Мақбараи Саъдӣ

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="tg">
  <siteinfo>
    <sitename>Википедиа</sitename>
    <dbname>tgwiki</dbname>
    <base>https://tg.wikipedia.org/wiki/%D0%A1%D0%B0%D2%B3%D0%B8%D1%84%D0%B0%D0%B8_%D0%B0%D1%81%D0%BB%D3%A3</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.1</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Медиа</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Вижа</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Баҳс</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Корбар</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Баҳси корбар</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Википедиа</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Баҳси Википедиа</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Акс</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Баҳси акс</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">Медиавики</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">Баҳси медиавики</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Шаблон</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Баҳси шаблон</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Роҳнамо</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Баҳси роҳнамо</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Гурӯҳ</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Баҳси гурӯҳ</namespace>
      <namespace key="100" case="first-letter">Портал</namespace>
      <namespace key="101" case="first-letter">Баҳси портал</namespace>
      <namespace key="102" case="first-letter">Лоиҳа</namespace>
      <namespace key="103" case="first-letter">Баҳси Лоиҳа</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Модул</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Баҳси Модул</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>Мақбараи Саъдӣ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2383</id>
    <revision>
      <id>1471174</id>
      <parentid>1116991</parentid>
      <timestamp>2026-05-07T05:57:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <comment>/* Нигаред */ илова</comment>
      <origin>1471174</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2775" sha1="p3pzgp9az764utomhkz83x3m67fnma7" xml:space="preserve">[[Акс:Sa'diyeh.JPG|алт= Мақбараи Саъдӣ سعدیه (Sadia). Шероз|марказ|мини|614x614пкс|&lt;center&gt; Мақбараи Саъдӣ سعدیه (Sadia). Шероз&lt;/center&gt;]]
'''Мақбараи Саъдӣ''' Мақбараи Саъдии Шерзӣ машҳур ба سعدیه (Sadia) &lt;ref&gt; [https://fa.wikipedia.org/wiki/سعدیه Аз википедияи форсӣ Гузаргоҳи Саъдия]&lt;/ref&gt; — ёдгории меъмори болои турбати [[Саъди Шерозӣ]]. [[Оромгоҳ]] дар шимолу шарқи шаҳри [[Шероз]], ки замини хонаи шоир буд, аз қадим боғе ва чашмае дорад. Он бидуни санги [[турбат]] бо мурури замон хароб гардида, танҳо дар аҳди Каримхони Занд (1707/5 — 1779) — пешвои сулолаи зандиёни Эрон таҷдид шуд. Вале он низ пас аз чанде рӯ ба харобй овард ва солҳои охир Анҷумани осори миллӣ оромгоҳи зебое бино кард. [[Оромгоҳ]] болои асоси зинагии на он қадар баланде аз мармар ҷой гиифтааст, ки гунбазӣ буда, ба пешайвони баланде шабоҳат дорад. Дар тарафи рости мақбара даҳлези токдори сояафкан ва истироҳатӣ бино кардаанд, ки ниҳоят муҷаллалу хушҳавост. Намои кошикории оромгоҳ бо намоишҳои гул, бутта ва акси паррандаҳои зебои сабки зандия музайян аст. Ба дари даромадгоҳи оромгоҳ байти зер ба хати зебои настаълиқ сабт шудааст: 


&lt;center&gt;{{иқтибоси академикӣ|&lt;poem&gt;Зи хоки Саъдии Шероз бӯи ишқ ояд, 
Ҳазор сол пас аз марги ӯ гӯраш буй.&lt;/poem&gt;}}&lt;/center&gt;

== Нигористон ==
&lt;gallery widths=&quot;110px&quot; heights=&quot;120px&quot; mode=&quot;packed&quot;&gt;
Mausoleo de Saadi, Shiraz, Irán, 2016-09-24, DD 02.jpg
Mausoleo de Saadi, Shiraz, Irán, 2016-09-24, DD 03.jpg
Sa'die 04.jpg
Alcôve (3100218820).jpg
Sa'die 09.jpg
Mausoleo de Saadi, Shiraz, Irán, 2016-09-24, DD 04.jpg
Mausoleo de Saadi, Shiraz, Irán, 2016-09-24, DD 05.jpg
&lt;/gallery&gt;


== Нигаред ==
* [[Саъди Шерозӣ]]
* [[Шероз]]
* [[Мақбараи Хайём]]
* [[Мақбараи Ҷалолиддини Балхӣ]]
* [[Мақбараи Фирдавсӣ]]

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}
[[Гурӯҳ:Мақбараҳо]]
[[Гурӯҳ:Оромгоҳҳо]]</text>
      <sha1>p3pzgp9az764utomhkz83x3m67fnma7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Лев Толстой</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6575</id>
    <revision>
      <id>1471177</id>
      <parentid>1470010</parentid>
      <timestamp>2026-05-07T06:10:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Matsievsky</username>
        <id>11790</id>
      </contributor>
      <comment>/* Тасвири нависанда */</comment>
      <origin>1471177</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5270" sha1="caxdj99nd5qx6i0uhffpawz5y6m4gt9" xml:space="preserve">{{Адиб
|навъи фаъолият       = {{шоир|}}
}}
'''Лев Николаевич Толстой''' (1828 — 1910) — яке аз нависандагони [[адабиёти русӣ]] буд.

==Зиндагинома==
Толстой Л.Н. – нависандаи маъруфи рус, дар хонаводаи ашрофзода, дар деҳаи Ясная Поляна (губернияи Тула) ба дунё омадааст. Вазъи оилаи худро (Лев се бародару як хоҳар дошт) нависанда дар асараш «Бачагӣ. Наврасӣ. Ҷавонӣ” тасвир кардааст.

Маълумоти ибтидоиро ӯ дар зодгоҳи худ гирифта, баъдан ба Университети Қазон, ба факултаи фалсафа, дертар ба факултаи ҳуқуқшиносӣ дохил мешавад. Аммо ӯ донишгоҳро тарк мекунад. Дар шаҳри Севастополи Қафқоз хидмати ҳарбӣ кардааст. Дар он ҷо маҳорати эҷодии Толстон сайқал меёбад. Пас аз хидмат ба саёҳати Аврупо мебарояд. ӯ дар якчанд мактабҳи ибтидоӣ бо усули худ ба мактаббачагон дарс додааст.

Асарҳои бузургтарини Толстой «Ҷанг ва Сулҳ» ва «Анна Каренина» ба шумор мераванд. Баъдтар Толстой ба Маскав мекӯчад ва системаи динӣ-фалсафии худро асос мегузорад. Ақидаҳои фалсафии ӯ оид ба муҳаббати ҳамагон, кӯшишу такомули инсон дар мақолаҳо ва ҳикояҳояш дарҷ ёфтаанд. Дар асарҳои «Воскресение» ва «Сонатаи Кретсеров» ҳамин мазмун дида мешавад.

Лев Толстой инсони воқеан хоксору самимӣ буд ва кӯшиш мекарда, ки ба мардуми бенаво кумак расонад, бо роҳҳои гуногун бар зидди беадолатиҳо мубориза барад. Дар охири умраш аз сарвату дороӣ даст мекашад ва пас бемории сармохӯрӣ вафот мекунад.

==Эҷодиет==
Романҳои Толстой инҳоянд:  «Ҷанг ва Сулҳ» ва «Анна Каренина» ва диг.;
Асарҳои драмавӣ: «Хонаводаи заҳролуд» (1864), «Нигилист» (1866), «Ҳокимияти зулмот» (1886), «Коркардаи драмавии қиссаи Аггее» (1886), «Самараи маориф» (1890), «Дар торикӣ ҳам нур медурахшад» (1890-1900), «Пётр Хлебник» (1894), «Ҷасади зинда» (1900), «Ҳамаи хусусиятҳо аз ӯст» (1910) ва диг. асарҳо.

[[Акс:Nicolay Ilyich Tolstoy.jpg|thumb|Николай Илич Толстой, падари нависанда. Солҳои 1820-ум. рассоми ношинос]]

===Тасвири нависанда===
&lt;center&gt;&lt;gallery perrow=5 widths=160 heights=160&gt;
File:The Soviet Union 1935 CPA 523A stamp (25th Death Anniversary of Leo Tolstoy (1828-1910). Russian writer, regarded as one of the greatest and most influential authors of all time. Leo in 1868) 1200dpi.jpg|&lt;small&gt;[[Маркаи почта]]и [[Иттиҳоди Шӯравӣ|ИҶШС]], &lt;br&gt; номинал 3 коп., [[соли 1935]]&lt;/small&gt;
File:The Soviet Union 1935 CPA 524A stamp (25th Death Anniversary of Leo Tolstoy (1828-1910). Russian writer, regarded as one of the greatest and most influential authors of all time. Leo in 1906) 1200dpi.jpg|&lt;small&gt;Маркаи почтаи ИҶШС, &lt;br&gt; номинал 10 коп., 1935&lt;/small&gt;
File:The Soviet Union 1935 CPA 525 stamp (25th Death Anniversary of Leo Tolstoy (1828-1910). Russian writer, regarded as one of the greatest and most influential authors of all time. Statue of Leo) 1200dpi.jpg|&lt;small&gt;Маркаи почтаи ИҶШС, &lt;br&gt; номинал 20 коп., соли 1935&lt;/small&gt;
File:The Soviet Union 1956 CPA 1968 stamp (Leo Tolstoy and Scene from War and Peace).jpg|&lt;small&gt;Маркаи почтаи СССР, &lt;br&gt; [[1956 год]]&lt;/small&gt;
File:1960 CPA 2489.jpg|&lt;small&gt;Маркаи почтаи ИҶШС, &lt;br&gt; номинал 20 коп., [[соли 1960]]&lt;/small&gt;
File:1960 CPA 2490.jpg|&lt;small&gt;Маркаи почтаи ИҶШС, &lt;br&gt; номинал 40 коп., 1960&lt;/small&gt;
File:1960 CPA 2491.jpg|&lt;small&gt;Маркаи почтаи ИҶШС, &lt;br&gt; номинал 60 коп., 1960&lt;/small&gt;
File:SU Leo Tolstoi stamp.jpg|&lt;small&gt;Маркаи почтаи ИҶШС, &lt;br&gt; [[1978 год]]&lt;/small&gt;
File:Stamp of Moldova md621.jpg|&lt;small&gt;[[Маркаи почта]]и [[Молдова]], &lt;br&gt; [[соли 2003]]&lt;/small&gt;
&lt;/gallery&gt;&lt;/center&gt;

==Эзоҳ==
{{эзоҳ}}

{{умумӣ}}
{{Нависанда-нопурра}}

[[Гурӯҳ:Нависандагони адабиёти русӣ]]
[[Гурӯҳ:Нависандагони Русия]]</text>
      <sha1>caxdj99nd5qx6i0uhffpawz5y6m4gt9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Зафар Сайидзода</title>
    <ns>0</ns>
    <id>13661</id>
    <revision>
      <id>1471157</id>
      <parentid>1377354</parentid>
      <timestamp>2026-05-07T03:10:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VASHGIRD</username>
        <id>8035</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>VASHGIRD moved page [[Зафар Саидов]] to [[Зафар Сайидзода]]</comment>
      <origin>1377354</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2583" sha1="olb9xjypirg6j00jlokcf5y99bwasu3" xml:space="preserve">{{ятим}}
{{Шахсият
| ном     =Зафар Шералиевич Саидов
| номи аслӣ     =Зафар Шералиевич Саидов
| тасвир     =
| таърихи таваллуд     =
| зодгоҳ     =
| таърихи даргузашт     =
| навъи фаъолият     =[[директор]]
}}

'''Зафар Шералиевич Саидов''' - Директори генералии Агентии миллии иттилоотии Тоҷикистон «Ховар»  дар назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон Саидов Зафар Шералиевич [[18 декабр]]и соли [[1961]] дар шаҳри Душанбе таваллуд шудааст. Мактаби   миёнаи рақами 66-и пойтахтро хатм кардааст.
Соли [[1983]] баъди хатми факултаи таърихи Донишгоҳи Давлатии Тоҷикистон то 1 июли соли 1987 дар кафедраи фалсафаи ҳамин донишгоҳ дарс медод. Моҳи июни соли [[1989]] дар мавзӯи фалсафаи иҷтимоӣ рисолаи номзадӣ ҳимоя кард.

Баъдан дар вазифаҳои мудири шуъбаи идеологии Кумитаи  Марказии Иттифоқи  ҷавонони  Тоҷикистон, сармутахассиси Кумитаи кор бо ҷавонони Шӯрои Олии ҶШС Тоҷикистон, сармутахассиси дафтари матбуотии Президент ва Девони Вазирони Ҷумҳурии Тоҷикистон, роҳбари раёсати иттилооти Вазорати корҳои хориҷии Тоҷикистон кор кардааст.
Аз моҳи ноябри соли [[1995]] то моҳи декабри соли 2003 котиби матбуотии Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмонов буд.

Саидов З.Ш. муаллиф, ҳаммуаллиф ва мураттиби китобҳо дар бораи фаъолияти серсоҳаи Раҳмонов Э.Ш. дар маснади Сарвари давлат мебошад, аз ҷумла:

== Пайвандҳо ==
*[http://www.khovar.tj/index.php?do=static&amp;page=dar_borai_hudamon] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20070820082840/http://www.khovar.tj/index.php?do=static&amp;page=dar_borai_hudamon |date=2007-08-20 }}

{{Зиндагинома-хурд}}</text>
      <sha1>olb9xjypirg6j00jlokcf5y99bwasu3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1471159</id>
      <parentid>1471157</parentid>
      <timestamp>2026-05-07T03:12:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VASHGIRD</username>
        <id>8035</id>
      </contributor>
      <origin>1471159</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2636" sha1="s60ni7z0pnvxacdo4sy3422st32eyd0" xml:space="preserve">{{Шахс
| ном     =Зафар Шералиевич Саидов
| номи аслӣ     =Зафар Шералиевич Саидов
| тасвир     =
| таърихи таваллуд     =
| зодгоҳ     =
| таърихи даргузашт     =
| навъи фаъолият     =[[директор]]
}}
'''Зафар Шералиевич Сайидзода''' (''Зафар Шералиевич Саидов''; зод. [[18 декабр]]и [[1961]], [[Душанбе]]) — дипломат, {{рӯзноманигор}}, донишманд, сиёсатмадор ва давлатмарди тоҷик.

== Зиндагинома ==
Саидов Зафар Шералиевич [[18 декабр]]и соли [[1961]] дар шаҳри Душанбе таваллуд шудааст. Мактаби миёнаи рақами 66-и пойтахтро хатм кардааст.
Соли [[1983]] баъди хатми факултаи таърихи Донишгоҳи Давлатии Тоҷикистон то 1 июли соли 1987 дар кафедраи фалсафаи ҳамин донишгоҳ дарс медод. Моҳи июни соли [[1989]] дар мавзӯи фалсафаи иҷтимоӣ рисолаи номзадӣ ҳимоя кард.

Баъдан дар вазифаҳои мудири шуъбаи идеологии Кумитаи Марказии Иттифоқи ҷавонони Тоҷикистон, сармутахассиси Кумитаи кор бо ҷавонони Шӯрои Олии ҶШС Тоҷикистон, сармутахассиси дафтари матбуотии Президент ва Девони Вазирони Ҷумҳурии Тоҷикистон, роҳбари раёсати иттилооти Вазорати корҳои хориҷии Тоҷикистон кор кардааст.
Аз моҳи ноябри соли [[1995]] то моҳи декабри соли 2003 котиби матбуотии Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмонов буд.

Саидов З. Ш. муаллиф, ҳаммуаллиф ва мураттиби китобҳо дар бораи фаъолияти серсоҳаи Раҳмонов Э. Ш. дар маснади Сарвари давлат мебошад, аз ҷумла:

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Пайвандҳо ==
* [http://www.khovar.tj/index.php?do=static&amp;page=dar_borai_hudamon] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20070820082840/http://www.khovar.tj/index.php?do=static&amp;page=dar_borai_hudamon |date=2007-08-20}}</text>
      <sha1>s60ni7z0pnvxacdo4sy3422st32eyd0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1471160</id>
      <parentid>1471159</parentid>
      <timestamp>2026-05-07T03:15:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VASHGIRD</username>
        <id>8035</id>
      </contributor>
      <comment>/* Пайвандҳо */</comment>
      <origin>1471160</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2599" sha1="nq7cpduyij280mi8foc0tu9g7fzwqg7" xml:space="preserve">{{Шахс
| ном     =Зафар Шералиевич Саидов
| номи аслӣ     =Зафар Шералиевич Саидов
| тасвир     =
| таърихи таваллуд     =
| зодгоҳ     =
| таърихи даргузашт     =
| навъи фаъолият     =[[директор]]
}}
'''Зафар Шералиевич Сайидзода''' (''Зафар Шералиевич Саидов''; зод. [[18 декабр]]и [[1961]], [[Душанбе]]) — дипломат, {{рӯзноманигор}}, донишманд, сиёсатмадор ва давлатмарди тоҷик.

== Зиндагинома ==
Саидов Зафар Шералиевич 18 декабри соли 1961 дар шаҳри Душанбе таваллуд шудааст. Мактаби миёнаи рақами 66-и пойтахтро хатм кардааст. Соли 1983 баъди хатми факултаи таърихи Донишгоҳи Давлатии Тоҷикистон то 1 июли соли 1987 дар кафедраи фалсафаи ҳамин донишгоҳ дарс медод. Моҳи июни соли 1989 дар мавзӯи фалсафаи иҷтимоӣ рисолаи номзадӣ ҳимоя кард.

Баъдан дар вазифаҳои мудири шуъбаи идеологии Кумитаи Марказии Иттифоқи ҷавонони Тоҷикистон, сармутахассиси Кумитаи кор бо ҷавонони Шӯрои Олии ҶШС Тоҷикистон, сармутахассиси дафтари матбуотии Президент ва Девони Вазирони Ҷумҳурии Тоҷикистон, роҳбари раёсати иттилооти Вазорати корҳои хориҷии Тоҷикистон кор кардааст.
Аз моҳи ноябри соли 1995 то моҳи декабри соли 2003 котиби матбуотии Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмонов буд.

Саидов З. Ш. муаллиф, ҳаммуаллиф ва мураттиби китобҳо дар бораи фаъолияти серсоҳаи Э. Ш. Раҳмонов дар маснади Сарвари давлат мебошад.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Пайвандҳо ==
* [http://www.khovar.tj/index.php?do=static&amp;page=dar_borai_hudamon] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20070820082840/http://www.khovar.tj/index.php?do=static&amp;page=dar_borai_hudamon |date=2007-08-20}}</text>
      <sha1>nq7cpduyij280mi8foc0tu9g7fzwqg7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Носир Саидов</title>
    <ns>0</ns>
    <id>63019</id>
    <revision>
      <id>1471156</id>
      <parentid>1409986</parentid>
      <timestamp>2026-05-07T03:08:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VASHGIRD</username>
        <id>8035</id>
      </contributor>
      <origin>1471156</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11295" sha1="k5b080wod2dqeepqatz4nissq3lpabi" xml:space="preserve">{{Синамогар
|ном                  = Носир Саидов
|номи аслӣ            = Носир Озодович Саидов 
|тасвир               = 
|бар                  = 
|тавсифи тасвир       = 
|ном ҳангоми таваллуд = 
|таърихи таваллуд     = 19.02.1966
|зодгоҳ               = {{Зодгоҳ|Кӯлоб|шаҳри Кӯлоб}}, [[ҶШС Тоҷикистон]], [[Иттиҳоди Шӯравӣ|ИҶШС]]
|таърихи даргузашт    =  
|маҳалли даргузашт    =  
|шаҳрвандӣ            = {{парчамбандӣ|ИҶШС}}&lt;br&gt;{{парчамбандӣ|Тоҷикистон}} 
|касб                 = [[коргардон]]
|солҳои фаъолият      = 1990- 
|самт                 = 
|ҷоизаҳо            =  
|imdb_id              = 
|anim_id              = 
|сайт                 =
}}
'''Носир Озодович Саидов''' ({{ВД-Дебоча}}) — [[коргардон]]и синамои тоҷик, узви Иттифоқи синамогарони Тоҷикистон.

== Зиндагинома ==
Носир Саидов [[19 феврал]]и [[соли 1966]] дар шаҳри [[Кӯлоб]]и [[вилояти Хатлон]] ба дунё омадааст. Факултети коргардонии [[Донишкадаи давлатии санъати Тоҷикистон ба номи М. Турсунзода]]ро соли 1989 хатм мекунад. Баъди хатми Донишкада фаъолияти кориашро дар киностудияи «[[Тоҷикфилм]]» дар вазифаи ёрдамчии коргардон шурӯъ карда, то соли соли 1991 дар ин муассиса кор кардааст. Аммо ҳануз дар замони донишҷӯ буданаш малакаҳои кориро аз беҳтарин устодони Донишкада ва устодони амалӣ аз қабили [[Мақсудшоҳ Ҳимматшоев]] ва [[Валерий Аҳадов]] аз худ мекунад. Фаъолияти эҷодии Носир Саидов асосан аз соли 1990 шурӯъ мешавад. Ӯ дар филми мазҳакавии «Бозиҳои бегона» ба сифати ёрдамчии коргардон корро шурӯъ кард.
Даврони такмилёбии касбияти ӯ дар Маскав пушти сар шудааст. Соли 1991 барои кор ба шаҳри Маскав меравад ва то соли 1993 дар театр-студияи «Полуостров» ва баъд аз он то соли 1997 дар студияи «Мосфилм» дар вазифаҳои коргардон ва саркоргардон фаъолият дошт. Баъдан, ба студияи «Ввысь» мегузарад, ки то замони баргаштан ба Тоҷикистон кор кардааст.
Дар ин давра ӯ дар офаридани филмҳои «Ман ваъда медиҳам, ки меравам», (Я обещала, я уйду&quot; кинокомпания «Тискино», 1991), «Зиндагии шахсии малика» («Личная жизнь королевы» «Мосфильм», 1993), «Падари маҳтобӣ» («Лунный папа» 19999), «Шик» (2003), &quot;Танкер «Танго» (2005) дар вазифаи коргардони дуюм нақш доштааст. Инчунин, дар соли 1996 саркоргардони филми мустанади «Дар ҷустуҷӯи дустон» («Тоҷикфилм») мебошад. Соли 1999 Носир Саидов ба ватан баргашт ва дар идораи мусиқии [[телевизиони Тоҷикистон]] дар вазифаи саркоргардон фаъолият дошт. Як сол баъд, дар идораи мусиқии ТВТ саркоргардони барномаи «Субҳ» таъйин мешавад. Фаъолияташ дар ин муассиса дер напоид, боз ба Маскав бармегардад. Аз соли 2003 то соли 2004 дар ҷои кори қаблиаш — студияи «Ввысь» кор мекунад. Дӯстонаш мегӯянд, ҳунари Носир барои ҳамкоронаш дар Маскав маълум буд. Бар зами ин, ҳуввият ва тоҷикияти Носир Саидов ӯро ҳамеша дар назди ҳамкорони русаш чун тоҷики пурғурур ҷилва медод. Соли 2004 ба Душанбе омад. Саркоргардони Муассисаи давлатии телевизиони «Сафина» таъйин шуд. Аз фаъолони ба роҳ мондани ин муассисаи навтаъсис буд. Носир Саидов дар ин вазифа низ танҳо як сол кор кард ва соли 2005 телевизиони «Сафина»-ро тарк кард. Идомаи фаъолияти корӣ Носир Саидовро ба ширкати «Ориёно медиа» бурд. Ӯ дар инҷо ба ҳайси PR директори ин ширкат кор сар мекунад. Соли 2012 директори киностудияи «Тоҷикфилм» таъйин шуд. Таъиноти ӯ ба ин вазифа аз камтарин таъйинотҳое буд, ки дар расонаҳо низ истиқболи гарм ёфт.

== Эҷодиёт ==
Офаридаҳои Носир Саидов ҳеч гоҳ зери парда намондааст. Асарҳояш барои тамошобин ошноянд. Ибтидо дар вазифаи ёрдамчии коргардон фаъолиятро шурӯъ мекунад.
Се офаридаи ӯ дар солҳои охир нишон дод, ки филми тоҷик ҳанӯз зинда аст. Филми «Қиёми рӯз»-и ӯ аз башумор филмҳо дониста мешавад, ки дар замони истиқлол бо касбияти воло ва дар сатҳи байналмилалӣ ба навор гирифта шудааст. Ҳадс мезананд, ки шояд аввалин филм дар сатҳи байналмилалӣ бошад. Ин аст, ки дар 17 кишвари дунё ба намоиш гузошта шуда, барандаи 12 ҷоизаи байналмилалӣ шудааст.
Аз ҷумла филми «Қиёми рӯз» дар кинофестивали ҷаҳонии «Керала» дар Ҳиндустон, дар ҷашнвораи синамои «Кеш» дар [[Ҷумҳурии Исломии Эрон]] ва дар ҷашнвораҳои байналмилалӣ дар Ҷопону Русия, Ҳинду Итолиё ва Ҳоланд ширкат карда ва ҷоизаҳоро ба даст овард. Дар ҷашнвораи синамои «Кеш» дар Ҷумҳурии Исломии Эрон «Қиёми рӯз» дар миёни 266 филм ҷоизаи «Самандари тилоӣ» -ро ба худ гирифт. Ин ҷоиза барои беҳтарини кори коргардонӣ ба ин филм дода шудааст.
Филми дигари номии ӯ «Оинаи беҷило» дар соли 2013 ба навор бардошта шуд. Филми «Муаллим»-и ӯ дар соли 2014 бо ҷалби ҳунармандон аз хориҷи кишвар ба саҳна омад. Аз ҷумла ҳунарманди маъруфи эронӣ Маҳнози Афшор нақши асосиро бозидааст. Баъди чандин солҳо тамошобини тоҷик шоҳиди ба саҳна баргаштани ҳунарманди маъруф [[Марат Орипов]] шуд. Ин филм бори дигар маҳорати беҳамтои Носир Саидовро ба намоиш гузошт.
Соли 2004 бо ифтихорномаи Президенти Тоҷикистон мукофонида шудааст. Аз соли 2000 узви Иттифоқи кинематографистони Тоҷикистон мебошад.
Оиладор соҳиби ду фарзанд аст. Писараш Парвиз дар филми «Оинаи беҷило» аз нақшҳои асосиро офаридааст.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.tojnews.org/tj/personality/nosir-saidov |title=Носир Саидов |accessdate=2015-04-02 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160305104526/http://www.tojnews.org/tj/personality/nosir-saidov |archivedate=2016-03-05 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://didor2012.didoriff.com/ru/juri/item/11-nosir-saidov Носир Саидов]{{Пайванди мурда|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
  

== Донистаниҳо ==
* Филми ҳирфаии «Қиёми рӯз» аз ҷониби Носир Саидов дар кинопленкаи 35 мм ба навор гирифта шуд (соли 2009). Филм то ин дам соҳиби 9 ҷоизаи кинофестивалҳои байналмилалӣ гаштааст.
* Филми «Муаллим»-и ӯ дар соли 2014 бо ҷалби ҳунармандон аз хориҷи кишвар ба саҳна омад. Аз ҷумла ҳунарманди маъруфи эронӣ Маҳнози Афшор нақши асосиро бозидааст. Баъди чандин солҳо тамошобини тоҷик шоҳиди ба саҳна баргаштани ҳунарманди маъруф [[Марат Орипов]] шуд. Ин филм бори дигар маҳорати беҳамтои Носир Саидовро ба намоиш гузошт.&lt;ref&gt;[https://www.youtube.com/watch?v=yK8x8hGag_w Нахустнамоиши филми «Муаллим»-и Носир Саидов дар Душанбе]&lt;/ref&gt;
* Аз соли 2012 Носир Саидов директори киностудияи «[[Тоҷикфилм]]» аст.&lt;ref&gt;[ http://www.avesta.tj/sociaty/12271-tadzhikfilm-vozglavil-izvestnyy-rezhisser-nosir-saidov.html {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20150416230032/http://www.avesta.tj/sociaty/12271-tadzhikfilm-vozglavil-izvestnyy-rezhisser-nosir-saidov.html |date=2015-04-16 }} «Таджикфильм» возглавил известный режиссер Носир Саидов]&lt;/ref&gt;

== Ҷоизаҳо ==
Ҷоизаи давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон ба номи Абӯабдулло Рӯдакӣ дар соҳаи адабиёт, санъат, меъморӣ ва журналистика (2024)

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}
{{ПБ}}
[[Гурӯҳ:Коргардонҳои филми Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Ходимони телевизиони Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Аъзои Иттифоқи синамогарони Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Синамогарони Тоҷикистон]]</text>
      <sha1>k5b080wod2dqeepqatz4nissq3lpabi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Эливелто</title>
    <ns>0</ns>
    <id>172916</id>
    <revision>
      <id>1471189</id>
      <parentid>1471040</parentid>
      <timestamp>2026-05-07T07:56:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Makenzis</username>
        <id>22662</id>
      </contributor>
      <origin>1471189</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4286" sha1="by5jwqeqxtw6get84nd8mwcslt4l1pf" xml:space="preserve">{{Варақаи футболбоз
 |embed = no
 |ном = Эливелто
 |акс = 
 |андозаи_акс = 200
 |alt = 
 |шарҳи_акс = 
 |номи_пурра = Эливелтон Рибейро&lt;br&gt;(Elivelton Ribeiro)
 |ном_ҳангоми_таваллуд = 
 |санаи_таваллуд = {{таърихи таваллуд ва син|1992|01|02|df=yes}}
 |макони_таваллуд = [[Оламбра]], [[Cан Пауло Cтате]], [[Бразилия]]&lt;ref group=қайд&gt;[[:en:Brazil|Brazil]], [[:en:São Paulo state|São Paulo state]], [[:en:Holambra|Holambra]]&lt;/ref&gt;
 |санаи_вафот = 
 |макони_вафот = 
 |қад = 170 cm
 |мавқеъ = {{afp|SR}}
 |бошгоҳи_кунунӣ = {{расми парчам|Литва}} [[Паневежис (бошгоҳи футбол)|Паневежис]]
 |рақам = 

 |солҳо1 = 2011-2012
 |бошгоҳҳо1 = C.R. Flamengo[[:en:C.R. Flamengo|&lt;sup&gt;en&lt;/sup&gt;]]
 |баромадҳо1 = ?
 |голҳо1 = ?
 |солҳо2 = 2012-2014
 |бошгоҳҳо2 = {{расми парчам|Бразилия}} [[Империал Футебол Клубе|Империал]][[:en:Imperial Futebol Clube|&lt;sup&gt;en&lt;/sup&gt;]]
 |баромадҳо2 = ?
 |голҳо2 = ?
 |солҳо3 = 2013
 |бошгоҳҳо3 = {{расми парчам|Бразилия}} [[Асосиасан Деспортива Кабофриенсе|Кабофриенсе]][[:en:Associação Desportiva Cabofriense|&lt;sup&gt;en&lt;/sup&gt;]]
 |баромадҳо3 = ?
 |голҳо3 = ?
 |солҳо4 = 2014-2015
 |бошгоҳҳо4 = {{расми парчам|Литва}} [[Экранас (бошгоҳи футбол)|Экранас]][[:en:FK Ekranas|&lt;sup&gt;en&lt;/sup&gt;]]
 |баромадҳо4 = 34
 |голҳо4 = 13
 |солҳо5 = 2015 -
 |бошгоҳҳо5 = {{расми парчам|Литва}} [[Жалгирис (бошгоҳи футбол)|Жалгирис]]
 |баромадҳо5 = 56
 |голҳо5 = 20

 |солҳо6 = 20 -
 |бошгоҳҳо6 = [[]]
 |баромадҳо6 = 
 |голҳо6 = 

 |солҳо7 = 20 -
 |бошгоҳҳо7 = [[]]
 |баромадҳо7 = 
 |голҳо7 = 

 |солҳо8 = 20 -
 |бошгоҳҳо8 = [[]]
 |баромадҳо8 = 
 |голҳо8 = 

 |солҳо9 = 2020 - 2022
 |бошгоҳҳо9 = {{расми парчам|Литва}} [[Паневежис (бошгоҳи футбол)|Паневежис]]
 |баромадҳо9 = 69
 |голҳо9 = 13

 |солҳо10 = 20 -
 |бошгоҳҳо10 = [[]]
 |баромадҳо10 = 
 |голҳо10 = 

 |солҳо11 = 20 -
 |бошгоҳҳо11 = [[]]
 |баромадҳо11 = 
 |голҳо11 = 

 |солҳо12 = 2025 -
 |бошгоҳҳо12 = {{расми парчам|Литва}} [[Паневежис (бошгоҳи футбол)|Паневежис]]
 |баромадҳо12 = 37
 |голҳо12 = 6

 |солҳои_умумӣ = 
 |баромадҳои_умумӣ = 
 |голҳои_умумӣ =

 |шаблонҳои_медал-title = 
 |шаблонҳои_медал = 
 |шаблонҳои_медал-expand = 
 |module = 
 |азнавсозии_бошгоҳ = 
 |азнавсозии_дастаи_миллӣ = 
 }}
'''Эливелтон Рибейро''' ({{lang-pt|''Elivelton Ribeiro''}}; [[2 январ]]и [[1992]], [[Оламбра]], [[Cан Пауло Cтате]], [[Бразилия]]) —  футболбози [[Бразилия|бразилӣ]], {{afp|sr}}.&lt;ref&gt;[[:en:Elivelto|Elivelto]]&lt;/ref&gt;

== Зиндагинома ==
{{васеъкунии фасл}}

== Маснади бошгоҳӣ ==

== Мунтахаби миллӣ ==

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ|group=қайд|liststyle=lower-alpha}}
== Пайвандҳо ==
{{эзоҳ}}

__FORCETOC__

[[Гурӯҳ:Зодагони 2 январ]]
[[Гурӯҳ:Зодагони соли 1992]]
[[Гурӯҳ:Ҳуҷумкунандагони футбол]]
[[Гурӯҳ:Футболбозони Бразилия]]
[[Гурӯҳ:Бозингарони БФ Flamengo]]
[[Гурӯҳ:Бозингарони БФ Империал Футебол Клубе]]
[[Гурӯҳ:Бозингарони БФ Асосиасан Деспортива Кабофриенсе]]
[[Гурӯҳ:Бозингарони БФ Экранас]]
[[Гурӯҳ:Бозингарони БФ Žalgiris]]


{{Brazil-footy-bio-stub}}</text>
      <sha1>by5jwqeqxtw6get84nd8mwcslt4l1pf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Тайерес (бошгоҳи футбол)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>205740</id>
    <revision>
      <id>1471205</id>
      <parentid>1436637</parentid>
      <timestamp>2026-05-07T11:19:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Makenzis</username>
        <id>22662</id>
      </contributor>
      <origin>1471205</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2868" sha1="ggismis85v9447tr2zsi4qnjpx508q5" xml:space="preserve">{{Ҷаъбаи БФ
 |замина         = #000529
 |матн           = #FFFFFF
 |ном            = {{Парчами Аргентина}} Тайерес (Қуртуба)
 |мавсими ҷорӣ   = 2025
 |логотип        = 
 |номи пурра     =  Club Atlético Talleres de Córdoba
 |лақаб          = «Сафеду кабудпӯшҳо» ({{lang-es|Albiazul}}) &lt;br&gt; «Матадорҳо» ({{lang-es|Matadores}})
 |таъсис         =  12.10.1913
 |барҳам         = 
 |майдон         = «[[Марио Кемпес (варзишгоҳ)|Марио Алберто Кемпес]]», [[Қуртуба (шаҳр)|Қуртуба]]
 |ғунҷоиш        = 57 000
 |молик          = 
 |президент      = {{Парчами Аргентина}} Андрес Фасси
 |мудир          = 
 |мудири кул     = 
 |мураббӣ        = {{Парчами Аргентина}} [[Диего Кокка]]
 |капитан        = {{Парчами Аргентина}} [[Гидо Эррера]]
 |рейтинг        = ҷойи 46-ум дар раддабандии КОНМЕБОЛ&lt;ref&gt;{{cite web|url= https://cdn.conmebol.com/wp-content/uploads/2024/12/Ranking-CONMEBOL-2025-Final-1.pdf|title=Раддабандии КОНМЕБОЛ барои бошгоҳҳо|website=conmebol.com|accessdate=2024-12-16}}&lt;/ref&gt;
 |буҷет          = 
 |сарпараст      = {{Парчами Аргентина}} ICBC Argentina
 |мусобиқа       = Чемпионати футболи Аргентина
 |мавсим         = 2025
 |мавқеъ         = '''24-юм'''
 |сайт           = https://www.clubtalleres.com.ar/
| pattern_la1 = _talleres2025h
| pattern_b1 = _talleres2025h
| pattern_ra1 = _talleres2025h
| leftarm1 = FFFFFF
| body1 = FFFFFF
| rightarm1 = FFFFFF
| shorts1 = 000040
| socks1 = 000040
| pattern_la2 = _talleres2025a
| pattern_b2 = _talleres2025a
| pattern_ra2 = _talleres2025a
| pattern_sh2 = _talleres2025a
| leftarm2 = FFFFFF
| body2 = FFFFFF
| rightarm2 = FFFFFF
| shorts2 = FFFFFF
| socks2 = FFFFFF
}}

'''«Тайе́рес»''' ({{lang-es|Club Atlético Talleres de Córdoba}}, {{IPA-es|ˈkluβ aˈtletiko taˈʎeɾes}}) — бошгоҳи ҳирфаии аргентинӣ аз шаҳри [[Қуртуба (шаҳр)|Қуртуба]], ки дар [[Чемпионати футболи Аргентина|Примераи Аргентина]] баромад мекунад.

== Таърих ==

== Ҷоизаҳо ==

=== Миллӣ ===

=== Байналмилалӣ ===

== Ҳайати ҳозира ==

== Гузаришҳо ==

== Пайвандҳо ==

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}


[[Гурӯҳ:Бошгоҳҳои футболӣ]]
[[Гурӯҳ:Бошгоҳҳои футбол аз рӯи алифбо]]
[[Гурӯҳ:Бошгоҳҳои футболи Аргентина]]</text>
      <sha1>ggismis85v9447tr2zsi4qnjpx508q5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Баҳси корбар:Difabio</title>
    <ns>3</ns>
    <id>229525</id>
    <revision>
      <id>1471153</id>
      <parentid>1061766</parentid>
      <timestamp>2026-05-06T13:05:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SHB2000</username>
        <id>32491</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>SHB2000 moved page [[Баҳси корбар:WiFábio]] to [[Баҳси корбар:Difabio]]: Automatically moved page while renaming the user &quot;[[Special:CentralAuth/WiFábio|WiFábio]]&quot; to &quot;[[Special:CentralAuth/Difabio|Difabio]]&quot;</comment>
      <origin>1061766</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5115" sha1="ktztdxlpyumu0zha2nh1s9vlretbwxj" xml:space="preserve">{{Хуш омадед/чаҳорчӯба

|welcomeHeader=Хуш омадед ба Википедиаи Тоҷикӣ, {{#if:  | {{{1}}} | {{BASEPAGENAME}} }}!

|firstStepsTitle=Роҳнамои қадамҳои аввалин

|firstStepsText=[[Image:Heckert GNU white.svg|left|60px|thumb|]] 
Акнун Шумо метавонед на фақат мақолаҳоро дар Википедиа хонед, боз Шумо метавонед мақолаҳоро вироиш кунед ва ё мақолаи худро ба Википедиа ирсол кунед. Барои дар Википедиа чӣ тавр мақола навиштан аз [[Википедиа:Барои_навкорон|ин ҷо]] бинед.
Муҳтавои Википедиа таҳти иҷозаномаи [http://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0/ Creative Commons Attribution-ShareAlike] (CC-BY-SA) ва иҷозаномаи [http://69.246.228.115/tajikngo/www/CBT/TAJIKTEXTBOOKS/license.html GFDL] дастрас аст.

Шумо метавонед бо литсензияи GFDL дар [http://69.246.228.115/tajikngo/www/CBT/TAJIKTEXTBOOKS/license.html инҷо] ва [http://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0/ Creative Commons Attribution-ShareAlike] (CC-BY-SA) шинос шавед. 

* [[Википедиа:Роҳнамои намуд]]
* [[Википедиа:Ҳуқуқи муаллиф]]

|helpTitle=Ёрӣ

|helpText=Иттилооти бештарро метавонед дар [[Википедиа:Вуруди корбарон|вуруди корбарон]] пайдо намоед. Шумо боз метавонед саволҳои худро дар ин ҷо нависед '''[[Роҳнамо:Мундариҷа|Роҳнамо]]''' ё дар канали [[w:Wikipedia:IRC tutorial|IRC]] [[irc:wikipedia-tg|#wikipedia-tg]] ([http://java.freenode.net//index.php?channel=wikipedia-tg бевосита аз дигарон бипурсед]). Инчунин шумо метавонед бо яке аз [[Википедиа:Мудирон|мудирон]] дар тамос бошед ё дар саҳифаи баҳси яке аз онҳо саволи худро нависед.

|tipsTitle=Чизҳои хуб ва роҳнамоиҳо

|tipsText=&lt;div&gt;&lt;/div&gt;&lt;!--empty div is to make sure bullets work--&gt;
* Ба саҳифаи корбарии худ қуттиҳо забонҳоро гузоред ва сатҳи дониши забондонии худро ба дигарон муайян кунед.
* Дар вақти дар саҳифаи баҳси корбарон саволеро навишта бо илова кардани &amp;#126;&amp;#126;&amp;#126;&amp;#126; дар охири савол имзои худро гузоред.
* Бисёр мақолаҳои Википедиа нопурра мебошад, агар мақолаи нопурраеро дарёфт кардед, пайванди вироишро дар болои он мақола пахш кунед, баъд як аз ин рамзҳои зеринро &lt;nowiki&gt;{{stub}}&lt;/nowiki&gt; ё &lt;nowiki&gt;{{ҷавона}}&lt;/nowiki&gt; ба матн илова карда, саҳифаро захира кунед.
 
|mistakeTitle=Ба хатогие роҳ додед ё дучор шудед?

|mistakeText=&lt;div&gt;&lt;/div&gt;&lt;!--empty div is to make sure bullets work--&gt;
* Агар ягон хатогиеро дар мақолае пайдо кардед, метавонед дар боло пайванди Вироишро пахш карда хатогиро бартараф кунед ва саҳифаро захира кунед.
* Агар ба ягон хатогие роҳ додед ва ё унвони ягон мақоларо хато навиштед. Бо яке аз мудирон дар тамос шавед.
* Агар ду мақолаи монандеро пайдо кардед, лутфан яке аз онҳоро холи карда масири онро ба дигар тағйир диҳед.
* Агар мақолае бо забони ғайри тоҷикиро дарёфт кардед, лутфан вироишро пахш карда дар боло &lt;nowiki&gt;{{тарҷума}}&lt;/nowiki&gt; нависед ва саҳифаро захира кунед.
* Агар мақолаи бемазмунро дарёфт кардед, лутфан вироишро дар боло пахш карда дар болои саҳифа &lt;nowiki&gt;{{delete}}&lt;/nowiki&gt; нависед ва саҳифаро захира кунед. Баъд яке аз мудирон он мақоларо баррасӣ карда дар ҳолати зарури онро ҳазв ё вироиш хоҳанд кард.

|feedbackText=(P.S. Барои ин паём мехоҳед [[Википедиа баҳс:Гузориши Хуш омадед|пешниҳоди]] худро нависед?)

|lang=en
}} --[[File:Robot icon.svg|26px]] [[User:SamakBot|'''&lt;span style=&quot;color:#ff5722&quot;&gt;Samak&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#666565&quot;&gt;Bot&lt;/span&gt;''']] &lt;sup&gt;[[Баҳси_корбар:SamakBot|'''Talk''']]&lt;/sup&gt; 00:15, 22 Декабри 2019 (UTC)</text>
      <sha1>ktztdxlpyumu0zha2nh1s9vlretbwxj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Grand Theft Auto V</title>
    <ns>0</ns>
    <id>296151</id>
    <revision>
      <id>1471188</id>
      <parentid>1287581</parentid>
      <timestamp>2026-05-07T07:27:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Fillets07</username>
        <id>126004</id>
      </contributor>
      <comment>Матни иловагӣ</comment>
      <origin>1471188</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2449" sha1="togrq2n7ez609fs3r0lfe2oh7idd32i" xml:space="preserve">{{Қуттии ҳамагонӣ|Q17452}}

'''Grand Theft Auto V''' (кӯтоҳ '''GTA V''') як бозии видеоии саргузаштӣ ва ҷаҳони кушод мебошад, ки аз ҷониби [[Rockstar Games]] сохта ва соли 2013 бароварда шудааст. Ин бозӣ қисми понздаҳуми силсилаи ''[[Grand Theft Auto]]'' мебошад.

Бозӣ дар шаҳри хаёлии [[Лос-Сантос]] ва вилояти Блейн баргузор мешавад, ки ба [[Лос-Анҷелес]] ва ҷануби [[Калифорния]] монанд мебошанд. Дар ''Grand Theft Auto V'' бозингар метавонад се қаҳрамони асосиро идора кунад:

* [[Майкл Де Санта]]
* [[Франклин Клинтон]]
* [[Тревор Филипс]]

Ҳикояи бозӣ дар бораи ғоратгариҳо, ҷинояткорӣ ва зиндагии қаҳрамонҳо мебошад. Бозӣ дорои ҷаҳони кушоди калон буда, бозингарон метавонанд мошинронӣ, тирпарронӣ, парвоз ва фаъолиятҳои гуногунро иҷро кунанд.

== Grand Theft Auto Online ==
'''Grand Theft Auto Online''' қисми бисёрнафараи интернетии бозӣ мебошад, ки баъдтар бароварда шуд. Дар он бозингарон метавонанд қаҳрамони худро созанд, хона ва мошин харанд ва бо дигар бозингарон миссияҳоро иҷро намоянд.

== Барориш ==
''Grand Theft Auto V'' аввал барои консолҳои [[PlayStation 3]] ва [[Xbox 360]] бароварда шуд. Баъдтар бозӣ барои [[PlayStation 4]], [[Xbox One]], [[Microsoft Windows]], [[PlayStation 5]] ва [[Xbox Series X ва Series S]] низ дастрас гардид.

== Қабул ==
Бозӣ аз ҷониби мунаққидон баҳои баланд гирифт ва яке аз серфурӯштарин бозиҳои видеоӣ дар таърих гардид. Он барои графика, ҷаҳони кушод, ҳикоя ва бозигарӣ ситоиш шуд.

== Эзоҳ ==
{{Эзоҳ}}

== Пайвандҳо ==

* {{Вебгоҳи расмӣ|https://www.rockstargames.com/V/}}

{{Хурд}}</text>
      <sha1>togrq2n7ez609fs3r0lfe2oh7idd32i</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Мақбараи Ҷалолиддини Балхӣ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>297973</id>
    <revision>
      <id>1471172</id>
      <parentid>1376966</parentid>
      <timestamp>2026-05-07T05:56:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <comment>/* Нигаред низ */ илова</comment>
      <origin>1471172</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5281" sha1="btsa0f5juxet2tcdzod0eohn1k6z47j" xml:space="preserve">'''Мақбараи Ҷалолиддини Балхӣ''' — [[Мақбара]]и яке аз бузургтарин олимон ва шоирони равияи тасаввуфи халқи тоҷик  [[Ҷалолиддини Балхӣ]], дар [[ноҳияи Ҷалолиддини Балхӣ]], [[Тоҷикистон]] воқеъ аст.

[[21 март]]и [[соли 2022]] Сарвари давлат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон [[Эмомалӣ Раҳмон]] Мақбараи [[Ҷалолиддини Балхӣ|Ҷалолиддини Балхиро]]   дар [[ноҳияи Ҷалолиддини Балхӣ]] ифтитоҳ намуданд. Сарвари давлат Эмомалӣ Раҳмон аз оромгоҳи Мавлоно Ҷалолиддини Балхӣ як каф хок аз дахмаи асосии шоир аз шаҳри [[Қуния]]и [[Туркия]], ба [[марқад]]и Мавлоно Ҷалолиддини Балхӣ дар [[ноҳияи Ҷалолиддини Балхӣ]] оварда шуд ва тибқи муқаррароти дини мубини ислом бо риояи аркони суннатии мо ба оромгоҳи Ӯ гузошта шуд, ки минбаъд ихлосмандон ва ҳаводорони ашъори пурғановати Мавлоно Ҷалолиддини Балхӣ метавонанд онро зиёрат намоянд.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://khovar.tj/2022/03/sarvari-davlat-emomal-ra-mon-ma-barai-aloliddini-balhiro-iftito-namudand/|title=Сарвари давлат Эмомалӣ Раҳмон Мақбараи Ҷалолиддини Балхиро ифтитоҳ намуданд|author=www.khovar.tj|date=2021-03-21|publisher=|lang=tg|accessdate=2022-03-24|archivedate=2022-03-24|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220324075815/https://khovar.tj/2022/03/sarvari-davlat-emomal-ra-mon-ma-barai-aloliddini-balhiro-iftito-namudand/}}&lt;/ref&gt;.

[[Мақбара]] тибқи суннати меъмории ниёгон сохта шуда, даромадгоҳи асосиаш аз қисмати ҷанубӣ, дар рӯбарӯи муҷассама қарор дорад. Дар пештоқи он катибаи ''“Мақбараи рамзии Мавлоно Ҷалолиддини Балхӣ”'' навишта шудааст.
Дар дохили мақбара, дар чаҳор тарафи он чаҳор байт аз ашъори Мавлоно бо забони тоҷикӣ, хати ниёгон ва тарҷумаи англисӣ бо зарҳал ҳаккокӣ шудааст, ки андозаи ҳар як катиба 160 ба 22 см мебошад.
Мавриди зикр аст, ки [[Ҷалолиддини Балхӣ|Ҷалолиддин Муҳаммад ибни Баҳоуддин Муҳаммад ибни Ҳусайн Хатибии Балхӣ]] , [[соли 1207]] дар [[ноҳияи Вахш|ноҳияи Вахши]] [[Тоҷикистон]] таваллуд шуда, яке аз бузургтарин олимон ва шоирони равияи тасаввуфи халқи тоҷик аст. Осори бегазанди ӯ, аз ҷумла “Девони ғазалиёт” ё “Девони кабир” ва “Маснавии маънавӣ”-и Балхӣ аз дурдонаҳои арзишмандтарини адабиёти на танҳо мардуми тоҷик, балки кулли халқиятҳои дунё мебошад.

Мақбара дар масоҳати 50 метри мураббаъ бунёд гардида, деворҳои он бо нақшу нигори қадима, ки ба давраи зиндагии шоир хос аст, оро ёфтааст. Баландии бино 5 метр буда, корҳои бунёдӣ аз ҷониби сохтмончиёни ватанӣ анҷом дода шудааст. Роҳрав ва саҳни оромгоҳ бо тахтасангҳо зебо гардонида шуда, гулу буттаҳои ороишию сояафкан аз қисматҳои сабзкории оромгоҳ ба ҳисоб меравад.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://khovar.tj/2022/03/sarvari-davlat-emomal-ra-mon-ma-barai-aloliddini-balhiro-iftito-namudand/|title=Сарвари давлат Эмомалӣ Раҳмон Мақбараи Ҷалолиддини Балхиро ифтитоҳ намуданд|author=www.khovar.tj|date=2021-03-21|publisher=|lang=tg|accessdate=2022-03-24|archivedate=2022-03-24|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220324075815/https://khovar.tj/2022/03/sarvari-davlat-emomal-ra-mon-ma-barai-aloliddini-balhiro-iftito-namudand/}}&lt;/ref&gt;.
== Нигаред низ ==
* [[Хона-музейи Ҷалолиддини Балхӣ]]
* [[Мақбараи Хайём]]
* [[Мақбараи Саъдӣ]]ӣ]]
* [[Мақбараи Фирдавсӣ]]

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}} 

[[Гурӯҳ:Ёдгориҳои Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Ҷозибаҳои гардишгарии Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Мақбараҳо]]
[[Гурӯҳ:Мақбараҳои Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Ноҳияи Ҷалолиддини Балхӣ]]</text>
      <sha1>btsa0f5juxet2tcdzod0eohn1k6z47j</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1471173</id>
      <parentid>1471172</parentid>
      <timestamp>2026-05-07T05:56:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <comment>/* Нигаред низ */</comment>
      <origin>1471173</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5277" sha1="0iv77b2x63fwfcmx9hlcpzcno0iu2en" xml:space="preserve">'''Мақбараи Ҷалолиддини Балхӣ''' — [[Мақбара]]и яке аз бузургтарин олимон ва шоирони равияи тасаввуфи халқи тоҷик  [[Ҷалолиддини Балхӣ]], дар [[ноҳияи Ҷалолиддини Балхӣ]], [[Тоҷикистон]] воқеъ аст.

[[21 март]]и [[соли 2022]] Сарвари давлат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон [[Эмомалӣ Раҳмон]] Мақбараи [[Ҷалолиддини Балхӣ|Ҷалолиддини Балхиро]]   дар [[ноҳияи Ҷалолиддини Балхӣ]] ифтитоҳ намуданд. Сарвари давлат Эмомалӣ Раҳмон аз оромгоҳи Мавлоно Ҷалолиддини Балхӣ як каф хок аз дахмаи асосии шоир аз шаҳри [[Қуния]]и [[Туркия]], ба [[марқад]]и Мавлоно Ҷалолиддини Балхӣ дар [[ноҳияи Ҷалолиддини Балхӣ]] оварда шуд ва тибқи муқаррароти дини мубини ислом бо риояи аркони суннатии мо ба оромгоҳи Ӯ гузошта шуд, ки минбаъд ихлосмандон ва ҳаводорони ашъори пурғановати Мавлоно Ҷалолиддини Балхӣ метавонанд онро зиёрат намоянд.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://khovar.tj/2022/03/sarvari-davlat-emomal-ra-mon-ma-barai-aloliddini-balhiro-iftito-namudand/|title=Сарвари давлат Эмомалӣ Раҳмон Мақбараи Ҷалолиддини Балхиро ифтитоҳ намуданд|author=www.khovar.tj|date=2021-03-21|publisher=|lang=tg|accessdate=2022-03-24|archivedate=2022-03-24|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220324075815/https://khovar.tj/2022/03/sarvari-davlat-emomal-ra-mon-ma-barai-aloliddini-balhiro-iftito-namudand/}}&lt;/ref&gt;.

[[Мақбара]] тибқи суннати меъмории ниёгон сохта шуда, даромадгоҳи асосиаш аз қисмати ҷанубӣ, дар рӯбарӯи муҷассама қарор дорад. Дар пештоқи он катибаи ''“Мақбараи рамзии Мавлоно Ҷалолиддини Балхӣ”'' навишта шудааст.
Дар дохили мақбара, дар чаҳор тарафи он чаҳор байт аз ашъори Мавлоно бо забони тоҷикӣ, хати ниёгон ва тарҷумаи англисӣ бо зарҳал ҳаккокӣ шудааст, ки андозаи ҳар як катиба 160 ба 22 см мебошад.
Мавриди зикр аст, ки [[Ҷалолиддини Балхӣ|Ҷалолиддин Муҳаммад ибни Баҳоуддин Муҳаммад ибни Ҳусайн Хатибии Балхӣ]] , [[соли 1207]] дар [[ноҳияи Вахш|ноҳияи Вахши]] [[Тоҷикистон]] таваллуд шуда, яке аз бузургтарин олимон ва шоирони равияи тасаввуфи халқи тоҷик аст. Осори бегазанди ӯ, аз ҷумла “Девони ғазалиёт” ё “Девони кабир” ва “Маснавии маънавӣ”-и Балхӣ аз дурдонаҳои арзишмандтарини адабиёти на танҳо мардуми тоҷик, балки кулли халқиятҳои дунё мебошад.

Мақбара дар масоҳати 50 метри мураббаъ бунёд гардида, деворҳои он бо нақшу нигори қадима, ки ба давраи зиндагии шоир хос аст, оро ёфтааст. Баландии бино 5 метр буда, корҳои бунёдӣ аз ҷониби сохтмончиёни ватанӣ анҷом дода шудааст. Роҳрав ва саҳни оромгоҳ бо тахтасангҳо зебо гардонида шуда, гулу буттаҳои ороишию сояафкан аз қисматҳои сабзкории оромгоҳ ба ҳисоб меравад.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://khovar.tj/2022/03/sarvari-davlat-emomal-ra-mon-ma-barai-aloliddini-balhiro-iftito-namudand/|title=Сарвари давлат Эмомалӣ Раҳмон Мақбараи Ҷалолиддини Балхиро ифтитоҳ намуданд|author=www.khovar.tj|date=2021-03-21|publisher=|lang=tg|accessdate=2022-03-24|archivedate=2022-03-24|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220324075815/https://khovar.tj/2022/03/sarvari-davlat-emomal-ra-mon-ma-barai-aloliddini-balhiro-iftito-namudand/}}&lt;/ref&gt;.
== Нигаред низ ==
* [[Хона-музейи Ҷалолиддини Балхӣ]]
* [[Мақбараи Хайём]]
* [[Мақбараи Саъдӣ]]
* [[Мақбараи Фирдавсӣ]]

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}} 

[[Гурӯҳ:Ёдгориҳои Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Ҷозибаҳои гардишгарии Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Мақбараҳо]]
[[Гурӯҳ:Мақбараҳои Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Ноҳияи Ҷалолиддини Балхӣ]]</text>
      <sha1>0iv77b2x63fwfcmx9hlcpzcno0iu2en</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Саидалӣ Раҳимов</title>
    <ns>0</ns>
    <id>300633</id>
    <revision>
      <id>1471202</id>
      <parentid>1310027</parentid>
      <timestamp>2026-05-07T10:04:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Эраҷ Амон</username>
        <id>31171</id>
      </contributor>
      <comment>/* Корнома */</comment>
      <origin>1471202</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5267" sha1="k107onw00ojg5wn87vtwndjua2puwv2" xml:space="preserve">{{Олим}}
'''Саидалӣ Раҳимов''' (''Рахимов Саидали Холович''; [[8 декабр]]и [[1969]], [[деҳаи Панҷрӯд]], [[ноҳияи Панҷакент]], [[вилояти Ленинобод]]) — [[иқтисоддон]], номзади илмҳои иқтисодӣ (2007), доктори илмҳои иқтисодӣ (2025).

== Зиндагинома ==
Саидалӣ Раҳимов 8 декабри соли 1969 дар деҳаи Панҷрӯди ноҳияи Панҷакенти вилояти Ленинобод (ҳозира Суғд) таваллуд шудааст. Солҳои 1977—1987 дар мактаби миёнаи № 27-и ноҳияи Панҷакент таҳсил намудааст. Солҳои 1988—1989 дар сафи Қувваҳои мусаллаҳи Иттиҳоди Шӯравӣ хидмат намудааст. Дар солҳои 1987—1993 дар факултаи баҳисобгирии иқтисодии Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон таҳсил намуда, онро бо ихтисоси «Баҳисобгирии бухгалтерӣ, назорат ва таҳлили фаъолияти хоҷагидорӣ» хатм намудааст.

Соли 2007 рисолаи номзадиро дар мавзӯи «Идоракунии хароҷотҳо дар соҳаи хадамоти хоҷагидории меҳмонхонаҳо дар маводҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон»&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://elibrary.ru/item.asp?id=44682352|title=Идентификация объектов внутреннего контроля на туристических предприятиях|publisher=НАУЧНАЯ ЭЛЕКТРОННАЯ БИБЛИОТЕКА}}&lt;/ref&gt; дар Шӯрои диссертатсионии назди Донишгоҳи давлатии тиҷорати Тоҷикистон ҳимоя намудааст.

Соли 2025 рисолаи докториро дар мавзӯи &quot;Назария ва методологияи ташкили баҳисобгирии муҳосибӣ ва назорат дар корхонаҳои сайёҳӣ&quot; дар Шӯрои диссертатсионии назди Донишгоҳи миллии Тоҷикистон ҳимоя намудааст.

== Корнома ==
* 1993—1997  — муҳосиб, сармуҳосиби ҶС «Диловара»-и ноҳияи Панҷакент;
* 1997—2008 — ассистент, муаллими калони кафедраи «Баҳисобгирии бухгалтерӣ»-и Донишгоҳи миллии Тоҷикистон;
* 1999—2008 — сармуҳосиби Ассотсиатсияи муҳосибон ва аудиторони Ҷумҳурии Тоҷикистон;
* 2008—2010 — дотсенти кафедраи «Ҳисобдорӣ, таҳлил ва аудит»-и Донишгоҳи Славянии Руссияву Тоҷикистон ;
* 2010—2012 — мудири кафедраи «Ҳисобдорӣ, таҳлил ва аудит»-и Донишкадаи молияи Тоҷикистон;
* 2012—2014 — баъди муттаҳид шудани Донишкадаи молияи Тоҷикистон ва Донишкадаи иқтисодии Тоҷикистон ва таъсис додани Донишкадаи молия ва иқтисоди Тоҷикистон мудири кафедраи баҳисобгирии муҳосибӣ ва аудит;
* 2014—2016 — дотсенти кафедраи баҳисобгирии муҳосибии Донишкадаи молия ва иқтисоди Тоҷикистон;
* 2016—2019 — дотсенти кафедраи баҳисобгирии бухгалтерӣ ва аудити Донишгоҳи давлатии тиҷорати Тоҷикистон;
* 2019—2025 — дотсенти кафедраи баҳисобгирии муҳосибӣ ва аудити Донишгоҳи байналмилалии сайёҳӣ ва соҳибкории Тоҷикистон;
Аз 1 сентябри соли 2025 то ҳол дар вазифаи профессори кафедраи баҳисобгирии муҳосибӣ ва аудити Донишгоҳи байналмилалии сайёҳӣ ва соҳибкории Тоҷикистон фаъолият карда истодааст.

== Фаъолияти илмӣ ==
Муаллиф ва ҳаммуаллифи 6 китоби дарсӣ, 10 васоити таълимӣ ва 3 монографияи илмӣ, инчунин муаллифи зиёда аз 180 номгӯи корҳои илмӣ, илмӣ-методӣ, таълимӣ-методӣ, дар маҷмӯъ зиёда аз 260 ҷузъи чопӣ мебошад.

== Осор ==
; Китобҳои дарсӣ
* Назарияи баҳисобгирии муҳосибӣ. Китоби дарсӣ — Душанбе: «ЭР-граф», 2014, 260с.
* Баҳисобгирии муҳосибӣ ва аудит. Китоби дарсӣ — Душанбе: «Ирфон», 2016 — 332с.;

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

[[Гурӯҳ:Олимони Тоҷикистон]]</text>
      <sha1>k107onw00ojg5wn87vtwndjua2puwv2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ҳайдар Саидов</title>
    <ns>0</ns>
    <id>314042</id>
    <revision>
      <id>1471161</id>
      <parentid>1387219</parentid>
      <timestamp>2026-05-07T03:20:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VASHGIRD</username>
        <id>8035</id>
      </contributor>
      <origin>1471161</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4364" sha1="lkdlpdybrgf8puhf2pzd4fv7hnsyhd6" xml:space="preserve">{{Ҳамномҳо|Ҳайдар }}
{{Ҳамнасабҳо|Саидов}}

{{Олим
|ном               = Ҳайдар Саидов
|номи аслӣ         = Ҳайдар Раҳматович Саидов 
|тасвир            = 
|бар               = 
|тавсифи тасвир    = 
|таърихи таваллуд  = 15.06.1938
|зодгоҳ            = {{Зодгоҳ|Хуҷанд|шаҳри Хуҷанд}},  [[вилояти Суғд]], [[ҶШС Тоҷикистон]]
|таърихи даргузашт = 
|маҳалли даргузашт = 
|шаҳрвандӣ         = {{Парчам|Тоҷикистон}}
|фазои илмӣ        = [[физика]] 
|ҷойҳои кор        = [[Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Ғафуров]]
|дараҷаи илмӣ      = {{Дараҷаи илмӣ|номзад|илмҳои физика ва математика}} 
|унвонҳои илмӣ     = {{Унвонҳои илмӣ||1}}  
|алма-матер        =[[Донишгоҳи миллии Тоҷикистон ]]
|роҳбари илмӣ      = 
|шогирдони маъруф  = 
|маъруф ба         = 
|ҷоизаҳо  = [[Корманди шоистаи Тоҷикистон]] (1999), [[Аълочии маорифи Тоҷикистон]]
|имзо              = 
|бари имзо         = 
|сайт              = 
|викитека          = 
|викианбор         = 
}}
'''Ҳайдар Раҳматович Саидов''' (тав. 25.12.1940, {{Зодгоҳ | шаҳри Хуҷанд }}, [[вилояти Суғд]]) — олим, омӯзгор, номзади илмҳои физика-математика дотсент. [[Корманди шоистаи Тоҷикистон]] (1999), [[Аълочии маорифи Тоҷикистон]].

== Зиндагинома ==
Соли 1963 [[Донишгоҳи миллии Тоҷикистон]]ро хатм кардааст. Ихтисос: муаллими физика.
 
Солҳои 1966—1972 — корманди хурд ва калони илмии Пажӯҳишгоҳ Физика-техникаи [[Академияи илмҳои Тоҷикистон]].

Солҳои 1972—1974 — дотсенти кафедраи физикаи [[Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Ғафуров|ДДОЛ ба номи С. М. Киров]].

Солҳои 1974—1978 — ноибректори корҳои илмӣ [[Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Ғафуров|ДДОЛ ба номи С. М. Киров]].

Солҳои 1978—1993 — ноибректори корҳои таълими [[Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Ғафуров|ДДОЛ ба номи С. М. Киров]].

Солҳои 1997—1999 — декани факултаи физика-техникаи [[Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Ғафуров]].

Солҳои 1999—2001 — мудири кафедраи физикаи умумии [[Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Ғафуров]].

Солҳои 1993—1999 ва 2001 — то ҳоло — дотсенти кафедраи физикаи назариявии [[Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Ғафуров]].&lt;ref&gt;{{Cite web|url= https://www.hgu.tj/personlist/viewperson/771.html |title=ДДХ ба номи академик Бобоҷон Ғафуров. Кафедраи физикаи назариявӣ Саидов Ҳайдар Раҳматович |author=|website= www.hgu.tj |date=|publisher= |lang=tg|accessdate=2024-01-21}}&lt;/ref&gt;

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}
[[Гурӯҳ:Олимони Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо]]
[[Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии Хуҷанд]]
[[Гурӯҳ:Физикдонони Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Олимони асри XX]]
[[Гурӯҳ:Олимони асри XXI]]</text>
      <sha1>lkdlpdybrgf8puhf2pzd4fv7hnsyhd6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Фарҳод Ғаффорпур</title>
    <ns>0</ns>
    <id>318914</id>
    <revision>
      <id>1471155</id>
      <parentid>1407834</parentid>
      <timestamp>2026-05-07T01:33:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AnimProMotion</username>
        <id>51319</id>
      </contributor>
      <origin>1471155</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5665" sha1="ssvtxb5zgokeqplkbg8syf43nx7pakh" xml:space="preserve">{{Олим|тасвир=[[File:Farhod Ghafforpur.jpg|thumb|Фарход Гаффорпур]]|ном=Фарҳод Ғаффорпур|номи аслӣ=Фарҳод Тухташев Ғафорович|таърихи таваллуд=2 Январи 1986|зодгоҳ=Конибодом, Тоҷикистон|шаҳрвандӣ=Тоҷикистон|ҷойҳои кор=-- Театри давлатии драмаи мусиқии ба номи Тӯҳфа Фозиловаи шаҳри Конибодом. 

-- Киностудияи &quot;Суғдсинамо&quot;

-- КИНОХОНА|сайт=https://kinokhona.tj/}}

Фарҳод Ғаффорпур (таваллуд 2 январи 1986, Конибодом, Тоҷикистон) — ҳунармандии театр ва синамои тоҷик, коргардон ва филмноманавис.

Фарҳод пас аз гирифтани маълумоти олӣ дар Донишкадаи давлатии санъати Тоҷикистон ба номи М.Турсунзода фаъолияти эҷодии худро дар театр ва синамо оғоз кардааст. Ӯ яке аз муассисони киностудияи &quot;Суғдсинамо&quot; ба номи Комил Ёрматов ва гуруҳи эҷодии &quot;КИНОХОНА&quot; аст

'''Фаолият дар Синамо'''

{| class=&quot;wikitable&quot;
!Номи Филм
!Муаллиф
!Коргардон
!Монтаж
!Формат
!Сол
|-
|3 Миллион. Нархи виҷдон
|✔️
|✔️
|
|Филми баланди ҳунарӣ
|2026
|-
|Паканаи айнакдор
|✔️
|✔️
|✔️
|Филми баланди ҳунарӣ
|2026
|-
|Хона 
|✔️
|
|✔️
|Филми баланди ҳунарӣ
|2024
|-
|Хона
|✔️
|✔️
|✔️
|Сериол (10 қисм)
|2024
|-
|Овози моҳӣ 
|✔️
|✔️
|✔️
|Филми кӯтоҳи тасвирӣ
|2024
|-
|Сӯзанда ё созанда
|✔️
|✔️
|✔️
|Филми кӯтоҳи ҳунарӣ
|2023
|-
|Нагуфтаҳо
|✔️
|✔️
|✔️
|Филми кӯтоҳи ҳунарӣ
|2023
|-
|Кибермуҳаббат
|✔️
|✔️
|✔️
|Филми кӯтоҳи ҳунарӣ
|2023
|-
|Афсонаи помидори қоқ 
|✔️
|✔️
|✔️
|Киноспектакль
|2023
|-
|Боғбон
|✔️
|✔️
|✔️
|Филми кӯтоҳи ҳунарӣ
|2023
|-
|Нафаси тақдирсоз 
|✔️
|✔️
|✔️
|Филми кӯтоҳи ҳунарӣ
|2023
|-
|Бозичаҳо 
|✔️
|✔️
|✔️
|Киноспектакл
|2022
|-
|Садои хомӯшӣ 
|✔️
|✔️
|✔️
|Филми кӯтоҳи тасвирӣ
|2019
|-
|Умед
|
|✔️
|
|Документальный фильм
|2018
|-
|Тангно 
|
|✔️
|
|Филми баланди ҳунарӣ
|2017
|-
|12 соли интизорӣ 
|
|✔️
|
|Филми баланди ҳунарӣ
|2016
|-
|Коса
|
|✔️
|
|Филми кӯтоҳи ҳунарӣ
|2015
|-
|Рисолат
|
|✔️
|
|Филми мустанад
|2015
|-
|Паймон 
|
|✔️
|
|Филми баланди ҳунарӣ
|2014
|-
|Канд
|
|✔️
|
|Филми мустанад
|2009
|-
|Разве это жизнь?
|
|✔️
|
|Филми мустанад
|2008
|}
{| class=&quot;wikitable&quot;
| colspan=&quot;3&quot; |'''Нақшҳо дар синамо'''
|-
|'''Нақш'''
|'''Номи филм'''
|'''Сол'''
|-
|Ҷамшед
|Ҷанозаи падари зинда
|2026
|-
|Фарҳод
|3 Миллион. Нархи виҷдон
|2026
|-
|Собир
|Зархаридон
|2024
|-
|Худашро бозидааст
|Шаҳре дар Театр
|2020
|-
|Ронанда
|Тангно
|2017
|-
|Далер
|12 соли интизорӣ
|2016
|-
|Дузд
|Паймон
|2014
|-
|Ровӣ
|Рисолат
|2015
|-
|Фарҳод
|Ормонҳо
|2010
|-
|Ровӣ
|Канд
|2009
|-
|Фарҳод
|Разве это жизнь
|2008
|}
'''Фаолият дар Театр'''
{| class=&quot;wikitable&quot;
| colspan=&quot;4&quot; |'''Нақшҳо дар Театр'''
|-
|'''Нақш'''
| colspan=&quot;2&quot; |'''Намоиш'''
|'''Сол'''
|-
|Кал
|КалДамПоЧа
| colspan=&quot;2&quot; |2022
|-
|Василий  Васильевич, Гонерил, Ҳамлет, Нурхон, Дездемона, Чацкий
|Садои қу
| colspan=&quot;2&quot; |2021
|-
|Шоҳзодаи хурд
|Шоҳзодаи хурд
| colspan=&quot;2&quot; |2019
|-
|Одам, Пакана
|Қобил
| colspan=&quot;2&quot; |2018
|-
|Муллобача
|Қорӣ Ишкамба
| colspan=&quot;2&quot; |2017
|-
|Ҳамлет
|Суди девонагон
| colspan=&quot;2&quot; |2016
|-
|Дионис
|Ваҳваҳабонувон
| colspan=&quot;2&quot; |2015
|-
|Азизҷон, Носир
|Модар ман зан мегирам
| colspan=&quot;2&quot; |2014
|-
|Инопланетянин
|Инопланетянинҳо дар замин
| colspan=&quot;2&quot; |2013
|-
|Эраҷ, Искандари мақдунӣ, Хоин
|Ватан-модар
| colspan=&quot;2&quot; |2013
|}
{| class=&quot;wikitable&quot;
| colspan=&quot;5&quot; |'''Коргардони Театр'''
|-
|'''Намоишҳо'''
|'''Муаллиф'''
|'''Коргардон'''
|
|'''Сол'''
|-
|Тӯҳфаи бобои Ҷӣ-Пӣ-Тӣ (GPT)
|✔️
|✔️
| colspan=&quot;2&quot; |2026
|-
|Бозгашт
|✔️
|✔️
| colspan=&quot;2&quot; |2025
|-
|Зарандуд
|✔️
|✔️
| colspan=&quot;2&quot; |2023
|-
|Афсонаи помидори қоқ
|✔️
|✔️
| colspan=&quot;2&quot; |2021
|-
|Бозичаҳо
|✔️
|✔️
| colspan=&quot;2&quot; |2020
|-
|Карлсон
|
|✔️
| colspan=&quot;2&quot; |2019
|}
'''Узвият дар созмонҳо'''

* Иттифоқи синамогарони Точикистон

* Creative Central Asia Network</text>
      <sha1>ssvtxb5zgokeqplkbg8syf43nx7pakh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ривер Плейт (бошгоҳи футбол)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>325544</id>
    <revision>
      <id>1471203</id>
      <parentid>1436634</parentid>
      <timestamp>2026-05-07T10:07:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Makenzis</username>
        <id>22662</id>
      </contributor>
      <origin>1471203</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6209" sha1="6p06pnia401m8w67v2pq1tvb9wzsumn" xml:space="preserve">{{Ҷаъбаи БФ
 |замина         = #FFFFF0
 |матн           = #000000
 |ном            = {{Парчами Аргентина}} Ривер Плейт
 |мавсими ҷорӣ   = 2025
 |логотип        = 
 |номи пурра     = Club Atlético River Plate
 |лақаб          = «Миллионерҳо» ({{lang-es|Los Millonarios}}) &lt;br&gt; «Хат-хатӣ» ({{lang-es|La Banda}})
 |таъсис         = 25.05.1901
 |майдон         = «[[Монументал (варзишгоҳ)|Мас Монументал]]», [[Буэнос-Айрес]], [[Аргентина]]
 |ғунҷоиш        = 85 018&lt;ref&gt;{{cite web | title = Mâs Monumental | url = https://www.cariverplate.com.ar/el-monumental | access-date = 2025-03-04 | language = es }}&lt;/ref&gt;
 |мудир          = {{Парчами Уругвай}} [[Энсо Франческоли]]
 |мураббӣ        = {{Парчами Аргентина}} [[Марсело Галардо]]
 |капитан        = {{Парчами Аргентина}} [[Франко Армани]]
 |рейтинг        = ҷойи 1-ум дар раддабандии КОНМЕБОЛ&lt;ref&gt;{{cite web|url= https://cdn.conmebol.com/wp-content/uploads/2024/12/Ranking-CONMEBOL-2025-Final-1.pdf|title=Раддабандии КОНМЕБОЛ барои бошгоҳҳо|website=conmebol.com|accessdate=2024-12-16}}&lt;/ref&gt;
 |буҷет          = 
 |буҷет          = 
 |сарпараст      = Betano
 |мусобиқа       = Чемпионати футболи Аргентина
 |мавсим         = 2025
 |мавқеъ         = ҷойи '''4-ум'''
 |сайт           = https://www.cariverplate.com.ar/
|pattern_la1 = _riverplate2526h
|pattern_b1  = _riverplate2526h
|pattern_ra1 = _riverplate2526h
|pattern_sh1 = _riverplate2526h
|pattern_so1 = _riverplate2526hl
|shorts1   = 000000
|socks1    = FFFFFF
|pattern_la2 = _riverplate2526a
|pattern_b2  = _riverplate2526a
|pattern_ra2 = _riverplate2526a
|pattern_sh2 = _riverplate2526a
|pattern_so2 = _riverplate2526al
|leftarm2  = 000000
|body2     = 000000
|rightarm2 = 000000
|shorts2   = ef0000
|socks2    = 000000
|pattern_la3 = _riverplate25a
|pattern_b3  = _riverplate25a
|pattern_ra3 = _riverplate25a
|pattern_sh3 = _riverplate25t
|pattern_so3 = _riverplate25tl
|leftarm3  = FF0000
|body3     = FF0000
|shorts3   = FF0000
|socks3    = ff0000
}}

'''«Ривер Плейт»''' ({{lang-es|Club Atlético River Plate}}) — яке аз маъруфтарин бошгоҳҳои футболи [[Аргентина]] мебошад, ки дар [[Буэнос-Айрес]] ҷойгир аст. Ин бошгоҳ дар [[Чемпионати футболи Аргентина]] (Primera División) баромад мекунад ва яке аз бузургтарин ва бомуваффақияттарин бошгоҳҳои Амрикои Ҷанубӣ маҳсуб меёбад.

== Таърих ==
Бошгоҳ 25 майи соли 1901 дар маҳаллаи Ла Бока таъсис ёфта, баъдтар ба Нуне́с кӯчид. Номи «Ривер Плейт» тарҷумаи инглисии «Рио де ла Плата» мебошад. Дар солҳои 1930-ум бошгоҳ бо харидани бозикунони гаронбаҳо маъруф шуда, лақаби «Миллионерҳо»-ро гирифт.

== Дастовардҳо ==

=== Миллӣ ===
* '''Қаҳрамони Аргентина:''' 38 маротиба (рекорд)
* '''Ҷоми Аргентина:''' 3 бор — 2016, 2017, 2019
* '''Суперҷоми Аргентина:''' 3 бор — 2017, 2019, 2023

=== Байналмилалӣ ===
* '''Ҷоми Либертадорес:''' 4 маротиба — 1986, 1996, 2015, 2018
* '''Суперҷоми Либертадорес:''' 1 маротиба — 1997
* '''Ҷоми Амрикои Ҷанубӣ:''' 1 маротиба — 2014
* '''Рекопаи Амрикои Ҷанубӣ:''' 3 маротиба — 2015, 2016, 2019

== Варзишгоҳ ==
Варзишгоҳи бошгоҳ — «[[Мас Монументал]]» (номи расмӣ: Estadio Monumental Antonio Vespucio Liberti) — бузургтарин дар Аргентина буда, 85 000 ҷой дорад. Дар ин варзишгоҳ финали Ҷоми ҷаҳонии соли 1978 низ баргузор шудааст.

== Рақобат ==
«Ривер Плейт» рақиби анъанавии «[[Бока Хуниорс (бошгоҳи футбол)|Бока Хуниорс]]» мебошад. Ин рақобат, ки бо номи «[[Суперкласико]]» маъруф аст, яке аз бонуфузтарин ва пуршиддаттарин дербиҳои футболи ҷаҳон ба ҳисоб меравад.

== Академияи ҷавонон ==
«Ривер Плейт» бо парвариши бозикунони наврас ва истеъдодҳои баланд маъруф аст. Аз ҷумла, чунин бозигарони маъруф аз инҷо баромадаанд:
* [[Алфредо Ди Стефано]]
* [[Энсо Франческоли]]
* [[Пабло Аймар]]
* [[Хулиан Алварес]]
* [[Франко Мастантуоно]]

== Ҳайати ҳозира ==
{{васеъкунии фасл}}

== Гузаришҳо ==
{{васеъкунии фасл}}

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Пайвандҳо ==
* [https://www.cariverplate.com.ar/ Сомонаи расмии бошгоҳ]
* [https://www.transfermarkt.com/river-plate/startseite/verein/1020 Саҳифа дар Transfermarkt]
* [https://www.fifa.com/about-fifa/club-profile/river-plate River Plate — Саҳифа дар FIFA]

[[Гурӯҳ:Бошгоҳҳои футболӣ]]
[[Гурӯҳ:Бошгоҳҳои футбол аз рӯи алифбо]]
[[Гурӯҳ:Бошгоҳҳои футболи Аргентина]]
[[Гурӯҳ:Бошгоҳҳои футболии Буэнос-Айрес]]
[[Гурӯҳ:Ривер Плейт]]
[[Гурӯҳ:Бошгоҳҳои таъсисёфта соли 1901]]
[[Гурӯҳ:Ғолибони Ҷоми Либертадорес]]</text>
      <sha1>6p06pnia401m8w67v2pq1tvb9wzsumn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Бока Хуниорс (бошгоҳи футбол)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>325547</id>
    <revision>
      <id>1471199</id>
      <parentid>1436636</parentid>
      <timestamp>2026-05-07T09:43:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Makenzis</username>
        <id>22662</id>
      </contributor>
      <origin>1471199</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6905" sha1="j4ie7igkvd0xoa4h0fo78rl0o3iyw8j" xml:space="preserve">{{Ҷаъбаи БФ
 |замина         = #FFF8DC
 |матн           = #000066
 |ном            = {{Парчами Аргентина}} Бока Хуниорс
 |мавсими ҷорӣ   = 2025
 |логотип        = 
 |номи пурра     = Club Atlético Boca Juniors
 |лақаб          = «Генуазиҳо» ({{lang-es|Xeneizes}}), &lt;br&gt; «Кабуду тиллоиҳо» ({{lang-es|Azul y Oro}}), &lt;br&gt; «Бока»
 |таъсис         = 03.04.1905
 |майдон         = «[[Ла Бомбонера (варзишгоҳ)|Ла Бомбонера]]», [[Буэнос-Айрес]], [[Аргентина]]
 |ғунҷоиш        = 57 200
 |президент      = {{Парчами Аргентина}} [[Хуан Роман Рикелме]]
 |мураббӣ        = {{Парчами Аргентина}} [[Мигел Ангел Руссо]]
 |капитан        = {{Парчами Аргентина}} [[Маркос Рохо]]
|рейтинг        = ҷойи 3-юм дар раддабандии КОНМЕБОЛ&lt;ref&gt;{{cite web|url= https://cdn.conmebol.com/wp-content/uploads/2024/12/Ranking-CONMEBOL-2025-Final-1.pdf|title=Раддабандии КОНМЕБОЛ барои бошгоҳҳо|website=conmebol.com|accessdate=2024-12-16}}&lt;/ref&gt;
 |буҷет          = 
 |сарпараст      = betsson
 |мусобиқа       = Чемпионати футболи Аргентина
 |мавсим         = 2025
 |мавқеъ         = ҷойи '''2-ум'''
 |сайт           = https://www.bocajuniors.com.ar/
| pattern_la1 = _boca2526H
| pattern_b1 = _boca2526H
| pattern_ra1 = _boca2526H
| pattern_sh1 = _boca2526H
| pattern_so1 = _boca2526Hl
| leftarm1 = 0f3d75
| body1 = 0f3d75
| rightarm1 = 0f3d75
| shorts1 = 0f3d75
| socks1 = 0f3d75
| pattern_la2 = _boca2526A
| pattern_b2 = _boca2526A
| pattern_ra2 = _boca2526A
| pattern_sh2 = _boca2526A
| pattern_so2 = _boca2526Al
| leftarm2 = e7c675
| body2 = e7c675
| rightarm2 = e7c675
| shorts2 = 474850
| socks2 = e7c675
| pattern_la3      =_boca2526t
| pattern_b3       =_boca2526t
| pattern_ra3      =_boca2526t
| pattern_sh3      =_boca2526t
| pattern_so3      =_boca2526t
| leftarm3         = 000080
| body3            = 000080
| rightarm3        = 000080
| shorts3          = 000080
| socks3           = 000080
}}

'''«Бока Хуниорс»''' ({{lang-es|Club Atlético Boca Juniors}}) — бошгоҳи маъруфи футболи Аргентина буда, дар шаҳри [[Буэнос-Айрес]] ҷойгир аст. Ин бошгоҳ яке аз муваффақтарин бошгоҳҳои Амрикои Ҷанубӣ ба ҳисоб меравад ва дар [[Чемпионати футболи Аргентина]] иштирок мекунад.

== Таърих ==
«Бока Хуниорс» рӯзи 3 апрели соли 1905 аз ҷониби панҷ муҳоҷири ҷавони итолиёвӣ дар маҳаллаи Ла Бока таъсис ёфтааст. Дар соли 1907, президенти бошгоҳ Хуан Рафаэл Брикетто рангҳои кабуду зардро ҳамчун рангҳои рамзӣ интихоб кард. Тибқи достони дигаре, соли 1907 бунёдгузорони бошгоҳи «Бока Хуниорс» тасмим гирифтанд, ки барои даста рангҳои анъанавӣ интихоб намоянд. Онҳо қарор карданд, ки ранги парчами аввалин киштиеро, ки ба бандари «Ла Бока» ворид мешавад, ҳамчун ранги рамзӣ қабул кунанд. Тибқи ин ривоят, нахустин киштии ба бандар расида, киштии боркаши «Дроттнинг София» буд, ки болояш парчами Суэд ҷилва медод. Аз ҳамин сабаб, эҳтимолан рангҳои кабуду зард, ба монанди парчами Суэд, ҳамчун ранги рамзии бошгоҳ интихоб шудаанд.
Бошгоҳ аз ибтидо бо мухлисони пурғайрат ва рақобати шадид бо «[[Ривер Плейт (бошгоҳи футбол)|Ривер Плейт]]» маъруф аст. Рақобати байни онҳо бо номи [[Суперкласико]] машҳур буда, яке аз муҳимтарин шаҳровардҳои ҷаҳон ба шумор меравад. 

== Варзишгоҳ ==
Бошгоҳ дар варзишгоҳи «[[Ла Бомбонера (варзишгоҳ)|Ла Бомбонера]]» бозиҳои хонагии худро мегузаронад. Ин майдон дорои ғунҷоиши 54 000 нафар буда, бо фазои гарми мухлисонаш маъруф аст. 

== Дастовардҳо == 

=== Дастовардҳои миллӣ ===
* '''Қаҳрамони Аргентина:''' 35 маротиба
* '''Ҷоми Аргентина:''' 4 бор
* '''Суперҷоми Аргентина:''' 2 маротиба 

=== Дастовардҳои байналмилалӣ ===
* '''Ҷоми Либертадорес:''' 6 бор — 1977, 1978, 2000, 2001, 2003, 2007
* '''Ҷоми байниқитъавӣ:''' 3 бор
* '''Рекопаи Амрикои Ҷанубӣ:''' 4 бор
* '''Ҷоми Амрикои Ҷанубӣ:''' 1 бор 

== Рақобат ==
«Бока Хуниорс» ва «[[Ривер Плейт (бошгоҳи футбол)|Ривер Плейт]]» рақибони қадимӣ мебошанд. Бозии байни онҳо — [[Суперкласико]] — на танҳо дар Аргентина, балки дар тамоми ҷаҳон шӯҳрат дорад. 

== Академияи ҷавонон ==
Бошгоҳ бо тарбияи футболбозони бузурге шӯҳрат ёфтааст, аз ҷумла:
* [[Хуан Роман Рикелме]]
* [[Карлос Тевес]]
* [[Фернандо Гаго]] 

== Ҳайати ҳозира ==
{{васеъкунии фасл}} 

== Гузаришҳо ==
{{васеъкунии фасл}} 

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}} 

== Пайвандҳо ==
* [https://www.bocajuniors.com.ar/ Сомонаи расмии бошгоҳ]
* [https://www.transfermarkt.com/club-atletico-boca-juniors/startseite/verein/189 Саҳифа дар Transfermarkt] 

[[Гурӯҳ:Бошгоҳҳои футболӣ]]
[[Гурӯҳ:Бошгоҳҳои футбол аз рӯи алифбо]]
[[Гурӯҳ:Бошгоҳҳои футболи Аргентина]]
[[Гурӯҳ:Бошгоҳҳои футболи Буэнос-Айрес]]
[[Гурӯҳ:Бошгоҳҳои таъсисёфта соли 1905]]
[[Гурӯҳ:Ғолибони Ҷоми Либертадорес]]
[[Гурӯҳ:Бока Хуниорс]]</text>
      <sha1>j4ie7igkvd0xoa4h0fo78rl0o3iyw8j</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1471200</id>
      <parentid>1471199</parentid>
      <timestamp>2026-05-07T09:43:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Makenzis</username>
        <id>22662</id>
      </contributor>
      <origin>1471200</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6905" sha1="kuhp4rpxn1h5m6hrflxnjfwey6o5syl" xml:space="preserve">{{Ҷаъбаи БФ
 |замина         = #FFF8DC
 |матн           = #000066
 |ном            = {{Парчами Аргентина}} Бока Хуниорс
 |мавсими ҷорӣ   = 2026
 |логотип        = 
 |номи пурра     = Club Atlético Boca Juniors
 |лақаб          = «Генуазиҳо» ({{lang-es|Xeneizes}}), &lt;br&gt; «Кабуду тиллоиҳо» ({{lang-es|Azul y Oro}}), &lt;br&gt; «Бока»
 |таъсис         = 03.04.1905
 |майдон         = «[[Ла Бомбонера (варзишгоҳ)|Ла Бомбонера]]», [[Буэнос-Айрес]], [[Аргентина]]
 |ғунҷоиш        = 57 200
 |президент      = {{Парчами Аргентина}} [[Хуан Роман Рикелме]]
 |мураббӣ        = {{Парчами Аргентина}} [[Мигел Ангел Руссо]]
 |капитан        = {{Парчами Аргентина}} [[Маркос Рохо]]
|рейтинг        = ҷойи 3-юм дар раддабандии КОНМЕБОЛ&lt;ref&gt;{{cite web|url= https://cdn.conmebol.com/wp-content/uploads/2024/12/Ranking-CONMEBOL-2025-Final-1.pdf|title=Раддабандии КОНМЕБОЛ барои бошгоҳҳо|website=conmebol.com|accessdate=2024-12-16}}&lt;/ref&gt;
 |буҷет          = 
 |сарпараст      = betsson
 |мусобиқа       = Чемпионати футболи Аргентина
 |мавсим         = 2025
 |мавқеъ         = ҷойи '''2-ум'''
 |сайт           = https://www.bocajuniors.com.ar/
| pattern_la1 = _boca2526H
| pattern_b1 = _boca2526H
| pattern_ra1 = _boca2526H
| pattern_sh1 = _boca2526H
| pattern_so1 = _boca2526Hl
| leftarm1 = 0f3d75
| body1 = 0f3d75
| rightarm1 = 0f3d75
| shorts1 = 0f3d75
| socks1 = 0f3d75
| pattern_la2 = _boca2526A
| pattern_b2 = _boca2526A
| pattern_ra2 = _boca2526A
| pattern_sh2 = _boca2526A
| pattern_so2 = _boca2526Al
| leftarm2 = e7c675
| body2 = e7c675
| rightarm2 = e7c675
| shorts2 = 474850
| socks2 = e7c675
| pattern_la3      =_boca2526t
| pattern_b3       =_boca2526t
| pattern_ra3      =_boca2526t
| pattern_sh3      =_boca2526t
| pattern_so3      =_boca2526t
| leftarm3         = 000080
| body3            = 000080
| rightarm3        = 000080
| shorts3          = 000080
| socks3           = 000080
}}

'''«Бока Хуниорс»''' ({{lang-es|Club Atlético Boca Juniors}}) — бошгоҳи маъруфи футболи Аргентина буда, дар шаҳри [[Буэнос-Айрес]] ҷойгир аст. Ин бошгоҳ яке аз муваффақтарин бошгоҳҳои Амрикои Ҷанубӣ ба ҳисоб меравад ва дар [[Чемпионати футболи Аргентина]] иштирок мекунад.

== Таърих ==
«Бока Хуниорс» рӯзи 3 апрели соли 1905 аз ҷониби панҷ муҳоҷири ҷавони итолиёвӣ дар маҳаллаи Ла Бока таъсис ёфтааст. Дар соли 1907, президенти бошгоҳ Хуан Рафаэл Брикетто рангҳои кабуду зардро ҳамчун рангҳои рамзӣ интихоб кард. Тибқи достони дигаре, соли 1907 бунёдгузорони бошгоҳи «Бока Хуниорс» тасмим гирифтанд, ки барои даста рангҳои анъанавӣ интихоб намоянд. Онҳо қарор карданд, ки ранги парчами аввалин киштиеро, ки ба бандари «Ла Бока» ворид мешавад, ҳамчун ранги рамзӣ қабул кунанд. Тибқи ин ривоят, нахустин киштии ба бандар расида, киштии боркаши «Дроттнинг София» буд, ки болояш парчами Суэд ҷилва медод. Аз ҳамин сабаб, эҳтимолан рангҳои кабуду зард, ба монанди парчами Суэд, ҳамчун ранги рамзии бошгоҳ интихоб шудаанд.
Бошгоҳ аз ибтидо бо мухлисони пурғайрат ва рақобати шадид бо «[[Ривер Плейт (бошгоҳи футбол)|Ривер Плейт]]» маъруф аст. Рақобати байни онҳо бо номи [[Суперкласико]] машҳур буда, яке аз муҳимтарин шаҳровардҳои ҷаҳон ба шумор меравад. 

== Варзишгоҳ ==
Бошгоҳ дар варзишгоҳи «[[Ла Бомбонера (варзишгоҳ)|Ла Бомбонера]]» бозиҳои хонагии худро мегузаронад. Ин майдон дорои ғунҷоиши 54 000 нафар буда, бо фазои гарми мухлисонаш маъруф аст. 

== Дастовардҳо == 

=== Дастовардҳои миллӣ ===
* '''Қаҳрамони Аргентина:''' 35 маротиба
* '''Ҷоми Аргентина:''' 4 бор
* '''Суперҷоми Аргентина:''' 2 маротиба 

=== Дастовардҳои байналмилалӣ ===
* '''Ҷоми Либертадорес:''' 6 бор — 1977, 1978, 2000, 2001, 2003, 2007
* '''Ҷоми байниқитъавӣ:''' 3 бор
* '''Рекопаи Амрикои Ҷанубӣ:''' 4 бор
* '''Ҷоми Амрикои Ҷанубӣ:''' 1 бор 

== Рақобат ==
«Бока Хуниорс» ва «[[Ривер Плейт (бошгоҳи футбол)|Ривер Плейт]]» рақибони қадимӣ мебошанд. Бозии байни онҳо — [[Суперкласико]] — на танҳо дар Аргентина, балки дар тамоми ҷаҳон шӯҳрат дорад. 

== Академияи ҷавонон ==
Бошгоҳ бо тарбияи футболбозони бузурге шӯҳрат ёфтааст, аз ҷумла:
* [[Хуан Роман Рикелме]]
* [[Карлос Тевес]]
* [[Фернандо Гаго]] 

== Ҳайати ҳозира ==
{{васеъкунии фасл}} 

== Гузаришҳо ==
{{васеъкунии фасл}} 

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}} 

== Пайвандҳо ==
* [https://www.bocajuniors.com.ar/ Сомонаи расмии бошгоҳ]
* [https://www.transfermarkt.com/club-atletico-boca-juniors/startseite/verein/189 Саҳифа дар Transfermarkt] 

[[Гурӯҳ:Бошгоҳҳои футболӣ]]
[[Гурӯҳ:Бошгоҳҳои футбол аз рӯи алифбо]]
[[Гурӯҳ:Бошгоҳҳои футболи Аргентина]]
[[Гурӯҳ:Бошгоҳҳои футболи Буэнос-Айрес]]
[[Гурӯҳ:Бошгоҳҳои таъсисёфта соли 1905]]
[[Гурӯҳ:Ғолибони Ҷоми Либертадорес]]
[[Гурӯҳ:Бока Хуниорс]]</text>
      <sha1>kuhp4rpxn1h5m6hrflxnjfwey6o5syl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ҷавонбухороиён</title>
    <ns>0</ns>
    <id>327994</id>
    <revision>
      <id>1471162</id>
      <parentid>1452021</parentid>
      <timestamp>2026-05-07T03:48:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VASHGIRD</username>
        <id>8035</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>VASHGIRD moved page [[&quot;Ҷавонбухороиён&quot;]] to [[Ҷавонбухороиён]]</comment>
      <origin>1452021</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22579" sha1="gsz2g04w7nn20kjkm6adn1qxckk1hhh" xml:space="preserve">{{Ҳизби сиёсӣ|логотип=|номи ҳизб=&quot;Ҷавонбухороиён&quot;|қароргоҳ=[[Бухоро]]|матбуоти ҳизб=“Бухорои шариф”|шахсиятҳо=[[Абдулвоҳид Мунзим]], [[Абдуррауфи Фитрат]],  [[Маҳмудхоҷа Беҳбудӣ]], [[Файзулло Хоҷаев]],  [[Садриддин Айнӣ]],|санаи асосгузорӣ=Ибтидои [[асри XX]]|санаи парокандашавӣ=[[соли 1918]]|асосгузор=[[Ҷадидия]]}}

'''&quot;Ҷавонбухороиён&quot;''' (([[:ru:Узбекский_язык|узб]]. Buxoro yoshlari, Ёш бухороликлар, Бухоро ёшлари) — як ҷунбиши миллии демократӣ аст, ки дар аввали [[асри XX]] дар қаламрави [[Аморати Бухоро]] дар асоси ҷунбиши [[Ҷадидия]] ба вуҷуд омадааст.

Тибқи хотираҳои С.В. Чиркин , ҳаракати ҷавонбухороиён аз одамоне иборат буд, ки дар мактаби русӣ таҳсил карда буданд ва аксар вақт на танҳо ба [[Туркистон]], балки ба Русияи марказӣ барои тиҷорати худ ва барои ширкатҳои гуногун сафар мекарданд.

Тибқи хотираҳои яке аз пешвоёни ҷавонбухороиён, [[Файзулло Хоҷаев]], ин ҳаракат, баръакс, сершумор буд ва табақаҳои васеи ҷомеаи Бухороро дар бар мегирифт, ки аз зулми амир норозӣ буданд.
Пас аз Инқилоби Февралии соли 1917 дар Русия, онҳо кумитаи «Ҳизби ҷавонбухороиён»-ро ташкил доданд.

Ба он: [[Абдулвоҳид Мунзим|Абдулвоҳид Мунзим]] (раис), [[Абдуррауфи Фитрат]] (котиб), Усмон Хоҷаев (хазинадор) ва аъзоён: [[Абдулвоҳид Мунзим|Абдулвоҳид Мунзим]], Мӯсо Саидҷонов, Ато Хоҷаев, Аҳмадҷон Абдул Саидов, [[Файзулло Хоҷаев]] ва Ҳамид Хоҷа ва дигарон шомил буданд.

Ҷавонбухороиён бо созмонҳои сиёсии Русия робита барқарор карда, зарурати ислоҳоти демократиро дар Аморати [[Аморати Бухоро|Бухоро]], ки зери бори зулми маъмурӣ хаста шуда буд, қайд карданд.

== Соли 1917 ==
Намоиши оммавие, ки моҳи марти [[соли 1917]] дар [[Бухоро]] барои таҷлили қабули манифести қисман ислоҳкунандаи низоми мавҷуда аз ҷониби амир баргузор кард, боис шуд, ки аксари роҳбарони ҳизб таҳти таъқиб қарор гирифта, маҷбур шаванд, ки дар [[Когон]] пинҳон шаванд. [[Мирзо Муҳиддин Мансурзода|Муҳиддин Мансурзода (Мансуров)]], ки қаблан аз қаламрави [[Аморати Бухоро]] фирор карда буд, низ ба ҷавонбухороёни Когон ҳамроҳ шуд. [[Мирзо Муҳиддин Мансурзода|Муҳиддин Мансурзода (Мансуров)]] ва се писараш низ ба ҷавонбухороёни Когон ҳамроҳ шуданд.

Дар ин замина, намояндагони &quot;ҷадидҳои кӯҳна&quot;, ки ба усулҳои фаъоли мубориза мухолиф буданд, роҳбарии сиёсиро дар дохили ҳизб ба ӯҳда гирифтанд. [[Мунзим]] [[Мирзо Муҳиддин Мансурзода|Муҳиддин Мансуровро]] ба вазифаи раҳбари ҳизб пешниҳод кард ва [[Мирзо Муҳиддин Мансурзода|Муҳиддин Мансуровро]] ҳамчун шахси бофаҳм ва арзанда ва шахсе, ки дар байни русҳо, англисҳо, олмонҳо ва туркҳо обрӯи бузург дошт, зикр кард. Дар ҳақиқат, Мансуров бо буржуазияи русӣ ва аврупои ғарбӣ робитаҳои шахсии васеъ дошт ва бо резидентураи Русия робитаи хуб дошт. Соли 1917 [[Мирзо Муҳиддин Мансурзода|Муҳиддин Мансуров]] раиси Ҳизби ҷавонбухороӣ шуд. Кумитаи марказии нав [[Мирзо Муҳиддин Мансурзода|Муҳиддин Мансуров]], раис ва пешво, Мирзо Исом Муҳитдинов, [[Абдулқодир Муҳиддинов|Абдуқодир Муҳитдинов]], [[Абдулвоҳид Мунзим|Абдулвоҳид Мунзим]], Усмон Хоҷаев, Ориф Каримов, Мусо Саидҷонов, [[Файзулло Хоҷаев]] ва ду ё се нафари дигарро дар бар мегирифт, ки пас аз ҷаласаҳои аввал аз кор ронда нашуданд ва аз ҳизб хориҷ карда шуданд. Баъдтар, ду нафари дигар ба Кумитаи марказӣ ҳамроҳ шуданд: [[Фитрат]] ва Ато Хоҷаев, аъзои Кумитаи марказии кӯҳна, аммо моҳияти азнавташкилдиҳӣ, албатта, интихоби [[Мирзо Муҳиддин Мансурзода|Муҳиддин Мансуров]] ба ҳайси раис ва роҳбар ва шомил кардани писарони ӯ ба Кумитаи марказӣ буд.

Ҳамин тариқ, &quot;навсозии осоишта&quot; ва тадриҷӣ - инқилобгароне, ки аз инқилоб метарсиданд - пирӯз шуданд. Албатта, эътирозҳо имконпазир буданд, зеро ин интихобот расман ғайриқонунӣ буданд: на ҳама ташкилотҳои ҳизби ҷавонбухороӣ дар ҷаласаи интихоботӣ иштирок карданд ва бисёре аз аъзои мавҷуда ба кумитаи марказии нав мухолиф буданд. Вазъият хеле мураккаб буд: ҳизб дар маҷмӯъ аз ҷониби [[амир]] таҳдиди таъқиб мешуд. Ҷаласаи аввали кумитаи марказии нав дар утоқи [[Мирзо Муҳиддин Мансурзода|Муҳиддин Мансуров]] баргузор шуд. Пас аз ин, [[Мирзо Муҳиддин Мансурзода|Муҳиддин Мансуров]] ва ҳизби ӯ қариб ҳар рӯз барои муҳокимаи масъалаҳои нигаронкунандаи ҳизб мулоқот мекарданд. Дар ин ҷаласаҳо ду роҳи кори минбаъда пешниҳод карда шуданд:

1. Тавассути ҳукумати Русия аз [[амир]] афв, қатъи таъқиб ва корҳои осоиштаи ҳуқуқӣ талаб карда шавад.

2. Дар баробари истифодаи фишори ҳуқуқӣ ба ҳукумати амир, бо роҳи пинҳонии мусаллаҳ кардани  ҳизб ва ташкили амалиётҳои партизанӣ дар вилоятҳо, шӯриши мусаллаҳона омода кардан.

Дар мавриди [[Мирзо Муҳиддин Мансурзода|Муҳиддин Мансурзода (Мансуров)]], ӯ аз аввал худро мухолифи ҳама гуна шӯришҳои мусаллаҳона ё чораҳои зӯроварона эълон кард. Ӯ танҳо ба роҳи аввал — қонунӣ будан, бовар кунонидани амир ва ашрофон бо ёрии резидентураи Русия розӣ шуд. Аксарияти Кумитаи марказии нав, ки аз ташаббуси аз ҳад зиёди инқилобӣ ранҷ намекашиданд, ва бо хурсандӣ [[Мирзо Муҳиддин Мансурзода|Муҳиддин Мансуровро]] дастгирӣ карданд.

Барномаи чапгароёни ҷавонбухороӣ сарнагун кардани ҳукмронии амир ва таъсиси ҷумҳурии шӯравиро дар Бухоро талаб мекард. Баъдтар, намояндагони чапгароёни ҷавонбухороӣ ( [[Файзулло Хоҷаев|Ф. Хоҷаев]], А. Қодирӣ, [[Абдулқодир Муҳиддинов|А. Муҳиддинов]] ва дигарон) ба Ҳизби коммунистӣ ва ба ҳукумати [[Ҷумҳурии Халқии Шӯравии Бухоро]] ҳамроҳ шуданд.

Қисми дигари бухороиёни ҷавон бар зидди Ҳокимияти Шӯравӣ баромада, [[Босмачиҳо|ба ҳаракати босмачиҳо]] ҳамроҳ шуданд.

Ва дар ин ҷо иттифоқе, ки баъдтар Бухороро озод кард ва онро ба роҳи васеи сохтмони шӯравӣ баровард, иттифоқи унсурҳои миллии инқилобии Шарқ бо коргарону деҳқонони рус, ки зулми подшоҳиро тарк карданд, ба таври возеҳ ба назар мерасид. Онҳо аскарони инқилобии рус ва коргарони Бухорои Нав буданд. Онҳо ба нақшаи дӯзахии амир ва ёрони русии ӯ имкон надоданд, ки амалӣ шаванд. Аввалин шуда коргарони Бухорои Нав ба ерии ҷавонбухороиён омаданд, ки ҳизб  бо онҳо робитаи зич дошт ва сипас қӯшунҳои инқилобӣ, ки дар Бухорои Нав ва истгоҳи Бухорои Кӯҳна ҷойгир буданд. Ҷавонбухороиён дар тӯли тамоми вақти дар зиндони қаср буданашон дар бораи пайдо шудани муҳофизони хеш чизе намедонистанд ва интизори марг аз дасти ҷалоб ё аз ҷониби издиҳоми кӯҳнапарастон омода ба худкушӣ буданд.
Ногаҳон як ҳодисаи ғайричашмдошт рух дод: Ба назди онҳо Насруллоҳ Кушбегӣ ва Урганҷӣ ташриф оварданд. Ҳарду бо як овоз эълон карданд, ки амир аз ин ҳодиса пушаймон аст ва аз ғазаби мардум, ки қасрро то 10 000 нафар иҳота кардаанд, хашмгин аст.ва аллакай 12 соат талаб мекунад, ки ҳайати вакилони мардум ба қатл расонида шавад ё ба онҳо супурда шавад. Аммо ин тавр нахоҳад шуд, зеро амир мехоҳад, ки ҳама мушкилотро бо сулҳ хотима диҳад. Сипас Урганҷӣ илова кард, ки то субҳ зиндониёнро раҳо кардан мумкин аст.
Аён аст, ки ташрифи коргарон ва сарбозони инқилобӣ ба шахсияти олимартабаи амир ва сарони ӯ таъсир расонд. Урганҷӣ гуфт, ки аъзои Шӯрои Бухорои Нав хеле хаста шудаанд ва бояд бираванд.[[Мирзо Муҳиддин Мансурзода|Муҳиддин Мансуров]] ба рафти ягона ҳимоятгарони боэътимод эътирози шадид карданд ва онҳо, албатта, розӣ шуданд, ки  бимонанд.
Миллер, ки ҳимояи пуршиддати ҳайатро аз ҷониби аъзои шӯро ва танҳо коргарон ба даст овард, тарсид, барои озод кардани мо ғамхорӣ кард ва кӯшиш кард, ки бо сарбозон бо телефон музокироти бенатиҷа анҷом диҳад.

Комитети нави марказии  [[ҷавонбухороиён]] дар роҳи нигоҳ доштани ягонагии ҷунбиш амал мекард. Худи ҷиноҳи чапи «[[ҷавонбухороиён]]»  барномаи таҳиякардаи [[Абдуррауфи Фитрат|Абдуррауфи Фитратро]] ба миён гузошта буд, ки дар он андешаҳои муътадилтарин, ки тамоми ҷунбиши ҷараён дошт, дар бар мегирифт. Он асосан ислоҳоти идоракунӣ молия ва маорифро ба миён гузошт &lt;ref name=&quot;Файзулла Ходжаев История революции в Бухаре&quot;&gt;[[Файзулло Хоҷаев|Файзулла Ходжаев]] [http://saint-juste.narod.ru/Khodzhaev.html История революции в Бухаре] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20170717193913/http://saint-juste.narod.ru/Khodzhaev.html |date=2017-07-17 }}&lt;/ref&gt; .

== Шӯриши ҷавонбухороиён  дар [[соли 1918]] ==
Истиқлолияти аморат бо декрети Ҳукумати Шуравӣ тасдиқ карда шуд. Пеш аз ин ҷавонбухороиён  мехостанд аз дастгирии болшевикон истифода баранд, аммо ба гуфтаи [[Файзулло Хоҷаев]], раиси Шӯрои Комиссарони Халқии [[Ҷумҳурии Мухтори Шӯравии Сотсиалистии Туркистон|ҶШС Туркистон]] Фёдор Колесов, бо сабабҳои сиёсӣ ин радди худро кард — ба ҷумҳурии шӯравӣ ҳануз ноустувор таҳдиди [[Мухторияти Туркистон|Мухторияти Туркистон (Мухорияти зидиинқилобии Хуқанд)]] &lt;ref name=&quot;Файзулла Ходжаев История революции в Бухаре&quot;/&gt;буд.
Аммо дарҳол пас аз шикасти [[Мухторияти Туркистон]] тасмим гирифта шуд, ки [[Аморати Бухоро]] барҳам дода шавад. Аммо тайёрии сусти ҷавонбухороиён ба шӯриш, набудани дастгирии васеи аҳолӣ, инчунин як қатор хатогиҳои содиршуда боиси барбод рафтани «Ҳодисаҳои март»-и соли 1918, ақибнишинии гвардиячиёни сурх ва ҷавонбухороиён, инчунин як қисми аҳолии Бухорои кӯҳна гардид. 

Пас аз кӯшиши бебарори сарнагуннамудани ҳукумати амир [[Сайид Олимхон]] байни [[Русия]] ва [[Аморати Бухоро]] шартномаи сулҳ баста шуда, истиқлолияти [[Аморати Бухоро]] бори дигар тасдиқ гардид.
== Тақсимшавӣ, қатъ гардидани фаъолият ==
Кори [[Абдулқодир Муҳиддинов|Абдуқодир Муҳитдинов]] дар Бюрои Марказӣ сафарҳои доимиро талаб мекард, ки эҳтимол ба ӯ имкон медод, ки дар &quot;Ҳизби коммунист  — болшевикони ҷавонбухороӣ&quot;, ки моҳи апрели соли 1918 таъсис ёфта, моҳи сентябри [[соли 1918]] пурра ташкил шуда буд, фаъолона иштирок кунад. Анҷумани аввали ҳизб (30 май - 11 июни [[соли 1919]]) [[Абдулқодир Муҳиддинов|Абдуқодир Муҳитдиновро]] яке аз ҳафт узви Кумитаи Марказии ҳизб интихоб кард. Шаш моҳ пас, ин ҳизб ба [[Ҳизби коммунистии Бухоро]] номгузорӣ шуд. Абдуқодир Муҳитдинов вакили Анҷумани дуюми умумирусиягии ташкилотҳои коммунистии халқҳои Шарқ (22 ноябр - 3 декабри соли 1919) буд, ки дар он гузориши таърихии [[Владимир Ленин|В.Ленинро]] шунид. [[Абдулқодир Муҳиддинов|Абдуқодир Муҳитдинов]] инчунин дар Конфронси VIII умумирусиягии ҲКР(б) (2-4 декабри соли 1919) ва Анҷумани VII умумирусиягии Шӯроҳо (5-9 декабри соли 1919) иштирок кард. Солҳои 1920-1921 ӯ дар вазифаҳои раиси Кумитаи марказии инқилобии Бухоро ва раиси Кумитаи иҷроияи марказии ҲКБ кор кардааст. Аммо, 14 сентябри соли 1920 [[Абдулқодир Муҳиддинов|Абдуқодир Муҳитдинов]] раиси олии мақоми қонунгузорӣ ва назоратии Кумитаи марказии инқилобии [[Ҷумҳурии Халқии Шӯравии Бухоро]] интихоб шуд, ки ин нишонаи равшани саҳми ӯ дар омодасозии табаддулоти инқилобӣ, садоқати идеологӣ ва маҳорати ташкилотчигии ӯ буд.

[[Соли 1918]] созмони ҷавонбухороиён пароканда шуд. Дар моҳи январи [[соли 1920]], баъзе аз ҷавонбухороиён дар [[Тошканд]] &quot;Бюрои марказии инқилобгарони ҷавонбухороии Туркистон&quot;-ро ташкил карданд, ки роҳбарии онро [[Файзулло Хоҷаев]] ба ӯҳда дошт. Яке аз шахсиятҳои ҳаракати ҷавонбухороиён шоир ва маорифпарвар, дӯсти [[Файзулло Хоҷаев|Ф. Хоҷае]],  [[Абдуррауфи Фитрат|Абдуррауфи Фитрат]] буд.

Барномаи чапгароёни ҷавонбухороӣ сарнагун кардани ҳукмронии [[амир]] ва таъсиси ҷумҳурии шӯравиро дар Бухоро талаб мекард. Баъдтар, намояндагони чапгароёни ҷавонбухороӣ ( [[Файзулло Хоҷаев|Ф. Хоҷаев]], А. Қодирӣ, [[Абдулқодир Муҳиддинов|А. Муҳиддинов]] ва дигарон) ба Ҳизби коммунистӣ ва ба ҳукумати [[Ҷумҳурии Халқии Шӯравии Бухоро]] ҳамроҳ шуданд.

Қисми дигари бухороиёни ҷавон бар зидди ҳокимияти Шӯравӣ баромада, [[Босмачиҳо|ба ҳаракати босмачиён]] ҳамроҳ шуданд.

== Ҷавонбухороиён дар синамо ==
* '''Марги консули сиёҳпӯст''' : Қаҳрамони асосӣ, Камол, як ҷавони бухороӣ, дар як сӯиқасд ба амир иштирок мекунад ва баъдтар ба ҳукумати Шӯравӣ мухолифат мекунад. Барномаи амир садо медиҳад: маҳдуд кардани монархия, таълим додани мардум ва таъсиси ҷумҳурии буржуазӣ.
* Дар филми &quot; '''Суқути аморат''' &quot; ( Мосфильм - киностудияи Тошканд, 1955) бухороиёни ҷавон тасвир шудаанд. Дар яке аз саҳнаҳои ниҳоӣ, сокини хориҷӣ Уолфорд, ки омодаи фирор аз Бухоро аст ва дар иҳотаи сарбозони М.В. Фрунзе қарор дорад, ба онҳо фармонҳои охирини худро медиҳад: &quot;Шумо дастурҳои минбаъдаро аз одамони ҷаноби Троцкий хоҳед гирифт.&quot;

== Инчунин нигаред ==
* [[Ҷадидия]]
* [[Ҷавонафғонҳо]]
* [[Ҷавонхивагиҳо]]
* [[Инқилоб дар Бухоро]]

== Адабиёт ==
* Младобухарцы // Медузы — Многоножка. — М. : Советская энциклопедия, 1954. — С. 641. — (Большая советская энциклопедия : [в 51 т.] /  гл. ред. Б. А. Введенский ; 1949—1958, т. 27).
* [[Нуъмонҷон Ғаффорӣ| Нуъмон Ғаффоров]]. Ҷадидия ва шинохти он. — Душанбе: Ирфон,2013. — 160 с.

== Эзоҳ ==
{{Эзоҳ}}

== Пайвандҳо ==

* [https://web.archive.org/web/20040717193812/http://uz-left.narod.ru/txt/hodzhaev.htm Хоҷаев Ф. Дар бораи таърихи инқилоб дар Бухоро ва тақсимоти миллӣ дар Осиёи Марказӣ]
* [http://www.ca-c.org/journal/13-1998/st_15_turdiev.shtml Нақши Русия дар саркӯбии ҷунбиши ҷадидӣ]{{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20141102142950/http://www.ca-c.org/journal/13-1998/st_15_turdiev.shtml |date=2014-11-02 }}

  
[[Гурӯҳ:Ҷадидия]]
[[Гурӯҳ:Ҷавонбухороиён]]
[[Гурӯҳ:Таърихи Бухоро]]
[[Гурӯҳ:Аморати Бухоро]]
[[Гурӯҳ:Pages with unreviewed translations]]</text>
      <sha1>gsz2g04w7nn20kjkm6adn1qxckk1hhh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1471164</id>
      <parentid>1471162</parentid>
      <timestamp>2026-05-07T03:48:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VASHGIRD</username>
        <id>8035</id>
      </contributor>
      <origin>1471164</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22426" sha1="h5tars683m0byw5fadt2zolx0qfzhml" xml:space="preserve">{{Ҳизби сиёсӣ|логотип=|номи ҳизб=&quot;Ҷавонбухороиён&quot;|қароргоҳ=[[Бухоро]]|матбуоти ҳизб=“Бухорои шариф”|шахсиятҳо=[[Абдулвоҳид Мунзим]], [[Абдуррауфи Фитрат]],  [[Маҳмудхоҷа Беҳбудӣ]], [[Файзулло Хоҷаев]],  [[Садриддин Айнӣ]],|санаи асосгузорӣ=Ибтидои [[асри XX]]|санаи парокандашавӣ=[[соли 1918]]|асосгузор=[[Ҷадидия]]}}

'''«Ҷавонбухороиён»''' ([[:ru:Узбекский язык|узб]]. Buxoro yoshlari, Ёш бухороликлар, Бухоро ёшлари) — як ҷунбиши миллии демократӣ аст, ки дар аввали [[асри XX]] дар қаламрави [[Аморати Бухоро]] дар асоси ҷунбиши [[Ҷадидия]] ба вуҷуд омадааст.

Тибқи хотираҳои С. В. Чиркин , ҳаракати ҷавонбухороиён аз одамоне иборат буд, ки дар мактаби русӣ таҳсил карда буданд ва аксар вақт на танҳо ба [[Туркистон]], балки ба Русияи марказӣ барои тиҷорати худ ва барои ширкатҳои гуногун сафар мекарданд.

Тибқи хотираҳои яке аз пешвоёни ҷавонбухороиён, [[Файзулло Хоҷаев]], ин ҳаракат, баръакс, сершумор буд ва табақаҳои васеи ҷомеаи Бухороро дар бар мегирифт, ки аз зулми амир норозӣ буданд.
Пас аз Инқилоби Февралии соли 1917 дар Русия, онҳо кумитаи «Ҳизби ҷавонбухороиён»-ро ташкил доданд.

Ба он: [[Абдулвоҳид Мунзим]] (раис), [[Абдуррауфи Фитрат]] (котиб), Усмон Хоҷаев (хазинадор) ва аъзоён: [[Абдулвоҳид Мунзим]], Мӯсо Саидҷонов, Ато Хоҷаев, Аҳмадҷон Абдул Саидов, [[Файзулло Хоҷаев]] ва Ҳамид Хоҷа ва дигарон шомил буданд.

Ҷавонбухороиён бо созмонҳои сиёсии Русия робита барқарор карда, зарурати ислоҳоти демократиро дар Аморати [[Аморати Бухоро|Бухоро]], ки зери бори зулми маъмурӣ хаста шуда буд, қайд карданд.

== Соли 1917 ==
Намоиши оммавие, ки моҳи марти [[соли 1917]] дар [[Бухоро]] барои таҷлили қабули манифести қисман ислоҳкунандаи низоми мавҷуда аз ҷониби амир баргузор кард, боис шуд, ки аксари роҳбарони ҳизб таҳти таъқиб қарор гирифта, маҷбур шаванд, ки дар [[Когон]] пинҳон шаванд. [[Мирзо Муҳиддин Мансурзода|Муҳиддин Мансурзода (Мансуров)]], ки қаблан аз қаламрави [[Аморати Бухоро]] фирор карда буд, низ ба ҷавонбухороёни Когон ҳамроҳ шуд. [[Мирзо Муҳиддин Мансурзода|Муҳиддин Мансурзода (Мансуров)]] ва се писараш низ ба ҷавонбухороёни Когон ҳамроҳ шуданд.

Дар ин замина, намояндагони «ҷадидҳои кӯҳна», ки ба усулҳои фаъоли мубориза мухолиф буданд, роҳбарии сиёсиро дар дохили ҳизб ба ӯҳда гирифтанд. [[Мунзим]] [[Мирзо Муҳиддин Мансурзода|Муҳиддин Мансуровро]] ба вазифаи раҳбари ҳизб пешниҳод кард ва [[Мирзо Муҳиддин Мансурзода|Муҳиддин Мансуровро]] ҳамчун шахси бофаҳм ва арзанда ва шахсе, ки дар байни русҳо, англисҳо, олмонҳо ва туркҳо обрӯи бузург дошт, зикр кард. Дар ҳақиқат, Мансуров бо буржуазияи русӣ ва аврупои ғарбӣ робитаҳои шахсии васеъ дошт ва бо резидентураи Русия робитаи хуб дошт. Соли 1917 [[Мирзо Муҳиддин Мансурзода|Муҳиддин Мансуров]] раиси Ҳизби ҷавонбухороӣ шуд. Кумитаи марказии нав [[Мирзо Муҳиддин Мансурзода|Муҳиддин Мансуров]], раис ва пешво, Мирзо Исом Муҳитдинов, [[Абдулқодир Муҳиддинов|Абдуқодир Муҳитдинов]], [[Абдулвоҳид Мунзим]], Усмон Хоҷаев, Ориф Каримов, Мусо Саидҷонов, [[Файзулло Хоҷаев]] ва ду ё се нафари дигарро дар бар мегирифт, ки пас аз ҷаласаҳои аввал аз кор ронда нашуданд ва аз ҳизб хориҷ карда шуданд. Баъдтар, ду нафари дигар ба Кумитаи марказӣ ҳамроҳ шуданд: [[Фитрат]] ва Ато Хоҷаев, аъзои Кумитаи марказии кӯҳна, аммо моҳияти азнавташкилдиҳӣ, албатта, интихоби [[Мирзо Муҳиддин Мансурзода|Муҳиддин Мансуров]] ба ҳайси раис ва роҳбар ва шомил кардани писарони ӯ ба Кумитаи марказӣ буд.

Ҳамин тариқ, «навсозии осоишта» ва тадриҷӣ — инқилобгароне, ки аз инқилоб метарсиданд — пирӯз шуданд. Албатта, эътирозҳо имконпазир буданд, зеро ин интихобот расман ғайриқонунӣ буданд: на ҳама ташкилотҳои ҳизби ҷавонбухороӣ дар ҷаласаи интихоботӣ иштирок карданд ва бисёре аз аъзои мавҷуда ба кумитаи марказии нав мухолиф буданд. Вазъият хеле мураккаб буд: ҳизб дар маҷмӯъ аз ҷониби [[амир]] таҳдиди таъқиб мешуд. Ҷаласаи аввали кумитаи марказии нав дар утоқи [[Мирзо Муҳиддин Мансурзода|Муҳиддин Мансуров]] баргузор шуд. Пас аз ин, [[Мирзо Муҳиддин Мансурзода|Муҳиддин Мансуров]] ва ҳизби ӯ қариб ҳар рӯз барои муҳокимаи масъалаҳои нигаронкунандаи ҳизб мулоқот мекарданд. Дар ин ҷаласаҳо ду роҳи кори минбаъда пешниҳод карда шуданд:

1. Тавассути ҳукумати Русия аз [[амир]] афв, қатъи таъқиб ва корҳои осоиштаи ҳуқуқӣ талаб карда шавад.

2. Дар баробари истифодаи фишори ҳуқуқӣ ба ҳукумати амир, бо роҳи пинҳонии мусаллаҳ кардани ҳизб ва ташкили амалиётҳои партизанӣ дар вилоятҳо, шӯриши мусаллаҳона омода кардан.

Дар мавриди [[Мирзо Муҳиддин Мансурзода|Муҳиддин Мансурзода (Мансуров)]], ӯ аз аввал худро мухолифи ҳама гуна шӯришҳои мусаллаҳона ё чораҳои зӯроварона эълон кард. Ӯ танҳо ба роҳи аввал — қонунӣ будан, бовар кунонидани амир ва ашрофон бо ёрии резидентураи Русия розӣ шуд. Аксарияти Кумитаи марказии нав, ки аз ташаббуси аз ҳад зиёди инқилобӣ ранҷ намекашиданд, ва бо хурсандӣ [[Мирзо Муҳиддин Мансурзода|Муҳиддин Мансуровро]] дастгирӣ карданд.

Барномаи чапгароёни ҷавонбухороӣ сарнагун кардани ҳукмронии амир ва таъсиси ҷумҳурии шӯравиро дар Бухоро талаб мекард. Баъдтар, намояндагони чапгароёни ҷавонбухороӣ ([[Файзулло Хоҷаев|Ф. Хоҷаев]], А. Қодирӣ, [[Абдулқодир Муҳиддинов|А. Муҳиддинов]] ва дигарон) ба Ҳизби коммунистӣ ва ба ҳукумати [[Ҷумҳурии Халқии Шӯравии Бухоро]] ҳамроҳ шуданд.

Қисми дигари бухороиёни ҷавон бар зидди Ҳокимияти Шӯравӣ баромада, [[Босмачиҳо|ба ҳаракати босмачиҳо]] ҳамроҳ шуданд.

Ва дар ин ҷо иттифоқе, ки баъдтар Бухороро озод кард ва онро ба роҳи васеи сохтмони шӯравӣ баровард, иттифоқи унсурҳои миллии инқилобии Шарқ бо коргарону деҳқонони рус, ки зулми подшоҳиро тарк карданд, ба таври возеҳ ба назар мерасид. Онҳо аскарони инқилобии рус ва коргарони Бухорои Нав буданд. Онҳо ба нақшаи дӯзахии амир ва ёрони русии ӯ имкон надоданд, ки амалӣ шаванд. Аввалин шуда коргарони Бухорои Нав ба ерии ҷавонбухороиён омаданд, ки ҳизб бо онҳо робитаи зич дошт ва сипас қӯшунҳои инқилобӣ, ки дар Бухорои Нав ва истгоҳи Бухорои Кӯҳна ҷойгир буданд. Ҷавонбухороиён дар тӯли тамоми вақти дар зиндони қаср буданашон дар бораи пайдо шудани муҳофизони хеш чизе намедонистанд ва интизори марг аз дасти ҷалоб ё аз ҷониби издиҳоми кӯҳнапарастон омода ба худкушӣ буданд.
Ногаҳон як ҳодисаи ғайричашмдошт рух дод: Ба назди онҳо Насруллоҳ Кушбегӣ ва Урганҷӣ ташриф оварданд. Ҳарду бо як овоз эълон карданд, ки амир аз ин ҳодиса пушаймон аст ва аз ғазаби мардум, ки қасрро то 10 000 нафар иҳота кардаанд, хашмгин аст.ва аллакай 12 соат талаб мекунад, ки ҳайати вакилони мардум ба қатл расонида шавад ё ба онҳо супурда шавад. Аммо ин тавр нахоҳад шуд, зеро амир мехоҳад, ки ҳама мушкилотро бо сулҳ хотима диҳад. Сипас Урганҷӣ илова кард, ки то субҳ зиндониёнро раҳо кардан мумкин аст.
Аён аст, ки ташрифи коргарон ва сарбозони инқилобӣ ба шахсияти олимартабаи амир ва сарони ӯ таъсир расонд. Урганҷӣ гуфт, ки аъзои Шӯрои Бухорои Нав хеле хаста шудаанд ва бояд бираванд. [[Мирзо Муҳиддин Мансурзода|Муҳиддин Мансуров]] ба рафти ягона ҳимоятгарони боэътимод эътирози шадид карданд ва онҳо, албатта, розӣ шуданд, ки бимонанд.
Миллер, ки ҳимояи пуршиддати ҳайатро аз ҷониби аъзои шӯро ва танҳо коргарон ба даст овард, тарсид, барои озод кардани мо ғамхорӣ кард ва кӯшиш кард, ки бо сарбозон бо телефон музокироти бенатиҷа анҷом диҳад.

Комитети нави марказии [[ҷавонбухороиён]] дар роҳи нигоҳ доштани ягонагии ҷунбиш амал мекард. Худи ҷиноҳи чапи «[[ҷавонбухороиён]]» барномаи таҳиякардаи [[Абдуррауфи Фитрат]]ро ба миён гузошта буд, ки дар он андешаҳои муътадилтарин, ки тамоми ҷунбиши ҷараён дошт, дар бар мегирифт. Он асосан ислоҳоти идоракунӣ молия ва маорифро ба миён гузошт&lt;ref name=&quot;Файзулла Ходжаев История революции в Бухаре&quot;&gt;[[Файзулло Хоҷаев|Файзулла Ходжаев]] [http://saint-juste.narod.ru/Khodzhaev.html История революции в Бухаре] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20170717193913/http://saint-juste.narod.ru/Khodzhaev.html |date=2017-07-17 }}&lt;/ref&gt; .

== Шӯриши ҷавонбухороиён дар [[соли 1918]] ==
Истиқлолияти аморат бо декрети Ҳукумати Шуравӣ тасдиқ карда шуд. Пеш аз ин ҷавонбухороиён мехостанд аз дастгирии болшевикон истифода баранд, аммо ба гуфтаи [[Файзулло Хоҷаев]], раиси Шӯрои Комиссарони Халқии [[Ҷумҳурии Мухтори Шӯравии Сотсиалистии Туркистон|ҶШС Туркистон]] Фёдор Колесов, бо сабабҳои сиёсӣ ин радди худро кард — ба ҷумҳурии шӯравӣ ҳануз ноустувор таҳдиди [[Мухторияти Туркистон|Мухторияти Туркистон (Мухорияти зидиинқилобии Хуқанд)]]&lt;ref name=&quot;Файзулла Ходжаев История революции в Бухаре&quot;/&gt;буд.
Аммо дарҳол пас аз шикасти [[Мухторияти Туркистон]] тасмим гирифта шуд, ки [[Аморати Бухоро]] барҳам дода шавад. Аммо тайёрии сусти ҷавонбухороиён ба шӯриш, набудани дастгирии васеи аҳолӣ, инчунин як қатор хатогиҳои содиршуда боиси барбод рафтани «Ҳодисаҳои март»-и соли 1918, ақибнишинии гвардиячиёни сурх ва ҷавонбухороиён, инчунин як қисми аҳолии Бухорои кӯҳна гардид.

Пас аз кӯшиши бебарори сарнагуннамудани ҳукумати амир [[Сайид Олимхон]] байни [[Русия]] ва [[Аморати Бухоро]] шартномаи сулҳ баста шуда, истиқлолияти [[Аморати Бухоро]] бори дигар тасдиқ гардид.

== Тақсимшавӣ, қатъ гардидани фаъолият ==
Кори [[Абдулқодир Муҳиддинов|Абдуқодир Муҳитдинов]] дар Бюрои Марказӣ сафарҳои доимиро талаб мекард, ки эҳтимол ба ӯ имкон медод, ки дар «Ҳизби коммунист — болшевикони ҷавонбухороӣ», ки моҳи апрели соли 1918 таъсис ёфта, моҳи сентябри [[соли 1918]] пурра ташкил шуда буд, фаъолона иштирок кунад. Анҷумани аввали ҳизб (30 май — 11 июни [[соли 1919]]) [[Абдулқодир Муҳиддинов|Абдуқодир Муҳитдиновро]] яке аз ҳафт узви Кумитаи Марказии ҳизб интихоб кард. Шаш моҳ пас, ин ҳизб ба [[Ҳизби коммунистии Бухоро]] номгузорӣ шуд. Абдуқодир Муҳитдинов вакили Анҷумани дуюми умумирусиягии ташкилотҳои коммунистии халқҳои Шарқ (22 ноябр — 3 декабри соли 1919) буд, ки дар он гузориши таърихии [[Владимир Ленин|В.Ленинро]] шунид. [[Абдулқодир Муҳиддинов|Абдуқодир Муҳитдинов]] инчунин дар Конфронси VIII умумирусиягии ҲКР(б) (2-4 декабри соли 1919) ва Анҷумани VII умумирусиягии Шӯроҳо (5-9 декабри соли 1919) иштирок кард. Солҳои 1920—1921 ӯ дар вазифаҳои раиси Кумитаи марказии инқилобии Бухоро ва раиси Кумитаи иҷроияи марказии ҲКБ кор кардааст. Аммо, 14 сентябри соли 1920 [[Абдулқодир Муҳиддинов|Абдуқодир Муҳитдинов]] раиси олии мақоми қонунгузорӣ ва назоратии Кумитаи марказии инқилобии [[Ҷумҳурии Халқии Шӯравии Бухоро]] интихоб шуд, ки ин нишонаи равшани саҳми ӯ дар омодасозии табаддулоти инқилобӣ, садоқати идеологӣ ва маҳорати ташкилотчигии ӯ буд.

[[Соли 1918]] созмони ҷавонбухороиён пароканда шуд. Дар моҳи январи [[соли 1920]], баъзе аз ҷавонбухороиён дар [[Тошканд]] «Бюрои марказии инқилобгарони ҷавонбухороии Туркистон»-ро ташкил карданд, ки роҳбарии онро [[Файзулло Хоҷаев]] ба ӯҳда дошт. Яке аз шахсиятҳои ҳаракати ҷавонбухороиён шоир ва маорифпарвар, дӯсти [[Файзулло Хоҷаев|Ф. Хоҷае]], [[Абдуррауфи Фитрат]] буд.

Барномаи чапгароёни ҷавонбухороӣ сарнагун кардани ҳукмронии [[амир]] ва таъсиси ҷумҳурии шӯравиро дар Бухоро талаб мекард. Баъдтар, намояндагони чапгароёни ҷавонбухороӣ ([[Файзулло Хоҷаев|Ф. Хоҷаев]], А. Қодирӣ, [[Абдулқодир Муҳиддинов|А. Муҳиддинов]] ва дигарон) ба Ҳизби коммунистӣ ва ба ҳукумати [[Ҷумҳурии Халқии Шӯравии Бухоро]] ҳамроҳ шуданд.

Қисми дигари бухороиёни ҷавон бар зидди ҳокимияти Шӯравӣ баромада, [[Босмачиҳо|ба ҳаракати босмачиён]] ҳамроҳ шуданд.

== Ҷавонбухороиён дар синамо ==
* '''Марги консули сиёҳпӯст''' : Қаҳрамони асосӣ, Камол, як ҷавони бухороӣ, дар як сӯиқасд ба амир иштирок мекунад ва баъдтар ба ҳукумати Шӯравӣ мухолифат мекунад. Барномаи амир садо медиҳад: маҳдуд кардани монархия, таълим додани мардум ва таъсиси ҷумҳурии буржуазӣ.
* Дар филми &quot; '''Суқути аморат''' &quot; (Мосфильм — киностудияи Тошканд, 1955) бухороиёни ҷавон тасвир шудаанд. Дар яке аз саҳнаҳои ниҳоӣ, сокини хориҷӣ Уолфорд, ки омодаи фирор аз Бухоро аст ва дар иҳотаи сарбозони М. В. Фрунзе қарор дорад, ба онҳо фармонҳои охирини худро медиҳад: «Шумо дастурҳои минбаъдаро аз одамони ҷаноби Троцкий хоҳед гирифт.»

== Инчунин нигаред ==
* [[Ҷадидия]]
* [[Ҷавонафғонҳо]]
* [[Ҷавонхивагиҳо]]
* [[Инқилоб дар Бухоро]]

== Адабиёт ==
* Младобухарцы // Медузы — Многоножка. — М. : Советская энциклопедия, 1954. — С. 641. — (Большая советская энциклопедия : [в 51 т.] / гл. ред. Б. А. Введенский ; 1949—1958, т. 27).
* [[Нуъмонҷон Ғаффорӣ|Нуъмон Ғаффоров]]. Ҷадидия ва шинохти он. — Душанбе: Ирфон,2013. — 160 с.

== Эзоҳ ==
{{Эзоҳ}}

== Пайвандҳо ==
* [https://web.archive.org/web/20040717193812/http://uz-left.narod.ru/txt/hodzhaev.htm Хоҷаев Ф. Дар бораи таърихи инқилоб дар Бухоро ва тақсимоти миллӣ дар Осиёи Марказӣ]
* [http://www.ca-c.org/journal/13-1998/st_15_turdiev.shtml Нақши Русия дар саркӯбии ҷунбиши ҷадидӣ]{{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20141102142950/http://www.ca-c.org/journal/13-1998/st_15_turdiev.shtml |date=2014-11-02 }}

  
[[Гурӯҳ:Ҷадидия]]
[[Гурӯҳ:Ҷавонбухороиён]]
[[Гурӯҳ:Таърихи Бухоро]]
[[Гурӯҳ:Аморати Бухоро]]
[[Гурӯҳ:Pages with unreviewed translations]]</text>
      <sha1>h5tars683m0byw5fadt2zolx0qfzhml</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ҳизби ҷавонбухороиён</title>
    <ns>0</ns>
    <id>327996</id>
    <redirect title="Ҷавонбухороиён" />
    <revision>
      <id>1471208</id>
      <parentid>1451481</parentid>
      <timestamp>2026-05-07T11:52:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>EmausBot</username>
        <id>3642</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Ислоҳи масири дукарата ба [[Ҷавонбухороиён]]</comment>
      <origin>1471208</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="46" sha1="i4qckpuq34byvg7cvzwivc6sxnkqnzr" xml:space="preserve">#равона [[Ҷавонбухороиён]]</text>
      <sha1>i4qckpuq34byvg7cvzwivc6sxnkqnzr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ҷунбиши ҷавонбухороиён</title>
    <ns>0</ns>
    <id>327997</id>
    <redirect title="Ҷавонбухороиён" />
    <revision>
      <id>1471209</id>
      <parentid>1451482</parentid>
      <timestamp>2026-05-07T11:52:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>EmausBot</username>
        <id>3642</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Ислоҳи масири дукарата ба [[Ҷавонбухороиён]]</comment>
      <origin>1471209</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="46" sha1="i4qckpuq34byvg7cvzwivc6sxnkqnzr" xml:space="preserve">#равона [[Ҷавонбухороиён]]</text>
      <sha1>i4qckpuq34byvg7cvzwivc6sxnkqnzr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ҳамид Иноят</title>
    <ns>0</ns>
    <id>331215</id>
    <revision>
      <id>1471181</id>
      <parentid>1470971</parentid>
      <timestamp>2026-05-07T06:43:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Navruzov Abdulmalik</username>
        <id>57291</id>
      </contributor>
      <origin>1471181</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4593" sha1="7ak9c4ha96n89op33ixf0inyjdzd5wn" xml:space="preserve">{{Short description|Сиёсатшиноси эронӣ}}
{{Infobox person
| name = Hamid Enayat
| native_name = حمید عنایت
| native_name_lang = fa
| image = Enayat.jpg
| birth_date = 1932
| birth_place = Теҳрон, Эрон
| death_date = {{death date and age|1982|1932}}
| nationality = эронӣ
| occupation = сиёсатшинос, мутарҷим
| education = Донишгоҳи Теҳрон; Донишгоҳи Лондон; Мактаби иқтисод ва сиёсатшиносии Лондон
}}
'''Ҳамид Иноят''' (1932 [[Теҳрон|Теҳрон, Эрон]] – 1982) сиёсатшинос ва мутарҷими эронӣ буд.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |title=ʿENĀYAT, ḤAMĪD |url=https://www.iranicaonline.org/articles/enayat/
 |access-date=2025-08-02 |website=Encyclopaedia Iranica |language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Ashraf |first=Ahmad |date=1983 |title=Hamid Enayat (1932-1982) |url=https://www.jstor.org/stable/4310408
 |journal=Iranian Studies |volume=16 |issue=1/2 |pages=91–94 |doi=10.1080/00210868308701608 |jstor=4310408 |issn=0021-0862}}&lt;/ref&gt;

== Ҳаёт ва фаъолият ==
Ӯ дар Теҳрон дар оилаи табақаи миёна бо заминаи таҳсилоти динӣ таваллуд шудааст. Соли 1954 дараҷаи бакалаврии худро дар соҳаи сиёсатшиносӣ аз Донишгоҳи Теҳрон гирифт. Сипас таҳсили магистрӣ ва доктории худро дар соҳаи сиёсат дар [[Донишгоҳи Лондон]] ва [[Мактаби иқтисод ва сиёсатшиносии Лондон]] мутаносибан дар солҳои 1958 ва 1962 анҷом дод. Дар ҷавонӣ бо [[Ҳизби Тӯдаи Эрон|Ҳизби Тӯда]] вобаста буд, аммо баъд аз [[кудатои Эрон соли 1953|кудатои соли 1953]] (q.v.), ба [[Халил Малекӣ]] ва [[Иттиҳоди сотсиалистони эронӣ]] (Jāmaʿa-ye sosīālīsthā) пайваст. Соли 1960 ӯ яке аз муассисон ва котиби Конфедератсияи донишҷӯёни эронӣ дар Аврупо буд, ки баъдан ба таъсиси [[Конфедератсияи донишҷӯёни эронӣ]] оварда расонд (q.v.). Дар солҳои 1965–1966 ҳамчун профессори меҳмон дар [[Донишгоҳи Хартум|Донишгоҳи Хартум]] дар Судон фаъолият кард. Пас аз бозгашт ба Эрон дар соли 1966, ӯ ба ҳайси дотсенти сиёсатшиносӣ дар [[Донишгоҳи Теҳрон]] таъйин шуд. Соли 1980 ӯ ба ҳайси омӯзгори таърихи муосири Ховари Миёна ва узви [[Коллеҷи Сент-Антони, Оксфорд|Коллеҷи Сент-Антони, Оксфорд]] таъйин гардид ва то вафоташ дар ин вазифа фаъолият кард.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== Осори интихобшуда ==

=== Китобҳо ===

{{cite book |last=Enayat |first=Hamid |date=1982 |title=Modern Islamic Political Thought |language=en |doi=10.1007/978-1-349-16765-4|isbn=978-0-333-27969-4}}

=== Мақолаҳо ===

{{Cite journal |last=Enayat |first=Hamid |date=1974 |title=State of National Scholarship: The State of Social Sciences in Iran |url=https://www.jstor.org/stable/23058017
 |journal=Middle East Studies Association Bulletin |volume=8 |issue=3 |pages=1–12 |jstor=23058017 |issn=0026-3184}}
{{Cite journal |last=Enayat |first=Hamid |date=1973 |title=The Politics of Iranology |url=https://www.jstor.org/stable/4310126
 |journal=Iranian Studies |volume=6 |issue=1 |pages=2–20 |doi=10.1080/00210867308701435 |jstor=4310126 |issn=0021-0862}}
{{Cite journal |last=Enayat |first=Hamid |date=1968 |title=Islam and Socialism in Egypt |url=https://www.jstor.org/stable/4282240
 |journal=Middle Eastern Studies |volume=4 |issue=2 |pages=141–172 |doi=10.1080/00263206808700097 |jstor=4282240 |issn=0026-3206}}

== Манбаъҳо ==
{{Reflist}}
{{Authority control}}

{{DEFAULTSORT:Enayat, Hamid}}
[[Category:Таваллудшудагон дар соли 1932]]
[[Category:Омӯзгорони Донишгоҳи Оксфорд]]
[[Category:Сиёсатшиносони эронӣ]]
[[Category:Олимони муҳоҷири эронӣ]]
[[Category:Даргузаштагон дар соли 1982]]</text>
      <sha1>7ak9c4ha96n89op33ixf0inyjdzd5wn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1471183</id>
      <parentid>1471181</parentid>
      <timestamp>2026-05-07T06:44:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Navruzov Abdulmalik</username>
        <id>57291</id>
      </contributor>
      <comment>гурӯҳбандӣ</comment>
      <origin>1471183</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4532" sha1="8itvcto7tkdyndnnpjmvj4u9tn0m8as" xml:space="preserve">{{Short description|Сиёсатшиноси эронӣ}}
{{Infobox person
| name = Hamid Enayat
| native_name = حمید عنایت
| native_name_lang = fa
| image = Enayat.jpg
| birth_date = 1932
| birth_place = Теҳрон, Эрон
| death_date = {{death date and age|1982|1932}}
| nationality = эронӣ
| occupation = сиёсатшинос, мутарҷим
| education = Донишгоҳи Теҳрон; Донишгоҳи Лондон; Мактаби иқтисод ва сиёсатшиносии Лондон
}}
'''Ҳамид Иноят''' (1932 [[Теҳрон|Теҳрон, Эрон]] – 1982) сиёсатшинос ва мутарҷими эронӣ буд.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |title=ʿENĀYAT, ḤAMĪD |url=https://www.iranicaonline.org/articles/enayat/
 |access-date=2025-08-02 |website=Encyclopaedia Iranica |language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Ashraf |first=Ahmad |date=1983 |title=Hamid Enayat (1932-1982) |url=https://www.jstor.org/stable/4310408
 |journal=Iranian Studies |volume=16 |issue=1/2 |pages=91–94 |doi=10.1080/00210868308701608 |jstor=4310408 |issn=0021-0862}}&lt;/ref&gt;

== Ҳаёт ва фаъолият ==
Ӯ дар Теҳрон дар оилаи табақаи миёна бо заминаи таҳсилоти динӣ таваллуд шудааст. Соли 1954 дараҷаи бакалаврии худро дар соҳаи сиёсатшиносӣ аз Донишгоҳи Теҳрон гирифт. Сипас таҳсили магистрӣ ва доктории худро дар соҳаи сиёсат дар [[Донишгоҳи Лондон]] ва [[Мактаби иқтисод ва сиёсатшиносии Лондон]] мутаносибан дар солҳои 1958 ва 1962 анҷом дод. Дар ҷавонӣ бо [[Ҳизби Тӯдаи Эрон|Ҳизби Тӯда]] вобаста буд, аммо баъд аз [[кудатои Эрон соли 1953|кудатои соли 1953]] (q.v.), ба [[Халил Малекӣ]] ва [[Иттиҳоди сотсиалистони эронӣ]] (Jāmaʿa-ye sosīālīsthā) пайваст. Соли 1960 ӯ яке аз муассисон ва котиби Конфедератсияи донишҷӯёни эронӣ дар Аврупо буд, ки баъдан ба таъсиси [[Конфедератсияи донишҷӯёни эронӣ]] оварда расонд (q.v.). Дар солҳои 1965–1966 ҳамчун профессори меҳмон дар [[Донишгоҳи Хартум|Донишгоҳи Хартум]] дар Судон фаъолият кард. Пас аз бозгашт ба Эрон дар соли 1966, ӯ ба ҳайси дотсенти сиёсатшиносӣ дар [[Донишгоҳи Теҳрон]] таъйин шуд. Соли 1980 ӯ ба ҳайси омӯзгори таърихи муосири Ховари Миёна ва узви [[Коллеҷи Сент-Антони, Оксфорд|Коллеҷи Сент-Антони, Оксфорд]] таъйин гардид ва то вафоташ дар ин вазифа фаъолият кард.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== Осори интихобшуда ==

=== Китобҳо ===

{{cite book |last=Enayat |first=Hamid |date=1982 |title=Modern Islamic Political Thought |language=en |doi=10.1007/978-1-349-16765-4|isbn=978-0-333-27969-4}}

=== Мақолаҳо ===

{{Cite journal |last=Enayat |first=Hamid |date=1974 |title=State of National Scholarship: The State of Social Sciences in Iran |url=https://www.jstor.org/stable/23058017
 |journal=Middle East Studies Association Bulletin |volume=8 |issue=3 |pages=1–12 |jstor=23058017 |issn=0026-3184}}
{{Cite journal |last=Enayat |first=Hamid |date=1973 |title=The Politics of Iranology |url=https://www.jstor.org/stable/4310126
 |journal=Iranian Studies |volume=6 |issue=1 |pages=2–20 |doi=10.1080/00210867308701435 |jstor=4310126 |issn=0021-0862}}
{{Cite journal |last=Enayat |first=Hamid |date=1968 |title=Islam and Socialism in Egypt |url=https://www.jstor.org/stable/4282240
 |journal=Middle Eastern Studies |volume=4 |issue=2 |pages=141–172 |doi=10.1080/00263206808700097 |jstor=4282240 |issn=0026-3206}}

== Манбаъҳо ==
{{Reflist}}
{{Authority control}}

{{DEFAULTSORT:Enayat, Hamid}}
[[Category:Таваллудшудагон дар соли 1932]]
[[Category:Омӯзгорони Донишгоҳи Оксфорд]]
[[Category:Сиёсатшиносони эронӣ]]
[[Category:Олимони муҳоҷири эронӣ]]</text>
      <sha1>8itvcto7tkdyndnnpjmvj4u9tn0m8as</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Мақбараи Фирдавсӣ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>331222</id>
    <revision>
      <id>1471169</id>
      <parentid>1471039</parentid>
      <timestamp>2026-05-07T05:48:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <comment>/* Ҷустуҷӯҳои марбут */</comment>
      <origin>1471169</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21466" sha1="girqw9o9k3pabwvofhr2xhpt786gp2o" xml:space="preserve">[[Акс:Ferdowsi tomb1.jpg|thumb|right|макони дафни [[Фирдавсӣ|Абулқосим Фирдавсӣ]] дар [[Тӯс]]]]
'''Мақбараи Фирдавсӣ''' ({{lang-fa|آرامگاه فردوسی}}) — макони дафни [[Фирдавсӣ|Абулқосим Фирдавсӣ]] дар [[Тӯс]] аст. Ин бино аз ҷониби Ҳушанг Сейҳун бар асоси тарҳи қаблии Карим Тоҳирзодаи Беҳзод бо тағйироти ночиз дар андоза ва ороиш тарҳрезӣ ва таъмир шудааст. Меъмори бино Ҳусейн Лорзодаи буд ва Ҳусейн Ҳоҷарбошии Занҷонӣ ва Тағӣ Дорудиён нозирони сохтмони ин бино буданд. Мақбараи Фирдавсӣ соли 1313 ҳиҷрӣ (1934 мелодӣ) кушода шудааст.

Мақбараи Фирдавсӣ борҳо сохта ва хароб шудааст. Гузоришҳои муҳаққиқони эронӣ ва хориҷӣ дар ду асри гузашта нишон медиҳанд, ки як сохтори хоксорона бо заминҳои гандум пӯшонида шудааст. Ниҳоят, дар аввали асри 14 ва ҳамзамон бо миллатгароии нави Эрон, талошҳо барои сохтани мақбараи арзанда барои Фирдавсӣ аз нав оғоз шуданд. Масоҳати кунунии маҷмааи мақбараҳо қариб шаш [[Ҳектор|ҳекторро]] ташкил медиҳад ва боғи мақбара, ҳавз ва муҷассамаи Фирдавсӣ аз ҷониби Абулҳасан Седдиқӣ дар пеши он, ёдгорӣ, биноҳои маъмурӣ, китобхона, осорхона, мақбараи [[Маҳдӣ Ахавони Солис|Меҳдии Ахавони Солис]] ва мақбараи [[Муҳаммадризо Шаҷариён|Муҳаммад Ризо Шаҷариёнро]] дар бар мегирад. Меъмории дохилии бино инчунин сафолакҳо, кандакориҳои сангии релефии достонҳои ''[[Шоҳнома]]'' ва навиштаҷоти сангии шеърҳои Фирдавсӣ ва дигаронро дар бар мегирад.

Ин бино ۱۸ آذر ۱۳۵۴ бо рақами бақайдгирии 1176 ҳамчун яке аз ёдгориҳои миллии Эрон сабти ном шудааст. 

== Ҷойгоҳи кунунӣ ==
Маҷмааи фарҳангии Боғи Мақбараи Фирдавсӣ дар шаҳри [[Тӯс| Тӯс]], 25 километр шимолу ғарби [[Машҳад]], байни деҳаҳои Тӯс Суфлӣ ва Исломия, дар шохаи шоҳроҳи Машҳад-Кучан, дар наздикии шаҳри таърихии Таброн ва  [[Гунбази Ҳаруния|ёдгории таърихии меъмории Ҳоруния]] ҷойгир аст. Деҳаи Паж, зодгоҳи Фирдавсӣ, дар 28 километр шарқи Мақбараи Фирдавсӣ ҷойгир аст.

== Таърихи оромгоҳ ==
Пайдоиши миллатгароӣ дар Эрон дар аввали асри чордаҳум олимон ва мутафаккиронро водор кард, ки аз ҳукумат дархост кунанд, ки барои шоири миллӣ ва нигаҳбони ҳувият ва таърихи Эрон мақбараи муносиб ва арзандае созад. Абдулҳусайнхон Сардори Муъазим (Тимуртош) аввалин касе буд, ки барои сохтани мақбара талоши амалӣ кард. Дар 12 амрдоди соли 1303, вақте ки ӯ намояндаи [[Нишопур|Нишопу]]&lt;nowiki/&gt;р дар Маҷлиси Миллӣ буд, дархост кард, ки буҷа барои сохтмони мақбараи Фирдавсӣ тасдиқ карда шавад. Дар пешниҳоди пешниҳодшуда ба Маҷлис гуфта мешуд:
[[Акс:Golestan_Palace_Album_No._240-62.jpg|алт=وضعیت آرامگاه فردوسی در ۱۳۱۱ هجری قمری|мини|Ҳолати оромгоҳи Фирдавсӣ дар соли 1311 ҳиҷрӣ]]
Вилям Фрейзер, агенти ширкати Ист-Ҳиндустон, соли 1236-и ҳиҷрӣ онро зиёрат карда, дар гузориши худ онро ҳамчун қабристони хоксор бо гунбази хурд тавсиф кардааст. Пас аз ин, Ханников, як муҳаққиқ ва консули рус ва роҳбари экспедитсия ба Хуросон, ҳангоми сафараш ба Тус ягон нишоне аз қабр надид. Аммо, тибқи гузориши лорди англис Курзон, қабри Фирдавсӣ то тақрибан соли 1254-и ҳиҷрӣ, чунон ки Фрейзер гузориш дода буд, намоён буд, аммо баъд аз он майдони гандум онро пӯшонид. Валентин Жуковский низ дар [[соли 1890]] мелодӣ дар зери теппае, ки бо хишт ва пораҳои сафол пӯшонида шуда буд, хабар дод. Баъдтар, вақте ки Абдулваҳҳоб Осеф ад-Давла ҳокими [[Хуросони Бузург|Хуросон]] буд, [[Носируддиншоҳ]] ба ӯ фармон дод, ки қабрро ҷустуҷӯ кунад ва бо роҳнамоии баъзе фаронсавиҳое, ки ба [[Тӯс]] ташриф оварда буданд, муваффақ шуд, ки қабрро пайдо кунад ва бо мақсади сохтани бинои арзанда дар оянда, муваққатан ду ҳуҷра дар он сохт. [[Маликушшуаро Баҳор|Муҳаммад Тақӣ Баҳор]] соли 1318 ҳиҷрӣ онро зиёрат карда, онро «замини омода барои сохтмон» ёфт. Дар мақолае соли 1302 ҳиҷрӣ (1341 ҳиҷрӣ), ӯ оромгоҳро ҳамчун як саҳнаи бебом ва пӯшида тавсиф кардааст.  

== Таърихи сохтмон ва бозсозӣ ==
Сохтмони мақбараро Анҷумани миллии ёдгориҳо, ки нав кушода шуда буд, ба ӯҳда гирифт ва шахсони бонуфузе ба монанди Ҳасан Пирния, Ҳасан Мустофи, Муҳаммад Алӣ Форуғӣ, Ҳусейн Ало, Сайид Ҳасан Тағизода  ва Ҳасан Исфандиёрӣ аъзои он буданд. Анҷуман раванди сохтани мақбараро дар Ордибеҳешт соли 1305 оғоз кард ва ба Арбоб Кайхусро Шоҳрух, намояндаи зардуштиён, супориш дод, ки ҷои муносибро барои дафни Фирдавсӣ пайдо кунад. Дар он вақт, дафни Фирдавсӣ дар боғе ба Ҳоҷӣ Мирзо Муҳаммад Алӣ, регенти амалкунанда, тааллуқ дошт. Дар ниҳоят, дафн дар як тахтгоҳ бо андозаи шаш метр ба панҷ метр ва баландии 1,4 метр муайян карда шуд. [[Боғ]], ки масоҳати бисту се ҳазор метри мураббаъро ташкил медиҳад, аз ҷониби Ҳоҷӣ Мирзо Муҳаммад Алӣ барои сохтани мақбара ба [[Ризошоҳ Паҳлавӣ|Ризошоҳ]] пешниҳод карда шуд ва [[Ризошоҳ Паҳлавӣ|Ризошоҳ]] онро ба анҷуман тӯҳфа кард. Илова бар ин, ҳафт ҳазор метр замини атрофи боғ аз ҷониби Ҳусайн Малик ба иттиҳодия интиқол дода шуд, ки масоҳати маҷмааро ба сӣ ҳазор метр расонд. Тибқи лавҳае, ки дар тарафи ғарбии маҷмааи мақбара навишта шудааст, соли 1309 Ҳоҷӣ Мирзо Муҳаммад Алӣ боз 25,250 метри мураббаъро ба маҷмаа ва соли 1345 25,375 метри мураббаъро фарзандонаш хайрия карданд.  
[[Акс:Tomb_of_Ferdowsi,_Old.jpg|рост|мини|Оромгоҳи [[Фирдавсӣ]], солҳои 1310 то 1313]]
[[Маликушшуаро Баҳор|Малик аш-Шуъаро Баҳор]], ки инчунин намояндаи Табриз дар ҳамон парлумон буд, якчанд мақола дар бораи зарурати сохтани мақбара навишта, аз [[Ризошоҳ Паҳлавӣ]], ки сарвазир буд, даъват кард, ки миллатгароии худро бо сохтани [[мақбара]] барои [[Фирдавсӣ]] нишон диҳад. Ӯ навиштааст: «Дар акси ҳол, мо, мардуми [[Хуросони Бузург]], ин корро худамон анҷом медиҳем».  Аммо, то охири ин парлумон, вақте ки дар 1 Баҳмани соли 1304, бо пешниҳоди Шайх ар-Роиси Афсор, намояндаи Сабзавор, парлумон як моддаеро барои чопи мӯҳри ёдбуди ҳазорсолаи Фирдавсӣ ва ҷудо кардани даромади он барои сохтмони мақбараи Фирдавсӣ қабул кард, ҳеҷ чорае барои маблағгузории сохтмони мақбара андешида нашуд. 
[[Акс:Ferdowsi-Iran_(3).jpg|рост|мини|Сабти номҳои аъзои Ассотсиатсияи миллии ёдгориҳо ҳангоми сохтмони мақбара (баъзе калимаҳо пас аз инқилоб кандакорӣ ва тағйир дода шуданд)]]

&lt;gallery&gt;
The Edifice of Ferdowsi.jpg|پلان روبه‌رو و بالای آرامگاه
Tomb of Ferdowsi - Front facade.jpg|کتیبهٔ نمای جنوبی آرامگاه و دربردارندهٔ دوازده بیت نخست ''شاهنامه''
Wide base.jpg|پلان روبه‌رو و بالای پلکان آرامگاه
&lt;/gallery&gt;
Бо амалӣ кардани нақшаи Годар, арзиши тахминии сохтани мақбара ба шаст ҳазор туман расид, дар ҳоле ки маблағи умумии ҷамъовардашуда аз бисту ҳафт ҳазор туман зиёд набуд, ки аз он нуздаҳ ҳазор туман то баҳори соли 1308 сарф шуда буд. Арбоб Кайхосро бори дигар ба ҳукумат ва парлумон муроҷиат кард. Ӯ аз ҳукумат бист ҳазор туман гирифт ва нақшаеро, ки ҳафтод намоянда имзо карда буданд, ба парлумон пешниҳод кард ва ӯ инчунин аз парлумон даҳ ҳазор туман гирифт. 

Арзиши сохтмони мақбара 25,000 туман тахмин зада шуда буд.  Бо пешниҳоди Арбоб Кайхосро, Анҷумани миллии ёдгориҳо варақаҳоеро чоп кард, ки барои хайрия ё қуръакашӣ барои сохтани мақбараи сазовори Фирдавсӣ даъват мекарданд.  Аммо, то 30 хурдоди соли 1306, Анҷумани миллии ёдгориҳо натавонист беш аз 3,738 туман ҷамъ кунад. Дар ин сана, Арбоб Кайхосро, ки масъули корҳои маъмурӣ ва молиявии Маҷлиси Миллӣ буд, аз Маҷлис хоҳиш кард, ки аз буҷаи худ барои сохтмони мақбараи Фирдавсӣ 20,000 туман ҷудо кунад. &lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; Маҷлис рӯзи 29-уми тир ба тарафдории ин дархост овоз дод, ба шарте ки худи Арбоб Кайхосро хароҷотро назорат кунад ва сохтмони мақбара на дертар аз ду моҳ пас аз гирифтани буҷа оғоз шавад.
[[Акс:BAKHTAZMAYI_TICKET_FERDOWSI_TOMB_1924.jpg|рост|мини|Чиптаи лотерея барои иштирок дар сохтмони оромгоҳи Фирдавсӣ]]
Дар аввал , Эрнст Эмил Ҳертсфелд, бостоншиноси [[Олмониҳо|олмонӣ]], тарҳрезии нақшаи мақбараро супориш дод, ки ассотсиатсия онро рад кард. Пас аз ин, Арбоб Кайхосров нақшаро ба Карим Таҳрирзода Беҳзод пешниҳод кард, ки он низ қабул нашуд ва барои тарҳрезии нақша озмун баргузор шуд. Ҳертсфелд, меъмор ва бостоншиноси фаронсавӣ Андре Годар, меъмори гурҷӣ Николай Марков ва Карим Таҳрирзода Беҳзод дар он иштирок карданд. Нақшаи Таҳрирзода Беҳзод ниҳоят соли 1307 аз ҷониби ассотсиатсия интихоб ва тасдиқ карда шуд. Ин нақша ба услуби [[Меъмории Ҳахоманишиён|меъмории Ҳахоманишӣ]] бо тоҷҳои баланд ва сеошёна дар мобайни боғи калон буд. Чанде пас, татбиқи он қатъ карда шуд ва нақшаи дигаре зарурӣ дониста шуд ва ба рӯзнома ворид карда шуд. Аз Годар нақшаи нав дархост карда шуд. Дар он вақт ӯ дар [[Фаронса]] буд ва нақшаеро таҳия карда, онро ба [[Эрон]] фиристод. 

Вуруд ба қисмати дарунии мақбара аз тарафи ғарбии бино аст. Ду зинапоя дар ҳарду тарафи шимол ва ҷануб ба таҳхона ва ҳуҷраи дафн мебаранд. Дар девори зинапоя шаш пора релефҳои сангӣ мавҷуданд, ки пеш аз таъмир дар ҳарду тарафи долони вуруд ба ҳуҷраи дафн ҷойгир буданд. Ин пораҳо достонҳои &quot;Ҷанги Рустам&quot;, &quot;Ҷанги қаҳрамонони эронӣ ва туронӣ&quot; ва &quot; Ҷанги Рустам ва Сӯҳроб &quot;-ро дар тарафи ҷанубии зинапоя ва &quot;Дориюши Бузург бар тахт&quot;, &quot;Ду посбон дар ҳузури Имперотури Сосонӣ&quot; ва &quot;Вуруди подшоҳи Ҳиндустон ба дарбори Эрон&quot;-ро дар тарафи шимолии зинапоя нақл мекунанд. Андозаи таҳхона 30x30 ва умқи панҷ метр аст. Дар атрофи таҳкурсии бино долонро барои гардиши ҳаво ва пешгирии намӣ тарҳрезӣ кардаанд. Қаблан, мақбара дар як ҳуҷраи андозаи 5x5 метр буд ва даромадгоҳи он аз гузаргоҳи дуюми берун аз мақбара кушода мешуд ва сипас ба поён интиқол дода мешуд. Деворҳои утоқ тарошида шудаанд, бинобар ин, барои устувор кардани бино, дар чор гӯшаи утоқ сутунҳои дукарата бо баландии 5 метр ҷойгир карда шудаанд. 

Темур Тош, ки исрор мекард, ки барои бино боми пирамида сохта шавад, тарҳи Годарро тағйир дод ва мақбара бо боми пирамида сохта шуд. Вақте ки замони Темур Тош тағйир ёфт ва аъзои иттиҳодия боми пирамидаро, ки ба меъмории Миср монанд буд, рад карданд, боми қаблӣ бардошта шуд. Бори дигар, бо даъват кардани Таҳрирзода Беҳзод тарҳи дигаре тартиб дода шуд, ки бо тағйири тарҳи Годар боми пирамидаро бо боми зинапоя иваз кард. Тарҳи нав аз ҷониби иттиҳодия 28 октябри соли 1312 тасдиқ карда шуд. Назорати сохтмони тарҳи нав ба Ҳусайн Лорзода супурда шуд. Ниҳоят, пас аз ҳашт сол, сохтмони бино дар соли 1313, ки бо ҷашни ҳазорсолаи Фирдавсӣ рост омад, ба анҷом расид. Бино ба қадри кофӣ устувор набуд ва тадриҷан фурӯ рафт. Таҷдид ва таъмир ба Ҳушанг Сейҳун супурда шуд ва дар соли 1347 ба анҷом расид.  

Дар солҳои охир, таҷдиди фазои берунии мақбара таваҷҷӯҳро ба худ ҷалб кардааст. Дар ин робита, таҷдиди Ҷеллохон моҳи майи соли 2018, пас аз талошҳои шаҳрдорӣ ва Шӯрои панҷуми Машҳад ва пас аз имзои ёддошти муштараки тафоҳум аз ҷониби шаҳрдори собиқи Машҳад, раиси Шӯрои шаҳри [[Машҳад]] ва директори генералии Департаменти мероси фарҳангӣ, ҳунарҳои дастӣ ва сайёҳии Хуросони Разавӣ оғоз ёфт. Лоиҳаи Ҷеллохон барқарорсозии фазои фаромӯшшудаи мақбараи Фирдавсӣ мебошад. Марҳилаи сеюми Ҷеллохон 9 июли соли 2020 аз ҷониби Муҳаммад Ризо Калои, шаҳрдори Машҳад, ифтитоҳ ёфт. 

== Вижагиҳои меъмории маҷмӯа ==
[[Акс:The_tomb_of_Ferdosi.jpg|чап|мини|Намоӣ  аз дохили оромгоҳ]]
Масоҳати кунунии маҷмааи [[мақбара]] тақрибан шаш [[Ҳектор|гектарро]] ташкил медиҳад ва боғи мақбара, ҳавз, ёдгорӣ, биноҳои маъмурӣ, китобхона, осорхона ва мақбараҳои [[Маҳдӣ Ахавони Солис|Меҳдии Ахавони Солис]] ва [[Муҳаммадризо Шаҷариён|Муҳаммадризо Шаҷариёнро]] дар бар мегирад.   Вуруд ба маҷмаа аз ҷануб буда, аз ҳарду тарафи ҳавз, ки дар муқобили даромадгоҳ ҷойгир аст, ба мақбара мебарад. Дар пеши ҳавз муҷассамаи Фирдавсӣ аз ҷониби Абулҳасан Седдиқӣ гузошта шудааст. Дар дохили ҳавз сӣ фаввора дар се гурӯҳи даҳнафара ва бо гулбаргҳои [[нилуфар]] оро дода шудаанд, ки рамзи сӣ соли ранҷу азоб дар эҷоди ''[[Шоҳнома]]'' мебошанд. Осорхонаи Тус ё Осорхонаи Фирдавсӣ дар тарафи шимолу ғарбии мақбара ҷойгир аст. Бинои он аз ҷониби Ҳушанг Сейҳун соли 1968 сохта шудааст. Тарроҳӣ ва сохтмони бино дар як ошёна буда, аз баъзе унсурҳои меъмории Эрон илҳом гирифтааст. 


== Ҷустуҷӯҳои марбут ==

* Мастаба
* Мафеҷе
* [[Оромгоҳи Куруши Кабир|Мақбараи Куруши Бузург]]
* Қабри духтар
* [[Санги ёдгорӣ]]
* Қабристони Ҳафтод Мулло
* Рӯихати ёдгориҳои миллии шаҳри Машҳад

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}
{{Пайвандҳои беруна}} 
{{Шаҳристонҳо ва шаҳрҳои устони Хуросони разавӣ}}
[[Гурӯҳ:Википедия:Шаблони «Пайвандҳои беруна» холӣ]]
[[Гурӯҳ:Мақбараҳо дар Эрон]]
[[Гурӯҳ:Ёдмонҳои Фирдавсӣ]]
[[Гурӯҳ:Меъмории Эронӣ]]
[[Гурӯҳ:Сохтмонҳо ва Созаҳо дар Машҳад]]
[[Гурӯҳ:Pages with unreviewed translations]]</text>
      <sha1>girqw9o9k3pabwvofhr2xhpt786gp2o</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Мирзодавлат Абдолиевич Сабуров</title>
    <ns>0</ns>
    <id>331236</id>
    <redirect title="Мирзодавлат Сабурзода" />
    <revision>
      <id>1471207</id>
      <parentid>1471095</parentid>
      <timestamp>2026-05-07T11:52:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>EmausBot</username>
        <id>3642</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Ислоҳи масири дукарата ба [[Мирзодавлат Сабурзода]]</comment>
      <origin>1471207</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="59" sha1="84c8shl9s076z61wyneasdcgfh9xrqs" xml:space="preserve">#равона [[Мирзодавлат Сабурзода]]</text>
      <sha1>84c8shl9s076z61wyneasdcgfh9xrqs</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Эрон дар Бозиҳои тобистонаи олимпии соли 1960</title>
    <ns>0</ns>
    <id>331243</id>
    <revision>
      <id>1471151</id>
      <timestamp>2026-05-06T12:26:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Navruzov Abdulmalik</username>
        <id>57291</id>
      </contributor>
      <comment>Саҳифаи нав: {{infobox country at games | NOC = IRI | NOCname = [[National Olympic Committee of the Islamic Republic of Iran|Кумитаи миллии олимпии Эрон]] | games = Summer Olympics | year = 1960 | flagcaption = | oldcode = IRN | website = | location = [[Rome|Рим]] | competitors = 23 | sports = 5 | flagbearer = [[Jafar Salmasi]] | rank = 27 | gold = 0 | silver = 1 | bronze = 3 | officials = | appearances = auto | app_begin_year = | app_end_year = | summer...</comment>
      <origin>1471151</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15399" sha1="j2tn0n3y45804ib1ib93uqomnaxmzrj" xml:space="preserve">{{infobox country at games
| NOC = IRI
| NOCname = [[National Olympic Committee of the Islamic Republic of Iran|Кумитаи миллии олимпии Эрон]]
| games = Summer Olympics
| year = 1960
| flagcaption =
| oldcode = IRN
| website =
| location = [[Rome|Рим]]
| competitors = 23
| sports = 5
| flagbearer = [[Jafar Salmasi]]
| rank = 27
| gold = 0
| silver = 1
| bronze = 3
| officials =
| appearances = auto
| app_begin_year =
| app_end_year =
| summerappearances =
| winterappearances =
| seealso =
}}

[[Эрон|Эрон]] дар [[Бозиҳои тобистонаи олимпии 1960|Бозиҳои тобистонаи олимпии 1960]] дар [[Рим|Рим]], [[Италия|Италия]] ширкат варзид. 25 варзишгар Эронро дар Олимпиадаи соли 1960 намояндагӣ карданд.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.sports-reference.com/olympics/countries/IRI/summer/1960/
 |title=Iran at the 1960 Rome Summer Games |publisher=sports-reference.com |access-date=17 June 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110921215628/http://www.sports-reference.com/olympics/countries/IRI/summer/1960/
 |archive-date=21 September 2011 }}&lt;/ref&gt;

==Ширкаткунандагон==

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
! width=180|Навъи варзиш
! width=55|Мардон
! width=55|Занон
! width=55|Ҳамагӣ
|-
| align=left|[[Варзиши сабук]]
| 1 || || 1
|-
| align=left|[[Бокс]]
| 4 || || 4
|-
| align=left|[[Тирпарронӣ]]
| 1 || || 1
|-
| align=left|[[Вазнбардорӣ]]
| 5 || || 5
|-
| align=left|[[Гӯштин]]
| 12 || || 12
|-class=&quot;sortbottom&quot;
! Ҳамагӣ || 23 || 0 || 23
|}

==Хулосаи медалҳо==

===Ҷадвали медалҳо===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
! width=180|Навъи варзиш
!scope=&quot;col&quot; style=&quot;background:gold; width:55px;&quot;|Тилло
!scope=&quot;col&quot; style=&quot;background:silver; width:55px;&quot;|Нуқра
!scope=&quot;col&quot; style=&quot;background:#cc9966; width:55px;&quot;|Биринҷӣ
! width=55|Ҳамагӣ
|-
|align=left| [[Weightlifting at the 1960 Summer Olympics|Вазнбардорӣ]] || || || 1 || 1
|-
|align=left| [[Wrestling at the 1960 Summer Olympics|Гӯштин]] || || 1 || 2 || 3
|-class=&quot;sortbottom&quot;
! Ҳамагӣ || 0 || 1 || 3 || 4
|}

===Ғолибони медал===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:left;&quot;
|-
! width=&quot;70&quot;|Медал
! width=&quot;240&quot;|Ном
! width=&quot;190&quot;|Навъи варзиш
! width=&quot;240&quot;|Мусобиқа
|-
| {{silver medal}} || [[Gholamreza Takhti]] || [[Wrestling at the 1960 Summer Olympics|Гӯштин]] || [[Wrestling at the 1960 Summer Olympics – Men's freestyle 87 kg|Фристайли мардон, 87 кг]]
|-
| {{bronze medal}} || [[Esmaeil Elmkhah]] || [[Weightlifting at the 1960 Summer Olympics|Вазнбардорӣ]] || [[Weightlifting at the 1960 Summer Olympics – Men's 56 kg|56 кг мардон]]
|-
| {{bronze medal}} || [[Ebrahim Seifpour]] || [[Wrestling at the 1960 Summer Olympics|Гӯштин]] || [[Wrestling at the 1960 Summer Olympics – Men's freestyle 52 kg|Фристайли мардон, 52 кг]]
|-
| {{bronze medal}} || [[Mohammad Paziraei]] || [[Wrestling at the 1960 Summer Olympics|Гӯштин]] || [[Wrestling at the 1960 Summer Olympics – Men's Greco-Roman 52 kg|Греко-римии мардон, 52 кг]]
|}

==Натиҷаҳо аз рӯи намуд==

===Варзиши сабук ===
{{main|Athletics at the 1960 Summer Olympics}}

;Мардон&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://la84foundation.org/6oic/OfficialReports/1960/OR1960v2pt1.pdf|title=The Games of the XVII Olympiad – Official Report Volume 2 – Part 1|date=3 January 2011|publisher=[[LA84 Foundation]]|page=141|access-date=17 June 2011|archive-date=23 May 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110523081702/http://www.la84foundation.org/6oic/OfficialReports/1960/OR1960v2pt1.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable&quot; width=&quot;70%&quot; style=&quot;text-align:center; font-size:90%&quot;
!rowspan=&quot;2&quot; width=&quot;30%&quot;|Варзишгар
!rowspan=&quot;2&quot; width=&quot;20%&quot;|Мусобиқа
!colspan=&quot;2&quot; width=&quot;25%&quot;|Марҳилаи интихобӣ
!colspan=&quot;2&quot; width=&quot;25%&quot;|Финал
|-
!width=&quot;15%&quot;|Натиҷа
!Ҷой
!width=&quot;15%&quot;|Натиҷа
!Ҷой
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Рӯҳуллоҳ Раҳмонӣ]]
|align=&quot;left&quot;|[[Ҷаҳиши сегона|Ҷаҳиши сегона]]
|14.70
|'''30'''
|colspan=2 align=center|Ба даври баъдӣ роҳ наёфт
|}

=== Бокс ===
{{main|Boxing at the 1960 Summer Olympics}}

;Мардон&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://la84foundation.org/6oic/OfficialReports/1960/OR1960v2pt1.pdf|title=The Games of the XVII Olympiad – Official Report Volume 2 – Part 2|date=3 January 2011|publisher=[[LA84 Foundation]]|pages=148–198|access-date=17 June 2011|archive-date=23 May 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110523081702/http://www.la84foundation.org/6oic/OfficialReports/1960/OR1960v2pt1.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable&quot; width=&quot;98%&quot; style=&quot;text-align:left; font-size:90%&quot;
!width=&quot;13%&quot;|Варзишгар
!width=&quot;5%&quot;|Мусобиқа
!width=&quot;12%&quot;|1/32 финал
!width=&quot;12%&quot;|1/16 финал
!width=&quot;12%&quot;|1/8 финал
!width=&quot;12%&quot;|Чорякфинал
!width=&quot;12%&quot;|Нимфинал
!width=&quot;12%&quot;|Финал
!width=&quot;4%&quot;|Ҷой
|-
|[[Эзария Илханов]]
|[[Boxing at the 1960 Summer Olympics – Flyweight|51 кг]]
|align=center|Бе рақобат
|{{flagIOCathlete|[[James Badrian|Badrian]]|RHO|1960 Summer}}&lt;br /&gt;'''Ғ''' '''4'''–1
|{{flagIOCathlete|[[Miguel Ángel Botta|Botta]]|ARG|1960 Summer}}&lt;br /&gt;'''Б''' [[Walkover]]
|colspan=3 align=center|Ба даври баъдӣ роҳ наёфт
|align=center|'''9'''
|-
|[[Содиқ Алиакбарзода]]
|[[Boxing at the 1960 Summer Olympics – Bantamweight|54 кг]]
|align=center|Бе рақобат
|{{flagIOCathlete|[[Muhammad Nasir|Nasir]]|PAK|1960 Summer}}&lt;br /&gt;'''Б''' 1–'''4'''
|colspan=4 align=center|Ба даври баъдӣ роҳ наёфт
|align=center|'''17'''
|-
|[[Вазик Казарян]]
|[[Boxing at the 1960 Summer Olympics – Light welterweight|63.5 кг]]
|align=center|Бе рақобат
|{{flagIOCathlete|[[Bobby Kelsey|Kelsey]]|GBR|1960 Summer}}&lt;br /&gt;'''Б''' 2–'''3'''
|colspan=4 align=center|Ба даври баъдӣ роҳ наёфт
|align=center|'''17'''
|-
|[[Ҳосим Амирёварӣ]]
|[[Boxing at the 1960 Summer Olympics – Welterweight|67 кг]]
|align=center|Бе рақобат
|{{flagIOCathlete|[[Alfredo Cornejo (boxer)|Cornejo]]|CHI|1960 Summer}}&lt;br /&gt;'''Ғ''' '''3'''–2
|{{flagIOCathlete|[[Leszek Drogosz|Drogosz]]|POL|1960 Summer}}&lt;br /&gt;'''Б''' 0–'''5'''
|colspan=3 align=center|Ба даври баъдӣ роҳ наёфт
|align=center|'''9'''
|}

===Тирпарронӣ ===
{{main|Shooting at the 1960 Summer Olympics}}

;Мардон&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://la84foundation.org/6oic/OfficialReports/1960/OR1960v2pt1.pdf|title=The Games of the XVII Olympiad – Official Report Volume 2 – Part 2|date=3 January 2011|publisher=[[LA84 Foundation]]|pages=411–416|access-date=17 June 2011|archive-date=23 May 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110523081702/http://www.la84foundation.org/6oic/OfficialReports/1960/OR1960v2pt1.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable&quot; width=&quot;65%&quot; style=&quot;text-align:center; font-size:90%&quot;
!rowspan=&quot;2&quot;|Варзишгар
!rowspan=&quot;2&quot;|Мусобиқа
!colspan=&quot;2&quot;|Марҳилаи интихобӣ
!colspan=&quot;2&quot;|Финал
|-
!Хол !! Ҷой !! Хол !! Ҷой
|-
|rowspan=2 align=&quot;left&quot;|[[Ғулом Ҳусейн Мубассир]]
|align=&quot;left&quot;|[[Туфанги 50 м (се ҳолат)|Туфанги 50 м (се ҳолат)]]
|471 || '''71''' || colspan=2|Ба даври баъдӣ роҳ наёфт
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Туфанги 50 м (хобида)|Туфанги 50 м (хобида)]]
|384 || 33 '''{{abbr|Q|Гузашт}}''' || 567 || '''50'''
|}

===Вазнбардорӣ ===
{{main|Weightlifting at the 1960 Summer Olympics}}

;Мардон&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://la84foundation.org/6oic/OfficialReports/1960/OR1960v2pt1.pdf|title=The Games of the XVII Olympiad – Official Report Volume 2 – Part 2|date=3 January 2011|publisher=[[LA84 Foundation]]|pages=330–353|access-date=17 June 2011|archive-date=23 May 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110523081702/http://www.la84foundation.org/6oic/OfficialReports/1960/OR1960v2pt1.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable&quot; width=&quot;70%&quot; style=&quot;text-align:center; font-size:90%&quot;
!Варзишгар !! Мусобиқа !! Пресс !! Канда бардоштан !! Тоза ва тела !! Ҳамагӣ !! Ҷой
|-
|align=&quot;left&quot;|'''[[Исмоил Элмхоҳ]]''' || 56 кг || 97.5 || 100.0 || 132.5 || 330.0 || {{bronze medal}}
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Алӣ Сафа-Сонболӣ]] || 60 кг || 92.5 || No mark || — || — || '''—'''
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Ҳенрик Тамраз]] || 67.5 кг || 112.5 || 105.0 || 130.0 || 347.5 || '''14'''
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Муҳаммад Ами-Теҳронӣ]] || 75 кг || 117.5 || 120.0 || 155.0 || 392.5 || '''6'''
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Монгашти Амириён]] || 82.5 кг || 120.0 || 120.0 || 150.0 || 390.0 || '''10'''
|}
=== Гӯштин ===
{{main|Wrestling at the 1960 Summer Olympics}}

;Фристайли мардон&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://la84foundation.org/6oic/OfficialReports/1960/OR1960v2pt1.pdf|title=The Games of the XVII Olympiad – Official Report Volume 2 – Part 1|date=3 January 2011|publisher=[[LA84 Foundation]]|pages=509–545|access-date=17 June 2011|archive-date=23 May 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110523081702/http://www.la84foundation.org/6oic/OfficialReports/1960/OR1960v2pt1.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable&quot; width=&quot;98%&quot; style=&quot;text-align:left; font-size:90%&quot;
!Варзишгар !! Мусобиқа !! Даври аввал !! Даври дуюм !! Даври сеюм !! Даври чорум !! Даври панҷум !! Даври шашум !! Даври ниҳоӣ !! Ҷой
|-
|'''[[Иброҳим Сайфпур]]''' || 52 кг
|{{flagIOCathlete|[[Дитер Грёнинг]]|AUS|1960 Summer}}&lt;br /&gt; [[Pin (amateur wrestling)|Ғалаба бо хобондан]]
|{{flagIOCathlete|[[Вайно Рантала]]|FIN|1960 Summer}}&lt;br /&gt; [[Pin (amateur wrestling)|Ғалаба бо хобондан]]
|{{flagIOCathlete|[[Леслав Кропп]]|POL|1960 Summer}}&lt;br /&gt; [[Pin (amateur wrestling)|Ғалаба бо хобондан]]
|{{flagIOCathlete|[[Андре Зоете]]|FRA|1960 Summer}}&lt;br /&gt; [[Pin (amateur wrestling)|Ғалаба бо хобондан]]
|{{flagIOCathlete|[[Алӣ Алиев]]|URS|1960 Summer}}&lt;br /&gt; [[Pin (amateur wrestling)|Ғалаба бо хобондан]]
|{{flagIOCathlete|[[Аҳмад Билек]]|TUR|1960 Summer}}&lt;br /&gt;Бохт аз рӯи холҳо
|{{flagIOCathlete|[[Масаюки Матсубара]]|JPN|1960 Summer}}&lt;br /&gt; Бохт аз рӯи холҳо
|{{bronze medal}}
|-
|[[Меҳди Яғғубӣ]] || 57 кг
|{{flagIOCathlete|[[Ҳусейн Акбас]]|TUR|1960 Summer}}&lt;br /&gt; Холҳо
|{{flagIOCathlete|[[Витторио Манчини (wrestler)|Mancini]]|SMR|1960 Summer}}&lt;br /&gt; [[Pin (amateur wrestling)|Ғалаба бо хобондан]]
|{{flagIOCathlete|[[Им Кванг-ҷе]]|KOR|1960 Summer}}&lt;br /&gt; Холҳо
|{{flagIOCathlete|[[Тадашӣ Асаӣ]]|JPN|1960 Summer}}&lt;br /&gt; Холҳо
|colspan=3|Ба даври баъдӣ роҳ наёфт
|'''7'''
|-
|[[Муҳаммад Ходим]] || 62 кг
|{{flagIOCathlete|[[Владимир Рубашвили]]|URS|1960 Summer}}&lt;br /&gt;'''Б''' [[Pin (amateur wrestling)|Ғалаба бо хобондан]]
|{{flagIOCathlete|[[Лу Янис]]|USA|1960 Summer}}&lt;br /&gt; Холҳо
|{{flagIOCathlete|[[Канг Чунг-ҳо]]|KOR|1960 Summer}}&lt;br /&gt; [[Pin (amateur wrestling)|Ғалаба бо хобондан]]
|{{flagIOCathlete|[[Тамитсугу Сато]]|JPN|1960 Summer}}&lt;br /&gt; [[Pin (amateur wrestling)|Ғалаба бо хобондан]]
|colspan=3|Ба даври баъдӣ роҳ наёфт
|'''8'''
|-
|[[Мустафои Тоҷикӣ]] || 67 кг
|{{flagIOCathlete|[[Муҳаммад Ашрафуддин]]|PAK|1960 Summer}}&lt;br /&gt; [[Pin (amateur wrestling)|Ғалаба бо хобондан]]
|{{flagIOCathlete|[[Хайруллоҳ Шоҳинкая]]|TUR|1960 Summer}}&lt;br /&gt; Холҳо
|{{flagIOCathlete|[[Амин Нозим]]|LIB|1960 Summer}}&lt;br /&gt; [[Pin (amateur wrestling)|Ғалаба бо хобондан]]
|{{flagIOCathlete|[[Тони Райс Ҷр.]]|RSA|1960 Summer}}&lt;br /&gt; [[Pin (amateur wrestling)|Ғалаба бо хобондан]]
|{{flagIOCathlete|[[Эню Валчев]]|BUL|1960 Summer}}&lt;br /&gt; [[Pin (amateur wrestling)|Ғалаба бо хобондан]]
|{{flagIOCathlete|[[Шелби Вилсон]]|USA|1960 Summer}}&lt;br /&gt; Холҳо
|
|'''4'''
|-
|'''[[Гуломрезо Такҳти]]''' || [[Гӯштин дар Олимпиадаи тобистонаи 1960 – Фристайли мардон 87 кг|87 кг]]
|{{flagIOCathlete|[[Гулом Муҳиддин Гунга|Гунга]]|AFG|1960 Summer}}&lt;br /&gt;'''Ғ''' [[Pin (amateur wrestling)|Ғалаба бо хобондан]]
|{{flagIOCathlete|[[Патрик Парсонс|Парсонс]]|AUS|1960 Summer}}&lt;br /&gt;'''Ғ''' [[Pin (amateur wrestling)|Ғалаба бо хобондан]]
|{{flagIOCathlete|[[Шуничӣ Кавано|Кавано]]|JPN|1960 Summer}}&lt;br /&gt;'''Ғ''' [[Pin (amateur wrestling)|Ғалаба бо хобондан]]
|{{flagIOCathlete|[[Ҷёрҷ Гурич|Гурич]]|HUN|1960 Summer}}&lt;br /&gt;'''Ғ''' [[Pin (amateur wrestling)|Ғалаба бо хобондан]]
|{{flagIOCathlete|[[Мани ван Зил|ван Зил]]|RSA|1960 Summer}}&lt;br /&gt;'''Ғ''' [[Pin (amateur wrestling)|Ғалаба бо хобондан]]
|
|{{flagIOCathlete|[[Исмет Атлы|Атлы]]|TUR|1960 Summer}}&lt;br /&gt;'''Б''' Холҳо
|{{silver medal}}
|}

;Греко-римии мардон

|'''[[Муҳаммад Пазироӣ]]''' || [[Гӯштин дар Олимпиадаи тобистонаи 1960 – Греко-римии мардон 52 кг|52 кг]]
|{{flagIOCathlete|[[Маурис Мевис|Мевис]]|BEL|1960 Summer}}&lt;br /&gt;'''Ғ''' Холҳо
|{{flagIOCathlete|[[Осман Эл-Саид|Эл-Саид]]|EGY|1960 Summer}}&lt;br /&gt;'''Б''' Холҳо
|{{flagIOCathlete|[[Стефан Ҳайдук|Ҳайдук]]|POL|1960 Summer}}&lt;br /&gt;'''Ғ''' Холҳо
|Бе рақобат
|{{flagIOCathlete|[[Иван Кочергин|Кочергин]]|URS|1960 Summer}}&lt;br /&gt;'''Ғ''' Холҳо
|colspan=2|
|{{bronze medal}}
==Манбаъҳо==
{{reflist}}

==Пайвандҳои беруна==
*[https://web.archive.org/web/20060622162855/http://www.la84foundation.org/5va/reports_frmst.htm Official Olympic Reports]
*[http://www.olympic.org/uk/athletes/results/search_r_uk.asp International Olympic Committee results database]


[[Гурӯҳ: Миллатҳо дар Бозиҳои тобистонаи олимпии соли 1960]]
[[Гурӯҳ: Эрон дар Бозиҳои тобистонаи олимпӣ аз рӯи сол|1960]]
[[Гурӯҳ:1960 дар варзиши Эрон|Бозиҳои тобистонаи олимпӣ]]
[[Гурӯҳ: Паҳлавии Эрон]]</text>
      <sha1>j2tn0n3y45804ib1ib93uqomnaxmzrj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1471152</id>
      <parentid>1471151</parentid>
      <timestamp>2026-05-06T12:33:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Navruzov Abdulmalik</username>
        <id>57291</id>
      </contributor>
      <origin>1471152</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16010" sha1="7s16qp1tzwbufvyfsdsl88rqkt3b4ac" xml:space="preserve">{| class=&quot;infobox&quot; style=&quot;width:22em; text-align:left; font-size:88%; line-height:1.5em; border:1px solid #a2a9b1; background-color:#f8f9fa; padding:5px; float:right; margin:0 0 1em 1em;&quot;
|-
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center; font-size:125%; font-weight:bold; background-color:#b0c4de;&quot; | Эрон дар Бозиҳои олимпӣ
|-
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center; padding: 10px 0;&quot; | [[File:State Flag of Iran (1964-1980).svg|150px|border]]&lt;br&gt;&lt;small&gt;Парчами Эрон (1960)&lt;/small&gt;
|-
! КМО
| [[Кумитаи миллии олимпии Эрон|IRI]]
|-
! Бозиҳо
| [[Бозиҳои тобистонаи олимпии 1960|1960 Рим]]
|-
! Варзишгарон
| 23 нафар дар 5 намуд
|-
! Парчамбардор
| [[Ҷаъфар Салмосӣ]]
|-
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center; background-color:#b0c4de;&quot; | Медалҳо
|-
| style=&quot;background-color:#ffd700; font-weight:bold;&quot; | Тилло || 0
|-
| style=&quot;background-color:#c0c0c0; font-weight:bold;&quot; | Нуқра || 1
|-
| style=&quot;background-color:#cd7f32; font-weight:bold;&quot; | Биринҷ || 3
|-
! Ҷой
| 27
|}
[[Эрон|Эрон]] дар [[Бозиҳои тобистонаи олимпии 1960|Бозиҳои тобистонаи олимпии 1960]] дар [[Рим|Рим]], [[Италия|Италия]] ширкат варзид. 25 варзишгар Эронро дар Олимпиадаи соли 1960 намояндагӣ карданд.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.sports-reference.com/olympics/countries/IRI/summer/1960/
 |title=Iran at the 1960 Rome Summer Games |publisher=sports-reference.com |access-date=17 June 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110921215628/http://www.sports-reference.com/olympics/countries/IRI/summer/1960/
 |archive-date=21 September 2011 }}&lt;/ref&gt;

==Ширкаткунандагон==

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
! width=180|Навъи варзиш
! width=55|Мардон
! width=55|Занон
! width=55|Ҳамагӣ
|-
| align=left|[[Варзиши сабук]]
| 1 || || 1
|-
| align=left|[[Бокс]]
| 4 || || 4
|-
| align=left|[[Тирпарронӣ]]
| 1 || || 1
|-
| align=left|[[Вазнбардорӣ]]
| 5 || || 5
|-
| align=left|[[Гӯштин]]
| 12 || || 12
|-class=&quot;sortbottom&quot;
! Ҳамагӣ || 23 || 0 || 23
|}

==Хулосаи медалҳо==

===Ҷадвали медалҳо===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
! width=180|Навъи варзиш
!scope=&quot;col&quot; style=&quot;background:gold; width:55px;&quot;|Тилло
!scope=&quot;col&quot; style=&quot;background:silver; width:55px;&quot;|Нуқра
!scope=&quot;col&quot; style=&quot;background:#cc9966; width:55px;&quot;|Биринҷӣ
! width=55|Ҳамагӣ
|-
|align=left| [[Weightlifting at the 1960 Summer Olympics|Вазнбардорӣ]] || || || 1 || 1
|-
|align=left| [[Wrestling at the 1960 Summer Olympics|Гӯштин]] || || 1 || 2 || 3
|-class=&quot;sortbottom&quot;
! Ҳамагӣ || 0 || 1 || 3 || 4
|}

===Ғолибони медал===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:left;&quot;
|-
! width=&quot;70&quot;|Медал
! width=&quot;240&quot;|Ном
! width=&quot;190&quot;|Навъи варзиш
! width=&quot;240&quot;|Мусобиқа
|-
| {{silver medal}} || [[Gholamreza Takhti]] || [[Wrestling at the 1960 Summer Olympics|Гӯштин]] || [[Wrestling at the 1960 Summer Olympics – Men's freestyle 87 kg|Фристайли мардон, 87 кг]]
|-
| {{bronze medal}} || [[Esmaeil Elmkhah]] || [[Weightlifting at the 1960 Summer Olympics|Вазнбардорӣ]] || [[Weightlifting at the 1960 Summer Olympics – Men's 56 kg|56 кг мардон]]
|-
| {{bronze medal}} || [[Ebrahim Seifpour]] || [[Wrestling at the 1960 Summer Olympics|Гӯштин]] || [[Wrestling at the 1960 Summer Olympics – Men's freestyle 52 kg|Фристайли мардон, 52 кг]]
|-
| {{bronze medal}} || [[Mohammad Paziraei]] || [[Wrestling at the 1960 Summer Olympics|Гӯштин]] || [[Wrestling at the 1960 Summer Olympics – Men's Greco-Roman 52 kg|Греко-римии мардон, 52 кг]]
|}

==Натиҷаҳо аз рӯи намуд==

===Варзиши сабук ===
{{main|Athletics at the 1960 Summer Olympics}}

;Мардон&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://la84foundation.org/6oic/OfficialReports/1960/OR1960v2pt1.pdf|title=The Games of the XVII Olympiad – Official Report Volume 2 – Part 1|date=3 January 2011|publisher=[[LA84 Foundation]]|page=141|access-date=17 June 2011|archive-date=23 May 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110523081702/http://www.la84foundation.org/6oic/OfficialReports/1960/OR1960v2pt1.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable&quot; width=&quot;70%&quot; style=&quot;text-align:center; font-size:90%&quot;
!rowspan=&quot;2&quot; width=&quot;30%&quot;|Варзишгар
!rowspan=&quot;2&quot; width=&quot;20%&quot;|Мусобиқа
!colspan=&quot;2&quot; width=&quot;25%&quot;|Марҳилаи интихобӣ
!colspan=&quot;2&quot; width=&quot;25%&quot;|Финал
|-
!width=&quot;15%&quot;|Натиҷа
!Ҷой
!width=&quot;15%&quot;|Натиҷа
!Ҷой
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Рӯҳуллоҳ Раҳмонӣ]]
|align=&quot;left&quot;|[[Ҷаҳиши сегона|Ҷаҳиши сегона]]
|14.70
|'''30'''
|colspan=2 align=center|Ба даври баъдӣ роҳ наёфт
|}

=== Бокс ===
{{main|Boxing at the 1960 Summer Olympics}}

;Мардон&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://la84foundation.org/6oic/OfficialReports/1960/OR1960v2pt1.pdf|title=The Games of the XVII Olympiad – Official Report Volume 2 – Part 2|date=3 January 2011|publisher=[[LA84 Foundation]]|pages=148–198|access-date=17 June 2011|archive-date=23 May 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110523081702/http://www.la84foundation.org/6oic/OfficialReports/1960/OR1960v2pt1.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable&quot; width=&quot;98%&quot; style=&quot;text-align:left; font-size:90%&quot;
!width=&quot;13%&quot;|Варзишгар
!width=&quot;5%&quot;|Мусобиқа
!width=&quot;12%&quot;|1/32 финал
!width=&quot;12%&quot;|1/16 финал
!width=&quot;12%&quot;|1/8 финал
!width=&quot;12%&quot;|Чорякфинал
!width=&quot;12%&quot;|Нимфинал
!width=&quot;12%&quot;|Финал
!width=&quot;4%&quot;|Ҷой
|-
|[[Эзария Илханов]]
|[[Boxing at the 1960 Summer Olympics – Flyweight|51 кг]]
|align=center|Бе рақобат
|{{flagIOCathlete|[[James Badrian|Badrian]]|RHO|1960 Summer}}&lt;br /&gt;'''Ғ''' '''4'''–1
|{{flagIOCathlete|[[Miguel Ángel Botta|Botta]]|ARG|1960 Summer}}&lt;br /&gt;'''Б''' [[Walkover]]
|colspan=3 align=center|Ба даври баъдӣ роҳ наёфт
|align=center|'''9'''
|-
|[[Содиқ Алиакбарзода]]
|[[Boxing at the 1960 Summer Olympics – Bantamweight|54 кг]]
|align=center|Бе рақобат
|{{flagIOCathlete|[[Muhammad Nasir|Nasir]]|PAK|1960 Summer}}&lt;br /&gt;'''Б''' 1–'''4'''
|colspan=4 align=center|Ба даври баъдӣ роҳ наёфт
|align=center|'''17'''
|-
|[[Вазик Казарян]]
|[[Boxing at the 1960 Summer Olympics – Light welterweight|63.5 кг]]
|align=center|Бе рақобат
|{{flagIOCathlete|[[Bobby Kelsey|Kelsey]]|GBR|1960 Summer}}&lt;br /&gt;'''Б''' 2–'''3'''
|colspan=4 align=center|Ба даври баъдӣ роҳ наёфт
|align=center|'''17'''
|-
|[[Ҳосим Амирёварӣ]]
|[[Boxing at the 1960 Summer Olympics – Welterweight|67 кг]]
|align=center|Бе рақобат
|{{flagIOCathlete|[[Alfredo Cornejo (boxer)|Cornejo]]|CHI|1960 Summer}}&lt;br /&gt;'''Ғ''' '''3'''–2
|{{flagIOCathlete|[[Leszek Drogosz|Drogosz]]|POL|1960 Summer}}&lt;br /&gt;'''Б''' 0–'''5'''
|colspan=3 align=center|Ба даври баъдӣ роҳ наёфт
|align=center|'''9'''
|}

===Тирпарронӣ ===
{{main|Shooting at the 1960 Summer Olympics}}

;Мардон&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://la84foundation.org/6oic/OfficialReports/1960/OR1960v2pt1.pdf|title=The Games of the XVII Olympiad – Official Report Volume 2 – Part 2|date=3 January 2011|publisher=[[LA84 Foundation]]|pages=411–416|access-date=17 June 2011|archive-date=23 May 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110523081702/http://www.la84foundation.org/6oic/OfficialReports/1960/OR1960v2pt1.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable&quot; width=&quot;65%&quot; style=&quot;text-align:center; font-size:90%&quot;
!rowspan=&quot;2&quot;|Варзишгар
!rowspan=&quot;2&quot;|Мусобиқа
!colspan=&quot;2&quot;|Марҳилаи интихобӣ
!colspan=&quot;2&quot;|Финал
|-
!Хол !! Ҷой !! Хол !! Ҷой
|-
|rowspan=2 align=&quot;left&quot;|[[Ғулом Ҳусейн Мубассир]]
|align=&quot;left&quot;|[[Туфанги 50 м (се ҳолат)|Туфанги 50 м (се ҳолат)]]
|471 || '''71''' || colspan=2|Ба даври баъдӣ роҳ наёфт
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Туфанги 50 м (хобида)|Туфанги 50 м (хобида)]]
|384 || 33 '''{{abbr|Q|Гузашт}}''' || 567 || '''50'''
|}

===Вазнбардорӣ ===
{{main|Weightlifting at the 1960 Summer Olympics}}

;Мардон&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://la84foundation.org/6oic/OfficialReports/1960/OR1960v2pt1.pdf|title=The Games of the XVII Olympiad – Official Report Volume 2 – Part 2|date=3 January 2011|publisher=[[LA84 Foundation]]|pages=330–353|access-date=17 June 2011|archive-date=23 May 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110523081702/http://www.la84foundation.org/6oic/OfficialReports/1960/OR1960v2pt1.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable&quot; width=&quot;70%&quot; style=&quot;text-align:center; font-size:90%&quot;
!Варзишгар !! Мусобиқа !! Пресс !! Канда бардоштан !! Тоза ва тела !! Ҳамагӣ !! Ҷой
|-
|align=&quot;left&quot;|'''[[Исмоил Элмхоҳ]]''' || 56 кг || 97.5 || 100.0 || 132.5 || 330.0 || {{bronze medal}}
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Алӣ Сафа-Сонболӣ]] || 60 кг || 92.5 || No mark || — || — || '''—'''
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Ҳенрик Тамраз]] || 67.5 кг || 112.5 || 105.0 || 130.0 || 347.5 || '''14'''
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Муҳаммад Ами-Теҳронӣ]] || 75 кг || 117.5 || 120.0 || 155.0 || 392.5 || '''6'''
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Монгашти Амириён]] || 82.5 кг || 120.0 || 120.0 || 150.0 || 390.0 || '''10'''
|}
=== Гӯштин ===
{{main|Wrestling at the 1960 Summer Olympics}}

;Фристайли мардон&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://la84foundation.org/6oic/OfficialReports/1960/OR1960v2pt1.pdf|title=The Games of the XVII Olympiad – Official Report Volume 2 – Part 1|date=3 January 2011|publisher=[[LA84 Foundation]]|pages=509–545|access-date=17 June 2011|archive-date=23 May 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110523081702/http://www.la84foundation.org/6oic/OfficialReports/1960/OR1960v2pt1.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable&quot; width=&quot;98%&quot; style=&quot;text-align:left; font-size:90%&quot;
!Варзишгар !! Мусобиқа !! Даври аввал !! Даври дуюм !! Даври сеюм !! Даври чорум !! Даври панҷум !! Даври шашум !! Даври ниҳоӣ !! Ҷой
|-
|'''[[Иброҳим Сайфпур]]''' || 52 кг
|{{flagIOCathlete|[[Дитер Грёнинг]]|AUS|1960 Summer}}&lt;br /&gt; [[Pin (amateur wrestling)|Ғалаба бо хобондан]]
|{{flagIOCathlete|[[Вайно Рантала]]|FIN|1960 Summer}}&lt;br /&gt; [[Pin (amateur wrestling)|Ғалаба бо хобондан]]
|{{flagIOCathlete|[[Леслав Кропп]]|POL|1960 Summer}}&lt;br /&gt; [[Pin (amateur wrestling)|Ғалаба бо хобондан]]
|{{flagIOCathlete|[[Андре Зоете]]|FRA|1960 Summer}}&lt;br /&gt; [[Pin (amateur wrestling)|Ғалаба бо хобондан]]
|{{flagIOCathlete|[[Алӣ Алиев]]|URS|1960 Summer}}&lt;br /&gt; [[Pin (amateur wrestling)|Ғалаба бо хобондан]]
|{{flagIOCathlete|[[Аҳмад Билек]]|TUR|1960 Summer}}&lt;br /&gt;Бохт аз рӯи холҳо
|{{flagIOCathlete|[[Масаюки Матсубара]]|JPN|1960 Summer}}&lt;br /&gt; Бохт аз рӯи холҳо
|{{bronze medal}}
|-
|[[Меҳди Яғғубӣ]] || 57 кг
|{{flagIOCathlete|[[Ҳусейн Акбас]]|TUR|1960 Summer}}&lt;br /&gt; Холҳо
|{{flagIOCathlete|[[Витторио Манчини (wrestler)|Mancini]]|SMR|1960 Summer}}&lt;br /&gt; [[Pin (amateur wrestling)|Ғалаба бо хобондан]]
|{{flagIOCathlete|[[Им Кванг-ҷе]]|KOR|1960 Summer}}&lt;br /&gt; Холҳо
|{{flagIOCathlete|[[Тадашӣ Асаӣ]]|JPN|1960 Summer}}&lt;br /&gt; Холҳо
|colspan=3|Ба даври баъдӣ роҳ наёфт
|'''7'''
|-
|[[Муҳаммад Ходим]] || 62 кг
|{{flagIOCathlete|[[Владимир Рубашвили]]|URS|1960 Summer}}&lt;br /&gt;'''Б''' [[Pin (amateur wrestling)|Ғалаба бо хобондан]]
|{{flagIOCathlete|[[Лу Янис]]|USA|1960 Summer}}&lt;br /&gt; Холҳо
|{{flagIOCathlete|[[Канг Чунг-ҳо]]|KOR|1960 Summer}}&lt;br /&gt; [[Pin (amateur wrestling)|Ғалаба бо хобондан]]
|{{flagIOCathlete|[[Тамитсугу Сато]]|JPN|1960 Summer}}&lt;br /&gt; [[Pin (amateur wrestling)|Ғалаба бо хобондан]]
|colspan=3|Ба даври баъдӣ роҳ наёфт
|'''8'''
|-
|[[Мустафои Тоҷикӣ]] || 67 кг
|{{flagIOCathlete|[[Муҳаммад Ашрафуддин]]|PAK|1960 Summer}}&lt;br /&gt; [[Pin (amateur wrestling)|Ғалаба бо хобондан]]
|{{flagIOCathlete|[[Хайруллоҳ Шоҳинкая]]|TUR|1960 Summer}}&lt;br /&gt; Холҳо
|{{flagIOCathlete|[[Амин Нозим]]|LIB|1960 Summer}}&lt;br /&gt; [[Pin (amateur wrestling)|Ғалаба бо хобондан]]
|{{flagIOCathlete|[[Тони Райс Ҷр.]]|RSA|1960 Summer}}&lt;br /&gt; [[Pin (amateur wrestling)|Ғалаба бо хобондан]]
|{{flagIOCathlete|[[Эню Валчев]]|BUL|1960 Summer}}&lt;br /&gt; [[Pin (amateur wrestling)|Ғалаба бо хобондан]]
|{{flagIOCathlete|[[Шелби Вилсон]]|USA|1960 Summer}}&lt;br /&gt; Холҳо
|
|'''4'''
|-
|'''[[Гуломрезо Такҳти]]''' || [[Гӯштин дар Олимпиадаи тобистонаи 1960 – Фристайли мардон 87 кг|87 кг]]
|{{flagIOCathlete|[[Гулом Муҳиддин Гунга|Гунга]]|AFG|1960 Summer}}&lt;br /&gt;'''Ғ''' [[Pin (amateur wrestling)|Ғалаба бо хобондан]]
|{{flagIOCathlete|[[Патрик Парсонс|Парсонс]]|AUS|1960 Summer}}&lt;br /&gt;'''Ғ''' [[Pin (amateur wrestling)|Ғалаба бо хобондан]]
|{{flagIOCathlete|[[Шуничӣ Кавано|Кавано]]|JPN|1960 Summer}}&lt;br /&gt;'''Ғ''' [[Pin (amateur wrestling)|Ғалаба бо хобондан]]
|{{flagIOCathlete|[[Ҷёрҷ Гурич|Гурич]]|HUN|1960 Summer}}&lt;br /&gt;'''Ғ''' [[Pin (amateur wrestling)|Ғалаба бо хобондан]]
|{{flagIOCathlete|[[Мани ван Зил|ван Зил]]|RSA|1960 Summer}}&lt;br /&gt;'''Ғ''' [[Pin (amateur wrestling)|Ғалаба бо хобондан]]
|
|{{flagIOCathlete|[[Исмет Атлы|Атлы]]|TUR|1960 Summer}}&lt;br /&gt;'''Б''' Холҳо
|{{silver medal}}
|}

;Греко-римии мардон

|'''[[Муҳаммад Пазироӣ]]''' || [[Гӯштин дар Олимпиадаи тобистонаи 1960 – Греко-римии мардон 52 кг|52 кг]]
|{{flagIOCathlete|[[Маурис Мевис|Мевис]]|BEL|1960 Summer}}&lt;br /&gt;'''Ғ''' Холҳо
|{{flagIOCathlete|[[Осман Эл-Саид|Эл-Саид]]|EGY|1960 Summer}}&lt;br /&gt;'''Б''' Холҳо
|{{flagIOCathlete|[[Стефан Ҳайдук|Ҳайдук]]|POL|1960 Summer}}&lt;br /&gt;'''Ғ''' Холҳо
|Бе рақобат
|{{flagIOCathlete|[[Иван Кочергин|Кочергин]]|URS|1960 Summer}}&lt;br /&gt;'''Ғ''' Холҳо
|colspan=2|
|{{bronze medal}}
==Манбаъҳо==
{{reflist}}

==Пайвандҳои беруна==
*[https://web.archive.org/web/20060622162855/http://www.la84foundation.org/5va/reports_frmst.htm Official Olympic Reports]
*[http://www.olympic.org/uk/athletes/results/search_r_uk.asp International Olympic Committee results database]


[[Гурӯҳ: Миллатҳо дар Бозиҳои тобистонаи олимпии соли 1960]]
[[Гурӯҳ: Эрон дар Бозиҳои тобистонаи олимпӣ аз рӯи сол|1960]]
[[Гурӯҳ:1960 дар варзиши Эрон|Бозиҳои тобистонаи олимпӣ]]
[[Гурӯҳ: Паҳлавии Эрон]]</text>
      <sha1>7s16qp1tzwbufvyfsdsl88rqkt3b4ac</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Баҳси корбар:WiFábio</title>
    <ns>3</ns>
    <id>331244</id>
    <redirect title="Баҳси корбар:Difabio" />
    <revision>
      <id>1471154</id>
      <timestamp>2026-05-06T13:05:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SHB2000</username>
        <id>32491</id>
      </contributor>
      <comment>SHB2000 moved page [[Баҳси корбар:WiFábio]] to [[Баҳси корбар:Difabio]]: Automatically moved page while renaming the user &quot;[[Special:CentralAuth/WiFábio|WiFábio]]&quot; to &quot;[[Special:CentralAuth/Difabio|Difabio]]&quot;</comment>
      <origin>1471154</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="49" sha1="oqpxmjdbr3xe64xd5smd8tbfj2fsexd" xml:space="preserve">#равона [[Баҳси корбар:Difabio]]</text>
      <sha1>oqpxmjdbr3xe64xd5smd8tbfj2fsexd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Зафар Саидов</title>
    <ns>0</ns>
    <id>331245</id>
    <redirect title="Зафар Сайидзода" />
    <revision>
      <id>1471158</id>
      <timestamp>2026-05-07T03:10:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VASHGIRD</username>
        <id>8035</id>
      </contributor>
      <comment>VASHGIRD moved page [[Зафар Саидов]] to [[Зафар Сайидзода]]</comment>
      <origin>1471158</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="47" sha1="pp80wocbdkn2b14e4y2wurq2vvqqmva" xml:space="preserve">#равона [[Зафар Сайидзода]]</text>
      <sha1>pp80wocbdkn2b14e4y2wurq2vvqqmva</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>&quot;Ҷавонбухороиён&quot;</title>
    <ns>0</ns>
    <id>331246</id>
    <redirect title="Ҷавонбухороиён" />
    <revision>
      <id>1471163</id>
      <timestamp>2026-05-07T03:48:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VASHGIRD</username>
        <id>8035</id>
      </contributor>
      <comment>VASHGIRD moved page [[&quot;Ҷавонбухороиён&quot;]] to [[Ҷавонбухороиён]]</comment>
      <origin>1471163</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="46" sha1="i4qckpuq34byvg7cvzwivc6sxnkqnzr" xml:space="preserve">#равона [[Ҷавонбухороиён]]</text>
      <sha1>i4qckpuq34byvg7cvzwivc6sxnkqnzr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Мақбараи Хайём</title>
    <ns>0</ns>
    <id>331247</id>
    <revision>
      <id>1471165</id>
      <timestamp>2026-05-07T05:02:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <comment>Бо тарҷумаи саҳифаи &quot;[[:fa:Special:Redirect/revision/42705782|آرامگاه خیام]]&quot; сохта шудааст</comment>
      <origin>1471165</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="27849" sha1="tbgiw5y46mwbrgnxjuhny41pwhcsi93" xml:space="preserve">&lt;templatestyles src=&quot;Module:Infobox/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt; 

'''Мақбараи Умари Хайём''' (кушода шудааст: 2 апрели соли 1963)  Мақбараи [[Умари Хайём]], яке аз марказҳои сайёҳии Нишопур, рамзи шаҳри Нишопур ва намунаи барҷастаи меъмории муосири Эрон аст. Онро Ҳушанг Сейҳун тарҳрезӣ карда, 22 сентябри соли 1962 ба анҷом расонидааст.  Тарҳи он бар асоси ҳаёт, замон ва андешаҳои Умари Хайём сохта шудааст, ки бар асоси се нақши Хайём ҳамчун &quot; [[Риёзиёт|риёзидон]] &quot;, &quot; [[Ахтаршиносӣ|ахтаршинос]] &quot; ва &quot; шоир &quot; сохта шудааст. Сохторҳои атрофи мақбара касби падари Хайёмро ( хаймасозӣ ) ба ёд меоранд; он 22 метр баландӣ дорад; сохтори бино он аз бетон бо асли металлӣ иборат аст; ва он дар [[Боғ|боғе]] дар канори ҷанубу шарқии [[Нишопур]] ҷойгир аст.

Ин бино ۱۸ آذر ۱۳۵۴ бо рақами бақайдгирии 1175 ҳамчун яке аз ёдгориҳои миллии Эрон сабти ном шудааст. 

== Таърихи мақбараи Хайём ==
Пешниҳоди Ясой қабул нашуд ва аз ӯ хоҳиш карда шуд, ки нақшаи алоҳидаро барои сохтмони мақбараи Хайём пешниҳод кунад. {{نقل قول بزرگ}}
«مقبره خیام خیلی بد نماست. کراراً بنده آنجا رفته‌ام و هر وقت رفتم حقیقتاً متأثر شده‌ام و هر خارجی که به آنجا می‌آید و این منظره را می‌بیند متأثر می‌شود. با این که می‌دانید رباعیات و اشعار حکیم خیام در اروپا چقدر مورد تقدیر است و با این که ساختمان این مقبره چندان خرجی ندارد چرا ما باید در این کار بی‌اعتنایی کنیم. آن محل در یک جای باصفا و بانزهتی است و در نزدیکی نیشابور واقع است و در مجاورت همان دهی است که خیام در او سکنا داشته است. حالا که خارجی‌ها می‌آیند و می‌خواهند این مقبره را تعمیر کنند، هیچ سزاوار نیست که خودمان این کار را نکنیم و باید دانست همان مفاخری را که حکیم ابوالقاسم فردوسی برای ما تهیه کرده همان مفاخر را هم حکیم خیام تهیه کرده است».
{{پایان نقل قول بزرگ}}

=== Даврони муосир ===

==== Пешниҳодҳои аввалия ====
Дар замони муосир, мақбараи Хайём дар ҷониби шарқии масҷиди Муҳаммад Маҳроқ дар як утоқи хурди айвонмонанд ҷойгир аст. Меҳмонони хориҷие, ки аз [[мақбара]] дидан мекунанд, борҳо дархост кардаанд, ки барои Хайём мақбара сохта шавад, аммо ҳукумати Эрон ба онҳо иҷозат надодааст. Вақте ки Мортимер Дюранд, вазири ваколатдори Бритониё дар Эрон, аз номи маҳфили Умар Хайём дар [[Лондон]], ба [[Носируддиншоҳ|Носируддиншоҳ Қоҷор]] пешниҳод кард, ки дар паҳлӯи Имомзодаи Маҳроқ барои Хайём мақбара сохта шавад, [[Носируддиншоҳ]] посух дод: &quot;Мо дар Эрон шоирон дорем, ки аз Хайём, аз ҷумла худам, хеле беҳтаранд.&quot;   8-уми тираи соли 1927, вақте ки Арбоб Кайхусро, намояндаи зардуштӣ дар Маҷлиси Миллӣ, дархост кард, ки аз буҷаи парлумон бист ҳазор туман барои сохтмони [[Мақбараи Фирдавсӣ]] сарф шавад, Абдуллоҳ Ясой, намояндаи [[Симнон]] ва [[Домғон|Домғон,]] пешниҳод кард, ки мақбараи Хайём бо ҳамон маблағ таъмир карда шавад ва гуфт:
 
Санги оддии ёдгории Хайём то соли 1934 истода буд, вақте ки меҳмонони маросими ифтитоҳи [[Мақбараи Фирдавсӣ]], ки ба [[Тӯс]] мерафтанд, низ ин қабрро зиёрат карданд. Сипас, пешниҳод карда шуд, ки ин қабрро бо роҳи беҳтар ва мувофиқтар аз нав созанд; аз ин рӯ, ҳамзамон бо ҷашни ҳазорсолагии Фирдавсӣ, Анҷумани миллии ёдгориҳо барои Хайём қабр сохт.{{Break}}Тарроҳӣ ва сохтмони ин санги ёдгорӣ аз ҷониби Карим Тоҳирзод Беҳзод анҷом дода шудааст. Ин мақбара дар шакли саҳнаи чоркунҷа ва бинои сангии кушода сохта шудааст, ки дар паҳлӯи мақбара ва масҷиди Муҳаммад Маҳроқ ҷойгир буд. Мақбара аз ду айвони болоӣ ва поёнӣ ва як девори кӯтоҳи сангии Халаҷ иборат буд, ки дар атрофи макони мақбара ва дар болои мақбара, ки се ё чор метр дуртар аз девори мақбара буд, истифода мешуд; инчунин як сутуни сангӣ бо чор байт аз шоир Малик аш-Шуъора Баҳор, ки бо хати Насталиқ дар он [[кандакорӣ]] шудааст.{{Break}} Ин асар бо роҳи омезиши шаклҳои ғарбӣ ва ороишҳои эронӣ, ки ба асарҳои услуби арт-деко монанданд, сохта шудааст.

==== Санги ёдгорӣ ====
[[Акс:آرامگاه_عمرخیام_هنگام_نوروز.jpg|мини|444x444пкс|Намуди наздики бинои мақбара]]
Монанд ба вазъияти [[мақбараи Фирдавсӣ]] (ки Беҳзод низ масъули сохтмонаш буд), қабр аз ибтидо бо мушкилоти зиёди сохторӣ рӯбарӯ шуд ва аз сабаби набудани таҳкурсии дуруст, он ба зудӣ фурӯ рафтан ва вайрон шудан гирифт.

Мақбара дар боғи қадимӣ ҷойгир буда, дорои китобхона, осорхона ва меҳмонхона мебошад. Дар даромадгоҳи боғ муҷассамаи Хайём гузошта шудааст. Масоҳати боғи Хайём бист ҳазор метри мураббаъ ва дарозии он 18 метр буда, бо дарахтони санавбар иҳота шудааст.  Ин мақбара омехтаи санъати меъмории муосир ва қадимаи Эрон аст, ки аз ҷониби Ҳушанг Сайҳун тарҳрезӣ шудааст.{{Break}} Дар ромб ва навиштаҷоти сафолакдори мақбара, бист [[Рубоӣ|чоргонаи]] Хайём бо хати курсив аз ҷониби Муртазо Абдулрасулӣ дар соли 1339 ҳиҷрӣ навишта шудааст.   Ин кор таҳти назорати тарроҳ ва меъмори бино, муҳандис Сайҳун, анҷом дода шудааст ва намунаи беназири истифодаи хати курсив дар навиштаҷоти меъморӣ мебошад. Гарчанде ки имрӯз фаромӯш шудааст, хати курсив аввалин [[Хушнависии форсӣ|хати эронӣ]] аст ва дар замони Хайём дар байни котибон васеъ истифода мешуд. Худи Ҳушанг Сайҳун дар бораи ин бино мегӯяд:

==== Оромгоҳи кунунӣ ====
Пас аз марги [[Умари Хайём]] дар соли 1123 ё 1134, ҷасади ӯ дар қабристони марказии Ҳиро дар Нишопур, ки қабри махсус надошт, дафн карда шуд. [[Низомии Арӯзии Самарқандӣ]] хабар дод, ки соли 1112, зимни мулоқоти дӯстона дар [[Балх]], Хайём гуфт: «Бигзор қабри ман дар ҷое бошад, ки ҳар баҳор шимол [шамол] ба ман гул меборонад». Сипас Низомӣ навиштааст:

== Сохтор ==
Бо дархости Анҷумани миллии ёдгориҳо, Ҷалолуддин Ҳумайӣ аз шеърҳое, ки ба Хайём нисбат дода шудаанд, бист рубоиро интихоб кард ва ин бист рубоиро бо хатти Муртазо Абдулрасулӣ дар рӯи сафолҳои мозаикии кабуди осмонӣ ва зард дар лозенҷҳои таҳкурсии бино (ҳар як лозенҷ ду рубоӣ дорад) ҷойгир карданд:
 
Бино 10 сутун дорад, ки 10 аввалин рақами дурақамаи математикӣ ва пойгоҳи асосии рақамҳо мебошад. Аз ҳар як сутун, ду теғи диагоналӣ ба боло спиралӣ мешаванд, то он даме ки онҳо бо ҳам бархӯрда, боми биноро ташкил медиҳанд ва аз тарафи дигар поён меоянд, ки худ як шакли мураккаби математикӣ аст. Ин шакли геометрӣ ва рақами 10 ҳарду рамзи дониши математикии Хайём мебошанд.{{Break}}Бархӯрди теғҳо бо якдигар фазоҳои пур ва холӣ ва махсусан дар боло ситораҳои ба ҳам печидаро ба вуҷуд меорад, ки тавассути онҳо ''осмони кабуди Нишопур'' намоён аст. Тадриҷан, дар наздикии болои гунбаз, ситораҳо хурдтар мешаванд ва дар ниҳоят ситораи панҷгӯша онҳоро пурра мекунад. Ин ситораҳо ва нақши осмон ба шахсияти астрономии Хайём ишора мекунанд.{{Break}}Теғҳо ба ҳам бархӯрда, даҳ лозенҷи калонро ташкил медиҳанд, ки пур аз сафолҳо бо хатти Насталиқи шикаста, бо тарзи абстрактӣ ва муосир, бо услуби хаттотони бузурге ба монанди Мир Эмод, мебошанд. Рубоиётро Ҷалол Ҳумайӣ ва хаттотро Муртазо Абдул Расулӣ интихоб кардаанд. Ин аввалин бино дар таърихи меъмории Эрон аст, ки аз хатти Насталиқи шикаста истифода кардааст. Даруни ин лозенҷҳо низ пур аз шеърҳо дар шакли гулҳо, баргҳо ва пилта ва оро додашуда бо сафолҳои мозаикӣ мебошад, ки ҳамаи онҳо ба шеъри Хайём ишора мекунанд.{{Break}}Ҳушанг Сейҳун дар бораи сохторҳои атрофи қабри Хайём чунин гуфтааст:
 

== Нигораҳо ==
[[Акс:آرامگاه_عمرخیام_هنگام_نوروز.jpg|мини|444x444пкс|Намуди наздики бинои қабр]]

; Пояи аввал (ғарбӣ)

Ба номи худои раҳмон ва меҳрубон!{{وسطچین}}
هو الله تعالی ـ بسم الله الرحمن الرحیم - هو الملک الکریم
{{پایان وسطچین}}{{Шеър}}
{{Байт|مرغی دیدم نشسته بر باره طوس|در پیش نهاده کله کیکاووس}}
{{Байт|با کله همی گفت که افسوس افسوس|کو بانگ جرس‌ها و کجا ناله کوس}}
{{Поёни шеър}}{{وسطچین}}
هو الملک الکریم وله ایضاً رحمة الله علیه و غفر انه
{{پایان وسطچین}}{{Шеър}}
{{Байт|هر نیک و بدی که در نهاد بشر است|اندوه و غمی که در قضا و قدر است}}
{{Байт|با چرخ مکن حواله کاندر ره عقل|چرخ از تو هزار بار بیچاره‌تر است}}
{{Поёни шеър}}{{وسطچین}}
حرره العبد الفقیر المحتاج برحمة الله عبدالرسولی ۱۳۳۹
{{پایان وسطچین}}

; Пояи дуюм
{{وسطچین}}
بسم الله الرحمن الرحیم وله ایضاً علیه الرحمة والغفران
{{پایان وسطچین}}{{وسطچین}}
هو الملک الکریم وله رحمة الله علیه
{{پایان وسطچین}}{{Шеър}}
{{Байт|از دی که گذشت هیچ ازو یاد مکن|فردا که نیامده‌ست فریاد مکن}}
{{Байт|ربر نامده و گذشته بنیاد مکن|حالی خوش باش و عمر بر باد مکن}}
{{Поёни шеър}}{{Шеър}}
{{Байт|دشمن به غلط گفت که من فلسفیم|ایزد داند که آنچه او گفت نیم}}
{{Байт|لیکن چو در این غم آشیان آمده‌ام|آخر کم از آنکه من بدانم که کیم}}
{{Поёни шеър}}

; Пояи сеюм
{{وسطچین}}
هو الله تعالی
{{پایان وسطچین}}{{Шеър}}
{{Байт|هم دانهٔ امید به خرمن ماند|هم باغ و سرای بی تو و من ماند}}
{{Байт|سیم و زر خویش از درمی تا به جوی|با دوست بخور گرنه به دشمن ماند}}
{{Поёни шеър}}{{وسطچین}}
حقیقة الحق سبحانه وتعالی وله رحمة الله علیه وغفر الله له
{{پایان وسطچین}}{{Шеър}}
{{Байт|در کارگه کوزه‌گری رفتم دوش|دیدم دو هزار کوزه گویا و خموش}}
{{Байт|ناگاه یکی کوزه برآورد خروش|کو کوزه‌گر و کوزه‌خر و کوزه فروش}}
{{Поёни шеър}}

; Пояи чорум
{{Шеър}}
{{Байт|در دایره‌ای که آمد و رفتن ماست|او را نه بدایت نه نهایت پیداست}}
{{Байт|کس می‌نزند دمی در این معنی راست|کاین آمدن از کجا و رفتن به کجاست}}
{{Поёни шеър}}{{وسطچین}}
هو الملک الکریم وله رحمة الله علیه وغفر الله له حقیقة الحق سبحانه و تعالی
{{پایان وسطچین}}{{Шеър}}
{{Байт|هر سبزه که بر کنار جویی رسته است|گویی ز لب فرشته‌خویی رسته است}}
{{Байт|پا بر سر سبزه تا به خواری ننهی|کان سبزه ز خاک لاله‌رویی رسته است}}
{{Поёни шеър}}{{وسطچین}}
هو العزیز هو العلی الأکبر وله رحمة الله علیه خیام علیه الرحمة والغفران فرماید
{{پایان وسطچین}}

; Пояи панҷум
{{Шеър}}
{{Байт|آنانکه محیط فضل و آداب شدند|در جمع کمال شمع اصحاب شدند}}
{{Байт|ره زین شب تاریک نبردند برون|گفتند فسانه‌ای و در خواب شدند}}
{{Поёни шеър}}{{وسطچین}}
حقیقة الحق سبحانه وتعالی هو الله تعالی بسم الله الرحمن الرحیم وله رحمة الله علیه وغفر الله له
{{پایان وسطچین}}{{Шеър}}
{{Байт|ای دل همه اسباب جهان خواسته گیر|باغ طربت به سبزه آراسته گیر}}
{{Байт|و آنگاه بر آن سبزه شبی چون شبنم|بنشسته و بامداد برخاسته گیر}}
{{Поёни шеър}}{{Шеър}}
{{Байт|این کوزه چو من عاشق زاری بوده‌ست|در بند سر زلف نگاری بوده‌ست}}
{{Байт|این دسته که بر گردن او می‌بینی|دستی‌ست که بر گردن یاری بوده‌ست}}
{{Поёни шеър}}

; Пояи шашум
{{وسطچین}}
حقیقة الحق سبحانه وتعالی. هو الله تعالی. بسم الله الرحمن الرحیم
{{پایان وسطچین}}{{Шеър}}
{{Байт|ابر آمد و باز بر سر سبزه گریست|بی بادهٔ گل‌رنگ نمی‌باید زیست}}
{{Байт|این سبزه که امروز تماشاگه ماست|تا سبزهٔ خاک ما تماشاگه کیست؟}}
{{Поёни шеър}}{{وسطچین}}
هو الملک الکریم
{{پایان وسطچین}}{{Шеър}}
{{Байт|آن‌ها که کهن شدند و این‌ها که نواند|هر کس به مراد خویش یک تک بدوند}}
{{Байт|این کهنه‌جهان به کس نماند باقی|رفتند و رویم دیگر آیند و روند}}
{{Поёни шеър}}

; Пояи ҳафтум
{{وسطچین}}
هو الله تعالی بسم الله الرحمن الرحیم حکیم عمر خیام علیه الرحمة و الغفران فرماید
{{پایان وسطچین}}{{Шеър}}
{{Байт|ای دوست غم جهان فرسوده مخور|بیهوده غم جهان فرسوده مخور}}
{{Байт|چون بوده گذشت و نیست نابوده پدید|خوش باش غم بوده و نابوده مخور}}
{{Поёни шеър}}{{وسطچین}}
هو الملک الکریم وله ایضاً رحمة الله علیه و غفر الله له
{{پایان وسطچین}}{{Шеър}}
{{Байт|تا چند اسیر رنگ و بو خواهی شد|چند از پی هر زشت و نکو خواهی شد}}
{{Байт|گر چشمه زمزمی و گر آب حیات|آخر به دل خاک فرو خواهی شد}}
{{Поёни шеър}}

; Пояи ҳаштум
{{وسطچین}}
حقیقة الحق سبحانه وتعالی. بسم الله الرحمن الرحیم وله رحمة الله علیه وغفر الله له
{{پایان وسطچین}}{{Шеър}}
{{Байт|آن مایه ز دنیا که خوری یا پوشی|معذوری اگر در طلبش می‌کوشی}}
{{Байт|باقی همه رایگان نیرزد هشدار|تا عمر گرانبها بدان نفروشی}}
{{Поёни шеър}}{{وسطچین}}
هو الملک الکریم وله ایضاً رحمة الله علیه وغفر الله له
{{پایان وسطچین}}{{Шеър}}
{{Байт|ما لعبتگانیم و فلک لعبت‌باز|از روی حقیقتی نه از روی مجاز}}
{{Байт|یک‌چند درین بساط بازی کردیم|رفتیم به صندوق عدم یک‌یک باز!}}
{{Поёни шеър}}

; Пояи нӯҳум
{{وسطچین}}
بسم الله الرحمن الرحیم و له ایضاً علیه رحمة و الغفران
{{پایان وسطچین}}{{Шеър}}
{{Байт|چون عمر به سر رسد چه شیرین و چه تلخ|پیمانه چو پر شود چه بغداد و چه بلخ}}
{{Байт|می نوش که بعد از من و تو ماه بسی|از سلخ به غره آید از غره به سلخ}}
{{Поёни шеър}}{{وسطچین}}
و له رحمة علیه و الغفران
{{پایان وسطچین}}{{Шеър}}
{{Байт|برخیز و مخور غم جهان گذران|بنشین و دمی به شادمانی گذران}}
{{Байт|در طبع جهان اگر وفایی بودی|نوبت بتو خود نیامدی از دگران}}
{{Поёни шеър}}

; Пояи даҳум
&lt;gallery caption=&quot;Мақбараи Хайём&quot;&gt;
Акс:WILLIAM_SIMPSON,_FRGS_RI_(1823-1899).jpg|пайванд=پرونده:WILLIAM_SIMPSON,_FRGS_RI_(1823-1899).jpg|алт=نقاشی از آرامگاه قدیم عمر خیام، سیمپسون| [https://cdn.yjc.ir/files/fa/news/1396/3/16/6323792_563.jpg Расми қабри қадимии Умар Хайём, Симпсон]
Акс:At_the_Tomb_of_Omar_Khayyam_-_by_Jay_Hambidge.jpg|пайванд=پرونده:At_the_Tomb_of_Omar_Khayyam_-_by_Jay_Hambidge.jpg|алт=«در آرامگاه خیام» اثر Jay Hambidge در سفرنامه از «قسطنطنیه تا نیشابور»| [https://cdn.yjc.ir/files/fa/news/1396/3/16/6323792_563.jpg «Дар мақбараи Хайём»-и Ҷей Ҳамбиҷ дар сафарнома аз «Қонстантинопол то Нишопур»]
Акс:Mausoleum_of_Omar_Khayyám.jpg|пайванд=پرونده:Mausoleum_of_Omar_Khayyám.jpg
Акс:Ceiling_of_Tomb_of_Omar_Khayyam.jpg|пайванд=پرونده:Ceiling_of_Tomb_of_Omar_Khayyam.jpg|алт=زیر سقف مقبره در شب| [https://cdn.yjc.ir/files/fa/news/1396/3/16/6323792_563.jpg Дар зери боми мақбара шабона]
Акс:سقف_آرامگاه_خیام.jpg|пайванд=پرونده:سقف_آرامگاه_خیام.jpg
Акс:Construction_of_The_Mausoleum_of_Omar_Khayyam.png|пайванд=پرونده:Construction_of_The_Mausoleum_of_Omar_Khayyam.png|алт=آرامگاه خیام در حال ساخت| [https://cdn.yjc.ir/files/fa/news/1396/3/16/6323792_563.jpg Мақбараи Хайём дар ҳоли сохтмон аст]
Акс:آرامگاه_خیام_نیشابور_Mausoleum_of_Omar_Khayyam.jpg|пайванд=پرونده:آرامگاه_خیام_نیشابور_Mausoleum_of_Omar_Khayyam.jpg|алт=آرامگاه خیام در شب| [https://cdn.yjc.ir/files/fa/news/1396/3/16/6323792_563.jpg Мақбараи Хайём шабона]
Акс:Khayam,_neyshabur.jpg|пайванд=پرونده:Khayam,_neyshabur.jpg
Акс:آرامگاه_عمر_خیام_4.jpg|пайванд=پرونده:آرامگاه_عمر_خیام_4.jpg|алт=نگاره ای از آرامگاه خیام| Акси мақбара Хайём
Акс:Khayyamtomb97.jpg|пайванд=پرونده:Khayyamtomb97.jpg|алт=نگاره ای از آرامگاه خیام| [https://cdn.yjc.ir/files/fa/news/1396/3/16/6323792_563.jpg Акси мақбараи Хайём]
Акс:خیام_مزار.jpg|пайванд=پرونده:خیام_مزار.jpg|алт=سنگ قبر خیام| [https://cdn.yjc.ir/files/fa/news/1396/3/16/6323792_563.jpg Санги мақбараи  Хайём]
Акс:Khayam.jpg22.jpg|пайванд=پرونده:Khayam.jpg22.jpg|алт=نگاره ای از آرامگاه خیام در شب| [https://cdn.yjc.ir/files/fa/news/1396/3/16/6323792_563.jpg Акси мақбараи  Хайём дар шаб.]
Акс:Previous_Tomb_of_Omar_Khayyam.jpg|пайванд=پرونده:Previous_Tomb_of_Omar_Khayyam.jpg|алт=مقبره قدیمی عمر خیام، واقع در فلکه خیام نیشابور| [https://cdn.yjc.ir/files/fa/news/1396/3/16/6323792_563.jpg Мақбараи қадимии Умар Хайём пеш аз сохтмони мақбараи кунунӣ, ки дар майдони Хайём, Нишобур ҷойгир аст.]
Акс:Imam_Zadeh_Mahroogh_in_Early_Morning_Mist.jpg|пайванд=پرونده:Imam_Zadeh_Mahroogh_in_Early_Morning_Mist.jpg|алт=مقبره امام‌زاده محروق، در مجاورت باغ آرامگاه خیام| [https://cdn.yjc.ir/files/fa/news/1396/3/16/6323792_563.jpg Мақбараи Имомзода Маҳруғ, дар паҳлӯи боғи қабри Хайём.]
Акс:The_monuments_of_the_city_gates_of_Nishapur.jpg_(no_filter).jpg|пайванд=پرونده:The_monuments_of_the_city_gates_of_Nishapur.jpg_(no_filter).jpg|алт=ستون‌های یادبود دروازه‌های نیشابور، در نزدیکی بلوار منتهی به آرامگاه خیام| [https://cdn.yjc.ir/files/fa/news/1396/3/16/6323792_563.jpg Сутунҳои ёдгорӣ дар назди дарвозаҳои Нишопур, дар наздикии хиёбоне, ки ба сӯи қабри Хайём мебарад]
Акс:نیشابور.jpg|пайванд=پرونده:نیشابور.jpg
Акс:Mausoleum_of_Omar_Khayyám.jpg|пайванд=پرونده:Mausoleum_of_Omar_Khayyám.jpg
&lt;/gallery&gt;{{Эзоҳ|۲}}{{Портал|نیشابور|معماری}}{{خیام}}


== Нигораҳо ==
{{شهر نیشابور}}

== Эзоҳ ==
{{آرامگاه‌ها در ایران}}

== Ҷустуҷӯҳои марбут ==

* Феҳристи ёдгориҳои миллии шаҳри Нишопур

== Манобеъ ==
{{Портал|نیشابور|معماری}}

* Ҳошим Ҷаводзода, 2001, Китобхонаи Хуросон, Маркази таблиғотии Эрони Нав
* [https://web.archive.org/web/20100921003428/http://www.khayyam.info/persian/khayyam_persian010.htm Вебсайти ҳаким Умар Хайём Нишобурӣ]
* Рубоиёти Ҳаким Умари Хайём, таҳрири Нисо Ҳамзазода, Муқаддима: Доктор Муҳаммад Ҳасани Сайдон, Чопкунанда: Ширкати чопи абрешими Рашт
* Ҳабибулло Фазоалӣ, Атласи хат, матбааи Машъал, Исфаҳон 1350
* Ҳусейн Баҳр-ул-Олумӣ, Дафтари кории Анҷумани корҳои миллӣ, Теҳрон 1976
* [https://web.archive.org/web/20101119135608/http://archnet.org/library/sites/one-site.jsp?site_id=12444 Arch Net]
* [https://web.archive.org/web/20160529152146/http://www.khayyamnameh.ir/باغ-آرامگاه-خيام-زبان-اولين-نگهبان/ Боғ ва қабри Хайём аз суханони аввалин нигаҳбони он]

== Пайванди беруна ==

* [https://web.archive.org/web/20100921003428/http://www.khayyam.info/persian/khayyam_persian010.htm Вебсайти ҳаким Умар Хайём Нишопурӣ]
* [https://www.mizanonline.ir/fa/news/145747/%D9%86%DA%AF%D8%A7%D9%87%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D8%A2%D8%B1%D8%A7%D9%85%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D8%AE%DB%8C%D8%A7%D9%85-%D8%AC%D8%A7%D8%B0%D8%A8%D9%87-%DA%AF%D8%B1%D8%AF%D8%B4%DA%AF%D8%B1%DB%8C-%D8%AE%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D9%86-%D8%B1%D8%B6%D9%88%DB%8C-%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D9%88%DB%8C%D8%B1 Нигоҳе ба &quot;Мақбараи Хайём&quot;, як макони сайёҳӣ дар Хуросони Разавӣ + аксҳо] - Агентии иттилоотии Мизон
* [https://web.archive.org/web/20140329230923/http://551.ir/fa/neyshabur/tourism/تصاویر-360-درجه-از-باغ-آرامگاه-خیام Тасвирҳои 360-дараҷаи боғи қабри Хайём], рӯзи Нишопур
{{خیام}}{{شهر نیشابور}}{{Шаҳристонҳо ва шаҳрҳои устони Хуросони разавӣ}}{{آرامگاه‌ها در ایران}}
[[Гурӯҳ:Нишопур]]
[[Гурӯҳ:Ёдгориҳои Хаём]]
[[Гурӯҳ:Меъмории Эрон]]</text>
      <sha1>tbgiw5y46mwbrgnxjuhny41pwhcsi93</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1471166</id>
      <parentid>1471165</parentid>
      <timestamp>2026-05-07T05:20:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <origin>1471166</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="27555" sha1="csu6mqo1yneby8jpvm6s64tv1ix7515" xml:space="preserve">'''Мақбараи Умари Хайём''' (кушода шудааст: 2 апрели соли 1963) — ''Мақбараи Умари Хайём'', яке аз марказҳои сайёҳии Нишопур, рамзи шаҳри [[Нишопур]] ва намунаи барҷастаи меъмории муосири Эрон аст. Онро Ҳушанг Сейҳун тарҳрезӣ карда, [[22 сентябр|22 сентябри]] [[соли 1962]] ба анҷом расонидааст.  Тарҳи он бар асоси ҳаёт, замон ва андешаҳои [[Умари Хайём]] сохта шудааст, ки бар асоси се нақши Хайём ҳамчун &quot; [[Риёзиёт|риёзидон]] &quot;, &quot; [[Ахтаршиносӣ|ахтаршинос]] &quot; ва &quot; шоир &quot; сохта шудааст. Сохторҳои атрофи [[мақбара]] касби падари Хайёмро (хаймасозӣ) ба ёд меоранд; 

Мақбараи Умари Хайём 22 метр баландӣ дорад; сохтори бино он аз бетон бо асли металлӣ иборат аст; ва он дар [[Боғ|боғе]] дар канори ҷанубу шарқии [[Нишопур]] ҷойгир аст.

Ин бино ۱۸ آذر ۱۳۵۴ бо рақами бақайдгирии 1175 ҳамчун яке аз ёдгориҳои миллии Эрон сабти ном шудааст. 

== Таърихи мақбараи Хайём ==
Пешниҳоди Ясой қабул нашуд ва аз ӯ хоҳиш карда шуд, ки нақшаи алоҳидаро барои сохтмони мақбараи Хайём пешниҳод кунад. 
«مقبره خیام خیلی بد نماست. کراراً بنده آنجا رفته‌ام و هر وقت رفتم حقیقتاً متأثر شده‌ام و هر خارجی که به آنجا می‌آید و این منظره را می‌بیند متأثر می‌شود. با این که می‌دانید رباعیات و اشعار حکیم خیام در اروپا چقدر مورد تقدیر است و با این که ساختمان این مقبره چندان خرجی ندارد چرا ما باید در این کار بی‌اعتنایی کنیم. آن محل در یک جای باصفا و بانزهتی است و در نزدیکی نیشابور واقع است و در مجاورت همان دهی است که خیام در او سکنا داشته است. حالا که خارجی‌ها می‌آیند و می‌خواهند این مقبره را تعمیر کنند، هیچ سزاوار نیست که خودمان این کار را نکنیم و باید دانست همان مفاخری را که حکیم ابوالقاسم فردوسی برای ما تهیه کرده همان مفاخر را هم حکیم خیام تهیه کرده است».


=== Даврони муосир ===

==== Пешниҳодҳои аввалия ====
Дар замони муосир, мақбараи Хайём дар ҷониби шарқии масҷиди Муҳаммад Маҳроқ дар як утоқи хурди айвонмонанд ҷойгир аст. Меҳмонони хориҷие, ки аз [[мақбара]] дидан мекунанд, борҳо дархост кардаанд, ки барои Хайём мақбара сохта шавад, аммо ҳукумати Эрон ба онҳо иҷозат надодааст. Вақте ки Мортимер Дюранд, вазири ваколатдори Бритониё дар Эрон, аз номи маҳфили Умар Хайём дар [[Лондон]], ба [[Носируддиншоҳ|Носируддиншоҳ Қоҷор]] пешниҳод кард, ки дар паҳлӯи Имомзодаи Маҳроқ барои Хайём мақбара сохта шавад, [[Носируддиншоҳ]] посух дод: &quot;Мо дар Эрон шоирон дорем, ки аз Хайём, аз ҷумла худам, хеле беҳтаранд.&quot;   8-уми тираи соли 1927, вақте ки Арбоб Кайхусро, намояндаи зардуштӣ дар Маҷлиси Миллӣ, дархост кард, ки аз буҷаи парлумон бист ҳазор туман барои сохтмони [[Мақбараи Фирдавсӣ]] сарф шавад, Абдуллоҳ Ясой, намояндаи [[Симнон]] ва [[Домғон|Домғон]] пешниҳод кард, ки мақбараи Хайём бо ҳамон маблағ таъмир карда шавад ва гуфт:
 
Санги оддии ёдгории Хайём то соли 1934 истода буд, вақте ки меҳмонони маросими ифтитоҳи [[Мақбараи Фирдавсӣ]], ки ба [[Тӯс]] мерафтанд, низ ин қабрро зиёрат карданд. Сипас, пешниҳод карда шуд, ки ин қабрро бо роҳи беҳтар ва мувофиқтар аз нав созанд; аз ин рӯ, ҳамзамон бо ҷашни ҳазорсолагии Фирдавсӣ, Анҷумани миллии ёдгориҳо барои Хайём қабр сохт.Тарроҳӣ ва сохтмони ин санги ёдгорӣ аз ҷониби Карим Тоҳирзод Беҳзод анҷом дода шудааст. Ин мақбара дар шакли саҳнаи чоркунҷа ва бинои сангии кушода сохта шудааст, ки дар паҳлӯи мақбара ва масҷиди Муҳаммад Маҳроқ ҷойгир буд. Мақбара аз ду айвони болоӣ ва поёнӣ ва як девори кӯтоҳи сангии Халаҷ иборат буд, ки дар атрофи макони мақбара ва дар болои мақбара, ки се ё чор метр дуртар аз девори мақбара буд, истифода мешуд; инчунин як сутуни сангӣ бо чор байт аз шоир Малик аш-Шуъора Баҳор, ки бо хати Насталиқ дар он [[кандакорӣ]] шудааст.{{Break}} Ин асар бо роҳи омезиши шаклҳои ғарбӣ ва ороишҳои эронӣ, ки ба асарҳои услуби арт-деко монанданд, сохта шудааст.

==== Санги ёдгорӣ ====
[[Акс:آرامگاه_عمرخیام_هنگام_نوروز.jpg|мини|444x444пкс|Намуди наздики бинои мақбара]]
Монанд ба вазъияти [[мақбараи Фирдавсӣ]] (ки Беҳзод низ масъули сохтмонаш буд), қабр аз ибтидо бо мушкилоти зиёди сохторӣ рӯбарӯ шуд ва аз сабаби набудани таҳкурсии дуруст, он ба зудӣ фурӯ рафтан ва вайрон шудан гирифт.

Мақбара дар боғи қадимӣ ҷойгир буда, дорои китобхона, осорхона ва меҳмонхона мебошад. Дар даромадгоҳи боғ муҷассамаи Хайём гузошта шудааст. Масоҳати боғи Хайём бист ҳазор метри мураббаъ ва дарозии он 18 метр буда, бо дарахтони санавбар иҳота шудааст.  Ин мақбара омехтаи санъати меъмории муосир ва қадимаи Эрон аст, ки аз ҷониби Ҳушанг Сайҳун тарҳрезӣ шудааст. 

Дар ромб ва навиштаҷоти сафолакдори мақбара, бист [[Рубоӣ|рубоии]] [[Умари Хайём]] бо хати курсив аз ҷониби Муртазо Абдулрасулӣ дар соли 1339 ҳиҷрӣ навишта шудааст.   Ин кор таҳти назорати тарроҳ ва меъмори бино, муҳандис Сайҳун, анҷом дода шудааст ва намунаи беназири истифодаи хати курсив дар навиштаҷоти меъморӣ мебошад. Гарчанде ки имрӯз фаромӯш шудааст, хати курсив аввалин [[Хушнависии форсӣ|хати эронӣ]] аст ва дар замони [[Умари Хайём]] дар байни котибон васеъ истифода мешуд. Худи Ҳушанг Сайҳун дар бораи ин бино мегӯяд:

==== Оромгоҳи кунунӣ ====
Пас аз марги [[Умари Хайём]] дар соли 1123 ё 1134, ҷасади ӯ дар қабристони марказии Ҳиро дар [[Нишопур]], ки қабри махсус надошт, дафн карда шуд. [[Низомии Арӯзии Самарқандӣ]] хабар дод, ки соли 1112, зимни мулоқоти дӯстона дар [[Балх]], Хайём гуфт: {{аввали иқтибос}}«Бигзор қабри ман дар ҷое бошад, ки ҳар баҳор шимол [шамол] ба ман гул меборонад».{{охири иқтибос|сарчашма=}} 

== Сохтори бинои мақбара ==
Бо дархости Анҷумани миллии ёдгориҳо, Ҷалолуддин Ҳумайӣ аз шеърҳое, ки ба Хайём нисбат дода шудаанд, бист рубоиро интихоб кард ва ин бист рубоиро бо хатти Муртазо Абдулрасулӣ дар рӯи сафолҳои мозаикии кабуди осмонӣ ва зард дар лозенҷҳои таҳкурсии бино (''ҳар як лозенҷ ду рубоӣ дорад'') ҷойгир карданд:
 
Бино 10 [[сутун]] дорад, ки ''10 аввалин рақами дурақамаи математикӣ ва пойгоҳи асосии рақамҳо мебошад''. Аз ҳар як сутун, ду теғи диагоналӣ ба боло спиралӣ мешаванд, то он даме ки онҳо бо ҳам бархӯрда, боми биноро ташкил медиҳанд ва аз тарафи дигар поён меоянд, ки худ як шакли мураккаби математикӣ аст. Ин шакли геометрӣ ва рақами 10 ҳарду рамзи дониши математикии Хайём мебошанд.Бархӯрди теғҳо бо якдигар фазоҳои пур ва холӣ ва махсусан дар боло ситораҳои ба ҳам печидаро ба вуҷуд меорад, ки тавассути онҳо ''осмони кабуди Нишопур'' намоён аст. Тадриҷан, дар наздикии болои гунбаз, ситораҳо хурдтар мешаванд ва дар ниҳоят ситораи панҷгӯша онҳоро пурра мекунад. Ин ситораҳо ва нақши осмон ба шахсияти астрономии Хайём ишора мекунанд.Теғҳо ба ҳам бархӯрда, даҳ лозенҷи калонро ташкил медиҳанд, ки пур аз сафолҳо бо хатти Насталиқи шикаста, бо тарзи абстрактӣ ва муосир, бо услуби хаттотони бузурге ба монанди Мир Эмод, мебошанд. Рубоиётро Ҷалол Ҳумайӣ ва хаттотро Муртазо Абдул Расулӣ интихоб кардаанд. Ин аввалин бино дар таърихи меъмории Эрон аст, ки аз хатти Насталиқи шикаста истифода кардааст. Даруни ин лозенҷҳо низ пур аз шеърҳо дар шакли гулҳо, баргҳо ва пилта ва оро додашуда бо сафолҳои мозаикӣ мебошад, ки ҳамаи онҳо ба шеъри Хайём ишора мекунанд.

== Нигораҳо ==
[[Акс:آرامگاه_عمرخیام_هنگام_نوروز.jpg|мини|444x444пкс|Намуди наздики бинои қабр]]

; Пояи аввал (ғарбӣ)

Ба номи худои раҳмон ва меҳрубон!{{وسطچین}}
هو الله تعالی ـ بسم الله الرحمن الرحیم - هو الملک الکریم
{{پایان وسطچین}}{{Шеър}}
{{Байт|مرغی دیدم نشسته بر باره طوس|در پیش نهاده کله کیکاووس}}
{{Байт|با کله همی گفت که افسوس افسوس|کو بانگ جرس‌ها و کجا ناله کوس}}
{{Поёни шеър}}{{وسطچین}}
هو الملک الکریم وله ایضاً رحمة الله علیه و غفر انه
{{پایان وسطچین}}{{Шеър}}
{{Байт|هر نیک و بدی که در نهاد بشر است|اندوه و غمی که در قضا و قدر است}}
{{Байт|با چرخ مکن حواله کاندر ره عقل|چرخ از تو هزار بار بیچاره‌تر است}}
{{Поёни шеър}}{{وسطچین}}
حرره العبد الفقیر المحتاج برحمة الله عبدالرسولی ۱۳۳۹
{{پایان وسطچین}}

; Пояи дуюм
{{وسطچین}}
بسم الله الرحمن الرحیم وله ایضاً علیه الرحمة والغفران
{{پایان وسطچین}}{{وسطچین}}
هو الملک الکریم وله رحمة الله علیه
{{پایان وسطچین}}{{Шеър}}
{{Байт|از دی که گذشت هیچ ازو یاد مکن|فردا که نیامده‌ست فریاد مکن}}
{{Байт|ربر نامده و گذشته بنیاد مکن|حالی خوش باش و عمر بر باد مکن}}
{{Поёни шеър}}{{Шеър}}
{{Байт|دشمن به غلط گفت که من فلسفیم|ایزد داند که آنچه او گفت نیم}}
{{Байт|لیکن چو در این غم آشیان آمده‌ام|آخر کم از آنکه من بدانم که کیم}}
{{Поёни шеър}}

; Пояи сеюм
{{وسطچین}}
هو الله تعالی
{{پایان وسطچین}}{{Шеър}}
{{Байт|هم دانهٔ امید به خرمن ماند|هم باغ و سرای بی تو و من ماند}}
{{Байт|سیم و زر خویش از درمی تا به جوی|با دوست بخور گرنه به دشمن ماند}}
{{Поёни шеър}}{{وسطچین}}
حقیقة الحق سبحانه وتعالی وله رحمة الله علیه وغفر الله له
{{پایان وسطچین}}{{Шеър}}
{{Байт|در کارگه کوزه‌گری رفتم دوش|دیدم دو هزار کوزه گویا و خموش}}
{{Байт|ناگاه یکی کوزه برآورد خروش|کو کوزه‌گر و کوزه‌خر و کوزه فروش}}
{{Поёни шеър}}

; Пояи чорум
{{Шеър}}
{{Байт|در دایره‌ای که آمد و رفتن ماست|او را نه بدایت نه نهایت پیداست}}
{{Байт|کس می‌نزند دمی در این معنی راست|کاین آمدن از کجا و رفتن به کجاست}}
{{Поёни шеър}}{{وسطچین}}
هو الملک الکریم وله رحمة الله علیه وغفر الله له حقیقة الحق سبحانه و تعالی
{{پایان وسطچین}}{{Шеър}}
{{Байт|هر سبزه که بر کنار جویی رسته است|گویی ز لب فرشته‌خویی رسته است}}
{{Байт|پا بر سر سبزه تا به خواری ننهی|کان سبزه ز خاک لاله‌رویی رسته است}}
{{Поёни шеър}}{{وسطچین}}
هو العزیز هو العلی الأکبر وله رحمة الله علیه خیام علیه الرحمة والغفران فرماید
{{پایان وسطچین}}

; Пояи панҷум
{{Шеър}}
{{Байт|آنانکه محیط فضل و آداب شدند|در جمع کمال شمع اصحاب شدند}}
{{Байт|ره زین شب تاریک نبردند برون|گفتند فسانه‌ای و در خواب شدند}}
{{Поёни шеър}}{{وسطچین}}
حقیقة الحق سبحانه وتعالی هو الله تعالی بسم الله الرحمن الرحیم وله رحمة الله علیه وغفر الله له
{{پایان وسطچین}}{{Шеър}}
{{Байт|ای دل همه اسباب جهان خواسته گیر|باغ طربت به سبزه آراسته گیر}}
{{Байт|و آنگاه بر آن سبزه شبی چون شبنم|بنشسته و بامداد برخاسته گیر}}
{{Поёни шеър}}{{Шеър}}
{{Байт|این کوزه چو من عاشق زاری بوده‌ست|در بند سر زلف نگاری بوده‌ست}}
{{Байт|این دسته که بر گردن او می‌بینی|دستی‌ست که بر گردن یاری بوده‌ست}}
{{Поёни шеър}}

; Пояи шашум
{{وسطچین}}
حقیقة الحق سبحانه وتعالی. هو الله تعالی. بسم الله الرحمن الرحیم
{{پایان وسطچین}}{{Шеър}}
{{Байт|ابر آمد و باز بر سر سبزه گریست|بی بادهٔ گل‌رنگ نمی‌باید زیست}}
{{Байт|این سبزه که امروز تماشاگه ماست|تا سبزهٔ خاک ما تماشاگه کیست؟}}
{{Поёни шеър}}{{وسطچین}}
هو الملک الکریم
{{پایان وسطچین}}{{Шеър}}
{{Байт|آن‌ها که کهن شدند و این‌ها که نواند|هر کس به مراد خویش یک تک بدوند}}
{{Байт|این کهنه‌جهان به کس نماند باقی|رفتند و رویم دیگر آیند و روند}}
{{Поёни шеър}}

; Пояи ҳафтум
{{وسطچین}}
هو الله تعالی بسم الله الرحمن الرحیم حکیم عمر خیام علیه الرحمة و الغفران فرماید
{{پایان وسطچین}}{{Шеър}}
{{Байт|ای دوست غم جهان فرسوده مخور|بیهوده غم جهان فرسوده مخور}}
{{Байт|چون بوده گذشت و نیست نابوده پدید|خوش باش غم بوده و نابوده مخور}}
{{Поёни шеър}}{{وسطچین}}
هو الملک الکریم وله ایضاً رحمة الله علیه و غفر الله له
{{پایان وسطچین}}{{Шеър}}
{{Байт|تا چند اسیر رنگ و بو خواهی شد|چند از پی هر زشت و نکو خواهی شد}}
{{Байт|گر چشمه زمزمی و گر آب حیات|آخر به دل خاک فرو خواهی شد}}
{{Поёни шеър}}

; Пояи ҳаштум
{{وسطچین}}
حقیقة الحق سبحانه وتعالی. بسم الله الرحمن الرحیم وله رحمة الله علیه وغفر الله له
{{پایان وسطچین}}{{Шеър}}
{{Байт|آن مایه ز دنیا که خوری یا پوشی|معذوری اگر در طلبش می‌کوشی}}
{{Байт|باقی همه رایگان نیرزد هشدار|تا عمر گرانبها بدان نفروشی}}
{{Поёни шеър}}{{وسطچین}}
هو الملک الکریم وله ایضاً رحمة الله علیه وغفر الله له
{{پایان وسطچین}}{{Шеър}}
{{Байт|ما لعبتگانیم و فلک لعبت‌باز|از روی حقیقتی نه از روی مجاز}}
{{Байт|یک‌چند درین بساط بازی کردیم|رفتیم به صندوق عدم یک‌یک باز!}}
{{Поёни шеър}}

; Пояи нӯҳум
{{وسطچین}}
بسم الله الرحمن الرحیم و له ایضاً علیه رحمة و الغفران
{{پایان وسطچین}}{{Шеър}}
{{Байт|چون عمر به سر رسد چه شیرین و چه تلخ|پیمانه چو پر شود چه بغداد و چه بلخ}}
{{Байт|می نوش که بعد از من و تو ماه بسی|از سلخ به غره آید از غره به سلخ}}
{{Поёни шеър}}{{وسطچین}}
و له رحمة علیه و الغفران
{{پایان وسطچین}}{{Шеър}}
{{Байт|برخیز و مخور غم جهان گذران|بنشین و دمی به شادمانی گذران}}
{{Байт|در طبع جهان اگر وفایی بودی|نوبت بتو خود نیامدی از دگران}}
{{Поёни шеър}}

; Пояи даҳум
&lt;gallery caption=&quot;Мақбараи Хайём&quot;&gt;
Акс:WILLIAM_SIMPSON,_FRGS_RI_(1823-1899).jpg|пайванд=پرونده:WILLIAM_SIMPSON,_FRGS_RI_(1823-1899).jpg|алт=نقاشی از آرامگاه قدیم عمر خیام، سیمپسون| [https://cdn.yjc.ir/files/fa/news/1396/3/16/6323792_563.jpg Расми қабри қадимии Умари Хайём, Симпсон]
Акс:At_the_Tomb_of_Omar_Khayyam_-_by_Jay_Hambidge.jpg|пайванд=پرونده:At_the_Tomb_of_Omar_Khayyam_-_by_Jay_Hambidge.jpg|алт=«در آرامگاه خیام» اثر Jay Hambidge در سفرنامه از «قسطنطنیه تا نیشابور»| [https://cdn.yjc.ir/files/fa/news/1396/3/16/6323792_563.jpg «Дар мақбараи Хайём»-и Ҷей Ҳамбиҷ дар сафарнома аз «Қонстантинопол то Нишопур»]
Акс:Mausoleum_of_Omar_Khayyám.jpg|пайванд=پرونده:Mausoleum_of_Omar_Khayyám.jpg
Акс:Ceiling_of_Tomb_of_Omar_Khayyam.jpg|пайванд=پرونده:Ceiling_of_Tomb_of_Omar_Khayyam.jpg|алт=زیر سقف مقبره در شب| [https://cdn.yjc.ir/files/fa/news/1396/3/16/6323792_563.jpg Дар зери боми мақбара шабона]
Акс:سقف_آرامگاه_خیام.jpg|пайванд=پرونده:سقف_آرامگاه_خیام.jpg
Акс:Construction_of_The_Mausoleum_of_Omar_Khayyam.png|пайванд=پرونده:Construction_of_The_Mausoleum_of_Omar_Khayyam.png|алт=آرامگاه خیام در حال ساخت| [https://cdn.yjc.ir/files/fa/news/1396/3/16/6323792_563.jpg Мақбараи Хайём дар ҳоли сохтмон аст]
Акс:آرامگاه_خیام_نیشابور_Mausoleum_of_Omar_Khayyam.jpg|пайванд=پرونده:آرامگاه_خیام_نیشابور_Mausoleum_of_Omar_Khayyam.jpg|алт=آرامگاه خیام در شب| [https://cdn.yjc.ir/files/fa/news/1396/3/16/6323792_563.jpg Мақбараи Умари Хайём шабона]
Акс:Khayam,_neyshabur.jpg|пайванд=پرونده:Khayam,_neyshabur.jpg
Акс:آرامگاه_عمر_خیام_4.jpg|пайванд=پرونده:آرامگاه_عمر_خیام_4.jpg|алт=نگاره ای از آرامگاه خیام| Акси мақбараи Умари Хайём
Акс:Khayyamtomb97.jpg|пайванд=پرونده:Khayyamtomb97.jpg|алт=نگاره ای از آرامگاه خیام| [https://cdn.yjc.ir/files/fa/news/1396/3/16/6323792_563.jpg Акси мақбараи Хайём]
Акс:خیام_مزار.jpg|пайванд=پرونده:خیام_مزار.jpg|алт=سنگ قبر خیام| [https://cdn.yjc.ir/files/fa/news/1396/3/16/6323792_563.jpg Санги мақбараи  Хайём]
Акс:Khayam.jpg22.jpg|пайванд=پرونده:Khayam.jpg22.jpg|алт=نگاره ای از آرامگاه خیام در شب| [https://cdn.yjc.ir/files/fa/news/1396/3/16/6323792_563.jpg Акси мақбараи  Хайём дар шаб.]
Акс:Previous_Tomb_of_Omar_Khayyam.jpg|пайванд=پرونده:Previous_Tomb_of_Omar_Khayyam.jpg|алт=مقبره قدیمی عمر خیام، واقع در فلکه خیام نیشابور| [https://cdn.yjc.ir/files/fa/news/1396/3/16/6323792_563.jpg Мақбараи қадимии Умар Хайём пеш аз сохтмони мақбараи кунунӣ, ки дар майдони Хайём, Нишобур ҷойгир аст.]
Акс:Imam_Zadeh_Mahroogh_in_Early_Morning_Mist.jpg|пайванд=پرونده:Imam_Zadeh_Mahroogh_in_Early_Morning_Mist.jpg|алт=مقبره امام‌زاده محروق، در مجاورت باغ آرامگاه خیام| [https://cdn.yjc.ir/files/fa/news/1396/3/16/6323792_563.jpg Мақбараи Имомзода Маҳруғ, дар паҳлӯи боғи қабри Хайём.]
Акс:The_monuments_of_the_city_gates_of_Nishapur.jpg_(no_filter).jpg|пайванд=پرونده:The_monuments_of_the_city_gates_of_Nishapur.jpg_(no_filter).jpg|алт=ستون‌های یادبود دروازه‌های نیشابور، در نزدیکی بلوار منتهی به آرامگاه خیام| [https://cdn.yjc.ir/files/fa/news/1396/3/16/6323792_563.jpg Сутунҳои ёдгорӣ дар назди дарвозаҳои Нишопур, дар наздикии хиёбоне, ки ба сӯи қабри Хайём мебарад]
Акс:نیشابور.jpg|пайванд=پرونده:نیشابور.jpg
Акс:Mausoleum_of_Omar_Khayyám.jpg|пайванд=پرونده:Mausoleum_of_Omar_Khayyám.jpg
&lt;/gallery&gt;{{Эзоҳ|۲}}{{Портал|نیشابور|معماری}}{{خیام}}


== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Ҷустуҷӯҳои марбут ==

* Феҳристи ёдгориҳои миллии шаҳри Нишопур

== Манобеъ ==
* Ҳошим Ҷаводзода, 2001, Китобхонаи Хуросон, Маркази таблиғотии Эрони Нав
* [https://web.archive.org/web/20100921003428/http://www.khayyam.info/persian/khayyam_persian010.htm Вебсайти ҳаким Умар Хайём Нишобурӣ]
* Рубоиёти Ҳаким Умари Хайём, таҳрири Нисо Ҳамзазода, Муқаддима: Доктор Муҳаммад Ҳасани Сайдон, Чопкунанда: Ширкати чопи абрешими Рашт
* Ҳабибулло Фазоалӣ, Атласи хат, матбааи Машъал, Исфаҳон 1350
* Ҳусейн Баҳр-ул-Олумӣ, Дафтари кории Анҷумани корҳои миллӣ, Теҳрон 1976
* [https://web.archive.org/web/20101119135608/http://archnet.org/library/sites/one-site.jsp?site_id=12444 Arch Net]
* [https://web.archive.org/web/20160529152146/http://www.khayyamnameh.ir/باغ-آرامگاه-خيام-زبان-اولين-نگهبان/ Боғ ва қабри Хайём аз суханони аввалин нигаҳбони он]

== Пайванди беруна ==

* [https://web.archive.org/web/20100921003428/http://www.khayyam.info/persian/khayyam_persian010.htm Вебсайти ҳаким Умар Хайём Нишопурӣ]
* [https://www.mizanonline.ir/fa/news/145747/%D9%86%DA%AF%D8%A7%D9%87%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D8%A2%D8%B1%D8%A7%D9%85%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D8%AE%DB%8C%D8%A7%D9%85-%D8%AC%D8%A7%D8%B0%D8%A8%D9%87-%DA%AF%D8%B1%D8%AF%D8%B4%DA%AF%D8%B1%DB%8C-%D8%AE%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D9%86-%D8%B1%D8%B6%D9%88%DB%8C-%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D9%88%DB%8C%D8%B1 Нигоҳе ба &quot;Мақбараи Хайём&quot;, як макони сайёҳӣ дар Хуросони Разавӣ + аксҳо] - Агентии иттилоотии Мизон
* [https://web.archive.org/web/20140329230923/http://551.ir/fa/neyshabur/tourism/تصاویر-360-درجه-از-باغ-آرامگاه-خیام Тасвирҳои 360-дараҷаи боғи қабри Хайём], рӯзи Нишопур

{{Шаҳристонҳо ва шаҳрҳои устони Хуросони разавӣ}}
{{ПБ}}
[[Гурӯҳ:Нишопур]]
[[Гурӯҳ:Ёдгориҳои Хаём]]
[[Гурӯҳ:Меъмории Эрон]]</text>
      <sha1>csu6mqo1yneby8jpvm6s64tv1ix7515</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1471170</id>
      <parentid>1471166</parentid>
      <timestamp>2026-05-07T05:51:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <comment>/* Санги ёдгорӣ */</comment>
      <origin>1471170</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="27563" sha1="qq20lhujb3m19zxfv58lykm68rgbgu7" xml:space="preserve">'''Мақбараи Умари Хайём''' (кушода шудааст: 2 апрели соли 1963) — ''Мақбараи Умари Хайём'', яке аз марказҳои сайёҳии Нишопур, рамзи шаҳри [[Нишопур]] ва намунаи барҷастаи меъмории муосири Эрон аст. Онро Ҳушанг Сейҳун тарҳрезӣ карда, [[22 сентябр|22 сентябри]] [[соли 1962]] ба анҷом расонидааст.  Тарҳи он бар асоси ҳаёт, замон ва андешаҳои [[Умари Хайём]] сохта шудааст, ки бар асоси се нақши Хайём ҳамчун &quot; [[Риёзиёт|риёзидон]] &quot;, &quot; [[Ахтаршиносӣ|ахтаршинос]] &quot; ва &quot; шоир &quot; сохта шудааст. Сохторҳои атрофи [[мақбара]] касби падари Хайёмро (хаймасозӣ) ба ёд меоранд; 

Мақбараи Умари Хайём 22 метр баландӣ дорад; сохтори бино он аз бетон бо асли металлӣ иборат аст; ва он дар [[Боғ|боғе]] дар канори ҷанубу шарқии [[Нишопур]] ҷойгир аст.

Ин бино ۱۸ آذر ۱۳۵۴ бо рақами бақайдгирии 1175 ҳамчун яке аз ёдгориҳои миллии Эрон сабти ном шудааст. 

== Таърихи мақбараи Хайём ==
Пешниҳоди Ясой қабул нашуд ва аз ӯ хоҳиш карда шуд, ки нақшаи алоҳидаро барои сохтмони мақбараи Хайём пешниҳод кунад. 
«مقبره خیام خیلی بد نماست. کراراً بنده آنجا رفته‌ام و هر وقت رفتم حقیقتاً متأثر شده‌ام و هر خارجی که به آنجا می‌آید و این منظره را می‌بیند متأثر می‌شود. با این که می‌دانید رباعیات و اشعار حکیم خیام در اروپا چقدر مورد تقدیر است و با این که ساختمان این مقبره چندان خرجی ندارد چرا ما باید در این کار بی‌اعتنایی کنیم. آن محل در یک جای باصفا و بانزهتی است و در نزدیکی نیشابور واقع است و در مجاورت همان دهی است که خیام در او سکنا داشته است. حالا که خارجی‌ها می‌آیند و می‌خواهند این مقبره را تعمیر کنند، هیچ سزاوار نیست که خودمان این کار را نکنیم و باید دانست همان مفاخری را که حکیم ابوالقاسم فردوسی برای ما تهیه کرده همان مفاخر را هم حکیم خیام تهیه کرده است».


=== Даврони муосир ===

==== Пешниҳодҳои аввалия ====
Дар замони муосир, мақбараи Хайём дар ҷониби шарқии масҷиди Муҳаммад Маҳроқ дар як утоқи хурди айвонмонанд ҷойгир аст. Меҳмонони хориҷие, ки аз [[мақбара]] дидан мекунанд, борҳо дархост кардаанд, ки барои Хайём мақбара сохта шавад, аммо ҳукумати Эрон ба онҳо иҷозат надодааст. Вақте ки Мортимер Дюранд, вазири ваколатдори Бритониё дар Эрон, аз номи маҳфили Умар Хайём дар [[Лондон]], ба [[Носируддиншоҳ|Носируддиншоҳ Қоҷор]] пешниҳод кард, ки дар паҳлӯи Имомзодаи Маҳроқ барои Хайём мақбара сохта шавад, [[Носируддиншоҳ]] посух дод: &quot;Мо дар Эрон шоирон дорем, ки аз Хайём, аз ҷумла худам, хеле беҳтаранд.&quot;   8-уми тираи соли 1927, вақте ки Арбоб Кайхусро, намояндаи зардуштӣ дар Маҷлиси Миллӣ, дархост кард, ки аз буҷаи парлумон бист ҳазор туман барои сохтмони [[Мақбараи Фирдавсӣ]] сарф шавад, Абдуллоҳ Ясой, намояндаи [[Симнон]] ва [[Домғон|Домғон]] пешниҳод кард, ки мақбараи Хайём бо ҳамон маблағ таъмир карда шавад ва гуфт:
 
Санги оддии ёдгории Хайём то соли 1934 истода буд, вақте ки меҳмонони маросими ифтитоҳи [[Мақбараи Фирдавсӣ]], ки ба [[Тӯс]] мерафтанд, низ ин қабрро зиёрат карданд. Сипас, пешниҳод карда шуд, ки ин қабрро бо роҳи беҳтар ва мувофиқтар аз нав созанд; аз ин рӯ, ҳамзамон бо ҷашни ҳазорсолагии Фирдавсӣ, Анҷумани миллии ёдгориҳо барои Хайём қабр сохт.Тарроҳӣ ва сохтмони ин санги ёдгорӣ аз ҷониби Карим Тоҳирзод Беҳзод анҷом дода шудааст. Ин мақбара дар шакли саҳнаи чоркунҷа ва бинои сангии кушода сохта шудааст, ки дар паҳлӯи мақбара ва масҷиди Муҳаммад Маҳроқ ҷойгир буд. Мақбара аз ду айвони болоӣ ва поёнӣ ва як девори кӯтоҳи сангии Халаҷ иборат буд, ки дар атрофи макони мақбара ва дар болои мақбара, ки се ё чор метр дуртар аз девори мақбара буд, истифода мешуд; инчунин як сутуни сангӣ бо чор байт аз шоир Малик аш-Шуъора Баҳор, ки бо хати Насталиқ дар он [[кандакорӣ]] шудааст.{{Break}} Ин асар бо роҳи омезиши шаклҳои ғарбӣ ва ороишҳои эронӣ, ки ба асарҳои услуби арт-деко монанданд, сохта шудааст.

==== [[Санги ёдгорӣ]] ====
[[Акс:آرامگاه_عمرخیام_هنگام_نوروز.jpg|мини|444x444пкс|Намуди наздики бинои мақбара]]
Монанд ба вазъияти [[мақбараи Фирдавсӣ]] (ки Беҳзод низ масъули сохтмонаш буд), қабр аз ибтидо бо мушкилоти зиёди сохторӣ рӯбарӯ шуд ва аз сабаби набудани таҳкурсии дуруст, он ба зудӣ фурӯ рафтан ва вайрон шудан гирифт.

Мақбара дар боғи қадимӣ ҷойгир буда, дорои китобхона, осорхона ва меҳмонхона мебошад. Дар даромадгоҳи [[боғ]] муҷассамаи Хайём гузошта шудааст. Масоҳати боғи Хайём 20 ҳазор метри мураббаъ ва дарозии он 18 метр буда, бо дарахтони санавбар иҳота шудааст.  Ин мақбара омехтаи санъати меъмории муосир ва қадимаи Эрон аст, ки аз ҷониби Ҳушанг Сайҳун тарҳрезӣ шудааст. 

Дар ромб ва навиштаҷоти сафолакдори мақбара, бист [[Рубоӣ|рубоии]] [[Умари Хайём]] бо хати курсив аз ҷониби Муртазо Абдулрасулӣ дар соли 1339 ҳиҷрӣ навишта шудааст. Ин кор таҳти назорати тарроҳ ва [[меъмор]]и бино, [[муҳандис]] Сайҳун, анҷом дода шудааст ва намунаи беназири истифодаи хати курсив дар навиштаҷоти меъморӣ мебошад. Гарчанде ки имрӯз фаромӯш шудааст, хати курсив аввалин [[Хушнависии форсӣ|хати эронӣ]] аст ва дар замони [[Умари Хайём]] дар байни котибон васеъ истифода мешуд. Худи Ҳушанг Сайҳун дар бораи ин бино мегӯяд:

==== Оромгоҳи кунунӣ ====
Пас аз марги [[Умари Хайём]] дар соли 1123 ё 1134, ҷасади ӯ дар қабристони марказии Ҳиро дар [[Нишопур]], ки қабри махсус надошт, дафн карда шуд. [[Низомии Арӯзии Самарқандӣ]] хабар дод, ки соли 1112, зимни мулоқоти дӯстона дар [[Балх]], Хайём гуфт: {{аввали иқтибос}}«Бигзор қабри ман дар ҷое бошад, ки ҳар баҳор шимол [шамол] ба ман гул меборонад».{{охири иқтибос|сарчашма=}} 

== Сохтори бинои мақбара ==
Бо дархости Анҷумани миллии ёдгориҳо, Ҷалолуддин Ҳумайӣ аз шеърҳое, ки ба Хайём нисбат дода шудаанд, бист рубоиро интихоб кард ва ин бист рубоиро бо хатти Муртазо Абдулрасулӣ дар рӯи сафолҳои мозаикии кабуди осмонӣ ва зард дар лозенҷҳои таҳкурсии бино (''ҳар як лозенҷ ду рубоӣ дорад'') ҷойгир карданд:
 
Бино 10 [[сутун]] дорад, ки ''10 аввалин рақами дурақамаи математикӣ ва пойгоҳи асосии рақамҳо мебошад''. Аз ҳар як сутун, ду теғи диагоналӣ ба боло спиралӣ мешаванд, то он даме ки онҳо бо ҳам бархӯрда, боми биноро ташкил медиҳанд ва аз тарафи дигар поён меоянд, ки худ як шакли мураккаби математикӣ аст. Ин шакли геометрӣ ва рақами 10 ҳарду рамзи дониши математикии Хайём мебошанд.Бархӯрди теғҳо бо якдигар фазоҳои пур ва холӣ ва махсусан дар боло ситораҳои ба ҳам печидаро ба вуҷуд меорад, ки тавассути онҳо ''осмони кабуди Нишопур'' намоён аст. Тадриҷан, дар наздикии болои гунбаз, ситораҳо хурдтар мешаванд ва дар ниҳоят ситораи панҷгӯша онҳоро пурра мекунад. Ин ситораҳо ва нақши осмон ба шахсияти астрономии Хайём ишора мекунанд.Теғҳо ба ҳам бархӯрда, даҳ лозенҷи калонро ташкил медиҳанд, ки пур аз сафолҳо бо хатти Насталиқи шикаста, бо тарзи абстрактӣ ва муосир, бо услуби хаттотони бузурге ба монанди Мир Эмод, мебошанд. Рубоиётро Ҷалол Ҳумайӣ ва хаттотро Муртазо Абдул Расулӣ интихоб кардаанд. Ин аввалин бино дар таърихи меъмории Эрон аст, ки аз хатти Насталиқи шикаста истифода кардааст. Даруни ин лозенҷҳо низ пур аз шеърҳо дар шакли гулҳо, баргҳо ва пилта ва оро додашуда бо сафолҳои мозаикӣ мебошад, ки ҳамаи онҳо ба шеъри Хайём ишора мекунанд.

== Нигораҳо ==
[[Акс:آرامگاه_عمرخیام_هنگام_نوروز.jpg|мини|444x444пкс|Намуди наздики бинои қабр]]

; Пояи аввал (ғарбӣ)

Ба номи худои раҳмон ва меҳрубон!{{وسطچین}}
هو الله تعالی ـ بسم الله الرحمن الرحیم - هو الملک الکریم
{{پایان وسطچین}}{{Шеър}}
{{Байт|مرغی دیدم نشسته بر باره طوس|در پیش نهاده کله کیکاووس}}
{{Байт|با کله همی گفت که افسوس افسوس|کو بانگ جرس‌ها و کجا ناله کوس}}
{{Поёни шеър}}{{وسطچین}}
هو الملک الکریم وله ایضاً رحمة الله علیه و غفر انه
{{پایان وسطچین}}{{Шеър}}
{{Байт|هر نیک و بدی که در نهاد بشر است|اندوه و غمی که در قضا و قدر است}}
{{Байт|با چرخ مکن حواله کاندر ره عقل|چرخ از تو هزار بار بیچاره‌تر است}}
{{Поёни шеър}}{{وسطچین}}
حرره العبد الفقیر المحتاج برحمة الله عبدالرسولی ۱۳۳۹
{{پایان وسطچین}}

; Пояи дуюм
{{وسطچین}}
بسم الله الرحمن الرحیم وله ایضاً علیه الرحمة والغفران
{{پایان وسطچین}}{{وسطچین}}
هو الملک الکریم وله رحمة الله علیه
{{پایان وسطچین}}{{Шеър}}
{{Байт|از دی که گذشت هیچ ازو یاد مکن|فردا که نیامده‌ست فریاد مکن}}
{{Байт|ربر نامده و گذشته بنیاد مکن|حالی خوش باش و عمر بر باد مکن}}
{{Поёни шеър}}{{Шеър}}
{{Байт|دشمن به غلط گفت که من فلسفیم|ایزد داند که آنچه او گفت نیم}}
{{Байт|لیکن چو در این غم آشیان آمده‌ام|آخر کم از آنکه من بدانم که کیم}}
{{Поёни шеър}}

; Пояи сеюм
{{وسطچین}}
هو الله تعالی
{{پایان وسطچین}}{{Шеър}}
{{Байт|هم دانهٔ امید به خرمن ماند|هم باغ و سرای بی تو و من ماند}}
{{Байт|سیم و زر خویش از درمی تا به جوی|با دوست بخور گرنه به دشمن ماند}}
{{Поёни шеър}}{{وسطچین}}
حقیقة الحق سبحانه وتعالی وله رحمة الله علیه وغفر الله له
{{پایان وسطچین}}{{Шеър}}
{{Байт|در کارگه کوزه‌گری رفتم دوش|دیدم دو هزار کوزه گویا و خموش}}
{{Байт|ناگاه یکی کوزه برآورد خروش|کو کوزه‌گر و کوزه‌خر و کوزه فروش}}
{{Поёни шеър}}

; Пояи чорум
{{Шеър}}
{{Байт|در دایره‌ای که آمد و رفتن ماست|او را نه بدایت نه نهایت پیداست}}
{{Байт|کس می‌نزند دمی در این معنی راست|کاین آمدن از کجا و رفتن به کجاست}}
{{Поёни шеър}}{{وسطچین}}
هو الملک الکریم وله رحمة الله علیه وغفر الله له حقیقة الحق سبحانه و تعالی
{{پایان وسطچین}}{{Шеър}}
{{Байт|هر سبزه که بر کنار جویی رسته است|گویی ز لب فرشته‌خویی رسته است}}
{{Байт|پا بر سر سبزه تا به خواری ننهی|کان سبزه ز خاک لاله‌رویی رسته است}}
{{Поёни шеър}}{{وسطچین}}
هو العزیز هو العلی الأکبر وله رحمة الله علیه خیام علیه الرحمة والغفران فرماید
{{پایان وسطچین}}

; Пояи панҷум
{{Шеър}}
{{Байт|آنانکه محیط فضل و آداب شدند|در جمع کمال شمع اصحاب شدند}}
{{Байт|ره زین شب تاریک نبردند برون|گفتند فسانه‌ای و در خواب شدند}}
{{Поёни шеър}}{{وسطچین}}
حقیقة الحق سبحانه وتعالی هو الله تعالی بسم الله الرحمن الرحیم وله رحمة الله علیه وغفر الله له
{{پایان وسطچین}}{{Шеър}}
{{Байт|ای دل همه اسباب جهان خواسته گیر|باغ طربت به سبزه آراسته گیر}}
{{Байт|و آنگاه بر آن سبزه شبی چون شبنم|بنشسته و بامداد برخاسته گیر}}
{{Поёни шеър}}{{Шеър}}
{{Байт|این کوزه چو من عاشق زاری بوده‌ست|در بند سر زلف نگاری بوده‌ست}}
{{Байт|این دسته که بر گردن او می‌بینی|دستی‌ست که بر گردن یاری بوده‌ست}}
{{Поёни шеър}}

; Пояи шашум
{{وسطچین}}
حقیقة الحق سبحانه وتعالی. هو الله تعالی. بسم الله الرحمن الرحیم
{{پایان وسطچین}}{{Шеър}}
{{Байт|ابر آمد و باز بر سر سبزه گریست|بی بادهٔ گل‌رنگ نمی‌باید زیست}}
{{Байт|این سبزه که امروز تماشاگه ماست|تا سبزهٔ خاک ما تماشاگه کیست؟}}
{{Поёни шеър}}{{وسطچین}}
هو الملک الکریم
{{پایان وسطچین}}{{Шеър}}
{{Байт|آن‌ها که کهن شدند و این‌ها که نواند|هر کس به مراد خویش یک تک بدوند}}
{{Байт|این کهنه‌جهان به کس نماند باقی|رفتند و رویم دیگر آیند و روند}}
{{Поёни шеър}}

; Пояи ҳафтум
{{وسطچین}}
هو الله تعالی بسم الله الرحمن الرحیم حکیم عمر خیام علیه الرحمة و الغفران فرماید
{{پایان وسطچین}}{{Шеър}}
{{Байт|ای دوست غم جهان فرسوده مخور|بیهوده غم جهان فرسوده مخور}}
{{Байт|چون بوده گذشت و نیست نابوده پدید|خوش باش غم بوده و نابوده مخور}}
{{Поёни шеър}}{{وسطچین}}
هو الملک الکریم وله ایضاً رحمة الله علیه و غفر الله له
{{پایان وسطچین}}{{Шеър}}
{{Байт|تا چند اسیر رنگ و بو خواهی شد|چند از پی هر زشت و نکو خواهی شد}}
{{Байт|گر چشمه زمزمی و گر آب حیات|آخر به دل خاک فرو خواهی شد}}
{{Поёни шеър}}

; Пояи ҳаштум
{{وسطچین}}
حقیقة الحق سبحانه وتعالی. بسم الله الرحمن الرحیم وله رحمة الله علیه وغفر الله له
{{پایان وسطچین}}{{Шеър}}
{{Байт|آن مایه ز دنیا که خوری یا پوشی|معذوری اگر در طلبش می‌کوشی}}
{{Байт|باقی همه رایگان نیرزد هشدار|تا عمر گرانبها بدان نفروشی}}
{{Поёни шеър}}{{وسطچین}}
هو الملک الکریم وله ایضاً رحمة الله علیه وغفر الله له
{{پایان وسطچین}}{{Шеър}}
{{Байт|ما لعبتگانیم و فلک لعبت‌باز|از روی حقیقتی نه از روی مجاز}}
{{Байт|یک‌چند درین بساط بازی کردیم|رفتیم به صندوق عدم یک‌یک باز!}}
{{Поёни шеър}}

; Пояи нӯҳум
{{وسطچین}}
بسم الله الرحمن الرحیم و له ایضاً علیه رحمة و الغفران
{{پایان وسطچین}}{{Шеър}}
{{Байт|چون عمر به سر رسد چه شیرین و چه تلخ|پیمانه چو پر شود چه بغداد و چه بلخ}}
{{Байт|می نوش که بعد از من و تو ماه بسی|از سلخ به غره آید از غره به سلخ}}
{{Поёни шеър}}{{وسطچین}}
و له رحمة علیه و الغفران
{{پایان وسطچین}}{{Шеър}}
{{Байт|برخیز و مخور غم جهان گذران|بنشین و دمی به شادمانی گذران}}
{{Байт|در طبع جهان اگر وفایی بودی|نوبت بتو خود نیامدی از دگران}}
{{Поёни шеър}}

; Пояи даҳум
&lt;gallery caption=&quot;Мақбараи Хайём&quot;&gt;
Акс:WILLIAM_SIMPSON,_FRGS_RI_(1823-1899).jpg|пайванд=پرونده:WILLIAM_SIMPSON,_FRGS_RI_(1823-1899).jpg|алт=نقاشی از آرامگاه قدیم عمر خیام، سیمپسون| [https://cdn.yjc.ir/files/fa/news/1396/3/16/6323792_563.jpg Расми қабри қадимии Умари Хайём, Симпсон]
Акс:At_the_Tomb_of_Omar_Khayyam_-_by_Jay_Hambidge.jpg|пайванд=پرونده:At_the_Tomb_of_Omar_Khayyam_-_by_Jay_Hambidge.jpg|алт=«در آرامگاه خیام» اثر Jay Hambidge در سفرنامه از «قسطنطنیه تا نیشابور»| [https://cdn.yjc.ir/files/fa/news/1396/3/16/6323792_563.jpg «Дар мақбараи Хайём»-и Ҷей Ҳамбиҷ дар сафарнома аз «Қонстантинопол то Нишопур»]
Акс:Mausoleum_of_Omar_Khayyám.jpg|пайванд=پرونده:Mausoleum_of_Omar_Khayyám.jpg
Акс:Ceiling_of_Tomb_of_Omar_Khayyam.jpg|пайванд=پرونده:Ceiling_of_Tomb_of_Omar_Khayyam.jpg|алт=زیر سقف مقبره در شب| [https://cdn.yjc.ir/files/fa/news/1396/3/16/6323792_563.jpg Дар зери боми мақбара шабона]
Акс:سقف_آرامگاه_خیام.jpg|пайванд=پرونده:سقف_آرامگاه_خیام.jpg
Акс:Construction_of_The_Mausoleum_of_Omar_Khayyam.png|пайванд=پرونده:Construction_of_The_Mausoleum_of_Omar_Khayyam.png|алт=آرامگاه خیام در حال ساخت| [https://cdn.yjc.ir/files/fa/news/1396/3/16/6323792_563.jpg Мақбараи Хайём дар ҳоли сохтмон аст]
Акс:آرامگاه_خیام_نیشابور_Mausoleum_of_Omar_Khayyam.jpg|пайванд=پرونده:آرامگاه_خیام_نیشابور_Mausoleum_of_Omar_Khayyam.jpg|алт=آرامگاه خیام در شب| [https://cdn.yjc.ir/files/fa/news/1396/3/16/6323792_563.jpg Мақбараи Умари Хайём шабона]
Акс:Khayam,_neyshabur.jpg|пайванд=پرونده:Khayam,_neyshabur.jpg
Акс:آرامگاه_عمر_خیام_4.jpg|пайванд=پرونده:آرامگاه_عمر_خیام_4.jpg|алт=نگاره ای از آرامگاه خیام| Акси мақбараи Умари Хайём
Акс:Khayyamtomb97.jpg|пайванд=پرونده:Khayyamtomb97.jpg|алт=نگاره ای از آرامگاه خیام| [https://cdn.yjc.ir/files/fa/news/1396/3/16/6323792_563.jpg Акси мақбараи Хайём]
Акс:خیام_مزار.jpg|пайванд=پرونده:خیام_مزار.jpg|алт=سنگ قبر خیام| [https://cdn.yjc.ir/files/fa/news/1396/3/16/6323792_563.jpg Санги мақбараи  Хайём]
Акс:Khayam.jpg22.jpg|пайванд=پرونده:Khayam.jpg22.jpg|алт=نگاره ای از آرامگاه خیام در شب| [https://cdn.yjc.ir/files/fa/news/1396/3/16/6323792_563.jpg Акси мақбараи  Хайём дар шаб.]
Акс:Previous_Tomb_of_Omar_Khayyam.jpg|пайванд=پرونده:Previous_Tomb_of_Omar_Khayyam.jpg|алт=مقبره قدیمی عمر خیام، واقع در فلکه خیام نیشابور| [https://cdn.yjc.ir/files/fa/news/1396/3/16/6323792_563.jpg Мақбараи қадимии Умар Хайём пеш аз сохтмони мақбараи кунунӣ, ки дар майдони Хайём, Нишобур ҷойгир аст.]
Акс:Imam_Zadeh_Mahroogh_in_Early_Morning_Mist.jpg|пайванд=پرونده:Imam_Zadeh_Mahroogh_in_Early_Morning_Mist.jpg|алт=مقبره امام‌زاده محروق، در مجاورت باغ آرامگاه خیام| [https://cdn.yjc.ir/files/fa/news/1396/3/16/6323792_563.jpg Мақбараи Имомзода Маҳруғ, дар паҳлӯи боғи қабри Хайём.]
Акс:The_monuments_of_the_city_gates_of_Nishapur.jpg_(no_filter).jpg|пайванд=پرونده:The_monuments_of_the_city_gates_of_Nishapur.jpg_(no_filter).jpg|алт=ستون‌های یادبود دروازه‌های نیشابور، در نزدیکی بلوار منتهی به آرامگاه خیام| [https://cdn.yjc.ir/files/fa/news/1396/3/16/6323792_563.jpg Сутунҳои ёдгорӣ дар назди дарвозаҳои Нишопур, дар наздикии хиёбоне, ки ба сӯи қабри Хайём мебарад]
Акс:نیشابور.jpg|пайванд=پرونده:نیشابور.jpg
Акс:Mausoleum_of_Omar_Khayyám.jpg|пайванд=پرونده:Mausoleum_of_Omar_Khayyám.jpg
&lt;/gallery&gt;{{Эзоҳ|۲}}{{Портал|نیشابور|معماری}}{{خیام}}


== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Ҷустуҷӯҳои марбут ==

* Феҳристи ёдгориҳои миллии шаҳри Нишопур

== Манобеъ ==
* Ҳошим Ҷаводзода, 2001, Китобхонаи Хуросон, Маркази таблиғотии Эрони Нав
* [https://web.archive.org/web/20100921003428/http://www.khayyam.info/persian/khayyam_persian010.htm Вебсайти ҳаким Умар Хайём Нишобурӣ]
* Рубоиёти Ҳаким Умари Хайём, таҳрири Нисо Ҳамзазода, Муқаддима: Доктор Муҳаммад Ҳасани Сайдон, Чопкунанда: Ширкати чопи абрешими Рашт
* Ҳабибулло Фазоалӣ, Атласи хат, матбааи Машъал, Исфаҳон 1350
* Ҳусейн Баҳр-ул-Олумӣ, Дафтари кории Анҷумани корҳои миллӣ, Теҳрон 1976
* [https://web.archive.org/web/20101119135608/http://archnet.org/library/sites/one-site.jsp?site_id=12444 Arch Net]
* [https://web.archive.org/web/20160529152146/http://www.khayyamnameh.ir/باغ-آرامگاه-خيام-زبان-اولين-نگهبان/ Боғ ва қабри Хайём аз суханони аввалин нигаҳбони он]

== Пайванди беруна ==

* [https://web.archive.org/web/20100921003428/http://www.khayyam.info/persian/khayyam_persian010.htm Вебсайти ҳаким Умар Хайём Нишопурӣ]
* [https://www.mizanonline.ir/fa/news/145747/%D9%86%DA%AF%D8%A7%D9%87%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D8%A2%D8%B1%D8%A7%D9%85%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D8%AE%DB%8C%D8%A7%D9%85-%D8%AC%D8%A7%D8%B0%D8%A8%D9%87-%DA%AF%D8%B1%D8%AF%D8%B4%DA%AF%D8%B1%DB%8C-%D8%AE%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D9%86-%D8%B1%D8%B6%D9%88%DB%8C-%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D9%88%DB%8C%D8%B1 Нигоҳе ба &quot;Мақбараи Хайём&quot;, як макони сайёҳӣ дар Хуросони Разавӣ + аксҳо] - Агентии иттилоотии Мизон
* [https://web.archive.org/web/20140329230923/http://551.ir/fa/neyshabur/tourism/تصاویر-360-درجه-از-باغ-آرامگاه-خیام Тасвирҳои 360-дараҷаи боғи қабри Хайём], рӯзи Нишопур

{{Шаҳристонҳо ва шаҳрҳои устони Хуросони разавӣ}}
{{ПБ}}
[[Гурӯҳ:Нишопур]]
[[Гурӯҳ:Ёдгориҳои Хаём]]
[[Гурӯҳ:Меъмории Эрон]]</text>
      <sha1>qq20lhujb3m19zxfv58lykm68rgbgu7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1471176</id>
      <parentid>1471170</parentid>
      <timestamp>2026-05-07T05:59:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <comment>/* Эзоҳ */ илова</comment>
      <origin>1471176</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="27686" sha1="57r7gtlfgagvdbqkfdujnkcavhvt45e" xml:space="preserve">'''Мақбараи Умари Хайём''' (кушода шудааст: 2 апрели соли 1963) — ''Мақбараи Умари Хайём'', яке аз марказҳои сайёҳии Нишопур, рамзи шаҳри [[Нишопур]] ва намунаи барҷастаи меъмории муосири Эрон аст. Онро Ҳушанг Сейҳун тарҳрезӣ карда, [[22 сентябр|22 сентябри]] [[соли 1962]] ба анҷом расонидааст.  Тарҳи он бар асоси ҳаёт, замон ва андешаҳои [[Умари Хайём]] сохта шудааст, ки бар асоси се нақши Хайём ҳамчун &quot; [[Риёзиёт|риёзидон]] &quot;, &quot; [[Ахтаршиносӣ|ахтаршинос]] &quot; ва &quot; шоир &quot; сохта шудааст. Сохторҳои атрофи [[мақбара]] касби падари Хайёмро (хаймасозӣ) ба ёд меоранд; 

Мақбараи Умари Хайём 22 метр баландӣ дорад; сохтори бино он аз бетон бо асли металлӣ иборат аст; ва он дар [[Боғ|боғе]] дар канори ҷанубу шарқии [[Нишопур]] ҷойгир аст.

Ин бино ۱۸ آذر ۱۳۵۴ бо рақами бақайдгирии 1175 ҳамчун яке аз ёдгориҳои миллии Эрон сабти ном шудааст. 

== Таърихи мақбараи Хайём ==
Пешниҳоди Ясой қабул нашуд ва аз ӯ хоҳиш карда шуд, ки нақшаи алоҳидаро барои сохтмони мақбараи Хайём пешниҳод кунад. 
«مقبره خیام خیلی بد نماست. کراراً بنده آنجا رفته‌ام و هر وقت رفتم حقیقتاً متأثر شده‌ام و هر خارجی که به آنجا می‌آید و این منظره را می‌بیند متأثر می‌شود. با این که می‌دانید رباعیات و اشعار حکیم خیام در اروپا چقدر مورد تقدیر است و با این که ساختمان این مقبره چندان خرجی ندارد چرا ما باید در این کار بی‌اعتنایی کنیم. آن محل در یک جای باصفا و بانزهتی است و در نزدیکی نیشابور واقع است و در مجاورت همان دهی است که خیام در او سکنا داشته است. حالا که خارجی‌ها می‌آیند و می‌خواهند این مقبره را تعمیر کنند، هیچ سزاوار نیست که خودمان این کار را نکنیم و باید دانست همان مفاخری را که حکیم ابوالقاسم فردوسی برای ما تهیه کرده همان مفاخر را هم حکیم خیام تهیه کرده است».


=== Даврони муосир ===

==== Пешниҳодҳои аввалия ====
Дар замони муосир, мақбараи Хайём дар ҷониби шарқии масҷиди Муҳаммад Маҳроқ дар як утоқи хурди айвонмонанд ҷойгир аст. Меҳмонони хориҷие, ки аз [[мақбара]] дидан мекунанд, борҳо дархост кардаанд, ки барои Хайём мақбара сохта шавад, аммо ҳукумати Эрон ба онҳо иҷозат надодааст. Вақте ки Мортимер Дюранд, вазири ваколатдори Бритониё дар Эрон, аз номи маҳфили Умар Хайём дар [[Лондон]], ба [[Носируддиншоҳ|Носируддиншоҳ Қоҷор]] пешниҳод кард, ки дар паҳлӯи Имомзодаи Маҳроқ барои Хайём мақбара сохта шавад, [[Носируддиншоҳ]] посух дод: &quot;Мо дар Эрон шоирон дорем, ки аз Хайём, аз ҷумла худам, хеле беҳтаранд.&quot;   8-уми тираи соли 1927, вақте ки Арбоб Кайхусро, намояндаи зардуштӣ дар Маҷлиси Миллӣ, дархост кард, ки аз буҷаи парлумон бист ҳазор туман барои сохтмони [[Мақбараи Фирдавсӣ]] сарф шавад, Абдуллоҳ Ясой, намояндаи [[Симнон]] ва [[Домғон|Домғон]] пешниҳод кард, ки мақбараи Хайём бо ҳамон маблағ таъмир карда шавад ва гуфт:
 
Санги оддии ёдгории Хайём то соли 1934 истода буд, вақте ки меҳмонони маросими ифтитоҳи [[Мақбараи Фирдавсӣ]], ки ба [[Тӯс]] мерафтанд, низ ин қабрро зиёрат карданд. Сипас, пешниҳод карда шуд, ки ин қабрро бо роҳи беҳтар ва мувофиқтар аз нав созанд; аз ин рӯ, ҳамзамон бо ҷашни ҳазорсолагии Фирдавсӣ, Анҷумани миллии ёдгориҳо барои Хайём қабр сохт.Тарроҳӣ ва сохтмони ин санги ёдгорӣ аз ҷониби Карим Тоҳирзод Беҳзод анҷом дода шудааст. Ин мақбара дар шакли саҳнаи чоркунҷа ва бинои сангии кушода сохта шудааст, ки дар паҳлӯи мақбара ва масҷиди Муҳаммад Маҳроқ ҷойгир буд. Мақбара аз ду айвони болоӣ ва поёнӣ ва як девори кӯтоҳи сангии Халаҷ иборат буд, ки дар атрофи макони мақбара ва дар болои мақбара, ки се ё чор метр дуртар аз девори мақбара буд, истифода мешуд; инчунин як сутуни сангӣ бо чор байт аз шоир Малик аш-Шуъора Баҳор, ки бо хати Насталиқ дар он [[кандакорӣ]] шудааст.{{Break}} Ин асар бо роҳи омезиши шаклҳои ғарбӣ ва ороишҳои эронӣ, ки ба асарҳои услуби арт-деко монанданд, сохта шудааст.

==== [[Санги ёдгорӣ]] ====
[[Акс:آرامگاه_عمرخیام_هنگام_نوروز.jpg|мини|444x444пкс|Намуди наздики бинои мақбара]]
Монанд ба вазъияти [[мақбараи Фирдавсӣ]] (ки Беҳзод низ масъули сохтмонаш буд), қабр аз ибтидо бо мушкилоти зиёди сохторӣ рӯбарӯ шуд ва аз сабаби набудани таҳкурсии дуруст, он ба зудӣ фурӯ рафтан ва вайрон шудан гирифт.

Мақбара дар боғи қадимӣ ҷойгир буда, дорои китобхона, осорхона ва меҳмонхона мебошад. Дар даромадгоҳи [[боғ]] муҷассамаи Хайём гузошта шудааст. Масоҳати боғи Хайём 20 ҳазор метри мураббаъ ва дарозии он 18 метр буда, бо дарахтони санавбар иҳота шудааст.  Ин мақбара омехтаи санъати меъмории муосир ва қадимаи Эрон аст, ки аз ҷониби Ҳушанг Сайҳун тарҳрезӣ шудааст. 

Дар ромб ва навиштаҷоти сафолакдори мақбара, бист [[Рубоӣ|рубоии]] [[Умари Хайём]] бо хати курсив аз ҷониби Муртазо Абдулрасулӣ дар соли 1339 ҳиҷрӣ навишта шудааст. Ин кор таҳти назорати тарроҳ ва [[меъмор]]и бино, [[муҳандис]] Сайҳун, анҷом дода шудааст ва намунаи беназири истифодаи хати курсив дар навиштаҷоти меъморӣ мебошад. Гарчанде ки имрӯз фаромӯш шудааст, хати курсив аввалин [[Хушнависии форсӣ|хати эронӣ]] аст ва дар замони [[Умари Хайём]] дар байни котибон васеъ истифода мешуд. Худи Ҳушанг Сайҳун дар бораи ин бино мегӯяд:

==== Оромгоҳи кунунӣ ====
Пас аз марги [[Умари Хайём]] дар соли 1123 ё 1134, ҷасади ӯ дар қабристони марказии Ҳиро дар [[Нишопур]], ки қабри махсус надошт, дафн карда шуд. [[Низомии Арӯзии Самарқандӣ]] хабар дод, ки соли 1112, зимни мулоқоти дӯстона дар [[Балх]], Хайём гуфт: {{аввали иқтибос}}«Бигзор қабри ман дар ҷое бошад, ки ҳар баҳор шимол [шамол] ба ман гул меборонад».{{охири иқтибос|сарчашма=}} 

== Сохтори бинои мақбара ==
Бо дархости Анҷумани миллии ёдгориҳо, Ҷалолуддин Ҳумайӣ аз шеърҳое, ки ба Хайём нисбат дода шудаанд, бист рубоиро интихоб кард ва ин бист рубоиро бо хатти Муртазо Абдулрасулӣ дар рӯи сафолҳои мозаикии кабуди осмонӣ ва зард дар лозенҷҳои таҳкурсии бино (''ҳар як лозенҷ ду рубоӣ дорад'') ҷойгир карданд:
 
Бино 10 [[сутун]] дорад, ки ''10 аввалин рақами дурақамаи математикӣ ва пойгоҳи асосии рақамҳо мебошад''. Аз ҳар як сутун, ду теғи диагоналӣ ба боло спиралӣ мешаванд, то он даме ки онҳо бо ҳам бархӯрда, боми биноро ташкил медиҳанд ва аз тарафи дигар поён меоянд, ки худ як шакли мураккаби математикӣ аст. Ин шакли геометрӣ ва рақами 10 ҳарду рамзи дониши математикии Хайём мебошанд.Бархӯрди теғҳо бо якдигар фазоҳои пур ва холӣ ва махсусан дар боло ситораҳои ба ҳам печидаро ба вуҷуд меорад, ки тавассути онҳо ''осмони кабуди Нишопур'' намоён аст. Тадриҷан, дар наздикии болои гунбаз, ситораҳо хурдтар мешаванд ва дар ниҳоят ситораи панҷгӯша онҳоро пурра мекунад. Ин ситораҳо ва нақши осмон ба шахсияти астрономии Хайём ишора мекунанд.Теғҳо ба ҳам бархӯрда, даҳ лозенҷи калонро ташкил медиҳанд, ки пур аз сафолҳо бо хатти Насталиқи шикаста, бо тарзи абстрактӣ ва муосир, бо услуби хаттотони бузурге ба монанди Мир Эмод, мебошанд. Рубоиётро Ҷалол Ҳумайӣ ва хаттотро Муртазо Абдул Расулӣ интихоб кардаанд. Ин аввалин бино дар таърихи меъмории Эрон аст, ки аз хатти Насталиқи шикаста истифода кардааст. Даруни ин лозенҷҳо низ пур аз шеърҳо дар шакли гулҳо, баргҳо ва пилта ва оро додашуда бо сафолҳои мозаикӣ мебошад, ки ҳамаи онҳо ба шеъри Хайём ишора мекунанд.

== Нигораҳо ==
[[Акс:آرامگاه_عمرخیام_هنگام_نوروز.jpg|мини|444x444пкс|Намуди наздики бинои қабр]]

; Пояи аввал (ғарбӣ)

Ба номи худои раҳмон ва меҳрубон!{{وسطچین}}
هو الله تعالی ـ بسم الله الرحمن الرحیم - هو الملک الکریم
{{پایان وسطچین}}{{Шеър}}
{{Байт|مرغی دیدم نشسته بر باره طوس|در پیش نهاده کله کیکاووس}}
{{Байт|با کله همی گفت که افسوس افسوس|کو بانگ جرس‌ها و کجا ناله کوس}}
{{Поёни шеър}}{{وسطچین}}
هو الملک الکریم وله ایضاً رحمة الله علیه و غفر انه
{{پایان وسطچین}}{{Шеър}}
{{Байт|هر نیک و بدی که در نهاد بشر است|اندوه و غمی که در قضا و قدر است}}
{{Байт|با چرخ مکن حواله کاندر ره عقل|چرخ از تو هزار بار بیچاره‌تر است}}
{{Поёни шеър}}{{وسطچین}}
حرره العبد الفقیر المحتاج برحمة الله عبدالرسولی ۱۳۳۹
{{پایان وسطچین}}

; Пояи дуюм
{{وسطچین}}
بسم الله الرحمن الرحیم وله ایضاً علیه الرحمة والغفران
{{پایان وسطچین}}{{وسطچین}}
هو الملک الکریم وله رحمة الله علیه
{{پایان وسطچین}}{{Шеър}}
{{Байт|از دی که گذشت هیچ ازو یاد مکن|فردا که نیامده‌ست فریاد مکن}}
{{Байт|ربر نامده و گذشته بنیاد مکن|حالی خوش باش و عمر بر باد مکن}}
{{Поёни шеър}}{{Шеър}}
{{Байт|دشمن به غلط گفت که من فلسفیم|ایزد داند که آنچه او گفت نیم}}
{{Байт|لیکن چو در این غم آشیان آمده‌ام|آخر کم از آنکه من بدانم که کیم}}
{{Поёни шеър}}

; Пояи сеюм
{{وسطچین}}
هو الله تعالی
{{پایان وسطچین}}{{Шеър}}
{{Байт|هم دانهٔ امید به خرمن ماند|هم باغ و سرای بی تو و من ماند}}
{{Байт|سیم و زر خویش از درمی تا به جوی|با دوست بخور گرنه به دشمن ماند}}
{{Поёни шеър}}{{وسطچین}}
حقیقة الحق سبحانه وتعالی وله رحمة الله علیه وغفر الله له
{{پایان وسطچین}}{{Шеър}}
{{Байт|در کارگه کوزه‌گری رفتم دوش|دیدم دو هزار کوزه گویا و خموش}}
{{Байт|ناگاه یکی کوزه برآورد خروش|کو کوزه‌گر و کوزه‌خر و کوزه فروش}}
{{Поёни шеър}}

; Пояи чорум
{{Шеър}}
{{Байт|در دایره‌ای که آمد و رفتن ماست|او را نه بدایت نه نهایت پیداست}}
{{Байт|کس می‌نزند دمی در این معنی راست|کاین آمدن از کجا و رفتن به کجاست}}
{{Поёни шеър}}{{وسطچین}}
هو الملک الکریم وله رحمة الله علیه وغفر الله له حقیقة الحق سبحانه و تعالی
{{پایان وسطچین}}{{Шеър}}
{{Байт|هر سبزه که بر کنار جویی رسته است|گویی ز لب فرشته‌خویی رسته است}}
{{Байт|پا بر سر سبزه تا به خواری ننهی|کان سبزه ز خاک لاله‌رویی رسته است}}
{{Поёни шеър}}{{وسطچین}}
هو العزیز هو العلی الأکبر وله رحمة الله علیه خیام علیه الرحمة والغفران فرماید
{{پایان وسطچین}}

; Пояи панҷум
{{Шеър}}
{{Байт|آنانکه محیط فضل و آداب شدند|در جمع کمال شمع اصحاب شدند}}
{{Байт|ره زین شب تاریک نبردند برون|گفتند فسانه‌ای و در خواب شدند}}
{{Поёни шеър}}{{وسطچین}}
حقیقة الحق سبحانه وتعالی هو الله تعالی بسم الله الرحمن الرحیم وله رحمة الله علیه وغفر الله له
{{پایان وسطچین}}{{Шеър}}
{{Байт|ای دل همه اسباب جهان خواسته گیر|باغ طربت به سبزه آراسته گیر}}
{{Байт|و آنگاه بر آن سبزه شبی چون شبنم|بنشسته و بامداد برخاسته گیر}}
{{Поёни шеър}}{{Шеър}}
{{Байт|این کوزه چو من عاشق زاری بوده‌ست|در بند سر زلف نگاری بوده‌ست}}
{{Байт|این دسته که بر گردن او می‌بینی|دستی‌ست که بر گردن یاری بوده‌ست}}
{{Поёни шеър}}

; Пояи шашум
{{وسطچین}}
حقیقة الحق سبحانه وتعالی. هو الله تعالی. بسم الله الرحمن الرحیم
{{پایان وسطچین}}{{Шеър}}
{{Байт|ابر آمد و باز بر سر سبزه گریست|بی بادهٔ گل‌رنگ نمی‌باید زیست}}
{{Байт|این سبزه که امروز تماشاگه ماست|تا سبزهٔ خاک ما تماشاگه کیست؟}}
{{Поёни шеър}}{{وسطچین}}
هو الملک الکریم
{{پایان وسطچین}}{{Шеър}}
{{Байт|آن‌ها که کهن شدند و این‌ها که نواند|هر کس به مراد خویش یک تک بدوند}}
{{Байт|این کهنه‌جهان به کس نماند باقی|رفتند و رویم دیگر آیند و روند}}
{{Поёни шеър}}

; Пояи ҳафтум
{{وسطچین}}
هو الله تعالی بسم الله الرحمن الرحیم حکیم عمر خیام علیه الرحمة و الغفران فرماید
{{پایان وسطچین}}{{Шеър}}
{{Байт|ای دوست غم جهان فرسوده مخور|بیهوده غم جهان فرسوده مخور}}
{{Байт|چون بوده گذشت و نیست نابوده پدید|خوش باش غم بوده و نابوده مخور}}
{{Поёни шеър}}{{وسطچین}}
هو الملک الکریم وله ایضاً رحمة الله علیه و غفر الله له
{{پایان وسطچین}}{{Шеър}}
{{Байт|تا چند اسیر رنگ و بو خواهی شد|چند از پی هر زشت و نکو خواهی شد}}
{{Байт|گر چشمه زمزمی و گر آب حیات|آخر به دل خاک فرو خواهی شد}}
{{Поёни шеър}}

; Пояи ҳаштум
{{وسطچین}}
حقیقة الحق سبحانه وتعالی. بسم الله الرحمن الرحیم وله رحمة الله علیه وغفر الله له
{{پایان وسطچین}}{{Шеър}}
{{Байт|آن مایه ز دنیا که خوری یا پوشی|معذوری اگر در طلبش می‌کوشی}}
{{Байт|باقی همه رایگان نیرزد هشدار|تا عمر گرانبها بدان نفروشی}}
{{Поёни шеър}}{{وسطچین}}
هو الملک الکریم وله ایضاً رحمة الله علیه وغفر الله له
{{پایان وسطچین}}{{Шеър}}
{{Байт|ما لعبتگانیم و فلک لعبت‌باز|از روی حقیقتی نه از روی مجاز}}
{{Байт|یک‌چند درین بساط بازی کردیم|رفتیم به صندوق عدم یک‌یک باز!}}
{{Поёни шеър}}

; Пояи нӯҳум
{{وسطچین}}
بسم الله الرحمن الرحیم و له ایضاً علیه رحمة و الغفران
{{پایان وسطچین}}{{Шеър}}
{{Байт|چون عمر به سر رسد چه شیرین و چه تلخ|پیمانه چو پر شود چه بغداد و چه بلخ}}
{{Байт|می نوش که بعد از من و تو ماه بسی|از سلخ به غره آید از غره به سلخ}}
{{Поёни шеър}}{{وسطچین}}
و له رحمة علیه و الغفران
{{پایان وسطچین}}{{Шеър}}
{{Байт|برخیز و مخور غم جهان گذران|بنشین و دمی به شادمانی گذران}}
{{Байт|در طبع جهان اگر وفایی بودی|نوبت بتو خود نیامدی از دگران}}
{{Поёни шеър}}

; Пояи даҳум
&lt;gallery caption=&quot;Мақбараи Хайём&quot;&gt;
Акс:WILLIAM_SIMPSON,_FRGS_RI_(1823-1899).jpg|пайванд=پرونده:WILLIAM_SIMPSON,_FRGS_RI_(1823-1899).jpg|алт=نقاشی از آرامگاه قدیم عمر خیام، سیمپسون| [https://cdn.yjc.ir/files/fa/news/1396/3/16/6323792_563.jpg Расми қабри қадимии Умари Хайём, Симпсон]
Акс:At_the_Tomb_of_Omar_Khayyam_-_by_Jay_Hambidge.jpg|пайванд=پرونده:At_the_Tomb_of_Omar_Khayyam_-_by_Jay_Hambidge.jpg|алт=«در آرامگاه خیام» اثر Jay Hambidge در سفرنامه از «قسطنطنیه تا نیشابور»| [https://cdn.yjc.ir/files/fa/news/1396/3/16/6323792_563.jpg «Дар мақбараи Хайём»-и Ҷей Ҳамбиҷ дар сафарнома аз «Қонстантинопол то Нишопур»]
Акс:Mausoleum_of_Omar_Khayyám.jpg|пайванд=پرونده:Mausoleum_of_Omar_Khayyám.jpg
Акс:Ceiling_of_Tomb_of_Omar_Khayyam.jpg|пайванд=پرونده:Ceiling_of_Tomb_of_Omar_Khayyam.jpg|алт=زیر سقف مقبره در شب| [https://cdn.yjc.ir/files/fa/news/1396/3/16/6323792_563.jpg Дар зери боми мақбара шабона]
Акс:سقف_آرامگاه_خیام.jpg|пайванд=پرونده:سقف_آرامگاه_خیام.jpg
Акс:Construction_of_The_Mausoleum_of_Omar_Khayyam.png|пайванд=پرونده:Construction_of_The_Mausoleum_of_Omar_Khayyam.png|алт=آرامگاه خیام در حال ساخت| [https://cdn.yjc.ir/files/fa/news/1396/3/16/6323792_563.jpg Мақбараи Хайём дар ҳоли сохтмон аст]
Акс:آرامگاه_خیام_نیشابور_Mausoleum_of_Omar_Khayyam.jpg|пайванд=پرونده:آرامگاه_خیام_نیشابور_Mausoleum_of_Omar_Khayyam.jpg|алт=آرامگاه خیام در شب| [https://cdn.yjc.ir/files/fa/news/1396/3/16/6323792_563.jpg Мақбараи Умари Хайём шабона]
Акс:Khayam,_neyshabur.jpg|пайванд=پرونده:Khayam,_neyshabur.jpg
Акс:آرامگاه_عمر_خیام_4.jpg|пайванд=پرونده:آرامگاه_عمر_خیام_4.jpg|алт=نگاره ای از آرامگاه خیام| Акси мақбараи Умари Хайём
Акс:Khayyamtomb97.jpg|пайванд=پرونده:Khayyamtomb97.jpg|алт=نگاره ای از آرامگاه خیام| [https://cdn.yjc.ir/files/fa/news/1396/3/16/6323792_563.jpg Акси мақбараи Хайём]
Акс:خیام_مزار.jpg|пайванд=پرونده:خیام_مزار.jpg|алт=سنگ قبر خیام| [https://cdn.yjc.ir/files/fa/news/1396/3/16/6323792_563.jpg Санги мақбараи  Хайём]
Акс:Khayam.jpg22.jpg|пайванд=پرونده:Khayam.jpg22.jpg|алт=نگاره ای از آرامگاه خیام در شب| [https://cdn.yjc.ir/files/fa/news/1396/3/16/6323792_563.jpg Акси мақбараи  Хайём дар шаб.]
Акс:Previous_Tomb_of_Omar_Khayyam.jpg|пайванд=پرونده:Previous_Tomb_of_Omar_Khayyam.jpg|алт=مقبره قدیمی عمر خیام، واقع در فلکه خیام نیشابور| [https://cdn.yjc.ir/files/fa/news/1396/3/16/6323792_563.jpg Мақбараи қадимии Умар Хайём пеш аз сохтмони мақбараи кунунӣ, ки дар майдони Хайём, Нишобур ҷойгир аст.]
Акс:Imam_Zadeh_Mahroogh_in_Early_Morning_Mist.jpg|пайванд=پرونده:Imam_Zadeh_Mahroogh_in_Early_Morning_Mist.jpg|алт=مقبره امام‌زاده محروق، در مجاورت باغ آرامگاه خیام| [https://cdn.yjc.ir/files/fa/news/1396/3/16/6323792_563.jpg Мақбараи Имомзода Маҳруғ, дар паҳлӯи боғи қабри Хайём.]
Акс:The_monuments_of_the_city_gates_of_Nishapur.jpg_(no_filter).jpg|пайванд=پرونده:The_monuments_of_the_city_gates_of_Nishapur.jpg_(no_filter).jpg|алт=ستون‌های یادبود دروازه‌های نیشابور، در نزدیکی بلوار منتهی به آرامگاه خیام| [https://cdn.yjc.ir/files/fa/news/1396/3/16/6323792_563.jpg Сутунҳои ёдгорӣ дар назди дарвозаҳои Нишопур, дар наздикии хиёбоне, ки ба сӯи қабри Хайём мебарад]
Акс:نیشابور.jpg|пайванд=پرونده:نیشابور.jpg
Акс:Mausoleum_of_Omar_Khayyám.jpg|пайванд=پرونده:Mausoleum_of_Omar_Khayyám.jpg
&lt;/gallery&gt;{{Эзоҳ|۲}}{{Портал|نیشابور|معماری}}{{خیام}}


== Нигаред==
* [[Мақбараи Саъдӣ]]
* [[Мақбараи Ҷалолиддини Балхӣ]]
* [[Мақбараи Фирдавсӣ]]

== Ҷустуҷӯҳои марбут ==

* Феҳристи ёдгориҳои миллии шаҳри Нишопур

== Манобеъ ==
* Ҳошим Ҷаводзода, 2001, Китобхонаи Хуросон, Маркази таблиғотии Эрони Нав
* [https://web.archive.org/web/20100921003428/http://www.khayyam.info/persian/khayyam_persian010.htm Вебсайти ҳаким Умар Хайём Нишобурӣ]
* Рубоиёти Ҳаким Умари Хайём, таҳрири Нисо Ҳамзазода, Муқаддима: Доктор Муҳаммад Ҳасани Сайдон, Чопкунанда: Ширкати чопи абрешими Рашт
* Ҳабибулло Фазоалӣ, Атласи хат, матбааи Машъал, Исфаҳон 1350
* Ҳусейн Баҳр-ул-Олумӣ, Дафтари кории Анҷумани корҳои миллӣ, Теҳрон 1976
* [https://web.archive.org/web/20101119135608/http://archnet.org/library/sites/one-site.jsp?site_id=12444 Arch Net]
* [https://web.archive.org/web/20160529152146/http://www.khayyamnameh.ir/باغ-آرامگاه-خيام-زبان-اولين-نگهبان/ Боғ ва қабри Хайём аз суханони аввалин нигаҳбони он]

== Пайванди беруна ==

* [https://web.archive.org/web/20100921003428/http://www.khayyam.info/persian/khayyam_persian010.htm Вебсайти ҳаким Умар Хайём Нишопурӣ]
* [https://www.mizanonline.ir/fa/news/145747/%D9%86%DA%AF%D8%A7%D9%87%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D8%A2%D8%B1%D8%A7%D9%85%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D8%AE%DB%8C%D8%A7%D9%85-%D8%AC%D8%A7%D8%B0%D8%A8%D9%87-%DA%AF%D8%B1%D8%AF%D8%B4%DA%AF%D8%B1%DB%8C-%D8%AE%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D9%86-%D8%B1%D8%B6%D9%88%DB%8C-%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D9%88%DB%8C%D8%B1 Нигоҳе ба &quot;Мақбараи Хайём&quot;, як макони сайёҳӣ дар Хуросони Разавӣ + аксҳо] - Агентии иттилоотии Мизон
* [https://web.archive.org/web/20140329230923/http://551.ir/fa/neyshabur/tourism/تصاویر-360-درجه-از-باغ-آرامگاه-خیام Тасвирҳои 360-дараҷаи боғи қабри Хайём], рӯзи Нишопур

{{Шаҳристонҳо ва шаҳрҳои устони Хуросони разавӣ}}
{{ПБ}}
[[Гурӯҳ:Нишопур]]
[[Гурӯҳ:Ёдгориҳои Хаём]]
[[Гурӯҳ:Меъмории Эрон]]</text>
      <sha1>57r7gtlfgagvdbqkfdujnkcavhvt45e</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Санги ёдгорӣ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>331248</id>
    <revision>
      <id>1471167</id>
      <timestamp>2026-05-07T05:42:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <comment>Саҳифаи нав: '''Санги ёдгорӣ''', '''сутуни ёдгорӣ''' ё '''санги истода  лавҳа''' ё '''сутуни сангӣ''' аст, ки дар он матн ва тасвирҳо ҳамчун ёдгорӣ ва ёдгории шахс ё рӯйдоди муҳим кандакорӣ шудаанд.  Дар замонҳои қадим, бахусус мисриён, форсҳо, юнониён ва румиён, онҳо аз сангҳои ёдгор...</comment>
      <origin>1471167</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4427" sha1="d4uct6vif8rvcx5fgatk1z49tywl28l" xml:space="preserve">'''Санги ёдгорӣ''', '''сутуни ёдгорӣ''' ё '''санги истода  лавҳа''' ё '''сутуни сангӣ''' аст, ки дар он матн ва тасвирҳо ҳамчун ёдгорӣ ва ёдгории шахс ё рӯйдоди муҳим кандакорӣ шудаанд.

Дар замонҳои қадим, бахусус мисриён, форсҳо, юнониён ва румиён, онҳо аз сангҳои ёдгорӣ барои сабти рӯйдодҳои муҳим ба таври васеъ истифода мебурданд. Дар Амрикои Марказӣ, майяҳо инчунин сангҳои ёдгории сершуморро мегузоштанд. Сангҳои ёдгорӣ дар Арманистон хачкар (сангҳои салибӣ) ва сангҳои қабри марбут ба Руми қадим киппус номида мешаванд. Кодекси Ҳаммурапӣ як санги ёдгории машҳур аст.

== Нигораҳо ==
&lt;gallery&gt;
Акс:P1060243_Louvre_repas_funéraire_de_la_princesse_Nefertiabet_E15591_rwk.JPG
Statuamenhirlaconi.jpg
Акс:Milkau_Oberer_Teil_der_Stele_mit_dem_Text_von_Hammurapis_Gesetzescode_369-2.jpg
Акс:Baal thunderbolt Louvre AO15775.jpg
Акс:0007MAN-Herma.jpg

File:Relief_Bendis_BM_2155.jpg|&lt;!--A votive stela honoring the [[Paleo-Balkan mythology|Thracian goddess]] [[Bendis]] ({{c.|400}}&amp;nbsp;BC), carved at [[ancient Athens|Athens]]--&gt;
File:Herma_Demosthenes_Glyptothek_Munich_292.jpg|&lt;!--A [[herm (Greek)|herm]] of [[دموستن]]،  a {{c.|1520}} recreation of the {{c.|280}} BC original located in the [[ancient Athens|Athenian]] [[ancient Agora of Athens|market]]--&gt;
File:Rosetta_Stone_BW.jpeg|&lt;!--The [[سنگ رشید]] (196&amp;nbsp;BC), establishing the [[imperial cult|divine cult]] of [[Ptolemy V]]--&gt;
Image:Buddhist Stela Northern Wei period.jpg|&lt;!--A Buddhist Stele from [[جمهوری خلق چین]]،  [[Northern Wei]] period, built sometime after 583--&gt;
File:Yamanoue_stele.jpg|&lt;!--A [[stone rubbing|rubbing]] of the Yamanoue Stele (681) in [[تاکاساکی، گونما]]،  one of [[Kozuke Sampi|three]] [[List of Special Places of Scenic Beauty, Special Historic Sites and Special Natural Monuments|protected]] steles in Japan--&gt;
File:Yaxchilan_Stela_35.jpg|&lt;!--[[Maya stelae|Stele]] 35 from [[Yaxchilan]] (8th&amp;nbsp;century), depicting [[Lady Eveningstar|Lady&amp;nbsp;Eveningstar]], the consort of king [[Itzamnaaj Bʻalam II|Shield Jaguar&amp;nbsp;II]]--&gt;
File:Frits-Holm-Chinas-Foremost-Monument-the-Chingchiaopei.png|&lt;!--The [[Nestorian Stele]] (781) records the success of the [[Nestorianism in China|missionary]] [[Alopen]] in [[دودمان تانگ]] China in [[Literary Chinese|Chinese]] and [[زبان سریانی]]. It is borne by a [[Bixi (mythology)|Bixi]] and [[List of Chinese cultural relics forbidden to be exhibited abroad|forbidden to travel abroad]].--&gt;
File:Rodney02.JPG|&lt;!--[[Rodney's Stone]], a slab cross from Early Medieval [[اسکاتلند]]--&gt;
Image:Forres sueno.jpg|&lt;!--[[Sueno's Stone]] ({{c.|9th}} century) in [[Forres]], [[اسکاتلند]]،  displaying efforts at modern preservation of the [[Pictish stones]]--&gt;
File:1348 Mogaoku Stele.jpg|&lt;!--A [[stone rubbing|rubbing]] of the [[Stele of Sulaiman]], Prince of Xining (1348), [[mani stone|bearing]] the [[Om mani padme hum|Mani]] in six languages: [[Lantza|Nepali]], [[Classical Tibetan|Tibetan]], [[زبان ترکی باستان]]،  [['Phags-pa script|'Phags-pa]], [[Tangut language|Tangut]], and [[Literary Chinese|Chinese]].--&gt;
File:Gall_Trilingual_Inscription.jpg|&lt;!--The [[Galle Trilingual Inscription|Galle stele]] left by [[چنگ هه]] on [[سری‌لانکا]] in 1409 with trilingual inscriptions in [[Literary Chinese|Chinese]], [[زبان تامیلی]]،  and [[زبان فارسی]]--&gt;
File:Newport Cemetery.JPG|&lt;!--[[سنگ گور]]s ([[سنگ یادبود]]) at the [[Common Burying Ground and Island Cemetery]], [[Newport, Rhode Island]]. Typical inscriptions include the names of the deceased interred under the stones. Ca. 18th century and later. --&gt;
&lt;/gallery&gt;
== Манобеъ ==
* Boardman, John, ed. The Cambridge Ancient History, Part 1, 2nd Edition, (ISBN 978-0-521-22496-3 | ISBN 0-521-22496-9)
{{ПБ}}
[[Гурӯҳ:Артефактҳои бостонӣ]]
[[Гурӯҳ:Сангҳои бостонӣ]]
[[Гурӯҳ:Сангҳо]]</text>
      <sha1>d4uct6vif8rvcx5fgatk1z49tywl28l</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1471168</id>
      <parentid>1471167</parentid>
      <timestamp>2026-05-07T05:46:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <comment>ислоҳ</comment>
      <origin>1471168</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4443" sha1="bpe32kva6djfc604w6sfk8bxlfn7mi1" xml:space="preserve">'''Санги ёдгорӣ''', '''сутуни ёдгорӣ''' ё '''санги истода  лавҳа''' ё '''сутуни сангӣ''' аст, ки дар он матн ва тасвирҳо ҳамчун ёдгорӣ ва ёдгории шахс ё рӯйдоди муҳим кандакорӣ шудаанд.

Дар замонҳои қадим, бахусус мисриён, форсҳо, юнониён ва румиён, онҳо аз сангҳои ёдгорӣ барои сабти рӯйдодҳои муҳим ба таври васеъ истифода мебурданд. Дар Амрикои Марказӣ, майяҳо инчунин сангҳои ёдгории сершуморро мегузоштанд. Сангҳои ёдгорӣ дар [[Арманистон]] ''хачкар'' (сангҳои салибӣ) ва сангҳои қабри марбут ба [[Руми Қадим]] ''киппус'' номида мешаванд. Кодекси Ҳаммурапӣ як санги ёдгории машҳур аст.

== Нигораҳо ==
&lt;gallery&gt;
Акс:P1060243_Louvre_repas_funéraire_de_la_princesse_Nefertiabet_E15591_rwk.JPG
Statuamenhirlaconi.jpg
Акс:Milkau_Oberer_Teil_der_Stele_mit_dem_Text_von_Hammurapis_Gesetzescode_369-2.jpg
Акс:Baal thunderbolt Louvre AO15775.jpg
Акс:0007MAN-Herma.jpg

File:Relief_Bendis_BM_2155.jpg|&lt;!--A votive stela honoring the [[Paleo-Balkan mythology|Thracian goddess]] [[Bendis]] ({{c.|400}}&amp;nbsp;BC), carved at [[ancient Athens|Athens]]--&gt;
File:Herma_Demosthenes_Glyptothek_Munich_292.jpg|&lt;!--A [[herm (Greek)|herm]] of [[دموستن]]،  a {{c.|1520}} recreation of the {{c.|280}} BC original located in the [[ancient Athens|Athenian]] [[ancient Agora of Athens|market]]--&gt;
File:Rosetta_Stone_BW.jpeg|&lt;!--The [[سنگ رشید]] (196&amp;nbsp;BC), establishing the [[imperial cult|divine cult]] of [[Ptolemy V]]--&gt;
Image:Buddhist Stela Northern Wei period.jpg|&lt;!--A Buddhist Stele from [[جمهوری خلق چین]]،  [[Northern Wei]] period, built sometime after 583--&gt;
File:Yamanoue_stele.jpg|&lt;!--A [[stone rubbing|rubbing]] of the Yamanoue Stele (681) in [[تاکاساکی، گونما]]،  one of [[Kozuke Sampi|three]] [[List of Special Places of Scenic Beauty, Special Historic Sites and Special Natural Monuments|protected]] steles in Japan--&gt;
File:Yaxchilan_Stela_35.jpg|&lt;!--[[Maya stelae|Stele]] 35 from [[Yaxchilan]] (8th&amp;nbsp;century), depicting [[Lady Eveningstar|Lady&amp;nbsp;Eveningstar]], the consort of king [[Itzamnaaj Bʻalam II|Shield Jaguar&amp;nbsp;II]]--&gt;
File:Frits-Holm-Chinas-Foremost-Monument-the-Chingchiaopei.png|&lt;!--The [[Nestorian Stele]] (781) records the success of the [[Nestorianism in China|missionary]] [[Alopen]] in [[دودمان تانگ]] China in [[Literary Chinese|Chinese]] and [[زبان سریانی]]. It is borne by a [[Bixi (mythology)|Bixi]] and [[List of Chinese cultural relics forbidden to be exhibited abroad|forbidden to travel abroad]].--&gt;
File:Rodney02.JPG|&lt;!--[[Rodney's Stone]], a slab cross from Early Medieval [[اسکاتلند]]--&gt;
Image:Forres sueno.jpg|&lt;!--[[Sueno's Stone]] ({{c.|9th}} century) in [[Forres]], [[اسکاتلند]]،  displaying efforts at modern preservation of the [[Pictish stones]]--&gt;
File:1348 Mogaoku Stele.jpg|&lt;!--A [[stone rubbing|rubbing]] of the [[Stele of Sulaiman]], Prince of Xining (1348), [[mani stone|bearing]] the [[Om mani padme hum|Mani]] in six languages: [[Lantza|Nepali]], [[Classical Tibetan|Tibetan]], [[زبان ترکی باستان]]،  [['Phags-pa script|'Phags-pa]], [[Tangut language|Tangut]], and [[Literary Chinese|Chinese]].--&gt;
File:Gall_Trilingual_Inscription.jpg|&lt;!--The [[Galle Trilingual Inscription|Galle stele]] left by [[چنگ هه]] on [[سری‌لانکا]] in 1409 with trilingual inscriptions in [[Literary Chinese|Chinese]], [[زبان تامیلی]]،  and [[زبان فارسی]]--&gt;
File:Newport Cemetery.JPG|&lt;!--[[سنگ گور]]s ([[سنگ یادبود]]) at the [[Common Burying Ground and Island Cemetery]], [[Newport, Rhode Island]]. Typical inscriptions include the names of the deceased interred under the stones. Ca. 18th century and later. --&gt;
&lt;/gallery&gt;
== Манобеъ ==
* Boardman, John, ed. The Cambridge Ancient History, Part 1, 2nd Edition, (ISBN 978-0-521-22496-3 | ISBN 0-521-22496-9)
{{ПБ}}
[[Гурӯҳ:Артефактҳои бостонӣ]]
[[Гурӯҳ:Сангҳои бостонӣ]]
[[Гурӯҳ:Сангҳо]]</text>
      <sha1>bpe32kva6djfc604w6sfk8bxlfn7mi1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1471171</id>
      <parentid>1471168</parentid>
      <timestamp>2026-05-07T05:55:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <comment>/* Нигораҳо */ илова</comment>
      <origin>1471171</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4603" sha1="j82zswj6d91d6qrqu1ts23wrqyc9sjb" xml:space="preserve">'''Санги ёдгорӣ''', '''сутуни ёдгорӣ''' ё '''санги истода  лавҳа''' ё '''сутуни сангӣ''' аст, ки дар он матн ва тасвирҳо ҳамчун ёдгорӣ ва ёдгории шахс ё рӯйдоди муҳим кандакорӣ шудаанд.

Дар замонҳои қадим, бахусус мисриён, форсҳо, юнониён ва румиён, онҳо аз сангҳои ёдгорӣ барои сабти рӯйдодҳои муҳим ба таври васеъ истифода мебурданд. Дар Амрикои Марказӣ, майяҳо инчунин сангҳои ёдгории сершуморро мегузоштанд. Сангҳои ёдгорӣ дар [[Арманистон]] ''хачкар'' (сангҳои салибӣ) ва сангҳои қабри марбут ба [[Руми Қадим]] ''киппус'' номида мешаванд. Кодекси Ҳаммурапӣ як санги ёдгории машҳур аст.

== Нигораҳо ==
&lt;gallery&gt;
Акс:P1060243_Louvre_repas_funéraire_de_la_princesse_Nefertiabet_E15591_rwk.JPG
Statuamenhirlaconi.jpg
Акс:Milkau_Oberer_Teil_der_Stele_mit_dem_Text_von_Hammurapis_Gesetzescode_369-2.jpg
Акс:Baal thunderbolt Louvre AO15775.jpg
Акс:0007MAN-Herma.jpg

File:Relief_Bendis_BM_2155.jpg|&lt;!--A votive stela honoring the [[Paleo-Balkan mythology|Thracian goddess]] [[Bendis]] ({{c.|400}}&amp;nbsp;BC), carved at [[ancient Athens|Athens]]--&gt;
File:Herma_Demosthenes_Glyptothek_Munich_292.jpg|&lt;!--A [[herm (Greek)|herm]] of [[دموستن]]،  a {{c.|1520}} recreation of the {{c.|280}} BC original located in the [[ancient Athens|Athenian]] [[ancient Agora of Athens|market]]--&gt;
File:Rosetta_Stone_BW.jpeg|&lt;!--The [[سنگ رشید]] (196&amp;nbsp;BC), establishing the [[imperial cult|divine cult]] of [[Ptolemy V]]--&gt;
Image:Buddhist Stela Northern Wei period.jpg|&lt;!--A Buddhist Stele from [[جمهوری خلق چین]]،  [[Northern Wei]] period, built sometime after 583--&gt;
File:Yamanoue_stele.jpg|&lt;!--A [[stone rubbing|rubbing]] of the Yamanoue Stele (681) in [[تاکاساکی، گونما]]،  one of [[Kozuke Sampi|three]] [[List of Special Places of Scenic Beauty, Special Historic Sites and Special Natural Monuments|protected]] steles in Japan--&gt;
File:Yaxchilan_Stela_35.jpg|&lt;!--[[Maya stelae|Stele]] 35 from [[Yaxchilan]] (8th&amp;nbsp;century), depicting [[Lady Eveningstar|Lady&amp;nbsp;Eveningstar]], the consort of king [[Itzamnaaj Bʻalam II|Shield Jaguar&amp;nbsp;II]]--&gt;
File:Frits-Holm-Chinas-Foremost-Monument-the-Chingchiaopei.png|&lt;!--The [[Nestorian Stele]] (781) records the success of the [[Nestorianism in China|missionary]] [[Alopen]] in [[دودمان تانگ]] China in [[Literary Chinese|Chinese]] and [[زبان سریانی]]. It is borne by a [[Bixi (mythology)|Bixi]] and [[List of Chinese cultural relics forbidden to be exhibited abroad|forbidden to travel abroad]].--&gt;
File:Rodney02.JPG|&lt;!--[[Rodney's Stone]], a slab cross from Early Medieval [[اسکاتلند]]--&gt;
Image:Forres sueno.jpg|&lt;!--[[Sueno's Stone]] ({{c.|9th}} century) in [[Forres]], [[اسکاتلند]]،  displaying efforts at modern preservation of the [[Pictish stones]]--&gt;
File:1348 Mogaoku Stele.jpg|&lt;!--A [[stone rubbing|rubbing]] of the [[Stele of Sulaiman]], Prince of Xining (1348), [[mani stone|bearing]] the [[Om mani padme hum|Mani]] in six languages: [[Lantza|Nepali]], [[Classical Tibetan|Tibetan]], [[زبان ترکی باستان]]،  [['Phags-pa script|'Phags-pa]], [[Tangut language|Tangut]], and [[Literary Chinese|Chinese]].--&gt;
File:Gall_Trilingual_Inscription.jpg|&lt;!--The [[Galle Trilingual Inscription|Galle stele]] left by [[چنگ هه]] on [[سری‌لانکا]] in 1409 with trilingual inscriptions in [[Literary Chinese|Chinese]], [[زبان تامیلی]]،  and [[زبان فارسی]]--&gt;
File:Newport Cemetery.JPG|&lt;!--[[سنگ گور]]s ([[سنگ یادبود]]) at the [[Common Burying Ground and Island Cemetery]], [[Newport, Rhode Island]]. Typical inscriptions include the names of the deceased interred under the stones. Ca. 18th century and later. --&gt;
&lt;/gallery&gt;
== Нигаред низ ==
* [[Мақбараи Хайём]]
* [[Мақбараи Ҷалолиддини Балхӣ]]
* [[Мақбараи Фирдавсӣ]]

== Манобеъ ==
* Boardman, John, ed. The Cambridge Ancient History, Part 1, 2nd Edition, (ISBN 978-0-521-22496-3 | ISBN 0-521-22496-9)
{{ПБ}}
[[Гурӯҳ:Артефактҳои бостонӣ]]
[[Гурӯҳ:Сангҳои бостонӣ]]
[[Гурӯҳ:Сангҳо]]</text>
      <sha1>j82zswj6d91d6qrqu1ts23wrqyc9sjb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Икат</title>
    <ns>0</ns>
    <id>331249</id>
    <revision>
      <id>1471175</id>
      <timestamp>2026-05-07T05:58:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Сунатулло Сафарзода</username>
        <id>108676</id>
      </contributor>
      <comment>Саҳифаи нав: Икат (малайии meng-ikat – бастан, гиреҳ задан, печондан) —  як навъи матои мунаққаш, ки тор ё пуди онро пеш аз бофтан бо ранги муқовим ранг мекунанд; шеваи қадимии бофт ва ранг кардани матоъ. Дар Икат нақшро рӯи тор, пуд ё ҳар ду ба василаи рангрезӣ ба вуҷуд оварда, с...</comment>
      <origin>1471175</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4954" sha1="0q4h47vfq4r187pu1b7nu884kpxmtui" xml:space="preserve">Икат (малайии meng-ikat – бастан, гиреҳ задан, печондан) —  як навъи матои мунаққаш, ки тор ё пуди онро пеш аз бофтан бо ранги муқовим ранг мекунанд; шеваи қадимии бофт ва ранг кардани матоъ. Дар Икат нақшро рӯи тор, пуд ё ҳар ду ба василаи рангрезӣ ба вуҷуд оварда, сипас онро мебофанд. Ин навъи бофтро дар Ҳинд «ҳул», дар Эрон «дороӣ» ва дар Индонезия Икат мегӯянд. Икат пеш аз густариши муносибатҳои бозаргонӣ миёни ақвоми мухталиф ривоҷ дошт. Куҳантарин намунаи Икат дар Ҳиндустон ва Миср бозёфт шудааст. Аксари муҳаққиқон Индонезияро макони пайдоиши Икат медонанд. Мувофиқи маълумоти маъхазҳои бостоншиносӣ ва хаттӣ Икат аз асрҳои 6–7 дар Ҳинд, Эрон, Осиёи Ҷанубу Шарқӣ, Яман, Осиёи Марказӣ (Бухоро, Синзян), Ҷопон, Амрикои Марказӣ ва Ҷанубӣ, Африқо ва ғ. маъмул гардидааст. Дар гузашта Икатро дастӣ мебофтанд, ҳоло бо дастгоҳҳои махсус бофта мешавад. Барои бофтани Икат риштаҳоро мувофиқи андозаи маҳсулот (мас., сарӣ) ба рӯи чорчӯб мекашанд ва ба шакли нақши пешакӣ тарҳрезишуда ҷамъ карда, мебанданд. Бастан ва рангрезӣ аз 2 то 6–7 бор пайиҳам сурат мегирад. Маъмулан, барои эҷоди нақш дар рӯи матоъ аз ду усул истифода мебаранд: офаридани нақш ҳангоми бофт ва нусхапартоӣ дар рӯи матоъ. Нақшунигори Икат аз хатҳои рах-рах ва зинашакл таркиб ёфтаанд. Вобаста ба тарзи бофт Икат торӣ, пудӣ ва торипудӣ (дурӯя) мешавад. Тарзи бофт аз бастан, ранг кардан ва кушодани нахҳо иборат аст. Дар гузашта барои Икат аз ранг (нил, сиёҳи хокистаранг) ва абрешими табиӣ (ҳоло маснуӣ низ) истифода мешуд. Дар Ҳинд (бандҳана, читка, патола) аз абрешим (сербар ва камбар) ва пахта (камбар) истеҳсол мешавад. Икати пахтагини истеҳсоли Андра-Прадеш (Почампалли ва ғ.) ба мамлакатҳои хал. Форс содирот мешуд. Икати абрешими гаронбаҳои сербар – патолаи Гуҷарот ва Ориса (дар Ҳиндустон ва Индонезия матои маросимӣ дониста шуда, ҷузви либоси арӯсӣ маҳсуб мешуд) ба Индонезия тавассути тоҷирони гуҷаротӣ (аз ҳазораи 1) ва ширкатҳои тиҷоратии аврупоӣ (асрҳои 16–19) ворид мегардид. Дар Икатҳои абрешимиву пахтагии Индонезия, Осиёи Ҷанубу Шарқӣ услуби нақшунигор, ки барои анъанаҳои Икати қадимӣ хос буд, вомехӯрад. Дар Ҷопон Икати сербар ё камбар, маъмулан, дуранга (ранги нил)-и пахтагӣ (касурӣ) ҳамчун масолеҳи суннатӣ барои кимано (либоси мардона) ва матои ороишӣ хидмат мекунад. Нақшунигори Икати ҷопонӣ, маъмулан, тамоми замин (таг)-и матоъро фаро мегирад ё дар шакли медалон ва қаламарезгӣ, баъзан тасмашакл иҷро мешаванд. Дар Амрикои Марказӣ Икатҳои пашмӣ вуҷуд доштанд. Дар Осиёи Миёна (Бухоро, Самарқанд, Хуҷанд, Намангон, Марғелон ва ғ.) дар асрҳои 19–20 истеҳсоли Икатҳои абрешимиву нимабрешимӣ (атлас, адрас) ба зинаи баланди тараққиёт расид. Икатҳои Осиёи Миёна абрбандӣ мешуданд. 

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* {{ЭМТ|Икат|7|муаллиф= }}
[[Гурӯҳ:матоъ]]
{{ПБ}}</text>
      <sha1>0q4h47vfq4r187pu1b7nu884kpxmtui</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1471178</id>
      <parentid>1471175</parentid>
      <timestamp>2026-05-07T06:36:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Сунатулло Сафарзода</username>
        <id>108676</id>
      </contributor>
      <origin>1471178</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5078" sha1="qtsfrtyutqs2bbod6r97jqpiwjk3rt6" xml:space="preserve">'''Икат''' (малайии meng-ikat – бастан, гиреҳ задан, печондан) —  як навъи матои мунаққаш, ки тор ё пуди онро пеш аз бофтан бо ранги муқовим ранг мекунанд; шеваи қадимии бофт ва ранг кардани матоъ. 

== Таърих ==
Дар Икат нақшро рӯи тор, пуд ё ҳар ду ба василаи рангрезӣ ба вуҷуд оварда, сипас онро мебофанд. Ин навъи бофтро дар Ҳинд «ҳул», дар [[Эрон]] «дороӣ» ва дар [[Индонезия]] Икат мегӯянд. Икат пеш аз густариши муносибатҳои бозаргонӣ миёни ақвоми мухталиф ривоҷ дошт. Куҳантарин намунаи Икат дар [[Ҳиндустон]] ва [[Миср]] бозёфт шудааст. Аксари муҳаққиқон [[Индонезия|Индонезияро]] макони пайдоиши Икат медонанд. Мувофиқи маълумоти маъхазҳои бостоншиносӣ ва хаттӣ Икат аз асрҳои 6–7 дар [[Ҳиндустон|Ҳинд]], Эрон, [[Осиёи Ҷанубу Шарқӣ]], [[Яман]], [[Осиёи Марказӣ]] (Бухоро, Синзян), [[Ҷопон]], [[Амрикои Марказӣ]] ва Ҷанубӣ, [[Африқо]] ва ғ. маъмул гардидааст. Дар гузашта Икатро дастӣ мебофтанд, ҳоло бо дастгоҳҳои махсус бофта мешавад. Барои бофтани Икат риштаҳоро мувофиқи андозаи маҳсулот (мас., сарӣ) ба рӯи чорчӯб мекашанд ва ба шакли нақши пешакӣ тарҳрезишуда ҷамъ карда, мебанданд. Бастан ва рангрезӣ аз 2 то 6–7 бор пайиҳам сурат мегирад. Маъмулан, барои эҷоди нақш дар рӯи матоъ аз ду усул истифода мебаранд: офаридани нақш ҳангоми бофт ва нусхапартоӣ дар рӯи матоъ. Нақшунигори Икат аз хатҳои рах-рах ва зинашакл таркиб ёфтаанд. Вобаста ба тарзи бофт Икат торӣ, пудӣ ва торипудӣ (дурӯя) мешавад. Тарзи бофт аз бастан, ранг кардан ва кушодани нахҳо иборат аст. Дар гузашта барои Икат аз ранг (нил, сиёҳи хокистаранг) ва абрешими табиӣ (ҳоло маснуӣ низ) истифода мешуд. Дар Ҳинд (бандҳана, читка, патола) аз абрешим (сербар ва камбар) ва пахта (камбар) истеҳсол мешавад. Икати пахтагини истеҳсоли Андра-Прадеш (Почампалли ва ғ.) ба мамлакатҳои халиҷи Форс содирот мешуд. Икати абрешими гаронбаҳои сербар – патолаи Гуҷарот ва Ориса (дар Ҳиндустон ва Индонезия матои маросимӣ дониста шуда, ҷузви либоси арӯсӣ маҳсуб мешуд) ба Индонезия тавассути тоҷирони гуҷаротӣ (аз ҳазораи 1) ва ширкатҳои тиҷоратии аврупоӣ (асрҳои 16–19) ворид мегардид. Дар Икатҳои абрешимиву пахтагии Индонезия, Осиёи Ҷанубу Шарқӣ услуби нақшунигор, ки барои анъанаҳои Икати қадимӣ хос буд, вомехӯрад. 

Дар Ҷопон Икати сербар ё камбар, маъмулан, дуранга (ранги нил)-и пахтагӣ (касурӣ) ҳамчун масолеҳи суннатӣ барои кимано (либоси мардона) ва матои ороишӣ хидмат мекунад. Нақшунигори Икати ҷопонӣ, маъмулан, тамоми замин (таг)-и матоъро фаро мегирад ё дар шакли медалон ва қаламарезгӣ, баъзан тасмашакл иҷро мешаванд. Дар Амрикои Марказӣ Икатҳои пашмӣ вуҷуд доштанд. Дар Осиёи Миёна (Бухоро, Самарқанд, Хуҷанд, Намангон, Марғелон ва ғ.) дар асрҳои 19–20 истеҳсоли Икатҳои абрешимиву нимабрешимӣ (атлас, адрас) ба зинаи баланди тараққиёт расид. Икатҳои Осиёи Миёна абрбандӣ мешуданд. 

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* {{ЭМТ|Икат|7|муаллиф= }}
{{ПБ}}
[[Гурӯҳ:Матоъҳо]]</text>
      <sha1>qtsfrtyutqs2bbod6r97jqpiwjk3rt6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1471180</id>
      <parentid>1471178</parentid>
      <timestamp>2026-05-07T06:42:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Сунатулло Сафарзода</username>
        <id>108676</id>
      </contributor>
      <origin>1471180</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5328" sha1="3z0nuemfs43t3sfkk4hgz18w9jeu93m" xml:space="preserve">[[Акс:Bolts of Silk on Display - Yodgorlik (Souvenir) Silk Factory - Margilon - Uzbekistan (7553441596).jpg|мини|Абровые ткани хан-атлас фабрики «Ёдгорлик» в [[Маргилан]]е, Узбекистан]]
'''Икат''' (малайии meng-ikat – бастан, гиреҳ задан, печондан) —  як навъи матои мунаққаш, ки тор ё пуди онро пеш аз бофтан бо ранги муқовим ранг мекунанд; шеваи қадимии бофт ва ранг кардани матоъ. 

== Таърих ==
Дар Икат нақшро рӯи тор, пуд ё ҳар ду ба василаи рангрезӣ ба вуҷуд оварда, сипас онро мебофанд. Ин навъи бофтро дар Ҳинд «ҳул», дар [[Эрон]] «дороӣ» ва дар [[Индонезия]] Икат мегӯянд. Икат пеш аз густариши муносибатҳои бозаргонӣ миёни ақвоми мухталиф ривоҷ дошт. Куҳантарин намунаи Икат дар [[Ҳиндустон]] ва [[Миср]] бозёфт шудааст. Аксари муҳаққиқон [[Индонезия|Индонезияро]] макони пайдоиши Икат медонанд. Мувофиқи маълумоти маъхазҳои бостоншиносӣ ва хаттӣ Икат аз асрҳои 6–7 дар [[Ҳиндустон|Ҳинд]], Эрон, [[Осиёи Ҷанубу Шарқӣ]], [[Яман]], [[Осиёи Марказӣ]] (Бухоро, Синзян), [[Ҷопон]], [[Амрикои Марказӣ]] ва Ҷанубӣ, [[Африқо]] ва ғ. маъмул гардидааст. Дар гузашта Икатро дастӣ мебофтанд, ҳоло бо дастгоҳҳои махсус бофта мешавад. Барои бофтани Икат риштаҳоро мувофиқи андозаи маҳсулот (мас., сарӣ) ба рӯи чорчӯб мекашанд ва ба шакли нақши пешакӣ тарҳрезишуда ҷамъ карда, мебанданд. Бастан ва рангрезӣ аз 2 то 6–7 бор пайиҳам сурат мегирад. Маъмулан, барои эҷоди нақш дар рӯи матоъ аз ду усул истифода мебаранд: офаридани нақш ҳангоми бофт ва нусхапартоӣ дар рӯи матоъ. Нақшунигори Икат аз хатҳои рах-рах ва зинашакл таркиб ёфтаанд. Вобаста ба тарзи бофт Икат торӣ, пудӣ ва торипудӣ (дурӯя) мешавад. Тарзи бофт аз бастан, ранг кардан ва кушодани нахҳо иборат аст. Дар гузашта барои Икат аз ранг (нил, сиёҳи хокистаранг) ва абрешими табиӣ (ҳоло маснуӣ низ) истифода мешуд. Дар Ҳинд (бандҳана, читка, патола) аз абрешим (сербар ва камбар) ва пахта (камбар) истеҳсол мешавад. Икати пахтагини истеҳсоли Андра-Прадеш (Почампалли ва ғ.) ба мамлакатҳои халиҷи Форс содирот мешуд. Икати абрешими гаронбаҳои сербар – патолаи Гуҷарот ва Ориса (дар Ҳиндустон ва Индонезия матои маросимӣ дониста шуда, ҷузви либоси арӯсӣ маҳсуб мешуд) ба Индонезия тавассути тоҷирони гуҷаротӣ (аз ҳазораи 1) ва ширкатҳои тиҷоратии аврупоӣ (асрҳои 16–19) ворид мегардид. Дар Икатҳои абрешимиву пахтагии Индонезия, Осиёи Ҷанубу Шарқӣ услуби нақшунигор, ки барои анъанаҳои Икати қадимӣ хос буд, вомехӯрад. 

Дар Ҷопон Икати сербар ё камбар, маъмулан, дуранга (ранги нил)-и пахтагӣ (касурӣ) ҳамчун масолеҳи суннатӣ барои кимано (либоси мардона) ва матои ороишӣ хидмат мекунад. Нақшунигори Икати ҷопонӣ, маъмулан, тамоми замин (таг)-и матоъро фаро мегирад ё дар шакли медалон ва қаламарезгӣ, баъзан тасмашакл иҷро мешаванд. Дар Амрикои Марказӣ Икатҳои пашмӣ вуҷуд доштанд. Дар Осиёи Миёна (Бухоро, Самарқанд, Хуҷанд, Намангон, Марғелон ва ғ.) дар асрҳои 19–20 истеҳсоли Икатҳои абрешимиву нимабрешимӣ (атлас, адрас) ба зинаи баланди тараққиёт расид. Икатҳои Осиёи Миёна абрбандӣ мешуданд. 

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* {{ЭМТ|Икат|7|муаллиф= }}
{{ПБ}}
[[Гурӯҳ:Матоъҳо]]</text>
      <sha1>3z0nuemfs43t3sfkk4hgz18w9jeu93m</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1471184</id>
      <parentid>1471180</parentid>
      <timestamp>2026-05-07T06:47:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Сунатулло Сафарзода</username>
        <id>108676</id>
      </contributor>
      <origin>1471184</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5325" sha1="gjbqdalutk4ykeuh1vmqpdw3gsnpvyd" xml:space="preserve">[[Акс:Bolts of Silk on Display - Yodgorlik (Souvenir) Silk Factory - Margilon - Uzbekistan (7553441596).jpg|мини|«Хон-атлас» фабрикаи абрешими «Ёдгорлик» дар Маргилони Узбекистон.]]
'''Икат''' (малайии meng-ikat – бастан, гиреҳ задан, печондан) —  як навъи матои мунаққаш, ки тор ё пуди онро пеш аз бофтан бо ранги муқовим ранг мекунанд; шеваи қадимии бофт ва ранг кардани матоъ. 

== Таърих ==
Дар Икат нақшро рӯи тор, пуд ё ҳар ду ба василаи рангрезӣ ба вуҷуд оварда, сипас онро мебофанд. Ин навъи бофтро дар Ҳинд «ҳул», дар [[Эрон]] «дороӣ» ва дар [[Индонезия]] Икат мегӯянд. Икат пеш аз густариши муносибатҳои бозаргонӣ миёни ақвоми мухталиф ривоҷ дошт. Куҳантарин намунаи Икат дар [[Ҳиндустон]] ва [[Миср]] бозёфт шудааст. Аксари муҳаққиқон [[Индонезия|Индонезияро]] макони пайдоиши Икат медонанд. Мувофиқи маълумоти маъхазҳои бостоншиносӣ ва хаттӣ Икат аз асрҳои 6–7 дар [[Ҳиндустон|Ҳинд]], Эрон, [[Осиёи Ҷанубу Шарқӣ]], [[Яман]], [[Осиёи Марказӣ]] (Бухоро, Синзян), [[Ҷопон]], [[Амрикои Марказӣ]] ва Ҷанубӣ, [[Африқо]] ва ғ. маъмул гардидааст. Дар гузашта Икатро дастӣ мебофтанд, ҳоло бо дастгоҳҳои махсус бофта мешавад. Барои бофтани Икат риштаҳоро мувофиқи андозаи маҳсулот (мас., сарӣ) ба рӯи чорчӯб мекашанд ва ба шакли нақши пешакӣ тарҳрезишуда ҷамъ карда, мебанданд. Бастан ва рангрезӣ аз 2 то 6–7 бор пайиҳам сурат мегирад. Маъмулан, барои эҷоди нақш дар рӯи матоъ аз ду усул истифода мебаранд: офаридани нақш ҳангоми бофт ва нусхапартоӣ дар рӯи матоъ. Нақшунигори Икат аз хатҳои рах-рах ва зинашакл таркиб ёфтаанд. Вобаста ба тарзи бофт Икат торӣ, пудӣ ва торипудӣ (дурӯя) мешавад. Тарзи бофт аз бастан, ранг кардан ва кушодани нахҳо иборат аст. Дар гузашта барои Икат аз ранг (нил, сиёҳи хокистаранг) ва абрешими табиӣ (ҳоло маснуӣ низ) истифода мешуд. Дар Ҳинд (бандҳана, читка, патола) аз абрешим (сербар ва камбар) ва пахта (камбар) истеҳсол мешавад. Икати пахтагини истеҳсоли Андра-Прадеш (Почампалли ва ғ.) ба мамлакатҳои халиҷи Форс содирот мешуд. Икати абрешими гаронбаҳои сербар – патолаи Гуҷарот ва Ориса (дар Ҳиндустон ва Индонезия матои маросимӣ дониста шуда, ҷузви либоси арӯсӣ маҳсуб мешуд) ба Индонезия тавассути тоҷирони гуҷаротӣ (аз ҳазораи 1) ва ширкатҳои тиҷоратии аврупоӣ (асрҳои 16–19) ворид мегардид. Дар Икатҳои абрешимиву пахтагии Индонезия, Осиёи Ҷанубу Шарқӣ услуби нақшунигор, ки барои анъанаҳои Икати қадимӣ хос буд, вомехӯрад. 

Дар Ҷопон Икати сербар ё камбар, маъмулан, дуранга (ранги нил)-и пахтагӣ (касурӣ) ҳамчун масолеҳи суннатӣ барои кимано (либоси мардона) ва матои ороишӣ хидмат мекунад. Нақшунигори Икати ҷопонӣ, маъмулан, тамоми замин (таг)-и матоъро фаро мегирад ё дар шакли медалон ва қаламарезгӣ, баъзан тасмашакл иҷро мешаванд. Дар Амрикои Марказӣ Икатҳои пашмӣ вуҷуд доштанд. Дар Осиёи Миёна (Бухоро, Самарқанд, Хуҷанд, Намангон, Марғелон ва ғ.) дар асрҳои 19–20 истеҳсоли Икатҳои абрешимиву нимабрешимӣ (атлас, адрас) ба зинаи баланди тараққиёт расид. Икатҳои Осиёи Миёна абрбандӣ мешуданд. 

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* {{ЭМТ|Икат|7|муаллиф= }}
{{ПБ}}
[[Гурӯҳ:Матоъҳо]]</text>
      <sha1>gjbqdalutk4ykeuh1vmqpdw3gsnpvyd</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1471185</id>
      <parentid>1471184</parentid>
      <timestamp>2026-05-07T06:59:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Сунатулло Сафарзода</username>
        <id>108676</id>
      </contributor>
      <origin>1471185</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5316" sha1="klzbovqkqnm8h0rgas8w56wo2sujbmm" xml:space="preserve">[[Акс:Bolts of Silk on Display - Yodgorlik (Souvenir) Silk Factory - Margilon - Uzbekistan (7553441596).jpg|мини|«Хон-атлас» фабрикаи абрешими «Ёдгорлик» дар Маргилони Узбекистон.]]
'''Икат''' (малайии meng-ikat – бастан, гиреҳ задан, печондан) —  як навъи матои мунаққаш, ки тор ё пуди онро пеш аз бофтан бо ранги муқовим ранг мекунанд; шеваи қадимии бофт ва ранг кардани матоъ. 

== Таърих ==
Дар Икат нақшро рӯи тор, пуд ё ҳар ду ба василаи рангрезӣ ба вуҷуд оварда, сипас онро мебофанд. Ин навъи бофтро дар Ҳинд «ҳул», дар [[Эрон]] «дороӣ» ва дар [[Индонезия]] Икат мегӯянд. Икат пеш аз густариши муносибатҳои бозаргонӣ миёни ақвоми мухталиф ривоҷ дошт. Куҳантарин намунаи Икат дар [[Ҳиндустон]] ва [[Миср]] бозёфт шудааст. Аксари муҳаққиқон [[Индонезия|Индонезияро]] макони пайдоиши Икат медонанд. Мувофиқи маълумоти маъхазҳои бостоншиносӣ ва хаттӣ Икат аз асрҳои 6–7 дар [[Ҳиндустон|Ҳинд]], Эрон, [[Осиёи Ҷанубу Шарқӣ]], [[Яман]], [[Осиёи Марказӣ]] (Бухоро, Синзян), [[Ҷопон]], [[Амрикои Марказӣ]] ва Ҷанубӣ, [[Африқо]] ва ғ. маъмул гардидааст. Дар гузашта Икатро дастӣ мебофтанд, ҳоло бо дастгоҳҳои махсус бофта мешавад. Барои бофтани Икат риштаҳоро мувофиқи андозаи маҳсулот (мас., сарӣ) ба рӯи чорчӯб мекашанд ва ба шакли нақши пешакӣ тарҳрезишуда ҷамъ карда, мебанданд. Бастан ва рангрезӣ аз 2 то 6–7 бор пайиҳам сурат мегирад. Маъмулан, барои эҷоди нақш дар рӯи матоъ аз ду усул истифода мебаранд: офаридани нақш ҳангоми бофт ва нусхапартоӣ дар рӯи матоъ. Нақшунигори Икат аз хатҳои рах-рах ва зинашакл таркиб ёфтаанд. Вобаста ба тарзи бофт Икат торӣ, пудӣ ва торипудӣ (дурӯя) мешавад. Тарзи бофт аз бастан, ранг кардан ва кушодани нахҳо иборат аст. Дар гузашта барои Икат аз ранг (нил, сиёҳи хокистаранг) ва абрешими табиӣ (ҳоло маснуӣ низ) истифода мешуд. Дар Ҳинд (бандҳана, читка, патола) аз абрешим (сербар ва камбар) ва пахта (камбар) истеҳсол мешавад. Икати пахтагини истеҳсоли Андра-Прадеш (Почампалли ва ғ.) ба мамлакатҳои халиҷи Форс содирот мешуд. Икати абрешими гаронбаҳои сербар – патолаи Гуҷарот ва Ориса (дар Ҳиндустон ва Индонезия матои маросимӣ дониста шуда, ҷузви либоси арӯсӣ маҳсуб мешуд) ба Индонезия тавассути тоҷирони гуҷаротӣ (аз ҳазораи 1) ва ширкатҳои тиҷоратии аврупоӣ (асрҳои 16–19) ворид мегардид. Дар Икатҳои абрешимиву пахтагии Индонезия, Осиёи Ҷанубу Шарқӣ услуби нақшунигор, ки барои анъанаҳои Икати қадимӣ хос буд, вомехӯрад. 

Дар Ҷопон Икати сербар ё камбар, маъмулан, дуранга (ранги нил)-и пахтагӣ (касурӣ) ҳамчун масолеҳи суннатӣ барои кимано (либоси мардона) ва матои ороишӣ хидмат мекунад. Нақшунигори Икати ҷопонӣ, маъмулан, тамоми замин (таг)-и матоъро фаро мегирад ё дар шакли медалон ва қаламарезгӣ, баъзан тасмашакл иҷро мешаванд. Дар Амрикои Марказӣ Икатҳои пашмӣ вуҷуд доштанд. Дар Осиёи Миёна (Бухоро, Самарқанд, Хуҷанд, Намангон, Марғелон ва ғ.) дар асрҳои 19–20 истеҳсоли Икатҳои абрешимиву нимабрешимӣ (атлас, адрас) ба зинаи баланди тараққиёт расид. Икатҳои Осиёи Миёна абрбандӣ мешуданд. 

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* {{ЭМТ|Икат|7|муаллиф= }}
[[Гурӯҳ:Матоъҳо]]</text>
      <sha1>klzbovqkqnm8h0rgas8w56wo2sujbmm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Гурӯҳ:Таваллудшудагон дар соли 1932</title>
    <ns>14</ns>
    <id>331250</id>
    <revision>
      <id>1471179</id>
      <timestamp>2026-05-07T06:41:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Navruzov Abdulmalik</username>
        <id>57291</id>
      </contributor>
      <comment>Саҳифаи нав: [[Гурӯҳ:Таваллудшудагон дар соли 1932]]</comment>
      <origin>1471179</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="66" sha1="ga8c7f7e7e94ngk4oenm1gbzgzvnwvn" xml:space="preserve">[[Гурӯҳ:Таваллудшудагон дар соли 1932]]</text>
      <sha1>ga8c7f7e7e94ngk4oenm1gbzgzvnwvn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Гурӯҳ:Олимони муҳоҷири эронӣ</title>
    <ns>14</ns>
    <id>331251</id>
    <revision>
      <id>1471182</id>
      <timestamp>2026-05-07T06:44:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Navruzov Abdulmalik</username>
        <id>57291</id>
      </contributor>
      <comment>Саҳифаи нав: [[Гурӯҳ:Олимони муҳоҷири эронӣ]]</comment>
      <origin>1471182</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="57" sha1="ni6iu74vba4opznnt51sh0n4m19i02x" xml:space="preserve">[[Гурӯҳ:Олимони муҳоҷири эронӣ]]</text>
      <sha1>ni6iu74vba4opznnt51sh0n4m19i02x</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Корбар:Fillets07</title>
    <ns>2</ns>
    <id>331252</id>
    <revision>
      <id>1471186</id>
      <timestamp>2026-05-07T07:16:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Fillets07</username>
        <id>126004</id>
      </contributor>
      <comment>Саҳифаи сохташуда</comment>
      <origin>1471186</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10" sha1="1p0qicmpek1vbm3s4rc9o0adlezjcb3" xml:space="preserve">Салом</text>
      <sha1>1p0qicmpek1vbm3s4rc9o0adlezjcb3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Fandom</title>
    <ns>0</ns>
    <id>331253</id>
    <revision>
      <id>1471187</id>
      <timestamp>2026-05-07T07:18:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Fillets07</username>
        <id>126004</id>
      </contributor>
      <comment>Саҳифаи нав:  = Fandom = {{Infobox website|name=Fandom|logo=Fandom logo.svg|screenshot=|caption=Саҳифаи асосии Fandom|url={{URL|https://www.fandom.com/}}|commercial=Ҳа|type=Вики-хостинг|registration=Ихтиёрӣ|language=Бисёрзабона|owner=Fandom, Inc.|author=Ҷимми Уэйлс ва Анҷела Бисли|launch_date=18 октябри 2004|current_status=Фаъол}}‘’‘Fandom’’’ — платформаи вики-хостинг...</comment>
      <origin>1471187</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1831" sha1="mjuyyqnwzs32plasxoe379v0yv005x0" xml:space="preserve">
= Fandom =
{{Infobox website|name=Fandom|logo=Fandom logo.svg|screenshot=|caption=Саҳифаи асосии Fandom|url={{URL|https://www.fandom.com/}}|commercial=Ҳа|type=Вики-хостинг|registration=Ихтиёрӣ|language=Бисёрзабона|owner=Fandom, Inc.|author=Ҷимми Уэйлс ва Анҷела Бисли|launch_date=18 октябри 2004|current_status=Фаъол}}‘’‘Fandom’’’ — платформаи вики-хостинг ва ҷомеаи интернетӣ мебошад, ки ба корбарон имкон медиҳад викиҳоро дар бораи филмҳо, бозиҳо, сериалҳо, аниме ва дигар мавзӯъҳо эҷод ва идора кунанд. Хидмат дар соли 2004 бо номи ‘’‘Wikia’’’ таъсис ёфтааст.

== Таърих ==
 Fandom аз ҷониби [[Ҷимми Уэйлс]] ва [[Анҷела Бисли]] таъсис дода шудааст. Дар ибтидо хидмат бо номи ‘’‘Wikia’’’ машҳур буд. Соли 2016 ширкат номи худро ба ‘’‘Fandom’’’ иваз кард.

== Мавзӯъҳо ==
 Дар Fandom ҳазорҳо викиҳо мавҷуданд. Мавзӯъҳои машҳур инҳоянд:
Бозиҳои видеоӣ

Филмҳо

Сериалҳои телевизионӣ

Аниме ва манга

Комиксҳо

Технология

== Хусусиятҳо ==
Эҷоди ройгони викиҳо

Дастгирии ҷомеа

Имконияти таҳрир аз ҷониби корбарон

Истифодаи MediaWiki

== Нигаред ҳам ==
[[Википедиа]]

[[MediaWiki]]

[[Вики]]

== Пайвандҳои беруна ==
[https://www.fandom.com/ Сомонаи расмӣ]</text>
      <sha1>mjuyyqnwzs32plasxoe379v0yv005x0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Grand Theft Auto IV</title>
    <ns>0</ns>
    <id>331254</id>
    <revision>
      <id>1471190</id>
      <timestamp>2026-05-07T08:01:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Fillets07</username>
        <id>126004</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>1471190</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1636" sha1="3t7lkylj7d0d3rtslxz4uuuvg0aqog9" xml:space="preserve">{{Қуттии ҳамагонӣ|Q380}}

'''Grand Theft Auto IV''' — бозии видеоии жанри саргузаштӣ ва амал мебошад, ки аз ҷониби [[Rockstar North]] таҳия шуда, аз ҷониби [[Rockstar Games]] нашр гардидааст. Бозӣ соли 2008 барои [[PlayStation 3]], [[Xbox 360]] ва [[Microsoft Windows]] бароварда шуд.

Дар бозӣ қаҳрамони асосӣ Нико Беллик мебошад, ки аз Аврупои Шарқӣ ба шаҳри хаёлии Либерти Сити меояд, то зиндагии нав оғоз кунад.

== Геймплей ==
Бозӣ дар ҷаҳони кушод мегузарад ва бозингар метавонад шаҳрро озодона омӯзад, мошин ронад, вазифаҳоро иҷро кунад ва бо қаҳрамонҳои гуногун ҳамкорӣ намояд.

== Сюжет ==
Нико Беллик ба Либерти Сити меояд, то бо ҷинояткорон мубориза барад ва шахсеро, ки дар гузашта ба ӯ хиёнат кардааст, пайдо намояд.

== Қабул ==
'''Grand Theft Auto IV''' аз ҷониби мунаққидон баҳои баланд гирифт ва яке аз муваффақтарин бозиҳои соли 2008 гардид.

== Платформаҳо ==
* [[PlayStation 3]]
* [[Xbox 360]]
* [[Microsoft Windows]]

== Эзоҳ ==
{{Эзоҳ}}

== Пайвандҳо ==
* {{Вебгоҳи расмӣ|https://www.rockstargames.com/IV/}}

{{Хурд}}</text>
      <sha1>3t7lkylj7d0d3rtslxz4uuuvg0aqog9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Xbox 360</title>
    <ns>0</ns>
    <id>331255</id>
    <revision>
      <id>1471191</id>
      <timestamp>2026-05-07T08:04:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Fillets07</username>
        <id>126004</id>
      </contributor>
      <comment>Саҳифаи нав: {{Маълумотқуттӣ бозии видеоӣ | ном = Xbox 360 | тасвир = Xbox-360-Pro-wController.jpg | андоза = 250px | шарҳ = Консоли Xbox 360 бо идоракунанда | истеҳсолкунанда = [[Microsoft]] | навъ = Консоли бозиҳои видеоӣ | насл = Насли ҳафтум | барориш = 22 ноябри 2005 | қатъ = 20 апрели 2016 | воситаи дода = DVD, CD, Xbox 360 G...</comment>
      <origin>1471191</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2522" sha1="brgqihq3y353oyegvcxr2kn5b4piyzk" xml:space="preserve">{{Маълумотқуттӣ бозии видеоӣ
| ном = Xbox 360
| тасвир = Xbox-360-Pro-wController.jpg
| андоза = 250px
| шарҳ = Консоли Xbox 360 бо идоракунанда
| истеҳсолкунанда = [[Microsoft]]
| навъ = Консоли бозиҳои видеоӣ
| насл = Насли ҳафтум
| барориш = 22 ноябри 2005
| қатъ = 20 апрели 2016
| воситаи дода = DVD, CD, Xbox 360 Game Disc
| фурӯш = Зиёда аз 84 миллион адад
| пешгузашта = [[Xbox]]
| ҷонишин = [[Xbox One]]
}}

'''Xbox 360''' — консоли бозиҳои видеоии хонагӣ мебошад, ки аз ҷониби [[Microsoft]] сохта ва нашр шудааст. Ин консоли дуюми силсилаи Xbox буда, ҷонишини [[Xbox]] ва пешгузаштаи [[Xbox One]] мебошад. Xbox 360 қисми насли ҳафтуми консолҳои бозиҳои видеоӣ ба шумор меравад.

Консол бори аввал 22 ноябри соли 2005 дар [[Иёлоти Муттаҳидаи Амрико]] бароварда шуд. Рақибони асосии он [[PlayStation 3]] аз [[Sony]] ва [[Wii]] аз [[Nintendo]] буданд.

== Таърих ==
Microsoft Xbox 360-ро ҳамчун идомаи Xbox таҳия кард. Консол дорои графикаи беҳтар, хадамоти онлайнии [[Xbox Live]] ва дастгирии бозиҳои баландсифат буд. Xbox 360 дар байни бозигарон машҳур гардид ва барои он ҳазорҳо бозӣ нашр шуд.

== Хусусиятҳо ==
* Дастгирии бозиҳои HD
* Хадамоти онлайнии Xbox Live
* Дастгирии мултимедиа
* Истифодаи DVD-дискҳо
* Идоракунандаи бесим

== Моделҳо ==
Xbox 360 дар чанд версия бароварда шуд:
* Xbox 360 Core
* Xbox 360 Arcade
* Xbox 360 Pro
* Xbox 360 Elite
* Xbox 360 S
* Xbox 360 E

== Бозиҳои машҳур ==
Баъзе бозиҳои машҳур барои Xbox 360:
* ''Halo 3''
* ''Grand Theft Auto V''
* ''Minecraft''
* ''Forza Horizon''
* ''Gears of War''

== Нигаред ҳам ==
* [[Xbox]]
* [[Xbox One]]
* [[PlayStation 3]]
* [[Wii]]

== Эзоҳ ==
{{Эзоҳ}}

== Пайвандҳо ==
* {{Вебгоҳи расмӣ|https://www.xbox.com/}}

{{Хурд}}</text>
      <sha1>brgqihq3y353oyegvcxr2kn5b4piyzk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Batman: Arkham City</title>
    <ns>0</ns>
    <id>331256</id>
    <revision>
      <id>1471192</id>
      <timestamp>2026-05-07T08:11:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Fillets07</username>
        <id>126004</id>
      </contributor>
      <comment>Саҳифаи нав: {{Маълумотқуттӣ бозии видеоӣ | ном = Batman: Arkham City | тасвир = Batman Arkham City Game Cover.jpg | андоза = 250px | шарҳ = Муқоваи бозӣ | таҳиягар = [[Rocksteady Studios]] | ношир = [[Warner Bros. Interactive Entertainment]] | коргардон = Сефтон Ҳилл | силсила = ''Batman: Arkham'' | муҳаррик = Unreal Engine 3 | платформа = [[PlayStation 3]], [[Xbox 360]],...</comment>
      <origin>1471192</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2859" sha1="0n9r8kyc0bfswn3kbo616uevvwl6062" xml:space="preserve">{{Маълумотқуттӣ бозии видеоӣ
| ном = Batman: Arkham City
| тасвир = Batman Arkham City Game Cover.jpg
| андоза = 250px
| шарҳ = Муқоваи бозӣ
| таҳиягар = [[Rocksteady Studios]]
| ношир = [[Warner Bros. Interactive Entertainment]]
| коргардон = Сефтон Ҳилл
| силсила = ''Batman: Arkham''
| муҳаррик = Unreal Engine 3
| платформа = [[PlayStation 3]], [[Xbox 360]], [[Microsoft Windows]], [[Wii U]]
| барориш = 18 октябри 2011
| жанр = Бозии саргузаштӣ, экшен
| ҳолат = Якнафара
}}

'''Batman: Arkham City''' — бозии видеоии саргузаштӣ ва экшенӣ мебошад, ки аз ҷониби [[Rocksteady Studios]] таҳия ва аз ҷониби [[Warner Bros. Interactive Entertainment]] нашр шудааст. Ин бозӣ идомаи ''Batman: Arkham Asylum'' буда, қисми дуюми силсилаи ''Batman: Arkham'' мебошад.

Бозӣ соли 2011 барои [[PlayStation 3]], [[Xbox 360]] ва [[Microsoft Windows]] бароварда шуд. Баъдтар версияи [[Wii U]] низ нашр гардид.

== Раванди бозӣ ==
Дар бозӣ бозигар нақши [[Batman]]-ро иҷро мекунад. Қаҳрамон дар шаҳри Arkham City бо ҷинояткорон мубориза мебарад. Бозӣ дорои ҷаҳони кушода буда, бозигар метавонад озодона шаҳрро омӯзад.

Системаи ҷангии бозӣ аз қисми пешина такмил дода шудааст. Дар бозӣ инчунин истифодаи асбобҳои гуногуни Batman мумкин аст.

== Қисса ==
Ҳодисаҳои бозӣ дар Arkham City рух медиҳанд, ки қисми махсуси [[Gotham City]] барои ҷинояткорон мебошад. Batman кӯшиш мекунад нақшаҳои [[Hugo Strange]] ва дигар душманонро боздорад.

Дар бозӣ қаҳрамонҳои маъруфи ҷаҳони Batman ҳузур доранд:
* [[Joker]]
* [[Catwoman]]
* [[Two-Face]]
* [[Penguin]]
* [[Harley Quinn]]

== Қабул ==
''Batman: Arkham City'' аз ҷониби мунаққидон баҳои баланд гирифт. Бозӣ барои графика, қисса ва раванди бозӣ ситоиш шуд. Он яке аз беҳтарин бозиҳои суперқаҳрамонӣ ҳисобида мешавад.

== Нигаред ҳам ==
* ''Batman: Arkham Asylum''
* ''Batman: Arkham Knight''
* [[Batman]]

== Эзоҳ ==
{{Эзоҳ}}

== Пайвандҳо ==
* {{Вебгоҳи расмӣ|https://www.rocksteadyltd.com/games/arkham-city/}}

{{Хурд}}</text>
      <sha1>0n9r8kyc0bfswn3kbo616uevvwl6062</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Need for Speed: Most Wanted</title>
    <ns>0</ns>
    <id>331257</id>
    <revision>
      <id>1471193</id>
      <timestamp>2026-05-07T08:18:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Fillets07</username>
        <id>126004</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>1471193</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3000" sha1="2o03wgz9boh465v6qjj7jy00lezg7ba" xml:space="preserve">{{Маълумотқуттӣ бозии видеоӣ
| ном = Need for Speed: Most Wanted
| тасвир = Need for Speed Most Wanted Box Art.jpg
| андоза = 250px
| шарҳ = Муқоваи бозӣ
| таҳиягар = [[EA Black Box]]
| ношир = [[Electronic Arts]]
| силсила = ''Need for Speed''
| муҳаррик = EAGL Engine
| платформа = [[PlayStation 2]], [[PlayStation Portable]], [[Xbox]], [[Xbox 360]], [[Nintendo GameCube]], [[Microsoft Windows]], [[Nintendo DS]], [[Game Boy Advance]], [[Телефони мобилӣ]]
| барориш = 15 ноябри 2005
| жанр = Бозии пойга
| ҳолат = Якнафара, чанднафара
}}

'''Need for Speed: Most Wanted''' — бозии видеоии пойга мебошад, ки аз ҷониби [[EA Black Box]] таҳия ва аз ҷониби [[Electronic Arts]] нашр шудааст. Бозӣ қисми силсилаи ''Need for Speed'' буда, соли 2005 бароварда шуд.

Бозӣ барои [[PlayStation 2]], [[Xbox]], [[Xbox 360]], [[Microsoft Windows]] ва дигар платформаҳо дастрас гардид. ''Most Wanted'' яке аз машҳуртарин қисмҳои силсилаи ''Need for Speed'' ба шумор меравад.

== Раванди бозӣ ==
Дар бозӣ бозигар дар мусобиқаҳои кӯчагӣ иштирок мекунад ва аз таъқиби полис мегурезад. Ҳадафи асосӣ мағлуб кардани ронандагони рӯйхати «Blacklist» мебошад.

Бозӣ дорои ҷаҳони кушода буда, бозигар метавонад шаҳри Rockport-ро озодона омӯзад. Дар бозӣ мошинҳои гуногуни варзишӣ ва имконияти танзими онҳо вуҷуд дорад.

== Қисса ==
Қаҳрамони асосӣ ба шаҳри Rockport меояд ва бо ронандаи машҳур бо номи Razor рақобат мекунад. Пас аз аз даст додани мошини худ, бозигар кӯшиш мекунад обрӯ ва мошинашро барқарор намояд.

== Мошинҳо ==
Дар бозӣ мошинҳои маъруфи зиёде ҳузур доранд, аз ҷумла:
* BMW M3 GTR
* Lamborghini Gallardo
* Porsche Cayman S
* Mazda RX-8
* Mitsubishi Lancer Evolution VIII

== Қабул ==
''Need for Speed: Most Wanted'' аз ҷониби мунаққидон ва бозигарон хеле хуб қабул шуд. Бозӣ барои таъқибҳои полис, мусиқӣ ва раванди шавқовари бозӣ ситоиш гардид.

== Нигаред ҳам ==
* ''Need for Speed: Underground''
* ''Need for Speed: Carbon''
* [[Electronic Arts]]

== Эзоҳ ==
{{Эзоҳ}}

== Пайвандҳо ==
* {{Вебгоҳи расмӣ|https://www.ea.com/games/need-for-speed}}

{{Хурд}}</text>
      <sha1>2o03wgz9boh465v6qjj7jy00lezg7ba</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Roblox</title>
    <ns>0</ns>
    <id>331258</id>
    <revision>
      <id>1471194</id>
      <timestamp>2026-05-07T08:20:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Fillets07</username>
        <id>126004</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>1471194</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2679" sha1="rdt3tjvc0y1fpsz3z95i1xzydh5nf10" xml:space="preserve">{{Маълумотқуттӣ бозии видеоӣ
| ном = Roblox
| тасвир = Roblox logo.svg
| андоза = 250px
| шарҳ = Нишони Roblox
| таҳиягар = [[Roblox Corporation]]
| ношир = [[Roblox Corporation]]
| муҳаррик = Roblox Engine
| платформа = [[Microsoft Windows]], [[macOS]], [[iOS]], [[Android]], [[Xbox One]], [[PlayStation 4]], [[Meta Quest]]
| барориш = 1 сентябри 2006
| жанр = Платформаи бозиҳои онлайнӣ
| ҳолат = Чанднафара
}}

'''Roblox''' — платформаи бозиҳои онлайнӣ ва системаи сохтани бозиҳо мебошад, ки аз ҷониби [[Roblox Corporation]] таҳия шудааст. Платформа ба корбарон имкон медиҳад, ки бозиҳои худро созанд ва бозиҳои дигаронро бозӣ намоянд.

Roblox соли 2006 бароварда шуд ва дар ҷаҳон машҳур гардид. Миллионҳо нафар ҳар рӯз аз Roblox истифода мебаранд.

== Таърих ==
Roblox аз ҷониби Дэвид Базукки ва Эрик Кассел таъсис дода шуд. Лоиҳа аввал бо номи ''DynaBlocks'' маълум буд, аммо баъдтар номи Roblox гирифт.

Бо гузашти вақт Roblox ба яке аз бузургтарин платформаҳои бозӣ табдил ёфт.

== Раванди бозӣ ==
Дар Roblox ҳазорҳо бозиҳои гуногун мавҷуданд. Корбарон метавонанд:
* Бозиҳо эҷод кунанд
* Бо дӯстони худ онлайн бозӣ кунанд
* Ашё ва либос харанд
* Аватарҳои худро танзим намоянд

Бозиҳо бо истифода аз забони барномасозии Lua сохта мешаванд.

== Robux ==
'''Robux''' — пули виртуалии Roblox мебошад. Корбарон метавонанд бо Robux либос, ашё ва имкониятҳои гуногун харанд.

== Машҳурият ==
Roblox махсусан дар байни кӯдакон ва наврасон машҳур аст. Дар платформа бозиҳои маъруфи зиёде вуҷуд доранд, аз ҷумла:
* ''Adopt Me!''
* ''Brookhaven''
* ''Tower of Hell''
* ''Blox Fruits''

== Нигаред ҳам ==
* [[Minecraft]]
* [[Fortnite]]
* [[Xbox One]]

== Эзоҳ ==
{{Эзоҳ}}

== Пайвандҳо ==
* {{Вебгоҳи расмӣ|https://www.roblox.com/}}

{{Хурд}}</text>
      <sha1>rdt3tjvc0y1fpsz3z95i1xzydh5nf10</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Fortnite</title>
    <ns>0</ns>
    <id>331259</id>
    <revision>
      <id>1471195</id>
      <timestamp>2026-05-07T08:28:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Fillets07</username>
        <id>126004</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>1471195</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2709" sha1="cuon2oclxla07zovoxarkh7xqex2zsg" xml:space="preserve">{{Маълумотқуттӣ бозии видеоӣ
| ном = Fortnite
| тасвир = Fortnite cover art.jpg
| андоза = 250px
| шарҳ = Муқоваи Fortnite
| таҳиягар = [[Epic Games]]
| ношир = [[Epic Games]]
| муҳаррик = Unreal Engine
| платформа = [[Microsoft Windows]], [[macOS]], [[PlayStation 4]], [[PlayStation 5]], [[Xbox One]], [[Xbox Series X ва Series S]], [[Nintendo Switch]], [[Android]]
| барориш = 21 июли 2017
| жанр = Battle royale, зиндамонӣ
| ҳолат = Чанднафара
}}

'''Fortnite''' — бозии видеоии онлайнӣ мебошад, ки аз ҷониби [[Epic Games]] таҳия ва нашр шудааст. Бозӣ соли 2017 бароварда шуд ва ба яке аз машҳуртарин бозиҳои ҷаҳон табдил ёфт.

Fortnite бештар бо ҳолати ''Battle Royale'' маъруф аст, ки дар он 100 бозигар барои зинда мондан рақобат мекунанд.

== Раванди бозӣ ==
Дар ҳолати ''Fortnite Battle Royale'' бозигарон ба ҷазира фиристода мешаванд ва бояд силоҳ, захира ва ашё ҷамъоварӣ кунанд. Ҳадаф охирин бозигари зиндамонда шудан аст.

Fortnite инчунин дорои системаи сохтмон мебошад. Бозигарон метавонанд девор, зинапоя ва дигар сохторҳо созанд.

== Ҳолатҳои бозӣ ==
Fortnite чанд ҳолати бозӣ дорад:
* '''Battle Royale''' — рақобати онлайн байни бозигарон
* '''Save the World''' — мубориза бо душманони сунъӣ
* '''Creative''' — сохтани харита ва бозиҳои худ

== Машҳурият ==
Fortnite барои чорабиниҳои дохилибозӣ, рақсҳо ва ҳамкорӣ бо филмҳо ва ҳунармандон машҳур аст. Дар бозӣ қаҳрамонҳо ва ашё аз филмҳо, сериалҳо ва комиксҳои гуногун пайдо шудаанд.

== Варзиши электронӣ ==
Fortnite дар соҳаи варзиши электронӣ низ машҳур мебошад. Барои бозӣ мусобиқаҳои байналмилалӣ бо ҷоизаҳои калон баргузор мешаванд.

== Нигаред ҳам ==
* [[Roblox]]
* [[Minecraft]]
* [[Epic Games]]

== Эзоҳ ==
{{Эзоҳ}}

== Пайвандҳо ==
* {{Вебгоҳи расмӣ|https://www.fortnite.com/}}

{{Хурд}}</text>
      <sha1>cuon2oclxla07zovoxarkh7xqex2zsg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Battlefield 1</title>
    <ns>0</ns>
    <id>331260</id>
    <revision>
      <id>1471196</id>
      <timestamp>2026-05-07T08:32:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Fillets07</username>
        <id>126004</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>1471196</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2419" sha1="80kughuqkwepdcqbz0v2kutuj9y46bm" xml:space="preserve">{{Маълумотқуттӣ бозии видеоӣ
| ном = Battlefield 1
| тасвир = Battlefield 1 cover art.jpg
| андоза = 250px
| шарҳ = Муқоваи бозӣ
| таҳиягар = [[EA DICE]]
| ношир = [[Electronic Arts]]
| силсила = ''Battlefield''
| муҳаррик = Frostbite 3
| платформа = [[Microsoft Windows]], [[PlayStation 4]], [[Xbox One]]
| барориш = 21 октябри 2016
| жанр = Тирандозии шахси аввал
| ҳолат = Якнафара, чанднафара
}}

'''Battlefield 1''' — бозии видеоии тирандозии шахси аввал мебошад, ки аз ҷониби [[EA DICE]] таҳия ва аз ҷониби [[Electronic Arts]] нашр шудааст. Ин бозӣ қисми силсилаи ''Battlefield'' буда, соли 2016 бароварда шуд.

Ҳодисаҳои бозӣ дар замони [[Ҷанги Якуми Ҷаҳонӣ]] рух медиҳанд. Battlefield 1 барои [[Microsoft Windows]], [[PlayStation 4]] ва [[Xbox One]] дастрас мебошад.

== Раванди бозӣ ==
Battlefield 1 дорои ҷангҳои калонҳаҷм мебошад, ки дар онҳо бозигарон метавонанд аз силоҳ, техника ва воситаҳои гуногуни ҷангӣ истифода баранд.

Дар бозӣ:
* Танкҳо
* Ҳавопаймоҳо
* Аспҳо
* Киштиҳои ҷангӣ

истифода мешаванд.

Ҳолати чанднафара яке аз қисмҳои асосии бозӣ мебошад.

== Қисса ==
Ҳолати якнафара аз якчанд ҳикоя иборат аст, ки сарбозонро аз кишварҳои гуногун нишон медиҳанд. Бозӣ ҷангҳоро дар Аврупо, Ховари Миёна ва дигар минтақаҳо тасвир мекунад.

== Қабул ==
Battlefield 1 аз ҷониби мунаққидон баҳои мусбат гирифт. Графика, садо ва фазои ҷангии бозӣ ситоиш шуданд.

== Нигаред ҳам ==
* ''Battlefield V''
* ''Battlefield 4''
* [[Ҷанги Якуми Ҷаҳонӣ]]

== Эзоҳ ==
{{Эзоҳ}}

== Пайвандҳо ==
* {{Вебгоҳи расмӣ|https://www.ea.com/games/battlefield/battlefield-1}}

{{Хурд}}</text>
      <sha1>80kughuqkwepdcqbz0v2kutuj9y46bm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Garena Free Fire</title>
    <ns>0</ns>
    <id>331261</id>
    <revision>
      <id>1471197</id>
      <timestamp>2026-05-07T08:45:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Fillets07</username>
        <id>126004</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>1471197</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2557" sha1="sdnycxwfbrnrrc9k43vn4wvlgudtmf1" xml:space="preserve">{{Маълумотқуттӣ бозии видеоӣ
| ном = Garena Free Fire
| тасвир = Free Fire cover.jpg
| андоза = 250px
| шарҳ = Муқоваи бозӣ
| таҳиягар = [[111 Dots Studio]]
| ношир = [[Garena]]
| муҳаррик = Unity
| платформа = [[Android]], [[iOS]]
| барориш = 30 сентябри 2017
| жанр = Battle royale
| ҳолат = Чанднафара
}}

'''Garena Free Fire''' — бозии видеоии онлайнӣ дар жанри ''battle royale'' мебошад, ки аз ҷониби [[111 Dots Studio]] таҳия ва аз ҷониби [[Garena]] нашр шудааст. Бозӣ барои дастгоҳҳои [[Android]] ва [[iOS]] дастрас буда, соли 2017 бароварда шуд.

Free Fire яке аз машҳуртарин бозиҳои мобилӣ дар ҷаҳон ба шумор меравад.

== Раванди бозӣ ==
Дар ҳар як бозӣ то 50 бозигар ба ҷазира фиристода мешаванд. Онҳо бояд силоҳ, таҷҳизот ва захира ҷамъоварӣ карда, барои зинда мондан мубориза баранд.

Майдони бозӣ тадриҷан хурд мешавад ва бозигари охирин ғолиб мегардад.

== Хусусиятҳо ==
* Бозии зуд ва кӯтоҳ
* Бозии даставӣ
* Қаҳрамонҳои гуногун
* Силоҳ ва мошинҳои гуногун
* Чат ва муоширати онлайн

== Free Fire MAX ==
'''Free Fire MAX''' — версияи беҳтаршудаи Free Fire мебошад, ки дорои графика ва эффектҳои беҳтар аст.

== Варзиши электронӣ ==
Free Fire дар соҳаи варзиши электронӣ хеле машҳур аст. Барои бозӣ мусобиқаҳои байналмилалӣ баргузор мешаванд ва миллионҳо нафар онҳоро тамошо мекунанд.

== Машҳурият ==
Бозӣ махсусан дар Осиё, Амрикои Лотинӣ ва дигар минтақаҳо машҳур мебошад. Free Fire борҳо яке аз серборгиртарин бозиҳои мобилӣ гардид.

== Нигаред ҳам ==
* [[Fortnite]]
* [[PUBG: Battlegrounds]]
* [[Call of Duty: Mobile]]

== Эзоҳ ==
{{Эзоҳ}}

== Пайвандҳо ==
* {{Вебгоҳи расмӣ|https://ff.garena.com/}}

{{Хурд}}</text>
      <sha1>sdnycxwfbrnrrc9k43vn4wvlgudtmf1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pokémon Unite</title>
    <ns>0</ns>
    <id>331262</id>
    <revision>
      <id>1471198</id>
      <timestamp>2026-05-07T08:51:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Fillets07</username>
        <id>126004</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>1471198</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2357" sha1="4rca9h7yw05ln174d9o2xnhiw2kv1wr" xml:space="preserve">{{Маълумотқуттӣ бозии видеоӣ
| ном = Pokémon Unite
| тасвир = Pokémon Unite cover art.jpg
| андоза = 250px
| шарҳ = Муқоваи бозӣ
| таҳиягар = [[TiMi Studio Group]]
| ношир = [[The Pokémon Company]]
| муҳаррик = Unity
| платформа = [[Nintendo Switch]], [[Android]], [[iOS]]
| барориш = 21 июли 2021
| жанр = MOBA
| ҳолат = Чанднафара
}}

'''Pokémon Unite''' — бозии видеоии онлайнии жанри MOBA мебошад, ки аз ҷониби [[TiMi Studio Group]] таҳия ва аз ҷониби [[The Pokémon Company]] нашр шудааст. Бозӣ соли 2021 барои [[Nintendo Switch]], [[Android]] ва [[iOS]] бароварда шуд.

Дар бозӣ қаҳрамонҳои силсилаи [[Pokémon]] иштирок мекунанд.

== Раванди бозӣ ==
Дар Pokémon Unite ду дастаи панҷнафара бо ҳам рақобат мекунанд. Бозигарон Pokémon-ҳои гуногунро интихоб намуда, кӯшиш мекунанд холҳои бештар ба даст оранд.

Ҳар як Pokémon қобилият ва нақши махсус дорад:
* Ҳамлагар
* Муҳофиз
* Дастгиркунанда
* Суръатнок
* Ҳаматарафа

== Харита ва қоидаҳо ==
Бозӣ дар ҷазираи Aeos баргузор мешавад. Бозигарон бояд Pokémon-ҳои ваҳширо мағлуб карда, энергия ҷамъоварӣ намоянд ва онро ба минтақаҳои рақиб ворид кунанд.

== Pokémon-ҳои машҳур ==
Дар бозӣ Pokémon-ҳои маъруфи зиёде ҳузур доранд:
* Pikachu
* Charizard
* Lucario
* Greninja
* Mewtwo

== Қабул ==
Pokémon Unite аз ҷониби бозигарон барои бозии ройгон ва рақобати онлайн хуб қабул гардид. Бозӣ инчунин дар соҳаи варзиши электронӣ рушд кард.

== Нигаред ҳам ==
* [[Pokémon]]
* [[Nintendo Switch]]
* [[League of Legends]]

== Эзоҳ ==
{{Эзоҳ}}

== Пайвандҳо ==
* {{Вебгоҳи расмӣ|https://unite.pokemon.com/}}

{{Хурд}}</text>
      <sha1>4rca9h7yw05ln174d9o2xnhiw2kv1wr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ракета</title>
    <ns>0</ns>
    <id>331263</id>
    <revision>
      <id>1471201</id>
      <timestamp>2026-05-07T09:56:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Fillets07</username>
        <id>126004</id>
      </contributor>
      <comment>Саҳифаи нав: {{Қуттии ҳамагонӣ | ном = Ракета | тасвир = Saturn V.jpg | андозаи_тасвир = 250px | тавзеҳ = Ракетаи Saturn V }}  '''Ракета''' — воситаи парвозкунандаест, ки бо истифода аз муҳаррики реактивӣ ҳаракат мекунад. Ракетаҳо барои парвоз ба фазо, истифодаи ҳарбӣ, таҳқиқоти илмӣ ва ҳамчун...</comment>
      <origin>1471201</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2415" sha1="ssxcfz3eps2aowlr4w3fmda9rk43b8k" xml:space="preserve">{{Қуттии ҳамагонӣ
| ном = Ракета
| тасвир = Saturn V.jpg
| андозаи_тасвир = 250px
| тавзеҳ = Ракетаи Saturn V
}}

'''Ракета''' — воситаи парвозкунандаест, ки бо истифода аз муҳаррики реактивӣ ҳаракат мекунад. Ракетаҳо барои парвоз ба фазо, истифодаи ҳарбӣ, таҳқиқоти илмӣ ва ҳамчунин барои интиқоли моҳвораҳо истифода мешаванд.

Ракета бо қонуни сеюми [[Исаак Нютон]] кор мекунад: ҳар амал аксуламали баробар ва муқобил дорад. Газҳои сӯзишворӣ аз қисми ақиби ракета бо суръати баланд хориҷ мешаванд ва ракета ба самти муқобил ҳаракат мекунад.

== Таърих ==
Аввалин намунаҳои ракетаҳо дар [[Чин]] сохта шудаанд. Онҳо асосан барои оташбозӣ ва истифодаи ҳарбӣ истифода мешуданд. Дар асри XX рушди технологияҳои ракета ба парвозҳои кайҳонӣ овард.

Дар соли 1957 [[Иттиҳоди Шӯравӣ]] аввалин моҳвораи сунъӣ — [[Спутник 1]]-ро бо ракета ба фазо фиристод. Баъдтар ракетаҳо барои фиристодани инсон ба [[Моҳ]] ва дигар миссияҳои кайҳонӣ истифода шуданд.

== Қисмҳои асосии ракета ==
* Муҳаррик
* Сӯзишворӣ
* Қисми идоракунӣ
* Боркаш (payload)

== Намудҳои ракета ==
* Ракетаҳои кайҳонӣ
* Ракетаҳои ҳарбӣ
* Ракетаҳои илмӣ
* Ракетаҳои бисёрмарҳилавӣ

== Истифода ==
Ракетаҳо барои:
* фиристодани моҳвораҳо,
* сафарҳои кайҳонӣ,
* таҳқиқоти илмӣ,
* ва истифодаи низомӣ истифода мешаванд.

== Эзоҳ ==
{{Эзоҳ}}

== Пайвандҳо ==
* {{Вебгоҳи расмӣ|https://www.nasa.gov}}

{{Хурд}}
[[Гурӯҳ:Ракетаҳо]]
[[Гурӯҳ:Технология]]</text>
      <sha1>ssxcfz3eps2aowlr4w3fmda9rk43b8k</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Grand Theft Auto: San Andreas</title>
    <ns>0</ns>
    <id>331264</id>
    <revision>
      <id>1471204</id>
      <timestamp>2026-05-07T10:10:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Fillets07</username>
        <id>126004</id>
      </contributor>
      <comment>Саҳифаи нав: {{Қуттии ҳамагонӣ|Q154959}}  '''Grand Theft Auto: San Andreas''' — бозии видеоии жанри саргузаштӣ ва амал мебошад, ки аз ҷониби [[Rockstar North]] таҳия шуда, аз ҷониби [[Rockstar Games]] нашр гардидааст. Бозӣ соли 2004 барои [[PlayStation 2]] бароварда шуда, баъдтар барои [[Microsoft Windows]], [[Xbox]], [[Android]] ва [[iOS]] ни...</comment>
      <origin>1471204</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1831" sha1="em9tl2j8p922wefruplyg2ni2zxefwh" xml:space="preserve">{{Қуттии ҳамагонӣ|Q154959}}

'''Grand Theft Auto: San Andreas''' — бозии видеоии жанри саргузаштӣ ва амал мебошад, ки аз ҷониби [[Rockstar North]] таҳия шуда, аз ҷониби [[Rockstar Games]] нашр гардидааст. Бозӣ соли 2004 барои [[PlayStation 2]] бароварда шуда, баъдтар барои [[Microsoft Windows]], [[Xbox]], [[Android]] ва [[iOS]] низ дастрас гардид.

Бозӣ қисми силсилаи '''Grand Theft Auto''' мебошад ва дар иёлати хаёлии Сан Андреас мегузарад.

== Сюжет ==
Қаҳрамони асосӣ Карл Ҷонсон (CJ) мебошад, ки баъд аз чанд сол ба шаҳри Лос-Сантос бармегардад. Ӯ кӯшиш мекунад оилаи худро наҷот диҳад ва гурӯҳи худро барқарор намояд.

== Геймплей ==
Бозӣ дар ҷаҳони кушод мегузарад ва бозингар метавонад шаҳрҳоро озодона омӯзад, мошин ронад, ҳавопаймо идора кунад ва вазифаҳои гуногунро иҷро намояд.

== Шаҳрҳо ==
* Лос-Сантос
* Сан-Фиерро
* Лас-Вентурас

== Қабул ==
'''Grand Theft Auto: San Andreas''' яке аз машҳуртарин бозиҳои видеоӣ гардид ва аз ҷониби мунаққидон баҳои баланд гирифт.

== Платформаҳо ==
* [[PlayStation 2]]
* [[Xbox]]
* [[Microsoft Windows]]
* [[Android]]
* [[iOS]]

== Эзоҳ ==
{{Эзоҳ}}

== Пайвандҳо ==
* {{Вебгоҳи расмӣ|https://www.rockstargames.com/sanandreas/}}

{{Хурд}}</text>
      <sha1>em9tl2j8p922wefruplyg2ni2zxefwh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ubuntu</title>
    <ns>0</ns>
    <id>331265</id>
    <revision>
      <id>1471206</id>
      <timestamp>2026-05-07T11:25:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Fillets07</username>
        <id>126004</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>1471206</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2543" sha1="eakel90q66ridnrthg2nopbzpx92zo7" xml:space="preserve">{{Маълумот
| ном              = Ubuntu
| лого             = Ubuntu logo.svg
| андозаи_лого     = 120px
| таҳиягар         = [[Canonical]]
| оилаи ОС         = [[Linux]]
| ҳолати_корӣ      = Фаъол
| модели_манбаъ    = Манбаи кушода
| нашри_аввал      = 20 октябри 2004
| версияи_охирин   = 26.04 LTS
| навъи_ядро       = Монолитӣ ([[Linux kernel]])
| интерфейс        = [[GNOME]]
| сомона           = {{URL|https://ubuntu.com/}}
}}

'''Ubuntu''' — як [[Linux|системаи амалиётии Linux]] мебошад, ки аз ҷониби [[Canonical]] таҳия ва паҳн карда мешавад. Ubuntu барои компютерҳои шахсӣ, серверҳо ва дастгоҳҳои дигар истифода мешавад. Он яке аз машҳуртарин паҳнкуниҳои Linux дар ҷаҳон мебошад.

Номи «Ubuntu» аз забони африқоӣ гирифта шуда, маънои «инсоният нисбат ба дигарон» дорад.

== Таърих ==
Ubuntu бори аввал соли 2004 бароварда шуд. Лоиҳа аз ҷониби [[Марк Шаттлворт]] таъсис ёфтааст. Система бар асоси [[Debian]] сохта шудааст ва ҳар шаш моҳ версияи нав мебарорад.

== Хусусиятҳо ==
* Рамзи манбаи кушода
* Дастгирии ройгон
* Интерфейси графикии осон
* Дастгирии бисёр забонҳо
* Маркази барномаҳо барои насби нармафзор

== Версияҳо ==
Ubuntu дорои версияҳои оддӣ ва версияҳои LTS (Long Term Support) мебошад. Версияҳои LTS барои муддати дароз дастгирӣ мешаванд.

== Муҳитҳои мизи корӣ ==
Ubuntu аз [[GNOME]] истифода мебарад, аммо версияҳои дигар низ мавҷуданд:
* Kubuntu — бо [[KDE Plasma]]
* Xubuntu — бо [[Xfce]]
* Lubuntu — бо [[LXQt]]

== Истифода ==
Ubuntu дар мактабҳо, идораҳо, серверҳо ва аз ҷониби истифодабарандагони хонагӣ истифода мешавад.

== Эзоҳ ==
{{Эзоҳ}}

== Пайвандҳо ==
* {{Вебгоҳи расмӣ|https://ubuntu.com/}}

{{Хурд}}</text>
      <sha1>eakel90q66ridnrthg2nopbzpx92zo7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Мирзо Муҳаммадалӣ Хони Шерозӣ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>331266</id>
    <revision>
      <id>1471210</id>
      <timestamp>2026-05-07T11:57:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Navruzov Abdulmalik</username>
        <id>57291</id>
      </contributor>
      <comment>Саҳифаи нав: {{Short description|Сиёсатмадори эронӣ}} {{good article}} {{Use dmy dates|date=May 2024}} {{Сиёсатмадор  |ном                 = Мирзо Муҳаммадалӣ Хони Шерозӣ  |тасвир              = Mirza Mohammad-Ali Khan Shirazi.jpg | тавсифи тасвир       = Тасвири Мирзо Муҳаммадалӣ Хони Шерозӣ дар соли 1847  |бар                 =   |таърихи таваллуд...</comment>
      <origin>1471210</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19952" sha1="b2ce13uvip3toc71s7yowko11pulo7u" xml:space="preserve">{{Short description|Сиёсатмадори эронӣ}}
{{good article}}
{{Use dmy dates|date=May 2024}}
{{Сиёсатмадор
 |ном                 = Мирзо Муҳаммадалӣ Хони Шерозӣ
 |тасвир              = Mirza Mohammad-Ali Khan Shirazi.jpg
| тавсифи тасвир       = Тасвири Мирзо Муҳаммадалӣ Хони Шерозӣ дар соли 1847
 |бар                 = 
 |таърихи таваллуд    = тақрибан 1780
 |зодгоҳ              = [[Шероз]], [[Эрони Занд]]
 |таърихи даргузашт        = 9 феврали 1852
 |маҳалли даргузашт        = [[Теҳрон]], [[Эрони Қоҷор]]
 | office1       = [[Вазири корҳои хориҷии Эрон]]
 | term_start1   = июли 1851
 | term_end1     = 9 феврали 1852
 | predecessor1  = [[Амир Кабир]]
 | successor1    = [[Мирзо Саидхон Ансорӣ]]
 |фаъолият          = [[Вазири корҳои хориҷии Эрон]]
 | office2       = Роҳбари [[Дорулфунун]]
 | term_start2   = 29 декабри 1851
 | term_end2     = 9 феврали 1852
 | predecessor2  =
 | successor2    = [[Азизхон Мукрӣ]]
 |викитека            = 
 |викианбор           = Category:Mirza Mohammad-Ali Khan Shirazi
}}

'''Мирзо Муҳаммадалӣ Хони Шерозӣ''' ({{lang-fa|میرزا محمدعلی خان شیرازی}} тақрибан 1780 – 9 феврали 1852) дипломати эронӣ буд, ки аз моҳи июли соли 1851 то 9 феврали соли 1852 ҳамчун вазири корҳои хориҷӣ фаъолият кардааст. Ӯ инчунин соли 1847 сафири Эрон дар Фаронса буд, [[Шартномаи дуюми Арзурум]]-ро бо Империяи Усмонӣ дар соли 1848 тасдиқ кард ва аз 29 декабри соли 1851 роҳбари Дорулфунун буд, ки таъсиси он оғози маорифи муосир дар Эронро нишон медод.

Муҳаммадалӣ Хон тақрибан соли 1780 дар [[Шероз]] таваллуд шуда, ҷияни [[Мирзо Аболҳасанхон Илчӣ]] буд ва дар ҷараёни ҳайатҳои дипломатии ӯ ба [[Русия]] дар соли 1815 ва ба [[Бритониё]] дар солҳои 1818–1819 ҳамчун котиби асосӣ хизмат кардааст. Вақте ки Муҳаммадалӣ Хон соли 1824 аз Аврупо баргашт, ӯ котиби Вазорати корҳои хориҷӣ дар пойтахт — [[Tehran|Теҳрон]] гардид. Соли 1847 ӯ сафири Эрон дар Фаронса таъйин шуд, то муносибатҳои тиҷоратиро беҳтар намояд, аз вазъи панҷ донишҷӯи эронӣ дар он ҷо огоҳ шавад ва барои фиристодаи фаронсавӣ Эжен де Сартиж иҷозат бигирад, ки ҳамчун фиристодаи фавқулода намояндаи ҳукумати Фаронса дар Теҳрон бошад.

Дар ин давра Муҳаммадалӣ Хон инчунин вазифадор шуд, ки Шартномаи дуюми Арзурум-ро бо Империяи Усмонӣ тасдиқ кунад, ки ин ниҳоят соли 1848 анҷом ёфт. Дар моҳи июли соли 1851 ӯ вазири корҳои хориҷӣ таъйин шуд ва 29 декабри соли 1851 аввалин роҳбари коллеҷи Дорулфунун гардид. Ӯ 9 феврали соли 1852 аз беморӣ даргузашт.

== Зиндагинома ==
=== Замина ва фаъолияти ибтидоӣ ===
Мирзо Муҳаммадалӣ Хони Шерозӣ писари Муҳаммад Исмоил буда, тақрибан соли 1780 дар шаҳри [[Shiraz|Шероз]] дар [[Fars province|устони Форс]] дар ҷанубу ғарби Эрон таваллуд шудааст. Дар ин давра шаҳр пойтахти [[Zand dynasty|сулолаи Занд]] буд, аммо соли 1791 аз ҷониби [[Qajar dynasty|Қоҷор]] [[shah|шоҳ]] [[Оғо Муҳаммад Хон Қоҷор]] (1789-1797) тасарруф гардид.{{sfn|Mousavi|2022}}{{sfn|Shahbazi|2004}} Муҳаммадалӣ Хон инчунин ҷияни дипломати эронӣ [[Мирзо Аболҳасанхон Илчӣ]] буд ва дар ҳайатҳои дипломатии ӯ ба Русия дар соли 1815 ва ба Бритониё дар солҳои 1818–1819 ҳамчун котиби асосӣ хизмат кардааст. Фиристодаи бритониёӣ Gore Ouseley ваъда дода буд, ки барои бозпас гирифтани қисме аз сарзаминҳои аздастрафта ба Русия тибқи Шартномаи Гулистон дар моҳи октябри соли 1813 кумак мекунад ва ҳадафи ин ҳайатҳо музокира бо Русия ва Бритониё барои расидан ба ин мақсад буд. Ҳангоми сафар аз тариқи [[Фаронса]] ба Бритониё, Муҳаммадалӣ Хон чунон мафтуни [[Порис]] шуд, ки дар васфи шаҳр шеър эҷод кард. Баъдан ӯ як сол дар Порис зиндагӣ намуда, ба кишварҳои гуногуни Аврупо сафарҳои зиёд анҷом дод.{{sfn|Mousavi|2022}}

Пас аз бозгашт аз Аврупо дар соли 1824, Муҳаммадалӣ Хон котиби Вазорати корҳои хориҷӣ дар пойтахти [[Tehran|Теҳрон]] таъйин гардид ва масъули қабули фиристодагони хориҷӣ буд. Вазорати корҳои хориҷиро Мирзо Абулҳасан роҳбарӣ мекард ва Муҳаммадалӣ Хон дар замони ҳукмронии [[Муҳаммад Шоҳ Қоҷор]] (1834-1848}}) муовини ӯ гардид. Пас аз вафоти Мирзо Абулҳасан дар соли 1845, Муҳаммадалӣ Хон соҳиби ҷой дар маҷлиси оммавии шоҳ шуд ва аз ҷониби Муҳаммадшоҳ унвони [[Khan (title)|хон]] гирифт.{{sfn|Mousavi|2022}}

=== Ҳайати дипломатӣ ба Фаронса ва тасдиқи Шартномаи дуюми Арзурум бо Империяи Усмонӣ ===
[[Image:Portrait of Muhammad Shah Qajar and his Vizier Haj Mirza Aghasi MET DP345140.jpg|thumb|left|Тасвири [[Mohammad Shah Qajar|Муҳаммадшоҳи Қоҷор]] ва [[Ҳоҷи Мирзо Ақосӣ]], чоряки дуюми асри XIX]]
Барои беҳтар намудани муносибатҳои Эрон ва Фаронса, садри аъзам [[Ҳоҷи Мирзо Ақосӣ]] Муҳаммадалӣ Хонро моҳи июни соли 1847 ҳамчун сафир ба Фаронса фиристод. Барои баланд бардоштани обрӯи Муҳаммадалӣ Хон ҳамчун сафир дар Фаронса, Муҳаммадшоҳ ба ӯ Нишони Шеру Хуршед дод. Як моҳ пеш аз ин, Эжен де Сартиж, фиристодаи фаронсавӣ дар Теҳрон, ''фармон'' (ҳукм)-е гирифта буд, ки ба тоҷирони фаронсавӣ имтиёз медод. Тибқи ин ''фармон'', шаҳрвандони Фаронса дар Эрон аз имтиёзҳои тиҷоратӣ бархурдор мешуданд, аммо тоҷирони эронӣ дар Фаронса чунин имтиёз надоштанд. Аз ин рӯ, вазифаи асосии Муҳаммадалӣ Хон он буд, ки тоҷирони эронӣ дар Фаронса низ аз ҳамон имтиёзҳое бархурдор шаванд, ки фаронсавиҳо дар Эрон доштанд.{{sfn|Mousavi|2022}} Ӯ инчунин вазифаҳои дигари хурдтар дошт: баррасии шароити зиндагӣ ва таҳсили панҷ донишҷӯи эронӣ, ки соли 1845 аз ҷониби Оқосӣ барои таҳсил назди Аликс Дегранж ба Фаронса фиристода шуда буданд; ва таъмин кардани иҷозат барои Эжен де Сартиж — ки бидуни унвони расмӣ ба Эрон фиристода шуда буд — то ҳамчун фиристодаи фавқулода намояндаи ҳукумати Фаронса дар Теҳрон бошад.{{sfn|Mousavi|2022}}

Пеш аз сафар ба Фаронса, ба Муҳаммадалӣ Хон инчунин вазифа дода шуд, ки Шартномаи дуюми Арзурум-ро бо Империяи Усмонӣ, ки 31 майи соли 1847 имзо шуда буд, тасдиқ намояд. Ба ӯ дастур дода шуд, ки ду ҳафта дар пойтахти усмонӣ — [[Қустантиния|Қустантания]] — бимонад, то масъалаҳои гуногун, аз ҷумла вазъи зоирон ва тоҷирони эронӣ, ки аз қаламрави усмонӣ мегузаштанд, таъйини марзҳо ва қабилаҳои сокини сарҳадҳои Эрону Усмониро баррасӣ кунад. Намояндагони Русия ва Бритониё Муҳаммадалӣ Хонро ташвиқ мекарданд, ки бештар бимонад, то эрониён ва усмониён нусхаҳои тасдиқшудаи шартномаро мубодила кунанд, ки ӯ ҳамроҳ надошт. Оқосӣ шартномаи тасдиқшударо ба Муҳаммадалӣ Хон фиристод ва ба ӯ иҷозат дод, ки дар посух ба фишори дипломатҳои миёнрави русу бритониёӣ дар Теҳрон мубодиларо анҷом диҳад. Аммо Эжен де Сартиж ва фиристодаи Фаронса дар Қустантания Франсуа-Адолф де Буркене ба Муҳаммадалӣ Хон маслиҳат доданд, ки сафараш ба Порисро ба таъхир наандозад, зеро набояд беш аз ду ҳафта дар Қустантания мемонд. Пас аз чанд моҳи интизорӣ, Муҳаммадалӣ Хон ниҳоят 26 августи соли 1847 ба Фаронса равона шуд.{{sfn|Mousavi|2022}}
[[Image:Persia and its Communications with The Black Sea The Mediterranean and The Red Sea.jpg|300px|thumb|Харитаи Шарқи Наздик дар соли 1860, ки марзҳои Эрон (бунафш) ва Империяи Усмонӣ (кабуд)-ро нишон медиҳад]]
Номаи Муҳаммадшоҳ ва туҳфаҳои шоҳона — аз ҷумла тасвири Муҳаммадшоҳ бо алмос ороёфта — аз ҷониби Муҳаммадалӣ Хон ба шоҳи Фаронса [[Луи Филипп I]] (1830-1848) ҳангоми мулоқот дар [[Қалъаи Компен]] дар шимоли Фаронса 23 сентябри соли 1847 супурда шуданд. Дар давраи иқоматаш дар Порис, Муҳаммадалӣ Хон бо маслиҳати Жул Ришар (маъруф ба Ришархон), фаронсавие, ки барои ҳукумати Эрон кор мекард, барои фиристодани миқдори зиёди китобҳои илмӣ, адабӣ, донишномаҳо, луғатҳо, харитаҳо ва таҷҳизоти илмӣ ба Эрон фармоиш дод.{{sfn|Mousavi|2022}}

Муҳаммадалӣ Хон пайваста аз ҷониби Оқосӣ (ки ҳанӯз зери фишори Бритониё ва Русия қарор дошт) дастур мегирифт, ки барои анҷоми тасдиқи Шартномаи дуюми Арзурум ба Қустантания баргардад. Муҳаммадалӣ Хон пас аз чаҳор моҳи иқомат дар Фаронса 25 декабри соли 1847 Порисро тарк кард. Пас аз се моҳи музокирот дар Қустантания, Муҳаммадалӣ Хон бо масъулияти шахсии худ ёддошти тавзеҳиро ба шартнома имзо кард, ки ҳадафаш коҳиш додани нигарониҳои усмониён нисбат ба баъзе муқаррароти шартнома, махсусан банди марбут ба соҳибихтиёрӣ бар рӯди Шаттул-араб ва соҳили чапи он буд, ки дар моддаи 2 ба таври норавшан муайян шуда буд.{{sfn|Mousavi|2022}}

[[Ҷафархон Мошир од-Довлеҳ]], намояндаи Эрон дар комиссияи таъйини марзҳои Арзурум дар соли 1850, баъдтар иддао кард, ки Муҳаммадалӣ Хон барои имзои ёддошти тавзеҳӣ, ки ҳукумати Эрон онро дастгирӣ намекард, аз усмониён ба шакли туҳфаи шоҳона 4 000 [[Iranian toman|тумон]] ришва гирифтааст. Аммо Муҳаммадалӣ Хон Оқосиро аз музокироти худ бо намояндагони миёнрави Бритониё ва Русия дар Қустантания пурра огоҳ мекард ва ба ӯ гуфта буд, ки агар ӯ ёддоштро имзо намекард, усмониён метавонистанд аз шартнома даст кашанд. Муҳаммадалӣ Хон инчунин ба дипломатҳо гуфта буд, ки тасдиқи ӯ ба ёддошт «чораи кӯтоҳмуддат барои пешгирӣ аз шикасти музокирот» буд ва танҳо бо ризоияти ҳукумати Эрон эътироф шудааст.{{sfn|Mousavi|2022}}

Дар солҳои баъд аз имзои шартнома, ҳам ҳукуматҳои усмонӣ ва ҳам эронӣ аз норавшании моддаи 2 истифода мебурданд. Ин масъала баъдан байни Эрон ва [[Ироқ]] низ идома ёфт, ки ҳар ду тараф ишораи моддаро ба «ҳуқуқи озоди киштиронӣ» барои киштиҳои эронӣ ба таври гуногун тафсир мекарданд. Ин масъала дар солҳои 1920 ва 1930 ба авҷи худ расид ва баъдан низ гоҳ-гоҳ рух медод.{{sfn|Schofield|2004|pp=35–36}}

=== Давраи вазири корҳои хориҷӣ ва марг ===
[[Image:دارالفنون.jpg|thumb|Коллеҷи Дорулфунун дар [[Tehran|Теҳрон]]]]
Дар замони ҳукмронии [[Носир ад-Дин Шоҳ Қоҷор]] (1848-1896), Муҳаммадалӣ Хон фаъолияти худро ҳамчун муовини Вазорати корҳои хориҷӣ идома дод, ки онро садри аъзам [[Амир Кабир]] идора мекард. Дар моҳи июли соли 1851, Носируддиншоҳ Муҳаммадалӣ Хонро вазири нави корҳои хориҷӣ таъйин кард.{{sfn|Mousavi|2022}} 29 декабри соли 1851, Амир Кабир Муҳаммадалӣ Хонро ҳамчун аввалин роҳбари коллеҷи нави Дорулфунун дар Теҳрон интихоб кард, ки таъсиси он оғози маорифи муосир дар кишварро нишон медод. Тақрибан як моҳ пеш аз ин (18/19 ноябр), Мирзо Муҳаммадалӣ ба ''калантар'' (шаҳрдори) Теҳрон Маҳмуд Хон ва фармондеҳи низомӣ [[Азиз Хон Мокрӣ]] нома навишт.{{sfn|Mousavi|2022}}{{sfn|Gurney|Nabavi|1993|pp=662–668}} Номи Дорулфунун бори аввал дар ҳамин нома зикр шудааст, ки дар он инчунин гуфта мешавад, ки Мирзо Муҳаммадалӣ бо ризоияти Носируддиншоҳ сӣ фарзанди ашрофу шоҳзодаро ба коллеҷи навтаъсис фиристодааст.{{sfn|Mousavi|2022}}

Муҳаммадалӣ Хон 9 феврали соли 1852 дар Теҳрон аз беморӣ даргузашт.{{sfn|Mousavi|2022}} [[Азиз Хон Мокрӣ]] пас аз ӯ роҳбари Дорулфунун гардид.{{sfn|Gurney|Nabavi|1993|pp=662–668}}

== Эзоҳ ==
{{reflist}}

== Манобеъ ==

*{{Encyclopaedia Iranica | volume=6 | fascicle=6 | title = Dār al-fonūn | last = Gurney | first = John | last2= Nabavi |first2= Negin | url = https://www.iranicaonline.org/articles/dar-al-fonun-lit
 | pages = 662–668 }}
* {{cite web
 | title = Moḥammad-ʿAli Khan Širāzi, Mirzā
 | first = Mehdi
 | last = Mousavi
 | website = Encyclopædia Iranica Online
 | year = 2022
 | url = https://referenceworks.brill.com/display/entries/EIRO/COM-365238.xml
}}
*{{cite encyclopedia | title = Shiraz i. History to 1940 | last = Shahbazi | first = A. Shapur | url = https://www.iranicaonline.org/articles/shiraz-i-history-to-1940
 | editor-last = | editor-first = | editor-link = | encyclopedia = Encyclopaedia Iranica | pages = | location = | publisher = | year = 2004 | isbn = }}
*{{cite book|last=Schofield|first=Richard|editor1-last=Potter|editor1-first=Lawrence G.|editor2-last=Sick|editor2-first=Gary G.|date=2004|title=Iran, Iraq, and the Legacies of War|publisher=Palgrave Macmillan New York|doi=10.1057/9781403980427 |url=https://link.springer.com/book/10.1057/9781403980427|isbn=978-1-4039-6450-2}}

== Барои мутолиаи бештар ==
*[https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Mirza_Mohammad-Ali_Khan_Shirazi Wikimedia Commons]
*{{Cite book|title=Ottoman-Iranian Borderlands: Making a Boundary, 1843–1914|last=Ateş|first=Sabri|date=2013|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-1-107-03365-8|url=https://books.google.com/books?id=y2EUAgAAQBAJ|ref=none}}

{{s-start}}
{{s-bef|before=[[Амир Кабир]]}}
{{s-ttl|title=[[Minister of Foreign Affairs (Iran)|Вазири корҳои хориҷӣ]]|years=July 1851 – 9 February 1852}}
{{s-aft|after=[[Мирзо Саид Хон Ансорӣ]]}}
{{s-end}}

{{Navbox
| name = Вазирони корҳои хориҷии Эрон
| title = Вазирони корҳои хориҷии Эрон
| list = 
* [[Амир Кабир]]
* [[Мирзо Муҳаммадалӣ Хони Шерозӣ]]
* [[Мирзо Саидхон Ансорӣ]]
}}

[[гурӯҳ: таввалудшудагонӣ солҳои 1780]]
[[гурӯҳ: Фавтҳои соли 1852]]
[[гурӯҳ: Мардуми Шероз]]
[[гурӯҳ: Вазирони корҳои хориҷии Эрон]]
[[гурӯҳ: Сиёсатмадорони эронии асри 19]]
[[гурӯҳ: Сафирони Эрон дар Фаронса]]
[[гурӯҳ: Мардуми Эрони Қоҷор]]</text>
      <sha1>b2ce13uvip3toc71s7yowko11pulo7u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Гурӯҳ:Мақолаҳои хуб</title>
    <ns>14</ns>
    <id>331267</id>
    <revision>
      <id>1471211</id>
      <timestamp>2026-05-07T11:58:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Navruzov Abdulmalik</username>
        <id>57291</id>
      </contributor>
      <comment>Саҳифаи нав: [[Гурӯҳ:Мақолаҳои хуб]]</comment>
      <origin>1471211</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="40" sha1="gs9g92ghtbn28c4qmx1xd6k4x4hgjh6" xml:space="preserve">[[Гурӯҳ:Мақолаҳои хуб]]</text>
      <sha1>gs9g92ghtbn28c4qmx1xd6k4x4hgjh6</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>