కోడెను 'వేలుపులొక్క గోపతి | ధీరత నీ డెయా పశుపతింగని వేడిన రెంటి గట్టిదో | శీరమమర్చి దున్ని ఫలసిద్ధవహిం పక రాముడూరునే ! రూరక వయ్య జాల్గొనుట యొప్పు నెయందురుతూ ద్రులప్పురి చ|| రవిర ధరధ్యరశ్మి ఫణి రాజమృణాలములంచుదుండము | లివి కేగ నెత్తుశైల తిందికించి ప్రతీభశంక చే దవిలిరదములందొలుపుదా రుణ ఘింకృతులంది శావళా | ధవసమితింగలంచుమదదంతి కదంబకమ ప్పురంబున॥ సీ॥ ధారాధరములయ్యు ధాత్రిజరించు చెత్తరినిమిత్రావరోధము సలుపవు | కాండంబులయ్యు నిక్క ముగనిజారోహ శుషంబునభివృద్ధి న్పుచుండు హంసంబులయ్యుదా మనిశంబుమాన సాతిక్రమశ్రీలచేది | పురుచుండు | గంధర్వతతులయ్యు గడువిమానంబువహింపనిధాటిచే బెం పుజెందు | దిరుగదుపరదుగా ధఃప్రదేశమెనసి | హరికులంబయ్యుననిబు ధులరిది నొంద | తేజరిల్లె రట్ట కాంభోజయవన | సింధుజములైననప్పు రీ సైంధవములు || క॥ సగరుడువిక్రమనిజిజాత | సగరుడునిజదోర్నిర ససాహసవ ణా | సగరుడుసత్వరమోల్లా | సగరుడుడానగరి బెం పై సగ బాలించు ॥ $ సీ! తనకీతిఁ నటికిను తను రసజ్ఞాంత రంగములు విఖ్యాతరంగము లుగాగ ! తన శౌర్యరవిక మిత్రచ్ఛటామద వికారములు ఘోరాంధకా రములుగాగ। తననిర్వహణకల్యమునకు సూరీంద్ర చక్రముల నారతముచ<noinclude><references/></noinclude> ntdm41f67pu0k0bsfs58tsogul15bul 104 255289 616227 2026-11-11T22:26:57Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '14 నిర్వచన భగీర ధోపాఖ్యానము. క్రములుగాగ | తనకళాకాసారమునకు నిర్మలభావ కవులుని భావక వులుగాక బర గె నిజమృదు పదయుగభరిత శరధి | పరిధిగత విశ్వధరణీ విభాసిరాజ శేఖరశిరోగ్రమకుట నిచిత బ...' 616227 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>14 నిర్వచన భగీర ధోపాఖ్యానము. క్రములుగాగ | తనకళాకాసారమునకు నిర్మలభావ కవులుని భావక వులుగాక బర గె నిజమృదు పదయుగభరిత శరధి | పరిధిగత విశ్వధరణీ విభాసిరాజ శేఖరశిరోగ్రమకుట నిచిత బహూరు | తరమణివిభుండున గరగోత్రావిభుండు|| క. అతనికిగలారుదంచిత, మతులుపతులు గేశినీస్తు మతులిర్వురు స | న్నుతచతురాలాపనర | స్వతులుగళావసతులను ఘ చరితజిత సతుల్ క॥ క్రూరకృపాణోరువిభా ! భారోద్గాఢాంధ కార పటలాంధీభూ' తారియయి సార్వభౌముఁ | డైరవ బాలిం నగరుడార్యులు వెుగడన్ II నీ గండయి లై లాఁతిక ప్రదేశములందు దుష్కీతి వల్యలస్తోమ మందు । గాఢ విసారము సారతతులందు మధుపసంకులము సుమంబు లందు ! కఠినంబుకలకంఠ కంశీకుచములందు లేమి లేమలమధ్య సీమలం ఐదు | పల్ల పూల్లాసంబు పాదపావళులందు యతి భంగములుకు కా కావ్యంబు లందు | కుటీలవర్తనసతుల ముంగురులయందు చంచలత కామినీదృగం చలములందు గాని కానంగ రావు సగర మహీవి' భుండు దా జక్రవతి యై యుండునాడు| ఉ! హైహయతాళజంఘముఖ రహిత రాహుత పర్వతాంబుము) గ్వాహకుడై నయాసగ ర పాధికా వగీతి వధూటివిశ్వసృ | ధేహిని నవ్వి సా రకరి రాట్ ప్రవరుంగని కాలు ద్రవ్విస్వ! ర్వాహినిగ్రోవ్వుజివ్వికడు రాజిలె సర్వదిగంతవీధులన్ 1 గీ॥ ఇటుల నారాజమౌళి సర్వేలనేలు, తంగడి చెకొంతయంత నా ధరణికాంతు | కాఁతలన పత్య లై యున్న గనివిషాద సహితుడై పల్కెన తడాత సతులజూచి॥ సీ॥ పుత్రునెతనిమహా భోగంబురోగంబు సూనుండుదవులని మే సుమ్రాను 1 తనయుండు మెలగుచుండనిగీము బెనుతూము శిశువు పల్కెడ గన్న చెపులుగవులు ! ప్రియసూతిగనక శోభిలుకన్ను వలకన్ను తనుజు ముద్దిడనియాననము పెనము। పట్టికిచను వీని భావంబుదావంబు నందనుం<noinclude><references/></noinclude> 21emz1ye9ipwdznxqea9gujru0qq3kl 104 255290 616228 2026-11-11T22:27:13Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'నిర్వచన భగీరధోపాఖ్యానము, 15 డొదవనినాతిశ్రోతి | వసుధనిరాణనకుడైన వానినొసటి | వ్రాతిలోతగ దాకీరవాణులారా ! కావున సుతార్ధినైన ననావనెద్ది గలదుపున్నామ నరక సంగతికి బాపి ॥ చ|| అనవుడు...' 616228 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>నిర్వచన భగీరధోపాఖ్యానము, 15 డొదవనినాతిశ్రోతి | వసుధనిరాణనకుడైన వానినొసటి | వ్రాతిలోతగ దాకీరవాణులారా ! కావున సుతార్ధినైన ననావనెద్ది గలదుపున్నామ నరక సంగతికి బాపి ॥ చ|| అనవుడు వారలిట్లని రహస్కర తేజవితౄణభారమే | య నువున బాపవచ్చు తనయా గ్రణిగల్గక యున్న వంశపా। సనుడగునందనుం డనెడి పండుజనింపని • సంసృతిచ్ఛలా | పనిజమహానిరర్ధక విభావి భవం బువహింపు || క॥ కావున సంతానార్ధులు మైననిన పమాచరింత మనిపల్కిననా ! భూవల్ల భుండుమంత్రిజ | నావళి రావించియనియె ననఘతరోక్తి ఉ॥ సంతతిగోరిఘోర వనసంతతిలో నొకచోదపంబుని | శ్చింతు లమైయొనర్తు మునచింతు వినుండిక మేమువచ్చుప | ర్యంతముదస్వదంత మహియంతయు నేలుడి దుర దారివీ | రాంతక చర్యయుక్తా బుధ జనావన ధుర్యతలాచరింపుచుః | -ర 1 శా॥ దేవ బ్రాహణవృత్తులఁ గరము సంధింపంగ రాదుజ్వల | దా వ^బై యదివంశగహ స్థానంబులం బాకిభ ! సావాలంబులో నర్చు నాయు వయునుద్యధీయునాజించుగో ! త్రావృతాహితులిట్టికర్ణము లొనర్చం బోవ రెప్పట్ట న౯ | చ|| కటికితనంబు గల్గు నధికారులగూరుపరాదువారలొ ! క్కట నరి మెండు జేసిభువి కాపుల లేవగ దోలితద్ద ృహో । త్క టతర దారు వేణువుల గట్టిగ బాక పుగట్టుతానటం చటమట సేయనయ్యఘము లక్కటభూవి భునాక మింప వే క || మహివిభుడఖిలాంగంబుల । నహరహమరయమిఘటించున హిభయమారా | యహిభయముకంటెలయస | పహయోగ్రతకంటె బెట్టిదం బై యడరు!! గీని అలఘుమంత్రపరిజ్ఞానియగున రేంద్రు। డహిళ యోద్రేకమ డచి జెన్నారుచుండు ! నలఘుమంత్రపరిజ్ఞాని యగున రేంద్రు! డహిళ<noinclude><references/></noinclude> 8m5ye2xzsh052vhs8q9f2gckxyf7bmn 104 255291 616229 2026-11-11T22:27:22Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '16 నిర్వచన భగీరధో పాఖ్యానము. యోద్రేకమడచిజెన్నారినట్లు చ|| పరుషరుష నరుంగేడ పై చిన వాడున్న పాలకింకరో ! త రములచేతజిక్కి యధికారి పురస్థలి దీనుడై గడుం | శరణనిగోడు సల్పను రిచావునక...' 616229 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>16 నిర్వచన భగీరధో పాఖ్యానము. యోద్రేకమడచిజెన్నారినట్లు చ|| పరుషరుష నరుంగేడ పై చిన వాడున్న పాలకింకరో ! త రములచేతజిక్కి యధికారి పురస్థలి దీనుడై గడుం | శరణనిగోడు సల్పను రిచావునక-cదొలగిం చె నేనియ ల్లరికొన సాగ చేసుజనులన్మ ననిత్తు రాధా తిటక్కరుల్ II గీ ఒందిగాండ్రుకు ణృద్దుహావనములున్న్కి | పట్టుగా నుండినృవు ని చేపట్టువడక | యున్న నమ్మించికడ తేర్పనుర్వ రాధి దందురు పరనుమునులు పతికఘము సెంద ఉ కారదొలంగి పౌరిసను కత్తెరకాని తలారమూకబి | ట్టార సిపట్టజాలక సవంతిక దేశికునొక్కనిందదా | గారము పేర్చినట్టిపనిగాంచి విచారణ జేసిచార శి| రచనంబు సల్పనిర సావిభుడొంద డెనార క వ్యధల్ ! చ|| కనుడఖిలంబురోయ కొక కార్యము జేసిన రేడొకండుజూ ! లెనసిన రోత నాగిని యీ చెలి నెవ్వడుగూ డెనంచుమం | త్రినడుగవాని దేనిజపురం జరలాడు చుదూ పురాసినీ | టనుపొడిసున్న ముందడుపుటక్క రిబట్ట డెని పెరుంగ నౌ ॥ 1 గీః ఆనుచు రాణీతులతడు బెక్కాడి రాజ్య | భరమశేషంబుమం శేఖరులవిూద | నిలిపిపల్నీ యుగంబుతో నిలయసీమ! వెడ లెశుభ నివ్వ నములతోద్విజులునడువన గీ వెడలివనులుధునులు వీళ్లు బోళ్లురయాన | గడచితుహినగి రినికటక కఠోర గహనసీమ చ్చెఘనమృగారవహళా | హళికిగలుగు సతులయళుకుదీర్చి! సద్ధరణ సగరుండ క్కా న నేలంజని చని కనియెజాతిని ర్వైరభా స్వ | న్మృగధామ శాస్త్ర చర్చా మృదుల వచనయు స్త్రీజ తుకారభూ మిక్ | ఒగదఁచ త్పైక సామ శరదద గతాసారపై తానబర్హి | ద్విగళ ధూమF 1 దపోసంవృతయమినిరత ప్రేమకర్మంది సీమ<noinclude><references/></noinclude> gks8tnwg1v9tc9vvsjxwkvbaykeypar 104 255292 616230 2026-11-11T22:27:38Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '(D) నిర్వచన భగీరధోపాఖ్యానము. 17 క॥ కాంచిపరిగ్రహయుగళన | మంచితుడై చొచ్చి మునులకా నతులిడిని | ర్వంచితమతి నలునదీ | ట్కాంచీవిభుజూచియనిరి కర్మంది జనుల్ మ॥ పులులుం బొబ్బ మైకంబులుం గ...' 616230 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>(D) నిర్వచన భగీరధోపాఖ్యానము. 17 క॥ కాంచిపరిగ్రహయుగళన | మంచితుడై చొచ్చి మునులకా నతులిడిని | ర్వంచితమతి నలునదీ | ట్కాంచీవిభుజూచియనిరి కర్మంది జనుల్ మ॥ పులులుం బొబ్బ మైకంబులుం గలభముల్ బోత్రుల్సివంగుల్ వృకం | బులుఘూకంబులు జంటనాల్గడుగులం బొల్పారుజీవుల్ రొద ల్గలిగింపంగ లగుండుగ న్న గహ న్మమండలంబౌరకాం ! తలతో జొచ్చి తివచ్చితీడకు నిమి త్తం బే మొకో రాణ్మణీ! 1 క॥ అనియుచితనపర్యావ ర్తనములు సలుపంగ నప్పతంగాన్వయ పావనుడఖిలమునిజనంబులు 1 గని మొక్కి పచిం చెవినయ గౌరనఫణితి | క॥ సంతానార్ధులమైబుధ | సంతానులమిముజూడ జనుదెంచి తిమా| వంతనుంగునిలిపిమా | వంతందొలగింపమీ రెభారకులుగదా! సీ॥ కావుకావను వేళ గనిముద్దు సేయుట కూర్చుండుదరి నెత్తికొని మురియుట | పారాడు నాడు గొప్పగ గారవించుట నిలుచుపట్టున చాల నెమ్మి * గొనుట | యడుగుబెట్టగ నేర్చునదనసింపూనుట భాషాభ్యసనమందు పల్లవిలుట | గజ్జలందెలు మ్రోయ గా రాగనలరుట విద్యలాజించుచో పేర్మి బడుట | గలుగునిసువు లెసంగిన ఘనులకవని | నట్టివారిభవములు పుణ్యవిభవములు | గానననపత్యభోగముల్గాననగత | రాజచంద్రికలో మౌని రాజులా రా॥ గీ అనవుడువసుంధ రేంద్రునకనిరిమునులు | భృగుమునీంద్రుం దుదావ కాభీష్టదాయి | యగునని గూర్చి జపియించుమనినతద్వి | ధా నమెరిగితపస్సముద్యమతదాల్చె! క॥ ధరణీభృద్విభుడునిజాంతర భాస్వద్భృగుడగుచు బొద లెనిశ్చ లుడై ! ధరణీభృద్విభుడునిజాం | తరభాస్వద్భృగుడగుచు బొదలుట బ్రాంబే క1. అత్త మిత్రకులాధిప | బిత్తరులంగాంచిమాని ఒక వాణులు<noinclude><references/></noinclude> 9ohgejitco3rcp7raliy9viwgbl3d8p 104 255293 616231 2026-11-11T22:27:47Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '18 5 నిర్వచన భగీరధోపాఖ్యానము. యో ! షి త్తతులుదులకు రారుజ | గత్తెలమున వీరిక ని పొగ డిరీ పగిది ఉ॥ ఒక్కెడదెల్ల బోకకఠినోద్ధతిజూపక వాగువంకలం | జిక్కక గోళ వైఖరిని జెందక మూలలని గకున్...' 616231 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>18 5 నిర్వచన భగీరధోపాఖ్యానము. యో ! షి త్తతులుదులకు రారుజ | గత్తెలమున వీరిక ని పొగ డిరీ పగిది ఉ॥ ఒక్కెడదెల్ల బోకకఠినోద్ధతిజూపక వాగువంకలం | జిక్కక గోళ వైఖరిని జెందక మూలలని గకున్న వా | రుక్కులనీల శైవల సమూ హమిళిందదృఢాంధ కారముల్ | జక్క నివీరివాల్గురుల జాయలకుంబురు ||| సీ లావణ్య వారాశిలహరిలో నుండి నిక్కి- వెలుంగు వెన్నె లగీ ము మోము | రామేయమోహనా రామసీమోద్భాసి హేను మైనిరతమిం పె క్కు ముక్కు | భాసిల్లు రతి సుమాంబకులులోకము గెల్చు మతిటెక్కెము లుదీర్చుమాట్కి చూట్కి ! శ్రీశష్కులిక నవశ్రీలనోడించు చొప్పునశు భాకారముల్బూను వీను | లలఘు రేవటరాజ మంగళముగళము | ప్రసవ నాళీకకరధనూరమలుబొమలు | భవ్యమకరంద సారంపు బావిమోవి | భ శిరవీరలగొనియాడ బ్రహ్మవశమ గీ॥ సరసమైనమహాగంధ శాదమందు । మునుగుటయు భూరికం "కణములు వహించు | టయునువివరింపగానీ మిటారులకర బులనుటకు సందియం. బె|| శాఖలుబినం గీ॥ అరులసరిదంతరంబుల కనిచిశాత | కుంభకుంభంబులనుమ' హాగ్ను లగలంచి | గిరులగదలంగ నీ కాగివర లెభళిర | వీరికుచయుగ్మము లుశుభాకార పటిమ॥ 'శా॥ నూగా రాశుగ భోజి గౌనలను ధాంధోమార్గమాజహ్ను వు | త్రీగాథోర్ములగున్వళుల్ నుడియెబో శ్రీనాభిచక్రంబుతో ! దూగున్భూ రినితంబ దేశ మనటి దూలించునూరుల్సరా ! లై గోత్రాధిప వల్ల భీయు గళికా హాజంఘలొప్పా రెడికొ గీ॥ చక్కదనమను కొలనిలో నుక్కు మీరు | చున్న తాబేళ్లుద వీరివిగాళులడుగులయారె వేరు। గలదెకరపదన ములైవన్నె గాంచె | ఖ పాళిక లకుడులకు!! కం॥ అనితమువణికం చెడిముని | వనితలతో జనువు మెరసి వారి<noinclude><references/></noinclude> cvclvzbflsvknjbmawibg38pjzbvrqa 104 255294 616232 2026-11-11T22:27:58Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'సీర్వచన భగీరధోపాఖ్యానము. 19 రువురుబా | యనికూర్మింబరిచర్యలు | దనరుపనారాజొనర్చె దపము గ్రముగ౯ | సీ। చటులనిదాఘవా సర పరపర సమగ్రముగ పంచాన్నంత రాళ సీమ ! భయద వాషి కాకపటలంబులందు దుర్...' 616232 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>సీర్వచన భగీరధోపాఖ్యానము. 19 రువురుబా | యనికూర్మింబరిచర్యలు | దనరుపనారాజొనర్చె దపము గ్రముగ౯ | సీ। చటులనిదాఘవా సర పరపర సమగ్రముగ పంచాన్నంత రాళ సీమ ! భయద వాషి కాకపటలంబులందు దుర్భరవి రావరణగో త్రాతలమున | నలఘుదుర్వా రశీతాహస్సమితికంఠదఘ్న పద్మాకరోదము లలోన | వాసంబు చేయుచు మాసర్వయన హాయనాభ్యవహారియైయ నశనవిధి | క్రమముగా దాల్చి వల్మిక భ్రాజతనుడు శకునర చితకులాయ భాస్వజ్జటాప్ర | దేశుడైని సరళహృత్కు కేశయుండు | నై తపమొనర్చు చుం డెసూ రాన్వ యుండు!! శా! ఈమాడ్కి_ందపమాచరింపభృగు మౌనీంద్రుండు సాంద్రా నుకం | సామాంచన్నయనాంచలుండగుచు నవ్వాధి= చ్ఛదామండల ! స్వామి గ్రామణి చెంగటన్నిలిచె నీశానుండు దాదొల్లి ను | త్రాముంబ్రో వదదగ్ర దేశమున నాస్థం గ్రాలు చందంబున | క॥ ఈ తెరుగున బ్రత్యక్షం | బైతాపసమాళిభృగు సమాహ్వయు డాగో ! త్రాతోయదవాహుంగని | చేతో మోదం బెనగ వచిం చెమ్మ ఉఏలికమిన్న తావక హృదీప్సితముల్ ఫలితంబులై చను। జా లిక నీతపంబుపరుష క్రియజూపకుమీ తదగ్ని కిం | దూలికలయ్యె లోకము లనుజ్ఞ నొసంగితి లెమ్మటంచు భా! మాలికులీను పైజలి కె మానివిభుండు కమండలూదముల్ క॥ అవనీశ్వరుశీర్షముపై ! కవిగురుడు కమండలూదకంబులుజి దవిలినతపశ్రమమువిడి | పొవబాసిన వీతిహోత్రు బోల్కెనె క॥ రాజన్యుడుభృగుపాదన | రోజన్యస్తోజ్వలచ్చిరోదేశుఁడై ! సౌజన్యంబుననతియిడ ! భాజ న్యా యుడలమాని రాజిట్లనియెక్ |<noinclude><references/></noinclude> c6kj8gd5es8f9jx68ra18cnvptm4ivu 104 255295 616233 2026-11-11T22:29:34Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '20 నిర్వచన భగీరధో పాఖ్యానము, మ॥ పోతుష్టాతుడ నై తినోసగర భూపానీతప శ్రీ కి బ/ల్వుర సత్పుత్రు లవిక్రమాడ్యులభవల్లో లాక్షులందొక్క సుం | దరిగాంచుఁగులదీపకుం గఠిన చేత స్పారుగాంచి శ...' 616233 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>20 నిర్వచన భగీరధో పాఖ్యానము, మ॥ పోతుష్టాతుడ నై తినోసగర భూపానీతప శ్రీ కి బ/ల్వుర సత్పుత్రు లవిక్రమాడ్యులభవల్లో లాక్షులందొక్క సుం | దరిగాంచుఁగులదీపకుం గఠిన చేత స్పారుగాంచి శోభవ | తరుణీరత్న మొక రైయన్న నృప కాంత లొక్కి పర్ణాశితో!! ఉ॥ తారువ చించిరిట్లు గుణ ధన్యవధాన్య వతంసవిక్రమో | దా రులబల్వురన్సుతుల దాగను నేతరలాక్షి వంశవి | సారకుడేకళావతికే సం గునిజం బెరిగింపుడన్న న వ్వారిజసంభవాత్మజుడు వారిగనుంగొనిపల్కె నాదృతి | I శ॥ మీ రేగతిగోరుదురో ! యారీతింబుత్రులు దయమగుదురన నయో ! ధ్యారాజా గ్రమహిషి. మధు | ధారాధారో క్తిననియె ధాత్రా త జుతో = 11 చ|| ఘనగుణవంశదీపకులు గాని కుమారకులెంద రేలస | తన యుడొకం డెజాలు ఫలితంబుగ జేయుము నాదుకోర్కెనా | వినినృపదార రెండవది వేగ వచించెమునీంద్రబుతునొక్క నిగను బంత పెద్ద యొన గంగ చెసె కమితాత జన్మ | చ|| అనవుడు వారి కాకరణి. నాయతి రాజు వరంబులిచ్చియొ/ య్య ననృపుతోవచించె భవదగ్రకులాంగనకొక్క పుత్రకుం | డునుదరువాత దానికి తనూభవులర్వది వేలు శౌర్యవ ర్ధనులుదయింత్రుతద్విదము తజ్ఞ నుతాయెరిగింతువిని కళా 1 చ క్రమముగనగ్రభామిని కొకండును రెండవదానికొక్క తుం ! బము ప్రభవించుదత్ఫలము ప్రస్సియు షష్టి సహస్త్ర బీజనం । మములిలచేజ రిల్లునవిగ్రచ్చర నాజ్యఘటంబులందునెయ్య మెసగనిల్పగాగొమరులై వెలుగొందుదురర్క వంశజా॥ క॥ అసమానిపల్కి వీడ్కొ | ల్పినసాకేతంబు జేరివిశ్వధరిత్రి దసదక్షిణదోరంతర | మున నిడి పాలించెరాజపుంగ వుడా స్థ || క॥ ప్రియలిర్వురితో నిజపురి | కయనయవిధిసార్వభౌము డరు<noinclude><references/></noinclude> lub7bdvoay2y7m22nsqxex4fmu3i8ak 104 255296 616234 2026-11-11T22:29:50Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '(5) నిర్వచన భగీరధోపాఖ్యానము. 21 దెంచినుఖా | శ్రయుడయ్యెన నిన సూత నియములడిగి రవలికథమ సీపోత్సుకులై మః నతహృత్కంజవిహారహారసుర కాండ గ్రావరా జేందుభా ! సితకీతి ద్యుతిసార సారహిత దుశ్శ...' 616234 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>(5) నిర్వచన భగీరధోపాఖ్యానము. 21 దెంచినుఖా | శ్రయుడయ్యెన నిన సూత నియములడిగి రవలికథమ సీపోత్సుకులై మః నతహృత్కంజవిహారహారసుర కాండ గ్రావరా జేందుభా ! సితకీతి ద్యుతిసార సారహిత దుశ్శీలాది తేయాసుహృ | చ్ఛతఘోరాంగ కవారవారణ తిప త్సర్వంసహాభృతమం। దితదుర్వార తార తారగు | తారతారగు డిపూడి గ్రామవాసాచ్యతా| క॥ మధురాకు సాహితనుధా మధురాల ప నాళి రామమదనజన కసా | మధురీణజనవినుతనలు | మధురాజరతీశరూప మంచదహీశః తోటకము సదయాసదయాత్మ క సాధుమన। సృదనాకదనాగత శత్రుజయ ప్రద రావిదు రాదిక వణికత పా| రద నారద నాగ పరమ్యయ శా॥ గద్యః ఇది శ్రీమద్దణీ,ణామూర్త్యష్ట మూతికా దాక్షిణ్యానులబ్ధ కవితాసార శౌసకగోత్రా రామపటీర సుభద్రాంబికా పిచ్చ యామాత్య కుమారతురగాన్వయ పయ స్సాగరాభోగ తారాజార వేంకట కవిధీర ప్రణీతంబైన నిర్వచన భగీరదోపాఖ్యా నంబను మహాప్రబంధంబునందు ప్రథమా శ్వాసమా.<noinclude><references/></noinclude> 1whfoetlarfneizod52c4wp8s3hus2u 104 255297 616235 2026-11-11T22:30:05Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'నిర్వచన భగీరధోపాఖ్యానము. ద్వితీయాశ్వాసము. శ్రీమద్భీమాన్వయతిమి ! ధామపదాన్యాగ రామ దాసవరదప 1 ద్మామహిళాధిపనుతస శ్వామర గుడిపూడి హరిదయాంబుధిలహరీ గీ॥ అవధరింపుము శౌన కాద్య ఖిల...' 616235 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>నిర్వచన భగీరధోపాఖ్యానము. ద్వితీయాశ్వాసము. శ్రీమద్భీమాన్వయతిమి ! ధామపదాన్యాగ రామ దాసవరదప 1 ద్మామహిళాధిపనుతస శ్వామర గుడిపూడి హరిదయాంబుధిలహరీ గీ॥ అవధరింపుము శౌన కాద్య ఖిల పారి కాంక్షులను గాంచిపలె నక్క ధకమాళి | సంతతికి నేగి క్రమర సదనమునకు నగరుడరుదెంచిరా జ్యంబుసలుపునపుడు క॥ దౌహృదరమసగరపరా | రోహలుధరియించి రసితరుచులు గుచాగ్రా | రోహములయ్యెన్ బాధో ! వాహముల పరంజగట్ల పైకిడిగు తి ఉ॥ చిట్టుములుద్భవించెనిరు జెక్కు లకుం దెలుపగ్గలించెవే ! మ ట్టిరుచిం చెనాలుకకు మధ్యమసీమసమృద్ధిగాం చెనీ 1 ర్వట్టు శరీర మంతట విభావిభవంబువహిం చెనారుదా | రెట్టిగ మేచకచ్ఛవిభరించె నిలాపతినా తిదోయికి || సీ॥ కళుకువజాలకమ్మల తక్కు లన చెక్కు గవసార తరగౌర కాం తులూర ! తరళకీలితనీల వరనీల రుచి బారె నాకు చాంచలసీమనల్పు బా మ | నాపన్న సత్వదం భావాతదినసరి దంగోత్కరముజయవళులుమా య! నెదనుండ బనిలేక మదనుండరుగ బైటనుంచు ముల్కులలీలనుమి గ్రాల ! రుచులు జెన్నారనూగారు రుచులమీర 1 శాంతినిండారగమ సంబుసళ్లువార | వరుసనవమానములునిండెవాధికా మేఖ | లాసుధాభో జరాజక ళావతులకు ॥ చ॥ ఫలదములై గ్రహంబులు నభంబునమంగళ రాసులందుకో | ల శుభవేళ హేళికుల వృద్ధికరుంగొమరుసు కేశినీ 1 జలరుహగంధి<noinclude><references/></noinclude> 4cb56nksertcea8wnkjqpx1tswjd6xx 104 255298 616236 2026-11-11T22:30:17Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'నిర్వచన భగీరధోపాఖ్యానము. 23 గాంచె గడచంద్రముఖీమణి కుద్భవించెన ! వలసొర కాయబీజ సమవాయ సహాయముసాధ్వపాయమై ఉ॥ ఆసొరకాయవిచ్చి విరియంబడనర్వది వేలవి త్తనా ! లోసరి ధరిత్రిఘృత యు క్తఘట...' 616236 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>నిర్వచన భగీరధోపాఖ్యానము. 23 గాంచె గడచంద్రముఖీమణి కుద్భవించెన ! వలసొర కాయబీజ సమవాయ సహాయముసాధ్వపాయమై ఉ॥ ఆసొరకాయవిచ్చి విరియంబడనర్వది వేలవి త్తనా ! లోసరి ధరిత్రిఘృత యు క్తఘటంబుల వానినన్నిటిక్ 1 వాసిగ నిల్పగా నవ యవచ్చట లేర్పడి శాజ కాళియై ! భాసిలేసార్వభౌముడును బంధుజనంబు గీ జాతక రాది సంస్కృతుల్సల్పి మొదటి | పట్టిక సమంజసాంఖ్యం బెట్టికడమ | కొడుకులకు వేరు వేరుగా నిడగ జేసె | నామకరణంబులాధు రానాయకుండు!! సీ పొరలనేర్చిరిరిపూత్క రమన సాంబుజాంతర దేశముల భీతి బొరలుచుండ ! బారాడ నేర్చిరి ప్రమదంబు బంధుహృతోడంబులందు బారాడుచుండ | నిలిచియుండగ నేర్చి రలఘుమోదంబుదాదులు చెంద ములజాలనిలిచియుండ నడిచిపో నేర్చి రెనగ పన్నగస్వామిపడగలన న్నింటినడచితూగ | పలుక నేర్చిరి కపురంపు పలుకులొల్క | నాడ నేర్చి దిక్కు అల్లాడుచుండ | సగర సర్వంసహాత లేశ్వరుడుగన్న | తనయులకు బాల్య వైభవమెనయు నాడు !! 1 చ|| కులగురుడౌవసిష్ఠ ముని కుంజరు నాజ్ఞ నిజప్రియాత్మజా ! రు లకొగిచౌలముల్ వడుగులుం బొరయించి యనంతరంబవి ! ద్యలుగ్రహి జరునాజ్ఞ ! యింపవారికి మహాత్తులనొజ్జుల చెక్కు మంది రా ! స్త్రీలకు డమర్చిని ల్పెనృ పతిప్రమదల్ ప్రమదాబ్ధిచేలగ! సీ॥ బహుభాషలాజించి బలులిపుల్ శోధించి నీతిశాస్త్రంబుల న్నియును నేర్చి | శ్రుతులభ్యసించి విశృతిధను ర్వేదముద్దెలిసి పురాణ పాళిక లెరింగి! యితిహాసముల్క ధృతి నాకళించి శాస్త్రంబులాందోళించి సాములెల్ల | ఖురళికాంతరములగరచిన నణిమంత్రముల తెరంగారసియ లఘుహరుల | నరదముల నేనుగులమీది కురుకువిధము | బడసి ఖేటాసి తోమర ప్రాసకుంత. ! ముద్గరగ దాదికౌశలంబుల మెలంగి | రలవబలసాగ రులు సాగకులు క్రమమున<noinclude><references/></noinclude> 77jlx5ldsflepp9muur2krdmsfm7cmg 104 255299 616237 2026-11-11T22:30:33Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '24 నిర్వచన భగీరధో పాఖ్యానము, ఉ॥ శోకపయోధరణ కుటిలకుంతలనుత్సలలో చన ధరి | త్రీక టినబ్దకంధర సరిత్పృధులో రివళికా సుధాధరం | గేకయ రాజనందిని సు శ్రీర్తినినయ్య సమం జనుండు శౌ | ర్యాకరు...' 616237 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>24 నిర్వచన భగీరధో పాఖ్యానము, ఉ॥ శోకపయోధరణ కుటిలకుంతలనుత్సలలో చన ధరి | త్రీక టినబ్దకంధర సరిత్పృధులో రివళికా సుధాధరం | గేకయ రాజనందిని సు శ్రీర్తినినయ్య సమం జనుండు శౌ | ర్యాకరుడాడె పెండ్లిముహృద గ్రణులార్యు శౌ లుబంధులౌనన౯ | 8 ఉః అతనికంశుమంతుడను సద్బుత చర్యుడు. లైనర్వనీ | కాతి భయంకరుండు పరుషాంశు ని రాసి పంకజాతుడు । ద్యోతితకీర్తిమందరహి తుండురు పుణ్యజనావనుండుప | ్వత వికాసకారి వసుధావలయప్రవి హారహారియై ॥ | క॥ చాలనాలిమితో సగ | రేలానాయకుడు గేశినీందుముఖిక డు ! లాలింపనంశుమంతుడు బాళిం జేకొనియెగళలపాళి ధాత్రి ॥ గీ తగిన సంబంధములు దెచ్చి తనయసమితి | కెల్లనుద్వాహము లుమహీవల్లభుండు | జే సెన సమంజసుడుదుష్ట చిత్తు డాతతాయి | యగు చుగల చెన యోధ్యాపురంబు కు ! U సీ|| ఊరి వీధులనాడు పౌరార్భకులబట్టి సరయూసరిఝురీ సమితి వే చు|స్నా నంబు జేయువా సవ్యాళికలశ బృందములగాధ జలాశయములనూ పురిలో న జెర లాడుతరుణీమణులకొక లూడ్చి తెన్ను నకడ్డముండిన వ్వు | జనువారిచరమదేశము జేరిమెడవంచి పైనెక్కి నడిపించి పరిహసిం చు | భవనములు గాల్చి బిట్టు చప్పట్లు గొట్టు | బెద్దలే తేర గడుబిఱ్ఱబిగిసి యుండు | నట్టియసమంజసుని ప్రేమహాగ్రహంబు | నిండినగ రోర్వ రాఖం డలుండుబల్కె చ|| తులువతనంబున 1 బుధవధూమణులంగలగించి చిన్ని పా ! పలసరయూ ప్రవాహమున జరగ వైచితనూనపొచ్చిఖా వెళినిలయంబు లం గెడపి పై చిననీచునినిన్ను పట్టిగా 1. దలచిసహించిన వెతగ దాజగదా క్రమకీర్తి శాలికిః | క॥ నిర్శనుజద్వీపంబున | దురార్హుడ వైననిన్ను ద్రోయింతుభవ త్కర్మంబిటు ఫలియించె | బేరి విడువుమింకజ న్మపృధ్వీస్థలిపై ॥ ! బే<noinclude><references/></noinclude> hr5k31pl6cd2yn44u338hdxphgir37y 104 255300 616238 2026-11-11T22:30:42Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'నిర్వచన భగీరధోపాఖ్యానము, 25 చ అనివచియించి యాసరవరాగ్రణి డెందము రాయి జేసి యా ! యసనతి దూరదేశమున కంపె గుమారులు బంధులావులీ । శనికృపదాల్చిదండ విభిక రుల జేయక యుండి రేనియే ! యనువుని...' 616238 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>నిర్వచన భగీరధోపాఖ్యానము, 25 చ అనివచియించి యాసరవరాగ్రణి డెందము రాయి జేసి యా ! యసనతి దూరదేశమున కంపె గుమారులు బంధులావులీ । శనికృపదాల్చిదండ విభిక రుల జేయక యుండి రేనియే ! యనువుని నాజ్ఞ జెల్లు మనుజాధిప కోటుల కుర్వరాస్థలి 1 సీ॥ ఉరగేశ్వరస్ఫటో త్కరము లుజ్జూతలూగగ విహార ముసేయ గడగుచుండ్రు | శింశుమారరధాంగమంశు మద్గ్రహ ముఖ్య ములుదూల ద్రిప్పుదురలఘుపటిమ | దిగధిపగ్రామణు లెగడ డత్పు రసాల కుడ్యముల్గూల నూకుదురుడాసి | సంగడంబులు జేసి సపాదుల నుమింటి తుది దాక జిమ్మి పట్టుదురు గెరలి | చెదర నార్తురు నెలలోని జిం కపోతు! నర్క వాజుల జూలూడు రడ్డగించి ! క్రూరులై సర్వవిష్టప డభయద | చారులై ధాత్రిసుమతి కుమారులవుడు # గీ! ధారుణీస్థలి నిట్లుదెవారునిజకు మరవరులును మను ఘనశాస | నమునవర్తిల్ల సగర భూనాథుడేలు! చుండెనఖల వసుంధరామండలంబు మ॥ సకలద్వీప మహీప భూరిమకుట స్థానోజ్వల త్పద్మ రా! గకలాపాంశు పరంపరాని చిత పత్కంజాతు డుర్వీ శతా! రకుండా స గుండు నిండుకొలువై ప్రాజ్ఞ చ్చట మిత్రరాజకులంబు గురుమం త్రుల నుతుల నాస్థ గాంచి దానిట్ల నె౯ || శా॥ సర్వారాతి వరూధినీమదతమ స్సంఘాత సూర్యాయి 'తా ఖర్వోత్తుంగ పరాక్రమాన్విత భుజాకాంతుండనై యర్ణవాం | త ద్విశ్వంభర యంతయేలితి ననుసశ్రీలు గైకొంటినం ! తర్వాణుల్గొని యాడ వీరులగు పుత్ర శ్రేణుల౯ గాంచితిన్ ! వ్విధ పు ౪॥ చాల గాలము చాటె వృ। ధాలంపటగాడె సఁసరణో! ద్వేలాంబుధి వ్రాలుటయిక। నేలవితర్కింప మొకటి యేను బాల చికి ౪॥ అదియెట్టిదంటి రేనివి। శదమూర్తిసుమేశు గూర్చి నవ<noinclude><references/></noinclude> kla0qvhbt8wxht50yj3sgmw7ym65lla 104 255301 616239 2026-11-11T22:31:03Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '26 నిర్వచన భగీరధోపాఖ్యానము. నంబొనరిం। చెద రాజయోగ్యములు మీ। హృదయంబున నెంచి జెప్పు. డిపుడొక దాని౯ | ఉ॥ నావినివారలందరు జనప్రభుశేఖర తావకా త్తరా! జీ వమునందు మెచ్చొదవ జెప్ప సమర్ధ...' 616239 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>26 నిర్వచన భగీరధోపాఖ్యానము. నంబొనరిం। చెద రాజయోగ్యములు మీ। హృదయంబున నెంచి జెప్పు. డిపుడొక దాని౯ | ఉ॥ నావినివారలందరు జనప్రభుశేఖర తావకా త్తరా! జీ వమునందు మెచ్చొదవ జెప్ప సమర్ధులు లేరరుంధతీ దేవి మగండు దక్క కులదేశికు నాఘను వేడి చేయుమ। య్యానరయజ్ఞమున్న నృపుడాయన కంజలి జేసి యిట్లనె౯ | క॥ మునులకు మేటి వివనజా! సనుసూతివికులగురుడవు శా. స్త్రజ్ఞులలో! ఘనుడవు మిమ్మీసభలో గనిపల్కి తినాసతిండు గరుణా -మూతికా || క॥ అనిసన్వనజాసననం। దనుడిట్లనిపల్కె ఘనఘనాఘనగ జాకా! నినదప్రతిమోన్నతినొం। దినపృధుగంభీరవచన నియతి బ్రీతి క॥ సగరాధిప హయమేధ మొ। సగరానిఫలంబులున్నె మిం పాలమరు నగరాజముగా దేసే! యగరాదే దానిసత్రి యాశీలుడ వే॥ శా॥ ఫర్ మనోమహి భృచ్ఛతారముపపాస క్రూరమత్తేభ రా! ట్పంచాస్యంబు, హృదీప్సితార్ధ దను పర్వతారుహంబై ప్రకా! శిం చు రాజులకశ్వమేధము సుధాశి స్వామిచే మున్ను జే యించండేగురు జీవితానములు నూరిష్ట క్రియాసిద్ధికై ఉ॥ నావుడు, సారం భౌముడు విన మతతో నతులా చరించిన వినమ్రతతో | ద్భావమునీంద్ర యీక్షతున్నారు. కృపారస. ముప్పతిల్లను కొన్నే విధి జేయ జేయుడొమహిక్ ధిషణుండు బలానికి సుపు రావళి కెల్ల నవంబొసగింప నొనర్చు వైఖరి ॥ సార మొ గీః ఇవ్విధమున బల్కి యల రేడు నిజసుతా | వళులజూచి వీఁధ్యవనుమతీధ్రః శీత శైల మధ్యసీమ నీక్రతువాచ। రింప వలయుదగిన రీతిమీరు మ||క్రతుశాలలచియింప జేయుడు సమగ్ర ద్రవ్యధాన్యచ్ఛటల్ జతగూర్పందగు యత్నముల్సల్పుడీ సమ్యక్స్మత్పాళులం! చితపుస్రు<noinclude><references/></noinclude> 69z6i8dj4nlh95sr1jep6an0tb19tlp 104 255302 616240 2026-11-11T22:31:20Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'నిర్వచన భగీరధోపాఖ్యానము. 27* క్రువపం క్తుల గడువడి జేరంగ జేయుండు మీ! రతిభ ద్రంబుగ్గనంచు సంశుమద ఫీఖ్యాకున్న పాత్రాగ్రణిక క॥ కనుగొని మునిరాజులుగల వనములకు బుధులనంపి' వారలనెల్...' 616240 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>నిర్వచన భగీరధోపాఖ్యానము. 27* క్రువపం క్తుల గడువడి జేరంగ జేయుండు మీ! రతిభ ద్రంబుగ్గనంచు సంశుమద ఫీఖ్యాకున్న పాత్రాగ్రణిక క॥ కనుగొని మునిరాజులుగల వనములకు బుధులనంపి' వారలనెల్ల ! మనయాగమునకు దేవి ! జనవిభుల నానెనర్పు సౌ వ్యనిధీ! | క॥ అనిపల్కి శ్రోతవిద్యా! ధనులువిపశ్చి క్కులావతంను లు దనచు। ఔనయ దత్కార్యాలోచ। చనలమహాసక్తి తద్రాసా? విభుడుండె గీ॥ అంశుమంతునిపనుపున నవనిది విజు| లాశ్రమంబులకరిగి హృద్యమగుభక్తి । సగరుహయమేధ మెరిగింప సంతసంబు | దొరలను ర్లెను జడదారి దొరలదండు ॥ సీ। హరితనారద పిప్పలాదకణ్వకణాద శాతాతపాత్రేయ జైమినులును చవనజాబాలి గాలవమంద పాల మార్కండేయ మాండ వ్యగౌతములును। మాందకర్ణి సుతీక్షు శాండిల్య పులహాంగిరన భరద్వాజ గరవ్రతులును। శక్తి మైత్రేయ కశ్యప పులస్త్యగస్త్య కౌశికాష్టానక్ర కర్దములును। మరియును సమస్త రాజర్షి మహిసురషిణ | నిర్జర వితాన మానేల రేడు। గరపుత త్తడి జన్మంబుగాంచు వేడ్క నరుగుదెంచిరి సా "కేతపురికి గూమి౯ !! E ఉ॥ ఈగతిబాసవాలు దొరలెల్లను రానెదు రేగుదెంచి భ రాగసమాన ధైర్యుడు నరాధిపమా? నిజాగ్రగహ్వరీ। భాగ ముజిత్రరూప ముల భాసిల హాటకరత్న జాలకా! భోగకిరీటమాముని సమూహ పదా బ్జము లంట మ్రొక్కుచు!! క॥ కొనివచ్చి వారినుచితాః సనములు గూర్చుండ బెట్టి! జన పతితత్సా! వనపద సేచనజలములు తనపైజల్లుకొను చద్య ధన్యోస్మి యనె | శా॥ ప్రాలేయాచల వింధ్యమధ్య ధరణీ భాగంబున యజ్ఞ<noinclude><references/></noinclude> pcc5gtmirx9v8y1gu7aliq0li4zrum6 104 255303 616241 2026-11-11T22:31:30Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'నిర్వచన భగీరధోపాఖ్యానము. శా! లాభుల్ రాజ నివాసముల్ మునిని కాయ శ్రేణులు మునిని కాయ శ్రేణులు న్మందు రా పాళుల్ వారణ గేహము లటజన వ్రాతాలయంబుల్ సమ జ్యాలేఖల్ ధనధాన్యధామములు ప్రో...' 616241 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>నిర్వచన భగీరధోపాఖ్యానము. శా! లాభుల్ రాజ నివాసముల్ మునిని కాయ శ్రేణులు మునిని కాయ శ్రేణులు న్మందు రా పాళుల్ వారణ గేహము లటజన వ్రాతాలయంబుల్ సమ జ్యాలేఖల్ ధనధాన్యధామములు ప్రోద్యద్వాను విద్యావిధి | క॥ గట్టిపనినలరుతక్షక॥ ధట్టంబుల చేతసగర తనయులు వరు హొ | గట్టించితజ్జనులచే! కొట్టించించారు పాత్ర కోటిరయమున మ॥ సనిగల్కందులు తండులంబులును మాషశ్రేణులు జమా! వ నికాయంబులు గోదుముల్పెనలు దజ్ఞానంబుల నాను లై! పెనుగట్టల్బలె తేజరిల్లెదధి సర్పి కాద్రదురేషు గో! స్తనులుం గ్రాలె స మృద్ధిగా నృపసుత త్రాతంబులై యచ్చట ! ఈ ప్రేమ సమిన్ముఖములుగు। హోమద్రవ్యంబులెల్ల నీ ను గూర్చినయ। శ్రీమెరయ కాయగూరలు। దామందమరించి రాజధానికి వేగ ఉ॥ వచ్చినిజా తజుల్ సకలవాతలు దెల్పిన చక్రవతికా చా! నచ్చటి కేగ నెంచి సచివా ప్త భటా జనాళి మున్ను గా| బుచ్చియు బంధుభూమి పతి పుంజముతో జని యజ్ఞవాటిక | జొచ్చి క్ష ణంబులిచ్చె. పరిశుద్ధతర తిత్వాజ పాళికాదట ! గీ॥ ఇవ్విధంబున దీక్ష వహించి నగర భూమహేంద్రుండు పు త్రుల భూరిబలులు జేర రావించి యజ్ఞవాజినిటు రెండు! వసుధనంతట ద్రిప్పి తేపలయువసిన I సీ॥ అమిత ధారావిలాసమున ఉన్న గుడాని సమధిక కాండ మై యమరుదాని। ఘనత దావత సంఘాతంబుగలదాని విశద ప్రవా హమై వెలయుదాని! నిబిడమాకీతికి నెలపై బరగుదానినిన్తుల ధ్రువ శోభ నెగడుదాని! వరుణాశ్వ సమితిలో బడిపోవజనుదాని కవికాస్పదం బైన గరిమదాని। భావికాలాగత సురాపగావిశేష సూచ్యమానాధ్వ రహరినిసుభటులపుకు। దెచ్చిని నుతి కలియువిభుండు। గాంచి హ పించి చెంగట గదిసినిలిచి<noinclude><references/></noinclude> 27zox7zcsof5pxky8grv3q654ynkzcl 104 255304 616242 2026-11-11T22:31:44Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'నిర్వచన భగీరధోపాఖ్యానము, 29 మరి జగతీచక్రభరంబ శేషము భుజాస ర్పేంద్రునందుం చిశా ర్యాగరిష్ఠ స్థితి చేజరిల్లు సగరాజ్యాధ్ధత వార్వంబుదీ। నిగడుంరక్షణ సేయ దత్తనయు తెం తేడాసియున...' 616242 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>నిర్వచన భగీరధోపాఖ్యానము, 29 మరి జగతీచక్రభరంబ శేషము భుజాస ర్పేంద్రునందుం చిశా ర్యాగరిష్ఠ స్థితి చేజరిల్లు సగరాజ్యాధ్ధత వార్వంబుదీ। నిగడుంరక్షణ సేయ దత్తనయు తెం తేడాసియున్నారు ప ట్టగ వచ్చు నృపతుల్పరాక్రమ నిరూఢశ్రీవ్రతుల్ మేదిని ॥ క॥ అనియీగతి వ్రాసినశో। భనకాంచన ఫలకమళిక భా గంబునను య్య నగట్టించి నిజప్రియః తనయుల వీక్షించి పల్కె దయదై వారణా || గీ॥ తనయులార సవాశ్వంబు ధాత్రిదిరుగు। వేళ నేవీర వరు లావీ విడువకున్న బలిమి విడిపించి సర్వేల మెలగ జేసి దెండఖండపరా క్ర మాదిత్యులనగ|| గీ ఇవ్విధముసబల్కి యిల రేడు దీక్షతో నుండెనంత సాగ రోత్కరంబు ! సప్తి వెనుకబోవ సమకట్టు నడతద్ధ। యంబు మాయమ య్యే నద్భుతముగు క॥ అనవినికధకుంగనుగొన్ని మునులిట్లనిర పుడుజన్న వుంద తడిచే కొనిమాయావిధినెవడరి। గెనొ దెల్పుము మాకుసూత కీతిజా సమేతా || ఉ॥ నావిని సూతుడిట్లనియె నాకమునందలపాక హుండయో ! ధ్యావిభునందనుల్ ప్రబలురై దిగధీశులనోర్చి సర్వలో కావళినేల జూతు రకటా శకటార్యవతార మొండుగా ! కీవసుధ జయింపగల రే యిల రేడు లు నిర్జరాఘములు || క! భువి పిలాచార్యుడుహ! ర్యవతారము తద్దృగగ్ని కా హుతులై బి ట్టవయుదురని తలచియునజ్జవనాశ్వము దొంగిలించి సాహ సవృత్తి ౯॥ చ|| అరిగితపస్సమాధి జనితాయత సౌఖ్యము నెందుచున్న యా! సరసునిజాంతిక ద్రువున సంధిల జేసి పురందరుండుని। ర్జరపురికేగెన మఘతురంగము వోవుట గాంచి తండ్రిక త్తెర గెరిగించిన సుతతలింగని<noinclude><references/></noinclude> 21ckwywm6p4uz6lnmrshlgyi2zzv9v5 104 255305 616243 2026-11-11T22:32:02Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '30 యజ్ఞన నాధుడిట్ల నె౯ | నిర్వచన భగీరధోపాఖ్యానము. ఉ॥ తేజియదృశ్యమాయెనని తెల్పగ నీటికి బుత్రులార పరి వ్యాజు డెవండో యీ మహితయజ్ఞము పగ నెంచి గైకొనెక్ ! వాటిని విష్టపత్రయ నివాసుల...' 616243 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>30 యజ్ఞన నాధుడిట్ల నె౯ | నిర్వచన భగీరధోపాఖ్యానము. ఉ॥ తేజియదృశ్యమాయెనని తెల్పగ నీటికి బుత్రులార పరి వ్యాజు డెవండో యీ మహితయజ్ఞము పగ నెంచి గైకొనెక్ ! వాటిని విష్టపత్రయ నివాసులు నారసి దుష్ట పాళితో నాజికి దారసిల్లి యెటులైన మఘాశ్వముదెండు పొండిక౯ || -క॥ ఏమరితిమిసవనాశ్వము మేమనుజాశనునికృత్య మిది యగునోయిం। కేమార్గము దొరుకునన్న కీమఘము నిరంతరాయ మెట్ల గుమెకదా! గీ సవనమభిముత్రితంబై ప్రశస్త మొందు। చుండెమనుమ నితో దీక్ష నుంటినేను। తొలుత తెరగంటి వీడెక్కి కలయ వెదకియవల మ ధ్యములో కంబు నరసిపిదప॥ క॥ ఈజగతిక్ సూరో క్కొక యోజనమాత్రముగ ద్రవ్వి యురగస్ధలి చా | బాజాడదీసి జేకొన్ని రాజన దర్ప మూర సుతులార క॥ అనిచక్రవతికా నిజనందనులం బనుపంగ నాక నగరంబు నాకు | జననిశ్చయించివారుప | యనమైరి ధృతామితాయుధాటోప మునక్ | నీ కరవాలశూలముద్దర ళిండివాలతో మరముఖాయుధపా ళు లిరులనిన నలఘుపతాక రే ఖాగ్రాంకు కాశుగావళులంబు ధరకదం బములదోలఁ దోస్ఫాల నధ్వని స్తోమ బుసింహనా దములజాండకరండ త లమువ్రేల్ప చరణఘట్టితధ రాచ క్రనిర్య త్వాంసు నిచయంబు దెసలంది నింగి మ్రింగ! నడిచిరమరాద్రి జేర జండతరపటహ| ఢాంకృతినిర_స్తదిగి భఘటావిశాల! కర్ణకోటకులను తద్ధానకటక! పటలి కేక్కిరి త నృగ ప్ర మ॥ గరుడవ్రాతము జెట్లబట్టె తొలుత సంధర్వ సంఘంబు వే గరిచెఱ మాసము గాటిపాపలగుచు బారి రుద్రులా! తురు లై నిర్వ సుపాళులట్లు వసుపంక్తు లోయె నవ్వేళ సా॥ గరులుద్యత్ప్రతి భా<noinclude><references/></noinclude> b6glnsy2xpkqvw8sgm5uso6pq310ei9 104 255306 616244 2026-11-11T22:32:12Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'నిర్వచన భగీరధోపాఖ్యానము, ధ్యులై దివిజలోకం జెక్కు వార్తాశ్రుతి ॥ 31 క॥ సగరకుమారులు నిర్జర నగరమునకు నవనవాహన ని మి త్తముబి ట్టుగ దాడి పెట్టి రనివిని దిగులుననిట్లని తలంచె దేవ...' 616244 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>నిర్వచన భగీరధోపాఖ్యానము, ధ్యులై దివిజలోకం జెక్కు వార్తాశ్రుతి ॥ 31 క॥ సగరకుమారులు నిర్జర నగరమునకు నవనవాహన ని మి త్తముబి ట్టుగ దాడి పెట్టి రనివిని దిగులుననిట్లని తలంచె దేవేంద్రు చ॥ సవహయమేనుగొన్న కధసాగరు లెట్టు 'లెరింగిరోక డు౯| జవమున వీరలిచ్చటికి సాగుదు రేమదిగాంచకున్న బి | ట్టవియగ జొ చ్చె డెందమహహా హరిశంకర వేధలైననే డవమతిబొందరే ప్రకటితా హవదోహలులై యెదిర్చిన | క॥ కడజన్న కర్జమునకుఁ| దడవినపనియేమి దేవతా పురిగవ నుల్గడువడి నాఁకమున్నీ ! యెడరునకుం దొలగుటొప్ప దేనాకనుచు !! నీ! దివ్యాంగయజ్వశూరవ్యూహములతోడ నప్సరస్సమితి బాయంగ జేసి। చతురంఘ్రులను ధ ర్మ శాక్వరంబునుదార్చినట్టిప్రాఙ్న ఎ పనికాయములననిచి! సకల దానములిచ్చి శాశ్వతకీతిఁ జేకొన్న వారల సల్వ కొల్వు జేర్చి, వరసుధరాముఖ్య భవ్యవస్తూత్కరంబులన గోచరువు పట్టులనుమాటి। కలసిముప్పదిమూడు కోటులను పర్వు' లును జయం తుండు శచిరాగ మనహయుండు! డాగెనూర్ధ్వజగత్ప్ర కాండములు గాం డ! మనియనార్చుచు సాగరు విలి రేచి|| చ|| త్రిదివముజొచ్చియచ్చ వరిం బొడగానక సద్దిరయ్య యీ! పదము దొరంగి పోయిరొకొ పాకవిరోధి మరుద్వరూధినుల్ | క దనవిభీతులై యనుచు గాంచినుతించిరి తన్ని కాయసం। పదలును వై జయంత ముఖమంగళ సౌధకళావిలాసముల్ మః _బలజంభ ప్రముఖ పాచరజయ వ్యాపారములేడగో డలయందారని వీర శేఖరుడు వీడా వీడ లేకిట్లువీ! ధులకు గన్పడ జేసిక ల్లకధలస్తోక ప్రతాపంబులో! దలపడ్డన నతోడ నమ్ముదుము గోత్ర ద్వేషి. పంచార్చుచు! గీ॥ వేలుపులట నిల్లుల్లిల్లు వెదకి వెదకి! కోటకొమ్మల నెగ బా<noinclude><references/></noinclude> haubu2ymk3vj80vuh8ikqehr644b318 104 255307 616245 2026-11-11T22:32:24Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '32 నిర్వచన భగీరధోపాఖ్యానము. కి గోపురముల కెక్కి నందనవనిలోని జేగియరసి సవనధారాట మణి గోచరముగాక. ఉ॥ మేరువు మీదనుండి పుడమింబడదూకగ రాజనందనుల్ ధారలు సూరుగల్లు బెడిదంబగు కైదువుపి...' 616245 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>32 నిర్వచన భగీరధోపాఖ్యానము. కి గోపురముల కెక్కి నందనవనిలోని జేగియరసి సవనధారాట మణి గోచరముగాక. ఉ॥ మేరువు మీదనుండి పుడమింబడదూకగ రాజనందనుల్ ధారలు సూరుగల్లు బెడిదంబగు కైదువుపిండిచాకిన ట్లీరస గుండె భూ భరపు టేనుగలుక్కరి మ్రొగ్గెనిర్జరా! గారవు శృంగముల్గదలి కంపము సౌందె తదూర్ధ్వలోకముల్ సీ। ఉదయాద్రి మృగభయ ప్రదముగా నార్చి యవ్వల బా సిచని చక్రవాళ మొరసి! దర్దురమలయగోత్రయమాలయములు గ్రద్ధ నదాటి కడగట్టుదాక దిరిగి। తార స్తగిరిగ్రుంగ దత్కూటముల కెక్కి తరువాత వలయ భూధరముగాంచి। ప్రాలేయ సానుమద్రాజగుహా దే శములు జొచ్చితుదమెప్పు మలకుబోయి చివరక వధికుభృత్తుంగళ్ళం గపటలి దొరసితచ్చర మోద్గాఢ దుర్భరాంధ। కార మొక్కటదిలకిం చికంపితాంగు లగుచు గ్రమ్మరి సగరరాజాత్మభవులు || ఉ॥ జన్నపుర్వమెచ్చటికి జన్నది గానక సర్వకుంభినీ భృన్న గిరీవను ల్నె మకి వేసటతో మనకత్తళానిజే కొన్న దురాత్ముడుల్లి దిను కోమటియై బలుకఁడట చుదా! రెన్ను చుగన్న వాని నలయింతు రు ద్రుంతురు హేతిసంహతి! సీ॥ పల్లెలూరులు వనప్రతతులు పక్కనంబులుగట్లు కొన లుకొలుములు ! ప్రపలుకోటలు జప్పరాలు నుద్యానములందులు గొందులు సావడులును! మందురావళులు సామజశాలలురు రాజధా నులు 'పేటమొ త్తములు పొదలు। మఠములు వాగులు మరుగులు డొంక లు బీళ్లు తీ కోర్వులు గుళ్లుగలయః వెదకి వెదకి సర్వవిశ్వంభరనయజ్ఞః వీతిన లేక భూతలాధి పతికుమూరులో క్క పట్టున జేరియీ! 'మెండొరులనుగాంచియని కరణి మ హరిపాటచ్చరు డక్షి గోచరుగాడాహాధరిత్రీ ద్ధభి|త్పురి నేనికా ధర నేనియిం కెచట నస్తోర్ణోద్ధతింజూతమి। త్తరిధారాటము గాన<noinclude><references/></noinclude> 300smft37o8ubsd7b36qmq7l2mm9er0 104 255308 616246 2026-11-11T22:32:41Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '(7) నిర్వచన భగీరధోపాఖ్యానము. 33 కెట్లు జనకుఁదర్శింపగా బోదమం। దరమాభోగి జగత్ప్రదేశము గన 'ధాత్రిం బెగల్చదగు= ! క॥ ధర ద్రవ్వి యురగలోకం బరసిహరించెండు "జిపరకనడే మనభూ| విరుడది మరువక...' 616246 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>(7) నిర్వచన భగీరధోపాఖ్యానము. 33 కెట్లు జనకుఁదర్శింపగా బోదమం। దరమాభోగి జగత్ప్రదేశము గన 'ధాత్రిం బెగల్చదగు= ! క॥ ధర ద్రవ్వి యురగలోకం బరసిహరించెండు "జిపరకనడే మనభూ| విరుడది మరువక యీగః హ్వరి భేదింతమని నగర వసుదేశ సతుల్ మ॥ శతకోటి ప్రతిమోగ్రశూల వితతుల్ సాగుల చిత్రంబు లుం। శితకుంతంబులు దోమర ప్రకరముల్ శీకాళికుద్దాళనం | తతులో క్కు మడి దాల్చి వారు జగదండం బూగ గర్జించిన ద్వితులై ద్రవ్వగ సాగి పుర్వరమరుద్రించోళి భీతిల్లగ ఉ॥ గట్టులబోలినట్టి పెనుగడ్డలు దీపజ పుగడ్డ పార ల | ద ట్టిపెగల్చి పషశాపము దాల్చిన పోలికనొక్క టొక్కటి బట్టితటంబు పై కెగర బారగపై చుచు పర్వతాళి జూ! పట్టిన నెట్టిరోడ్డులకు పట్టగలిం చి కుభృత్కుమారకుల్ ఉ॥ లోతునదులు మున్ను జనలోక పతిప్రియ నందనౌఘ మెం తేతడవబ్బు పెతటికిదీయని చేలనటంచు గొబ్బున౯| వాతికి జేర్చి మ్రింగుచు జనంబున కొక్కని కొక్క యోజనం! బైతనరంగ ద్రవ్విర లావసినందరు చక్ర వైఖరి౯ || గీ ఈకరణినాగలోకంబు దాక యోజ నంబు లర్వది వేలు భూనాధసుతులు! పనుధ బెగలింప ఫణిజగ ద్వాసులయిన కాలకేయు లు విస్మయాక్రాంతులగుచు | మ॥ ఉరగావాసమిదేశ భూమినరులో హో వచ్చియేనాడు వచ్చిరిగర్వోద్ధతినిట్టులనన ముపేక్ష భూత వృత్తికొగృహాణ త్కరము ల్వాయక యున్న దారిగొని మ ర్య గ్రామణుల్ రారెయీ! కర్మంజు ల్క నియైతిమింక సమదో గ్రస్ఫూతిక దాకందగు | క॥ అనితలచివారురణసా! ధనములుకంఖాణగజ రథంబుల తోలో 1 కనికాయములర్ పెండ్లికి। జనుపగిదిం దరలిరుగ్ర సమరా<noinclude><references/></noinclude> 2ycc6wrwnrdaxeeymwfz161a9o72psb 104 255309 616247 2026-11-11T22:32:50Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '34 నిర్వచన భగీరధోపాఖ్యానము. క్కాలము ఉ! పాలకటంక టేయులు బిషప్రసవాసన దత్త సద్వరో! త్రాలతర సయాన్వితులు దారుణమూర్తులు కాల కేయులు నందెసం గెను తెగల్ ద్వివిధంబుగనై యుగాంతవుం। గాల...' 616247 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>34 నిర్వచన భగీరధోపాఖ్యానము. క్కాలము ఉ! పాలకటంక టేయులు బిషప్రసవాసన దత్త సద్వరో! త్రాలతర సయాన్వితులు దారుణమూర్తులు కాల కేయులు నందెసం గెను తెగల్ ద్వివిధంబుగనై యుగాంతవుం। గాలుని కోరమీస ముల కెపడిలోక భయంక రాకృతి ! క॥ ఇరు తెగల రక్కసులనా! గరులపయిన్న కుచువేళ గగన 'మునిండా పరుషతర పటహఢాంకృతి చరణని నిర్దళిత భూమిచక్ర మళ్లీ పటహధ్వానము లాలకించి వసుధాపాలసు చ్ఛటల్ గాంచింది। కలముల్ దుల్లెను రీతిజూచి నగర జని పుత్రాళులు| త్క టరోషంబున మెండొరుంగని యహోశయ్య బుగావింపనికి చ్చటి కేతెంచెద రెవ్వరో బ్రతుకు లెంచ లేవ కోవీరికి౯ | ౩॥ అనిగర్జిలుచుథాత్రికా ఖవనము సేయుటలు వీడి గాఢ ప్రతిఘశా! గనుదములనింగలవు | దునకల జడిగురియ | నేర్పుతో వ్యూహవిధుల్ శా॥ శృగారించును తోమరంబులు ఖరాశి శ్రేణులుంళూ లముల్ | సింగాణుల్గొనలుంబరశ్వథ గదల్ ఖేటంబులుం బాసముల్ రంగతనండి వాలములు దుర్వారోద్ధతిం దాల్చిచో: రంగేళీగతి బొల్చి రారని రణారంభంబునం సాగరుల్ ఉ॥ అక్కడిరాకుస ప్రవరులందరు డాయన వచ్చి ధారుణీ! ప్రక్కలు సేయజొచ్చితి వార్యమదంబున నింతయని రెక్కడివా రలెందు కొరకిట్లొనరించితి రింక ప్రాణము | ఒక్క పు నిక్క మక్కట వి ఛాత్రుడు మీకిలువ్రాసె ఫోభువి | క॥ అనవినిరోషించిననా! ఘనగర్ణాని నదమున సగర నంద నులి ట్లని రేము సాగరులమరి జనదాన ప్రావృడుగ జలధరులమిల మ॥ సవకం ఖాణము వోయెచోర హృతమై సర్వంసహర్<noinclude><references/></noinclude> dhhiwpl2awjq91mzlvag96d7l351ifz 104 255310 616248 2026-11-11T22:33:05Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'నిర్వచన భగీరధోపాఖ్యానము. 6-02 35 దానికే! దినమున, ర్త్యము జూచిశానక ధరిత్రిం ద్రవ్వి పాతాళవుం భువనం భారయ నుద్యమించితిమి మమ్ముందాకి బోరాడలే! కమరుద్వల్ల భుడేగె ఘోరపనిజంక నాటి సం...' 616248 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>నిర్వచన భగీరధోపాఖ్యానము. 6-02 35 దానికే! దినమున, ర్త్యము జూచిశానక ధరిత్రిం ద్రవ్వి పాతాళవుం భువనం భారయ నుద్యమించితిమి మమ్ముందాకి బోరాడలే! కమరుద్వల్ల భుడేగె ఘోరపనిజంక నాటి సంత్రాసియై క॥ కాసంధరమమేచం దాన మార్కొ నిరణంబునం బ్ర తుకగలా! రేనుంగల తోననికి | బూనంగల వేశశాఘములు ధైర్య ముసికా|| ఉ॥ నావినియాతుధానులు జనప్రభుసూనుల గాంచియార ఈ లోవితతుల్న రాళిదిని తత్పరిపీడవడంతు రిప్పుడి। కేవల శౌర్య మెట్లు జనకీటక పాళికి గ లైపంచుకోని పాలమూరు లైకదిసిరార్పులు నింగిబ గుల్ప నొక్కట౯ ! O గీ చటుల సమితికిమార్కొ ను శత్రుసమితి గాంచినగరా. జులుకరో గ్రతరమండు లాగ్రముఖ్యాయుధములు దళముగ గాఱు జీక టులు నిన దాకిరస్తోక పటిమ॥ ఉ॥ అయ్యిరువాగు వారలు నిజాం ఫ్రియోగ్రత భూపరా గము లయ్య పులచ్చికుల్లెడలు గాగనుపట్టక రాయుధాంశువు। ల్పయ్య రతండ్రి పైకెగసి పంకజ బాంధవ భానుకోటితో! వియ్యము నేయ 1. బోరి రరవిందభవాదులకు భయంబుగ !! || - మ॥ కలనః శూలగ బాధనుర్ని కరముల్ ఖడ్గంబులుంజూర్ణమె బొలియందారు భుజా భుజిందొడరి నిరూలంబుగా బోరుచో | గలిగెన్ గీకన పాంసుసైకతశతలో శ్రవ్యోరుపంకల్పము | జ్వలివచ్ఛత్ర సితాంబుజల నదనిృశ్సారాపగల్ తద్రస | ఉ॥ సాగరులంగ్రకోప విలసన్నయ నారు ణదీధితున్దిశా! భో -గవతీకుచంబులను బూసినకుంకుమ రేఖలైతగ౯ | తేగల కుత్తుకల్న రికి తీవ్రపుటీ ఒల రొములూడ్చిన 1 వేగమకాల కేయకుల వీరులు కొందరు వారిరార్డు లై | గీ బలసి సాలకటంక ప్లేయులును కాలకేయులొక కొం<noinclude><references/></noinclude> hnj5rfi16szjlnjt354tcsixrxfe7z4 104 255311 616249 2026-11-11T22:33:20Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '36 నిర్వచన భగీరధోపాఖ్యానము. దరతిరుషాకీలితాత్ము ! లగుచు సాగరులను దాకియాసమిక ! ధాత్రిగం పించి బారిరిదక్షుణంబ ॥ గీ। ఈపగిరి నిర్వి శేషంబుగా పలాయ | నంబెసం విసంధిగ ణంబునోవ | కలహరం...' 616249 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>36 నిర్వచన భగీరధోపాఖ్యానము. దరతిరుషాకీలితాత్ము ! లగుచు సాగరులను దాకియాసమిక ! ధాత్రిగం పించి బారిరిదక్షుణంబ ॥ గీ। ఈపగిరి నిర్వి శేషంబుగా పలాయ | నంబెసం విసంధిగ ణంబునోవ | కలహరంగఁబునందు సాగరులు ధూమ కీలికణములు వెలింగిరి జలంగి!I నా గీ॥ శత్రుకోటిదొలగి చనిన నర్వది వేల | యోజనములు త్ర వ్వియీజగతిని 1 గానమైతిమించట కంఖాణమిక రేని కెరుక జేసికర్ష మె రుగవలదె | క అనిసాగరులందరుజున కునిపాలికి బోయి మేము కువల యల్లర్ | గనినారముదుఖ్కారము గొనిచను చోరుండు దొరుకకరని కి గలుగుచు ! చ|| అరువది వేల జనము అద్భుతన్న త్తిధరిత్రి ద్రవ్వభీ | క రులగు రాక్షసావళుల గయ్యమునకులం చెంతన | య్యరులపరా భవించితి మహంకృతి హర్యపహారిజిక్కలే | దరుదిదిగా దె సెల్వొనగు మాతుది కర్ణమి లాబలాహితా! మ॥ సరణి గాంచిన సిద్ధపన్నగ మరుత్సాధ్యాసుర శ్రేణిగా! సరదుఖ్కా రపురంబులోనిక రుగ౯ శౌర్యంబునం బేర్చిభీ ! శరభంగిళా దివంబు నేను నెడ లేఖస్వామి ఘోరార్డు డె॥ బర చెశా ముప్పది మూడు కోటులు సుపర్యవ్రాతములున్ను గ 199 క॥ రవిచంద్రకిరణజాలము | లవనీస్టని నెంతదూర మానుత దుర్వి! నవమున నన్వేషించియు | భువి ద్రవ్వితియింక నెల్లు బోవలయు నృపా | క! అనవినిగనలి మహీ విభు | డనియె నుతులార పత్రహ యచోరకుగాం | చనిపని చేబడలితిమని : వినిపించితిరహళా మే వివేకుల క ఎచ్చోట నేని మ్రుచ్చు వచ్చిహరిందెచ్చి యధ్వర<noinclude><references/></noinclude> h9miktdtqdk5hj77mr4u5r05j6dsz2f 104 255312 616250 2026-11-11T22:33:33Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '(8) నిర్వచన భగీరధోపాఖ్యానము, 37 ముగడ తేర్ప | వచ్చుటవచ్చుటయూర కె వచ్చుటగని మిము మెచ్చ వచ్చు నేనాకు | గీ మానవేశ్వరుడిట్లాడ మగుడిసగర | విభు నుతులు దా ము త్రవ్వినవివరసీమ | జొచ్చిచను...' 616250 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>(8) నిర్వచన భగీరధోపాఖ్యానము, 37 ముగడ తేర్ప | వచ్చుటవచ్చుటయూర కె వచ్చుటగని మిము మెచ్చ వచ్చు నేనాకు | గీ మానవేశ్వరుడిట్లాడ మగుడిసగర | విభు నుతులు దా ము త్రవ్వినవివరసీమ | జొచ్చిచనుచుండిరన సూతుజూచి శౌన। కాదు లవ్వలికధ దెల్పుమనియనుటయు॥ మ॥ కలుషోర్వీధరశంబశంబరద శంఖాణాది యజ్ఞాశిహృ జ్జలజాతారుణబింబబింబఫల భుద్ధారాట చైతెండ్రిని | రలివచ్చన్య. వలంబలంబ కరధ శక్రూర పత్రిచ్ఛటా ! చలితో గ్రాసుర డింబడింబ భ వరాజ్య శ్రీవిభుస్యందనా ! కః గోత్రాంబుజాల యాధిపత్రావస కారణద్ధగోత్రోద్ధ రణా ! గోత్ర సృతి మాత్రనుధీ | గోత్రపవిత్ర ప్రచారి కుమతవిదారి భుజంగ ప్రయాతము II సుధాధామశేషాబ్జ శోభాచ్ఛతి | బుధావద్ద 'వేంధాన భూర్యభ్రమూత | కధాధూతభక్త ప్రకాండాఖలాతి! విధూమాగ్ని కీలా భవి క్రాంతవతి గద్య ఇది శ్రీమద్దక్షిణామూర్త్యష్టమూలికా దాక్షిణ్యానులద్ధ కవితా సారశౌనక గోత్రారామపటీర సుభద్రాంబికా నిచ్చయామాత్యకుమార తురగాన్వయ వయస్సాగ రాభోగ తారాజార వేంకటకవిధీర ప్రణీతంబైన నిర్వచన భగీరధోపాఖ్యానంబను మహాప్రబంధంబునందు ద్వితీయాశ్వాసము<noinclude><references/></noinclude> q41yp5ditpaq2v27w5nspob7wzi0yzh 104 255313 616251 2026-11-11T22:33:42Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '88 38 నిర్వచన భగీరధోపాఖ్యానము. శ్రీరమణీహృద్రమణము ! సారమణీనన్ని భాంగసకలావనభీ। మా రామదాసనుత పద | సారసగుడిపూడిహరిని శాటేభవారీ॥ గీ॥ అవధరింపుము శౌనకాద్యఖలమునులు | గాంచిన తుండుబ...' 616251 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>88 38 నిర్వచన భగీరధోపాఖ్యానము. శ్రీరమణీహృద్రమణము ! సారమణీనన్ని భాంగసకలావనభీ। మా రామదాసనుత పద | సారసగుడిపూడిహరిని శాటేభవారీ॥ గీ॥ అవధరింపుము శౌనకాద్యఖలమునులు | గాంచిన తుండుబ లికేసాగరులుజనకు | వలన గ్రమ్మరి గ్రమ్మర వసుధ ద్రవ్వ కంపితములయ్యె నఖిలలోక ప్రజములు|| ఉ। అత్తరి దేవమానులఖిలాజరులింద్రముఖాష్ట దిక్పతుల్ | మొ త్తములై యహో పగరపుత్రకులర్వది వేల వారుదు | ర్వృత్తిధరాత్రి ద్రవ్వి విధి వృష్టి నడంపగజొచ్చిరిమహా ! పత్తుదొలంగ జేయగనె పండుగలండని బ్రహపాలికి౯|| క చని మొక్కి రపుడు హేపా ! వనగుణగణ సకలలోక వల్ల భ వాణీ వనితాధిపభ క్తజనా ! వనభవతో సమయటంచువా రేకమితి౯ || క॥ఈగతినభివాదనమిడి | వాగీశ్వర నగరనుతుల వార్యోధ్ధతి నా నాగహ్వరి భేదించిరి ! యాగాశ్వముకొరకు వారినా పందర మే॥ సీ॥ కులమందొకడు సేయు ఖలవృత్తిగరులారె నేడూడవల సెనం చాడెగిరులు | కడలనుండియుదప్ప బడనిమాకిటుహాని గలిగెగాయనియ ష్టగజములడలె | నేమి సేయుదుముది 'క్కె వ్వారు మనకంచు నహివరాహ డులీంద్రులళకువడిరి | వరణాంబువులలోన ధరదున్న లై పోవ నిలుతు మేయనిలోకములుగలంగె | నొకపుడమితో నెబోవునేయకటవారి జాన నాండంబునకు నెల్ల మోసమబ్బే | ననిభయంపడిరందరయ్యా గ డంపు సా గరుల వైద్యములుగాంచి సార సభ వా చ|| సరసిజగర్భ యీకరణి సర్వజగ తతిమాపనిట్లుసా | గరులు గడంగిరక్క ట సుఖస్థితిజీవుల కెల్లద ప్పెని ! ప్రతి కారమీ వెడదదల్ప కయుండిన నీదుసృష్టికిం జెరుపుఘటించునేడనకు శేశయజాతుడు వారి ఊ నా కెవడిచ్చెనృష్టికరణ ప్రభుతా విభవంబువాడెవూ! లోక గురుండుశశ్యవి విలోకుడనామయుడచ్యుతుండుద। ర్వీకర శాయి సర్వగు<noinclude><references/></noinclude> fqjmeht6085s8rqa6dviekxaaqor88a 104 255314 616252 2026-11-11T22:33:51Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'నిర్వచన భగీరధోపాఖ్యానము. 39 డు వేదమయుండు సనాతనుండతం | డేకదదుష్టకోటి వధియింపగ శిష్టుల బెంప బాల్ప డెక్ || గీ॥ అసహస్రార ధారిది వ్యావతార | ములుగలవు పెక్కులందుని ర్మలినబోధ | కారిక...' 616252 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>నిర్వచన భగీరధోపాఖ్యానము. 39 డు వేదమయుండు సనాతనుండతం | డేకదదుష్టకోటి వధియింపగ శిష్టుల బెంప బాల్ప డెక్ || గీ॥ అసహస్రార ధారిది వ్యావతార | ములుగలవు పెక్కులందుని ర్మలినబోధ | కారికపిలాకృతి వెలుంగుగాననతని । కంటిమంటలచేవారు. గ్రాగగలరు! క॥ విశ్వకభగకధిపతియల | విశ్వంభరుడగుటనీభువికికీడుమది౯| విశ్వాసమెనగకూన్చిఖ | గాశ్వుని చేయడియ రే మహామహులారా! క॥ అనిపల్కి నాల్గు మొగముల | ఘనుడందరిజూచిపల్కె గ్రమ్మ రనమ్మృతా | శనులారకలుష కుధరా | శనులార వినుండు పూర్వ చరిత ముప్రీతికా సీ|| మనువు స్వాయంభువుం డను వాని నెరుగ రే యతని పుత్రుడు ప్రి యవ్రతుడుదొల్లి | నారదమానిచే నారాయణప్రియ భ క్తివిజ్ఞానంబుబ డసిసకల | సామ్రాజ్యవిముఖుడై చరియింపనమ్మహాత్మునితండ్రిసను గూర్చి, వినుతిసేయ | నధికకృపా నేనకుదెంచి ప్రభుతయందాస క్తియొప్పారు నట్టిమాట ! లాడి రాజ్య భారమా పాధి౯ వునిచేత | దాల్ప జేసియాత్మ ధా మమేనసి | నాడవాడు బెక్కు నాడులా నాడుల ! నన్ని యేలెదర్ఘ మతిశ ఉ॥ ఆమహివల్లభుండు దుహినాహితపశ్చిమభాగ భా శ్రమ | స్తో మములార్చి రేలుపరిశుద్ధము లైనపగల్లో నర్పతే| జోమయమారధంబుగ డుసొంపున నెక్కి చరిం చెనేడుమా | గ్లేమని జెప్పుడు నుర గిరీంద్రముజుట్టు ప్రతీన వైఖరికా! చ|| తనరధ వేగమర్కుని శతాంగములో నెన జేసిపోవుచో| ఘన తరమైన నేమి 'మొనగాడిన చోట్లు సముద్రస ప్తకం | బనసుతికెక్కే సంధు లల రారెను దీవులు నాజగంబున బనుపడియంతదీపములు వారులకు సదృశంబు లై తగు ॥ గీ॥ జలధిచుట్టుసాగరులు గుండ్రముగనుపా | తాళతలముదారథు<noinclude><references/></noinclude> pv7k7dzyu1ie0icp0ggzvdeclo02kkt 104 255315 616253 2026-11-11T22:34:01Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'A 40 నిర్వచన భగీరధోపాఖ్యానము. రణిద్రవ్వి I రదియునిదియుగలసి యవనిజనుల చేత | సాగరంబు నా ప్రశ గీ॥ ధాత్రిజెరుచువారి దగ్ధంబు సేయక । నేలయుండుచంద్ర హే శినయను | డనఘులార సగర తనయులందరిక...' 616253 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>A 40 నిర్వచన భగీరధోపాఖ్యానము. రణిద్రవ్వి I రదియునిదియుగలసి యవనిజనుల చేత | సాగరంబు నా ప్రశ గీ॥ ధాత్రిజెరుచువారి దగ్ధంబు సేయక । నేలయుండుచంద్ర హే శినయను | డనఘులార సగర తనయులందరికికా | లావసానమయ్యె నడ నేల కః అనిపల్కి వారివీడ్కొల్పినగీముల కరిగిరంత భీమతిరఖని ! త్రనికాయము ఖాయుధములు గొనితొలిదెస మొదలు చేసుకొని త్రవ్వి ఉ॥ ఈగతిచక్రవతి సుతులేపున ద్రవ్విపురంద రాశన య్యా గ్రహయంబుగానక సమగ్రధరోద్ధరణా బభృద్భుజా, భోగిసదృగదాగ్ర ములుభూమితలంబొగి మోవగ్రాలు | తాగమరుత్కు. జేందు విశదాంశు విభాసితహ స్తినొక్కెడ! ఈ పొడగాంచియగ్గ జేంద్రుని ! కడుభ క్తింబూజచేసి కడిమిబ్బ హద్భా ! నుడుగల దెసకరిగియుద | తడినందు వెదకిరిబహువిధంబులవా రల్ 11 ఉ॥ వారుసమున హీపస్వత వారముల రసికాన కేగుచో వారికి దోచెనెక్కెడనవారిత దానమరందనిఝరో దారసువాసనాభృతమ దభిమరంబగు పుండరీకమ న్వారణతల్లజంబుతరువాతతదంతిక భూ ప్రవేశు లై || చ|| నతియె సరించియర్చలి నాగమువీడ్కొనియామ్య దేశమం ! చితగతిజొచ్చియాహయము జిక్కెడిలా గెరు గంగ లేక ను న్న తిని దివిక ముంగెలుచు నాజను వామన నామమావళా | పతిపోడగాంచి మొక్కి ప్రి యభక్తినిపూజలొనర్చి సాగరుల్ B విదూరకున్న జను దెంచుచుదీనికి మార్దవద్యుతి | ప్రతికుముదంబు నాకు ముదవారణ మొప్పగ దానిగాంచినం | స్తుతి బెరయిం చిపూ జలిడి జొచ్చిరి: వారుణదిగ్వసుంధర౯ |<noinclude><references/></noinclude> nbf5b3uzfcuj6cfc83sccqd40dsnblt 104 255316 616254 2026-11-11T22:34:17Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '(9) నిర్వచన భగీరధోపాఖ్యానము, 41 గీ అచట హరిని గానకంజనాగముబోలి యంజనాఖ్య నాగమతు లచాన ఝరో | త్కటముల నెగడుటగని దాని । కర్చలిచ్చి వినుతులా చరించి శా॥ దానిం బాసిమహాబలాశ నృపపుత్ర వ్ర...' 616254 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>(9) నిర్వచన భగీరధోపాఖ్యానము, 41 గీ అచట హరిని గానకంజనాగముబోలి యంజనాఖ్య నాగమతు లచాన ఝరో | త్కటముల నెగడుటగని దాని । కర్చలిచ్చి వినుతులా చరించి శా॥ దానిం బాసిమహాబలాశ నృపపుత్ర వ్రాతముల్ జొచ్చి బా | ఔనంచారసిగాన లేక రుగగన సుధాంధోధిరాడ్డానింబోలినదంత ముల్డరణివా త్తంబుష్పదంతాభిధం! బౌనాగంబుద నూప రాజితసువర్ణాంగం బొగిస్తుంగల౯ || ణ గీ గంధవాహకోణ గజసపర్యన్ నర్చి శివసఖాశకరిగిసవన సైం ధ। వంబునచ్చటచటపరికించిపరికించి గాన లేక రాజసూనులపుడు || చ|| అనిమిషధామసామజచయంబుల కెల్లను సార్వభౌమమో ! యనదగు సార్వభౌమ మనుహ స్త్రీనిగాంచి ప్రదక్షి ణించివే ! వినుతులోన ర్చియరలి వీడ్కొనియచ్చట వాసి పాలలో 1 చనకకుబంతరంబునకు సాగిరుద గ్రరుషావిలోకులై ॥ క! ఈకరణిసాగిసాలా, లోకాశంజొచ్చితీండ్రిలుచునే మకు నె డ౯ | రాకొమరులొక్క చోగని ! రాకాండంబునుదదంతి కావనిసీమ ॥ సీ॥ శుత్యగ్రశరణమై శుద్ధ తారక యోగముండెనా పటికంపుదం డగ్రాల ! రాగంబుభక్తవారము బ్రోవబొంగెనా దల కెంజడలదళ తళలు జెలగ ! సాగరాంగా రాళి గ్రాగకొలులు విప్ప గడెగెనా నర మోడ్పు గనుల వరల ! సాత్విక శ్రీదెల్పునరణిశుభ మృదూర్ధ్వపుండ్రక ద్వాదశంబు వెలు గొంద ! నొక్క మునిరాజుగ్రహములందు గ్రకరుని | పగిది తెరగంటిదండు లో పద్మనయను | చందమున విధిశివమూతు లందునిమ! లాకృతినె సంగుచున్న వారతనిగాంచి !! ఉ॥ అద్దిర వాజి చోరుడి పుడతలకుంబొడగ వినినా | గ్రద్దరిపొ ద్దుపట్టి పెనుగద్దియయొద్దికి ద్రోయుటొప్పువే | సుద్దులి కేలనంచుపరశు ప్ర ముఖాయుధ ధారులై దెసల్ బ్రద్దలు వారి నార్చిమున్నిపై నిగుడించిరి పె క్కు కైదువుల్ | |<noinclude><references/></noinclude> 7kon64punhrtducjxbzqfn6piyd0vqu 104 255317 616255 2026-11-11T22:34:32Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '42 నిర్వచన భగీరధోపాఖ్యానము. గీ ఇవ్విధంబునసాగరులేపు రేగి ! కపిలమునిమీద మెరుగులుగా రుకరుకు కైదువులుగువ్వ నవికొండ గదియుకూల | ఖండ కాండంబుల య్యెద ద్గాఢమహిమ!! 0 ఈ కనరెనసి బాసవాల్గ...' 616255 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>42 నిర్వచన భగీరధోపాఖ్యానము. గీ ఇవ్విధంబునసాగరులేపు రేగి ! కపిలమునిమీద మెరుగులుగా రుకరుకు కైదువులుగువ్వ నవికొండ గదియుకూల | ఖండ కాండంబుల య్యెద ద్గాఢమహిమ!! 0 ఈ కనరెనసి బాసవాల్గొర। కనుగొనలునిచ్చె శిఖశిఖాజాతవి నూ ! తనవిస్ఫులింగ కోటులు : వనజభవాండాన కాశ భాగమునిఁడ | 63 సీ॥ తొలుదొ లశిఖలు జిట్టలుగట్టి తాకి సాగర శరీరంబులు గాల జొచ్చె ! నావెన్క చూత్కారమధికమైగ్రోస్బొగల్లగ న భాగంబెల్ల గ్రము కొనియె! నటుపిస్తుటనుజట చ్చటనినాదములతో పృధుకీక సావళుల్బెటి లిపడియె | నాతరువాత కీలాతతుల్వడి నిల్చి గుప్పుగుప్పునమండి నిప్పుల య్యె | నంత పృష్టి సహస్ర సంఖ్యాకమైన బూదికుప్పలదిండు దనునివరే ! ణ్యు ! సగ్ర భాగంబునందు తారాచలముల | కరణిను ల్సేధమూతుల లై 1 కః తాపసులార జగత్పరి | తాపపరుల్పాపక గ్మతనులదయాత్ముల్ | శ్రీపతిచేనాపద్వా ! రాసారాంబుధిమునింగి యడగుటరిది యే॥ మః సగరుండక్కడనంశుమంతుగని వత్సానీ పితృవు | జగ తిశోధన జేసిభాగధరవాసంబు గ్రు లైజొచ్చి రే పగవారము వచ్చిరో యకటయశ్వంబిందు దే రైరి నె! వ్వగ బాలై లిమిబొమ్మ తెము హరి న వ్వాత లదింగాంచుచు || క॥ తడయం గారణమెద్దియొ | కడమబడే జన్న మకట గడు వేగ ముస౯ | నడచిపొడగాంచిమనత। తడిదేలే గొరులునీవు దక్క కుమారా! క॥ నావినియావినయశ్రీ భావుండంశుమద్భఖ్య పార్థివసుతుడు 1 ర్వీవిబుధాశీగుర్తుల | తో వెడలినృపతికి మొక్కి దుర్దాంతిగతి !! శా॥ వాలు-సింగిణి కేడెమునియెడలన్వమంబు గీలించిన। ర్వా లీఢాహిత ఘాసవుంజదహనం డౌ రాసుతుండా పితృ 1 వ్యాళువ్వినగ ఈ ముంగని సమగ్రాశ్చర్యచిత్తాబ్జుడై | యాలో జొచ్చి నిరున్న తోన్న మిత భాగానీక ముల్గాంచుచుకో!<noinclude><references/></noinclude> 4omt9lniij1zxwog03ut06zjwy27df1 104 255318 616256 2026-11-11T22:34:40Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'నిర్వచన భగీరధోపాఖ్యానము. 43 క॥ చనిచని రాజసుతుడుతూ ర్పునకున్మళ్లుటయు నటవిరూపా క్షముగ ! కొననయ్యెదానికాయన మనపూజలు సల్పి వినుతి గరపు చుబల్కెక్! ఉ॥ సామజ రాజమజ్జనక జాలము ముచ్చు...' 616256 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>నిర్వచన భగీరధోపాఖ్యానము. 43 క॥ చనిచని రాజసుతుడుతూ ర్పునకున్మళ్లుటయు నటవిరూపా క్షముగ ! కొననయ్యెదానికాయన మనపూజలు సల్పి వినుతి గరపు చుబల్కెక్! ఉ॥ సామజ రాజమజ్జనక జాలము ముచ్చు నగల్చి నార్వము | దే మహిద్రవ్వియీడకరుదెంచిరి గన్నడ రేడనుండిలో | యామఘవాళి జేవడి మహాధ్వర మింక ట సాగు నేయనర్ / ప్రేమవచిం చెనగ్గ జము పేశల భాషల తోదయాళువై శ్ క॥ ఈతావుగడచిచనును । ఖాతా పకులీనదొరకు సత్యంబుగన వ్వైతానాజానేయము ! జేతో ముద మొద వయాగ సిద్ధి ఘటించుకో ఉ నాని సంతసింపుచు ధనంజయదిగ్గ జ ముఖ్య సౌరకం | తావ శషట్క దర్శన మొనర్చి సపర్యలు జేసినంస్తుతు । ల్ద్ వెలయించియ మొ దటిదాని తెరంగుననాడవించుకో | త్రివిభునందనుండరిగె రాజకిరీటది బ గీ॥ అరిగితత్ప్ర దేశమందధ్వరాశ్వంబు | నెమకిగానలేక నృపకు మారు | డవల కొంతదూర మటుబోయి కపిలాభి ! ధానహరినిహరినతం శా॥ కైలాసాచల పాళి నాగనగ రంగా పాలపుత్రచ్ఛటో ! తా లాంగోన్న తభస రాసుల లకార్ధమ్యగ్ర భాగంబుసకో | గ్రాలంగ మైనిదుః ఖసాగరమహా కల్లోల రేఖాంతరో ద్వేలత్రాసిత చిత్తు డైయనఘమూ తికాఁదనుని గ్రామణి | క॥ డాసిప్రియభ క్తితోనతి | జెసిపొగడెనిట్లతండుసింధు శరధిమ। స్తాసీననుధాంధస్సరి | దాసారోచ్చాలనోర్మి కాత్యార్భటుల౯ || రగడ జయజయమాధవ సద్వసమాధవజయజయహృతి యసతతో మాధవ | మామవకమలామలహృదయాలయ | మామవా నుకంపామక రాలయ | జనన స్థితిలయచ ర్యాకరుడవు| పన కాదిక కంజవిభా. కరుడవు | విధిముఖనుర సేవిత చరణుండవు! వ్యధ బా పెడిశరుణాచరణుం<noinclude><references/></noinclude> l03zfvzo354tb7gizt0ugm7fz3pb6iz 104 255319 616257 2026-11-11T22:34:49Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '44 నిర్వచన భగీరధోసాఖ్యానము. డవు | నిన్నెరుగక దుర్నీ తినిమాదొర | లున్నతకాయములుడిగిరి సోదర | మన్నించుమునను మన ధనుందర ! నన్ను తపుస్థ స్థలధృతమందర | కాన మన్మధసుందర! గలేవా గనుములభ వ...' 616257 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>44 నిర్వచన భగీరధోసాఖ్యానము. డవు | నిన్నెరుగక దుర్నీ తినిమాదొర | లున్నతకాయములుడిగిరి సోదర | మన్నించుమునను మన ధనుందర ! నన్ను తపుస్థ స్థలధృతమందర | కాన మన్మధసుందర! గలేవా గనుములభ వభవ | దాననన త్తిదయగనుము సువిభవ | భా నూడుపబింబశ్రీలోచన | దాననగర వితానవిలోచన | కపిలాకారము గన్న మురారీ | విపులాపతివై వెలసిన శౌరి!! కః సుడి కైదువదొరయంశపు | టోడయండగుక పిలయమినిహృ దయాబ్దమునం | దిడిభ క్తి మరియునీగతి | నుడి వెసగరపౌత్రకుండనూ నార్భటుల ? ఉ॥ తాను తరింప నెంచి విదితంబుగ కర్దమునా నాధును | జ్ఞాన మెరుంగ జేయుమని సన్నుతి జేసిననీకుగల్గు సంతానము చేకృతార్థతను దాల్చెద వంచనిబోవబుట్టియ | మ్మానిని దేవహూతినిర మాధవధన్యను జే సితెన్న గ మః అనిమిత్తంబుగ రావణుండలిగిదివ్యాస్త్రాలినీ మీ దరు | వ్విన నవ్వీరుని ముష్టినొంచియు భయా వేశంబు నందిం చిముం | దానిలో రామ సమాకృతిఁ దునిమి వేయంజాలుదునిన్ను బొ మన వేఘోర ని శాటదు ర్ణయ భుజాహం కార నిర్వాహ || చ|| కనదఘలేఖనాకలన గాఢరయ ప్రకరాంగుళీమిళ త ర లేఖనుల్ ముఖవిఘాతములై చన చిత్రగు పము | ఖ్యనిచయముల్ని రు ద్యమత చాలిచినట్టిపితృవులెల్ల మీ సునిశితదృకి అ౯ బడగశోకమి కే లనటంచుమానితి౯॥ క తనకర్త ముతనకనుభవ ! మెనయకపోదెంత వారి కేనియు నే నీ యనుమానమువాసితినో యనఘానన్నాదరించియనుపును గరుణ|| క॥ అని పొగడగ గ పిలాహ్వయ| వనజాక్షుడ పాంగ వీకు వానింగ నియో | జనపాలతనయకుల పావనుడవుభ కాగ్రణివిశుభమునీ కేసు! ఊ రక్కసులుద్భవించిరి ధరాస్థలిసాగరులై జగంబుల జిక్కు<noinclude><references/></noinclude> l1aukmd4nxtnbbphv12qqhlquhss6h1 104 255320 616258 2026-11-11T22:35:08Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '(10) నిర్వచన భగీరధోపాఖ్యానము. 1 43 ల నెట్టిసాధులకు వేగిఘటింపగ జేయనింద్రుడీ | జక్కి నిదెచ్చి యిచ్చటిక సక్షా:విడిపోనిటువారువచ్చిమ | దృక్కఠినాగ్ని కీలలకు దేహములాహు తులిచ్చిరక్క...' 616258 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>(10) నిర్వచన భగీరధోపాఖ్యానము. 1 43 ల నెట్టిసాధులకు వేగిఘటింపగ జేయనింద్రుడీ | జక్కి నిదెచ్చి యిచ్చటిక సక్షా:విడిపోనిటువారువచ్చిమ | దృక్కఠినాగ్ని కీలలకు దేహములాహు తులిచ్చిరక్క టా ఛ॥ జగదపకారులీకరణి జావకయుండిన సాధుకోటికి | దిగులె టుదీరుపర్వజగతీస్థలి నేగతి సేమమూరునీ । వగపికమానుమయ్య సురవా హిని సేకముసోకిగాక వీరగ పరిపంధివీటిసుఖమా నరుసూ నరపాల బాల కా॥ వా క నీతాతధృతి జతభవా ! నీతాతమఖంబుకడమ నిండించుని క౯। వీతింగొని యేగుమునీ 1 వీతిన్న నిమత్వదా స్త్రీ నెడపకు వత్సా!! గీ గరుడ గంధర్వముఖ్యాంశ కలిత మూత | లఁదొకండైనక పిలుడిట్లనినపిదప 1 గరుడగంధర్వముఖ్క ఖేచరులు విరులు 1 సోనమునిన్న పసుతుల పైజొనిపిరల ॥ నుండ 1 సీ॥ జఠరానలుసకుని దాళిజాలక ధులి గజంబులగొన్న బలయు తుండు ! నిది మహాయుధముగూడదు వంచనముసేయ ననిపవికీక పై చినక 1తోటిపుటంబు చేదోయధిజలముదాల్చి సుధాంతి కాగ్ని నార్చి నసమర్దు | డలఘు ఘోరాహిప్పటాంచలంబులు ద్రొక్కి యమృతంబుగై కొన్న సమరవిజయు డగుఖగ ప్రభు డరుదెం చెసగరు దరుణ | కిరణగణ ముల చేదిగంతరములింగి | లికపు గొంజిగిగా నింప లేఖవీధి | దల నెల వె లుంగు నెరపన తపసికడుతు క॥ అరుదెంచిక పిల దేవుని | చరణంబుల కెరగినిల్వ సంయమిని హగే | శ్వరుతోడనిట్టులనియెను దురభవ్యామృత మరంద తుల్యఫణి తుల౯ || T ఉ॥ ఈతనిచి తసంశయము లెల్లను బాపివితానవాజితో | నీతరి నేగ వీడ్కొలుపు మీ సగ రాధ్వర మింక పూణమా | గాతనృధామదీ క్షణశిఖానదు దగ్రతరార్చికిందను వ్రాతములిచ్చి రామనుజ వర్యుని సూనులుదుర్విధానులై | క॥ నావినిఖగ రాజావసు ॥ ధావిభునందను నిజూచి తజినుతా<noinclude><references/></noinclude> 92bnyqipkrvn4l2wfwr8z43gkr64nkb 104 255321 616259 2026-11-11T22:35:24Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '44 నిర్వచన భగీరధోపాఖ్యానము, గం | గావారిభూతిగలియక | నీవారికిదివిఘటింపనేరదుసుమ్మీ! క॥ అనవినిరాజకుమారకు | డనియె దివిజాపగా సమావిర్భవ ము౯ | వననిధులు నిజకాలత్వము | గనుటకు గారణము ద...' 616259 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>44 నిర్వచన భగీరధోపాఖ్యానము, గం | గావారిభూతిగలియక | నీవారికిదివిఘటింపనేరదుసుమ్మీ! క॥ అనవినిరాజకుమారకు | డనియె దివిజాపగా సమావిర్భవ ము౯ | వననిధులు నిజకాలత్వము | గనుటకు గారణము దెల్పగ దేఫణి వేరి || గీ॥ తండ్రులకునుదిలోదవిధానమాచ | రింపనూహించి వెదకివా రిగనలేక | వంతగుందుచునుంటి నావంత కరుణ | నానతి గ్రహించి తత్క ధనానతిము మః అనినఁ శౌరిశతాంగుడిట్లనియె మున్న జాతుడింద్రావనం బుస క్లే యాచన కాఢ్యుడైమును పదంబులూడు వైరోచని | దనకీమీ ధరనంచు వేడనతడీధాత్రీతలం బెల్ల గ్రక్కునగోవిందుడు గొల్చెనెక్కడు గుగా గోత్రేశపుత్రాగ్రణీ! ఉ॥ మిన్నడుగొండు జేయుతరి మిక్కుటమైయది సత్యలోకం | దెన్ను నకడ్డమైన విధి దేవుడు భ క్తితడం మీ పాద్యమీ॥ గన్న దిమరుత్సు రికగ డ్గగనిల్చిబొగ డ్డ కెక్కెవి | ద్వన్ను తగంగ నాగను సదానదదున్న మదచ్ఛ భంగయై|| ఉ! రెండవభానుడోయనధరిత్రిప్రియవ్రతుడేగు దోర ధా! ఖండత రారినేమి మొసగాడిన చోటులుగా వెయీమహా ! కాండదు లేడుదత్కన దగాధజలంబులగాల కేయులు | ద్దండపరాక్రముల్ ద్రుహిణ దత్తవరస్మ యులుందు రేవున౯ || క॥ ఆయని వేకులుపగలీ తోయధిలో డాగితటము దొరసినిళలు ఘో ! రాయుధములమునిపాళిక | పాయంబులు సేయుదురు గృపావిర హితులై | ఉ॥ ఆకధయెట్టిదన్న విను మాదియుగంబునగాలకేయులు | నీ కరమూతి వృత్రుడును బేర్చి మరుత్పతిగొట్టి వేల్పుల 1 నాకము జేర నీకగహనంబులకుందరుమంగృపామతిక్ జేకొని కావుమంచుసరసీరుహ సంభవు జేరి రాదట కో క॥ వారజునిపొగడికరుణాపారీణసు రాహితులను బరిమార్చు<noinclude><references/></noinclude> ghyt2x8kd7aqjbt3zhazjwv8u1f1gn8 104 255322 616260 2026-11-11T22:35:42Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'నిర్వచన భగీరధోపాఖ్యానము. 45 వీధం | బేరీతియొవృత్రాసురు మారణమెట్లగునో దెల్పుమాయనబలి కే౯ | చ సరసవరస్వతీతటని శాంతుడు శాంతుల దధీచినా । బరగి సమౌనికల్పముల పారములాతనికయ్యె నాకళా...' 616260 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>నిర్వచన భగీరధోపాఖ్యానము. 45 వీధం | బేరీతియొవృత్రాసురు మారణమెట్లగునో దెల్పుమాయనబలి కే౯ | చ సరసవరస్వతీతటని శాంతుడు శాంతుల దధీచినా । బరగి సమౌనికల్పముల పారములాతనికయ్యె నాకళా। కరుకడ కేగికీకష్ణనికా యము వేడిననిచ్చు వైరిఖీ | కరముల గుందదస్థులు జగంబునవజ్రముఖాయు ధంబులై | శ॥ అందుశితవజ్రధార । మందించున్వ ృత్రునీయమర పతియ నవా ! రందరుజనిరిదధీచిన నందామర సభ వు శాసనంబున నెమ్మి 1 క॥ డాసినమస్కారంబులు। జేసికడుంబొగడమాని శేఖరుడుగృ సా ! భాసురమతియైయాగ ' గ్రాసులమీరాక కేమి కారణమనిన॥ శా॥ లో కారాధ్యశ చీట్పురస్కృతనురులొ త్తంబులై వచ్చి రాలో కింపని ము దేవతా హితము నాతో చించిమీకీక సా ! నీకంబుల్ దయసే ముదేవతాహితము యుడన్న మది నెంతేసంతసంబండిధీ ! రాకల్పుండు తపోధనుండువిడి చెం బ్రాణ ప్రతాంబికా | గీ అతనియ స్దావితతులమరులు జేకొని, రాయుధములుగాగనం దునుజ్వ లంపు టెముకత్వష్ట్ర యను శిల్పి ధారాశ | తంబుగా నొనర్చెశం బముర్వి క॥ ఆదంభోళింగోనివృత్రాదిత్యవిరోధినార్చెనమరపతిజయ ! శ్రీదనరకాలకేయుల | పై దేవానీకమడరె పార్థినతనయా ॥ మ! వరది వ్యాయుధ పాళీ దా చిమరు ద్వారంబు బీరంబుతో | దరు మంగయ్య పు నేల బాసియధిక త్రాసాత్యులయియర్ల వారి తరదేశంబునగా ల కేయమనుజాద శ్రేణి వేడాగియు ' ర్వరకు నేలరుదెంచి డ్రుం చిరిజన నా ద్రుంచిరిజన తంబులంగ్రూరతః | ణ సీ॥ విద్యాతపశ్రీలవిలసిల్లువి ప్రకుంజరుల కారణమునజగము లెల్ల ! ననపాయముగ సౌఖ్యమనుభవింపుచునుండు నట్టివారినిరోసియార్చిలోక ములక పాయమొనర్చి వెలయుదమనికాల కేయాసురులుపగలీయుదధిని జాగిరాత్రులుధరా భాగంబ కుబిట్టు జనివశిష్టాశ్రమంబుననునూట<noinclude><references/></noinclude> 554vj1s9fcncysv0k748zxjtcmrvggf 104 255323 616261 2026-11-11T22:35:57Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '46 నిర్వచన భగీరధోపాఖ్యానము. తొంబదేశ్వురచవనువనంబులోన నూర్వురనుభరద్వాజు చేర్వనియువ ! దుండ్ర బారులఘనకోవిదులను మింగి। బాసవారలను భీతిబరచుచున్న ॥ క॥ జన్నము మొదలగు సద్విదు | లన...' 616261 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>46 నిర్వచన భగీరధోపాఖ్యానము. తొంబదేశ్వురచవనువనంబులోన నూర్వురనుభరద్వాజు చేర్వనియువ ! దుండ్ర బారులఘనకోవిదులను మింగి। బాసవారలను భీతిబరచుచున్న ॥ క॥ జన్నము మొదలగు సద్విదు | లన్నియుసున్న యగు పెరిగియ మఠాధీశు | మున్నిచుకొని నైకుంఠపు | చెన్ను న బడిసనిరిసకలదిక్పా లాదుల్ గీ ఏగివై కుంఠ నగరిస ర్వేశుగరుడ | రధునివైకుంఠు విష్ణు నీర జద ళాక్షు | దైత్యభంజనుగాంచి కృతప్రణాము లగుచు నుతియించి రిట్లని యఖల సురలు!. మ॥ అనితుఖ్కారములయ్యెమాత్రిపుర దైత్యశ్రేణులంద్రుంచు నా ! డనలాలో కునకంచునోనిశి చరాహంకారనిర్భేది వై | జనునియూ ర్పులటంచునోకడలి పించం బ్రాగ్వచః పారి | దనుజాను చ్చటతో వెలా ద్దనుజానుచ్ఛటతో ర్చ వెముకుందా ఘోరమీనాకృతిః || మ॥ నగమన్బొంగరమీవు వీపునకు మన్నా టించియాడించిచి : 'త్రగతి రత్నగజాశ్వథేన్వమృతపూర శ్రీముఖంబుల్వదా ! న్యగరిష్ఠుండు నదీశుడీబడసితౌ నాప్తాళితో నుర్వర | దగ దేదాసరిగానికీ సరణి సుత్రా మాది లేఖావనా॥ సీ ఘనినిజామలక్షీతి కలధాతదండా గ్ర కలితవాసవనీల గుళిక యనగ | కనకలో చనుగుండె కాయల్ప గదవుల్కొను కాలమాంసపుదు నకయగ | పాటితరత్న గర్భాదర్భదేశ సంగ్ర స్తయైననచారము సయ నగ 1 దంష్ట్రా ప దేశమందార శాణాంచలంబున వెలుంగు మిళింద పోతమ నగ | ప్రళయవారాశిమగ్నోర్వ రావలయము | గోరనిడియెత్తవేఘోర ఘుర్పురోరు | రావదీర్ఘాబ్జబాండకరండతలుడి | వగుచు సంభవ రాహనా | గారివాహ || ఉ॥ కన్న కుమారుజంప సమకట్టిన సోకుల రేడుసినఖాభ్యున్న తిచేనడంగుటనణోద్ధతినీవుగ తాను జేయుటే | మున్నె భవనుఖజ్వలన భూ రిశిఖావళిగ్రాగి పెద్దమ్రా ! గన్ని డెగాక కీటక ముకెవడమానవ కేసరీహరీ t<noinclude><references/></noinclude> 3sxmqmiiizf13vewwbhr3uhflijpcrj 104 255324 616262 2026-11-11T22:36:13Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '(1) నిర్వచన భగీరధోపాఖ్యానము. I 47 ఉ। నీచరణంబు బెంచిధరణింగొను చోపదనూపురంబువృ | త్తా చలమయ్యెమింటభప దంఘిగదించిన దేవతానపరోచిత పుష్ప పాళిగ నుడూత్కర ముక్తావర పాద్యవారిగా | ద్యోచర...' 616262 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>(1) నిర్వచన భగీరధోపాఖ్యానము. I 47 ఉ। నీచరణంబు బెంచిధరణింగొను చోపదనూపురంబువృ | త్తా చలమయ్యెమింటభప దంఘిగదించిన దేవతానపరోచిత పుష్ప పాళిగ నుడూత్కర ముక్తావర పాద్యవారిగా | ద్యోచర వాహినీలహరిదో చె విరో చనజాతమోచనా మః శివు చేతన్విలు విద్య గైకొనుచు బంచెవ్రాజ హంసాళిము ! న్న విరంధంబున నారితీరియిపుడా హారాజహంసాళినే డవిరంధంబున బంచుటబ్బురమె యంచాదిత్యులాడంగరా | జవితానంబునడంప వేద్విజు డవై సంగ్రామరంగంబున | సీ॥ అలసుమిత్రానంద నా పినాడును నేడు కాశి కావనముజక్కగ నొనర్చె | రహినిధర్వజ్ఞధర్మంబునాడును నేడు గుణకాశలమునవర్ధనము | సల్పె | రమణీయ గోజానురక్తి నాడును నేడునలరెశ్రీజనకులకల్లుడగుచు ! వితతాంబునిధిభంగ విహృతినాడును నేడు నతులిత కాండ సంగతిదనర్చె ! నాడు నేడచ్యుత సమాఖ్య వీడడయ్యె | నాడు నేనునువిక్రమోన్న తినటిం చె క్రీడగావిం చె దెలిదీవి నాడు నేడు | గ్రాలెసాకేతముననండ్రు రామనిన్ను ॥ [ మః దురహంకారికుభృత్పరంపరభ వద్దాళ్ళీర దంభోళిని | సురవృ త్తింబడదోనన్రీలె నవినిస్తుల్యా స్సరోయోషదు। త్కరవక్షోరుహ శైల పత్రతతులంత నా లెహాచిత్రమై | బరగుంబోయనినిన్ను మెచ్చదె మరు ద్వారంబునీలాంబరా మః బలవత్కంసముఖక పాచరతకు వ్రాతంబులన్విక్రమ | జ్వల నార్చింబొలియించినిమ= దయాసారపుతింగీతికాయ | నలమాళింగడగ ట్టుదాక బెరుగంగా జేసితదష్టికా | స్థలిగట్టించవెశాక్వరాసురునిశీర్షంబైం ద్రిసుతాగ్రణి శా॥ | తేరాలూరుపులశ్వముల రమునీ దేహంబుగావించికా! మా రిన్బూర్విజయా కన్పిమునుబుద్ధా కారిపై నీసుతుఁ డైరాజిల్లుతీసుతో డుగొనిత ద్వాత్వంగ నాశీలచ | ర్యారూపాలఘుసాలతల్లజము వ్రయ్యంటే యవేకేశవా! 1<noinclude><references/></noinclude> tcu06efewbv6rx7nsws0ox8zam4qo2v 104 255325 616263 2026-11-11T22:36:22Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '48 నిర్వచన భగీరధోపాఖ్యానము. మ॥ హరిధారాదళితక్షమావలయ నిర్యాత్పాంసుసంఘాతసం | భరితాంభోజభవాండకోటరమిళ ద్గాడాంధకారచ్చటాం | తరసందీ ప్త కఠోరతాసకభుజా దర్పాన్ని కీలాసము | త్కరతష్ణ...' 616263 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>48 నిర్వచన భగీరధోపాఖ్యానము. మ॥ హరిధారాదళితక్షమావలయ నిర్యాత్పాంసుసంఘాతసం | భరితాంభోజభవాండకోటరమిళ ద్గాడాంధకారచ్చటాం | తరసందీ ప్త కఠోరతాసకభుజా దర్పాన్ని కీలాసము | త్కరతష్ణోగ్రతురుష్క రాట్నల భ రేఖాకల్కిర&ంప వే॥ సీ॥అధ్వరంబునకుమున్నంత రాయములన్సు యజ్ఞన్ను దైత్యు గీటడచినాడ ! వండజాతములు జరాయుజంబులు స్వేదజములు ద్భిజముల ననమరునాల్గు | చందంబులగు హుత చయములరక్షింపుచున్న లోకాప నునిన్ను వేడి | విన్న పంబొక్కటి వినుపిరితుమిక విష్ట పోపద్రవమువిను మురగ శాయి | కాల కేయులధిక కాయులుపగ లెల్ల | వారిదుర్గ బలమువ, లనజలధి | నుండి రేలు వెడలి చండాట్టహాసులై బ్రాహ్మణులవధింపపా లువడిరి ! ఉ॥ ఎట్టిదురాతులైన మరి యేయుగ వేళల నేనివిప్రులం' | బట్టివ ధింతు రేయకట బ్రాహ్మణహింసవినంగ నయ్యెనీ | పట్టున సాధులై నద్విజ పాళికికీడుఘటింపధాత్రిదా | బిట్టుగ సియయ్యెగడు భీతివహిం చెజగంబు లన్ని యుక్తా 1 ఆవిధ మెట్టులన్న సకలా గమముల్ ద్విజకోటిదాల్చిన ద్భావ ముతోతదు క్తసుకృతక్రియలొందుట జేసిహవ్యక | వ్యావళి దేవ త లేత రులందరుదృ ప్తివహింత్రు దాన సౌ॥ ఖ్యావహమైజగత్సముదయం బలరు ముచికుందరన్ కా॥ . శ్రీ-క్ష క్ష' కావున విప్రోపద్రవ | మీ వునివారణ మొనర్చి యెల్ల జగమ రావుము నేడు గృపామతి! నావుడు హరియాను దాశ నచ్చటననియే సిద్ధరా! కాలాంగుల్లోలకల్పుల సహృదయుల క్కాల కేయక, టుల్ | జ్వాలావధ్భూరి శౌర్యుల్జలనిధిసదనుల్వారినోర్వంగ రాదు బా లాంభోదుర్ద మధ్యస్థల చరులగుట దచ్చరద్యంబువుల్ని "ర్మూలం బైపో యిన న్వేబొలియ యుదుర వనిం బూర్వగీ ర్వాణకోటుల్ 1 |<noinclude><references/></noinclude> 0yw57vax6v825cjchzlsccklbicxf87 104 255326 616264 2026-11-11T22:36:31Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'నిర్వచన భగీరధోపాఖ్యానము. 49 మొక్కుమ్మడి ద్రావనోవునతనిం బ్రాధికాంపుడీయన్న దే వనికాయంబపు డోగు దెంచినతులవ్వా తావిభుజ్మానినా | ధునకర్పించినతించి రామరధు నీతుంగోర్మి గంగాభళ...' 616264 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>నిర్వచన భగీరధోపాఖ్యానము. 49 మొక్కుమ్మడి ద్రావనోవునతనిం బ్రాధికాంపుడీయన్న దే వనికాయంబపు డోగు దెంచినతులవ్వా తావిభుజ్మానినా | ధునకర్పించినతించి రామరధు నీతుంగోర్మి గంగాభళి౯! సీ॥ భోగియైవిలసిల్లు బూరుతితామహు భోగిగా భూతలంబునను నుపవె ! జీమూతపధమాని చెన్ను మీరిన వింధ్య జీమూతమునడంగ జేసి మనవె | పుణ్యజనుల నార్చిపొట్టనిం చెడి ఘోర పుణ్యజనులమింగి పొల్పు గనవె | కమలాధిపను తాశగరము ప్రకాశించికమలాళికిడవె నిష్కలువ. వృత్తి | నిగమసంతానములకుర్వినీ ముఖంబు | నిగమమైయుండ నెగడవె ర్మలాత్మ | నీమహిమవర్ణ నము సేయ నేర్తు మేమ ! హస్సనాధనుధమిజ ణీప్రాణనాధ ని ౪॥ అనియమరులెల్లదనుబొగ | డిన గాంచిమునీశ్వరుం డడిగెవా రలనే ! పన్నికై వచ్చితిదిచ్చటి | కనుచుబ్రియాళుడయి గడునియప్రచు మ॥ అమృతాంధశ్చటగాల కేయకృత లోకాపత్ప్రపంచంబ శే ! వ మెరింగించియుదీని బాపగహృదశాతంబు నందూహమీ ! రమరిం లేని మునీంద్రతుంగతర భంగా రావసంఘాతసాం | ద్రముసంద్రంబిక ద్రావిదు ర్భరజగత్సంతాపముల్తాన్పుమీ॥ క॥॥ జలదుర్గంబుడి మ్రోయిన వెలువడుదురు కాలకేయ వీరాదిక దై! త్యులు వారింబొరగొందుము । గలన దివ్యాయుధ ప్రకాండ ప్ర గీ అనిన వింధ్య విమతుడట్లు నేయుదునని | యమరవరుల కెల్ల హ రమూర 1 బల్కి - వచ్చెఖచరపన్న గామరయక్షు | గరుడముఖులతోడక కడకు సీ॥ దీర్ఘకల్లోలాపదేశహ స్తంబులు విడిబడిపలుమారునిచ్చి వచ్చి | తట దేశ కలితావ దాతడిండీర బృందచ్చద మున బిట్టు నవ్వినవ్వి | వల్గఛ్ఛకు మునబిట్టునవ్వినవ్వి లకులవ్యా జంబు చేసిరంకుశలీల నాల్కలు గ్రోసి గ్రోసి | పటుత రారావ 1.<noinclude><references/></noinclude> 17grgcs5v180rxcymbt6s7e56e7g0w2 104 255327 616265 2026-11-11T22:36:42Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '50 నిర్వచన భగీరధోపాఖ్యానము. దంభ ప్రచారోద్వృత్తిచేనట్ట హాసంబు చేసి చేసి | చివర నిరుదిక్కులకు సా రెజెప్పిజెప్పి | సుళ్ల నెపమున వక్రతజూపిజూపి వాహినీశ్వరుడవ్వింధ్య వైరినాత్మ...' 616265 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>50 నిర్వచన భగీరధోపాఖ్యానము. దంభ ప్రచారోద్వృత్తిచేనట్ట హాసంబు చేసి చేసి | చివర నిరుదిక్కులకు సా రెజెప్పిజెప్పి | సుళ్ల నెపమున వక్రతజూపిజూపి వాహినీశ్వరుడవ్వింధ్య వైరినాత్మ | నరకుగొనకు బ్బె జడుల కీ సరణితగ దె T క॥ రంగ తరంగములచే.! నింగినొరయుచున్న వాధికా నియమీం ద్రుడుచే | ర్వంగనిపలి కె౯ జడధీ! పొంగ కునీత్రుళ్లడం చి వుత్తునిజముగ | ఉ॥ బాడబతీక్షణంబుబహుభంగుల మజ్జలమార్పలేకదా! వీడ వహించిలో గె యర రేయనిత్రుళ్లెడ వేమొ యిప్పుడీ । బాడబ తీక్షణంబి కకబంధమ శేషము బాపినిన్ను పె | నీడుగ జేయుజూడుమని భీమముఖం బతడూ నెనుగ్రతః || క ఈ చాడ్పున మొగముగ్రత | వాచంయమిదెరచిన కలవాధికా జలంబుల్ ! వీచీసంఘంబులతో! పై చెన్ని గర్భముననుపర్వులు వెుగడ || గీ వదన మొగి బెంచి మున్నీటివారి నెల్ల | నానజాలకతిరుగునా యనఘనుండె | వదన మొగి బెంచిమున్నీ టివారినెల్ల నానెఘనుడీతడే యనిరమరు లెల్ల శా॥ యాదఃపాళులుగాల కేయముఖ దైత్యశ్రేణి వేదో చెళూ ! న్యోదాంభోనిధియందురక్కసుల సత్యుశ్రద్ధతించా న య్యాదిత్య ప్ర కరంబుగ్రోమెరుగులన్యో కరంబు త్రొ పెరుగులన్యో న్యాయుధ శ్రేణులం బ్రాదుర్భావమునొందిచీ కటుల నాపాదిం చెవిశ్వోర్వికి ॥ శా॥ ఆయెంబోయెదదుగ్రసంగరపు చర్యల్ జెప్ప నేలయ్యదై | తేయానీకినిలో న కొందరు మరుద్దివ్యాయుధ శ్రేణిచే । గాయంబుల్ దెగిగీ టణంగిరి కడుంగంపించివేకొందరా | హాయంచున్పణి ధాత్రిడాగిరిగ తా హంకారులయి రాసుతా ॥ కII చటులయుగాంతాగ్ని క్రియ! ఘటజాతుడుగ్రో లెనీసకలపొ ధి జలం|బిటుగోత్రాదేవికిని ప్పటవతనమైన సెననిను పర్వశ్రేణుల్ మ॥ యతిమూర్ధన్యు సగస్త్యువారుగనియీ యాదోనిధానంబు నం | తతసీవాకృతసత్వమైవెలయుగానూరి కమాటొప్పునే! మలియం<noinclude><references/></noinclude> cz6tcc7w1kqbxrk9q866sdhfn83zgup 104 255328 616266 2026-11-11T22:36:52Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '(12) నిర్వచన భగీరధోసాఖ్యానము. 51 దక్కటికంబునిల్ఫీయభిలాం భశ్పారిసంఘాతనే | వితమానట్లగ నేతదబ్ధి కిడుముర్విన్నీ రపూరాఘముల్ కం అనవుడు మునిపల్కెసుధా | శగతారమదీయజఠరచటులో నలు చే ! '...' 616266 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>(12) నిర్వచన భగీరధోసాఖ్యానము. 51 దక్కటికంబునిల్ఫీయభిలాం భశ్పారిసంఘాతనే | వితమానట్లగ నేతదబ్ధి కిడుముర్విన్నీ రపూరాఘముల్ కం అనవుడు మునిపల్కెసుధా | శగతారమదీయజఠరచటులో నలు చే ! 'నిని కెనుద స్వన్నీ రమ | వనిదానిం గ్రమ్మరంగ బడయగ నేర ॥ మ అనిప-న్విని దేవతానికరమయ్య బాసనుం జేరియో ! య నఘాదైత్యులొనర్చు రాయిడికి కుండా విర్భవన్వేడిజీ 1 వన స్థానంలోవరిం పజేసితిమహోణి వారాసిబీడయ్యెస త్వనికాయాశ్రయమాట దానిమగు డన్వాస్ఫూతి గావింపుమా॥ మః అని వాక్రువ్వగ ళాక ళావతి మగండాదిత్యులు గాంచిపా ! వను లా రావన రాశికింజలము జేర్పనాదుపర్యాయ వే | శనయోధ్యావురిలో భ గీరధనృపాలప్రాణిబొల్పారునా ! యనదాసాగరునన్బవిత్రులను జేయన్స _త్తపంబూ నెడుకో | " I కః చన్న తనవారిబూడిదె। దిన్నెలపై పౌరధరకు దెచ్చునతండా! మిన్నే టినీమున్నీటికి ! జెన్నా రున్నా డెనీరు చింతవలదిక ॥ అనిపల్కియాపితామహు డని పెన్సవసాంధులనుధ రాధిప। సుతతే 1 జినిగొనినీదు పితామహు | మనికికిజనుమనినయంతుమంతుడు బ్రీతి|| గీ గరుడునకు మ్రొక్కి వీడ్కొని ఘనత రాళ్వ రధినీవిసరములండ | బాయకే తేరసగర భూపాలు పాలి | ములాయనకు జెప్పె సహితుడై సర్వ కరిగి జరిగిన విధ క! అని దెల్పిన శౌనక్రముఖ మునులందర మందహర్ష మునసత్య వతీ | తనయాం తేవాసించా! ననగుణవనరాశినవలివతః నమడుగ శా॥ మంధానాచల ధీరధీరజనసస్మై నాను కంపోజ్వల త్సంధానం రవిచారచారణగణోద్యద్వక్త్రనిర్యన్నుతి 1.. సిధ్ధి భావవిరహారదర హీరగ్రావపశ్రీయశఃస్సంధానై కది శార వారద సరోజాతాయ తాలోక నా 01- కల్పనదృశవితరణనం | కల్పభవజనక సిరస్తకల్మష సుగుణా!<noinclude><references/></noinclude> ewpjyalopoihxj2pk7acfrf3udeqv3o 104 255329 616267 2026-11-11T22:37:23Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '52 I నిర్వచన భగీరధోపాఖ్యానము. కల్పము హేంధానశిఖా కల్పసమగ్ర ప్రతాపకమ్రాలాపాఠి ధృతివృత్తము ! మురాదిరి పుభంజనా మునిహృదంబుగుంజ నా ! సరోజదళలోచనా సగసరక్షతాలోచనా | చిరంతనవచశ్చ రాచ...' 616267 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>52 I నిర్వచన భగీరధోపాఖ్యానము. కల్పము హేంధానశిఖా కల్పసమగ్ర ప్రతాపకమ్రాలాపాఠి ధృతివృత్తము ! మురాదిరి పుభంజనా మునిహృదంబుగుంజ నా ! సరోజదళలోచనా సగసరక్షతాలోచనా | చిరంతనవచశ్చ రాచి రతరాదర లేచరా ! కరీంద్రభయపాకహాక విజనామ రానోక హా॥ గద్యః ఇదిశ్రీమన్మేధా దక్షిణామూర్త్యష్టమూలికా దాక్షిణ్యాను లబ్ధ కవితాసార సుభద్రాంబికా విచ్చయామాత్య కుమార తురగాన్వయ పండుస్సాగరా భోగతా రాజార వేంకట కవిధీర ప్రణీతంబైన నిర్వచన భగీరథోపాఖ్యా నంబను మహాష్త్రబంధంబునందు తృతీయాశ్వాసము. శ్రీ వాసుదేవాయనమః. శ్రీకరభీమాన్వయనీ రాకకశశిరామదాసహరోదన్వ | ద్రాకా శశాంకమండల | కోకా ప్తాంతర విహారి గుడిపూడిహ రీ గీ॥ అవధరింపుము శౌనకా దృఖిలమునుల । గాంచి సూతుండుప ల్కె సాగరులుకపిల | జటిల చటులదృగిందాననటిత హేతి | పటలినీశాట తాతతో పౌత్రకుండు! చ పలికివచిం చెవెండియు నృపాలపురందర దేవహూతిగా । పిలి కొమకుంబ్రసన్నునిగ దేల్చితినం స్తవమాచరించిని | మలహృదయుండ వైతురగ రాజము జేకొనిపొముజన్నము | జ్వలమతి నాచరించును రసావి భుడంచతడాడిపంచిన నా రానూహింపగ వచ్చెనచ్చటికి ర్వాణాభి నంద్యుండహి| ప్రా ణద్రోహిఖగేశ్వరుండతనితో నామానినన్జూపిదు | రానుల్వేని పితృవ్యు లందరుమదుగ్రశోధబహిశ్శిఖ మేనువ్వైచుటకాత్మ గుండుని తని | నీవాదరించదగున్ || -<noinclude><references/></noinclude> cb6k0m9fag1atco84bl045kupa86i31 104 255330 616268 2026-11-11T22:46:01Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'నిర్వచన భగీరధోపాఖ్యానము. 1 53 క॥ అనిపల్కినననుగనియా | యనయనియె నీపితృవ్యులందరు దివికి | జనరీబూడిదెన్నెల | ననిమిషనదిముంప దేని యవనీశసుతా! ఉ॥ కానతపంబు సల్పి త్రిజగన్ను తయాపతగాధి...' 616268 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>నిర్వచన భగీరధోపాఖ్యానము. 1 53 క॥ అనిపల్కినననుగనియా | యనయనియె నీపితృవ్యులందరు దివికి | జనరీబూడిదెన్నెల | ననిమిషనదిముంప దేని యవనీశసుతా! ఉ॥ కానతపంబు సల్పి త్రిజగన్ను తయాపతగాధిపాశ్వక | న్యాన దినీధరిత్రి గదియంగ నెనరిభవత్పత్యవ్యసం/ తానశరీరభస్మ పువితానము ముంపగ జేసివారినీ ! వానగ భేడివీటికి రయంబున బంపుమటంచుపిమ్మట క కల్లోలమాలికంబువు, కల్లగజన్నట్టి విధము గంగామహిమం బెల్ల వివరించిపంపిన | మెల్ల నవార్వంబుతోడమీసన్నిధికి౯| ఈ చనుదెంచితి నని చెప్పిన । జననాధుడగాధ దుఃఖసాగర వీచి మునిగిమహామూర్ఛాబం | ధనుడైతుదిదెలసి యలసి తానిట్లడ లె౯ | ఉ॥ అక్క_టబక్కి దొంగయిత డౌన నియామునిమీది కేగి। యామె క్కిన నేతలూ స్పమదినించుక సైపక రోషవహ్ని కి గ్రక్కు నబట్టెనాహు తులగాదమునందర థాత్రిప్రాణముల్ | దక్కు సబాసవాల్గొరల దాకిన దుష్టుల కేమిసేయుదు 1 చ। తొలుతటిపెట్టి దుష్టుడని దూరధరిత్రికిద్రో చియీనుతా। వళి గొలువక్ ప్రభుత్వవిభవంబువహించి మహాశ్వమేధము | జ్వలమతి సేయు చోసవన వాజిదొలంగిన దానికైహళా | హళిజూలిశారకపిలార్యదృ గగ్ని శిఖాయంబుల౯ || సీ స్వస్తతంతుహయంబుసాగిపోవగఖలుం డెవ్వడో దాహరియిం పనేల | హరియించితేనేమి యయ్యశ్వచోరకుం డున్న తా పెరుగు రాకుం డనేల | గనరామి కేమితస్కరుడాహుమాయిని కపిలాగ్య చెంగట గట్టనే ల 1 గట్టిన నేమాయె గట్టల్క మత్సుతుల్ తపసిము చ్చనిబిట్టుదవులనేల ! దవిలి తే నేమిత గుశిక్ష తాపసుండు | సలుపకందరినిజనేత్రజనితదహ స! శిఖ కుశలభ ప్రజములుగా జేయనేల | దప్పు నేవిధివిధి కై నధాత్రిలో నకి చ॥ భృగుకరుణానులబ్ధసుతబృందము ఏమయిపోయెనెట్టులీ ! జ గతిభరింతుప్రాణములు సాహసవృత్తికిజొచ్చిమానిచే దెగిర ంటాడు రాగ్రహగతింగడు క్రొవ్విసహానిరాదె | పన్న గవిభుశాయి కేనిదృహిణ<noinclude><references/></noinclude> jcurzr4zxee81ltmubjvzi3x4ogev7l 104 255331 616269 2026-11-11T22:46:23Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '54 నిర్వచన భగీరధోపాఖ్యానము. ప్రమథేతుల కేనిబిట్టుగ! ఉ॥ రాయనునాయనంబినుము రాయను వ్రేలదువంతమందినా రాయనుమానికింత కనరాయసునన్ను శుగబ్ధిద్రోచినా ! రాయను నేరిది క్కు భళి రాయను బా...' 616269 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>54 నిర్వచన భగీరధోపాఖ్యానము. ప్రమథేతుల కేనిబిట్టుగ! ఉ॥ రాయనునాయనంబినుము రాయను వ్రేలదువంతమందినా రాయనుమానికింత కనరాయసునన్ను శుగబ్ధిద్రోచినా ! రాయను నేరిది క్కు భళి రాయను బాసితి రేతనూజులా ! రాయను జేసి తేయిటు హారాయ నునెక్కడ జొత్తు రాయన॥ కః అని విలపింపగగనుగొని । జనకులగురుడిట్టులనియె ధాత్రీశ్వ రనీ | వనిశంబువగచి ప్రియం | దనులం బ్రతికిం చెదేవ నరుటిది మేలేని క వగపొక కొన్నాళ్లుసుఖం | బుగనుండుటకొన్ని నాళ్లు భువిజీ వునకు | నెగడుకలకాల మేకం | బుగ నుండు నె వేధ కై సభూపాలమణీ ఉ॥ కౌశికువక్త్ర బోధవిని గాఢరుష తనుజాళి నందరి | దాశ కుడై వధిం చెపనుధాస్థలిమిత్ర సఖుండుమన్మనో దేశమునందుశోకముగ డించియు జేసిన దేమిభూమిభృ | త్కాశికవంత వీడ్కొని మఘంబుసమా ప్తమొనర్సు మొప్పుగ౯|| గీ! ఇటువశిష్టుడాడనిల రేడుశోకంబు మాని మ్రొక్కి శేషమఘ ముపూణ౯ | ముగనొనర్తుమాని ముఖ్యతద్యత్న సం | శీలివగుముఋత్వి గాళిగూడికి క॥ అనవుడు వశిష్ట సంయమి యనమల్విక్ స్పెళిగూడియజ్ఞము స్వాహా! స్వనఃపూర్వకాహుతులతో దనరించుచునుండె శిఖలుదహ క॥ అంకురితముపిమ్మటనువి | శంకటశిఖలాకసమున సంధిలగ ప్రవర్గ్యాం | కితుడై వహ్ని శుభా | లంకారప్రభ నెన క ళాధరు లెన్న నీకి నవ్యసుధాసమానవుటోగిరపు ముద్ద పెనువరా సేయంగది నె డువారు | ధాన్యద్రవిణరమాధాములయి లేమిక ళ్లాలిని ల్వెడలించి దోలు వారు ! మణిమయాభరణకోమలదుకూలములచే పూటకొక్కొక చెన్ను బూసువారు | రహిపుత్రపౌత్ర పరంప రాయితవృత్తు లెనసిసంతనము వ హించువారు | స్వకమనోరధమునకంటె శతసహస్ర భూరిఫలములు I<noinclude><references/></noinclude> 5uotszzotmf58kuznijv1x1p9lwhzzy 104 255332 616270 2026-11-11T22:46:36Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '(13) నిర్వచన భగీరధోపాఖ్యానము. 55 గొని రాజుబొగడువారు । గానిగానంగ రాడామఘంబునందు మందున కునై నఫలహీనమానవుండు!! మ వసుధానిర్జరులొక్క కోటి భుజియింప ఖంగుమనోతబి ! స్టెనగళ్ జే సెడిగంటన...' 616270 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>(13) నిర్వచన భగీరధోపాఖ్యానము. 55 గొని రాజుబొగడువారు । గానిగానంగ రాడామఘంబునందు మందున కునై నఫలహీనమానవుండు!! మ వసుధానిర్జరులొక్క కోటి భుజియింప ఖంగుమనోతబి ! స్టెనగళ్ జే సెడిగంటనా దెటములే కేపారెనయ్యశ్వ మేధసవా | హస్సము చాయమందుగడుజిత్రస్ఫూతిఁదద్భూమిసా | లసహస్రాక్షునికల్మి యింత యని తెల= శక్యమే యేరికి౯ || 1 శా॥ సాంగామ్నా యవిదుల్ సమగ్రకవితా సంగీతసాహిత్యవి | ద్యాంగీ కారులుశంక రాచ్యుత సపర్యాలోలు రార్య చ్ఛటా సంగుల్లానిక భావిహీనులమతుల్ సత్వేతరులత్సభా రంగోద్భాసి సదన్యులం దెనగ రౌరాయెంతశోధించిన కకన కేష్టి కాభిరామం బనందశకరమిత గజతు స్సీ | త్యనిధాన బై తురగన | వన వేదికదన రెగరుడపత కృతియై సీ॥ విధ్యుక్త సరణిని మేధ్యాశ్వబంధన బంధురంబై నయూపంబు చుట్టు ! పాలాశములును బైల్వంబులు మరియు ఖాదిరములు నారేసి దేవ చారు | మయములు రెండు శ్లేష్మాతకంబొండుయూపము లిర్వదొక్కటివ వానిక లంకార భావంబుగా పెక్కు భర్త యూపంబులుపాదు కొల్పి | జలచర శతంబునో గిచతుశ్చరణశతము | పక్షిశతమునుమున్నూ రుపశువులూన్చి | తద్విశసనంబుపిదపద__డినడంచి | తరసములు దీసి ఋత్విగ్వితానమపుడు! సీ॥ త తత్సుపర్వహితన్ఫూరు లైన యాహుతులుగా వించుచో నతిగుణాఢ్య ! యగుసు కేశిని చేతనర్హంబులగుహుతంబులునల్ప జేసిమి గిలినయవయ 1 పూత్కరంబులను యధొక హుతంబులు గావించియా హోమగంధలహరి 1 నాసికా సంతర్పణము జేసి తదనంతరమున నరుంధ తీకమలగంధి ! రేడ శేష సదస్యుల గూడితార | నివ్వ నాశీర్వచ శ్రేణి నెర పియనబ్బ ధానగా హనమును తుది నాచరింప | జేయనొప్పొరియమ్మ హీనాయకుండు!<noinclude><references/></noinclude> mxbwe6yp75cvjjg6y50a3dklexzdpoj 104 255333 616271 2026-11-11T22:46:52Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '56 నిర్వచన భగీరధోపాఖ్యానము, శా॥ దీనారంబులు కోటికోటుల ఖ లర్విక్పాళికర్పించిని | హీన గ్రామకదంబకంబులు బుధ శ్రేణుల్గొనం జేసిన | ర్వేన గ్రామణులంపమా దృతులతో సిద్ధాంబరాకల్ప సంత...' 616271 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>56 నిర్వచన భగీరధోపాఖ్యానము, శా॥ దీనారంబులు కోటికోటుల ఖ లర్విక్పాళికర్పించిని | హీన గ్రామకదంబకంబులు బుధ శ్రేణుల్గొనం జేసిన | ర్వేన గ్రామణులంపమా దృతులతో సిద్ధాంబరాకల్ప సంతాన శ్రీ | నలరించి నిమ్మ ల గుణా తంద్రు స్వశిష్ట ప్రతి| గీ॥ కాంచితత్పదములు గడిగియానీరు త్త మాంగ నీమనిడుచు మానవేంద్రు ! డపుడు ధారవో సెనతనిక శేషగో తరగలె త త్రాతలంబుభక్తిత చ పలి కెనరుంధతీవిభుడు సాధికావున స్థాని రాజముఖ్యనీ । యల ఘుభుజాగ్రవీఠిని సమగ్రసుభోన్నతి నుండుకుంభిని ! లలనకుశర్మ సంపద గలాదెభళీ మదధీనయైనచి। క్కులిడక గొముకోటిశతకోటి వరాలిడివా ధి౯ మేఖల గీ! తపసియడిగినట్టి ధనమునకిబ్బడి | నిష్కకోటులొసగి నీరజ ప్త | వంశజుండుసకల వసుమతీచక్రంబు | గొనియైన ఖిలనృపతికులము లెన్న! ఉ॥ నిమ్మట బాస వాల్గొరల విశ్వనృపాలురమిత్రబంధులో! కము లవీడుకొల్పి బలగములు దేశికుడు సమససై | న్యములునిప్రమంత్రిజన దాసకదంబము వెంటరాగవే | గమున జేరెప్రోలురిపు ఘన రుడాయిల రేడశోకుడై ॥ మః సరిదిద్వేష్టితవిశ్వధాత్రివ్వ భుజాచక్రంబునందుంచివా ! న ర రాజాన్వయుడామయాతి విర సంగ్రామ ప్రముఖ్యాపదుత్క ర॥ శూన్యం బుగ రాజ్య మేలు చునుపుత్రశ్రేణికానాక సౌ ! ఖ్యర మంగూర్పదలం చి చే సెతప మాకాశాపగా ధ్యాసియై|| క॥ త్రింశత్సహస్త్రవర్షము ము | లంశుముదన్వయుడు సగరుడమరన దీనిని | స్సంశయముగ దేవనసః భంశ మతిండపము సేయఫలితము గామి చ|| వగచుచునింద్రు జేరె దగ్గరువాతనిలా వలయంబ శేషమా ! న గరనృపాలపాత్రకుడు సాహసద్గుర్యుడు నీతిశాస్త్రపా ! రగుడలమంతు<noinclude><references/></noinclude> tve7nq72rbgxc0p8g06391rki5cw6el 104 255334 616272 2026-11-11T22:47:09Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'నిర్వచన భగీరధోపాఖ్యానము. 37 మంతుడు వీరాజిల జే సెభుజంబునకరా ! భ్రగకరవాల ధారరిపు కాండ దురాగ్రహపంక మూడ్చుచు | క॥ ధరనంతుమంతుడేలుచు పరలోకసుఖము పితృవ్యవారము నాకు జే | కుర జేయదప మొ...' 616272 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>నిర్వచన భగీరధోపాఖ్యానము. 37 మంతుడు వీరాజిల జే సెభుజంబునకరా ! భ్రగకరవాల ధారరిపు కాండ దురాగ్రహపంక మూడ్చుచు | క॥ ధరనంతుమంతుడేలుచు పరలోకసుఖము పితృవ్యవారము నాకు జే | కుర జేయదప మొన | సుర నిమ్నగ నాత్మ నిడివి శుద్ధ వ్రతుడై ! క॥ కపటేతర నియమంబున జపమెడపక సేయఫలమైన ద య్యె జనా ! ధివుడిలముప్పదివేలేం! డ్లపరిమితనియా విలియరీ కి క ॥ ధారాధర వాహనవర | ధారాధర చంద్రచంద్ర ధవళ యశ వ్సం | 1 చారాఖలలో కుడుసువి | చారుండుదిలీపకుం డెసగు దత్సుతు డై మ॥ నురలో కచ్చల భూరిహర మున క స్త్రోకోద్ధతి శాత్రవో ! త్కరమాతో గ్రకృపాణదంభమైన సుత్రామాశని శ్రేణికా! సరణించా రగధీరుడై సరిదధీశ ప్రావృతోర్వధురా | ధరుడై గ్రాలెదిలీపుడంశు మద సంతా కాంతజుండా దట౯ | కః తాతయుతండ్రియు లెగం తటినిం గూర్చి తపమఖండవ తుడై ! యాతడు సల్పుచుకడులో | గాతురుడయి కీతి కాయుడయ్యెబి క॥ ఆరాజాగ్రణిసుతుడుభ । గీరధుడుసమగ్రశౌర్య కీతి కళా ! గోత్రారధుడుఫలితసూరిమ। నోరథుడతడే లెనిలజనులు గొనియాడ౯ || నీ యేయనం తేశు మహాయశోధామంబు ధామంబుహరిద్య్రగ్రత తినొనర్చు | నేష్ తీ బ్శార్య హర్యక్ష స్వభావంబు భావంబు పుజా వళికిగ లచు | నేతులేతగుదాన కౌతుకాకల్పంబు కల్పంబుకరణీమార్గణులమను చు | నే భవ్య గుణుతనూశోభ దాననయము వానిమానముపడంచు | నత డుస్వని దేశ వశి తాఖలాంతరీప | భూపమకుటా గ్ర దేశ సంస్థానితోరు! రత్న దీపని కాయనీ రాజనో జ్వ లాంఘి పల్లవుడా లీపాత జుండు | 1 3. ఉ ఎల్లరు మెచ్చనాతడు మహీతల మేలుచుపెట్టు లెం చెదా | నుల్లము నందు దేవనదినుర్వికి దేదపమాచరించుచు | జెల్లిరి తాతలు గురుడిసీకడ ముట్టని కర్జముయ్యెహా | దొల్లిటి పుణ్య పాపవితతుల హిజీవుల కేవుజూప వే<noinclude><references/></noinclude> mb7t59qvexb43ercy4fyd5y8ylqk1rx 104 255335 616273 2026-11-11T22:47:24Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '58 నిర్వచన భగీరధోపాఖ్యానము. గీ అనితలంచి గంగనవనికి దేవపం | బాచరింతుననుచు నఖిలరా! జ్య భారముమం త్రిజనుల పైనిల్ఫికథలెనీ హారశిఖరి శాభగీరధుండు క॥ గ్రామంబులు పల్లెలు ముని ! ధామంబ...' 616273 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>58 నిర్వచన భగీరధోపాఖ్యానము. గీ అనితలంచి గంగనవనికి దేవపం | బాచరింతుననుచు నఖిలరా! జ్య భారముమం త్రిజనుల పైనిల్ఫికథలెనీ హారశిఖరి శాభగీరధుండు క॥ గ్రామంబులు పల్లెలు ముని ! ధామంబులుగోనల వనిధరములు గటక | సోమంబులుగనుగొనుచు, భూమీశుడుతుహినగిరికి బోవగ మెక చో నీ చటులపాత్రిఖరదంష్ట్రా దీణ వేణుపవత్తారచయ రంగవల్లి కోర్వి | యాభీ లమృగ రాణ్న ఖాగ్రత్ప్రుటితకర్య లఘుస్త్రకుంకుమాలం కృతంబు ! గర్వితరాన్యోన్య కలహ సముద్భూత ఘీంకార వాద్య రవాంకి | తంబు | దర్యంతరాళ ను ప్తన్యాఘదుర్వార ఘుటవ్వన వాక్య గుంభితం బు | ప్రకటసిహ కారతరుఫలగ్రాసమ త్త। మారహయమాలి కాహరిత్తో రణంబు | నగుచుపరిణయ వేళ మట్లలరు పెద్ద / కానగ ని చొ చ్చెజ నెని ళు సద్ధరా! కనియె భూపాలవంశాగ్రణిస్వజనిత నక్షత్రలోకేశ్వ రాలో | కనవాంఛోర్ధ్వను తాంచత్కలశ జలధిశం కాక రాపారనీహా ! రనికాయాభోగశోభాప్రకరధవళితాభ ప్రదేశున్న రు | తనదద్దర్యగ్ర జాగ్ర స్తనితని భరవాదారితాశు గిరీశు ! Q. ఖు క॥ శృంగారములగుతద్గిరి । శృంగారములకతడెక్కి సితతుహి నాళి | రంగా రుక టక పటలి తే రంగారయుచున్విహార రతిజరియిం చెక్ సీ। కాయంబుబహువల్మికములుగప్పగగాధి కొడుకుతపంబుగై కొన్న చోటు | ననిలాళీ కుండలుండర్థమాగమకు త్త నృపతిజన్న మొనర్చి నెగడు చోటు ! సర్వమంగళ పెండ్లి సమయంబులో ప్రమధానీకములువ భయైనచోటు | హరిమహిమంబుఋష్యగ్రణులకు నీడజాధీశ్వరుడు జెప్పి నట్టిచోటు | పుడమిజడధులు నాల్గటు గెడసిముంచు | నాదుమనువున్న గాటంపుటోడజలచ ఆ రేంద్రరూపాచ్యుతుడు దాల్చియిడినచోటు | గాం చుచుభగీరధ క్ష మా కాంతుడవుడు || క॥ ఆశైలం బేల్లనుధా | త్రీశుడు గ్రుమ్మరుచునొక్క యెడగాంచె<noinclude><references/></noinclude> 59cz6yluo4v8il0fkonvt34xwlvlyli 104 255336 616274 2026-11-11T22:47:40Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '(14) నిర్వచన భగీరధో సాఖ్యానము. తటీ | దేశద్రుసుశాఖాక్రమి! తాశముసుజల ప్రకాశమును కొల నెదుర౯ || శా॥ తత్కాసారతీటోర్వరాలయ మునీంద్ర శ్రేణియా ధారిణీ | భృత్కంఠీరవుజూచిమిూగిటకు రానేలయ...' 616274 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>(14) నిర్వచన భగీరధో సాఖ్యానము. తటీ | దేశద్రుసుశాఖాక్రమి! తాశముసుజల ప్రకాశమును కొల నెదుర౯ || శా॥ తత్కాసారతీటోర్వరాలయ మునీంద్ర శ్రేణియా ధారిణీ | భృత్కంఠీరవుజూచిమిూగిటకు రానేలయ్య మీ రాజ్యము | ద్యత్క ళ్యాణ సమన్వితం బేహితభృత్వామాత్యవర్గంబునం పత్కేళిందన రారు నేనృపు లు గొల్వక్ వత్తు రేతప్పక౯ || 1 క॥ నావినిభవదాశీర్వచ | నావిర్భవశుభముచే సుఖాయ తినుం టిక్ ! మావారుక పిలదృక్కీ లావచ్చిఖబడిన విధమిలఁ బ్రధితమెకా 1 క వారిబవిత్రుల జేయగ వారిజహితకులుడు సగర భ త జ నుర నదీ! వారింగో తపంబని 1 వారితగతి జేయుచు దివంబునక || 1 చ తపమొనరించుచు ద్రిదశ ధామము జేరిన మత్పితామహుం | డపగతదోషుడంశు మదిలాధిపుడట్టుల గంగ గూర్చి నిష్కపటజపంబు జే సితుదిగానక కీతిశా శరీరుడయ్యెదన్నృపసుతుడౌదిలీపు డొనరిం చెనుతా దృశవత నంబుగ౯ || 1 గీ॥ గీ మద్గురుండానృపాలుడమనుజవిభుడు గెడ సెరోగంబు చేత నీపుడమినాల్గు | చెరుగులకు నన్ను భతం గా జేసిరంద । రంతనన్నా వరిం చెదురంత చింత | ఉ॥ ఎయ్యదియంటి రేనివినుడిజనకుండు బితామహుండువె | ని య్యక తాత తాతమును దేవతరంగిణిగూర్చి కాయముల్ | డయ్యతపంబొన ర్చిసఫలత్వముగాంచక వేల్పునీటి కొయ్యెయ్య | న జేరిరక్కొ రతనూడ్చ నిచింతగ ప్రవతి లె౯॥ T క॥ ఆ చింత దీరనియతి | ఖేచరనగూర్చి తప మొగిం జేసిధరి 1 త్రీచక్రమునకు చెత్తు సుధీ చక్రములారతద్విధి దెల్పుడిక౯ || గీ అనిన కార్యసిద్ధిరస్తు తేయనుచునా । శీర్వచించిమునులు సె లవొసంగ | సౌరనదిని గూర్చి జపమొనర్పగ డంగె | ధీరచిత్తుడై భగీర ధుఁడు। శా॥ అంగ న్యాసముఖాన్వితంబుగ వితానాఁధునీమంత్రము 1<noinclude><references/></noinclude> 58mwbydqb7mktuoqtcszd364e551tof 104 255337 616275 2026-11-11T22:47:56Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'నిర్వచన భగీరధోపాఖ్యానము, 1 త్తుంగ ప్రీతిని మున్వశీష్టముని నాధు న్వేడిహృద్విధి దాల్చెంగానన్మరీకో న్ని తద్విదులు బాళించా పసులైప్ప | మాతంగారిద్రవిణుందు రేడెరిగె శు ద్ధశ్ర...' 616275 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>నిర్వచన భగీరధోపాఖ్యానము, 1 త్తుంగ ప్రీతిని మున్వశీష్టముని నాధు న్వేడిహృద్విధి దాల్చెంగానన్మరీకో న్ని తద్విదులు బాళించా పసులైప్ప | మాతంగారిద్రవిణుందు రేడెరిగె శు ద్ధశ్రీమనో బాతుడై || సీ॥ ఆ రాజు భూరినీహారాతిళైత్య సంభారంబులకు బ్రకంపంబుగో నక | నాయినుండుష్ట కాలాభీలతరతాప ధట్టంబులకు బిట్టుతల్లడిలక ! నా జిష్ణుడలఘుతోయధర ధారానికా యములకు డెంద మందళుకుగోనక। నా ధ రాధీ శ్వరుండధికో గ్రవాత వేగములకు చలనంబు దురనీక | నాన రేం ద్రుండుదునుఁ దాహీనపటలి। కడలకని రావరణసీమయందునిలిచి। గంగ గూర్చితపముసల్పె కాయలకు | గములుమూలంబుల నంబుగా విధించి ఉ॥ హాయనముల్ సహస్ర దశ కాభిద సంఖ్య గ నూర్ధ్వబాహుడై ' యాయనముండు సల్పితుది సభ్యవహారముమా నిస్వణది | బాయని ప్రేమతో హృదయపద్మ మునిందిడి మాని రాజుల్ | రాయన జేసెదుర్భర తరంపున పంబొక యేడుదగ్రతః || శా॥ అంత విరిగ్రమైన లైసలఘా రాశీ వ్యనీకంబుల త్యంతోద గ్రతవ్రాలెనెల్లెడల నూర్వాండ ప్రదేశంబున ధ్వాంతశ్రేణులునిందె నుప్పతి లెనాదంబభౌ సీమ భయా! కాంతంబయ్యె జగత్కదంబము లేదా కాష్టానళు ల్బెల్లుగ౯ || శా॥ ఆయు త్పాతములంగనుఁగొనిసుధాహారుల్సుధీరక్షణో! పా యుందోయజు జేరిఘోరతపమజాతాస్వవాయుండు! జేయంజొచ్చెదు. షార శైలముననిస్సీ మోద్దతి దానిచే | వీయుర్వీస్థలిక య్యెగీడుడుప వేయి ధానుకంపామతీ॥ క॥ అవివశతానందుండి 1 ట్లనియె సురలారగంగ నవనికి దే|బూ నినవాడుభగీరధుడా | యనకుంబొడసూపునిజ రాపగ కరుణ || గీ॥ తరువు లేదింకనిడుము లెక్కడివిజనుడు | తావకాగారములు కన్న చేవతాళు | లరిగిరాతాలయంబుల భగీర ! ధుండొనర్చుచునుం ఖండతపము f<noinclude><references/></noinclude> 6q54rhunr88dsglozo5zvcksj2fq48w 104 255338 616276 2026-11-11T22:48:05Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'నిర్వచన భగీరధోపాఖ్యానము. 61 కః సేక శ్రీకసభస్వ | త్పాకావళితోడగంగ ప్రత్యక్షంబై | యా కాశంబుననిల్చె | రాకాశశీబింబవిస్ఫురత్ప్రభలోలయ సీ॥ ప్రకటోర్మి కావళీ వళులతోనున్న మత్ప్రధిత...' 616276 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>నిర్వచన భగీరధోపాఖ్యానము. 61 కః సేక శ్రీకసభస్వ | త్పాకావళితోడగంగ ప్రత్యక్షంబై | యా కాశంబుననిల్చె | రాకాశశీబింబవిస్ఫురత్ప్రభలోలయ సీ॥ ప్రకటోర్మి కావళీ వళులతోనున్న మత్ప్రధిత సైకతనితంబము లతోడ ! లాలిత శైవాల వాల బందముతో విలో లేక్షణపుగండుమీలతో డ! విలసితాంబుజళోశవృత్త స్తవముతో రమ్యారవిందవక్త్రంబుతోడ! పృధుతరావత నాభీవివరంబుతో సమద కూమ ప్రపదములతోడ। హం సకరవంబులొలయన నంతవీధి ! యందు సాక్షాత్కరించి హర్యం ఘిజాత, బలి కేస్వతరంగ ఘట్టన ప్రభవనాద మేదురగభీరనూ క్తి భూమివిభుగాంచి, గీ తపముజాలు లెముధరణీమహేంద్రభ | వన్మనోరధంబ వార్య కరుణ సఫలముగ నౌ సర్పజను దెంచితినినీదు! చెంగటికిసనంగ గంగ గాంచి క॥ గంగే మంగళకారిత | రంగోకర్పూరదరమ రాళనిభవిభా 1 సంగేభ క్తజ నైనో ! భంగేమాంపాహియ రుచు బ్రణుతియొనర్చె హరిజేరామేయాజా పర జీవిభాజిత ప్రభావజితమహా ! వి ర జేజనకితహరిపద | శరజేమాంపాహియను చుసన్నుతి జేసె క॥ ఈకరణపల్కి గ్రమ్మర నాకధుని బొగడెవాసరాంత నటద్దు శ్వీకరకటక నిషంగమ 1 హాకల్లోలౌఘకర్షణాత్యార్భటుల ౯ 1 సీ సదహపదమృపా సౌధంబున కుత్వదూమి శ్రేణి నిశ్రేణిమి న్నువాక ! తైధికా కామచ్చలో ద్యను ృగంబులకు నీకాండంబు కాండం బుకలుషదమని | తాపత్రయాద్రిబృందములకునీ ఝురీ శతధార శతధార శౌరిపుత్రి। తీరధరాభాగధీరప్పకినీడు సేకంబళో కంబనాకులాత్మ! కేవల చ్ఛాయలికునీతటీవనములు : పావనములుగదమ్మగీర్వాణచంద్య | ప్ర భావంబువర్ణి Cప నేర్పు నాకు గలదెనాతల్లిపకలాపగామతల్లి ఊ తముల కెల్లగీ ర్తులుహితములు గాని భూరి శైత్య జాతములు మారుతములకు దార్కొన జేసిసుజీవనంపు | మొత్తముల సత్కవీంద్రుల ను దన్పుచుభాసిలుచున్న నీను | వృతములు దల్ప సభిమతములు జేకు ర వేబుధాళికి<noinclude><references/></noinclude> rkn5qns6ywiw7bru79kwmawe55ih721 104 255339 616278 2026-11-11T22:48:19Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'నిర్వచన భగీరధోపాఖ్యానము. ఉ॥ మా ప్రపితామహుల్ క పిలమానిదృగంతరవీతిహోత్రహే | తిప్రకర ప్రచండనిహతి బడిర ప్పెను బూది కుప్పల | ప్రగతిభవల్ల హరి జేర్చి పవిత్రుల జేయనమభద్ర ప్రదనిమ్...' 616278 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>నిర్వచన భగీరధోపాఖ్యానము. ఉ॥ మా ప్రపితామహుల్ క పిలమానిదృగంతరవీతిహోత్రహే | తిప్రకర ప్రచండనిహతి బడిర ప్పెను బూది కుప్పల | ప్రగతిభవల్ల హరి జేర్చి పవిత్రుల జేయనమభద్ర ప్రదనిమ్న గాతిలక దా సమరుర్వను రాజవల్లి కా క॥ నావిని యిట్లనియెజగ | త్పావని సురశైవలినినృపాలతిలక నే దేవపధంబుననుండిమ | హీవలయముమీద బడిన నెడరు వడమదే॥ ఊ అవిధ మెట్టులన్న విను మంబర వీధిని నిల్చిడిగ్గను | జీవనాధార వీధినినిల్చి సోకిజగ తీవలయంబఖలంబునుగ్గును। గ్గయి వికలంబునొంద దెలయంబులు గా వెజగత్కదంబముల్ గావుననాశ్రయింపు మహికంకణునన్ను భరింప నోనృపా!! క॥ అనిమిషనదియిటునుడివిచ | నినపిదపభగీరథావనీ విభుడుబు ధావనుదహ నాలో క నుపా! ననునార్యాహృదయభవనుభావాబ్జమున౯ | చ నిలిపిన రేంద్రుడేడొక టినిష్ఠ మెయిజ్ సకలేంద్రియాళినం। చ లనమువాసిననస నశంబుగ దారిచితన నంబనా । విలగతినీతునఁదు నిచి వీడక చే సెతపంబుదానన | గ్గలవుటను గ్రహంబొదవి గాదిలితో నృ పమాళి ముంగ లక్ | సీ। కాళితో వృష రాజపాళితో శశిబద్ధ మాళితోది క్పాల కాళితో డ | నందితో జే జేలనుందితో గానక మందితో జిల్వ రాయం దెతోడు మెక ముతోగణకదంబక ముతో సత్వగం శుకముతో నుడుపధాలక ముతోడ ! ధాతలో నిందిరా నేతతో గ్రౌంచ జిద్భాతతో సెకకంటి మూతతోడ | భూతితో నవ్య కారుణ్యభూతితోడ ! ప్రతులలో నప్సరో వధూతతులతో డః హితులతో భైరవాది కాశ్రితులతోడ | సరసమిగులొ తశివుడు సా క్షాత్కరించె || గీ॥ ఇట్లు ప్రత్యక్షుమయిన గౌరీశుగాంచి। శరధి కాంచీతల స్వామి సరసభ క్తి | చేనమస్కారములు పెక్కు జేసినమక చమకనూరుల తో నుతుల్సల్పిప ల్కె |<noinclude><references/></noinclude> re9sjt8lrx5jnxc4llszh565uzg7rad 104 255340 616279 2026-11-11T22:48:35Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '64 నిర్వచన భగీరధోపాఖ్యాసము, ఓక పైనుండిధరకుడిగుమః త్సానియాభీలకయ ముభరియింపగనీ! శానుడుదక్క తదన్యుడు ! గానగ రాడనిన నిన్ను గంటి పశుపతి ॥ 1 ఈ అనిపలుమారు మ్రొక్కిన నృపాగ్రణిగ ద్ద...' 616279 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>64 నిర్వచన భగీరధోపాఖ్యాసము, ఓక పైనుండిధరకుడిగుమః త్సానియాభీలకయ ముభరియింపగనీ! శానుడుదక్క తదన్యుడు ! గానగ రాడనిన నిన్ను గంటి పశుపతి ॥ 1 ఈ అనిపలుమారు మ్రొక్కిన నృపాగ్రణిగ ద్దెని ఫాలలోచనం డనియెదలంధరిఁతు సజరాపన దెమ్ము భవ త్తపంబునా। మనము గరంగజే సె బుధమాన్యులు ధన్యులు సద్వతాన్యుల త్యనఘులు పుత్రకుల్వో డమునట్లుగ నీకు వరంబొసంగితి 1 కథ అనవుడుహషించిదిలీకి వనృపాలనుతుండుగంగ ప్రాధింప గవః చ్చెనఖండపాండుడిండీ రని కాయము మింట శశికరచ్చటనీ నిక్ | శా! తారానుండల మంత క్షము జగ ద్వారంబు న్రీల మహో! గౌరావం బొనరించుచుఁ గులమహీ ద్రౌఘంబుతో ధాత్రిలో । గౌరీ శుంగొని భోగిలోకమున కేంబోవు మాడి ఘన ద్వారం బెల్లనుదా | నయై యఖిలజీనవ్రాతముల్ భీతిల కంఠే ఏ తెంచుసు రాపగగః ర్వాతిశయంబడప వుష్క రాల కుడగ జూ| నేతక పద్దము బెంచె! ఖ్యాతి దేవనదిదత్కు హరమున బడియె౯ | చః పడి వెడలంగ లేక వృష వాహక పర్దము నంద డంగన య్యొ డయడు గాంచియ చ్చెరువు నుండి జగంబులు మ్రింగవచ్చు. కై! నడిచద లె ల్లనిండి సురవాహిని తిట్టినయట్లు నయమై। పొదవడ గెటాయను చు భూతపతి భజియించె గ్రమరళా గీః ఆభగీరధుభ క్తికయ్యభవుడాద! రమున రాజమాన! నిజజటాజూట మొక్కింత నేలకొరుగ ర్వాణసింధువిలకు ! 1 సాక్షాత్కరించి వి జేయగాడిగె గె శా॥ ఆలోకంబహిలోక సీమని దివ్యాలో సశ్రీలచే నా లేఖా పగ కార్బమింగిని మది హషించి నిన్నొంచురా | ట్పాళి నద్దతి కప్ప వచ్చితిని నా పైనల్లవద్దంచుదా। గేలో లినుకుళించెనా నెనగునక్షిణాబ్ధ సీ॥ కపిలునికిన్క ఇక్కడికి బోవెరపూని ముడివడి చందాన సండ్లు<noinclude><references/></noinclude> go3td3863yqr75cfvxaw5ld2r2sfmpv 104 255341 616280 2026-11-11T22:48:49Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'నిర్వచన భగీరధోపాఖ్యానము. 65 హంస లుగ్రాల సొగం దోషము ల్సన దోచుకరములు కరణిచెన్న గు తరంగము లు సెలగ! వెండద్యోనదికి రాకుండబట్టిన గొడుగులు నాజదల కులము లెసగ | ధునిలోనల భగీరధుని కీర...' 616280 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>నిర్వచన భగీరధోపాఖ్యానము. 65 హంస లుగ్రాల సొగం దోషము ల్సన దోచుకరములు కరణిచెన్న గు తరంగము లు సెలగ! వెండద్యోనదికి రాకుండబట్టిన గొడుగులు నాజదల కులము లెసగ | ధునిలోనల భగీరధుని కీర్తులూరి భాసిలెనాగ ఫీనముల రుకులీన వచ్చే మిన్నేరు మేమేడజొచ్చియుందు మనియఘంబులు మొర బెట్టెనభవుగూర్చి యనగ పంకజములనుండి యళులు లేచి। భోరన మహాబిలముడాసి మోతలిడగ చ ముహురుదితోగ్ర ఘోషణ సమూహము లాక సమంటలో దసీ। కుహరము వ్రేల బెల్లు బికి గొబ్బుని బారి సరోంతరంబుల లహరుల నింపి సప్తగతుల ప్రవహించె బల్వర్య జేంది రే: శహరముఖాధ్వరాశను లు సంస్తుతులంబర వీధిల గీ నిరఘలగుచు పావనీని నిసమాహ్వయముల నాగ డుమూడు! వాళ లేగె తూర్పువైపునకు మిజు" కా। డోలబందుహంసపొ భులూగ కః సీతను చదువుసింధువు లాతతగతినే పశ్చిమాశకు మూడుt ర్వీతల తైధికాకనృజన వ్రాతాగళతారలై ప్రజలు ధారలతో !! క! అనిప్తాపగలందు విభాసిలునొక వాక వెడలి వచ్చెదిలీప తే సుత్రామా తజుతో ! భాసుర విశద ప్రవాహ వైభవయగుచు | 1 సీ॥ దివికేగదివురు తైధికాకులు కెనంగునిచ్చెనలు నా భూరివీచిక లుగ్రాల ద్రిప్పుదునిట్లను శ్రేణుల నెల్ల నన్కరణినావతళా సంఘాతమను క! తారలతో జెలి దసరింపజనురీతి ఖతలంబునకుపయ్య కణము లెగయ నార్యకీతులకు దీటైపరాపగల నవ్విసమాడ్కి డిండీ వితతి వెలయ ! వృధివి పెంపెల్ల వీక్షింతు పెక్కు కనుక నన్న చందాన మీనచయ౦బు గొప్ప ! నమితవారిచరములు జెల్వార వచ్చె : నాకతటినీ తిలకము భూ లోకమునకు 1 1 ఉ అంతశతార్కమై యమగునట్టుల కాంతిమచ్చరత్నం | కాంతకలాపజాల రుచిరప్రభలాళన మెల్లనిండగా। దంతివిమానముఖ్య<noinclude><references/></noinclude> 1a8d10tvbfjl8ujktzdlpzzikgjy43z 104 255342 616281 2026-11-11T22:49:12Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '(15) ణ . నిర్వచన భగీరధోపాఖ్యానము. 68 దండకము శ్రీమున హాదేవ దేవాగ బాణ' సబాణాదిక త్రాణ పాణికృతావర్ణ పర్ణాశి భావాంబురుట్కణి కాగార శ్రీరాశ్వసంహార పౌ కంద రేఖాబ్జ కర్పూర శేషోర గోద్య...' 616281 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>(15) ణ . నిర్వచన భగీరధోపాఖ్యానము. 68 దండకము శ్రీమున హాదేవ దేవాగ బాణ' సబాణాదిక త్రాణ పాణికృతావర్ణ పర్ణాశి భావాంబురుట్కణి కాగార శ్రీరాశ్వసంహార పౌ కంద రేఖాబ్జ కర్పూర శేషోర గోద్య త్ప్రభాపూరధిక్కారి శోభాంగమా తంగ రక్షోంధకో గ్రాంధ కారార్క దర్వీక రాకల్ప కల్పాంతవేళా కదా శ్రద్ధ ఢక్కాఢమత్కార నిర్ద్ర దభిద్నా ఖలా కాండ ఆద్వాద్య గర్భప్ర శౌర్వాత పచ్చబ్ద శాస్త్రాది సూత్రొఘపూర్దానవ ప్రాణవాతూల వాతం ధయాధీశ హాలాహలస్యూత కంఠాజిన స్థాన భానూడుపాగ్న్యక్ష య ది రాణ్నిత్ర సుత్రామముఖ్యాజరస్తోమ సంస్తూయమా నాంఫ్రీ సంకే రుహద్వ-ద్వినందాలుమందార నీవద్వితీయా మబ్రహవేయండి తర్వాత సంశుద్ధసత్వ ప్రధానైక మాయాగతి దివ్య సాకార రే బ్రపతి కొంచి రుద్రాచ్యుతాఁభోజ గర్భాకృతుల్దాల్చి విశ్వక్రియాధార సంశోభివై యున్న యోయన్న నిన్నాన్న నేనెంతవాడ విధీం దాది బృందారకు ల్జాలర్ బ్లాట మచ్చి క్తిమాత్రంబుగాగొల్తు మన్నింపవే కంధరప్రోత దు ర్వారపాశాయుధాకృష్ణమున్వర్భశాతం స్వనార్థాచ్చ లింగోద రావిర్భ వీభూత రూపంఫ్రీ నీఘాతపాత ప్రభగ్నాంతకోరః కవాటాకృవీటా కు గాకాశ భూవహుల దోలగల్పించి యామీద సర్వంబునుం జేసి పోషించి మాయించి జెన్నారు నిన్నెవ్వరిక్ జొలునోయయ్య త్రయ్యం 'త విద్యామిషాదర్శ సందర్శి తాకార మాలూర పత్రంబు నీమాళినర్పించు త వారెన్న డాలింపరా భీలకాలాశ్వ కంతోపకంఠ స్ఫురదుంటికారావమో దేవ సంసారవార్తాకరం బీదగా లేని యీబీద కెట్లోడవై యొడ్డు వట్టింతు పూ దిక్కు నీవంటి నావంటి దీనావళిం బ్రోచు భారంబునీ దేక దా శోక దా పూరు జీమూత జీమూత జాధీశ ధీశాలిసంతాన సంతాన సంపచ్చు భాధీన 'ఇమ్యుక్కృపాలీల యారక్త మాం రక్షమాం రక్షమాం ! చ|| చలమున తండ్రితాతలోక సంయమి ఫైజనితత్కఠోరదృ 'ర్జ్వలన శిఖాహతిఁగుమిలి కాలి వసుంధర బూదికుప్పలై నిలిచిరివాని ముంచి నురనిమ్నగ వేడగ దోచి మజ్జలో | జ్వలతం ధారకోప దురస్రాక్షల ! యంచిని పల్కి పట్ల నె<noinclude><references/></noinclude> aptwdj9usj9bdoxb7uyvwn5rcu0irdk 104 255343 616282 2026-11-11T22:49:22Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '66 నిర్వచన భగీరధోపాఖ్యానము. ముల దాలిచివచ్చిరి వేగవపరః సంతతితో మరువచర సాధ్యవసు ప్ర ముఖాళితో సురల్ II సీ॥ స్వవిమానబద్ధహంసగరున్ని కాయంబు నింగిపైపండువెన్నె లలుగాయ | పార్శ్వంబ...' 616282 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>66 నిర్వచన భగీరధోపాఖ్యానము. ముల దాలిచివచ్చిరి వేగవపరః సంతతితో మరువచర సాధ్యవసు ప్ర ముఖాళితో సురల్ II సీ॥ స్వవిమానబద్ధహంసగరున్ని కాయంబు నింగిపైపండువెన్నె లలుగాయ | పార్శ్వంబులనునన బ్రహ్మలే తెంచుచు నవకల్పవి ధానంబుల డుగ! నమలో పనిషధవ్వి తామ్నాయములు నాలు పురుషాకృతులబూ ని మందునడును నలఘుస ప్తవ్యాహృతులతోడ్డ గాయత్రిసుతిమాతడా సీ సంసృతులొనర్ప! స్ఫటిక పాంచాలి కాంతిక విద్య రాగ! రత్న చిత్రంబు కరణిగీర్భారుతోడు వచ్చెపరమేష్టి నిర్జరా పగను జూడ / నజర పాదుల గే ల్మోడ్పులందుకొనుచు॥ | ఉ అందరు నిర్జరాదులు సురాపనలోన గృతావగాహు లై | వందనముల్ ఘటింపుచు జపంబులు చేసిరి మునియప్సరో బృందములా డివింతట మునీంద్రులు స్నానములాచరించియా | నందముమీర గాసుమ గణంబుల బూజులొనర్చి రెంతయు శా॥ ఆపుణ్యాపగలోన మనికలుష వ్యాపారులు శాపపం తా ఫుల్ నాక ము జేరుచుఁడ సురగంధర్వాప్సరోయక్ష కా॥ స్టాపుల్ దానపదై త్యరాక్షనులు భాస్వద్వంశజస్యందనం! బేపారం జనువడిందవిలి రి ష్టప్రకామ్యార్థు లె క॥ లవారీ జలరయ విదళిత బహులాహార్యమయగుచు బర తెం చితపో| వహుడగు జహ్ను నియధ్వర। మహిముఁ చెనోతతో సమరధు సరణి | నీ। సారధవిత్ర చపాలారణిశ్రేణి తరగలపై దేవరద బట్టి పర మాన్నపృషదాజ్య చదువులలో జిడ్లు ఝరిచంద్రకితములై పరవసాగె ! ప్రాగ్వంశముఖయాగ భవనో త్క రచ్ఛాదినములు 'వేణువులు దూరముగ జరి గె! సామాజిక తి౯జ్ని చయమెల్ల చేయీత చే రోధము నకు వచ్చి౦దలం 1 య. రుతురుపు వెల్లి బోనోడియుడ్డుగుడుచు। చుండు గొందర సీత గాండ్రు కడుపతతులు మెడ్డు చేరి చి రంత జహ్నుండు గనలి | కటకటంబులు దొరగదా<noinclude><references/></noinclude> khsmdar7h90iyz3sljgmnxww8dyshqm 104 255344 616283 2026-11-11T22:49:39Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '(16) నిర్వచన భగీరధోపాఖ్యానము. పద్మ 67 చ క్రతు పురుషాంపద మునగల్గితివధ్వర భుక్సురాంతిక & తివసియించితీవు గుణశీలవటం చెద నమ్మియుంటి దుర్మతినగుచుకో గలం చితివి మామఘమద్దిర పంక కారి...' 616283 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>(16) నిర్వచన భగీరధోపాఖ్యానము. పద్మ 67 చ క్రతు పురుషాంపద మునగల్గితివధ్వర భుక్సురాంతిక & తివసియించితీవు గుణశీలవటం చెద నమ్మియుంటి దుర్మతినగుచుకో గలం చితివి మామఘమద్దిర పంక కారిణుల్ | తతజడవతేజునల్ గుటిల తారత లెక్కుదరే సమున్నతి సీ॥ వక్రంపునడవడి వదలక పృధుకీతిగా నడుగు బట్టించిన గడును తనము | బలుగాలిసోకి బొబ్బలు పెట్టుచును మేరమాలివతించు గ య్యాళితనము | గడుతక్కు వలకు చక్కగసాగి యున్న తస్థలుల కెక్క గ | లేని చౌకదనము | మించియొడ్లకుగాసి నించి బిట్టుగ గురుతరులు గీటడగిం చు దగ్గరతనము ! ధీవరులకు విసారాళి తేగమిచ్చు నట్టిటక్కరితనము డాయంగవచ్చు ! వారిపై విషములుజిల్కు పలుచతనము! గన్న నినులో కపావనివన్న నగరె చ పొరిబొరినీరుపట్టి కడుబుగ్గలు బెంచి కరంబురాగ వై | యర చుచుభంగ పాళులు రయంబుననొడ్లకు రాగ జేసియ। ద్దిర భువనంబుల నుడుల ద్రిప్పితినంచును ద్రుళ్ళబోకుని ! మురగతి నీదుజీవనము సున్న గజేయక మాననేర్తు నే॥ క॥ అనివదనము బెంచిఘనా | ఘనగరానినదమున జగత్పావని యా ! ధునిగ్రోలికడలి,జ్ఞాన్న బు। ధుని జోలి వెలింగెలోషధూర్వహమ చ|| అదిగని యాభగీరధ జనాధిపచంద్రుడు జహ్నుమానికి సదమలభ క్తి మ్రొక్కులిడి సారతరోకుల బల్కె సాగరుల్ | మదమున కార్ల మింద విలి మ్రందిరి సాధులనేచువారికె ట్లొదవుశుభంబు లిప్పుడు బహుశ్రమకోరిచి గంగ దెచ్చితి ॥ క నాధునిఝరము న్ను శివా | నాధునితల జిక్కి నటైన సెనిచ్చ టనా!. నాధుని కావనదై వ్య స నాధునినను బ్రోవుమజర నది ని విడికృప గీ॥ అయ్యె అయ్యె శతసహస్రహాయనంబులు సాగ | రాళిగెడసి నేటిక మ<noinclude><references/></noinclude> 7kw91g6nfiowl1n51rkixxkb0epgafi 104 255345 616284 2026-11-11T22:49:54Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '68 నిర్వచన భగీరధోపాఖ్యానము. లచరిత ! యెదవ దక్కటాతిలోదక దానంబు | వార లెంత పాప కారు లొక్కొ నీ పేరుమా సెగడయ్య పృధులహరులుతావు శాంబ కేంధానకీ లాళిదవిలి | పొడవడం గెను బిట్టు భూర్యూమి...' 616284 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>68 నిర్వచన భగీరధోపాఖ్యానము. లచరిత ! యెదవ దక్కటాతిలోదక దానంబు | వార లెంత పాప కారు లొక్కొ నీ పేరుమా సెగడయ్య పృధులహరులుతావు శాంబ కేంధానకీ లాళిదవిలి | పొడవడం గెను బిట్టు భూర్యూమిఁ కలుభవచ్చటులరోపాన లోష్ణక్రమమున | కడలం పుండరీక ము లెల్ల యుష్మ దుర్గాఢతరోచ్ఛ్వా సఘట్టనమును నుడిగిపోయెనుకంకణోత్క రంబులుత్వ తపస్సూర దుర్దాం తభానుతతులు చదలొరసివచ్చుమి న్నే టిజలము నెల్ల! నిలువబడి ద్రావికూ ర్చుంటివలపు లేక ! బాపు రేనీనుహిమ లెంచపాపరేడు ! చాలు నేదూరితగ్గా నిజహ్ను మౌని ! క॥ అనియంశుమ నృపాలకు మనుమడువినుతింపసుర సమాజ ముతోడై | మునివిభుగీతించిరికను 1 లెనిమిదిగల వేల్పుపిదప నిట్లని పల్కె౯౯ || చ|| క్రతుఫలమిచ్చినాడ మునిరాజవహింపుము శాంతి తేవతా! శతముల కెల్ల ప్రీతికర సన్విడు మయ్య సురాపగ | భవత్సుతయగుచుం బ్ర కాశిలుకుతూహల మూనుము మానుమల్క మ। షృతితుల నేని బ్రోచు దె లివాకనునీవరికట్టుటొప్పునే ॥ ఈ నావినిముని కేలొగిచిన్న తావననినుగంటి మంటినమర జ్యే ష్ట్ు" | బావనునీయాజ్ఞసరి | జీవనమిక లిడువబూనితినియనియంతః ॥ ఉ॥ వెంగిలిగాదెనోట విడ వేలుపు వాకక బంధమంచు దా! గంగ నువీడెజహ్ను ముని కర్ణనురంగము పెద్ద జేసిగో త్రంగమకించిదూకు తరి రాజి లెదజ్జల ధారమానికీ ర్యంగన గొండ్లిలో సభినయస్థితిజూచిన బాహు య చా మ॥ మునినాడింధముడుర్వ రాసతికి సోముల్సేయశబ్దగ్రహం! బను కమచ్చున వెండికమియిడి దూయదీనయైబొల్చు ! యనుగంగాజల చా ధారభవ్యసీతవర్ణాధార భూతలం! బునకుండిగ్గి భగీరధుంగది సెవిస్ఫూ<noinclude><references/></noinclude> ken8rut6q8x91yvbq9r4ugeasw1q2ug 104 255346 616285 2026-11-11T22:50:03Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'నిర్వచన భగీరధోపాఖ్యానము, L | 69 ఉ॥ క్షోణివు వెంటదోయనిధిజొచ్చి రసాతలసీమ బాకిగీ । ర్వాణత రంగిణీమణి జవంబున సాగర భూతి వేది కా|| శ్రేణులముంచి పారె పరసీజహి తాన్వయుగాంచియంత వా| ప్రా...' 616285 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>నిర్వచన భగీరధోపాఖ్యానము, L | 69 ఉ॥ క్షోణివు వెంటదోయనిధిజొచ్చి రసాతలసీమ బాకిగీ । ర్వాణత రంగిణీమణి జవంబున సాగర భూతి వేది కా|| శ్రేణులముంచి పారె పరసీజహి తాన్వయుగాంచియంత వా| ప్రాణవిభుండుబల్కె పృధు గాంగ తరంగఘు మఁఘు మార్చటు౯ | గీ పొసగు నెంచాక సర్వతో ముఖములబ్ధి నంత పర్య -తమాది తే యాలయంబు | బాయ రాసాగరులు గ్రాలునీయశంబు ధాత్రిమిన్నే రెనం గునందాక వత్స॥ ఉ॥ దివ్య విభూషణంబులను దివ్యదుకులకలాపకంబుల | దివ్య లతాంతమాలికల దివ్యసుగంధ ములంధరించియా ! దివ్యులవీటసాగరులు దేలు దురకు యభోగముల్ భవ ద్దివ్యతపోవిభూతి పితృదేవగణంబునకీదె సౌఖ్యముల్ | ఉ॥ తాతయు తాత తాతమరితండ్రియు దాలిచి పూతి సేయలే | కీతటినీ వ్రతంబు దివి కేగిరిదీనిఫలింప జేసివి। ఖ్యాతివహించినాడవుగ దయ్య దదభ్రతరంగిణీ ప్రభా ! వ్రాత సదృగ్య శో నటుకిరంగ ములాశలుగాగ గ్రా లు. శా॥ మూల స్తంభమవై తిధమకాములు కీపుణ్యోదక శ్రేణిచే జా లక్ స్నా నవిధానముల్ సలిపి య శాంతంబభీష్టార్ధరిం। ఛోళిక గైకొను మీశ్వరాచ్యుతపదాస్తో కార్చ నాద్యుత్సవ శ్రీలఁ దేలుము నేల యేలుము ధనాధ్౯ ప్రాణుల) బ్రోవుమీ ॥ శా॥ కాకుత్సాన్వయకంజభానులు కళా కాకోదరేశుల కృపా ! లోకుల్ నీకుదయింతురా తజులు సుళ్లోగుండ వెయు౦డుమో! పాకారా తిసదృక్షభోగయని యాపద్మాసనుండే గెభా | పా కాంతాయుతుడై స్వలో కమున కాస్థ దేవతాపాళితో | || ఉ॥ ఆదటగంగలో మునిగి యర్వది వేవుర కాభగీరధ | మ్మోదయి తుండుసల్పిన ప్రశ స్తతిలోదక దానలీల చే। పాదుగ వారుదివ్య తను భాసి తు లైనిజన ప్రకంచితః శ్రీదని రారదీవనలు సేయుచునాకము జేరిరున్న తి౯॥<noinclude><references/></noinclude> de35hk9ruzgbrgezc57000d9subwjz0 104 255347 616286 2026-11-11T22:50:20Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '.70 నిర్వచన భగీరధోపాఖ్యానము. ఉ॥ ఉన్న తదివ్యలోకముల కొప్పుగ సాగరకోటి రవి! ద్వన్నిక రంబులంబిలిచి తద్వనుఛావిభుడిచ్చెదానముల్ | పన్ను గనగ్రహారముల భర్మ కలాపముల మణుల్వ రా | లన్నము...' 616286 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>.70 నిర్వచన భగీరధోపాఖ్యానము. ఉ॥ ఉన్న తదివ్యలోకముల కొప్పుగ సాగరకోటి రవి! ద్వన్నిక రంబులంబిలిచి తద్వనుఛావిభుడిచ్చెదానముల్ | పన్ను గనగ్రహారముల భర్మ కలాపముల మణుల్వ రా | లన్నము బెట్టి సర్వనుజనాళికి మడసనం యుతంబుగ ఉ॥ పిమ్మట నాభగీరధుడు పేరిమినిూర నయోధ్య జేరిచు | ట్టము లుమిత్ర పార్టులు భటచ్ఛటలుం సచివుల్ గళాఢ్యన ర్గములు సంతసింపరి పురాజకదంబము ఘోర శైలదు। ర్గములనాశ్రయింపగధ రాతిల మేలెగృ పాణపాణియై|| శా॥ శక్రాద్యష్టుడిగీశ్వరుల్ బొగడనిస్సాణాన కథ్వానమా! శా క్రోడంబులు వీల జేయగ చము కార్భటుల్ రేగివా! క్రూరస్వనపాళి. మ్రింగజని వైర్మివులం గెల్చిని! ర్వక్ర ప్రీతి దురంగ మేధములు గోత్రం జే a సెరేడావల౯ || నీ ఆభగీరధుడుదానశ్వమేధంబులు సేయుచోవేర్వేర చేయి నే ల తేరులకున్నెల నారూఢిగానలం కారంబు గావించిగారవమున! నరదం బులకునూరు కరులగరికిసహ ప్రతురంగములను దురంగమునకు। గోప రంపర నట్లు బాపింపగా జేసి భూరిభూరి యుతంబుగారహించి। దానములు మహీసు రానీక ము లకిచ్చి యంతరీపవితతులన్ని పొగడు నెగడుచునుశ్రు తాద్యనేకాత్మజులగాంచి పాలనంబు జేసె నేలయెల్ల II మ వృజినఘ్నంబగునీక ధళా జదివిన విన్న స్వరాయు దృకం డజులై శ్రీధన ధాన్యకీతికా యుతులైనం దీభవత్సర్వనా ! కజు లైయుండు టె గాక వా రి పితృ సంఘాతంబుల శాంత సౌఖ్య జగ ద్వాసులుగాగ లారుపృధు భోగప్రోజ్వలాకారులై 1 క॥ కార్యంబు లెల్ల నగునఖి లార్యులచే నుతులుగాంతు రాము ష్మిక పుం! జర్యసుఖింత రుదుది ముని వల్యా వళులార యీనృపతిక థ విన్న మ॥ కరసం భాసిన రారివత్స ముఖరక్ష శైల జంభారి నిష్టుర దారి ద్ర్యధ నా భ్ర వారి నియమిస్తోనూ తసంచారిమం। దర గోవధ న ధారి పూ నాభ<noinclude><references/></noinclude> 2iaye4ai3vd04jc9pvciwa7ejqwlupz 104 255348 616287 2026-11-11T22:50:38Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '71 నిర్వచనభగీరధోపాఖ్యానము. ర్ణతర సంధా శారి వేదాంతపం। జర శారగుడిపూడి శౌరిగుణవిస్తారానుబా రీహరీ క॥ సారస్యమంతతస్కర దూరమ హైనః కుభృద్భిదురశిత ధా రా వారసుధాందొర త్ భార నిజల్లో...' 616287 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>71 నిర్వచనభగీరధోపాఖ్యానము. ర్ణతర సంధా శారి వేదాంతపం। జర శారగుడిపూడి శౌరిగుణవిస్తారానుబా రీహరీ క॥ సారస్యమంతతస్కర దూరమ హైనః కుభృద్భిదురశిత ధా రా వారసుధాందొర త్ భార నిజల్లో కమిళిత బహులాశార తోటకము! నరకాసుర కాయవినాశనథః రరతానిరతామర రా జసమా! దరణాశరణాగతకల్పకస త్కరుణావరుణాలయక గుణా గద్యః ఇదిశ్రీమనే ధా దక్షి ణామూర్త్యష్ట మూతి దా క్షిణ్యానులబ్ధ కవితాసార సుభద్రాంబికా పిచ్చ యామాత్య కుమారతుర గాన్వయపయ స్సాగరాభోగ తారాజా వేంకటక విధీర వ్రణీతంబైన నిర్వచన భగీర ధోపాఖ్యానంబను మహాప్ర బంధంబునందు చతుర్థా విశ్వాసమూ సంపూర్ణ ము.<noinclude><references/></noinclude> 8ffuy1iwd9vqe7xprkjlibrrjdpkqaz 104 255349 616288 2026-11-11T22:50:59Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* పాఠ్యం లేనిది */ 616288 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="0" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude><noinclude><references/></noinclude> jrd8kg3tvmzhwj4n80k4xbgnqa9uxkx 104 255350 616289 2026-11-11T22:51:14Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* పాఠ్యం లేనిది */ 616289 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="0" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude><noinclude><references/></noinclude> jrd8kg3tvmzhwj4n80k4xbgnqa9uxkx 0 255351 616291 2026-11-11T22:59:20Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 [[WP:AES|←]]Created page with '{{తలకట్టు | శీర్షిక = [[మర్యాదరామచరిత్రము]] | రచయిత = తురగా వెంకమరాజు | అనువాదం = | విభాగము = | ముందరి = | తదుపరి = [[మర్యాదరామచరిత్రము/ఉపోద్ఘాతము|ఉపోద్ఘాతము]] | వివరములు = |సంవత్సరం = 1924...' 616291 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[మర్యాదరామచరిత్రము]] | రచయిత = తురగా వెంకమరాజు | అనువాదం = | విభాగము = | ముందరి = | తదుపరి = [[మర్యాదరామచరిత్రము/ఉపోద్ఘాతము|ఉపోద్ఘాతము]] | వివరములు = |సంవత్సరం = 1924 }} <pages index="మర్యాదరామచరిత్రము.pdf" from=5 to=5 /> dhjkfbh6l6s5vacb2fyz5o5gv9olg96 0 255352 616292 2026-11-11T23:00:58Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 [[WP:AES|←]]Created page with '{{తలకట్టు | శీర్షిక = [[నిర్వచనభగీరథోపాఖ్యానము]] | రచయిత = తురగా వెంకమరాజు | అనువాదం = | విభాగము = | ముందరి = | తదుపరి = [[నిర్వచనభగీరథోపాఖ్యానము/ప్రథమాశ్వాసము|ప్రథమాశ్వాసము]] | వివర...' 616292 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[నిర్వచనభగీరథోపాఖ్యానము]] | రచయిత = తురగా వెంకమరాజు | అనువాదం = | విభాగము = | ముందరి = | తదుపరి = [[నిర్వచనభగీరథోపాఖ్యానము/ప్రథమాశ్వాసము|ప్రథమాశ్వాసము]] | వివరములు = |సంవత్సరం = 1907 }} <pages index="నిర్వచనభగీరథోపాఖ్యానము.pdf" from=1 to=1 /> dtm2vcysi7842b2hf87949cw3q11326 0 255353 616295 2026-11-11T23:07:44Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 [[WP:AES|←]]Created page with '{{తలకట్టు | శీర్షిక = [[../]] | రచయిత = తురగా వెంకమరాజు | అనువాదం = | విభాగము = ఉపోద్ఘాతము | ముందరి = [[../]] | తదుపరి = [[../అవతారిక/]] | వివరములు = |సంవత్సరం = 1924 }} <pages index="మర్యాదరామచరిత్రము.pdf" from=7 to=12 />' 616295 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[../]] | రచయిత = తురగా వెంకమరాజు | అనువాదం = | విభాగము = ఉపోద్ఘాతము | ముందరి = [[../]] | తదుపరి = [[../అవతారిక/]] | వివరములు = |సంవత్సరం = 1924 }} <pages index="మర్యాదరామచరిత్రము.pdf" from=7 to=12 /> gmx8rf961dmn76ttbjwwklawwww2tyx 0 255354 616296 2026-11-11T23:09:38Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 [[WP:AES|←]]Created page with '{{తలకట్టు | శీర్షిక = [[../]] | రచయిత = తురగా వెంకమరాజు | అనువాదం = | విభాగము = అవతారిక | ముందరి = [[../ఉపోద్ఘాతము/]] | తదుపరి = [[../ప్రథమాశ్వాసము/]] | వివరములు = |సంవత్సరం = 1924 }} <pages index="మర్యాదరామచరిత...' 616296 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[../]] | రచయిత = తురగా వెంకమరాజు | అనువాదం = | విభాగము = అవతారిక | ముందరి = [[../ఉపోద్ఘాతము/]] | తదుపరి = [[../ప్రథమాశ్వాసము/]] | వివరములు = |సంవత్సరం = 1924 }} <pages index="మర్యాదరామచరిత్రము.pdf" from=13 to=35 /> sh0muuysf0koocq79qxp0dv29becd5p 0 255355 616297 2026-11-11T23:11:11Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 [[WP:AES|←]]Created page with '{{తలకట్టు | శీర్షిక = [[../]] | రచయిత = తురగా వెంకమరాజు | అనువాదం = | విభాగము = ప్రథమాశ్వాసము | ముందరి = [[../అవతారిక/]] | తదుపరి = [[../ద్వితీయాశ్వాసము/]] | వివరములు = |సంవత్సరం = 1924 }} <pages index="మర్యాదరా...' 616297 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[../]] | రచయిత = తురగా వెంకమరాజు | అనువాదం = | విభాగము = ప్రథమాశ్వాసము | ముందరి = [[../అవతారిక/]] | తదుపరి = [[../ద్వితీయాశ్వాసము/]] | వివరములు = |సంవత్సరం = 1924 }} <pages index="మర్యాదరామచరిత్రము.pdf" from=36 to=54 /> 1bzgva4apw31d6c6vbt8h5mu87hsuwm 0 255356 616298 2026-11-11T23:12:38Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 [[WP:AES|←]]Created page with '{{తలకట్టు | శీర్షిక = [[../]] | రచయిత = తురగా వెంకమరాజు | అనువాదం = | విభాగము = ద్వితీయాశ్వాసము | ముందరి = [[../ప్రథమాశ్వాసము/]] | తదుపరి = [[../తృతీయాశ్వాసము/]] | వివరములు = |సంవత్సరం = 1924 }} <pages index="మర...' 616298 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[../]] | రచయిత = తురగా వెంకమరాజు | అనువాదం = | విభాగము = ద్వితీయాశ్వాసము | ముందరి = [[../ప్రథమాశ్వాసము/]] | తదుపరి = [[../తృతీయాశ్వాసము/]] | వివరములు = |సంవత్సరం = 1924 }} <pages index="మర్యాదరామచరిత్రము.pdf" from=55 to=90 /> qlgij27xvlx0odxgybvgjvvver0qbsl 0 255357 616300 2026-11-11T23:14:38Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 [[WP:AES|←]]Created page with '{{తలకట్టు | శీర్షిక = [[../]] | రచయిత = తురగా వెంకమరాజు | అనువాదం = | విభాగము = తృతీయాశ్వాసము | ముందరి = [[../ద్వితీయాశ్వాసము/]] | తదుపరి = | వివరములు = |సంవత్సరం = 1924 }} <pages index="మర్యాదరామచరిత్రము.pdf...' 616300 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[../]] | రచయిత = తురగా వెంకమరాజు | అనువాదం = | విభాగము = తృతీయాశ్వాసము | ముందరి = [[../ద్వితీయాశ్వాసము/]] | తదుపరి = | వివరములు = |సంవత్సరం = 1924 }} <pages index="మర్యాదరామచరిత్రము.pdf" from=91 to=148 /> q4taegncyqp23oigbplpqslr7xy4jz7 0 255358 616301 2026-11-11T23:17:27Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 [[WP:AES|←]]Created page with '{{తలకట్టు | శీర్షిక = [[../]] | రచయిత = తురగా వెంకమరాజు | అనువాదం = | విభాగము = ప్రథమాశ్వాసము | ముందరి = [[../]] | తదుపరి = [[../ద్వితీయాశ్వాసము/]] | వివరములు = |సంవత్సరం = 1907 }} <pages index="నిర్వచనభగీరథోపాఖ...' 616301 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[../]] | రచయిత = తురగా వెంకమరాజు | అనువాదం = | విభాగము = ప్రథమాశ్వాసము | ముందరి = [[../]] | తదుపరి = [[../ద్వితీయాశ్వాసము/]] | వివరములు = |సంవత్సరం = 1907 }} <pages index="నిర్వచనభగీరథోపాఖ్యానము.pdf" from=2 to=25 /> rzfdn24q9a5zbpuk3ahiy81yh8l8fbz 0 255359 616303 2026-11-11T23:18:42Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 [[WP:AES|←]]Created page with '{{తలకట్టు | శీర్షిక = [[../]] | రచయిత = తురగా వెంకమరాజు | అనువాదం = | విభాగము = ద్వితీయాశ్వాసము | ముందరి = [[../ప్రథమాశ్వాసము/]] | తదుపరి = [[../తృతీయాశ్వాసము/]] | వివరములు = |సంవత్సరం = 1907 }} <pages index="ని...' 616303 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[../]] | రచయిత = తురగా వెంకమరాజు | అనువాదం = | విభాగము = ద్వితీయాశ్వాసము | ముందరి = [[../ప్రథమాశ్వాసము/]] | తదుపరి = [[../తృతీయాశ్వాసము/]] | వివరములు = |సంవత్సరం = 1907 }} <pages index="నిర్వచనభగీరథోపాఖ్యానము.pdf" from=26 to=41 /> 01r9ntvkcwvgl047x5bh46bcsekt8hc 0 255360 616304 2026-11-11T23:20:31Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 [[WP:AES|←]]Created page with '{{తలకట్టు | శీర్షిక = [[../]] | రచయిత = తురగా వెంకమరాజు | అనువాదం = | విభాగము = తృతీయాశ్వాసము | ముందరి = [[../ద్వితీయాశ్వాసము/]] | తదుపరి = [[../చతుర్థాశ్వాసము/]] | వివరములు = |సంవత్సరం = 1907 }} <pages index="న...' 616304 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[../]] | రచయిత = తురగా వెంకమరాజు | అనువాదం = | విభాగము = తృతీయాశ్వాసము | ముందరి = [[../ద్వితీయాశ్వాసము/]] | తదుపరి = [[../చతుర్థాశ్వాసము/]] | వివరములు = |సంవత్సరం = 1907 }} <pages index="నిర్వచనభగీరథోపాఖ్యానము.pdf" from=42 to=58 /> e7d6050ynhi8idnymc6j22zqem7zebn 0 255361 616305 2026-11-11T23:22:15Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 [[WP:AES|←]]Created page with '{{తలకట్టు | శీర్షిక = [[../]] | రచయిత = తురగా వెంకమరాజు | అనువాదం = | విభాగము = చతుర్థాశ్వాసము | ముందరి = [[../తృతీయాశ్వాసము/]] | తదుపరి = | వివరములు = |సంవత్సరం = 1907 }} <pages index="నిర్వచనభగీరథోపాఖ్యా...' 616305 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[../]] | రచయిత = తురగా వెంకమరాజు | అనువాదం = | విభాగము = చతుర్థాశ్వాసము | ముందరి = [[../తృతీయాశ్వాసము/]] | తదుపరి = | వివరములు = |సంవత్సరం = 1907 }} <pages index="నిర్వచనభగీరథోపాఖ్యానము.pdf" from=58 to=77 /> moene1wtrvuoplozecs4y1bs9ow29zu 102 255362 616313 2026-11-12T02:25:20Z Rajasekhar1961 50 [[WP:AES|←]]Created page with '{{రచయిత |ఇంటిపేరు = తురగా వెంకమరాజు |అసలుపేరు = తురగా వెంకమరాజు |పేరు_మొదటి_అక్షరం = వ |పుట్టిన_యేడు = |గిట్టిన_యేడు = |వివరణ = |బొమ్మ= |వికీపీడియా_లంకె = తురగా వెంకమరాజు |వికీవ్యా...' 616313 wikitext text/x-wiki {{రచయిత |ఇంటిపేరు = తురగా వెంకమరాజు |అసలుపేరు = తురగా వెంకమరాజు |పేరు_మొదటి_అక్షరం = వ |పుట్టిన_యేడు = |గిట్టిన_యేడు = |వివరణ = |బొమ్మ= |వికీపీడియా_లంకె = తురగా వెంకమరాజు |వికీవ్యాఖ్య_లంకె = |కామన్సు లంకె= }} ==రచనలు== * [[]] (2010) * [[]] (2013) 2hmea0biaqqvg8jmtrzge4aer83ot1o 616314 616313 2026-11-12T02:25:55Z Rajasekhar1961 50 /* రచనలు */ 616314 wikitext text/x-wiki {{రచయిత |ఇంటిపేరు = తురగా వెంకమరాజు |అసలుపేరు = తురగా వెంకమరాజు |పేరు_మొదటి_అక్షరం = వ |పుట్టిన_యేడు = |గిట్టిన_యేడు = |వివరణ = |బొమ్మ= |వికీపీడియా_లంకె = తురగా వెంకమరాజు |వికీవ్యాఖ్య_లంకె = |కామన్సు లంకె= }} ==రచనలు== * [[మర్యాదరామచరిత్రము]] (2010) * [[]] (2013) 7ghf8puye3qhfwaef7icnoft91x46c3 616315 616314 2026-11-12T02:26:48Z Rajasekhar1961 50 616315 wikitext text/x-wiki {{రచయిత |ఇంటిపేరు = తురగా |అసలుపేరు = వెంకమరాజు |పేరు_మొదటి_అక్షరం = వ |పుట్టిన_యేడు = |గిట్టిన_యేడు = |వివరణ = |బొమ్మ= |వికీపీడియా_లంకె = తురగా వెంకమరాజు |వికీవ్యాఖ్య_లంకె = |కామన్సు లంకె= }} ==రచనలు== * [[మర్యాదరామచరిత్రము]] (2010) * [[]] (2013) 17x30j3vvjm39otmvy4miy3it71rg2a 616316 616315 2026-11-12T02:27:06Z Rajasekhar1961 50 /* రచనలు */ 616316 wikitext text/x-wiki {{రచయిత |ఇంటిపేరు = తురగా |అసలుపేరు = వెంకమరాజు |పేరు_మొదటి_అక్షరం = వ |పుట్టిన_యేడు = |గిట్టిన_యేడు = |వివరణ = |బొమ్మ= |వికీపీడియా_లంకె = తురగా వెంకమరాజు |వికీవ్యాఖ్య_లంకె = |కామన్సు లంకె= }} ==రచనలు== * [[మర్యాదరామచరిత్రము]] (1924) * [[]] (2013) fwtetzkosjgftuf5unktbbeeupadfra 616317 616316 2026-11-12T02:27:47Z Rajasekhar1961 50 /* రచనలు */ 616317 wikitext text/x-wiki {{రచయిత |ఇంటిపేరు = తురగా |అసలుపేరు = వెంకమరాజు |పేరు_మొదటి_అక్షరం = వ |పుట్టిన_యేడు = |గిట్టిన_యేడు = |వివరణ = |బొమ్మ= |వికీపీడియా_లంకె = తురగా వెంకమరాజు |వికీవ్యాఖ్య_లంకె = |కామన్సు లంకె= }} ==రచనలు== * [[మర్యాదరామచరిత్రము]] (1924) * [[నిర్వచనభగీరథోపాఖ్యానము]] (1907) r13wvnq53s780ayhorllojscevydtfp 104 255363 616318 2026-11-12T02:30:46Z Rajasekhar1961 50 /* పాఠ్యం లేనిది */ 616318 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="0" user="Rajasekhar1961" /></noinclude><noinclude><references/></noinclude> i1sx6d49oqeeqt1mtaminthjqpvy6i2 104 255364 616319 2026-11-12T02:31:00Z Rajasekhar1961 50 /* పాఠ్యం లేనిది */ 616319 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="0" user="Rajasekhar1961" /></noinclude><noinclude><references/></noinclude> i1sx6d49oqeeqt1mtaminthjqpvy6i2 6 255365 616327 2026-11-12T03:44:23Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 616327 wikitext text/x-wiki == లైసెన్సింగ్ == {{PD-India}} hj0sf97r04cynfx14q7glftdni7a88z 106 255366 616329 2026-11-12T03:48:32Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 [[WP:AES|←]]Created page with '' 616329 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |రకం=పుస్తకం |శీర్షిక=[[నాట్యశాస్త్రమ్]] |భాష=te |సంపుటి=ఆంధ్రభారతీసహితమ్ |రచయిత=[[రచయిత:భరతముని|భరతముని]] |అనువాదకులు= |ఎడిటర్= |చిత్రకర్త= |పాఠశాల= |ప్రచురణకర్త=చంద్రమౌళి సత్యనారాయణరావు |చిరునామా=తెనాలి |సంవత్సరం=1951 |ఆధారం= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |మూలం=pdf |బొమ్మ=2 |పురోగతి=MS |పుటలు=<pagelist /> |సంపుటాలు= |వ్యాఖ్యలు= |వెడల్పు= |సిఎస్ఎస్= |పేజీ మొదటి వరుస= |పేజీ చివరివరుస= }} [[వర్గం:అలంకారశాస్త్రములు]] 99oi1b4rq2xjxzs6ibxxlqu154unxt1 616498 616329 2026-11-12T04:52:00Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 616498 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |రకం=పుస్తకం |శీర్షిక=[[నాట్యశాస్త్రమ్]] |భాష=te |సంపుటి=ఆంధ్రభారతీసహితమ్ |రచయిత=[[రచయిత:భరతముని|భరతముని]] |అనువాదకులు= |ఎడిటర్= |చిత్రకర్త= |పాఠశాల= |ప్రచురణకర్త=చంద్రమౌళి సత్యనారాయణరావు |చిరునామా=తెనాలి |సంవత్సరం=1951 |ఆధారం= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |మూలం=pdf |బొమ్మ=2 |పురోగతి=C |పుటలు=<pagelist /> |సంపుటాలు= |వ్యాఖ్యలు= |వెడల్పు= |సిఎస్ఎస్= |పేజీ మొదటి వరుస= |పేజీ చివరివరుస= }} [[వర్గం:అలంకారశాస్త్రములు]] 5vw7dyzt26sgggx9v7igxuv5da4o0e6 0 255367 616330 2026-11-12T03:51:48Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 [[WP:AES|←]]Created page with '{{తలకట్టు | శీర్షిక = [[నాట్యశాస్త్రమ్]] | రచయిత = భరతముని | అనువాదం = | విభాగము = | ముందరి = | తదుపరి = [[నాట్యశాస్త్రమ్/ప్రథమోధ్యాయః|ప్రథమోధ్యాయః]] | వివరములు = |సంవత్సరం = 1951 }} <pages index="నాట...' 616330 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[నాట్యశాస్త్రమ్]] | రచయిత = భరతముని | అనువాదం = | విభాగము = | ముందరి = | తదుపరి = [[నాట్యశాస్త్రమ్/ప్రథమోధ్యాయః|ప్రథమోధ్యాయః]] | వివరములు = |సంవత్సరం = 1951 }} <pages index="నాట్యశాస్త్రమ్.pdf" from=2 to=3 /> [[వర్గం:అలంకారశాస్త్రములు]] 9tce8ty43qa2ps2uzw18yw72hp6us1g 104 255368 616332 2026-11-12T03:54:52Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* పాఠ్యం లేనిది */ 616332 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="0" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude><noinclude><references/></noinclude> jrd8kg3tvmzhwj4n80k4xbgnqa9uxkx 104 255369 616333 2026-11-12T03:55:05Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'నా ట్యశాస్త్రమ్ ( ఆంధ్ర భారతీ సహితమ్) భరతముని' 616333 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>నా ట్యశాస్త్రమ్ ( ఆంధ్ర భారతీ సహితమ్) భరతముని<noinclude><references/></noinclude> goj3i7ch4numqveyz9e21fak43caxgk 104 255370 616334 2026-11-12T03:55:17Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'మొదటి ముద్రణ 1951 వెల వది రూపాయలు ప్రకాశకులు : డాక్టరు చంద్రమౌళి సత్యనారాయణరావు మారీసుపేట, తెనా లి పుస్తుకములకు: సాహితీ కేంద్రం, తెనాలి' 616334 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>మొదటి ముద్రణ 1951 వెల వది రూపాయలు ప్రకాశకులు : డాక్టరు చంద్రమౌళి సత్యనారాయణరావు మారీసుపేట, తెనా లి పుస్తుకములకు: సాహితీ కేంద్రం, తెనాలి<noinclude><references/></noinclude> ofvxh9ace4qfzm44fkktb5dmkszke74 104 255371 616335 2026-11-12T03:55:26Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'అధ్యాయం - ఒకటి ప్రార్థన జ్యోత్పత్తి; నాట్య లక్షణములు నాట్య వేదనిర్మాణం భరత శిష్యుల పేర్లు విషయ సూచిక విశ్వకర్మచే నాట్య మంటప నిర్మాణం నాట్యశబ్ద నిర్వచనం రంగపూజ యం రెండు కా...' 616335 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>అధ్యాయం - ఒకటి ప్రార్థన జ్యోత్పత్తి; నాట్య లక్షణములు నాట్య వేదనిర్మాణం భరత శిష్యుల పేర్లు విషయ సూచిక విశ్వకర్మచే నాట్య మంటప నిర్మాణం నాట్యశబ్ద నిర్వచనం రంగపూజ యం రెండు కాట్యమంటప లక్షణం ఎకృష్ట - చతురశ్ర - శ్రభేదాలు కొలతలు వికృష్ట నాట్యమంటపం దాని సాధన సంపత్తి '5. చతురశ్ర నాట్య మంటపం 6.శ్ర మంటపం అధ్యాయం మూడు - 1. రంగ దేవతాపూజాదికం 2. హోమములం 8. నాట్యాచార్య కుంభ భేదనం `అధ్యాయం - నాలుగు 1. అన్పుతమంథన సమవకార ప్రయోగం 2. త్రిపురదాహ డిమప్రయోగం టి. కరణ అంగహారములు తండువు భరతునకు ఉపదేశించుట 4. అంగహారముల ఉద్దేశం.. 5. కరణముల ప్రయోగం 6. అంగహారముల ప్రయోగం 1. పొద – కటీ – హస్త- శ్రీవారేచకములు 8. పిండీబంధములు 9. లాస్య - - తాండవ ప్రయోగ కారణం 10. తాండవలక్షణం 11. ఛందకముల లక్షణం 12. వాద్యవిధి - సుకుమారనృత్తం అధ్యాయం అయిదు 1. పూర్వరంగ లక్షణం 2. పూర్వరంగ శుద్ధం 8. పూర్వరంగ తభ్రం 4. పూర్వరంగ చిత్రం 5. పూర్వరంగ మిశ్రం<noinclude><references/></noinclude> s6vx2i4ix8kryxirer5hz17bjaamye9 104 255372 616336 2026-11-12T03:55:41Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* పాఠ్యం లేనిది */ 616336 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="0" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude><noinclude><references/></noinclude> jrd8kg3tvmzhwj4n80k4xbgnqa9uxkx 104 255373 616337 2026-11-12T03:55:51Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'భరతముని ప్రణీతమ్ నాట్యశాస్త్ర స్త్రమ్ ఆంధ్ర భారతీ సహితమ్ ప్రథమోధ్యాయః s ప్రణమ్య శిరసా దేవౌ పితామహ మహేశ్వరౌ 'నాట్యశాస్త్రం ప్రవక్ష్యామి బ్రహ్మణా యదుదాహృతమ్ ఆంధ్ర భారతీ జ...' 616337 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>భరతముని ప్రణీతమ్ నాట్యశాస్త్ర స్త్రమ్ ఆంధ్ర భారతీ సహితమ్ ప్రథమోధ్యాయః s ప్రణమ్య శిరసా దేవౌ పితామహ మహేశ్వరౌ 'నాట్యశాస్త్రం ప్రవక్ష్యామి బ్రహ్మణా యదుదాహృతమ్ ఆంధ్ర భారతీ జ్యోతిర్మయీం ప్రసూనాంగీ మానందలహరీం పథామ్ లలితాభినయాత్మికాం శివాం దేవీ ముపాస్మహే. యం శ్రుత్వా వికసత్య శేషవిభవై ర్హృత్పద్మ మార్గ్రాడు తే యం మత్వా నికతంచ గచ్ఛతి ముదా విద్యార్ణవం మాననమ్ యం ధ్యాయ న్నచి రేణ వేత్తి సకలాక శాస్త్రార్ధ భావా న్మనః తం భక్త్యా ప్రణమామి పూతచరితం దివ్యాంశయా సంశ్రితమ్. యత్రైవనాట్యే సుఖమాలభేయుః యతశ్చ నిర్వాణ మశేషలోకై తం నాట్యవేడం స్వధియా విచార్య సమగ్రరూపేణ బ్రవీమి దిష్ట్యా భారతీయంచ శాస్త్రార్థం తథా భినవభారతీమ్ సౌక ల్యేన సమాలోచ్య నాట్య వ్యాఖ్యాం సమారభే, ప్రక్షిప్తా నాధ వ్యాఘా తాజా శ్లోకానేవ పరిత్యజ సంప్రదాయానుసారేణ వివృణోమ్యాంధ్రభారతీమ్: నాట్యశాస్త్రమందలి విషయ ప్రయోజనములను నిర్దేశింపగోరి భరతముని గ్రంథ గారంభమున దేవతా నమస్కారము చేయుచున్నాడు. జగత్తునకు పితామహుడు, నాట్య టైము నుచ్చరించినవాడు నగు బ్రహ్మకును, నటరాజుగు మహేశ్వరునకును శిరస్సుతో కణమిల్లుచున్నాడు. మనస్సుతోను, వాక్కుతోను, కాయముతోను ప్రణామము జడగ లెను. కాయముతో ప్రణామమని చెప్పుటకై శిరస్సుతో నమస్కరించుచున్నా. ననినారు. హ్మ మ హేశ్వరుల్లను దేవులని సంబోధించి వాక్కుతో నమస్కరించినాడున<noinclude><references/></noinclude> 1wp3uwzwmdqi79ywm3nn4z92pzvvral 104 255374 616338 2026-11-12T03:56:00Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'ప్రణామము చేయుచున్నాడని విదితమగుచున్నది. పూజ్యులైనవారికే ప్రణామము చేయవలసి యుండుటచేతను, అట్టివారిని కేవలము వారి పేర్లతో ఉచ్చరించుట తగనిది యగుటచేతను, బ్రహ్మ మ హేశ్వరులను...' 616338 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>ప్రణామము చేయుచున్నాడని విదితమగుచున్నది. పూజ్యులైనవారికే ప్రణామము చేయవలసి యుండుటచేతను, అట్టివారిని కేవలము వారి పేర్లతో ఉచ్చరించుట తగనిది యగుటచేతను, బ్రహ్మ మ హేశ్వరులను దేవులని మొదటనే చెప్పియున్నాడు. కాయముతోను, వాక్కు తోను సమస్కారము చేయుటవలన నీ శాస్త్ర మందు ఆంగికాభినయము, వాచికాభినయము ప్రధానముగా గలనని తెలియవచ్చుచున్నది, ఈ ప్రణామము లోకములో సహజముగా గన్పించుటచే అభినయముసహితము లోక ప్రసిద్ధమైనదే కానీ కే రొండు కాజాలదు. పితామహ మహేశ్వర శబ్దములలో ఛేకానుప్రాసాలంకారము శన్నించుటవలన అలంకార సహతము, సాత్వికాహాఁ్యసంయుతము నగు వాక్యాభినయమే నాట్యమున భరతముని సమ్మతమైనదని శానవచ్చుచున్నది. ది. అలంకార సహితమైన వాక్యమే దేవతలకు సంతోషమును కలుగ జేయునది. ఈ దేవతలు ప్రజాపతి, మహేశ్వరులగుటచే నీ శాస్త్రము ప్రజలకు కూడ సంతోషమును, హితమును చేకూర్చునది యని సిద్ధమగుచున్నది. దేవతా సమస్కారమైన తర్వాత నాట్య శాస్త్రమును భరతముని చెప్పబోవు చున్నాడు నటుడు ప్రయోగించు విషయములను శాసించునది నాట్యశాస్త్రము:- దీనిని నాట్య వేదమని కూడ భరతమునియే పలుమార్లు చెప్పియున్నాడు. సకల భావములతో సమ న్వితమై, ఆంగిక వాచి కాద్యభినయముల ద్వారా భావముల నభివ్యక్తము చేయగలిగి, ఉపదేశ పూర్వకమగు నానందమును కలుగజేయు ప్రయోజనముగలది యగుటచే నీది నాట్యశాస్త్ర మనిపించుకొనుచున్నది. కాని నాట్యము లౌకిక విషయపరంపరకున్న భిన్నమైన ప్రవృత్తిగలది. లోక ప్రవృత్తిని యధాతధముగ చిత్రించుటగాని. అనుకరించుటగాని, ప్రతిబింబింపజేయట గాని నాట్యముయొక్క పరమావధికాదు. లౌకిక జ్ఞానముకన్న విలక్షణమైన జ్ఞానము మెసగు నది. అనగా నాట్యము అలౌకిక మగు లోకోత్తర విషయముతో సంవలితమైనది. అందుచే నిపి నాట్య వేదమని పిలువబడుచున్నది. కావుననే యాజ్ఞవల్క్య స్మృతులలో నీ శాస్త్రము బాగుగా ప్రశంసింపబడియున్నది. దీనివలన ధర్మప్రవృత్తికి నాట్యశాస్త్రము విరోధి కాదని, పైగా అత్యంత సహకారి యని సిద్ధమగుచున్నది. ఇట్టి నాట్యశాస్త్రము బ్రహ్మచే చెప్పబడినదని భరతముని చెప్పుచున్నా బ్రహ్మముఖమునుండి వెలువడిన నాట్య వేదము అవిచ్ఛిన్న సంప్రదాయ పరంపరతో చున్నది. వేదశాస్త్ర పురాణాది విషయముల వద్దకు పోజాలని వారలకు మోజమైన సని శము లిచ్చట అనుభూయమానములు కాగలవు. కావున నీ శాస్త్రము పురుషార్థము సాధింపజేయుట కుపకరింప గలదు. ఇటువంటి నాట్యశాస్త్రమును భరతమునికి ' జ్ర చెప్పినాడు. వేదవేదాంగములను | స్మరించి నాట్య వేదమును బ్రహ్మ కూర్చినాడని మును చెప్పబడగలదు. మాయాశబలితమైన ప్రపంచమునకు పారమార్థిక సత్యత్వములేదని చ టకై నాట్య, స్త్రమును బ్రహ్మ చెప్పినాడని భట్టనాయకుని సిద్ధాంతము. కేవలము భావా సమున్మిషితమై కల్పనా శతసహస్ర మయమై భాసిల్లుచు, అభూతాద్భుతముగా కన్పి నాట్యము సహితము సత్యమును దర్శింపజేయగల శక్తి గల్గియున్నది. పారమార్ధిక సత్య లేని నామరూపములతో నిండియున్న జగత్తుకు ప్రదర్శించుచు, శ్రవణ మననాదుల ద్వా<noinclude><references/></noinclude> 0y4chzqd5hoiwe08i5qzqerzih677mn 104 255375 616339 2026-11-12T03:56:09Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'ఆంధ్ర భారతీ 3 జగత్తులో సంతర్యామిగా గల త తత్త్వమును ఆనుభవింపజేయగల్గుచు, నాట్యము లోకోత్తర పరమపురుషార్థమునే సూచించుచున్నది. ఈ ప్రయోజనమును, విషయమును లినది కనుకనే నాట్యశాస్త...' 616339 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>ఆంధ్ర భారతీ 3 జగత్తులో సంతర్యామిగా గల త తత్త్వమును ఆనుభవింపజేయగల్గుచు, నాట్యము లోకోత్తర పరమపురుషార్థమునే సూచించుచున్నది. ఈ ప్రయోజనమును, విషయమును లినది కనుకనే నాట్యశాస్త్రమంతయు శాంతరసమునుండి ఉత్పన్నమై, మరల శాంతరసముననే పర్యవసిత మగుచున్నదని భరతిమునియే ఆరవ అధ్యాయమున చెప్పబోవుమన్నాడు. సమా సజప్యం ప్రతీనం స్వసుతైః పరి వారితమ్ అనధ్యాయే కదాచిత్తు భరతం నాట్యకోవిడమ్. మునయః పర్యుపాస్పైన మాత్రేయ ముఖాః పురా పప్రచ్చు స్తే మహాత్మామో నియతేంద్రియ బుద్ధయః. 2 3 బ్రహ్మచే నీ నాట్యశాస్త్రము తన కేరీతిగా చెప్పబడినదో ఆవిషయమును మొదటినుండి సమగ్రముగా చెప్ప నారంభించుచున్నాడు. వ్రతానుష్ఠానసంపన్నుడు, జపమును పూర్తిచేసికొనినవాడు, తన పుత్రులతో పరివే ష్టింపబడియున్న వాడు, నాట్యకోవిదుడు నగు భరతునివద్దకు మహాత్ములు, తమ ఇంద్రియ ములను బుద్దిని కట్టుబాట్లలో నుంచుకొనినవారు నగు ఆత్రేయుడు మొదలుగా గల మును లొకానొక ఆసధ్యయన దినమున పూజాబుద్ధితో వచ్చి ఈ చెప్పబోవు ప్రశ్నల నడిగినారు. నాట్య వేదముయొక్క- యోగ్యత, అదృష్టఫలము, వీమోద హేతుత్వములను తెల్పి, ఇది సులభముగా తెలిసికొనబడగలదనియు, ప్రసిద్ధమైనదనియు, ఇచట యోగ్యుడగు నాచార్యు డవసరమనియు తెల్పుచు శిష్టులకు ప్రామాణిక ముగూడ నని చెప్పబడినది. నియమపూర్వక ముగా శాస్త్రమును తెలిసికొన వలయుననియు, శిష్యులు ఊహాపోహపటులై యుండవలయు సనియా కూడ నిట సూచింపబడినది. యోజయం భగవతా సమ్యధితో వేద నాట్య వేదః కధం బ్రహ్మన్నుత్పన్నః కస్యనా కృతే, కత్యంగః కింప్రమాణళ్ళ ప్రయోగశ్చాస్య కీదృశః సర్వమేత దృథాతత్త్వం భగవత్ వక్తు మర్హసి. ? 5 "అతి నుండరములైన విషయములను సేకరించి పూజ్యులైన మీచే వేదసమ్మితముగా కూర్చబడిన ఈ నాట్య వేదమెట్లు జన్మించినది ? ఎవరికొఱకై పుట్టినది? దీనిలో ఎన్ని అంగ ములు కలవు? వీని నే ప్రమాణముతో తెలిసికొన వచ్చును ఈ నాట్యప్రయోగ మే విధ ముగా నుండును ? ఈ ఐదు విషయములను సమగ్రముగా మాకు తెలియజేయవలసినది" అని మునులు భరతుని ప్రార్థించినారు. ' ఇంతకుముందు నాట్యమును దర్శించినను మునులకది అనిర్వాచ్యముగా నుండంట చే నీ ప్రశ్నలు బయలు దేరినవి. ఈ నాట్య వేదము వేదతుల్యనుగుటచే పరీక్షించి తెలిసికొనవలసిన విషయమైనది. అనగా వేదములలో గానవచ్చు ధర్మాది పురుషార్థ చతుష్టయమిచట గూడ • అది ఉపదేశ హేతు వగుట చేతనే నాట్యము కూడ వేగ మనిపించుకోవబడు:<noinclude><references/></noinclude> 1dd58q1xsollkkx6j6jcw44v5qkpo1o 104 255376 616340 2026-11-12T03:56:23Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '4 నాట్యశాస్త్రమ్ ఆ.n చున్నది. వేదము జిజ్ఞాస్యవిషయము. ఇట్టి నాట్య వేద ప్రయోజనము నపేక్షించి, ఏ ప్రకార ముగా జన్మించిన దని మొదటి ప్రశ్న. వేదాధ్యయనమున కధికారము గలవారే ఇచటగూడ నధిక...' 616340 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>4 నాట్యశాస్త్రమ్ ఆ.n చున్నది. వేదము జిజ్ఞాస్యవిషయము. ఇట్టి నాట్య వేద ప్రయోజనము నపేక్షించి, ఏ ప్రకార ముగా జన్మించిన దని మొదటి ప్రశ్న. వేదాధ్యయనమున కధికారము గలవారే ఇచటగూడ నధికారులా, లేక ఇతరులకు సహిత యధికారము గలదా అని రెండవ ప్రశ్న. నాట్యమున గీతము, ఆతోద్యము, అభినయము కలదు. వీనిలో నాట్యాంగము లెవ్వి? అంగియగు నాట్యమునకు, దాని అంగములకు గల సంబంధ మేది ? లేక ఈ వివిధాంగముల సముదాయమున కే నాట్యమని పేరు గలదా? అని మూడవ ప్రశ్న. నాట్యాంగములను తెలిసికొనవలయుననిన, ఏ ప్రమాణముతో, తెలిసికొనవలయును? విషయమును గూర్చి సమగ్రముగా తెలిసికొనవలెననిన ప్రమాణజ్ఞాన మవసరము. కావున నాట్యమునకు సంబంధించిన ప్రమాణము లెవ్వి? యని నాల్గవ ప్రశ్న. అంగములతో కూడిన నాట్యము నేరీతిగా ప్రయోగించవలయును? అని విదన ప్రశ్న. నాట్యాంగములకు నాట్యమునకు నియత సంబంధము కలదా ? లేదా ? నాట్యాంగ ప్రయో గము నడుగుటచేత సామాన్యాభినయము, చిత్రాభినయము, నాటకాది రూపక విషయము చెప్పబడగలవని నూచన కలుగుచున్నది. ఈ ఐదు ప్రశ్నల నాధారము చేసికొని చెప్పబడినదే నాట్యశాస్త్రము. ముశులకు కావలసిన దీ ప్రశ్నలకు సమాధానము మాత్రమే గాదు. మునులు ఈ విషయమున కేవలము అజ్ఞులై వచ్చినవారు, అందుచే యథాతత్త్వము చెప్పుమని అడిగినారు. మునులు తెలిసికొన వలసిన విషయములను వారడుగక పోయినను, వారికి చెప్పవలసిన బాధ్యత భరతునిపై గలదు. తేషాంతు వచనం శ్రుత్వా మునీనాం భరతోమునిః ప్రత్యువాచ వాశ్యం నాట్య వేదక థాంప్రతి, భవద్భిః శుచిభిర్భూత్వా తథావహితమానసైః శ్రూయతాం నాట్య వేదస్య సంభవూ బ్రహ్మనిర్మితః. 7 ఆ మునుల వాక్యమును వినిన తర్వాత నాట్య వేద కథను గురించి భరతముని క్రింది విధమున చెప్పదొడగెను. “మీరు శుచులై, శ్రద్ధతో కూడిన మనస్సు కలవారై, బ్రహ్మచే నిర్మింపబడిన నాట్య వేదమెట్లు ఉత్పన్నమైనది వినవలయును.” మునులడిగిన మొదటిప్రశ్నకు సమాధానముగా నీ నాట్య వేదము బ్రహ్మచే నిర్మింప బడిన దని చెప్పబడినది. మిగిలిన ప్రశ్నలకు ప్రత్యుత్తరముగా ముప్పది యారధ్యాయములు ' గల నాట్యశాస్త్రము బ్రహ్మచే చెప్పబడినది. నాల్గు ప్రశ్నలకు యధాక్రమముగా సమా ధానము చెప్పబనడిట్లు కన్పించదు. సందర్భానుసారముగా, ఔచిత్యమును, యోగ్యతను పాటించుచు, మునులు అడిగిన ప్రశ్నలకు ప్రత్యుత్తరము లోసగబడిన వని గ్రహించవలెను. ఈ ప్రత్యు త్తరములు నాట్య వేదక థా రూపమున నెనగబడుచున్న ననుట చేత నాట్య ప్రయోగ మును దర్శించిన మునుల సందేహ నివృత్తికి, జిజ్ఞాసకు సాధనమగు జ్ఞానము మాత్ర మిశ్వట వ్వబడుచున్నదని చెప్పుకొనవలెను.<noinclude><references/></noinclude> j43uk6jypra7i82hfdkgdy844zbipcc 104 255377 616341 2026-11-12T03:56:31Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'ఆంధ్రభారతీ పూర్వం కృతయుగే విప్రా వృత్తే స్వాయంభువేషన్తరే త్రేతాయు గే౭థ సంప్రాప్తే మమోర్వైవస్వతస్యతు. గ్రామ్యధర్మప్రవృత్తే త్తేతు కాము లోభనశం గతే ఈర్ష్యా క్రోధాది సంమ...' 616341 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>ఆంధ్రభారతీ పూర్వం కృతయుగే విప్రా వృత్తే స్వాయంభువేషన్తరే త్రేతాయు గే౭థ సంప్రాప్తే మమోర్వైవస్వతస్యతు. గ్రామ్యధర్మప్రవృత్తే త్తేతు కాము లోభనశం గతే ఈర్ష్యా క్రోధాది సంమూడే లోకే సుఖత దుఃఖితే. దేవ దానవ గంధర్వ యక్ష రఱో మహెూరగైః జంబూద్వీపే సమాక్రాంతే లోక పాల ప్రతిష్ఠితే, మహేంద్రప్రముఖై ర్దేవ్ ః కీల పితామహః “క్రీడనీయక మిచ్ఛామో దృశ్యం శ్రవ్యంచ యద్భవే న వేద వ్యవహోదయం సంశ్రావ్యః శూద్రజాతిషు తస్మాత్ సృజాపరం వేదం పంచమం సార్వనర్ణికమ్". వేత్. g 9 10 11 12 ణ నాట్యమున కుసకరించు దేశకాలములను నిర్వచించుచు, నాట్యమున కధికారి నిర్ణ యము చేయనెంచి ఐదు శ్లోకములను చెప్పినాడు. స్వాయంభువ మన్వంతరమైన తర్వాత కొంతకాలమున కేడవదియగు వైవస్వతమన్వంత రము సంప్రాప్తించగా, కృతయుగము పోయి త్రేతాయుగము రాగా మహేంద్రుడు మొద లగు దేవతలు బ్రహ్మవద్దకు వెళ్ళి క్రీడనీయకమును ప్రసాదింపుమని అడిగినారు. ప్రజలు కామమునకు, లోభమునకు వశులై గ్రామ్యధర్మములో పడిపోగా సుఖదుఃఖములతో సమా కాంతమైన జగత్తు ఈర్ష్యాక్రోధాదులకు లోనై నది. జట్టిసమయమున లోకపాలురచే కాపాడ బడుచున్న జంబూద్వీపము దేవ, దానవ, గంధర్వ, యక్ష, రాక్షస, మహోరగముల వశ మైనదీ. ఇటువంటి కాలమున దృశ్యము, శ్రవ్యము నగు ఆటను గోరిన దేవతలు సర్వ వర్ణ ములకు సహితము. పాఠ్యయోగ్యము, ప్రయోగయోగ్యము నగు ఐదవ వేదము సృష్టించవలసిన దని బ్రహ్మను ప్రార్థించినారు. దేపతలు క్రీడనీయక మును కోరినారు. క్రీడనీయక మనగా చిత్తవిక్షేపమును కలుగ జేయునది, చిత్తమును వికసింపజేయునది, చిత్తమును ఉత్తేజింపగల్గినది అని అర్ధము. అనగా చిత్తమున దాగియున్న భయ శోకాదులు నాట్యము ద్వారా బహిర్గతములై చిత్తశాంతిని చేకూర్చగలవు. దీనిచే చిత్త ద్రుతి కలిగి, ఆపై చిత్తవిస్తృతి, చిత్తవికాసము కలుగగలవు. కాగా, రజస్తమోగుణములను సత్వగుణములోనికి పరిణమింపజేయగల్గినది క్రీడనీయకము. సుఖదుఃఖాత్మకమైన జీవితముగల వ్యక్తికే క్రీడనీయక ము కావలెను కాని, అన్యులకు, కాదు. కేవలము సుఖమేగల కాలమగు కృతయుగమునగాని, కేవల దుఃఖమేగల శాలమగు కలియుగపు చతుర్థపాదమునగాని క్రీడనీయకము రక్తిగట్టదు, రాణించదు కూడ. ఈర్ష్యా గోధాదులతో హృదయము సమావిష్టమైనది కనుక లోకము సుభిత దుఃఖతమని, దుఃఖ భాషుళ్యమును చెప్పినాడు. కామము, లోభము మొదలగు వానివలన ఈర్ష్యా ధులు బయలుదేరినవి. అందుచే జనులు స్వధర్మములను వదలి. నిషిద్ధమైన కర్మల సోదరించు చున్నారు. ఇట్టివారికి కార్గోపదేశక మగుటచే క్రీడనీయక మగు నాట్యము విత్త విశాసముం సకు దోహద మగుచున్నది.<noinclude><references/></noinclude> 0obu4miit7r92e07vv7jmrkt63r8tsg 104 255378 616342 2026-11-12T03:56:39Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '6 నాట్యశాస్త్రమ్ 19.0 వైవస్వత మన్వంతరమున దుఃఖబాహుళ్యమున్నను, ధర్మము నశించలేదని చెప్పుటకు జంబూద్వీపమున దేవతలుకూడ కలరని, లోక పాలురు కాపాడుతున్నారని చెప్పబడినది. దేవతలు కోరి...' 616342 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>6 నాట్యశాస్త్రమ్ 19.0 వైవస్వత మన్వంతరమున దుఃఖబాహుళ్యమున్నను, ధర్మము నశించలేదని చెప్పుటకు జంబూద్వీపమున దేవతలుకూడ కలరని, లోక పాలురు కాపాడుతున్నారని చెప్పబడినది. దేవతలు కోరిన క్రీడనీయకము దృశ్యము, శ్రవ్యము నై యుండవలెను. దృశ్య శ్రవ్య శబ్దములచే నేత్రేంద్రియము, శ్రవణేంద్రియము గ్రహింపబడుచున్నవి. ఇంద్రియముల ద్వారా మనక నుభూతి కలుచున్నను, ఉత్తమమైన ఇంద్రియములీ రెండుమాత్రమే నని ఇచట సూచన కలదు. వీనినే కావ్యేంద్రియము లందురు. వీని ద్వారా ఆత్మావేశము, లోకోత్తరానుభూతి కలుగగలవు. కన్ను, చెవి యనునవి సాహిత్యేంద్రియములగుటచేత దృశ్యమనగా హృద్య మని, శ్రణ్యమనగా వ్యుత్ప త్తిప్రదమని చెప్పికొనవలెను. కాగా నాట్యము ప్రీతి వ్యుత్ప త్తిప్రద మైన దని సిద్ధాంతము. ఈవిధమైన నాట్యము సార్వవర్ణికము. వేదాధ్యయనమున కధికారము లేని వర్ణములకు “వేద విహితధర్మముల పై పై గౌరవముకాని, అభిమానము కాని లేక పోవచ్చును. అట్టిచో నాట్య వేద మనబడు పంచమవేదము వీరికి కూడ ధర్మోపదేశకము, సన్మాగోపదేశకము నై, ప్రజల హితమును పెంపొందింప గలదు. కావున నాట్య వేదమునకు అతిశయితమైన అధికారము సంప్రాప్తించుచున్నది. వేదమును చదువుట కధికారము లేని వారికి కూడ సుకుమారమార్గము ద్వారా హితోపదేశజనకము, ఆనంద జనకము నగుచున్నది. ఏనమ స్త్వితి తా జీవరాజం విసృజ్యచ సస్మార చతురో వేదా యోగ మాస్థాయ త త్త్వమిత్. 13 దేవతలు ప్రార్థించిన విషయమునుగూర్చి ‘అట్లే అగుగాక' అని పలికి, మహేంద్రుని, దేవతలను పంపి వేసి 'సమస్తలోక వేదజ్ఞు డగు బ్రహ్మ యోగసమాధిలో మగ్నుడై, తన బుద్ధికుశలతతో నాలుగు వేదములను స్మరించెను. ధర్మ్య మర్ధ్యం యశస్యంచ సోపదేశం ససంగ్రహమ్ భవిష్యతశ్చ లోకస్య సర్వకర్మాను దర్శకమ్. సర్వశాస్త్రార్థ సంపన్నం సర్వశిల్ప ప్రవర్తకమ్ నాట్యాఖ్యం పంచమం వేదం సేతిహాసం కరోమ్యహమ్. ఏవం సంకల్ప్య భగవా సర్వవేదా ననుస్మరణ నాట్య వేదం తత శ్చక్రే చతుర్వేదాంగ సంభవమ్.. 14 15 16 చక్కని ఉపదేశముతో కూడినది, ధర్మార్థ 'కామ మోక్షములతో అన్వితమైనది, కీర్తిప్రదమైనది, సులభగ్రాహ్యమైనది యగు నాట్య వేదమును నిర్మింప బ్రహ్మ సంకల్పించి 'నాడు. ఇతర ప్రమాణముల నపేక్షించక, సాత్ తారరూపమైనది నాట్యము. అన్ని కర్మలకు కలుగబోవు శుభాశుభ ఫలములను ప్రజలకు తెలియజేయునది నాట్యము. కావుననే ఇది ధర్మాది పురుషార్థములతో కూడినది మాత్రమే గాక, అర్ధ్యమగుచున్నది. హృద్యత్వముతో నుండి సర్వజనులని ఆకర్షణీయముగను, అభిలషణీయముగను ఉండునది అర్థ్యము. హృద్య ధూపముతో అంతట వ్యాపించిన దగుటచే యశస్య మగుచున్నది.<noinclude><references/></noinclude> 48jtdxs7jj6m2tp64pesis18r2nrquy 104 255379 616343 2026-11-12T03:56:49Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'ఆం ధ్ర భారతీ 7 సర్వశాస్త్రములలోని అర్ధములతో కూడినది, సర్వశిల్పములకు ప్రవృత్తి హేతువు నగు నాట్యమనబడు పంచమ వేదమును ఇతిహాసయుక్తముగా నిర్మింప సంకల్పించినాడు. ప్రత్యక్షముగా...' 616343 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>ఆం ధ్ర భారతీ 7 సర్వశాస్త్రములలోని అర్ధములతో కూడినది, సర్వశిల్పములకు ప్రవృత్తి హేతువు నగు నాట్యమనబడు పంచమ వేదమును ఇతిహాసయుక్తముగా నిర్మింప సంకల్పించినాడు. ప్రత్యక్షముగా పరిదృశ్యమానములు, ఆగామికములు నగు అర్ధములు కర్మఫల సంబంధ స్వభావములుగా ఎచట కన్పించున అదియే ఇతిహాసము, అనగా ఉపదేశకరూపముగలది నాట్యము. ఈ విధముగా సంకల్పించి, పూజ్యుడైన బ్రహ్మ అన్ని వేదములను చక్కగా స్మరించి, వేద వేదాంగముల నెుక్కచో కూర్చవలె నను బుద్ధితో నాట్య వేదమును చేసినాడు. ఇట్టి నాట్య వేదము చతుర్వేదాంగ సంభవము. నాల్గు వేదములనుండి, వేదాంగములనుండి ఉత్పన్న మైనదీపంచమ వేదము. జగ్రాహ పాఠ్య మృగ్వేదాత్ సామభ్యో గీతమేవచ యజుర్వేదా దభినయాక్ రసా నాథర్వణాదపి. 17 స్వరాలంకారాది సామగ్రీయోజన చే చెప్పదలచినదానిని చక్కగా వ్యక్తము చేయు వాక్కును పాఠ్యమందురు. నాట్యమునకు వాగభినయము శరీరమువంటి దగుట చేత పాఠ్య మును మొదట చెప్పినాడు. ఈ పాఠ్యము ఋగ్వేదమునుండి గ్రహించబడినదగుటచే నిది కాక్వాది మూడు స్వరములతో కలసియున్నదని భావము. పాఠ్యము స్వరయుక్తముగావున, గానమున కుపకరించు స్వరముగల సామవేదము నుండి గీతము గ్రహింపబడినదని తర్వాత చెప్పబడినది. నాట్యపయోగమునకు ప్ర్రాణము గీతము. గీతము నాశ్రయించుకొని యున్నది · రసచర్వణ. గీతముతో వచ్చునవి తాళ లయాదులు. యాగక్రియా ప్రధానమగు యజుర్వేద మందు ప్రదక్షిణ గమనాదిశ్రమము కన్పించుటచే నీ వేదమునుండి నుడి రాత్మక మగు నాతో ద్యము, అభినయము స్వీకరించబడినవి. విభావాదిసాను గ్రీరూపములగు రసములు ఆధర్వణ వేదములోని శాంతికమారణాది కర్మలనుండి తీసికొనబడినవి. కావున గీతాతోద్య ప్రాణాభినయ వర్గములచే పరిపోషము చెందు శృంగారాది రసములతో పరమప్రీతిమయమైనది నాట్యము. వేదోపవేదైః సంబద్ధో నాట్య వేదో మహాత్మనా ఏవం భగనతా సృష్టో బ్రహ్మణా సర్వవేదినా. 18 వేదార్థమునకుపకరించు అర్థముకలవి ఉపవేదములు. వేదములతోను, ఉపవేదముల .తోను సమ్మిశ్రితమైన నాట్య వేదము వూజ్యుడు, మహాత్ముడు, అన్నియు తెలిసిన వాడు సగు బ్రహ్మచే నీ విధముగా సృష్టించబడినది. ఉత్పాద్య నాట్య వేదంతు బ్రహ్మోవాచ సురేశ్వరమ్ "ఇతిహాసో మయాసృష్టః సను రేషు నియుజ్యతామ్. .19 కుశలా యే విదగ్ధశ్చ ప్రగల్భాశ్చ జితశ్రమా: తేష్వయం నాట్య సంజ్ఞోహి వేదః సంక్రామ్యతాం త్వయా." నాట్య వేదము నుద్భవింపజేసిన తర్వాత “నాచే దశరూపక మొకటి సృ సృష్టించబడినది. దానిని దేవతల ప్రయోగింపజేయుము. గ్రహణధారణయోగ్యులు, ఊహాపోహసమర్థులు,<noinclude><references/></noinclude> 1mcn67a3gkqc6es8arubtwsulihvfmw 104 255380 616344 2026-11-12T03:56:57Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'నా బ్య శాస్లమ్ 'సభాపిడికీస్థానము లేనివారు, అలపట నెరుగజాలని వారు నగువారలకు నీ ద్వారా నాట్య వేద మనబకు నియ్యదీ సంక్రమింపవలెను" అని ఇంద్రునితో బ్రహ్మ పలికినాడు. ఇందున క్షీరీత...' 616344 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>నా బ్య శాస్లమ్ 'సభాపిడికీస్థానము లేనివారు, అలపట నెరుగజాలని వారు నగువారలకు నీ ద్వారా నాట్య వేద మనబకు నియ్యదీ సంక్రమింపవలెను" అని ఇంద్రునితో బ్రహ్మ పలికినాడు. ఇందున క్షీరీతిగా ఆజ్ఞ మెసగుటచేత నాట్యమును ప్రయోగింపజేయుటకు ప్రభువే సమర్ధుడని తేలుచున్నది. తచుత్వా భగవా సక్రో బృహ్మణా యదుదాహృతమ్ ప్రాంజలి: ప్రణతో భూత్వా ప్రత్యువాచ పితామహమ్ 'గ్రహణే ధారణే జ్ఞానే ప్రయోగే చాస్య సత్తమ అశక్తా భగన దేవా అయోగ్యా నాట్యకర్మణి. య ఇమే వేదగుహ్యజ్ఞా ఋషయః సంశితవ్రతాః ఏతేఒస్య గ్రహణే శక్తాః ప్రయోగే ధారణేకథా ' 21 22 23 బ్రహ్మ యనిన మాటను దేవేంద్రు డాలకించి అంజలి పూర్వకముగా ప్రణమిల్లి బ్రహ్మకు ఈ రీతిగా ప్రత్యుత్తర మిచ్చెను. “గురుముఖమున విషయము నగాహనము చేసికొనుట, తెలిసికొనినదానిని మరచిపోకుండుట, ఊహాపోహవిచారము గలిగియుండుట, సభ లో ప్ర్రయోగించుట అను నీ నాల్గు విషయములలోను దేవతలు శక్తిలేనివారు. సహజ ముగా సుఖమును గోరు దేవతలు నాట్యకర్మకు యోగ్యులు కారు. అందుచే వేదముల రహస్య ములను తెలిసికొనినవారు, అభ్యాసము చేయగలవారు నగు నీ ఋషులు నాట్యముయొక్క గ్రహణ, ధారణ, ప్రయోగములందు సమర్థులు". కావున ఋషులనే నాట్య ప్రయోగమున ప్రార్థన. నియమింప వలసినదని పారన. ఋషులు వేదజ్ఞులనుటచే గ్రహణధారణసామర్థ్యము కలవారని, వేదములు హస్యముల నెరిగినవారనుటచే శృగారారి రసముల నభినయించుట కుపయోగించు సాత్త్విక సంపాదిత మగు సామర్థ్యముగల వారని సిద్ధము కాగలదు. శృత్వాతు శక్రవచనం మామాహాంబుజసంభవః 'త్వం పుత్రశతసంయుక్తః ప్రయోక్తాస్య భవానఘ.' 24 ఇంద్రుని వాక్యమును విని "పాపరహితుడవైన నీవు నీ నూరురు పుత్రులతో కలసి నాట్యమును ప్రయోగింపజేయుము” అని భరతుని ఉద్దేశించి బ్రహ్మ పలికినాడు. ఆజ్ఞాపీతో విదిత్వాహం నాట్య వేదం పితామహాత్ పుత్రా నధ్యావయామాస ప్రయోగం చాపి తత్వతః. 25 బ్రహ్మచే ఆజ్ఞాపింపబడిన భరతముని బ్రహ్మవద్దనే నాట్య వేదమును తెలిసికొనినవాడై నాట్య వేదము, దాని ప్రయోగమును ఉన్నదున్నట్లు ట్లుగా తన పుత్రులకు నేర్పేను.” శాస్త్రాల్యం చైవ వాత్స్యంచ లోహలం దత్తిలం తథా జటిలాం బష్టకౌచైవ తడ్డు మగ్ని శిఖం తిథా, సైంధవం సపులోమానం శోడ్వలం విపులం తథా కపింజల్ని బాధించ యమ ధూమ్రాయణే తథా, 26 27<noinclude><references/></noinclude> p1num0qk9yv460rx8bo4jlqibdpb1e7 104 255381 616345 2026-11-12T03:57:05Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '3] ఆంధ్ర భారతీ జంబుధ్వజం కాక జంఘు స్వర్ణకం తావసంతథా కై దారిం శాలికర్ణంచ దీర్ఘ గాత్రంచ కాలికమ్, కౌత్సం తాన్డయనించైన జింగలం చిత్రకంతథా బంధులం భల్లకంచైన ముష్టీకం సైంధవాయనమ్....' 616345 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>3] ఆంధ్ర భారతీ జంబుధ్వజం కాక జంఘు స్వర్ణకం తావసంతథా కై దారిం శాలికర్ణంచ దీర్ఘ గాత్రంచ కాలికమ్, కౌత్సం తాన్డయనించైన జింగలం చిత్రకంతథా బంధులం భల్లకంచైన ముష్టీకం సైంధవాయనమ్. తైతిలిపి భార్గవంచైన శుచిం బహుల మేనచ అబుధం బుధసేనంచ పాండుకర్ణం సు కేరలమ్, ఋజుకం మండకంచైన శంబరం వంజులంతథా మాగధం సరలుచైన కర్తారం చోగ్రమేవచ, తుషారం పాక్షదంచైన గౌతమం బాదరాయణం విశాలం శబలం చైవ సునాభం మేషమేవచ, కాలియం భ్రమరంపైన తధా పీఠముఖంమునిమ్ సఖకుట్టా శ్శకుట్టెచ షట్పదం సో త్తమంతధా, పాదుకో పానహచైన శ్రుతి చాష స్వరంతథా అగ్ని కుండా జ్యకుండా చ వితండ్యం తాండ్యమేవచ, కర్తరాక్షం హిరణ్యాక్షం కుశలం దుఃషహంతథా లాజం భయానకంచైన భీభత్సం సవిచక్షణమ్, పుండాక్షం పుండ్రనాసంచ అసితం సీతమేవచ విద్యుక్జిహ్వం మహాజిహ్వం శాలంకాయనమేవచ, శ్యామాయనం నూఠరంచ లోహితాంగం తథైవచ సంవర్తకం పంచశిఖం త్రిశిఖం శిఖమేవచ, శంఖవర్ణముఖం షండం శంకుకర్ణమథాపీచ శక నేమిం గభస్తిం చాప్యంశుమాలిం శఠంతథా, విద్యుతం శాత జంఘంచ కాద్రం వీరమథాపిచ పితామహాజ్ఞయా స్మాభి శ్లోకస్యచ గుణేప్సయా, ప్రయోజితం పుత్రశతం యథా భూమి విభాగశః యోహె యసి స్కర్మణి యథాయోగ్య ప్తస్మిక్ స యోజితః: 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 మొదటి పదమూడున్నర శ్లోకములలో శాండిల్య, వాత్స్య, కోహళ, దత్తిల, జటిల, అంబ తండు అగ్ని శిఖ, సైంధవ, సపులోమాన, శాడ్వలి, విపుల, కపింజలి, బాదరి, యమ, ధూమ్రాయణ, జంబుధ్వజ, కాళజంఘ, స్వర్ణక, తాపస, కైదారి, శాలికర్ణ, శాలిక, కొత్స, తాండాయనిక, పింగల, చిత్రక, బంధుల, భల్లక, ముష్టిక, సైంధవాయన, తైతిలి, భార్గవ, బహల, అబుధ, బుధసేన, పాండుకర్ణ, సుకేరల, ఋజుక, మండక, శబర, వంజుల, మాగధ, సరల, కర్తార, ఉగ్ర, తుషార, పార్షద, గౌతమ, బాదరాయణ, విశాల, శబల, సునాభ, మేష, కాలియ, భ్రమర, పీఠముఖ, నఖకుట్ట, అశ్మకుట్ట, షట్పద, పాదుక, ఉపానహ, చాషస్వర, అగ్ని కుండ, ఆజ్యకుండ, వితండ్య, తాండ్య, $<noinclude><references/></noinclude> pcprqv3w49jniew5s1khpjqhbflho3t 104 255382 616346 2026-11-12T03:57:14Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '10 నాట్య శాస్త్రమ్ కర్తరాక్ష, హిరణ్యాక్ష, కుశల, దుఃషహ, లాజ, భయానక, భీభత్స, సవిచక్షణ, పుండ్రాక్ష, పుండ్రవాన, అసిత, సీత, విద్యుజ్జిహ్వ, మహాజిహ్వ, శాలంకాయన, శ్యామాయస, మాఠర, లోహితాంగ, స...' 616346 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>10 నాట్య శాస్త్రమ్ కర్తరాక్ష, హిరణ్యాక్ష, కుశల, దుఃషహ, లాజ, భయానక, భీభత్స, సవిచక్షణ, పుండ్రాక్ష, పుండ్రవాన, అసిత, సీత, విద్యుజ్జిహ్వ, మహాజిహ్వ, శాలంకాయన, శ్యామాయస, మాఠర, లోహితాంగ, సంనర్తక, పంచశిఖ, త్రిశిఖ, శిఖ, శంఖవర్ణముఖ, షండ, శంకుకర్ణ, శక్ర నేమి, గభస్తి, అంశుమాలి, శఠ, విద్యుత, శాతజంఘ, రౌద్ర, వీర మొదలగు భరతకుమారుల పేర్లు గలవు. వీరు నూర్గురు. వీరందరు భరతునకు ఆప్తులైన శిష్యులగుటచే భరతుని పుత్రు లని శిలువబడినారు. వీరిలో శోహలు, దత్తిల తండు నామధారులు ప్రత్యేకముగా నాట్యశాస్త్ర ములను రచించినవారు. బ్రహ్మయొక్క ఆదేశము ననుసరించి, లోకకల్యాణమును వాంఛించి, భూవిభాగమును గుర్తించి, ఈ నూర్గురచే నాట్యప్రయోగమును భరతముని చేయించినాడు. ఏ పనిచేయుట కెవడు శ క్తి గలిగి, యోగ్యుడై ఉబలాటపడినాడో వానిని ఆపనిలో నియమించిన వాడు భరతుడు. భారతీం సాత్త్వతీం చైవ వృత్తి మారభటంతధా సమాశ్రితః ప్రయోగిస్తు ప్రయుక్తో వై మయా ద్విజా !. 41 భారతీ, సాత్త్వతీ, అరభటీ వృత్తులతో కూడియున్న నాట్యము భరతునిచే ప్రయో గింప బడినదని భరతుడు మునుల నుద్దేశించి పల్కుచున్నాడు. ధర్మము మొదలుగా గల నాల్గు పురుషార్థములను సాధింపనెంచెడి వాగంగ స సామాన్యమును వృత్తి యందురు. ఇట్టి వృత్తులు నాలుగు కలవు. ఎవడైనా ఏ పనిని చేయ సత్త్వ చేష్టా సాగినను వాఙ్మనః రాయవ్యాపారవంచట గలుగును. ఉత్తమప్రకృతిగలవారు లలితముగాను, తదితరులు వేరొక విధముగాను తమ తమ క కృత్యములను నిర్వర్తించుకొనుట గలదు. ఈ భేదము నాశ్రయించుకొనియే వృత్తులు నాల్గు రకములని చెప్పినారు. కేవలము భారతీవృత్తి. సంవేదనముకలది సత్యము. సత్త్వమనగా మనస్సు. కావున మసూ వ్యాపార వాగ్వృత్తి యైనది రూపమైనది సాత్త్వతీ వృత్తి, అలసట లేనివారు, ఉత్సాహవంతులు నగు భటులకు సంబంధిం చినది యగు ఆభరటీవృత్తిని కాయవృత్తి యందురు, పరిగృహ్య ప్రణమ్యాథ బ్రహ్మా విజ్ఞాపితో మయా ఆథాహ మాం సురగురుః “కైశికీమపి యోజయ, యచ్చ తస్యాః క్షమం ద్రవ్యం తదూహి ద్విజస త్తను” ఏవం తేనాస్మ్యభిహితః ప్రత్యుక్తశ్చ మయా ప్రభుః. "దీయతాం భగవ ద్రవ్యం కైశిక్యాః సంప్రయోజక మ్ నృత్తాంగహారసంపన్నా రసభావ క్రియాత్మికా. దృష్టా మయా భగవతో నీలకంఠస్య నృత్యతః కైశికీ శ్లకు నైపథ్యా శృంగార రససంభవా. అశక్యా పురుషైః పాతు ప్రయోక్తుం స్త్రీజనాదృతే” ఒసృజన్మహాతేజా మససాప్సరసో విభుః. తతో 42 43 45 46<noinclude><references/></noinclude> lir6njycd8nbkwty6lyasae09p49moi 104 255383 616347 2026-11-12T03:57:25Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'ఆంధ్ర భారతీ 11 నాట్యప్రయోగమైన తర్వాత ప్రణామపూర్వకముగా బ్రహ్మకు తను జేసినదంతయు భరతుడు విన్న వించుకొనగా, “కైశికీవృత్తిని గూడ ప్రయోగించుము. ఆ ప్రయోగమును సమర్ధించుటకు కావలస...' 616347 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>ఆంధ్ర భారతీ 11 నాట్యప్రయోగమైన తర్వాత ప్రణామపూర్వకముగా బ్రహ్మకు తను జేసినదంతయు భరతుడు విన్న వించుకొనగా, “కైశికీవృత్తిని గూడ ప్రయోగించుము. ఆ ప్రయోగమును సమర్ధించుటకు కావలసిన సౌందర్య మనబడు ద్రవ్యమేదో తెలుపుము" అని దేవగురువు భరతుని అడిగినాడు. నృత్తాంగహారములతో కూడుకొనినది, రసభావక్రియలనే ఆత్మగా గలది యగు కైశికీవృత్తి శృంగారరసములో నుత్పన్న మగునది. ఉచితమైన నేపథ్యముతో కూడినది. భగవానుడగు నీలకంఠుడు నృత్యము చేయుచుండగా కైశికీవృత్తిని దర్శించితిని. కాని స్త్రీలు లేకుండా కేవలము పురుషులచే నీ కైశికీవృత్తి ప్రయోగింపబడ లేదు. కావున కైశికీవృత్తిని చక్కగా ప్రయోగించుటకు కావలసిన ఉపకరణముల నిమ్ము అని భరతుడు సమాధానము నివ్వగా మహా తేజస్సుగల అప్సరసలను పరమేష్ఠి మనస్సుతో సంకల్పించి సృష్టి. છે కేశము లేరీతిగా సౌందర్యపోషకములో అట్లే సౌందర్యోపయోగియగు వ్యాపారమును కై శిక్షీవృత్తి యందురు. లాలిత్య మెచట కన్పించినను అది కైశికీవృత్తి వలన వచ్చిన అని గ్రహించ వలెను. కైశికి లేని నాట్యప్రయోగమున సౌందర్యమనబడు విశిష్టత కన్పించదు. కైశికికి కావలసిన ఉపకరణ ద్రవ్యమును కోరుకొనమనగానే సౌందర్యవతులగు స్త్రీలను భరతుడు కోరుటలో నాట్యాచార్యునకు కవిహృదయ గ్రహణయోగ్యత్వ మనబడు గుణ ముండునని సూచింపబడు చున్నది. నర్తించువేళ అంగహారములు సముచితస్థానములయం దలంకరింపబడుట కైశికియొక్క లక్షణములలో నొకటి. పరిపూర్ణమగు నానందముతో నిండి, సుందరాకారుడై, ఆనంద ద నృత్త మున తేలిపోవుచున్న శంకరునినాట్యములో కైశికి మూర్తీభవించగా భరతుడు గ్రహించినాడు. ఉచితమైన నేపథ్యముతో, అనగా యోగ్యమైన వేషముతో కూడియున్నపుడే శైళికి నాట్య మున ఉపకరించ గలదు. అనగా సుకుమారమైన ఆంగికాభినయనములో కైశికీవృత్తి గలదని భావము. కవి, నట, సామాజికుల హృదయముల నావేశించియున్న రసభావముల సవ్యక్తము చేయజాలిన దీకైశికీవృత్తి యని తర్వాత లక్షణము నిచ్చినాడు. ఈ కైశికివృత్తి లేకుండా శృంగారరసమే సిద్ధించదు. తమ తమ హృదయములలో రసము విలసిల్లి పరిపూర్ణమై, లౌకికాతీతమై, పవిత్రముగా కవి, నట, సామాజికులకు భాసించవలయును. ఇట్టి విలాసము స్వాభావికముగా విముఖ చిత్త వృత్తిగల మునులకు కలుగజాలదు. ఒక వేళ యోగసమాధిలో కల్గినను, ఆ విలాసము సమా ధిని వదలిన తర్వాత ఉండదు. కాని సహజముగా ఆర్ద్రహృదయులగు స్త్రీలకే ఇట్టి విలాసము పూర్తిగా కలదు. అందుచే స్త్రీజనులు లేనిది కైశికీవృత్తి ప్రయోగింపబడజాలదని భరతుడు విన్న వించుకొనినాడు. నాట్యాలంకార చతురాః ప్రాధా న్మహ్యం ప్రయోగతః మంజు కేశీం సుకేశీంచ మిశ్రకేశీం సులోచనామ్, సౌదామినీం దేవదత్తాం దేవసేనాం మనూరమామ్ సుదతీం సుందరీంచైన విదగ్ధం వివులాంతథా, 47 48<noinclude><references/></noinclude> e153qo4vqmzq4z1svzknlvgehp17ltm 104 255384 616348 2026-11-12T03:57:35Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '12. 6.0 సుమాలాం సస్తతించైవ సుననాం సుముఖీంతధా మాగధీ సర్జునీంచైన సరలాం కేరలాం ధృతిమ్, సంచాం సపుష్క లాం చైవ కలభంచైవ మే దదౌ స్వాతి ర్భాండ నియుక్తస్తు సహఃస్యైః స్వయంభువా, నారదాద్య...' 616348 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>12. 6.0 సుమాలాం సస్తతించైవ సుననాం సుముఖీంతధా మాగధీ సర్జునీంచైన సరలాం కేరలాం ధృతిమ్, సంచాం సపుష్క లాం చైవ కలభంచైవ మే దదౌ స్వాతి ర్భాండ నియుక్తస్తు సహఃస్యైః స్వయంభువా, నారదాద్యాశ్చ గంధర్వా గానయోగే నియోజితాః 140 50 నాట్యమునకు వైచిత్ర్యమును, విశిష్టతను కైశికీవృత్తితో తీసికొనివచ్చువారు, చతురు గాండ్రు సగు నప్సరసలను కైశికీప్రయోగముతో భరతున కప్పగించెను. నాట్యాలంకారమును తెచ్చునవి స్వభావములగు లీల, విలాసము మొదలగు పదిగుణములు, యత్న జములగు శోభా, కాంతి మొదలగు నేడు గుణములు కూడ నగుచున్నవి స్వభావసిద్ధములు, యత్న సిద్ధములు నగు గుణములవసరమగుటచే మునికన్యలు కైశిభివృత్తిని ప్రయోగించలేరు. అందుచే మంజు కేశి, సుకేశి, మిశ్రకేశి, సులోచన, సౌదామిని, దేవదత్త, దేవసేన, మనోరమ, సుదతి, సుందరి, విదగ్ధ, విపుల, సుమాల, సునంద, సుముఖి, మాగధి, అర్జుని, సరల, కేరల, ధృతి, నంద, పుష్కల, కలభ మొదలుగాగల ఇరువది ముగ్గురు అప్సరసలు సృష్టించబడినారు. దీనితో నాల్గు వృత్తులతో కలసిన నాట్యము సిద్ధించగలదు. నాట్యమునకు గీతాతోద్యములు కూడ నవసరములు, అందుచే పుష్కర వాద్యమును నిర్మించిన స్వాతి యను ఋషి, పణన మృదంగాది వాద్యములలో ప్రసిద్ధులైన స్వాతి యొక్క శిష్యులు, నారదుడు మొదలుగాగల గంధర్వులు, సుషిరాతోద్యాది గానమునకై నాట్యా చార్యుడగు భరతున కర్పింపబడినారు. ఏవం నాట్యమిదం సమ్య గుృధ్వా సర్వైః సుతై,సహా, స్వాతి నారద సంయుక్తో వేద వేదాంగ కారణమ్ ఉపస్థితో ఒహం లో కేశం ప్రయోగార్ధం కృతాంజలిః. 51 52 వేద వేదాంగములనుండి ఉత్పన్నమైన నాట్యమును పుత్రులతో సహ చక్కగా తెలసికొని, నాట్యప్రయోగమును జరుపదలచి, స్వాతి నారదులతో గలసి, కృతాంజలియై భరతుడు బ్రహ్మను సమీపించెను. 'నాట్యస్య గ్రహణం ప్రాప్తం బ్రూహి కింకరవాణ్య హమ్' ఏతత్తు వచనం శ్రుత్వా ప్రత్యువాచ పితామహః. ‘మహానయం ప్రయోగన్య సమయః సముపస్థితః ఆయం ధ్వజమహః శ్రీమాన్ మహేంద్రస్య ప్రవర్తతే. అత్రేధానీ మయం వేదో నాట్య సంజ్ఞః ప్రయుజ్య తామ్ 53 54 “నాట్యము తెలిసికొనబడినది, శిక్షణలోనికి వచ్చినది. ఇక పై నేమి చేయవలసియున్నది" అని భరతుడు బ్రహ్మ నడిగినాడు. “దైవసంఘటితముగా మహత్తరమైన ఇంద్రధ్వజ మహోత్స వము వచ్చుచున్నది. ఇది ఇంద్రునుద్దేశించిన ఉత్సవము. నాట్యప్రయోగమునకు అనుకూలమైన<noinclude><references/></noinclude> fzmr8dlkvm2z5bepssrz0v2unntik9y 104 255385 616349 2026-11-12T03:57:44Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '4] ఆ ఆంధ్రబారతీ 13 దివ్యమగు సమయముకూడ. కావున నీ సమయమున నాట్య వేదమును ప్రయోగించుము” అని బ్రహ్మ ప్రత్యుత్తర మొసగెను. తత త సస్మిక్ ధ్వజమహే నిహతాసుర దానవే. ప్రహృష్టా వరసంకీర్తే మహ...' 616349 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>4] ఆ ఆంధ్రబారతీ 13 దివ్యమగు సమయముకూడ. కావున నీ సమయమున నాట్య వేదమును ప్రయోగించుము” అని బ్రహ్మ ప్రత్యుత్తర మొసగెను. తత త సస్మిక్ ధ్వజమహే నిహతాసుర దానవే. ప్రహృష్టా వరసంకీర్తే మహేంద్ర విజయోత్సనే పూర్వం కృతా మయా నాందీ హ్యాశీర్వచన సంయుతా. అష్టాంగ పద సంయుక్తా విచిత్రా వేదనిర్మితా తద స్తే=నుకృతి ర్బద్ధా యథా దైత్యాః సురైర్జితాః. సంఫేట విద్రనకృతో ఛేద్య భేద్యాహ వాత్మికా 55 56 57 రాక్షసులు నశింపగా, సంతుష్టులైన దేవతలు మహేంద్రవిజయోత్సనమున స్వేచ్ఛగా విహరించుచుండగా, ఇంద్రధ్వజ మహోత్సవము జరిగినది. "అందు భరతుడు నాట్యప్రయోగ మును జేయించినాడు. నాట్యప్రయోగమునకు పూర్వము వేదనిర్మితము, అష్టాంగపదము లతో కూడినది, ఆశీర్వచనముతో కూడినది, విచిత్రము నగు నంది ప్రయోగించబడినది. రాక్షసులుకలుగజేయు విఘ్నములనుండి రక్షించుటకు, నాట్యమండపమునగల దేవతల నానందింపజేయుటకు, నాంది చాల యవసరము. నాందీ ప్రయోగము పూర్వరంగమున కంగము కాదు. అన్ని పనులు ఆశీః పూర్వకములగుటచే నాట్యము నాందీ పూర్వకము కావలెను. అంగభూతములైన ఎనిమిది పదములుకాని, ఎనిమిది వాక్యములుకాని, ఒకే ఒక మహావాక్య రూపమున నుండుటయే నాందియొక్క ముఖ్య లక్షణము. అందుచేతనే నాంది విచిత్రమైన దనినాడు. ఈ పదములుగాని, వాక్యములుగాని ఎనిమిది, లేక పన్నెండు, లేక నాలుగు, లేక పదునారు ఉండవచ్చునని తర్వాత అలంకారికులు సిద్ధాంతము చేసినారు, నాంది కాగానే దేవతలచే రాక్షసులోడిపోయినవిషయము నాట్యరూపమున ప్రయో గించ బడినది. రోషము, శంకా, భయములతో కూడిన వాక్యములతో, శస్త్రయుద్ధము, మల్లయుద్ధములతో నున్న ఈ నాట్యము ప్రయోగింప బడినది. బ్రహ్మాదయో దేవాః ప్రయోగ పరితోషితాః. ప్రదదు ర్మత్సుతేభ్యస్తు సర్వోపకరణానిపై ప్రీతస్తు ప్రథమం శక్రో దత్తవా స్వం ధ్వజం శుభమ్. బ్రహ్మా కుటిలకంచైవ, భృంగారం నరుణః శుభమ్ సూర్య శ్చత్రం, శివస్సిద్ధిం, వాయు ర్వ్యజవమేవచ. విష్ణుః సింహాసనంచైవ, కుబేరో మకుటం తథా, శేషా యే దేవగంధర్వా యక్ష రాక్షస పన్నగాః. తస్మిక్ సదస్యభివ్రేతా నానాజాతి గుణాశ్రయా అంశాంగై ర్భాషితా భావాళ రసాక్షా రూపం క్రియాబలమ్. ద త్తవంతః ప్రహృష్టా స్ర్తీ మత్సుతేభ్యో దివౌకస: 58 59 60 60 61 62 బ్రహ్మ మొదలగు దేవతలు ఈ నాట్య ప్రయోగమువలన సంతుష్టులై భరతకుమారులకు సమస్త ఉపకరణముల నర్పించినారు. ప్రీతుడైన ఇంద్రుడు 'మొట్టమొదటనే శుభప్రదమైన<noinclude><references/></noinclude> tl9xvk2qxof0p886eyw5d22qh6l5dav 104 255386 616350 2026-11-12T03:57:54Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '14 a నాట్యశాస్త్రమ్ 6. 9 ధ్వజము నిచ్చెను. పూజ కుపయోగించునది, విఘ్నములను శాంతిపరచునది ధ్వజము. విదూషకున కుపకరించు వక్రదండమును బ్రహ్మ, పారిపార్శ్వకులకై భృంగారమును వరుణుడు, ఛత్ర...' 616350 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>14 a నాట్యశాస్త్రమ్ 6. 9 ధ్వజము నిచ్చెను. పూజ కుపయోగించునది, విఘ్నములను శాంతిపరచునది ధ్వజము. విదూషకున కుపకరించు వక్రదండమును బ్రహ్మ, పారిపార్శ్వకులకై భృంగారమును వరుణుడు, ఛత్రమును సూర్యుడు, దైవీ మానుషీయను సిద్ధులను శివుడు, వింజామరములను వాయువు, రాజభూమిక కై సింహాసనమును విష్ణువు, మకుటమును కుబేరుడు ఇచ్చినారు. సభాసదులకు అభిరుచిని కల్గించునవి, నానాజాతి గుణాశ్రయములు నగు వారభినయములను, విభావాది భావములకు, రతిహాసాది రసములను, ఆంగికాభినయమునకు కావలసిన రూపమును, చేష్టను, బలమును, శేషించిన దేవతలు, గంధర్వులు, యక్షులు, రాక్షసులు, పన్నగములు వారి వారి అంశల ననుసరించి అర్పించినారు. ఏవం ప్రయోగే ప్రారభే దైత్య దానవ నాశనే. అభనక్షా క్షోభితా! సర్వే దైత్యా యే తత్ర సంగతాః విరూపాక్ష పురోగాంశ్చ విఘ్నా నుత్పాదయంతి తే. 'నేత మిచ్ఛామ హే నాట్య మేత దాగమ్యతా' మితి రసు సురైః సార్ధం విఘ్నా మాయా ముపాశ్రితాః. వాచ ' శ్చేష్టాం స్మృతించైన స్తంభయంతిస్మ నృత్య తామ్ 63 64 65 దైత్య దానవ నాశన మనబడు నాట్య ప్రయోగము ప్రారంభింపబడగా, విరూపాక్షుని నాయకత్వమున అచటకువచ్చిన రాక్షసులు జోభిల్లినవారై, “ఇట్టి నాట్యము మాకకర లేదు; రానీ, చూచెదముగాక” అని తలచి, మాయారూపమున విఘ్నములు చేయసాగిరి. దానితో నృత్యము చేయు వారలకు వాక్కు, ఆంగికాభినయము, స్మృతి స్తంభించిపోయినవి. తథా విధ్వంసనం దృష్ట్వా సూత్రధారస్య వేవరాట్ . 'కస్మాత్ ప్రయోగ వైషమ్య' మి త్యుక్త్వా ధ్యాన మావిశత్ అథా పశ్య త్సదోవిఘ్నేః సమంతా త్పరివారితమ్. సహేతరైఃసూత్రధారం నష్టసంజ్ఞం సంజ్ఞం జడీకృతమ్ ఉత్థాయ త్వరితం శక్రః గృహీత్వా ధ్వజ ముత్తమమ్. సర్వరత్నోజ్జ్వలతనుః కించి లోచనః రంగపీఠగతాజ్ విఘ్నా నసురాంశ్చైవ దేవరాట్. జర్జరీకృత స్తా న జర రేణ సః 66 67 68 69 నాట్యప్రయోగమున సూత్రధారునకు, నటులకు సంభవించిన ప్రమాదమును ఇంద్రుడు కనుగొని, 'ప్రయోగమునకీ విషమస్థితి యెట్లు వచ్చినది?' అనిపలికి ధ్యాన సమాధిలో మగ్ను డాయెను. ఆ సమాధిలో నాట్యసభ అన్ని వైపుల విఘ్నములచే నావరింపబడినదని, సూత్ర ధారునితో బాటు ఇతర నటులుగూడ స్పృహలేక పడిపోయినారని గ్రహింపగలిగెను. సమస్త రత్నాభరణములతోను ఉజ్జ్వలముగా నున్న శరీరముతో, కొంచెము పైకి తిరిగిన కన్నులతో ఇంద్రుడు త్వరగా. లేచి, ఉత్తమమైన తన ధ్వజమును స్వీకరించెను. ఆ ధ్వజముతో రంగపీఠ మునగల విఘ్నములను, రాక్షసులను చూర్ణముగా చేయబడిన దేహములు కలవారినిగా జేసెను.<noinclude><references/></noinclude> 5wylrvv303621ld06q1pd3388sohviy 104 255387 616351 2026-11-12T03:58:06Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'ంధ్ర భారతీ నిహతేషుచ సర్వేషు విఘ్నేషు సహదానవైః. సంప్రహృష్య మాహుః సర్వే దివౌకసః 'అహో ప్రహరణం దివ్య మీద మా సాదితం త్వయా. జర్జరీకృత సర్వాంగా యేనైతే దానవాః కృతాః యస్మా దనేన తే వ...' 616351 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>ంధ్ర భారతీ నిహతేషుచ సర్వేషు విఘ్నేషు సహదానవైః. సంప్రహృష్య మాహుః సర్వే దివౌకసః 'అహో ప్రహరణం దివ్య మీద మా సాదితం త్వయా. జర్జరీకృత సర్వాంగా యేనైతే దానవాః కృతాః యస్మా దనేన తే విఘ్నా: సాసురా జర్జరీకృతాః. తస్మాజ్జర్జర ఏవేతి నామతో యు భవిష్వతి ముదయాస్యంతి హింసకాః. శేషా యేచైన హింసార్థ ముసు దృష్ట్వానం జర్జరం తే2పి గమిష్య క్త్యేన మేశతు' 15 70 71 72 73 సమస్త విఘ్నములు, రాక్షసులు నశింపగా సంతోషించిన వారై దేవతలీ క్రిందిరీతిగా ఇంద్రునితో పలికిరి. “నీచే దివ్యమైన వధ చేయబడినది. దానవుల సకలావయవములు జర్జరీ కృతములు, అనగా చూర్ణముగా చేయబడినవి. విఘ్నములు కూడ జర్జరీకృతములై నవి. అందుచే నీ ధ్వజము జర్జరమనిపించుకొనగలదు. నాట్య ప్రయోగమునకు విఘ్నములు కలుగ జేయవలయునని హింసకులెవ్వరైన వచ్చి లేని, ఈ జర్జరమనబడు ధ్వజమును చూడగనే ఈ రాక్షసులు వచ్చినస్థితికి నారును రాగలరు.” 74 75 76 'ఏవ మే స్త్వితి' తతః శక్రః ప్రోవాచ తాజ్ సురా- 'ర భూతశ్చ సర్వేషాం భవిష్య త్యేష జర్జర: ప్రయోగే ప్రస్తుతే హ్యేవం స్ర్పీతే శక్రమహే పునః. త్రాసం సంజనయంతిస్మ విఘ్నాః శేషాస్తు నృత్యతామ్' దృ తేషాం • వ్యవసితం మదరే విప్రకార జమ్. ఉపస్థితోZహం బ్రహ్మాణం సుతైః సర్వైః సమన్వితః ‘నిశ్చితా భగవ౯ విఘ్నా నాట్యస్యాస్య వినాశనే. అభ్య రవిధిం సమ్య గాజ్ఞాపయ సురేశ్వర' దేవతలనిన మాటలకు 'అట్లే యగుగాక ' యని పలికి ఇంద్రుడు దేవతలతో నిట్ల “జర్జరమనబడు ఈధ్వజము అందరను రక్షించునది కాగలదు. ఉత్సాహజనక మగు ఇంద్రోత్సవ మున నాట్యప్రయోగము జరుగుచుండగా ఈ ధ్వజము విఘ్నములకే భయము కల్గించకలదు. ఇతరులు నృత్యము చేయుదురు గాక.” 77 భరతునికొరకై చేయబడిన ఈ శత్రువధను, దేవతలు చేసిన పనులను చూచి, పుత్రు లతో కలసి భరతుడు బ్రహ్మవద్దకు వచ్చి ఇట్లనెను. "నాట్య వినాశమునకువచ్చు విఘ్నములు నివారింప బడినవి. దేవేశ్వరుడవైన నీవే నాట్య మండపము నేరీతిగా, రణీంపవలయునైూ తెలియజేయవలసి యున్నది. " తతశ్చ విశ్వకర్మాణం బ్రహ్మోవాచ ప్రయత్నతః. 'కురు లక్షణసంపన్నం నాట్య వేశ్మ మహామతే' తతోఒచి రేణ కాలేన విశ్వకర్మా మహచ్ఛుభమ్. 78 79<noinclude><references/></noinclude> 15c91rbgpc6lbo57d1vwq3rlqeklgg0 104 255388 616352 2026-11-12T03:58:16Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '16 నాట్యశాస్త్రమ్ సర్వలక్షణ సంపన్నం నాట్య వేశ్మ చకార సం ప్రోక్త వాక్ ద్రుహీణం గత్వా సభాయాంతు కృతాంజలిః. 'సజ్జం నాట్యగృహం దేవ తదవేక్షితు మర్లసి’ తతః సహమ హేంద్రేణ సురైః సర్వ...' 616352 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>16 నాట్యశాస్త్రమ్ సర్వలక్షణ సంపన్నం నాట్య వేశ్మ చకార సం ప్రోక్త వాక్ ద్రుహీణం గత్వా సభాయాంతు కృతాంజలిః. 'సజ్జం నాట్యగృహం దేవ తదవేక్షితు మర్లసి’ తతః సహమ హేంద్రేణ సురైః సర్వైశ్చ నేతరైః. ఆగత స్వరితో ద్రష్టుం ద్రుహిణో నాట్యమండపమ్ 80 81 82 83 84 'లక్షణసంపన్నమగు నాట్యగృహమును నిర్మింపుము' అని బ్రహ్మ విశ్వకర్మ శాజ్ఞ మెసగెను. అతి శీఘ్రకాలములో సకల లక్షణములతో కూడినది, శుభప్రదము నగు నాట్య గృహమును నిర్మించి విశ్వకర్మ సభలోనున్న బ్రహ్మవద్దకు వెళ్ళి కృతాంజలియై 'నాట్య గృహము పూర్తియైనది. దానిని చూచి పరిశీలించుటకు మీరు రావలసినది' అని విన్నవించు కొనెను. అప్పుడు నాట్య మండప కఫమును చూచుటకు బ్రహ్మ త్వరగా వచ్చెను. దృష్ట్వా నాట్యగృహం బ్రహ్మా ప్రాహ సర్వాజ్ సురాం స్తతః. 'అంశభాగై ర్భవద్భిస్తు రక్ష్యోజయం నాట్యమండహా రక్షణే మండపస్యాధ వినియుక్తస్తు చంద్రమాః. లోకసాలా స్తథా దిక్షు విదిశ్వపిచ మారుతాః నేపథ్య భూనూ మిత్రస్తు నిక్షిప్తో వరుణో ఒమ్బరే. వేదికొరక్షణే వహ్ని ర్భాండే సర్వదీ నౌక సః వర్ణా శ్చత్వారఏనాథ స్తంభేషు వినియోజితాగు. ఆదిత్యాశ్చైవ రుద్రాశ్చ స్థితాః స్తంభాంత రేష్వథ ధారణీషు స్థితాభూతాః శాలా స్వప్సరస స్తథా. `సర్వవేశ్మసు యక్షిణ్యో మహీపృష్టే మహోదధిః ద్వారశాలా నియుక్తోతు కృతాంతః కాలఏవచ. స్థాపితౌ ద్వార పాత్రేషు నాగముఖ్యా మహాబలౌ దేహల్యాం యమదండస్తు శూలం తస్యో పరి స్థితమ్. ద్వారపాలౌ స్థితే చోభౌ నియతి ర్మృత్యు రేవచ పార్శ్వేచ రంగవీఠఫ్య మహేంద్రః స్థితవాజ్ స్వయమ్ . స్థాపితా మత్తవారణ్యాం విద్యుత్ దైత్య నిషూదనీ స్తంభేషు మత్త వారణ్యాః స్థాపితాః పరిపాలనే. భూత యక పిశాచాశ్చ గుహ్యకాశ్చ మహాబలాః 85 86 87 88 89 90 నాట్యగృహమును అవలోకించి దేవతలతో బ్రహ్మ ఇట్లు పలికెను. “మీ మీ అంశలతో నాట్యమండపము రక్షింపబడ వలయును. మండపము సౌమ్యప్రకృతితో నుండును గనుక మండప రక్షణకు చంద్రుడు నియోగింపబడుచున్నాడు. నాట్యగృహముయొక్క దిక్కులను లోక పాలురు, మూలలను మరుద్గణములు, ఆహార్యమున కుపకరించు నేపథ్యభూమిని మిత్రుడు, పై భాగమును వరుణుడు, రంగ వేదికను అగ్ని, వాద్యములతో నున్న త్రిపుష్క రమును<noinclude><references/></noinclude> tekus1be5tqv44v3ojc7bum4yhzxr7e 104 255389 616353 2026-11-12T03:58:24Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '5] ఆంధ్ర బార తీ 17 మేఘములు, స్తంభములను బ్రాహ్మణాది నాలుగు వర్ణములయొక్క అధిష్ఠానదేవతలు, స్తంభాంత రములను ఆదిత్యులు రుద్రులు, ధారణులను భూతములు, గవాక్ష నేపథ్యాదులను అప్సరసలు, అన...' 616353 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>5] ఆంధ్ర బార తీ 17 మేఘములు, స్తంభములను బ్రాహ్మణాది నాలుగు వర్ణములయొక్క అధిష్ఠానదేవతలు, స్తంభాంత రములను ఆదిత్యులు రుద్రులు, ధారణులను భూతములు, గవాక్ష నేపథ్యాదులను అప్సరసలు, అన్ని గదులను యక్షిణులు, భూమియొక్క క్రిందిభాగమును మహాసముద్రము, ద్వారశాలను కాలము యముడు, కవాటాత్మకములైన ద్వారములను సాగముఖ్యులను అనంతగుళికులు, గడపను యమదండము, గడప పైభాగమును శూలము రక్షింపవలయును. ద్వారపాలకులుగా నియతి, మృత్యువు కలరు. రంగ పీఠము యొక్క ప్రక్క భాగమున మహేంద్రుడే స్వయముగా గలడు. అచటనేగల మదపుటేనుగుపై విద్యుత్తువలె మెరయుచున్నది, రాక్షసులను సంహరించి సదియు నగు శక్తి స్థాపింపబడియున్నది. స్తంభములపై చెక్కిన మదపుటేనుగులయందు మహా బలముకల భూతములు, యక్షులు, పిశాచములు, గుహ్యకులు కలరు. هم జర్జరేతు విని 4, ఏం వజ్రం దైత్య నిబర్హణమ్. తత్పర్వసు వినిష్స్తాః సురేంద్రా హ్యమితౌజనః శిరఃపర్వస్థితో బ్రహ్మా ద్వితీయే శంకర స్తథా. తృతీయే స్థితో విష్ణు శ్చతుర్థీ స్కందఏవచ పంచమే మహానాగా ః శేష వాసుకి తక్షకా ః- ఏవం విస్ను వినాశాయ స్థాపితా జర్జరే సురాః 91 92 93 “ఇంద్రధ్వజమును రక్షించుటకు రాక్షసులను సంహరింపజాలిన వజ్రాయుధము కలదు. ధ్వజముయొక్క వివిధభాగములను అమిత తేజస్సుగల దేవతలు రక్షించెదరు. అగ్రభాగమును బ్రహ్మ, రెండవ వరుసను శివుడు, మూడవదానిని విష్ణువు, నాల్గవదానిని కుమారస్వామి, ఐదవదానిని ఆది శేషువు, వాసుకి, తక్షకుడు అను మహానాగములు రక్షించగలవు". ఈవిధముగా విఘ్నములను పోగొట్టుటకు జర్జరమున దేవతలు స్థాపింపబడినారు. రంగవీఠస్య మధ్యేతు స్వయం బ్రహ్మా ప్రతిష్ఠితః. ఇష్ట్యర్థం రంగమధ్యేతు క్రియతే పుష్పమోక్షణమ్ పాతాళ వాసిమో యేచ యక్ష గుహ్యక పన్నగాః. అధ స్తాద్రంగవీఠస్య రక్షణే తే నియోజితాః 94 95 'రంగ పీఠముయొక్క మధ్యభాగమున బ్రహ్మయే స్వయముగా ప్రతిష్ఠింపబడియున్నాడు. పూజార్థము రంగ మధ్య భాగమున పూలు వెదజల్లబడుచున్నవి. రంగ పీఠముయొక్క క్రింది భాగమును రక్షించుటకు పాతాళలోక వాసులగు పన్నగములు, యక్షులు, గుహ్యకులు నియమించబడినారు.” 'నాయకం రక్షతీంద్రస్తు నాయి కాంతు సరస్వతీ. విదూషక ' మథోంకారః శేషస్తు ప్రకృతీర్ఘ ర యాన్యేతాని నియుక్తాని దైవతానీహ రక్షణే. ఏతాన్యే వాధిదైవాని, భవిష్యంతో త్యువాచ సః 98 97<noinclude><references/></noinclude> 7eozbqeftuaj1iyzuyyufp1x9vopywx 104 255390 616354 2026-11-12T03:58:34Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '18 నాట్యశాస్త్రమ్ "ఇంద్రుడు నాయుకుని, సరస్వతి నాయికను, ఓంకారము విదూషకుని, శివుడు ఇతర నటీ నటులను రక్షించెదరు. ఈ రక్షణవిధిలో నే యే దేవతలు నియమింపబడినారో వారే ఆయా భాగముల కధిదేవ...' 616354 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>18 నాట్యశాస్త్రమ్ "ఇంద్రుడు నాయుకుని, సరస్వతి నాయికను, ఓంకారము విదూషకుని, శివుడు ఇతర నటీ నటులను రక్షించెదరు. ఈ రక్షణవిధిలో నే యే దేవతలు నియమింపబడినారో వారే ఆయా భాగముల కధిదేవతలు" అని బ్రహ్మ పలికెను. వతస్మి న్నంతరే దేవైః సర్వై రుక్తః పితామహః. 'సామ్నా తానదిమే విఘ్నా, స్థాప్యం తాం వచసా త్వయా పూర్వం సామప్రయోక్తవ్యం ద్వితీయం దానమేవచ. తయోరుపరి భేదస్తు తతో దండః ప్రయుజ్యతే' దేవానాం వచనం శ్రుత్వా బ్రహ్మా విఘ్నా నువాచహ. 'కస్మా ద్భవంతో నాట్యస్య వినాశాయ సముస్థితాః' బ్రహ్మణో వచనం శ్రుత్వా విరూపా బ్రవీ దిదమ్, 'దైత్యై ర్విఘ్న గణై స్సార్ధం సోమపూర్వ మిదంవచః యోజయం భగవతా సృష్టో నాట్య వేదః సురేచ్ఛయా. ప్రత్యా దేశో2య మస్మాకం సురార్ధం భవతా కృతః తన్నైత దేవం క ర్తవ్యం త్వయా లోక పితామహ, యథా దేవా స్తధా దైత్యా స్వత్తః సర్వే వినిర్గ తాః' 98 99 100 101 102 108 ఆ తర్వాత దేవతలందరు బ్రహ్మశీరీతిగా విజ్ఞావన చేసికొనిరి — “సామోపాయముతో మీరే మాటలాడి ఈ విఘ్నముల నాపుజేయించ వలయును. మొదట సామోపాయముతో ప్రయత్నించి, అది విఫలమైన దానముతోను, ఈ రెండును ఫలించనిచో, భేదోపాయము తోను, ఈ మూటికి కుదురనిచో దండోపాయముతో నైనను ఈ కార్యమును సాధించవలయును.” దేవతల వాక్యమును విని "మీ రేకారణమువలన నాట్య వినాశమునకై బయలు దేరినారని” బ్రహ్మ విఘ్నములనెనర్చు దైత్యులను దేశించి పలికెను. ఈ వాక్యమును విని విరూపాక్షుడిట్లు మాటలాడ సాగెను.__"విఘ్నములతోను, రాక్షసులతోను సామోపాయము ననుసరించి పలు చున్నారు. కాని దేవతల ప్రార్థన నాలకించి పూజ్యులకు మీచే ఏ నాట్య వేదము సృష్టింపబడినదో అది మా కవమానకరము. ఆ నాట్య వేదమును మీరు కేవలము దేవతలకొర కే నిర్మించినారు. మీరు జగత్తున కంతటికీ పితామహులు. దేవతలవలె రాక్షనులు సహితము నుండియే జన్మించినారు. కావున ఈ దేవతా పక్షపాతబుద్ధి తగ్గదు.” విఘ్నా నా వచనం శ్రుత్వా బ్రహ్మా వచన మబ్రవీత్. 'అలం పూ మన్యునా దైత్యా విషాదం త్యజతా సఘా, భవతాం దేవతానాంతు శుభాశుభ వికల్పక కర్మ భావాన్వయా పేజీ నాట్యవేదో మయా, కృతః --నై శాంత త్రో. క్షేత్ర భవతాం దేవానాం చానుభావనమ్.' 104 105 106 విరూపాకుని ప్రత్యుత్తరమును విని బ్రహ్మ ఇట్లు పలికెను. "రాక్షసుల గు మీ కిక శోపము తగదు.. గొప్పవారలగు మీరు విపాదమును వదలి పెట్టవలసినది. మీకు, దేవతలకు<noinclude><references/></noinclude> hgowi6no5fk850ta0mcfjhc1c33bodz 104 255391 616355 2026-11-12T03:58:46Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'అంద్ర భారతీ 19 గూడ శుభాశుభ ఫలములను తెల్పునది, కర్మవిపాకమును, భావపరిణామములను చెప్పునది. యగు నాట్య వేదమే నా చేత నిర్మింపబడినది. మిమ్ము విడచి కేవలము దేవతలుగాని, దేవతలను విడచి క...' 616355 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>అంద్ర భారతీ 19 గూడ శుభాశుభ ఫలములను తెల్పునది, కర్మవిపాకమును, భావపరిణామములను చెప్పునది. యగు నాట్య వేదమే నా చేత నిర్మింపబడినది. మిమ్ము విడచి కేవలము దేవతలుగాని, దేవతలను విడచి కేవలము మీ రేగాని ఈ నాట్యమును అనుభవింపలేరు. మీ ఉభయులకు నిది ముఖ్య మైనది యగుటచే మీరావిధముగా భావింప నక్కర లేదు.” ధర్మాధర్మరూపమగు శుభాశుభఫలమును సుఖదుః ఖాత్మకముగా చూపునది నాట్య వేదము. ఇది కర్మభా వాస్వయాపేక్షకము. కర్మయనగా ధర్మాధర్మవిషయమగు కృత్యములు. భావమనగా ఆశయము. అన్వయమనగా సదాచారకులాదికము. వీటన్నిటి సహకారముగలది నాట్యము. 'త్రైలోక్యస్యాస్య సర్వస్య నాట్యం భావాను కీర్తనమ్' శరీరము కలిగి, “ముల్లోక ములయందు సకలభావములకు అనుకీర్తనమైనది నాట్యము.” నాట్యమునకు కావ్యమునకు భేదము లేదు. కావ్యము భావనచే సమున్మిషతము. ఈ అనుభూతిలో విభావాదు లకు సాధారణీకరణము కల్గుచున్నది. గుణాలంకార మమోూహర శబ్దార్థ లోకోత్తరమైన రసమునే ప్రాణముగా గలిగిన కావ్యమున హృదయసంవాదము కలదు. అందు కలుగు చిత్తవృత్తి నటీ నటుల చిత్తవృత్తులలో నిమగ్న మగుచున్నది. తద్వారా విషయావ లోకనమున దానిలో సంతర్లీనమైన తత్త్వమే అనుభూయమాన మగును. ఈ అనుభూతి అలౌకికము, లోకోత్తరమునై లోకోత్తరదర్శన శ్రవణములు నాశ్రయించుకొని వచ్చుచున్నది. నిర్మలమైన అద్దమువలెనున్న హృదయపద్మముగల సహృదయునకు అభినయముద్వారా తన్మయీభవనము కలుగుచున్నది. ఈ తన్మయీ భవనము దేశకాలముల కతీత మగుట చే మిథ్యాసంశయ సంభావనాదులకు విలక్షణమైన జ్ఞానము మెసగజూలినది. రామ రావణాదుల తమయందారోపించుకొని నటులు ప్రయోగకుశలులు కాగా, హృద్యవస్తువులచేత, గీతాతో ద్యములచేత సంస్కరింపబడిన మనస్సునకు విషయముతో సభేదబుద్ధి కలుగును. అప్పుడు తన ఆత్మలో, తన ఆత్మద్వారా, సహృదయుడు జగత్తును చూడగలుగుచున్నాడు. కాగా సహృదయుని సంవేదనలో విశ్వమంతయు సంవిజ్ఞాతీయమగుచున్నది. దీనివలన ఉత్తమకావ్య నాట్యములలో ఆత్మానుభూతియే కలుగును గనుక నిని ధర్మబాహ్యములు కాజాలవు. అందుచే కావ్య నాట్యముల ననుశీలించుటవలన శుభము నాచరించుట, అశుభము ననాదరించుట కలదు. ఇట్టి సంవేదనాలాభమువలన నాట్యము భావములకనుకీర్తన మగుచున్నది. అనుకీర్తన మనగా అనువ్యవసాయము. దీనినే స్వసంవేదన మందురు. అనగా కావ్యము జగత్తును అనుక రించునది గాదని భావము. పరుని చేష్టను అనుకరించుట హాస్యలక్షణము. నాట్యము హాస్య ప్రాయమైనది కాదని గుర్తుంచుకొనవలయును. రాముని శోకమునకు సదృశమగు శోకమును నటు డభినయించుట లేదు. రాముని శోకమునకు సజాతీయమగు శోకమునే నటుడభినయించు చున్నాడు గాని, దానికి సదృశమగు దుఃఖమును గాదు. స్వశరీరము పైని యభిమానము, దేశకాలో వహితత్వము, నటున కాహార్యముచే నివర్తింప బడుచున్నవి. రామాది శబ్దములచే నటుడు వ్యవహరింపబడుచున్నాడు. హృద్యములగు<noinclude><references/></noinclude> scorc4arlebyjt8h5fq701t09z50je4 104 255392 616356 2026-11-12T03:58:54Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'నాట్యశాస్త్రాలు >> గీతాదులు వెంటరా నటుడు ప్రయోగవశగతు డగును; అప్పుడు నాలుగు విధములగు అభినయములతో నటుని స్వరూపము మరుగుబడ గలదు. అట్టి నటుడు హృదయసంవాదమును తెచ్చి తన్మయీభవనము...' 616356 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>నాట్యశాస్త్రాలు >> గీతాదులు వెంటరా నటుడు ప్రయోగవశగతు డగును; అప్పుడు నాలుగు విధములగు అభినయములతో నటుని స్వరూపము మరుగుబడ గలదు. అట్టి నటుడు హృదయసంవాదమును తెచ్చి తన్మయీభవనము కలుగజేయజాలినవా డగును. ఆ నటుని ప్రయోగములో కన్పించు సుఖదుఃఖాకారమగు చిత్తవృత్తిరూపముచే నావిష్టమైన స్వసంవిదానంద ప్రకాశమయమైన దే నాట్యము. అందుచే నీ నాట్యము విచిత్రమై, అలౌకికానందమయమగు రసాస్వాదమును కలుగజేయుచున్నది. ఇటువంటి ఆనందము ననుభవింపజేయగల్గిన వస్తువును నాట్య మందురు. ఈ నాట్యయు జ్ఞానాకారము. ‘క్వచి ద్ధర్మః క్వచి స్క్రీడా క్వచిదర్థః క్వచిచ్ఛమః. క్వచిద్ధాస్యం క్వచిద్యుద్ధం క్వచిత్కామః క్వచిద్వధః ధర్మో ధర్మ ప్రవృత్తానాం కామః కామోపసేవినామ్. నిగ్ర హెూ దుర్వినీతానాం వినీతానాం దమక్రియా క్షీ బానాం 3 జనన ముత్సాహః శూరమానినామ్. 107 108 109 అబుధానాం విబోధశ్చ వైదుష్యం విదుపామపి ఈశ్వరాణాం విలాసశ్చ స్థైర్యం దుఃఖార్దితస్యచ. అర్థోపజీవినా మరో ధృతి రుద్విగ్న చేతసామ్ 110 నానాభావూప సంపన్న నానావస్థాంతరాత్మకమ్. లోకవృత్తానుకరణం నాట్యమేత న్మయా కృతమ్. 111 ముల్లోకములలోని భావములు నాట్యమున కలవని చెప్పబడినది. అవి ఏరీతిగా కలపూ చెప్పుచున్నాడు. “కొన్ని నాటకములలో ధర్మము, కొన్నింట క్రీడ, మరికొన్నిటిలో అర్ధ అర్ధము, వేరొకచో శమము, మరొక్కచో హాస్యము, ఇతరత్ర యుద్ధము, ఇంకొకచో శామము, అన్యత్ర వధ ప్రధానముగా గలవు." ధర్మార్థములుగల చోట్ల ఉత్సాహము, క్రీడగలనాట్యమున విస్మయము, శమమున్న చోట నిర్వేదాదులు, హాస్యమున్న చోట హాసము, యుద్ధము చెప్పిన వేళ రౌద్రాదులు, కామమును పల్కినచోట రతి, వధ యున్నచోట క్రోధ, భయ, జుగుప్సా, శోకములు అనునవి స్థాయి భావములుగా కన్పించగలవు. ధర్మప్రధానమైనది నాటకముగాని, ప్రకరణముగాని యగును. క్రీడాప్రధానమైనది భాణము, అర్థప్రధానమైనది ప్రకరణము అని వ్యాఖ్య ధర్మప్రధానమైనది ఛలితరామ మనబడు నాటకము. స్వప్న వాసవదత్త దత్త: క్రీడాప్రధానమైనది. ఇట్లే మిగిలినవాటికి ఉచితములగు ఉదాహరణలను గ్రహించవలెను. మరియును ఒకే నాటక ములో. ఈ వివిధ విషయములు కన్పించగలవు. అట్టిదే అభిజ్ఞాన శాకుంతలము. చేసికొనవలెను. "ధర్మప్రవృత్తి గలవారికి ధర్మము, కాముకులకు కామము, దుష్టులకు నిగ్రహము, వినీతులకు దమము నాట్యమున కన్పించ గలవు. నపుంసకులకు. ధార్జ్యము మానవంతులగు శూరులకు ఉత్సాహము, తెలివి లేనివారికీ విబోధము, విద్యాంసులకు<noinclude><references/></noinclude> 8sf3kartg2kvggquozjhif8abvffhwp 104 255393 616357 2026-11-12T03:59:04Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '6] ఆంధ్ర భారతీ 21 స్మృతి, మతి మొదలైనవి, ప్రభువులకు విలాసము, దుఃఖముతో క్రుంగి కృశించువారికి వ్యవసాయాత్మక మగు ఉత్సాహము, ధనమునకై ప్రాకులాడువారికి ధనము, చి త్రజోభగల వారికి ధైర్య...' 616357 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>6] ఆంధ్ర భారతీ 21 స్మృతి, మతి మొదలైనవి, ప్రభువులకు విలాసము, దుఃఖముతో క్రుంగి కృశించువారికి వ్యవసాయాత్మక మగు ఉత్సాహము, ధనమునకై ప్రాకులాడువారికి ధనము, చి త్రజోభగల వారికి ధైర్యము నాట్యమున, శాన్యమున గలవు. కావున వివిధభావముతో కూడినది, సకల అవస్థా సన్ని వేశములతో నున్నది, లోకవృత్తము ననుకీర్తనము చేయునదియు నగు నాట్యము బ్రహ్మచే నిర్మింపబడినది. 'ఉత్తమాధమ మధ్యానాం నరాణాం కర్మసంశ్రయమ్. హితోపదేశ జననం ధృతి క్రీడా సుఖాదికృత్ 112 దుఃఖార్తానాం శ్రమార్తానాం శోకార్తానాం తపస్వినామ్. 113 విశ్రాంతి జననం కాలే నాట్యమేత ద్భవిష్యతి ధర్మ్యం యశస్య మాయుష్యం హితం బుద్ధివివర్ధనమ్. లోకోపదేశ జననం నాట్య మేతద్భవిష్యతి. 114 "ఉత్తములు, మధ్యములు, అధములు నగు మానవులకందరకు నాట్యము వారు వారు చేయవలసిన కృత్యములను, విధులను తెలుపునది. హితోపదేశకరమగుచున్నది. ధైర్యమును, క్రీడకుపకరించు విస్మయోత్సాహములను, సుఖమును కలుగజేయునది. దుఃఖముచేత, శోకము చేత, శ్రమవలన క్షోభించువారికి, తపస్యులకు నాట్యము విశ్రాంతి సినగి వారి వారి కష్టము లను, దుఃఖములను నివారింపగలదు. ధర్మమునకు విరుద్ధము కానిది, లోక ములో ప్రసిద్ధిచెందు టకు హేతుభూతమగు విషయమును చూపునది, ఆయుర్వృద్ధికరము, హితకరము, బుద్ధిని వృద్ధిని పొందింపజేయునది నాట్యము. కావ్యనాట్యములు గురువువలె ఉపదేశము చేయవు. కాని బుద్ధిని నిర్మలము చేసి, వృద్ధిపొందునట్లు చేయగలవు. ఈ విధముగా ప్రజలకు మంచి ఉపదేశము నీయజాలినది నాట్యము.” . మహత్తరమైన తత్వము ఆత్మరూపమున, అనగా సంవిద్రూపమున, కావ్యనాట్యము లలో భాసించును. ఈ తత్వమునకు మించిన ధర్మము లేదుగనుకనే కావ్య నాట్యములలో కన్పించు విషయము భావనావాహినిలో పరిష్కృతమై లోకోత్తరమైన ధర్మోపదేశరూపమున సహృదయులచే గ్రహింపబడుచున్నది. 'నత జ్ఞానం నత సా విద్యా నసా కలా నాసౌ యోగో నతత్కర్మ నాట్యే స్మి వ్య న్నదృశ్యతే 115 “స పద్వీపములలోను, ముల్లోకములలోను గల భావముల కనుకీర్తనరూపనగు నాట్య మున నేది హృదయగోచరము కాదో అట్టి జ్ఞానము, శిల్పము, విద్య, కళలు, 'యోగము, కర్మలు లేనే లేవు.” జ్ఞానమనగా ఆత్మజ్ఞానము. శిల్పమనగా మాలా చిత్ర పుస్తాది యోజనము. దండనీతి మొదలగునవి విద్యలు. గీత వాద్యాధిక వం 'ములు కళలు. లింటిని చక్కగా మోజించుటయే యోగము. యుద్ధ నియఃద్ధాది వ్యాపారమే కర్మ. ఇవన్నియు కావ్యజగత్తునుండి, అనగా U.<noinclude><references/></noinclude> sy13z79oq9915hgrj0oovhyq0aczszn 104 255394 616358 2026-11-12T03:59:14Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '22 నాట్య శాస్త్రమ్ అం భావనావాహీనినుండి, వ్యావహారిక జగమును చేరుచున్న విగనుక లౌకిక జగత్తునకు కావ్యజగమే మాతృక యగుచున్నది. తద్విపర్యయము కాదని తెలియవలెను. "తన్నాత్ర మన్యుః కర్...' 616358 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>22 నాట్య శాస్త్రమ్ అం భావనావాహీనినుండి, వ్యావహారిక జగమును చేరుచున్న విగనుక లౌకిక జగత్తునకు కావ్యజగమే మాతృక యగుచున్నది. తద్విపర్యయము కాదని తెలియవలెను. "తన్నాత్ర మన్యుః కర్తవై్యూ భవద్భి రామరాజ్ ప్రతి. సప్తద్వీపానుకరణం నాట్యమేత ద్భవిష్యతి. యేవానుకరణం నాట్య మేతత్తద్య స్మయా కృతమ్. దేవానా మసురాణాంచ రాజ్ఞా మథ కుటుం బినామ్ బ్రహ్మర్షీణాంచ విజ్ఞేయం నాట్యం వృత్తాంత దర్శకమ్. 116 117 118 “అందువలన రాక్షసులగు మీరు దేవతలను చూచి కోపగించనక్కరలేదు. నాట్యమున దేవతల ప్రసక్తియేలేదు. వారికీ ప్రాధాన్యము లేదు. ఏడుద్వీపములలోని భావములకు ననుకీర్తన మైనది నాట్యము. అట్టి నాట్యమే నాచే నిర్మింపబడినది. దేవతలు, రాక్షసులు, రాజులు, గృహస్థులు, బ్రహ్మర్షులు అనువారల వృత్తాంతమును చూపునదియే నాట్యమని తెలిసికొనవలెను.” నాట్యము దేవతలకొరకే చేయబడినదని, రాక్షసుల నవమానపరచునదని చెప్పిన వాక్యములకీ పంక్తులలో బ్రహ్మచే చక్కని సమాధానమీయబడినది. ములతో 'యోజయం స్వభావూ లోకస్య సుఖదుఃఖ సమన్వితః 119 స్కోత్గా ద్యభినయోపేతో నాట్య మిత్యభిధీయతే, “సుఖదుఃఖములతో కలసియున్న ఈ లోకముయొక్క స్వభావము అంగికాది అభినయ అన్వితముకాగా నాట్యమని పిలువబడుచున్నది.” లోక స్వభావము కేవలము సుఖాత్మకముకాదు, కేవలము దుఃఖాత్మకముగూడ కాదు. సుఖదుఃఖములు రెండును అతి సన్నిహిత సంబంధము కలిగియుండును. నాట్యముకూడ సుఖ దుఃఖములతో పూర్తిగా సమ్మిశ్రితమై యున్నది. రతి, హాస, ఉత్సాహ, విస్మయము లను స్థాయిభావన 'వములు సుఖస్వభావముతో భాసించునవి యని మనమనుకొనుట గలదు. కాని రతి స్థాయిభావములో అన్యవిషయములపై కొంత ద్వేషము, ప్రేమించిన విషయమున కేమి వాటి ల్లుమో యను భయము, అపాయభీరుత్వము కన్పించుటచే కొంత దుఃఖాంశ గలదు. తాత్కా లికమైన స్వల్పదుఃఖముకూడ హాసమున గలదు. తాత్కాలిక దుఃఖాయాసములు ఉత్సాహ మందు, క్షణిక సుఖము విస్మయమున కన్పించుచున్నవి. క్రోధ, భయ, శోక, జుగుప్స లను స్థాయిభావములు దుఃఖాత్మకములని అందరకు తెలిసిన విషయమే. భావనాకాంక్షయే ప్రాణ ముగా గలిగి సుఖదుఃఖాను వేధతోనున్నది క్రోధము. కలిగిన తాత్కాలిక దుఃఖమును పోగొట్టు కొనవలె నను కాంక్షతో సుఖమును భావించుట భయావస్థలో కన్పించుటచే నిచటగూడ సుఖాంశగలదని స్పష్టమగుచున్నది. తన అభీష్టవిషయము నశించుటవలన జన్మించి, గతించిన సుఖస్మరణతో నుండునది శోకము. జుగుప్సలో సహితమి సుఖాంశ కొంత గలదు. ఇదే రీతిగా సంచారిభావములలో కూడ సుఖముఃఖములు రెండును కలవు. కావున సంవత్సం వేదన లోని ఈ భావములన్నియు సుఖదుఃఖాత్మక ములని సిద్ధనుగుచున్నది.<noinclude><references/></noinclude> rpasarph22nmk8snb9bi43h8dw6q0pl 104 255395 616359 2026-11-12T03:59:24Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'ఆంధ్ర భారతీ 23 సుఖదుఃఖాత్మకములై న న ఈ భావములే నాట్యమున గూడ అంగాద్యభినయె శశములై కన్పించుచున్నవి. ఆంగికాద్యభినయము ద్వారా ప్రత్యక్షముగా భాసించునవిధానములు. ఈ భావములను సామాజి...' 616359 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>ఆంధ్ర భారతీ 23 సుఖదుఃఖాత్మకములై న న ఈ భావములే నాట్యమున గూడ అంగాద్యభినయె శశములై కన్పించుచున్నవి. ఆంగికాద్యభినయము ద్వారా ప్రత్యక్షముగా భాసించునవిధానములు. ఈ భావములను సామాజికులనబడు ప్రేక్షకులక భిముఖముగా తెచ్చి, వారి హృదయ ను ప్రవేశ మున కుపకరించునది అభినయమనబడుచున్నది. విభావ, అనుభావ, వ్యభిచారి భావముల సంయోగముచే శృంగారాది రసములు సిద్ధించుచున్న వని మున్ముందు చెప్పబడగలదు. అభిన యము ద్వారా శృంగారాది రసములు సంవిద్దర్పణము నావహించగలవు కనుకనే నాట్యము ధర్మామ్నాయరూపమని చెప్పబడుచున్నది. అట్టి ధర్మామ్నాయము సుఖదుఃఖములతో పూర్తిగా నవ్వితమైనది. "వేదవిద్యేతి హాసానా మాఖ్యాస పరికల్పనమ్ వినిూదజననం లోకే నాట్యమేత ద్భవిష్యతి. " 120 “వేదవిద్యలయందు, ఇతిహాసములయందు గల కథా భాగములను ప్రయోగించు నాట్యము లోకములో విమోూదజనకము కాగలదు.” ఏతస్మిన్నంత రే దేవా సర్వావాహ పితామహః 'క్రియతా మద్య విధివ ద్యజనం నాట్యమండపే. బలిప్రదానై మైశ్చ మంత్రేషధి సమన్వితైః జ ప్యై ర్భమ్యైశ్చ పానైశ్చ బలిః సముపకల్ప్యతామ్. మర్త్యలోకగతాః సర్వే శుభాం పూజా మవాసస్యాధ 121 122 ఆ తర్వాత దేవతలనందర నుద్దేశించి బ్రహ్మ మరల ఇట్లు పలికెను. — “మంత్రముల తోను, ఓషధీలతలతోను కూడినవి యగు బలిప్రదానముల చేత, హోమములచేత విధిపూర్వ కముగా నాట్యమండపమున యాగమును చేయింపవలెను. జపములతోను, పిండివంటలతోను. పానీయములతోను, బలిప్రదానాదులను చేయింపవలెను. శ్రేష్ఠుడగువాడేది చేసిన దాని నితరు లాచరించుట గలదు కనుక దేవతలు నాట్యమండపమున నీయానమును జేసినచో భూలోక మందలి మానవులందరు చక్కగా నాట్యరంగమును పూజింపగలరు. మానవులట్టి పూజను చేసి శుభమును పొందెదరు గాక. ” 'అపూజయిత్వా రంగంతు నైవ ప్రేం ప్రవర్తయేత్ . అపూజయిత్వా రంగంతు యఃప్రేం కల్పయిష్యతి తస్య తన్నిష్ఫలం జ్ఞానం తిర్యగ్యోనించ యాస్యతీ. యజ్ఞాన సమ్మితం హ్యేత దంగ దైవత పూజనమ్ తస్మా త్సర్వప్రయత్నేన కర్తవ్యం నాట్యయో కృభిః.' 123 124 125 "నాట్యరంగమును పూజింపక ప్రేక్షకులకు నాట్యప్రయోగమును చూపరాదు. అట్లు పూజింపకయే నాట్యప్రయోగమును గావించినచో అట్టివాని జ్ఞానము ఫలరహితమగుటయే<noinclude><references/></noinclude> nw6v138ace5ah3iy2vifqyo1y4hiyv6 104 255396 616360 2026-11-12T03:59:43Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '24 నాట్యశాస్త్రమ్ 0.8 గాక వాడు పశువై జన్మించగలడు. నాట్యరంగమందలి దేవతలను పూజించుట యజ్ఞమువంటి దగుటచేత ఎంత ప్రయత్నమునై నను చేసి నాట్యాచార్యుడు రంగ పూజను చేసితీరవలయును.” నర్తక...' 616360 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>24 నాట్యశాస్త్రమ్ 0.8 గాక వాడు పశువై జన్మించగలడు. నాట్యరంగమందలి దేవతలను పూజించుట యజ్ఞమువంటి దగుటచేత ఎంత ప్రయత్నమునై నను చేసి నాట్యాచార్యుడు రంగ పూజను చేసితీరవలయును.” నర్తకో ఒర్థపతి ర్వాపి యఃపూజాం న కరిష్యతి న నకార యిష్యత్య న్యైర్వా ప్రాప్నో త్యవచయంతు సః . యథావిధి యథాదృష్టం యస్తు పూజాం కరిష్యతి స లవ్స్యతే శుభా నర్థా స్వర్గలోకంచ యాస్యతి'.. ఏనముక్త్వాతు భగవా ద్రుహిణః సర్వదైవతైః రంగపూజాం కురు స్వేతి మామేపం సమచోదయాత్. ఇతి శ్రీభారతీయే నాట్యశాస్త్రి నాట్యోత్పత్తిర్నాము ప్రథమోధ్యాయః. 126 127 128 “నటుడుగాని, నాట్యగృహమును పోషించు ధనాధిపతిగాని రంగదైవతపూజ చేయక పోయినను, లేక చేయించకపోయినను నాశనమును పొందగలడు. విధిప్రకారము, ఆచారము ననుసరించి ఎవడైతే ఈ పూజను చేయుమో అట్టివాడు శుభఫలములను పొంది, అనుభవించి, చివరకు స్వర్గలోకమున నివసించ గలడు" అని దేవతలకందరకు బ్రహ్మ చెప్పి, తర్వాత భరతుని చూచి "రంగపూజను చేయుము” అని ఆదేశించెను. ఇది భరతముని ప్రణీతమగు నాట్యశాస్త్రమున ఆంధ్రభారతియందు నాట్యోత్పత్తి యనబడు మొదటి అధ్యాయము.<noinclude><references/></noinclude> fleem8x03pe50cpqzv0wm5f0frfgiq1 0 255397 616361 2026-11-12T04:02:38Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 [[WP:AES|←]]Created page with '{{తలకట్టు | శీర్షిక = [[../]] | రచయిత = భరతముని | అనువాదం = | విభాగము = నాట్యోత్పత్తి | ముందరి = [[../]] | తదుపరి = [[../ద్వితీయోధ్యాయః/]] | వివరములు = |సంవత్సరం = 1951 }} <pages index="నాట్యశాస్త్రమ్.pdf" from=6 to=29 /> వర...' 616361 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[../]] | రచయిత = భరతముని | అనువాదం = | విభాగము = నాట్యోత్పత్తి | ముందరి = [[../]] | తదుపరి = [[../ద్వితీయోధ్యాయః/]] | వివరములు = |సంవత్సరం = 1951 }} <pages index="నాట్యశాస్త్రమ్.pdf" from=6 to=29 /> [[వర్గం:అలంకారశాస్త్రములు]] kx8vmvoe0x3s1spy9zdoyxaqa4ldsfh 104 255398 616362 2026-11-12T04:04:02Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '7] " ద్వితీయోధ్యాయః భరతస్య వచః శ్రుత్వా ప్రత్యూచు ర్మునయ స్తతః 'భగవాన్ శ్రోతుమిచ్ఛామో యజనం రంగసంశ్రయమ్. అథనా యాః క్రియా స్తత్ర లక్షణం యచ్చ పూజనమ్ భవిష్యద్భి ర్నరై కార్యం కథ...' 616362 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>7] " ద్వితీయోధ్యాయః భరతస్య వచః శ్రుత్వా ప్రత్యూచు ర్మునయ స్తతః 'భగవాన్ శ్రోతుమిచ్ఛామో యజనం రంగసంశ్రయమ్. అథనా యాః క్రియా స్తత్ర లక్షణం యచ్చ పూజనమ్ భవిష్యద్భి ర్నరై కార్యం కథం తన్నాట్య వేశ్మని. ఇహాది ర్నాట్యయోగస్య నాట్య మండ పఏవహి తస్మా తస్యైవ తావత్వం లక్షణం వక్తు మర్షసీ.' 1 2 3 భరతుని మాటలను వినిన తర్వాత మునులిట్లనిరి - "పూజ్యుడా, నాట్యరంగము నుద్దే శించి చేయవలసిన యాగవిధిని వినగోరియున్నాము. నాట్యమండపము లేనిది రంగపూజయే కుదురదు గనుక మండపము నెట్లు చేయవలెను ? దాని లక్షణమేమి? పూజావిధానమేమి ? నాట్యగృహమున మున్ముందు మానవులేపని నెట్లు చేయవలెను? నాట్యోత్పత్తికి ప్రారంభమే నాట్యమండపము గదా. కావున మీరు నాట్యమండపముయొక్క లక్షణాదికము నంతయు చెప్పవలయును.” తేషాంతు వచనం శ్రుత్వా మునీనాం భరతో 2 బ్రవీత్ 'లక్షణం పూజనంచైన శ్రూయతాం నాట్య వేశ్మనః. దివ్యానాం మానసీసృష్టి గృహేషు పవనేషుచ నరాణాం యత్నతః కార్యా లక్షణాభిహితాః క్రియాః. శ్రూయతాం తద్యథా యత్ర కర్తవ్్యూ నాట్యమండ వః తస్య వాస్తుచ పూజాచ యథాయోజ్యా ప్రయత్నతః.' 4 5 B ఆ మునుల వాక్యములను విని భరతుడిట్లు సమాధానమిచ్చెను. — “సంకల్పమాత్రము చేత దేవతలు గృహములను, ఉపవనములను సృష్టించుకొనగలుగుచున్నారు. ఐనను సంకల్పిం చిన విషయమును నిర్మించుటకు జ్ఞానమపేక్షితము. కావున చెప్పబోవు నాట్యమండప నిర్మాణ విధి మానవులకు, దేవతలకు గూడ అవసరము. నాట్యమండపము నేయే లక్షణముల ననుసరించి నిర్మించవలెనూ అట్లు మానవులు ప్రయత్నించి చేయవలెను. కావున నాట్యగృహముయొక్క వాస్తు లక్షణమును, పూజా విధిని వినవలసియున్నది." ఇహ ప్రేగృహం దృష్ట్వా ధీమతా విశ్వకర్మణా త్రివిధః సన్ని వేశశ్చ శాస్త్రతః పరికల్పితః. వికృష్ట శ్చతురస్రశ్చ త్ర్యశ్చైవ తు మండపః తేషాం త్రీణి ప్రమాణాని జ్యేష్ఠం మధ్యం తథావరమ్. ప్రమాణ మేషాం నిర్దిష్టం హస్త దండ సమాశ్రయమ్ 7 బుద్ధిశాలియగు విశ్వకర్మ నిర్మించిన నాట్యగృహమును చూచి శాస్త్రకారులు మూడు విధములగు నాట్యగృహములను శాసించినారు. దీర్ఘ చతుస్రాకారమున నుండునది<noinclude><references/></noinclude> fe8pk33xwurshqe3y3c581uvwmaakk4 104 255399 616363 2026-11-12T04:04:16Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '20 నాట్యశాస్త్రమ్ వికృష్టమని, సమచతురముగా నుండునది చతురస్రమని, త్రికోణాకారముగా నుండునది త్ర్యక్రమని పిలువబడుచున్నది. ఒక్కొక్కదానిలో మరల జ్యేష్ఠము, మధ్యము, అధమము అని మూడువ...' 616363 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>20 నాట్యశాస్త్రమ్ వికృష్టమని, సమచతురముగా నుండునది చతురస్రమని, త్రికోణాకారముగా నుండునది త్ర్యక్రమని పిలువబడుచున్నది. ఒక్కొక్కదానిలో మరల జ్యేష్ఠము, మధ్యము, అధమము అని మూడువిధములగు నాట్యగృహము లేర్పడ గలవు. కాగా వికృష్టమగు నాట్యగృహములు మూడు, చతురస్రములు మూడు, త్ర్య,సములు మూడు కలసి తొమ్మిది యేర్పడుచున్నవి. వీటి కొలతలను మూరలలోను, భారలలోను ఇచ్చుచున్నారు. అణూ రజశ్చ వాలశ్చ లిక్షా యూకా యవ అంగుళంచ తథాహస్తో దండ శ్చైన ప్రకీర్తితః అణపూఒట్టే రజః ప్రోక్తం తాన్యష్టా నాల స్తథా. ఉచ్యతే. వాలా స్వష్టా భవే ల్లి యూకా లిక్షాష్టకం భవేత్ యూకా స్వప్టే యవ్ూ జ్ఞేయోయవా స్వష్టా తథాంగులమ్. అంగుళాని తథా హస్త శ్చతుర్వింశతి రుచ్యతే చతుర్హిస్తో భవేద్దండో నిర్దిష్టస్తు ప్రమాణతః. అనేనైవ ప్రమాణేన వ్యమ్యేషాం వినిర్ణయమ్ 9 10 11 12 మూర యనగా ఎంత యుండుమో, బార యనగా ఎంత యుందుమో నిశ్చయించుటకు ఈ కొలతలలోని విభిన్న సన్ని వేశములు చెప్పబడుచున్నవి. అణువు, రజము, వాలము, లిక్షు, యూక, యవ, అంగుళము, హస్తము, దండము అను తొమ్మిది కొలతలు కలవు. కంటికి సూక్ష్మాతి సూక్ష్మముగా కన్పించునది అణువు. అట్టి ఎనిమిది అణువులు ఒక రజ మగును. ఎనిమిది రజములోక వాలము, ఎనిమిది వాలము లో క లిక్ష. ఎనిమిది లి లీ లొక యూక, ఎనిమిది యూక లొక యవ. ఎనిమిది యనలోక అంగుళము. ఇరువదినాలు అంగుళములోకహ హస్తము లేక మూర . నాలు హా సములు ఒక దండము లేక బార యని భావము. ఈ విధమైన మూర, బొరల కొలతలతో నాట్యమండపముల పరిమాణములు చెప్పబడగలవు. శతంచాస్టౌ చతుఃషష్టి రస్తా ద్వాత్రింశ దేవవా. అష్టాధికం శతం జ్యేష్ఠం చతుఃషష్ఠిస్తు మధ్యమమ్ కనీయస్తు తథా వేళ్ళ హస్తా ద్వాత్రింశ దిష్యతే. 13 14 నూట ఎనిమిది మూరలు పొడవుగల నాట్యగృహమును జ్యేష్ఠమని, అరువదినాలుగు మూరలు పొడవుగలది మధ్యమమని, ముప్పది రెండు మూరలు పొడవుగలది అధమ మని చెప్పబడుచున్నది. దేవానాంతు భవే జ్యేష్ఠం నృపాణాం మధ్యమం భవేత్ శేషాణాం ప్రకృతీనాంతు కనీయః సంవిధీయతే. ప్రమాణం యచ్చ నిర్దిష్టం లక్షణం విశ్వకర్మణా 'ప్రేగృహాణాం సర్వేషాం తచ్చైవహి నిబోధత. 15 16 దేవతాదులను నాట్యరూపమున ప్రయోగించుటకు జ్యేష్ఠమనబడు నాట్యగృహము కావలెను. నృపతిప్రాయులను ప్రయోగించు నాటకాదులకు మధ్యమపరిమాణముగల నాట్య<noinclude><references/></noinclude> 1pytepocefq34l51v19r8gih7ohv041 104 255400 616364 2026-11-12T04:04:26Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'ఆంధ్రభారత 27 గృహ మవసరము. మిగిలిన సామాన్య ప్రజలనే చూపు ధాణ గ్రహసనాదులకు అధమ మన బడు నాట్యగృహము కావలెను. కనుక సకలప్రే గృహములకు విశ్వకర్మచే నిర్దేశించబడిన లక్షణముల నిక వినవలసి...' 616364 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>ఆంధ్రభారత 27 గృహ మవసరము. మిగిలిన సామాన్య ప్రజలనే చూపు ధాణ గ్రహసనాదులకు అధమ మన బడు నాట్యగృహము కావలెను. కనుక సకలప్రే గృహములకు విశ్వకర్మచే నిర్దేశించబడిన లక్షణముల నిక వినవలసినది. చతుఃషష్టిక రాజా కుర్యా దీర్ఘ త్వేన తు మండపమ్ ద్వాత్రింశతంచ విస్తారా మర్త్యానాం యో భవేదిహ. అతఊర్ధ్వం సక ర్తవ్యః కర్తృభి ర్నాట్యమండపం యస్మా దన్య క్తభావంహి తత్రనాట్యం ప్రజేదితి. మండ పే విప్రకృష్టేతు పాఠ్య ముచ్చరిక స్వరమ్ అనిస్సరణధర్మత్వా ద్విస్వరత్వం భృశం ప్రజేత్, యశ్చా ప్యాస్య గతో భావూ నానాదృష్టి సమన్వితః స వేశ్మనః ప్రకృష్టత్వా దజే దవ్యక్తతాం పరామ్. ప్రేగృహాణాం సర్వేషాం తస్మా న్మధ్యమ మిష్యతే యావ త్పాఠ్యంచ గేయంచ తత్రి శ్రవ్యతరం భ వేత్ . 17 18 19 20 21 నాట్యగృహముయొక్క పొడవు అరువది నాలుగు మూరలు. ఇందులో సగభాగమగు ముప్పది రెండు మూరలు మానవుల నాట్యమండపము కాగలదు. నాట్యమండపము నింతకన్న పెద్దదిగా నిర్మించినచో నాట్యము అవ్యక్తము కాగలదు. నాట్యమండపము చాల పెద్దదిగా యున్నచో అతి ప్రయత్నముతో పాఠ్యము బిగ్గరగా ఉచ్చరింపబడినను దూరమున కూర్చొని యున్న సామాజికులకు వినబడక యుండును. నాట్యమండపము చాల చిన్నదైనచో శబ్దము ప్రతిధ్వనించి మాధుర్యమును కోల్పోవగలదు. మండపము పెద్దదైనచో ముఖములో నభివ్య క్తము లగు నానాదృష్టి సమన్వితములైన భావములు అవ్యక్తమగును. జ్యేష్ఠపరిమాణముగల నాట్య గృహమున నాటకాదులను ప్రయోగించుటకు సౌకర్యము లేక పోవుట చేతను, మధ్య మనాట్య గృహముననే పాఠ్యగేయములు చక్కగా వినిపించగలవు గనుకను నాట్యగృహములన్నిటిలోను మధ్యమ పరిమాణముగల నాట్యమండపమే శ్రేష్ఠమైనది. కదా! దేవానాం మానసీ సృష్టి ర్గృహే షూ పననేషుచ యత్న భావాద్వినిష్పన్నాః సర్వే భావాహి మానుషాః, తస్మా దేనకృతై ర్భావై ర విస్పర్ధేత మానుషః మానుషస్యతు గేహస్య సంప్రవక్ష్యామి లక్షణమ్. 22 23 దేవతలు సంకల్పమాత్రముచేత తమ తమ మనస్సులతో గృహములను, ఉపవనము లను సృష్టించుకొనగలుగుచున్నారు. అట్టివారు నాట్యమండపమును సహితము *సృష్టించగలరు సర్వవిషయములు మానవులకు ప్రయత్న లభ్యములు. ప్రయత్నముతో నీ గృహము నిర్మించవలసిన వారు మానవులు. కావున దేవతాకృత్యములనుగూర్చి మానవులు స్పర్ధవహించరాదు. అందువలన మానవుల కుపకరించు నాట్యగృహము యొక్క లక్షణములిక చెప్పబోవుచున్నాడు.<noinclude><references/></noinclude> t2kjg7sm7t05oyh7492cwkls54hfso5 104 255401 616365 2026-11-12T04:04:34Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '28 నాట్యశాస్త్రమ్ భూమే ర్విభాగం పూర్వంతు ప ప్రయోజక తతో వాస్తుప్రమాణేన ప్రారభేత యదృచ్ఛయా. సమా స్థిరాచ కఠినా కృష్ణా గౌరిచ యా భవేత్ భూమిస్తతైన కర్తవ్యః కర్తృభి ర్నాట్యమండపః 2...' 616365 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>28 నాట్యశాస్త్రమ్ భూమే ర్విభాగం పూర్వంతు ప ప్రయోజక తతో వాస్తుప్రమాణేన ప్రారభేత యదృచ్ఛయా. సమా స్థిరాచ కఠినా కృష్ణా గౌరిచ యా భవేత్ భూమిస్తతైన కర్తవ్యః కర్తృభి ర్నాట్యమండపః 24 25 నాట్యగృహమును నిర్మింపదలచిన భూప్రదేశమును నాట్యాచార్యుడు చక్కగా పరీక్ష చేసి, వాస్తుప్రమాణముతో గృహనిర్మాణకృత్యమును శుభసమయమున ప్రారంభించవలెను. నిమ్నోన్నతములు లేనిది, చలించని స్వభావము కలది, చవుడు నేల కానిది, తెలుపు లేక నలుపురంగుతో నున్నది యగు భూమియందు నాట్యమండప కషమును నిర్మించవలెను. ప్రథమం శోధనంకృత్వా లాంగ లేన సముత్కృషేత్ అస్థి కీల కపాలాని తృణ గుల్మాంశ్చ శోధయేత్. “ధయిత్వా నసుమతీం ప్రమాణం' నిర్ది శే తతః పుష్య నక్షత్రయోగేన శుక్ల సూత్రం ప్రసారయేత్. 26 27 28 మొట్టమొదట భూమిని శుద్ధిపరచి, తర్వాత నాగలితో దున్ని, అందలి ఎముకలు, మేకులు, పుర్రెలు, చెట్లవేరులు, ముళ్లు మొదలగు వానిని తీసివేయవలెను. దీనితో నా భూమికి బాహ్యాభ్యంతరములలో శుద్ధి కలుగ గలదు. భూ శుద్ధియైన తర్వాత, పుష్యమానక్షత్రమున తెల్లని సూత్రమును చాచి, నాట్యగృహమునకు కావలసిన ప్రమాణములను పట్టవలెను. కార్పాసం బాల్బజం వాపి మౌంజం వాల్కల మేవచ సూత్రం బుధైస్తు కర్తవ్యం యస్య ఛేదో నవిద్యతే. అర్ధ చ్ఛిన్నే భవే త్సూత్రే స్వామిన మరణం ధ్రువమ్ త్రిభాగ చ్ఛిన్నయా రజ్జ్వా రాజకోపో విధీయతే. ఛిన్నాయాంతు చతుర్భాగే ప్రయోక్తురాశ ఉచ్యతే హస్తా త భ్రష్టయావారి కశ్చిత్త్వపచయో భవేత్ . తస్మా న్నిత్యం ప్రయత్నేన రజ్జు గ్రహాణ మిష్యతే కార్యం చైవ ప్రయత్నేన మానం నాట్యగృహస్యతు. 29 80 31 - నూలుతోగాని, నారతోగాని చేయబడి, తెగిపోనటువంటి దారమును కొలతలకు పట్టవలెను. ఈ దారము సగములో తెగిపోయిన సభాపతి మరణించగలడు. మూడవభాగమున తెగిన రాజకోపమున కీ నాట్యగృహము గురికాగలదు. నాల్గవభాగమున తెగిన నాట్యాచా ర్యుడు నశించగలడు. ఒక వేళ చేతినుండి జారి పడిపోయినను నాశము కలుగగలదు. కావున శ్రద్ధతో, ప్రయత్న పూర్వకముగా నీ సూత్రమును పట్టుకొని నాట్యగృహముయొక్క కొలత లను పట్టవలయును, ముహూర్తే నానుకూలేన తిథ్యా నుకరణేన చ బ్రాహ్మణాం సర్పయిత్వాతు పుణ్యాహం వాచయే త్తతః. శాంతితో యం తతో తతః సూత్రం ప్రసారయేత్ 32<noinclude><references/></noinclude> isreviul16dl5f2dpoy7ak1c5jtqjl7 104 255402 616366 2026-11-12T04:04:42Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '8] ఆంధ్రభారతీ 29 అనుకూలమగు ముహూర్తములయందు శుభతిధి శుభకరణములను చూచి, బ్రాహ్మణు లను చక్కగా తృప్తిపరచి, పుణ్యాహవచనములు చెప్పిన తర్వాత, శాంత్యుదకములను చల్లి, కొలతదారముతో కొలతల...' 616366 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>8] ఆంధ్రభారతీ 29 అనుకూలమగు ముహూర్తములయందు శుభతిధి శుభకరణములను చూచి, బ్రాహ్మణు లను చక్కగా తృప్తిపరచి, పుణ్యాహవచనములు చెప్పిన తర్వాత, శాంత్యుదకములను చల్లి, కొలతదారముతో కొలతలు పట్టవలయును. పునస్తతః . చతుష్షష్టీక రాజు కృత్వా ద్విధా భూతా పృష్ఠతో యో భవేద్భాగో ద్విధాభూతస్య తన్యతు సమ మర్ధవిభాగేన రంగశీర్షం ప్రకల్పయేత్. పశ్చిమేచ విభాగే౬థ నేపథ్యగృహ మాది శేత్ 33. 34 ఇక వికృష్టమనబడు నాట్యగృహములలో మధ్యమ పరిమాణము గల గృహమునకు కొలతల నిచ్చుచున్నాడు డు. వికృష్ట నాట్యమండపముయొక్క పొడవు అరువదినాలుగు మూర లుండును. తూర్పు ప్రక్కనుంచి దారమును పట్టవలెను. ఈ దారముతో అరువదినాలుగు మూరలను రెండు సగ భాగములు చేయగా తూర్పునగల ముప్పది రెండు మూరల ప్రదేశమున ప్రేక్షకులు కూర్చొం దురు. మిగిలిన ముప్పది రెండు మూరలు నాట్యమండపమునకు రాగలవు. దీని వెడల్పు ముప్పది రెండు మూర లుండును. 2 మున్ముందు అ. 63 వ శ్లోకమున రంగ పీఠ ప్రసక్తి గలదు. ఇచ్చట రంగశీర్ష ప్రసం గము గలదు. రంగపీఠ, రంగశీర్షములకు భేదమున్నదా, లేదా? వికృష్టమండప నిరూపణలో రంగశీర్షముసకే స్వరూప ప్రమాణాదికమును చెప్పినాడు. రంగపీఠ శబ్దమును *రంగ వీఠస్య పార్శ్వేతు”, “రంగపీఠప్రమాణతః”, “రంగవీఠం తతః కార్యం" అని మూడుతడవలు ప్రయో గించినాడు. మొదటి రెండు ప్రయోగములలో అనువాదరూపమున నిర్దిష్టమై రంగ పీఠము కన్పించుటచే దీని విధానమును మొదట చెప్పవలసి యున్నది. కానీ ఇచ్చట రంగశీర్షవిధానమే కన్పడుచున్నది. అందుచే రంగపీఠ రంగశీర్షములు భిన్నమైనవి కావని సిద్ధమగును. ఇవి రెండును భిన్నములైనచో వికృష్టమండపమున రంగపీఠముయొక్క- స్థాన ప్రమాణాదిశ ము చెప్ప బడవలసియున్నది. కాని భరతుడు వచించలేదు. చతురశ్ర, త్యశ్ర మండపములలో రంగపీఠ విధానమునే నిర్వచించియున్నాడు. కేవలము వికృష్టమండపముననే రంగశీర్షముండు నని కూడ చెప్పవీలు లేదు. కి అ. 99, 100 శ్లోకములలో చతురశ్రమునగూడ రంగశీర్షమును విధించినాడు. పైగా నేపథ్యగృహమునుండి నికృష్టమండపములో రంగశీర్షమును ప్రవేశించు టకు, చతురశ్ర త్ర్యశ్ర శ్రమండపములలో రంగపీఠమును ప్రవేశించుటకు, ద్వారములను విధిం చుచు, రంగపీఠ రంగశీర్షములకు తాదాత్మ్యమునే గ్రహించినాడు. కావున రంగపీఠ రంగశీర్షములు భిన్నములని చెప్ప వీలున్నదా ? "రంగపీఠం తతః కార్యం నిధి దృష్టేన కర్మణా రంగశీర్షంతు కర్తవ్యం” అనుచో వీటికి వైలక్షణ్యము కన్పించు చున్నది. "పమున్నతం సమంచైనా" అనుచో వికృష్టమండపమున రంగపీఠముకున్న రంగ శిరస్సు ఎత్తుగా ఉండవలెనని కలదు. "సమమర్థ విభాగేన" అనుచో ఎనిమిదిమూరల పొడవుగల రంగ శీర్షమును నిర్మించవలెనని కలదు. కావుననే “రంగపీఠే కర్తవ్యే రంగశిరస్తావదాహ రంగశీర్ష<noinclude><references/></noinclude> dt4hzlir40t4mzlhhp2bhipkml8gsi7 104 255403 616367 2026-11-12T04:04:51Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '30 నాట్య శాస్త్ర మితి" అని, "రంగపీక తచ్ఛిరసో ర్వక్తవ్య శేషం నిరూపయతి" అని మొదలుగా గల వాక్య ములలో అభినవగుప్తుడుకూడ రంగపీఠము వేరు, రంగశీర్షము వేరు అని గ్రహించినట్లున్నది. ఈ రెం...' 616367 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>30 నాట్య శాస్త్ర మితి" అని, "రంగపీక తచ్ఛిరసో ర్వక్తవ్య శేషం నిరూపయతి" అని మొదలుగా గల వాక్య ములలో అభినవగుప్తుడుకూడ రంగపీఠము వేరు, రంగశీర్షము వేరు అని గ్రహించినట్లున్నది. ఈ రెంటికి ప్రయోజనభేదమును గూడ చెప్పినాడు. పాత్రల విశ్రాంతికి, ప్రవేశించువారి గోపనకు, రంగమునకు శోభను తెచ్చుటకు రంగశిరస్సును నిర్మించవలెనని వ్యాఖ్యానించినాడు. అనగా మొదట నర్తనాదికముచే శ్రాంతులై మరల అభినయాంతర ప్రయోగమునకు రంగపీఠమును ప్రవేశించుటకు, అంక మధ్యమున అపటీక్షేపము మొదలగు వాని ద్వారా ప్రవేశించు పాత్రల గోపనకు, ఉద్యానవన ప తన జలాశయ పర్వతాది విభావములను సాక్షాత్తుగా ప్రదర్శించుటకు, రంగశోథా జననమునకు, రంగశీర్షము కలదని భావము. గాయక, వైణికా ద్యుపరంజక వర్గ మీ రంగశిరస్సున ఉండును. రంగపీఠముననే గాయకాదులకు నివేశనమున్న చో పాత్రాంతర ప్రవేశ పరిశ్రమణాదుల కవకాశమే ఉండదు. ఇట్టిచో రంగపీఠ రంగశీర్షములకు తాదాత్మ్యము చెప్పవచ్చునా? నేపథ్యగృహమునకు తూర్పున గల ప్రదేశము ప్రేక్షకులు కూర్చొను భూభాగముకంటె ఒకటిన్నరమూర ఎత్తుగా నుండును. దీనికి రంగపీఠమని సామాన్య నామము. ఈ రంగపీఠమును రెండు సమభాగములు చేయగా, వెనుకనున్న సగభాగమునకు రంగశిరస్సు అని విశేష నామము. మిగిలిన సగభాగము, అనగా తూర్పునగల సగభాగమునకు రంగపీఠమని విశేషనామము. కొన్ని కొన్ని స్థలములలో పూర్వ పశ్చాద్భాగములను అవివక్షితములుగా గ్రహించుటచే రంగశీర్షమునకుగూడ రంగపీఠ మని వ్యవహారము వచ్చుచున్నది. కావుననే నేపథ్యగృహము నుండి రంగవీఠమును ప్రవేశించు టకు, రంగశీర్షమును ప్రవేశించుటకు ద్వారములు అవివక్షితములుగా చెప్పబడినవి. రంగ పీఠ రంగశీర్ష ప్రమాణములు సమము లగుటచే, రంగపీఠ ప్రమాణమును మరల చెప్ప లేదు. చతురశ్రమండపమున వీటికి వైశిష్ట్యముండుటచే మరల చెప్పవలసివచ్చినది. "నాట్యమండప స్యోత్తాన సు ప్తవ దవస్థితస్య రంగపీఠం ముఖం తదష్టహస్తం శిరః” “రంగపీఠస్య యత్పృష్టం రంగశిర స్తత్ర” “రంగపీఠస్య య దుపరి శిరోరూపమిత్యర్ధ” అని మొదలుగాగల వాక్య ముల ద్వారా అభినవగుప్తునకు సమ్మతమైన అర్థమిదేనని గ్రహించవలెను. వమోద్యాన యుద్ధరంగాది విస్తృత ప్రదేశములను ప్రదర్శించుటకు, యుద్ధాదులలో ఉచ్ఛతర పరిక్రమణకొరకు, రంగపీఠమునకు వెనుక గల భాగముకూడ పాత్రలచే నప్పుడప్పుడు ఉపయోగింపబడుచున్నది. వికృష్టమండపమున సామాజికుల దృష్టివిఘాత పరిహారార్థము రంగపీఠమునకన్న దాని వెనుక భాగము ఎత్తుగా ఉండవలెను. చతురశ్రమున సామాజికులు సోపానాకృతి గల ఆసనములపై కూర్చొందురు . గనుక దృష్టికి ఉపరోధము తటస్థించదు. అందుచే చతురశ్రమున సమతలముగనే రంగపీఠ రంగశీర్షము లుండవలెనని భావము. కాగా ఎనిమిదిమూరల పొడవుగల నేపథ్యగృహము పశ్చిమమున నుండును. దీనికి తూర్పున ఎనిమిది మూరల పొడవుగా రంగశీర్షముండును. ఈ రంగశీర్షమునకు తూర్పుగా ఎనిమిదిమూరల పొడవున రంగవీఠముండును. విభజ్య భాగా స్వాధీన దృథావ దనుపూర్వశః. 1 35<noinclude><references/></noinclude> hgzregr7zcf9wo8xugtkww524if61zw 104 255404 616368 2026-11-12T04:04:59Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'ఆంధ్రభారతీ శుభే నక్షత్రయోగేచ మండపస్య నివేశనమ్ శంఖ దుందుభి నిర్ధోపై ర్శృదంగ పణ వాదిభిః. సర్వాతో ద్యైః ప్రణుది తైః స్థాపనం కార్యమేవతు ఉత్సార్యాణి త్వనిష్టాని పాషండ్యా శ్...' 616368 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>ఆంధ్రభారతీ శుభే నక్షత్రయోగేచ మండపస్య నివేశనమ్ శంఖ దుందుభి నిర్ధోపై ర్శృదంగ పణ వాదిభిః. సర్వాతో ద్యైః ప్రణుది తైః స్థాపనం కార్యమేవతు ఉత్సార్యాణి త్వనిష్టాని పాషండ్యా శ్రమిణ స్తథా. కాషాయవసనాశ్చైన వికలాశ్చైవ యే సరాః 36 37 31 పైన చెప్పబడినట్లు విధిపూర్వకముగా దారముతో కొలతలను బెట్టి భూవిభాగమును చేసి శుభనక్షత్రమున నాట్యమండపమునకు శంకుస్థాపన చేయవలెను. శంఖ దుందుభుల యొక్క యు, పణవ మృదంగముల యొక్కయు, సకలవాద్యములయొక్కయు గీతధ్వనులతో శంకుస్థాపన జరుగవలెను. అశుభములు, అనిష్టకరములు నగు శకునములైన పాషండులు, సన్యాసులు, కాషాయన స్త్రధారులు, వికలాంగులు ఎదురుపడకుండునట్లు శంకుస్థాపన కుపక్ర నిశాయాంచ బలిః కార్యో నానా భోజన సంయుతః గంధ పుష్ప ఫలోపేతో దిశో దశ సమాశ్రితః పూర్వేణ శుక్లాన్న యుతో నీలాన్ని దక్షిణేనచ. పశ్చిమేన బలిః పీతో రక్తశ్చై పూత్త రేణతు యాదృశం దిశి యస్యాంతు దైవతం పరికల్పితమ్. తాదృశ స్తత్ర దాత్యూ బలి ర్మంత్రపురస్కృతః 38 39 40 రాత్రివేళ పదిదిక్కులయందు, ఆ దిక్కులలో గల దేవతలకు గంధము, పుష్పము, ఫలములతో కూడిన భోజనముతో బలులను వేయవలెను. తూర్పుదిక్కున తెల్లని యన్నము, దక్షిణమున నల్లని యన్నము, పసుపురంగుగల యన్నమును పడమరను, ఎర్రని యన్నమును ఉత్తరదిక్కున బలిగా వేయవలెను. మిగిలిన దిక్కులలో ఏ దిక్కున ఏ దేవత గలదో, ఆ దేవతకు సరిపోవు వర్ణముగల గంధమాల్యాదులను, అన్నమును బలిగా మొసంగవలెను. ఈ బలులను మంత్రపూర్వకముగా గా జరుపవలయును. స్థాపనే బ్రాహ్మణేభ్యశ్చ దాతవ్యం ఘృతపాయసమ్. మధుపర్క స్తథారాజ్ఞే కర్తృభ్యశ్చ గుడెదనమ్ 41 శంకుస్థాపన సమయమున బ్రాహ్మణులకు నేతితోకూడిన పాయసమును, రాజునకు మధుపర్కమును, గృహమును కట్టువారలకు బెల్లముతో కలిపిన అన్నన నక్షత్రేణతు క ర్తవ్యం మూ లేన స్థాపనం బుభైః. ముహూర్తే నానుకూలేన తిథ్యా సుకరణేనచ. ఏవంతు స్థాపనం కృత్వా భిత్తికర్మ ప్రయోజయేత్. భిత్తికర్మణి నిర్వృత్తే స్తంభానాం స్థాపనం తతః > ఇవ్వవలయును. 42 43<noinclude><references/></noinclude> loxu1gea1xd1sqntr577fde2p658bz8 104 255405 616369 2026-11-12T04:05:08Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '32 నాట్య శాస్త్రమ్ మూలానక్షత్రమున తెలివితేటలు గల వారిచే శంకుస్థాపన చేయబడవలయును. శుభతిథి, శుభకరణము, శుభలగ్నమున శంకుస్థాపనానంతరము పునాదులను వేసి గోడలు కట్టవలెను. గోడలు పూర...' 616369 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>32 నాట్య శాస్త్రమ్ మూలానక్షత్రమున తెలివితేటలు గల వారిచే శంకుస్థాపన చేయబడవలయును. శుభతిథి, శుభకరణము, శుభలగ్నమున శంకుస్థాపనానంతరము పునాదులను వేసి గోడలు కట్టవలెను. గోడలు పూర్తికాగా స్తుభముల నెత్తవలయును. తిధి నక్షత్రయోగేన శుభేన కరణేనచ. స్తంభానాం స్థాపనం కార్యం రోహిణ్యా శ్రవణేనవా ఆచార్యేణ సుయు క్తేన త్రిరాత్రోపోషి తేనచ. స్తంభానాం స్థాపనం కార్యం ప్రాప్తే సూర్యోదయే శుభే 44 45 శుభతిథి, శుభయోగములలో, రోహిణీనక్షత్రమునగాని శ్రవణనక్షత్రమునగాని స్తంభ ముల నెత్తవలెను. మూడురాత్రులు ఉపవాసము చేసి, యోగ్యులతో కూడియున్న నాట్యా చార్యునిచే శుభమైన సూర్యోదయలగ్నమునికే స్తంభముల నిలువవలెను. మొట్టమొదట ఆగ్నేయదిక్కుగా స్తంభమును నిలుపవలెను. ఆ తర్వాత క్రమముగా నైఋకీ, వాయవ్యము, ఈశాన్యములలో స్తంభస్థాపన చేయబడ వలయును. నులేపనమ్. ప్రథమే బ్రాహ్మణ స్తంభే సర్షి స్సర్షప సంస్కృతః. సర్వశుల్లో విధిః కార్యో దద్యా త్పాయసమేవచ తతశ్చ క్షత్రియ స్తంభే వ వస్త్రమాల్యా సర్వం రక్తం ప్రదాతవ్యం ద్విజేభ్యశ్చ గుణాదనమ్ వైశ్యస్తంభే విధిః కార్యో దిగ్భాగే పశ్చిమోత్తరే. సర్వం పీతం ప్రదాతవ్యం ద్విజేభ్యశ్చ మృతోదనమ్ శూద్ర స్తంభే విధిః కార్యః సమ్యక్పూ ర్వోత్తరాశ్రయే. నీలప్రాయం ప్రయత్నేన కృసరంచ ద్విజాశనమ్ 46 47 48 49 ఆగ్నేయమూలను స్థాపించబడు బ్రాహ్మణ స్తంభమును నేయి, తెల్లఆవాలతో పరిష్క రించి విధిపూర్వకముగా తెల్లని అన్నమును, పాయసమును బ్రాహ్మణులకీయవలెను. `నై ఋత మున గల క్షత్రియ స్తంభమును వస్త్రమాల్యాను లేపనములతో సంస్కరించి ఎర్రని అన్న మును బెల్లముతో కలిపి బ్రాహ్మణుల కోసగ వలెను. వాయవ్యమందలి వైశ్య స్తంభమునకై పసుపు రంగుగల అన్నమును నేతితో బ్రాహ్మణులకు పెట్టవలెను. ఈశాన్యమునగల శూద్ర స్తంభ మునకై నల్లగానుండు పులగమును బ్రాహ్మణుల కర్పింపవలెను. ఈవిధముగా స్తంభములను నిలువుటయే ' స్తంభస్థాపన యనిపించుకొనును. పూర్వేతు బ్రాహ్మణ స్తంభే శుక్లమాల్యాను లేపనే. నిటీ సేల్ కనకం మూర్తే కర్ణాభరణ సంశ్రయమ్' 'తామ్రం చాధః ప్రదాతవ్యం స్తంభే క్షత్రియసంజ్ఞ కే. వైశ్య స్తంభస్య మూలేతం రజితం సంప్రదాయేత్ శూద్ర స్తంభస్య మూలేతు దద్యా దదాయసమేచ. శేషస్వవిచ నిక్షేవ్యం స్తంభమూ లేతు కాంచనమ్ 50 51 :52<noinclude><references/></noinclude> okvlgy5tdokvp9shfgeaowp1rf9pns1 104 255406 616370 2026-11-12T04:05:17Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '9] ఆంధ్ర భారతీ స్వస్తిపుణ్యాహ ఘోషేణ జయశబ్దేన చైవహి. స్తంభానాం స్థాపనం కార్యం పుష్పమాలా పురస్కృతమ్ రత్నదానైః సగోదానై ర్వస్త్ర దానై రనలకై:- బ్రాహ్మణాం సర్పయిత్వాతు స్తంభా న...' 616370 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>9] ఆంధ్ర భారతీ స్వస్తిపుణ్యాహ ఘోషేణ జయశబ్దేన చైవహి. స్తంభానాం స్థాపనం కార్యం పుష్పమాలా పురస్కృతమ్ రత్నదానైః సగోదానై ర్వస్త్ర దానై రనలకై:- బ్రాహ్మణాం సర్పయిత్వాతు స్తంభా నుత్థాపయే త్తతః 33 53 54 తెల్లని పూలదండలతోను, అను లేపనములతోను సంస్కరించి ఆగ్నేయ స్తంభము క్రింద మొదటనే కర్ణాభరణములకు చెందిన బంగారము నుంచవలెను. నైఋత స్తంభము క్రింద రాగిని, వాయవ్య స్తంభముక్రింద వెండిని, ఈశాన్య స్తంభముక్రింద ఇనుమును, మిగిలిన స్తంభముల క్రింద కూడా బంగారమును ఉంచవలెను. రత్నములను, గోవులను, వస్త్రములను విరివిగా బ్రాహ్మణులకు దానము చేసి, వారిని తృప్తిపరచి, స్వస్తిపుణ్యాహవచనములతో, జయజయశబ్దములతో, పూలదండలు వేయబడిన స్తంభముల నెత్తవలెను. అచలం చాప్యకంప్యంచ తథైవా చలితం పునః. స్తంభస్యో స్థాపనే సమ్యదోష హ్యేతే ప్రకీర్తితాః అవృష్టి రుక్తా చలనే వలనే మృతితో భయమ్. కంపనే పరచక్రాత్తు భయం భవతి దారుణమ్ దోషే రేతైర్విహీనంతు స్తంభ ముద్దైసయే చ్ఛివమ్. 55 56 57 స్తంభము నెతునప్పు డది కదలకుండుట, కదలినను వణకుచున్నట్లు కనబడుట, వలయాకృతితో పరివర్తనముచేయుట అను నీ మూడును స్తంభస్థాపనలోగల దోషములు. స్తంభము కదలకపోయినచో వర్షములుండవు. కంపించినచో మృత్యుభయము కల్గును. పరిష ర్తన చేయునట్లున్న పరులాక్రమించుటవలన దారుణమగు భయము కలుగగలదు. ఈ దోషములు లేకుండునట్లు స్తంభములను స్థాపించవలయును. పవిత్రే బ్రాహ్మణ స్తంభే దాతవ్యా దక్షిణాచ గౌః శేషాణాం భోజనం కార్యం స్థాపనే కర్తృసంశ్రయమ్. మంత్రపూతంచ తదేయం నాట్యాచార్యేణ ధీమతా పురోహితం నృపంచైవ భోజయే న్మధు పాయ సైః. క ర్తౄసపి తథా సర్వాణ్ కృసరాం లవణో త్త రామ్ 58 59 పవిత్రమగు ఆగ్నేయ స్తంభస్థాపనసమయమున ఆవును దక్షిణగా మెసగవలెను. ఇతర స్తంభములను స్థాపించువేళ యజమాని, బుద్ధిశాలియగు నాట్యాచార్యుడు మంత్రముచే పవిత్రము కాబడిన భోజనములను పెట్టవలెను. పురోహితునకు, రాజునకు మధువుతోను, పాయసముతోను భోజనము నిచ్చి, పనిచేయువారల కందరకు ఉప్పుతో కలిపిన పులగమును భోజనముగా "పెట్టవలెను. సర్వమేవ విధిం కృత్వా సర్వాతో ద్యైః ప్రవాదితైః. అభిమంత్ర్య యథాన్యాయం స్తంభ ముర్థాపయే చ్ఛుచిః 'యథాచలో గిరి ర్మేరు రిమ వాంశ్చ మహాబలః. 60 61<noinclude><references/></noinclude> hvqf73xdss1gvp1ucge1frtt54x90f1 104 255407 616371 2026-11-12T04:05:25Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '36% వీవ నాట్యశాస్త్రమ్ జయావహో న రేంద్రస్య తథా త్వ మచలో భవ ముత్థాపయే త్తజ్ఞో విధిదృష్టేన కర్మణా.” స్తంభద్వారంచ భిత్తించ నేపథ్యగృహమేవచ 62 సక లవిధములగు గీతాతోద్యములతో నీ విధుల...' 616371 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>36% వీవ నాట్యశాస్త్రమ్ జయావహో న రేంద్రస్య తథా త్వ మచలో భవ ముత్థాపయే త్తజ్ఞో విధిదృష్టేన కర్మణా.” స్తంభద్వారంచ భిత్తించ నేపథ్యగృహమేవచ 62 సక లవిధములగు గీతాతోద్యములతో నీ విధులను చేసి, శాస్త్రప్రకారము స్తంభముల సభిమంత్రించి వాని నెత్తుచు "మేరుపర్వతము, మహాబలశాలియగు హిమవత్పర్వతము ఏవిధ ముగా కదలక స్థిరముగా యున్నారో, అట్లే నీవును స్థిరముగా నుండి రాజునకు జయమును చేకూర్చుము” అని వచింపవలెను. శాస్త్రమందు చెప్పబడిన విధుల ననుసరించి ఈ రీతిగా స్తంభములను, ద్వారములను, గోడలను, నేపథ్యగృహమును శా శాస్త్రమును నాట్యాచార్యుడు నియమించవలయును. రంగవీఠస్య పార్శ్వేతు కర్తవ్యా మత్తవారణీ: చతుః స్తంభ సమాయుక్తా రంగవీఠ ప్రమాణతః అధ్యర్ధ హస్తోత్సేధేన కర్తవ్యా మత్త వారణీ. ఉత్సేధేన తయోస్తుల్యం కర్తవ్యం రంగమండపమ్ తె 63 64 నాట్యమండపమున తూర్పుగా గల ఎమినిది మూరల మేరను రంగపీఠమందురు, రంగ పీఠమునకు రెండుప్రక్కలయందు మదపుటేనుగులను నిర్మించివలెను. ఉత్తరమున ఒకటి, దక్షిణమున మొకటి కలసి రెండేనుగులు రాగలవు. ఈ ఏనుగులు నాలుగు సంభములతో కలసి యుండవలయును. నాట్యమండపమునకు గోడ వద్ద మెక స్తంభము, దీనికి ఎనిమిది మూరల దూరమున లోపల మరియొక స్తంభము ఉండగలదు. ఈ రెండింటికి మధ్యదూరము ఎనిమిదిమూరలుండును. కావున రంగ పీఠమునకు నాలు మూలలలోను రెండేసి రెండు స్తంభముల చొప్పున ఎనిమిది స్తంభములు రాగలవు. తూర్పుముఖముగా ఎనిమిదిమూరల పొడవున దక్షిణదిశలో మెక మదపుటేనుగు, ఉ త్తరదిశలో మరియొక ఏనుగు వచ్చినచో ఒక్కొక్క యేనుగునకు నాలు స్తంభ ములతో సంబంధము కలుగగలదు. ప్రేక్షకులు కూర్చుండు భూభాగమునకు ఒకటిన్నర మూర ఎత్తున మదపుటేనుగు లుండ వలెను. మదపుటేనుగులెంత ఎత్తున గలవూ అంతే యెత్తున రంగపీఠముండవలెను. ప్రేక్షకుల శభిముఖముగా నున్న ఈ యేరుగులు నాట్యమండపమును మోయుచున్నట్లు కన్పించగలవు కాగా మత్తవారణీల మధ్య ఎనిమిది మూరల వెడల్పున, పదునారు మూరల పొడవున రం) భీఠము ఏర్పడగలదు.. తస్యాం మాల్యంచ ధూపంచ గంధం వస్త్రం తథైవచ. నానావర్ణాని చేయాని తథా భూతప్రియోబలి: ఆయనం తత్ర దాతవ్యం స్తంభానాం కుశలై రధః. భోజనం కృపరాంచైన దాతవ్యం బ్రాహ్మణాశనమ్ `ఏవం విధిపురస్కా—రైః కర్తవ్యా మ త్తవారణీ. రంగపీఠం తతః కార్యం విధిదృష్టేన కర్మణా 65 66 67<noinclude><references/></noinclude> 5ni18ijwvjp3s28bayxs4ls9clmd4uh 104 255408 616372 2026-11-12T04:05:33Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'అంద్రభా 35 మదపుటేనుగును నిర్మించు సమయమున నానావర్ణములుగల పూలమాలలను, ధూప మును, గంధమును, వస్త్రమును అర్పించి, భూతముల కభిమతమగు బలులను వేయవలెను. అప్పుడు రంగపీఠమునకుండవలసిన నాల...' 616372 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>అంద్రభా 35 మదపుటేనుగును నిర్మించు సమయమున నానావర్ణములుగల పూలమాలలను, ధూప మును, గంధమును, వస్త్రమును అర్పించి, భూతముల కభిమతమగు బలులను వేయవలెను. అప్పుడు రంగపీఠమునకుండవలసిన నాలుగు స్తంభములక్రింద ఇనుము నుంచినవాడు. బ్రాహ్మణు లకు పులగముతో భోజనము పెట్టవలెను. ఈరీతిగా విధిపూర్వకములగు మంత్రములతో, కర్మలతో మదపుటేనుగుల నేర్పరచి, శాస్త్రరీతి ననుసరించి రంగ పీఠమును నిర్మించవలెను. రంగశీర్షంతు క ర్తవ్యం పడ్డారుకు సమన్వితమ్. 68 నేపథ్యగృహమునకు తూర్పున గల గోడవద్ద మధ్యగా రెండు స్తంభముల నేర్పరుప వలెను. ఈ రెండింటిమధ్య దూరము ఎనిమిదిమూరలుండ వలెను. ఒక్కొక్క స్తంభమునకు తూర్పుగా నాలుగుమూరల దూరమున మరల రెండు స్తంభములను నిర్మించవలెను. అపుడు నాలుగు స్తంభములు రాగలవు. వీటిలో వెనుకగల రెండు స్తంభములకు క్రిందుగాను, ముందుగా గల రెంటికి పైగాను దూలములవంటి రెండు కొయ్యల నేర్పరచగా నాలు స్తంభములతో కలసి మొత్తము ఆరుకో ఈ కొయ్యలు రాగలవు. ఈ వద్దారువులు మండపాకారమున నుండును. ه కార్యం ద్వారద్వయం చాత్ర నేపథ్య గృహక స్వతం నేపథ్యగృహమనగా నటీనటులు వేషములు వేసికొను గది. ఇది నాట్యమండపమునకు చివర పడమరగా నుండును- ఈ నేపథ్యగృహమున రెండు ద్వారములను నిర్మించవలెను. అనగా పడ్డారువులలో వెనుకగల రెండు స్తంభములకు రెండు ప్రక్కల రెండు ద్వారములు రాగలవు. ఉత్తరమునగల ద్వారము నటీ నటుల ప్రవేశమునకు, దక్షిణద్వారము పాత్రల నిర్గమనమునకు ఉపకరించును. ఒకప్పుడు రెండుద్వారములనుండి పాత్రలు ప్రవేశింతురు. ఈ రెండుద్వారములకు మధ్యగల పడ్డారు. ప్రదేశమున గాయ కాద్యు పరంజక వర్గ ముండును. పూరణే మృత్తికా చాత్ర కృష్ణా దేయా ప్రయత్నతః. లాంగ లేన సముత్కృష్య నిరోష్ఠ తృణ శర్కరమ్ లాంగ శుద్ధవర్ణోతు ధుర్యో యోజ్యౌ ప్రయత్నతః. కర్తారః పురుషాశ్చాత్ర యే మొగదోష వివర్జితాః 'ఆహీనాం గైశ్చ పూఢవ్యా మృత్తికా పీవరై ర్నరై ఒ ఏనం విధైశ్చ క.ర్తవ్యం రంగశీర్షం ప్రయత్నతః 69 70 71 నాట్యమండ పభాగమును నాగలితో దున్ని ఎముకలు, వేళ్లు మొదలగు వానిని తీసివేసి ప్రయత్నముచేసియైనను నల్లని మట్టితో నింపవలెను. భూశుద్ధిని చేయు నాగలికి తెల్లనివగు *బలిష్ఠమైన ఎద్దులను కట్టవలెను. అవయవహీనులు కానివారు, అవయవదోషములు లేనివారు, బలిష్ఠులు నగు పురుషులచే మట్టిని పోయించవలెను. ఈ విధానము ననుసరించి రంగశీర్షమును నిర్మింపవలెను. కూర్మపృష్ఠం నక ర్తవ్యం మత్స్యపృష్ఠం తథైవచ శుద్ధాధర్మతలా కారం రంగశీర్షం ప్రశఖ్య తే . మొట్ట మొదట 72<noinclude><references/></noinclude> 5uomf5ueh3yr7q33fsrae9kq6r16v0q 104 255409 616373 2026-11-12T04:05:41Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '36 . నాట్యశాస్త్రమ్ ఆ. ౨ కూర్మపృష్ఠమనగా అన్ని వైపుల పల్లముగా నుండి మధ్య ఎత్తుగా గుండ్రముగా నుండునది. మత్స్యపృష్ఠమనగా మధ్య ఎత్తుగా, పొడవుగా నుండునది. రంగశిరస్సు కూర్మ సృష్ఠమ...' 616373 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>36 . నాట్యశాస్త్రమ్ ఆ. ౨ కూర్మపృష్ఠమనగా అన్ని వైపుల పల్లముగా నుండి మధ్య ఎత్తుగా గుండ్రముగా నుండునది. మత్స్యపృష్ఠమనగా మధ్య ఎత్తుగా, పొడవుగా నుండునది. రంగశిరస్సు కూర్మ సృష్ఠమువలెగాని, మత్స్యపృష్ఠమువలెగాని ఉండరాదు. నిర్మలమైన అద్దముయొక్క సమతల భాగమువలె ఉండు రంగశీర్షమే ప్రశస్తమైనది. రత్నాని చాత్ర చేయాని పూర్వే వజ్రం విచక్షణైః. వైడూర్యం దక్షిణే పొ పార్శ్వే స్ఫటికం పశ్చిమేతథా ప్రవాల ముత్తరే చైవ మధ్యేతు కనకం భవేత్. ఏవం రంగశిరః కృత్వా దారుకర్మ ప్రయోజయేత్ 73 74 రంగశీర్షమున భూమిలో తత్తదుచితరత్నములను విచక్షణుడైన నాట్యాచార్యుడు వేయ వలెను. తూర్పుదిక్కున వజ్రమును, దక్షిణమున వైదూర్యమును, పడమర స్ఫటిక మును, ఉత్తరమున ప్రవాళమును, మధ్యలో బంగారమును వేయవలెను. ఈ విధముగా రంగశిరస్సును నిర్మించి, కొయ్యపనిని చేయించవలెను. ఊహ ప్రత్యూహ సంయుక్తం నానాశిల్ప ప్రయోజితమ్. నానాసంజవమో పేతం బహువ్యాలోప శోభితమ్ భవేయు శ్ఛాత్ర విన్యస్తా వివిధాః సాలభంజికాః. నిర్వ్యూహ కుహరోపేతం నానాగ్రధిత వేదికమ్ నా విన్యాస సంయు క్తం యంత్రజాల గవాక్ష. కమ్. సువీఠ ధారణీయు క్తం కపోతాలీ సమాకులమ్ నానాకుట్టిన విన్య సైః స్తంభైశ్చా ప్యు వశోభితమ్. ఏవం శాస్త్రవిధిం కృత్వా భిత్తికర్మ ప్రయోజయేత్ 75 76 77 78 29 శిల్పకారుని హపాటవమును చూపు వివిధశిల్పములచే చెక్కబడిన స్తంభములు మధ్య స్త్రీమూర్తులగు సాలభంజికలుండవలెను. నానా సంజవమోపేతమైనవి, అనేక పక్షులతో శోభించుచున్న వియు నగు వివిధములగు సాలభంజికలు చక్కగా కూర్పబడినవి కావలెను. నిర్వ్యూహకుహరో పేత మైనవి, వివిధములగు ఆకృతులచే కూర్చబడిన వేదిక లు గలవి, వివిధ విన్యాసములతో కూడినవియునై ఉండవలెను. చతురస్రములు, అష్టకోణములు, గుండ్రనివి యగు ద్వారములుండవలెను. స్తంభములపైని వీటలు తులాదండమువలె నేర్పరుపబడవలెను. కపోతముల సమూహములతో నిండినట్లు స్తంభములు కన్పిడవలెను. నానా కుట్టిమవిన్య సము లగు స్తంభములతో నాట్యగృహము శోభిల్లవలెను. ఈ రీతిగా దారు శిల్పములు చేయించి,. గోడల విషయ మాలోచింపవలెను. నటు నిరి 79 స్తంభంవా సాగదంతంవా వాతాయన మథాపినా. ళోణం వా సప్రతిద్వారం ద్వార విద్ధం న కారయేత్" స్తంభమునకుగానీ, నాగదంతమునకుగాని, వాతాయనమునకుగాని ద్వారా వేధ కలుగు ర్మించరాదు. స్తంభమునకు పైన ఆధారభూతముగా వేయు నాగపుష్పమును నాగదంత<noinclude><references/></noinclude> h7ks7tfzgxe8bjo7r5pwj6mzyq4mrva 104 255410 616374 2026-11-12T04:05:51Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '10] ఆంధ్ర భారతీ $7 లుగజేయునట్టి ముదురు. మూలలలో ద్వారములున్న ద్వారా వేధ కలుగునుగా వున ద్వారా వేధక లుగు ద్వారముల నుంచరాదు. కార్యః శైలగుహాకారో ద్విభూమి ర్నాట్యముడపః. - మంద వాతాయన...' 616374 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>10] ఆంధ్ర భారతీ $7 లుగజేయునట్టి ముదురు. మూలలలో ద్వారములున్న ద్వారా వేధ కలుగునుగా వున ద్వారా వేధక లుగు ద్వారముల నుంచరాదు. కార్యః శైలగుహాకారో ద్విభూమి ర్నాట్యముడపః. - మంద వాతాయనూపేతో నిర్వాతో ధీరశబ్దవాళ తస్మా న్ని వాతః కర్తవ్యః కర్తృభి ర్నాట్య మండప . గంభీర స్వరతా యేన కుతపస్య భవిష్యతి 80 81 ముందు కూర్చొను ప్రేక్షకులు వెనుక కూర్చొను వారికి అడ్డము రాకుండునట్లు, క్రమ క్రమముగా వెనుక కూర్చొను వారి ఆసనములను ఎత్తుగా నుంచుచు నిచ్చెన మెట్లనలె నిర్మించ వలెను. చివరి ఆసనముల ఎత్తు రంగ పీఠముయొక్క ఎత్తుతో సమానముగా నుండవలెను. ఇట్లు చేయగా నాట్యగృహమున ప్రేక్షకులుండు భూభాగము, నాట్యప్రయోగమును చూపు భూ భాగము అని రెండు భూభాగములు రాగలవు. ఆసనములు సోపానాకృతితో నుండుటచే నాట్యమండపము కొండ గుహవలె కన్పించగలదు. 6 5 6 ఈ నాట్యగృహమున చతురశ్రగృహముకన్న ఎక్కువ స్తంభములు కన్పించగలవు. వికృష్ణ నాట్యమండపము జల్లెడవలె అల్లిన కిటికీలుమాత్రమే నాట్యమండపమువ నుండ వలెను. తద్వారా మంద పవనమే లోనికిరాగలదు. గీతవాద్య ములు మ్రోగునపుడు మంద పవనమున్నచో చక్కని స్వరము రాగలదు. లేనిచో ప్రతిధ్వనిగల్గును గాన నాట్యాచార్యుడీ నియమములతో నాట్యగృహమును నిర్మించవలెను. రంగవీఠమునకు రంగశీర్షమ మునకు మధ్య రంగ వీఠమంత పొడవుగల తెర ఉండును. వమోద్యానాది ప్రదర్శనమునకు, - నాట కాంతర్గత రూపకమును ప్రదర్శించుటకు రంగశీర్షము నుపయోగించవలెను. అప్పుడు ఈ తెరను తీసివేయుదురు. నాట్యమండపము నిట్లు నిర్మించి, గోడలకు రంగు వేయ వలెను. వన, పత్తన, జలాశయ, ఉపవన, పర్వతాదులను సాత్తుగా భాసింపజేయుటకు అనేక విధములైన చిత్రదారు కర్మాదికముతో రంగము నలంకరింపవలెను. 3 2 ° 3 భీతికర్మవిధిం కృత్వా భిత్తిలేపం ప్రజాపయేత్. 82 సుధాకర్మ బహి స్తస్య విధాతవ్యం ప్రయత్నతః భిత్తి వ్వధ విలిస్తాను పరిమృష్టాను సర్వతః .. 83 సమాను జాతశోభాను చిత్రకర్మ ప్రయోజయేత్ చిత్రకర్మణి చాలేఖ్యాః పురుషః స్త్రీజనా స్థథా. 84 (1) పేక్షాగృహము 32: మూరలు పొడవు, 82 మూ, వెడల్పు, (డి) రంగమండపము 16 మూ పొ, 8. మ్యూ వె. (8) మత్తవారణి 8, 8 వె. (4) రంగశీర్షము 82 1, 83. (5) సర్దారుకము 8 పొ, 4. (8) ద్వారములు.. పడ్డారుకము తర్వాత 4 కి మూరలకు మధ్య. (1) నేపథ్యగృహము 82,పా, 16 వె. [0]. స్తంభములు,<noinclude><references/></noinclude> qkg8z1li9dhdms408hmscudsjmc03h1 104 255411 616375 2026-11-12T04:05:59Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '38 నాట్యశాస్త్రమ్ లతాబంధాశ్చ కర్తవ్యా శ్చరితం చాత్మ భోగజమ్ ఏవం వికృష్టం క ర్తవ్యం నాట్యవేశ్మ ప్రయోక్తృభః. 85 గోడలు పూర్తియైన తర్వాత గోడలకు లేపమును పూయవలెను. ప్రయత్నము చేసి...' 616375 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>38 నాట్యశాస్త్రమ్ లతాబంధాశ్చ కర్తవ్యా శ్చరితం చాత్మ భోగజమ్ ఏవం వికృష్టం క ర్తవ్యం నాట్యవేశ్మ ప్రయోక్తృభః. 85 గోడలు పూర్తియైన తర్వాత గోడలకు లేపమును పూయవలెను. ప్రయత్నము చేసి గోడలకు వెలుపలివైపున సున్నము పూయించవలెను. సున్నము వేసిన తర్వాత శుభ్రమై, సమముగా కన్పించి, శోభించుచున్న గోడలపై చిత్రములను లిఖింపజేయవలెను. పురుషులను, స్త్రీలను, లతాబంధములను, తన భోగజీవితమున కభిమతమగు చరిత్రను చిత్రలేఖన ద్వారా చిత్రింపజేయవలెను. ఈ రీతిగా మధ్యమపరిమాణముగల వికృష్టమనబడు నాట్యగృహమును నిర్మింప వలెను. పున రేవహి వక్ష్యామి చతుర స్రస్య లక్షణమ్ సమంతతశ్చ కర్తవ్యా హస్తా ద్వాత్రింశ దేవతం. శుభ భూమి విభాగస్థో నాట్యక్షై ర్నాట్యమండ పః యో విధిః పూర్వము క్తస్తు లక్షణం మంగళానిచ. వికృష్టే తా న్య శేషాణి చతురస్రేపి కారయేత్ 86 87 ఇక మధ్యమపరిమాణముగల చతురస్ర నాట్యగృహముయొక్క లక్షణము చెప్పబడు చున్నది. చతుర సమధ్యమమునకు అరువదినాలు మూరలు పొడవు, అంతే వెడల్పు ఉండును. ఇందు ఉత్తరమున, దక్షిణమున పదునారుమూరల వెడల్పుగల భాగములను వడలి శేషించిన ప్రదేశమున నాట్యగృహమును నిర్మించవలెను. కాగా నీ నాట్యగృహమునకు పొడవు అరువదినాలుగు మూరలు, వెడల్పు ముప్పది రెండు మూరలు రాగలవు. నాట్యజ్ఞులు భూమిని శోధించి, . విభజించవలెను. వికృష్ట నాట్యముడ పవిషయమున ఏ లక్షణములు, జపములు. శాంతులు మొదలైనవి చెప్పబడిన పూ వాటి నిక్కడ గూడ చెప్పికొనవలయును అక్కడ చెప్ప; విషయములేవైన ఇచట చెప్పబడినచో నివికూడ నికృష్ట నాట్యమండపమన వర్తించుకొని వలయునని శాస్త్రమర్యాద. చతురశ్రం సమంకృత్వా సూత్రేణ ప్రవిభ్యచ. బాహ్యతః సర్వతః కార్యా భిత్తిః శిష్టేష్టకా దృథా కృతాభ్యంతరతః కార్యం రంగపీఠం యథావిధి. దశ ప్రయోక్తృభిః స్తంభాః శక్తా ముడపధారణే స్తంభానాం బాహ్యతశ్చాపి సోపానాకృతి పీఠకమ్. ఇష్టకా దారుభిః కార్యం ప్రేక్షకాణాం నివేశనమ్ హస్తప్రమాణి రుత్సేదై ర్భూమిభాగ సముతితైః. రంగపీఠా వలోక్యంతు కుర్యా దాసనజం విధిమ్ షడ్య నంత రేచైవ పునః స్తంభాక్షా యథా దిశమ్. వీధినా స్థానయే తజ్ఞో దృఢ మండపధారణే ఆష్టా స్తంభాః" పునశ్చైన తేషా ముపరి కల్పయేత్". 88 89 g" 91 92 98.<noinclude><references/></noinclude> emnbpy79wgo8nouwawrlrdrnbylf609 104 255412 616376 2026-11-12T04:06:08Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '1 ౦ ధ్ర భారతీ 39 కొలతదారముతో చతురశ్రనాట్య గృహముకు వెనుకటివలెనే రెండు సమభాగములు చేయవలెను. వెలుపలివైపున అన్ని ప్రక్కల ఇటుకతోను, సున్నముతోను దృఢముగా గోడలను కట్టించవలెను. 'అష్...' 616376 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>1 ౦ ధ్ర భారతీ 39 కొలతదారముతో చతురశ్రనాట్య గృహముకు వెనుకటివలెనే రెండు సమభాగములు చేయవలెను. వెలుపలివైపున అన్ని ప్రక్కల ఇటుకతోను, సున్నముతోను దృఢముగా గోడలను కట్టించవలెను. 'అష్టహస్తంతు కర్తవ్యం రంగపీఠం ప్రమాణతః' (2అ.97శ్లో.) అని ముందు చెప్పబకుటచే రంగవీక ప్రమాణము ఎనిమిదిమూరలని వచ్చుచున్నది. చతుర:శ్రమండపమున రంగపీఠము కూడ చతురశ్రముగానే ఉండును గనుక ఈ రంగపీఠము పొడవు ఎనిమిదిమూరలు, వెడల్పు ఎనిమిదిమూరలు ఉండును. నాట్యగృహము:ను రెండుభాగములు చేయవలెరు. ఇందు ముప్పది రెండు మూరల పొడవు, ఇంతే వెడల్పుగల సగభాగము నాట్యమండప మగును. ఈ మండపములో తూర్పు ప్రక్కన మధ్యగా ఎనిమిది మూరల పొడవు, ఎనిమిదిమూరల వెడల్పు గల ప్రదేశము రంగ పీఠమగును. కాగా దక్షిణమున పన్నెండు మూరలు, ఉత్తరమున పన్నెంకు మూరలు ప్రదేశముండును, రంగిపీఠమునకు వెలుపలగా పది స్తంభములుండుట ప్రశ స్తము. ఈ స్తంభములకు వెలుపల నున్న భాగమున ప్రేక్షకులు కూర్చొనుటకు నిచ్చెన మెట్లవలె ఆసనములను ఇటుకతోను; . కొయ్యతోను ఏర్పరచవలెను. ముందుమెట్లకున్న వెనుక మెట్లు ఎక్కువ ఎత్తుగా నుంచవలెను. అప్పుడే రంగపీఠమందరకు కన్పించగలదు. ఇది అభిననగు ప్త సమ్మతమైన భావము. నాట్యగృహమున రెండు భూభాగములు కలవని, ఇవి కొండ గుహవలె నుండునని వికృష్టముడపమున చెప్పబడినది. ఈ విధానమంతయు చతురశ్రమునగూడ చెప్పుకొనవలెను. చతురశ్ర నాట్యగృహమున పదిస్తంభములు విశేషముగా చెప్పబడినవి. తర్వాత ఆరు స్తంభములు, ఎనిమిది స్తంభములు మరల విధించబడుచున్నవి. 'అష్టా స్తంభా పునశ్చైన తేషా ముపరికల్పయేత్', 'శక్తా మండప ధారణే', 'దృఢ మండపధారణే', ‘భిత్తిః శిష్టేష్టకా దృథా', అని మొదలగు ప్రయోగములలో 'దృఢ', 'శక్తి', 'ఉపరి', అను పదములను విచారించవలెను. ఈవిచారణలో ప్రాచీన నాట్యమండ పములలో ఉపరి ప్రాసాదము `లేక పై అంతస్తు ఉండెడిదని నిర్ణయింప వీలున్నది. నేపథ్యగృహమునకు ముందుగల రంగశిరస్సున స్తంభములను మండపాకారమున చూపినచో స్వర్గాది ప్రదర్శనార్థము ప్రాసాదము మరియొకటి రాగలదు. ఇట్టి ప్రాసాదము రంగశిరస్సులో నుండును. ఈ నాట్యమండపమునకు పై అంతస్తుగా, రంగపీఠసమాన విస్తారముగల ప్రాసాదమొకటి “యుండును. ఈ ప్రాసాదములోనికి పోవుటకు ఉత్తరమున, దక్షిణమున పదునా రేసిమూరలు గల ప్రదేశమును వదలవలయును. ఇది ఎనిమిది స్తంభములతో నిర్మింపబడునది. దక్షిణదిక్కున ఆగ్నేయమూలగా రంగశీర్షమునకు పైన ఒక స్తంభముండును. దీనికి ఉత్తరముగా నాలుగు మూరల దూరమున రెండవ స్తంభముండును.. దీనికి నాలు మూరల దూరమున ఉత్తరముగా మూడవ స్తంభముంకును. ఈ మూడవదానికి నాల్గుమూరల దూరమున నాల్గవ స్తంభముండును. ఇట్లే ఉత్తరదిక్కు నగూడ నాలు స్తంభములు రాగలవు. ఇవి ఎనిమిది స్తంభములు. ఈ స్తంభ • ముల మధ్యగల ప్రదేశము ఎనిమిదిమూరలు. ఇది నలుచతురముగా నుండవలెను గనుక,<noinclude><references/></noinclude> c6fiu2a00p0ywnmv15shc0bjb50qud8 104 255413 616377 2026-11-12T04:06:16Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '40 నాట్యశాస్త్రమ్ ఆ. ఈ స్తంభములకు ఎనిమిది మూరలు పశ్చిమముగా గోడ ఉండును. ఈ స్తంభములను గోడను కలుపుచు వేదికలు రెండు ఉండవచ్చును. ఇట్లు పై అంతస్తున వచ్చు ప్రాసాదము చతురశ్ర మంటపము...' 616377 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>40 నాట్యశాస్త్రమ్ ఆ. ఈ స్తంభములకు ఎనిమిది మూరలు పశ్చిమముగా గోడ ఉండును. ఈ స్తంభములను గోడను కలుపుచు వేదికలు రెండు ఉండవచ్చును. ఇట్లు పై అంతస్తున వచ్చు ప్రాసాదము చతురశ్ర మంటపమునగల విశేషము. ప్రేక్షకులు కూర్చొను ప్రదేశమున పది స్తంభములుండును. గోడలకు పన్నెండుమూరల దూరమున నీ స్తంభములు రావలెను. ఒక్కొక్క స్తంభమునకు మధ్యగల దూరము ఎనిమిది మూరలుండురు. కాగా ఉత్తరమున ఐదు స్తంభములు, దక్షిణమున ఐదు స్తంభములు రాగలవు. ఈ స్తంభములకు మధ్యగల ప్రదేశము ఎనిమిదిమూరలుండగలదు. స్తంభములకు గోడలకు గల మధ్యప్రదేశములో ప్రేక్షకులు కూర్చొనుటకు సోపానములవలె ఆసనము లుండును. స్తంభ ములకు గల మధ్యప్ర ప్రదేశమున ఉత్తములగు సభాసదులుందురు. ఈ స్తంభములకు ద్వార వేధ కలుగరాదు. అందుచే రంగశీర్షము నాలుగుమూర లేయగుటచే గాయకాదులకు నిర్మింపబడు వడ్డారువులిచట రావు. కాగా పడ్డారువులు చతురశ్రమున నేపథ్యగృహములో నుండవలెను. "అంతరే" అను శబ్దమునకు నేపథ్యగృహములో అని అర్థము చెప్పుకొనవలెను. విధాస్య మష్టహసంచి పీఠం తేషు తతో న తతః స్తంభాః ప్రదాత వ్యాసప్లై ర్మండప ధారణే. ధారణీ ధారణా స్తేచ శాల స్త్రీభి రలంకృతాః 94 మండపములో పద్మాదులు చెక్కబడిన ముఖ్య స్తంభములపైన ఎనిమిది మూరల పీఠమును అనగా దూలమును వేయవలెను. ఈ దూలములనబడు తులాదండములను ధరించు స్తంభముల పై. శాలస్త్రీల ఆకృతులను చెక్కించి అందము కూర్చునట్లు చేయవలెను. నేపథ్య గృహకంచైవ తతః కార్యం ప్రయత్నతః. 95 ఈ నేపథ్యగృహ ద్వారం చైకం భవే త్తత్ర రంగవీఠ ప్రవేశనమ్ రంగశీర్షమునకు పశ్చిమముగా నేపథ్యగృహమును నిర్మి నిర్మించవలెను. మునకు నటీ నటులు రంగపీఠమును ప్రవేశించుటకు వెనుకటివలెనే ద్వారము లుండవలెను. కాని ఇచట విశేషవిధి కలదు. వికృష్టమండపమున చెప్పబడిన రెండు ద్వారములకు మధ్య మరియొక ద్వారము గూడ చతురశ్రమున నుండవలెను. య కాద్యు పవేశనార్థము పడ్డారు. వులు నేపథ్యగృహమున నుండవలెనని చెప్పితిమి. ఈ గాయకులు నటీనటాదిక మును చూచుచు. వాద్యముల నాలాపించుట ఉత్తమము గనుక మధ్య మూడవ ద్వారము విధింపబడినది. ఈ గాయకులు కూర్చొను ప్రదేశము రంగవీఠమంత ఎత్తుగా నుండవలెను. కావుననే “ప్రయత్నతః” అని చెప్పినాడు. రంగమధ్యమునకు త్వర త్వరగా ప్రవేశించుటకుకూడ ఈ ద్వార ముపయో జనప్రవేశనం చాన్య దాభిముఖ్యేస కారయేత్ , గించును. : 96 సామాజికులు ప్రవేశించుటకు రంగవీఠమున కభిముఖముగా నాట్యగృహమునకు సాల్గవద్వారమును నిర్మించవలెను. 'తాగా చతురశ్రమున నాలుగు ద్వారములుండును.'<noinclude><references/></noinclude> ncc8os69m6fxtwcc8xrj3of5fpkxkmg 104 255414 616378 2026-11-12T04:06:26Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '11] ఆంధ్ర ర భాతీ 41 రెండు ప్రక్కలనుకూడా రెంకువ్వారములుండవలయునని మొత్తము ఆకుణ్ఫారములు నాట్య గృహమునకుండవలయునను మాట సంప్రదాయవిశుద్ధ మైనది. అష్టహస్తంతు కర్తవ్యం రంగపీఠం ప్రమ...' 616378 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>11] ఆంధ్ర ర భాతీ 41 రెండు ప్రక్కలనుకూడా రెంకువ్వారములుండవలయునని మొత్తము ఆకుణ్ఫారములు నాట్య గృహమునకుండవలయునను మాట సంప్రదాయవిశుద్ధ మైనది. అష్టహస్తంతు కర్తవ్యం రంగపీఠం ప్రమాణతః చతురస్రే సమతలం వేదికా సమలంకృతమ్. పూర్వప్రమాణ నిర్దిష్ట క ర్త న్యా మత్తవారణీ చతుః స్తంభ సమాయుక్తా వేదికాదూస్తు పార్శ్వతః. సమున్నతం సమంచైన రంగశీర్షంతు కారయేత్ వికృష్ట ప్యున్నతం కార్యం చతురస్ర సముతథా. ఏవమేతేన విధినా చతురస్రం గృహం భవేత్ 97 98 99 రంగపీఠము తూర్పు పడమరలుగా ఎనిమిదిమూరల వెడల్పుకలిగి యుండును. ఇందు ఒకటిన్నరమూర ఎత్తున సమతలమైన వేదికలను రెండుప్రక్కల నిర్మించవలెను. ఒక్కొక్క 'వేదిక నాలుగుమూరల వెడల్పుండును. నాట్య వేదికకు రెండు ప్రక్కలయందు పూర్వము చతురశ్ర నాట్య మంటప ము 10 9 6 -0 7 5 4 5 6 10 1 3 2 ° ° 0 3 1 0 0 ‡‡ మూర = 2 అడుగుల 3 అంగుళములు : (1) ఖాళీస్థలము 16 మూ. (2) ఉత్తమ సభ్యులు 8 మూ. (8) సోపానాకృతిగల ఆసనములు 12 మూ• `(4) రంగపీఠము 8 మూ, పొ; 8 మూ. వె, (5) వేదిక 8–4, (5) మత్తవారణి 8 8. (7) రంగశీర్షం 4-82. (8) ప డ్డారుకం 48. (9) ద్వారములు, (10) నేపథ్యము 16. 32, [0] స్తంభములు.<noinclude><references/></noinclude> myfn61m34k69ohnj0hm0jq8yndx719y 0 255415 616379 2026-11-12T04:08:07Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 [[WP:AES|←]]Created page with '{{తలకట్టు | శీర్షిక = [[../]] | రచయిత = భరతముని | అనువాదం = | విభాగము = మండపవిధానం | ముందరి = [[../ప్రథమోధ్యాయః/]] | తదుపరి = [[../తృతీయోధ్యాయః/]] | వివరములు = |సంవత్సరం = 1951 }} <pages index="నాట్యశాస్త్రమ్.pdf" fro...' 616379 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[../]] | రచయిత = భరతముని | అనువాదం = | విభాగము = మండపవిధానం | ముందరి = [[../ప్రథమోధ్యాయః/]] | తదుపరి = [[../తృతీయోధ్యాయః/]] | వివరములు = |సంవత్సరం = 1951 }} <pages index="నాట్యశాస్త్రమ్.pdf" from=30 to=47 /> [[వర్గం:అలంకారశాస్త్రములు]] 01w0kgtggtcngocarxn84iiwfnbv3pj 104 255416 616380 2026-11-12T04:10:26Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'నాట్య శాస్త్రమ్ చెప్పి నట్లుగా నాలుగు స్తంభములతో సమాయుక్తములగు రెండు మడపు పేనుగులను స్థాపించ వలెను. రంగవీమునను కొంచెము ఎత్తుగా సమతలమైన రంగశీర్షము ఒకృష్టమండపముననే ఉండు...' 616380 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>నాట్య శాస్త్రమ్ చెప్పి నట్లుగా నాలుగు స్తంభములతో సమాయుక్తములగు రెండు మడపు పేనుగులను స్థాపించ వలెను. రంగవీమునను కొంచెము ఎత్తుగా సమతలమైన రంగశీర్షము ఒకృష్టమండపముననే ఉండును. క విధము గా చతుర స్రమగు నాట్యముడపమును నిర్మించుట శాస్త్ర సమ్మతము . అతిఃగరం ప్రవక్ష్యామి త్ర సగేహస్య లక్షణమ్. నైసు త్రికోణం కర్తవ్యం నాట్యకేశ్మం ప్రయో కృభిః మధ్యే త్రికోణ మేనాస్య రంగ పీఠంతు కారయేత్ . ద్వారం తేనైవ కోణేన కర్తవ్యం తస్య వేశ్మనః ద్వితీయంచైన కర్తవ్యం రంగపీఠస్య పృష్ఠతిః. ధిరశ్చతుర్య భిత్తి సంభ సమాశ్రయః సతు సర్వః ప్రయోక్తవ్యః క్రప్రన్యాః ప్రయో కృభిః. 100 101 102 103 ఇక త్రికోణాకారముగ నుంకు నాట్యృహముయొక్క లక్షణము చెప్పబడుచున్నది. ముక్కోణాకారముగ నుండు నీ నాట్యగృహములో మధ్య కోణాకృతితో రంగపీఠముండును, రంగపీఠమునకు పశ్చిమమున రంగశిరము. దానికి పడమర నేపథ్యగృహము కలవు. నేపథ్య గృహమునుండి పాత్రలు ప్రవేశించుటకు రంగపీఠమునకు పడమరగా నున్న కోణములవద్ద రెండు ద్వారము లుండవలెను. చతురస్రముడపమును గూర్చి చెప్పుచు గోడలకు స్తంభము లకు ఏ యే లక్షణములు చెప్పబడిన వైూ అవన్నియు ఇక్కడ గూడ వర్తించును. అన్నింటిని ఇక్కడగూడ యోజించవలెను. ఏవ మేతేన విధినా కార్యా నాట్యగృహా బుధైః పునరేషాం ప్రవత్యామి పూజా మేదం యథావిధి. ఇతిశ్రీభారతీయే నాట్యశాస్త్రి మండపవిధానంనామద్వితీయో౬ధ్యాయః. వాటిని 104 ఈ చెప్పబడిన విధుల ననుసరించి నాట్యగృహములను విద్వాంసులు నిర్మింపవలెను. ఇక నీ నాట్యగృహములకు శాస్త్రీయమగు పూజావిధిని భరతముని చెప్పబోవుచున్నాడు. శ్రీ భరతముని ప్రణీతమగు నాట్యశాస్త్రమున ఆంధ్రభారతియందు ముడపవిధానమను రెండవ అధ్యాయము •<noinclude><references/></noinclude> 346c4cc0ey9ezdlv0xhylwx0mcje769 104 255417 616381 2026-11-12T04:10:47Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'తృతీయోధ్యాయః సర్వలక్షణ సంపన్నే కృతే నాట్యగృహే శుభై గావూ వసేయుః సప్తాహం సహజస్యపనై క్విజ్: తతో ధివాసయే ద్వేశ్మ రం` వీకం తథైనచ మంత్రపూతేన తోయేన ప్రోక్షితాంగో నిజాగమే. యథాస్...' 616381 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>తృతీయోధ్యాయః సర్వలక్షణ సంపన్నే కృతే నాట్యగృహే శుభై గావూ వసేయుః సప్తాహం సహజస్యపనై క్విజ్: తతో ధివాసయే ద్వేశ్మ రం` వీకం తథైనచ మంత్రపూతేన తోయేన ప్రోక్షితాంగో నిజాగమే. యథాస్థానాంతరగతో దీక్షితః ప్రయతః శుచిః త్రిరాత్రో పోషితో భూత్వా నాయకో^2 హతపక్త్రధృక్ 1 2 3 నాట్యమండ పనిర్మాణమైన తర్వాత రంగదైవతపూజనము చేయవలసియున్నది. అందుకై సమ స్త లక్షణములతో కూడిన శుభమగు నాట్యగృహ ృహమున జపములను చేయుచున్న బ్రాహ్మణు లతో బాటు ఆవులుకూడ ఏడుదినములు నివసించవలెను. అప్పుడు మంత్రముచే పవిత్రమైన ఉదకములను శరీరము పై ప్రోణించుకొని రంగపీఠమును నాట్యాచార్యుడు ప్రవేశించవలెను. తన నివాసగృహమునుండి వచ్చి, శుచియై, నియమబద్ధుడై, మూడురాత్రులు పవసించినవాడై, నిర్మలమైనవస్త్రములను ధరించి, దీక్షితుడైన నాట్యాచార్యుడు నాట్యమండపమును ప్రవేశించి దేవతానమస్కారము చేయ నారంభింపనిలేను. నమస్కృత్య మహాదేవ | సర్వలోలో ద్భనం భవమ్ జగత్పితామహంచైవ విష్ణు మింద్రం గుహం తథా. సరస్వతీంచ లక్ష్మీంచ సిద్ధిం మేధాం ధృతిం మతిమ్ సోమం సూర్యంచ మరుతో లోకపాలాం స్తథా శ్వినౌ. మిత్ర మగ్నిం సురాజ్ వర్ణాక్ రుద్రాక్ కాలం కలిం తథా మృత్యుంచ నియతిం చైవ కాలదండం తథైవచ. విష్ణుప్రహరణం చైవ నాగరాజం. వాసుకిమ్ వజ్రం. విద్యు త్సముద్రాంశ్చ గంధర్వా ప్సరసో మునీజ్. తథా నాట్యకుమారీశ్చ మహా గ్రామణ్య యంశ్చ గుహ్యకాం శ్చైవ భూతసంఘాం సదైవచ. ఏతా సన్యాంశ్చ వై సర్వా ప్రణిపత్య కృతాంజలి: యథా స్థానాంతరగతా సమావాహ్య తతో వదేత్; 5 6 7 8 సకలలోకములను సృష్టించిన శివుని, లోక పితామహుడగు బ్రహ్మను, విష్ణువును, ఇంద్రుని, గుహుని, సరస్వతిని, లక్ష్మిని, సిద్ధిని, మేధను, ధృతిని, మతిని, సోమును, సూర్యుని, మరుత్తులను, లోకపాలురను, అశ్వినులను, మిత్రుని, అగ్నిని, దేవతలను, బ్రాహ్మణాదివర్ణ ముల అధిష్ఠాన దేవతలను, రుద్రులను, కాలమును, కలిని, మృత్యువును, వియతిని, కాలదండ మును, సుదర్శనచక్రమును, నాగరాజగు వాసుకిని, వజ్రమును, విద్యుత్తును, సముద్రములను,<noinclude><references/></noinclude> 6d8xzlljwks8wqy26vjriwrqga3auhu 104 255418 616382 2026-11-12T04:10:57Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'నాట్య శాస్త్రమ్ ఈ గంధర్వులను, అప్సరసలను, మునులను, నాట్యమాతృకలను, విఘ్నేశ్వరుని, యక్షులను, గుహ్యకులను, భూతసంఘములను, తదితరులగు రాక్షస పిశాచ మ హెూరగములను కృతాం జలియై నమస్కరిం...' 616382 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>నాట్య శాస్త్రమ్ ఈ గంధర్వులను, అప్సరసలను, మునులను, నాట్యమాతృకలను, విఘ్నేశ్వరుని, యక్షులను, గుహ్యకులను, భూతసంఘములను, తదితరులగు రాక్షస పిశాచ మ హెూరగములను కృతాం జలియై నమస్కరించి, వారిని ఆవాహనజేసి ఈ క్రింది విధముగా పలుకవలెను. 'భవద్భి ర్నో నిశాయాంతు నః క కర్తవ్యః సంపరిగ్రహః సాహాయ్యం చైన దాతవ్య మస్మి న్యాయ్యే సహాను గైః.’ 10 "ఈ రాత్రివేళ ఆవాహనాది పూజాకృత్యమును స్వీకరించి, మీ అనుచరులతో నీ నాట్యగృహమున మీరు సహాయపడవలెను" అని ప్రార్థించవలెను. సంపూజ్య సర్వానేక త్ర కుతపం సంప్రయుజ్యచ జర్ణరాయ ప్రయుంజీత పూజాం నాట్య ప్రసిద్ధయే. 'త్వం మహేంద్రప్రహరణ సర్వదానవసూదన నిర్మిత స్త్వం సర్వదేవైః సర్వవిఘ్న నిబర్హణ. నృపస్య విజయం శంస రిపూణాంచ పరాజయమ్ గోబ్రాహ్మణ చైన నాట్యస్యచ వివర్ధనమ్.' ఏవం కృత్వా యథాన్యాయ ముపాస్యం నాట్యమండ పే నిశాయాంతు ప్రభాతాయాం పూజనం ప్రక్రమేది హ. ఆర్దాయాం వా మఘాయాం వా యామ్యే పూర్వేషుచ త్రిషు ఆశ్లేషా మూలయో గ్వాపి కర్తవ్యం రంగపూజనమ్. 11 12 13 14 15 దేవతల నందరను ఒకచో పూజించి, మంగళవాద్యముల మేక స్థలమునకు దెచ్చి, నాట్యము ప్రసిద్ధిచెందుటకు జర్జర పూజ నారంభించవలెను. జర్జరమనబడు ఇంద్రధ్వజము నాట్యగృమునకున్న తూర్పు ద్వారము వద్ద ఉండును. “మహేంద్రుని ఆయుధము, సకలరాక్షను లను చంపునదియు నగు జర్జరమా ! సమస్తవిఘ్న ములను పారద్రోలుటకు నీవు దేవతలందర చేత నిర్మింపబడినావు. రాజునకు విజయమును, శత్రువుల ఓటమిని, గోబ్రాహ్మణుల శుభమును, నాట్యాభివృద్ధిని ఆశంసన చేయుము” అని ధ్వజమును ప్రార్థించి విధియుక్తముగా నాట్యమండప మున పూజ చేయవలెను. రాత్రివేళ ఈ ప్రక్రియకు సాగించి, ప్రాతః కాలము రాగానే ఆర్ద్ర, మఘ, భరణి, పూర్వఫల్గుని, పూర్వాషాఢ, పూర్వాభాద్ర, ఆశ్లేష, మూలానక్షత్రములలో . మెక నక్షత్రమున చంద్రుడుండగా రంగపూజను చేయవలెను. ఆచార్యేణతు యు క్తేన శుచినా దీక్షితేనచ ... రంగ స్యోద్యోతనం కార్యం దేవతానాంచ పూజనమ్. దినాంతే దారుణే ఘోరే ముహూర్తే భూతదైవతే ఆచమ్యతు యథాన్యాయం దేవతా వై నివేశయేత్. రక్తాః ప్రతిసరాః సూత్రం రక్తగంధాశ్చ పూజిత్యా రక్తాః సుమనసశ్చైవ యచ్చ రక్తం ఫలం భవేత్, 16 17 18<noinclude><references/></noinclude> o3z4rpdw7x455avdb1dfalrjiuys5hd 104 255419 616383 2026-11-12T04:11:05Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '12] ఆ ం ధ్ర భార తీ యవై సిసిద్ధార్థకై గ్లాజై రక్షతైః శాలితండులై : నాగపుష్పస్య మూలేన వితుషాభిః ప్రియంగుభిః. ఏతై రవ్యై ర్యుతం కుర్యా దేవతానాం నివేశనమ్ 19 45 శుచి, దీక్షితుడు నగు నాట...' 616383 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>12] ఆ ం ధ్ర భార తీ యవై సిసిద్ధార్థకై గ్లాజై రక్షతైః శాలితండులై : నాగపుష్పస్య మూలేన వితుషాభిః ప్రియంగుభిః. ఏతై రవ్యై ర్యుతం కుర్యా దేవతానాం నివేశనమ్ 19 45 శుచి, దీక్షితుడు నగు నాట్యాచార్యుడు రంగమండపము నధిరోహించి, దేవతాపూజ కుపక్రమించుచు దారుణము, ఘోరము నగు కాద్రముహూర్తమున యథాశాస్త్రమాచమన మాచరించి దేవతల నాహ్వానించవలెను. ఎర్రని దారములతో చేయబడిన కంకణములతోను, ఎర్రని గంధములతోను, ఎర్రని పూవులతోను దేవతలను పూజించిన అనురక్తమగు ఫలము కలుగ గలదు. యవలు, తెల్ల ఆవాలు, వేలాలు, బియ్యముతో చేయబడిన అక్షతలు, కొర్రబియ్యము ఈ ద్రవ్యములతో నాగదంతముయొక్క క్రిందభాగమున దేవతలను ఆవాహన చేసి అధివసింపజేయ వలెను. ఆలిఖే న్మండలం పూర్వం యథాస్థానం యథావిధి, సమంతతశ్చ కర్తవ్యం హస్తాః షోడశమండలమ్ ద్వారాణి చాత్ర కుర్వీత విధానేన చతుర్దిశమ్. మధ్యే చైనాత్ర కర్తవ్యే ద్వే రేఖ తిర్యగూర్ధ్వగే తయోః కక్ష్యావిభాగేన దైవతాని నివేశయేత్ . 20 21 22 మొట్టమొదటనే పదునారు మూరలు వ్యాసముగల వర్తులవంగు మండలమును విధి పూర్వకముగా నేర్పరచి, అందు నలుదిక్కుల నాలుగు ద్వారముల సమర్చి, ఈ మండల ములో నడ్డముగాను నిలువుగాను రెండు రేఖలను గీయవలెను. ఇట్టి మండలభాగములయందు ఆయా దేవతలను విని వేశింప జేయవలెను. పద్మోపవిష్టం బ్రహ్మాణం తస్య మధ్యే నివేశయేత్ ఆదౌ నివేళ్యో భగవాన్ సార్ధం భూతగణై ర్భవః. నారాయణో మహేంద్రశ్చ స్కందః సూర్యో శ్వినౌ సరస్వతీచ లక్ష్మీశ్చ శ్రద్ధా మేధా చ పూర్వతః. 23 24 ఈ ముడలమధ్యభాగమున నవదళపదో పవిష్టుడగు బ్రహ్మను, ఈశాన్యమున భూత గణములతో నున్న శివుని, తర్వాత తూర్పుదిక్కున నారాయణుని, ఇంద్రుని, స్కందుని, సూర్యుని, అశ్వినీ దేవతలను, చంద్రుని, సరస్వతిని, లక్ష్మీని, శ్రద్ధను, మేధా దేవతను ప్రతిష్ఠించవలెను. పూర్వదవీణతో వహ్ని ర్ని వేశ్య ః స్వాహయాసహ విశ్వే దేవాః సగంధర్వా రుద్రాః సర్వగణా స్తథా దక్షిణేన నివేశ్యన్తు యమో మిత్రశ్చ సానుగః పితౄ పిశాచా నురగా గుహ్యకాంశ్చ నివేశయేత్ .. 25 26 ఆగ్నేయమున స్వాహాదేవితో గూడిన అగ్నిని ప్రతిష్ఠించి, దక్షిణమున క్రమముగా విశ్వేదేవతలు, గంధర్వులు, రుద్రులు మొదలగు సకలగుణములు, యముడు, అనుచరులతో<noinclude><references/></noinclude> b461amrfzoi41k7r98smuljqe3m8isj 104 255420 616384 2026-11-12T04:11:14Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'నాట్యశాస్త్రమ్ కూడికొనియున్న మిత్రుడు, పితృదేవతలు, పిశాచములు, నాగములు, గుహ్యకులు అను వారిని సాపించ నలెను. స్థాపించ నైరృత్యాం రాక్షసాంక్చైన భూతానిచ నివేశయేత్ పశ్చిమాదం స...' 616384 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>నాట్యశాస్త్రమ్ కూడికొనియున్న మిత్రుడు, పితృదేవతలు, పిశాచములు, నాగములు, గుహ్యకులు అను వారిని సాపించ నలెను. స్థాపించ నైరృత్యాం రాక్షసాంక్చైన భూతానిచ నివేశయేత్ పశ్చిమాదం సముద్రాంశ్చ వరుణం యాదసాం పతిమ్. వాయవ్యాం వై ది?తథా సప్తవాయూన్ని వేశయేల్ తత్రైన వినివేశ్యస్తు గుడః పక్షిభిఃసహ. ఉత్తరస్యాం దిశి తథా ధనదం సంనివేశయేత్ నాట్యస్య మాతౄశ్చ తథా యస్నథ సగుహ్య కాక్. తథై పూత్తర పూర్వాయాం సంద్యాద్యాంశ్చ గణేశ్వరా బ్రహ్మర్షి భూతసంఘాంశ్చ యథాభాగం నివేశయేత్ . 27 28 29 30 నైఋతిమూలన రాక్షసులను, భూతములను స్థాపన చేయవలెను. పడమరదిక్కున సముద్రములను, ఉదకముల కధిపతియగు వరుణుని ప్రతిష్ఠించవలెను. వాయవ్యమున సప్త వాయువులను, పక్షులతో గరుడుని ఉంచవలెను. ఉత్తరమున కుబేరుని, సప్తనాట్యమాతృక లను, యక్షులను, గుహ్యకులను ఆవాహన చేయవలెను. ఈశాన్యమున నంది మొదలుగాగల ప్రమధగణములను, బ్రహ్మర్షులను, భూతసంఘములకు ప్రతిష్ఠించవలెను. స్తంభే సనత్కుమారంతు దక్షిణే దక్ష మేనచ గ్రామణ్య ముత్తరే స్తంభే పశ్చిమ స్కందమేవచ. అనేనైవ విధానేన యథాస్థానం యథావిధి సుప్రసాదాని సర్వాణి దైవతాని నివేశయేత్. స్థానేస్థాన్లో యథాన్యాయం వినివేశ్యతు దేవతాః తాసాం ప్రకుర్వీత తతః పూజనంతు యథార్హతః. 31 -32 33 తూర్పునగల స్తంభమందు సనత్కుమారుని, దక్షిణ స్తంభమున దక్షుని, ఉత్తర స్తంభ మున విఘ్నేశ్వరుని, పశ్చిమ స్తంభమున స్కందుని ప్రతిష్ఠించవలెను. ఇదేక్రమము ననుసరించి, త తదుచితస్థానములలో ప్రసన్నులగు దేవతలను ప్రతిష్ఠించి, విధిపూర్వకముగా యథార్హ మగు పూజాక్రమము నారంభించవలెను. దేవతాభ్యస్తు దాతవ్యం సీతమాల్యాను లేపనమ్ ' వహ్ని గంధర్వ సూర్యేభ్యో రక్తమాల్యాను లేపనమ్. గంధమాల్యాంశ్చ ధూపంచ యథావ దనుపూర్వశః దత్త్వా త తతః ప్రకుర్వీత బలిం పూజాం యథావిధి. 34 35 దేవతలకు : తెల్లని పూలదండను గ్రంధమును ఇవ్వవలెను. వహ్ని, గంధర్వ సూర్యులకు ఎర్రని పూలదండను, గంధమును అర్పించవలెను. ముందు గంధము, తర్వాత పూలదండ, అనుక్రమము ననుసరించి యథావిధిగా బలులను, పూజను చేయవలెను.<noinclude><references/></noinclude> 9a6ca9jkbf3g22bh6zsuiof8ub1u2cl 104 255421 616385 2026-11-12T04:11:22Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'ఆంధ్ర బారతీ బ్రహ్మాణం మధుపర్కేణ పాయసేన సరస్వతీమ్ శివ విష్ణు మహేంద్రాద్యాః సంపూజ్యా మోదకైరథ. ఘృతౌదనేన హుతభుక్ సోమాక్కాత్తు గుఔదనె ః విశ్వేదేవాః సగంధర్వా మునయో మధుపాయ సై...' 616385 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>ఆంధ్ర బారతీ బ్రహ్మాణం మధుపర్కేణ పాయసేన సరస్వతీమ్ శివ విష్ణు మహేంద్రాద్యాః సంపూజ్యా మోదకైరథ. ఘృతౌదనేన హుతభుక్ సోమాక్కాత్తు గుఔదనె ః విశ్వేదేవాః సగంధర్వా మునయో మధుపాయ సైః . యమ మిత్రోచ సంపూజ్యా పూపై ర్మోజకై ప్రథా పితౄజ్ పిశాచా నురగా సర్పిః క్షీరేణ తర్పయేత్. పక్వాన్నే సతు మాంసేన సురా సీదు ఫలాసవై : అర్పయే ద్భూతసంఘాంశ్చ చణకైః పలలాప్లు తెః. అనేనైన విధానేన సంపూజ్యూ మత్తవారణీ పశ్వాన్నే నతు మాత్స్యేన సంపూజ్యా రక్షసాంగణాః. 36 37 38 39 40 47 మధుపర్కముతో బ్రహ్మను; పాయసముచే సరస్వతిని; మోదకములతో శివ విష్ణు మ హేంద్రాది దేవతలను; అగ్నిని నేయికలిపిన అన్నముతోను; రవిచంద్రులను బెల్లముకలిపిన అన్నముతోను; మధుపాయసములతో మునులను, గంధర్వులను, విశ్వేదేవతలను; గాదెల తోను మోదక ములతోను మిత్రుని, యముని; నేతితోను పాలతోను పితృ దేవతలను, పిశాచోరగములను; బాగుగా ఉడికిన అన్నములో మాంసముకలిపి కల్లుతో, పండ్లరసముతో, శనగలతో, భూతసంఘములను అర్చించవలెను. ఇదేవిధముగా మత్తవారిణిని కూడ పూజించ వలెను. బాగుగా ఉడికిన అన్నములో చేపలను కలిపి రాక్షసగణములకు పూజచేయవలెను. 3 సురా మాంస ప్రదానేన దానవాకా ప్రతి పూజయేత్ శేషా౯ దేవగణాం సజ్ఞః సాపూపో త్కారికౌదనైః మత్స్యైశ్చ పిష్టభమ్యైశ్చ సాగరా సరిత స్తథా సంపూజ్య వరుణంచాపి దాతవ్యూ మృతపాయనః. నానామూల ఫలైశ్చాపి మునీక్ సంప్రతి పూజయేత్ వాయూంశ్చ పక్షిణ శ్చైవ విచిత్రై ర్భక్ష్య భోజనై 8. మాతౄ ర్నాట్యస్య సర్వాస్తా ధనదంచ సహాను గైః అపూ పై రిపిశామిళ్లై ర్భక్ష్య భోజ్యైః ప్రయత్నతః. ఏవ మేషాం బలిః కార్యో నానా భోజన సంశ్రయః పున ర్మంత్రవిధానేన బలికర్మచ వక్ష్యతే. 41 42 43 44 45 కలుతోను, మాంసముతోను దానవులను; శేషించిన దేవగణములను గారెలతోను, భోజనములతోను; నదీ సముద్రములను చేపలతోను, పిండివంటలతోను; వరుణుని నేతితో కలసిన పాయసముతోను; నానామూలఫలాదులతో మునులను; విచిత్రములగు భవ్యభోజనములతో వాయువులను, పక్షులను; అనుచరులతో కూడిన కుబేరుని, నాట్యమాతృకలను గారెలతోను, భక్ష్యభోజ్యములతో" ను పూజించి ఈరీతిగా భోజనముతో కలసిన బలులను చేయవలెను. ఇక మంత్ర పూర్వక మగు బలుల నెట్లు చేయవలెనూ చెప్పదలచి. దేవతా స్తుతిశ్లోకములను చెప్పు<noinclude><references/></noinclude> oe3utool0t7kw3yr6cp0bt0g5zboek0 104 255422 616386 2026-11-12T04:11:30Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '*? అ. ౨ "దేవదేవ మహాదేవ సర్వలోక పితామహ మంత్రపూత మిదం సర్వం ప్రతిగృహ్లిష్వ మే బలిమ్. పురందరామరపతే వజ్రపాణే శతకతో ప్రగృహ్యతాం బలిదేవ విధిమంత్ర పురస్కృతః. దేవసేనాపతే స్కంద భగవ శ...' 616386 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>*? అ. ౨ "దేవదేవ మహాదేవ సర్వలోక పితామహ మంత్రపూత మిదం సర్వం ప్రతిగృహ్లిష్వ మే బలిమ్. పురందరామరపతే వజ్రపాణే శతకతో ప్రగృహ్యతాం బలిదేవ విధిమంత్ర పురస్కృతః. దేవసేనాపతే స్కంద భగవ శంకరప్రియ బలిః ప్రీతేన మనసా షణ్ముఖ ప్రతిగృహ్యతామ్. నారాయణా మితX తే పద్మనాభ సురో త్తమ ప్రగృహ్యతాం బలిర్దేవ మంత్రపూతో మయార్పితః, దేవ దేవ మహాదేవ గణేశ త్రిపురాంతక ప్రగృహ్యతాం బలిర్దేన మంత్రపూతో మయోద్యతః- దేవ దేవ మహాయోగి దేవదేవ సురోత్తమ సంప్రగృహ్య బలిం దేవ రక్ష విఘ్నా త్సదోష్ఠితాత్. దేవ దేవి మహాభాగే సరస్వతి హరిప్రియే తే ప్రగృహ్యతాం బలి ర్మాత ర్మయా భక్త్యా సమర్పిత. నానా నిమి త్త సంభూతాః పౌలస్యాః సర్వ ఏవ రాక్షసేంద్రా మహాసత్త్వాః ప్రతిగృహీత మే బలిమ్. లక్ష్మీ, సిద్ధి ర్మతి ర్మేధా సర్వలోక సమస్కృతాః మంత్రపూత మిము దేవ్యః ప్రతిగృహంతు మే బలిమ్.” 46 47 48 49 50 51 52 53 54 “దేవతలకు దేవుడవు, మహాదేవుడవు, సకల జగత్తుకు పితామహుడనగు బ్రహ్మా! ఈ బలి ముత్రముచే పవిత్రము చేయబడినది. దీనిని స్వీకరించుము.” “పురందర, అమరపతీ, వజ్రపాణి, శతక్రతుడవు నగు ఇంద్రుడా ! విధిపూర్వకముగా మంత్రములచే పరిష్కరింపబడిన ఈ బలిని గ్రహించుము.” “శంకరునకు ప్రియుడవు, దేవసేనాపతి, భగవానుడవు, షణ్ముఖుడవు నగు కుమార స్వామీ ! ప్రీతిపూర్వకమగు మనస్సుతో నీ బలిని గైకొనుము.” "త్రివిక్రముడవు, పద్మనాభుడవు, దేవతలలో శ్రేష్ఠుడవు నగు విష్ణుదేవా! మంత్ర పూతమై నాచే నియబడు బలిని గ్రహించుము.” ఆ దేవ దేవుడవు, మహాదేవుడవు, త్రిపురాంతకుడవు, ప్రమథగణనాయకుడవు . నగు నై శివా ! మంత్రపూతమై నాచే నర్పింపబడు బలిని-స్వీకరింపుము.” “దేవదేవ !. మహాయోగీ ! సురోత్తమ! బలిని స్వీకరించి, విఘ్నములనుండి నీ నాట్యగృహమును రక్షింపుము.” "డేవ దేవి. పరిక్రియ, సౌభాగ్యవతి, మాతృదేవియు నగు మో సరస్వతీ ! నాచే సమర్పింపబడిన బతి గా కొనుము.”<noinclude><references/></noinclude> 2m8sflfcfribs3kie9tw4kd6hi71z9o 104 255423 616387 2026-11-12T04:11:38Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '13] ఆంధ్ర భారతీ 49 “వివిధ కారణములచే పులస్త్యబ్రహ్మవంశమున జన్మించి అమిత బలముగలిగిన సమస్త రాక్షసులారా ! నా బలులను గ్రహింపుడు.” “సమస్తజగత్తుచేత ననుస్కరింపబడు లక్ష్మి, సిద్ధి, మ...' 616387 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>13] ఆంధ్ర భారతీ 49 “వివిధ కారణములచే పులస్త్యబ్రహ్మవంశమున జన్మించి అమిత బలముగలిగిన సమస్త రాక్షసులారా ! నా బలులను గ్రహింపుడు.” “సమస్తజగత్తుచేత ననుస్కరింపబడు లక్ష్మి, సిద్ధి, మతి, మేధా యను దేవతలారా ! మంత్రపూతమైన ఈ బలిని స్వీకరింపుడు.” "సర్వభూతానుభావజ్ఞ లోక జీవనమారుత ప్రగృహ్యతాం బలిర్దేన మంత్రపూతో మయోద్యతః. దేవవక్త్ర సురశ్రేష్ఠ ధూమకేతో హుతాశన భక్త్యా సముద్యతో దేవ బలి: సంప్రతిగృహ్యతామ్. సర్వగ్రహాణాం ప్రవర తేజోరాశే దివాకర భక్త్యా మయోద్యతో దేవ బలిః సంప్రతిగృహ్యతామ్. సర్వగ్రహపతే సోమ ద్విజరాజ జగత్త్రియ ప్రగృహ్యతా మేష బలి ర్మంత్రపూతో మయోద్యతః. మహాగణేశ్వరాః సర్వే నందీశ్వర పురోగమ్యా ప్రగృహ్యతాం బలి ర్భక్త్యా మయా సంప్రతిచోదితః. నమః పితృభ్యః సర్వేభ్యః ప్రతిగృష్ణా న్త్విమం బలిమ్ భూతేభ్యశ్చ నమోనిత్యం యే షా మేష బలిప్రియ. కానుపాల నమోనిత్యం యస్యాయం తే విధిః కృత నారద స్తుంబురు శ్చైవ విశ్వావసు పురోగనూః ప్రతిగృష్ణాంతు మే సర్వే - గంధర్వా బలిముద్యతమ్ యమో మిత్రశ్చ భగవా౯ ఈశ్వరౌ లోక పూజితౌ. ఇమం మే ప్రతిగృహీతాం బలిం మంత్రపురస్కృతమ్ రసాతలగ తేభ్యశ్చ పన్న గేభ్యో నమోనమః. శత సిద్ధిం నాట్యస్య పూజితాః పాపనాశనాః" 55 56 57 58 $9 60 61 62 63 ఆ సకల ప్రాణులచే ననుభవింపబడునది, లోకమునకు జీవముపోయునది యగు నూ మారుతమా ! మంత్రపూతమగు నీ బలిని గైకొనుము.". “దేవతాముఖము, దేవతలలో శ్రేష్ఠుడు, ధూమకేతువు, హుతాశనుడవు సగు అగ్ని దేవుడా ! భక్తితో నర్పింపబడు ఈ బలిని పుచ్చుకొనుము.” “సకల గ్రహములలో శ్రేష్ఠుడవు, తేజోరాశివి, దివాకరుడవు నగు భ క్తితో నర్పింపబడిన ఈ బలిని గ్రహించుము.” సూర్యభగవానుడా "సకల గ్రహములకు నాయకుడవు, ద్విజరాజువు, జగత్త్రియుడవు నగు చంద్రుడా! మంత్రపూతమై నాచే నర్పింపబడు ఈ బలిని తీసికొనుము... “నందీశ్వరుడు నాయకుడుగా గల మహాగణేశ్వరులారా ! భ క్తితో నాచే నివేదింప బడు బలిని స్వీకరింపుడు.”<noinclude><references/></noinclude> npiph0c33qjnwnktaugzmxyv4mbrsw9 104 255424 616388 2026-11-12T04:11:46Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'నాట్యశాస్త్రమ్ అ. 3 “సకల పితృదేవతలకు నమస్కారములు. వారి బలిని స్వీకరింతురు గాక!" "ఈ బలి యనిన ప్రీతిగల భూతగణములకు సదా నమస్కారములు.” “ఎవనికొరకై కు జలివిధానముచేయబడినదో అట్టి కా...' 616388 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>నాట్యశాస్త్రమ్ అ. 3 “సకల పితృదేవతలకు నమస్కారములు. వారి బలిని స్వీకరింతురు గాక!" "ఈ బలి యనిన ప్రీతిగల భూతగణములకు సదా నమస్కారములు.” “ఎవనికొరకై కు జలివిధానముచేయబడినదో అట్టి కామపాలునకు సదా నమసారము శ్రీ "విశ్వావసువు నాయకుడుగా గల గంధర్వులారా ! తుంబుర నారదులారా ! నా బలిని స్వీకరింపుడు." "ఈశ్వరులు, లోక పూజితులు నగు యమ మిత్ర దేవతలారా! మంత్రపురస్కృతమైన ఈ నా బలిని గ్రహింపుకు " “రసాతలమున వసించు పన్నగములకు నమస్కారములు. పాపమును నశింపజేయు ఈ పన్నగములు నాచే పూజింపబడినవై నాట్యమునకు సిద్ధిని చేకూర్చు గాక!" “సర్వం భసాం పతిర్దేవైూ వరుణో హంసవాహనః, పూజితః ప్రీతిమానస్తు స సముద్ర నదీ నదః వైనజేయ మహాసత్త్వ సర్వపక్షి,పతే విభో. 64 65 ప్రగృహ్యాతాం బలి ర్దేవ మంత్రపూతో మయోద్యతః ధనాధ్యక్షో యక్షపతి శ్లోకపాలో ధనేశ్వరః. 66 సగుహ్యక స్సయశ్చ ప్రతిగృహ్లాతు మే బలిమ్ 67 సుముఖీభిః ప్రసన్నాభి ర్బలి స్సం ప్రతిగృహ్యతామ్ నమోzస్తు నాట్యమాతృభ్యో బ్రాహ్మ్యద్యాభ్యో నమోసము. ప్రహరణం సర్వం ప్రతిగృహ్లాతు మే బలిమ్. విష్ణుప్రహరణంచైన విష్ణుభక్త్యా మయోద్యతమ్ తథా కృతాంతః కాలశ్చ సర్వప్రాణి వధేశ్వరా. మృత్యుశ్చ నియతిశ్చైన ప్రతిగృహ్లాతు మే బలిమ్ యాశ్చాస్యాం మ త్తవారణ్యం సంశ్రితా వాస్తు దేవతాః, మంత్రపూత మిమం సమ్యక్ ప్రతిగృహంతు మే బలిమ్ అన్యే యే దేవ గంధర్వా దిశో దశ సమాశ్రితాః. దివ్యాంతరీకు, భౌమాశ్చ తేభ్య శ్చాయం బలిః కృతః 68 69 70 71 “సమస్త ఉదకముల కధిదైవతము, హంస వాహనముగా కలవాడు నగు వరుణ దేవుడు పూజింపబడిన నాడై నదీ నద సముద్రములతో సహ ప్రీతుడగు గాక!" “సకలపణీ జాతికి ప్రభువు, మహాబలము గలవాడు, వైనతేయుడు నగు గరుడుడా ! మంత్రపూతమై నాచే నర్పింపబడిన బలిని గ్రహింపుము.” “యక్షుల ప్రభువు, లోకపాలుడు, ధనాధిపతి, ధనేశ్వరుడు నగు కుబేరుడు యక్ష విడాకులతో కలసి నా బలిని స్వీకరించు గాక!"<noinclude><references/></noinclude> j9goer984famijds5z494ycxpyfmvqt 104 255425 616389 2026-11-12T04:11:56Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'ఆంప్రభావతి 51 "బ్రాహ్మీ మొదలగు నాట్యమాతలకు నమస్కారములు సుముఖులై, ప్రసన్నులై వీరు బలులను గైకొందురు గాక!" "రుద్రుని ఆయుధములన్నియు నా బలులను గ్రహించుగాక!" "కృతాంతుడు, కాలము, సకల...' 616389 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>ఆంప్రభావతి 51 "బ్రాహ్మీ మొదలగు నాట్యమాతలకు నమస్కారములు సుముఖులై, ప్రసన్నులై వీరు బలులను గైకొందురు గాక!" "రుద్రుని ఆయుధములన్నియు నా బలులను గ్రహించుగాక!" "కృతాంతుడు, కాలము, సకలజీవుల ప్రాణముల తీసికొనిపోవు మృత్యువు, నియతి నా బలిని గ్రహింతురు గాక!" సా "మత్తవారిణిని నాశ్రయించుకొనియున్న వాస్తు దేవతలు మంత్రపూతమగు నా బలిని స్వీకరింతురు గాక !" “వదిదిక్కులలోను, ద్యులోక భూలో కాంతడిక్షలోకములలోను గల శేషించిన దేవత లు గంధర్వులుకూడ నా బలులను గ్రహించెదరు గాక!" కుంభం సలిలసంపూర్ణం పుష్పమాలా పురస్కృతమ్. స్థాపయే ద్రంగమధ్యేతం సువర్ణంచాత్ర దాపయేత్ ఆతోద్యానితు సర్వాణి కృత్వా వస్త్రోత్తరాణితు. గంధమాల్యైశ్చ ధూ పైశ్చ భ్య ర్భోక్త్యాశ్చ పూజయేత్ 72 73 74 ఆవాహిత దేవతాస్తుతులైన తర్వాత ఉదకముతో నిండిన కలశములో బంగారము వేసి, కలశమును పూలమాలతో అలంకరించి రంగమధ్యమున స్థాపించవలెను. వాద్యములకన్నిటికి వస్త్రములను కప్పి గంధమాల్య ధూపములతోను, భక్ష్యభోజ్యములతోను పూజించవలెను. పూజయిత్వాతు సర్వాణి దైవతాని యథాక్రమమ్. జర్జర స్వభిసంపూజ్యః స్యాత్తతో విఘ్న జర్జరః శ్వేతం శిరసి వస్త్రంస్యా న్నీలం కాథేచ పర్వణి. విష్ణుపర్వణివై పీతం రక్తం స్కందన్య పర్వణి మూలపర్వణి చిత్రంతు చేయం వస్త్రం హితార్థినా. సదృశంచ ప్రదాతవ్యం ధూపమాల్యాను లేపనమ్ ఆతోద్యానిచ సర్వాణి వాసోభి రవగుంఠయేత్. గంభై ర్మాల్వైశ్చ ధూ పైశ్చ భక్ష్య భోజ్యేశ్చ పూజయేత్ 75 76 77 ఒకరితర్వాత ఒకరిని వరుసగా దేవతలనందరిని పూజించి, విఘ్నములు నశించుటకై తదుపరి జర్జరమనబడు ధ్వజమును పూజించవలెను. ఈ ధ్వజముయొక్క అగ్రపర్వమున తెల్లనిన స్త్రమును, రెండవసర్వమున నీలవ స్త్రమును, మూడవసర్వమున పసుపువ స్త్ర మును, నాల్గవపర్వమున ఎర్రనిన స్త్రమును, అన్నిటికన్న క్రిందగల ఐదవపర్వమున చిత్రవస్త్రమును ఉంచవలెను. ఆయా పర్వములకు సదృశమగు ధూప మాల్యాను లేపనముల నర్పించవలెను, తర్వాత ఆతోద్యాది వాద్యములపై కప్పబడిన వస్త్రములను తొలగించవలెను. ఆపై గంధ మాల్య ధూపములతోను, భక్ష్యభోజ్యములతోను పూజించవలెను. సర్వమేనం విధిం కృత్వా గంధమాల్యాను లేపనై 8. నిమ్న జర్ణరణార్ధంతు జర్జరం త్వభిమంత్రయేత్ "అత్ర విఘ్న వినాశార్థం: పితామహముఫై స్సురాశి, 79<noinclude><references/></noinclude> lm1c6a7wpzrjwvqz786njxr2sur2ymp 104 255426 616390 2026-11-12T04:12:04Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '53 35. 3 నిర్మిత స్త్వం మహావీర్యో వజ్రసారో మహాతనుః శిర స్తే రక్షతు బ్రహ్మా సర్వై దేవగణైస్సహ ద్వితీయంతు హరః పాతు శృతీయంచ జనార్దనః చతుర్ధంచ కుమారశ్చ పంచమం పన్నగోత్తమాః, నిత్యం...' 616390 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>53 35. 3 నిర్మిత స్త్వం మహావీర్యో వజ్రసారో మహాతనుః శిర స్తే రక్షతు బ్రహ్మా సర్వై దేవగణైస్సహ ద్వితీయంతు హరః పాతు శృతీయంచ జనార్దనః చతుర్ధంచ కుమారశ్చ పంచమం పన్నగోత్తమాః, నిత్యం సర్వే౬పి సొంతం త్వాం పునస్వంచ శిపూభవః నక్షత్రే౬ భిజితి శ్రేష్టే జాత స్వ మరిషూదనః, జయు చాభ్యుదయంచైన పార్థివస్య సమానహ" 80 81 82 ఈ విధానము ననుసరించి గ్రంధమాల్యాను లేపనములతో ధ్వజమును పూజించి, విఘ్న వినాశముకొరకై ధ్వజము నీ క్రిందిరీతిగా నభిమం త్రించవలెను. “విఘ్నములను నశింపజేయు టకు బ్రహ్మ ఆదేశానుసారము దేవతలచే నిర్మింపబడితివి. మహాబలముకలిగి, వజ్రసారమైన మహాశరీరము కలిగియున్నావు. నీ శిరమును దేవతాగణములతో సహ బ్రహ్మ, రెండవపర్వ మును శివుడు, మూడవపర్వమును విష్ణువు, నాలుగవపర్వమును కుమారస్వామి, ఐదవ పర్వ మును పన్నగశ్రేష్ఠులు, ఎల్లప్పుడు నిన్ను అందరు దేవతలు రక్షించుదురుగాక! నీవు శుభ ప్రదుడవు కము. శ్రేష్ఠమగు అభిజిన్న క్షత్రమున శత్రుసంహారకర్తవై జన్మించితివి. రాజునకు జయమును, అభివృద్ధిని సంపాదించుము.” జర్జరం పూజయిత్వాచ బలిం సర్వం నివేద్యచ. హెూమం తతః కుర్యా న్మంత్రాహుతి పురస్కృతమ్ హుత్వా సఏవ దీప్తాభి రుల్కా భిః పరిమార్జనమ్ నృపతే ర్నర్తకీనాంచ కుర్యా ద్దీ వ్యభి వర్ధనమ్, అభిద్యోత్య సహాతో ద్యై ర్నృపతిం న P నర్తకీంతథా. మంత్రపూతేన తోయేన పునరభ్యుత్యు తా వదేత్ “మహాకులే ప్రసూతాః స్థ గణాఘై శ్చాప్యలంకృతాః య ద్వో జన్మగుణోపేతం తద్వై భవతు నిత్యశః” ఏవముక్త్వా తతో వాక్యం నృపతే ర్భూతయే బుధః. నాట్య యోగప్రసిద్ధ్యర్థ మాశిష స్సంప్రయోజయేత్ 83 84 85 86 87 ధ్వజమును పూజించి, బలులను నివేదనలను సమర్పించి, మంత్రాహుతులతో అగ్ని యందు హెూమము చేయవలెను. అప్పుడు ప్రదీపించుచున్న అగ్నిజ్వాలలతో ధ్వజమునకు పరిమార్జనము గావించి, రాజునకు, నర్తకురాండ్రకు ప్రదీ ఏనుగు నభివృద్ధికలునట్లు చేయించ వలెను. రాజునకు, నర్తకికి వాద్యములను చూపెట్టి, మంత్రపూతములగు ఉదకములను వాటి పై మరల చల్లి ఇట్లనవలెను - “మహావంశమున జన్మించినవి; సద్గుణ సమూహములచే నలంకరింప బడినవియు నగు వాద్యములివి. విశా రేవిధమగు సద్గుణసంపన్నమైన వంశమున జన్మించినారో, అట్టి గుణములతో నెల్లపుడు ఉండెదరు గాక!" రాజునకు సంపద నభిలషించి ఈ రీతిగా పలికి, నాట్యయోగము ప్రసిద్ధిచెందుటకు తర్వాత ఆశీర్వాద వాక్యముల నుచ్చరించవలెను.<noinclude><references/></noinclude> 23ohno668fb0cb41ggao56e8i9xvj75 104 255427 616391 2026-11-12T04:12:12Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '"సరస్వతీ ధృతి ర్మేఛా హ్రీః శ్రీ క్షక్ష్మీ ర్మతి ప్రదా. పాంతు పూ మాతుర సౌమ్యా సిద్ధిదాశ్చ భవంతు వ 53 88 “సరస్వతి, ధృతి, మేధా, హీ, శ్రీ, లక్ష్మీ, మతి అనబడు నేను గురు సౌమ్యులు, కార్యసి...' 616391 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>"సరస్వతీ ధృతి ర్మేఛా హ్రీః శ్రీ క్షక్ష్మీ ర్మతి ప్రదా. పాంతు పూ మాతుర సౌమ్యా సిద్ధిదాశ్చ భవంతు వ 53 88 “సరస్వతి, ధృతి, మేధా, హీ, శ్రీ, లక్ష్మీ, మతి అనబడు నేను గురు సౌమ్యులు, కార్యసిద్ధిని చేకూర్చువారు నగు నాట్యమాతృకలు మిమ్ములను రక్షించెదరుగాక!" హోముకృత్వా యధాన్యాయం హవి ర్మ౦త్రిపురస్కృతమ్. భింద్యా త్కుంభం తతశ్చైన నాట్యాచార్యః ప్రయత్నతః అభిన్నేతు భవేత్కుంభే స్వామినః శత్రుతో భయమ్. భిన్నే చైకతు విజ్ఞేయః స్వామినః శత్రుసంక్షయః భిన్నే కుంభే తతశ్చైన నాట్యాచార్యః ప్రయత్నతః. ప్రగృహ్య దీపికాం దీప్తాం సర్వం రంగం ప్రదీపయేత్ ష్వేడితైః స్ఫోటి తే శ్చైవ వలిత్రేశ్చ ప్రధావితైః, రంగముధ్యేతు తాం దీప్తాం సశబ్దం సంప్రయోజయేత్ 89 90 91 .92 ముత్రములతోను, ఆహుతులతోను శాస్త్రప్రకారము హోమము చేసి మధ్యనుంచిన కుంభమును నాట్యాచార్యుడు ప్రయత్నముతో పగులగొట్టవలెను. కుంభము పగులనిచో ప్రభువు నకు శత్రువులనుండి భయము, పగిలినచో శత్రునాశనము జరుగగలవు. ప్రయత్నముతో కుంభ మును పగులగొట్టినతర్వాత ప్రజ్వరిల్లుచున్న దీపికను తీసికొని నాట్య రంగమునంతట దీపములను వెలిగించవలెను. త్వరత్వరగా సుకదివ్వెనుండి మరొక దివ్వెవద్దకు పోవుచు వివిధ ధ్వనులను చేయుచు చివరకు రంగమధ్యమున దీపిక నుంచవలెను. هيب శంఖ దుందుభి నిర్దోషి ర్మృదంగ పణవై స్తథా. సర్వాతో ద్యైః ప్రణుదితై రంగే యుద్దాని కారయేత్ తత్య్ర ఛిన్నంచి భిన్నంచ దారితం సశోణితమ్. క్షతం ప్ర్రదీ ప్త మాయ నిమిత్తం సిద్ధలక్షణమ్ సమ్య గిష్టస్తు రంగోవై స్వామినః శుభమావ హేత్, పున స్సబాలవృద్ధస్య తథా జనపదస్య చ దురిష్టస్తు తథా రంగో దేవతై ర్దురధిష్టితః నాట్య విధ్వంసనం కుర్యా న్నృపస్యచ తథాశుభమ్ య ఏవం విధిముత్సృజ్య యథేష్టం సంప్ర యోజయేత్', ప్రాప్నో త్యపచయం శీఘ్రం తిర్యగ్యోనించ గచ్ఛతి 93 944 95 96 97 శంఖ దుందుభులు, మృదంగ పణవాది వాద్యవిశేషములు మ్రోగుచుండగా నాట్యరంగ మున సంతోషప్రదమగుయుద్ధముల నాడవలెను. అనగా శివమెత్తినట్లు నర్తించవలెను. రక్తము కారుట, గీకబడుట, గాయములు తగులుట, ఛిన్నమగుట, భిన్న మగుట మొదలగునవి నాట్యరంగమున బయలుదేరి రంగమంతయు ప్రదీ మే నాట్యగృహమునకు కార్యసిదిని చేకూర్చగలవు. ప్రజలకు నీ కృత్యము ఇష్టమై సంతో వులను గల్లించిన నా "ర్వునాకు,<noinclude><references/></noinclude> 7fqhvuau2ikii2vr6fmohemk1tmamr0 104 255428 616392 2026-11-12T04:13:23Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'ต నాట్యశాస్త్రమ్ ఆ. 3 98 99 100 ప్రభువునకు. శుభమగు నాట్యగృహము కాగలదు. బాలురకు, వృద్ధులకు, జానపదులకు నిది సంతోషము కల్పించక పోయినను, సక్రమముగా దేవతలు ప్రతిష్ఠింపబడనిచో నాట్య విధ్వ...' 616392 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>ต నాట్యశాస్త్రమ్ ఆ. 3 98 99 100 ప్రభువునకు. శుభమగు నాట్యగృహము కాగలదు. బాలురకు, వృద్ధులకు, జానపదులకు నిది సంతోషము కల్పించక పోయినను, సక్రమముగా దేవతలు ప్రతిష్ఠింపబడనిచో నాట్య విధ్వంస నము జరుగును. రాజునకు అశుభముకూడ కలుగును. ఈ పై విధానమును వదలి యధేష్టముగా నాట్యగృహమును నిర్మించినచో నాట్యాచార్యుడు క్షీణదశకుపోయి, పళువై జన్మించగలడు. యజ్ఞాన సంమతం హ్యేత ద్రంగదైవత పూజనమ్. అపూజయిత్వా రంగంతు నైవప్రేం ప్రయోజయేత్ పూజితాః పూజయ స్త్యేతే మానితా మానయంతిచ. తస్మా త్సర్వÚయత్నేన కర్తవ్యం రంగపూజనమ్ న తథాశు దహత్యగ్నిః ప్రభంజన సమీరితః. యథా హ్యపపయోగస్తు ప్రయుక్తో దహతి క్షణాత్ శాస్త్రజ్ఞాన వినీతేన శుచినా దీక్షా తేనచ. నాట్యాచార్యేణ శాంతేన కర్తవ్యం రంగపూజనమ్ ఈ రంగ దైవతపూజనము యజ్ఞముతో తుల్యమైనది. అందుచే రంగపూజ లేక యే నాట్యప్రయోగమును చేయరాదు. రంగదైవతములను పూజించి గౌరవించినచో వారుకూడ నాట్యమునకు పూజా గౌరవములు వచ్చునట్లు చేయుదురు. అందుచే సర్వప్రయత్నములను చేసి రంగపూజనమును తప్పక నలువవలెను. నాట్యప్రయోగము అప్రయోగమైనచో నెక్క త్రుటికాలములో నది దహించగలదు. వాయువుచే ప్రేరేపింపబడిన అగ్ని కూడా అంత త్వరగా దహించలేదు. అందుచే శాస్త్రజ్ఞుడు, వినీతుడు, శుచి, దీక్షితుడు, శాంతుడు నగు నాట్యా చార్యుడు రంగదైవతపూజను చేసితీరవలయును. స్థానభ్రష్టంతు యో దద్యా ద్బలి ముద్విగ్న మానసః. మంత్రహీమో యథా "హెూతా ప్రాయశ్చిత్త భ వేత్తు సః ఇత్యయం యో వీధిగ్దృష్టి రంగదైవతపూజనే. నాట్యగృ హే 101 102 108 104 కార్యః ప్రేయాంచ ప్రయో కృభిః- ఇతి శ్రీభారతీయేనాట్యశాస్త్రే రంగదైవతపూజనంనామ తృతీయో౬.ధ్యాయః. అవహితమనస్కుడుగాని నాట్యాచార్యుడు బలులను సక్రమమగు స్థానములలో మెసగ నిచో మరిత్రహీనుడైన హోతచలె యగును. అందుచే ప్రాయశ్చిత్తము చేసికొనవలెను, రంగ దైవతపూజయం.దీరీతిగా నే యే విధులు చెప్పబడినపూ అవన్నియు క్రొత్త నాట్య గృహమున ప్రప్రథమనాట్యప్రయోగమునకు ముందుగా చేయబడవలసియున్నవి. (శ్రీ) భరతముని ప్రణీతమగు భారతీయ నాట్యశాస్త్రమున ఆంధ్ర భారతీయుడు రంగ దైవతపూజన మనబడు మూడవ అధ్యాయము. '<noinclude><references/></noinclude> 623z8qyc4le44zpgzuf9z2oywqfzehg 0 255429 616393 2026-11-12T04:14:40Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 [[WP:AES|←]]Created page with '{{తలకట్టు | శీర్షిక = [[../]] | రచయిత = భరతముని | అనువాదం = | విభాగము = రంగదైవతపూజనం | ముందరి = [[../ద్వితీయోధ్యాయః/]] | తదుపరి = [[../చతుర్థోధ్యాయః/]] | వివరములు = |సంవత్సరం = 1951 }} <pages index="నాట్యశాస్త్ర...' 616393 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[../]] | రచయిత = భరతముని | అనువాదం = | విభాగము = రంగదైవతపూజనం | ముందరి = [[../ద్వితీయోధ్యాయః/]] | తదుపరి = [[../చతుర్థోధ్యాయః/]] | వివరములు = |సంవత్సరం = 1951 }} <pages index="నాట్యశాస్త్రమ్.pdf" from=48 to=59 /> [[వర్గం:అలంకారశాస్త్రములు]] qand7hyei3ukluhg7n05kb6o2hksmoy 104 255430 616394 2026-11-12T04:26:07Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'CE చతుర్థో౽ధ్యాయః 2 తాండవలక్షణమ్ ఏనంతు పూజనం కృత్వా మయా ప్రొక్తః పితామహః ఆజ్ఞాపయ విభో శ్రీప్రం కఃప్రయోగః ప్రయుజ్య తౌమ్.” ఆంధ్ర భారతి రంగ దైవతపూజ యైనతర్వాత “ఏ నాట్య ప్రయోగమ...' 616394 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>CE చతుర్థో౽ధ్యాయః 2 తాండవలక్షణమ్ ఏనంతు పూజనం కృత్వా మయా ప్రొక్తః పితామహః ఆజ్ఞాపయ విభో శ్రీప్రం కఃప్రయోగః ప్రయుజ్య తౌమ్.” ఆంధ్ర భారతి రంగ దైవతపూజ యైనతర్వాత “ఏ నాట్య ప్రయోగమును ప్రయోగించవలెనో వెంటనే ఆజ్ఞాపింపుడు” అని బ్రహ్మను భరతుడడిగాను. రంగపూజ కాగనే నాట్యప్రయోగము జరుగ వలెను. మధ్య విలంబ మేమాత్రము తగదు. కతో ఒస్క్యుక్తో భగవతా యోజయా మృతమంథనమ్ ఏక దుత్సాహజననం సురప్రీతికరం తథా, య్కోయం సమవకారస్తు ధర్మకామార్థ సాధకః మయా ప్రగథితో విద్వన్ సప్రయోగః ప్రయుజ్య తామ్. 2 B “అమృతమంథన మను సమపకారమును ప్రయోగించుము. ఇది దేవతలకు ప్రీతి ప్రద మని, ఉత్సాహకరమని, ధర్మార్థ కామములకు సౌధకమని దీనిని నేనే కూర్చితిని. నాట్యముతో నీ సమపకారమును ప్రయోగించుము” అని భరతుని ఆదేశించెను. నాలుగు విధముల నాయకులకు స్థాయిభావ మగు ఉత్సాహమును సంపాదింపజేయా వీరరసాత్మకమైన దీ సమవకారము. సాక్షాత్కారకల్పత్వమును తీసికొనివచ్చుటకు తగినట్లు గావించబడిన ఈ ప్రయోగమున రసచర్వణ గలుగగలదు. ఇది దృశ్యము, శ్రవ్యము నగు ప్రయోగవి శేషము. ' ప్రఖ్యాతమైన ఉదాత్తనాయకులతో దేవాసురవిషయక మగు కథను 'చెప్పు' సమవకారము అర్థమును పూర్తి వ్యక్తపరుచునది. ఇచట ఒక అంకమునకు మరోళ అంకమునకు సంబంధము చక్కగా లేకపోవుటచే అవకీర్ణముగా నుండును గనుక సమసకార మన్ని చెప్పబడుచున్నది . తస్మిన్, సదువకా రైతు ప్రయుత్తే దేవదానవాః హృష్టాః సమభవన్స్. స ర్వే కర్మభావాను దర్శనాత్ .<noinclude><references/></noinclude> 1gj3sak6r746sviyvth9tarxrgev65j 104 255431 616395 2026-11-12T04:26:16Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '56 నా నాట్య 5. 8' ఈ సమవకారము ప్రయోగింపబడగా కర్మభావములు వ్యక్తములైనవి. అపుడు దేవతలు దానవులు సంతోషించిరి. కస్యచి త్వధ కొలస్య మామాహాంబుజసంభవః “నాట్యం సందర్శయామోఒద్య త్రిణేత్రా...' 616395 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>56 నా నాట్య 5. 8' ఈ సమవకారము ప్రయోగింపబడగా కర్మభావములు వ్యక్తములైనవి. అపుడు దేవతలు దానవులు సంతోషించిరి. కస్యచి త్వధ కొలస్య మామాహాంబుజసంభవః “నాట్యం సందర్శయామోఒద్య త్రిణేత్రాయ మహాత్మనే ” ఈఈ సార్థం సురైర్గత్వా వృష భాంక నివేశనమ్ సమభ్యర్చ్య శివం పశ్చా దువా చేదం పితామహః, "మయా సమవకారస్తు య్కోయం సృష్టః సురోత్తమ శ్రవణే దర్శనే చాస్య ప్రసాదం కర్తు మర్హసి.” "పశ్యామ” ఇతి దేవేశో ద్రుహిణం వాక్య మబ్రవీత్. మామాహ భగవాన్ "సజ్ఞో భవ మహామతే”. తతో -- కొంతకాలము గడచిన తర్వాత “మహాత్ము డగు శివున కీ నాట్యమును చూపించెదము” అని బ్రహ్మ భరతునితో పల్కేను. అప్పుడు శివుని నివాసగృహమునకు దేవత లందరితో నేగి, శివుని పూజించి బ్రహ్మ ఇట్లనెను. “నాచే సృష్టించబడిన సమవకారమును చూచుటకు, వినుటకు మీ రనుగ్రహింపపలెను.” ఈ మాటలకు "అట్లే చూచెదము” అని శివుడా బ్రహ్మతో పల్కగా, “నీవు సిద్ధము గావలసినది" అని భరతుని బ్రహ్మ ఆదేశించెను. సాట్యప్రయోగమును మొట్ట మొదట నాట్యము తెలిసిన వారికే చూపవలెను. గనుక నటరాజగు శివుని సభాపతిగా చేసినారు. కాని ఒకసారి ప్రయోగించిన విషయమును సభాపతి ముందు ప్రయోగించరాదు గనుక సమవకారముతో బాటు డిమమును గూడ ప్రయోగించినా రని తర్వాత చెప్పబడుచున్నది. నాట్యమును పరీక్షించుటకు వచ్చు వారికి కవియే మొదట కాన్యమును వినుపింపవలెను గనుక బ్రహ్మయే స్వయముగా వచ్చినాడు. ' హిమవతః పృష్టే నానానగసమాకు లే బహు చూతద్రుమాకీ రమ్యకందర ని రే పూర్వరంగే కృతే పూర్వం శత్రాయం ద్విజుత్తమాః తథా త్రిపుర దాహశ్చ డిమసంస్థః ప్రయోజితశ. 10 వివిధపర్వతములతో సమాకీర్ణమై, అనేక మామిడిచెట్లతో నిండి, అందమగు నదులు ప్రవహించు లోయవద్ద; హిమవత్పర్వతముపై పూర్వరంగమును గావించి, అమృతమంధన మను సమవకారమును, త్రిపుర దాహ మను డిమమును భరతుడు ప్రయోగింపజేసెను. పరీక్ష కుడగు తో వ పరచుటకై త్రిపురదాహమును ప్రయోగించిరి. 9 5 6 7 8<noinclude><references/></noinclude> jvocvmvmrcxyh1ot656t6vhmnepbyl0 104 255432 616396 2026-11-12T04:26:29Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'అంథ భారతి భూతగణో హృష్టాః కర్మభావానుకీర్తనాత్ మహాదేవశ్చ సుప్రీతః పితామహ మథాబ్రవీత్. నాట్య మిదం సమ్యక్ త్వయా సృష్టం మహామతే م యశస్యంచ శుభార్థంచ పుణ్యం బుద్ధివివర్ధనమ్. మయా...' 616396 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>అంథ భారతి భూతగణో హృష్టాః కర్మభావానుకీర్తనాత్ మహాదేవశ్చ సుప్రీతః పితామహ మథాబ్రవీత్. నాట్య మిదం సమ్యక్ త్వయా సృష్టం మహామతే م యశస్యంచ శుభార్థంచ పుణ్యం బుద్ధివివర్ధనమ్. మయాపీదం స్మృతం నృత్యం సంధ్యాకాలేషు నృత్యతా నానాకరణ సంయుక్త రంగహారై ర్విభూషితమ్. పూర్వరంగవిథా సస్మిం స్త్వయా సమ్యక్ ప్రయోజ్యతామ్ మహాగీ తేషు చైవార్థాన్ సమ్య గే వాఛి నేష్యసి, యశ్చాయం పూర్వరంగస్తు త్వయా శుద్ధః ప్రయోజితః ఏత ద్విమిశ్రితశ్చాయం చిత్రో నామ భవిష్యతి”, 11 12 13 14 15 57 ఈ ప్రయోగములందలి కర్మభావముల అనుకీర్తనచే ప్రమథాది భూతగణములు సంతో షింపగా శివుడుగూడ ప్రీతుడై బ్రహ్మతోనిట్లనియె: "మహామతివైన నీచే నీనాట్య ప్రయోగము చక్కగా సృష్టించ బడినది. ఇది కీర్తిప్రదము, శుభార్థముతో కూడినది, పుణ్యమైనది. బుద్ధిని వృద్ధి చేయునది, సంధ్యాకాలముల యందు నృత్యము చేయుచున్న నాచే గూడ నీ స్మరించబడినది. నూటఎనిమిది కరణములతోను, ముప్పది రెండు అంగహారములతోను అలంకరింప నృత్యమే బడిన పూర్వరంగవిధిని ప్రయోగించవలెను. అప్పుడే మహాగీతములలోని అర్థమును చక్కగా అభినయింపగలవు. ఇప్పుడు నీచే శుద్ధపూర్వరంగమే ప్రయోగింపబడినది. దీనిని కరణాంగహారము లతో కలిపి చేసిన చిత్రపూర్వరంగము కాగలదు.” ఈ నృత్యమును శివుడు సంధ్యాకాలమున స్మరించినాడు. నృత్య మనాదికాలము నుండి వచ్చుచున్న దని భావము. నృత్యము శివుని ఆదరాభిమానముల నందిన దని తెల్పుటకే సంధ్యా కాలములయం దని చెప్పబడినది. అంగహారముల ద్వారా నృత్తఫలము సిద్ధించును. వీటి అంగములను కరణము లందురు. ప్రత్యాహారము మొదలుగా గల తొమ్మిది అంతర్యవని కాంగములతోను, గీతక మహాగీతక రచనాంతకమైన పది అంగములతోను, నృత్తము లేకుండా భరతునిచే ప్రయోగింపబడిన పూర్వ రంగము శుద్ధ మని పిలువబడును. ఉద్ధతమైన చిత్ర పూర్వరంగమున శివుని తాండవవీధిలో చెప్పబడు కరణాంగహారము లుండగలవు. సుకుమారమైన చిత్ర పూర్వరంగమున దేవీకృతములగు అనుద్ధతము లైన అంగహారములే ఉండగలవు. గీతకవర్థమానాది రూపమున మహాగీత ముండును. శ్రుత్వా మహేశ్వరవచః ప్రత్యుక్తంతు స్వయంభువా "ప్రయోగ మంగహారాణా మాచక్ష్వ సురసత్తమ” తత స్త్రణ్ణుం సమాహూయ ప్రోక్త వాన్ భువ నేశ్వరః “ప్రయోగ మంగహారాణా మాచక్ష్వ భరతాయవై”. తతో యే తండునా ప్రోక్తా స్వంగహారా మహాత్మనా నానాకరణ సంయుక్తాన్' వ్యాఖ్యాస్యామి సరేచకాన్. 18. 17 18<noinclude><references/></noinclude> 6j1srdog88adsiq106a010ci8mhw689 104 255433 616397 2026-11-12T04:26:38Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '58 నాట్యశాస్త్రమ్ అ 19 20 21 మహేశ్వరుని వాక్యముల నాలకించి "అంగహారముల ప్రయోగమును చెప్పవలసినది" అని బ్రహ్మ ప్రార్థించెను. శివుడు నందీశ్వరుడగు తండుని పిలచి "అంగహారముల ప్రయోగమును...' 616397 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>58 నాట్యశాస్త్రమ్ అ 19 20 21 మహేశ్వరుని వాక్యముల నాలకించి "అంగహారముల ప్రయోగమును చెప్పవలసినది" అని బ్రహ్మ ప్రార్థించెను. శివుడు నందీశ్వరుడగు తండుని పిలచి "అంగహారముల ప్రయోగమును భరతునకు నేర్పుము" అని ఆజ్ఞాపించెను. వివిధకరణములతో కూడిన అంగహారములను, రేచక ములను మహాత్ము డగు నందీశ్వరునిచే చెప్పబడిన రీతిగా నిక భరతుడు చెప్పుచున్నాడు. నందీశ్వరుడగు తండునిచే చెప్పబడుట చే నిది తాండవ మనబడుచున్నది. స్థిరహస్తోంగహారస్తు తథా పర్యస్తకః స్మృతః సూచీవిద్ధ స్తథాచైన వ్యాపవిద్ధ స్తథైవచ. అక్షి ప్రశస్తు విజ్ఞేయ స్తథా చోర్ఘట్టితః స్మృతః. విష్కంభ శ్చైవ సంప్రోక్త స్తధా చై వాపరాజితః. విష్కంభాపసృత శ్చైవ మత్తా క్రీడ స్తథైవ చ స్వస్తికో రేచితశ్చైవ పార్శ్వస్వస్తిక ఏన చ. వృశ్చికశ్చైవ సంప్రోక్తో భ్రమరశ్చ తథాపరః మ తస్థలితక శ్చైవ మదాద్విలసిత స్తథా, గతిమండల ఏవాథ సరిచ్ఛిన్న స్తథైవ చ సరినృత్త రేచితః స్యాత్తథా వై శాఖ రేచితః. పరావృత్తోధ విజ్ఞేయ స్తథా చైనా ప్యలాతకః పార్శ్వచ్ఛేదో ఇథ సంప్రోక్తో విద్యుదాంత సథైవచ ఊరూద్వృత్త స్తధా చైవ స్యాదాలీక స్తధైన చ రేచితశ్చాపి విజ్ఞేయ స్తథైవా చ్ఛురితః స్మృతః. ఆక్షిప్త రేచితశ్చైన సంభ్రాంతశ్చ తథాపరః అపసర్పస్తు విజ్ఞేయ స్తథా చార్థనికుట్టకః. ద్వాత్రింశ దేతే సంప్రోక్తా అంగహారాస్తు నామత ఏ తేషాంతు ప్రవశ్యమి . ప్రయోగం కరణాశ్రయమ్. 22 28 24 25 26 స్థిరహస్త, పర్యస్తక, సూచీవిద్ధ, అపవిద్ధ, ఆక్ష్మి ప్రక, ఉద్ధట్టిత, విష్కంభ, అపరాజిత, విష్కంభాపసృత, మత్తక్రీడ, స్వస్తిక రేచీత, పార్శ్వ స్వస్తిక, వృశ్చికాపసృత, భ్రమర, మదస్ఖలిత, మదవిలసిత, గతిమండల, పరిచ్ఛిన్న, పరివృత్త రేచిత, వైశాఖ రేచిత, పరావృత్త, అలాతక, పార్శ్వఛ్ఛేద, విద్యుదాంత, ఉద్వృత్తక, ఆలీఢ, రేచిత, అచ్ఛురిత, ఆక్షిప్త రేచిత, సంభ్రాంత, అపసర్పిత, అర్థనికుట్టక మన మడప్పుదొ రెండును అంగహారముల పేర్లు. కరణముల కలయిక చే అంగహారము లేర్పడును గాన కరణముల అరణములు మూడు "చెప్పబడుచున్నవి. శరణములు నూటయెనిమిది గలవు. వీటి సంయోగముచే నథ్ కాంగహారములు సిద్ధించ గలవు, 'కాని వీటిలో అరువదినాలుగు తరణముల సంయోగముచే సిద్ధించువానిలో సతి ముఖ్య 'మైన అంగహారములు ముప్పది రెండు, అంగములకు కరణముల సముచిత పరిణామము వలన<noinclude><references/></noinclude> ah71xlcff04spgj19jca7ahlwkckc4c 104 255434 616398 2026-11-12T04:26:47Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '15) ఆంథ భారతి 5$ కలుగు రూపముల క ం గహారము లందుకు. పమేశ్వరునిచే ప్రయోగింపబడి అంగములచే నిర్వర్తింపబడునదియునై నది ఆంగహారము, హస్త పాద ప్రచారశ్చ యథా యోజ్యః ప్రయోక్తృభిః అంగహా రేషు...' 616398 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>15) ఆంథ భారతి 5$ కలుగు రూపముల క ం గహారము లందుకు. పమేశ్వరునిచే ప్రయోగింపబడి అంగములచే నిర్వర్తింపబడునదియునై నది ఆంగహారము, హస్త పాద ప్రచారశ్చ యథా యోజ్యః ప్రయోక్తృభిః అంగహా రేషు వ్యమి కరణేషు చ పై ద్విజాః. సర్వేషా మంగహారాణాల నిష్పత్తి ః కరణిక్యతః తాన్యతః సంప్రవక్ష్యామి నామతః కర్మతస్తథా. 28 29 కరణాంగహాములయందు ప్రయోగించవలసిన హస్త పాదముల విన్యాసము లిక చెప్పబడు చున్నవి. అంగహారములు కరణముల సంయోగముచే నిష్పన్న మగుచున్నవి గనుక మొదట కరణముల పేర్లను జెప్పి, తర్వాత నాటి లక్షణ ప్రయోజనములను భరతుడు చెప్పబోవుచున్నాడు. హస్త పాద సమాయోగో నృత్యస్య కరణం భవేత్ . 30 కరణ మనగా హస్త పాద సమాయోగములను తెలుపు సృత్తక్రియ. హస్త శబ్దమునకు పూర్వకాయమని, పాడశబ్దమునకు అవరకాయ మని అర్థము చెప్పుకొనవలెను. హస్తములు, శిరోగ్రీవాదులు పూర్వకాయములోనివి. అసరకాయమున పార్శ్వములు, ఊరువులు, కటి, జంఘలు, చరణములు మొదలైనవి కలవు. ఈ హస్త పాద సమాయోగములతో కలుగు కరణ ముల ద్వారా సవిలాసత్వ మనబడు సౌందర్యము నృత్తమున రాగలను. కావున నృత్తమను శబ్దమునకు నృత్తకరణ మని, కరణమునకు కూడ వృత్త కరణమే యని అర్థమును చెప్పవలెను. ద్వే నృత్త కరణే చైన భనతో నృత్తమాతృకా ద్వాభ్యాం త్రిభి శ్చతుర్భి ర్వా వ్యంగహారస్తు మాతృభిః త్రిభిః కలాపకం చైవ చతుర్భిః షండకం భవేత్. పంచైవ కరణాని స్యుః సంఘాతక ఇతి స్మృతః షడ్భిర్వా సప్తభిర్వాపి అష్టభి ర్ననభి స్తథా. కరణైరిహ సంయుక్తా అంగహారాః ప్రకీర్తితాః ఏతేషా మేజీ వ్యమి హస్త పాద వికల్పనమ్, 31 32 33 కరణమునకు సామాన్య లక్షణమును చెప్పి అంగహారమునకు విశేషలు,ణమును చెప్ప డలచి మొదట పీఠబంధమును చెప్పుచున్నాడు. అంగహారాత్మక మగు నృత్తము నుత్పత్తి చేయునవి రెండు కరణములు. కరణము నృత్తమునకు మాతృక. రెండు కరణములతోనే అభినయ మా ఆరంభ మగును. ఒక కరణముతో అంగహారము సిద్ధించదు. కనీసము రెండు కరణ ములు కావలెను. అప్పుడే అంగహారాత్మకమగు పిండీబంధమను ఆకృతి విశేషము రాగలదు. నాలుగు, ఆరు, ఎనిమిది కరణములతో గూడ అంగహారములు రాగలవు. ఆరుకరణము లున్న కలాపక మనియు, ఎనిమిది, కరణములున్న షండకమనియు, ఐదుకరణములున్న సంఘాతక మనియు, పిండీబంధముల నందురు. ఆరు మొదలు తొమ్మిది వరకు గూడ కరణము లంగ్రహార మున నుండగలవు. ఈ కరణములకు హస్తపాద వికల్పనము చెప్పబోవుచు ముందు కరణముల పేర్లను చెప్పుచున్నాడు. ఈ కరణాంగహారములు ముఖ్యముగా నాట్యమున ఆంగికాభినయా మందే ఉపయోగించు చుండును,<noinclude><references/></noinclude> 0683pyumr2nyvkqxb7o3f6wibnphbgp 104 255435 616399 2026-11-12T04:26:55Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'నా నాట్యశాస్త్రమ్ అ ర తలపుష్పపుటం పూర్వం వర్తితం సలితోకు వ సమసఖం లీనం స్వస్తిక ' అపవిద్ధం సిక చిత్తమ్. a 93 34 35 చ 36 మండలస్వస్తీకం చైన నికుట్టక మధాపి చ తథై కార్థని కుట్టం చ కటిచ్ఛ...' 616399 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>నా నాట్యశాస్త్రమ్ అ ర తలపుష్పపుటం పూర్వం వర్తితం సలితోకు వ సమసఖం లీనం స్వస్తిక ' అపవిద్ధం సిక చిత్తమ్. a 93 34 35 చ 36 మండలస్వస్తీకం చైన నికుట్టక మధాపి చ తథై కార్థని కుట్టం చ కటిచ్ఛిన్నం తదైన చ అర్ధ కేచితకం చైవ మక్షఃస్వ స్తీక మేన చ ఉన్మత్తు స్వస్తీకం చైవ సృష్టస్వస్తిక దిక్స్వ ఒక మలాతం చ తథైవ చ కటీసమమ్ ఆక్ష్మీ ప్త రచితం చైన సిక్ష స్తాక్షిప్తకం తథా . అర్ధస్వస్తిక ముద్దిష్ట మంచితం చ తధా పరమ్ భుజంగత్రా స్థితం ప్రోక్త మూర్ద్వజాను తధైన చ నికుందితం చ మ తల్లి త్వర్ధమతల్లి చైప హీ స్యాÉచితనికుట్టు చ తథా పాదాపవిద్ధకమ్. నలితం ఘూర్ణితం చైవ లలితం చ తథా పరమ్ దండపక్షం తధా చైనా భుజంగత్ర స్తూరేచితమ్. నూపురం చైవ సంప్రోక్తం తధా వైశాఖ రేచినమ్ భ్రమణం చతురంచైవ భుజంగాంచిత మేన నూప్ చితకంచైన తధా వృశ్చికకుట్టనప్: కటిభ్రాంతం తధా చెవి లకానృశ్చిక మేం వ నిన్నం చ కృణు స్త్రోక్త కణా వృశ్చిక రేచితన్ వృశ్చికం వ్యాపితం చేన తథా పార్టీ నియుకమ్. లబాటతిలకం భ్రాంతః అనిత చక్రమణాలక సస్యహంత మతి వ్రాంత విని తిన్న మేన గజక్రీడితకం చైన తలసంస్ఫోలితు లేదా. గరుడపుతకం చైన గంకసూచి తథా ఎగప్ మృత్తం సముద్దిష్టం పొగృ్వజాను తథైన శ గృధ్రానకం చైన సన్నతం సూర్యధాపి చ 'అర్ధసూచీతి కరణం సూచీనిద్ధం తథైన చ. అపక్రాంతం చ సంప్రోక్తం మయూరల తం తథా సర్పితు దండపాదం చ హరిణపుతమేన వ ప్రేభోలితం నితంబం 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47 48 49° ప్రసర్పితక ముద్దిష్టం సింహవిక్రీడితం తధా. 50<noinclude><references/></noinclude> bqpklua0ve7yy3t869451irzg29gtvp 104 255436 616400 2026-11-12T04:27:05Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'ధ్ర భారతి సింహాకర్షిత ముద్వృత్తం తథోపసృత మేన చ తలఘట్టితకం చైవ జనితం చావహిత్థకమ్. నివేశ మేలకాక్రీడ మూరూద్వృత్తం తథైవ చ మదస్థలితకం చైవ విష్ణుక్రాంత మథాపి చ. సంభ్రాంత మధ విష...' 616400 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>ధ్ర భారతి సింహాకర్షిత ముద్వృత్తం తథోపసృత మేన చ తలఘట్టితకం చైవ జనితం చావహిత్థకమ్. నివేశ మేలకాక్రీడ మూరూద్వృత్తం తథైవ చ మదస్థలితకం చైవ విష్ణుక్రాంత మథాపి చ. సంభ్రాంత మధ విష్కంభ ముద ట్టిత మథాపే చ వృషభక్రీడితం చైవ లోలితం చ తథా పరమ్. నాగాపసర్పితం చైన శకటాస్యం తథైవ చ గంగావతరణం చైవే త్యుక్త మష్టాధికం శతమ్. అష్టోత్తరశతం హ్యేతత్ కరణానాం మయోగితమ్. 51 52 53 54 61 'తలపుష్పపుట, వర్తిత, వలితోరుక, అపవిద్ధ, సమసఖ, లీన, స్వస్తికరేదిత, మండల స్వ స్తీక, నికుట్టన, అర్థనికులన, కటిచ్ఛిన్న, అర్థ రేచిత, నక్షఃస్వస్తిక, ఉన్మత్త, స్వస్తిక, సృష్ట స్వస్తిక, దిక్ స్వ స్తీక, అలాత, కటీసమ, ఆక్షిప్త రేచిత, విక్షిప్తాక్షి స్తక, అర్ధస్వస్తిక, అంచిత, భుజంగత్రాసీత, ఊర్ద్వజాను, నిశిుంచిత, మతల్లి, అర్ధను తల్లి, వేచిత కుట్టిత, పాదాపవిద్ధక, వలిత, ఘూర్ణిత, లలిత, దండపక్ష, భుజంగత్రస్త రేచిత, నూపుర, వైశాఖ రేచిత, భ్రమరక, చతుర, భుజం గాచితక, దండక రేచిత, వృశ్చిక పుట్టిత, కటిభ్రాంత, లతావృశ్చిక, చ్ఛిన్న, వృశ్చిక రేచిత, వృశ్చిక, వ్యంసిత, పార్శ్వని కుట్టిత, లలాట తిలక, క్రాంతక, కుంచిత, చక్రమండల, ఉరోమండల, ఆక్షిప్త, తలవిలసిత, అర్ధల, విక్షిప్త, ఆవర్త, డోలాపాద, వివృత్త, వినివృత్త, పార్శ్వక్రాంత, నిశుంభిత, విద్యుదాంత, అతి క్రాంత, వివర్తిత, గజక్రీడిత, తల సంస్ఫోటిత, గురుడుత, గండసూచి, పరివృత్త, పార్శ్వజాను, గృధ్రావలీనక, సన్నత, సూచి, అర్థసూచి, సూచీవిద్ధ, అపక్రాంత, మయూర లలిత, సర్పిత, దండపాద, హరిణఫ్లుత, ప్రేంభోలిత, నితంబ, స్ఖలిత, కరిహస్త, ప్రసర్పితక, సింహవిక్రీడిత, సింహాకర్షిత, ఉద్వృత్త, ఉపసృత, తల సంఘటిత, జనిత, అనహిత్థక, నివేశ్, ఏలకాక్రీడిత, ఊరూద్వృత్త, మదస్థలిత, విష్ణుక్రాంత, సంభ్రాంత, విష్కంభ, ఉద్ఘాట్టిత, వృషభక్రీడిత, లోలిత, నాగా పసర్పిత, శకటాస్య, గంగావతరణ మను నూటఎనిమిది కరణముల పేర్లు ఇవ్వబడినవి. నృత్తే యుద్ధే నియుద్ధేచ తథా గతిపరిక్ర'మే. గతిచా రే ప్రవ్యమి యుద్ధ చాఠీవిక ల్ప నమ్ యత్ర తత్రాపి సంయోజ్య మాచార్యైః నాట్యశక్తి త ప్రాయేణ కరణే కార్యో వామో వక్షః స్థితః కరః చరణ స్యానుగశ్చాపి దక్షిణస్తు భ వేత్కరం. హస్తపాదప్రచారంతు కటీ పార్శ్వోరు సంయుతమ్ ఉరః పృష్టోదరో పేతం నత్యమాణం నిబోధత. త 55 56 57 58 అభినయమున మధ్య కాలయాపనకు, శస్త్రాదియుద్ధమున, బాహుయుద్ధమున, గతిపరిశ్రమ మున కూడ ప్రయోగసౌష్ఠనమునకై ఈ కరణాంగహారము లుపయోగింపబడును. యుద్ధ చారీ వికల్పనము మొదలైనవి. మున్ముందు చెప్పబడగలవు, ఏకరణము నెప్పుడు ప్రయోగించవలెనో నాట్యాచార్యులచే నాట్యశక్తి ననుసరించి "తెలియబడవ లెను. 'సామాన్యముగా శరణము లన్నిటి<noinclude><references/></noinclude> 6ewdqc8wiwb7x7ozitzwzvzlsdhm9b7 104 255437 616401 2026-11-12T04:27:16Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '62 నా ట్యశాస్త్రమ్ అర లోను ఎడమ చేయి నక్షమున 'మొట్టమొదట ఉండగలదు. పాదము ననుసరించి తదనుగుణముగా కుడి చేతిని పట్టవలెను. నడుము, ప్రక్కలు, తొడలు, నక్షము, పృష్ఠము, ఉదరము మొదలగు వాటితో...' 616401 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>62 నా ట్యశాస్త్రమ్ అర లోను ఎడమ చేయి నక్షమున 'మొట్టమొదట ఉండగలదు. పాదము ననుసరించి తదనుగుణముగా కుడి చేతిని పట్టవలెను. నడుము, ప్రక్కలు, తొడలు, నక్షము, పృష్ఠము, ఉదరము మొదలగు వాటితో కలసియున్న హస్తపాదప్రచారము కరణములయందు వివరింపబడగలదు. యాని స్థానాని యా శ్చావ్యో నృత్తహస్తా స్తవైన చ సా మాతృకేతి విజ్జేయా తద్యోగా త్క రణం భవేత్, కటీ కర్ణ సమాయత్ర కోర్పరాంస శిర స్తథా సమున్నత మురశ్చైన సౌష్ఠనం నామ తద్భవేత్. 59 60 మహాసోమాన్యరూపమగు కరణము నీల చెప్పుచున్నాడు. ప్రతికరణమున అనస్థానము, గతి అను రెండును నిర్వర్తింపబడవలెను. అవస్థానమునకు కరణోపయోగియైనది స్థానకములు. గతియం దుపకరించునది చాకీ. ఈ చారీలు, స్థానకములు ముందు పదవ అధ్యాయమున చెప్పబడును. పూర్వకాయమున చేయబడునవి నృత్తహస్తములు, దృష్టులు, స్థితియందు వచ్చునవి పతాకాదిహస్తములు, స్థానము, చారీ, నృత్తహస్తము అనునవి కరణమునకు మాతృక వంటివి. వీటి సంయోగముతో కరణము సిద్దించును, కరణములను పట్టునప్పుడు సౌష్ఠవాంగముండవ లెను. కటిప్రదేశము, చెవితో సమరేఖ, భుజములమధ్య వంపులేని శిరము నుంచవలెను. అపుడు వక్షము సమున్నతమైన సౌష్ఠవాంగ మనిపించుకొనును. ఇట్టి కరణములతో సిద్దించునవి అంగహారములు. ఇరువది యైదవదియగు చిత్రాభినయాధ్యాయమున నీకరణములకు విశేషవినియోగములను చెప్పుచు, ఇవిగాక అనేక నృత్త విషయములు గలనని, వాటిని లో కానుశీలనము చేసి గ్రహించవలె నని భరతుడు చెప్పుచున్నాడు. లోకము, వేదము, అధ్యాత్మము అను మూడు ప్రమాణములు గలవు. ఈ మూటిని ఆశ్రయించుకొని నాట్యము బయలుదేరుచున్నది. “లోక సిద్ధాని ప్రత్యంగా నుమానాగమ ప్రమాణాని లోక శబ్దానోచ్యతే" అని అభినవగుప్తుడు లోకశబ్దమునకు చిత్రాభిన యాధ్యాయమున అర్థము చెప్పినాడు. ప్రత్యక్షము, అనుమానము, ఆగమము అను ప్రమాణముల ద్వారా సిద్ధమైననాట్యము లోక ప్రసిద్ధము. వేదమనగా “యథా స్వ నియతరూపో లోక ప్రసిద్ధి ప్యాగమో యథా న్యాయేషు ధనుర్వేదః స్వర తాలాదౌ గాంధర్వవేద ఇత్యాది” అని ఆ అధ్యా యముననే నిర్వచించుచు, వేదశబ్దమునకు గాంధర్వాద్యుపవేదము లను అర్థమును అభినవగుప్తుడు చెప్పియున్నాడు. అధ్యాత్మ మనగా స్వసంవేదనము, ఈమూటిలోను లోక సిద్ధమైనది ప్రధానము. లోక సిద్ధమగు నాట్యమును పరిత్యజించ వీలులేదు గనుక చిత్రాభినయాధ్యాయమున “సహి- లోకప్రసిద్ధి మపహ్నోతుం కశ్చిత్సమర్థః, సుప్రతి పన్నస్యాపి తదపహ్న వే కాష్ఠ పాపాణతాపత్తి ప్రసంగాతో"" అని అభినవగుప్తు డనినాడు. ఇట్లుసిద్ధించు కరణములు, తద్వినియోగములయం దనేక విధములు కన్పించగలవు. భిన్న భిన్న నాట్యాచార్యు లధిక వినియోగములను చెప్పియున్నారు. ఈ అధిక పాఠములను చెప్పినవారిలో కోహల, రాహుల, కీర్తిధరులు ప్రధానులు. వీరి పాఠములను అప్రమాణికము లని త్రోసివేయ. రాదు, చిత్రాభినయాధ్యాయమున “కోహలాది శాస్త్రలక్ష్య ప్రవాహసిద్ధ మపి చిత్రాభినయం. సూచయతి, తతశ్చోదాహరణాన్ సందర్శయామో మాభూత్ సంప్రదాయ ప్రవాహ విచ్ఛేదలు అని అభినవగుప్తు డనినాడు. కోహలాదులు పఠించిన విశేష విధులు గూడ సాంప్రదాయకములే<noinclude><references/></noinclude> rf0sjemdeb4t1v5o8psk3st1q18kcwi 104 255438 616402 2026-11-12T04:27:25Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '16) ధ్ర భారతి నని అంగీకరించుచు తన్మతానుసారములగు శ్లోకములను కూడ చెప్పియున్నాడు. ఈ విషయము యు ఇరువదియైదవ అధ్యాయమున వివరించ బడగలవు. ఇక క్రమముగా కరణముల లక్షణ ప్రయోజనములు నిర్వచ...' 616402 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>16) ధ్ర భారతి నని అంగీకరించుచు తన్మతానుసారములగు శ్లోకములను కూడ చెప్పియున్నాడు. ఈ విషయము యు ఇరువదియైదవ అధ్యాయమున వివరించ బడగలవు. ఇక క్రమముగా కరణముల లక్షణ ప్రయోజనములు నిర్వచింప బడుచున్నవి. 1. త ల పు ష్ప పు టమ్ వామే పుష్పపుటః పార్శ్వేపాదో ఒగ్రతల సంచరః తథా చ సన్నతం పార్శ్వం తలపుష్పపుటం భవేత్ . 61 ఎడమవైపున పుష్పపుటహ స్తమును పట్టవలెను. చేతివేళ్ళను ఎడము లేకుండా ఉంచి. సర్పశీర్షహ సముయొక్క అర చేతిని రెండవ చేతి ప్రక్కగా కలిపిన పుష్పపుటహస్తము వచ్చును. 9అ. 127 శ్లో. పాదము అగ్రతలసంచరముగా మడమను ఎత్తి, కాలివేళ్ళను అంచితములుగా చేసి, బొటన వేలిని ప్రసరించిన అగ్రతలసంచర మగును. 9అ. 235 శ్లో. పార్శ్వము సన్నతము కావ లెను. ప్రక్క -భాగము, నడుము, వ్యాభుగ్నములై, భుజము జారినట్లుగా నుంచిన ప్రక్క భాగము వంగిన ట్లుండును. 9అ. 202 శ్లో. ఈ మూడును కలసిన తలపున్పపుట మను కరణము వచ్చును. సమపాదతల హస్తద్వయ పూర్వకముగా తలసంచరము జరుగును. కుడి పాదము ఎడమ వెనుకగా, ఎడమపాదము 'నుంచి, కుడిపాదముతో అడుగు వేయుచు 10. 16 శ్లో చేతులను వ్యావ ర్తింపజేసి, కుడిప్రక్క నుండి పరివర్తనము చేయుచు ఎడమప్రక్కకు తీసికొని రావలెను. అప్పుడు ఎడమవడమున పుష్పపుటహ స్తబంధమును పట్టవలెను. అగ్రతలపాదమును, పుటపుష్పముతో సంయోజించుటచే నీ కరణము తలపుష్పపుట మనబడుచున్నది. ఈ రీతిగా కరణముల పేర్లకు కుదురదు. వాక్యార్ధాభినయమును ప్రధానముగా ప్రదర్శించునపుడు కరణముల కీ ప్రాధాన్యము నొసగవలెను. పదార్థాభినయములను చూపునపుడు అందలి వాక్యమున కొకదానికే ప్రాధాన్యము చూపవలసినచో వాక్యాదిలో గాని, వాక్యమధ్యమున గాని, వాక్యాంతమున గాని ఉచితానుచిత ములను గమనించి కరణమును ప్రయోగించవలైనని ముఖ్య సూత్రము. నృత్తమున ప్రధానమైనది అభినయము. అభినయము నాల్గు విధములు. అందు ఆంగికాభినయమున అంగహారములతో నిష్పన్న మగును. ఈ అంగహారములు కరణముల నాశ్రయించి యుండునిస్తవి. హస్తములకు వ్యావృత పరివృత్తము లుండును. అర చేతికి అభిముఖముగా కనిష్టికాది వ్రేళ్ళను సాచుట వ్యానృత్తమనబడును. ఈ వ్రేళ్ళనే క్రమముగా బయటకు తెరచుట పరిసృత్త మనబడును. 9అ. 185–186 శ్లో. తర్జన్యాదిగా వ్రేళ్ళను లోపలికిసాచిన ఆ వేష్టితమని, బయటకు 'తెరచిన ఉద్వేష్టితమని యందురు. 9అ. 188-184 శ్లో 2. వ ర్తితమ్ కుంచితే మణిబంధేతు వ్యావృత పరివర్తితా హస్తా సిపతితే. చోర్వోర్వర్తితం కరణంతు తత్. 62 వ వర్షమున కెదురుగానున్న చేతులను (పతాకలను) ఒకదానినొకటి తాకకుండ స్వస్తిక మణికట్టుతో పట్టవలేను. తర్వాత చేతులను తీసి, ఆవృత పరివృత్త ములను చేసి, ఉత్తానములుగా<noinclude><references/></noinclude> i1mhft9a0alsrd6qvkhy9fnf7d33whe 104 255439 616403 2026-11-12T04:27:35Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '64 నాట్యశాస్త్రమ్ అర కొడలవద్ద నుంచవలెను. అసూయను తెలుపు వాక్యార్థము సభినయించునపుడు హస్తములను ఉత్తైనపతాకలుగా పట్టవలెను. ఇవి తర్వాత అధోముఖపతాక లగును. రోషము నభిన యించునపుడు...' 616403 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>64 నాట్యశాస్త్రమ్ అర కొడలవద్ద నుంచవలెను. అసూయను తెలుపు వాక్యార్థము సభినయించునపుడు హస్తములను ఉత్తైనపతాకలుగా పట్టవలెను. ఇవి తర్వాత అధోముఖపతాక లగును. రోషము నభిన యించునపుడు గూడ నీకరణ ముపకరించును. అభినయించుభావము సనుసరించి ఖటకాముఖ, శుకతుండము మొదలగు హస్తములను యోజించవలెను. కావుననే భరతుడు హస్త విశేషమును నిరూపించలేదు. హస్తముయొక్క ఔచిత్యము ననుసరించి పాదమును నిరూపించవలెనని నృత్త సంప్రదాయము, అందుచే “చరణస్యానుగశ్చాపి రక్షిణస్తు భవేక్కర” అని కొన్ని నాట్యశాస్త్ర ములలో గల శ్లోకము నాట్య సంప్రదాయమునకు విరుద్ధమగుటచే ప్రక్షిస్తమని యెంచవీలున్నది. 3. వలితో కుకమ్ శుకతుండౌ యదా హస్తా వ్యావృత్త పరివర్తితా ఊరూ వలితౌ యస్మిన్ సబిత ముక ముచ త్యే, 63 తన్జనియగు చూపుడు వేలిని విల్లువలె వది, మిర వేళ్ళను దీనికి వెనుకగా సాచి, బొటనవ్రేలిని కుంచించినచో అరాలహస్త మనును. 9 అ. 3. అరాలహస్తమున అనామిక వంగియున్నచో శుకతుండహస్తము వచ్చును. 9 అ. 45 శ్లో. రెండు శుకతుండహస్త ములను · వక్షమువద్ద నుంచి వ్యావర్తితములుగా చేయవలెను. అప్పుడు ఆక్షిప్త మనుబాకీతో హ స్తములను పరివర్త నమున నక్షమువద్దకు తెచ్చి అధోముఖ శుకతుండములుగా నుంచవలెను. కుంచించబడిన పాదమును పైకియెత్తి శరీరమునకు ముందు త్రితాలదూరమున ప్రక్కగా పిక్కలనుకు తీసికొని వెళ్ళి, మడమను స్వస్తికగా భూమియందుంచిన ఆక్షిప్తమను చారీ సిద్ధాం చును. 10 అ. 35 శ్లో. వ్యావృత్తమున నీ చాకిప్రయోగము చేయవలెను. స్థితియందు బద్ధా అను చారీ రావలెను. ఒక పిక్కను మరొక పిక్కతో కలిపి స్వస్తికనుపట్టి ఊరువలనము చేసిన బద్ధాచారీ రాగలదు. 10 అ. 20 శ్లో. ముగ్ధనాయి కావిషయకమైన దీ కరణము. 4. అప వి అప విద్ధమ్ ఆవర్త్య శుకతుండాఖ్య మూరుసృష్టే నిపాతయేత్ వామహస్తశ్చ నక్షస్థో వ్యపవిద్ధంతు తద్భవేత్, 64 వక్షస్థలమున ఎనిమిది వ్రేళ్ళ ఎడముగా రెండు చేతుల నుంచిన చతురశ్రస్థితియేర్పడును. ఈ చేతులలో కుడిహస్తమగు శుకతుండమునకు ఆభర్త ము చేసి, శుకతుండమును పోగొట్టి, అదే సమయమున ఆక్షిప్త చారీని ప్రయోగించవలెను. తర్వాత నదే చేతిని శుకతుండము చేసి ఊరువుల క్రిందుగా నుంచవలెను. నక్షముయందు ఎడమ చేతిని ఖట కాముఖముగా నుండవలెను. అసూయ కోపముల తెలియజేయు వాక్యార్థముల నభినయుంచుటకీ కరణ ముపకరించును. 5, స మ న ఖమ్ శిష్ట్లా సమనఖా పాదౌ కరౌ చాపి ప్రలంబితా దేహః, స్వాభావికో యత్ర భవేత్ సమసఖంతు తత్. 63 చేతులను లతాహస్తములుగా నుంచవలెను. అడ్డముగా ప్రక్కలకు ప్రసరించబడిన పతాకహస్తములను లతాహ సములందురు. 9 అ.168 శ్లో, పాదములను కలుపుచు, లతా హస్త<noinclude><references/></noinclude> qwjsmdxrdb0qlueg6wwnh0q9vvur9hu 104 255440 616404 2026-11-12T04:27:43Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'థ్ర భారతి 65 ములనుపట్టి, దేహమును సహజరూపమున నుంచుటయే సమనఖము. నృత్తమున ప్రవేశించు నపుడు మొదటనే యిది కన్పించగలదు. 6. లీమ్ పతాకాంజలి వక్షఃస్త్రం ప్రసారిత శిరోఒధరమ్ నిహంచితాంసక...' 616404 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>థ్ర భారతి 65 ములనుపట్టి, దేహమును సహజరూపమున నుంచుటయే సమనఖము. నృత్తమున ప్రవేశించు నపుడు మొదటనే యిది కన్పించగలదు. 6. లీమ్ పతాకాంజలి వక్షఃస్త్రం ప్రసారిత శిరోఒధరమ్ నిహంచితాంసకూటంచ తల్లీనం కరణం స్మృతమ్. 66 3 పతాకహస్తముల వ్రేళ్ళను బాగుగా కలిపినచో అంజలి ఏర్పడును. 9 అ. III శ్లో, సహజముగానుండునట్లు వేళ్ళను ప్రసారించి, బొటనవ్రేలిని కుంచించిన పతాకమువచ్చును. 9 అ. 18 శ్లో. బాహుళిఖరముల నెత్తి, కంఠమురు కుంచించి, నియుంచితశిరస్సు భుజములతో సంధించిన నిహంచితత్వము సిద్ధించును. నక్షస్థలమునుండి వ్యావర్తి తముగా లలాటమునకు, ప్రక్కలకు, -మండలమువలె తిరుగు ప్రసారిత పతాక హస్తములను ఉర్ధ్వమండలము లందురు. 9 అ.178 శ్లో. ఈ నృత్తహ స్తములను ముందు ప్రయోగించి, హస్త చలనములలో నక్షస్థలమున అంజలిని చేయ వలెను, నలినీపద్మకోశీములనుండి హస్తము రాగూడదు గనుక సతాశహస్తములనే స్వీకరించ వలెను, ఊర్థ్వమండలగమనమున పతాక హస్తములకు స్ఫుటమైన ప్రయోగోత్పత్తి గలదు. ప్రియ ప్రార్థనను తెలుపు నాక్యార్థాభినయమున నీ కరణమును ప్రయోగించవలెను. దేవతా ప్రజామ మున శిరస్సుపై అంజలి ఉండవలెను గనుక వక్షఃస్థమగు అంజలిని విధించరా దని, ప్రియ ప్రార్థ నలో వినియోగము చెప్పబడినది. స్వస్తి కౌ రేచితా 7. స్వస్తిక రేచితమ్ విశిష్టా కటిసంశ్రితౌ యత్ర తత్క-రణం జ్ఞేయం బుధైః స్వస్తిక రేచితమ్. 67 ఈ కరణమున ఆరు నృత్త హస్తములు వచ్చుచున్నవి. మొదట రేచితహస్తములు, ప్రస రింపబడిన ఉత్తానతలములు గలిగిన హంసపక్ష హస్తములు వేగముతో కంపించిన రేచితము లగును. 9 అ. 163 శ్లో. మూడు వ్రేళ్ళను సమానముగా ప్రసారించి, చిటికెనవ్రేలిని సాచిపట్టి బొటన వ్రేలిని కుంచించిన హంసపక్షము రాగలదు. 9అ. 92 శ్లో, తర్వాత వీటిని చేయవలెను. భుజాగ్రములతోను, మోచేతులతోను పతాకహస్తములను సవిలాసముగా వ్యావ ఆవిద్ధవక్రములు ర్తింపజేసి, నాగలినిపట్టినట్లుగ అర చేతులను క్రిందకు ఎదురుగ నుంచినచో ఆవిద్దనక్రములగును. 9 అ.16] శ్లో, హస్తములను నక్షమున స్వస్తికగా చేయవలెను. తలముఖములను మణిబంధమున స్వస్తికగా పట్టవలెను. తర్వాత నీస్వ స్తికను విడదీసిన హస్తములు విప్రకీర్ణము లగును, 9అ, 159లోకి, “త్రిపతాకహస్తములను నడుమువద్ద ఎగబట్టిన పక్షనంచితహస్తము లగును. 9 అ. 170 శో. వీటినే పరావృత్త ములుగా మరికొంచెము ఎగబట్టిన పక్షప్రద్యోతము లగును ఓ అ. 171 శ్లో రేచితహస్తములను ప్రయోగించినతర్వాత వ్యావర్తితకరణమున శిరస్సునుండి క్రిందకు, పైకి చేతులను తెచ్చుచు, ఆవిద్ధవగ్రహ సవర్తనతో వక్ష మువద్ద స్వస్తికను విధించవలెను. ఈ స్వస్తీక 'హస్తములను విచ్యుతిచేసి పక్ష వంచితములుగను, పక్ష, ప్రద్యోతములుగను చేయగా సృష్టిక<noinclude><references/></noinclude> av3vvqy88k66pv807b0i9eanokssioz 104 255441 616405 2026-11-12T04:27:52Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'ట్యశాస్త్రమ్ ఆర రేచితము సిద్ధించును. సృత్తమునే ప్రధానముగా అభివయించ వలసివచ్చినచోట ప్రహర్షాధి యోగమం దీ కరణమును ప్రయోగించవలెను. 8. మండల స్వస్తి కమ్ స్వస్తీకౌతు కళా కృత్వా ప...' 616405 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>ట్యశాస్త్రమ్ ఆర రేచితము సిద్ధించును. సృత్తమునే ప్రధానముగా అభివయించ వలసివచ్చినచోట ప్రహర్షాధి యోగమం దీ కరణమును ప్రయోగించవలెను. 8. మండల స్వస్తి కమ్ స్వస్తీకౌతు కళా కృత్వా ప్రాఙ్ముబోర్ధ్వత త సమా తథాచ మండలం స్థానం మండలస్వస్తి కంతు తత్. 68 స్వస్తి కహస్తములను ప్రాఙ్ముఖములుగా పట్టీ చతురశ్రములుగా నుంచవలెను. నృత్తాంగ మునకు జీవితమైనది చాతురశ్ర్యము. వక్షమునకు ఎనిమిది వేళ్ళదూరముగ, సముఖముగా ఖటకాముఖముల నుంచవలెను. భుజములు, చేతులు తులాదండమువలె సమముగా నున్నచో ఛతురశ్రము లనబడును. 9 అ. 156 శ్లో. ఖటకాముఖములను ఉర్ధ్వమండలము గలవానినిగా జేయుచు రెండుపాదములమధ్య నాలుగు తాళముల అవధి నుంచి, నడుమును జానువుతో సమముగ చేసిన మండలస్థానకము సిద్ధించును 10 అ. 61 శ్లో. చతురశ్ర హస్తములతో నుండి, స్వస్తికనుచూపి, విచ్యవాప్రయోగము చేయుచు ఉద్వే తవర్తనతో ఊర్ధ్వమండలముగ స్వస్తికను పట్టవలెను. మండలస్థానకమును చూపవలె నసీ భావము. అగ్రతలసంచర పాదముతో భూమిని ఘట్టించుచు సమపాదములను చూపిన విచ్యవా యనబడును 10 అ. 18 శ్లో. మోసమును తెలుపు వాక్యా వాక్యార్థాభినయమున నీకరణ ముపకరించును. 9. నికుట్టనమ్ నికుట్టితే యదాహస్తా స్వబాహు శిరసోzన రే పాదౌ నికుట్టితొ చైవ జ్ఞేయం తత్తు నికుట్టనమ్. 69 శరీరమును పైకిఎత్తి క్రిందకుదించుటయే నికుట్టనమని కోహలువి మతము. అందుచే అల పల్లవహస్తములోని చిటికెన వేలితో చూపు ప్రత్తనోత్పతనములను (ఆవర్త పరివర్త నములను) నికుట్టన మందురు. అరకాలి ముందు భాగము పై నిలచి మడమను క్రింద వేయుట ఉద టితమందురు. 9 అ. 231 శ్లో. బాహు శిరస్సున నికుట్టితములుగా జేసి అలపల్లవహ సములకు ప్రయోగించ వలెను. కుడిచేతితో కుడిపాదమునకు, ఎడమ చేతితో ఎడమపాదమునకు ప్రయోగవిధిని చెప్పుకోవ వలెను. మండలస్థానకమున నిలచి, ఉద్వేష్టితకరణమున కుడి చేతిని భుజశిరస్సున నికుట్టనము చేయ , వలెను. అప్పుడు కుడిపాదమును మట్టించి అవిజ్ఞపక్ర వర్తనలో ఎడమ చేతిని చతురశ్రముగా కుడి వైపునకు నికుట్టితము చేయవలెను. -ర్షను మాటిమాటికి చెప్పు వాక్యార్థము నభినయించునపు డీ ఆత్మగౌరవమును, స్వోత్కర్షను కరణమును ప్రయోగించన లైను. 10. ఆ ర అర్థని కుట్టకమ్ కుంచితా 'బాహు శిరస్తి హస్తస్త్వభిముఖాంగులిః నికుంచితార్థయోగేన భవే ధర్ధనికుట్టకమ్. 70 6. అభిముఖముగా అలపల్లవహస్తమును భుజశిరస్సున అంచితము చేయవలెను, చిటి కెన వేలు అరచేయిల్లో ఆవర్త. పరివర్తనములు చేయుచున్న వ్రేళ్ళు ప్రక్కలకువచ్చి<noinclude><references/></noinclude> jaa5wpmhxfp7aw9dh9feaespmo9ju0o 104 255442 616406 2026-11-12T04:28:00Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '37) ది భారతి 67 వికీర్ణములైన అలపల్లన మగును 9 అ. 79 శ్లో. ఈ ఆలసల్ల వహస్తము సగము నికుంచితమై ఉన్నమన, వినమనములను గల్గియున్నచో అర్థనికట్టక మగును. ఆత్మగౌరళము, స్వోత్కర్షల విషయమందు, ప్రర...' 616406 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>37) ది భారతి 67 వికీర్ణములైన అలపల్లన మగును 9 అ. 79 శ్లో. ఈ ఆలసల్ల వహస్తము సగము నికుంచితమై ఉన్నమన, వినమనములను గల్గియున్నచో అర్థనికట్టక మగును. ఆత్మగౌరళము, స్వోత్కర్షల విషయమందు, ప్రరూఢ మగు వాక్యార్థము నభినయించుచో నిది ప్రయోగింపబడును. 11. క టి చిన్న పర్యాయశః కటిశ్చిన్నా బాహూ శిరసి పల్లవౌ పునఃపునశ్చ కరణం కటిచ్ఛిన్నంతు తద్భవేత్. 3 71 రిత కరణ ఊర్థ్వవ్యాన ర్తిత నడుము వంపుతిరిగినట్లున్న ఛిన్న కట్టి అందుకు 9 అ. 212 శ్లో. ఊర ముతో బాహువులను ప్రసరించి, పరివర్తనమున మణికట్టు వద్ద స్వస్తి కాకృతి గల పతాకములను పట్టినచో పల్ల వహస్త ములు రాగలవు 9 అ. 166 శ్లో. వీటికి భ్రమరికాచారీతో రెండువైపుల భ్రమణమును చూపవలెను. కుంచితమైన పాదమును యెత్తి ముందుకు బాగుగా ప్రసారించి. నాలుగుతాళముల ఎత్తుగా అగ్రతలముతో అడుగు వేసిన అతి కొంత చారీ సిద్ధించును 10.29 శ్లో. ఈ అతిక్రాంత చారీలో చెప్పబడిన కుంచిత పాదమును ఎత్తి భుజంగ త్రాతమువలె త్రికోణాకృతితో నున్న ఊరువును వివర్తింపజేసి, ద్వితీయ పాదతల భ్రమణమున శరీరము నంతయు పరివర్తింపజేసిన భ్రమరీచారీ రాగలదు 10 అ. 44 శ్లో. ఈ చారీప్రయోగ మైనతర్వాత మండల స్థానకమ్మన నిలచి బాహుశిరస్సున పల్లవహస్త మును ప్రయోగించవలెను. ఇదేరీతిగా కుడి, ఎడమలకు మూడు నాలుగు పర్యాయములు దీని నభినయించవలెను. విస్మయప్రధానము నభినయించుటలో నీ కరణము ప్రయోగింప బడవలెను. 12. ఆరరేచితమ్ ధ పవిద్ధః కరః సూచ్యా పాదశ్చైవ నికుట్టితః అప సన్నతం యత్ర పార్శ్వం చ తద్భవే దగ్ధ రేచితమ్, 72 వ్రేళ్ళ నన్నింటిని శిష్టములుగా చేసి బొటన వేలిని కుంచించి, అరచేయి పల్లముగానుండు నట్లు "జేసిన సర్పశిరస్సు వచ్చును 9 అ. 78 శ్లో. చతురశ్రస్థానమునందు సర్పశీర్ష హస్తములలోని బొటనవ్రేలు మధ్యవ్రేలియందుండగా చేతిని ప్రక్కకు ప్రసారించి, చూపుడువ్రేలిని బాగుగా కన్పడునట్లు చేయవలెను. అట్టి బాహుప్రసారమును పర్యాయశః చేయగా సూచీముఖములు రాగలవు 9 అ. 162 శ్లో. 3 మండలస్థానకమున నిలచి, ఒక చేతిని ఖటకాముఖముగా, వడి మందుంచి, రెండవదానిని సూచీముఖముగా చేయవ లెను. ఈస్తూ చీముఖహస్తమును అపగమపూర్వకముగా దగ్గరకు తీసికొని బయటకు సాచునపుడు పార్శ్వము సౌష్ఠవాకృతితో వంగియుండగా పాదమునికుపెట్టితము కావలె సగభాగము బయటకు పోవుటచే అర్థంచిత మగుచున్నది. అసమంజసమైన చేర్చమ ప్రధానమ తెలుపు రణమునకు వినియోగము కలుగును.<noinclude><references/></noinclude> i4iwa34wn0ndvdwirl5dvjkrhn0puj6 104 255443 616407 2026-11-12T04:28:09Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '68 నాట్య శాస్త్రమ్ అ, ర 13. న క్షః స్వ స్త్రీ కమ్ స్వస్తికే చరణీ యత్ర కళా వక్షసి రేచితే నికుంచితం తథా సు నక్షఃస్వస్తిక మేన తత్. 73 పక్షమువద్ద చతురశ్రములుగానున్న పతాకలను రేచితముల...' 616407 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>68 నాట్య శాస్త్రమ్ అ, ర 13. న క్షః స్వ స్త్రీ కమ్ స్వస్తికే చరణీ యత్ర కళా వక్షసి రేచితే నికుంచితం తథా సు నక్షఃస్వస్తిక మేన తత్. 73 పక్షమువద్ద చతురశ్రములుగానున్న పతాకలను రేచితములుగ చేసి, వ్యానృత్త కరణముతో ఆభుగ్నమగు వక్షమువద్ద స్వస్తి స్తికమును పట్టవలెను. స్వస్తికను ప్రయోగించినటులనే జంఘాగుల్ఫ ఏలనముగల పాదములతో స్వస్తికను చూపవలెను. అప్పుడది నక్షఃస్వస్తిక మగును. 3 వక్షస్థలము నిన్నమై, వీపు ఎత్తుగానుండి, మధ్యమధ్య నిరవష్టంభమై, జారుచున్న భుజము లతోనున్న ఉరఃప్రదేశమును ఆభుగ్నము, లేక నికుంచితము, అందురు 9 అ. 192 శో. దీనికి నృత్తముతో సంయోగముకలిగిన సౌష్టవము రాగలదు. సిగ్గు, పశ్చాత్తాపము అనువానిని ప్రధాన ముగా తెలుపు వాక్యార్థాభినయమున దీనికి వినియోగము కలుగగలదు. 14. ఉన్మత్త కమ్ అంచితేనతు పాదేన రేచితౌ తు కళా యదా ఉస్మత్తం కరణం తత్తు విజ్ఞేయం నృత్త కోవి దైః 74 మడమను భూమిపైనిలిపి, అరికాలిముందుభాగమును పైకిఉంచి, వేళ్ళను ప్రసృతము చేసిన అంచితపాద మగును 9 అ. 237 శ్లో. అంచిత పాదముతో. రేచితహంసపక్షహస్తములను ఆవిద్ధచారీ సహితముగ ప్రయోగించవలెను. స్వస్తికగానున్న పాదములలో కుడిపాదమును కుంచించి, ప్రసా రించి, అవిద్ధము చేసి, ఎడమ కాలి మడమవద్ద కుడి కాలి మడమను వేసిన ఆవిద్దచారి యగును 10 ఆ. 87 శ్లో. దీనిని అంగపర్యాయముగా ప్రయోగించవలెను. అతిసౌభాగ్యము మొదలగు వానివలన కలిగిన గర్వమును తెలుపు వాక్యాభిర్ధానయమున నీ కరణమును ప్రయోగింపవ లెను. 15. స్వస్తికమ్ హస్తాభ్యా మధ పాదాభ్యాం భవతః స్వస్తికౌ యదా 75 తత్స స్త్రీక ఒక మితి ప్రోక్తం కరణం కరణార్థి భిః. ఉద్వేష్టితవర్తనమున ఎడమ చేతిని నిష్క్రమింప చేసి, వ్యావర్తితకరణమున హస్తములకు పాదములకు ఒకేసమయమున స్వస్తికను పట్టవలెను. వాక్యార్థాభినయ లక్షణములు, నృత్తాంగ హారరూపములు, గతిపరిక్రమాది స్వభావములునగు క్రియలను తెలిసినవారికే కరణము లుపక రించగలవు. అన్యులకు కాదని తెల్పుటకు కరణార్థులచే నీ కరణము చెప్పబడినదని భరతు డను చున్నాడు. యుక్తాయుక్త వివేచన చేసి ద్వేషమును, నిషేధమును తెలుపు వాక్యార్థమన నీ 16. సృష్ఠి స్వ స్త్రీ కమ్ కరణము నుపయోగించవలెను. విషప్రాణి స్త బాహుభ్యాం స్వస్తికౌ చరణ్ యదా అపక్రాంతార్థ నూఛిభ్యాం తత్పృష్ఠన్వస్తికం భవేత్. 76<noinclude><references/></noinclude> hdzu3msdk7d6ecyx6omcjx17ymvnmt4 104 255444 616408 2026-11-12T04:28:21Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'ఆంధ్ర భారతి 69 కుంచితమైనపాదమును ఎత్తి ముందుకు బాగుగ ప్రసారించి, నాలుగు తాళముల ఎత్తుగా అగ్రతలముతో భూమిపై వేసిన అపక్రాంతచారి సిద్ధించును 10 అ. 29 శ్లో. కుంచిత పాదమును జానుపర్యం...' 616408 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>ఆంధ్ర భారతి 69 కుంచితమైనపాదమును ఎత్తి ముందుకు బాగుగ ప్రసారించి, నాలుగు తాళముల ఎత్తుగా అగ్రతలముతో భూమిపై వేసిన అపక్రాంతచారి సిద్ధించును 10 అ. 29 శ్లో. కుంచిత పాదమును జానుపర్యంతము జంఘను ప్రసారించి, అగ్రతలముతో భూమిపై నుంచిన సూచీచారీ రాగలదు. 10 అ. 33 శ్లో. ఉద్వేష్టితక్రియతో రెండుచేతులను విక్షేపించుచు అపక్రాంతచారిని ప్రయోగించ వలెను. అపవేష్టిత కరణము నాడుచు "రెండవ పాదముతో సూచీ చారీని ఆడి, హస్తములతోను పాదములతోను స్వ స్తికను పట్టవలెను. కుడికాలి వెనుక ఎడమకాలి నుంచి, త్రికవలనముతో పరాఙ్ముఖమగుచు, స్వస్తికను పట్టగా పృష్ఠస్వ స్తిక మగుచున్నది. స్వస్తికకు చెప్పిన వినియోగ మునే ఇచటగూడ చెప్పికొనవలెను. 17. ది క్స్వ స్తమ్ పార్శ్వయో రగ్రతశ్చైవ యత్ర క్లిష్టగతో భవేత్ స్వస్తికో హస్తపాదాభ్యాం తద్దిక్స్వస్తిక ముచ్యతే. 77 ప్రక్కలకు, ముందు, వెనుకలకు త్రుటితమగు బొటనవ్రేలితో హస్తములకు, పాదములకు స్వస్తికను పట్టిన దిక్స్వస్తికయగును. గీతపరినర్తములయం దీ కరణమును ప్రయోగించవలెను. 18. అలాతకమ్ స్మృతమ్. 78 అలాతం చరణం కృత్వా వ్యంసయే దక్షిణం కరమ్ ఊర్థ్వజాను క్రమం కుర్యా దలాతక మితి అలాతచారీని మొదట ప్రయోగించవలెను. కుడికాలిని వెనుకకు ప్రసారించి వలనముతో లోనికి తెచ్చి, రెండవతొడ కీ యరికాలిని అభిముఖము చేయవలెను. తర్వాత మడమతో దీనిని క్రింద వేసిన అలాతచారీ యగును 10 అ॥ 40 శ్లో. భుజములనుండి విచిత్రతతో ఉత్తానత్వాధో ముఖత్వ పర్యాయత్వమున నిష్క్రమించు పతాకలను నితంబ పర్యంతమునకు వర్తింపజేయగా నితంబహ స్తము లగును 9 అ. 166 శ్లో. వీనిని ఊర్ధ్వజానుచారీతో చూపవలెను. కుంచిత పాద మును జాను స్తన సమముగా ఎత్తి స్తబ్ధముగా నుంచవలెను. ఇట్లే రెండవ పాదమునకు గూడ చేయగా ఊర్థ్వజానుచారీ రాగలదు. 10 అ. 32 శ్లో. కుడిపాదముతో అలాతచారిని చూపుచు, కుడి చేతిని నితంబ హస్తముగా చేసి, చతుర శ్రముగా చూపవ లెను. ఎడమపాదముతో ఊర్థ్వజానుచారీని చూపి, ఎడమ చేతిని ' పై విధముగా చేయవలెను. ఇట్లు వచ్చు నీ కరణమును లలితనృత్త విషయమున ప్రయోగించవలెను. 19. క టీ స మమ్ స్వస్తికాపసృతః పాదః కరౌ నాభి కటి సీతా పార్శ్వ ముద్వాహితం చైవ కరణం తత్కటీ సమమ్. పాదములతో స్వస్తికను పట్టి వాటిని వేరు జేయవలెను. పేరు జేయుటలో ఆత్మప్రచారీ, అవ క్రాంతచారీలు ప్రయుక్తము లగును. కుంచితపాదమును పైకి త్రితాళదూరముగా ఎత్తి పిక్కల - వరకు తీసికొనివెళ్ళి మడమను స్వస్తికగ భూమియందుంచిన ఆక్షిప్త చారీ రాగలదు. 10అ.36ళ్లో. ملة<noinclude><references/></noinclude> 30njb7v5r4hia5c37e6cyz41mts48y2 104 255445 616409 2026-11-12T04:28:31Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '70 నాట్య శాస్త్రమ్ అ. శ ఊరువలనము గావించి, కుంచితపాదమును ఎత్తి ప్రక్కగా వేసిన అపక్రాంతచారీ నచ్చును 10 అ. 30 శ్లో, చేతులతో గూడ స్వ స్తీకనుపట్టి, చేతులను విడదీయగా, ఒక చేయి ఖటకాముఖ మై...' 616409 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>70 నాట్య శాస్త్రమ్ అ. శ ఊరువలనము గావించి, కుంచితపాదమును ఎత్తి ప్రక్కగా వేసిన అపక్రాంతచారీ నచ్చును 10 అ. 30 శ్లో, చేతులతో గూడ స్వ స్తీకనుపట్టి, చేతులను విడదీయగా, ఒక చేయి ఖటకాముఖ మై నాభివద్ద నుండును, రెండవ చేయి అర్థచంద్రమై నడుమువద్ద నుండును. ఇట్లు చేయగా ఒక ప్రక్క వంగిన ట్లుండి రెండనప్రక్క ఉద్వాహిత మగును. కపితహస్తమండలి అనామికను చిటికెనవ్రేలితో కూడ పైకి ఎత్తి వంచిన ఖటకాముఖము రాగలదు 9 అ. 53 శ్లో. నాలుగు వేళ్ళను బాణమువలె ఉంచిన అర్ధచంద్రహస్తము వచ్చును. 9 అ. 36 శ్లో. ఉరః ప్రదేశ మెత్తుగా నున్నట్లు చూపుటయే ఉద్వాహితము. 9 అ. 198 శ్లో. ఈ కరణ ప్రయోగమున వైష్ణవస్థానకమును చూపవలెను. రెండు పాదములకు మధ్య రెండున్నర తాళములదూర ముంచి, ఒక పాదమును త్రికోణముగా పైకి ఎత్తి, రెండ పదానిని పార్శ్వాభిముఖము లగు వ్రేళ్ళు కలదానినిగా చేయవలెను. అప్పుడు జంఘములను కొంచెము పంచగా సౌష్ఠవాంగ పురస్కృతమైన వైష్ణవస్థానక నుగును. 10 అ. 51-52 శ్లో. 20. ఆక్షి ప్త రేచితమ్ హస్తో హృది భవే ద్వామః సవ్య శ్చాక్షిప్త రేచితః రేచిత శ్చాపవిద్ధశ్చ తత్" స్యా దాక్షిప్త రేచితమ్. 80 హృదయమువద్ద హంసపక్షములను ఉంచవలెను. అప్పుడు కుడి చేతిని రెండు ప్రక్కలకు పైకి ఖ్యావ ర్తిత కరణమునచాచుచు రేచితముగా హంసపు హస్తములను చూపవలెను. ఇట్లు ఆక్షిప్తమైన హంసపక్షహసమును కుడివక్ష మువద్దకు అధోముఖముగా తెచ్చి అంచితము చేయ వలెను, ప్రక్కలకు, పైకి, క్రిందకు అంచితము చేసిన అపవిద్ధ మనబడును. అంచితమై రేచితమగు శరీరమునుండి బయటకు పోయినచో ఆక్షిప్త రేచితమగును. అంచిత సూచీరూపముగా పాద ముల నుంచవలెను. త్యాగము, ఉపాదానము, అన్యో జ్యోన్యతను తెలుపు వాక్యార్థము నభినయించు టలో దీనిని ప్రయోగింపవలెను. 21. విక్షిప్తాక్షి ప్రకమ్ వి ప్తం హస్తపాదంచ తస్యై వాక్షేపణం పునః యత్ర తత్కరణం జ్ఞేయం విపాక్షి పకం ద్విజాః 81- ఒకహస్తమును వ్యావర్తనము చేయునపుడు పాదము బయటకు పంపబడినచో విశేష మందురు. రెండవ చేయి చతురశ్రముగా నుండును. పరివర్తనమున హస్తపాదములు నాక్షీ ప్రము లుగా చేసి రెండవ హస్తపాదములతో : విక్షేప గమనాగమనముల నభినయించ వలెను, ప్రధాన : వాక్యార్ధమున నీకరణమునుపయోగింపవలెను. అభినయాంతరాళముల యందు, గతిపరిక్రమమున, తాలాంతరసంధానమున, యుద్ధనియుద్ధ చారీస్థానమున, సంచారమున నీ కరణ ముపకరింపగలదు. 22. అర్థ స్వ స్తి క మ్. స్వస్తికౌ చరణ్ కృత్వా కరిహస్తం చ దక్షిణమ్ . ప్రస్థానే తథా వాన మర్ధస్వస్తిక మాది శేత్. .82<noinclude><references/></noinclude> mcsjje2y8chkjyzisfx9utag9iyv425 104 255446 616410 2026-11-12T04:28:39Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '18) ఆంధ్ర భారతి 71 రెండు ప్రక్కలకు అడ్డముగా ప్రసరింపబడు పతాకలు లతొహ సములగును. 9అ. 168శ్లో. ఈ లతాహ స్తములను ఒక ప్రక్క నుండి మరొకప్రక్కకు ఊయలవలె నూపుచు, రెండవ చేతిని త్రిపతాకగా చెవి...' 616410 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>18) ఆంధ్ర భారతి 71 రెండు ప్రక్కలకు అడ్డముగా ప్రసరింపబడు పతాకలు లతొహ సములగును. 9అ. 168శ్లో. ఈ లతాహ స్తములను ఒక ప్రక్క నుండి మరొకప్రక్కకు ఊయలవలె నూపుచు, రెండవ చేతిని త్రిపతాకగా చెవివద్ద నుంచిన కరిహస్తము వచ్చును 9 అ. 169 పాదములను స్వస్తిక నుంచి, కుడిచేతితో కరిహ సమునుపట్టి, ఎడమ చేతిని ఖటకాముఖముగా వక్ష స్థలమున నుంచ వలెను. ఇచట కేవలము పాదములతో నే స్వస్తీక రాగలదు గనుక అర్థస్వస్తిక మనబడినది. 23. అంచితమ్ వ్యావృత్త పరివృత్తస్తు స ఏన తు కరో యదా అంచితో నాసికాగ్రేతు తదంచిత ముదాహృతమ్. 83 అర్థస్వ స్తిక కరణమున నే చేతిని కరిహస్తముగా నుంచవలెనో ఆహస్తమునే వ్యావర్తిత కరణమున ముక్కు దగ్గరకు తీసికొని రావలెను. అలపల్ల వాకృతి గలిగి అంచితో దంచిత సారణాను నారి యగుటచే అంచితకరణమని పిలువబడుచున్నది. ఆత్మత విషయము తాను చెప్పుకొనునపుడు, స్వాతిశయ కౌతుకము గలినపును, నిర్వాణప్రధానమైన వాక్యార్థమున నీ కరణము నభిన 24. భుజంగత్రాసితమ్ యించవలెను. కుంచితం పాద ముట్టి ప్య త్ర్యశ్ర మూరుం నివర్తయేత్ కటి జాను నివృత్త్చ భుజంగత్రాసితం భవేత్ . 84 కుంచిపాదమునుఎత్తి ఊరుపుత్రికోణాకృతిలో నుంచవలెను. కటిజానువులను వివర్తింప జేయవలెను. పాదవిన్యాసవశమున చేతులనుగూడ వ్యావర్తిత పరివర్తితములుగా చేయవలెను. కుడిచేయిదోలాహ స్తము, ఎడమచేయి ఖట కాస్యము, ఈకరణమున భుజంగ త్రాసితమనబడు చారీని ప్రయోగించవలెను. కుంచితపాదమును రెండవఊరుమూలము వరకుఎత్తి కటిజానువులు నివ_నద్వారా పేరుద కెదురుగా మడమ నుండునట్లు చేసిన త్రికోణాకృతిగల ఊరువు సిద్ధించగలదు. దీనిని వివ ర్తింప జేయగా భుజంగ త్రాసిత చారీనచ్చును 10 అ. 41 శ్లో, సర్పభయమువలన కలుగు గతాని పోలియుండున దీకరణము. నుంచితం పాదముత్తి వ్య 25. ఊర్ధ్వ స్తన సమం ప్రయోగవశగౌ హస్తా ఊర్ధ్వజాను ప్రకీర్తితమ్. 85 మడమనుఎత్తి 'కాలివ్రేళ్ళనుకుంచించి మధ్య భాగమునుకూడ కుంచితము చేయగా పాదము కుంచితమగును. 9 అ. 239 శ్లో. ఇట్టి కుంచిత కుడిపాదమును జాను స్తనసమముగు ఉంచవలెను. అదేసమయమున కుడిచేయిఊర్ధ్వముఖమైన అలపల్ల వముగాగాని, అరాలముగాగాని ఉండవలెను. ఎడమచేయి ఖటశాముఖమై ఎడమ రొమ్మువద్దనుండగా ఊర్థ్వజానుపురాగలదు. 10 అ. 32 ళ్లో.<noinclude><references/></noinclude> 6twmh6dz12e9t9oe4j42l8rtal1osf4 104 255447 616411 2026-11-12T04:28:53Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '72 మ్ అ ర నాట్య శాస్త్రమ్ 26. నికుంచితమ్ వృశ్చికం కరణం కృత్వా కరం పార్శ్వే నియుంచయేత్ నాసాగ్రే దక్షిణంచైన జ్ఞేయం తత్తు ని కుంచితమ్. • 86 3 వెనుక ప్రక్కగా శిరోభాగమువరకు పాదమును స...' 616411 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>72 మ్ అ ర నాట్య శాస్త్రమ్ 26. నికుంచితమ్ వృశ్చికం కరణం కృత్వా కరం పార్శ్వే నియుంచయేత్ నాసాగ్రే దక్షిణంచైన జ్ఞేయం తత్తు ని కుంచితమ్. • 86 3 వెనుక ప్రక్కగా శిరోభాగమువరకు పాదమును సాచినచో వృశ్చిక పాదము 4 అ. 105 శ్లో. రాగలదు. కుడిపాదమును వృశ్చిక పాదము గా చాచి ఎడమ చేతిని ఆరాలముగా పార్శ్వమునకు ప్రసారించవలెను. ఈవిధముగా చాచునపుడు ఎడమచేయి తలకు ప్రక్క భాగమునుండి రావలెను. కుడి చేయి నాసాగ్రమునుండి బయలుదేరి అరాలముగా రొమ్మువద్దకు చేరవలెను. అకాశగమన మునకు బయలుదేరునపుడు సందేహమును ప్రణిధానమును తెలుపునపుడు ఈ కరణము నభిన లెను. 27. మతల్లి వామ దక్షిణ పాదాభ్యాం ఘూర్ణమానోపప్పు : ఉద్వేష్టి తాపవిధైశ్చ హస్తే ర్మత్త ల్యుదాహృతమ్. 87 జంఘాస్వ స్తిక యోగముతో అర్థత్రికోణాకారమున నున్న ఊరువులను మూర్ణింప జేయుచు, విడదీయుచు, ఉద్వేష్టి తాపవిద్ధములగు నితంబ హ సములను చూపగా సిద్ధించు మ తల్లి యను చారీ విధానము నిచ్చట ప్రయోగించవలెను. 10 అ. 27 శ్లో. రెండవ పాదము మడమను నేరు జేయుటకు ముందు నితంబహ సములను ఉద్వేష్టితములుగా చేసి, వేరు చేయు సమయమున అపవిద్ధప వేష్టనములుగా జేయవలెను. ఇట్లు అంగపర్యాయముగా అనేక పర్యాయములు చేయ మ తల్లి యను కరణము రాగలదు. ఇది అగాఢ వాదవిషయమున ప్రయోగింపబడు కరణము. 28. అర్థమ తల్లి 83 స్ఖలితాపసృతౌ పాదౌ నామహ స్తశ్చ రేచితః సవ్యహ సః కటిస్థః స్యా దగ్ధమతల్లి త్స్మృతమ్. 88. మొదట పాదములను వేసి తర్వాత వేరు జేసి ఎడమ హంసపహ స్తమును రేచితము చేయ వలెను. కుడి చేతిని నడుమువద్దకు వలయును. ఈ తలి కరణము యావనమదమును అర్ధమ తల్లి తెలియబరచు వాక్యార్థముల నభినయించుటలో నుపయోగింపబడును. 29. రేచితని కుట్టితమ్ రేచితో దక్షిణోహస్తః పాదః సవ్యో నికుట్టితః డోలాచైవ భవే ద్వామ సద్రేచిత నికుట్టితమ్. పాదము ముందుభాగముపై నిలిచి మడమను భూమిపై మట్టించిన నికుట్టిత మగును. ఇట్లు కుడిపాదమును ఉద్ఘాట్టిత క్రియతో నికుట్టితముగా చేయుచు కుడి హంసపహస్తమును ద్రుతభ్రమాత్మకము చేయవలెను. ఎడమ చేయి డోలాహ సమువలె నుండవలెను. భుజములు జారువారినట్లు పతాకహస్తములను వ్రేలాడ వేసిన దోలాహ సములందురు. 9 అ. 125 శ్లో 3<noinclude><references/></noinclude> 7phd2i2gv6tccqw9gk885tmsaw28g35 104 255448 616412 2026-11-12T04:29:03Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'ఆంధ్ర భారతి 78 దోలాహ స్తమగు ఎడమచేతిని ఊపుచునుండ వలెను. ఇట్లు చూపుట చేనది గమనాగమనముల నెరుకపరచు రేచిత నికుట్టితమను కరణమగును. 30. పాదా సవి కమ్ కాళ్యో నాభితటే హస్తా ప్రాఙ్ముఖా ఖట...' 616412 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>ఆంధ్ర భారతి 78 దోలాహ స్తమగు ఎడమచేతిని ఊపుచునుండ వలెను. ఇట్లు చూపుట చేనది గమనాగమనముల నెరుకపరచు రేచిత నికుట్టితమను కరణమగును. 30. పాదా సవి కమ్ కాళ్యో నాభితటే హస్తా ప్రాఙ్ముఖా ఖటకాముఖా సూచీవిద్ధా నపక్రాంతౌ పాదౌ పాదాపవిద్ధకే. 90 నాభివద్ద ప్రాఙ్ముఖములుగా ఖటకాముఖములను చూపవలెను. కపిత్థహస్త మందలి చూపుడువ్రేలిని, నడిమవ్రేలిని బొటనవ్రేలితో జేర్చిన ఖటకాముఖహ స్తము వచ్చును అ. లీలిళ్లో మడమను పైకి ఎత్తి బొటనవ్రేలితో నిలచిన సూచీపాదము రాగలదు. 9 అ. 241 శ్లో. ఈ సూచీ పాదముతో ఎడమపాదమును విద్దముగా చేయునపుడు సూచీపాదము అపక్రాంతచాకీతో కూడి యుండవలెను. ఊరువలనము చేసి కుంచితపాదమును పైకి ఎత్తి ప్రక్కగా వేసిన అక్రాంత చారీ రాగలదు 10 అ. 30 శ్లో. ఇట్లు చేయగా పాదాపవిద్ధక మను కరణము సిద్ధించును. 31. నలితమ్ అపవిద్ధో భవే ద్ధ స్తః సూచీపాద స్తథైవ చ తథా త్రికం విస్తృత్తం చ వలితం నామ తద్భవేత్. 91 సర్పశీర్షహస్తమండలి చూపుడువ్రేలిని సాచి, నడిమివేలియందు బొటన వ్రేలిని ఉంచిన సూచీముఖహ సములు వచ్చును. వీనిని ఎదుటనుండి పార్శ్వములకు బాహుప్రసారము లతో పట్టిన సూచీముఖము లగును 9 అ. 162 శ్లో, ఈ సూచీముఖహ స్తమును దేహమునుండి బయ టకు వచ్చునట్లు జేయుచు, సూచీ పాదమును గూడ అపసృతము జేయవలెను. భ్రమరికా చారితో నీకరణమును ప్రయోగించవలెను. అతిక్రాంత చారీలో చెప్పబడిన కుంచితపాదమును పైకి ఎత్తి భుజంగ త్రాసితము వలె ఊరువుతో కాలిని త్రికోణాకారమున నుంచి త్రిప్పవలెను. ద్వితీయ పాదతల భ్రమణముతో శరీరమంతయు బండి ఇరుసు వలె గిర్రున తిరుగ గలదు. అప్పుడు భ్రమరీచారీ సిద్ధించును. 10 అ. 44 శ్లో. 32. మూర్ణితమ్ సలితా ఘూర్ణితః సవ్యో హస్తో వామశ్చ దోలితః స్వస్తికాపసృతః పాదః శరణం ఘూర్ణే తంతు తత్. 92 ప్రక్క భాగము నుండి ఊర్ధ్వ వ్యావర్తితమును అధోముఖపరినర్తితమును గావించి ఎడమ చేతితో దోలాహ స్తమును చూపిన ఘూర్ణితము రాగలదు. పాదములతో స్వస్తికను పట్టి తర్వాత విడదీయవలెను. 33. లలితమ్ కరిహస్తో భవే ద్వామో దక్షిణ శ్వాసవ ర్తితః బహుశః కుట్టితః పాదో జ్ఞేయం తల్ల లితం బుధై : M 93<noinclude><references/></noinclude> p9ijttdhmp31po0zif4yaeusld5sr4e 104 255449 616413 2026-11-12T04:29:12Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '74 నాట్య శాస్త్రమ్ అ, ర ఎడమచేతితో శరిహస్తమునుమాపవలెను. సమున్నతమైన లతాహ స్తమును ఒక ప్రక్క నుండి మరియొక ప్రక్కకు దోచుచు త్రిపతాకగల ఎడమచేయి చెవివద్ద నుండగా కరిహసము వచ్చును. 9 అ...' 616413 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>74 నాట్య శాస్త్రమ్ అ, ర ఎడమచేతితో శరిహస్తమునుమాపవలెను. సమున్నతమైన లతాహ స్తమును ఒక ప్రక్క నుండి మరియొక ప్రక్కకు దోచుచు త్రిపతాకగల ఎడమచేయి చెవివద్ద నుండగా కరిహసము వచ్చును. 9 అ. 169 శ్లో. భుజవిస్సునుండి కేకదేశము నుండి బయటకువచ్చుచు, ప్రక్క-భాగ మున ఎత్తబడినట్లు చూపుచు ముడిచేతిని అపవర్తితము చేయవలయును. హస్తగతిని అనుసరించి పాడమును నికుట్టకము చేయవలయును. ఇట్లు సూటిమాటికి అంగపర్యాయము చేయగా లలిత మను కరణము వచ్చును. విలాసముతో కూడిన నృత్తమున దీనిని ప్రయోగించవలయును. 34. దండప క్షమ్ ఊర్ధ్వజాను విధాయాతస్త స్యోపరి లతాం న్యసేత్ దండ పక్షంతు తత్ ప్రోక్తం కరణం వృత్తవేదిభిః. 94 ఇరువదియైనన కరణమున చెప్పబడిన ఊర్థ్వజాను చార్జీని 10 అ. 32 శ్లో. ప్రయోగించుచు లతాహస్తములను పట్టవలెను. పతాకహస్తములను అడ్డముగా చాచి దోలా కారముగ పట్టిన లతాహ స్తము రాగలను 9 అ. 168 శ్లో. లతాహ సములలో కుడి చేతిని కుడిజానుపుపై నుంచ వలెను, ఇట్లే రెండవ ప్రక్కన గూడ అభినియించ వలయును. ఇట్లు చేయగా ఒకప్రక్క దండము వలె బాహుసమవస్థానము సిద్ధించుటచే దండపక్షమని ఈ కరణమును పిలుతురు. 35. భుజంగత్రస్త రేచితమ్ భుజంగత్రాసితం కృత్వా యత్రో భావపి రేచితతౌ నామపార్శ్వస్థితో హస్తా భుజంగ త్ర సరేచితమ్. 95 ఇరువది నాల్గవ కరణమగు భుజంగ త్రాసితమును చేసి, రెండు చేతులను హంసపక్షములుగ నుంచి వేగముతో కంపించునట్లు చేయుచు, చేతులకు ఎడమప్రక్కకు తీసికొని వచ్చినచో భుజంగత్ప్రస్తరేచిత మను కరణము వచ్చును. 36. నూ పురమ్ త్రికం సువలితం కృత్వా లతా రేచితకా కళా నూపురం చ తథా పాదం కరణే నూపురే స్యసేత్. 96 మడమను భూమిపై నుంచి, పాదముయొక్క అగ్రతలమును పైకి ఎత్తి, వేళ్ళ సంచిత ముగా చేయ అంచితపాద మగును 9 అ. 287 శ్లో. ఈ పాదమును వెనుకకు తీసికొని వెళ్ళి పిరుద వంటునట్లు జేయవలయును. అప్పుడు అగ్రతలముతో అంచితమగు పిరుదను కుంచించి, పాదమును వేగముగా క్రిందవేయగా నూపురపాదికా యను చారీ వచ్చును 10 అ. 34 శ్లో, ఈ చారీని ప్రయోగించి, భ్రమరికా చారీతో త్రికవలనమును గావించి, ఏప్రక్కన గల పాదముతో నూపుర పాదిక చేయబడినదో ఆప్రక్కనగల హస్తమును రచితము చేయవలెను. హంసపత్లు హ సము ద్రుతభ్రమము కలదియైన రేచిత మగును. "రెండన చేయి లతాహ సముగ నుండును.<noinclude><references/></noinclude> doirle1rrqubefz0lndrybjg9pzkose 104 255450 616414 2026-11-12T04:29:21Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '19) 37. వైశాఖ చిమ్ 'రేచితే హ ససాజా" చకశ్రీ శ్రీంచ వితౌ వైశాఖస్థానకే నై తక్కనే ద్వైశాఖని కూంససక్షమును 'వేగముతో కంపింపచేయుట లేచిక మనబడును. సర్వశీర్ష హస్తములోని విటీ కెన వేలిని కా...' 616414 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>19) 37. వైశాఖ చిమ్ 'రేచితే హ ససాజా" చకశ్రీ శ్రీంచ వితౌ వైశాఖస్థానకే నై తక్కనే ద్వైశాఖని కూంససక్షమును 'వేగముతో కంపింపచేయుట లేచిక మనబడును. సర్వశీర్ష హస్తములోని విటీ కెన వేలిని కాల్షియున్నచో హంపి హస్తము ఇచ్చును. ద్రుతభ్రమములు హంసనిమా లను పట్టుచు, పాపము, వెండి, సర ములను వేలిములు గోయవలేను. చేతుల భ్రమణ మును, నరము వారముల ప్రమాణమును మామా చేయట టివి తెచితము లని T కరణము రాగలసిస్. కథలిక”లేక విశ్రాంచిలోనున్న ఊడవులకు ముంచించి, ఉపవుల మధ్య ప్రేమకు సము న్నర కాళము లుంచి, కుడికాలిని కొద్ది ప్రణామున కుంచినచో వైశాఖస్థానకము రాగలదు. 10 ఆ. :7-55. వుంచట కవి అవకరించును. 88. ఆ స్తః సృస్తికః సాదః శగా తెచ్పితో కధా త్రికస్య నలసంగైన శ్రేయం భ్రమకు లేక్, ముంచితమైన పాదమును ఎత్తి ఆమ్మ మిడి, అందరూ నుంచి, పిక్కలతో స్వ స్తికను చూడిన అనేకానేరాలు శ ద్వారా ఇంచారము కాదము నాడీ ప్తముడేసి, ఆడేకాలమున ఆర్పేష్టము చేయనలేడు, మాపులర్రెలు మొదలుకొని క్రమా ముగా మిగిలిన 'జేమ్స్ బహష్కళములుగా వచ్చింలో ఆర్వేష్ణనము ఒరుగును. 9 అ. 184 శ్లో. ఈ ఉడ్వేష్టనక్రియ యైనతర్వాత ఉతప్రదేశముతో మోకాలిని త్రికోణాకారమున పట్టి త్రిక విలని మును భ్రమరికాచారితో పట్టనలెను. ఇట్లే కొండపికాలితో కూడ చేయవలెను. వలనానంతరము పాదములతో స్వస్తికను పట్టను. ఉద్వేష్టత శిబ్దప్రయోగముచే ఉల్బణములను నృత్తహస్తములకైనను భూపంలెనని చెప్ప వీలున్నది. పిక్షముసిద్ద ఉద్సేష్టితప్రధానములు హస్తములను పెట్టి భుజములకు పైగా ప్రసారించి ఆసిద్ధములు జేసి, భుజముల కెదురుగా అలపల్లవములుగా జూపిన ఉల్బణహస్తములు రాగలవు. 9 అ. 178 శ్లో. అదేసమయమున పాదస్వ స్తీకము, భ్రమణము రావలెను. ఉద్ధతపరిభ్రమణ విష యమున దీని నుపయోగించన లెను. 39. చతురమ్ అంచితః త్కరో వామః సన్య శ్చతుర ఏవ తు దక్షిణః కుట్టితః పాద శ్చతురం తత్ర కీర్తితమ్. 99 తర్జని మొదలుగా గల మూడు వ్రేళ్ళను జేర్చి, మధ్య బొటనవ్రేలి నుంచి, చిటికెన వేలిని చాచిపట్టిన చతురహ స్త మగును. 9 అ. 81 ళ్లో. కుడి చేతిని చతురహ సముగాను, ఎడమ చేతిని అలపల్ల వముగాను పట్టవలెను. వక్షః క్షేత్రమునుండి హస్తవిన్యాసము ప్రారంభముకాగా సన్ని వేశా<noinclude><references/></noinclude> kwg6mqbplbw60oljqqwprsvox34qp50 104 255451 616415 2026-11-12T04:29:30Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '78. నా ధిక్యము సిద్ధించగలదు. అప్పుడు పాడతలాగ్రమున నిలచి గుడిమడమను భూమి పైఘట్టించవలెను. ఆశ్చర్యముతో కూడినవిషయము నభినయించునపు డీ చతురకరణ ముపకరించును. 40. భుజ౦గాంచి తకమ్ భుజంగ...' 616415 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>78. నా ధిక్యము సిద్ధించగలదు. అప్పుడు పాడతలాగ్రమున నిలచి గుడిమడమను భూమి పైఘట్టించవలెను. ఆశ్చర్యముతో కూడినవిషయము నభినయించునపు డీ చతురకరణ ముపకరించును. 40. భుజ౦గాంచి తకమ్ భుజంగత్రాసితః పాదో దక్షిణో రేచితః కరః లతాఖ్యశ్చ కరో నామో భుజంగాంచితకం భవేత్ . 100 ఇరువదినాల్గన కరణమున చెప్పబడిన భుజంగ త్రాసిత చారీతో పాదమును చూపి కుంచిత పాటమును "రెండవ ఊరుమూలము వరకు ఎత్తి కటి జానువులు నివర్తన ద్వారా పిరుదు కెదురుగా మడమ నుండునట్లు జేసిన త్రికోణాకారముగల ఊరువు రాగలదు. దీని నావర్తింపజేయగా భుజంగత్రాసిత చారీవచ్చును. 10 అ. 41 ళ్లో. కుడి హంసపక్ష హస్తమును ద్రుతభ్రమముకలదిగా చేయుచు, ఎడమ చేతితో లతాహ సమును చూపగా భుజంగాంచితక మను కరణము రాగలదు. 41. దండక రేచితమ్ విక్షిప్తం హస్త పాదంతు సమంతా దౄత్ర దండవత్ రేచ్యతే తద్ధి కరణం జ్ఞేయం దండక రేచితమ్. 101 దండములె చేతిని విశేషము చేసి వేగముతో కంపించు దండపక్ష, హంసపగ్రహ స్తము లకు పట్టవలెను. పాదవిశేపముగూడ నిట కలదు గనుక దండపాదా యను చారీని ప్రయోగించ వలయును. హంసపక్షహస్తములను వ్యావృత్త పరినర్తితములుగా చేసి భుజములను ప్రసారించిన దండపక్షములు రాగలవు. 9 అ. 172 శ్లో. నూపురపాదికలోని కుంచిత పాదమును రెండవ కాలి మడమ వెనుక నుంచి ముందుకు చాచనలయును. దేహక్షేత్రమున కెదురుగా నుండునట్లు జాన్వ గ్రమునుండి త్వరగా చాచగా, ఊరు జూను జంఘములు స్థబ్దములై దండాకారముగ నుండగలవు. అప్పు డది దండపాద చారీ యగును. 10 అ. 43 శో. 3 ♡ 42. వృశ్చికకు త మ్ వృశ్చికం చరణం కృత్వా ద్వాన వ్యథ నికుట్టితో విధాతవ్యౌ కరౌ తత్తు జ్ఞేయం వృశ్చిక కుట్టితమ్. 102 వెనుక ప్రక్కగా జంఘభాగమును రచితము గావించి, అరికాలిని ఉత్తా నతలముగ చేసిన వృశ్చికమనబడు పాదము రాగలదు. ఈ పాదమును చూపి, రెండు చేతులను ఆయా భుజశిరస్సుల యందు అలపల్ల నములుగా చేసి, నికుట్టితములుగా అంగపర్యాయము గావించవలయును. ఈ విధ ముస సిద్ధించు వృశ్చిక కుట్టి త మను కరణము విస్మయమును, ఆకాశగమనేచ్ఛను తెలుపు సందర్భమున ప్రయోగించవలయును. 43. కటి భ్రాంతమ్ సూచీం దత్త్వా పవిద్ధంచ దక్షిణం చరణం న్యసేత్ చికటి రాత కటిభ్రాంతం త దుచ్యతే. 103<noinclude><references/></noinclude> suul9rj18bvnp9uwm73qvpqmebg2s20 104 255452 616416 2026-11-12T04:29:38Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'ఆంధ్ర భారతి 77 కుంచితపాదమును జానువు వరకు పైకిసాచి, పాదము ముందుభాగమునకు పడునట్లు సి సూచీపాదము లభించగలదు. 10 అ. 33 శ్లో. ఎడమపాదము నిట్లు చేసి, త్వరగా అపసృతము చేసి, ప్రక్కన కుడిపాద...' 616416 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>ఆంధ్ర భారతి 77 కుంచితపాదమును జానువు వరకు పైకిసాచి, పాదము ముందుభాగమునకు పడునట్లు సి సూచీపాదము లభించగలదు. 10 అ. 33 శ్లో. ఎడమపాదము నిట్లు చేసి, త్వరగా అపసృతము చేసి, ప్రక్కన కుడిపాదము నుంచవలెను. అదేసమయమున సృష్టపరావర్తనక్రమముతో నడుమును రేచితముగా జేయవలెను. భ్రమరికా చారీతో నైనను సడుమును రేచితముగా చేయవచ్చును. కటిభ్రమణ కాలమున ప్రయోగవశము ననుసరించి, వ్యావర్తన పరివర్తనము లైన తర్వాత చేతు లను చతురశ్రములుగా నుంచిన కటిభ్రాంత' మనబడు కరణము సిద్ధించగలదు. గతిపరిక్రమమున, తాళాంత రాళమున, యతి పరిపూరణమున నీ కరణమును ప్రయోగించవలయును. 44. లతావృశ్చికమ్ అంచితః పృష్ఠతః పాదః కుంచితోర్ధ్వతలాంగులిః లతాఖ్యస్తు కఠో వామస్త ల్లతానృశ్చికం భవేత్. 104 పైకి మెత్తబడి, కుంచితములయిన వ్రేళ్ళుగల ఎడమపాదమును వృశ్చిక చరణముగా చూపుచు, ఎడమ చేతిని లతాహ సముగ పట్టినచో లతావృశ్చిక మనబడు కరణము రాగలదు. ఆకాశమునుండి భూమికి దిగునపు డీ కరణమును ప్రయోగించవలయును. 45. ఛిన్న మ్ అలపద్మః టీ ఛిన్నా పర్యాయశః కటీ వైశాఖస్థానకే నేహ తచ్ఛిన్నం కరణం భవేత్. 3 105 మడమను మాటిమాటికి క్రిందకు వేయుచు, పైకి యెత్తుచు నున్నచో ఊరుకంపనము కలుగును, 9 అ. 218 శ్లో. అదేసమయమున నడుమును ప్రక్కకు త్రిప్పినచో కటిభాగము ఛిన్న మైనట్లు కన్పించును. 9 అ. 212 శ్లో. ఈ నడుమువద్ద అలపద్మహస్తము నుంచవలయును. అర చేతిలోనికి వేళ్ళను ఆవర్తనము చేయుచు, ప్రక్కకు తిరుగుచో అలపద్మహస్తము వచ్చును. 9 అ. 79 శ్లో. ఈ అలపద్మమును అంగపర్యాయముగా రెండు చేతులతోను చూపవలయును. ఈ ప్రక్రియను వైశాఖస్థానకములో జేయగా ఛిన్నమను కరణము రాగలదు. 37 వ కరణమునందలి వైశాఖస్థానకము చేయవలెను. అంగప్రతిసారణ, తాలభంజనాది విషయములలో నీ కరణము ప్రయోగింప బడవలయును. 46. వృశ్చిక రేచిత మ్ వృశ్చికం చరణం కృత్వా స్వస్తికేచ కరావుభౌ లేచితో విప్రకీర్ణిచ కరౌ వృశ్చిక రేచితమ్. 106 రెండుపతాక హ స్తముల మణికట్టులను జేర్చి పట్టినచో స్వస్తికహ స్త మగును. ఈ స్వస్తీ కను వేరు చేసే హంసపక్షహస్తములను వేగముతో కంపించునట్లు జేయుచు, వృశ్చిక పాదమును పట్టినచో వృశ్చిక రేచిత మను కరణము వచ్చును. దీనిని ఆకాశగమనము నభినయించుటకు ప్రయోగింప వలయును.<noinclude><references/></noinclude> 69ksq9tofk7j561hk74j8zz5pg4atlw 104 255453 616417 2026-11-12T04:29:48Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '78 నాట్యశాస్త్రమ్ అ, జ 47. వృశ్చికమ్ 'బాహు శీర్షించిత` హస్తా పాదః సృష్టించిన స్తథా దూర సన్నత సృష్టించ వృశ్చికం త త్ప్రకీర్తితమ్. 107 భుజశీరస్సున కరిహస్తములకు పట్టవలయును. సమున్నత...' 616417 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>78 నాట్యశాస్త్రమ్ అ, జ 47. వృశ్చికమ్ 'బాహు శీర్షించిత` హస్తా పాదః సృష్టించిన స్తథా దూర సన్నత సృష్టించ వృశ్చికం త త్ప్రకీర్తితమ్. 107 భుజశీరస్సున కరిహస్తములకు పట్టవలయును. సమున్నతములగు లతాహ స్తములకు ఒకప్రక్కనుంచి మరొక ప్రక్కకు ఊపుతు, వరాళ్ల చెందిన చేతిని శావివద్దనుంచిన కరిహస్తము రాగలను. ? ఇ. 159 ల్లో, కుడికాలిని వెరుకగా తలబద్దకు చాచిన కృష్ణకవరణము రాగలను. వృశ్చికమరణమును తర్వాత ఈ సామన్యునకు దూరముగ నుండునట్లు సృష్ఠభాగ లకు ఆకారమున, ఐరాన విషయమున దీనిని ప్రయోగింపవలయును. 4S. : 155 నిషణ్ణకువ్రతో, త్ర్యక్రముగా కాలిని ఉంచి కుడిపాదము సంచతాలాంశరముల వరకు ప్రసాకంగా అలీఢస్థానశము వచ్చును. 10. ఆ క్లోన్ క్షమునస్థాపన్న హఃసవమూర్తముల కు రేచికములుగా చేయలయును. కుడిచేది రూపు వ్రేలితో ఉర్పే కారణమని అధోముఖ ముగా విగ్రము గావించుదురు. ఎకమలే చూపు క్రేజీతో సూక్తిరకరణము, ఉ గమనమును గావించ వలయును కాగా వత్తైన హంస వహస్తము ప్రతిభ్రమము కలడియై రేచిత మసను. Tండండి అధోముఖ ము, ఆశ్చక్యముతోగూడిన పరిశ్రమవిషయమున సీ వ్యంసితకరణమును చూపగలయును. 49. పార్శ్వని కుట్టి తమ్ హస్తాకు స్వస్తికౌ పార్శ్వే తథా సాడో నికపెట్టితః యత్ర తత్కరణం “జ్ఞేయం బుధైః పార్శ కుట్టితమ్. 109 "రెండు పతాకహ స్తముల మణికట్టులకు జేర్చి ప్రక్క భాగమున నికుట్టితములుగ జేయ వలెను. ఇట్లు జేయగా వరుసగ ఊర్ధ్వముఖత్వము, అధోముఖత్వము లభించ గలవు. అప్పుడు పాదము కూడ నికుట్టితము గావలయును. పార్శ్వమున నున్న హస్తవికుట్టిత యోగముచే నీ కరణము పార్శ్వ నికుట్టిత మని పిలువబడుచున్నది. ప్రకాశన సంచరణాభ్యాస ప్రధానమైన వాక్యార్దము నభినయించు నపు డీ కరణమును ప్రయోగించవలెను. 50. లలాట తిలకమ్ వృశ్చికం చరణం కృత్వా పాద స్యాంగుష్ఠ కేనతు లలాటే తిలకం కుర్యా ల్లలాట తిలకంతు తత్. 110 వృశ్చిక కరణమున చెప్పబడిన వృశ్చికచరణమును చూపి, పాదము యొక్క బొటన వ్రేలితో లలాటమున తిలకమును బెట్టగా లలాటతిలక మను కరణము వచ్చును. కాని శిరస్సు వెనుకనుంచి వచ్చు కాలి బొటన వేలితో తిలకధారణ చేయబడుట కష్టమగుటచే, ఆ పాదమును<noinclude><references/></noinclude> 1vbv58q9ucadyjoi1xx6k3ttdxdt5nh 104 255454 616418 2026-11-12T04:29:57Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '20) C ధ్ర భారతి 79 ఎడమ చేతితో పుచ్చుకొని, బొటన వేలిని లలాటమునకు తాకునట్లు చేయవలయునని భావము. విద్యాధర గమనమును తెలుపునపు డిపి ప్రయోగింప బడవలయును. 51. శ్రాంతకమ్ కాంతక్రమం తతః పృష్ఠ...' 616418 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>20) C ధ్ర భారతి 79 ఎడమ చేతితో పుచ్చుకొని, బొటన వేలిని లలాటమునకు తాకునట్లు చేయవలయునని భావము. విద్యాధర గమనమును తెలుపునపు డిపి ప్రయోగింప బడవలయును. 51. శ్రాంతకమ్ కాంతక్రమం తతః పృష్ఠతః కుంచితం కృత్వా వ్యతి లక్షిప్తోచ కళా కార్య క్రాంతికే కరణే 111 మంచితపాడమును పైకి ఎత్తి ముందుకు సాచి, మరల పైకి ఎత్తి భూమిపై జేయ వచ్చు అతిక్రాంతాచారి 10 ఆ. 29 శ్లో. విధిని గావించి క్రింద నము పాదమును కుంచితముగా నుంచ పికెను. ఈ కుంచిక పొడరును నెరుకగా కొనివచ్చి శ్రేయాంత్రిక పరిశ్రమ ముతో సాధన ఔరు. హస్తములను చంపజేయుచు వ్యాన్ర్తిన కరణమును గోళము నుంచి బయట వచ్చినట్లు చేయవలెను. . అప్పుడు పరివర్తిత కరణముతో లక్ష్మి ప్తములుగా చేసి నక్ష మువద్ద ఖటకాముఖము లుగా నుంచవలయును. ఇట్లు అంగపర్యాయ మొనర్సగా శ్రాంతకమును కరణము రాగలదు. ఉద్ధతపరిక్రమమున దీనిని ప్రయోగించవలయును. 52. కుంచితమ్ పాదో నతః శ్రీ కార్యః సవ్యహ సశ్చి కుంచితః ఉత్తానో నామపార్శ్వస్ధ సత్కుంచిత ముదాహృతమ్. .112 కుడిమోకాలిపై నిలచి, పాదములు అగ్రతల సంచరముగా చేయవలెను. కుంచింపబడిన కుడి చేతిని ఉత్తాన అలపల్ల వరూపముగా ఎడమప్రక్క నుంచవలెను. అప్పుడు కుంచితమను కరణము వచ్చును. అపరిమితము, అలౌకికము నగు ఆనందముతో నిండియున్న దేవత సభిన యించుటలో నీ కరణము ప్రయోగించవలెను. 53. చక్రమండలమ్ ప్రలంబితాభ్యాం బాహుభ్యాం యద్ధాత్రేణానతేనచ అభ్యంత రాపవిద్ధః స్యాత్త జేయం చక్రమండలమ్. 113 చక్రమండ లకరణమున అస్థితా అను చారీ ప్రయోగింపబడవలెను. సమముగానున్న ఒక పాదమునకు ముందు, వెనుక గూడ అగ్రతలసంచర పాదమును ఘట్టించుచు, క్లిష్టముగా చేయుచు, అంగపర్యాయము గావింపగా అడితాచారి రాగలదు. 10 అ. 22 శ్లో. బాహువులు వ్రేలాడుచు శరీరముదగ్గరకు తీసికొనిరాబడి అభ్యంతరాపవిద్ధము లైనచో చక్రమండల కరణము వచ్చును. ఉద్ధతపరిక్రమ పరిష్కరణాది విషయమున నీ కరణమును ప్రయోగించ వలయును. 54. ఉరో మండలమ్ పదా మౌ యదా వవసిద్ధక్రమా ఉరోమండలలో హ స్త ఉరోమండలికంతు తత్.. 114<noinclude><references/></noinclude> 0ph8egio6f0o2pnbebp07stwgl7uzl1 104 255455 616419 2026-11-12T04:30:06Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '80 నాట్య శాస్త్రమ్ అ, ర అగ్రతల సంచర పాదముతో భూమిని ఘట్టించుకు, ఆ పాదముకు రెండవ కాలి జానువుతో స్వస్తీకగా పట్టిన అభ్యంతరమండలము రాగలను. ఇట్లు అంగపర్యాయము చేయగా వచ్చు స్థితావత్...' 616419 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>80 నాట్య శాస్త్రమ్ అ, ర అగ్రతల సంచర పాదముతో భూమిని ఘట్టించుకు, ఆ పాదముకు రెండవ కాలి జానువుతో స్వస్తీకగా పట్టిన అభ్యంతరమండలము రాగలను. ఇట్లు అంగపర్యాయము చేయగా వచ్చు స్థితావత్తా చారీని 10 అ. 14 శ్లో: ప్రయోగించవలెను. స్వస్తికలోనున్న పాదముల నీ చారీతో వేరు చేయవలెను. ఆపై బద్ధాచార్జీని 10 అ. 20 శ్లో. కడవలెను. స్వస్తికావసరణముతో పాడి తలాగ్రములు ముడలభ్రమణ పూర్వకముగా ఆయా ప్రక్కలకు రాగా ఊరుబంధము కలిగి ఆపవిద్ధ మగును. అప్పుడు ఉలో మండలహస్తములు ప్రయోగింపగా ఉరోమండల కరణము వచ్చుచున్న .. ఉద్వేష్టితముగా కుడిచేయి, అపవేష్టితముగా ఎడమచేయి, వక్ష మువద్ద భ్రమిఁ చగా వచ్చునవి ఉహోమండలహ స్తములు 9 అ. 174 శ్లో. 55. ఆక్షి ఆక్షిప్త హస్త పొదంచ క్రియతే యత్ర వేగతః ఆక్షీస్తు నామ కరణం విజ్ఞేయం తే ద్విశ్లో శ్రమాః 115 కుంచితపాదమును ఎత్తి, లక్ష్మీ ప్తముగా చేసి, అంచితముగా ముందునకు ఉంచవలయును. తర్వాత అర్ధమండలముగా ప్రక్కకు తీసికొనివచ్చి జంఘా స్వస్తి పట్టి మడమను భూమిపై వేయగా వచ్చు లక్షి ప్రాచారీతో 10 అ. 36 శ్లో. ప్రక్కకు మంగవలెను. అప్పుడు చతురము గాని ఖట కొముఖముగాని వేగముగా నా క్షిప్తము చేయవలెను. ఇట్లు చేయగా వచ్చునది ఆక్ష్మీ ప్రకరణము. దీనిని విదూషకగతి విషయమున ప్రయోగించవలెను గావున నీ కరణము స్త్రీలచే ప్రయోగింపబడరాదు. 56. త ల వి లాసీతమ్ ఊర్ధ్వాంగులితలః పాదః పార్శ్వే నోర్ధ్వ ప్రసారితః ప్రకుర్యా దంచిత త హస్తా తలవిలాసితే. 116 అరికాలు, వ్రేళ్ళు పైకి ఉన్న పాదమును ప్రక్కగా పైకి సాచనలేను. పాదమును పైకి సాచునపుడు అర చేతితో సంశ్లేష మొనర్పవలెను. పతాకహస్తములు పరస్పరము చక్కగా సంక్లిష్టము లగుటచే పాడతలమునకు, హస్తతలమునకు దూరముగా సంశ్లేషణము జరుగవలెను. ఇట్లు అంగపర్యాయము చేయగా తలవిలాసితమను కరణము రాగలదు. నాట్యాచార్యు కరణమును సూత్రధారాది విషయమున పాదోద్ధార మను పేరుతో ప్రయోగింతురు. 57. అరలమ్ సృష్ఠితః ప్రసృతః పాదో ద్వా తాలా సర్ధ మేవచ తస్యైవ చానుగో హస్తః పురత స్వర్గలంతు తత్. 117 రెండుజంఘలకు మధ్యదూరము రెండున్నరతాళము లుండునట్లుగా చేసి పాదమును వెను కకు సాచవలెను. ఇదేసమయమున అలపల్లవమగు కుడిచేతిని ప్రక్కగా ఎడమవైపుకు ' సాచి, లోపల నున్న నీటిని క్రిందకు పోయునట్లుగా, అధోముఖము చేయవలెను. అర్థ అర్ధలవలె దేహమును నియంత్రించుటచే నీకరణమునకు అర్థలమను పేరు వచ్చినది. అంగదుడు మొదలగువారి గతి పరిశ్రమమున దీనిని ప్రయోగించ వలసియున్నది. '<noinclude><references/></noinclude> o61g5jpv241n7tw5lk3vuqa1lvgq2rc 104 255456 616420 2026-11-12T04:30:14Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'ధ్ర భారతి 58. వి శ్రీ ప్తమ్ నిక్షిప్తం హస్తసాదంచ సృష్ఠితః పార్శ్వతో ఒపివా ఏశమార్గ గతం యత్ర తద్విషీస్త ముదాహృతమ్, హస్తపాదములను వెనుకకు ప్రక్కకు గూడ విశేషము చేయవలెను. 118 81 అనగా...' 616420 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>ధ్ర భారతి 58. వి శ్రీ ప్తమ్ నిక్షిప్తం హస్తసాదంచ సృష్ఠితః పార్శ్వతో ఒపివా ఏశమార్గ గతం యత్ర తద్విషీస్త ముదాహృతమ్, హస్తపాదములను వెనుకకు ప్రక్కకు గూడ విశేషము చేయవలెను. 118 81 అనగా విద్యు దాంతా, దండ పాదా అను చార్జీలకు ప్రయోగించ వలెనని భావము. ప్రక్కనుండి 'వెనుకకు పాదమును త్రిప్పి శిరఃసం శ్లేషముద్వారా అన్ని వైపుల (పైకి, క్రిందకు, ప్రక్కలకు) మండలము వలె తిరిగి ప్రసాద్కగా విద్యు వ్భాంతాయరు జాక్ వచ్చును. 10 అ. 32 శ్లో. నూపురసాదికలోని కుంచితపానమును రెండవకాలి మడను వెనుక నుంచి ముందుకు చాచి దేహక్షేత్రమునకు అభిముఖముగా నుండునట్లు జాన్య గ్రము నుండి త్వరగా చాచగా, ఊరు, జాను, జఘలు స్తబ్ధములై కండాకారమున నుండ గలవు. అప్పుడది దండ పాదాఠాకీ యగును. 10 అ. 48 శ్లో. ఉద్ధతగతి పరిశ్రమ సూచనాది విషయమున ఏకరణమును ప్రయోగించ వలెను. 59, ఆవర్తమ్ ప్రసార్య కుంచితం పొదః పున రావ ర్తయే ద్దుతమ్ ప్రయోగవశగౌ హస్తా తదావర్త ముదాహృతమ్. 119 కుడి పాదము ముందునకు ఒక అడుగు ప్రసారించి, వెనుకకు తీసికొని ఎడమ పాదముతో గంతు వేసి అపసర్పణము చూపవలెను. ఇట్లు భయమును తెల్పు అపసర్పణక్రియ గల చాషగతి యను చారీని 10 అ. 18 శ్లో. ప్రయోగించవలెను. కుంచిత పాదమును ప్రసారించి, వేగముతో నెనుకకు తీసికొని రావలెను. ఉద్వేష్టి తాపవేష్టిత రూపము లగు దోలాహ సములను ఈ ఆవ ర్త కరణమున చూపవలెను. నాయకోపసర్వణమున, పాశబంధాద్యవసరమున, ఈ కరణము ప్రయోగింపబడవలయును. 60. దోలా పాదమ్ కుంచితం పాదముల్టి ప్య పార్శ్వాత్ పార్శ్వంతు డోలయేత్ ప్రయోగవశగా హస్తె దోలా పాదం తదుచ్యతే. 120 మొదట ఊర్ధ్వజాను చారిని, తర్వాత దోలాపాదా చారిని అభినయించవలెను. కుంచిత మగు కుడిపాదమును పైకిఎత్తి మోకాలు స్తనములతోను, పాదము జానువుతోను సమముగా నుండునట్లుంచి, రెండవపాదమును స్తబ్దముగా నుంచి, అంగవర్యాయము చేయగా ఊర్ధ్వజాను చారీ రాగలదు 10 అ, 32 శ్లో. కుంచిత పాదమును ఎత్తి ఒక ప్రక్క నుంచి మరొకొ ప్రక్కకు ఊగునట్లు చేసి, అంచితముగా క్రిందకు వేసిన దోలాపాదా చారీ వచ్చును 10 అ. 35 శ్లో. ఈచాఠీలతో దోలాహ స్తములను పట్టినచో దోలపాద మను కరణము సిద్ధమగును. 61. నివృత్తమ్ ఆష్ స్తం హస్త పాదంచ త్రికంచైవ వివర్తయేత్ చితాన లేదా హసౌ నిన్న తే కరణే జాణ 121<noinclude><references/></noinclude> 800f2uw5chns5mfukj5ita3du4vjovk 104 255457 616421 2026-11-12T04:30:22Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '82 నాట్యశాస్త్రమ్ అనే శ దేహక్షేత్రము నుండి ఎడమపాదమును దూరము చేసి మరల దగ్గరకు తేవలెను. ఇట్లే చేతిని కూడ వ్యాన ర్తీత విరినర్తితము. గా చేయనిలయును. ఎడమచేతిని ఎడమకాలిని ఆక్షిప్...' 616421 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>82 నాట్యశాస్త్రమ్ అనే శ దేహక్షేత్రము నుండి ఎడమపాదమును దూరము చేసి మరల దగ్గరకు తేవలెను. ఇట్లే చేతిని కూడ వ్యాన ర్తీత విరినర్తితము. గా చేయనిలయును. ఎడమచేతిని ఎడమకాలిని ఆక్షిప్త ములుగా చేసి భ్రమరికాకారీతో శాలిని త్రిస్నవలెను. అప్పుడు హంసపక్షములు రేచితము లగురు. ఈ విధముగా త్రికవినర్తన యోగ ముండుటచే నీ కరణము నివృత్త మగుచున్నది. ఉద్ధతగతి పరిక్రమమువ దీనిని ప్రయోగించ వలయును. 2. విని సూచీవిద్దం విధాయాధ త్రికంతు వినివర్తయేత్ కచ రేచితౌ కార్యౌ వినినృత్తే ద్విజ్లో త్తమాః. 122 33 కుంచితపాడమును ఎత్తి జాను పర్యంతము జలఘా భాగమును ప్రసారించి, పాదముయొక్క ముందుభాగము మొదట క్రింద నిడునట్లుగా నుంచిన సూచీయను చాకీ రాగలదు 10 అ. 38 శ్లో. ఈ చారీ విధానముతో వడమ వద్ద స్వస్తీకను పట్టి రెండ నిపాదము నుంచవలెను. అప్పుడు త్రికోణాకారముగా కుడిపాదమును పట్టి ఒకే ఒక ప్రక్క వినర్తింపజేసి, ప్రత్యావర్తనక్రనుముతో నివృత్తిని చూపవలయును. అన్యోన్య జంఘాసం వేదముతో స్వస్తికనుపట్టి ఊరునలనము చేయగా వచ్చు బద్ధాచారీ 10 అ. 20 శ్లో, నై నను ప్రయోగించవచ్చును. ఈ కరణ ప్రయోగావసుమున హంసపక్ష' హస్తములను ద్రుతభ్రమము కలవిగా నొనర్పవలెను. ఈకరణమును గూడ ఉద్ధతగతి పరిక్రమముననే ప్రయోగింపవలయును. 63. పార్శ్వశ్రాంతమ్ పార్శ్వకాంత క్రమం కృత్వా పురస్తా దధ పాతయేత్ ప్రయోగవశగౌ హస్తే పార్శ్వ క్రాంతం తదు చ్య తే. 123 పార్శ్వశ్రాంతాచారీతో 10 అ. 31 శ్లో, పాదమును ముందుకు వేయవలెను. చేతులను కూడ పాదముతో బాటు ముందుకు ప్రసారించిన పార్శ్వక్రాంత కరణమగును. రౌద్రప్రధాన మైన పరిక్రమమున నీ కరణమును ప్రయోగించవలయును. 64. నిశుంభితమ్ పృష్ఠతః కుంచితః పాదో నక్ష శ్చైన సమున్నతమ్ తిల కేచ కరః స్ధాప్య స్తన్ని శుంభిత ముచ్య తే. 124 వెనుకకు కుడిపాదమును కుంచించి, వక్షమును నిర్భుగ్నముగా, స్తబ్ధముగా. నిమ్న వృష్ఠి ముగా నుంచవలెను. ఖటకాముఖ హ సముయొక్క నడిమివేలితో లలాటమున తిలకమును 'పెట్టుచున్నట్లు చూపవలెను. ఎడమపాదముతో భూమిని ఘట్టించవలెను. ఈ నిశుంభితకరణము ముహేశ్వరాభినయ విషయక మైనది. 65. విద్యుదాంతమ్ పృష్ఠతో ఫలితం పాదం శిరో ఘృష్టం ప్రసారయేత్ సర్వతో మండ లా విద్ధం విద్యుదాంతం తదుచ్యతే, 125<noinclude><references/></noinclude> tkyvqg5ieg1h7q322x0xcnte7x573qm 104 255458 616422 2026-11-12T04:30:32Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '21) ఆం ధ్ర భారతి 83 ప్రక్కనుండి వెనుకకు వర్తులము వలె పొదమును త్రిప్పుచు, శిరఃసంశ్లేషము చేయుచు, తద్వారా అన్ని వైపుల మండలమువలె తిరిగి పొడమును కుంచించ వలెను. మెరపువలె పాదము భ్రమ...' 616422 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>21) ఆం ధ్ర భారతి 83 ప్రక్కనుండి వెనుకకు వర్తులము వలె పొదమును త్రిప్పుచు, శిరఃసంశ్లేషము చేయుచు, తద్వారా అన్ని వైపుల మండలమువలె తిరిగి పొడమును కుంచించ వలెను. మెరపువలె పాదము భ్రమించుటచే కలుగు విద్యుద్రాంత కరణమును ఉద్ధతిగితి పరిక్రమాది విషయమున ప్రయోగించ వలయును. 66. అతిశ్రాంతమ్ అతిక్రాంత క్రమం కృత్వా పురస్తాత్ సంప్రసారయేత్ ప్రయోగవశగా హస్తా వతిక్రాంతే ప్రకీర్తితో. 126 ఎడమకాలి మడమవద్ద కుడిపాడమును కుంచించి, ఎత్తి, నాలు గు తాలముల దూరము సాచి, పూర్వకాయము, క్రిందకు పడునట్లు చేయగా వచ్చు అతిక్రాంతా చారీని 10 అ. 25 శ్లో. ప్రయోగించి, ఎడమపాదమును ముందుకు ప్రసరించవలెను. ప్రయోగము ననుసరించి హస్తము లను పట్టవలెను. ఈ అతిక్రాంత కరణము గతిపరిక్రమాది విషయమున ప్రయోగింప బడవలెను. 67. వివర్తితకమ్ ఆ ప్తం హస్త పాదంచ త్రికంచైన విన ర్తితమ్ ద్వితీయో 'రేచితో హస్తో వివ వర్తితక మేవ తత్. 127 కుడిపాదమును, కుడిచేతిని ఆక్ష్మి ప్రము చేసి, భ్రమరికాచారీతో త్రికోణాకారమైన కాలిని త్రిప్పపలెను. ఎడమ చేతిని హంసపక్షముగా నుంచి వేగముతో కంపింపజేయగా వివర్తిత మను కరణము వచ్చును. 68. గ జ క్రీడి తకమ్ కర్లే౬చితః కరో నామో లతాహ స్తశ్చ దక్షిణః దోలాపాద స్తథాచైవ గజక్రీడితకం భవేత్. 128 సమున్నతమైన లతొహ సమగు కుడిచేతిని ఒక ప్రక్కనుండి మరియొక ప్రక్కకు ఊపుచు త్రిపతాకగా నెడమ చేతిని చెవివద్ద నుంచగా కరిహస్తము లభించును. 9 అ. 169 శ్లో. ఈ త్రిపతాక హస్తమును అంచిత క్రియావిష్టముగా చేసి దోలా పాదాచారీని ప్రయోగించగా గజ క్రీడితక మను కరణము వచ్చును. అంచిత క్రియావిష్ణు మనగా అంగపర్యాయము ' కావలెనని అర్ధము. గజక్రీడావిషయమున నీ కరణమును ప్రయోగించవ లెను. 69. తలసం స్ఫోటితమ్ ద్రుత ముల్టీ వ్య చరణం పురస్తా దథ పాతయేత్ తలసంస్ఫోటితౌ హస్తా తలసంస్ఫోటితే మతౌ. 129 అతిక్రాంతాచారీతో గాని, దండపాదాచారీతో గాని, పాదమును 'వేగముతో ఎత్తి, ఆ ప్తము చేసి, ముందుకు వేయవలెను. అదేసమయమున పతాక హస్తములను పట్టి రెంటిని కలుషగా తలసంస్ఫోటిత కరణము వచ్చును.<noinclude><references/></noinclude> jkmvccqo3sekhyl4rsv5hgqpnefdqsr 104 255459 616423 2026-11-12T04:30:43Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '84 శా స్ట్రమ్ అశ . 70. గరుడ ప్లు తకమ్ పృష్ఠప్రసారితే పాదౌ లతా రేచితకా కకా సమున్నత మురశ్చైన గరుడ ప్లుతకం భవేత్ . 180 వృశ్చిక చరణము వలె కుడి పాదమును వెనుకకు ప్రసారించి, కుడి చేతిని లత...' 616423 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>84 శా స్ట్రమ్ అశ . 70. గరుడ ప్లు తకమ్ పృష్ఠప్రసారితే పాదౌ లతా రేచితకా కకా సమున్నత మురశ్చైన గరుడ ప్లుతకం భవేత్ . 180 వృశ్చిక చరణము వలె కుడి పాదమును వెనుకకు ప్రసారించి, కుడి చేతిని లతాహసముగ నుంచి, హంసపక్షమను ఎడమ చేతిని వేగముతో కంపింపజేయవలెను. ఇట్లే ఎడమపాదమును వృశ్చిక చరణమువలె సాచి, ఎడమచేతిని లతాహసముగ నుంచి, హంసపక్షమగు కుడి చేతిని వేగముతో కంపింప జేయవలెను. ఇట్లు చేయునపుడు వక్షము బాగా ఉన్నతముగా నున్నట్లు కన్పించగా గరుడపుతక మను కరణము రాగలదు. గరుత్మంతుని ఎగురుటను అభినయించుచో దీనిని ప్రయోగించవలెను. 71. గండ సూ చీ సూచీపాదోన్నతం పార్శ్వ మేకో నక్షః స్థితః కనః ద్వితీయ శ్చాంచితో గండే గండసూచీ తదుచ్యతే. 131 బొటనవ్రేలి చివరిభాగమును ముందుకు చూపుచు, కుడిమడుగును పైకిఎత్తి, ఎడమ పాదమును స్వాభావికముగా నుంచిన సూచీ పాదము రాగలదు. 9 అ. 241 శ్లో. సూచీపాదమును పట్టుటచే కుడిప్రక్క ఎత్తుగానుండగా కుడిచేతిని రొమ్మువద్ద ఖట కాముఖముగానుంచి, ఎడమ అలపల్ల నహ సమును గండస్థలమువద్ద అంచితము గావింప వలెను. సూచీపాదమే గండస్థలము వద్దకు పోవలెనని కొందరు దురభిప్రాయముబడినారు. సూచీ ముఖ మగు నృత్తహ స్తమును గండస్థలమువద్ద అంచితముగా చేయవలెనని మరికొందరు పొరబడి నారు. గండసంశ్రయములగు ప్రధాన భూషణముల నభినయించుటయందే ఈ కరణమును ప్రయోగించవలయును. 72. పరిసృత్తమ్ ఊర్ధ్వప వేష్టితౌ హస్తా సూచీపాదో వివ ర్తితః పరివృత్త త్రికంచైన పరివృత్తం తదుచ్యతే. 132 వక్షమునుండి వ్యావర్తిత కరణముతో లలాటమునకు పతాకలను తీసికొనిపోయి, ప్రక్కకు తెచ్చి, మండలమువలె త్రిప్పుచు ప్రసారించగా వచ్చు ఊర్ధ్వమండల హస్తములను 9 అ. 178 శ్లో. ప్రయోగించుచు, కుడికాలితో సూచీ పాదమును 30 అ. 20 శ్లో, ప్రయోగించగా అన్యోన్య జంఘాసం వేధతో ఇది విచిత్రరూపమున ఎడమకాలితో రాగలదు. అప్పుడు చేయగా పరివృత్త మను కరణము సిద్ధించగలదు. 73. పార్శ్వ | జాను పట్టవలెను. అప్పుడు బద్ధాచారీని స్వస్తిక, ఊరువలనము రాగలవు. భ్రమరికాచారీతో త్రిక పరినర్తనము ఏకః సమస్ధితః పాద ఊరుపృష్టే. స్థితో పగః ముష్టిహ సశ్చి న స్థః పార్శ్వజను తకుచ్యతే. 183<noinclude><references/></noinclude> g7msmqkaxam371d10pp3h5yf6reo8ae 104 255460 616424 2026-11-12T04:30:54Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'ఆంధ్ర భారతి ఒక పాదమును సమముగా నుంచవలెను. రెండవకాలి ఊరు పృష్ఠము ముందుకు వచ్చు నట్లు ప్రక్కకు త్రిప్పవలెను. అప్పుడు ఒక చేతిని హృదయమువద్ద ముష్టిహస్తముగను, రెండవ చేతిని నడుమ...' 616424 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>ఆంధ్ర భారతి ఒక పాదమును సమముగా నుంచవలెను. రెండవకాలి ఊరు పృష్ఠము ముందుకు వచ్చు నట్లు ప్రక్కకు త్రిప్పవలెను. అప్పుడు ఒక చేతిని హృదయమువద్ద ముష్టిహస్తముగను, రెండవ చేతిని నడుమువద్ద అర్ధచంద్ర హస్తముగను ఉంచగా పార్శ్వజాను కరణము రాగలదు. 74. గృధ్రా వలీనకమ్ వృష్ణప్రసారితః పాదః కించి దంచిత జానుకమ్ యత్ర ప్రసారితో బాహూ తత్ స్యాద్ గృధ్రావలీనకమ్. 134 ప్రక్కనుండి వెనుకకు కాలిని సాచి, బొటనవేలిపై నిలచి, జానువును కొద్దిగా అంచితము చేయవలెను. రెండు ప్రక్కల లతాహసములను ప్రసరించగా గృధ్రానలీనక మను కరణము వచ్చును. గద్దను నిరూపించునపుడు దీనిని ప్రయోగించవలయును. 75. సన్నతమ్ కార్యా వగ్రతః స్వ స్తీకస్ధితో 21 ? సన్నతౌచ తథా హస్తా సన్నతం తదుదాహృతమ్. 135 అతిక్రాంతచాకీలో చెప్పబడిన కుంచిత పాదమును ఎత్తి, ఎగిరి క్రింద పడ వేయవ లెను. అప్పుడు అంచితపాదము జంఘాప్రదేశమున ఉంచిన విదూషక గమనమును తెలుపు హరిణపుతా చారీ రాగలదు 10 అ. 42 శ్లో. ఈ చారీతో ముందునకు ఎగురుచు, పాదములను స్వస్తికగా పట్టి చేతులను డోలాహ సములుగా నుంచి సన్నతమను కరణము రాగలదు. అధమ పాత్రలు సమీపించుటను 'తెలుపుట కీ కరణమును ప్రయోగింపవలెను. 76. సూ చీ కుంచితం పాదముత్తి ప్య కుర్యా దగ్రస్థితం భువి ప్రయోగవశగా హస్తా త త్సూచీ పరికీర్తితమ్. 136 కుంచితమైన పాదమును ఎత్తి, భానుపర్యంతము జంఘ భాగమును ప్రసారించి, పాదము ముందుభాగము క్రిందబడునట్లుగా వేయవలెను. ప్రయోగము ననుసరించి హస్తములను పట్టగా -సూచీ యను కరణము రాగలదు. 77. అర్ధ సూ చీ అలపద్మః శిరోహస్తః సూచీపొదశ్చ దక్షిణః యత్ర తత్కరణం జ్ఞేయ మర్థసూచీతి నామతః. 137 శిరః క్షేత్రమున కుడి చేతిని అలపద్మముగా నుంచి, కుడికాలితో సూచీ కరణమున చెప్ప -బడిన సూచీపాదమును ప్రయోగించగా అర్ధసూచీకరణము వచ్చును, 78. సూ చీ విద్ధమ్ ,పాదసూచ్యా యజ పాదో ద్వితీయస్తు ప్రవిధ్యతే కటి 'సఃస్థితే' హస్తా సూచీవిద్ధం తదుచ్య తే. 188<noinclude><references/></noinclude> 3f5d7ifxdq1cgxcag6d2py1ykjg889l 104 255461 616425 2026-11-12T04:31:02Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '86 నాట్య శాస్త్రమ్ అ. ర కుడిపాదపు మడమ వద్ద ఎడమపాదమునుంచి, కుడిపాడమును సూచీపొదముగా జేసి, తర్వాత ఎడమపాదమును గూడ నిట్లే చేయవలెను. అప్పుడు పక్ష వంచితక హస్తమునుగాని, అర్ధచంద్రహ స...' 616425 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>86 నాట్య శాస్త్రమ్ అ. ర కుడిపాదపు మడమ వద్ద ఎడమపాదమునుంచి, కుడిపాడమును సూచీపొదముగా జేసి, తర్వాత ఎడమపాదమును గూడ నిట్లే చేయవలెను. అప్పుడు పక్ష వంచితక హస్తమునుగాని, అర్ధచంద్రహ స్తమునుగాని నదుము వద్ద పట్టి, నజీమువద్ద ఖట కాముఖ హస్తమును చూపవలెను. రెండు పాదముల అగ్రతలము'లే భూమివి అని యుండవలెను. ఈ సూచీవిద్ద కరణమును చింతా విషయమున ప్రయోగించవలెను. 79. అపక్రాంతమ్ కృత్వోరువలిశం పాద మప క్రాంతక్రమం నయేత్ ప్రయోగవశగౌ హస్తా నపక్రాంతం తదుచ్యతే. 139 బద్ధాచారీలో 10 అ. 20 శ్లో. చెప్పబడిన ఊరు వలసము గావించి తర్వాత కుంచిత పాదమును' పైకిఎత్తి ప్రక్కన వేయగా వచ్చు అపక్రాంతాచారీ 10 అ. 30 శ్లో. నిట ప్రయో గించవలెను. తదుపరి అన్యోన్య జంమాసంయోగముతో స్వ స్తీకను పట్టి ఊరువలిత బద్ధాచారీని ప్రయోగించవలెను. ప్రయోగము ననుసరించి ఖటకాముఖ హస్తములను చూపగా అపక్రాంత మను కరణము రాగలదు. వృశ్చికం చరణం 80. మ యూరలలితమ్ కృత్వా రేచితే చ తథా కర్నే తథా త్రికం వివృత్తంచ మయూర లలితం భవేత్ . 140 వృశ్చిక పాదమును పట్టి, హంసపక్ష హస్తములను వేగముతో కంపింప జేయవలెను. పాదముయొక్క చివర తొడవద్ద కుంచించి భ్రమరికాచారీని 10 అ. 44 శ్లో. ప్రయోగించగా నెమలి నృత్తము ననుకరించు మయూరలలిత కరణము రాగలదు. 81. సర్పితమ్ అంతా పసృతో పాదౌ శిరశ్చ పరివాహితమ్ రేచితౌచ తథా హస్తా తత్సర్పిత ముదాహృతమ్ 141 మడమను భూమిపైనుంచి, పాదము ముందుభాగమును పైకి ఉండునట్లువేసి, వేళ్ళను సాచినచో పాదము అంచితమగును 9 అ. 237 శ్లో. ఇట్టి అంచితమగు కుడిపాదమును రెండవ సౌదమువద్దకు తీసికొని వెళ్ళుచు, కుడివైపునకు తలను వంచి, హంసపక్షమగు కుడి చేతిని వేగ ముతో కంపింప జేయవలెను. ఇట్లు ఎడమవైపున కూడ చేయగా, క్రమముగా రెండు ప్రక్కలకు శీరస్సు వంచబడి, పరివాహిత శిరమగును. ఇట్లు సిద్ధించు సరితకరణమును మదోపసర్పణమున ప్రయోగించనలయును. 82. దండ పాదమ్ నూపురం చరణం కృత్వా దండ పాదం ప్రసారయేత్ శ్రీ ప్ర్రావిద్ధకరం చైన దండపాదం తదుచ్యతే, 142. కుడిపాదమును అంచితముగా జేసి, మడమను పిరుదుకు తాకునట్లుగా తీసికొనిపోయి, కుడి అంచిత జంఘాభాగము క్రింద బడునట్లు వేసినచో నూపురపాదికాచారీ రాగలదు.<noinclude><references/></noinclude> g275858ha37tmxu9ydzvkb9e9yykumw 104 255462 616426 2026-11-12T04:31:19Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '22) ఆంధ్ర భారతి 87 10 అ. 34 శ్లో. ఈ నూపురచరణమును గావించి దండ పాదాచారీని యోగించవలయును. నూపుర పొదికలోని కుంచితపాదమును రెండవ కాలి మడమనద్దకు తీసికొనిపోయి, స్వదేహక్షేత్ర మున కభిముఖమగ...' 616426 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>22) ఆంధ్ర భారతి 87 10 అ. 34 శ్లో. ఈ నూపురచరణమును గావించి దండ పాదాచారీని యోగించవలయును. నూపుర పొదికలోని కుంచితపాదమును రెండవ కాలి మడమనద్దకు తీసికొనిపోయి, స్వదేహక్షేత్ర మున కభిముఖమగునట్లు ముందుకు ప్రసారించగా దండ పాదాజాకీ రాగలదు. 10 అ. 43 శ్లో. ఊరు, జాను, జంఘలు స్తబ్ధములై, దుడాకారమున నుండగలవు. పాదమును దండమువలె ప్రస రించు నపుడు, హ స్తమును గూడ చాచవలెను. ఇట్లు ఉద్భవించు దండ పాదకరణమును ఆటోప ముతో గూడిన పరిక్రమాది విషయమున ప్రయోగించవలెను. 83. హరిణ రిణ ఫ్లు తమ్ ఆతిక్రాంతక్రము కృత్వా సముత్సుత్య నిపాతయేత్ జంఘాంచితా పరిక్షిప్తా తద్విద్యా ద్ధరిణప్లుతమ్. 143 తర్వాత అతిక్రాంతచారీలోని కుంచితపాదమును ఎత్తి ఎగిరి పాదమును వేయవలెను. జంఘాంచితమను ఎడమపాదమును వెనుకకు వేయగా లేడి ఎగురుచున్నట్లు కన్పించగలదు. ఇట్లు హరిణఫ్లుతమను చారీతో 10 అ. 42 ళ్లో. కూడిన హరిణపుతకరణమును విదూషకాడి గమనమున ప్రయోగించవలెను. 84. ప్రేంభోలితమ్ దోలాపాదక్రమం కృత్వా సముత్పుత్య నిసాతయేత్ పరిసృత్తత్రికం చైవ తత్ ప్రేంఖోలిత ముచ్యతే. 144 కుంచితమైన కుడిపాదమును ఎత్తి ఒక ప్రక్కనుండి మరియొక ప్రక్కకు ఊపుచు, అంచితా కృతితో మడమను ముందుకు వేసిన దోలా పాదాచారీ రాగలదు 10 అ. 35 శ్లో. ఈ దోలా పాదాచారీని ప్రయోగించి, ఎడమపాదముతో ఎగిరి పాదమును వేయవలెను. భ్రమరికాచారిని ప్రయోగించి తికోణాకారమైన ఊరువును పరివర్తితము గావింప ప్రేంఖోలిత కరణము వచ్చును. 85. నితంబమ్ భుజా పూర్ధ్వ వినిష్ర్కంతో హస్తా చా భీముఖాంగులీ బద్ధాచారీ తథాచైన నితంబే కరణే భవేత్. 145 ఊర్ధ్వాంగుళములుగా పతాక హస్తములను వ్యావర్తిత కరణమున శిరోదేశమునకు తీసి కొనిపోయి, పరివర్తిత కరణముతో ఊర్ధ్వ నేత్రమున బాహువులను బయటకు పంపవలెను. అప్పుడు భుజములవద్దకు పతాక హస్తములను దెచ్చి, ఒకదాని కొకటి ఎదురుగా నుండునట్లు చేయవలెను. తర్వాత నీ హస్తముల వ్రేళ్ళను దేహమున కభిముఖముగా నుండునట్లు రేచితము జేసి నితుబహస్తములను జూపవలెను. స్కంధ నేత్రమునుండి ఉత్తానాధోముఖత్వముగా పతాక లను బయటకు పంపుచు నితంబమునకు తెచ్చినచో నితంబహ స్తములు రాగలవు 9 అ. 166 శ్లో. 86. స లి తమ్ ఖ డోలాపాదక్రమం కృత్వా హస్తే తదనుగా వుభౌ రేచితే ఘూర్ణితౌ వాపీ కఠణం భవేత్.<noinclude><references/></noinclude> ifq3zqnuoqfarst0vlk6c1om4dfcge3 104 255463 616427 2026-11-12T04:31:34Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '88 నాట్య శాస్త్రమ్ అ ర డోలాపాదాచాని ప్రయోగించుచు హంసపక్ష హ సములతో గూడిన బాహువుల గమనాగమనములను తెలుపుచు, అంగపర్యాయము గావింప స్థలితమను కరణము రాగలదు. 8. కరిహస్తమ్ నామో నÀఃస్థిత...' 616427 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>88 నాట్య శాస్త్రమ్ అ ర డోలాపాదాచాని ప్రయోగించుచు హంసపక్ష హ సములతో గూడిన బాహువుల గమనాగమనములను తెలుపుచు, అంగపర్యాయము గావింప స్థలితమను కరణము రాగలదు. 8. కరిహస్తమ్ నామో నÀఃస్థితో హ స్త ప్రోద్వేష్టిత తలో 2 పరః అంచిత శ్చరణశ్చైవ ప్రయోజ్యః కకహస్తకే. 147 సమున్నతమైన లతాహసము నొకప్రక్క నుండి మరొక ప్రక్కకు ఊపుచు, త్రిపతాకయగు ఔండన చేతిని చెవివద్ద నుంచగా కరిహస్తము వచ్చును. ఈ త్రిపతాక హస్తమును ఎడమ చేతి లోపలిభాగమున త్రిప్పుచు, కుడిపాదము సంచితముగా ప్రయోగించి నిష్క్రమింపజేయవలెను. అప్పుడు కరిహ స్తమును కరణము సిద్ధించును. 38. ప్ర స న్నితకమ్ ఏకస్తు రేచితోహస్తో లతాఖ్యస్తు తథాపనః ప్రసరితతలే పాడా ప్రసర్పితక మేనతత్. 148 హంసపమగు కుడి చేతిని వేగముతో కంపింపజేయుచు, ఎడమ చేతిని లతాహ స్తముగా నుంచనలెను. కుడిపాదముతో కెమ్మదిగా భూమిని ఘట్టించుచు అడుగులు వేయవలెను. అప్పుడు వచ్చు :ప్రసర్ఫితక మను కరణమును ఖై చరసంచార విషయమున ప్రయోగించవ లెను. 89. సింహవి క్రీడితమ్ అలాతంచ పుకః కృత్వా ద్వితీయంచ ద్రుతక్రమమ్ హస్తా పాదానుగా చాపి సింహవిక్రీడితే స్మృతౌ. 149 మొదట పాదమును వెనుకకు ప్రసారించి, తర్వాత వలనముతో లోనికి తెచ్చి, రెండవ కాలి తొడ కెనుకుగా నుండునట్లు తీసికొనిరావలెను. ఆ పాదమును ప్రక్కగా మడమతో కలుపగా నచ్చు అలాతాచారీని 10 అ. 40 శ్లో. ప్రయోగించవలెను. ఇట్లే రెండవ పాదముతో గూడ వేగముగా అలాతచాకీని చూపుచు పాదమును ముందుకు వేయవలెను. ప్రయోగక్రమము నను సరించి చేతిని కూడ ముందుకు వేయగా సింహకరఘాతమువలె ఆకృతి విన్యాసము రాగలదు. రౌద్రగతి విషయమున నీ కరణమును ప్రయోగించవలయును. 90. సింహాక తమ్ పృష్ఠ ప్రసారితః పాద స్తథా హస్తా నికుంచితే. పున సదైన కర్తవ్యౌ సింహాకర్షితకే ద్విజాః. 150 వృశ్చిక పాదమును వెనుకకు సాచి, నికుంచితములగు పద్మకోశ, ఊర్ణనాభహస్తములతో స్వ స్త్రీకను పట్టవలెను. చేతులను వేరు జేసి, రెండవ పాదముతో వృశ్చిక చరణము నాడి మరల ఆ హస్తములతోనే స్వస్తికను చూపవలెను. ఇట్లు చేయగా వచ్చు సింహాకర్షిత కరణమును సింహాద్యభినయ విషయమున ప్రయోగించవలెను.<noinclude><references/></noinclude> s6f00o4qtczv6ikjlhl1d8z9hm69850 104 255464 616428 2026-11-12T04:31:42Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'ఆంధ్ర భారతి 91. ఉ ద్వృ త్తమ్ ఆక్ష ప్త హస్త మాజీ ప్త దేహ మా స్త పాదకమ్ ఉద్వృత్త గాత్ర మిత్యేత దుద్వృత్తం కరణం స్మృతమ్. 151 89 హస్త పాదములను చాచి నెనుకకు తీసికొని రావలెను. ఇట్లు హస్త...' 616428 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>ఆంధ్ర భారతి 91. ఉ ద్వృ త్తమ్ ఆక్ష ప్త హస్త మాజీ ప్త దేహ మా స్త పాదకమ్ ఉద్వృత్త గాత్ర మిత్యేత దుద్వృత్తం కరణం స్మృతమ్. 151 89 హస్త పాదములను చాచి నెనుకకు తీసికొని రావలెను. ఇట్లు హస్తపాదముల నా క్షిప్త ములుగా జేయుచు సమస్త దేహమును గూడ ఉద్వృత్తాచాకితో ఆక్ష్మి ప్తము చేయవలెను. ఆవిద్ధ చాకీలోని కుంచిత పాదపు మడ మరు కొండనకాలి :డ వద్దకు తీసికొని, అదే పాదముతో గంతు వేసి పరివ ర్తితము చేయవలెను. ఇట్లే రెండవపావముతోకూడ చేయగా ఉద్వృత్తా చారీరాగలను 10 అ. 39 శ్లో ఈ చాతో గూడిన దగుటచే ఏ నకణము ఉద్వృత్తమని చెప్పబడినది. 92. ఉప పసృ కమ్ 3 అక్షిప్త శ్చరణ శ్చైకో హస్తస్యైన పశానుగః ఆనతంచ తథా గాత్రం తథో పసృతకం భవేత్. 152 ఆక్షి ప్రాచారీని ప్రయోగించి ఎడమ ప్రక్కగా వ్యావర్తింపజేసి, కరపరివర్తనముతో శరీర మును వంచి కుడిచేతిని ఆరాలముగా చేయవలెను. అప్పుడు వచ్చు ఉపసృతక మను కరణమును వినయముతో సమీపించు సందర్భమున ప్రయోగింపబడవలెను. 93. త ల స ౨ ఘ ట్టి త మ్ డోలాపాదక్రమం కృత్వా తల సంఘట్టితౌ కళా రేచయేచ్ఛ కరం వామం కలసంఘట్టితే సదా. 158 వోలొసాదాచారీని ప్రయోగించుచు, సతాక హస్తముల నొకదానితో నొకటి ఘట్టిం చుచు, వైష్ణవస్థానశముననుండి కుడి చేతిని నడుమువద్ద నుంచి, ఎడమచేతిని హంసపక్షముగా చేసి వేగముతో కంపింపజేయగా తల సంఘట్టిత కరణము రాగలదు. అనుకంపా ప్రధానమైన వాక్యా రము నభినయించుటలో నీ కరణమును ప్రయోగించవలెను. 94. జనితమ్ ఏకో వక్షఃస్థితో హస్తో ద్వితీయశ్చ ప్రలంబితః తలాగ్ర సంస్థితః పాదో జనితే కరణే భవేత్ . థ 154 వక్ష,మువద్ద కుడిచేతిని ముఫ్టీహ సముగానుంచి, ఎడమ చేతిని లతాహ సముగా చూప పార్శ్వమున పాదముయొక్క ముందుభాగముపై నిలచియుండ జనిత మను కరణము వచ్చును. అభినయ ప్రారంభ కాలముననే తత్సన్ని వేశ జననయోగ్యమైన ఈ కరణమును జనితా చారీతో చూపవ లెను 10 అ. 24 శ్లో. జనితాచారీ లక్షణము కూడనిదియే. సమస్త గీతము లీ చారీతో జన్మించున వగుటచే నిది జనితా యనబడినది. 95. అ వ హీ తకమ్ 南 జనితం కరణం కృత్వా హస్తా చాభిముఖాంగులీ శనై ర్నీసతీతౌ చైవ జ్ఞేయం త ధవహిత్థకమ్. 155<noinclude><references/></noinclude> 3vcftuoixsxl0i3d3dwcsytrp29qr1f 104 255465 616429 2026-11-12T04:31:50Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '90 నాట్యశాస్త్రమ్ మ్ అ. శ జనితాచారీలోని పాదమును ప్రయోగించి లలాటవక్ష క్షేత్రములయందు అరాల, అలా పల్లవ హ స్తములను పట్టి నెమ్మదిగా ఉజ్వేష్టిత కరణమున చేతులను క్రిందకు పైకి తెచ్చ...' 616429 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>90 నాట్యశాస్త్రమ్ మ్ అ. శ జనితాచారీలోని పాదమును ప్రయోగించి లలాటవక్ష క్షేత్రములయందు అరాల, అలా పల్లవ హ స్తములను పట్టి నెమ్మదిగా ఉజ్వేష్టిత కరణమున చేతులను క్రిందకు పైకి తెచ్చుచు, ప్రక్కలయం దుంచవలెను. మరల అపవేష్టిత కరణమున పరివర్తితములుగా జేసి అరాల, అల పల్లవ హ స్తములను ఒకదానికొకటి ఎదురుగానుఁడునట్లు వక్ష. మువద్ద నుంచవలెను. ఏవంవిధమైన అవహితక కరణమును గోపనప్రధానమైన నాక్యార్థమున ప్రయోగించవలెను. అంచితములైన శుకతుండ హస్తములను ఎండీ మువద్ద ఒక దానికొకటి ఎదురుగా నుండునట్లు పట్టి, అధోముఖములుగా చేసి నెమ్మదిగా క్రిందకు పంపగా అనహిత హస్తములు రాగలవు 9 అ. 183 శ్లో. ఈ హ స్తము లిచట నభిప్రేతములని కొందరి అభిప్రాయము. ఇట్టి వ్యాఖ్యాతల ప్రసరించినచో నీ కరణమును చింతా దౌర్బల్య విషయమున నభినయించవలసి యుండును. 96. నివేశమ్ కళా వక్షఃస్థితౌ కార్యా వురో నిర్భుగ్న మేవచ మండలస్థానకం చైవ నివేశం కరణం తు తత్. 156 39 వీపు లోనికివచ్చి, రొమ్ముభాగము ఎత్తుగా నుండగా, భుజములు జారకుండునట్లు స్తబ్ద మగు ఉరమును నిర్భుగ్నమందురు. చేతులను వక్షము వద్దనుంచి, ఉరఃప్రదేశమును నిర్భుగ్నముగా చూపే, మండలస్థానకమున నున్నచో నివేశకరణము రాగలదు. ఐంద్రమండల స్థానకమున పాద ముల మధ్య దూరము తాళములు వచ్చును 10 అ. 61 శ్లో. ఈ కరణముతో గజవాహ 37. ఏ ల కా క్రీడిత మ్ నాది విషయము నభినయించవలెను. తలసంచర పాదాభ్యా ముత్లుత్య పతనం భ వేత్ సంనతం వలితం గాత్ర మేల కాక్రీడితం తు తత్. 157 పాదముల అగ్రతలములపై నిలచి, ఎగిరి పాదములను వేయుచు శరీరమును వంచి పాద మును త్రిప్పవలెను. ఈ ప్రక్రియలో ఏలకాక్రీడితచారీని ప్రయోగించవలెను. అగ్రతల సంచర పాదములతో ఎగురునపుడు మడమ పిరుదకు త్రొకవలెను. ఇట్లు అంగపర్యాయముతో పతనోత్లు తులు జరుగగా ఏలకాక్రీడితచారి రాగలదు 10 అ. 19 శ్లో. ఈ ఏల కాక్రీడిత కరణమును అధమ పాత్రలగతిని నిరూపించునపు డుపయోగించవలెను. 98. ఊరూ ద్వృత్తమ్ శర మానృతకరణ మూరువృష్టే. మంచితం న్యసేత్ జంఘాంచితొ తథోద్వృత్తా హ్యూరూద్వృత్తంతు తద్భవేత్ . 158 అగ్రతలసంచర పాదముయొక్క మడమను 'రెండవ పాదముయొక్క వెనుక అనభిముఖ ముగా నుంచవలెను. జానుపు వంగుటచే జంఘభాగము కుంచితమై రెండవ కాలి జంయభాగమున కెదురుగా నుండునట్లు తిరుగవలెను. ఊరువుల కీ రీతిగా వచ్చు ఊర్ధ్వవివర్తనము లజ్జ, ఈర్ష్యాది విషయమును చూపును. ఈ విధముగా సిద్ధించు ఊరూద్వృత్తా చారీని 10 అ. 21 శ్లో. ప్రయో వ్యాసర్తితకరణమున ఆరాలమగు కుడిచేతిని ఊపదేశమున, ఖటకాముఖమగు ఎడమ<noinclude><references/></noinclude> i7tlch7taayck7rifoku1vmsn89lvq0 104 255466 616430 2026-11-12T04:32:01Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '23) ధ్ర భారతి 91 చేతిని పృష్ఠమున ఉంచవలెను. ఇట్లుత్పన్నమగు ఊరూద్వృత్తకరణమును ప్రణయకోపమును, ఈర్ష్యను, ప్రార్థనాది విషయమును అభినయించునపుడు ప్రయోగించవలేను. 99. మ ద స లి త కమ్ ద స్థ...' 616430 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>23) ధ్ర భారతి 91 చేతిని పృష్ఠమున ఉంచవలెను. ఇట్లుత్పన్నమగు ఊరూద్వృత్తకరణమును ప్రణయకోపమును, ఈర్ష్యను, ప్రార్థనాది విషయమును అభినయించునపుడు ప్రయోగించవలేను. 99. మ ద స లి త కమ్ ద స్థ లి కరౌ ప్రలంబితౌ కార్యా శిరశ్చ పరివాహితమ్ పాదౌచ ఫలితా విజ్ఞా మదస్థలిత కే ద్విజాః- 159 దోలాహ స్తములను చూపుచు, శిరస్సును కుడి, ఎడమ ప్రక్కలకు వంచుచు పాదములను వలితములుగాను, ఆవిద్ధములుగాను జేసి, కుంచించి స్వ స్తీకనుపట్టి వేరు జేయవలెను. ఇట్లు అంగ పర్యాయ యము గావింపగా మద్యమడవిషయమును తెలుపు మదస్ఖలితకమను కరణము రాగలదు. 100. విష్ణు క్రాంతమ్ పురః ప్రసారితః పాదః కుంచితో గమనోన్ముఖః కశాచ రేచితౌ యత్ర విష్ణు క్రాంతం తదుచ్యతే. 160 కుడిపాదమును ముందుకు సాచి, కుంచించి, గమనోన్ముఖతను సూచించి హంసపక్షములను వేగముతో కంపింపజేయగా త్రివిక్రముని పాదవిన్యాసమును తెలుపు విష్ణుక్రాంతకరణమురాగలదు. త్రివిక్రముని గమనమును తెలుపుట కీ కరణము నుపయోగించవలెను. 101. సంభ్రాంతమ్ కర మావర్తితం కృత్వా హ్యూరుపృష్టే నికుంచమేత్ ఊరు శ్చైవ తథావిద్ధః సంభ్రాంతం కరణంతు తత్. 161 స్వ స్తీకలోనున్న పాదములలో ముందున్న పాడమును కుంచించి ప్రసారించవలెను. తర్వాత ఆవిద్ధమైన ఈపాదమును ప్రక్కగా రెండంకాలి మడమవద్ద ముందు మడమ పడునట్లు వేయగా వచ్చు అవిద్ధాచార్జీని 10 అ. 87 శ్లో. ప్రయోగింపవలెను. ఈ ప్రయోగశాలముననే వ్యావ ర్తిత పరివర్తిత కరణములతో అలపల్ల వహ సమును ఊరుసృష్ఠమున ఉంచగా సంభ్రాంతమను కరణము రాగలదు. సంభ్రమ పరిక్రమమున నీ కరణమును ప్రయోగించవలెను. 102. విష్కంభమ్ అపసిద్ధః కరః సూచ్యా పొదశ్చైవ నికుట్టితః కరో నామో విష్కంభే కరణే భవేత్ . 162 సూచీహస్తమగు కుడిచేతితో ఎడమ చేతిని అసగమపూర్వకముగా విద్ధము చేసి, ఎడమ పొదమును నికుట్టితముగా చేయవలెను. ఇట్లు అంగపర్యాయము ననేకసారులు చేయుచు సూచీ చారీలోని పాదమును నికుట్టితముగా నొనర్పవలెను. వక్షమువద్ద ఎడమ చేతినుంచి, కుడిచేతితో అలపల్లవము చూపగా విష్కంభకరణము రాగలదు. 108. ఉ ద ట్టి త మ్ పాదా వుద్ఘాట్టితౌ కార్యౌ తల సంఘట్టితో కళా నితంబపార్శ్వం కర్తవ్యం బు ఫై రుద్ధట్టితే సదా. 163<noinclude><references/></noinclude> 743fz7izzdddxv9jy1okudgzh662nu7 104 255467 616431 2026-11-12T04:32:12Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '92 నాట్యశాస్త్రమ్ ఆర పొదతలాగ్రమున నిలిచి, భూమిపై మడమను వేయుటయే ఉదట్టితము 9 అ. 231 శ్లో. స్వస్తీకగా పతాక హస్తముల నుంచి తలసంఘట్టిత మను తొంబదిమూడవ కరణమున చెప్పబడి నట్లు చేతులను స...' 616431 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>92 నాట్యశాస్త్రమ్ ఆర పొదతలాగ్రమున నిలిచి, భూమిపై మడమను వేయుటయే ఉదట్టితము 9 అ. 231 శ్లో. స్వస్తీకగా పతాక హస్తముల నుంచి తలసంఘట్టిత మను తొంబదిమూడవ కరణమున చెప్పబడి నట్లు చేతులను సంక్లిష్టములుగా చేయవలెను. ఇట్లు అంగ పర్యాయము గావించి, నితంబ పార్శ్వమును గామిగా వచ్చు ఉద ట్టితకరణము ప్రమోదవిషయమున ఉపకరించును. ఘట 104. వృష భ క్రీ డి త మ్ ప్రయుజ్యా లాతకం పూర్వం హస్తా చాపి హి రేచయేత్ కుంచితా వంచితౌ చైవ వృషభక్రీడితే సదా. 164 సింహవిక్రీడిత కరణమున చెప్పబడిన అలా తాచారీని 10 అ. 40 శ్లో. ప్రయోగించుచు హుసపక్షములను వేగముతో కంపింపజేసి, వ్యాన ర్తిత కరణమున వాటిని కుంచించి బాహుశిరస్సున అలపల్లవములను అంచితములు చేయగా వృషభక్రీడిత కరణము వచ్చును. 105. లో లి తమ్ రేచితా వంచితే హస్తా లోలితం వర్తితం శిర ఉభయోః పార్శ్వయో ర్యత్ర తళ్లోలిత ముదాహృతమ్, 165 వైష్ణవస్థానకమున 'మొదట హంస పక్షమగు కుడి చేతిని వేగముతో కంపింపజేయవ లెను. ఎడమ చేతిని అంచితము చేసి అలపల్లవమును వర్షమున నుంచవలెను. శిరస్సును అన్ని వైపులకు త్రిప్పుచు, కుడి, ఎడమ ప్రక్కలయందు విశ్రమింపజేయగా లోలిత కరణము రాగలను. 106. నా గా ప స ర్పి తమ్ స్వస్తికాపసృతో ృతే పాజా శిరశ్చ పరివాహితమ్ రేచితౌచ తథా హస్తా స్యాతాం నాగాపసర్పితే. 166 పాదములతో స్వస్తికనుపట్టి, వేరు చేయుచు, తలను ఈప్రక్కకు ఆప్రక్కకు కుటిలగతిని నిరూపించుచు, హంసపక్షహ సములకు వేచితముగావించిన నాగాపసర్పిత కరణము రాగలదు. దీనిని యావనమదవిషయమున జూపవలెను. నిషణ్ణంగస్తు చరణం 107. శ క టా స్య మ్ తలసర ఉద్వాహిత మురః కృత్వా శకటాస్యం ప్రయోజయేత్. 167 కుడికాలిని నిషణ్ణముగా, కొంచెము వంచి నుడమను కుంచించి అగ్రతలము ముందునకు 'పడునట్లుగా ఒకటిన్నర తాలము ముందుకు పాదమునుసాచి, చేతినికూడ సాచవలెను. రెండవ చేతిని వక్షమువద్ద ఖట కాముఖముగా నుంచవలెను. నిషణ్ణంగముచేత పూర్వకాయము ప్రయత్న ధృతమగును. నిషణ్ణంగమగు పాదమును అగ్రతల సంచరముగా సాచి వక్షమును ఉద్వాహితము, జేయగా శకటాస్యాచారీ వచ్చును 10 అ. 15 శ్లో. పక్షము పైకి వచ్చునట్లుగా శిరస్సును, పాదములను, వెనుకకు సాచవలెను. శకటమునకు సంబంధించిన బాలక్రీడాది విషయమున, భాణికాదివిషయమున, నీ కరణమును ప్రయోగించవలెను.<noinclude><references/></noinclude> 63kkf3uj9fkn14niyaskdu61bz6m9hx 104 255468 616432 2026-11-12T04:32:20Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'ధ్ర భారతి 108. గంగావతరణమ్ ఊర్ధ్వాంగులితలః పాద స్త్రీపతాకా వధోముఖా హస్తో శిర స్సన్నతంచ గంగావతరణంత్వితి. 168 93 కాలివ్రేళ్ళు, అరికాలు పైకి వచ్చునట్లు కాళ్ళను వెనుకగా పైకి సాచనలె...' 616432 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>ధ్ర భారతి 108. గంగావతరణమ్ ఊర్ధ్వాంగులితలః పాద స్త్రీపతాకా వధోముఖా హస్తో శిర స్సన్నతంచ గంగావతరణంత్వితి. 168 93 కాలివ్రేళ్ళు, అరికాలు పైకి వచ్చునట్లు కాళ్ళను వెనుకగా పైకి సాచనలెను. అంతేకాని పాదములకు సమపాదాంచితానస్థానమును చేయరాదు. అగ్రతల సంచరమగు వృశ్చికహస్త పాదములకు గూడ నిచట ప్రసక్తిలేదు. పాదములను పైకి ప్రసరించునపుడు త్రిపతాకలను అధో ముఖములుగా జేసి పతాకములుగా భూమి పైనుంచవలెను. అప్పుడు హస్తములతో బాటు శిరస్సు కూడ బాగుగా వంగియుండిన గంగావతరణమను కరణము సిద్ధించును. గంగానది భూమికి వచ్చు టను ప్రయోగించుచో నీ కుణ ముపకరించును. అష్టోత్తరశతం "హ్యేత త్కరణానాం మయోదితమ్ అతఃపరం ప్రవ్యమి హ్యంగహార వికల్పనమ్. 169 నూటయెనిమిది కరణములను వివరించిన తర్వాత అంగహారములను గురించి చెప్పబోవు చున్నాడు. పాదప్రచారములను తెలుపు చార్జీలు, స్థానకములు ప్రతి కరణమునకు చెప్పబడినవి. ఈ కరణములలో చెప్పబడిన నృత్తహస్తములను, దృష్టి, శిర, ఉర, జాను, జంఘ, కటీ భేదములు 8, 9, 10 అధ్యాయములలో వివరించబడగలవు. కొన్ని కరణములు కలసిన నేగాని వృత్తవిధి సమగ్రము కాజాలదు. కలయిక గల కరణముల నంగహారము లందుకు. ఇట్టి అంగ హారములలో ప్రధానమైనవి ముప్పది రెండు, 1. స్థిరహ స్త ప్రసార్యో ప్యచ కరౌ సమపాదం ప్రయోజయేత్ వ్యంసితాపసృతం సవ్యం హస్త మూర్ధ్వం ప్రసారయేత్. ప్రత్యాలీఢం తతః కృత్వా తథైవచ నికుట్టకమ్ ఊరూద్వృత్తం తతః కుర్యా దాక్షి స్తం స్వస్తికం తతః . నితంబం కరిహ స్తంచ కటిచ్ఛిన్నంచ యోగతః స్థిరహస్తో భవే దేష త్వంగహారో హరప్రియః. 170 171 172 త్రిపతాక దండపకు హస్తములను ప్రసారించి, ఎత్తుచు మొదట లీనమను కరణమును ప్రయోగించవలెను. తర్వాత సమపాదమగు సమనఖ కరణమును ప్రయోగించవలెను. ఆపై వ్యంసిత కరణమున విప్రకీర్ణములైన హ స్తములను ఊర్ధ్వస్థాన స్థితియందుంచి, ఆలీఢపరివర్తనా ప్రత్యాలీఢస్థానకమును చూపవలెను. తర్వాత క్రమముగా నికుట్టిత, ఊరూద్వృత్త, స్వస్తిక, ఆక్ష్మి ప్తము లను నాలుగు కరణములను యోజించవలెను. ముతో ఆపై వరుసగా నితంబ కరిహస్త, కటిచ్ఛిన్నములను మూడు కరణములను చూపవలెను. ఇట్లు పది కరణములను ప్రయోగించగా శివునకు ప్రియమైన స్థిరహ స్త మనబడు అంగహారము సిద్దించగలదు. అంగహారములలోని కరణములను నాలుగు దిక్కులకు తిరిగి ప్రయోగించవలెనను నాట్య సంప్రదాయము భరతముని సమ్మతము కాదు.<noinclude><references/></noinclude> dpd43y1gwku3cven60xksviynb15f6x 104 255469 616433 2026-11-12T04:32:28Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '94 నా మ్ అ ర 2. పర్యస్తకమ్ తలపుష్పా పవిద్ధే ద్వే వర్తితం స నికుట్టకమ్ ఊరూద్వృత్తం తధాక్షి ప్త మురో మండల మేవచ నితంబం కరిహ సంచ కటిచ్ఛిన్నం తథైవచ ఏమ పర్య సకోనామ హ్యంగహారో హకోద్భవ...' 616433 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>94 నా మ్ అ ర 2. పర్యస్తకమ్ తలపుష్పా పవిద్ధే ద్వే వర్తితం స నికుట్టకమ్ ఊరూద్వృత్తం తధాక్షి ప్త మురో మండల మేవచ నితంబం కరిహ సంచ కటిచ్ఛిన్నం తథైవచ ఏమ పర్య సకోనామ హ్యంగహారో హకోద్భవః, 173 174 తలపుష్పపుట, అపవిద్ధ, వర్తిత, నికుట్టక, ఊరూద్వృత్త, ఆక్షిప్త, ఉరో మండల, నితంబ, కరిహస్త, కటిచ్ఛిన్నములను పది కరణములను వరుసగా యోజించిన పర్యస్తకమను అంగ హారము వచ్చును. ఇది హరునివలన జన్మించినది. 8. సూచీ వి ద్ధ మ్ అలపల్లన సూచించ కృత్వా వికీ ప్తమేనచ ఆవర్తితం తతః కుర్యా తధైవచ నికుట్టకమ్. ఊరూద్వృత్తం తధాక్షిప్త మురో మండల మేవచ కరిహ స్తం కటిఛిన్నం సూచీవిద్ధో భవే దయమ్. 175 176 అలసల్ల వోపల,తమను అర్థసూచీ, విష్ ప్త, ఆవర్త, నికుట్టక, ఊరూద్వృత్త, ఆక్షిప్త, ఉరోమండల, కరీహస్త, కటిచ్ఛిన్నములను తొమ్మిది కరణములను క్రమముగా యోజించగా సూచీ విద్ధ మను అంగహారము 'రాగలదు. 4. అసవిదమ్ అపవిద్ధంతు కరణం సూచీవిద్ధం తథైవచ ఉద్వేష్టి తేన హస్తేన త్రికంతు పరివర్తయేత్ . ఉరోమండలకౌ హస్తా కటిచ్ఛిన్నం తథైవచ అపవిద్ధి 20గహారశ్చ విశ్లేయోజయం ప్రయోక్తృభిః. 177. 178 ఆపవిద్ధ, సూచీ విద్ధములను రెండుకరణములను ప్రయోగించి, ఉద్వేష్టితకరణమున బద్ధా చారీతో త్రికోణాకారమున నున్న ఊరువునకు వలితమును చూపవలెను. తర్వాత ఉరోమండల, , కటిచ్ఛిన్నములను కరణములను యోజించగా అపవిద్ధమను అంగహారమువచ్చును. ఇచట నాట్యప్రయోక్తలచే నీ అంగహార స్వరూపము తెలిసికొనబడవలెనని చెప్పబడినది. నాట్యప్రయోగ కుశలులకు సహితము అంగహార విషయమున సమ్యగ్ జ్ఞానము సిద్ధింపకపోవచ్చు నాని భావము. అంగహారములలో నుపయుక్తములగు కరణముల నాడుటలో మధ్యవర్తన శిరో భ్రూనేత్రాది కర్మలతోగూడిన యోజనను కరణముల స్వరూపతత్త్వముల నెరగినవాడు వెంటనే గ్రహించగలడు. ఇస్లెరుగనివాడు కరణములను ప్రయోగింపజాలడు, నిరూపింప లేదు. నిరూప ణలో గీత, వాద్య, లయ, వాక్యార్థ భేదములతో సమన్వయమును జూపుచు వర్తించవలసి యుండుట చే సునిశితబుద్ధి K నాట్యప్రయోగ కుశలుడైననే అంగహారములను ప్రయోగింప గల్లును. అందుచే నాట్య ప్రయోగ కుశలులే ఈ అంగహారముల స్వరూపములను తెలిసికొన వలసి యున్నదని చెప్పబడినది.<noinclude><references/></noinclude> 33r3o8vqtj03iyijtntxc3n26k4m0ec 104 255470 616434 2026-11-12T04:32:37Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '24 శ్రీ భా రతి 5. ఆ షౌ ప్రకమ్ కరణం నూపురం కృత్వా నిక్షిప్తా లాతకే పునః పున రాషీ ప్తకం కుర్యా దురో మండలకం తధా నితంబం కరిహ స్తంచ కబచ్ఛిన్నం తదైనచ ఆక్షి ప్తకః స విజ్ఞేయో హ్యగుహాఈ ప...' 616434 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>24 శ్రీ భా రతి 5. ఆ షౌ ప్రకమ్ కరణం నూపురం కృత్వా నిక్షిప్తా లాతకే పునః పున రాషీ ప్తకం కుర్యా దురో మండలకం తధా నితంబం కరిహ స్తంచ కబచ్ఛిన్నం తదైనచ ఆక్షి ప్తకః స విజ్ఞేయో హ్యగుహాఈ ప్రయోక్తృభిః. . 95 179 180 నూపురము, విక్షిప్తము, అలాతకములను అంగపర్యాయముతోను, లక్ష్మీప్తము, ఉదో మండలము, నితంబము, కరిహస్తము, కటిచ్చిన్నము అను ఎనిమిది కరణములను క్రమముగా యోజించగా లక్షి ప్రకమను అంగహారము రాగలవని నాట్య ప్రయోగజ్ఞులు గ్రహింసన లెను. 6. ఉ ద తమ్ ఉద్వేష్టితాఇ పవిద్ధస్తు కరః పాదో నికుట్టితః పున స్తేనైవ యోగేన వామపార్శ్వే భవే దథ. ఉరో మండలకౌ హస్తా నితంబం కరిహ స్తకమ్ క కర్తవ్యం స కటిచ్ఛిన్నం నృత్తే తూ దట్టితే సదా. 181 182 ఉద్వేష్టి తాపవిద్ధమున, అంగ పర్యాయ సహితయగా నికుట్టితకరణము నాడవలెను. ఆతర్వాత ఉరోమండల, నితంబ, కరిహస్త, కటిచ్చిన్నములను కరణములను ప్రయోగించగా ఉదట్టితమను అంగహారము సిద్ధించును. 7. విష్కంభమ్ పర్యాయో ద్వేష్టితౌ హస్తా సాదౌ చైవ నికుట్టితో దుంచితా వంచితే చైవ హ్యూమాూద్వృత్తం తథైవచ. చతురశ్రం కరం కృత్వా పాదేనచ నికుట్టకమ్ భుజంగత్రాసితం చైవ కరం చోద్వేష్టితం పునః. పరిచ్ఛిన్నంచ కర్తవ్యం త్రికం భ్రమర కేణ తు కరిహ స్తం కటిచ్ఛిన్నం విష్కంభః పరికీర్తితః. 183 184 185 పర్యాయోద్వేష్టితహ స్త పాదములతో నిపపట్టిక కరణమును మొదట ఆడవలెను. తర్వాత నికుంచితము, అర్ధస్వ స్తికముతో గూడిన అంచితము, ఊరూద్వృత్తము అను కరణములను ప్రయోగించవలెను. ఆపై అర్థనికుట్టకము, భుజంనత్రాసితము అను వానిని యోజించవలెను. అప్పుడు ఉద్వేష్టిత హ స్తముతో ఛిన్న, భ్రమరక కరణములను అంగపర్యాయముగా నాడవలెను. చివరకు కరిహస్త, కటిచ్ఛిన్నములను యోజించవలెను. ఇట్లు పది కరణములతో గూడిన విష్కంభము అంగహారము వచ్చును. 8. అపరాజితమ్ దండ పొదకరం శైవ విషాస్యాస్య చైవహి వ్యంసితం వామహస్తంచ సహపాదన సర్పయేత్, 186.<noinclude><references/></noinclude> r142r7sculkiwbl26s5sxbh1oanhd0q 104 255471 616435 2026-11-12T04:32:46Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '96 నా మ్ అర నికుట్టకద్వయం కార్య నూక్షిప్తం మండలోకసి కరిహ స్తు కటిచ్ఛిన్నం కర్తన్య మపరాజతే. 187 విశేపాక్షేపములతో గూడిన దండ పాదశరణమునాక్షి, వ్యంసిత, ప్రసర్పితములను ప్రయో గించవ...' 616435 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>96 నా మ్ అర నికుట్టకద్వయం కార్య నూక్షిప్తం మండలోకసి కరిహ స్తు కటిచ్ఛిన్నం కర్తన్య మపరాజతే. 187 విశేపాక్షేపములతో గూడిన దండ పాదశరణమునాక్షి, వ్యంసిత, ప్రసర్పితములను ప్రయో గించవలెను. తర్వాత నిష్క్రుట్టక, అర్ధని కుట్టక, అక్షిప్త, మండల, కరిహస్త, కటిచ్ఛిన్నములను కరణములను యోజించగా తోమ్మిది కరణములతో అసిరాజితమరు అంగహారము కాగలదు. 9. విష్కంభాప సృ త మ్ కుట్టితం కరణం కృత్వా భుజం త్రాసితం తధా రేచీ తేనకు హ స్తేన పతాకం హ స్తనూది శేత్. ఆక్షి ప్తకం ప్రయుంజీత హ్యుకోమండలం శథా లతాఖ్యం స కణిచ్చిన్నం విభావసవే భవేత్ . స 188 189 నికుట్టక, అర్ధఅశపెట్టక కరణులనాడి భుజగత్రాసిన శరణమును ప్రయోగించవలెను. తర్వాత భుజంగ త్రస్త రేచిత శరణముకు అంగపర్యాయముగా ప్రయోగించి పతాక హస్తమును పట్టనలెను. ఆపై ఆక్ష్మీ స్తక, ఉరోముడల, కటిన్ఛిన్నములకు మూళిని యోజించుచు ఒక చేతిని లతా హ స్తముగా చూపవలెను అప్పుడు విష్కంభావ సృతము సిద్ధించును. 10. మ త్త క్రీడమ్ త్రికం సువలితం కృత్వా నూపురం కరణం తధా భుజంగత్రాసితం సన్యం తథా వై శాఖ రేచితమ్. ఆక్షి ప్రకం తతః కృత్వా పరిచ్ఛిన్నం తథైవచ బాహ్యభ్రమరకం కుర్యా దురోమండలమేనచ. నితంబం కరిహ స్తంచ కట్టిచ్ఛేదం. తధై నచ మత్తక్రీడో భవే దేష హృంగహారో హరప్రియః పర్యా యేణ 190 191 192 భ్రమరకము, నూపురము, దక్షిణాంగముతోను, భుజంగత్రాసిత, వైశాఖ రేచిత, ఆ.క్షిప్త, ఛిన్నములు, వామాంగముతోను, భ్రమరక, న్యంసిత భ్రమరక, నితంబ, కరిహస్త, కటిచ్ఛిన్నము అను పన్నెండు కరణములను వరుసగా ప్రయోగించిన శివునకు ప్రియమైన మత్తక్రీడ అను అంగహారము రాగలదు. 11. స్వస్తిక రేచిత మ్ “రేచితం హస్తపాదంతు కృత్వా నృశ్ఛిక మేవచ పున స్తే నైవ యోగేన వృశ్చికం సంప్రయోజయేత్ . నికుట్టకం తధాచైవ సన్యాసన్య కృతం క్రమాత్ లతాఖ్యః స కటిచ్ఛేదో భవేత్స్వస్తిక రేచితే. మ 193 194 వై శాఖ రేచితము, వృశ్చికము అను కరణములను, అంగపర్యాయముగా ప్రయోగించ వలెను. తర్వాత లతాహ సములజూపుచు, అంగ పర్యాయమున నికుట్టకమును యోజించి చివరకు కటిచ్ఛిన్నమును ప్రయోగించగా ఆరు కరణములతో స్వ స్తీక రేచితమను అంగహారము రాగలదు.<noinclude><references/></noinclude> a2t5ilo1p3uo35k2hf2icjabsf9xocb 104 255472 616436 2026-11-12T04:32:57Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'ఆంధ్ర భారతి 12. పార్శ్వ స్వస్తికమ్ పార్శ్వ స్వస్తిక పాదాచ కార్య స్పర్ధని కుట్టకమ్ ద్వితీయసృచ పార్శ్వస్య విధిః స్యా కయమేపహి. తతశ్చి కరమావర్త్య ఊరుపృష్టే నిపాతయేత్ ఊహద్వృత...' 616436 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>ఆంధ్ర భారతి 12. పార్శ్వ స్వస్తికమ్ పార్శ్వ స్వస్తిక పాదాచ కార్య స్పర్ధని కుట్టకమ్ ద్వితీయసృచ పార్శ్వస్య విధిః స్యా కయమేపహి. తతశ్చి కరమావర్త్య ఊరుపృష్టే నిపాతయేత్ ఊహద్వృత్తం లెకః కుర్యా దాక్షి స్తు పున దేవహీ, నితంబం కరిహ స్తంచ కటిచ్ఛిన్నం తదే నచ పార్శ్వస్వస్తిక ఇత్యేష హ్యంగహారః ప్రకీర్తితః. 195 196 197 97 దిక్స్వస్తిశము, సరాగములో అర్థయట్టశను, మరల ఒక్వస్తికము, ద్వితీయపార్శ్వ ముకో అర్ధని పిట్టకము ఆకు నాల్గు కరణములకు ప్రయోగించని లెరు. తర్వాత అసవిద్ధ, ఊరూసృ్య త్తములు, అంగవిర్యాయముతో ఆక్షిప్త, నితంబ, కరికూస్త, కపిచ్ఛిన్న ములను గారు కరణములను క్రమముగా యోజించగా పార్శ్వ సృస్తికి యను అంగహారము వచ్చును. 13. వృశ్చికా వనృతమ్ వృశ్చికం శరణం కృత్వా లకౌఖ్యం హస్తమేనచ తమేవచ కరం హయో నాసాగ్రే సన్ని కుంచయేత్ . తమే వో ద్వేష్టీతం కృత్వా నితంబం సకిన రయేత్ కరిహ స్తం కటిచ్ఛిన్న, వృశ్చికా ఒపసృతే భవేత్. 198 199 లతావృశ్చిక, నిపించిత, మపల్లి, వితంబ, గరిహస్త, కటిచ్ఛిన్నములను కరణములను యోజించగా నృశ్చికాపసృతము రాగలదు. ఇచట నితంబమును పరివర్తింప జేయవలెను. 14. భ్ర మరమ్ కృత్వా నూపురపాదంకు తభాషి, ప్తక మేవచ పరిచ్ఛిన్నంచ కర్తవ్యం సూచీపెద్ధం తధైవచ. సీతయిం కరిహస్తం చా ప్యురోమండలకం తధా కటిచ్ఛిన్నం తతశ్చైన భ్రమనః' స తు > సంజ్ఞితః. 200 201 నూపుర, అక్షి స్త, ఛిన్న, సూచీవిద్ధ, నితంబ, కరిహస్త, ఉరోమండల, కటిచ్ఛిన్నములను ఎనిమిది కరణములను సరుసగా ప్రయోగించినచో భ్రమరమను అంగహారమువచ్చును. 15. మ త్త స్థ లి తకమ్ స్ఖలిత మ తల్లికరణం కృత్వా కర మానర్త్య డ&ణమ్ కపోలస్య ప్రదేశేతు కర్తన్యంచ నికుంచితమ్. అపవిద్ధం ద్రుతం చైవ తలసంస్ఫోట సంయుతమ్ కరిహ స్తం కటిచ్ఛిన్నం మ తస్ఖలితకే భవేత్, 202 203 మతలీకరణమునాడి, కుడి చేతిని ఆనర్తింపజేసి, గండసూచీ, లీనము అను కరణములను ప్రయోగించవలెను. తర్వాత అపవిద్ధకరణము వేగముగా నాడుచు తలసంస్ఫోట కరణము నభిన యించి, ఆపై కరిహస్త్ర, కటిచ్ఛిన్నముల నాడినచో మ తస్థలితకమను అంగహారము రాగలదు.<noinclude><references/></noinclude> 6rdd3wolji7h1khdfsf16fkv9ixgu2a 104 255473 616437 2026-11-12T04:33:14Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '98 3 నాట్యశాస్త్రమ్ అ. 8 16. మ ద విలసితమ్ డోల్యై కరైః ప్రచలితైః స్వస్తిక్కా పసృతేః పదైః అంచితై క్వలిపై వస్తే స్తల సంఘట్టిపై స్తథా. నికుట్టికంచ క ర్తన్య మూరూద్వృత్తం తథైవచ కరిహ స...' 616437 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>98 3 నాట్యశాస్త్రమ్ అ. 8 16. మ ద విలసితమ్ డోల్యై కరైః ప్రచలితైః స్వస్తిక్కా పసృతేః పదైః అంచితై క్వలిపై వస్తే స్తల సంఘట్టిపై స్తథా. నికుట్టికంచ క ర్తన్య మూరూద్వృత్తం తథైవచ కరిహ స్తం కటిచ్ఛిన్నం మజాద్విలసితే భవేత్ . 204 205 మదస్ఖలితకము, మత్తల్లి, తల సంస్ఫోటితము అను మూడు కరణములను క్రమముగా బహువిధచిత్రగుంఫములుగా ప్రయోగించవలెను. ఆపై నికుట్టక, ఊరుద్వృత్త, కరిహస్త, కటిచ్ఛిన్నములను నాల్గు కరణములను యోజించగా మద విలసితమను అంగహారము సిద్ధించును. మదస్థలితక, మ తల్లి, తలసంప్ఫోటిత కరణములను ఒక్కొక్క దానిని మూడు సారులు 'చేయవలెనని' కొండరభిప్రాయబడినారు. ఏదు కరణములకు మూడు పర్యాయములు జేయవలెనని- మరికొందరు యెంచినారు. కాని మొదటి మూడు కరణములను బహువిధ చిత్ర గుంఫములుగా జేయవలెనని సంప్రదాయము. 17. గతిమండలమ్ మండలస్థానకం కృత్వా తధా హస్తాచ రేచితే ఉదట్టితేన పాదేన మ తల్లికరణం భవేత్. ఆక్షిప్తం కరణంచైవ హ్యురోమండల మేవచ కటిచ్ఛిన్నం తధాచైవ భ వేత్తు గతిమండలే. 206 207 మండలస్వ స్తీకము, నివేశము అను కరణములనాడి, ఉన్మత్త, రేచిత, ఉద్ఘాట్టితముతో మ తల్లి, ఆక్షిప్త, ఉరోమండల, కట్టిచ్ఛిన్నములను నారు కరణములను వరుసగా యోజించ వలెను. ఇట్లు ఎనిమిదికరణములతో గతిమండలమను అంగహారము రాగలదు. 18. ప రీ పరిచ్ఛిన్నమ్ సమపాదం ప్రయుజ్యాథ పరిచ్ఛిన్నం త్వనంతరమ్ ఆవిజ్ఞానతు పాదేన బాహ్యభ్రమరకం తథా. వామసూచ్యా త్వతికాంతం భుజంగత్రాసితం తథా కరిహ స్తం కటిచ్ఛిన్నం పరిచ్ఛిన్నే విధీయతే. 208 209 సమసఖము, ఛిన్నము అను రెండు కరణముల నాడి ఆవిద్ధచారీతో సంభ్రాంత కరణమును .ప్రయోగించవలెను. తర్వాత భ్రమరకము, ఎడమపాదముతో అర్థసూచీ, అతిక్రాంత, భుజంగ త్రాసిత, కరిహస్త, కటిచ్ఛిన్నము అను కరణములను క్రమముగా నాడవలెను. ఇట్లు తొమ్మిది కరణములతో పరిచ్ఛిన్నమను అంగహారము సిద్ధించును. 19. పరిత్రత్తక రేచితమ్ కరౌ శిరసస్తూ పరీ సహ్యి స్వస్తీ తకః సవ్యం కరం జాపి గాత్ర మానమ్య 'రేచ యేత్'. 210<noinclude><references/></noinclude> jnbffuqaipyxef6p1tbb60apiuf4q5j 104 255474 616438 2026-11-12T04:33:24Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '25) ఆంధ్ర భారతి పున రుద్ధి ఐయే స్తోత్ర గాత్ర మున్నమ్మ దేవితమ్ లతాఖ్యాన క కృత్వా వృశ్చికం సుప్రియో జయేత్, రేచితం కరిహస్తంచ భుజంగత్రాసితం తథా ఆ& ప్తకం ప్రయుంజీత స్వ స్తీకం పాద...' 616438 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>25) ఆంధ్ర భారతి పున రుద్ధి ఐయే స్తోత్ర గాత్ర మున్నమ్మ దేవితమ్ లతాఖ్యాన క కృత్వా వృశ్చికం సుప్రియో జయేత్, రేచితం కరిహస్తంచ భుజంగత్రాసితం తథా ఆ& ప్తకం ప్రయుంజీత స్వ స్తీకం పాదమేవచ పరాఙ్ముఖవిధి ర్భూయ ఏవమేవ భవే దిహ కరిహస్తం కటిచ్ఛిన్నం పరివృత్తక రేచి తే. 211 212 213 99 నితఃజము, స్వ స్తీక వేచితము అను కరణములనాడి, ఎక్షిస్తాక్షి ప్రక కరణముతో శరీరమును ఒంచి తర్వాత లతావృశ్చిక కరణముతో శరీరమును పైకి ఎత్తి, ఉన్మత్తకరణమును ప్రయోగించ వలెను. కరిహస్తమును వేచితముగావించి, భుజంగశ్రీనీక, ఆక్షి ప్రకములు, యోజించవలెను. తర్వాత రానస్వస్తికనుపట్టి బద్ధాచారితో నితుజశరణముకు ప్రయోగించవలెను. ఇంతవరకు చెప్పు బడిన కరణములను నలుదిక్కులయందు ప్రయోగించి, కరిహస్త, కటిచ్ఛిన్న కరణములను చివరకు ప్రేక్షకులక: అభిముఖముగా ప్రయోగించిన వికృత్తక దేవిందుకు అంగహారము సిద్ధమగును. 20. వైశాఖ రేచితమ్ రేచితే సహగాత్రేణ హ్యపవిద్ధకరౌ యదా పున స్తేనైవ దేశేన గాత్రమున్న మ్య రేచయేత్ .. కుర్యా న్నూ పురసాదంచ భుజంగత్రాసితం తథా రేచితం మండలంచైవ బాహుకీ నికుంచయేత్. ఊరూద్వృత్తం తథాపి ప్త మురో మండలమేవచ కరిహస్తం కటిచ్ఛిన్నం కుర్యా ద్వైశాఖ రేచితే. 214 215 216 వైశాఖ రేచిత కరణమును మొదట అంగద్వయముతో ప్రయోగించి శరీరమును ఎత్తి రేచితము చేయవలెను. తర్వాత నూపుర, భుజంగ త్రాసిత, ఉన్మత్త, మండల స్వ స్తీక, నికుట్టక, ఊరూద్వృత్త, ఆక్షిప్త, ఉరోమండల, కరిహస్త, కటిచ్ఛిన్నమ ప్రయోగించిన వైశాఖ రేచితమను అంగహారము రాగలదు.' 21. పరావృత్తమ్ ములను కరణములను వరుసగా ఆద్యంతు జనితం కృత్వా పాద మేకం ప్రసారయేత్ తధై వాలాతకం కుర్యాత్ త్రికంతు పరివర్తయేత్. అంచితం వామహ స్తంచ గండ దేశే నికుట్టయే కటిచ్ఛిన్నం తథాచైన పరావృత్తే ప్రయోజయేత్. 217 218 దక్షిణాఁగముతో జనిత శరణమును ప్రయోగించి, శకటాస్యకరణముతో పాదమును ప్రసారించవలెను. పిమ్మట అలాతకము, భ్రమరకము అను కరణములను యోజించవలెను. కరిహ స్తమను కరణము నాడుచు, అంచిత వామహస్తమును గండస్థలమువద్ద నీకుట్టితము చేయ వలెను. చివరకు కటిచ్ఛిన్నమును ప్రయోగించగా పరావృత్తమను అంగహారము వచ్చును.<noinclude><references/></noinclude> i5nz22j3svu7fsms8by88sm9zxi399h 104 255475 616439 2026-11-12T04:33:34Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '100 మ్ అ. 22. అలాతకమ్ స్వస్తీకం కరణం కృత్వా వ్యంసితోచ కళా పునః అలాతకం ప్రయుంజీత ఊర్థ్వజాను నికుంచితమ్. అర్థసూచ్యధ విక్షిప్త ముద్వృత్తాక్షి ప్రకే తథా కరిహస్తం కటిచ్ఛిన్న మంగహ...' 616439 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>100 మ్ అ. 22. అలాతకమ్ స్వస్తీకం కరణం కృత్వా వ్యంసితోచ కళా పునః అలాతకం ప్రయుంజీత ఊర్థ్వజాను నికుంచితమ్. అర్థసూచ్యధ విక్షిప్త ముద్వృత్తాక్షి ప్రకే తథా కరిహస్తం కటిచ్ఛిన్న మంగహా రే హ్యలాత కే. 219 220 మండలస్వ స్తిక, వ్యంసిత, మండలస్వ స్తీక, వ్యంసితము అను నాల్గు కరణములను ముందుగా ప్రయోగించి, తర్వాత అలాతక, ఊర్ధ్వజాను, నికుంచిత, అర్థసూచీ, విక్షిప్త, ఉద్వృత్త ఆక్షిప్త, కరిహస్త, కటిచ్ఛిన్నములను కరణములను సరుసగా ప్రయోగించిన అలాతకమను అంగహారము సిద్ధించును. 23. పార్శ్వ చ్ఛేదమ్ నికుట్య వచేసి కరా వూర్ధ్వజాను ప్రయోజనేత్ ఆక్షి ప్తస్వ స్తికం కృత్వా త్రికంతు సరివంత్ . ఉరోమండలకౌ హస్తా నితంబం కరిహ సకమ్ కటిచ్ఛిన్నం తథాచైన పార్శ్వచ్చేదే విధేయతే. 221 222 వృశ్చితకుట్టిత, ఊర్ధ్వజాను, ఆక్షిప్తక, స్వస్తికములను కరణములను ప్రయోగించి త్రికపరినర్తన గావింపవలెను. పిమ్మట ఉరోమండల, నితంబ, కరిహస్త, కటిచ్ఛిన్నములను కరణ ములను వరుసగా ప్రయోగించగా పార్శ్వచ్ఛేదమను అంగహారము వచ్చును. 24. విద్యుదాంతమ్ సూచీ నామపదం దద్యా ద్విద్య ద్ర్భాంతంచ దక్షిణమ్ దక్షిణేన పునః సూచీ విద్యుద్రాంతం వామకమ్. పరిచ్ఛిన్నం తథా చైవ త్రికంతు పరివర్తయేత్ స లతౌఖ్యం స కటిచ్ఛిన్నం విద్యుద్ర్భాంతశ్చ సస్మృతః. 223 224 వామాంగముతో అర్ధసూచీ, దక్షిణాంగముతో విద్యుద్ర్భాంతము, దక్షిణాంగముతో అర్థసూచీ, వానూంగముతో విద్యుద్ర్భాంతము అను కరణములను క్రమముగా ప్రయోగించ వలెను. పిమ్మట చ్ఛిన్న కరణమునాడి, భ్రముకమును లతానృశ్చికమును ప్రయోగించి, కటిచ్ఛిన్న మును, లతానృశ్చికమును ప్రయోగించి, కటిచ్చిన్నమును యోజించగా విద్యుద్ర్భాంతమగును. . 25. ఉద్వృత్త కమ్ కృత్వా నూపురపాదంతు సవ్య వామా ప్రలంబితే కరౌ పార్శ్వే తత సాభ్యాం విక్షిప్తం సంప్రయోజయేత్ . తాభ్యాం సూచీ తథాచైన త్రికంకు పరిన రయేత్ లతాఖ్యం సకటిచ్ఛిన్నం కుర్యా దుద్వృత్తకే సదా. 225 226 నూపుర, భుజంగాంచితక, గృధ్రావలీనకములను కరణములను రెండు చేతులతోను ప్రయోగించవలెను. తర్వాత విక్షిప్తమును యోజించి. సూచీ కరణమును చూపవలెను,;<noinclude><references/></noinclude> k2yn9a7azv1o8dx3p7p96q3jwvklv9g 104 255476 616440 2026-11-12T04:33:42Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'ది ఆంధ్ర భారతి 101 బద్ధాచారీతో త్రిక పరివర్తనమున నితంబకరణమునాడి, లతావృశ్చికమును, కటిచ్ఛిన్న మును ప్రయోగించగా ఉద్వృత్తకమను అంగహారము రాగలదు. 26. ఆ లీ ఢ మ్ ఆలీఢవ్యంసితౌ" హస్తా బా...' 616440 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>ది ఆంధ్ర భారతి 101 బద్ధాచారీతో త్రిక పరివర్తనమున నితంబకరణమునాడి, లతావృశ్చికమును, కటిచ్ఛిన్న మును ప్రయోగించగా ఉద్వృత్తకమను అంగహారము రాగలదు. 26. ఆ లీ ఢ మ్ ఆలీఢవ్యంసితౌ" హస్తా బాహుళ్ళీ కంట్ట యేత్ నూపుర శ్చరణో వామ స్తథాలాతశ్చ దక్షిణః. తేనై వాషీప్తకం కుర్యా దురోమండలకౌ కళా కరిహ స్తం కటిచ్ఛిన్న మాలీథే సంప్రయోజయేత్. 227 228 ఆలీఢస్థానకమున న్యంసిత శరణమునాకి, నికుట్టకకరణమును యోజించవలెను. పిమ్మట వామాంగముతో సూపురమును, దక్షిణాంగముతో అలాతకమును చూపవలెను. దక్షిణాంగ ముతో ఆ ప్రకమును జూపి, ఊరోమండలము, కరిహసము, కటిచ్ఛిన్నములను కరణములను యోజించగా ఆలీఢనును అంగహారము సిద్ధించును. 27. రేచితమ్ హస్తంత చితం కృత్వా పార్శ్వమానమ్య రేచయేత్ పునస్తే నైవ యోగేన గాత్ర మానమ్య రేచయేత్. చిత కరణం కార్య మురో మండల మేవచ కటిచ్ఛిన్నంకు కర్తవ్య మంగహా రేచ రేచితే. 229 230 హస్త వేచకమును దెలుపు కరణము లన్నియు ప్రథమశ్లోకమున సూచింప బడుచున్నవి. ఈ కరణములను స్వబుద్ధితో యోజించుచు క్లిష్టముగా చేయవలెను. వీటికి అంగాంగి భావమును కూర్చవలెనని భానము. కావుననే విచిత్రభేద సంకీర్ణమైన దీ అంగహారము, స్వస్తిక రేచిత, అర్ధ రేచితక, నఃస్వస్తిక, ఉన్మత్తక, ఆక్షి, పరేచిత, అర్థమతల్లి, రేచిత నికుట్టిత, భుజంగత్ర స్తరేచిత, నూపుర, వైశాఖ రేచిత, భుజంగాంచితక, దండక రేచిత, వృశ్చిక రేచిత, న్యంసిత, విఙృత్త, వినివృత, వివర్తితక, గరుడపుతక, మయూరలలిత, సర్ఫితక, స్ఖలిత, ప్రసర్పితక, తల సంఘట్టిత, వృషభక్రీడితక, లోలితములను నీ ఇరువదియైదు కరణములయందును రేచితహ_సప్రయోగము కలదు. వీటిని వైచిత్ర్యముతో నాలుగు దిఙ్ముఖముల యందు ప్రయో గించవలెను ఈ కరణములను ప్రయోగించి పార్శ్వమును వంచి రేచితము చేయవలెను. శరీర మును గూడ వంచి "రేచితము చేయవలెనని చెప్పుటచే చక్రమండల కరణ వ్యవహితముగా నీ కరణపరంపరను ప్రయోగించవలెనని భావము. చివరకు ఉరోమండలము, కటిచ్ఛిన్నము అను కరణములను ప్రయోగించగా రేచితాంగహారము రాగలదు. 28. ఆ చురితమ్ నూపురం చరణం కృత్వా త్రికంతు పరివర్తయేత్ వ్యంసి తేనతు హస్తేన త్రికమేప వివర్తయేత్ . 'వామం చాలాతకం కృత్వా సూచీ మత్తైన యోజయేత్ కరిహ స్తం కటిచ్ఛిన్నం కుర్యా దాచ్చురితే సదా. 231 239<noinclude><references/></noinclude> 89srxcvrj4mw6ywkmqk14xq9sxc5cgt 104 255477 616441 2026-11-12T04:33:50Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '102 నాట్య శాస్త్రమ్ అ, ర నూపుర, భ్రమరకమను కరణములనాడి వ్యంసీత, నితంబ, అలాతక, సూచీ, కరిహస్త, టిచ్ఛిన్న ములను వరుసగా యోజన చేయగా అచ్ఛురితమరు అంగహారము సిద్ధించును. 29. ఆక్షిప్త రేచిత మ...' 616441 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>102 నాట్య శాస్త్రమ్ అ, ర నూపుర, భ్రమరకమను కరణములనాడి వ్యంసీత, నితంబ, అలాతక, సూచీ, కరిహస్త, టిచ్ఛిన్న ములను వరుసగా యోజన చేయగా అచ్ఛురితమరు అంగహారము సిద్ధించును. 29. ఆక్షిప్త రేచిత మ్ "రేచితస్వస్తికౌ పాదౌ లేచితస్వస్తీకౌ కరౌ కృత్వా విశ్లేష, మేవంతు తేనైవ విధినా పునః. పున రుత్రేపణం చైవ రేచితై రేవ కారయేత్ ఉద్వృత్తాక్షిప్త కే శైవ హ్యురో మండల మేవచ. నితంబం కరిహ స్తంచ కటిచ్ఛిన్నం తదైనచ ఆక్షి న రేచితో "హ్యేష కరణానాం విధిః స్మృతః. 233 234 235 ఏయేకరణమున చేతులుగాని, పాదములుగాని రేచితస్వ స్తీశములు గావలెనని చెప్పబడి సదో ఆకరణములన్నియు నిట ప్రయోగింపబడవలసియున్నవి. స్వస్తిక రచిత, సృష్ఠి స్వస్తిక, దిక్స్వస్తీక, కటీసమ, ఘూర్ణిత, భ్రమరక, నృశ్చిక రేచిత, పార్శ్వని కుట్టక, ఉరో మండలక, సన్నత, సింహాక రైత, నాగాపసర్పితము అను కరణములు నీట ప్రయోగింపవలెనని భావము. వక్షః స్వస్తి కాదులయందు హస్తరేచనలేదు గనుక వాటి నిటగ్రహింపరాదు. ఈకరణముల ననుసరించి హస్తపాదస్వ స్తీకములను, రేచితములను వైచిత్ర్యముతోనాడి, స్థిరమగు హస్తపాదములకు ఉత్ప్రే పణమును జూపనలెను. ఈప్రక్రియ నెచ్చట ఏరీతిగా చేయవ లెనో ఆవిషయము నాకరణమే సూచించును. ఇది యెట్లనగా:- ఊర్ధ్వజానువును చూపి దానిపై లతా హస్తము నుంచవలెనని దండ పక్షమున గలదు. 4అ. 94శ్లో. ఇట్లే లలాట తిలకమున 4అ.110శ్లో. తలవిలాసితమున 4 అ 116 శ్లో· నిశుంభితమున 4 అ. 124 శ్లో. విద్యుదాంతమున 4అ. 125 శ్లో గజక్రీడితముస 4అ. 128ళ్లో. నితంబమున 4అ. 145ళ్లో. విష్ణు క్రాంతమున 4అ. 160ళ్లో. గాననగును. M ఈ ప్రక్రియను ప్రయోగించిన తర్వాత ఊరూద్వృత్త, ఆక్షిప్త, ఉరోమండల, నితంబ, శరిహస్త, కట్ఛిన్నములను కరణములను యోజించిన ఆక్ష్మీ ప్త రేచితమను అంగహార మగును. 30. సంభ్రాంమ్ వికీ ప్రకరణం కృత్వా హస్తపాదం ముఖానుకమ్ వామసూచీ సహకృతం వి&పే ద్వామకం కరమ్. వక్షస్థానే భవే త్సవ్యో వలితం త్రికమేవచ నూపు రాత్రి ప్రకేదైన 5 హ్యర్ధన స్తీక మేవచ.. నితంబం కరిహ సంస్యా దురో మండలకం తథా కటచ్ఛిన్నం చ కర్తవ్యం సంభ్రాంతే నృత్తమోక్షృభిః. 236 237 239 విక్షిప్తము, అంచితము, గండసూచీ, గంగావతరణము అనుకరణములను ప్రయోగించి తర్వాత వామాంగముతో. అర్థసూచీ, దఁడ పాదములను యోజించవలెను. పిమ్మట చతుర, భ్రమరక, నూపుర, ఆక్షిప్త, అర్ధస్వ స్తికము అను కరణములకు వరుసగా ప్రయోగించవలెను.<noinclude><references/></noinclude> to90ahmpr97c7uh31pfufpwdm2wooad 104 255478 616443 2026-11-12T04:34:00Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '26) ధ్ర భారతి 103 ఆపైనకంబ, సరిహస్త, ఉదోమండల, కొచిన్నము ఆకు ముందు ప్రవేశించగా సంభ్రాతురు లుగహము సిద్ధించురు. 31. అKస కత్ అష క్రాంతశ్రవః కృత్యా వ్యకతం హస్తమేన కుర్యా కుద్వేృతః చైన వ 2...' 616443 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>26) ధ్ర భారతి 103 ఆపైనకంబ, సరిహస్త, ఉదోమండల, కొచిన్నము ఆకు ముందు ప్రవేశించగా సంభ్రాతురు లుగహము సిద్ధించురు. 31. అKస కత్ అష క్రాంతశ్రవః కృత్యా వ్యకతం హస్తమేన కుర్యా కుద్వేృతః చైన వ 284 20 పరిణములకు గ్రహణము 32. అర్ధ ని పట్ట కమ్ కృత్వా నూపురపాకండ కరూషీన శ్రమన్ పాదస్య నేనుజౌ సావౌ త్రికత పరివత్తికాశ్. నికుట్య కరపాదం చా ప్యుకో మండలకం పునః కరిహస్తం కటిచ్ఛిన్నం కావ్య శుద్ధనిక ట్టకే 241 242 నూపురము, వినృత్తము అను కరణములనాకి, శ్రీమళమురుచూపి, కరపాద ఒకపెట్టకమును చూపవలెను. ఆనగా నికృష్టతో స్థానికుట్టకా : పరణముల పట్ల మోజంచవలెన విధా నము. తర్వాత ఉదోచుఁడలశము, కరిహస్తము, కివచ్ఛిన్నమ అను కరణములను ప్రయోగించగా అర్ధిని కుట్టక మను అంగహారము వచ్చును. కరణములకు తొలకలాదులతో కూడిన కాలమాణమును పూర్తిచేయవలెను. కలా నివిస్తాః కాలమునకు వర్తనక్రమముతో ప్రతికరణమును అంగహరములయందు పూర్తిగా చేయ వీలున్నది. ఆరు, పన్నెండు, ఇరువదినాలుగు కరణాత్మకములై ఒకని చేగాని ఇద్దరి చేగాని అభ్య సితములైన అంగహారములను త్యశ్రమానమున ప్రయోగించవలెనని తెలియనగును. తొలకలా ద్యభే సంధానము చే శక్యములై ప్రవేశపెట్టదగిన అంగహారములు పదునార్యులవు. ఎనిమిది లేక పదునారు లేక ఇంక కొంచెమధికముగా కరణములను కలిగియున్న పదునారంగహారములు చతురశ్రతాల విషయకములు. అపవిద్ధ, ఉద్ఘాట్టిత, విష్కభ, అపసృత, స్వస్తిక రచిత, వృశ్చి కాపసృత, మతస్ఖలిత, గతిమండల, పరివృత్తక లేచిత, పరావృత్తిక, అలాతక, ఉద్వృత్తక, రేచిత, ఆక్షిప్త రేచిత, సంభ్రాంత, అర్ధనికుట్టకవ కములను పదునారంగహారములు త్రశ్రతాలకములు. మిగిలిన పదునారు. చతురశ్రతాలకములు. ద్వాత్రింశ దేతే సంప్రోక్తా మ్యాంగహారా ద్విజోత్తమాః చతుకో రేచకాంశ్చాపి గడతో మే నిబోధత. 243 ఇట్లు ముప్పది రెండు అంగహారములు వివరిఁపబడినవి. ఇక రేచకములు చెప్పబడుచున్నవి.<noinclude><references/></noinclude> an8ekgl7wl4f7cbtta2sigl9u30tm4x 104 255479 616444 2026-11-12T04:34:12Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '10% నాట్యశాస్త్రమ్ అ. 8 పాద రేచక ఏకః స్యా ద్వితీయః కటి రేచకః కరరేచక స్తృతీయస్తు చతుర్ధః కంక రేచకః. 214 పాద రేచక, కటిరేచక, కర రేచక, కంఠ రేచకములని రేచకములు నాల్గువిధములు. పాదమునకు సమ...' 616444 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>10% నాట్యశాస్త్రమ్ అ. 8 పాద రేచక ఏకః స్యా ద్వితీయః కటి రేచకః కరరేచక స్తృతీయస్తు చతుర్ధః కంక రేచకః. 214 పాద రేచక, కటిరేచక, కర రేచక, కంఠ రేచకములని రేచకములు నాల్గువిధములు. పాదమునకు సమనోన్న మనములజూపుచు, బొటన వేలిపై నడచినచో పాద రేచకము రాగలదు. హస్తములను వేగముతో కంపింపజేసిన హస్తరేచకమగును. సర్వతోభ్రమణముద్వారా గ్రీవా రేచకము వచ్చును. ఈ రేచకములను వైశాఖస్థానముతో ప్రయోగింపవలెను. సుకుమార గీత వాద్యప్రధానమగు ప్రయోగమున నీరేచకములను యోజించవలెను. కరణములతో రేచకములు యోజింపబడగా అంగహారములు సమగ్రములు కాగలవని భావము. రేచితాఖ్యః పృథగ్భావే వలనే చా భిధీయతే 245 ఉద్వాహనా త్పృథగ్భావా చ్చలనొచ్చాపి రేచకః. ప్రయోగవిషయముకు వేరువేరుగాగాని, పరివర్తనకోగాని, ఉద్వాహనముతోగాని, కంపముతోగాని చేసిన రేచ. ము సిద్ధించగలను. పార్శ్వా త్పార్శ్వేతు గమనం స్ఖలితై శ్చలి తైః పదైః వివిధై శ్చైవ పాడస్య చ ఉచ్యతే. 216 స్ఖలితములై కంపించు అడుగులతో ఒకప్రక్క నుంచి మరొక ప్రక్కకు పోవుచు, పాదము యొక్క అంతర్బహిఃప్రదేశములను సన్నతముగా జూపుచు, పాదమును వంచి ఎత్తుచు, అంగుస్థాగ్ర ముతో గమనమును చూపిన పాద రేచకమగును. త్రీకస్యో ద్వర్తనం చైవ కటీవలన మేన తధాపసర్పణం చైవ కటి చక ఉచ్యతే. 247 త్రికోణాకారమున పాదము నూరువుతో పట్టి, ఉద్వర్తనము చేసి, నడుమును త్రిప్పి, అపసర్పణము గావించిన కటి రేచకము రాగలను. ఉద్వర్తనః పరిశేపో విశేషః పరిన ర్తనమ్ విసర్భణంచ హ సస్య హస్తరేచక ఉచ్యతే. 248 వర్తింప చేతులను పైకి త్రిప్పుచు, సర్వతో భ్రమణముగావించి, విక్షిప్తములుగా చేసి, పరివ జేయుచు, విసర్పణము జూపవలయును. ఇట్లు హస్తములకు పర్యాయముగా ద్రుత భ్రమత్వమును చూపగా హస్తరేచకము వచ్చును. ఉద్వాహనం సన్న మనం తథా పార్శ్వంచ సన్నతిః భ్రమణం చాపి విశ్లేయో గ్రీవాయా రేచకో బుధైః 249 మెడను పైకిఎత్తి, క్రిందకు బాగుగావంచి, తర్వాత ప్రక్కలకు వంచి, భ్రమణమునూ చూపింపగా గ్రీవా రేచకమగును. రేచకై రంగహారైశ్చ నృత్యంతం వీక్ష్య శంకరమ్ సుకుమార ప్రయోగేణ నృత్యత్రిసం చ పార్వతీ. 950<noinclude><references/></noinclude> 75f4z8oca7vg0jbfom1f1p9mqpnx7dd 104 255480 616445 2026-11-12T04:34:20Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'ఆంధ భారతి 105 . మృదంగ భేరీ పటహై స్యూ డిండిమ గోముఖై : 251 100 252 పణవై ర్ధున్దురై శ్చైవ సర్వాలో వ్యైః ప్రవాది తైః. దక్షయజ్ఞే వినిహతే సుధ్యాకాలే మహేశ్వరః నానాంగహారైః ప్రానృత్య ల్లయ తాల...' 616445 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>ఆంధ భారతి 105 . మృదంగ భేరీ పటహై స్యూ డిండిమ గోముఖై : 251 100 252 పణవై ర్ధున్దురై శ్చైవ సర్వాలో వ్యైః ప్రవాది తైః. దక్షయజ్ఞే వినిహతే సుధ్యాకాలే మహేశ్వరః నానాంగహారైః ప్రానృత్య ల్లయ తాల వశానుగమ్. పిండిబంధాం స్తతో దృష్ట్వా నంది భద్రముఖా గణాః చదు స్తే నామ పిండినాం బంధ మాసాం సలక్షణమ్. 253 కరణాంగహాం వేచకములు నృత్తమునకు వైచిత్ర్యము నాపాదించుకు, దేవతాధ్వజ ప్రతికృతి భూతములగు కిండిబంధములను విష్సున్నము చేయునవి. పిండిబంధరునగా ఆకృతిని శేషము, మూర్తివిశేషము. ఈజీడీ అధముల ఉత్పత్తిని తెలుపుటకై భరగురు కనాల్గు లు శోకములలో ఇతివృత్తముకు చెప్పుచున్నాడు. 3 దక్షయజ్ఞ ము ము ధ్వంసమైనతర్వాత ప్రహర్ష పనులైన ప్రమధగణములు మృదంగ, భే3, పటహ, షంస్థూ, డిండిను, గోముఖ, పణవ, దద్దరాది నావ్యములు నాలాఘించుచుండేవి. అప్పుడు ఆనందహానకుడై రేచకాంగహారములతో శివుడు సంధ్యాకాలమున నృత్యము చేయుచుఁ కెను. సుకుమార నాట్యప్రయోగమున పార్వతీయుండెను. లయకాలముల ననుసరించి వివిధాంసహాక ములతో శివుడు నృత్యము చేయుచుండగా వివిధ రూప విన్యాసములతో ఆకృతిభేదములు, లేక మూర్తిభేదములు, ఉద్భవించినవి. నంది, భద్రముఖుడు, వీరభద్రుడు మొదలకునారీ మీడీబంధము లనుజూచి, వాటికి నామకరణముల గావించి వాటి లక్షణములు నిర్వచించిరి. రేచకాంగ్రహారములతోకూడిన నృత్యము సుకుమార ప్రయోగముతో సంపలితమైననే పిండీబుగ్గము నిష్పన్నమగును. దీనికి లయతాల వాద్యము అవసరములు, విశిష్ట వర్ధమాన గీతకము లతోకూడియుండి, నియత వైణస్వర విశేషాత్మకమైన ధాతు వాక్య శేషభూత 'సుష్మ ప్రయోగ ప్రకృతికావసిద్ధ వాద్య గీతి నియత ప్రతిస్థిత లయాత్మకమైన నృత్యమున పిడిబుధములు రాగలవు. లయ తాలాదులు నృత్తమున కంగములు. వర్ష వర్ధమానాది గీత ప్రయోగమునకు, ఉపకరణ -సహితమైన నృత్త ప్రయోగమునకు, లయ తాలాదులు అదృష్టఫలమును సంపాదించునవి. ఏది యేక్కడ ప్రధానమో ఆ ప్రయోగమున మిగిలిన సన్నివేశములు దాని అంగములుగా స్వీకరింప బడవలెను. కాగా నృత్తమున కదృష్టఫల సంపాదనను ప్రధానముగా పెట్టుకొనినచోట గీత కాదులు సృత్తము నాశ్రయించుకొని యుండును. కావుననే ఐదవ అధ్యాయమున తొండనము ప్రధానముగా నున్నచోట గీత కాదు లంగములని చెప్పబడినవి 5 అ. 13 శ్లో. అందుచే నాట మున కంగముగా గీతళమును గ్రహించవలెను. ఈ అంగాంగీ భావమును యోగ్యత్వము ననుస రించి కూర్చవలెను. ప్రధానవిషయముతో అంగములు సంఘాలన యోగ్యములై ప్రయోగింప బడవలయునని భావము. 3 ప్రస్తుత విషయమున దక్ష యజ్ఞము నాశనమైన తర్వాత ప్రమథగణములచే మృదంగాది 'వాద్యములు ప్రన్న తము లైనవని జెప్పబడినది. ఈ వాద్యముల ననుసరించి వచ్చునది నృత్తము. హృదయభూతా నందోత ల్లాసాత్మకములగు సంధ్యా కాలములయందు భగవానుడగు శంకరుడు<noinclude><references/></noinclude> 2yd1fsqsutitcmd0qzjes5l0tk432iv 104 255481 616446 2026-11-12T04:34:31Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '106 నాట్య శాస్త్రమ్ అ క నృత్తప్రాధాన్య విన్యాసమును దిద్దుచుండగా ఈ నాద్యాది ప్రవృత్తి నృత్తము నుద్దేశించి బయలు దేరినది. ఇట్లు ప్రస్ధానాదులయందు వర్ణాంగ ప్రాధాన్యము, శిల్ప క...' 616446 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>106 నాట్య శాస్త్రమ్ అ క నృత్తప్రాధాన్య విన్యాసమును దిద్దుచుండగా ఈ నాద్యాది ప్రవృత్తి నృత్తము నుద్దేశించి బయలు దేరినది. ఇట్లు ప్రస్ధానాదులయందు వర్ణాంగ ప్రాధాన్యము, శిల్ప కాదులయందు రూపకాభిధేయ ప్రాధాన్యదుగు గీతకము, భగ్నతాల పరిక్రమణాదికముగల భాణికాదులయందు ప్రాధాన్యముగా నాద్యము కన్పించగలను. జోంబి కొద్ది ప్రయోగానంతరము హుడుక్కా వాద్యానసరము నృత్త ప్రాధాన్యమును లేకుపురు. దీనిని దేవి భాషలో చెల్లి నూర్గ మందురు. చారీమార్గమున అంగ. ప్రాధాన్యమున్నను మధ్య మధ్య గీతవాద్యాకులకు గూడ ప్రాధాన్యముకలదు. ఈశ్వర సేశ్వరీ పిండీ నందినశ్చాపి పట్టసీ చండీకాయా భవే తిండీ తథాపై సింహవాహినీ. తాక్ట్యైపిండీ భవే ద్విష్ణోః పద్మపిండి స్వయంభువః శక్ర స్యై రావతీ పిండీ ఝషా స్యా వ్యవధస్మృతు. వొపిండీ కుమారస్య రూపపిండి భజేచ్చి యః ధారాపీడీచ జాహ్న వ్యాః పాకంక్ వారుణీచ నదీ పిండీ యష్ స్యాదసదస్యతు బలస్యాపి సర్ప పిండితు భోగినామ్. గణేశ్వరీ మహాపండీ దక్షయజ్ఞ విమర్దిని యమస్య చ. త్రిశూలాకృతి సంస్థానా రౌద్రీ స్యా దంధకద్విషః. 254 255 256 257 258 ఆధారాంగప్రయోగ సాధక తమ భేదముచే పిండిబంధములు వివిధ విధములుగానున్నవి. భూమి, నాలుగుదిక్కులు, ఆకాశద్వయము అను వేడింటిననుసరించి ఏడు ఆధార భేదములు రాగలవు. రెండు చేతులు, రెండు పాదములు, 'రెండుకన్నులు, శిరస్సు అను నేడింటిద్వారా అంగ భేదము లేదు రాగలత్రి. ఆధార భేదములను అంగభేదములచే గుణించగా నలుబదితొమ్మిదివచ్చు చున్నవి నాట్యప్రయోక్త ఒక్కడుగాని, అనేక మందిగాని ఉండవచ్చును; ప్రయోగము సమప్రయో గముగాని, నిషచుస్రయోగముగాని కావచ్చును. కాగా నాలుగు భేదము లిట రాగలవు. ఈనాల్గు విధముల పిండీబంధములను కరణములతోగాని, అంగహారములతో గాని సంపాదించవచ్చును గనుక ఎనిమిదిరకముల బంధములు వచ్చుచున్నవి. ఈ ఎనిమిదింటిని నలుబదితొమ్మిదిచే గుణించగా -మూడువందల తొంబది రెండు పిండీ బంధములు రాగలవు. పిండీబంధములను `కేవలము కరణములతోనే ప్రయోగించుచు ఆ యా దేవతను,..ఆ యా ప్రకృతిని సూచించిననే హర్షప్రదములు కాగలవు. కావున ప్రధాన దేవతోద్దేశముగా. పిండీబంధ ముల నీ ఐదు శ్లోకములలో భరతుడు చెప్పుచున్నాడు. పిండీబంధములు పార మేశ్వర విషయకములు. వీటిచే ప్రధానముగా శివుడే పరితోషము చెందగలడు గనుక ఈశ్వరుని పిండిబంధమును మొదట పేర్కొనినాడు. అవ్యక్తము, ఈశ్వరశబ్ద వాచ్యము, నిర్విశేషము నగు శివుని రూపమున కనుగుణమై శివలింగాకృతియైన పిండీ బంధమును శ్వరీయందురు. ఆధారంగా సంఘాతముచే బంధింపబడి బుద్ధిగ్రాహ్యమగు పిండీబంధము అకృతి పై శేషవున ప్రధానవిషయమును వ్యక్తపరచంచు తద్వారా దేవతామూర్తిని సూచించునది.<noinclude><references/></noinclude> 4a56f3yjrhut5qymhiiv6a3cvet0v8f 104 255482 616447 2026-11-12T04:34:41Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '27) ఆ భారతి 107 అనగా ఆకృతివిశేషమునకు సాంకేతికమగు సన్ని వేశమును చూపుటయే పిండిబంధ మనిపించు కొనును. ఈ సన్ని వేశము కరణాంగహారాదుల ద్వారా సంపాదితమగును. పరమేశ్వరుని తర్వాత ప్రధానభూ...' 616447 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>27) ఆ భారతి 107 అనగా ఆకృతివిశేషమునకు సాంకేతికమగు సన్ని వేశమును చూపుటయే పిండిబంధ మనిపించు కొనును. ఈ సన్ని వేశము కరణాంగహారాదుల ద్వారా సంపాదితమగును. పరమేశ్వరుని తర్వాత ప్రధానభూత పిండిబంధ లక్షణమును విధించిన నందీశ్వరుని పిండి పట్టసమని చెప్పినారు. పరమేశ్వరుని పిండిబంధము, నందికేశ్వరుని పిండిబంధముకూడ త్రిశూలా కృతియగు ఆయుధవి శేష మేయని తెలియవలెను. తదనంతరము పరమేశ్వరియగు చండికాదేవి పిండీబంధము సింహవాహనమని తెలుపబడినది. విష్ణువునకు గరుడుడు, బ్రహ్మకు పద్మము, ఇంద్రునకు ఐరావతము, మన్మధునకు చేప, స్కందునకు నెమలి, లక్ష్మీకి రూపము, గంగకు ధార, యమునకు పాశము, నదికి వారుణీ, కుబేరునకు యాక్షి, బలరామునకు నాగలి, సర్పములకు సర్పములు, అనునవి పిండిబంధములు. అనగా ఆయా ఆధారములుగల రూపములే పిండిబంధ ములు, యాలీ. అనగా కుబేరుని ముద్దరాకారమగు ఆయుధము. దక్షయజ్ఞ మ మున ధ్వంసము చేసిన త్రిశూలము గణేశ్వరీ అను మహాపిండిబంధము. త్రిశూలా కృతితో విన్యసితమైనది కాద్రీయను పిండీ బంధము, ఏవ మన్యాస్వపి తథా దేవతాసుయథాక్రమమ్ పజ్రభూతాః ప్రయో కన్యాః పిండిబంధాః సుచిహ్న కా 259 తృతీయాధ్యాయమున చెప్పబడిన దేవతలకుగూడ పిండములను పై సవివరించినరీతిగా చెప్పికొనవలెను. ధ్వజపూజా హుత్యాయుధ వాహనవిశేష రూపములుగా, సుచిహ్నకములుగా పిండీ బంధములను జూపవలెను. ఎదోఒక కర్మాదిసూచకముగు రూపముతో నుపలక్షితములై నవి యని దెలుపుటకు సుచిహ్నకములని భరతుడు ప్రయోగించినాడు. ఎచట ఏదేవత అధిష్ఠానముగా చెప్పుబడినదో అచ్చట ఆదేవతను చివరకు నృత్తముతో సంతోషపరుపన లెను. ఆదేవతయొక్క ఆయుధ వాహన కర్మ భావాద్యను కారియగు అంగప్రయో గమును ఆ త్తమున విధించవలెను. "తిలకేచ కరః స్థాప్య" అను అరువదినాల్గవ కరణము నభిన యించుటచే శంకరుడు సంతుష్టుడగును. “నికుట్టితో యదా హస్తా" అను తొక తొమ్మిదవ కరణముతో త్రిశూలాకృతిగల దేహస్యసత్తి రాగలదు. గరుడప్లుతక కరణముతో గరుడుని ఆకారగతిసూచన జరుగగలదు. గంగావతరణీకరణముతో ధారాపిండీ, నాగా పసర్పిత కరణముతో సర్వపిండీ సిద్దించ గలవు. స్థిరహస్తమను లంగహారముతో త్రికూల శివలింగాది పిండీ బంధము నిష్పన్నమగును. రేచితొఁగహారముతోను, ఆక్ష్మి పరేచితాంగహారముతోను, సమస్తములైన ఆధారాద్యనంత భేదములుగల పిండీ బంధములు నిష్పన్నములు కాగలవు. రేచకా అంగహారాశ్చ పిండీబంధా స్తధైవచ సృష్ట్వా భగవతా దత్తా పాండవే మునయే తదా. తేనాపి హీ తతః సన్యు గాన భాండ సమన్వితః నృతప్రయోగః సృష్టో యః స తాండవ ఇతి స్మృతః, 260 261 రేచకములను, అంగహారములను, పి: డీబంధములను సృష్టించి శంకరుడు తాండవనృత్తము నకై భరతునకొసగెను. శిఖపిండి మొదలగువాటిని నిష్పాదించు మయూరలలితాది కరణములు<noinclude><references/></noinclude> a7dxqygs617v6nwbq8u55f5yh6dbvef 104 255483 616448 2026-11-12T04:34:50Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '108 నాట్యశాస్త్రమ్ అర కౌంజీబండశబ్దముచే సూచింపుకుచున్నవి. కేవలము కరణముకు ప్రయోగించినను దేవతకు సంతోషము కలుగుగలకు, అజ్ఞ్వారా శరణము అకృష్ణఫలమున కువకారియగును. కావుననే విష్ణు...' 616448 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>108 నాట్యశాస్త్రమ్ అర కౌంజీబండశబ్దముచే సూచింపుకుచున్నవి. కేవలము కరణముకు ప్రయోగించినను దేవతకు సంతోషము కలుగుగలకు, అజ్ఞ్వారా శరణము అకృష్ణఫలమున కువకారియగును. కావుననే విష్ణు శ్రాంతి చక్రమండలములు జైక్లంక్రీడా సూచకముల పుచున్నవి. స్థానక, కాకి, వృత్తినా స్త, ఫ్రూ, తార, కర్మలకు భాస శేషముతో సృష్టించి భగ వానుడగు శంకరుడు వృత్తినిర్మాణమును గావించినాడు. ఈసకరణజాలమును భరతునకొసగినా కనులలో వృత్తము శోభాప్రాధాన్యముగలదని సూచింపబడుచున్నది. ఇట్టి వృత్తమును గ్రహీం చుటకు ఊఊపోహాది కలుసుకావలెను గనుక భరతమునిని భగవానుడనుగ్రహించినాడు. కరణాంగహార పిండి బంధములతో కూడిన నృత్తాత్మక ప్రయోగము సమ్య గ్వాచిత్ర్యముతో, సమంచిత తాళలయాత్మకముగా, గీతములతోను, పుష్కరాది వాద్యాదులతోను కూడిన దై సృష్టించబడి తాండవమని పిలువబడుచున్నది. సృత్తప్రధానమై గీతములతో కూడినదీప్రయోగము. నృత్తము నాట్యముకన్న భిన్నమైనదా, కాదా ? భిన్నమైనచో ప్రయోజనముతో కూడి యున్నదా, లేదా ? అంగవిక్షేప నృత్తగీతాదులు నృత్త నాట్యములలో రెంటియందును కన్పించు టచే నివి భిన్నములను వీలులేదు. నృత్తమున పాడబడుగీతములలోని పదార్థ వాక్యార్థములు నాట్యార్ధమున లీనమగుచున్నవి. వృత్తమునగల ఏక పాత్రాహార్యము నాట్యమున గూడ ఆకాశ భాషితాదులయందు, భాణరూపకమునగలదు. ఉభయత్ర అభినయము వాచ్యానుగతము కాగా, గాత్రవిశేషముల చే అర్థము ప్రతిపాదితమగుచున్నది కావున నృత్తనాట్యములకు భేదము లేదని వార్తిక కారుడు సిద్ధాంతించినాడు. "ప్రియతమ గుణకీర్తన పరమై నృత్యము చేయుచున్నది”, “కలహాంతరిత నృత్యము చేయుచున్నది”, “ఖండిత నృత్యము చేయుచున్నది” అను ప్రయోగములద్వారా నాట్యమున సాక్షాత్కార ಬುದ್ಧಿ కలదని తెలియగలదు. కాని గీయమాన రూపకాభినయ దర్శనము నాట్యము కన్న విలక్షణమైనది. నాట్యము భావరస సంప్రయుక్తము. నాట్యమున కవయవ రూపమగు నాద్యాభినయములలో గీత ముపరంజకము గాగలను. ఐనను ఆసీన పాఠ్యాదులయందు వాచికాభి నయము కన్పించుట చేతను, ఆహార్య, సాత్త్విక, ఆంగికాభినయములు గూడ ఉభయత్ర కన్పించుట చేతను నృత్త నాట్యము లభిన్నములని సిద్ధమగుచున్నది. “యదా ప్రాప్యర్ధ మర్థానాం తత్తై పుర మర్గానాం తప్లై రభినయః కృతః కస్మా న్నృత్తం కృతం హ్యేత త్కం స్వభావ మపేక్ష తే న గీతకార్థ సంబద్ధం న చాప్యర్థస్య భావకమ్ ය కస్మా నృత్తం కృతం హ్యేత ద్గీతే స్వా సారి శేషుచ”. 262 263 అప్పుడు భరతుని ఋషు లీ క్రింది విధముగా నడిగినారు. “కావ్యార్థములను సాక్షాత్కార బుద్ధితో . స్వీకరించుటకు నాట్య ప్రయోక్తలచే అంగికాద్యభినయము చేయబడినది. వృత్త మెందుకు నిర్మింపబడినది ? నృత్తశబ్దముచే నేది వ్యపదిష్ట మగుచున్నది? పస్వభావమును సృత్త నిరపేక్షించుచున్నది ? "<noinclude><references/></noinclude> 5a9rcm9pvv5kpnwonom2yu70a8vmeak 104 255484 616449 2026-11-12T04:34:59Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'ఆంధ్ర భారతి 109 నృత్త స్వభానము లౌకికమా, అకాళికమా? అని చివరి ప్రశ్నలోని సూచన. చౌకిక నృత్తస్వధానము నుటానే వస్తు తుల్యముకాని, తనను కారముగాని, తత్ప త్తిబింబాజ రూపముగాని కావలెను,...' 616449 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>ఆంధ్ర భారతి 109 నృత్త స్వభానము లౌకికమా, అకాళికమా? అని చివరి ప్రశ్నలోని సూచన. చౌకిక నృత్తస్వధానము నుటానే వస్తు తుల్యముకాని, తనను కారముగాని, తత్ప త్తిబింబాజ రూపముగాని కావలెను, ఈ మూడు విధములలో వృత్తము నాట్యచ్ఛాయరే. యసను, కాని వృత్తస్వభావము లోకోత్తరమైనచో నృత్తము నాట్యములోని అవాంతర జైనమే య"ను. అనాంతు భేదమైనను నిష్ప్రయోజనము కాజాలకు. ధర్మాన్ ప్రయోజనాకులను పొందింపజేయుటకు సండితుల": కవులచే అభిసియమానమట రాగ కావ్యాదులు నిర్మించబడినవి. ఏకారణముచే నిది కృత్తమగుచున్నది? ఎందుచే నిది నాట్యముకాదు? గాత్ర వి.శే. పాత్మకమస నృత్తము నాట్యముతో తుల్యానము కలిగియున్నను, కన్న స్వధా నమును దేనిని అనే శీంచుచున్నది? ఇట్టి భిన్న స్వభావము కేకు, అని ఋక:ల ప్రశ్నలలోని భావము. నృత్తనాట్యముల స్వభావ ప్రయోజనములు తుల్యము లగుట చే నాట్యముకన్న వృత్తము భిన్నమైనదికాదు. రాఘన విజయాది రాగ శాన్యాది ప్రయోగమున నాట్యముతోజీ అభిశయము జరుగవలెను. నలనము, 5వర్తనము, భ్రూణే,సము, తారాచలనము, చకణధారణ, కంప, స్ఫురిత, కటిఛేద, రేచకాదులు మాత్రమే కలిగి, అభినయ శూన్యమైనచో నాట్యము ఉండదు. ఇట్టిది వృత్తమనికూడ ఎవడును చెప్ప సాహసింపజాలడు. కాని సీత వాద్యాదులవలె వృత్త ముపరంజకముగా గ్రహింప వీలులేదు. "కావ్యమున చెప్పు బడని దానిని గీతముతో ననుసంధించ వలయును"; "వాక్యముల నుచ్చరింపనిచో గీతమున" అని పలుమారులు చెప్పుట చే గీతము ప్రకృతి చిత్తవృత్తి కథావస్థాది సూచకముగా గ్రహింపబడు చున్నది. గీతమున నుపయోగించు తాలోద్దీపకముగా వాద్యమును ప్రయోగించవలె ననుట చే వాద్యము సహితము కేవలము ఉపరంజకముకాదు. నృత్తస్వభావము లౌకిక మైనచో లోకధర్మితో చారీ మండలాదిశ్రమమున వృత్తాంగము లను నిమాపించవలసియున్నీది. అలౌకికమైనచో నృత్తమున నాట్యధర్మికీ అరుప్రవేశముగలను. ఉభయత్రనృత్తము నాట్యముకన్న విలక్షణముగా కన్పించునట్లు తోచగలదు. పూర్వరంగప్రయోగమునకు వైచిత్ర్యము నాపాదించుటకై నృత్తము స్వీకరింపబడుచున్నదని జ్ఞాపకముంచుకొనినచో ఈ భేదమును లెక్కజేయ నవసరములేదు. S కానీ గీతకపనములలో చెప్పబడిన అర్ధములకు సామాజిక హృదయముల కభిముఖముగా తీసి కొని పోవుటకై నృత్తాభిమతమైన అభినయము ఎంచబడినది. ఇట్లు నాట్యముతో తుల్యమైన అభినయము కల్గియున్నను, ఇది నాట్యమేలశాను? అని ఋషుల అభిప్రాయము, గీతశములలోని అర్థము నభినయించునప్పుడు అంగిక హస్తకార్యా ద్యభినయ వ్యతిరిక్తమగు స్వభావమును వృత్తి. మపేక్షించుటలేదు. గీతకార్థములు తదారంభకములగు వస్త్వంగాదులు, వీటితో సంబద్ధ మైనదిగా నృత్తము పరిగణింపబడుటలేదు. గీతముకన్న విజాతీయమైనది వృత్తనుగుటచే గీత కార నృత్త పరిగణనఉండదు. సుక్షి రాది వాద్యాంగముగా గాని, తదుపయోగిగా గాని నృత్తము లేదు. గీత కాదులయందు సృత్తము ప్రధానముగా నిరూపింపబడుటలేదు. స్వరూప పద తాలాదు.' ములలో<noinclude><references/></noinclude> 1umrhvp2ykvk5ulqzkys76h48agyhv1 104 255485 616450 2026-11-12T04:35:09Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '110 నాట్య శాస్త్రమ్ అ, ర లకుగూడ నృత్తము ప్రాపకముకాదు. ఐనను గీతములయందు, ఆసారితములయందు నృత్తమెందు లకు నిర్మింపబడినది ? అని రెండవ శ్లోకములోని భావము, అత్ర్యోచ్యతే - సఖల్వర్ధం కంచ...' 616450 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>110 నాట్య శాస్త్రమ్ అ, ర లకుగూడ నృత్తము ప్రాపకముకాదు. ఐనను గీతములయందు, ఆసారితములయందు నృత్తమెందు లకు నిర్మింపబడినది ? అని రెండవ శ్లోకములోని భావము, అత్ర్యోచ్యతే - సఖల్వర్ధం కంచి న్నృత్త మపేక్షతే కింతు శోభాఁ జనయతీ త్యతో నృత్తం ప్రవర్తితమ్. 235 రేచకాంగహార నిబంధాత్మకమగు వృత్తముతో నేనియు అభినయింప బడుటలేదు. కాని విశిష్టమంత్రములవలె గీతమే అర్థమును తెల్పుచున్నది. గీతాంగవస్తువులోను ఇరువదియేడు ఆసారితములలోను, నాలుగు వర్ధమానారంభకములలోను సంవలితమై ముప్పది రెండు అంగహార ములతో కూడినది నృత్తమనినను నృత్తసంబంధ విషయ మేమియు గానరాదు. నృత్త కావ్యాదుల యందు నాట్యోపయోగమే కన్పించుచున్నది. నృత్త తొల గీతకా ద్యుపయోగ మీకావ్యము లలో దుర్ఘటము. ఈవిధముగా ఆశంకలు బయలుదేరగా భరతుడి శ్లోకమునుండి వచ్చు మూడు శోకములతో సమాధాన మిచ్చుచున్నాడు. 3 రాగకావ్యాది నృత్తము నాట్యముకన్న భిన్నమనుటలో అనై కాంతిక దోషముకలదు. నాట్యమున పఠ్యమానముగాని అభినీయమానముగాని యగు పదజాతములోని అర్ధము గాత్రవిశే పముతో అనుసంధింపబడి, సాక్షాత్రియా యోగ్యతను బొందుచున్నది. ఈవిషయము లౌకిక -- నృత్తమున, నాట్యమునగూడ స్ఫుటముగా కన్పించుచున్నది. గీతశాలాపమున పదార్ధ సంవాద కృతమైన తన్మయీ భావముతో సాత్త్వికాంగత లోకమునకూడ కన్పించుచున్నది. నృత్తకావ్యమున అభినయ కథయే లేనిచో, నట విచారింపబడు విషయమేమి ? కేనలము భావిత కావ్యార్థములోని అర్థతత్త్వ సౌకుమార్యము చే సిద్ధించు అవయన సన్ని వేశమే నృత్త స్వభావమని చెప్పుట కెవడును సాహసించలేదు. ధారాపరిక్రమ పూర్వకమగు లయ ప్రయో గావసరమున పాడబడు గీత మర్దరహితము కాదుగదా! గానాది సంక్రమితమైన వాక్యార్థము నభినయించు న ర్తకిచే సాక్షాత్కార కల్పార్థముగా గావింపబడు సాక్షాత్కార కల్పాను వ్యవ సాయి గోచరీ కార్యమే నాట్యమని నాట్యలకుణము. కాగా అన్యాపదేశ గానాది క్రమమున గాని, వస్తూద్బోధనకరముగాగాని, మనస్సులోని ప్రియతమ విషయమున స్వేచ్ఛగా నభివ్యక్త పరచుచు, పాడుచు, నృత్యము చేయుట మనకు తెలిసిన విషయమే. ఇట్టి నాట్యము డోంబికాది తమున సహితముగలదు. నరపతికి సంతోషమును కల్గించు కధను తెల్పు పదములు - గల గీతముతో, సృత్తముతో రాజమానసమును రంజింపగోరి డొంబిక నృత్తమున కుద్యుక్తురా లగుచున్నది. వివిధ చేష్టలతో రాజపుత్ర హృదయాను ప్రవేశయోగ్యమగు నృత్యమును జూపి ధనార్జనాది స్వలాభములను నెర వేర్చుకొనుచున్నది. గాయనముఖ సంక్రమిత నిజనచనయై, తగ్గీయమాన రూపకగత లయ తాలానుగుణ్యముగా నృత్యము చేయును. గీయమాన పదార్ధము రాజాదుల హృదయములను ప్రవేశించునట్లుగా చూపుటకు లౌకిక వ్యవహారమున చూపబడు హస్త, భూ, రోమాంచ, అక్షికర్మలను కన్పరచుచు, అంగవిన్యాసాదికమును చూపుచున్నది. ఈవిధముగా రంజన ప్రాధాన్యమగు గీతమును విధించి, తరుపయోగియగు అంగవ్యాపార నృత్తముతో ప్రదర్శించి, రాజాదుల చిత్తమును గ్రహించ గల్గుచున్నది. ఇచట నృత్తము<noinclude><references/></noinclude> 99b9hk02j37cmmhvq2o5sqv01xu7xbv 104 255486 616451 2026-11-12T04:35:18Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '28) భ్ర భారతి 111 ప్రధానమైనది. నృత్తమున కంగముగా గీతము స్వీకరింపబడుచున్నది. కావున నే అభినయమును పరిత్యజించక, గీయమానాంగభావముచే ఆక్షిప్తమై సముచిత భావముతో కూడిన అంగవిక్షేప మును ల...' 616451 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>28) భ్ర భారతి 111 ప్రధానమైనది. నృత్తమున కంగముగా గీతము స్వీకరింపబడుచున్నది. కావున నే అభినయమును పరిత్యజించక, గీయమానాంగభావముచే ఆక్షిప్తమై సముచిత భావముతో కూడిన అంగవిక్షేప మును లయ పరిష్యక్త కరణాదులయందు చేయుచున్నది. ఇంతవరకు రామనటాది వ్యవహారము వలె లౌకిక మాత్ర స్వభావమే కన్పించుచుండగా ప్రయోజ్యా ప్రయోజిక భావాశంక రాజాలదు. జోంబికానృత్తమున ఆహార్యాదికముతో స్వాత్మరూప ప్రచ్ఛాదనము లేక పోవుట చే సాక్షాత్కార కల్పముగా నర్తకి భావమును చూపలేదు. కాని అభినయముతో గూడిన నృత్త మును మాత్రము ప్రదర్శించుచున్నది. అందుచే నాట్యాంగములగు పతాకాదులు దర్శనమాత్ర ముగా నిట గ్రహింపబడుచున్నవి. కావున నృత్తమునకు సంస్కారకమైనది నాట్యము. నాట్య మునకు ప్రస్తావనా ప్రాణ ప్రతిబింబ కల్పమైనది సృత్తమను వ్యవహారము కేవల మౌపచారికము. నాట్యమున సాటెత్కార కల్పాను వ్యవసాయ సంపత్తికి ఉపకరించు భాషానియమము, ఛందో Z లంకారాదినియమము, ఆహార్యాదినియమములు కలవు. నృత్తమున భాషానియమ పూర్వక మగు పాత్రల సంభాషణయే కన్పించదు. గీతమున చెప్పబడిన అర్థమునుగాని, ప్రశ్నను గాని, డోంబి కానృత్తమున నర్తకి స్వస్వరూపానాచ్ఛాదనతో నృత్తమున సమాధానపరచును. కావుననే “ఈనర్తకి కలహాంతరిత,” “ఈనర్తకి ఖండిత" అను ప్రయోగములను, గీతములందలి అర్ధమును గీత వాద్యానుసారముగా నృత్తమున కన్పించునట్లు చూపుటయే ఔపచారికములుగా గ్రహింపు లేను. లంబాలకత్వ, వేణీధారణ, మంగల వలయా పరిగ్రహాది తదుచిత వేసాదికముచే నాయికాభేదము తెలియబడుచున్నది. సాత్వికాది ప్రధానరసమునను సరించి, లయ తాలాది సహితముగా అర్థసూచన యోగ్యాభినయమును ప్రయోగించుటలో తడుచితార్థ పరిమాణము ధ్రువాగానముతో జరుగు చున్నది. కావున డోంబికానృత్తమునకు లౌకిక ప్రయోజనము చెప్పిన నాట్యమని దీనినిపిలువరాదు. లౌకిక ప్రయోజనమున రాజపుత్రాదులను తృప్తిపరచుటయే కన్పించును. కాని నర్తకి యొక్కఫలము దేవతా పరితోషణమే అని తెలియవలెను. లాస్యప్రయోగమున మహేశ్వరి, తాండవప్రయోగమున మహేశ్వరుడు సంతోషమునందగలరని సంప్రదాయవచనము. కాగా నృత్త నాట్యముల కలౌకిక ప్రయోజనము చెప్పిననే నృత్తమున అభినయాదికము సిద్ధించగలదు. సృక్తము నకు నాట్యలక్షణ ప్రయోజనా భేదముగలదని చెప్పికొనవలెను. అందుచే భరతుడి క్రిందిరీతిగా సమాధాన మొసగుచున్నాడు. సాటెత్కారమును పొందింపజేయు అర్థమును, నాట్యముకన్న భిన్నమగు అర్థమును, నృత్త మపేక్షించదు. అపేక్షించినచో లక్షణభేదము కలుగగలదు. సామాజికుల నుద్దేశించి వ్యుత్పాదనీయమగు ధర్మాన్యు పాయముల కంటె భిన్నమైన అర్థమును వృత్త మపేక్షించజాలదు. కానిచో ప్రయోజన భేదముకూడ రాగలదు. నాట్యలక్షణము, నాట్య ప్రయోజనము సృత్తమున కుండునట్లుగా నృత్తము ప్రవర్తింపబడినది. అట్లు వలనావ ర్తనాదులుగల సృత్తము నాట్యమున కలతరంగముగా ఉపయోగించును. వృత్త రహితమైన నాట్యము అలాతచక్రమువలె బుద్ధిగ్రాహ్యము కాజాలదు. అందుచే విమలమైన అభినయమను మాణిక్యముతో పొదుగబడిన సూత్రమువంటి నాట్యము సర్వవ్యాపి యగు<noinclude><references/></noinclude> pqul041pt6jy2safe17fliqg0sbkhdh 104 255487 616452 2026-11-12T04:35:27Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '112 నాట్య శాస్త్రమ్ అ. ర చున్నది. వలనాది రూపమగు నృత్తమునకు సజాతీయమై, అంతరంగ గీతాదులలో కూడ అంత ర్యామిగా మిగా నుండునది నాట్యము. అనగా నాట్యరహితమైన నృత్తము లేనేలేదు. నర్ణసొవిలాస...' 616452 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>112 నాట్య శాస్త్రమ్ అ. ర చున్నది. వలనాది రూపమగు నృత్తమునకు సజాతీయమై, అంతరంగ గీతాదులలో కూడ అంత ర్యామిగా మిగా నుండునది నాట్యము. అనగా నాట్యరహితమైన నృత్తము లేనేలేదు. నర్ణసొవిలాస వలనాది లక్షణములుగలిగి, కావ్యమునకు కావ్యానయవములకు విలాన చేష్టానస్థాపనాత్మకమైన నృత్తము ప్రకృష్టముగా, అశ్రుటితముగా ప్రవర్తితమైనది. గానాదిక రంజనయోగ్యమై ప్రకృష్టమగు చమత్కార మనబడు లోకోత్తరానందమును చేకూర్చు టకు నృత్తము ప్రవర్తిత మైనది. ముతో ప్రాయేణ సర్వలోకస్య నృత్త మిష్టం స్వభావతః మాంగల్యమితి కృత్వాచ నృత్త మేత త్ప్రకీర్తితమ్, వివాహ ప్రసవావాహ ప్రమో దాభ్యుదయాదిషు వినోద కారణం చేతి వృత్త మేత త్ప్రవర్తితమ్. సమస్తజగత్తుకు స్వభావసిద్ధముగా నృత్తము ప్రీతికరమైనది, ఆతా 265 266 ఆత్మాభిమతమైనది. నృత్తము మంగళప్రదమైనదని కీర్తింపబడుచున్నది. వివాహప్రసవావాహినులయందు, ప్రమోద సమయమున, అభ్యుదయకాలమున, నృత్తము వినోదము నొసగునని ప్రవర్తితమైనది. వివాహసమయమున, పుత్రజన్మకాలమున, అవాహసమయమున గూడ నృత్తము సంతోష మునుకూర్చును. భార్యతోకూడ మామగారి ఇంటికి పోవుటను ఆవాహమందురు, మనోరధ, అభిలషిత వస్తులాభము అభ్యుదయమనబడును. అనాకాంక్షిత శుభప్రాప్తి వేళలో కూడ నృత్తము ఆత్మాభిమత మగును. అతశ్చైన ప్రతిక్షేపా ద్భూతసంఘైః ప్రకీర్తితాః యేగీతకాదౌ యుజ్యంతే సమ్యక్ నృతవిభాగకాః. దేవేనచాపి సంప్రోక్తా స్తండుః సంతోష పూర్వకమ్. “గీతప్రయోగ మాశ్రిత్య నృత్త మేత త్ప్రవర్త్యతామ్.” 267 268 నృత్త మేస్వభావము నపేక్షించును అని ఋషులడిగిన ప్రశ్న కిచట సమాధాన మొసగ బడుచున్నది. పైన చెప్పబడిన కారణములవలన నృత్తము ప్రవర్తింపబడినది. ప్రారంభమున పూర్వరంగమందు లక్షణపూర్వకముగా నృత్తము యోజించబడుచున్నది. “ఝంటు” మొదలుగా గల శుష్కా క్షరములతో గూడిన గీతకములతో నీ పూర్వరంగము భూతసంఘము లగు చైత్యా దులను సంతోషపరచుటకు ప్రయోగింపబడుచు నృత్తమున కవకాశమును కలుగజేయుచున్నది. మద్రకాది గీతములకు మొదట నృత్తమును జూపుటకు అభినేయ పదార్థరహితమైన నిర్ణీతమే కన్పించుటచే నీ నృత్తము అభినయరహితమైనదని శంకింప నక్కరలేదు. శుద్ధమగు నాట్యాంగము యొక్క విభాగకములు, విభాగ ప్రొపకములు మొదట ప్రయోగింపబడుటచే నృత్తము అభినయ సంవలితమే యగుచున్నది. గీతకములు ఉపోహనములను ప్రయోగించుచో శుద్ధనృత్తమునే చేయవలెను. గీత కాంగ మధ్యమున నృత్త ప్రవేశ మున్నది. అంగవ్యవహారాదికమున అర్థమును సామాజికుల కభిముఖమగునట్లుగా తీసికొని వెళ్ళగా వాచ్యము అభినీతమగును. ఇక్కడ అభి వయమునకు సాటెత్కార కల్పతో పాదనమను నర్థమును చెప్పరాదు. కాని లయా ద్యాహారిత్వ<noinclude><references/></noinclude> mjf7eobvohgoimbelyjxgchcn9rnrae 104 255488 616453 2026-11-12T04:35:39Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'శ్రీ భారతి 113 నూత్రమే అర్థముగా చెప్పికొనవలెను. వాచ్యార్థము నితరుల కవగాహనమగునట్లు లయతౌలా ద్యాహార్యము ద్వారా తీసికొని వెళ్ళుటయే నృత్తమున గల అభినయనము, గీతకాసారితాదికము సృత...' 616453 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>శ్రీ భారతి 113 నూత్రమే అర్థముగా చెప్పికొనవలెను. వాచ్యార్థము నితరుల కవగాహనమగునట్లు లయతౌలా ద్యాహార్యము ద్వారా తీసికొని వెళ్ళుటయే నృత్తమున గల అభినయనము, గీతకాసారితాదికము సృత్త వైచిత్యాశ్రయమై శోభించగలదు. కాగా గీతోదికమువలె -సృత్తముయొక్క ఉపయోగము, నాట్యాంగత్వము గ్రహింపబడవ లెను. ఇక నృత్త ప్రధానమగు రాగకావ్యాది విషయమున కావ్యముగూడ నాట్యాంగ మేయని చెప్పగోరి, ఇతివృత్తరూపమున తర్వాతి శ్లోకమును భరతుడు చెప్పినాడు. మహేశ్వరుడే ప్రకృష్ణ మైన ఆదరముతో సంతోషపూర్వకముగా తండు అనబడు నందీశ్వరుని “గీతప్రయోగము నాశ్ర యించుకొని నృత్తమును ప్రవర్తింపజేయుము” అని ఆదేశించినాడు. గీతమునగా కావ్యము. కావ్యము యొక్క అర్థానప్రవేశము కావ్యమునగల ప్రకృష్ణయో గము. ఇట్టి గీతప్రయోగమును, అనగా అర్ధాను ప్రవేశ లక్షణము నాశ్రయించి వృత్తమును, ప్రవర్తింప జేయన లెను. అంగవిశే,పితాంగత్వమును సామరస్యముగల లయసత్త్వాదులతో వృత్త మున జూపవలెను. అనగా తాండవ ప్రభృతి సృత్త తథీయమాన రూపకగతమైన వర్ణాలంకార లయపదార్థ నాళ్యార్థ సమ్మిలితమైనది నృత్తము. ప్రొయేణ తాండవవిధి ర్దేవ స్తుత్యాశ్రయో భవేత్' సుకుమార ప్రయోగశ్చ శృంగార రస సంభవః. 269 హిమాలయపర్వతముపై సంధ్యాకాలమున శివుడు నృత్యము చేయుచుండగా నారదుడు భ క్తితో త్రిపురోన్మాద, గీతము నాలాపించెను. ఆగీతమును వినుచుండగా శివునిచిత్తము ప్రీతిని జెంది అభినయమును గావించెను అప్పుడు శివుడు తండులను నందీశ్వరునిబిలచి "నాట్యో క్తితో, అభినయముతో నీతాండవమును యోజంచుము” అని పలికెను. అప్పుడు తొండవవిధి నిష్పన్న మైనదని కోపాలుకు వచించినాడు. తాండవవిధి . సాధారణముగా దేవస్తుతిని ఆశ్రయించుకొని యుండును. తాండవశబ్దము నిచట సర్వనృత్తమునకు ఉపలక్షకముగా గ్రహించవలెను. నృత్తమును విధించునది విధి. విధేయ మానమైనది దేవస్తుకోగల కావ్యము. కాగా ధర్మవీర ప్రధానమైనదీ కావ్యమని చెప్పుటలో ఉద్ధత రూపతాసూచనముతో అస్యరస పరిగ్రహముకలదు. కావ్యమునుండి నాట్యము నిష్పన్నమగును. శృంగారరస సంభనమైనది సుకుమార నాట్యప్రయోగము. పూర్ణా పూర్ణ రూపమైన శృంగారరసముతోనున్న మసృణప్రయోగ మిచట నిర్దేశింపబడుచున్నది. జోంబి కానృత్తమున నరపతి చాటుకోది ప్రాధాన్య ప్రకృతియుండుటచే శుద్ధమైన సుకుమారవృత్తమే కాననగును. భాణకములయందు ఉద్ధతమను నృసింహాది చరిత వర్ణనముండును. మసృణప్రయోగముకూడ ఉద్ధ -తము, ఉద్దతమిశ్రము ' మొదలగు భేదములతో నుండగా సిద్ధకాది భేదములు వచ్చుచున్నవి. భాణికము' ఉద్ధతమసృణమైనది. రామాక్రీడక, రాసక, హల్లీనకాది భేదము లిడ్లే రాగలవు. ఛన్నానురాగ గర్భితము లైన మాటలచే రాజ మానసము నాకర్షించు మసృణ ప్రయో ' గమును డోంబికా అందురు. వరాహ నృసింహాది వర్ణనములను నర్తకి జల్పించు ఉద్ధతాంగ ప్రవ ర్తితమైనది. భాణము, గజాదుల గతిని, ప్రవసనమును 'అనుకరించు అల్పావిద్ధమైన మసృణ<noinclude><references/></noinclude> 8c6zxus8lngrmf0h1ssjdb087tacw5g 104 255489 616454 2026-11-12T04:35:48Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '114 నాట్యశాస్త్రమ్ అ8 ప్రయోగము ప్రస్థానము, సభసమక్షమున భర్తయొక్క ఉద్ధత వృత్తమును చెప్పుచు, కొంచెము థూ ర్తచరితముగూడ చెప్పునట్టి మసృణప్రయోగమును పి.ద్దక మందురు. సూకర సింహ జనిత...' 616454 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>114 నాట్యశాస్త్రమ్ అ8 ప్రయోగము ప్రస్థానము, సభసమక్షమున భర్తయొక్క ఉద్ధత వృత్తమును చెప్పుచు, కొంచెము థూ ర్తచరితముగూడ చెప్పునట్టి మసృణప్రయోగమును పి.ద్దక మందురు. సూకర సింహ జనితమైన బాలక్రీడా నియుద్ధాదికమును ధ్వజాదికముతో గావించిన భాణిక యందురు. ప్రహేలికతో, ఋతువర్ణ స న సంయుక్తమైన హాస్య ప్రాయమగు ప్రేరణ రామాక్రీడ యగును. గోపస్త్రీలతో కృష్ణు డొక్కడే న ర్తించినట్లు ఏకనాయకునితో మండల సృత్తము జరుగుచో దానిని హల్లీ సకమందురు. అనేక నర్తకురాండ్రతో, చిత్ర తాలలయాన్వితమైన మసృణోద్ధత నృత్తమును రాసకమందురు. ఈ ప్రబంధములు నృత్తాత్మకములు. ఇవి నాట్యాత్మకములైన నాట కాదులకుంటే విలక్ష ణములైనవి కావు, కావుననే రాఘవవిజయము, మారీచ వధ మొదలగునవి రాగ కావ్యములని పిలువబడుచున్నవి. లయాంతర ప్రయోగముతో, రాగములతో, నానారసములతో నుండి, సునిర్వాహ్యమైన కథ గలది కావ్యమని కోహలుడు సహితము నిర్వచించినాడు. గీతము నాశ్ర యించుకొని లయ యుండుటచే గీతమునకే ప్రాధాన్యము కలదు. రాఘవ విజయమున విచిత్ర వర్ణనీయవిషయమున్నను రక్క రాగము చేతనే నిర్వహణము సిద్ధమగుచున్నది. మారీచ వధలో కకుభ గ్రామరాగముతో నిర్వాహము కలదు. కావున వీటిని రాగ కావ్యములనినారు. గీత్యాత్మ కము, గీతము నాధారము చేసికొనినదియు నగు రాగములతోనున్న కావ్యము లివియని భావము. సప్రకృతి ప్రకారములతో శివునిచే నీవిధమైన నృత్తము ప్రచారములోనికి తీసికొని రాబడినది. శుద్ధమైన నృత్తము రేచకాంగహారాత్మకము. నృత్తము గీత కాద్యభిన యోన్ముఖము, గాన క్రియామాత్రానుసారి, వాద్య తాలానుసారికూడ నగుచున్నది. బాహు ప్రేంఖణము, ఉరళ కంపము, పార్శ్వనమనోన్న మనములు, చరణసరణము, స్ఫురిత కంపిత భ్రూ, తారాపరి స్పందము, కటిచ్ఛేదము, అంగవలనము అనురూపములతో వ్యక్తమగునది నృత్తము. ఉద్ధతము, మసృణమిశ్రమగు ఉద్ధతము, సుకుమారము, ఉద్ధతమిశ్రమగు సుకుమారము అను నాలుగు విధముల కావ్యార్థముల ననుసరించి ప్రయోగములు నాలుగురకములు రాగలవు. లౌకికమగు స్వతంత్ర నృత్తమునగాని, దేవతా పరితోషణమునగాని మొదటి విధమగు ఉద్ధత నృత్తము వచ్చును. పూర్వరంగ విధియందు పరిశిష్ట వృత్త లక్ష్యముల ననుసరించి తాండవాది నృత్త త్తకలాపము కలదు. ఇది రెండవది యగు మసృణమిశ్రమగు ఉద్ధతము. ప్రయోగ సహితముగా అంగహారములు, కరణములు, రేచకములు, పిండీబంధములు, పైన' నిరూపించబడినవి. తదుపయోగిత్వ దృష్టితో నృత్త స్వరూపము చెప్పబడినది. ఇక అంగహార ముల కెటువంటి ప్రయోగమును చూపవలెనో చెప్పగోరి తర్వాతిశ్లోకమును చెప్పుచున్నాడు. తస్య తండుప్రయు క్తస్య తాండ వస్య విధిక్రియామ్ వర్ధమానక మాసాద్య సంప్రవయ్యోమి లక్షణమ్. 270 పూర్వరంగమును యోగ్యముగా చేయుటకు తదుచితమైన అంగహారముల ప్రయోగము పూర్వము చెప్పబడినది. తొండవ యోగ్యమైనది వర్థమానకతాలమే అని 'ముందు చెప్పబడ ది. 5 అ. 18 శ్లో- మొదట వర్ధమానకమును గూర్చి చెప్పి, ఆపై గీతకాది విషయక విధిని ఇతడు. తండు అనగా " నంది, తండుచే చెప్పబడినదీ తాండవము. తాండవ విక్రియ తండు చే 13<noinclude><references/></noinclude> fz3sazk41a2x5enky31wqsfb06erind 104 255490 616455 2026-11-12T04:35:57Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '29) ఆంధ్ర భారతి 115 ప్రయుక్తమైనది. విధియనగా గాత్రము. తొండవవిధియొక్క క్రియాత్మక లక్షణమును చెప్పబోవు చున్నాను, ఈక్రియాత్మక లక్షణము వెనుక కరణాంగహార విషయకముగా చెప్పబడినదేగాని...' 616455 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>29) ఆంధ్ర భారతి 115 ప్రయుక్తమైనది. విధియనగా గాత్రము. తొండవవిధియొక్క క్రియాత్మక లక్షణమును చెప్పబోవు చున్నాను, ఈక్రియాత్మక లక్షణము వెనుక కరణాంగహార విషయకముగా చెప్పబడినదేగాని గీత తాల సంమిశ్రముగా చెప్పబడ లేదు. అందుచే వర్ధమానక తాలమును సామ్యాపాదనకై ఉపాయ ముగాతీసికొని లక్షణ నిర్వచనము చేయుచున్నాడు. వర్ధమాన శబ్దవాచ్యమను నాక్యసమూహ మును అభినయార్ధము స్వీకరించి, తజాతి ప్తమైన గీతవి శేషమును గ్రహించి, నలనానిర్తనాది గత భ్రూ తౌరాది నియకారిత్వముగా ప్రయోగమును భరతుడు చెప్పబోవుచున్నాడు. వర్ధమానక గీత తాలాభినయ సంబంధముతో తాండవము వచ్చినడని భావము. కల వృద్ధి మాసాధ్య హ్యశ్రీ రాణించ వర్ధనాత్ వర్ధనా న్న ర నాంచ వర్థనూనక ముచ్యతే' తాండవయోగాభిధానమునకై వర్ధమానక రూపము నిలు చెప్పుచున్నాడు. 271 కనిష్ఠాసారితకములైన కళలు పదునేడు. అదే ద్విగుణలయమైనచో లయాంతరమగును. ముప్పదిమూడు కళలున్న మధ్యమమని, అరువదియైదు కళలున్న జ్యేష్ఠమని విభాగము. లయ ద్వారా, సంఖ్యాద్వారాకూడ కళలకు వృద్ధికలుగును ఈవృద్ధి చేత నే హీయమాన పదవృద్ధి లక్ష్మీ స్తమగును. కళలననుసరించి అక్షరములకు వృద్ధికలుగును. ఇట్లనర్తకీవృద్ధికలుగును. ప్రథమా సారీతమున నొకనర్తకి, ద్వితీయాసారితమున నిద్దరు అని క్రమముగా నర్తకురాండ్రకు వృద్ధిగలదు. కళావృద్ధి, అక్షరవృద్ధి, నరశీవృద్ధి అను వృద్ధియోగముచే వర్ధమానకము సిద్ధించును. అంగహారప్రయోగము, పరిపూర్ణమైన పిండిబంధవిధి, ఈవర్ధమానక యోగముతో చక్కగా నిష్పన్నములు కాగలవని భావము. కృత్వా కుత విన్యాసం యధాప స్దాజస త్తమాః ఆసారిత ప్రయోగస్తు తతః కార్యః ప్రయోక్తృభిః. 272 3 కలాపాతవిభాగార్ధము ఆసారితక్రియ ఐదవ అధ్యాయమున నిధింపబడినది అ. 21 శ్లో. ఈ 5సారితము శుష్కా వీ. రములతో కూడినది. స్తోభక పడయుక్తమైన ఆసారితప్రయోగమును చెప్పి -5 ఆ. 1) శ్లో. కుతప విన్యాసమునకు గడంగవలెననినాడు 5 అ. 12 శ్లో. కుతమనగా వాడ్యముల సమూహము. చతుర్విఛాతోడ్యము కృతపము. కుతప విన్యాసమున తద్గాయకుల విన్యాసనము కూడ రాగలదు.. దీనిని ప్రత్యాహారమను అంగముగా మున్ముందు చెప్పగలడు. 5 అ. 17 శ్లో. స్వరతాలలయక శాది ని వేశనమును ముందుగావింపవలెను. ప్రత్యాహారమను అంగము మొదలుకొని ఆసారిత క్రియాంతమైన విన్యాసమును 5 అ. 17 శ్లో నుండి 5 అ. 21 శ్లో. వరకు ఇక్కడ చేయ వలెను. అభిఘాతాతో ద్యమున గాయకునిచే ప్రయోగింపబడు అసారితగత కలాపాద ప్రస్తావమును పూర్తిగావింపవ లెనని భావము. అంతర్య నని కాంగముగా శుష్కా మనప్రయోగమును గావించుచు ఆతోద్య ప్రయోగ ప్రస్తావనను చేయగా దైత్యులు సంతోషింతురు. తద్వారా విఘ్నములు శమించగలవు. అట్టి అంగకలాపమునే ప్రయోగవిధిగా నిచట గ్రహించవలెను" ఈత్ర తూ పోహనం కృత్వా తంత్రీగాన సమన్వితమ్ కార్యశ ప్రవేశో నరక్త్యా భాండ వాద్య సమన్వితః. 273<noinclude><references/></noinclude> ks06or25zck2jg54allc78h14ffn72o 104 255491 616456 2026-11-12T04:36:06Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '116 నాట్య శాస్త్ర శాస్త్రమ్ అ. రా ఇక ప్రయోగక్రమము చెప్పబడుచున్నది. కనిష్ఠాసాంతమున పంచకలాత్మకమైన శుష్కా- శ్రీనములను ఉపోహనమందురు. సమాస వ్యాసత్వమున పద కల తాల సమభిహితములైన స్వ...' 616456 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>116 నాట్య శాస్త్ర శాస్త్రమ్ అ. రా ఇక ప్రయోగక్రమము చెప్పబడుచున్నది. కనిష్ఠాసాంతమున పంచకలాత్మకమైన శుష్కా- శ్రీనములను ఉపోహనమందురు. సమాస వ్యాసత్వమున పద కల తాల సమభిహితములైన స్వర ములుగల అంగ ముపోహనము. ఈ ఉవాహనమును తండ్రిగాన సమన్వితముగా నొనర్పవలెను. స్థానస్వరాదుల నాలాపింప జేయు సుషిరాజోద్యగానము నాచరించి, భాండ వాద్య సమన్వితముగా నర్తక్తిని ప్రవేశపెట్టవలెను, భౌండ వాద్యమనగా పుష్కర వాద్యము. విశుద్ధ కరణాయాంకు జాత్యాం వాద్యం ప్రయోజయేత్ గత్యా వాద్యానుసారిణ్యా తన్యా శ్చారీం ప్రయోజయేజ్, వైశాఖస్థాన కే నేహ సర్వ రేచక చారిణీ పుష్పాంజలిధరా భూత్వా ప్రవిశే ద్రంగ మండపమ్. 274 275 గుద కరణజాతితో ఏకాక్షర కరణణాతీయందలి వాచ్యముకు ప్రయోగించు. నాద్యమే సర్వపూర్గికి మనసును. ఈ వాద్యమురు మధ్యం స్త్రీల విషయమున నుపయోగించవలెను. తధావిధ నాబ్యానుసారముగా పాడుచు, తనుపలక్షణమగు చారీవిధిని ప్రయోగించవలెను. చారీ నిధిలో కరణాంగహారముల ప్రసక్తియుండుట చే భాండ వాద్య ప్రయోగముండ వలెనని సూచింప బడుచున్నవి. కావుననే పర్యాయశః త్ర్యశ్ర ప్రయోగమును చూపవలెనని తౌతభట్టు అనినాడు. తర్వాత వైశాఖ రేచిత కరణము 4 అ. 95 శ్లో. నభినయించవలెను. ఇది సర్వ రేచక చారిణి యైనది. ఆపై తలపుష్పపుట కరణముతో అంజలియందు పూవుల నుంచుకొని నర్తకి రంగనుండప మును ప్రవేశింపవలెను. పుష్పాంజలిం విసృజ్యాథ రంగపీఠం పరీత్యచ ప్రణమ్య దేవతాభ్యశ్చ తతో భినయ మాచరేత్. 276 అంగక్రమమున పుష్పాంజలిని వదలి, రంగపీఠమున ప్రదక్షిణము గావించుచు దేవతలకు నమస్కరించి, అభినయము కాచరించవలెను. యత్రాభినేయం గీతం స్యా త్తత్య్ర వాద్యం నయోజయేత్ అంగహారప్రయోగేతు భాండవాద్యం విధీయతే. సమం ర క్తం విభ క్తంచ స్ఫుటం శుద్ధప్రహారజమ్ నృత్తాంగ గ్రాహి వాదణ్ణి ర్వాద్యం యోజ్యంతు తాండవే. 277 278 -గేయమానమగు వాక్యాభినయమున, వర్ణాలంకార లక్ష్మణమగు గీతము నభిముఖముగా తీసి కొనిపోవలెను, అట్టిచో అవనద్ధ వాద్యము గీతమునకు, అభినయమునకు ఆచ్ఛాదన కారి కాగలదు గనుక వాద్యప్రయోగమును స్వాతంత్య్రముగా చేయించరాదు. అభినయళూనమై, శుద్ధమైన అంగహారప్రయోగమున నృత్తప్రాధాన్య ముండుటచే, తదనుసారియగు భాండవాద్యమును ప్రయో . గించవలెను. నర్తకీ సమాకర్షణమున పునఃరాసారిత గాన ముండునుగాన నిది శుద్ధనృత్తము. కాగా మధు వాద్యము, గానము, నృత్తము ప్రధాన ముగాగలదీ ప్రయోగమని సూచింపబడినది.<noinclude><references/></noinclude> qtqhxao8n7wtfxltlbnty27sk0vwuxz 104 255492 616457 2026-11-12T04:36:17Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'మెడవ ఆంధ్ర భారతి 117 మున భాండ వాద్య మెట్లుండవలెనో చెప్పుచున్నాడు. అక్షర, అంగ, తాళ, లయ, యతి, పాణిగ్రహ, న్యాస, వికృతములను అష్టవిధములతో కాల దేశ సమతాత్మక మైనది సామ్యము. ఇట్టి లక్షణో...' 616457 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>మెడవ ఆంధ్ర భారతి 117 మున భాండ వాద్య మెట్లుండవలెనో చెప్పుచున్నాడు. అక్షర, అంగ, తాళ, లయ, యతి, పాణిగ్రహ, న్యాస, వికృతములను అష్టవిధములతో కాల దేశ సమతాత్మక మైనది సామ్యము. ఇట్టి లక్షణోపేతమైన సమత్వముకల్లి ఛాండ వాద్యము ఉండన లెరు. కాలకృతవిభాగము చేత స్వరోచ్చారణ స్థాన దేశశృతమై తద్యోగముద్వారా సమరక్త స్వభావమును వాద్యముకల్గియున్నచో శబ్దమునకు హృద్యతాస్వరూపము రాగలను. అనుహారా సంతరము వాద్యమును మ్రోగించినచో విచ్ఛేద ప్రతిభాసమానాటనమై యుండవలెను. ఇట్టి సాద్య మున కాది వర్ణారుహారము స్పష్టముగా నుండవలెను. ప్రహకజములైన వర్ణములు శుద్ధ విశుద్ధ కరణాంతమున నుండిన నది శ్రేష్ఠమైనవావ్యము. అంగహారాత్మకమైన సృత్తములోని కరణాంశ ములుగాని గీతాంగములవాని సమత్వమును కావ్యముచే స్వీకరింపబడవలెను. ఏమవిధమైన భాండ వాక్యమును తాండవమున ప్రయోగించవలెను. సృత్తకర్మభూతము, అంగకర్తృభూతమునగు వాద్యము నృత్తమును గ్రహింపజేయునది. తదంగములు వైచిత్ర్య ప్రయోగము ద్వారా విలాసపూర్వకముగా సామాజికులచే గ్రహించబడి నృత్తమునకు శోభను తెచ్చుననగును. ప్రయుజ్య గీత వాద్యేతు నిష్క్రమే నర్తకీ తతః అనేదైవ విధానేన ప్రవిశం త్యపరాః పృథక్. 279 గీతవాద్యము ప్రధానముగానుండగా స్వరాగతన్నత్త ప్రాధాన్యమగు ప్రయోగమున తజాచిత్యార్థము గీతవాద్యమును తన నృత్తమున కనుగుణముగా ప్రయోగింపజేసి నర్తకి నిష్క్రమించవలెను. నర్తకి రంగమండపమునుండి పూర్తిగా నిష్క్రమించక, రంగమండపమున ముందుభాగమునుండి వెనుకకుపోవలెనని భావము. తర్వాత ఒకరితర్వాత నొకరుగా ఇతర నర్తకురాండ్రు ప్రవేశింపవలెను. అన్యా శ్చానుక్రమేణాథ పిండిం బధ్నంతి యాః స్త్రీయః తావ త్పర్య స్తకః కార్యో యావ త్చిండీ సబధ్య తే 280 కనిష్టాదికములగు నాలుగు ఆసారితములతో నలుగురు నర్తకురాండ్రు ప్రవేశింపవలెను. వీరు పిండీ బంధ: ప్రకారముల ననుసంధింతురు. కేవల మాసారితాభిహీత లక్షణమగు ప్రయోగ మెంతవరకుజరుగునో అంతవరకు పిండీ బంధము జరుగరాదు. ఏక ఘనాభిన్నాత్మకమగు అంగవిశేషప 'మే ప్రయోగమున నుండునో దానిని పర్య స్తకమందురు. ఇది అభినయ శూన్యమగు ఆంగీ విధి. పిండీబంధోపయోగియగు నృత్తమును ప్రయోగించనంతవరకు, ప్రవిష్టనర్తకీ వర్తన ద్వారా ఏకాకీనియగు నర్తకిచే ఆసారితాభినయము ప్రయోగింపబడ వలయునని భావము. తతః సర్వా నిష్క్రిమేయుః స్త్రియస్తు తాః పిండిం పిండీబం ధేషు వాద్యంతు కర్తవ్య మిహ వాద కై కె. పర్య స్తక ప్రమాణేన చితౌఘ కరణాన్వితమ్ వో పోహనం భూయః కార్యం పూర్వవదేవ హి రకీ నివ 231 282<noinclude><references/></noinclude> l5lg16zw4zjjsl4tah9or8jcbufoxjx 104 255493 616458 2026-11-12T04:36:29Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '118 నాట్య శాస్త్రమ్ అ ర ఆసారిత వృత్త ప్రయోగమును గావించి సరకురాండ్రు వెనుకకు పోవలెను. పిండీ బంధ ముల చేయునప్పుడు వాడకులు వాద్యముల నాలాపింపజేయవలెను. ఆసారిత ప్రయోగాభినయ మగు పర...' 616458 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>118 నాట్య శాస్త్రమ్ అ ర ఆసారిత వృత్త ప్రయోగమును గావించి సరకురాండ్రు వెనుకకు పోవలెను. పిండీ బంధ ముల చేయునప్పుడు వాడకులు వాద్యముల నాలాపింపజేయవలెను. ఆసారిత ప్రయోగాభినయ మగు పర్య స్తకమున వాద్యమున్నను తనంతఃపాతియు, పిండీ బంధోస యోగియు నగు అంగహార ప్రయోగమున చిత్ర విచిత్ర నానాప్రకారములుగా వాడ్యములు ప్రయోగింపబడవలెను. వాద్య విధియందు చెప్పబడు కరణాది రూపములతో అన్వితమైన సాధ్యములు కావలెను. ద్విమాత్రా త్మకమగు కళను చిత్రమార్గమని చెప్పుదురు. ఒకరి తర్వాత నొకరుగా ప్రవేశించు నర్తకురాండ్ర చే అభినయప్రయోగమున అంగహార ప్రయోగమును విధించి, తదనంతర మనసరణమును చెప్పి, తావత్కాలము వాద్యవృత్తములకు వైచిత్ర్యమును విధించి, ఇక లయాంతరమగు నాసారిత ప్రయోగమును గూర్చి చెప్పుచున్నాడు.. వెనుకటివలెనే మరల కనిష్ఠాసారిత ప్రయోగమును గావించవలెనని భరతుడు వచించుచున్నాడు. తత సారీతం భూయో గాయనస్తు ప్రయోజయేత్ పూర్వేణైన విధానేన ప్రవిశేచ్చాపి నర్తకీ. 283 గాయకులు ఆసారితమును మరల ప్రయోగించగా, వెనుక చెప్పబడిన విధానమును అనుస రించి నర్తకి రంగమండపమును ప్రవేశించవలయును. గీతకార్థం త్వభినయే ద్వితీయా సారిత స్యతు తదేవచ పున ర్వస్తు భూయో నృత్తేన దర్శయేత్ . అసారితే సమా పేతు నిష్క్ర–మే న్నర్తకీ తతః పూర్వవ త్ప్రవిశంత్య న్యాః ప్రయోగః స్యాత్స ఏవహి, 284 285 అప్పుడు నర్తకి అసారితమై తాలని శేష సంబంధియగు గీతకములోని అర్థమును అభినయించ వలెను. లయాంత రాసారితమైన అదే వస్తువును మరల పూర్వప్రవిష్టయగు రెండననర్తకి కేవలాంగ హారాత్మకాభినయముతో ప్రదర్శింపవలెను. ఆసారిత ప్రయోగానంతరము ఈ ఇద్దరును వెనుకకు పోవలెను. ఇట్లు రెండు అసారితములు కాగలవు. ఆతర్వాత మిగిలిన నర్తకురాండ్రు వెనుకటివలెనే ప్రవేశించి ఉపోహనాది కృత్యమును నెరవేర్పపలెను. ఏవం పదేపదే క్లార్యో విధి రాసారిత స్యతు భాండవాడ్యే కృతేచైన తధా గానకృతే పిచ 286 ఒకేఒక ఆసారితమును ప్రయోగించినచో ప్రయోగ వైచిత్ర్య క్రమవి క్రిందివిధముగా నుండును. ఒకేఒక అసారితమును యోజించినచో నందలి ముఖ, ప్రతిముఖ, శరీర, సంహరణ లక్ష ణములగు పదములను, వర్ధమానకమువలె నాల్గ పసరణములతో, భాండ వాద్యక్రియ గీతిక్రియలు తోడురాగా ప్రయోగించవలెను. దీనినే క్రిందిశ్లోకమున వివరించుచున్నాడు. ఏకంతు ప్రథమం యుంజ్యా ద్వే ద్వితీయం తధై వచ తిస్రో వస్తు తృతీయంతు ఛతప్రస్తు చతుర్థకమ్. 287 వస్తువనగా అంగము, నాల్గంశములను నాల్గుతడవలు వృత్తముతో ఏరకురాండ్రు యోజన అలెను. ఆసారితము నభిష్య క్తముచేయు ప్రయోగము కండికల దశపరివర్తనముతో జరుగును.<noinclude><references/></noinclude> q1504fo3xb3hgyfllukgo0chqm7w9cz 104 255494 616459 2026-11-12T04:36:38Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '30) 00 ధ్ర భారతి 119 విశాలా, సంగతా, సునందా, సుముఖీ, అను నాల్గు ఖండికలను ముందు చెప్పనున్నాడు. ఈఖండికలు క్రమముగా తొమ్మిది, ఎసిసిడి, పదునారు, మున్నది రెండు కలాత్మకములు. విశాల ననుసరించ...' 616459 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>30) 00 ధ్ర భారతి 119 విశాలా, సంగతా, సునందా, సుముఖీ, అను నాల్గు ఖండికలను ముందు చెప్పనున్నాడు. ఈఖండికలు క్రమముగా తొమ్మిది, ఎసిసిడి, పదునారు, మున్నది రెండు కలాత్మకములు. విశాల ననుసరించి సంగత, సునందా సంగతలు, సముల సునందానం తలు అనుక్రమమున దశసన ర ములు రాగలవు. విశాలాది పరివ స్తోత్రయమున సంగతములగు పరివర్తముల శుభయత్ర సంబంధ ముంచుటచే సప్తదశ కలాత్మకమును ఆృత్తము చేయగా కనిష్ఠలయాంతరిత స్థానము రాగలదు. తర్వాత సునందాది పరివ ర్తిత్రయమున ముప్పది రెండుకళలకు మధ్యమాసారిత స్థానమఃవచ్చును. ఆపై సుముఖ్యాది చతుష్టయమున అరువడిను కళలకు జ్యేష్టాసారిక స్థానమువచ్చును. ఈరీతిగా అసారితమున పదములయందు, స్థానములయందు, ఖండికాడివిడిన కనులలో కలుగు నాలుగు అపసాకకములను సతి ప్రయోగించగలను. పిండీనాం విధయశ్చైన చక్వాకః సంస్రర్తితాః పిండీశృంఖలికాచైన లతా బంధ్కోథ భేద్యక ః. పండీబంధస్తు పిండ త్వా ద్గుల్మ శృంఖలికో భవేత్ జాలోపనద్ధాచ లతా స నృత్తో భేద్యకః స్మృతః. 288 289 అసారితములయందు పిండీబంధప్రకారములను ప్రయోగించవలెనని చెప్పబడినది. ఈప్రశా రముల నిచట నిర్వచించుచున్నాడు. పిండీబంధ ప్రకారములు నాల్గువిధములు. పిండి, శృంఖలికా, లతాబంధము, భేద్యకము అని వీని పేరులు. విశేషాంతరహృద్యము, ఏకప్రయోజ్యమునైన పిండీ బంధకూపము మొదటిది. నర్తకీ యోగ్యమై పరస్పరసంబంధముగలిగి, ఏక నాకానబద్ధముగు కమలయుగలమువలె విజాతీయమై గాని హంసవదన పరిగృహీతనాళ నతినమువలెగాని యుండి, పిండీ బంధ ద్వయప్రకార సజాతీయమై, గుల్మశృంఖలికాయని పలువబడునది వెండవది. ఇది ఇద్దరు వర్తకురాండ్ర చే ప్రయోగింపబడునది. జాలమున లె నై చిత్ర్యముకలిగి వెనుకటిదానివలె సజాతీయ విజాతీయాత్మకముగానుండి, ముగ్గురచే ప్రయోగింపబడునది లతాబంధమను పిండీబంధము, నలుగురిచే ప్రయోగింపబడునది భేద్యకము. ఈనాల్గవ పిండీబంధము వెనుకటి మూడింటి నృత్తప్రయోగములతో అన్వితమైనది. పిండీబంధః కనిష్టేతు శృంఖలాతు లయాంత రే మధ్యమేచ లతాబంధే జ్యేష్టే చైవాథ భేద్యకః. పిండీనాం వివిధా యోని ర్యంత్రం భద్రాసనం తథా శిక్షాయోగ స్తథాచైన ప్రయోక్తవ్యః ప్రయోక్తృభిః. 290 291 కనిష్ఠ సారితమున పిండీ బుధమును, లయాంతరమును శృంఖలమును, మధ్యమమున లతా బంధమున, జ్యేష్ఠమున భేచ్యకమును ప్రయోగించవలెను. ఆధారాది భేదముల ననుసరించి పిండీ బంధములు నిష్పన్నము లగుచున్నవి. పృథగ్భూ తాంగముల కేరీతిగా అనుసంధి కలుగుచున్నదో అట్లే భూమి దేహాకాశాద్యా ధార ఖండ ల -కాద్యను సంధానము కలిగినచో దానిని యంత్రమందురు. తద్వారా మిశ్ర భేదములు రాగలవు. భూమ్యాదులయందు కన్పించుటచే స్ఫుటమగు స్థానము సంక్రమించును. దీనిని భద్రాసన<noinclude><references/></noinclude> imuumr84ouekygf01gyep2bk0g4gd7e 104 255495 616460 2026-11-12T04:36:47Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '120 నాట్యశా శాస్త్రమ్ అ ర మందురు. ఈ రెంటితోను ఆధారాంగదేశము చెప్పబడినది. ప్రయోక్తృ ప్రయోగ భేదమును వెనుకనే చెప్పబడినను మరల చెప్పుచున్నాడు. కరంగహాక విశేషములలో అందుకేన వైచిత్ర...' 616460 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>120 నాట్యశా శాస్త్రమ్ అ ర మందురు. ఈ రెంటితోను ఆధారాంగదేశము చెప్పబడినది. ప్రయోక్తృ ప్రయోగ భేదమును వెనుకనే చెప్పబడినను మరల చెప్పుచున్నాడు. కరంగహాక విశేషములలో అందుకేన వైచిత్రాభ్యాసమును శిక్షా యోగమందురు. ఇది సాధకతమకు స భేదము, "పిడినాం విపిఛాయోని అని మళ్లీ బుధములకు వివిధ కారణములు కలనని చెప్పుచు “వివిధ” శబ్దమును ప్రయోగించుట చేతన్యాని రణ పూర్వక భేదానంత్యము సూచించినాడు. ఈ సమస్త పిడీబంధ ప్రకాగము లీకు ఉపయోగపడునా లేదా అను ఆశంకకు “తథా చైన ప్రయోక్తవ్యః" అని సమాధారము కొనుకున్నాను. సరుస్త ప్రకారముల చేత పిండీశృంఖలి కాదిబుధములను యోజించవలెను. ఈ నముగా గీతకాంశ వాద్య నర్తకీ పిండీ బంధాదికము వలన నృత్త నాట్యములకు భేదము లేకని సూచింపబడినది. ఒషనర్తకి మొదట గ్రఫచూసాక నభినయించును. తర్వాత రెండవనర్తకి ద్వితీయా సొరితము నభినయించుచుండగా నచేసమయమున మొదటిన రకి కేవలము అంగహారము ప్రయో గించును. మూఢననర్తకి తృతీయాసారితము నభినయించుచుండగా మొదటి ఇద్దరు అంగహార మును ప్రయోగింతురు. అప్పుడు నాల్గనన ర చతుర్థాసారితము నభినయించు వేళ మొదటి ముగ్గురు అంగహారమును ప్రయోగింతురు. ఏమ ప్రయోగః క ర్తవ్యో సిద్ధమానే తపోధనాః గీతానాం ఛందకానాంన యో వ్యన్యుహం విడోమ్. 292 వర్ధమానక ప్రయోగము వీక్షిగా చేయవలెను. ఇక గీతవిధం, ఛండక విధిని చెప్పబోవు చున్నాను, ఆసాతాది స్యంత ప్రయోజ్యములకు ఛంజకముల లక్షణము చెప్పబడనున్నది. తాలాథ్యాయమున వర్ధమానా సాంతిక గీతక పాణి కాంతమున ఛంపకప్రయోగము, చతుష్పదా ప్రయోగము రాగలవు, జోంబి శాన వర్తకీ లయ చరశాది రూపమున ప్రసిద్ధములై ' ఛండకములు నృత్తతాలాత్మకములు. వీటిని గీతములై తర్వాత యోజించవలెను. యాని వస్తూని మునియః సంతి చాంగళృతానకు గీతాని తేషాం న్యమి ప్రయోగం నృత్త వాద్యయోః. 298 ఖండలTది వస్తువులు, స్వల్పములైన అంగములు, మద్రకము అపరాంతకము ప్రకరీఅను వస్తునిబద్ధములగు మూడుగీశకములు కలవు. నృత్త వాద్య సహితముగా ప్రయోగము చెప్పి వీటితో ఉబ్లోస్యకము, రోవిందకము, ఓవేణకము, ఉత్తరము అను నాల్గంగములు, వివరింపబడగలవు. తత్రావతరణం కార్యం సర్తక్యా ః సర్వ భౌండికమ్ శేప ప్రతిక్షేపకృతం తంత్రీగాన సమన్వితమ్. 224 గీతకములలో ప్రధమ వస్త్వాది యందలి ఉపోహనములు శేషము లనబడును. ద్వితీయ వస్త్వాదియందలి ప్రత్యు సోహనములను ప్రతిశేపములందురు. అంతర్భూతములై, వేరుగానున్న తాలాత్మక గీత శేషరూపములు శేషప్రతిక్షేపములని ఇతరులు వ్యాఖ్యానించినారు. ఈ క్షేప ప్రతిక్షేపములను తంత్రీ గానయుక్తములుగా ప్రయోగించి, భాండ వాద్య సహితముగా నర్తకి<noinclude><references/></noinclude> g8f4op7ot0n9tdr1biedx024ntbvc4j 104 255496 616461 2026-11-12T04:36:56Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'ఆం ధ భారతి 121 యొక్క అవతరణమును చూపనలెను. అనగా పుష్క రాధ్యాయమున చెప్పబడు ప్రవిరల చల దంగులిదల అభిహన్యమాన మగు ఆంగిక ప్రాధాన్యముగా నర్తకి రంగమున అవకరించవలెను. ఇచట వస్తువునకు అం...' 616461 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>ఆం ధ భారతి 121 యొక్క అవతరణమును చూపనలెను. అనగా పుష్క రాధ్యాయమున చెప్పబడు ప్రవిరల చల దంగులిదల అభిహన్యమాన మగు ఆంగిక ప్రాధాన్యముగా నర్తకి రంగమున అవకరించవలెను. ఇచట వస్తువునకు అంగమని అర్థము. ప్రధమవస్తువుచే ఆక్షిప్తకమును, ఉపోహనమును ప్రయోగించి న ర్తకిని ప్రవేశపెట్టవలెను. ద్వితీయవస్తువుచే బ్రత్యుసోహనమును, పదయోజనను కంత్రీగానాన్వితముగా చేయగా క్షేప ప్రతిక్షేపములు పరిసమాప్తములు కాగలవు. ఇట్టి నర్తకీ అనతరణమున సర్వభాండ వాద్యాద్యావిర్భావ ముండగలదు. ప్రథమం త్వభినేయు స్యా ర్గీకకే సర్వస్తుకమ్ కదేవచ వున వ్వస్తు వృత్తేశాకి ప్రత్యవేత్. 235 మొట్టమొదట గీతముతో సర్వము శినయించన లేదు. తర్వాత వివే వస్తువు వృత్త ముతో ప్రయోగించవలేను. యో విధిః పూర్వము క్రీస్తు నృత్తాభినయ వాదితే అసారికవిధౌ స స స్యా దీకానాం నస్తు కేష్వపీ. ఏనం “స్తు నిబద్ధానాం గీకహించ విధి స్మృతః శృణుతాంగ నిబద్ధాను గీతానామపి లక్షణమ్. నృత్తముతో గీతము నెట్లు ప్రయోగించవలెనో ఇచట చెప్పుచున్నాడు. 296 .297 నృత్తాభినయ నాదిత్రముల విషయమున నేయేవిధులు పూర్వము విధించబడినవో, వాటి నన్నింటిని ఇచటకు ఆవృత్తము చేసికొనవలెను. ఆసారితవిధియును చెప్పబడిన ప్రకారమే ఇచట గూడ గ్రహించవలెను. సంఖ్యా నియమపూర్వకముగా నర్తకివృద్ధితో న్న ప్రయోగము ఆసారిత మున చెప్పబడినది. విశుద్ధకరణ జాతియండలి నాన్యప్రయోగము సకీ ప్రవేశానంతరము చెప్ప బడినది. ఈబిధుల నిచట గూడ నర్తింపజేయనలెనని భావము. ఈవిధముగా వస్తు నిబంధాత్మకములగు గీతములను గూర్చిన విధి చెప్పబడినది. ఇక అంగనిబద్ధములగు గీతముల లక్షణమును నిర్వచింప బోవుచున్నాడు. య ఏన వస్తుషు విధి న్నృత్తాభినయనాది తే తమేవాంగనిబద్ధేషు ఛంద శేష్వపి యోజయేత్ . 298 నృత్తాభినయవాదిత్రముల విషయమున చెప్పబడినవిధిని అంగ నిబద్ధములైన ఛందక ములలో గూ యోజించవలెను. వాద్యం గుర్వక్షరకృతం తథాల్పాక్షర మేనచ ముఖే సోపోహనే కుర్యా ద్వర్ణానాం విప్రకర్షతః. 299 ప్రయత్న శీఘ్రముగా గుర్వక్షరములలో అనేకములను తాలమున ప్రయోగించవచ్చును. ఉత్సాహసమయమున త్వరత్వరగా గుర్వక్షరములతో తాలమును వేయ నీలున్నది. ఇట్లే అల్ఫా క్షరములనుగూడ వాద్యమున యోజించవచ్చును. గుర్వక్షరములతో ఏకకల, లఘువులతో అర్థకల "రాగలవు. ముఖమనబడు ఉపవహాంగమున, వస్తునిబంధకమగు ఉపోహనాంగమున వర్ణ ముల విప్రకర్షత ననుసరించి వాద్యవిధిని చూపవలెను.<noinclude><references/></noinclude> 95aji7tnu21gfjxghbtsfpyrfzcy0sn 104 255497 616462 2026-11-12T04:37:05Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '122 నాట్యశాస్త్రమ్ అ, ర యథా గీతివశాదంగం భూయోభూయో నివర్తతే తత్రాద్య మభిజేయం స్యా చ్ఛేషం నృత్తేన యోజయేత్. 300 ముఖ్యాద్యంగములు మాటిమాటికి అవృత్తములు కాగా గీతిక సామర్ధ్యము ననుసర...' 616462 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>122 నాట్యశాస్త్రమ్ అ, ర యథా గీతివశాదంగం భూయోభూయో నివర్తతే తత్రాద్య మభిజేయం స్యా చ్ఛేషం నృత్తేన యోజయేత్. 300 ముఖ్యాద్యంగములు మాటిమాటికి అవృత్తములు కాగా గీతిక సామర్ధ్యము ననుసరించి మాటిమాటికి అంగనివృత్తి చెప్పవలెను. మాగధ్యాది గీతములు నాలుగు విధములు. ఈ గీత ముల విధిశ్రమమును తాలా ధ్యాయమున చూడనగును. అంగనివృత్తియైన తర్వాత మొదటి ఆవర్తము నభినయించవలెను. ఆవర్తాంతములు శుద్ధినృత్తమున ప్రయోగింపబడవలసినవి. కాగా నస్వంగాది సమా స్త్రీయందు నృత్తమును "చేయన లెనను వ్యాఖ్యానము అసమంజసము, ఆవర్తమానమగు గీత సామర్థ్యముచే శాఖాచారీ ప్రయోగాత్మకమగు అంగము ఆవర్తి తము 'కాగా వాద్యప్రాధాన్యముగా నృత్తము యోజించబడవలెను. యథాసంభవముగా వాద్య వైచిత్ర్యమును ప్రదర్శించవలెనని భావము. వెనుక ఈ నాద్య నైచిత్రము కావ్యార్థముచే నియం త్రితమైనది. ఇప్పుడు వాద్య వైచిత్ర్యము సంకుచితము కానక్కరలేదు. త్రిపాణిలయ సంయు క్తం తత్ర వాద్యం ప్రయోజయేత్ యథా లయ స్తభావాద్యం కర్తవ్యమిహ వాదకైః. 301 సమపాణి, ఉపరిపాణి, అర్ధపాణి అని మూడు విధములుగా పాణి విభేదము కలదు. వీటి ద్వారా తాలాభివ్యక్తి కలుగుచున్నది. ద్రుతాది భేదములతో లయకూడ వివిధములు. త్రిసాణి, త్రిలయ సంయు క్తముగా వాద్యమును ప్రయోగించన'లేను. లయానుగుణ్యముగా వాద్యమును వివేచకులగు వాదకులు యోజించవలెను. పృథమావర్తమున కావ్యార్ధాభినయ సామర్ధ్యమును స్ప్రయోగించు అంగమున కేలయ ఉచితమగునో అదనుసారియగు వాద్యమును యోజించవలెను. ఏవ మేష విధిః కార్యో గీతే ప్వాసారి తేష్వపి దేవ స్తుత్యాశ్రయం హ్యేతత్ - భగవానుడగు మహేశ్వరుని స్తుతినిమిత్తమై, తత్ పరితోషణ ప్రయోజనము కలిగిన నృత్తమగుటచే, గీతముల విషయమున, అసారితవిషయమున పైన చెప్పిన విధుల సతిక్రమించరాదు. గీత కాసారిత ఛందకములను గూర్చిన విధుల్ట పరామర్శింపబడుచున్నవి. పరిమిత శరీరము కలిగిన దగుటచే పాణి తాండవభాజనము కాజాలదు గనుక నీట చెప్పబడుటలేదు. లాస్య ప్రధానమగు సుకుమార పూర్వరంగమున తత్సత్తా వైదగ్ధ్యర్థము చెప్పబడు లాస్యస్వరూపముద్వారా పాణికా విషయమును నిశ్చయింపవలెను. గీతక శబ్దముతో ఛందకముకూడ గతార్థమగును. స్వతంత్రమగు ఆసారితమునగీతకమున్నది. సుకుమారం నిబోధత. స్త్రీ పుంసయోస్తు సంలాపో యస్తు కామసముద్భవః తళ్ జ్ఞేయం. సుకుమారంహి శృంగార రస సంభవమ్. 302 303 తొండ వైవిధియైన తర్వాత సుకుమార ప్రయోగమునుగూర్చి చెప్పుచున్నాడు. కామము ద్వారా జన్మించి, శృంగారరససంభవమై, స్త్రీపురుష సంతాపముతో గూడినది సుకుమార<noinclude><references/></noinclude> 7k1jpmvpb8cb55und2ppf6dbgdw4fic 104 255498 616463 2026-11-12T04:37:14Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'ఆంధ్ర భారతి 128 31) ప్రయోగము. దీనిని రంజింపజేయునట్లు యోజించుటకు ఊహాపోహబుద్ధితో నిర్మించవలెను. అంగ నృద్ధితో న ర్తకీవృద్ధి మొదలుగాగల పుర్వోక్తలక్షణముల నన్నింటిని ఇచట వర్తింప...' 616463 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>ఆంధ్ర భారతి 128 31) ప్రయోగము. దీనిని రంజింపజేయునట్లు యోజించుటకు ఊహాపోహబుద్ధితో నిర్మించవలెను. అంగ నృద్ధితో న ర్తకీవృద్ధి మొదలుగాగల పుర్వోక్తలక్షణముల నన్నింటిని ఇచట వర్తింపజేయవలెను. యస్యాం యస్యా మవస్ధాయాం నృత్తం యోజ్యం ప్రయో కృభిః తత్సర్వం సంప్రవ్యమి తచ్చ మే శృణుత ద్విజాః 304 సుకుమార కావ్యాశ్రితమైన గాననృత్తముల నేయేస్థలములలో ప్రయోగించవలెనో తత్ప ర్వము భరతునిచే చెప్పబడ బోవుచున్నది. అంగవస్తు నివృత్తాతు యథా వర్ణ నివృత్తిషు తథాచా భ్యుదయస్థానే నృత్తం తజ్ఞః ప్రయోజయేత్ . యత్తు సందృశ్య తే కించి దంపత్యో ర్మదనాశ్రయమ్ నృత్తం తత్ర ప్రయోక్తన్యం ప్రహర్షార్థ గుణోద్భవమ్. 305 306 307 అంగవస్తు నివృత్తియందు, గీతక్రియావిస్తార రూపములగు స్థాయ్యాది వర్ణముల నివృత్తి యందు, అభ్యుదయస్థానమున సుకుమార నృత్తమును విచక్షణుడు ప్రయోగించి, వాద్యాది వై చిత్ర ముతో నవ్వితమగునట్లు యోజించవలెను. స్త్రీ పురుషులు కామకృతసంలోస మేకావ్యమున వాచ్య త్వము గలదో అచ్చట ప్రహర్ష ప్రయోజన గుణ ముద్భవించునట్లు నృత్తమును ప్రయోగించ వలెను. కామావస్థలయందు, వాసకసజ్జాభిసారికా విషయమున నృత్తము విధించబడుచున్నది. యత్ర సన్నిహితే కాంతే ఋతుకాలాభి దర్శనమ్ గీతకా ర్ధాభిసంబద్ధం నృత్తం తత్రాపి చేష్యతే. ఖండితా విప్రలబ్దావా కలహాంతరితాపవా యస్మి న్నంగే తు యువతి ర్ననృత్తం తత్ర యోజయేత్, సఖీ ప్రవృత్తే సంలాపే తథా సన్నిహితే ప్రియే నహి నృత్తం ప్రయోక్తన్యం యస్యావా ప్రోషిత ప్రియం. యస్మిన్నంగే ప్రసాదంతు గృష్ణాయా నాయికా క్రమాత్ తతఃప్రభృతి నృత్తంతు శేషే ష్యంగేషు యోజయేత్. 308 309 310 మొదటి శ్లోకమున స్వాధీన భర్తృక యగు నాయికా విషయము చెప్పబడుచున్నది. ప్రియుని సన్నిధానమున వసంతాది ఋతువులు, చంద్రోదయాది కాలములు అవలోకనము ఉన్నచో, గీయమాన కావ్యము యొక్క అర్థము నభినయించు నృత్తమును ప్రయోగింపవ లెను. ఖండిత, విప్రలబ్ధ, కలహాంతరిత అను నాయికల నాధారముగా చేసికొని యున్న కావ్యఖండమున నృత్తమును ప్రయోగించరాదు. ప్రియుడు సన్నిధానమున లేకున్నచో ప్రియుని విషయకమగు సల్లాప, తత్సమాగమో పాయ పర్యాలోచనాది వృత్తికమగు సభ సంతాపమునగూడ నృత్తము పనికిరాదు. ఇదీ ప్రోషిత భరృకయగు నాయికావిషయము. విరహోత్కంఠిత విషయమున గూడ నీ భావమునే గ్రహించ వలెను. వాసక సజ్జికావిషయమును గూడ నృత్తమొకచోపనికివచ్చును.<noinclude><references/></noinclude> cuw6beozop2la40x9k861eyme3415ci 104 255499 616464 2026-11-12T04:37:23Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '124 నాట్యశాస్త్రమ్ అ ర యువతి ప్రసన్న హృదయమును ఎప్పుడు పొందగలడో అప్పుడు నృత్తము ప్రయోగింపబడును, తన మనోవాంఛితము నెరవేరినచో నృత్త ముండును. ఇచట వలనావర్తనాది రూపరుగు విధించబడి...' 616464 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>124 నాట్యశాస్త్రమ్ అ ర యువతి ప్రసన్న హృదయమును ఎప్పుడు పొందగలడో అప్పుడు నృత్తము ప్రయోగింపబడును, తన మనోవాంఛితము నెరవేరినచో నృత్త ముండును. ఇచట వలనావర్తనాది రూపరుగు విధించబడినది. ఇట్టి నృత్తమున గీత కాంతమున ఛండకమును, పాణికాంతమున లాస్యగాన స్వీకారిణియగు చతుష్పదను ప్రయోగించవలెను. చేసస్తుత్యాశ్రయకృతం యదంగం కు భ వేడథ మాహేశ్వరై రంగహారై రుద్ధతై సత్ప్రయోజయేత్. యత్తు శృంగార సంబద్ధం గానం స్త్రీ పురుషాశ్రయమ్ దేవీకృతై రంగహార్వైవర్ణలితై స్తత్ప్రయోజయేత్. 3 311 312 నృత్తము రెండురకములు. ఒకటి ఉద్దతరూపమగు తాండవము. రెండవది సుకుమార రూపమగు లాస్యము. దేవస్తుతి నాశ్రయించుకొనిన కావ్య భాగము నభినయించుచో మహేశ్వర కృతములను ఉద్ధతాంగహారములతో నృత్తముకు ప్రయోనవలెను. స్త్రీ పురుషాశ్రయమై శృంగార రసాన్వితమైన గీతికాభినయమున పార్వతీ కృశములగు లలితాంగహారములతో నృత్త మును యోజించవలెను. విద్యుద్ర్భాంత, గరుడ ప్లుతకాది ప్రధానములగు అంగహారము లుద్ధత ములు. తలపుష్పపుట, లీన, నితంబాదులచే నారబ్ధములగు అంగహారములు లలితములు. చతుష్పదా నర్కుటకే ఖంజకే పరిగీత కే విధానం సంప్రవక్ష్యామి భాండ నృస్తవిధిం ప్రతి. ఖంజ నక్కు-ట సంయుక్తా భవేద్యాతు చతుష్పదా పాదాం'తే సన్ని పాతేతు తస్యాం భాండ గ్రహ భవేత్. 313 314 లాస్యగానములను స్వీకరించి చతుషుడలో వృత్తవిధి చెప్పి, ఇక భాండ విధిని చెప్పవ లెను. నాలుగు పాదములతో ధ్రువాగీతము వచ్చుచున్నది. పాదాదియందు శుష్కారము లుండగా పాడబడు దానిని గేయపదముదుకు. లేనిచో నిధ్రువాగీతము సార్ధక పదములతో - నుండ వచ్చును. అట్టిచో వర్ణవృత్త కృతములకు పాదములతో గాని మాత్రనృత్త కృతమగు సమా, అర్ధసమా, విషమా అను ఆకృతితోగాని ఉండగలను. అట్లీ పానములు ప్రధానముగా ' ఖంజ, నర్కుటక నృత్తములతో యోజించబడుచున్నవి. త్రివృత్తము, సుష్క- గీతము, పరిగీతమనబడును. ఖంజ, నర్కు—టక, పరిగీతములను మూడు ప్రకారములయందును భాండ వాద్య మనబడు పుష్కర వాద్యము యొక్క విధిని చెప్పబోవుచున్నాను, ఖంజక జాతీలో, సక్కుటక జాతిలో నిరి బడు నాల్గుపదములు గల ధ్రువాగీతములోని మొదటిపాదము యొక్క ఉపాంత్యకల నాశ్రయించు నిర్మింప కొని గానమున్నది. హ స్తవ్వయసమాయోగమున కలుగు శబ్దముచే పరిచ్ఛేద్యమగు సన్నిపాత కళ. నాలాపించు వేళ భాండ వాద్యము నారంభించిన లెను. యా ధ్రువా ఛందసా యుక్తా సమపాదా సమాక్షరా తస్యాః పాదావసానేకు ప్రదేశిన్యాగ్రహో భవేత్ . 315 నాలుగు సముపాదములు గలది ధ్రువాగీతము. ఇది యుక్తజాతిగత వర్ణ వృత్తముతో యోజితమైనది. ఆజాతిలో సమవృత్తమయిన ధ్రువాగీత ప్రథమపాదము పరిసమాప్తముకాగా, పాదము గ్రహించు సమయమున చూపుడు వేలితో ఉనలక్షితమై భాండ వాద్య ప్రయోగ<noinclude><references/></noinclude> kt2254qnl0m54y4prgw8yuex8znylsl 104 255500 616465 2026-11-12T04:37:32Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'ధ్ర భారతి 125 మగును, చతుష్పదకు ద్వికలాత్మక మార్గము చెప్పి, ద్వితీయపాదమున తర్జనిచే ప్రయోగమగు నిష్క్ర-మకళయనబడు సప్తమి విధించబడినది. మిగిలినవి తాళాధ్యాయమున గాంచనగును. కృత్యై...' 616465 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>ధ్ర భారతి 125 మగును, చతుష్పదకు ద్వికలాత్మక మార్గము చెప్పి, ద్వితీయపాదమున తర్జనిచే ప్రయోగమగు నిష్క్ర-మకళయనబడు సప్తమి విధించబడినది. మిగిలినవి తాళాధ్యాయమున గాంచనగును. కృత్యైకం పరివర్తంతు గానస్యాభినయస్యచ పునః పాదనివృత్తింతు భాండ వాద్యై ర్ని యోజయేత్, 316 పూర్వము పాడిన శుద్ధవిభాగమగు గీతమును పరావర్తింపజేసి, భాండ వాద్యముతో సన్వితమగునట్లుగా అభినయమును చేయింపవలెను. ఇచ్చట పాదశబ్దము నుపలక్షణముగా గ్రహింపవలెను. ఎంతభాగము భాండ వాద్యముతో ముందు నియోజించబడి అభినీతమగుట లేదో, దానితోనే పరావర్తన మనబకు నివృత్తిని చెప్పవలెనని భావము. అంగవస్తు నివృత్తాకు వర్ణాంతర నివృత్తిషు తథోపస్థాపనే చైప భాండ వాద్యం ప్రయోజయేత్ . 317 చూపు ఫౌండ వాద్య వి శేషాభిధాన వ్యా జమున ధ్రువాగీతమున నృత్తస్థానము నిట చున్నాడు. ఒక అంగమునకుగాని, వస్తువునకు గాని, సర్వ ధ్రువ శరీరము యొక్క స్థాయ్యాది విశేషమునకుగాని ప్రతిజొఖాన్యాయముతో పరావర్తనమును' చెప్పి ఉపస్థాపనమున గూడ భాండ వాద్యమును ప్రయోగించవలెను. తదనుసారము వృత్తాంగహార యోజనను గావింపవలెనని భావము. యేzపి చాంతరమార్గాస్తు తంత్రీ వాక్కరణిః కృతాః తేషు సూచీ ప్రయోక్తవ్యా భాండేనసహ తాండవే. 318 శుష్కా-క్షరయగు చతుష్పదా గీతమును గురించి ఇక చెప్పవలసియున్నది, శుష్కా క్షరను మొట్టమొదటనే ప్రయోగింతురు గనుక దీనిని నిర్వచించుచున్నాడు. పరస్పర వైలక్షణ్యముగల అక్షరములతో, అర్థ ప్రాధాన్యములేక, కేవలము స్వరముతో ఉపలక్షిత మగునది శుష్కాక్షరయగు ధ్రువ. ఇది అంతర మార్గములోనిది. ఇంజలిధ్వనులు నిరర్థకములయ్యును తంత్రీక్రియతోను, వాక్రి-యతోను యోజించబడుచున్నవి. ఈ ధ్రువాగీతమున లాస్యాంగగత కావ్యార్థానుసారియగు హస్తాభినయములేదు గనుక దీనిని సాత్వికాంగవలనాది మాత్రమున సూచీతో అభినయింపవలెను. కాగా నిచ్చట గూడ తాల గాన సూచ్యాభినయనముక లదు. వర్ధమానక ప్రయోగముకాని గీతక ప్రయోగముకాని ఛందక ప్రయోగముతోను, చతున్నదా ప్రయోగములోను పరిపూర్ణ మగుచున్నది. మహేశ్వరస్య చరితం య ఇదం సంప్రయోజయేత్ - సర్వపాప విశుద్ధాత్మా శివలోకం స గచ్ఛతి. 319 పైన చెప్పబడిన ప్రయోగ ప్రక్రియకు పూర్వరంగమున ప్రయోజనముకలదు. అంతేగాక స్వతంత్రముగా, దీనిని ప్రయోగించవచ్చునని భరతుడి అధ్యాయమును ఉపసంహరించు చున్నాడు. మహేశ్వరునిచే చేష్టారూపమై కరణాంగహార రేచక సంవలితమైన ఈ ప్రయోగమును ప్రదర్శించినవాడు సమ సపాపములనుంచి విముక్తుడై, శుద్ధాత్మతో, శివలోకమును పొందగలడు, ఈ నాట్య ప్రయోక్త, అర్ధపల్లి, సామాజికులు పాపమునుంచి విముక్తులు కాగలరనీ ఫలశ్రుతి.<noinclude><references/></noinclude> rlthfvlz3pgnt3qbe8thrbbqa0w0ppk 104 255501 616466 2026-11-12T04:38:39Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '126 సో మ్ ఆ క ఏన మేష విధిః సృష్ట సాండ వస్య ప్రయోక్తృభి= భూయః కిం కథ్యతా మన్య న్నాట్య వేద విధింప్రతి. 320 ఇతిశ్రీ భారతీయే నాట్య శాస్త్రే తొండవలక్షణంనామ చతురోధ్యాయః. తొండవప్రయోగము...' 616466 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>126 సో మ్ ఆ క ఏన మేష విధిః సృష్ట సాండ వస్య ప్రయోక్తృభి= భూయః కిం కథ్యతా మన్య న్నాట్య వేద విధింప్రతి. 320 ఇతిశ్రీ భారతీయే నాట్య శాస్త్రే తొండవలక్షణంనామ చతురోధ్యాయః. తొండవప్రయోగమును ప్రదర్శించువారిచే నీవిధి నిర్మింపబడినది. ఇక నాట్య వేద విధిని గూర్చి తెలిసికొనవలసిన దేమిగలదు ? అని భరతుడు మునులను ప్రశ్నించుచు తర్వాతి అధ్యా యమును ప్రస్తావించుచున్నాడు. సామాజికులకువ లె నాట్యప్రయోక్తకు గూడ సంభవించు తన్మయీభావమునకై నాట్య సంస్కారము నపేక్షించి అభినయవిధి నిర్మింపబడినది. సాత్కా రకల్ప నాట్య రూపత్వ మిచట లేదు. చతుర్విధాభినయ యోగము, రసభావప్రాధాన్యము, ఇచట కన్పించకపోవుట చే నీ ప్రయో గమునకు నాట్యశ్వము సిద్ధించుటలేదు. గీత వాద్య నృత్తములకు యధేష్టముగా ప్రాధాన్యము నర్తకీ వృద్ధి ననుసరించి కావ్యవస్తు నిర్మాణము కన్పించుటచే నీ ప్రయోగము నాట్య ప్రస్తావనా ప్రాణప్రతిబింబాత్మక మగుచున్నది. గీతాది ప్రాధాన్యము సనుసరించి, కులకొచ్ఛేధ్యాత్మకమగు కావ్యము గీత్యాధారము కాగా, పిండి బంధ ప్రకారమున వైచిత్ర్యముతో నృత్తమును మాత్రమే గావింపవలెను. కాగా నాట్యముకన్న నృత్తము కొంతవరకు విలక్షణమైనదే యగుచున్నదని కౌతభట్టు సిద్ధాంతించినాడు. తుల్యాను కారము నృత్తినాట్యములలో నున్నను రసభావదృష్టి హస్త శిరస్సుల నాశ్రయించుకొని ఇవి భిన్నము లగుచున్నవని హర్షుడు వారికమున చెప్పి యున్నాడు. శిక్షకు తగిన స్వేచ్ఛతో నాట్యాంగముగా నున్న సృత్తమున కభ్యాసఫలమును మాత్రమే భట్టయంత్రుడు విధించినాడు. వివాహాది మంగళపద కాలములయందే నృత్తమును ప్రయోగించవ లెనని లొల్లట భట్టు యొక్క సిద్ధాంతము. కాని దశరూపక భేదమువలె లాస్య తాండవప్రయోగములు నాట్య భేదములని నిశ్చయించి ఉభయత్ర పూర్ణానుకార రూపము కన్పించుటచే నృత్తము నాట్యమునకన్న విలక్షణమైనదని చెప్ప వీలు లేదు. అశ్వత్థామ ప్రవేశించుచు సూచీ విద్ధము, ఊర్ధ్వజానువు మొదలను కరణాంగ హారముల నభినయించును. పురూరవసుడు అలపల్ల వసూచీతో వచ్చును. గరుడుడు గరుడ ప్లుతక మున, రావణుని పుష్క - రవిమానము వైశాఖ రేచితమున, వత్స రాజుయొక్క అగ్ని సంభ్రమము అతిశ్రాంతకరణమున, జటాయు గమనము గృధ్రావలీనకమునగాని ఏలకాక్రీడితమునగాని జరు గును. నృత్తనాట్యములకు వైలక్షణ్యములేదని భావము. శ్రీ భరతముని ప్రణీతమగు భారతీయ నాట్యశాస్త్రమున ఆంధ్రభారతియందు త్వాడవలక్షణమను నాల్గవ అధ్యాయము.<noinclude><references/></noinclude> nb99wpthv520qsv3bvidxifrop787v4 0 255502 616467 2026-11-12T04:39:19Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 [[WP:AES|←]]Created page with '{{తలకట్టు | శీర్షిక = [[../]] | రచయిత = భరతముని | అనువాదం = | విభాగము = తాండవలక్షణమ్ | ముందరి = [[../తృతీయోధ్యాయః/]] | తదుపరి = [[../పంచమోధ్యాయః/]] | వివరములు = |సంవత్సరం = 1951 }} <pages index="నాట్యశాస్త్రమ్.pdf"...' 616467 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[../]] | రచయిత = భరతముని | అనువాదం = | విభాగము = తాండవలక్షణమ్ | ముందరి = [[../తృతీయోధ్యాయః/]] | తదుపరి = [[../పంచమోధ్యాయః/]] | వివరములు = |సంవత్సరం = 1951 }} <pages index="నాట్యశాస్త్రమ్.pdf" from=60 to=131 /> [[వర్గం:అలంకారశాస్త్రములు]] m8jf91njguhicrrx8e6ifdlr2neqjch 104 255503 616468 2026-11-12T04:41:02Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'పంచమో2 ధ్యాయః భరతస్య వచః శ్రుత్వా నాట్య సంతాన కారణమ్ పునరేవా బ్రువ వాశ్య మృషయో హృష్టమానసాః. "యధా నాట్యస్య జన్మేదం జర్జరస్యచ సంభవః · శమనం చైవ దేవతానాంచ పూజనమ్. తదస్మాభిః శ్ర...' 616468 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>పంచమో2 ధ్యాయః భరతస్య వచః శ్రుత్వా నాట్య సంతాన కారణమ్ పునరేవా బ్రువ వాశ్య మృషయో హృష్టమానసాః. "యధా నాట్యస్య జన్మేదం జర్జరస్యచ సంభవః · శమనం చైవ దేవతానాంచ పూజనమ్. తదస్మాభిః శ్రుతం సర్వం గృహీత్వా చావధారితమ్ నిఖి లేన యధాత త్త్వ మిచ్ఛామో వేదితుం పునః. మహాతేజః సర్వలక్షణ సంయుతమ్ మ యథా బుద్ధ్యామహే బ్రహ్మం సధా వ్యాఖ్యాతు మర్హసి.” 1 2 3 4 నాట్యోత్పత్తిని గురించి భరతుడు చెప్పిన వృత్తాంతమును విని సంతోషము మెందు మనస్సులతో మరల ఋషులీ విధముగా భరతునితో పలికిరి "నాట్యోత్పత్తి, ధ్వజముయొక్క జననము, విఘ్నములు నివారింబడుట, రంగదైవతపూజన అను విషయములు మీరు చెప్పగా వింటిమి. ఈ విషయమంతయు చక్కగా మాచే గ్రహించబడినది, అవధరించబడినది. కాని సకల లక్షణములతో కూడిన పూర్వరంగ విధిని సాకల్యముగా వినగోరియున్నాము. మాకెట్లు బోధపడగలదో అట్లు మీరు చెప్పవలయునని మా కోరిక.” అది గ్రహణధారణపాటవము గలవాడే యోగ్యుడగు శిష్యుడు. అట్టి శిష్యుడే నూతన విషయములను చెప్పుటకు గురువునకు ఉత్సాహము కల్గించగలడు కనుక మునులకిచ్చట గ్రహణ ధారణ పటుత్వము చెప్పబడినది. నాట్యము హృదయావేశమును కల్గించునది కావున నాట్యో త్పత్తి వినిన మునులను హృష్టమానసులనినాడు. ఈ పూర్వరంగ ప్రశంస నాల్గనఅధ్యాయమం దనేక పర్యాయములు కన్పించుట చేతను, పూర్వరంగ విధి ముఖ్యమగుట చేతను, మునులీ యధ్యాయమున పూర్వరంగమును గురించి ప్రశ్నించ నుద్యుక్తులైనారు. తేషాంతు వచనం శ్రుత్వా మునీనాం భరతోమునిః ప్రత్యువాచ పున ర్వాక్యం పూర్వరంగ విధింప్రతి. 5 మునుల వాక్యమును విని భరతముని పూర్వరంగ విధిని గురించి ఇట్లు చెప్పసాగెను. పూర్వరంగం మహాభాగా గదతో మే నిబోధత పాదభాగాః కలాశ్చైన పరివర్తా సధె వచ. 6 పూర్వరంగ నిరూపణ నిక శ్రద్ధతో వినవలసినది. పూర్వరంగమున పాదభాగములు, కళలు, పరివర్తములు కలవు.. బహిర్యవని కాంగములే పూర్వరంగమున వచ్చునవి: ఉత్థాపనీ ధ్రువా మొదలగు శీతకములు, ద్వికళ చంచత్పుట చాచప్పుట తాళములు, నీట గలవు. ద్వికళ చితుమ్మ శీలకు చూర తాళములలోని చంచత్పుటాదుల సంయోగముతో సంబంధమువచ్చును . అను శబ్దముచే<noinclude><references/></noinclude> jogis6nu9z8e42w71oclneryve1x5j7 104 255504 616469 2026-11-12T04:41:12Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '154 నాట్యశాస్త్రమ్ అ. × గీతక అక్షరమార్గము గ్రహించబడుచున్నది. తద్వారా వర్ధమానాదిగతమగు గేయరూపము రాగలదు. కళాశబ్దమువలన సప్తవిధములగు తాళ కళలు కూడ రాగలవు. పరివర్తశబ్దముచే సను సమ...' 616469 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>154 నాట్యశాస్త్రమ్ అ. × గీతక అక్షరమార్గము గ్రహించబడుచున్నది. తద్వారా వర్ధమానాదిగతమగు గేయరూపము రాగలదు. కళాశబ్దమువలన సప్తవిధములగు తాళ కళలు కూడ రాగలవు. పరివర్తశబ్దముచే సను సమైన తాళములయొక్క ఇతిక ర్తవ్యత స్వీకరింపబడు చున్నది. ఈ శ్లోకములో “చ, ఏవ, తథా, ఏవ, చ" అను ఐదు శబ్దములు కలవు. మొదటి చకార ముచే తంత్రీ మొదలగునవి, మొదటి ఏవకారముచే నాట్యప్రయోగము, తధా శబ్దముచే అంగాంగిభావప్రయోగము, రెండవ ఏవకారముచే నాట్యాంగం, రెండవ చకారముచే పాఠ్యాది నృత్తము స్వీకరించబడుచున్నవి. ఇవన్నియు పూర్వరంగమున కలవని భావము. గీత, తాల, వాద్య, నృత్త, పాఠ్యము లెచట నాట్యాంగములుగా ప్రయోగింపబడుమో అది పూర్వరంగమగును. కావున 'పూర్వరంగ' మనగా రంగముయొక్క పూర్వభాగమని అర్ధము చెప్పుకొన రాడు. ఇది ముడ పమందలి పూర్వభాగము కాదు, నాట్యమునకు పూర్వభాగముకూడ గాదు. 'పూర్వోరం గః' అని చెప్పికొనవలెను. వైచిత్ర్యకారిగా నృత్తముకూడ ఇచట ప్రవేశించు చున్నది. ధూప విలేపనాదులవలె పూర్వరంగ విధి కూడ దేవతాపరితోషణమే ఫలము గలది. రంగస్థలము నాట్యరంగము కాకముందు పూర్వరంగమగును. ఆపూర్వరంగమున చేయవలసిన క్రియాకలాపము నీ అధ్యాయమున చెప్పుచున్నాడు. 7 యస్మా ద్రంగప్రయోగో2యం పూర్వమేవ ప్రయుజ్య తే తస్మాదయం పూర్వరంగా విజ్ఞేయో ద్విజసత్తమాః, నాట్యప్రయోగమునకు ముందే చేయబడు ప్రయోగ విశేషమును పూర్వరంగ విధాన మని తెలిసికొనవలయును. అస్యాంగానితు కార్యాణి యథావ దనుపూర్వశః తంత్రీ భాండసమాయోగైః పాఠ్యయోగకృతై స్తధా. ప్రత్యాహారో ఒవతరణం తధా హ్యారంభ ఏవచ ఆశ్రావణా వక్త్రపాణి సధాచ పరిఘట్టనా. సంఘటనా తతః కార్యా మార్గాసారితమేవచ జ్యేష్ఠ మధ్య కనిష్ఠాని తధై హసారితానిచ. ఏతానితు బహిద్గీతా న్యంత ర్యవనికాగ తైః ప్రయోక్తృభిః ప్రయోజ్యని తంత్రీ భాండకృతానిచ. 8 9 10 11 పూర్వరంగ విధిలో వరుసగా చేయవలసినవి, విధ్యంగములు కొన్ని 'గలవు. పాఠ్యము, డములతోను వీనిని నిర్వర్తించవలెను. ప్రత్యాహారము, అవతరణము, ఆరంభము, వక్త్రపాణి, పరిఘటన, సంఘటన, మార్గాసారితము, ఆసారితములు అను అంతర్యవని కాంగములుగా ప్రయోగించవలెను. రంగపీఠమునకు రంగశిరము పనిక యుందురు. యవనిక, అనగా, తెర.. తెరలోపలకు వచ్చిన కములుగా ప్రయోగింపబడును. ప్రత్యా<noinclude><references/></noinclude> g0w80xcedabf4nebwzhufd84st1gtwt 104 255505 616470 2026-11-12T04:41:20Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'ఆంధ్ర భారతీ తతః సర్వైస్తు కుత పైః సంయుక్తానీహ కారయేత్ విఘట్య వై యవనికాం నృత్త పాఠ్య కృతానితు. గీతానాం మద్రకాదీనాం యోజ్య మేకంతు గీతకమ్ వర్ధమాన మథాపీహ తాండవం యత్ర యుజ్యతే. త...' 616470 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>ఆంధ్ర భారతీ తతః సర్వైస్తు కుత పైః సంయుక్తానీహ కారయేత్ విఘట్య వై యవనికాం నృత్త పాఠ్య కృతానితు. గీతానాం మద్రకాదీనాం యోజ్య మేకంతు గీతకమ్ వర్ధమాన మథాపీహ తాండవం యత్ర యుజ్యతే. తత శ్చోత్థాపనం కార్యం పరివ ర్తనమేవచ నాందీ శుష్కా పకృష్టాచ రంగద్వారం తధైవచః వ తతః మహాచారీ తధైవచ చారీచైన త్రికం ప్రరోచనాచాపి పూర్వరంగే భవంతిహి. ఏతా న్యంగాని కార్యాణి పూర్వరంగ విధాతువ ఏతేషాం లక్షణ మహం వ్యాఖ్యాస్యా మ్యనుపూర్వశః. 12 18 14 15 16 155 అంతర్యవని కాంగములను ప్రయోగించిన తర్వాత వాద్యవిశేషముల నన్నిటిని ఒకచో సమావేశపరుపవలెను. ఆపై తెరను తొలగించవలెను. నృత్తముతోను, పాఠ్యముతోను మద్రకాదిగీతములలో నెక గీతమును ప్రయోగించవలెను. తాండవనృత్యము చేయుచో వర్ధ మానకగీతముకూడ యుక్తమే యగుచున్నది. ఆ తర్వాత ఉత్థాపనము, వరినర్తనము, అర్థ రహితమగు అవకృష్టానాందులను ప్రయోగించవలెను. పూర్వరంగమున చారీ, మహాచారీ, త్రికము, ప్రరోచనలు కూడా కలవు. పూర్వరంగమున నీ అంగములన్నియు కలవు. వీటి లక్షణములన్నియు వరుసగా వివరించబడుచున్నవి. కుతవస్యతు విన్యాసః ప్రత్యాహారణతి స్మృతః తథావతరణం ప్రోక్తం గాయకానాం నివేశనమ్. 17 కుతపమనగా సంగీత వాద్యముల సమూహమని అర్థము. ఈ వాద్యములను, వాద్య గాండ్రను నియమసహితముగా నివేశింపజేయుటయే ప్రత్యాహారము. నేపథ్య గృహమునుండి నాట్యగృహపు తూర్పు వాకిలివరకుగల ప్రదేశమునకు మధ్యగా తూర్పునకభిముఖుడై మృదం గము వాయించువాడుండును. అతనికి ఎడమప్రక్కగా పణవ వాద్యగారి డ్రిరువురుందురు. రంగ వీర మునకు. దక్షిణదిక్కున ఉత్తరాభిముఖుడై గాయకుడు, ఇతనికి ఎదురుగా ఉత్తరదిక్కున దక్షిణాభిముఖులై గాయకురాండ్రుందురు. గాయకునకు ఎడమప్రక్కగా వైణికుడు, రాండ్ర కెడమప్రక్కగా పిల్లనగ్రోవులతో నిరువురుందురు. ఈ ఏర్పాటును కుతపవిన్యాస మందురు. శబ్దవి శేషములను పాలించునవి కుతపములు. ఇవి నాట్యభూమికకు ఉజ్జ్వలత నాపాదించునవి. P<noinclude><references/></noinclude> 66mqd33ixwayjm32sewni260k0cdxlc 104 255506 616471 2026-11-12T04:41:27Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '156 ఆ పరిగీతక్రియారంభ ఆరంభఇతి శ్రీ ర్తికః ఆలోద్య రంజనార్ధంతు భవే దాశ్రావణావిధిః. వాద్యవృత్తి విభాగార్థం వక్త్రపాణి ర్విధీయతే తంత్ర్యోజః కరణార్థంతు భవేచ్చ పరిఘట్టనా. తధా...' 616471 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>156 ఆ పరిగీతక్రియారంభ ఆరంభఇతి శ్రీ ర్తికః ఆలోద్య రంజనార్ధంతు భవే దాశ్రావణావిధిః. వాద్యవృత్తి విభాగార్థం వక్త్రపాణి ర్విధీయతే తంత్ర్యోజః కరణార్థంతు భవేచ్చ పరిఘట్టనా. తధా పాణివిభాగారం భవేత్ సంఘాటనా విధిః తంత్రీ భాండసమాయోగా న్మార్గాసారిత మిష్యతే. కలాపాత విభాగార్థం భవే దాసారిత క్రియా కీర్తనా దేవతానాంచ జ్ఞేయో గీతనిధి స్తధా. 18 19 20 21 శారీరస్వరములకు మూలభూతమై, గీతమునకు బింబభూతమై ఈ స్వరముల ననుసంధిం చుటకు చేయు ఆలాపము ఆరంభమనబడును. ఈ ఆలాపాదిక మును కొలచునట్లు కన్పరచు తాళముతో సకల వాద్యముల సనుసంధించుచు, అందరకు వినబడునట్లు చేయునది ఆశ్రావణము. అనగా ఆశ్రావణము ఆతోద్యగానములను రంజింపజేయునది. చేతి వైణవస్వరస్వరూపమును అనుసంధించుటకు దక్షిణాదివృత్తివిభాగము నాశ్రయించుకొని వచ్చునది వక్రపాణి. ఇది వాద్యవృత్తులను విభజించునది. వక్త్రవే ప్రాణిలో ప్రారంభము వ్రేళ్లతో ప్రయోగము జరుగును. వృత్తుల విభాగమందలి శుష్క ప్రయోగానుసంధానమునలన పరిఘట్టన సంభవించును. దీనిద్వారా వీణెతీ గెలకు దీప్తిమ త్త్వము రాగలదు. వీణావాద్యము నాశ్రయించుకొని అవనద్ధమైనదానిని అనుసంధించుటవలన ప్రహార పంచక యోగముతో చేయబడునది సంఘటన. శారీరకముగా బయలు దేరి చివరకు పుష్కర వాద్యమువద్దకు వచ్చుట ఇందులో గాననగును. వీణా పుష్కర వాద్యముల సమ్మేళనమును మార్గాసారితమందురు. ప్రకృత్యాది లక్షణాది గోచరవశమున పుష్కర వాద్యము కలియుటయే మా రాసారితము. కలాపాతవిభాగమునకై వచ్చునది అసారితము. ఆవాపాదులు కళలు. శమ్యాదులు పాతలు. ఈ రెండింటి అనుసంధానమిచ్చట కన్పించును. ఈ విధముగా మొదట ప్రయోగము కాగా, తదంగానుసారము బహిర్గత విధి కలదు. బహిర్గీతవిధిలో విశేష ధాతువాద్యములు రాగలవు. ఇక దేవతాస్తుతులీ సమయమున గలవుక నుగ గీతవిధిని గురించి తెలిసికొనవలెను. అతఃపరం ప్రవణ్యామి హ్యుత్థాపన విధిక్రియామ్ . యస్మా దుఱ్ఱాపయం త్యాదౌ ప్రయోగం నాందిపాఠ కాః. 22<noinclude><references/></noinclude> 7v4po3iebniaqvj88nk4exy2ss3366z 104 255507 616472 2026-11-12T04:41:35Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '40] ఆంధ్ర భారతీ వందనాని ప్రకుర్వంతి తస్మాచ్ఛ పరివర్తనమ్ 157 రంగమున మొట్టమొదటనే ఉత్థాపన విధిని చేయవలెను. రంగమున నాలుగుదిక్కులు కలియదిరుగుచు లోకపాలురకు వందనము చేయుదురుగాన పర...' 616472 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>40] ఆంధ్ర భారతీ వందనాని ప్రకుర్వంతి తస్మాచ్ఛ పరివర్తనమ్ 157 రంగమున మొట్టమొదటనే ఉత్థాపన విధిని చేయవలెను. రంగమున నాలుగుదిక్కులు కలియదిరుగుచు లోకపాలురకు వందనము చేయుదురుగాన పరివర్తనప్రక్రియ జరుపబడవలెను. ఆశీర్వచన సంయుక్తా నిత్యం యస్మాత్ప్రయుజ్యతే, దేవ ద్విజ నృపాదీనాం తస్మా న్నాందీతి సంజ్ఞతా. 24 ఎల్లప్పుడు దేవ బ్రాహ్మణనృపాదుల విషయమును తెలుపుచు ఆశీర్వచనముతో కూడి ప్రయోగింపబడునది నాంది యనబడును. ఉత్థాపనాదులు వివిధపాఠ్యస్థలములలో వివిధ విధ ములుగా ప్రయోగింపబడగలవు కాని ఏ సందర్భములోనై నను ఒకే ఒక రూపముతో నుండునది నాంది. భారతీవృత్తికి అంగముగా ఈ నాందియే ప్రరోచనగా నిర్దేశింపబడినది. నాందీ పాదానా మంత రేషు చిత్తే పూర్వరంగా వర్ధమానం ప్రయోజ్యం. ప్రాగుక్తలక్షణమ్ అన్యేతు గీతక వయోగా దనంతరం శుద్ధే చిత్రే పూర్వరంగే వర్ధమానప్రయోగ మిచ్ఛంతి. 25 నాందీపాదములమధ్య చిత్రపూర్వరంగము నాల్గన అధ్యాయములో నిర్వచించబడిన వర్ధమాసమును ప్రయోగించవలెను. గీతక ప్రయోగమైన తర్వాత శుద్ధపూర్వరంగమున, చిత్ర పూర్వరంగమునకూడ వర్ధమానమును ప్రయోగించవలెనని కొందరి అభిప్రాయము. అత్ర శుష్కా కురై రేవ హ్యవకృష్ణా ధ్రువా యతః తస్మా చ్ఛుష్కా-వకృష్టేయం జర్జరశ్లోక దర్శికా. 26 శుష్కాతరములనగా అర్థరహితములగు స్వరములని అర్థము. బహిర్యవని శాంగముగా నిచట అర్థరహితములగు స్వరములతో ఆవకృష్ట యనబడు ధ్రువాగాసమును చేయవలెను. ఈ శుష్కా వకృష్టయే ధ్వజమును గూర్చి చెప్పిన శ్లోకమును చూపునది. యస్మా దభినయ స్వత్ర ప్రథమం హ్యవతార్యతే రంగద్వార మంతోజ్ఞేయం నాగంగా భినయాత్మకమ్. 27 సామాజికుల కెదురుగ తీసికొనిపోబడునది అభినయము. ఇది రూపక విశేషము. సంక్షేవ ముగా ' 'పాఠ్యముద్వారా రూపక ముయొక్క క- అర్థప్రయోజనాది నిరూపణ చేయు అభినయమే ప్రదర్శింపబోవు రూపకమునకు ద్వారమువంటిది. కాగా నీ అభినయము రంగద్వారమనబడు చున్నది. ఉత్థాపనాంగమున నాట్యము సామాన్యరూపమున చేయబడును. ఇచట రూపక విశేషముగా చేయబడును. ఇది వాగభినయాత్మకము, అంగాభినయాత్మక ముకూడ నగును. శృంగారస్య ప్రచరణా చ్చారీ సంప్రకీర్తితా రౌప్రచరణావి మహాచారీతి కీ రితా.. 28<noinclude><references/></noinclude> 3jq2fuywknno2uod9coi0lechmguw8b 104 255508 616473 2026-11-12T04:41:50Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '158 నాట్య శాస్త్రమ్ అ. X 29 విదూషకః సూత్రధార స్తధానై పారిపార్శ్వకః యత్ర కుర్వంతి సంజల్పం తచ్చాపి త్రిగతం మతమ్ విదూషకుడు, సూత్రధారుడు, పారిపార్శ్వకుడు రూపకమందలి ఇతివృత్తమును...' 616473 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>158 నాట్య శాస్త్రమ్ అ. X 29 విదూషకః సూత్రధార స్తధానై పారిపార్శ్వకః యత్ర కుర్వంతి సంజల్పం తచ్చాపి త్రిగతం మతమ్ విదూషకుడు, సూత్రధారుడు, పారిపార్శ్వకుడు రూపకమందలి ఇతివృత్తమును సూచించునట్లుగా చేయు సంభాణమును త్రిగతమందురు. ఉండేవీణ కావ్యస్య హేతుయు క్తి సమాశ్రయా సిద్ధే నామంత్రణా యా తు విజ్జేయా సా ప్రరోచనా. 30 త్రిగతముదలి హేతువునుగాని, సంక్షిప్తముగా చెప్పబడిన విషయమునుగాని ఆ ఆశ్ర యించుకొనిన కాప్యూపక్షేపముచే సామాజికులను సిద్ధమైన అర్థముతో నియంత్రణచేయుట ప్రరోచన యని పిలువబడును. 'దేవతా ఈ పైన చెప్పబడిన పదియు బహిర్యవని కాంగములు. గీతక వర్ధమానముల నాశ్రయించు కొనిస ధ్రువాగానము మొట్టమొదట చేయబడును. సదాచారమును పాలించుటకై వందనము జరుగును. సామాజికులను, దేవతలను ప్రసన్నులనుగా చేసికొనుటకు ఆశీర్వచనము చెప్ప బడినది. రాగలవని శంకించిన విఘ్నములను శాంతిపరచుట, సర్వజనాదరమునకై శృంగార వీరముల నభినయించుట, సర్వరంజకమగు హాస్యమునకు మార్గము చూపుట, కాన్యవిశేష మును గురించి కొంత ప్రస్తావించుట, రూపకములో నుద్ధిష్టమైన ప్రయోననమును వివరించుట మొదలగునవి ఈ బహిర్యవనికాంగములలో వచ్చుచున్నవి. నాట్యారంభముస సలుపబడు గీత కాడ్యంగములన్నియు లోకవ్యవహారము ననుసరిం చియే చెప్పబడినవి. ఇందలౌకిక విషయ మేమియు లేదు. కాని నాట్యము రూపకముగా రచనా ప్రాధాన్యమంది వైచిత్ర్యగుణాన్వితమై కన్పించును. ఈ విశిష్టతద్వారా నాట్యప్రయోగమున కదృష్టసంపద చేకూరుచున్నది. అతఃపరం ప్రవక్ష్యామి హ్యాశ్రవణ విధిక్రియామ్ బహిర్గీతవిధౌ నమ్య గుత్పత్తిం కారణంతథా. 31 బహిద్గీతవిధియందిక ఆశ్రావణవిధిని గురించి దాని ఉత్పత్తికారణములతో విషయ మంతయు సమగ్రముగా భరతుడు చెప్పబోవుచున్నాడు. చిత్ర దక్షిణవృత్తేతు సప్తరూపే ప్రకీర్తితా పోపోహ'నే ఫనిర్దితే జీవస్తుత్యభినంది తే. ” నారదాద్విసు గంధర శ్రీ సభయాం. దేవదానవాః' .32<noinclude><references/></noinclude> 0t1iowkwg6ykqe6ov7z6puudq5cjcbp 104 255509 616474 2026-11-12T04:41:57Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'ఆంధ్ర భారతీ a 34 159 ద్రుతాదులు, లయలు, శమ్యాది విశిష్టములు తాళములు, చిత్రదక్షిణవృత్తులు ఏడు విధములు. వీటి లక్షణములు ముందు రాబోవు అధ్యాయములలో చెప్పబడగలవు. తచుత్వాతు సుఖం గానం ద...' 616474 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>ఆంధ్ర భారతీ a 34 159 ద్రుతాదులు, లయలు, శమ్యాది విశిష్టములు తాళములు, చిత్రదక్షిణవృత్తులు ఏడు విధములు. వీటి లక్షణములు ముందు రాబోవు అధ్యాయములలో చెప్పబడగలవు. తచుత్వాతు సుఖం గానం దేవస్తుత్యభినందితమ్ అభవ౯ క్షుభితాః సర్వే మాత్సర్యా 'దైత్య రాక్షసాః. సంప్రధార్యచ తేజమ్యోన్య మిత్య పూచ న్నవస్థితాః “నిర్ణీతంతు సవాదిశ్ర మిదం గృష్ణామహే వయమ్ . సప్తరూపేణ సంతుష్టా దేవాః కర్మానుకీ ర్తనాత్ వయం గృహ్లిమ నిర్ణీతం తుష్యామో త్రైవ సర్వదా." తే తత్ర తుష్టా దైత్యాన్తు సాధయంతి పునఃపునః 35 36 దేవతాస్తుతులతో కూడిన ఈ సుఖజనక మైన గావమును విని, దేవతల పైని మాత్సర్యము వలన దైత్యులు రాక్షసులు క్షోభించినవారై అమ్యోన్యము కలసి ఈవిధముగా పలికేరి_“చిత్ర దక్షిణవృత్త్యాత్మకమై సప్తరూపములతోనున్న గీత వాద్యములచే గానము చేయబడిన కర్మాను కీ ర్తనమునకు దేవతలు సంతుష్టులైనారు. మేము మాత్రము వీణా వాద్యముతోగూడిన శుష్టాక్షర గీతమునే స్వీకరించెదము. ఈ నిర్ణీతమే మా కెల్లపుడు సంతోషము మెసగగలదు.” ఈ నిర్ణీత మున సంతుష్టులగు దైత్యులు తమ కార్యము సిద్ధించినట్లు చెప్పుచున్నారు. రుష్టాశ్చాపి తతో దేవాః ప్రత్యభాషంత నారదమ్. “ఏతే తుష్యంతి నిర్ణీతే దానవాః సహరాక్ష సైః - ప్రణశ్యతు ప్రయోగోఒయం కధంపై మన్యతే భవాకా".. దేవానాం వచనం శ్రుత్వా నారదో వాక్యమబ్రవీత్ "ధాతం వాద్యాశ్రయకృతం నిర్ణీతం మాప్రణశ్యతం. కింతూ పోహన సంయు క్తం ధాతువాద్య విభూషితమ్ భవిష్యతీదం నిర్ణీతం సప్తరూపే విధానతః. నిర్ణీతేనా వసిద్ధాశ్చ, దైత్య. దానవ "రాక్షసాః న క్షోభం న విఘాతంచ కరిష్యంతీహ తోషితాః " ఏవం నిర్ణీత మేతత్తు దైత్యానాం స్పర్ధయా ద్విజాః దేవానాం బహుమానేన బహిర్గతమితి స్మృతమ్.. 37 38 39 40 41 42<noinclude><references/></noinclude> 3ul4xod8xfghzivy0fcrpu56s1jps64 104 255510 616475 2026-11-12T04:42:14Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '160 నాట్యశాస్త్రమీ ఆ క్షోభమునుగాని, నాట్య విధ్వంసనముగాని చేయజాలరు." ఈ నిర్ణీతమును దైత్యస్పర్ధవహించిన దేవతలను గౌరవించుటకై బహిర్గతమని పిలువబడును. ధాతు వాద్యమనగా వీణె. వీణెల...' 616475 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>160 నాట్యశాస్త్రమీ ఆ క్షోభమునుగాని, నాట్య విధ్వంసనముగాని చేయజాలరు." ఈ నిర్ణీతమును దైత్యస్పర్ధవహించిన దేవతలను గౌరవించుటకై బహిర్గతమని పిలువబడును. ధాతు వాద్యమనగా వీణె. వీణెలోని తీగలను ధాతువులందురు. సప్తభేద లక్షణములు గలది ధాతువాద్యము. కేవల స్వరాలాపనచే అదృష్టఫలము సంప్రాప్తించుటచే నిర్ణీతమును ప్రయోగించి తీరవలెను. ధాతుభి శ్చిత్రవీణాయాం గురు లఘ్వక్ష రాన్వితమ్ నర్ణా లంకార సంయుక్తం ప్రయోక్తన్యం బుధై రథ. నిర్ణీతం గీయతే యస్మా దశదం వర్ణయోజనాత్ అసూయయాచ దేవానాం బహిర్గత మిదం స్మృతమ్. నిర్ణీతం యస్మయా ప్రోక్తం సప్తరూప సమన్వితమ్ ఉత్థాపనాదికం యచ్చ తస్య కారణముచ్యతే. 43 44 45 భాండవాద్యమున చెప్పబడు గురు లఘువులను రంజింపచేయునట్లుగా నాట్యోపరంజక మగు చిత్రవీణ పై వర్ణాలంకారములతో సహ ప్రయోగించవలెను. ధ్రువాగానమున చెప్పబడు స్థాయ్యాదివర్ణములు, ప్రసన్నాది అలంకారముల నిచట ప్రయోగించవలెను. అర్థరహితములగు పదవర్ణములతో పొడబడు ఈ నిర్ణీతమును రాక్షసులపై అసూయగల దేవతలను సంతోషించ జేయుటకు బహిర్గతమని పిలచుచున్నారు. ఆశ్రావణాదినిర్ణీతము సప్తరూపములు కలిగియున్నది. బహిర్యవనికాంగమగు ఉత్థాపనాదిక నిర్ణీతమునకు ప్రయోజనముగా చెప్పబడగలదు . ఆశ్రావణాయాం యుక్తాయాం దైత్యాన్తుష్యంతి నిత్యశః వక్త్రపాణి కృతేచైవ నిత్యం తుష్యంతి దానవాః పరిఘట్టనాయాం తుష్టా యుక్తాయాం రక్షసాం గణాః సంఘాటనాక్రీయ్యాయాంతు తుష్యంత్యపిచ గుహ్యకాః, మార్గాసారిత మాసాద్య ప్రీతా య భవంతిహి 46 47 ఆశ్రావణాప్రయోగమున దైత్యులు, వక్త్రపాణిని ప్రయోగించిన దానవులు, పరిఘట్ట సను ప్రయోగించిన రాక్షసగణములు, సంఘాలనా వ్యాపారమున గుహ్యకులు, మార్గాసారిత మున యక్షులు సంతో షించెదరు. గీత కేషు ప్రయు క్తేషు దేవాస్తుష్యంతి నిత్యశః . వర్ధమానే ప్రయు క్షేతు రుద్ర సుష్యతి సానుగః, తథా చోత్థాపనే యుక్తే బ్రహ్మా తుష్టో భవేషహ. శుష్యంతి లోక పాలాశ్చ.. ప్రయుక్తే పరివర్తనే ఇందీ ప్రయోగ్కేథకృతే. ప్రీతో భవతి చంద్రమాః. : మనకృష్ణాయార్ ప్రీతా నాగా భవంతి 48 49 50 5:1<noinclude><references/></noinclude> eveixc74goqtjb0yslmb3a8rsweriqu 104 255511 616476 2026-11-12T04:42:24Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '41] ఆంధ్ర భారతీ రంగద్వారే ప్రయు క్షేతు విష్ణుః ప్రీతో భవేదిహ జర్జరస్య ప్రయోగేతు తుష్టా విఘ్న వినాయకా తధా చార్యాం ప్రయుక్తాయా ముమా తుష్టా భవేదిహ మహాచార్యాం ప్రయుక్తాయాం తు...' 616476 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>41] ఆంధ్ర భారతీ రంగద్వారే ప్రయు క్షేతు విష్ణుః ప్రీతో భవేదిహ జర్జరస్య ప్రయోగేతు తుష్టా విఘ్న వినాయకా తధా చార్యాం ప్రయుక్తాయా ముమా తుష్టా భవేదిహ మహాచార్యాం ప్రయుక్తాయాం తుష్టో భూతగణో భవేత్. 52 58 161 గీతములు ప్రయోగించబడగా నిత్యము దేవతలు సంతోషించెదరు. వర్ధమానప్రయోగ మున అనుచరులతో కలసిన రుద్రుడు, ఉత్థాపనమున బ్రహ్మ, పరివర్తనమున లోకపాలురు, పుష్పాంజలితో నున్న నాందీ ప్రయోగమున చంద్రుడు, అవకృష్టమున నాగులు, శుష్కావ కృష్ణమున పితృదేవతలు, రంగద్వార ప్రయోగమున విష్ణువు, జర్జర ప్రయోగమున విఘ్న వినా యకులగు విరూపాక్షు ప్రభృతులు, చారీప్రయోగమున ఉమాదేవి, మహాచారీప్రయోగమున భూతగణములు సంతోషింపగలవు. ఆశ్రావణాది చార్యంత దేవత పూజనమ్ పూర్వరం'గే మయా ఖ్యాతం తథా చాంగ వికల్పనమ్' యేన తుష్యతి యో దేవూ యస్య యన్మనసః ప్రియమ్ తత్త దాపూర్వరం గేతు మయా ప్రోక్తం ద్విజోత్తమాః. సర్వదైవత పూజార్హం సర్వదైవత పూజనమ్ ధర్మ్యం యశస్య మాయువ్యం పూర్వరంగ ప్రవర్తనమ్. దైత్య దానవ త్యువ్యర్ధం సర్వేషాం చ దివౌక సామ్ నిర్దేతాని సగీతాని పూర్వరంగ కృతానితు నిర్ణీతానాం సగీతానాం వర్ధమానస్యచై వహి ధ్రువా విధానే వక్ష్యామి లక్షణం కర్మచైవహి. 54 55 56 57 58 ఆశ్రావణావిధి మొదలుకొని మహాచారివరకు గల అంగములన్నియు పూర్వరంగము లోనివి. ఏ ప్రయోగముచే పూర్వరంగమున నే దేవత సంతోషించు, ఏ ప్రయోగ మే దేవత కభిమతమో అదియంతయు చెప్పబడినది. సమస్తదేవతల చేత ప్రశంసనీయమగు సర్వదైవత పూజనము ధర్మసహితము, యశస్యము, ఆయుష్కరము కాగలదు. దైత్యదానవులకు నిర్ణీతము, దేవతలకందరకు గీత కాదులు పూర్వరంగమున సంతోషదాయకములగుచున్నవి. ధ్రువావిధాన మును చెప్పుసందర్భమున నిర్ణీత, గీతక వర్ధమానముల లక్షణ ప్రయోజనములు చెప్పబడగలవు. పూర్వరంగమును మమోరంజకముగా చేయువానిలో సతి ముఖ్యమైనది ధ్రువాగానము. . దీనిక వసరమగు గాంధర్వమును తెలిసికొనుటకు లక్షణప్రయోజనములు ధ్రువావిధాన సందర్భ మున చెప్పబడగలవని భావము.<noinclude><references/></noinclude> 9cjnhr0i38iy4256pi7wi0eplyi4hwd 104 255512 616477 2026-11-12T04:42:32Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '162 నాట్యశాస్త్రమ్ ఆ. 8 చతుష్పదా భవేత్సాతు చతురశ్రా తధైవచ చతుర్భి స్సన్నిపాతైశ్చ త్రిలయా త్రియతి స్తధా. పరాశర ణయ స్త్రయపవచ జార్యౌచైవహీ విశ్లోకా స్తాంశ తాలేని యోజయేత్. 61 62 గీత...' 616477 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>162 నాట్యశాస్త్రమ్ ఆ. 8 చతుష్పదా భవేత్సాతు చతురశ్రా తధైవచ చతుర్భి స్సన్నిపాతైశ్చ త్రిలయా త్రియతి స్తధా. పరాశర ణయ స్త్రయపవచ జార్యౌచైవహీ విశ్లోకా స్తాంశ తాలేని యోజయేత్. 61 62 గీతక వర్ధమానములను ప్రయోగించి, గీతకమైన తర్వాత ఉత్థాపనీ ధ్రువాగానము నాలాపించవలెను. ఉత్థాపనీధ్రువలో రెండు, నాలుగు, ఎనిమిది, పదకొండు అక్షరములు గురువులు, శేషించినవి లఘువులుగా నుండును. ఒక్కొక్క పాదమునకు పదకొండు అక్షరము లుండును. ఇట్టి పాదములు నాలుగు. ఇచట చంచత్పుట తాళము ప్రయుక్తమగును. ప్రతి పాదాంతమున సన్ని పాతముండుటచే నాలుగు సన్ని పాతలుండ గలవు. ద్రుతాదులగు లయలు మూడు, స్రోతోగతాదులగు యతులు మూడును కలవు. గాన క్రియాభ్యాసమందలి ఆవృత్తులు నాలుగుండును. సమపాణి, అవరపాణి, ఉపరిపాణి అని మూడుండును. ఈ విధమైన ఉత్థాపనీ ధ్రువ విశ్లోక మనబడు వృత్తజాతిలోనిది. దీనిని తాళముతో ప్రయోగించవలెను. శమ్యాతు ద్వికలా కార్యా తాలో ద్వికల వచ లఏవచ పున శ్చైకకలా శమ్యా సన్నిపాతః కలాత్రయమ్. ఏన మష్టకలః కార్యః శన్ని పాతో విచక్షణై: చత్వారః సన్నిపాతాశ్చ పరివర్తః స ఉచ్యతే. పూర్వం స్థితలయః కార్యః పరివర్తో విచక్షణైః తృతీయే సన్నిపాతేతు తస్య భాండ గ్రహో భవేత్. ఏకస్మిక్ పరివర్తేతం గతే ప్రాప్తి ద్వితీయ కే కార్యం మధ్యలయే తత్తైః సూత్రధార ప్రవేశనమ్. ... 63 64 65 66 ఉత్థాపనీధ్రువను తాళముతో ప్రయోగించవలెను. తాళమిచట శమ్యా అను విశేష నామము కలది. ఇది ద్వికల. కలా శబ్దము అక్షరమార్గమును నిర్దేశించునది. తాళమును ద్వికలగా చెప్పి, శబ్దపాతగతమైన హస్తమును నిర్వర్తింపచేయవలెను. తర్వాత ఏకకలతో శమ్యా సనుసంధించగా మూడు కలలతో సన్నిపాతము రాగలదు. కాగా నిష్క్రమశమ్యలను కుడిచేతితోను, నిస్త్రామతాళములను ఎడమచేతితోను, ఆ తర్వాత కుడిచేతితో శమ్యను ప్రయోగించగా రెండింటితోను ప్రవేశ నిషా మ సన్నిపాతలు రాగలవు.<noinclude><references/></noinclude> 8n3q2ilsjf43k0hfpt3wfr06xkh4uvf 104 255513 616478 2026-11-12T04:42:41Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'ఆంధ్రభారతీ పుష్పాంజలిం సమాదాయ రణా మంగల సంస్కృతాః శుద్ధవస్త్రాః శ్రీ సుమనస స్తథా చాద్భుత దృష్టయః. స్థానంతం వైష్ణవం కృత్వా సౌష్ఠవాంగ పురస్కృతమ్ దీక్షితాః శుచయశ్చైవ ప్రవి...' 616478 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>ఆంధ్రభారతీ పుష్పాంజలిం సమాదాయ రణా మంగల సంస్కృతాః శుద్ధవస్త్రాః శ్రీ సుమనస స్తథా చాద్భుత దృష్టయః. స్థానంతం వైష్ణవం కృత్వా సౌష్ఠవాంగ పురస్కృతమ్ దీక్షితాః శుచయశ్చైవ ప్రవిశేయుః సమం త్రయః. భృంగార జర్జరధరౌ భవేతాం పారిపార్శ్వ మధ్యేతు సూత్రభృత్తాభ్యాం నృతః పంచవదీం వ్రజేత్. 67 89 68 69 163 రక్షా మంగళ శ్లోకాదులచే సంస్కృతులై, తెల్లని వస్త్రములను ధరించి, శోభన మనస్కులై, 'అద్భుతదృష్టులతో, శుచిగలవారై, దీక్షితులై, సూత్రధారుడు, ఇరువురు పారి పార్శ్వకులు ప్రవేశించవలెను. పారిపార్శ్వకులలో ఒకడు శౌచార్థము భృంగారము, మరొకడు విఘ్ను శాంతికై ధ్వజమును తీసికొనగా సూత్రధారుడు పుష్పాంజలియై వచ్చును. వీరు సౌష్ఠవాంగ పురస్కృతమగు వైష్ణవస్థానమున నిలువవలెను. రెండు పాదములకు మధ్య ఇరువది రెండున్న ర అంగుళముల దూరముండగా, ఒక పాదము సమముగా నుండి, రెండవది ప్రక్కగా త్రికోణాకార మున నుండ, జంఘము కుంచించబడగా కలుగు సౌష్ఠవాంగముతో నుండునది వైష్ణవస్థానకమని ముందు పదవ అధ్యాయమున చెప్పబడగలదు. ' పారిపార్శ్వకులిరువై పుల నుండగా వారితోబాటు సూత్రధారుడు ఐదడుగులు వేయ వలెను. ఈ కృత్యమునకు ప్రయోజనము క్రింది శ్లోకములో గలదు. పారో పదాని పంచ గచ్ఛేయుః బ్రహ్మణో యోజనేచ్ఛయా సూచీం వామపదం దద్యా ద్విషేపం దక్షిణేనచ. త్రితాలాంతర విష్కంభ ముల్టి పే చ్ఛరణం శనైః శ్వేతా మోర్థితం చైవ తన్మధ్యే పాతయేత్సువః. ఏవం విష్ణుపదీం కృత్వా నూత్రధారః సహేతరైః సూచీ వామపదం దద్యా ద్విషేపం దక్షిణేవచ.. నాట్యమండపమున మధ్యగా పద్మోపవిష్టుడైన బ్రహ్మ నా కేగదలచి సూత్రధారుడు పారిపార్శ్వకులతో ఐదడుగులు వేయవలెను. సూచీప్రయోగమును, కుడిపాదముతో విశేపమును చేయవలెను. కుంచిత 70 71 72 దేశమున పాదముతో, "పాదమును ఎత్తి జానువువరకు పైకీ ప్రసారించి, మొదటి పాదాగ్రభాగమును వెనుకవైపున క్రిందకు వేయుటయే సూచీ యనబడును. హస్తముయొక్క వ్యావర్తన కాలము పాదమునకు బహిర్నిష్క్రమణ అక్షణముగా చూపుట విశేష మనబడును.<noinclude><references/></noinclude> n06hwzcgcev9k1mg6i69k3ws2b77vb0 104 255514 616479 2026-11-12T04:42:50Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '164 నాట్యశాస్త్రమ్ రంగపీఠస్య మధ్యేతు స్వయం బ్రహ్మా ప్రతిష్ఠితః. తతః సలలితై రాస్తే రభివంద్యః పితామహః వంద నాన్యథ కార్యాణి త్రీణి హస్తేన భూతలే. శాల ప్రకర్ష హేతోశ్చ పాదానాం ప్...' 616479 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>164 నాట్యశాస్త్రమ్ రంగపీఠస్య మధ్యేతు స్వయం బ్రహ్మా ప్రతిష్ఠితః. తతః సలలితై రాస్తే రభివంద్యః పితామహః వంద నాన్యథ కార్యాణి త్రీణి హస్తేన భూతలే. శాల ప్రకర్ష హేతోశ్చ పాదానాం ప్రవిభాగతః 78 74 రంగ పీఠ మధ్యమున బ్రహ్మయే స్వయముగా ప్రతిష్ఠింపబడియుండుట చే నీ బ్రాహ్మ ముడలమున అంజలిలో నున్న పూవుల నుంచవలెను. తర్వాత లలితహస్తములతో బ్రహ్మకు నమస్కరించవలెను. భూతలమున మూడు నమస్కారములను చేయవలెను. కాల పరిమా ణాంతరము నాశ్రయించి నృతహ ప్రకరణముల ప్రయోగముతో సమస్కారము విధింపబడినది. సూత్రధార ప్రవేశాద్యో వంద నాభినయానుగః . 75 సూత్రధారుడు ప్రవేశించుటచే వండ నాభినయములు వచ్చుచున్నవి. సూత్రధారుడు ప్రవేశించి, ఐదడుగులు వేసి, పూల సర్పించి, మూడు నమస్కా-రములను చేయవలెను. ఇది ముప్పది రెండుకళలలో జరుగును. పంచపదీగమనమైన తర్వాత ఎన్ని కళలు మిగిలిన మ్రో, అంత కాలము వ్యావర్తిత పరివర్తితాదికరణములతో ఉద్వృత్త నలినీ పద్మకోశాది నృత్తహస్తములు నవలంబించి లలితాత్మకముగా మూడు నమగ్కారములను చేయవలెనని భావము. ద్వితీయః పరివర్తస్తు కార్యో మధ్యలయాశ్రితః తతఃపరం తృతీయేతు మండలస్య ప్రదక్షిణమ్ . భవే దాచమనం చైవ జర్జర గ్రహణం తథా ఉత్థాయ మండలాత్తూర్ణం దక్షిణం పద ముద్ధరేత్. వైధంతేనైవ కుర్వీత విక్షేపం వామకేనచ పునశ్చ దక్షిణం పాదం పార్శ్వసంస్థం సముద్ధరేత్. తతశ్చ వామవేదస్తు విశేపో దక్షిణస్యచ 76 77 78 మధ్యలయలో జరుగును. ద్రుతలయలో మూడవ ఆనృత్తియందు జరుగవలసిన కార్మిక లాపము నిక చెప్పుచున్నాడు. నవపద్మదళాకారమున రంగ మధ్య మునగల మండలమునకు ప్రదక్షిణము చేసి, ఆచమనమొనరించి, ధ్వజమును తీసికొనవలెను. జానువులను శిరస్సును వంచి భూశ్లేషపర్యంతము అభివాదన చేసి కుడిపాదము సూచీ విద్ధముగా ఎత్తవలెను. ఎడమపాదముతో విక్షేపము చేయవలెను. అనగా రెండవకాలి మడమవెనుక పాదము నుంచ వలెను. మరల ప్రక్కనున్న కుడిపాదముతో పార్శ్వశ్రాంతి బారీ విధానము నాచరింపవలెను. తపై మరల కుడిపాదమును సూచీ విద్ధముగను, కుడిపాదమును విక్షేపముగను చేయపలెను. ఇత్యనేన ప్రకారేణ సమ్యక్క ృత్వా ప్రదక్షిణమ్ భృంగారభృత మాహూయ శౌచం చాపి సమాచరేత్ యథాన్యాయంతు క ర్తవ్యా హ్యాచమనక్రియా, ఆత్మప్రోవ,నేక హది క ర్తవ్యంతు యథాక్రమమ్ 79 80-<noinclude><references/></noinclude> 3m4u6j9itpb1o6r6nll4obzque71er8 104 255515 616480 2026-11-12T04:42:58Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '42] ఆం ధ్ర భార తీ 165 ఈ ప్రకారముగా ప్రదక్షిణమును చక్కగా గావించి, ప్రదక్షిణభ్రమణమున తూప్లీం భావముగా భృంగారమును తీసికొనియున్న పారిపార్శ్వకుని పిలచి ఆచమనమును చేయించవలెను; విధి...' 616480 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>42] ఆం ధ్ర భార తీ 165 ఈ ప్రకారముగా ప్రదక్షిణమును చక్కగా గావించి, ప్రదక్షిణభ్రమణమున తూప్లీం భావముగా భృంగారమును తీసికొనియున్న పారిపార్శ్వకుని పిలచి ఆచమనమును చేయించవలెను; విధిప్రకారము ఆచమనము చేసినతర్వాత ఉదకములతో ఆత్మప్రోక్షణ మెనర్పవలెను. ఇది శౌచమనబడు రెండవ కృత్యము. ప్రయత్నకృత శౌచేన సూత్రధారేణ యత్నతఃః సన్నిపాతే సమంగ్రా హె్యూ జర్జరో విఘ్న జర్జరః ప్రదక్షిణాద్యో విజ్ఞేయో జర్జరగ్రహణాంతక ః: తృతీయః పరివర్తస్తు విజ్జేయోనై ద్రుతేలయే 81 82 ఇక తృతీయకర్మ చెప్పబడుచున్నది. ప్రదక్షిణ సమయమున నాల్గవలవృత్తికి ముందు విఘ్నములను నశింపజేయు ధ్వజమును ప్రయత్నపూర్వకముగా శుచియైన సూత్రధారుడు గ్రహించవలెను. ఈ మూడ వఆవృ తి ద్రుతలయలో జరుగును. గృహీత్వా జర్జరం త్వష్టా కలాజవ్యం ప్రయోజయేత్ . వామ వేధం తతఃకుర్యా ద్విక్షేపం దక్షిణస్యచ తతః పంచపదీంచైవ గచ్ఛేత్తు కుతపోన్ముఖః. వామనేధస్తు తత్రాపి విశేపో దక్షిణస్యతు జర్జరగ్రహణా ద్యోఒయం 'కుతపో నిగమాంతకః, చతుర్ధః పరివర్తస్తు కార్యో ద్రుతలయేపునః 83 84 85 జర్ణరపూజకు నాలుశ్లోకములు మూడవ అధ్యాయమున చెప్పబడినవి. ఈ శ్లోకములతో పడు ధ్వజమును మొదటి ఎనిమిదికళలలో గ్రహించి, ఎడమపాదమును సూచీ విద్ధము గను, కుడిపాదమును విశేషముగను చేయవలెను. వాద్యవిశేషములకున్ము మ్మఖుడై ఐదడుగులు వేయవలెను. అప్పుడచ్చటకూడ ఎడమపాదమును సూచీ విద్దముగను, కుడిపాదములో విక్షేప మును ప్రయోగించవలెను. ధ్వజముతో వాద్యముల వద్దకు వచ్చుటకు ఇరువదినాలుగు కళల ' కోలము కావలెను. ఈ నాల్గవఆవృత్తికూడ ద్రుతలయముననే జరుగును.<noinclude><references/></noinclude> adwvv9cg8args6bakse1lzif7vhpf6e 104 255516 616481 2026-11-12T04:43:07Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '166 నాట్యశాస్త్రమ్ ఏవ ముస్థాపనం కార్యం తతశ్చ పరివర్తనమ్. 88 ఈవిధముగా ఉత్థాపనమైనతర్వాత పరివర్తనమును గావించవలెను. నాట్యము స్థాపితము కాగా తదనంతర ప్రక్రియను చెప్పబోవుచున్నాడ...' 616481 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>166 నాట్యశాస్త్రమ్ ఏవ ముస్థాపనం కార్యం తతశ్చ పరివర్తనమ్. 88 ఈవిధముగా ఉత్థాపనమైనతర్వాత పరివర్తనమును గావించవలెను. నాట్యము స్థాపితము కాగా తదనంతర ప్రక్రియను చెప్పబోవుచున్నాడు. చతురశ్రం లయే మధ్యే సన్ని పాతై, రథాష్టభిః యస్యాం లఘుని సర్వాణి కేవలం నైధనం గురు. భవేదతి జగత్యాంతు సా ధ్రువా పరివర్తనీ 89 చతురశ్రతాళముతో నున్న ధ్రువాయోగముచే పరివర్తనము చతురశ్రమగుచున్నది. నాల్గుపాదములుగల ధ్రువాగానమున సన్నిపాతాష్టక ము రాగలదు. ఇది మధ్యలయలో ప్రయో గించ బడును. అతిజగతి ఛందమున, అంత్యాక్షరము గురువుకాగా, శేషించిన అక్షరములు లఘువులు కాగా, పాడబడునది పరివర్తనీధ్రువ యగును. అతిజగతి ఛందమున పాదమునకు పదమూడు అక్షరము లుండును. వార్తికేనకు మార్గేణ వాద్యేనానుగ తేనచ. లలితైః పాదవిన్యాసై ర్వంద్యా దేవా యథాదిశమ్ ద్వికలం పాదపతనం పాదచార్యాం గతం భవేత్. వామపాదేన వేధస్తు క ర్తవౌ్యూ నృత్తయో కృభిః ద్వితాలాంతర నిష్కంభో విక్షేపో దక్షిణస్యచ. 90 91 92 చతుర్మాత్రాత్మకమగు మార్గమున వాద్యము లాలాపింపబడుచుండగా ఆ యా దిక్కు లలో గల దేవతలను లలితములైన పాదవిన్యాసములతో నమస్కరింపవలెను. భూచారినిగాని ఆకాశచారినిగాని ప్రయోగించినచో రెండుకళలకాలములో పాదపతనము జరుగవలెను. అనగా ఒక పొదము పైకి ఎత్తబడగా, రెండవది క్రింద పడును. ఎడమపాదమును సూ చీ విద్ధముగా ప్రయోగించి, పదునెన్మిది అంగుళముల అవధిగల కుడిపాదమును విక్షేపింపవలెను. తతః పంచపదీం గచ్ఛే దతిశ్రాంతైః సదై రథ తతో భివాదనం కుర్యా దేవతానాం యథాదిశమ్. వందేత ప్రథము పూర్వాంధిశం శక్రాధిదైవతామ్ ద్వితీయాం దక్షిణామాళాం వందేత యమదైవతామ్. పశ్చిమామాళాం తతో వరుణదైవతామ్ P చతుర్థీ ముత్తరామాశాం వందేత ధనదాశ్రయామ్. దేశాంతు వందనం కృత్వా వామవేదం ప్రయోజయేత్ దక్షిణేవత క ర్తవ్యం విశేప పరిష ర్తనమ్. 93 94 95 96 అతిశ్రాంత చారీగమనమున ఐదడుగులను వేసి ఆ యా దిక్కులలో గల దేవతలకు వరుసగా నమస్కారములను చేయవలెను. మొదట, ఇంద్ర దేవతాళనుగు తూర్పు దిక్కును నమస్కరించు 'వలెను. తర్వాత యమదైవత్యమగు దక్షిణమున, వరణ దేవత్యమగు దేవతాకమగు ఉత్తరమున నమస్కా కుబేర<noinclude><references/></noinclude> jzasl4zruetsc8dqdgiei88c0r0a2n8 104 255517 616482 2026-11-12T04:43:16Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'ఆంధ్ర భారతీ 167 కుడిపాదమును విక్షేపపూర్వకమగు పరివర్తనమును చేయవలెను. ఉత్తరాభిముఖుడుగా నిలచి పరివ ర్తనముచేసి తూర్పుదిక్కునకు తిరుగునని భావము. ప్రాఙ్ముఖస్తు తతః కుర్యాత్ ప...' 616482 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>ఆంధ్ర భారతీ 167 కుడిపాదమును విక్షేపపూర్వకమగు పరివర్తనమును చేయవలెను. ఉత్తరాభిముఖుడుగా నిలచి పరివ ర్తనముచేసి తూర్పుదిక్కునకు తిరుగునని భావము. ప్రాఙ్ముఖస్తు తతః కుర్యాత్ పురుష స్త్రీ నపుంసకైః త్రిపదీం సూత్రభృ ద్రుద్ర బ్రహ్మో పేం ద్రాభి వాదనమ్. దక్షిణంతు పదం పుంసో వామం స్త్రీణాం ప్రకీర్తితమ్ పునర్దక్షీణ మేనస్యా న్నా ఖ్యాతి ప్తం నపుంసకమ్. 97 98 తూర్పు దీక్కునక భీముఖుడై సూత్రధారుడు రుద్ర, బ్రహ్మ, విష్ణువులకు పుంస్త్రీ నపుంసక భేదములతో కూడిన త్రిపదీరూపమైన అభివాదనమును చేయవలెను. పురుషులకు కుడిపాదము, స్త్రీలకు ఎడమపాదము, కొంచెమెత్తిన కుడిపాదము నపుంసకులకని తెలియనగును. స్త్రీ ప జనార్దనమ్ పరివ ర్తనీధ్రువాగానమున కుడిపాదముతో శివునకు, ఎడమపాదముతో విష్ణువునకు నమస్కారములు చేయబడవలెను. కేవలం యస్యాం లఘుని కార్యాణి నైధనం గురు. సాత్వతి జగత్యాంహి సా ధ్రువా పరివర్తనీ 99 పాదమునకు పదమూడు అక్షరములు గల అతిజగతి ఛందమున, అంత్యాక్షరముమాత్రమే గురువుగానుండి, శేషించినవి లఘువులైన న నది పరివర్తనీధ్రువ యనిపించుకొనును. నపుంసక పదేనాపి తధైవాంబుజ సంభవమ్. కొద్దిగా ఎత్తిన పాదముతో బ్రహ్మకు సమస్క రింపవలెను. పరివర్తన మేపంస్యా త్తస్యాంతే ప్రవి శేత్తతః చతుర్థకారః పుష్పాణి ప్రగృహ్య విధిపూర్వకమ్. యథావ త్తేన కర్తవ్యం పూజనం జర్జరస్యతు కుతపఫ్యచ సర్వస్య సూత్రధారస్య చైవహి. తస్య భాండసమః కార్య _సక్షైర్గతిపరిక్రమః న తత్ర గానం కర్తవ్యం తత్రస్తోభక్రియా భవేత్, రకార పూజాంతః స కృత్యాంతతో. 100 101 108 108<noinclude><references/></noinclude> h73qp8dnsoec2yju7lwb8qa0vvp3l69 104 255518 616483 2026-11-12T04:43:24Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '168 నాట్య శాస్త్రమ్ ఆ శి తతో గేయావకృష్ణాతు చతురశ్ర స్థితా ధ్రువా. గురుప్రాయాతు సా కార్యా తథాచై వార్ధపాణికా స్థాయి వర్ణాశ్రమోపేతా కలాష్టక వినిర్మితా. చతుర్థం పంచమంచైవ సప్తమ...' 616483 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>168 నాట్య శాస్త్రమ్ ఆ శి తతో గేయావకృష్ణాతు చతురశ్ర స్థితా ధ్రువా. గురుప్రాయాతు సా కార్యా తథాచై వార్ధపాణికా స్థాయి వర్ణాశ్రమోపేతా కలాష్టక వినిర్మితా. చతుర్థం పంచమంచైవ సప్తమం చాష్టముతథా లఘూని సా దే పంక్ష్యాంతు సావకృష్ణా ధ్రువా స్మృతా. 104 105 106 మొదటి తొమ్మిది గుర్వక్షరములతో నున్నది, అర్ధపాణికమైనది, స్థాయివర్ణములగు సమస్వరములతో కూడినది, ద్విక ల చంచత్పుటాది క లాష్టకములో నిర్మించబడినది, విలంబిత లయగలది, నాలుగుపాదములు కలదియు నగు ధ్రువను గేయావకృష్ణ యందురు. దశాక్షర ముల మెక పాదమునకు కలియున్న పంక్తి ఛందమున నాలుగు, ఐదు, ఏడు, ఎనిమిది అక్షరములు లఘువులైయున్న నది అవకృష్ణాధ్రువా అనబడును. • సూత్రధారః పఠేత్తత్ర మధ్యమం స్వర మాశ్రితః నాందీం పదై ర్ద్వాదశభి రష్టభి ర్వా వ్యలంక ్కృతమ్. “నమోస్తు సర్వదేవేభ్యో ద్విజాతిభ్యః శుభంతథా జితం సోమేనవై రాజా శివం గోబ్రాహ్మణాయచ, బ్రహోత్తరం తథైవాస్తు హతా బ్రహ్మద్విన స్తధా ప్రశాంస్వేమాం మహారాజః పృధివీంచ ససాగరామ్. రాష్ట్రం ప్రవర్ధతాంచైన రంగస్యాశా సమృద్ధ్యతు ప్రేకర్తు ర్మహాణ ధర్మో భవతు బ్రహ్మభావితః. కావ్యకర్తు ర్యశశ్చాస్తు ధర్మశ్చాపి ప్రవర్ధ తామ్ ఇజ్వయా చానయా నిత్యం ప్రియంతాం దేవతా "ఇతి. 107 108 109 110 111<noinclude><references/></noinclude> lc8io982ty91j77f7yqpus8fry1r4pr 104 255519 616484 2026-11-12T04:43:38Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '43] ఆ ం ధ్ర భారతీ ఏవం నాందీ విధాత వ్యా యధావ లక్షణాన్వితా తత శుృష్కా పకృష్టాస్యా జ్జర్జరశ్లోక దర్శికా.. నవగుర్వక్షరాణ్యాదౌ షడ్లఘూని గురుత్రయమ్ శుష్కా వకృష్ణాతు భవేత్కలాహ్యష...' 616484 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>43] ఆ ం ధ్ర భారతీ ఏవం నాందీ విధాత వ్యా యధావ లక్షణాన్వితా తత శుృష్కా పకృష్టాస్యా జ్జర్జరశ్లోక దర్శికా.. నవగుర్వక్షరాణ్యాదౌ షడ్లఘూని గురుత్రయమ్ శుష్కా వకృష్ణాతు భవేత్కలాహ్యష్టా ప్రమాణతః. యథా --- దిగే దిగే ఝూ ఝూ జంబుక కలితక తే తేజః' 113 114 169 ఈ రీతిగా లక్షణాన్వితమైన నాందీ ప్రయోగము పూర్తిశాగా ధ్వజస్తుతికి దారితీయు శుష్కా వకృష్ణప్రయోగము జరుగవలెను. ఇందు తొమ్మిది గుర్వక్షరములు, తర్వాత ఆరు లఘువులు, ఆపై మూడు గురువులు నుండును, 'దిగే దిగే ఝూ ఝూ జంబుక కలితక తే తేజాః' అనునది శుష్కా నకృష్ణ కుదాహరణము. ఇచట గల అక్షరము లన్నియు అర్థరహిత ములే. ఇది అష్టక ళాత్మకమైన ప్రమాణము గలది. కృత్వా శుష్కా-వకృష్టాంతు యథావ ద్విజస త్తమాః. తత్ర శ్లోకం పఠే దేశం గంభీర స్వర సంయుతమ్ దేవస్తోత్రం పురస్కృత్య యస్య పూజాప్రవర్తతే. రాజ్ఞోవా యశ్ర భ క్తిః స్యా దధవా బ్రాహ్మణ స్తవమ్ గదిత్వా జర్జరశ్లోకం రంగద్వారేచ యత్స్మృతమ్ పఠేదవ్యః పునఃశ్లోకం జర్జరస్య ప్రకాశకమ్ 3 115 116 117 విధిపూర్వకముగా శుష్కా వకృష్టను ప్రయోగించి గంభీరస్వరముతో దేవతాపూజ జరుగుచున్నది గనుక దేవతాస్త్రోత్రవిషయకమగు కము నొకదానిని పఠించవలెను. ఈ శ్లోకముద్వారా రంగద్వారమను నంగము ప్రయుక్తమగును. రాజునకు భ క్తి గల దేవతాస్తోత్ర మునుగాని, బ్రాహ్మణ స్తవమునుగాని పఠించవచ్చును. జర్జరమనబడు ధ్వజమును గూర్చిన శ్లోకమును రంగ ద్వారాంగమున పఠించి, మరల ధ్వజము సభివ్యక్తముచేయు మరొకశ్లోకము నుచ్చరించవలెను. జర్జరం నమ త్వాతు తత శ్చారీం ప్రయోజయేత్. పారిపార్శ్వక యోశ్చ స్యాత్పశ్చిమే నావ సర్పణమ్ అడ్డితా చాత్ర కర్తవ్యా ధ్రువా మధ్యలయాన్వితా: చతుర్భిః సన్నిపాతైశ్చ చతురశ్రా ప్రమాణతః . ఆద్య మంత్యం చతుర్దంచ పంచమంచ తథా గురు. 118 119 120<noinclude><references/></noinclude> 2t6iwl6kqkynijy06vt4ggrzejk6dwr 104 255520 616485 2026-11-12T04:43:47Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '10 కాటు శాస్త్రమ్ 9. 1 అప్పుడు మధ్యలయలో అర్థితా 'ధ్రునాగాన -నము వినియోగింపబడవలెను. చంచత్పుట తాళమున నాలుగు పాదములతో నున్నదీ ధ్రువ. ఇందు ఆద్యక్షరము, అంత్యాక్షరము, నాలుగు ఐదక్షరమ...' 616485 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>10 కాటు శాస్త్రమ్ 9. 1 అప్పుడు మధ్యలయలో అర్థితా 'ధ్రునాగాన -నము వినియోగింపబడవలెను. చంచత్పుట తాళమున నాలుగు పాదములతో నున్నదీ ధ్రువ. ఇందు ఆద్యక్షరము, అంత్యాక్షరము, నాలుగు ఐదక్షరములు గురువులు శేషించినవి లఘువులు. ఇచట పాదమునకు ఏ.కునుండి పది వరకు అక్షరము లుండవచ్చును. కాని ప్రతిపాదమున అక్షరసంఖ్య ఒకేవిధముగా నుండవలెను. పూర్వము శివుకుమాదేవితో నాట్యము చేసిన వేళ అడితాచారీ విధానము ప్రయోగించబడినది. ఆ ప్రయోగము ననుసరించి దీని లక్షణము చెప్పబడుచున్నది. _ కృత్వావహిత్థం స్థానంతు వామం చాధోముఖం భుజమ్. చతురశ్ర మురః కార్య మంచితశ్చాపి మ స్తకః నాభిప్రదేశే విన్యస్య జర్జరంచ తులాధృతమ్., వామపల్లవహ సేన పాదై స్త్రాలాంతరస్థితై 8 గచ్ఛే ల్పించపదీంచైన సవిలాసొంగ చేష్టి తెని, 122 123 23 124 మొదట అవహిత్థస్థానకమును ప్రయోగించవలెను. ఇది స్త్రీ స్థానకము. కుడిపాదమును త్రికోణాకారముగా నుంచి, ఎడమపాదమును సమముగా నుండునట్లు అపసృతము చేసి, రెండు పాదములకు మధ్య తొమ్మిమిది అంగుళముల దూరము నుంచవలెను. త్రికోణాకృతితో నున్న పాదమును కొంచెముగా పైకి ఎత్తి యుంచవలెను అప్పుడు కుడిచేతిని లతా హస్తముగా పట్టి, ఎడమచేతిని నితంబమున నుంచినచో అని హితస్థానక మగును రొమ్మును చతురశ్రముగా నుంచి, వంగిన మస్తకముతో నుండగా కుడి చేతిని కీటకాముఖముగా పట్టి న నాభి. పదేశమున త్రానువలె జర్జరమును చూపవలెను. పతాక రూపమున నెడమచేతిని పల్లవింపజేసి, రెండు పాదములు తాళగతంలకు సరిపడునట్లుగా విలానముతో కూడిన ఆనయన చేష్టలతో ఐదడు గులు వేయవలెను. వామనేధస్తు కర్తవ్యూ విశేపో దక్షిణస్యచ సంయ పఠే విచక్షణ చారీశ్లోకం గదిత్వాతు కృత్వాచ పరివ ర్తనమ్ తై రేవచ పదైః కార్యం. పశ్చిమే నాపసర్పణ్యమ్ | పారి పార్శ్వక హస్తేతు న్యస్య జర్జగ ముత్తమమ్ మహచారీం తతశ్చైవ ప్రయుంజీత యథావిధి. 125 126 12'<noinclude><references/></noinclude> njpxdbr4gsk91xwoh167mh4iwfsnat4 104 255521 616486 2026-11-12T04:43:55Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'ఆంధ్ర భారతీ ఆద్యం చతుర్ధ మంత్యంచ సప్తము దశమం గురు లఘు శేషం ధ్రువా యోగే త్రైష్టుభే చరణే యధా. "పాద తలాహతి పాతిత శైలం క్షోభిత భూత సమగ్ర సముద్రమ్ .129 171 . తాండవ నృత్త మిదం ప్రలయాంతే...' 616486 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>ఆంధ్ర భారతీ ఆద్యం చతుర్ధ మంత్యంచ సప్తము దశమం గురు లఘు శేషం ధ్రువా యోగే త్రైష్టుభే చరణే యధా. "పాద తలాహతి పాతిత శైలం క్షోభిత భూత సమగ్ర సముద్రమ్ .129 171 . తాండవ నృత్త మిదం ప్రలయాంతే పాతు జగత్సుఖదాయి హరస్య". 190 ద్వికళతో చంచత్పుటమున, అష్టక లాప్రమాణాత్మకముగా, నాలుగు సన్నిపాతలతో, ద్రుతలయాన్వితమై ఈ ధ్రువ ఉండవలెను. ఈ ధ్రువాపాదమునకు పదకొండు అక్షరములుండును. ఇందు ఒకటి, నాలుగు, ఏడు, పది, పదకొండు అక్షరములు గురువులు, శేషించినవి లఘువులు. అనగా పం క్లీకి మూడు భగణములు, రెండు గురువులు ఉండును. ఈ లక్షణములతో కూడిన ఉదాహరణ ఇవ్వబడినది. “పాదతలపు దెబ్బచే పడిన కొండయు, క్షోభిల్లిన భూతములన్నిటితో కూడిన సముద్రమును కలిగి, జగత్తునకు సుఖమునెసగు హరుని తాండవనృత్తము ప్రళయాం తమున రక్షించుగాక!" అని ఉదాహరణ శ్లోకములోని భావము. ఫౌండోన్ముథేన కర్తవ్యం పాదవిక్షేపణం తతః సూచీంకృత్వా పునః కుర్యా ద్విక్షేప పరిశ ర్తనమ్. అతిశ్రాంతిః ఫలలితైః పాదై తలయాన్వితే! త్రితాలాంతర ముళ్లే పై ర్గచ్ఛే త్పంచపదీం తతః. తత్రాపి నామచేధిస్తు విశేపో దక్షిణస్య చ తై రేవచ పదైః కార్యం : ప్రాఙ్ముఖే నావసర్పణమ్. 131 182 133 తర్వాత ఖాండోనుఖుడై పాదవిక్షేపణమును చేయవలెను. సూచీవిద్దముగా ఎడమపాద ముకు ప్రయోగించి, కుడిపాదమున విశేషపూర్వకమగు పరివర్తనమును చేయవలెను. సుందర, ములై, లలితాశ్మకములై న అతిశ్రాంత ఛారీపాదములను ద్రుతలయసహితములుగా ప్రయోగించి, తిశ్రజాతి'తాళమున ఐదడుగులు వేయవలెను. అప్పుడు ఎడమకాలిని సూచీవిద్ధముగను, కుడి కాలితో విశేషమును మరల ప్రయోగించి అదే అడుగులతో తూర్పున కభిముఖుడై వెనుక వలెను.<noinclude><references/></noinclude> 0klsvo1p3ru9jvplkl2pgeojgemrgkf 104 255522 616487 2026-11-12T04:44:03Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '172 నాట్యశాస్త్రమ్ ఆ. x తయో రాగమనం కార్యం గానం నక్కుటకం బుధైః తధాచ భారతీ భేదే త్రిగతం సంప్రయోజయేత్ , 136 పారిపాల్శ్వకుల ఆగమనమును నర్తుటక దువాగానముతో ప్రయోగించవలెను, అప్పుడు భా...' 616487 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>172 నాట్యశాస్త్రమ్ ఆ. x తయో రాగమనం కార్యం గానం నక్కుటకం బుధైః తధాచ భారతీ భేదే త్రిగతం సంప్రయోజయేత్ , 136 పారిపాల్శ్వకుల ఆగమనమును నర్తుటక దువాగానముతో ప్రయోగించవలెను, అప్పుడు భారతీ వృత్తి భేదముగు త్రిగతము ప్రయోగించబడును. విదూషక స్వేకపదాం సూత్రధార స్మితావహామ్ అసంబద్ధ క ధాప్రాయాం కుర్యాత్క ధనికాంతతః : ప్రరోచనాచ కర్తవ్యా సిద్ధే మోూపనిముశ్రణమ్ రంగసిద్ధా పునఃకార్యం కావ్యవస్తు నిరూపణమ్. సర్వమేవ విధిం కృత్వా సూచీ వేధకృతై రధ సాదైరనావిద్ధగ తైర్ని ప్రావే. -మేయః సమం త్రయః ఏనమేష ప్రయో క్తణ్య' పూర్వంగో యధావిధి చతురశ్రో ద్విజశ్రేష్ఠ స్త్ర్యశ్రంవాపి నిబోధత. 137 138 139 140 విదూషకుడుగూడ నెక పాత్రయై సంభాషించుచుండగా సూత్రధారునకు స్మితము కలుగజేయునట్టి మెకానొక అసంబద్ధ కథానిక ను ప్రయోగించవలెను. సిద్ధమైన అర్ధముతో ప్రరోనననుకూడ ప్రయోగించవలెను. ఆపై రంగము సిద్ధించగా కావ్యవస్తువును నిరూపించ వలెను. ఈ విధముగా చేసి సూచీవిద్ధముగా పాదములను ప్రయోగించి, అనావిద్ధగతులతో ముగ్గురును నిష్క్రమించవలెను. ఈరీతిగా ప్రయోగించబడిన పూర్వరంగమును చతురశ్రమందుకు. చతురశ్రము, త్ర్యశ్రము, శుద్ధము, చిత్రము అని పూర్వరంగము నాలుగు విధములు. ఇక త్ర్యశ్రపూర్వ రంగమును గురించి చెప్పబోవుచున్నాడు. అయమేవ ప్రయోగః స్యా దంగా న్యేతానిచైవహి తాలప్రమాణం విడి ప్తం కేవలంతు విశేషకృత్. శమ్యాతు ద్విక లా కార్యా తాలో హ్యేకకల ప్రధా పునశ్చైక కలా శమ్యా సన్నీ పాతః కలాధ్వయమ్. అనేనహి ప్రమాణేన కలా తాల లయాన్వితః కర్తవ్యః పూర్వరంగస్తు త్రశ్రో౬ ప్యుత్థాపనాదిక ః. 141 142 143<noinclude><references/></noinclude> qytcjbr7ub5kgrmlazdbor51ya4bga0 104 255523 616488 2026-11-12T04:44:12Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '44] ఆంధ్ర భారతీ 173 పాదమునకు పన్నెండక్షరములుండ, అందు ఒకటి, నాలుగు, ఎనిమిది, పది, పన్నెండు ఆక్షరములు గురువులై మిగిలినవి లఘువులైన దానిని త్ర్యశ్రపూర్వరంగ మందలి ఉత్థాపనీ ధ్రువ యం...' 616488 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>44] ఆంధ్ర భారతీ 173 పాదమునకు పన్నెండక్షరములుండ, అందు ఒకటి, నాలుగు, ఎనిమిది, పది, పన్నెండు ఆక్షరములు గురువులై మిగిలినవి లఘువులైన దానిని త్ర్యశ్రపూర్వరంగ మందలి ఉత్థాపనీ ధ్రువ యందురు. వాద్యం గతి ప్రచారశ్చ ధ్రువా తాల సభైవచ సంక్షిస్తా న్యత్ర కార్యాణి త్ర్యశ్రనృత్త ప్రవేదిభిః వాద్య గీత సైమాణేన కుర్యా దంగి వి చేష్టితమ్ వి స్తీర్ణమధ సండి ప్తం ద్విప్రమాణ వినిర్మితమ్, హ స్త పాద ప్రచారస్తు ద్వికల: పరికీర్తితః చతురశ్రే పరావర్తే పాతాః స్యుః షోడశైనతు. త్ర్యశ్రే ద్వాదశ, పాతాస్తు భవంతి కరపాదయోః ఏతత్ప్రమాణం విజ్ఞేయ ముభయోః పూర్వరంగ యోః. 145 146 147 148 వాద్యము, గతిప్రచారము, ధ్రువా, తాళము అనువానిని త్యశ్ర పూర్వరంగమున్ సండీ స్తముగా ప్రయోగించబలెను. వాద్యగీతములు తీసికొని కాలపరిమితి ననుసరించి అంగ విన్యాసము ననర్పవలెను. ద్వికళాపరిమాణములో వీటి అన్ని టివి స్తీర్ణము సంక్షేపించబడును. హస్తసాద ప్రచారము రెండు కళలలో పూర్తికావలెను. పరావ ర్తనక్రియలో చతురశ్రమందు కరపాదముల పతనములు పదునారుండగా త్యశ్రమందు పన్నెండు మాత్రమే గలవు. ఈ ప్రమాణమున నీ రెంటికిగల భేదమును మరచిపోరాదు. కేవలం పరివ రైతు గమనే త్రిపదీ భవేత్ దిగ్వందనే పంచపదీ చతురశ్రే విధీయతే. ఆచార్య బుద్ధ్యాకర్తవ్య త్ర్యశ సప్లై ప్రమాణరః తస్మాన్న లక్షణం ప్రోక్తం పునరుక్తం భవేద్యతః. 149 150 దిగ్విందనమును చేయువేళ చతురశ్ర పూర్వరంగమున ఐదడుగులను వేయవలెను. "కాని త్ర్యశ్రమున మూడడుగులే విధించబడినవి. గురుముఖమున చతురశ్రమునకు త్ర్యశ్రమునకు గల భేదమును తెలిసికొని పైన చెప్పబడిన విధుల నన్నిటిని సక్రమముగా ప్రయోగించవలెను. ఈ రెంటియందును క్రమము, విధులు ఒకేరీతిగా నుండుటచే, పునరుక్తిని నివారించుటకై మరల లక్షణము నిచట చెప్పుట లేదని గ్రహించవలెను.<noinclude><references/></noinclude> l9sxkx49fplgsepmzhmb1igq75c1c9c 104 255524 616489 2026-11-12T04:44:35Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '174 ఈ నాల్గింటిలోను విశిష్టమైనది చిత్రపూర్వరంగము. ఈ చిత్రపూర్వరంగమున నాల్గవ అధ్యాయమున చెప్పబడిన కరణాంగహారములు వినియోగింపబడుచున్నవి. అంగహారములతో సమన్వితమై నకృష్ణ మొదలుగ...' 616489 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>174 ఈ నాల్గింటిలోను విశిష్టమైనది చిత్రపూర్వరంగము. ఈ చిత్రపూర్వరంగమున నాల్గవ అధ్యాయమున చెప్పబడిన కరణాంగహారములు వినియోగింపబడుచున్నవి. అంగహారములతో సమన్వితమై నకృష్ణ మొదలుగాగల ప్రశోచనాంత ప్రక్రియ ప్రయోగింపబడవలసి యున్నది. అందువలననే నీ చిత్రపూర్వరంగము నాట్యమునకు శ్రేష్ఠమైనదగుచున్నది. వృత్తే హ్యుత్థాపనే విప్రాః కృతేచ పరిన ర్తనే చతుర్ద కారడత్తాభిః సుమమోభి లంక ్కృ ఉదా తగానై ర్గంధర్వైః ప్రమాణతః దేవదుందుభయశ్చైవ నిన దేయు దదృశం తతః, مس 153 154 155 ఉత్థాపనీ ధ్రువతో ప్రయోగమైన తర్వాత, పరివర్తన జరుగగా, నాల్గవనటుకు వచ్చి చక్కని పూవులతో రంగము నలంకరింపజేయును. అప్పుడు గాయకులు ఉదా తగాశములను తాళలయాన్వితములుగా నాలాపించ, మాటి మాటికి దేవదుందుభులు మ్రోగగలవు. శుద్ధాః కుసుమమాలాభి ర్వికీరేయుః సమంతతః అంగహారైశ్చ దేవ్యస్తా ఉపనృ త్యేయు రగ్రతః. య స్తాండవ విధిః ప్రోక్తో నృత్తే పిండీ సమంతతః రంగహారైశ్చ న్యాసోపన్యాస నాందీపదానాం మధ్యేతు ఏకైకస్మిక్ పృథక్పృధక్ ప్రయోక్తవ్యూ విధిః సమ్య క్చిత్ర భావ మభీప్సుభిః. సంయుతః 156 157 తెల్లనివ స్త్ర ములను ధరించిన దివ్య స్త్రీలు పూలమాలలను వెదజల్లుచు, అంగహారము లను ప్రయోగించుచు రంగస్థలమున అగ్రభాగమున నృత్యము చేయుదురు. రేచకాంగహారము లతో, న్యాసోపన్యాసములతో కలసియున్న యే ఆకృతివిశేషములు తాండనవిధిలో చెప్పబడి నమోూ వాటినన్నిటిని నాందీ పదములమధ్య ఒక దానితర్వాత మెకదానిని చక్కగా ప్రయోగించ- వలెను. అప్పుడు చిత్రపూర్వరంగము సిద్ధించగలదు.<noinclude><references/></noinclude> a4uq3aeicwroj8na4sw33urw7qq94pn 104 255525 616490 2026-11-12T04:44:49Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '175 07 దివ్య స్త్రీలందరు తర్వాత సంత తులు కావలెను. రంగమునుండి దర్శకురాలు నిష్క్ర మించిన తర్వాత పూర్వరంగమున అంగముల నన్నిటిని ప్రయోగించగా చిత్రపూర్వరంగము పూర్తికాగలరు. కార్యో...' 616490 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>175 07 దివ్య స్త్రీలందరు తర్వాత సంత తులు కావలెను. రంగమునుండి దర్శకురాలు నిష్క్ర మించిన తర్వాత పూర్వరంగమున అంగముల నన్నిటిని ప్రయోగించగా చిత్రపూర్వరంగము పూర్తికాగలరు. కార్యో నాలి సంతో త న్య తగీత విధింప్రతి శీతవార్యేవ వృత్తేచ ప్రకృ తేదికి ప్రభంగళం. భేదో భవేత్ ప్రయో కౄణాం ప్రేక్షశాణాం తధైవచ ఖన్నానాం రఫభావేషు స్పష్టతా సూపజాయతే, తతః శేషప్రయోగిస్తు న రాగజనలో భవేత్ లక్షణేన వినా బాహ్యలక్షణా ద్వి సృతం భవేల్. 161 162 163<noinclude><references/></noinclude> o8cxs39c4fhy7glt7he67l3brtymlp9 104 255526 616491 2026-11-12T04:46:17Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '176 నాట్యశాస్త్రమ్ ఆ. * లతో నున్నది, చిత్రవృత్తులతో నలంకరించబడినదియు నగు గీతమును సూత్రధారుడు తెర వెనుకనిల్చి వాద్యములు తోడురాగా పాడవలెను, ఆశ్రావణావసానేచ నాందీం కృత్వా స సూ...' 616491 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>176 నాట్యశాస్త్రమ్ ఆ. * లతో నున్నది, చిత్రవృత్తులతో నలంకరించబడినదియు నగు గీతమును సూత్రధారుడు తెర వెనుకనిల్చి వాద్యములు తోడురాగా పాడవలెను, ఆశ్రావణావసానేచ నాందీం కృత్వా స సూత్రధృత్. పునః ప్రవిశ్య రంగంతు కుర్యాత్ ప్రస్తావనాం తతః 167 ఈ ఆశ్రావణావిధిలో చెప్పబడిన గీతమైన తర్వాత సూత్రధారుడు నాందీశ్లోకమును పఠించి, మరల రంగస్థలమును ప్రవేశించి ప్రస్తావనను ప్రయోగించవలెను. ప్రయుజ్య విధిపై వంతు పూర్వరంగం ప్రయోగతః. స్థాపకః ప్రవిశేత్తత్ర సూత్రధార గుణాకృతిః స్థానంతు వైష్ణవం కృత్వా సౌష్ఠవాంగ పురస్కృతమ్. ప్రవిశ్య రంగం తైరేవ సూత్రధారపడై రజేత్ 168 169 నాట్యప్రయోగవశమున విధిపూర్వకముగా పూర్వరంగమైన తర్వాత స్థాపకుడు ప్రవే శించవలెను. సకలరూపక వృత్తిని స్థాపింపజేయువాడు స్థాపకుడు. సౌమనస్యము, విస్మయము, అద్భుదృష్టి, ఆకృతివి శేషము అను సూత్రధారుని గుణములుమాత్రమే స్థాపక్కనకుండును. ఈ స్థాపకుడే సూత్రధారుడు. వెనుక చెప్పబడిన వైష్ణవస్థానకమును చక్కని అవయవ సన్ని వేశ ప్రయోగించుచు రంగమును ప్రవేశించి, సూత్రధారగమనమునకు చెప్పిన పదలక్షుణ ములతో నేగవలెను. ముతో స్థాపకస్య ప్రవేశేతు క ర్తవ్యా ర్థానుగా ధ్రువా. త్ర్యశ్రావా చతురశ్రావా తప్లై ర్మధ్యలయాన్వితా కుర్యా దనంతరం చారీం దేవ బ్రాహ్మణ శంసినీమ్. సువాక్యమధురై 8 శ్లో కై రా తాల లయాన్వి ఈ “ప్రసాద్య రంగం వీధివ త్కవేర్నా మచ కీర్తి యేత్ . 170 171 172 స్థాపకుడు ప్రవేశించి త్ర్యశ్రపూర్వరంగమునకు గాని చతురశ్ర పూర్వరంగమునకుగా సంబంధించియుండి అర్థవంతమైన ఉత్థాపనాది ధ్రువాగా నమును మధ్యలయలో మెసర్స దేవబ్రాహ్మణులను ప్రశంసించు చారీని తర్వాతి ప్రయోగించవలెను. చక్కని వాక్యములతో మధురములైన శోకములను వివిధ తాళములతోను లయలతోను విధియుతముగా రంగ నలంకరించి, సభాసదుల అనుగ్రహ ఆదరములు కలుగునట్లు చేసికొని, కవియొక్క నాః సంకీర్తనము చేయవలెను. 3<noinclude><references/></noinclude> 3jtgjr11eptkbex3fltntyec4gy5ydb 104 255527 616492 2026-11-12T04:47:54Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '' 616492 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude><noinclude><references/></noinclude> 4bsu7gycf74s1bb8shxurzk4htk18gl 0 255528 616493 2026-11-12T04:49:33Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 [[WP:AES|←]]Created page with '{{తలకట్టు | శీర్షిక = [[../]] | రచయిత = భరతముని | అనువాదం = | విభాగము = పూర్వరంగవిధానం | ముందరి = [[../చతుర్థోధ్యాయః/]] | తదుపరి = | వివరములు = |సంవత్సరం = 1951 }} <pages index="నాట్యశాస్త్రమ్.pdf" from=132 to=157 /> వర్...' 616493 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[../]] | రచయిత = భరతముని | అనువాదం = | విభాగము = పూర్వరంగవిధానం | ముందరి = [[../చతుర్థోధ్యాయః/]] | తదుపరి = | వివరములు = |సంవత్సరం = 1951 }} <pages index="నాట్యశాస్త్రమ్.pdf" from=132 to=157 /> [[వర్గం:అలంకారశాస్త్రములు]] ggt7yz8453wcw63y22i2hk9h6cm54ls 104 255529 616494 2026-11-12T04:50:06Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '178 నాట్యశాస్త్రమ్ M. x ఘోరమైన కీడు, పశుజన్మ రాగలవు. వాయువుచే ప్రేరితమైన అగ్నిసహితము అవ గము దహించునట్లు ఒక్క త్రుటిలో దహించలేదు. ఇత్యేష్కోవంతి పాంచాలా దాక్షిణా త్యాంధ్ర మాగధ...' 616494 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>178 నాట్యశాస్త్రమ్ M. x ఘోరమైన కీడు, పశుజన్మ రాగలవు. వాయువుచే ప్రేరితమైన అగ్నిసహితము అవ గము దహించునట్లు ఒక్క త్రుటిలో దహించలేదు. ఇత్యేష్కోవంతి పాంచాలా దాక్షిణా త్యాంధ్ర మాగధైః కర్తవ్యః పూర్వరంగస్తు ద్విప్రమాణ వినిర్మితః. 16r అవంతి, పాంచాల, దాక్షిణాత్య, ఆంధ్రమాగధీ ప్రవృత్తులతో నీ విధముగా ఆ దేశములలోని రూపక నాయకుల ప్రవృత్తులకు తగిన వేషభాషా చారాభినయములతో ను ధారాదులచే పూర్వరంగము ప్రయోగింపబడవలెను. చతురశ్రముగాను నిర్మింపబడినదని తెలియవలెను. పూర్వరంగము శ్రముఖు ఏష వ కధితో విప్రాః పూర్వరంగా శ్రీతోవిధిః భూయః కిం కథ్యతాం సమ్య గ్నాట్యవేద విధింప్రతి. 1 ఇతి శ్రీభారతీయే నాట్యశాస్త్రి పూర్వరంగవిధానంనామ పంచమోధ్యాయః. పూర్వరంగము నాశ్రయించుకొనిన విధి యంతయు నీ రీతిగా చెప్పబడినది. నాట్య మందలి విధులనుగురించి ఇక తెలిసికొనవలసిన దేమి గలదని భరతుడు మునుల నడుగుచున్నా భరతముని ప్రణీతమగు నాట్యశాస్త్రమున ఆంధ్రభారతీయందు పూర్వరంగవిధానమను ఐదవ అధ్యాయము.<noinclude><references/></noinclude> sfza3mrb6scjjr4yrmf0d4yojlzj2ss 104 255530 616495 2026-11-12T04:51:01Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* పాఠ్యం లేనిది */ 616495 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="0" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude><noinclude><references/></noinclude> jrd8kg3tvmzhwj4n80k4xbgnqa9uxkx 104 255531 616496 2026-11-12T04:51:10Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* పాఠ్యం లేనిది */ 616496 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="0" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude><noinclude><references/></noinclude> jrd8kg3tvmzhwj4n80k4xbgnqa9uxkx 104 255532 616497 2026-11-12T04:51:19Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* పాఠ్యం లేనిది */ 616497 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="0" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude><noinclude><references/></noinclude> jrd8kg3tvmzhwj4n80k4xbgnqa9uxkx 104 255533 616503 2026-11-12T06:27:36Z Rajasekhar1961 50 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '<poem> {{p|fs125|ac}}లోపలి పుటలలో....</p> [[అమ్మనుడి/సంపుటి 1/మే 2015/తెన్నాట తెలుగు నుడి పోరాటం|సంపాదక హృదయం: తెన్నాట తెలుగు నుడి పోరాటం]]... 7' 616503 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Rajasekhar1961" /></noinclude><poem> {{p|fs125|ac}}లోపలి పుటలలో....</p> [[అమ్మనుడి/సంపుటి 1/మే 2015/తెన్నాట తెలుగు నుడి పోరాటం|సంపాదక హృదయం: తెన్నాట తెలుగు నుడి పోరాటం]]... 7<noinclude><references/></noinclude> 5eaah8o7jlb2a350cubbqdk2a6eao22 616504 616503 2026-11-12T06:34:53Z Rajasekhar1961 50 616504 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Rajasekhar1961" /></noinclude><poem> {{p|fs125|ac}}లోపలి పుటలలో....</p> [[అమ్మనుడి/సంపుటి 1/మే 2015/తెన్నాట తెలుగు నుడి పోరాటం|సంపాదక హృదయం: తెన్నాట తెలుగు నుడి పోరాటం]]... 7 [[అమ్మనుడి/సంపుటి 1/మే 2015/మలి తెలుగు శాసనం|మలి తెలుగు శాసనం]]... 9 [[అమ్మనుడి/సంపుటి 1/మే 2015/బ్రతుకుతెరువులను|బ్రతుకుతెరువులను]]... 11 [[అమ్మనుడి/సంపుటి 1/మే 2015/మనభాషలకోసం|మనభాషలకోసం]]... 15 [[అమ్మనుడి/సంపుటి 1/మే 2015/అమవావతి శిల్పం|అమరావతి శిల్పం]]... 17 [[అమ్మనుడి/సంపుటి 1/మే 2015/భాషామాధ్యమం|భాషామాధ్యమం]]... 19 [[అమ్మనుడి/సంపుటి 1/మే 2015/భూభారం తీరాలంటే|భూభారం తీరాలంటే]]... 22 [[అమ్మనుడి/సంపుటి 1/మే 2015/తెలుగు రాష్ట్రాలపై|తెలుగు రాష్ట్రాలపై]]... 24 [[అమ్మనుడి/సంపుటి 1/మే 2015/మలి తెలుగు శాసనం|మలి తెలుగు శాసనం]]... 26 </poem><noinclude><references/></noinclude> mpin02k9elzj4vgwvwg1hlgkgk3r5j2 616508 616504 2026-11-12T06:43:02Z Rajasekhar1961 50 616508 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Rajasekhar1961" /></noinclude><poem> {{p|fs125|ac}}లోపలి పుటలలో....</p> [[అమ్మనుడి/సంపుటి 1/మే 2015/తెన్నాట తెలుగు నుడి పోరాటం|సంపాదక హృదయం: తెన్నాట తెలుగు నుడి పోరాటం]]... 7 [[అమ్మనుడి/సంపుటి 1/మే 2015/మలి తెలుగు శాసనం|మరచిపోతున్నాం: మలి తెలుగు శాసనం]]... 9 [[అమ్మనుడి/సంపుటి 1/మే 2015/బ్రతుకుతెరువులను|బ్రతుకుతెరువులను]]... 11 [[అమ్మనుడి/సంపుటి 1/మే 2015/మనభాషలకోసం|మనభాషలకోసం]]... 15 [[అమ్మనుడి/సంపుటి 1/మే 2015/అమవావతి శిల్పం|అమరావతి శిల్పం]]... 17 [[అమ్మనుడి/సంపుటి 1/మే 2015/భాషామాధ్యమం|భాషామాధ్యమం]]... 19 [[అమ్మనుడి/సంపుటి 1/మే 2015/భూభారం తీరాలంటే|భూభారం తీరాలంటే]]... 22 [[అమ్మనుడి/సంపుటి 1/మే 2015/తెలుగు రాష్ట్రాలపై|తెలుగు రాష్ట్రాలపై]]... 24 [[అమ్మనుడి/సంపుటి 1/మే 2015/మలి తెలుగు శాసనం|మలి తెలుగు శాసనం]]... 26 </poem><noinclude><references/></noinclude> ibudlepil9t4t7g0prwwh0rjq6eansi 616511 616508 2026-11-12T06:47:00Z Rajasekhar1961 50 616511 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Rajasekhar1961" /></noinclude><poem> {{p|fs125|ac}}లోపలి పుటలలో....</p> [[అమ్మనుడి/సంపుటి 1/మే 2015/తెన్నాట తెలుగు నుడి పోరాటం|సంపాదక హృదయం: తెన్నాట తెలుగు నుడి పోరాటం]]... 7 [[అమ్మనుడి/సంపుటి 1/మే 2015/మలి తెలుగు శాసనం|మరచిపోతున్నాం: మలి తెలుగు శాసనం]]...[[రచయిత:ఈమని శివనాగిరెడ్డి|ఈమని శివనాగిరెడ్డి]]… 9 [[అమ్మనుడి/సంపుటి 1/మే 2015/బ్రతుకుతెరువులను|బ్రతుకుతెరువులను]]... 11 [[అమ్మనుడి/సంపుటి 1/మే 2015/మనభాషలకోసం|మనభాషలకోసం]]... 15 [[అమ్మనుడి/సంపుటి 1/మే 2015/అమవావతి శిల్పం|అమరావతి శిల్పం]]... 17 [[అమ్మనుడి/సంపుటి 1/మే 2015/భాషామాధ్యమం|భాషామాధ్యమం]]... 19 [[అమ్మనుడి/సంపుటి 1/మే 2015/భూభారం తీరాలంటే|భూభారం తీరాలంటే]]... 22 [[అమ్మనుడి/సంపుటి 1/మే 2015/తెలుగు రాష్ట్రాలపై|తెలుగు రాష్ట్రాలపై]]... 24 [[అమ్మనుడి/సంపుటి 1/మే 2015/మలి తెలుగు శాసనం|మలి తెలుగు శాసనం]]... 26 </poem><noinclude><references/></noinclude> 8l1bfnjgjrmshgpevfqyfjzjy0ti8w5 616512 616511 2026-11-12T06:50:58Z Rajasekhar1961 50 616512 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Rajasekhar1961" /></noinclude><poem> {{p|fs125|ac}}లోపలి పుటలలో....</p> [[అమ్మనుడి/సంపుటి 1/మే 2015/తెన్నాట తెలుగు నుడి పోరాటం|సంపాదక హృదయం: తెన్నాట తెలుగు నుడి పోరాటం]]... 7 [[అమ్మనుడి/సంపుటి 1/మే 2015/మలి తెలుగు శాసనం|మరచిపోతున్నాం: మలి తెలుగు శాసనం]]...[[రచయిత:ఈమని శివనాగిరెడ్డి|ఈమని శివనాగిరెడ్డి]]… 9 [[అమ్మనుడి/సంపుటి 1/మే 2015/తీరప్రాంత మత్స్యకారుల భాష-సాధికారత|బ్రతుకుతెరువులను]]... 11 [[అమ్మనుడి/సంపుటి 1/మే 2015/మనభాషలకోసం|మనభాషలకోసం]]... 15 [[అమ్మనుడి/సంపుటి 1/మే 2015/అమవావతి శిల్పం|అమరావతి శిల్పం]]... 17 [[అమ్మనుడి/సంపుటి 1/మే 2015/భాషామాధ్యమం|భాషామాధ్యమం]]... 19 [[అమ్మనుడి/సంపుటి 1/మే 2015/భూభారం తీరాలంటే|భూభారం తీరాలంటే]]... 22 [[అమ్మనుడి/సంపుటి 1/మే 2015/తెలుగు రాష్ట్రాలపై|తెలుగు రాష్ట్రాలపై]]... 24 [[అమ్మనుడి/సంపుటి 1/మే 2015/మలి తెలుగు శాసనం|మలి తెలుగు శాసనం]]... 26 </poem><noinclude><references/></noinclude> f14chbtkb5h6zmnmtmmoycsedupf1fm 616517 616512 2026-11-12T07:56:19Z Rajasekhar1961 50 616517 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Rajasekhar1961" /></noinclude><poem> {{p|fs125|ac}}లోపలి పుటలలో....</p> [[అమ్మనుడి/సంపుటి 1/మే 2015/తెన్నాట తెలుగు నుడి పోరాటం|సంపాదక హృదయం: తెన్నాట తెలుగు నుడి పోరాటం]]... 7 [[అమ్మనుడి/సంపుటి 1/మే 2015/మలి తెలుగు శాసనం|మరచిపోతున్నాం: మలి తెలుగు శాసనం]]...[[రచయిత:ఈమని శివనాగిరెడ్డి|ఈమని శివనాగిరెడ్డి]]… 9 [[అమ్మనుడి/సంపుటి 1/మే 2015/తీరప్రాంత మత్స్యకారుల భాష-సాధికారత|బ్రతుకుతెరువులను]]...[[రచయిత:పిరాట్ల శివరామకృష్ణ|పిరాట్ల శివరామకృష్ణ]]… 11 [[అమ్మనుడి/సంపుటి 1/మే 2015/మనభాషలకోసం|మనభాషలకోసం]]... 15 [[అమ్మనుడి/సంపుటి 1/మే 2015/అమవావతి శిల్పం|అమరావతి శిల్పం]]... 17 [[అమ్మనుడి/సంపుటి 1/మే 2015/భాషామాధ్యమం|భాషామాధ్యమం]]... 19 [[అమ్మనుడి/సంపుటి 1/మే 2015/భూభారం తీరాలంటే|భూభారం తీరాలంటే]]... 22 [[అమ్మనుడి/సంపుటి 1/మే 2015/తెలుగు రాష్ట్రాలపై|తెలుగు రాష్ట్రాలపై]]... 24 [[అమ్మనుడి/సంపుటి 1/మే 2015/మలి తెలుగు శాసనం|మలి తెలుగు శాసనం]]... 26 </poem><noinclude><references/></noinclude> 8erh2m9dohf6oejmomna2t2300ps5rh 616518 616517 2026-11-12T07:58:21Z Rajasekhar1961 50 616518 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Rajasekhar1961" /></noinclude><poem> {{p|fs125|ac}}లోపలి పుటలలో....</p> [[అమ్మనుడి/సంపుటి 1/మే 2015/తెన్నాట తెలుగు నుడి పోరాటం|సంపాదక హృదయం: తెన్నాట తెలుగు నుడి పోరాటం]]... 7 [[అమ్మనుడి/సంపుటి 1/మే 2015/మలి తెలుగు శాసనం|మరచిపోతున్నాం: మలి తెలుగు శాసనం]]...[[రచయిత:ఈమని శివనాగిరెడ్డి|ఈమని శివనాగిరెడ్డి]]… 9 [[అమ్మనుడి/సంపుటి 1/మే 2015/తీరప్రాంత మత్స్యకారుల భాష-సాధికారత|బ్రతుకుతెరువులను]]...[[రచయిత:పిరాట్ల శివరామకృష్ణ|పిరాట్ల శివరామకృష్ణ]]… 11 [[అమ్మనుడి/సంపుటి 1/మే 2015/మన భాషలకోసం మనం ఉద్యమించాలి|మనభాషలకోసం]]... 15 [[అమ్మనుడి/సంపుటి 1/మే 2015/అమవావతి శిల్పం|అమరావతి శిల్పం]]... 17 [[అమ్మనుడి/సంపుటి 1/మే 2015/భాషామాధ్యమం|భాషామాధ్యమం]]... 19 [[అమ్మనుడి/సంపుటి 1/మే 2015/భూభారం తీరాలంటే|భూభారం తీరాలంటే]]... 22 [[అమ్మనుడి/సంపుటి 1/మే 2015/తెలుగు రాష్ట్రాలపై|తెలుగు రాష్ట్రాలపై]]... 24 [[అమ్మనుడి/సంపుటి 1/మే 2015/మలి తెలుగు శాసనం|మలి తెలుగు శాసనం]]... 26 </poem><noinclude><references/></noinclude> p1u1hoceeaqsxfe7csybmrk5qqi4wr1 616525 616518 2026-11-12T08:11:09Z Rajasekhar1961 50 616525 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Rajasekhar1961" /></noinclude><poem> {{p|fs125|ac}}లోపలి పుటలలో....</p> [[అమ్మనుడి/సంపుటి 1/మే 2015/తెన్నాట తెలుగు నుడి పోరాటం|సంపాదక హృదయం: తెన్నాట తెలుగు నుడి పోరాటం]]... 7 [[అమ్మనుడి/సంపుటి 1/మే 2015/మలి తెలుగు శాసనం|మరచిపోతున్నాం: మలి తెలుగు శాసనం]]...[[రచయిత:ఈమని శివనాగిరెడ్డి|ఈమని శివనాగిరెడ్డి]]… 9 [[అమ్మనుడి/సంపుటి 1/మే 2015/తీరప్రాంత మత్స్యకారుల భాష-సాధికారత|బ్రతుకుతెరువులను]]...[[రచయిత:పిరాట్ల శివరామకృష్ణ|పిరాట్ల శివరామకృష్ణ]]… 11 [[అమ్మనుడి/సంపుటి 1/మే 2015/మన భాషలకోసం మనం ఉద్యమించాలి|మనభాషలకోసం]]... 15 [[అమ్మనుడి/సంపుటి 1/మే 2015/అమరావతి శిల్పం అజరామరం..అనన్య సామాన్యం..|అమరావతి శిల్పం…]]... 17 [[అమ్మనుడి/సంపుటి 1/మే 2015/భాషామాధ్యమం|భాషామాధ్యమం]]... 19 [[అమ్మనుడి/సంపుటి 1/మే 2015/భూభారం తీరాలంటే|భూభారం తీరాలంటే]]... 22 [[అమ్మనుడి/సంపుటి 1/మే 2015/తెలుగు రాష్ట్రాలపై|తెలుగు రాష్ట్రాలపై]]... 24 [[అమ్మనుడి/సంపుటి 1/మే 2015/మలి తెలుగు శాసనం|మలి తెలుగు శాసనం]]... 26 </poem><noinclude><references/></noinclude> 8rehjl02cd99jzpbqgcm5zpxugnjys3 616529 616525 2026-11-12T08:15:22Z Rajasekhar1961 50 616529 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Rajasekhar1961" /></noinclude><poem> {{p|fs125|ac}}లోపలి పుటలలో....</p> [[అమ్మనుడి/సంపుటి 1/మే 2015/తెన్నాట తెలుగు నుడి పోరాటం|సంపాదక హృదయం: తెన్నాట తెలుగు నుడి పోరాటం]]... 7 [[అమ్మనుడి/సంపుటి 1/మే 2015/మలి తెలుగు శాసనం|మరచిపోతున్నాం: మలి తెలుగు శాసనం]]...[[రచయిత:ఈమని శివనాగిరెడ్డి|ఈమని శివనాగిరెడ్డి]]… 9 [[అమ్మనుడి/సంపుటి 1/మే 2015/తీరప్రాంత మత్స్యకారుల భాష-సాధికారత|బ్రతుకుతెరువులను]]...[[రచయిత:పిరాట్ల శివరామకృష్ణ|పిరాట్ల శివరామకృష్ణ]]… 11 [[అమ్మనుడి/సంపుటి 1/మే 2015/మన భాషలకోసం మనం ఉద్యమించాలి|మనభాషలకోసం]]... 15 [[అమ్మనుడి/సంపుటి 1/మే 2015/అమరావతి శిల్పం అజరామరం..అనన్య సామాన్యం..|అమరావతి శిల్పం…]]...[[రచయిత:డి. పి. అనూరాధ|డి. పి. అనూరాధ]]… 17 [[అమ్మనుడి/సంపుటి 1/మే 2015/భాషామాధ్యమం|భాషామాధ్యమం]]... 19 [[అమ్మనుడి/సంపుటి 1/మే 2015/భూభారం తీరాలంటే|భూభారం తీరాలంటే]]... 22 [[అమ్మనుడి/సంపుటి 1/మే 2015/తెలుగు రాష్ట్రాలపై|తెలుగు రాష్ట్రాలపై]]... 24 [[అమ్మనుడి/సంపుటి 1/మే 2015/మలి తెలుగు శాసనం|మలి తెలుగు శాసనం]]... 26 </poem><noinclude><references/></noinclude> r1fz33me5dj4mgkgkz4px8isqw4i1y9 616530 616529 2026-11-12T08:16:12Z Rajasekhar1961 50 616530 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Rajasekhar1961" /></noinclude><poem> {{p|fs125|ac}}లోపలి పుటలలో....</p> [[అమ్మనుడి/సంపుటి 1/మే 2015/తెన్నాట తెలుగు నుడి పోరాటం|సంపాదక హృదయం: తెన్నాట తెలుగు నుడి పోరాటం]]... 7 [[అమ్మనుడి/సంపుటి 1/మే 2015/మలి తెలుగు శాసనం|మరచిపోతున్నాం: మలి తెలుగు శాసనం]]...[[రచయిత:ఈమని శివనాగిరెడ్డి|ఈమని శివనాగిరెడ్డి]]… 9 [[అమ్మనుడి/సంపుటి 1/మే 2015/తీరప్రాంత మత్స్యకారుల భాష-సాధికారత|బ్రతుకుతెరువులను]]...[[రచయిత:పిరాట్ల శివరామకృష్ణ|పిరాట్ల శివరామకృష్ణ]]… 11 [[అమ్మనుడి/సంపుటి 1/మే 2015/మన భాషలకోసం మనం ఉద్యమించాలి|మనభాషలకోసం]]...[[రచయిత:బాలచంద్ర నెమడే|బాలచంద్ర నెమడే]]… 15 [[అమ్మనుడి/సంపుటి 1/మే 2015/అమరావతి శిల్పం అజరామరం..అనన్య సామాన్యం..|అమరావతి శిల్పం…]]...[[రచయిత:డి. పి. అనూరాధ|డి. పి. అనూరాధ]]… 17 [[అమ్మనుడి/సంపుటి 1/మే 2015/భాషామాధ్యమం|భాషామాధ్యమం]]... 19 [[అమ్మనుడి/సంపుటి 1/మే 2015/భూభారం తీరాలంటే|భూభారం తీరాలంటే]]... 22 [[అమ్మనుడి/సంపుటి 1/మే 2015/తెలుగు రాష్ట్రాలపై|తెలుగు రాష్ట్రాలపై]]... 24 [[అమ్మనుడి/సంపుటి 1/మే 2015/మలి తెలుగు శాసనం|మలి తెలుగు శాసనం]]... 26 </poem><noinclude><references/></noinclude> hlbz13y91t2w5441opc6m77ivy2i3fv 616546 616530 2026-11-12T10:47:43Z Rajasekhar1961 50 616546 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Rajasekhar1961" /></noinclude><poem> {{p|fs125|ac}}లోపలి పుటలలో....</p> [[అమ్మనుడి/సంపుటి 1/మే 2015/తెన్నాట తెలుగు నుడి పోరాటం|సంపాదక హృదయం: తెన్నాట తెలుగు నుడి పోరాటం]]... 7 [[అమ్మనుడి/సంపుటి 1/మే 2015/మలి తెలుగు శాసనం|మరచిపోతున్నాం: మలి తెలుగు శాసనం]]...[[రచయిత:ఈమని శివనాగిరెడ్డి|ఈమని శివనాగిరెడ్డి]]… 9 [[అమ్మనుడి/సంపుటి 1/మే 2015/తీరప్రాంత మత్స్యకారుల భాష-సాధికారత|బ్రతుకుతెరువులను]]...[[రచయిత:పిరాట్ల శివరామకృష్ణ|పిరాట్ల శివరామకృష్ణ]]… 11 [[అమ్మనుడి/సంపుటి 1/మే 2015/మన భాషలకోసం మనం ఉద్యమించాలి|మనభాషలకోసం]]...[[రచయిత:బాలచంద్ర నెమడే|బాలచంద్ర నెమడే]]… 15 [[అమ్మనుడి/సంపుటి 1/మే 2015/అమరావతి శిల్పం అజరామరం..అనన్య సామాన్యం..|అమరావతి శిల్పం…]]...[[రచయిత:డి. పి. అనూరాధ|డి. పి. అనూరాధ]]… 17 [[అమ్మనుడి/సంపుటి 1/మే 2015/భాషామాధ్యమం-ఆచరణాత్మక దృక్పథం|భాషామాధ్యమం]]... 19 [[అమ్మనుడి/సంపుటి 1/మే 2015/భూభారం తీరాలంటే|భూభారం తీరాలంటే]]... 22 [[అమ్మనుడి/సంపుటి 1/మే 2015/తెలుగు రాష్ట్రాలపై|తెలుగు రాష్ట్రాలపై]]... 24 [[అమ్మనుడి/సంపుటి 1/మే 2015/మలి తెలుగు శాసనం|మలి తెలుగు శాసనం]]... 26 </poem><noinclude><references/></noinclude> 88y98s0f8ttjsh8mwclrb5j1xmw7kon 0 255534 616505 2026-11-12T06:37:33Z Rajasekhar1961 50 [[WP:AES|←]]Created page with '{{తలకట్టు | శీర్షిక = [[అమ్మనుడి]] | రచయిత = సామల రమేష్ బాబు | అనువాదం= | విభాగము =తెన్నాట తెలుగు నుడి పోరాటం | ముందరి = | తదుపరి = | వివరములు = |సంవత్సరం=2015 }} <pages index="Ammanudi May 2015 - Samala Rameshbabu.pdf" from=5 to=6 /> వ...' 616505 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[అమ్మనుడి]] | రచయిత = సామల రమేష్ బాబు | అనువాదం= | విభాగము =తెన్నాట తెలుగు నుడి పోరాటం | ముందరి = | తదుపరి = | వివరములు = |సంవత్సరం=2015 }} <pages index="Ammanudi May 2015 - Samala Rameshbabu.pdf" from=5 to=6 /> [[వర్గం:క్రియేటివ్ కామన్స్ బై-ఎస్ఎ]] jxfj7f35nvfoh78aoaj9dj6ywdyghrm 0 255535 616509 2026-11-12T06:44:21Z Rajasekhar1961 50 [[WP:AES|←]]Created page with '{{తలకట్టు | శీర్షిక = [[అమ్మనుడి]] | రచయిత = | అనువాదం= | విభాగము =మలి తెలుగు శాసనం | ముందరి = | తదుపరి = | వివరములు = |సంవత్సరం=2015 }} <pages index="Ammanudi May 2015 - Samala Rameshbabu.pdf" from=7 to=8 /> వర్గం:క్రియేటివ్ కామన్స్ బ...' 616509 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[అమ్మనుడి]] | రచయిత = | అనువాదం= | విభాగము =మలి తెలుగు శాసనం | ముందరి = | తదుపరి = | వివరములు = |సంవత్సరం=2015 }} <pages index="Ammanudi May 2015 - Samala Rameshbabu.pdf" from=7 to=8 /> [[వర్గం:క్రియేటివ్ కామన్స్ బై-ఎస్ఎ]] rphbiusy6ot1ietkfl1njxftl76ujyv 616510 616509 2026-11-12T06:45:09Z Rajasekhar1961 50 added [[Category:శాసనములు]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 616510 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[అమ్మనుడి]] | రచయిత = | అనువాదం= | విభాగము =మలి తెలుగు శాసనం | ముందరి = | తదుపరి = | వివరములు = |సంవత్సరం=2015 }} <pages index="Ammanudi May 2015 - Samala Rameshbabu.pdf" from=7 to=8 /> [[వర్గం:క్రియేటివ్ కామన్స్ బై-ఎస్ఎ]] [[వర్గం:శాసనములు]] 6yztkib27dsp25j1ygttau7rcozzdru 0 255536 616513 2026-11-12T06:52:31Z Rajasekhar1961 50 [[WP:AES|←]]Created page with '{{తలకట్టు | శీర్షిక = [[అమ్మనుడి]] | రచయిత = | అనువాదం= | విభాగము =తీరప్రాంత మత్స్యకారుల భాష-సాధికారత | ముందరి = | తదుపరి = | వివరములు = |సంవత్సరం=2015 }} <pages index="Ammanudi May 2015 - Samala Rameshbabu.pdf" from=11 to=14 /> వర్గం:...' 616513 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[అమ్మనుడి]] | రచయిత = | అనువాదం= | విభాగము =తీరప్రాంత మత్స్యకారుల భాష-సాధికారత | ముందరి = | తదుపరి = | వివరములు = |సంవత్సరం=2015 }} <pages index="Ammanudi May 2015 - Samala Rameshbabu.pdf" from=11 to=14 /> [[వర్గం:క్రియేటివ్ కామన్స్ బై-ఎస్ఎ]] 5425t6qrdgngfh6sgml7ei7f1eoyuy7 616514 616513 2026-11-12T06:53:57Z Rajasekhar1961 50 616514 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[అమ్మనుడి]] | రచయిత = | అనువాదం= | విభాగము =తీరప్రాంత మత్స్యకారుల భాష-సాధికారత | ముందరి = | తదుపరి = | వివరములు = |సంవత్సరం=2015 }} <pages index="Ammanudi May 2015 - Samala Rameshbabu.pdf" from=9 to=12 /> [[వర్గం:క్రియేటివ్ కామన్స్ బై-ఎస్ఎ]] 5ohgouk4y3cgggg9d6jrrild60g9819 616516 616514 2026-11-12T07:53:28Z Rajasekhar1961 50 616516 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[అమ్మనుడి]] | రచయిత = పిరాట్ల శివరామకృష్ణ | అనువాదం= | విభాగము =తీరప్రాంత మత్స్యకారుల భాష-సాధికారత | ముందరి = | తదుపరి = | వివరములు = |సంవత్సరం=2015 }} <pages index="Ammanudi May 2015 - Samala Rameshbabu.pdf" from=9 to=12 /> [[వర్గం:క్రియేటివ్ కామన్స్ బై-ఎస్ఎ]] 2zgw316ojweodxthki1ob6w74ov8j8t 0 255537 616519 2026-11-12T08:02:45Z Rajasekhar1961 50 [[WP:AES|←]]Created page with '{{తలకట్టు | శీర్షిక = [[అమ్మనుడి]] | రచయిత = | అనువాదం= | విభాగము =మన భాషలకోసం మనం ఉద్యమించాలి | ముందరి = | తదుపరి = | వివరములు = |సంవత్సరం=2015 }} <pages index="Ammanudi May 2015 - Samala Rameshbabu.pdf" from=13 to=15 /> వర్గం:క్రియేట...' 616519 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[అమ్మనుడి]] | రచయిత = | అనువాదం= | విభాగము =మన భాషలకోసం మనం ఉద్యమించాలి | ముందరి = | తదుపరి = | వివరములు = |సంవత్సరం=2015 }} <pages index="Ammanudi May 2015 - Samala Rameshbabu.pdf" from=13 to=15 /> [[వర్గం:క్రియేటివ్ కామన్స్ బై-ఎస్ఎ]] jhnaie8rcrvzbesr8ltuy6c8welmglc 616520 616519 2026-11-12T08:04:03Z Rajasekhar1961 50 616520 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[అమ్మనుడి]] | రచయిత = బాలచంద్ర నెమడే | అనువాదం= | విభాగము =మన భాషలకోసం మనం ఉద్యమించాలి | ముందరి = | తదుపరి = | వివరములు = |సంవత్సరం=2015 }} <pages index="Ammanudi May 2015 - Samala Rameshbabu.pdf" from=13 to=14 /> [[వర్గం:క్రియేటివ్ కామన్స్ బై-ఎస్ఎ]] qios2bqrhio68jzptxztfm7tz4k71fj 616540 616520 2026-11-12T10:38:43Z Rajasekhar1961 50 added [[Category:భాష]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 616540 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[అమ్మనుడి]] | రచయిత = బాలచంద్ర నెమడే | అనువాదం= | విభాగము =మన భాషలకోసం మనం ఉద్యమించాలి | ముందరి = | తదుపరి = | వివరములు = |సంవత్సరం=2015 }} <pages index="Ammanudi May 2015 - Samala Rameshbabu.pdf" from=13 to=14 /> [[వర్గం:క్రియేటివ్ కామన్స్ బై-ఎస్ఎ]] [[వర్గం:భాష]] pv2d5ip02z6kh4j964c1jhwmeryxc4v 616541 616540 2026-11-12T10:42:16Z Rajasekhar1961 50 removed [[Category:భాష]]; added [[Category:భాషాశాస్త్రం]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 616541 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[అమ్మనుడి]] | రచయిత = బాలచంద్ర నెమడే | అనువాదం= | విభాగము =మన భాషలకోసం మనం ఉద్యమించాలి | ముందరి = | తదుపరి = | వివరములు = |సంవత్సరం=2015 }} <pages index="Ammanudi May 2015 - Samala Rameshbabu.pdf" from=13 to=14 /> [[వర్గం:క్రియేటివ్ కామన్స్ బై-ఎస్ఎ]] [[వర్గం:భాషాశాస్త్రం]] o39mhbex1k5lk20nkktc33hj62g0r46 102 255538 616522 2026-11-12T08:06:27Z Rajasekhar1961 50 [[WP:AES|←]]Created page with '{{రచయిత |ఇంటిపేరు = నెమడే |అసలుపేరు = బాలచంద్ర |పేరు_మొదటి_అక్షరం = బ |పుట్టిన_యేడు = |గిట్టిన_యేడు = |వివరణ = |బొమ్మ= |వికీపీడియా_లంకె = బాలచంద్ర నెమడే |వికీవ్యాఖ్య_లంకె = |కామన్సు ల...' 616522 wikitext text/x-wiki {{రచయిత |ఇంటిపేరు = నెమడే |అసలుపేరు = బాలచంద్ర |పేరు_మొదటి_అక్షరం = బ |పుట్టిన_యేడు = |గిట్టిన_యేడు = |వివరణ = |బొమ్మ= |వికీపీడియా_లంకె = బాలచంద్ర నెమడే |వికీవ్యాఖ్య_లంకె = |కామన్సు లంకె= }} ==రచనలు== ojbfu842hboioe9768renzzng6lehs3 616523 616522 2026-11-12T08:08:06Z Rajasekhar1961 50 616523 wikitext text/x-wiki {{రచయిత |ఇంటిపేరు = నెమడే |అసలుపేరు = బాలచంద్ర |పేరు_మొదటి_అక్షరం = బ |పుట్టిన_యేడు = 1938 |గిట్టిన_యేడు = |వివరణ = |బొమ్మ= |వికీపీడియా_లంకె = బాలచంద్ర నెమడే |వికీవ్యాఖ్య_లంకె = |కామన్సు లంకె= }} ==రచనలు== t9hra1a67o0f3zf3bwafx89xi3rvcqy 616524 616523 2026-11-12T08:09:01Z Rajasekhar1961 50 /* రచనలు */ 616524 wikitext text/x-wiki {{రచయిత |ఇంటిపేరు = నెమడే |అసలుపేరు = బాలచంద్ర |పేరు_మొదటి_అక్షరం = బ |పుట్టిన_యేడు = 1938 |గిట్టిన_యేడు = |వివరణ = |బొమ్మ= |వికీపీడియా_లంకె = బాలచంద్ర నెమడే |వికీవ్యాఖ్య_లంకె = |కామన్సు లంకె= }} ==రచనలు== * [[అమ్మనుడి/సంపుటి 1/మే 2015/మన భాషలకోసం మనం ఉద్యమించాలి]] 97t0oxzlyg8egrof3dehqwpthxyhgi8 0 255539 616526 2026-11-12T08:12:32Z Rajasekhar1961 50 [[WP:AES|←]]Created page with '{{తలకట్టు | శీర్షిక = [[అమ్మనుడి]] | రచయిత = | అనువాదం= | విభాగము =అమరావతి శిల్పం అజరామరం..అనన్య సామాన్యం.. | ముందరి = | తదుపరి = | వివరములు = |సంవత్సరం=2015 }} <pages index="Ammanudi May 2015 - Samala Rameshbabu.pdf" from=15 to=16 /> వర...' 616526 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[అమ్మనుడి]] | రచయిత = | అనువాదం= | విభాగము =అమరావతి శిల్పం అజరామరం..అనన్య సామాన్యం.. | ముందరి = | తదుపరి = | వివరములు = |సంవత్సరం=2015 }} <pages index="Ammanudi May 2015 - Samala Rameshbabu.pdf" from=15 to=16 /> [[వర్గం:క్రియేటివ్ కామన్స్ బై-ఎస్ఎ]] 4xbxtpdqgzop4iqhe5g2bk8yh4ttuxt 616527 616526 2026-11-12T08:13:01Z Rajasekhar1961 50 616527 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[అమ్మనుడి]] | రచయిత = డి.పి. అనూరాధ | అనువాదం= | విభాగము =అమరావతి శిల్పం అజరామరం..అనన్య సామాన్యం.. | ముందరి = | తదుపరి = | వివరములు = |సంవత్సరం=2015 }} <pages index="Ammanudi May 2015 - Samala Rameshbabu.pdf" from=15 to=16 /> [[వర్గం:క్రియేటివ్ కామన్స్ బై-ఎస్ఎ]] th39r4m3t98ept4on8503kwd0khlnp0 616528 616527 2026-11-12T08:14:00Z Rajasekhar1961 50 616528 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[అమ్మనుడి]] | రచయిత = డి. పి. అనూరాధ | అనువాదం= | విభాగము =అమరావతి శిల్పం అజరామరం..అనన్య సామాన్యం.. | ముందరి = | తదుపరి = | వివరములు = |సంవత్సరం=2015 }} <pages index="Ammanudi May 2015 - Samala Rameshbabu.pdf" from=15 to=16 /> [[వర్గం:క్రియేటివ్ కామన్స్ బై-ఎస్ఎ]] ka9ig1wy81w9e52b2jsftn7gm9hf7h4 104 255540 616536 2026-11-12T09:23:50Z Brjswiki 6801 /* సమస్యాత్మకం */ 616536 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="2" user="Brjswiki" /></noinclude>పూజజేసి యనంతరము జేయు కృత్య మగ్నిపురాణముఁ జెప్పుచున్నది. శ్లో.॥"ఇత్యేవం పూజ యిత్వాతు పురుషసూక్తేస్స వైష్ణవైః, స్తుత్వా '''వాదిత్రనిరోషైర్ణీత''' వాదిత్రమంగలైః సుకధాభిర్విచిత్రాభిస్తథా ప్రేక్షణకైరపి, పూర్వే తిహాసైః పౌరాణైః క్షిపతాం శర్వరీం నృప.” అనఁగా పూజానంతర మందు సత్కథాగోష్ఠిచేతను భగవత్కథానాటకదర్శనము మొదలైనవాటిచే జాగరణముచేయవలెనని. అందు కథావైచిత్ర్యము దేశభాషచే కావ్యములు మొదలగువానిచేనగును. ఇట్లు వైదికలౌకిక కథా శ్రవణాదులచే జాగరణము వర్ణత్రయమువారికి విధింపఁబడినది. శూద్రులకు వైదికమంత్రములుతప్ప దక్కినవాటిచే జాగరణము విష్ణుభక్తులు గోకులస్థ జన్మలీలాదులు విన్న పైని దధిక్షీరాదులచే నేచనము జేసుకొనవలెను. అందుకు వచనము. శ్లో॥ "దధిక్షీరఘృతాదిభిః; ఆసించంతో విలింపతః" అని మొదలగు భాగవత వచనమే. యీ యుత్సవమే మహారాష్ట్ర దేశమున 'గోపాలకాల'యని వ్యవహరింపఁబడుచున్నది. ఇట్లు కౌస్తుభమందున్నది. ఇట్టి కథాజాగరణము రామనవమి యేకాదశి మొదలగు వ్రతములందును జేయవలెను. పూజా జాగరాదులతోఁగూడినయుత్సవము భయవిధ వ్రతములకు సమానమే. మహారాష్ట్ర దేశమందట్టులాచరింపఁ బడుచున్నది. భగవంతునియందు నిర్వ్యాజ ప్రేమగల భాగ్యశాలికి 'సర్వశిష్యమతాన్వహ' మ్మను న్యాయముచే ప్రతిదినమట్లనే జరుగును. అనంతరమున వమియందు బ్రాహ్మణులను భోజన దక్షిణాదులచే దృప్తి నొందించి యుక్తకాలమందు బారణసేయవలెను. యీ జయంతి వ్రతమునకే సంవత్సరము చేయవలసిన ప్రయోగము. శ్రావణ కృష్ణాష్టమి మొదలుకొని ప్రతి మాస కృష్ణాష్టమి నిట్లు పూజాజాగరణాదులు సేయుటపురాణాంతరమందు జెప్పఁబడినది. దీని యుద్యాపనవిధి గ్రంథాంతరమందు దెలియునది. ఇది జాన్మష్టమి నిర్ణయోద్దేశము. {{Center|{{p|fs150}}కుశ సంగ్రహణము</p>}} శ్లో॥"నభోమాసస్య దర్శేతు శుచిర్దర్భానుపాహరేత్, అయాతయామాస్తే దర్భా వినియోజ్యాః పునః పునః" అనఁగా శ్రావణ కృష్ణమావాస్యయందు శుచిగా దర్భలు కోసి తేవలయును. అవి 'అయాతయామములు' అనఁగా వినియోగించినవియే మాటి మాటికి వినియోగింపవచ్చును. కొందరు భాద్రపదామావాస్య యందు దర్భ సంగ్రహమును జెప్పిరి. శ్లో॥॥॥ కుశాః కాశాయ వాదూర్వా ఉశీరాశ్చ్చసకుందకాః, గోధూ మావ్రీహయో ముంజ దశదర్భాస్స బల్బజా:" కుశ, రెల్లు, యవతృణము, దూర్వ, వట్టివేళ్లు, కుందకములు, గోధూమతృణము, వరిచొప్ప, ముంజగడ్డి, ఉలపతృణము యీపదియు దర్భలనఁబడును. శ్లో॥ "విరించినా సహోత్పన్న పరమేష్ఠినిసర్గజ, నుద సర్వాణి పాపాని దర్భస్వస్తి కరోభవ.” యనఁగ నోదర్భ!నీవు బ్రహ్మతోఁబుట్టితివి. అనఁగా సృష్ట్యాదియందు పరమేష్ఠియొక్క స్వభావ సంకల్పమునఁ బుట్టితివి. కనుక పాపము లన్నింటి దహింపుము. స్వస్తిజేయుమను మంత్రమునుచ్చరించి “యేవం మంత్రం సముచ్చార్యతతః పూర్వోత్తరాముఖ, హుంఫట్ కారేణ మంత్రేణ సకృచ్ఛిత్వా సముద్ధరేత్" అనగా అట్లుచ్చరించి<noinclude><references/></noinclude> r1austbt1s2jw2aogzq7bpv98o3t5gn 104 255542 616537 2026-11-12T09:37:00Z Brjswiki 6801 /* అచ్చుదిద్దారు */ 616537 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Brjswiki" /></noinclude>యీశానదిక్కున కభిముఖుఁడై 'హుంఫట్' అను మంత్రముచే మొదటి కొక్కమారే కోసి తీయవలెను. అట్టిదర్భలు నాలుగింటిచే బ్రాహ్మణులకు బవిత్రముచేయవలెను. క్షత్రియాదులకు గ్రమముగ నొక్కొక్కటి తగ్గించవలెను. లేక రెండింటిచే నన్నివర్ణముల వారికి జేయవచ్చును. గ్రంథిలేకుండ ధరించినను యుక్తమే. {{Center|{{p|fs150}}భాద్రపదమాసము</p>}} అందు గన్యాసంక్రమణమునకు బరమయినగడియలు పదియారు పుణ్య కాలము. భాద్రపదమాస మందేకాన్నాహారవ్రతముఁజేసిన ధనారోగ్యాది ఫలము. యీ మాసమందు హృషీకేశప్రీతికై గుడోదన లవణాదిదానము. భాద్రపదశుక్ల తృతీయ యందు హరితాలికావ్రతము. అందు ముహూర్తమాత్రమైన నంతకుదక్కువయైనను బరదినమే గ్రహించునది. క్షయవశమువల్ల పరదినమందులేనిచో ద్వితీయాయుక్తమే గ్రహించునది. శుద్ధాధికయైనపుడు పూర్వదినమం దరువది గడియలున్నను విడిచి స్వల్పమైనను చతుర్థీయుక్తమే గ్రహించునది. గణయోగము దానికి ప్రశస్తమని చెప్పఁబడినది. యీ వ్రతమందు పార్వతీ పరమేశ్వరుల పూజనము నుపవాసమును స్త్రీలకు నిత్యము అపుడు శ్లో॥"మందార మాలాకులితాలకాయై కపాలమాలాంకిత శేఖరాయ, దివ్యాంబరాయై చ దిగంబరాయ నమశ్శివాయై చ నమశ్శివాయ" అని మొదలుగాగల పూజామంత్రములం దెలియవలెను. {{Center|{{p|fs150}}సిద్ధివినాయక వ్రతము</p>}} అందు మధ్యాహ్నవ్యాప్తిని గ్రహింపవలెను. దినద్వయమందును సంపూర్ణముగ మధ్యాహ్నవ్యాప్తి యున్నను లేకున్నను పూర్వమే. దినద్వయమందును సమముగగాని విషమముగగాని యేకదేశవ్యాప్తి యగునపుడును పూర్వదినమే వైషమ్యవ్యాప్తిలో నధికమున్నయెడ బరిదినమగునని కొందరు. పూర్వదినమందు బొత్తిగ మధ్యాహ్నవ్యాప్తి లేక పరదినమందే మధ్యాహ్న స్పర్శయున్నచో బరదినము గ్రహింపవచ్చును. పూర్వ దినమందేకదేశ వ్యాప్తియు బరదినమందు సంపూర్ణ మధ్యాహ్నవ్యాప్తియు నున్నచో బరదినమే గ్రహించునది. ఇట్లు మాసాంతరమందును నిర్ణయము. {{Center|{{p|fs150}}శుక్లచతుర్థిలో చంద్రునిజూచిన మిథ్యాపవాదము</p>}} ఇది రవి భౌమవారములతోగూడినయెడ బ్రశస్తము. యీ చతుర్థియందు జంద్రునిజూచినవారికి మిథ్యాపవాదము వచ్చును. కనుక చతుర్థియందుదయించి చంద్రుని బంచమి యందుఁజూడవలెను. అట్లు వినాయకవ్రతదినమందు సంభవించినను దోషములేదు. కనుక పూర్వదినమందు సాయంకాలము మొదలుకొని ప్రవర్తించిన చతుర్థియందు వినాయకవ్రతములేకున్నను నా రాత్రి చంద్రదర్శనము నిషిద్ధమని లభించును. చతుర్థియందుదయించిన చంద్రుని జూడనేగూడ దనుపక్షముననైదారు ముహూర్తములు శేషించిన చతుర్థీ దినమందును నిషేధమువచ్చును. లోకులిపుడొక పక్షము నాశ్రయించి వినాయక వ్రతదినమందే చంద్రునిజూడరుగాని యుదయకాలమందైనను దర్శనకాలమందైనను చతుర్థి తప్పక యుండవలెనా? లేదా యని<noinclude><references/></noinclude> isprgxkrbr5qlmprg7ehbykrl7if497 104 255543 616538 2026-11-12T10:00:18Z Brjswiki 6801 /* సమస్యాత్మకం */ 616538 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="2" user="Brjswiki" /></noinclude>విచారింపరు. దర్శనమయినచో నాదోషము పోవుటకు శ్లో॥'సింహః ప్రసేనమవధీ స్సింహో జాంబవతా హతః, సుకుమారకమారోదీస్తవ హ్యేషస్యమంతకః' అను శ్లోక మంత్రము జపింపవలెను. అనఁగా సత్రాజిత్తుతమ్ముని ప్రసేనుని సింహము చంపినది. దాని జాంబవంతుఁడుచంపి యీ స్యమంతకమను మణిని నీకిచ్చెను. శోకింపవద్దని జాంబవత్ప్రుత్రుని నుయ్యలనుంచి దాసి పాడినది. దానివలన శ్రీకృష్ణస్వామి మణినపహరించినాడను మిథ్యాభిదూషణము పోయెనని శ్లోకతాత్పర్యము. ఇంక నీ{{p|fs150}}</p> వ్రతమందు మృణ్మయాదిమూర్తియందు ప్రాణప్రతిష్ఠాదిపూర్వముగ వినాయకుని షోడశోపచారములచే బూజించియొక మోదకముచే నైవేద్యము సమర్పించి గంధ సహితముగ నిరువదియొక దూర్వలనుగ్రహించి "గణాధిపాయనమః, ఉమాపుత్రాయ నమః, అమనాశనాయనమః, వినాయకాయనమః, యీశపుత్రా యనమః, సర్వసిద్ధిప్రదాయకాయనమః, ఏకదంతాయనమః, ఇభవక్ర్తయనమ, మూషకవాహ నాయనమః, కుమారగురవేనమః, యను దశనామములలో నొక్కకనామము నుచ్చరించి రెండేసి దూర్వలచొప్పున నిరువది సమర్పించి తక్కినయొక్కటియు నాపదినామములునుచ్చరించి సమర్పింప వలయును. పదిమోదకములు బ్రాహ్మణునికి వాయన దానమిచ్చి పదిమోదకములను దాను భుజింపవలెను. ఇట్లు సంక్షేపముగ వ్రతప్రయోగము. ఋషిపంచమి వ్రతము భాద్రపద శుక్లపచంమి ఋషిపంచమి దానికి మధ్యాహ్నవ్యాప్తికావలయును. దినద్వయమందును మధ్యాహ్నవ్యాప్తియున్నను తదభావమున్నను బూర్వదినమే. అందు ఋషులనుబూజించి దున్నుట, త్రవ్వుట మొదలగు వ్యాపారము లేకుండు భూమిలో స్వయముగా పుట్టినశాకము నాహారముగ జేసుకొనవలెను. శ్లో॥ "శుక్లభాద్రపదే షష్ఠ్యాం స్నానం భాస్కరపూజనం, ప్రాశనం పంచగవ్యస్య చాశ్వమేధపలాదికమ్.” అనఁగా నీషష్ఠియందు స్నానము జేసి సూర్యారాధన మాచ రించి పంచగవ్యప్రాశనముజేసిన నశ్వమేధమునకంటె నెక్కుడుఫలము గలుగునని యీ సూర్యషష్ఠి సప్తమితో గూడినదికావలెను. యీ దినమందు గుమారస్వామి దర్శనము బ్రహ్మహత్య పాపమును నశింపఁజేయును. శుక్లాష్టమి, దూర్వాష్టమి అది పూర్వదినమే గ్రహింపవలయును. ఇది జ్యేష్టామూలనక్షత్రములతో గూడె నేని త్యాజ్యము. తద్రహితము లభింపనిచో నదియే గ్రాహ్యము. యీ దూర్వాపూజన వ్రతము సూర్యుఁడు కన్యయందుండి ననుగ్రస్తోదయమందును వర్ణ్యము. జ్యేష్టాదేవీ పూజ ఇది స్త్రీలకు నిత్యము. ఇక్కడ జ్యేష్టాదేవీ పూజనవ్రతము కేవలాష్టమీ ప్రాధాన్య ముగను, కేవల జ్యేష్టానక్షత్రప్రాధాన్యముగను విధింపఁబడినది. అందు దాక్షిణాత్యులు<noinclude><references/></noinclude> 7339gdqlpy3cv13pk4a2h1z1763slsp 616539 616538 2026-11-12T10:20:05Z Brjswiki 6801 616539 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="2" user="Brjswiki" /></noinclude>విచారింపరు. దర్శనమయినచో నాదోషము పోవుటకు శ్లో॥'సింహః ప్రసేనమవధీ స్సింహో జాంబవతా హతః, సుకుమారకమారోదీస్తవ హ్యేషస్యమంతకః' అను శ్లోక మంత్రము జపింపవలెను. అనఁగా సత్రాజిత్తుతమ్ముని ప్రసేనుని సింహము చంపినది. దాని జాంబవంతుఁడుచంపి యీ స్యమంతకమను మణిని నీకిచ్చెను. శోకింపవద్దని జాంబవత్ప్రుత్రుని నుయ్యలనుంచి దాసి పాడినది. దానివలన శ్రీకృష్ణస్వామి మణినపహరించినాడను మిథ్యాభిదూషణము పోయెనని శ్లోకతాత్పర్యము. ఇంక నీ వ్రతమందు మృణ్మయాదిమూర్తియందు ప్రాణప్రతిష్ఠాదిపూర్వముగ వినాయకుని షోడశోపచారములచే బూజించియొక మోదకముచే నైవేద్యము సమర్పించి గంధ సహితముగ నిరువదియొక దూర్వలనుగ్రహించి "గణాధిపాయనమః, ఉమాపుత్రాయ నమః, అమనాశనాయనమః, వినాయకాయనమః, యీశపుత్రా యనమః, సర్వసిద్ధిప్రదాయకాయనమః, ఏకదంతాయనమః, ఇభవక్ర్తయనమ, మూషకవాహ నాయనమః, కుమారగురవేనమః, యను దశనామములలో నొక్కకనామము నుచ్చరించి రెండేసి దూర్వలచొప్పున నిరువది సమర్పించి తక్కినయొక్కటియు నాపదినామములునుచ్చరించి సమర్పింప వలయును. పదిమోదకములు బ్రాహ్మణునికి వాయన దానమిచ్చి పదిమోదకములను దాను భుజింపవలెను. ఇట్లు సంక్షేపముగ వ్రతప్రయోగము. ఋషిపంచమి వ్రతము భాద్రపద శుక్లపచంమి ఋషిపంచమి దానికి మధ్యాహ్నవ్యాప్తికావలయును. దినద్వయమందును మధ్యాహ్నవ్యాప్తియున్నను తదభావమున్నను బూర్వదినమే. అందు ఋషులనుబూజించి దున్నుట, త్రవ్వుట మొదలగు వ్యాపారము లేకుండు భూమిలో స్వయముగా పుట్టినశాకము నాహారముగ జేసుకొనవలెను. శ్లో॥ "శుక్లభాద్రపదే షష్ఠ్యాం స్నానం భాస్కరపూజనం, ప్రాశనం పంచగవ్యస్య చాశ్వమేధపలాదికమ్.” అనఁగా నీషష్ఠియందు స్నానము జేసి సూర్యారాధన మాచ రించి పంచగవ్యప్రాశనముజేసిన నశ్వమేధమునకంటె నెక్కుడుఫలము గలుగునని యీ సూర్యషష్ఠి సప్తమితో గూడినదికావలెను. యీ దినమందు గుమారస్వామి దర్శనము బ్రహ్మహత్య పాపమును నశింపఁజేయును. శుక్లాష్టమి, దూర్వాష్టమి అది పూర్వదినమే గ్రహింపవలయును. ఇది జ్యేష్టామూలనక్షత్రములతో గూడె నేని త్యాజ్యము. తద్రహితము లభింపనిచో నదియే గ్రాహ్యము. యీ దూర్వాపూజన వ్రతము సూర్యుఁడు కన్యయందుండి ననుగ్రస్తోదయమందును వర్ణ్యము. జ్యేష్టాదేవీ పూజ ఇది స్త్రీలకు నిత్యము. ఇక్కడ జ్యేష్టాదేవీ పూజనవ్రతము కేవలాష్టమీ ప్రాధాన్య ముగను, కేవల జ్యేష్టానక్షత్రప్రాధాన్యముగను విధింపఁబడినది. అందు దాక్షిణాత్యులు<noinclude><references/></noinclude> hwv23haoq7qjgtq8d8rz9vla89ee612 616553 616539 2026-11-12T11:15:32Z Brjswiki 6801 /* అచ్చుదిద్దారు */ 616553 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Brjswiki" /></noinclude>విచారింపరు. దర్శనమయినచో నాదోషము పోవుటకు శ్లో॥'సింహః ప్రసేనమవధీ స్సింహో జాంబవతా హతః, సుకుమారకమారోదీస్తవ హ్యేషస్యమంతకః' అను శ్లోక మంత్రము జపింపవలెను. అనఁగా సత్రాజిత్తుతమ్ముని ప్రసేనుని సింహము చంపినది. దాని జాంబవంతుఁడుచంపి యీ స్యమంతకమను మణిని నీకిచ్చెను. శోకింపవద్దని జాంబవత్ప్రుత్రుని నుయ్యలనుంచి దాసి పాడినది. దానివలన శ్రీకృష్ణస్వామి మణినపహరించినాడను మిథ్యాభిదూషణము పోయెనని శ్లోకతాత్పర్యము. ఇంక నీ వ్రతమందు మృణ్మయాదిమూర్తియందు ప్రాణప్రతిష్ఠాదిపూర్వముగ వినాయకుని షోడశోపచారములచే బూజించియొక మోదకముచే నైవేద్యము సమర్పించి గంధ సహితముగ నిరువదియొక దూర్వలనుగ్రహించి "గణాధిపాయనమః, ఉమాపుత్రాయ నమః, అమనాశనాయనమః, వినాయకాయనమః, యీశపుత్రా యనమః, సర్వసిద్ధిప్రదాయకాయనమః, ఏకదంతాయనమః, ఇభవక్ర్తయనమ, మూషకవాహ నాయనమః, కుమారగురవేనమః, యను దశనామములలో నొక్కకనామము నుచ్చరించి రెండేసి దూర్వలచొప్పున నిరువది సమర్పించి తక్కినయొక్కటియు నాపదినామములునుచ్చరించి సమర్పింప వలయును. పదిమోదకములు బ్రాహ్మణునికి వాయన దానమిచ్చి పదిమోదకములను దాను భుజింపవలెను. ఇట్లు సంక్షేపముగ వ్రతప్రయోగము. {{Center|{{p|fs150}}ఋషిపంచమి వ్రతము</p>}} భాద్రపద శుక్లపచంమి ఋషిపంచమి దానికి మధ్యాహ్నవ్యాప్తికావలయును. దినద్వయమందును మధ్యాహ్నవ్యాప్తియున్నను తదభావమున్నను బూర్వదినమే. అందు ఋషులనుబూజించి దున్నుట, త్రవ్వుట మొదలగు వ్యాపారము లేకుండు భూమిలో స్వయముగా పుట్టినశాకము నాహారముగ జేసుకొనవలెను. {{Center|{{p|fs150}}సూర్యషష్టిం</p>}} శ్లో॥ "శుక్లభాద్రపదే షష్ఠ్యాం స్నానం భాస్కరపూజనం, ప్రాశనం పంచగవ్యస్య చాశ్వమేధపలాదికమ్.” అనఁగా నీషష్ఠియందు స్నానము జేసి సూర్యారాధన మాచరించి పంచగవ్యప్రాశనముజేసిన నశ్వమేధమున కంటె నెక్కుడుఫలము గలుగునని యీ సూర్యషష్ఠి సప్తమితో గూడినదికావలెను. యీ దినమందు గుమారస్వామి దర్శనము బ్రహ్మహత్య పాపమును నశింపఁజేయును. {{Center|{{p|fs150}}శుక్లాష్టమి, దూర్వాష్టమి</p>}} అది పూర్వదినమే గ్రహింపవలయును. ఇది జ్యేష్టామూలనక్షత్రములతో గూడెనేని త్యాజ్యము. తద్రహితము లభింపనిచో నదియే గ్రాహ్యము. యీ దూర్వాపూజన వ్రతము సూర్యుఁడు కన్యయందుండి ననుగ్రస్తోదయ మందును వర్ణ్యము. {{Center|{{p|fs150}}జ్యేష్టాదేవీ పూజ</p>}} ఇది స్త్రీలకు నిత్యము. ఇక్కడ జ్యేష్టాదేవీ పూజనవ్రతము కేవలాష్టమీ ప్రాధాన్యముగను, కేవల జ్యేష్టానక్షత్రప్రాధాన్యముగను విధింపఁబడినది. అందు దాక్షిణాత్యులు<noinclude><references/></noinclude> c8lq54nd53g5b33v5svkio1d9cunsp0 14 255544 616542 2026-11-12T10:42:33Z Rajasekhar1961 50 ఖాళీ పేజీని సృష్టించారు 616542 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 0 255545 616547 2026-11-12T10:49:12Z Rajasekhar1961 50 [[WP:AES|←]]Created page with '{{తలకట్టు | శీర్షిక = [[అమ్మనుడి]] | రచయిత = | అనువాదం= | విభాగము = భాషామాధ్యమం-ఆచరణాత్మక దృక్పథం | ముందరి = | తదుపరి = | వివరములు = |సంవత్సరం=2015 }} <pages index="Ammanudi May 2015 - Samala Rameshbabu.pdf" from=17 to=19 /> వర్గం:క్రి...' 616547 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[అమ్మనుడి]] | రచయిత = | అనువాదం= | విభాగము = భాషామాధ్యమం-ఆచరణాత్మక దృక్పథం | ముందరి = | తదుపరి = | వివరములు = |సంవత్సరం=2015 }} <pages index="Ammanudi May 2015 - Samala Rameshbabu.pdf" from=17 to=19 /> [[వర్గం:క్రియేటివ్ కామన్స్ బై-ఎస్ఎ]] mrn8n6g8278q9me55dx4nv8mkaqtxih 616548 616547 2026-11-12T10:52:10Z Rajasekhar1961 50 added [[Category:ఉపన్యాసములు]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 616548 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[అమ్మనుడి]] | రచయిత = | అనువాదం= | విభాగము = భాషామాధ్యమం-ఆచరణాత్మక దృక్పథం | ముందరి = | తదుపరి = | వివరములు = |సంవత్సరం=2015 }} <pages index="Ammanudi May 2015 - Samala Rameshbabu.pdf" from=17 to=19 /> [[వర్గం:క్రియేటివ్ కామన్స్ బై-ఎస్ఎ]] [[వర్గం:ఉపన్యాసములు]] n0fdnu5elq60rftxirdjqnc0kwlpnp7 616551 616548 2026-11-12T10:58:13Z Rajasekhar1961 50 616551 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[అమ్మనుడి]] | రచయిత = సామల రమేష్ బాబు | అనువాదం= | విభాగము = భాషామాధ్యమం-ఆచరణాత్మక దృక్పథం | ముందరి = | తదుపరి = | వివరములు = |సంవత్సరం=2015 }} <pages index="Ammanudi May 2015 - Samala Rameshbabu.pdf" from=17 to=19 /> [[వర్గం:క్రియేటివ్ కామన్స్ బై-ఎస్ఎ]] [[వర్గం:ఉపన్యాసములు]] 577yj7jqe0wro388b2tyr6w21gwpliv 0 255546 616549 2026-11-12T10:56:57Z Rajasekhar1961 50 [[WP:AES|←]]Created page with '{{తలకట్టు | శీర్షిక = [[అమ్మనుడి]] | రచయిత = | అనువాదం= | విభాగము = భూభారం తీరాలంటే | ముందరి = | తదుపరి = | వివరములు = |సంవత్సరం=2015 }} <pages index="Ammanudi May 2015 - Samala Rameshbabu.pdf" from=20 to=21 /> వర్గం:క్రియేటివ్ కామన్స్...' 616549 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[అమ్మనుడి]] | రచయిత = | అనువాదం= | విభాగము = భూభారం తీరాలంటే | ముందరి = | తదుపరి = | వివరములు = |సంవత్సరం=2015 }} <pages index="Ammanudi May 2015 - Samala Rameshbabu.pdf" from=20 to=21 /> [[వర్గం:క్రియేటివ్ కామన్స్ బై-ఎస్ఎ]] ti9yvgv5wv8nx1htebj0rhve0y29nek 616550 616549 2026-11-12T10:57:21Z Rajasekhar1961 50 616550 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[అమ్మనుడి]] | రచయిత = మాదిరాజు రాంబాబు | అనువాదం= | విభాగము = భూభారం తీరాలంటే | ముందరి = | తదుపరి = | వివరములు = |సంవత్సరం=2015 }} <pages index="Ammanudi May 2015 - Samala Rameshbabu.pdf" from=20 to=21 /> [[వర్గం:క్రియేటివ్ కామన్స్ బై-ఎస్ఎ]] 2ps7anapq8qhk8brpn89tzdz3wy0rx2 102 255547 616552 2026-11-12T11:01:38Z Rajasekhar1961 50 [[WP:AES|←]]Created page with '{{రచయిత |ఇంటిపేరు = మాదిరాజు రాంబాబు |అసలుపేరు = మాదిరాజు రాంబాబు |పేరు_మొదటి_అక్షరం = ర |పుట్టిన_యేడు = |గిట్టిన_యేడు = |వివరణ = |బొమ్మ= |వికీపీడియా_లంకె = మాదిరాజు రాంబాబు |వికీవ...' 616552 wikitext text/x-wiki {{రచయిత |ఇంటిపేరు = మాదిరాజు రాంబాబు |అసలుపేరు = మాదిరాజు రాంబాబు |పేరు_మొదటి_అక్షరం = ర |పుట్టిన_యేడు = |గిట్టిన_యేడు = |వివరణ = |బొమ్మ= |వికీపీడియా_లంకె = మాదిరాజు రాంబాబు |వికీవ్యాఖ్య_లంకె = |కామన్సు లంకె= }} ==రచనలు== * [[అమ్మనుడి/సంపుటి 1/మే 2015/మన భాషలకోసం మనం ఉద్యమించాలి]] 7rj530hrceb9aejipjyt34slj2cszl7 6 255548 616554 2026-11-12T11:17:25Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 616554 wikitext text/x-wiki == లైసెన్సింగ్ == {{PD-India}} hj0sf97r04cynfx14q7glftdni7a88z 6 255549 616555 2026-11-12T11:18:46Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 616555 wikitext text/x-wiki == లైసెన్సింగ్ == {{PD-India}} hj0sf97r04cynfx14q7glftdni7a88z 6 255550 616556 2026-11-12T11:20:02Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 616556 wikitext text/x-wiki == లైసెన్సింగ్ == {{PD-India}} hj0sf97r04cynfx14q7glftdni7a88z 6 255551 616557 2026-11-12T11:21:08Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 616557 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 6 255552 616558 2026-11-12T11:21:12Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 616558 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 106 255553 616560 2026-11-12T11:28:17Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 [[WP:AES|←]]Created page with '' 616560 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |రకం=పుస్తకం |శీర్షిక=[[కీర్తికాంతాస్వయంవరము]] |భాష=te |సంపుటి= |రచయిత=గోపాలరాయకవి |అనువాదకులు= |ఎడిటర్= |చిత్రకర్త= |పాఠశాల= |ప్రచురణకర్త=శ్రీపాద కృష్ణమూర్తిశాస్త్రి |చిరునామా=రాజమహేంద్రవరము |సంవత్సరం=1900 |ఆధారం= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |మూలం=pdf |బొమ్మ=1 |పురోగతి=MS |పుటలు=<pagelist /> |సంపుటాలు= |వ్యాఖ్యలు= |వెడల్పు= |సిఎస్ఎస్= |పేజీ మొదటి వరుస= |పేజీ చివరివరుస= }} d89hglutgs5adv26u78vjbk4tif9911 106 255554 616561 2026-11-12T11:29:27Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 [[WP:AES|←]]Created page with '' 616561 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |రకం=పుస్తకం |శీర్షిక=[[కవిజనోజ్జీవని - సమస్యలు]] |భాష=te |సంపుటి= |రచయిత=[[రచయిత:రఘునాథభూపాలుఁడు|రఘునాథభూపాలుఁడు]] |అనువాదకులు= |ఎడిటర్= |చిత్రకర్త= |పాఠశాల= |ప్రచురణకర్త=ఆంధ్రసాహిత్యపరిషత్తు |చిరునామా=కాకినాడ |సంవత్సరం=1937 |ఆధారం= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |మూలం=pdf |బొమ్మ=1 |పురోగతి=MS |పుటలు=<pagelist /> |సంపుటాలు= |వ్యాఖ్యలు= |వెడల్పు= |సిఎస్ఎస్= |పేజీ మొదటి వరుస= |పేజీ చివరివరుస= }} but0f5651bid7bmdoc8v7xj0ehgejwd 616563 616561 2026-11-12T11:31:02Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 616563 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |రకం=పుస్తకం |శీర్షిక=[[కవిజనోజ్జీవని - సమస్యలు]] |భాష=te |సంపుటి= |రచయిత=[[రచయిత:రాయరఘునాథ తొండమాన్ మహీపాలుఁడు|రాయరఘునాథ తొండమాన్ మహీపాలుఁడు]] |అనువాదకులు= |ఎడిటర్= |చిత్రకర్త= |పాఠశాల= |ప్రచురణకర్త=ఆంధ్రసాహిత్యపరిషత్తు |చిరునామా=కాకినాడ |సంవత్సరం=1937 |ఆధారం= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |మూలం=pdf |బొమ్మ=1 |పురోగతి=MS |పుటలు=<pagelist /> |సంపుటాలు= |వ్యాఖ్యలు= |వెడల్పు= |సిఎస్ఎస్= |పేజీ మొదటి వరుస= |పేజీ చివరివరుస= }} 1lo6spa3lfnflju647rr54qne52uuyz 106 255555 616564 2026-11-12T11:32:18Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 [[WP:AES|←]]Created page with '' 616564 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |రకం=పుస్తకం |శీర్షిక=[[కంసవిజయము]] |భాష=te |సంపుటి= |రచయిత=[[రచయిత:పాటిబండ పురుషోత్తముడు|పాటిబండ పురుషోత్తముడు]] |అనువాదకులు= |ఎడిటర్= |చిత్రకర్త= |పాఠశాల= |ప్రచురణకర్త=భారతీగ్రంథమండలి |చిరునామా=సత్తెనపల్లి |సంవత్సరం=1929 |ఆధారం= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |మూలం=pdf |బొమ్మ=1 |పురోగతి=MS |పుటలు=<pagelist /> |సంపుటాలు= |వ్యాఖ్యలు= |వెడల్పు= |సిఎస్ఎస్= |పేజీ మొదటి వరుస= |పేజీ చివరివరుస= }} milbsukhg5kl9iut18q9alrnmufj6x3 106 255556 616565 2026-11-12T11:35:38Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 [[WP:AES|←]]Created page with '' 616565 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |రకం=పుస్తకం |శీర్షిక=[[ఆచార్యరత్నహారము]] |భాష=te |సంపుటి= |రచయిత=[[రచయిత:సంగీధురము సీతారామాచార్య|సంగీధురము సీతారామాచార్య]] |అనువాదకులు= |ఎడిటర్= |చిత్రకర్త= |పాఠశాల= |ప్రచురణకర్త=చిలకమఱ్ఱి వేంకట కృష్ణమాచార్యులు |చిరునామా=రాజమహేంద్రవరము |సంవత్సరం=1909 |ఆధారం= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |మూలం=pdf |బొమ్మ=1 |పురోగతి=MS |పుటలు=<pagelist /> |సంపుటాలు= |వ్యాఖ్యలు= |వెడల్పు= |సిఎస్ఎస్= |పేజీ మొదటి వరుస= |పేజీ చివరివరుస= }} c9rzne4eqgrk7z7rcgwnqdegui6b11t 104 255557 616567 2026-11-12T11:37:55Z Brjswiki 6801 /* సమస్యాత్మకం */ 616567 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="2" user="Brjswiki" /></noinclude>కేవల నక్షత్రమందే చేయుచున్నారు. అదియు ననూరాధయం దావాహనము, జ్యేష్ట యందు బూజయు, మూలక్షమందు విసర్జనము నని మూఁడు దినముల వ్రతమని తెలియునది. ఆవాహనవిసర్జనదినములకు బూజాదినము ననుసరించియే నిర్ణయము. అందు పూర్వదినమధ్యాహ్నము మొదలుకొని జ్యేష్టానక్షత్రము రెండవదినమందు మధ్యాహ్నమునకుగాని దానికిముందుగాని సమాప్తమైనచో బూర్వదినమందే పూజనము. పూర్వదిన మధ్యాహ్నానంతరము ప్రవేశించి మరునాఁడు మధ్యాహ్నమునకు సమాప్తియయ్యెనేని యష్టమియోగమును బట్టి పూర్వమయినను పరమయినను గ్రహ్యము. రెండుదినములందష్టమీ యోగమున్నచో బూర్వదినమే గ్రాహ్యము. పూర్వదినమున మధ్యాహ్నమందుగాని యా పైనిప్రవేశించి పరదినమందు మధ్యాహ్నము దాటి '''యపరాహమును''' స్పృశించెనేని నష్టమియోగములేకున్నను పరదినమే గ్రాహ్యము. {{Center|{{p|fs150}}విష్ణుపరివర్తనోత్సవము</p>}} భాద్రపద శుక్షైకాదశియందుగాని ద్వాదశియందుగాని పారణజేసిన పైని విష్ణుపరివర్తనోత్సవము. అందు "శ్రుతేచ్చమధ్యే పరివర్తమేతి" యను వచనమువలన శ్రవణనక్షత్రము మూఁడుభాగములలో మధ్యభాగమేకా దశియందు సంభవించినపుడే యాయుత్సవము ద్వాదశయందు సంభవించెనేని యాదినమందే చేయవలెను. రెండు దినములను నక్షత్రయోగములభింపనిచో బరదినమందే యని మొదలగు వ్యవస్థ దెలియవలెను. అందు సంధ్యాకాలమున విష్ణువును బూజించి, శ్లో॥ "వాసుదేవ జగన్నాథ ప్రాప్తేయం ద్వాదశీ తవ, పార్శ్వేన పరివర్తస్య సుఖం స్వపిహి మాధవ” అనఁగా వాసుదేవ! జగన్నాథుఁడ! నీ ద్వాదశి ప్రాప్తమైనది. ప్రక్కకు మళ్లుము. సుఖముగఁ బండుకొనుమని యర్థముగల మంత్రముచే బ్రార్థింపవలెను. {{Center|{{p|fs150}}శ్రవణద్వాదశీ వ్రతము</p>}} అందు ముహూర్తమాత్రము మొదలు స్వల్పమయినను ద్వాదశికి శ్రవణయోగమున్న దినముననుపవాసము జేయవలెను. శ్రవణముననుత్తరాషాఢ గలసినచో విద్ధమగును. కనుక నిషిద్ధమనువచనములు నిర్మూలములు. ఇక పూర్వదినమందేకాదశీ విద్ధయగు ద్వాదశి పరదినమందున్నచో మరియు శ్రవణయోగము దినద్వయమందుండెనేని బూర్వదినమం దేకాదశీద్వాదశి శ్రవణము. నీమూఁడిటి యోగమున్నందున విష్ణుశృంఖలయోగము గనుక పూర్వదినమందే యుపవాసము. ఎట్లనిన; ఏకాదశి 18, ఉత్తరాషాఢ 6, ద్వాదశి 20, శ్రవణము 12, మరియును ఏకాదశి 18, ఉత్తరాషాఢ 25, ద్వాదశి 20, శ్రవణము 18. అందు ద్వితీయోదాహరణమున నేకాదశికి శ్రవణము లేకున్నను శ్రవణముతోగూడిన ద్వాదశి స్పృశించుట మాత్రముననే విష్ణుశృంఖల యోగము. రెండు విధములైన యీవిష్ణుశృంఖల యోగమును పగలే యుండవలెను. రాత్రికాదని పురుషార్థచింతామణి చెప్పుచున్నది. రాత్రియందును నర్ధరాత్రమందును నట్టియోగము గ్రాహ్యమని నిర్ణయసింధువు. రాత్రియందు<noinclude><references/></noinclude> hmz6b7f87k7meaay7hu04su94q8m1vp 106 255558 616568 2026-11-12T11:39:00Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 [[WP:AES|←]]Created page with '' 616568 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |రకం=పుస్తకం |శీర్షిక=[[అలమేలుమంగాపరిణయము]] |భాష=te |సంపుటి= |రచయిత=[[రచయిత:తూము రామచంద్రరాజు|తూము రామచంద్రరాజు]] |అనువాదకులు= |ఎడిటర్=కప్పగంతుల లక్ష్మణశాస్త్రి (పరిష్కర్త) |చిత్రకర్త= |పాఠశాల= |ప్రచురణకర్త=తూము రామకృష్ణారెడ్డి దేశముఖు |చిరునామా=మానాజీపేట |సంవత్సరం=1949 |ఆధారం= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |మూలం=pdf |బొమ్మ=1 |పురోగతి=MS |పుటలు=<pagelist /> |సంపుటాలు= |వ్యాఖ్యలు= |వెడల్పు= |సిఎస్ఎస్= |పేజీ మొదటి వరుస= |పేజీ చివరివరుస= }} qa57gr6otbplcz5d1pu11lsvvkn6r03 104 255559 616569 2026-11-12T11:40:37Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'అలమేలుమంగాపరిణయము ( పద్యకావ్యము) మహాకవి శ్రీ తూము రామచంద్రావనీ పాలప్ర్రాణీకము శిరోమణి ఆంధ్రబిల్హణ కప్పగంతుల లక్ష్మణ శాస్త్రి తెలుఁగు పండితుడు. సిటీ కళాశాల హైదరాబాద-ద. ప్...' 616569 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>అలమేలుమంగాపరిణయము ( పద్యకావ్యము) మహాకవి శ్రీ తూము రామచంద్రావనీ పాలప్ర్రాణీకము శిరోమణి ఆంధ్రబిల్హణ కప్పగంతుల లక్ష్మణ శాస్త్రి తెలుఁగు పండితుడు. సిటీ కళాశాల హైదరాబాద-ద. ప్రకాశకుఁడు తూము రామకృష్ణా రెడ్డి 'దేశముఖు మానాజి పేఁట మహబూబునగరము జి. సర్వస్వాన్యుములు ప్రకాశకులని, 1949 Be &. COC<noinclude><references/></noinclude> 96j0ssy756r1wnxjdxy6772mikhuezg 104 255560 616570 2026-11-12T11:40:47Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'తొలిపలుకు ఈగ్రంధమును రచించిన మహాకపి మహ బూబునగరమండలము లోని మానాజ్ పేఁటరాజులలో మేటి. ఇతఁడు సంస్కృతాంధ్ర పాథోధి దఱచి యీ కావ్యామృతమును వెలువరచెను. ఈకావ్యముఁ జదువఁ జనుఁ మాట్...' 616570 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>తొలిపలుకు ఈగ్రంధమును రచించిన మహాకపి మహ బూబునగరమండలము లోని మానాజ్ పేఁటరాజులలో మేటి. ఇతఁడు సంస్కృతాంధ్ర పాథోధి దఱచి యీ కావ్యామృతమును వెలువరచెను. ఈకావ్యముఁ జదువఁ జనుఁ మాట్లాడము జనించును. ఈ కృతిదర్పణమునఁ గమీదుని పాండితీరస్మతలు గోచరించును; % ఈతఁడు తూమువంశ సంజాతుఁడు క్షేపాలనగోతుఁడు. వంశములోని రాజులు యోగులు, జ్యోతిస్వాద్యా పారంగతులు, పండితు లై యునాని యిప్పటికీ ని ఒకసరగా నువాసులు చెప్పికొనుచుందురు. ఈ Xఁథకర్త పండితకవీదు డై పండిత కవుల కనేకులు కాశ్రయ మిచ్చెను. ఇతఁడు శ్రీరామభక్తాగే పరుఁడు. శ్రీరాముఁ డీతనికిఁ గలలోఁ గాన్నించి గ్రంధరచన కాని నిచ్చె సినీ కవి గ్రంథాదినిఁ జెప్పికొనినాఁడు. శ్రీరామచంద కరుణాకటాక్ష లబ్ధక వితాధురంధరుఁ డై యీతఁడు పోతనా మాత్యునిఁ బోలి తన కావ్యమును శ్రీరామున కంకిత మొనర్చి ధన్యుఁ డయ్యెను. ఇందు లక్ష్మీవేంక టేశ్వరులపణయకలహము మొదలు అల మేలు మంగాపరిణయమువఱకు వర్ణింపఁబడినది. ఈగ్రంథకర్త మఱియు నీ కని యక్కగా రగురామమ్మగారు భాగవతోత్తము లై శ్రీరంగా ది పుణ్యక్షే ములు సేవించి వచ్చి తమస్వగ్రామముకడనే యంజనిగిరి యను చిన్న గుట్టపై 8 వెంక టేశ్వరస్వామియాలయము నిర్మించి స్వామి లీఁ బ్రతిష్ఠించిరి. వారివనే ఉక్కలశ్రీరంగా చార్యులు గ్రంథకర్తకు గురువు. సంస్కృతాంధ్రము లభ్యసించి వారితో డ్పాటుచే నీ కావ్యమును విరచించెను, కాస్యము మిగులఁ బౌఢ శైలిని విలసిల్లుచుఁ బాచీనమహాకావ్యములను దలఁపించుచున్నది. ప్రతిపద్యము భక్తి రసభరిత మై యున్నది. స్తమయాఒదివర్ణనములు చదువులుకు కవికల్పన్నా నైపుణి యచ్చెరువు ఉదయా<noinclude><references/></noinclude> ktj86ci4yb7faydake8eshkriystt9d 104 255561 616571 2026-11-12T11:40:58Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '2 గొల్పును, నేపాఒద్యలంకారములు పెక్క తావుల గోచరించును, పండి తైక భేద్యము లగఘట్టము లిందుఁ జాల విలసిల్లినవి. వర్ణనాఁశములు, కల్పనలు మనోహరములుగ నున్నవి. కవితాధార గంగాస్త్రవాహమ...' 616571 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>2 గొల్పును, నేపాఒద్యలంకారములు పెక్క తావుల గోచరించును, పండి తైక భేద్యము లగఘట్టము లిందుఁ జాల విలసిల్లినవి. వర్ణనాఁశములు, కల్పనలు మనోహరములుగ నున్నవి. కవితాధార గంగాస్త్రవాహమువలె విరాజిల్లి యర్థ పుష్టి. వీడ విపదజాలముతో బంధుర మై నిర్థక పదరహిత మై నిరా జిల్లిన దీపవిత్ర కావ్యము, పెద్దన, బట్టుమూర్తి, శ్రీనాథాఒ దులపోకడ లిక్కావ్యమునఁ బెక్కు తావుల గోచరించును. మచ్చునకు “చని చని కాంచె ముందట మసారమణీరమణీయ కాంతియున్,” “కలకంఠ నికరసత్కల కఠ రావముల్ కలకంఠి యొవరించు గాన మేమొ”. “స్తంబేర మస్త సంనయగఁడకండూతి. హరణనభాగోహర్యక్షగణము” అవసమంత లతాంత శిలీముఖ కుఁతజాలతో త్కలితవనాంత కాంతపరికల్పిత కుంజని శాంత కాముకీ లలితీర తాంతమర్మసలిలవజసంతత వారణోజ్జ్వల న్మలయసమీర కీరపిక మాధుక రాదివిహార హృద్యమై” స్త్రంబునఁ బుషీతకిఁశుకభూజ మనఁగ” "పాచీది శాంగనాభాసుర హస్తాబ్జ కలితమౌక్తి కకందుకంబనంగ ఈమున్న గువర్ణనాభాగములు పరిశీలించు సహృదయుల కిది ప్రౌఢబంధ మనియుఁ గల్పనాచాతురీబంధుర మనియుఁ దోఁపక మానదు. కవిత సలక్షణ మై నిర్దుష్ట మై యల రారినది. స్త్రీ, శ. CFవ శతాబ్ది తొలిభాగములోనివాఁడును, ఆసఫు జాహీనవాబుల ప్రధానమంత్రిగాను నుండిన రాజాచందూలాల్ ఈ కవి పతి ష్ఠించిన వెంక టేశ్వరస్వామికి షహపురము అనుగ్రామమును అగ్రహారము గా సీతని పేర నిచ్చినట్లు భూదాన పత్రము తెల్పుచున్నది. ఇది యితనికాల మున కాధారము. ఇతఁడు పరమోదారగుణోపేతుడు, పరయోగి, భాగ వతోత్తముఁడు, పండితకవి, యని యిప్పటికిని బఖ్యాతి గలదు.<noinclude><references/></noinclude> ntr9qie1tup3nhlfni7ed43hhfhjfvq 104 255562 616572 2026-11-12T11:41:09Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '3 ఈక వికీ మనుమ్వడు శ్రీరామచంద్రా రెడ్డి తనకు సంతతి లేనందున గ్రంథకర్త సోద రుసిసంతతిలోనివాఁ డగు శ్రీ రామకృష్ణా రెడ్డిని దత్త పుత్రునిగా స్వీకరించి తన రాజ్యమున కధిపతిగాఁ జే...' 616572 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>3 ఈక వికీ మనుమ్వడు శ్రీరామచంద్రా రెడ్డి తనకు సంతతి లేనందున గ్రంథకర్త సోద రుసిసంతతిలోనివాఁ డగు శ్రీ రామకృష్ణా రెడ్డిని దత్త పుత్రునిగా స్వీకరించి తన రాజ్యమున కధిపతిగాఁ జేసెను. ఈదత్త పుత్రుఁ డీగ్రంధము నకుఁ బ్రకాశకుఁడు, గ్రంథకర్త వంశ వృక్షము అయ్యపురెడ్డి భార్య జానమ్మ 1 వెంకట రాయఁడు బచ్చన్న - భార్య-సాంచారమ్మ పెద రామ రెడ్డి చినరామ రెడ్డి తి (తెదిరె హనుమంతరెడ్డి పాపమ్ముల కూతురు) భార్య సంజమ్మ' రామమ్మ రామన్నప రామచంద్రారెడ్డి (ఈమె యాలయ గోపురనిర్మాణము చేయించెను) (గ్రంథకర్త) వెంకట రెడ్డి వెంకటనగ సింహా రెడ్డి పరశురామ రెడ్డి రామచంద్రా రెడ్డి రానుక మీరెడ్ కృష్ణారెడ్డి రామారెడ్డి లక్ష్మీనర సింహా రెడ్డి (గ్రంథపకాశకుఁడు) వెంకటరామరెడ్డి (మామిడిమడ గ్రామము) రంగా రుద్ది వెంకటనరసి-హారెడ్డి రామకృష్ణారెడ్డి (దత్తు) (గంధప కాళేకుఁడు)<noinclude><references/></noinclude> 3dfownwwecjgrzq2azga8bwp8ndv4k1 104 255563 616573 2026-11-12T11:41:18Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'ఈపవిత్రమహా కావ్యమును శ్రీ రామకృష్ణారెడ్డిగారు నాకడకుఁ దెచ్చి దీనిని సవరించి యచ్చు వేయింపుఁ డని నన్ను గోరిరి. ఈగ్రంథ మామూలాగ్రము తాళపత్రములలో వ్రాయఁ బడి యుండెను. అచ్చ టచ...' 616573 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>ఈపవిత్రమహా కావ్యమును శ్రీ రామకృష్ణారెడ్డిగారు నాకడకుఁ దెచ్చి దీనిని సవరించి యచ్చు వేయింపుఁ డని నన్ను గోరిరి. ఈగ్రంథ మామూలాగ్రము తాళపత్రములలో వ్రాయఁ బడి యుండెను. అచ్చ టచ్చటఁ దాళపత్రములు శిథిలము లై యుండెను. వ్రాతలోఁ గూడఁ జాల తప్పులుండెను, అస్ఫుటము లైన యక్షరములతోఁ గూడినయీ కావ్యమును జాగ్రత్త తోఁ బరిశీలించి పరిష్కరించి ముద్రణమున కిచ్చితిని. తెలంగాణములో నొకశతాబ్దికిఁ బూర్వ మవతరించిన యీ యుత్కృష్ట కావ్యమును బ్రకటింపఁ జేసి శ్రీ రామకృష్ణా రెడ్డిగారు తమపూర్వుల కీర్తిని దేశ గౌరవమును బ్రకటించిన ధన్యజీవులు, ఆంధ్రులకృతజ్ఞతకుఁ బాత్రులు, చః. కవికులతల్లజుండు తెలంగాణము నేలిన రామచంద్రభూ ధవుఁ డసమాన మోక్ష ఫలడం బగు కావ్యపు పంట నిచ్చె; ద త్ప్రవిమల భాగ ధేయము నపారముగా నిఖిలాంధ్రలోక స త్కవులకు పంచినట్టి సముదారునిపున్నెము నిన్న శక్యమే! —కప్పగంతుల లక్ష్మణశాస్త్రి.<noinclude><references/></noinclude> t6vapus7hh0hucu8hzs8jpsza63j3o6 104 255564 616574 2026-11-12T11:41:27Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'ఓమ్ ప్రథమా౬శ్వాసము ఇష్ట దేవ తాస్తుతి, శా॥ శ్రీమద్భూమితనూభ వాకు చల సత్సిందూర పంకాంకితో ద్దామన్ఫీత భుజాంతరుండు, రవిసం తానాబ్ధిరా కాసుధా ధాము౧, డుజ్జ్వలసుందరుండు, సతీభక్తవ...' 616574 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>ఓమ్ ప్రథమా౬శ్వాసము ఇష్ట దేవ తాస్తుతి, శా॥ శ్రీమద్భూమితనూభ వాకు చల సత్సిందూర పంకాంకితో ద్దామన్ఫీత భుజాంతరుండు, రవిసం తానాబ్ధిరా కాసుధా ధాము౧, డుజ్జ్వలసుందరుండు, సతీభక్తవాశ్రమంగారుఁ, డౌ రామధిపుఁ డస్మదీప్సితముల రంజిల్లఁగా నీవుతూ. చ తనకు విభుండు రామవసుధాధవుఁ డౌట నిజం బటంచు నా యనిఘునిదోఃపతాపము దిగంతముల వెలయించుకో గనక మహీన చాపుఘన కార్ముకభంగ మొనర్పఁ జాలు రా టనయు వరింతు సం చనిన ధారుణిక వ్యక మమ్ముఁ బోవుతన్. ౨. ఊ అన్న దశాస్యుఁ గూల్చుటకు నై జనక్కా నెపంబుఁ జేసి య త్యున్నతిఁ గాన కేగునపు డుజ్జ్వల పాదుక లాశ్ర యించి తా మన్ననతో సపర్యలు సమంజసవృత్తినిఁ జేయుచున్న శాం తున్నతభక్త రక్షణరతున్ భరతు న్నిరతంబుఁ గొల్చెదఁ. శా॥ శ్రీరామానుజమండలాంచితకరశ్రీశాలిఁ, గీర్తిచ్ఛటా స్ఫారోదంచితలక్షణుక్, దరణివంశ దినీ రాట్భశిన్, శ్రీరామానుజమండలా౬.శయలసచ్ఛృంగార గాతో జ్ఞ్వులు, శ్రీరామానుజుఁ డైసలక్ష్మణుని నే సేతు నశ్రాంతము. 3. 8.<noinclude><references/></noinclude> hrklxotuqmb08dvsmxgau8pqnreq6w7 104 255565 616575 2026-11-12T11:41:35Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '2 అలమేలుమంగా పరిణయము మ|| లవణోదగ్రమహోగ్రవిగ్రహనిరమ్లా నాటవీ విస్ఫుర ద్దవవై శ్వాసర సన్ని భుండు, నతసం తానై కసంతానభూ భవసంకాశుఁడు, రామచంద్రపద సద్భక్తి ప్రమోదాంతరం గవిలాసం డగు...' 616575 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>2 అలమేలుమంగా పరిణయము మ|| లవణోదగ్రమహోగ్రవిగ్రహనిరమ్లా నాటవీ విస్ఫుర ద్దవవై శ్వాసర సన్ని భుండు, నతసం తానై కసంతానభూ భవసంకాశుఁడు, రామచంద్రపద సద్భక్తి ప్రమోదాంతరం గవిలాసం డగులక్ష్మణా పరజు సుజ్ఞానాంబుధి గొల్చెదళ్. సీ కనుతెప్ప వేసినంతనే కంది లంఘించి, నిన్ను గాంచి సువార్త విన్న వించె; ఘన బబౌద్ధత్య సంకలితుఁ డౌసుగ్రీవు తోడ సఖ్యము నొనఁ గూడఁ జేసెఁ; బాకాభియాతిజిద్భీకరశక్తి పీ డితుఁ డైనతమ్ముని బ్రతుకఁ జేసి, సాంపరాయోదగ్రశర్వరీచర కోటిఁ బెను సుష్టికోటులఁ బీఁచ మణఁచె; తేగీ। ననుచు శ్రీరామభూమింద్రుఁ డవనిజాత తోడఁ జెప్పఁగ వినుచు సంతోషి యైన యమితమతిమంతు, ఘనశాంతు, సతికృతాంతు, నమలగుణవంతు, హనుమంతు నభినుతింతు, కం॥ సుగ్రీవుఁడు, దళితారిచ మూగ్రీవుఁడు, రావణాటమూర్ఛాకృధ్వా సగ్రీవుఁడు, శ్రీరామై కగ్రీవుఁడు మమ్ముఁ బ్రోచుఁ గారుణ్యముస్లిం. కం॥ భీషణవైరిచమూవీ ద్వేషణు, హీత బంధుమిత్రబృందావన సం E... 2.<noinclude><references/></noinclude> tt4z7zb0fq6wvjw0cf14fed2sf34jsp 104 255566 616576 2026-11-12T11:41:44Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'ప్రథమాశ్వాసము తోషణుఁ, ద్రయ్యం బౌద్ధా న్వేషణు గుణక లితహృద్విభీషణుఁ గొలుతు. మః దురితోదగ్రనిశాఒటకోటితుష, నిత్యు గ్రజయూనిల ద్వర శౌర్యోన్నత శౌర్యధుర్యుఁడు, లసద్వాలాగ్రవిక్...' 616576 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>ప్రథమాశ్వాసము తోషణుఁ, ద్రయ్యం బౌద్ధా న్వేషణు గుణక లితహృద్విభీషణుఁ గొలుతు. మః దురితోదగ్రనిశాఒటకోటితుష, నిత్యు గ్రజయూనిల ద్వర శౌర్యోన్నత శౌర్యధుర్యుఁడు, లసద్వాలాగ్రవిక్షే పదు ర్భర పాతోడుచయుండు, రామపదసద్భక్తి ప్రమోదుండు, నౌ హరివాహిన్యధి రాజు సంగదుని నే నాసక్తి తోఁ గొల్చెదన్. మ! మనసంఛన్న కుహూనిశోపమలసద్ధాత్రుండు, ష్వేళాట్టహా సనిశాఒటాధిప కామినీనిక ర భాస్వద్ర్భూణని శ్ఛేదనం, డినవం శార్ణ వసోమరామచరణా బ్దేందిందిర ప్రాయుఁ, డ J. F. య్యః మ ప్రాభవుఁ డచ్ఛభ ల్లపతిమా కైశ్వర్య మిచ్చు గృప౯. ౧౦ మ॥ తనఫాలాక్షి బృహన్మరీచిమహిత ద్రాఘిష్ఠ కీలాఒలిచే తను భక్త వ్రజకిల్బి సౌఘమును నిర్దగ్ధంబుఁ గావించి పా వనులఁ జేసినకీర్తి భూతికలన౯ వర్షంబు వ్యాపించెనో యన దేహద్యుతి మించుశంకరుఁడు మా కైశ్వర్య మిచ్చున్ గృపన్,౦౦ సీ. ఏమాత హైమాద్రిజామాతసా మేన సామేన లియ్య మైసంతసించె; నేకాంత విభునిచే 'నేకాంత మగుమంత్ర మంత్రార్థసారభూమంబుఁ దెలిసె; నేతల్లి మహితసాధ్వీతల్లజం బని సర్వసర్వంసహాస్తవము గాంచె; నేరామ సుమనోమనోరాము శ్రీరాము నిన్నామ మేపొద్దు సన్ను తించె;<noinclude><references/></noinclude> h6pc9lg5dm5mjzib5y7go1cgsgjknii 104 255567 616577 2026-11-12T11:41:53Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'అలమేలుమంగా పరిణయము తేగీ। నీదృశామలగుణ గేయ, మృడునిజాయ, మహితమేచకరుచికాయ, మాసహాయ, దళితరిపుమాయ, నతకల్పతరునికాయ, సర్వమంగళ మాకు నైశ్వర్య మొసఁగు. ఎన్నఁడు లేనివింత యిది యే మొకొ శౌర...' 616577 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>అలమేలుమంగా పరిణయము తేగీ। నీదృశామలగుణ గేయ, మృడునిజాయ, మహితమేచకరుచికాయ, మాసహాయ, దళితరిపుమాయ, నతకల్పతరునికాయ, సర్వమంగళ మాకు నైశ్వర్య మొసఁగు. ఎన్నఁడు లేనివింత యిది యే మొకొ శౌరికి నాభిపద్మమం దున్నతిఁ జిన్ని బాలుఁ డొకఁ డుద్భవ మందెను, వీనిఁ జూచిన గన్నులపండు నని కాండజవాసిని గౌరవింపఁగా సన్నుతి కెక్కుకర్బురపిచండునిఁ గొల్చెద నిష్టసిద్ధికై. ఉ నేమముతోడఁ గొల్చెద వినిర్మల విగ్రహ నిర్జితాభిరు ట్సామజ, సామజారి, ఘరసాలకిసాల, విశాలచంద్రికా, హైమన గేంద్ర, చంద్ర, శర, హార, సరీసృపరాజ, హీర వా గ్భామను మత్కవిత్వము విభాసుర మొందఁగఁ జేయ నిత్యము,౧ చ జనక భుజద్వయాగ్రములఁ జక్కఁగ నిల్చి తదుత్త మాంగమం దునఁ గలవాహినీ విమలతోయములఁ దననీడఁ గాంచి నా యనుజును మీఁదఁ బెట్టుకొనె నప్ప యటంచును దల్లితోడఁ జె నని బుజ్జగింపఁగను బ్రేమఁ జెలుగు గణేశుఁ గొల్చెద౯. ౧. గతి. - ఊ శ్రీమహిళేశ పాదసరసీరుహభక్తుఁడు శేషయా ఒర్యుఁడున్ రామషడక్షరీమనుప రాయణధు క్యునిఁ జేసి మిక్కీ DF, బ్రేమఁ గవిత్వము భువినిఁ బెద్దలు మెచ్చ రచింపఁ జేసె న న్నామహనీయమూర్తి కీని సంజలి మోడ్చెద నిష్టసిద్ధికై .<noinclude><references/></noinclude> ex7k9aa30ud450hxkg21llezp4tkirg 104 255568 616578 2026-11-12T11:42:01Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'ప్రథమాశ్వాసము స్తుతి. సీ। రాజితాది కావ్యరచనావిలాస భా సురుఁ డైనప్రాచేతసుని నుతించి, భారతామ్నా -దీపౌరాణకల్పనా సురుచిరుఁ డైన వ్యాసునిఁ దలంచి, వేదాంతశాస్త్రనం వేది ఘంటాఒంశ...' 616578 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>ప్రథమాశ్వాసము స్తుతి. సీ। రాజితాది కావ్యరచనావిలాస భా సురుఁ డైనప్రాచేతసుని నుతించి, భారతామ్నా -దీపౌరాణకల్పనా సురుచిరుఁ డైన వ్యాసునిఁ దలంచి, వేదాంతశాస్త్రనం వేది ఘంటాఒంశసం జాత దేశికవర్యు సరసు నెంచి, లాలితనాట కాలం కార నైపుణ్య ఘనుఁ డైన కాళిదాసునకు మొక్కి, తేగీ। శబ్దశాసన, శ్రీనాథ, శంభుదాస, సోమ, భాస్కర, తిక్కన సోమయాజి ముఖ్యసుక వీశసం తానములకు మోద మొదవ నంజలిఁ గావించి మదిఁ దలంచి, కం॥ దుర్దమక వితానిపుణక కుకవి నింద. పద్దులఁ బొడఁ గాంచి పిదపఁ బరుషరసను తా దర్దురనిభకుకవుల కల గర్దప్రాయము మదీయ కావ్యము చూడళ్. 5 02. 05. వ. ఇట్లస్మదీయాభీష్ట దేవతా వందనంబును, బురాతనక విస్తోత్రంబును, దుష్క విని రాకరణఁబుఁ గావించి యమందా .. నందసందోహకందళిత బంధ బంధురం బగునొక్క మహాప్రబంధంబు రచియింపం బూని యేతత్కృతి<noinclude><references/></noinclude> h21e2zfjxzdb6y8cbmlagv3cbd3gjli 104 255569 616579 2026-11-12T11:42:11Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '6 అలమేలుమంగా పరిణయము కన్యకాలలామంబునకు నర్షపురుషోత్త మాన్వేషణంబుఁ గావించి పొడఁ గానక క్షణోన్మీలితాక్షి యుగళుండ నై కూర్కుఁ గని యున్న సమ భగవత్సాక్షాత్కారము. స తనగాత్రధారాళ...' 616579 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>6 అలమేలుమంగా పరిణయము కన్యకాలలామంబునకు నర్షపురుషోత్త మాన్వేషణంబుఁ గావించి పొడఁ గానక క్షణోన్మీలితాక్షి యుగళుండ నై కూర్కుఁ గని యున్న సమ భగవత్సాక్షాత్కారము. స తనగాత్రధారాళధారాధరము చెంతఁ దటిదంకురచ్ఛాయతరుణి మెఱయఁ; దనభుజార్గళకల్పతరు వేష్ట్యమాన స ద్వల్లీవిధంబు కోదండ మమర ఁ; దనయుత్తమాంగమందున నగాగోదయ మహితాబ్దహితుఛాతి మాళి దనరఁ; దనదివ్యముఖమహోత్పల వైరిఁ జంద్రికా 2.2 వళిరీతిఁ జిఱునవ్వు గులుకు చుండ, తేగ్రీ। మణిగణోజ్జ్వల కేయూర మక ర కుండ లాzదిభూషణభూషితుఁ డైన రాజ ముఖ్యుఁ డొక్కఁడు వేంచేసి మోద మెసఁగ నెదుట నిలుచుండి కృపతోడ నిట్టు లనియె. కంఠే స్థిరముగ నలమేల్మంగా పరిణయము రచించి మాకు భాసురభక్తిజ్, జరణముల సమర్పించిన నురుతర బహు భాగ్య సుఖము లొడవును నీకు. తేగీ అనుచు నానతి యిచ్చినయంలోన ధనము దొఱకిననిఱు పేద మనుజు కరణి OF".<noinclude><references/></noinclude> o3podiywjdrrbobl5ttyqmdbbc69ked 104 255570 616580 2026-11-12T11:42:20Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'ప్రథమాశ్వాసము నలరి సీతాసమేతుఁ డయ్యనముఁ డౌటఁ 'దెలిసి సుతియింపఁగా నేను దలఁచి యపుడు. దండకు, శ్రీమత్సు ధాఒంభోధిక న్యాంశ సంజాతసీతా సతీదివ్య చేతన్సరోజాతమి త్రా! మహోద్ధండ చండోద...' 616580 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>ప్రథమాశ్వాసము నలరి సీతాసమేతుఁ డయ్యనముఁ డౌటఁ 'దెలిసి సుతియింపఁగా నేను దలఁచి యపుడు. దండకు, శ్రీమత్సు ధాఒంభోధిక న్యాంశ సంజాతసీతా సతీదివ్య చేతన్సరోజాతమి త్రా! మహోద్ధండ చండోద్యదంహఃకదంబ ప్రవల్లీలని త్రా! సుమిత్రా తనూజూ ఒదిన ద్భాతృ వాత్సల్య సౌశీల్యని త్యాభిరామా! రమాకామినీనాథ! తా రేయభ ల్లూక రాడంజనానంద నా ద్యేశ కీ శాధి రాజస్యసంస్తూయమానప్రతాపోజ్జ్వల దీర్ఘ బాహా ర్గ ళాత్యంత ధామా! హిమాహార్యపుత్రీవ రాత్యంత నైర్మల్యజాప్య నామా !హయగ్రీవరక్షశ్చ రాధ్యక్షదుర్వార కాఠిన్య శారీర సంహార పాఠీన రాజా త్సువతారా! లసల్జీ రవారాశిమగ్న స్థిరా ధారణోద్ధార ధౌ రేయఢాల్యాధి రా జావతారా! క్షమాయోషి దక్షి ణక కాంత చామిక రాద్భుతా ఖర్వగర్వా పహారోన్న తస్తబ్ధరోమాన తారా! క్షితివ్యోమపాతాళసం వాసకృచ్చేతనత్రా సదోర్వీర్య దుర్ధర్ష హైరణ్యపక్షఃక వాటచ్ఛిదా ఒరంభ గంభీర శులభన్న ఖవా తదీప్యన్న ృహర్యక్ష దివ్యావతారా! స్ఫురత్సర్వదిఙ్మండలాం తై క పూర్ణీ కృత భాజతో దార దానాతివిఖ్యాత వైరోచనిద్యోతమానోత్త మాంగానుషంగాను రంజస్మణీమంజు మంజీర సంజాత సంరాన యోగీంద్ర హృత్పద్శసంశోభి పాదా బ్జకుబ్జావతారా! సదా మంద బందీగృతోదగ్ర ఫౌలస్త్య సాహస్ర బాహూల్ల సత్కార్త వీర్యార్జునిచ్ఛేదనాత్యంత ధారాళ ధారాసముత్తుంగజృంభత్కు ఠా రోజ్జ్వలజ్జామదగ్న్య స్వరూపావతారా! సదైరావణా - రోహణాద్యష్టది క్పాలవిద్రావణాక్షు ద్రనిర్ని ద్రశాదోల్లసదాపణాకుంఠ కంఠా—వళీలుంఠనో ద్దామరామావతారా! నృశంసావతం సాతిహింసారిరంసా|శంసాంసకం స్కాదిదుర్వంశ వంశాటవీదావకీలాక రాళాయమానాను జూనూనసాహాయ్యభే లన్మహోత్తాల తాలాంక ముఖ్యావతారా! తిపూర్ధమసాధ్వీవతాధ్వర్ద్రవి<noinclude><references/></noinclude> ltqkmwovvbkzkd8kp9h2sj339aebigp 104 255571 616581 2026-11-12T11:42:30Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with ':8 అల మేలుమంగా పరిణయము ధ్వంసనాజస్రరాద్ధాంతబుద్ధావతారా! కలిప్రేరితామౌఘకర్మవ్రజో వేతదురా నుషాధీశ శుష్కా.వళీతూలజయ సమీ రత్క సత్కల్కి భవ్యావతారా! మన స్సంభ వానేక కోటీభ్ర మానూ...' 616581 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>:8 అల మేలుమంగా పరిణయము ధ్వంసనాజస్రరాద్ధాంతబుద్ధావతారా! కలిప్రేరితామౌఘకర్మవ్రజో వేతదురా నుషాధీశ శుష్కా.వళీతూలజయ సమీ రత్క సత్కల్కి భవ్యావతారా! మన స్సంభ వానేక కోటీభ్ర మానూనలావణ్యస మ్మోహనాకారలో కైక వీరా! మ ణిస్ఫారకోటీర కేయూరహారా! సువర్ణాద్రిధీరా! బుధాళింద మందార! శ్రీరా మచంద్రా! మదీయాపదుర్వీధర వ్రాత దేవేంద్ర! సత్కీర్తి సాంద్రా! నమ స్తే; నమస్తే,నమస్తే; నమః. కం ఆచంద్రార్క స్థాయిగ నీచంచద్గ్రంథ మెసఁగ నినకులనాథా! - ప్ర్రాచేతసుఁ డొనరించిన నీచరితముకరణిఁ బోవు నిశ్చల కృపతో. 93.' మ అని యీరీతి నుతించినంతనె కృపాఒఒ.య లేక చిత్తంబుతో ఘనగరా యితీ బంధురధ్వనుల నుత్కంకుండు నై సాదరం బున సాచంద్రదినేంద్ర తారకముగా మోదంబుతో నీకృతిగా దనరఁ బ్రోచెద నంచుఁ బల్కి యతఁ డంత ర్ధానుఁ డై నంతట. ౨. వ॥ జాగరూకుండనై లేచి నిలుచుండి యమందా నంద బా ప్పాం బుధా రాసందోహదిగ్ధ గా త్రుండ నై మదీయాఒ ప్తవిద్వద్బృందంబునను నేత తృ్వప్న ప్రభావంబు వివరించిన వార అత్యంతపంతుష్టాంతరంగు లై యి ట్లనిరి. కవింశావతరణము, ఉ॥ నీమహనీయపూర్వకృత నిర్మలపుణ్యవిశేష మెట్టిదో? మని చెప్ప వచ్చు జగదీశ్వరుఁ డౌరఘురాముదర్శనం E.<noinclude><references/></noinclude> kz18mjp18v1ud6cg83muudnbdr0ccr2 104 255572 616582 2026-11-12T11:42:40Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'ప్రథమాశ్వాసము బీమహి నీకుఁ గల్గెనిఁక నేమిటఁ దక్కువ? కావ్య మిప్పుడే ప్రేమ రచింపు శ్రేయము లభించు” టన్నది భాగ్యమే కదా! ౨౭. చ॥ వినుము నరేంద్రచంద్ర!మును విక్ర మనుష్యులు మాకులంబ...' 616582 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>ప్రథమాశ్వాసము బీమహి నీకుఁ గల్గెనిఁక నేమిటఁ దక్కువ? కావ్య మిప్పుడే ప్రేమ రచింపు శ్రేయము లభించు” టన్నది భాగ్యమే కదా! ౨౭. చ॥ వినుము నరేంద్రచంద్ర!మును విక్ర మనుష్యులు మాకులంబున ఘనతరకీర్తి సంపదలు గల్గి ధరావలయంబు నేలుచున్ వినయము మీఱ దేవగణవిప్రపదాంబుజభక్తి యుక్తు లై యనితర భోగ భాగ్యమహిమాత్యు లనంగఁ జెలంగి రిద్ధరన్, ూ. తే॥గీ। కాన భవదీయ సంతతిక్రమము నెల్ల వినుము వినిపించెదము నీకు విష్ణుమూర్తి నిండుదుగ్ధాబ్ధిలోనిఁ బరుండి నరుల నొనరఁ గల్పించునిచ్ఛ నొక్కనాఁడు. కం॥ తనముఖమున భూదేవుల నను వొందఁగ భుజములందు నచలాధిపులంగా ఘను లగునైశ్యుల నూరుల నొసరన్ గల్పించి యంబుజోదరుఁ డంతన్, కం నారదముఖసంయమిసర ధీరులకును నంద రానిది వ్యాసులవ త్సారసములయందును భా గీరథి శూద్రుల సృజించి కృప ని ట్లనియెస్. 30. చ అమితదురంత కిల్బిషగణాళి దళింపఁగఁ జాలు పెట్టియా సుమహితజహ్ను నందనికి సోదరు లైతిరి కాస మీద నై గమముఁ బఠింపకున్న ససమప్రతిభా జన్వితు లేదు రైన ము ద్విమలపదాబ్జభ క్తి మది విస్మృతి నొందక యుండఁగాఁ దగున్, 59,<noinclude><references/></noinclude> htjhht692g0t0nac80o6s85cbhoxt15 104 255573 616583 2026-11-12T11:42:47Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '10 10 అలమేలుమంగాపరిణయము చ అనుచు వచించినంతనె మహాద్భుతహర్ష సముద్రమగ్ను లై, యసమయశోధురంధరులు నైరి తదుజ్జ్వలవంశసంభవుల్ మనునిభ కీర్తి మంతు లసమానగుణాఢ్యులు, వారిలోనఁ బెం పొనరఁగ...' 616583 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>10 10 అలమేలుమంగాపరిణయము చ అనుచు వచించినంతనె మహాద్భుతహర్ష సముద్రమగ్ను లై, యసమయశోధురంధరులు నైరి తదుజ్జ్వలవంశసంభవుల్ మనునిభ కీర్తి మంతు లసమానగుణాఢ్యులు, వారిలోనఁ బెం పొనరఁగఁ 'దూము’వంశమున నుద్భవ మందెను 'నయ్య' నా .ఖ్యుఁడున్, సీ। లోచనశ్రవణ రాడ్లో చర నై చికీ దివ్య తేజస్ఫ్ఫూర్తి ధిక్కరించి; రాజరాజిత మౌళి రాజహంసావళ్ళీ ప్రథిత కాంతిచ్ఛటల్ పరిహసించి, కాండఛృద్గంధర్వకాండ వేదండ పాం డిచురమ్యదీ ప్తి పోడిమి యడంచి, హైమభూభృత్సౌర్వభౌమ సౌరద్రుమ ప్రతిభావిభూతి తిరస్కరించి, తేగీ కాండభాంజాంతరము నిండ నిండి వెండి కొండపై నండ గొని చంద్రమండలంబు బెండుపడఁ గీర్తి వడ సె నుద్దండమహిమ, రిపుదళన హేతి ‘యయ్యపు రెడ్డి నృపతి, శా! ఆరాజన్యుఁడు ధాశ భారతినిఁ గల్యాణంబు నౌ వైఖరిన్ నారీరత్నము 'జాసమాంబికను ' విన్నాణంబుగాఁ బెండ్లి యై, ధీరోదాత్త గుణోత్త రప్రథిత విస్తీర్ణ ప్రభావాఢ్యుతా 33. 38. సూరా౭ కారకుమారయుగ్మమును సంపన్నుండు గాంచెన్ దగన్, 38. కం అయిద్దరిలో 'వెంకట 'రాయుఁడు' జ్యేష్ఠుం డతండు రాడ్విన్నతుం డై<noinclude><references/></noinclude> 2r5pv38zgq5lzssweyy29slw2o3784r 104 255574 616584 2026-11-12T11:42:55Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'ప్రథమాశ్వాసము శ్రేయోభివృద్ధిఁ గాంచెను; నాయనయనుజుండు 'బచ్చ’'నా 2.ఖ్యుం సీ। కువలయాధిపుఁ డౌటఁ గువలయాధిపుల ను ద్దామయశో ధురంధరత మించె, గోపాలవరుఁ డౌట గోపాల వరులను వరబుధావన వై భవ...' 616584 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>ప్రథమాశ్వాసము శ్రేయోభివృద్ధిఁ గాంచెను; నాయనయనుజుండు 'బచ్చ’'నా 2.ఖ్యుం సీ। కువలయాధిపుఁ డౌటఁ గువలయాధిపుల ను ద్దామయశో ధురంధరత మించె, గోపాలవరుఁ డౌట గోపాల వరులను వరబుధావన వై భవమున మించె; 11 క 3e. భూమిభృద్ధనుఁ డౌట భూమిధృర్ఘనులను హరిభక్తి పటు ధైర్యగరిహాః మించె; ధారుణీశ్వరుఁ డౌట ధారుణీశ్వరులను క్షమ సర్వమంగళా౬౭సక్తి మించె; తే॥గీ। ననుచుఁ బార్థివనివహంబు వినుతి సేయ భూమిఁ బాలించుచును మహాభోగ మందే, రాజమాత్రుండె యారాజ రాజ హేళి భవ్యగుణపాళి బచ్చభూపాలమౌళి. శా॥ పంచేషుప్రతిమానరూపుఁ డగునా బచ్చా చలా ఒధీశుఁడున్, నాంచారమ్మను 'బెండ్లి యాడి విలసన్నా గారి శౌర్యోద్ధతో దంచద్దోర్యుగవిక్రమప్రకటవిఖ్యాత ప్రభావాధ్యులని గాంచెన్ గాంచన శై లధీరు లగుప్రజ్ఞావంతులన్ ముగ్గురన్, తేగీ వారియందును 'బెద'రామ' ధారుణీశుఁ 32. 35. “మరి రాధీశ వేదండవర ఛాయాగ్ర హరి” య టంచును బార్థివు లభినుతింప వసుధఁ బాలించెఁ బురుహూత వై భవమున, 3F-.<noinclude><references/></noinclude> ewp6aroid3rosf1equ0ev4z3kyq6bjo 104 255575 616585 2026-11-12T11:43:03Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '12 అలమేలుమంగాపరిణయము ఉ కూరిమి ముగ్గురందుఁ గడగొట్టు, ధరావతిపుస్తె బొట్టు, బల్ ధీరతఁ బై ఁడిగట్టు,మహి ధీరుల పాలిటి లేల్పు చట్టు, శృం గారమునన్ రతీశుతలకట్టు,ముదోద్భతశత్రుపాళిక...' 616585 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>12 అలమేలుమంగాపరిణయము ఉ కూరిమి ముగ్గురందుఁ గడగొట్టు, ధరావతిపుస్తె బొట్టు, బల్ ధీరతఁ బై ఁడిగట్టు,మహి ధీరుల పాలిటి లేల్పు చట్టు, శృం గారమునన్ రతీశుతలకట్టు,ముదోద్భతశత్రుపాళికిన్ దీఱనిక్కు కుట్టు,రవి తేజ్యుడు 'సింగో నృవేంద్రుఁ డి'ప్పెడున్, కం॥ మూర్తి త్రితయమునందును నార్త త్రాణుండు పై నహరిపోలిక త్కీర్తి ధురంధరుఁ డరిసమ వర్తియు నగు ‘చిన్న రామ' పార్థివు, డెసఁగున్. మ కదనక్షోణిని శత్రుసేనలు బలాత్కారంబునన్ మూర్ధముల్ చదియన్' మోది నృపాగ్రణుల్ వొగడఁగా తెక్మా దేవి కాహారమున్ ముద మొందంగ నొనర్చి రాజ్యము మహాపూజ్యంబుగా నేలె నె మ్మదిలో నించుక శంక లేక నృపసన్మాన్యుండు విఖ్యాతిగన్. ర౨. సీ। ద్విజవర చక్ర వీడజపం క్తి మిత్రుండు, విద్వచ్ఛకోరా ళిసద్విభుండు, హితనీలకంఠ సంహతి మేఘబృందంబు, దీన బుధవ్రాత దేవసురభి, మార్గణపిక జాల మహితవసంతంబు, శరణాగత కురంగ శాద్వలంబు, విలసదాశ్రితకీర ఫలయుక్త వనపాళి, : సామంతనిర్జర సమితివజ్ర, తే॥ మేతదుజ్జ్వల గుణమణిజాతములకు బరిణె యన మించే ధరణిలోఁ దరణీకరణిఁ<noinclude><references/></noinclude> icawuxoi79dhza8x22pv8jofwjow1xg 104 255576 616586 2026-11-12T11:43:11Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'ప్రథమాశ్వాసము గరుణ నిండినవరుణునిశరణ మసగం జిన్న రామా వనీపాల శేఖరుండు, గీ॥ ' నది రే వంశాబ్ధపరిపూర్ణవిధుఁ డనంగ సంగ భవభంగ సేవాసుసంగతుండు నై సహనుమంత రెడ్డి భార్యా వతంస 'పాపమాం...' 616586 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>ప్రథమాశ్వాసము గరుణ నిండినవరుణునిశరణ మసగం జిన్న రామా వనీపాల శేఖరుండు, గీ॥ ' నది రే వంశాబ్ధపరిపూర్ణవిధుఁ డనంగ సంగ భవభంగ సేవాసుసంగతుండు నై సహనుమంత రెడ్డి భార్యా వతంస 'పాపమాంబకు సంజమ్మ' ప్రభవ మందె. ఊ ఆమెను బెండ్లి యాడే విబుధాధిపజాలము మేలుమే లసన్ 'దూము'కులో జ్జ్వ లప్రధితదుద్ధఝష ధ్వజపూర్ణరుక్సుధా ధాముఁడు చిన్న రామవసుధావరుఁ డర్మిలిఁ బద్మసూతి వా గ్భామను బెండ్లి యాడుగతి భాసురలీల సుకీర్తిదుర్యుఁడై క నౌకరీతిఁ జూచిన జలజవాసిని కొంత సాటి వచ్చు; మగనిశరీరంబు సగము సేయక యున్న సర్వమంగళ కొంత సమము వచ్చు; బహుభాషిణి యటన్న ప్రఖ్యాతి లేకున్న భారతీసతి కొంత పాటి వచ్చు; బహునాళ్లు ధవుఁ బాసి నహుషునిపురి నుండ కున్నఁ బౌలోమి నీఁ డెన్న వచ్చు తేగీ! సర్వసమురాలు, పతిమహోత్సాహవిహిత, మితముగా మాట లాడును, బతినిఁ బాసి యుండఁ జాలకు క్షణ మైన సురుగుణావ లంబ యా 'సంజమాంబ'తుల్యలు గలారె. 13 83. .<noinclude><references/></noinclude> i5qwpv0jtcyp7efqicfiyoa2gxdck21 104 255577 616587 2026-11-12T11:43:19Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'అలమేలుమంగా పరిణయము ఆతన్వంగిమ త ల్లియందుఁ దొలిచూ లజ్జంబునన్ విస్ఫుర చ్చేతస్పంభవమాత పుట్టినగతిన్ జె ల్వంద 'రామమ్మ' వి ఖ్యాతిన్ సంభవ మందె; నామె వెనుకన్ గంజారిభృత్సత్కృపా జా...' 616587 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>అలమేలుమంగా పరిణయము ఆతన్వంగిమ త ల్లియందుఁ దొలిచూ లజ్జంబునన్ విస్ఫుర చ్చేతస్పంభవమాత పుట్టినగతిన్ జె ల్వంద 'రామమ్మ' వి ఖ్యాతిన్ సంభవ మందె; నామె వెనుకన్ గంజారిభృత్సత్కృపా జాతుం డయ్యెను ' రామ,భూరమణుఁ డంచల్కీర్తి విఖ్యాతుఁ డై. 62, “తిరుమల, శ్రీరంగ”దివ్యయాత్రలఁ జేసెఁ; దరుతటాకాదిసంతతు లొనర్చె; నారువారాదుల నలరి ప్రతిష్ఠించె; నిరతాన్న దానంబుఁ జరఁగఁ జేసి; నర్ద్రజన్ముల 'కగ్రహారంబు' లిప్పించెఁ; భక్తిచే మహాబల యయ్యె; ద్విజకోటిచేత సద్యజనముల్ సేయించె; హరిపదాంబుజభక్తినిరతి మించె; ॥గ్రీ॥ బొసఁగ సత్తింటికిని దాను బుట్టినింటి కమితసత్కీర్తి ఘటియించె నర్థిలోక కోటిమం దారతరువన వాటి, యైన భవ్యగుణవల్లి 'రామమాంబా'మతల్లి. ! త్యా కేతనపదోత్తమపద్మములభ క్తి యుంచినాఁ; డమలతల్ తెంచినాఁడు; “తిరుమల, శ్రీరంగ” దివ్య దేశములు సే వించినాఁ;డుకుకీర్తి ఁ బెంచినాఁడు; హిత సార్వభౌమసంతతిచేత మన్ననల్ ' గాంచినాఁ;డహితులఁ ద్రుంచినాడు; 8σ.<noinclude><references/></noinclude> jnkvzhu7ob029g9j4we81jcx2sqgde4 104 255578 616588 2026-11-12T11:43:29Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'ప్రథమాశ్వాసము ధరణీసురుల పాలిసుర మహీరుహ మనన్ మించినాఁ;డుర్విఁ బాలించినాఁడు; తేగీ॥ మంచి రూపునఁ బంచేషు నొంచినాఁడు; పంచమస్వరమున గాన మంచితముగ విష్ణుసన్నిధిఁ బాడి మెప్పించిన...' 616588 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>ప్రథమాశ్వాసము ధరణీసురుల పాలిసుర మహీరుహ మనన్ మించినాఁ;డుర్విఁ బాలించినాఁడు; తేగీ॥ మంచి రూపునఁ బంచేషు నొంచినాఁడు; పంచమస్వరమున గాన మంచితముగ విష్ణుసన్నిధిఁ బాడి మెప్పించినాఁడు; రమారామ' భూమాశు మహిమ. సీ॥ కర్బురదానిసంకలితుఁ జాతండును; గర్భుర దాని సంక లితుఁ డితఁడు; రాజ శేఖరనుతప్రధితుఁ డాతంకురు; రాజ శేఖరనుతప్రఙ్ఞతుఁ డితఁడు; శివధర్మవర్ధనశీలుఁ డాతంయును; శివధర్మవర్ధనిశీలుఁ డితఁడు; నలలిత లక్షణసహితుఁ జాతండును, లలితలక్షణసహితుఁ డితఁడు, తే॥గీ॥ భేద మిం తైనఁ గలదె యీపృణ్వ నిన్న సరసగుణములచే సదృశతయె కాక దాశరథి యైన 'శ్రీరామ' ధరణిపతికి రసికుఁ డై నట్టియా'తూము" రామ' మణిణి. కం॥ వారిద్దరి కనుజుఁడ నై ధారుణీసుతవిభునికృప ముదయ మై విశ్వ ద్వారముచే నుతిఁ గంటివి సారగుణోదార! 'రామచంద్ర’నరేంద్రా! 15 ro.<noinclude><references/></noinclude> hsy7dmbgx1zjk9fqrr5i0e1wyy26f2t 104 255579 616589 2026-11-12T11:43:38Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '16 అల మేలుమంగా పరిణయము ఉ రాముని కర్పితంబుగ విరాజితదివ్యధునీతరంగ వి భౌమణ భావుకోచ్ఛయవిభాసుక వాక్కు సుమప్రబంధ మన్ దామముఁ గూర్చి భక్తి పరతంత్రమనీషుఁడ వై యొసంగుమీ యామహితాత్మ...' 616589 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>16 అల మేలుమంగా పరిణయము ఉ రాముని కర్పితంబుగ విరాజితదివ్యధునీతరంగ వి భౌమణ భావుకోచ్ఛయవిభాసుక వాక్కు సుమప్రబంధ మన్ దామముఁ గూర్చి భక్తి పరతంత్రమనీషుఁడ వై యొసంగుమీ యామహితాత్ముఁ డిచ్చును మహాద్భుతసంపద లిష్టసిద్ధి గాన్, 1.9, వ అనిన నిటలతటఘటితాంజలిపుటుండ నై యి ట్లంటి. ఉ॥ చిల్కకుఁ దానె మాటజిగి జిల్కఁగ నేర్పిన ముద్దు ముద్దులు గుల్కఁగఁ జిల్క వల్కిన నగున్, విబుధోక్తి లసత్సుధాకణం బొల్క ఁగ నారగించి ముద మొప్పఁగఁ గావ్యము నేను పట్టులే పల్కెద గారవించుఁడి యపార కృపస్ నను విద్వదగ్రణుల్! కం॥ అనీనన్ విని మీ వంశజు లనయం బీరీతి సాత్వికామలమతులే కనుకన్ నీ వావిధమున వినయము గలవాఁడ వనఘ! విరచించు కృతిన్. *3. శిర. వ॥ అని యాన తిచ్చువిద్వద్భూసుక వాత వాక్సుధాధారాపూక పూరిత పారావారోత్తుంగరంగర్గంభీరా భంగ తరంగజాల నిశాలడోలికల నుయ్యెల లూగి మహానందకందళి తాంతరం గుండ నై వారలకు బహు వారంబు సాష్టాంగనమస్కారంబు లాచరించి తదను మతి ఎకారంబుస, కృతిసహాయక స్మృతి, కంఠే భృంగజ్యాంచిత రూపా- భంగుర పాండిత్య కావ్య భాసురగంగా .<noinclude><references/></noinclude> 6ejt469v7h1xuukmadrup3z557pdgym 104 255580 616591 2026-11-12T11:43:49Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'భంగస్ఫుర “దుక్కల శ్రీ ప్రథమా౬ శ్వాసము రంగా ఒర్య” సహాయమునను రాజతమతి నై కృతిపతి స్తుతి. సీ|| శ్రీధరాకన్యకాచిత్త మానసహంస! హంసకులాబ్ధితారాధిరాజ! రాజ రాజవిమాన రాజాంతరవిహార! హా...' 616591 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>భంగస్ఫుర “దుక్కల శ్రీ ప్రథమా౬ శ్వాసము రంగా ఒర్య” సహాయమునను రాజతమతి నై కృతిపతి స్తుతి. సీ|| శ్రీధరాకన్యకాచిత్త మానసహంస! హంసకులాబ్ధితారాధిరాజ! రాజ రాజవిమాన రాజాంతరవిహార! హారకిరీట కేయూరభరణ! రణ ధైర్యనౌ "రేయచణ దైత్యసంహార! హారాఒయితాహిస్తు తాబ్దపాద! పాదపసప్తక భేదనదోస్సార! సారంగదనుజవిశసనధీర! తే॥ ॥ ధీరజనచిత్త నారపోదారసూర! సూరనంద సముఖక పిస్తోత్రమహిత! హింతనృపవాతసంతతావృతని కేత! కేతనోజ్జ్వలనా కేశజాత! రామ! సీ॥ కనదన జ్ఞానంత కల్యాణగుణధామ! రఘుకులాంభోనిధిరమ్యసోమ! శరనిధీషుధినతీసన్ను తప్రియనామ! శతకోటిజలజా—ప్త సదృశ ధామ! చటుల విఛావరీచర వాహినీ భీమ! పటు శౌర్య నిర్జితపరశురామ! పృథుతర ప్రావృట్కృపీటధర శ్యామ! నతజన వాత దుష్కృతవి రామ! 17<noinclude><references/></noinclude> 2vpr2d8nmq737t7es6g5f7l9ggj2g64 104 255581 616592 2026-11-12T11:43:59Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '18 అలమేలుమంగా పరిణయము తే॥ ॥ యమిత సౌందర్య విజితసహస్త్ర కామ! మానినీకృతపాషాణమానిభామ! భవ్యసా కేతపుర వరదివ్యధామ! రావణోదగగోత్రసుత్రామ! రామ! షష్ఠ్యంతములు కం॥ ఏతాదృశ గుణఖనికిని, వ...' 616592 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>18 అలమేలుమంగా పరిణయము తే॥ ॥ యమిత సౌందర్య విజితసహస్త్ర కామ! మానినీకృతపాషాణమానిభామ! భవ్యసా కేతపుర వరదివ్యధామ! రావణోదగగోత్రసుత్రామ! రామ! షష్ఠ్యంతములు కం॥ ఏతాదృశ గుణఖనికిని, వాతాశనచక రాజవరతల్పున కు౯, సీతా తతచేతఃకం- జాతామల రామనామషట్చగణునకు, కం|| పాటచ్చర భేటక రిఫు పాటన భుజ "ర్యధుర్య పార్థివపతికి, హాటక మయ శాటికిని, ని జనను తామలధనికి, కంl॥ దర్వీకర ర్వోద్ధతి నిర్వాషణ శౌర్యధుర్యనిపుణెర్వునకు, ఔర్వాంబక గీర్వల్లభ పూర్వామర వైరిరాజపూజిత నిధికి౯, కం॥ భ శ్లేష్వాసధ్వంసా నర్గళ బాహారులకు, సంఖాదనరా డ్వగామిత దుర్దమతర దుర్గర్వని రాస శౌర్యదోస్సారునకు, EO EO E. 3<noinclude><references/></noinclude> iu2jy1yo88v7dbcav715x5sg2qc2rke 104 255582 616593 2026-11-12T11:44:07Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'ప్రథమాశ్వాసము కం॥ రామునకు, శతర వినిభ ధామునకుఁ, నీలనీరద శ్యామునకు, హేమాంబరకలిత దేహనృపసోమునకు, సోమస్తుతనామునకు, కథా ప్రారంభము, 19 ర వ అంకితంబుగా నాయొనర్పం బూనిన 'యల మేలుమంగా ప...' 616593 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>ప్రథమాశ్వాసము కం॥ రామునకు, శతర వినిభ ధామునకుఁ, నీలనీరద శ్యామునకు, హేమాంబరకలిత దేహనృపసోమునకు, సోమస్తుతనామునకు, కథా ప్రారంభము, 19 ర వ అంకితంబుగా నాయొనర్పం బూనిన 'యల మేలుమంగా పరిణ యం' బనుమహాష్త్రబంధంబునకుఁ గథాక్రమం బెట్టి దనిన. తేగీ। శౌనక్కా_దితాపసలోక సార్వభౌమ రాజి యొకనాఁడు నైమిశారణ్యమునను, సత్రయాగంబు సలుపుచుఁ బత్రిరథుని కథలు విను వేడ్క సూతు మొగంబు సూచి, కం॥ సూతా! మేధాజిత భవ సూతా'! హరిపాదభ క్రిసురుచిర చిత్తో ! కిల్బిష జేతా! భగవత్కథావి శేషసమేతా!, మ|| మును నీ వల్ట్లసుదర్శనాంచితక రాంభోజాత చారిత్రముల్ వినిపింపజ్జా" విని సంతసించితిమి; యీవిశ్వంభ రామధ్యమం బున 'నేతత్కలియందు 'రాజవరులఁ బుణ్యాత్ము లెవ్వారలో! వినఁగా వేడుక యయ్యె; వారిచరితల్ విన్పింపు విఖ్యాతిగళా. మ॥ అనుచుగా వేఁడిన, శామహర్షణి మహాఒహ్లాదాంతరంగుండు నై విన తాజధ్వజు పాద పద్మములకు వేమాఱు స్వాంతంబునం EX EE E.2 EJ<noinclude><references/></noinclude> 01se99l8so5tblvnku09ulph4reb4dx 104 255583 616594 2026-11-12T11:44:15Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '20 20 అలమేలుమంగాపరిణయము దు నమస్కారము లాచరించి మునిసందోహంబులఁ జూచి తా విషయం బొప్పఁగ వారి కిట్టు లనియె విభ్రాజితప్రౌఢిమ. నారదుండు కైలాసంబున కేగుట ఉ రాజిత రాజమౌళి సుర రాజముఖా...' 616594 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>20 20 అలమేలుమంగాపరిణయము దు నమస్కారము లాచరించి మునిసందోహంబులఁ జూచి తా విషయం బొప్పఁగ వారి కిట్టు లనియె విభ్రాజితప్రౌఢిమ. నారదుండు కైలాసంబున కేగుట ఉ రాజిత రాజమౌళి సుర రాజముఖామరులు నుతింప వి భ్రాజిత కాద్ర వేయచయరాడ్వలయాంగద హారయుక్తుఁ డై రాజత శై లమందు నగ రాజనుతా ఒర్ధశరీరుఁ డై పరి Ef వ్రాజక లోక మెల్లఁ గొలువ గొలు పై యట నుండునత్తటి. 20. సీ। తర్జనీనిర్ధూతతంత్య్రావితానసం జాతనారాయణశబ్ద మెసఁగ, సకలాఒపగాపుణ్యజల పూర్ణ సౌవర్ణ నవరత్న యుతక మండలువు సెలఁగ, దేహావదాతదీధితిచంద్రికా-వళి విస్తృత విజయఁ జేయ, సలలిత కాషాయ శాటీస్ఫురత్కాంతి మిహిరరత్నమునకు మెఱుఁ గొసంగ, తెగీ। వీణ వాయింపుచును మహావేగముగను గగనముననుండి వేంచేసె గరళకంఠు కొలువుకూటంబునకు మునుల్ గొలుచు చుండ నారదుండు రున్జితశరన్నారదుండు 20. కం వచ్చిన సంయమిఁ గనుఁగొని మచ్చికతో శంకరుండు మంజుల ఫణితి,<noinclude><references/></noinclude> dbcekrudlmt97oaebvzpj1pdm1t7qbm 104 255584 616595 2026-11-12T11:44:25Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'ప్రథమాశ్వాసము వచ్చితి వెచ్చటనుండి చెచ్చెర నది దెల్పు మయ్య! చిత్తం బలర మ॥ అనినన్, నారదుఁ డబ్జమాళికిని సాష్టాంగ ప్రణామంబు లిం పెనయన్ జేసిన గారవించి, మఱి నీ విన్నాళ్లు లెం దు...' 616595 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>ప్రథమాశ్వాసము వచ్చితి వెచ్చటనుండి చెచ్చెర నది దెల్పు మయ్య! చిత్తం బలర మ॥ అనినన్, నారదుఁ డబ్జమాళికిని సాష్టాంగ ప్రణామంబు లిం పెనయన్ జేసిన గారవించి, మఱి నీ విన్నాళ్లు లెం దుండితో? వనజాతా —సన కేశవుల్ మఱియుఁ దత్పత్నుల్ సుఖం బుండి రే వినిపింప దగు విష్టపంబుల మజేవింతల్ గనుంగొంటివో? నారదుండు పరమేశ్వరుని స్తుతించుట ప అనిన నారదుండు, కం॥ శంబరధరధర! శుంభ చ్ఛంబరధరకరసరోజ!శశ్వత్థధునీ శంబరధర!Xళరుద్దిత శంబరధర!దృక్శుచిహతశంబరమథనా! కం! బుధభీప దత్రిపురాసుర మథనోత్సవసమయ శౌర్యమండిత విలస ద్విధిశరధిశరధిశయసా రథిశరధిని శాత బాణరథకృతవసుధా! సీ॥ అలికదృగ్భవలసద్ధవ్య వాహనవిద గాంబుజాతాస్త్ర!జోహారు నీకు; కమలరుద్ద్విట్స్ఫురద్రమణీయభ వ్యగో టీరసంకలిత!జోహారు నీకు; పవనభుక్పరివృఢ ప్రత్యగ్ర లావణ్య హార కేయూర!జోహారు నీకు; 21 2.9. 23. 28. 22.<noinclude><references/></noinclude> nhjpamcv7y3a3nzwy14tpii6g1bjcd8 104 255585 616596 2026-11-12T11:44:36Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '22 అలమేలుమంగా పరిణయము . హిమకుభృద్వృత్ప్రభిత్సుమహితక న్యామ హాసతీభర్త !జోహారు నీకు; తేగీ సింధు రాణ్మేఖలాఒ హార్య శేఖరాజగ మాబ్జభవసాగరానంత హైమచేల రథసముత్తుంగ కోదండరథ్యనిచయ సా...' 616596 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>22 అలమేలుమంగా పరిణయము . హిమకుభృద్వృత్ప్రభిత్సుమహితక న్యామ హాసతీభర్త !జోహారు నీకు; తేగీ సింధు రాణ్మేఖలాఒ హార్య శేఖరాజగ మాబ్జభవసాగరానంత హైమచేల రథసముత్తుంగ కోదండరథ్యనిచయ సారధీషుధి జ్యేషు!జోహరు నీకు. చ। హర! ధర రాజచాపధర! హైమధ రాధర రాజుందనీ వర! పర వీర వారహర ! వారణ దైత్యని వారవీరశం బర!కరశంబరోద్భవవిభాసుర ! శంబర లోచ నేటి యం కర!శరభిన్న పూస్త్రి తయకర్బుర ! శంకర!నిన్ను గొల్చెదన్. తేగీ అనుచు నుతియించి యిటులు న న్నడుగ నేలక కమలభవ కేశవులు నీవె కావె! దేవ! దేవ దే వేళ !శంకర!దివ్యమూర్తి! శివ!మహాదేవ! నే నేమి చెప్పఁ గలను? ఉ ఐన మహానుభావ!విను మజ్జభవాండము నెల్ల పీకృషన్ నేను జరించి దైత్యహరు నీరజనాభు రమేకుఁ గేశవున్ దీనశరణ్యు నిత్యు మన తేజునిఁ జూడ వికుంఠ ధామమున్ గానము సేయుచున్ జనితిఁ గాని యగం డట లేఁడు శంకరా! కం ఇచ్చట లేఁ డచ్యుతుఁ డని యచ్చట నే జనుల నడుగ సంతట వా "రా ముచ్చట యేమో!హరి తా నెచ్చటి కేగెనొ! యెఱుంగ మే" మని రీశా! 22. 25. 28. US<noinclude><references/></noinclude> f7j5qap5do8yvmyo4tlolkzlzraz9yb 104 255586 616597 2026-11-12T11:44:54Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'ప్రథమాశ్వాసము సీ॥ గరుడవిష్వక్సేన కాద్ర వేయాధిరా జన్యప్రముఖభక్త జనము లెల్ల, భార్గవీసహితుఁ డై భగవంతుఁ తెచటికో మనలను వంచించి చనని దేమొ! “యెన్ని భంగుల మిమ్ము నెడఁ బోయ”ననువా...' 616597 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>ప్రథమాశ్వాసము సీ॥ గరుడవిష్వక్సేన కాద్ర వేయాధిరా జన్యప్రముఖభక్త జనము లెల్ల, భార్గవీసహితుఁ డై భగవంతుఁ తెచటికో మనలను వంచించి చనని దేమొ! “యెన్ని భంగుల మిమ్ము నెడఁ బోయ”ననువాఁడు విడి పోయె!, స్వామికార్యంబున నే మైన నేరంబు గావించితి మొ! యేమి కారణంబొ!, దేదీ లేక గట రాజువలెన్ భూలోక మందు భర్త లేన క్రైస్ విష్ణు నానికి తోడఁ బేమ రక్షింప రమ్మని విలువఁ గడి పోయెఁ గాఁబోలు సిని వారు పోయి రభి న! 28 6 వ కావున వైకుంఠంబున దానవాకు ఉక్యతలుండి నావార్య సైన్య శౌర్య ధుర్యుం డగు శ్రీమన్నా రాయణుడు లేడు గావు జయమరుచ్చలితదీ పకళికవోలె మదీయన్వాంతలు చలియించు చున్న యది;తద్వృత్తాంతం బరయటకై భవత్సన్ని ధానంబున కేతంచితి పని నారదుండు మఱియు ని కం "భువి హరిరూపము శివుడు. శివరూపము నాగియు నౌట సిద్ధం” బనుచుకో, వివరింప ది!ుతిమాతము భవ! భీవము మీకుఁ గలచే! పరికింపంగళా. 53. ర<noinclude><references/></noinclude> bpwqqgd44m0l4rgadzim4l1w7og0zww 104 255587 616598 2026-11-12T11:45:04Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '24 అల మేలుమంగాపరిణయము శంకర!తరాక్షససుర శంకర!సమదోగ్రసామజని శాటవినా శంకర! తెల్పవె! మాకు శంకరహితముగను వశంకర!దయతోక. తేగీ అనుచు వేఁడిన సురమౌని వినతి మెచ్చి పరమశివుఁ డనె హరిమాయ లర...' 616598 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>24 అల మేలుమంగాపరిణయము శంకర!తరాక్షససుర శంకర!సమదోగ్రసామజని శాటవినా శంకర! తెల్పవె! మాకు శంకరహితముగను వశంకర!దయతోక. తేగీ అనుచు వేఁడిన సురమౌని వినతి మెచ్చి పరమశివుఁ డనె హరిమాయ లరయ వశమె, యైన వివరింతుఁ దెలిసినయంత నీకు సావధానులడ వై విను సంయమీంద్ర ! పుర వర్ణనము. ర ఉ! మానవతీపురంబు విధుమండల చుంబిత గోపురంబు, శ్రీ మానవతీలలామ కసమానము నై తగు కాపురంబు, టెర్మా మాని పాదపద్మ వలమాన విభాసురనూపురం బనన్ మానవనాథ పుంగవసమన్విత మై చెలు వొందు ధాత్రిలోన్ ౮౬. సీ॥ రమ్య చిరత్న సద్రత్న చిత్రీకృతో త్తాలసాలోత్కీర్ణ తారకంబు, చంద్రశాలానటచ్చందా—– సనాగాన వివళిత గంధర్వయువతిచయము, సౌధోపరిస్ఫుర చ్ఛాతకుంభోదగ్ర కుంభశుంభితర విజృంభితంబు, సద్ధ్వజాగ్ర నిబద్ధ శాటికోద్భవ వాత శమి తామరీరతి శాంతిభరము,<noinclude><references/></noinclude> ckgo0beaj3x3br2txwb45dcth8twtzx 104 255588 616599 2026-11-12T11:45:12Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'తేగీ। నవనిధానాఒస్పదో ప్రథమా౬ శ్వాసము ద్విలభవన' మగుచు ధనదువీటికి సమ మని యనఁగ వచ్చుఁ బృథుల పై భవవిహసిత భిదుర పాణి దివ్యనగరంబు మానవతీపురంబు, తేదీ। స్వర్ణకలధౌతమయచిత్రవర్ణ భ...' 616599 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>తేగీ। నవనిధానాఒస్పదో ప్రథమా౬ శ్వాసము ద్విలభవన' మగుచు ధనదువీటికి సమ మని యనఁగ వచ్చుఁ బృథుల పై భవవిహసిత భిదుర పాణి దివ్యనగరంబు మానవతీపురంబు, తేదీ। స్వర్ణకలధౌతమయచిత్రవర్ణ భిత్తి చయముతో నొప్పునప్పు సౌధ రాజి హేమభూధరరజతస కేంద్రయుగము పురముఁ గన వచ్చి నిల్చిన కరణిఁ దనరు. అగడ్త కం॥ అప్పరిపరిఖా౬గాధలేఁ చెప్పిన బలిచక పెత్తి చెప్పిఁగ వచ్చున్ దప్పిన గప్పున శేషుఁ చెప్పగ న గా సములు చెప్పగలరా?. విపుల కం వేధోగా ధైధితస స్మేధాపాథోడు లచటి మేదిని దేవుల్, సాధారణు లని ధారుణి ` సాధూత్తమ!వారి సనఁగ శక్తులు గల రే రాజులు (రాజ, సూర్య, చంద్ర, హంసలకు శ్లేషము) సీ। కమలాక రా...నందకరమహోన్నత వైభ వాంచిత సంపద జతిశయించి, 25 2.3 52. అ 8 0.<noinclude><references/></noinclude> gm0ftrol38smcaiittd2h581g0htuq3 104 255589 616600 2026-11-12T11:45:22Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '26 అలమేలు మంగాపరిణయము భాసురానంత సత్పద విహార వై చక్షణ్యమహిమచే సంతసించి, సలలితద్విజచక సన్మానితప్రభూ తాస్త్రోకవిఖ్యాతి నలరు చుండి, కీర్తి సంతానసంవర్త నభోగవి స్ఫురణప్రభాభూ...' 616600 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>26 అలమేలు మంగాపరిణయము భాసురానంత సత్పద విహార వై చక్షణ్యమహిమచే సంతసించి, సలలితద్విజచక సన్మానితప్రభూ తాస్త్రోకవిఖ్యాతి నలరు చుండి, కీర్తి సంతానసంవర్త నభోగవి స్ఫురణప్రభాభూతిఁ బొల్పు మీజీ, రాజహంససమానవిరాజమాన రాజహంసగణంబు తడ మ్యనగర రాజమార్గంబులన్ వలరాజు లసఁగ సంచరించుచు నుందురు సరభసమున, వైశ్యులు క యాదిమ భిషునికడ ధనము దాచఁ బెట్టుచు సతిసిన్ రక్షింపు మనుచుఁ గొల్చెడు. మెంత!యందురు యక్షేశుని భాగ్య మెంత! యందురు వైశ్యుల్. శూద్రులు కం॥ హలవిద్యాకౌశలదృఢ బలభద్రవినిర్జి తెక బలభద్రులు శ్రీ లలనామణీవరభ క్తిన్ జెలఁగుదు రవ్వీట శూద్ర శేఖరు లెలమిన్. F-3.<noinclude><references/></noinclude> dm0ndm07lfldbixy44nayis8l03u16s 104 255590 616601 2026-11-12T11:45:31Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'రథములు కం! తుంగధ్వజశాఖాపట ప్రథమా౨.శ్వాసము రంగతత్రములు గల్గి రథసంచయముల్ మహముల భంగినిఁ దనరారుఁ బురి నభంగురమహిమన్. గజములు. 27 27 మ! స్ఫురదుత్తుంగచరన్మహీనానికరంబున్ బోల నుస్మత...' 616601 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>రథములు కం! తుంగధ్వజశాఖాపట ప్రథమా౨.శ్వాసము రంగతత్రములు గల్గి రథసంచయముల్ మహముల భంగినిఁ దనరారుఁ బురి నభంగురమహిమన్. గజములు. 27 27 మ! స్ఫురదుత్తుంగచరన్మహీనానికరంబున్ బోల నుస్మత్త భీ కరశుండాలసమూహ మప్పురమునన్ గన్పట్టు, వర్షాఒగమో త్కర ధారాధర బంధుర ధ్వనుల నుద్ఘాటించునిస్తుందని సురఘీంకారములన్ నృపారిహృదయక్షో భంబుఁ గావింపుచున్. Fx, హయములు, క ఆజానీయము లరుణుని వాజిసమూహముల, గంధవహుఁ డెక్కెడుబల్ తేజీల నపహసించు, వి రాజితరంహము న నప్పుర వతంసమునన్, FE.. కం॥ భటులున్ రిపుకోటికి యమ భటులున్' మహనీయ శౌర్య బాహుబలమహా నటులున్ జటులాస్తో ర్భటులున్ నిజ రాజ కార్యపటు లుద్భటులున్,<noinclude><references/></noinclude> tjzrgf3nngt80lxorvbpny84t2mrme4 104 255591 616602 2026-11-12T11:45:40Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '28 అలమేలుమంగా పరిణయము పుష్పలావికలు సీ॥ అండజయాన। నీదండఁ గోరితి నన; తగినంత నెల యిచ్చి దండఁ గొనుము? బటువు లౌయీ పూల బంతు లెంతటి వన్న; వలసినఁ గొల లేనివిలువ హార మిం పవుఁ, బుష్పహార మ...' 616602 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>28 అలమేలుమంగా పరిణయము పుష్పలావికలు సీ॥ అండజయాన। నీదండఁ గోరితి నన; తగినంత నెల యిచ్చి దండఁ గొనుము? బటువు లౌయీ పూల బంతు లెంతటి వన్న; వలసినఁ గొల లేనివిలువ హార మిం పవుఁ, బుష్పహార మెత్తు మటన్న; నిచ్చ గల్గినఁ బైక మిచ్చి చూడు; పరువ మెప్పుడు దీని తెఱఁగుఁల్పు మటన్న, రాత్రిజామున మహారమ్య మగును, తే గీ ననుచు నర్మోక్తులను బువ్వు లమ్ము చెలులు విటమనో భేదిమన్మథోత్కటశరోరు భారములఁ బూనుమదమత్త భద్రగజము లనఁగ నలరుదు రవ్వీట ఇతులగతుల. ఆశ్వాసాంతము. ॥ భాస్కరవంశ సాగర శుభ చ్ఛ విరాజివిరాజమానస న్మస్కరిలోక సంచయసు మానస వాసస వాస వై కసో పస్కర దేవచక్ర పరిపాలసధీర నధీ కోక తే ఉస్కర కోటి భాస్కర విశాల సుధావసుధామధుస్వరా! మాలిని జలనిధిమదశోషా! జానకీస్వాంతతోపా! సలలిత శుచిపూషా! సంయమీండ్రైక వేపా! విలసితనుత భాషా! విచ్యుతా శేషదోషా! బలరిపు మణిభూషా! భవ్య పర్యంక శేషా! . 85 noo<noinclude><references/></noinclude> 70ez256spadm9jnrk0x10ov5qhs99o7 104 255592 616603 2026-11-12T11:47:04Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'ప్రథమాశ్వాసము ఇది శ్రీమద్రామచంద్ర పదారవింద మరందరసాస్వాదన 'తూము'వంశపయః పారావార రాకాసుధాకర రామ ట్మెపాలసుపుత్రపవిత్ర చరిత్రాక్ష ణా ఒంధ్ర గీర్వాణచణ రామచం ద్రావనీ పాలవిర చ...' 616603 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>ప్రథమాశ్వాసము ఇది శ్రీమద్రామచంద్ర పదారవింద మరందరసాస్వాదన 'తూము'వంశపయః పారావార రాకాసుధాకర రామ ట్మెపాలసుపుత్రపవిత్ర చరిత్రాక్ష ణా ఒంధ్ర గీర్వాణచణ రామచం ద్రావనీ పాలవిర చిత శ్రీమదల మేలుమంగా పరిణయంబనుమహా ప్రబంధంబు నందు ప్రథమాశ్వాసము, 29<noinclude><references/></noinclude> 7cefmz8a1a97fsuzg01d62zm1aqeagb