Википедиа tgwiki https://tg.wikipedia.org/wiki/%D0%A1%D0%B0%D2%B3%D0%B8%D1%84%D0%B0%D0%B8_%D0%B0%D1%81%D0%BB%D3%A3 MediaWiki 1.47.0-wmf.1 first-letter Медиа Вижа Баҳс Корбар Баҳси корбар Википедиа Баҳси Википедиа Акс Баҳси акс Медиавики Баҳси медиавики Шаблон Баҳси шаблон Роҳнамо Баҳси роҳнамо Гурӯҳ Баҳси гурӯҳ Портал Баҳси портал Лоиҳа Баҳси Лоиҳа TimedText TimedText talk Модул Баҳси Модул Event Event talk 0 2189 1471291 1417296 2026-05-08T13:31:01Z Шухрат Саъдиев 5132 /* Пайвандҳо */ гурӯҳбандӣ 1471291 wikitext text/x-wiki {{Шахс/Ислом|олим |ном = Умар Хайёми Нишопурӣ |номи аслӣ = |форсӣ = عُمَر خَیّام نیشابوری |бар = |навъи фаъолият = Раиси расадхонаи Исфаҳон |аввалдавр = 1076 |охирдавр = 1092 |пешгузашта = |ҷонишин = |номтав = Умар ибни Иброҳими Хайёми Нишопурӣ |лақаб = Ғиёсуддин |касб = |таърихи таваллуд = |зодгоҳ = |таърихи даргузашт = |маҳалли даргузашт = |маҳалли дафн = |соли охир = |табаъият = |миллат = |падар = Иброҳими Нишопурӣ |модар = |ҳамсар = |фарзандон = |гуногун = <!--Иттилооти иловагӣ--> |ҷоизаҳо = |имзо = |сайт = |гуногун = <!-- Лоиҳаҳои алоқаманд--> |викитека = |викианбор = }} '''Умар Хайёми Нишопурӣ''' ({{lang-fa|عُمَر خَیّام نیشابوری}}; {{ВД-Дебоча}}) — ҳаким, [[файласуф]], {{риёзидон}}, {{мунаҷҷим}} ва {{шоир}} [[форс]]-[[тоҷик]]. == Ном == Ғиёсудди́н Абулфатҳ Ума́р ибни Иброҳим Хайёми Нишопурӣ * '''غیاث ‌الدین''' ''Ғиёсуддин'' — [[лақаб|хитоб]], «Фарёдраси дин». * '''ابوالفتح ''' ''Абулфатҳ'' — [[куня (ном)|куня]], «падари Фатҳ» (ӯро писаре бо ном «Фатҳ» набуд). * '''عمر''' ''Умар'' — [[исм]] (номи шахсӣ). * '''بن ابراهیم''' ''ибни Иброҳим'' — [[насаб]], «писари Иброҳим». * '''خیام''' ''Хайём'' — [[лақаб|тахаллус]], «хаймадӯз» (ба ин далел, ки падараш ба «хаймадӯзӣ» машғул будааст). * '''نیشابورﻯ''' ''Нишопурӣ'' — [[нисба]], «аз [[Нишопур]]». == Зиндагинома == Ғиёсуддин Абулфатҳ Умар ибни Иброҳими Хайёми Нишопурӣ зодаи 28 урдибиҳишти соли 427 ҳиҷрии шамсӣ (баробар бо 18 майи соли 1048 мелодӣ) дар шаҳри [[Нишопур]]и [[Эрон]] аст. Умари Хайём фиқҳро дар миёнсолӣ дар маҳзари Имом Муваффақи Нишопурӣ омӯхт. Ва низ улуми [[Илми ҳадис|ҳадис]], [[тафсир]], [[фалсафа]], [[ҳикмат]] ва [[нуҷум]] (ситорашиносӣ)-ро дар ҳамон авон фаро гирифт. Ва ба ин далел ба ӯ Хайём мегуфтанд, ки падараш ба шуғли хаймадӯзӣ машғул будааст<ref>{{Cite web|url=https://ksaadat.co/2017/05/17/%d1%85%d0%b0%d0%b9%d1%91%d0%bc-%d0%b0%d0%b7-%d0%bd%d0%b8%d0%b3%d0%be%d2%b3%d0%b8-%d0%b0%d0%bb%d0%bb%d0%be%d0%bc%d0%b0-%d2%b7%d0%b0%d1%8a%d1%84%d0%b0%d1%80%d3%a3/|title=Хайём аз нигоҳи Аллома Ҷаъфарӣ|date=2017-05-17|publisher=Кимиёи саодат|accessdate=2017-05-18|archiveurl=https://web.archive.org/web/20171204013402/https://ksaadat.co/2017/05/17/%d1%85%d0%b0%d0%b9%d1%91%d0%bc-%d0%b0%d0%b7-%d0%bd%d0%b8%d0%b3%d0%be%d2%b3%d0%b8-%d0%b0%d0%bb%d0%bb%d0%be%d0%bc%d0%b0-%d2%b7%d0%b0%d1%8a%d1%84%d0%b0%d1%80%d3%a3/|archivedate=2017-12-04}}</ref>. Хайём аз бузургтарин донишмандони асри худ ба ҳисоб меомад ва дорои ҳуше фавқулода буда ва ҳофизае нерӯманд доштааст. Вай дар замони давлати Салҷуқиён зиндагӣ мекард, ки қаламрави ҳукумати онон аз Хуросон гирифта то Озарбойҷон ва кишварҳои Рум, Ироқ ва Яманро шомил мешуд. Хайём дар улуми мухталиф китобҳои боарзише навиштааст. Ӯ дар замони худ дорои мақом ва шуҳрате баланд будааст ва муосирони ӯ ва низ мутаъаххирон ҳама вайро ба лақабҳое чун: ''Ҳаким, Хоҷа, Имом, Файласуф, Ҳуҷҷату-л-ҳақ, Шайху-л-Имом, Ашшайху-л-Аҷалл, Аллома, Қудвату-л-фазл (Улгуи фазилат), Султону-л-уламо, Малику-л-ҳукамо, Имоми Хуросон'' ва ғайра сутудаанд<ref>Ҳол, бо таваҷҷуҳ ба ин алқоб, ки машҳур будааст, фарз кунед, ки Хайём шахсе буда пучгаро, майхора ва шаҳватрон. Оё ин мечаспад, хусусан бо таваҷҷуҳ ба замоне ки мезиста? / ''Сайидюнуси Истаравшанӣ''</ref>. Хайём дар ҳудуди соли 449 таҳти ҳимоят ва сарпарастии Абутоҳир, қозиюлқузоти Самарқанд, китобе дар риёзиёт таҳти номи «''Рисолатун фил-бароҳин ало масоилил-ҷабри вал-муқобала''» (дар бораи муъодилоти дараҷаи сеюм) нигошт ва аз он ҷо, ки бо Хоҷа Низомулмулк робитаи некӯ дошт, ин китобро пас аз нигориш ба Хоҷа тақдим кард. Пас аз ин даврон, Хайём ба даъвати Султон Ҷалолуддин Маликшоҳи Салҷуқӣ ва вазираш Низомулмулк ба Исфаҳон меравад, то сарпарастии расадхонаи Исфаҳонро ба уҳда бигирад. Ӯ 18 сол дар он ҷо муқим мешавад. Дар ҳамин авон, муҳимтарин ва таъсиргузортарин асари риёзии худро бо номи «''Рисолатун фӣ шарҳи мо ушкила мин мусодароти Иқлидус''»-ро менависад ва дар он хутути мувозӣ ва назарияи нисбатҳоро шарҳ медиҳад. Ҳамчунин гуфта мешавад, ки Хайём ҳангоме ки Султон Санҷар, писари Маликшоҳ дар кӯдакӣ ба обила гирифтор буда, вайро дармон кардааст. Аз назари сиёсат низ воқеаҳои муҳимме дар асри Хайём рух дод, ки аз ҷумлаи онҳо суқути давлати Оли Буя, қиёми давлати Салҷуқӣ, ҷангҳои салибӣ ва зуҳури ботиниён аст. Хайём бештари умри худро дар шаҳри Нишопур гузаронд ва дар тайи даврони ҳаёти худ фақат ду бор аз Нишопур хориҷ шуд. Сафари аввал барои анҷом додани маросими ҳаҷ будааст. Саранҷом ин донишманди бузург дар соли 510 хуршедӣ дар шаҳри Нишопур дори фониро видоъ мегӯяд. Мақбараи ӯ ҳамакнун дар шаҳри Нишопур дар боғе қарор гирифтааст. == Шинохти Хайём == [[Акс:At the Tomb of Omar Khayyam - by Jay Hambidge.jpg|thumb|«Дар оромгоҳи Умари Хайём» (Ҷей Ҳамбиҷ, тахм. 1911)]] Ба далели шуҳрати оламгири Ҳаким Умари Хайём, китобҳо, рисолаҳо ва мақолаҳои бисёре дар бораи вай ба таҳрир даромадааст, аммо дар ғолиби ин осор умдатан ба ҷанбаи шоирӣ ва рубоиёти ӯ пардохта шуда ва буъди фалсафӣ, каломӣ ва динии таълифоти ӯ мағфул монда ва ё ба сурати боиста мавриди баррасӣ ва таҳлил қарор нагирифтааст. Аз ин рӯ, Хайём дар рӯзгори мо, бештар ба унвони шоир ва рубоисаро шинохта шуда, то ҳаким ва файласуф ва донишманди динӣ, ҳол он ки вай дар асри хеш ба унвони файласуф ва мунаҷҷим ва риёзидон ва фақеҳ ва олими динӣ шинохта мешуд, на ба унвони шоир, чунонки лақаби Имом, Ҳаким, Ҳуҷҷатулҳақ ва ғайра, ки дар китобҳои муосирони Хайём дар бораи ӯ ба кор рафтааст, гувоҳи чунин иштиҳорест. Ҳам Низомии Арӯзии Самарқандӣ, нависандаи китоби «''Чаҳор мақола''» — ки бино ба тасреҳи худаш, дар соли 506 ҳ.қ дар шаҳри Балх бо вай дидор доштааст — чунин алқоберо дар бораи вай ба кор мебарад<ref>''Низомии Арӯзии Самарқандӣ, «Чаҳор мақола».''</ref> ва ҳам Алӣ ибни Зайди Байҳақӣ муаллифи «''Татиммату савонил-ҳикма''»<ref>''Байҳақӣ, Абулҳасан Алӣ ибни Зайд: Татиммату савонил-ҳикма, С.66.''</ref>. Бештари касоне, ки дар асри мо ба баҳсу пажӯҳиш дар бораи Хайём пардохтаанд, рубоиёти ӯро дар меҳвари таҳқиқот ва довариҳои худ қарор додаанд ва бидуни таваҷҷуҳ ба осори дигари Хайём — ки дарбаргирандаи дидгоҳҳои фалсафӣ ва каломии ӯст — ба табйини муҳтаво ва дарунмояи рубоиёти вай бархостаанд. Ва ба ҳамин сабаб, афкореро ба вай нисбат додаанд, ки бо муҳтавои дигар осори бозмонда аз вай созгорӣ надорад. == Фаъолияти илмӣ == === Риёзӣ === Хайём дар риёзиёт, улуми адабӣ, динӣ ва торихӣ устод буд. Нақши Хайём дар ҳалли муъодилоти дараҷаи сеюм ва мутолеоташ дар бораи асли панҷуми Иқлидус, номи ӯро ба унвони риёзидоне барҷаста дар торихи илм сабт кардааст; ба гунае ки дунёи риёзӣ мадюни таҳқиқот ва иктишофоти ин донишманд аст. Ибдоъи назарияе дар бораи нисбатҳои ҳамарз бо назарияи Иқлидус низ аз муҳимтарин корҳои ӯст. [[File:Omar Khayyam Algebra.png|300px|thumb|Саҳифае аз китоби Ал-ҷабри (мақола фи ал-ҷабра ва-ал муқабалаҳ) Умари Хайём асри XIII]] === Ситорашиносӣ === ==== Ислоҳи гоҳшумории Эрон ==== Яке аз барҷастатарин корҳои Хайёмро метавон ислоҳи гоҳшумории Эрон дар замони вазорати Хоҷа Низомулмулк, ки дар давраи салтанати Маликшоҳи Салҷуқӣ буд донист. Тақвими имрӯзи эронӣ, ҳосили муҳосиботе аст, ки Хайём ва иддае аз донишмандони дигар анҷом доданд ва ба номи Ҷалолуддин Маликшоҳи Салқуқӣ, [[Тақвими Ҷалолӣ]] хонда мешавад. === Фалсафа === Торихнигорон ва донишмандони ҳамасри Хайём ва касоне ки пас аз ӯ омаданд, ҷумлагӣ бар устодии Хайём дар фалсафа эътироф кардаанд, то он ҷо ки гоҳ вайро ҳакими даврон ва Ибни Синои замон донистаанд. Осори фалсафии мавҷуди Хайём ба чанд рисолаи кӯтоҳ аммо амиқ ва пурбор маҳдуд мешавад ва охирин рисолаи фалсафии Хайём баёнкунандаи гароишҳои ирфонии ӯст. === Дигар донишҳои башарӣ === Истеъдоди шигарфи Хайём сабаб шуд, ки вай дар заминаҳои дигаре аз дониши башарӣ низ дастовардҳое дошта бошад. Аз вай рисолаҳои кӯтоҳе дар заминаҳое чун меконик (механика), ҳидрустотик (гидростатика), ҳавошиносӣ, назарияи мусиқӣ ва ғайра низ бар ҷой мондааст. Ахиран низ таҳқиқоте дар мавриди фаъолияти Хайём дар заминаи ''ҳандасаи тазйинӣ'' анҷом шудааст, ки иртиботи ӯро бо сохти гунбади шимолии Масҷиди ҷомеи Исфаҳон таъйид мекунад. [[File:Khayyam Geometry.jpg|300px|thumb|Саҳифае аз китоби Ҳандасаи Умари Хайём, ки дар китобхонаи миллии Фаронса маҳфуз аст]] == Хайёми шоир == Умари Хайём беш аз он ки ҳамчун як ҳаким, файласуф ва риёзидон матраҳ бошад, ба унвони як шоир ва ба хотири рубоиёташ машҳур ва шинохташуда аст<ref>{{Cite web|url=https://ksaadat.co/2015/05/18/%d1%83%d0%bc%d0%b0%d1%80%d0%b8-%d1%85%d0%b0%d0%b9%d1%91%d0%bc-%d0%b0%d0%bb%d0%ba%d0%b0%d1%88-%d0%b2%d0%b0-%d0%bf%d1%83%d1%87%d0%b3%d0%b0%d1%80%d0%be-%d1%91-%d2%b3%d0%b0%d0%ba%d0%b8/|title=Умари Хайём, “алкаш” ва пучгаро, ё ҳакиме шариатмадор?|date=2015-05-18|publisher=Кимиёи саодат|accessdate=2017-05-18}}{{Пайванди мурда|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. Тоза, рубоиёте, ки Ҳаким Хайём ба онҳо дар ҷомеаи мо шуҳрат дорад, рубоиёте аст, ки бештар ба мазоқи «алкашҳо» ва пучгароён хуш меояд, то одамони дурусту ҳисобӣ, ва ба гуфтаи [[:en:Edward FitzGerald (poet)|Эдворд ФитзҶеролд]]^{{Ref-en}}, «''рубоиёти Хайём, Хайёмро барои хонанда чунон ҷилвагар мекунад, ки шаробхора ва шаҳватрон аст ва дар худпарастӣ ва шаҳавоти худ ғарқ аст, аз тақлид бар канор ва нисбат ба ахлоқи марсум нофармон, ва ҳадафи ниҳоии ӯ ҷалби сурур ва фурӯ рафтан дар лаззот аст. Ӯ монанди файласуфони дигар дар фикри он нест, ки ба нашри фазоил бикӯшад ва пояи ахлоқро устувор кунад. Афкори ӯ асосе надорад, аз суханони ӯ барои мардум фоидае оид намешавад, ақоиди ӯ мӯҷиби харобии низоми иҷтимоӣ аст, ва ба як сухан, Хайём шоир аст, вале файласуф нест.''» Дар бораи Хайёми шоир гуфтаанд, ӯ дар замони ҳаёташ ҳаргиз ба унвони шоир шинохта нашуда ва ҳатто сурудаҳояш дар замони ҳаёти вай маъруф набуда ва тадвин нашуда ва танҳо байни як даста аз дӯстони самимии ӯ шуҳрат дошта ва пас аз маргаш мунташир шудааст. Ӯ ба ду забони порсӣ ва арабӣ шеър месуруда. ==== Рӯбоӣ ==== Теъдоди воқеии рубоиёти Хайёмро беш аз 100 рубоӣ намедонанд, ҳол он ки беш аз чанд ҳазор рубоӣ ба ӯ нисбат дода мешавад. Дар Тоҷикистон ҳам миқдори рубоии ӯро бештар аз сад, ҳатто, панҷсадто гуфтаанд<ref name=":0">{{Cite web|url=http://www.omuzgor-news.tj/?p=7193|title=Умари Хайём кӣ буд: Шоир ё риёзидон? {{!}} Омӯзгор|author=|website=|date=|publisher=www.omuzgor-news.tj|lang=tg|accessdate=2017-05-18|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160605071823/http://www.omuzgor-news.tj/?p=7193|archivedate=2016-06-05}}</ref>. Ба ҳамин ҷиҳат аст, ки дар мавриди Хайём нигаришҳои мухталифе дар байни муҳаққиқон вуҷуд дорад. Иддае калимоти ӯро куфромез дониста ва ё ӯро шаробхор пиндошта ва ба ашъори ӯ аз ҷиҳати тарғиб ба майхорагӣ нигариста ва ҳатто иддае ӯро беэътиқод ба мабдаъ ва маъод фарз кардаанд. {{иқтибоси академикӣ|<poem> Як ҷуръаи май мамлакати Чин арзад, Як қатраи май сад дилу сад дин арзад. Хуштар зи шароб дар ҷаҳон чист, бигӯ? Талхе, ки ҳазор ҷони ширин арзад. </poem>}} [[File:Chayyam guyand kasan behescht ba hur chosch ast small.png|300px|thumb|[[Рубоиёти Хайём]]]] {{иқтибоси академикӣ|<poem> گویند کسان بهشت با حور خوش است من می گویم که آب انگور خوش است این نقد بگیر و دست از آن نسیه بدار کآواز دهل شنیدن از دور خوش است Гӯянд касон биҳишт бо ҳур хуш аст, Ман гӯям, ки оби ангур хуш аст. Ин нақд бигиру даст аз он насия бадар, К-овози дуҳул шунидан аз дур хуш аст. They say that the Garden of Eden is pleasant with houris, I say that the juice of the grape is pleasant. </poem>}} Аммо шуморе аз Хайёмшиносон бар ин боваранд, ки рубоиҳое, ки ба Хайём нисбат дода мешаванд, аслан маълум нест, аз Хайём бошанд. Онон муътақиданд, ки рубоиёти илҳоқӣ бисёр дар тайи қурун ба рубоиёти асили Ҳакими Нишопурӣ пайвастаанд ва бисёре аз рубоигӯён ба далоиле чанд, аз ҷумла бим аз авзоъи сиёсӣ, надоштани шаҳомати кофӣ барои баёни ақоиди хеш ва ё ба манзури бархӯрдорӣ аз шуҳрати Хайём ва тарвиҷи сурудаҳои хеш дар сояи ин шуҳрати оламгир, сурудаҳояшонро ба ӯ мансуб кардаанд. Ба ҳамин хотир аст, ки камтар шахсиятеро метавон ёфт, ки чун Хайёми Нишопурӣ дар миёни ду изҳори назарҳои мутаноқиз гирифтор омада бошад. Гурӯҳе Хайёмро кофир ва мулҳид, ва гурӯҳе сӯфӣ ва зоҳид гуфтаанд. Аммо ба назар мерасад ҳақиқат дар мавриди Хайём ҳамон аст, ки Устод Аллома Ҷаъфарӣ мегӯяд. Ӯ, Хайёмро мутакаллиме муътақид ба мабонии дин медонад ва бо ишора ба алқоб ва ановини пуразамате назири Ҳаким, Хоҷа, Имом, Ҳуҷҷату-л-ҳақ, Шайху-л-Имом, Ашшайху-л-Аҷалл, Аллома ва ғайра, ки муосирони Хайём дар бораи вай ба кор бурдаанд, мегӯяд: «''Итлоқи чунин алқобе ба касе ки мубаллиғи пучгаройӣ ва муътақид ба лаззатпарастӣ бошад, на бо мавозини фарҳанги рӯзгори ӯ созгор аст ва на метавонад қобили тавҷеҳ бошад''.» Дастхатҳои рубоиёти Умари Хайём дар китобхонаи Бодлеяни Донишгоҳи Оксфорд, ки соли 1460 сабти ном шудааст, маҳфуз мебошад<ref name=":0" />. {{иқтибоси академикӣ|<poem> Рӯзе, ки гузаштааст, аз ӯ ёд макун, Фардо, ки наёмадаст, фарёд макун. Аз н-омадаву гузашта бунёд макун, Холи хуш бошу умр барбод макун. </poem>}} == Тарҷумаҳои рубоиёти Хайём == Зиёда аз нуҳсад сол мешавад, ки ному осор ва фалсафаи Умари Хайём диққати ҷаҳониёнро ба худ мекашад. Метавон як силсила алоқамандони тарҷума ва таҳқиқи осори Умари Хайёмро бо муҳаббат ном бурд, ки онҳо умри хеш сарфи омузиши зиндагинома ва [[Рубоӣ|рубоиёти]] Умари Хайём гардонидаанд. Ба монанди К. Балмонт, И. Тхоржевский, Л. Некора, О. Румер, А. Старостин, С. Липкин, М. Ватагин,Т. Спендиарова, Г. Плисетский, Г. Семёнов, Н. Стрежков, В. Зайтсев, С. Бону, К. Арсенева, Д. Седих, В. Микрюков, А. Ревич, В. Державин, М. Синелников, Н. Орлова, А. Кушнев, А. Шербаков, И. Селвинский, Л. Пенковский ва даҳҳо дигарон. Соли 2007 тарҷумаи сад рубоии Умари Хайём дар баргардони Валерий Ярмак нашр шуд. Ин дастпарвари Донишгоҳи Швейсария (шаҳри Сюрих), донандаи чандин забонҳои дунё, аз ҷумла тоҷикӣ ва корманди Кумитаи байналмилалии Ҳилоли Аҳмар (Женева) барои санҷиши қалам ва сайқали фикр ба тарҷумаи рубоиёти Умари Хайём аз забони тоҷикӣ ба русӣ пардохт. ;Намунае аз тарҷума ба забони русӣ<ref>Сто рубаи (новые переводы). Составители Абдували Давронов, Фарогат Искандарова.— Душанбе, 2007</ref> {{иқтибоси академикӣ|<poem> Пеш аз ману ту лайлу наҳоре будаст, Гарданда фалак бар сари коре будаст. Зинҳор, қадам ба хок оҳиста ниҳӣ, К-он мардумаки чашми нигоре будаст.</poem>}} {{иқтибоси академикӣ|<poem> ''До нас сменялись дни и ночи чередой, ''Светил вращенью и не грезился покой.'' ''Будь осторожен и ступай на землю мягко,'' ''Ведь это — прах красавиц под твоей ногой!''</poem>}} <gallery> Акс:Khayyam-paper-1stpage.png| Акс:علم کلیات - عمر بن ابراهیم الخیامی.jpg| Акс:Houghton AC85 M4977 Zz878o - Rubáiyát, cover.jpg|Тарҷумаи рубоиётҳои Умари Хайём бо забони англисӣ Акс:Rubaiyat Morris Burne-Jones Manuscript.jpg|Рубоиётҳои Умари Хайём, тарҷумаи Моррис Бюрн бо забони англисӣ Акс:Edmund J Sullivan Illustrations to The Rubaiyat of Omar Khayyam First Version Quatrain-011.jpg|Тасвири рассом Эдмунд Ҷей Суливан барои рубоиётҳои Умари Хайём </gallery> == Пайкараҳои Умари Хайём == Пайкараи Ҳаким Умари Хайём 4 августи 2016 дар Астрохони [[Русия]] насб шуд<ref>{{Cite web|url=https://ksaadat.co/2016/08/05/%d0%bc%d1%83%d2%b7%d0%b0%d1%81%d1%81%d0%b0%d0%bc%d0%b0%d0%b8-%d2%b3%d0%b0%d0%ba%d0%b8%d0%bc-%d1%83%d0%bc%d0%b0%d1%80%d0%b8-%d1%85%d0%b0%d0%b9%d1%91%d0%bc-%d0%b4%d0%b0%d1%80-%d0%be%d1%81%d1%82%d1%80/|title=Муҷассамаи Ҳаким Умари Хайём дар Острохони Русия насб шуд (тасовир)|date=2016-08-04|publisher=Кимиёи саодат|accessdate=2017-05-18}}{{Пайванди мурда|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. Дар саҳни бинои [[СММ]] дар [[Вена]] муҷассамаи Умари Хайём ҳамроҳ бо 3 донишманди бузурги тоҷику форс — [[Абӯалӣ Сино|Абуалӣ ибни Сино]], [[Абӯрайҳони Берунӣ|Абурайҳон Берунӣ]] ва [[Закариёи Розӣ]] гузошта шудааст<ref>{{Cite web|url=http://tvt.tj/dar-sakhni-binoi-smm-dar-vena-muchassamai-donishmandoni-buzurgi-tochik-guzoshta-shud|title=Дар саҳни бинои [[СММ]] дар [[Вена]] муҷассамаи донишмандони бузурги тоҷик гузошта шуд {{!}} Телевизиони Тоҷикистон|publisher=tvt.tj|accessdate=2017-05-18|archiveurl=https://web.archive.org/web/20191209193056/http://www.tvt.tj/dar-sakhni-binoi-smm-dar-vena-muchassamai-donishmandoni-buzurgi-tochik-guzoshta-shud|archivedate=2019-12-09}}</ref>. Дар шаҳри [[Душанбе]] яке аз боғҳо, «Боғи фарҳангию фароғатии Хайём»<ref>{{Cite web|url=http://dushanbe.tj/news/1394/|title=ҚАРОРИ РАИСИ ШАҲРИ ДУШАНБЕ №195 аз 21.04.2017 > Хабарҳо > Сомонаи шаҳрдории Душанбе|author=|website=|date=|publisher=dushanbe.tj|accessdate=2017-05-18|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170522101124/http://www.dushanbe.tj/news/1394|archivedate=2017-05-22}}</ref> номгузорӣ шудааст.<gallery widths="200" heights="200" perrow="7"> <gallery> Акс:Bucureşti - Omar Khayam 3.jpg|Пайкараи Умари Хайём дар [[Бухарест]] Акс:Inscript in Morića Han.JPG|Гузина дар корвонсарои Моричу Хани дар [[Сараево]] Акс:Chayyam guyand kasan behescht ba hur chosch ast2.png|Рубоии Умари Хайём Акс:033-Earth-could-not-answer-nor-the-Seas-that-mourn-q75-829x1159.jpg|Тасвири Умари Хайём, Тандис дар Эрон Акс:Omar Khayyam Planetarium.jpg|Афлокнамои Хайём дар Нишопур Акс:Умари Хайём (4).jpg|Пайкараи Умари Хайём дар Душанбе Акс:Hakim Omar Khayam - panoramio.jpg|Пайкараи Умари Хайём Акс:Mausoleum of Omar Khayyám.jpg|Оромгоҳи Умари Хайём дар [[Нишопур]] Акс:Persian Scholar pavilion in Viena UN (Omar Khayyam).jpg|Пайкараи Умари Хайём дар [[Вена]] Акс:Madrid - Ciudad Universitaria, Monumento a Omar Jayyam 1.jpg|Пайкараи Умари Хайём дар [[Шаҳри донишгоҳи Мадрид]] </gallery> == Тасвири Хайём дар ҳунар == === Дар адабиёт === * ''Гулиа, Георгий Дмитриевич'' Сказание об Омаре Хайяме. — {{М.}}: Художественная литература, 1980. — 432 с. * Симашко Морис, Хадж Хайяма. — «Избранное», Алма-Ата, «Жазушы», 1983. — С. 400—423. * {{книга|автор=Ильясов Я.&nbsp; |заглавие=Заклинатель змей; Башня молчания: Повести |место=Ташкент |издательство=Изд-во лит. и искусства |год=1986 |страниц=496 |ref=Ильясов }} * Амин Маалуф. «Самарканд» === Дар театр === * Дар соли 1935 нависандаи озарбойҷонӣ Ҳусейн Ҷовид намоишномаи театрие бо номи «Хайём» эҷод кард. === Дар синамо === [[File:A Lover's Oath (1925) - 2.jpg|270x270px|thumb|Филми бесадои «A Lover's Oath», ки соли 1925 дар асоси рубоиёти Умари Хайём таҳия шудааст]] * «Умари Хайём» / «Omar Khayham» (1924) — [[ИМА]], дар нақши Умари Хайём - Фил Данҳэм;<ref>https://en.m.wikipedia.org/wiki/A_Lover%27s_Oath</ref> <ref>https://en.m.wikipedia.org/wiki/Omar_Khayyam_(silent_film)</ref> * «Умари Хайём» / «Omar Khayyam» (1957) — [[ИМА]], дар нақши Умари Хайём - Корнел Уайлд; * «Умари Хайём» / «Ömer Hayyam» (1973) — [[Туркия]], дар нақши Умари Хайём - Орчун Сонат / Orçun Sonat. * «Умари Хайём» / «Omar Al-Khayyam» (2002) — [[ИМА]], дар нақши Умари Хайём - Ҷиҳад Саад / Jihad Saad; * «Хранитель: Легенда об Омаре Хайяме» (2005) — [[ИМА]], дар нақши Умари Хайём — Бруно Ластра. * «Прорицатель Омар Хайям. Хроника легенды» (2012) — [[Русия]], силсилафилм иборат аз 8 қисм, дар нақши Умари Хайём — Роман Матюнин. == Нигаред низ == * [[Биноми Хайём-Нютон]] * [[Рубоиёти Хайём]] * [[Гоҳшумории Ҷалолӣ]] * [[Секунҷаи Хайём-Паскал]] * [[Афлокнамойи Хайём]] * [[Наврӯзнома]] == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Пайвандҳо == {{Новбарӣ}} * [http://www.ozodi.org/specialsarticle/2007/5/745FC726-2FF6-43FC-8DC0-98AFDC99B67E.html Радиои Озодӣ — Хайём дар Русия] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20070702140118/http://www.ozodi.org/specialsarticle/2007/5/745FC726-2FF6-43FC-8DC0-98AFDC99B67E.html |date=2007-07-02 }}{{ref-tg}} * [http://rubai.freenet.tj/tajik.htm 100 Рубоии Умари Хайём] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20070826160421/http://rubai.freenet.tj/tajik.htm |date=2007-08-26 }} {{ПБ}} {{олим-нопурра}} {{Шоирони порсигӯй}} [[Гурӯҳ:Умари Хайём]] [[Гурӯҳ:Донишмандони Эрон]] [[Гурӯҳ:Риёзидонони Эрон]] [[Гурӯҳ:Аxтаршиносони Эрон]] [[Гурӯҳ:Машоҳири Нишопур]] [[Гурӯҳ:Шоирон аз рӯи алифбо]] [[Гурӯҳ:Шоирони асри XI]] [[Гурӯҳ:Шоирони форсу тоҷик]] [[Гурӯҳ:Нишопур]] kapr4n4saj58iv94pzq5e4fzg1d5k4v 0 2383 1471288 1471174 2026-05-08T13:23:09Z Шухрат Саъдиев 5132 /* Эзоҳ */ навсозӣ, гурӯҳбандӣ 1471288 wikitext text/x-wiki [[Акс:Sa'diyeh.JPG|алт= Мақбараи Саъдӣ سعدیه (Sadia). Шероз|марказ|мини|614x614пкс|<center> Мақбараи Саъдӣ سعدیه (Sadia). Шероз</center>]] '''Мақбараи Саъдӣ''' Мақбараи Саъдии Шерзӣ машҳур ба سعدیه (Sadia) <ref> [https://fa.wikipedia.org/wiki/سعدیه Аз википедияи форсӣ Гузаргоҳи Саъдия]</ref> — ёдгории меъмори болои турбати [[Саъди Шерозӣ]]. [[Оромгоҳ]] дар шимолу шарқи шаҳри [[Шероз]], ки замини хонаи шоир буд, аз қадим боғе ва чашмае дорад. Он бидуни санги [[турбат]] бо мурури замон хароб гардида, танҳо дар аҳди Каримхони Занд (1707/5 — 1779) — пешвои сулолаи зандиёни Эрон таҷдид шуд. Вале он низ пас аз чанде рӯ ба харобй овард ва солҳои охир Анҷумани осори миллӣ оромгоҳи зебое бино кард. [[Оромгоҳ]] болои асоси зинагии на он қадар баланде аз мармар ҷой гиифтааст, ки гунбазӣ буда, ба пешайвони баланде шабоҳат дорад. Дар тарафи рости мақбара даҳлези токдори сояафкан ва истироҳатӣ бино кардаанд, ки ниҳоят муҷаллалу хушҳавост. Намои кошикории оромгоҳ бо намоишҳои гул, бутта ва акси паррандаҳои зебои сабки зандия музайян аст. Ба дари даромадгоҳи оромгоҳ байти зер ба хати зебои настаълиқ сабт шудааст: <center>{{иқтибоси академикӣ|<poem>Зи хоки Саъдии Шероз бӯи ишқ ояд, Ҳазор сол пас аз марги ӯ гӯраш буй.</poem>}}</center> == Нигористон == <gallery widths="110px" heights="120px" mode="packed"> Mausoleo de Saadi, Shiraz, Irán, 2016-09-24, DD 02.jpg Mausoleo de Saadi, Shiraz, Irán, 2016-09-24, DD 03.jpg Sa'die 04.jpg Alcôve (3100218820).jpg Sa'die 09.jpg Mausoleo de Saadi, Shiraz, Irán, 2016-09-24, DD 04.jpg Mausoleo de Saadi, Shiraz, Irán, 2016-09-24, DD 05.jpg </gallery> == Нигаред == * [[Саъди Шерозӣ]] * [[Шероз]] * [[Мақбараи Хайём]] * [[Мақбараи Ҷалолиддини Балхӣ]] * [[Мақбараи Фирдавсӣ]] == Эзоҳ == {{эзоҳ}} [[Гурӯҳ:Мақбараҳои Эрон]] [[Гурӯҳ:Мақбараҳо аз рӯи кишвар]] [[Гурӯҳ:Оромгоҳҳо]] 0skii7oj2sy7rznvdq4648eezcqxfl2 1471289 1471288 2026-05-08T13:24:10Z Шухрат Саъдиев 5132 /* Эзоҳ */ 1471289 wikitext text/x-wiki [[Акс:Sa'diyeh.JPG|алт= Мақбараи Саъдӣ سعدیه (Sadia). Шероз|марказ|мини|614x614пкс|<center> Мақбараи Саъдӣ سعدیه (Sadia). Шероз</center>]] '''Мақбараи Саъдӣ''' Мақбараи Саъдии Шерзӣ машҳур ба سعدیه (Sadia) <ref> [https://fa.wikipedia.org/wiki/سعدیه Аз википедияи форсӣ Гузаргоҳи Саъдия]</ref> — ёдгории меъмори болои турбати [[Саъди Шерозӣ]]. [[Оромгоҳ]] дар шимолу шарқи шаҳри [[Шероз]], ки замини хонаи шоир буд, аз қадим боғе ва чашмае дорад. Он бидуни санги [[турбат]] бо мурури замон хароб гардида, танҳо дар аҳди Каримхони Занд (1707/5 — 1779) — пешвои сулолаи зандиёни Эрон таҷдид шуд. Вале он низ пас аз чанде рӯ ба харобй овард ва солҳои охир Анҷумани осори миллӣ оромгоҳи зебое бино кард. [[Оромгоҳ]] болои асоси зинагии на он қадар баланде аз мармар ҷой гиифтааст, ки гунбазӣ буда, ба пешайвони баланде шабоҳат дорад. Дар тарафи рости мақбара даҳлези токдори сояафкан ва истироҳатӣ бино кардаанд, ки ниҳоят муҷаллалу хушҳавост. Намои кошикории оромгоҳ бо намоишҳои гул, бутта ва акси паррандаҳои зебои сабки зандия музайян аст. Ба дари даромадгоҳи оромгоҳ байти зер ба хати зебои настаълиқ сабт шудааст: <center>{{иқтибоси академикӣ|<poem>Зи хоки Саъдии Шероз бӯи ишқ ояд, Ҳазор сол пас аз марги ӯ гӯраш буй.</poem>}}</center> == Нигористон == <gallery widths="110px" heights="120px" mode="packed"> Mausoleo de Saadi, Shiraz, Irán, 2016-09-24, DD 02.jpg Mausoleo de Saadi, Shiraz, Irán, 2016-09-24, DD 03.jpg Sa'die 04.jpg Alcôve (3100218820).jpg Sa'die 09.jpg Mausoleo de Saadi, Shiraz, Irán, 2016-09-24, DD 04.jpg Mausoleo de Saadi, Shiraz, Irán, 2016-09-24, DD 05.jpg </gallery> == Нигаред == * [[Саъди Шерозӣ]] * [[Шероз]] * [[Мақбараи Хайём]] * [[Мақбараи Ҷалолиддини Балхӣ]] * [[Мақбараи Фирдавсӣ]] == Эзоҳ == {{эзоҳ}} [[Гурӯҳ:Мақбараҳои Эрон]] [[Гурӯҳ:Мақбараҳо аз рӯи кишвар]] bui5mumn477oijrpt750frp4ar6cq0k 0 6575 1471337 1471222 2026-05-09T00:34:35Z Matsievsky 11790 /* Тасвири нависанда */ 1471337 wikitext text/x-wiki {{Адиб |навъи фаъолият = {{шоир|}} }} '''Лев Николаевич Толстой''' (1828 — 1910) — яке аз нависандагони [[адабиёти русӣ]] буд. ==Зиндагинома== Толстой Л.Н. – нависандаи маъруфи рус, дар хонаводаи ашрофзода, дар деҳаи Ясная Поляна (губернияи Тула) ба дунё омадааст. Вазъи оилаи худро (Лев се бародару як хоҳар дошт) нависанда дар асараш «Бачагӣ. Наврасӣ. Ҷавонӣ” тасвир кардааст. Маълумоти ибтидоиро ӯ дар зодгоҳи худ гирифта, баъдан ба Университети Қазон, ба факултаи фалсафа, дертар ба факултаи ҳуқуқшиносӣ дохил мешавад. Аммо ӯ донишгоҳро тарк мекунад. Дар шаҳри Севастополи Қафқоз хидмати ҳарбӣ кардааст. Дар он ҷо маҳорати эҷодии Толстон сайқал меёбад. Пас аз хидмат ба саёҳати Аврупо мебарояд. ӯ дар якчанд мактабҳи ибтидоӣ бо усули худ ба мактаббачагон дарс додааст. Асарҳои бузургтарини Толстой «Ҷанг ва Сулҳ» ва «Анна Каренина» ба шумор мераванд. Баъдтар Толстой ба Маскав мекӯчад ва системаи динӣ-фалсафии худро асос мегузорад. Ақидаҳои фалсафии ӯ оид ба муҳаббати ҳамагон, кӯшишу такомули инсон дар мақолаҳо ва ҳикояҳояш дарҷ ёфтаанд. Дар асарҳои «Воскресение» ва «Сонатаи Кретсеров» ҳамин мазмун дида мешавад. Лев Толстой инсони воқеан хоксору самимӣ буд ва кӯшиш мекарда, ки ба мардуми бенаво кумак расонад, бо роҳҳои гуногун бар зидди беадолатиҳо мубориза барад. Дар охири умраш аз сарвату дороӣ даст мекашад ва пас бемории сармохӯрӣ вафот мекунад. ==Эҷодиет== Романҳои Толстой инҳоянд: «Ҷанг ва Сулҳ» ва «Анна Каренина» ва диг.; Асарҳои драмавӣ: «Хонаводаи заҳролуд» (1864), «Нигилист» (1866), «Ҳокимияти зулмот» (1886), «Коркардаи драмавии қиссаи Аггее» (1886), «Самараи маориф» (1890), «Дар торикӣ ҳам нур медурахшад» (1890-1900), «Пётр Хлебник» (1894), «Ҷасади зинда» (1900), «Ҳамаи хусусиятҳо аз ӯст» (1910) ва диг. асарҳо. [[Акс:Nicolay Ilyich Tolstoy.jpg|thumb|Николай Илич Толстой, падари нависанда. Солҳои 1820-ум. рассоми ношинос]] ===Тасвири нависанда=== <center><gallery perrow=5 widths=160 heights=160> File:The Soviet Union 1935 CPA 523 stamp (25th Death Anniversary of Leo Tolstoy (1828-1910). Russian writer, regarded as one of the greatest and most influential authors of all time. Leo in 1868) 1200dpi.jpg|<small>[[Маркаи почта]]и [[Иттиҳоди Шӯравӣ|ИҶШС]], <br> номинал 3 коп., [[соли 1935]]</small> File:The Soviet Union 1935 CPA 524 stamp (25th Death Anniversary of Leo Tolstoy (1828-1910). Russian writer, regarded as one of the greatest and most influential authors of all time. Leo in 1906) 1200dpi.jpg|<small>Маркаи почтаи ИҶШС, <br> номинал 10 коп., 1935</small> File:The Soviet Union 1935 CPA 525 stamp (25th Death Anniversary of Leo Tolstoy (1828-1910). Russian writer, regarded as one of the greatest and most influential authors of all time. Statue of Leo) 1200dpi.jpg|<small>Маркаи почтаи ИҶШС, <br> номинал 20 коп., соли 1935</small> File:The Soviet Union 1956 CPA 1968 stamp (Leo Tolstoy and Scene from War and Peace).jpg|<small>Маркаи почтаи СССР, <br> [[1956 год]]</small> File:1960 CPA 2489.jpg|<small>Маркаи почтаи ИҶШС, <br> номинал 20 коп., [[соли 1960]]</small> File:1960 CPA 2490.jpg|<small>Маркаи почтаи ИҶШС, <br> номинал 40 коп., 1960</small> File:1960 CPA 2491.jpg|<small>Маркаи почтаи ИҶШС, <br> номинал 60 коп., 1960</small> File:SU Leo Tolstoi stamp.jpg|<small>Маркаи почтаи ИҶШС, <br> [[1978 год]]</small> File:Stamp of Moldova md621.jpg|<small>[[Маркаи почта]]и [[Молдова]], <br> [[соли 2003]]</small> </gallery></center> ==Эзоҳ== {{эзоҳ}} {{умумӣ}} {{Нависанда-нопурра}} [[Гурӯҳ:Нависандагони адабиёти русӣ]] [[Гурӯҳ:Нависандагони Русия]] a91moddkzjmym33lz8dod81qyx2ephg 0 8580 1471392 1469261 2026-05-09T09:55:33Z InternetArchiveBot 30618 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1471392 wikitext text/x-wiki {{Кишвар | Номи тоҷикӣ = Ҷумҳурии Яман | Номи аслӣ = {{lang-ar|ٱلْجُمْهُورِيَّةُ ٱلْيَمَنِيَّةُ}}<br><small>(ал-Ҷумҳури́йя ал-Ямани́йя)</small> | Парчам = Flag of Yemen.svg | Нишон = Emblem of Yemen (2).svg | Шиор = ٱللَّهُ، ٱلْوَطَنُ، ٱلثَوْرَةُ، ٱلْوَحْدَةُ | Тарҷумаи шиор = Аллоҳ, ватан, инқилоб, ҳамбастагӣ | Номи суруди миллӣ = رددي أيتها الدنيا نشيدي | Тарҷумаи номи суруди миллӣ = Эй дунё, сурудамро такрор кун | Аудио = United States Navy Band - United Republic.ogg | lat_dir = N | lat_deg = 15 | lat_min = 0 | lat_sec = 0 | lon_dir = E | lon_deg = 48 | lon_min = 0 | lon_sec = 0 | region = YE | CoordScale = | Дар харита = Yemen orthographic.svg | шарҳи харита = {{Қуттии рангӣ|#49c846ff}} — [[Қаламрави Яман, таҳти идораи Ҳусиҳо|қаламравҳои берун аз идораи ҳукумат]] {{Қуттии рангӣ|#346834ff}} — қаламрави таҳти идораи ҳукумат (дар оғози соли 2026) | Шакли идора = [[ҷумҳурии президентӣ]]<ref name="atlas">{{книга|заглавие=Атлас мира: Максимально подробная информация|ответственный=Руководители проекта: А. Н. Бушнев, А. П. Притворов|место=Москва|издательство=АСТ|год=2017|страницы=49|страниц=96|isbn=978-5-17-10261-4}}</ref> | Сохтори давлат = [[давлати унитарӣ]] бо нишонаҳои [[кишвари федеративӣ|федератсия]] <small>(де-юре)</small><br>[[Кишвари дармонда|кишвари пароканда]]<ref>{{cite web|url=https://www.unh.edu/inquiryjournal/blog/2022/04/yemen-dynamics-foreign-intervention-failed-states|title=Yemen and the Dynamics of Foreign Intervention in Failed States|lang=en|publisher=[[Университет Нью-Гэмпшира]]|access-date=2023-12-16|archive-date=2023-12-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20231216202915/https://www.unh.edu/inquiryjournal/blog/2022/04/yemen-dynamics-foreign-intervention-failed-states|url-status=live|accessdate=2026-04-20|archivedate=2023-12-16|archiveurl=https://web.archive.org/web/20231216202915/https://www.unh.edu/inquiryjournal/blog/2022/04/yemen-dynamics-foreign-intervention-failed-states}}</ref><ref>{{cite web|url=https://mepc.org/commentary/yemen-becoming-failed-state|title=Is Yemen Becoming a Failed State?|lang=en|publisher={{Не переведено 3|Совет по ближневосточной политике|4=Middle East Policy Council}}|access-date=2023-12-16|archive-date=2023-12-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20231216202915/https://mepc.org/commentary/yemen-becoming-failed-state|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.geopoliticalmonitor.com/yemen-worlds-newest-failed-state/|title=Yemen: The World’s Newest Failed State|lang=en|publisher=Geopolitical Monitor|access-date=2023-12-16|archive-date=2023-12-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20231216202915/https://www.geopoliticalmonitor.com/yemen-worlds-newest-failed-state/|url-status=live}}</ref> <small>(де-факто)</small> | Вазифаи роҳбар 1 = [[Шӯрои роҳбарии президентӣ|Раиси Шӯро]] | Роҳбар 1 = [[Рашод Муҳаммад Алимӣ]] | Вазифаи роҳбар 2 = [[Феҳристи сарвазирони Яман|Сарвазир]] | Роҳбар 2 = [[Шая ал-Зиндонӣ]] | Вазифаи роҳбар 3 = [[Маҷлиси намояндагони Яман|Сухангӯйи маҷлиси намояндагон]] | Роҳбар 3 = [[Султон ал-Бараконӣ]] | Пойтахт = [[Санъо]] <small> ([[де-юре]])</small><br>[[Адан]] <small> ([[де-факто]])<ref>Санъо дар қаламраве ҷойгир аст, ки таҳти назорати ҳукумати Яман нест ва аз ҷониби Ҳусиҳо идора мешавад. Марказҳои асосии ҳокимият дар Адан ҷойгиранд. Дар декабри 2025 нерӯҳои [[Шӯрои Гузариши Ҷанубӣ]] Аданро ишғол карданд ва аъзои [[Шӯрои роҳбарии президентӣ]] онро тарк намуданд. Пас аз 9 январи 2026 назорати Адан аз ҷониби Шӯрои роҳбарии президентӣ барқарор гардид.</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.kommersant.ru/doc/8270940|title=Йемен теряет общий знаменатель|lang=ru|website=Коммерсантъ|date=2025-12-09|access-date=}}</ref></small> | Шаҳрҳои калонтарин = [[Адан]], [[Ҳудайда]], [[Таиз]], [[Ибб]] | Забон = [[забони арабӣ]] | Дини давлатӣ = [[ислом]] | Таъсисёбӣ = [[22 май]]и [[соли 1990]] | Санаҳои истиқлол = [[30 октябр]]и [[соли 1918]] ([[Подшоҳии мутаваккилии Яман|Ямани Шимолӣ]] аз [[Имперотурии Усмонӣ]])<br>[[30 ноябр]]и [[соли 1967]] ([[Ҷумҳурии Демократии Халқии Яман|Ямани Ҷанубӣ]] аз [[Бритониёи Кабир]]) | Соҳибистиқлол аз = [[Бритониёи Кабир]] | Масоҳат = 527 970 | Ҷой аз рӯи масоҳат = 49 | Фоизи об = ночиз | Аҳолӣ = {{афзоиш}} 34 870 773<ref>{{cite web|title=Yemen Population 2024 (Live)|url=https://worldpopulationreview.com/countries/yemen-population|website=worldpopulationreview.com|access-date=2024-01-23|lang=en|archive-date=2024-01-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20240104192001/https://worldpopulationreview.com/countries/yemen-population|url-status=live}}</ref> | Аҳолӣ аз рӯи барӯйхатгирӣ = | Соли баҳо = 2024 | Соли барӯйхатгирӣ = 2023 | Зичии аҳолӣ = 71.8 | Ҷой аз рӯи аҳолӣ = 48 | ММД (БҚХ) = 65,088 млрд<ref name="dataimf">{{Cite web|lang=en|url=https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2020/October/weo-report?c=512,612,911,912,419,611,469,915,429,433,439,916,443,917,446,672,682,686,449,564,453,456,726,732,463,923,744,925,466,927,487,474,&s=NGDPD,PPPGDP,NGDPDPC,PPPPC,&sy=2018&ey=2025&ssm=0&scsm=1&scc=0&ssd=1&ssc=0&sic=0&sort=country&ds=,&br=1|title=Report for Selected Countries and Subjects|website=IMF|access-date=2020-11-27|archive-date=2020-11-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20201116125632/https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2020/October/weo-report?c=512,612,911,912,419,611,469,915,429,433,439,916,443,917,446,672,682,686,449,564,453,456,726,732,463,923,744,925,466,927,487,474,&s=NGDPD,PPPGDP,NGDPDPC,PPPPC,&sy=2018&ey=2025&ssm=0&scsm=1&scc=0&ssd=1&ssc=0&sic=0&sort=country&ds=,&br=1|url-status=live}}</ref> | Соли ҳисоби ММД (БҚХ) = 2019 | ММД (БҚХ) ба сари аҳолӣ = {{шумора|2057}}<ref name="dataimf"/> | Ҷой аз рӯи ММД (БҚХ) = 104 | ММД (номинал) = 16,940 млрд<ref name="dataimf"/> | Соли ҳисоби ММД (номинал) = 2024 | ММД (номинал) ба сари аҳолӣ = {{шумора|713}}<ref name="dataimf"/> | Ҷой аз рӯи ММД (номинал) = 168 | ШРИ = {{афзоиш}} 0,470<ref>{{cite web |url=http://hdr.undp.org/sites/default/files/hdr2020.pdf |lang=en |title=Human Development Indices and Indicators |date=2020 |access-date=2020-12-15 |publisher=[[Программа развития ООН]] |description=Доклад о человеческом развитии на сайте Программы развития ООН |archive-date=2020-12-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201215063955/http://hdr.undp.org/sites/default/files/hdr2020.pdf |url-status=live }}</ref> | Сатҳи ШРИ = <span style="color:#e0584e">паст</span> | Соли ҳисоби ШРИ = 2020 | Ҷой аз рӯи ШРИ = 179 | Воҳиди пул = [[риёли Яман]] (YER) | Коди телефон = 967 | Домен = .ye | ISO = YE | Рамзи КБО = YEM | Минтақаи замонӣ = | Ҳаракати автомобилӣ = | Эзоҳ = }} '''Яман''' ({{забон-код|ar| اليمن}}) — [[кишвар]]ест дар ҷануби [[нимҷазираи Арабистон]] дар [[Осиёи Ҷанубу Ғарбӣ]], қисми [[Шарқи Наздик]] ва бо [[Умон]]у [[Арабистони Саудӣ]] ҳамсарҳад аст. Ба [[Баҳри Сурх]] ва [[баҳри Араб]] баромад дорад. Пойтахт — шаҳри [[Санъо]]. == Таърих == == Сиёсату ҳукумат == == Бахшбандии кишварӣ == == Ҷуғрофия == ==Иқтисодиёт== == Аҳолӣ == == Фарҳанг ва маориф == == Инҷоро ҳам бингаред == {{Умуми}} {{Хурд}} == Эзоҳ == {{эзоҳ}} {{Кишварҳои Осиё}} {{Authority control}} [[Гурӯҳ:Давлатҳо аз рӯи алифбо]] [[Гурӯҳ:Давлатҳои Осиё]] [[Гурӯҳ:Осиёи Ғарбӣ]] [[Гурӯҳ:Яман]] [[Гурӯҳ:Давлатҳо — узви СММ]] mpcru5pwcusz32pdy9xvvs5ybevp6tu 0 13522 1471351 1443204 2026-05-09T04:39:33Z Шухрат Саъдиев 5132 иловаи [[Гурӯҳ:Инсон (насл)]] бо ёрии [[Википедиа:HotCat|HotCat]] 1471351 wikitext text/x-wiki '''ИНСÓН''' (ар. انسان аз решаи نِسیان – фаромӯшӣ ва масдари اُنس ва اِنس – ром будан, улфат, унс ва хӯ гирифтан, зидди ваҳшӣ; мардум, мардумаки чашм, одамӣ, башар), дар [[фалсафа]] мудрики фаъолияти иҷтимоӣ-таърихӣ ва фарҳангӣ, зинаи олии инкишофи мавҷудоти зинда дар рӯйи Замин, ки номи илмиаш ''Homo sapiens'' (Одами оқил) аст. Моҳияти  инсон, пайдоишу таъйинот ва мақоми он дар дунё яке аз масъалаҳои асосии таърихи андешаҳои фалсафӣ ба шумор рафта, мавриди омӯзиши соҳаҳои гуногуни дониш: ҷомеашиносӣ, равоншиносӣ, физиология, педагогика, тиб ва ғ. қарор дорад. Фалсафа маълумоти гуногуни илмҳои мазкурро баррасӣ карда, ба онҳо шарҳу тавзеҳ ва мазмуни муайян мебахшад. Таълимоти мактабу равияҳои мухталифи фалсафии Эрон, Ҳинд, Чин ва Юнони Бостон инсонро офарида аз нури азалӣ ва хок (Авесто), ҳамчун «олами сағир» (Суқрот), як бахши муҳимтарини Кайҳон, инъикосгар ва рамзи «олами кабир» тавсиф кардаанд, ки дар худ ҳамаи унсурҳо ([[об]], [[оташ]], [[хок]] ва [[ҳаво]])-и Кайҳонро ҷой додааст, аз ду ҷанбаи воқеияти ягонадошта (Арасту) ва ду ҷавҳари гуногунҷинс (Афлотун) – ҷисму рӯҳ иборат аст. Инсон ва моҳияти он нахуст дар динҳои ибтидоӣ ва афкори фалсафии бостон мавриди баррасӣ қарор гирифтааст. Аз ин рӯ, инсоншиносӣ пас аз худошиносӣ муҳимтарин мавзӯъ ва масъала ба шумор рафта, аксарияти макотибу равияҳои фалсафию мазҳабии Эрон, Ҳинд, Чин, Миср ва Юнони Бостон, таълимоти масеҳиву ислом, донишмандони асрҳои миёнаву давраи Эҳё ва даврони муосир ба шинохту баррасии инсон пардохтаанд. == Мувофиқи таълимоти динҳои ҷаҳонӣ == сабаби офариниши ҷаҳон инсон аст ва фиристодани паёмбарон низ барои ҳидояти ӯ мебошад. Худшиносӣ ва худошиносӣ нахустин гомҳое мебошанд, ки инсон дар роҳи такомули маънавӣ ва саодати худ мебардорад. Ба инсон аз ду дидгоҳ метавон нигарист: яке ин ки инсон кист? Яъне, чӣ сифот ва ангезаҳое дар вуҷуди инсон нуҳуфта аст? инсон дорои чӣ гуна майлу ғаризаҳо ва фитрат аст? Дуввум, ин ки инсон бояд чӣ шавад? Чӣ ҳадаферо бояд дар ҳаёти худ ба назар бигирад, то ҳангоми ҳаракат ба сӯйи ин ҳадаф ба камоли вуҷуди хеш ноил шавад? Адёни ҷаҳон бар асоси нигоҳи муҳаққиқона, ки ба сиришт ва сарнавишти инсон доранд, роҳи рушду инкишофи маънавии ӯро ба ӯ нишон медиҳанд. Огоҳии инсон аз табиати хештан ӯро мутаваҷҷеҳи имконот ва маҳдудиятҳои вуҷудиаш мекунад, то бар ин асос бо роҳи сайру сулуки маънавӣ, ки ҳамон роҳи худшиносию худсозӣ аст, гом бардорад.  == Дар [[Авесто]] == Ведҳо ва Упанишадҳо дар бораи офаринишу сиришти инсон ва мақому нуфузи ӯ дар Коинот афкори гуногуни фалсафӣ сабт шудааст. Бино ба андешаҳои пажӯҳишгарони Эрони Бостон, инсони нахустин [[Каюмарс]] (ё Гаюмарт, Гаюмард, Гаюмарс, Гаяҳмартан) буда, маънии «зиндаи миранда»-ро дорад ва шашумин мавҷуд аз офаридагони шашгонаи [[Аҳуро Маздо]] мебошад, ки дар 70 рӯз сиришта шудааст. Тани инсон аз [[хок]] ва ҷони ӯ аз нури азалӣ иборат аст. Дар манбаҳои таърихӣ гоҳе Машя ва Машёнаро қаринаи [[Одам]] ва [[Ҳаво]] донистаанд ва гоҳе шахсоне чун [[Ҳушанг]], [[Таҳмурас]], [[Ҷамшед]] ва [[Манучеҳр|Манучеҳрро]] нахустинсон пиндоштаанд, аммо инҳо баъдтар мақоми худро аз даст дода, дар миёни қаҳрамонон ва шоҳони асотирӣ ҷой гирифтанд. Чунон ки [[Каюмарс]] низ дар таърихи ҳамосии Эрон нахустин шоҳи рӯйи Замин ба шумор мерафт ва баъдтар нақши «нахустинсон» будани ӯ фаромӯш шудааст. Аҳура Маздо инсонро мавҷуди озод офарида, ба ӯ неруи интихоб додааст, то битавонад роҳи зиндагии худро бо иродаи хеш баргузинад ва бо хости худ хушбахтӣ ва акси онро дар зиндагӣ эҳсос кунад. [[Зардушт]] офариниши ҷаҳонро беҳадаф ва иттифоқе тасодуфӣ намепиндорад, балки волотарин ҳадафи онро густариши ростӣ ва роҳи дуруст дар зиндагии инсон мепиндорад, чунонки сохтори ҳастӣ аз оғоз то анҷом ба ростӣ бунёд шудааст. Аз замоне, ки инсон бо паёми [[Зардушт]] ошно шуд ва талош кард то онро дар зиндагӣ истифода барад, ба ҳувияти тозае даст ёфт ва роҳи пешрафт дар корҳоро ҳадафмандона пеш гирифт. Инсон дарёфт, ки дар офариниш нақши вижаеро бар уҳда дорад ва барои он ки дар ҷойгоҳи арзишманди инсонӣ устувор бошад, бояд ин вижагиҳоро дар худ пӯё бошад ва пойдор созад. Нахустомӯзише, ки [[Зардушт]] ба инсон медиҳад, бовар доштан ба якто будани Худост. Инсон бояд Худои ягонаро ҳамчун Донои Бузурги Ҳастибахш ва бо номи [[Аҳуро Маздо]] ёд кунад, ки некӣ, покӣ, ростӣ ва дод (адолат)-ро дӯст медорад, зеро Худованд аз хиради поку муқаддас баҳра дорад. Дар ин дидгоҳ инсон дӯсту ёвар ва ҳамроҳи Худованд аст. Сиришти инсон бо некӣ ва хубӣ омехта шудааст ва нуре аз анвори аҳуроӣ (илоҳӣ) бо номи Фруҳар ҷонмояи ӯст. Аз ин рӯ, инсон агар аз хиради расо ва поки [[Аҳуро Маздо]], ки дар ниҳоди худ дорад, баҳра бигирад, ҳаргиз ба сӯи кажжӣ гироиш нахоҳад дошт. Худованд инсонро дар гузиниши роҳи неку бад озод гузошта ва ихтиёр дода то саргузашти пешрӯи хешро ба некӣ ё кажжӣ фароҳам оварад. Арзишмандтарин бахши зиндагии инсон замонест, ки бо кажандешӣ ва бадиҳо ситеза карда, роҳи дурусти зиндагиро барои хеш мегузинад ва инсонҳое, ки роҳи рост гузиниш мекунанд, шодмониву саодати ҳар ду оламро дармеёбанд. Хушбахтии инсон бо фароҳам овардани шодиву хушбахтӣ барои дигарон фароҳам хоҳад шуд, пас шоду хушнуд кардани дигарон бо роҳнамоӣ ба сӯйи хирадмандӣ аз роҳкориҳои писандидаи зиндагии инсон барои растагории ӯ хоҳад буд. Дар ҷаҳоне, ки бар пояи ростӣ устувор шудааст, инсони доно бо ёрӣ аз хиради расо ва ҳанҷори ростӣ (ашо), ки натиҷаи он пайравӣ аз андешаи пок, гуфтори нек ва кирдори шоиставу нек аст, ба пирӯзӣ хоҳад расид. Анҷоми корҳои нек аз супорришҳои хосси [[Зардушт]] ба инсон аст, ки на барои дарёфтани подоши моддӣ ва ё шунидани аҳсант сурат бигирад, балки барои арҷгузории арзишҳои баланди некиву ростӣ бояд иҷро гардад. Озодӣ дар бисёре аз умури зиндагӣ ҳаққи мусаллами инсон мебошад: озодии баён, озодии гузиниши кору макон, озодии интихоби дӯсту ҳамсар ва озод будани инсон дар гузиниши дин ва ғ. Агар гузиниши инсон аз рӯйи хирадмандӣ ва ройзанӣ бо хирадмандони ботаҷриба бошад, гузиниши вай нектар хоҳад буд ва дар он пушаймонӣ рух нахоҳад дод. Тибқи таълимоти [[Авесто]], инсон бо сиришти олуда бо гуноҳ ба дунё наомадааст, ки бояд ранҷу сазои онро бикашад, то зоти хешро пок созад, балки бо каҷандешӣ, дурӯғ, гуфтори носазо ва кирдори ношоиста дар зиндагӣ равони худро ба гуноҳ олуда хоҳад кард. Бинобар ин инсон бо худсозӣ ва гузиниши роҳи нек дар зиндагӣ бояд худ ва дигаронро аз палидӣ, нопокӣ ва дурӯғ дар амон дорад ва аз «Ангра майну» (Аҳриман), ки неруи зиштиву кажандешӣ аст, дурӣ гузинад, зеро андешаву пиндори бад сарчашмаи гуфтори озордиҳанда ва рафтори осебрасон мебошад. Пок нигоҳ доштани [[об]], [[хок]], [[ҳаво]], [[оташ]] ва умуман муҳит яке аз муҳимтарин корҳо ва вазифаҳои инсон аст, ки барои зиндагии солиму дурусти худи ӯ ҳаётан зарур мебошад. Инсон бояд дар зиндагии худ навгаро ва пӯё бошад ва ба сӯйи тозагию пешрафт ҳаракат кунад, пайваста ҷаҳонро нав ва зиндагиро тоза гардонад ва гомҳое барои расидан ба зиндагии беҳтару созандатар бардорад, ҳарчанд ин гомҳо хурд ҳам бошанд. Зану мард танҳо дар сурати анҷом додани корҳои неку шоиста аз ҳамдигар бартарӣ доранд ва дар иҷрои ин корҳо бояд сабқат варзанд. Барои [[ҷавонӣ|ҷавонон]] супориш додааст, ки агар мехоҳанд бо ҳамсарони хеш хушбахт бошанд, бояд дар меҳрварзӣ ва некманишӣ аз якдигар пешӣ бигиранд.  == Аз нигоҳи [[Ведаҳо|Ведаҳои]] Ҳинди Бостон == Инсон мавҷуди иҷтимоист ва ҳадафи офарида шуданаш хидмат ба [[ҷомеъа]] ва дастгирии низом ҷаҳонӣ мебошад. Нахустинсон – Пуруша бо Худованд муносибати наздик дошта, олам маҳз барои ӯ офарида шудааст. Иинсон аз ҷисму равон ё рӯҳ, ки сарчашмаи шуур мебошад, иборат аст. Ҷисми инсон чор талабот дорад: хӯрдан, хобидан, ҷимоъ ва дифоъ кардани хеш. Рӯҳ ё ҷони инсон талабгори ҷовидонагӣ, дониши фарогир ва хушбахтӣ аст. Ҳар як инсон вақте ба дунё меояд, барои ӯ аллакай ҳамаи неъматҳои моддию маънавӣ омода шудааст, аз ин рӯ, вай аз панҷ ҷиҳат қарздор аст: нахуст аз волидайни худ барои тарбияву ғамхорияшон; дуввум дар назди ниёгонаш; севум аз нимахудоён, ки низоми Кайҳонро нигоҳ медоранд; чорум аз устодонаш, ки аз онҳо дониш омӯхтааст ва панҷум аз тамоми рустаниву мавҷудоти зинда, ки барои ташаккули баданаш саҳм доранд. Агар инсон ин қарзҳоро адо намояд, ҳамаи қарзҳояшро дар назди Худованд адо кардааст. Тибқи Ведаҳо, оғози инсонро Атман (ҷон, рӯҳ, «худӣ», мудрик) ташкил медиҳад, ки мувофиқи моҳияти ботинии худ ба Худованди Мутлақ ё оғози умумиҳастӣ – Бараҳман шабоҳат дорад ва агар инсон раванди такомули ҷисмониву рӯҳониро пурра тай кунад, метавонад худ бараҳман гардад. Дар Чини Бостон Инсон мавҷуди иҷтимоӣ ва давлатӣ буда, вазифаҳои муайяни иҷтимоӣ бар уҳда дорад ва онҳоро бояд иҷро кунад. Ҳар як инсон худро бояд бо чор арзиш: «жен» («инсонгарӣ»), «и» («адолат»), «ли» («одоби муошират») ва «чжи» («хирад») ороставу пероста гардонад ва дорои панҷ фазилат бошад: инсондӯстӣ, масъулият, риояи меъёрҳои ахлоқи ҳамида ва садоқат. Аз нигоҳи таълимоти [[Конфутсий]] (552–479 то м.) табиату моҳияти инсон ба хайру некӣ дорад ва аз бадӣ нафрат дорад. Ҳар бадие, ки аз инсон сар мезанад, нишонаи тарбияти бадест, ки дар кӯдакӣ фаро гирифтааст. Аз ин рӯ, ба тарбияи кӯдак (Инсони бузурги оянда) бояд диққату заҳмати тамоми ҷомеа аз хурдсолӣ нигаронида шавад. Ӯ аз ҳар як инсон талаб дорад: «Он чизеро, ки ба худ намеписандӣ, ба дигарон низ маписанд».  Хусусияти умдаи фарҳанги Юнону Руми Бостон Инсоншиносӣ буда, таҷассуми моҳияти тамоми ҳастист, ки бо сурати зебои худ меъёри зебошиносии атиқа қарор гирифтааст. Файласуфи машҳури Афина – Протагор шиори машҳури худро эълон дошта буд: «Инсон маҳаки тамоми чизҳост». Инсон як бахши Кайҳон, «олами сағир» ва таҷассуми «Кайҳони кабир» аст. Барои Суқрот олами ботинии инсон, рӯҳу фазилати ӯ бештар аҳаммият дорад; фазилати инсон дониш буда, барои такомули маънавӣ ба ӯ ёрӣ медиҳад. Аз ин рӯ, Суқрот мегӯяд: «Худро бишинос!». Демокрит инсонро як бахши табиат медонад, ки ҷисму ҷонаш аз атомҳо иборат аст. Афлотун инсонро дорои рӯҳу ҷисм пиндошта, ҷисми ӯро миранда ва рӯҳашро ҷавҳари ҷовид мешуморад, ки инсонро инсон месозад; дар табақабандии рӯҳҳо рӯҳи ҳаким – файласуф дар мақоми аввал ва рӯҳи мустабид (– золим, тиран) дар охир қарор дорад. Арасту инсонро мавҷуди оқили иҷтимоӣ, давлатӣ ва сиёсӣ медонад, ки ин табиати иҷтимоии вай ӯро аз ҳайвон ҷудо кардааст. Дар [[масеҳият]] Инсон офаридаи олӣ ва тимсолу талъати Худо ([[Инҷил]]. Ҳаёт, 1, 26, 27) буда, моҳияти илоҳию инсонӣ дар шахсияти [[Исои Масеҳ]] бо ҳам тавъам шудааст ва баракату раҳмати Худованд ба ҳар як инсон тааллуқ дорад. Дар ҳар як инсон нуре аз анвори илоҳӣ, рӯҳи ҷовидонаи Худо вуҷуд дошта, ҳаёти заминии ӯ ҳамеша оғӯштаи гуноҳ аст ва нахустгуноҳи Одаму Ҳавворо ҳамеша бо худ дорад. Барои он ки инсон аз нахустгуноҳ ва гуноҳҳои заминиаш пок шавад, бояд дар шинохти Худованд бикӯшад ва амру наҳйи Ӯро чун дастур риоя кунад.    '''Инсон''' дар [[ислом]] ва [[ирфон]] низ мақоми баланд дорад ва ашрафи махлуқот дониста шудааст. Аз нигоҳи [[Қуръон]] инсон мавҷудест, ки аз лиҳози зоҳирӣ зеботарин сурат, некутарин андоза, беҳтарин таносуб ва эътидолро дорост. Танҳо инсон аст, ки дорои рӯҳи илоҳӣ ва фитрати худоӣ мебошад. Инсон ашрафи махлуқот шуморида шуда, Худованд пас аз офаридани инсон худро «Аҳсану-л-Холиқин» (Қуръон, 23:14) хондааст. Инсон озод офарида шудааст ва қудрати интихоби роҳи саодату шақоват (бадбахтӣ)-ро дорад. Инсон неруи тавонои илмомӯзӣ дошта, зарфияти илмии ӯ бузургтарин зарфиятест, ки мумкин аст ягон махлуқи табиӣ надошта бошад. Инсон қудрати навиштан, ба забонҳои гуногун сухан гуфтан ва дарёфти матлаб аз тариқи дидану шуниданро дорад. Инсон қувваи андешидану дарки масоили гуногуну навро дорад ва ин тавоноии фаҳму идрок ва таълим сабаби пайдоиши маҷмӯае аз маълумоти ҳиссӣ, хаёлӣ, ақлӣ, таҷрибавӣ ва нақлӣ мешавад. Инсон мавриди такрими хосси Худованд мебошад ва Худованд ӯро бо каромоти зотӣ офаридааст. Инсон бо илҳоми илоҳӣ қудрати тамизи корҳои хубу бадро дорад ва ба ин гуна корҳои ҳидоят низ шудааст. Инсон соҳиби виҷдони ахлоқӣ (нафси лаввома) аст, ки ӯро пеш аз машғул шудан ба амали баду пас аз анҷоми он сарзаниш мекунад. Инсон сарсахтона пайгири манофеи худ аст ва аз дархости он чи хайр мепиндорад, хаста намешавад ва танҳо бо ёди Худо ором мегирад. Инсон халифаи Худо дар замин, саҷдагоҳи малоика ва амонатдори Худованд аст, амонате, ки осмону замин қудрати таҳаммули онро надоранд. Вижагиҳои манфии инсон дар Қуръон он аст, ки мавҷуди заиф бо тавоноиҳои маҳдуд аст, камсабру саросема, бо ранҷу сахтӣ офарида шудааст. Решаи ҷисмонии инсон аз хок, гили бадбӯ ва обе паст офарида шудааст. Ҳар яке ин таъбирҳо ба мақоме хос аз марҳалаҳои офариниши инсон ишора доранд. Инсон гоҳе дар пайравӣ аз хоҳишҳои нафсонӣ ва суннати хатокории пешиниён корҳояшро аз рӯйи хирадварзӣ анҷом надода, бо инкори оёти илоҳӣ аз ҳақиқат рӯ метобад ва дар натиҷа гирифтори азоби илоҳӣ мешавад. Инсон бо таассуб воқеиятро намепазирад, душмани бузургу ошкор бо номи Шайтон ва нафси васвосгар дорад, бисёр ситамгару ситампеша, зиёнгару нодон аст, орзуҳои дастноёфтанӣ дорад, ошкоро носипосӣ мекунад, муҷодалагар асту бо Худованд ошкоро душманӣ меварзад, бахил асту ба гуноҳкорӣ исрор дорад ва ғ. == [[Ислом]] == Инсонро мавҷуде дубуъда меҳисобад, ки дар интихоби тақдир иродаи озод дорад ва бо интихоби худ метавонад мақоме болотар аз малак ё зинае пасттарин аз тамоми мавҷудоти ҷаҳон дошта бошад. Дар ин мавзӯъ дар таърихи фалсафаи ислом байни тарафдорони қадария ва ҷабария баҳсҳои доманадоре идома ёфтааст. Муҳаммади Шаҳристонӣ дар «ал-Милал ва-н-ниҳал» овардааст: «Мӯтазилиён бархилофи ашъариён эълон доштаанд, ки инсон худ холиқи хайру шар(р), имону куфр, итоат доштан ба Худо ва беитоатӣ кардан ба Худост». == Дар осори донишмандони форс-тоҷик == Инсон мавриди баррасии васеъ қарор гирифтааст. [[Ибни Сино]] дар бораи инсон мегӯяд: {{аввали иқтибос}} «Худованди қодири мутаол хосиятҳое аз навъи неъматҳои худ ба бани навъи инсон ихтисос дода ва ба сабаби онҳо мақоми одамиро дар миёни Коинот аз бисёре аз махлуқоташ бартар ва болотар намудааст. Дар асари ин имтиёз ва бартарӣ вуҷуди башар зеботарин ва табиаташ комилтарин табоеъ (табиатҳо) гашта ва таркибаш муътадилтарин таркиб шудааст. Зиндагии одамӣ ба сабаби ин мазоё (афзалият) беҳтарин ва пурнеъматтарин зиндагонӣ гардида ва кӯшиш ва саъйяш дар саҳнаи зиндагӣ бар тибқи ақл ва басират, ки мояи нерумандӣ ва тавоноист, сурат гирифта ва бо одоби ҳасана (неку) ва ахлоқи карима (босаховат) ва малакоти (малакаҳои) фозила, ки мӯъҷиби ҷамол ва зебоӣ ва асбоби зебу зиннати одамист, мувофиқ ва мунтабиқ (мутобиқ) гардидааст» {{охири иқтибос|сарчашма=Ибни Сино. Осор. Ҷ. 1. Д., 2005, с. 156}}. Ба андешаи [[Ибни Сино]] дар вуҷуди инсон раванди тамоми давраи инкишофи ҳастӣ (маъданҳо, рустаниҳо ва ҳайвонот) мавҷуд аст: Маодин мағзи аркон асту лекин, Набот он гаҳ бувад мағзи маодин. В-аз ӯ мағзи набот афтода ҳайвон, В-аз он пас мағзи ҳайвон гашт инсон.   == Аз нигоҳи Ҷалолуддини Балхӣ == Инсон «оинаи ҷамолнамои илоҳӣ», «ба сурат олами асғар» ва «ба маънӣ олами акбар» буда, айни Худо аст: Онон, ки талабгори Худоед, Худоед, Берун зи шумо нест, шумоед, шумоед. Зотеду сифотеду, гаҳе аршу гаҳе фарш, Дар айни бақоеду мубарро зи фаноед. '''Инсон'''и давраи Эҳёро ҳаяҷон ва ҷӯшу хурӯши худмухторӣ ва имкониятҳои бемаҳдуди эҷодӣ (Пико делла Мирандола ва дигарон) фаро гирифтааст. Бахусус, мутафаккири олмонӣ Н. Кузанский дар таълимоти хеш инсонро худойгуна – «Инсони Худо» («Humanus Deus») ва «олами сағир» тасвир карда, мавҷуде медонад, ки тамоми Кайҳон ва моҳияти Худо дар вуҷуди вай ғунҷонида шудааст, ашрафи махлуқот аст, рӯҳу ҳиссиёт дорад ва аз фаришта каме поинтар меистад. Ӯ ба маърифати ҳиссиёт аҳаммияти ҷиддӣ дода, чунин мепиндорад, ки дар идрокоти инсон чизе нест, ки пеш аз он дар ҳиссиёти вай вуҷуд надошта бошад. Таълимоти [[Рене Декарт]] дар бораи тафаккур ҳамчун ягона шаҳодати боэътимоди ҳастии инсон («тафаккур мекунам, пас ман вуҷуд дорам»), бунёди асосии хирадгарои (ратсионализм)-и Аврупоро ташкил дод, ки маҳз дар хирад ва тафаккур хусусияти хосси инсон ва моҳияти он зоҳир мегардад. Санавияти картезиании ҷисму рӯҳ дар шинохти инсон чандин аср дар Аврупо ҳоким буд. Дар таълимоти [[Кант]] пурсиши «Инсон чист?» («Инсоншиносӣ аз нигоҳи прагматикӣ», 1798) ҳамчун масъалаи асосии фалсафа тавсиф шудааст. Инсон. ба назари ӯ «муҳимтарин мавҷуди дунёст», зеро дорои худшиносӣ ва олитарин арзиш аст ва соҳиби шахсият мебошад. Инсон тибқи таълимоти ӯ, аз як тараф зарурати табиист ва аз тарафи дигар озодии маънавӣ ва арзишҳои мутлақ дошта, «табиатан бад аст», вале осори некӣ низ дар ӯ дида мешавад. Вазифаи тарбияи маънавӣ он аст, ки нишонаҳои некии инсон бар майлони бадиҳои вай ғолиб оянд. Тафовути асосии инсон аз дигар мавҷудот худшиносии ӯст, вале худшиносии ӯ баъзан боиси худхоҳии табиии вай низ шуда метавонад, ҳарчанд Кант зидди худхоҳии инсон бо тамоми зуҳуроти он мебошад. Дар охири садаи XVIII ва оғози садаи XIX баргаштан ба фаҳмиши инсон ҳамчун мавҷуди зиндаи комил, ки хосси давраи Эҳё мебошад (Ҳердер, [[Гёте]], фалсафаи табии романтизм) рӯх медиҳад. Ҳердер инсонро «нахустин мавҷуди озодшудаи табиат» меномад, ки бояд худии худро ташаккул дода, фарҳанг офарад. Ҳердер, романтикҳо, Ҳегел ғояи ҳастии инсони таърихиро инкишоф бахшиданд (Новалис таърихро «инсоншиносии таҷрибавӣ» номида буд). Дар фалсафаи классикии Олмон инсон мудрики фаъолияти маънавист, ки мавҷуди фарҳангофарину соҳибшуур (мабдаи ғоявии рӯҳу хирад) мебошад. Хирадгароӣ фарогири тамоми таълимоти инсоншиносии Ҳегел ва фалсафаи ӯ мебошад. Ба андешаи ӯ, фарқи байни инсон. ва ҳайвон фақат хирад ва қобилияти фикркунии ӯст, ки бо тамоми ҳастӣ одамияти худро собит кардан мехоҳад ва мудрики фаъоли маънавиёт ва намояндаи рӯҳу хиради ҷовид мебошад. Монизми инсоншиносии Фейербах зидди фаҳмиши идеалистию дуализми рӯҳу ҷисми инсон равона шуда, бо биниши моддигароии моҳияти инсон иртиботи зич дорад, аммо худи инсонро Фейербах бисёр мавҳум шарҳ медиҳад. Инсони ӯ аз иртиботу фаъолиятҳои воқеии иҷтимоӣ ҷудост. Бунёди фалсафаи инсоншиносии ӯро робитаи байни Ману Ту, бахусус муносибати зану мард ташкил медиҳад. Дар танҳоӣ инсон арзиши бузурге надорад ва танҳо дар робита бо дигарон моҳият касб мекунад. Тибқи таълимоти Фейербах, мафҳуми Худо бо мафҳуми инсоният пурра мувофиқ меояд ва моҳияту ҳастӣ барои Худо як аст. Равоншиноси авсриягӣ З. Фрейд таносуби шуур, огоҳӣ ва нохудогоҳиро ба миён гузошта, ба ин натиҷа расид, ки зиндагии зеҳнии бошуурона ё огоҳонаи инсон фақат як бахши хурди тамоми ҳаёти зеҳнии инсонро ташкил медиҳад, дар сурате, ки нохудогоҳии инсон бахши аъзами зеҳни инсонро дар бар мегирад. Ба андешаи ӯ, таҳлили равонӣ (психоанализ) метавонад сабабҳои нохудогоҳи (бошуурона)-и падидаҳои ҳаёти ҳаррӯзаро баён кунад. == Дар таълимоти ирратсионалистии инсони асрҳои 19–20 == Қобилияту неруи берун аз [[тафаккур]] (ҳиссиёт, ирода ва ғайра) бартарӣ дорад. Инсон дар таълимоти Нитсше абармардест, ки тавонистааст аз ҳақирии ҳастии худ вораҳад ва мазмуни Замин гардад, оламро ба хештан баргардонад ва назари худро боифтихор ба уфуқи он равона созад; абармард соҳибиродаест, ки оламро бо хости хеш мечархонад. Файласуфи даниягӣ Кйеркегор амалеро дар сафи аввал мегузорад, ки дар он инсон «худро тавлид мекунад» ва соҳиби интихобест, ки ба шарофати он ҳамчун мавҷуди табиӣ, ба шахсияти маънавию ҳастии маънавӣ табдил ёфта, тақдири худро ба дасти худ мегирад. Дар [[Русия]] усули инсоншиносии фалсафиро танҳо Чернишевский инкишоф бахшидааст. Масъалаи шахсият дар маркази таълимоти фалсафии шахсгароӣ (ё инсонгароӣ, персонализм) ва вуҷудӣ қарор дорад, ки тибқи он инсон наметавонад ба ягон «моҳият» (биологӣ, равонӣ, иҷтимоӣ, маънавӣ) тобеъ бошад. Дар фалсафаи вуҷудӣ ҳастии инсон аз моҳияти он афзалтар буда, моҳияти худро инсон дар раванди ҳастияш касб мекунад ва ҳастияш маънии ҳастии озодро дорад. == Марксизм == Таълимоти идеалистии фаҳмиши инсонро рад карда, бар асоси усули диалектикӣ-моддигароӣ инсонро ҳамчун мавҷуди табиӣ-иҷтимоӣ ва мудрики фаъоли ҷамъиятӣ-меҳнатӣ шарҳ медиҳад. Тибқи таълимоти марксистӣ инсон берун аз ҷамъият вуҷуд дошта наметавонад; инсони зинда ин инсони ҷамъиятӣ буда, ҳатто дар фикру мулоҳизаҳо ва ҳиссиёти рӯҳии ӯ ҳам ҳастии муайяни ҷамъиятӣ инъикос меёбад. Инсон маҳз дар дигаргунсозии олами беруна фаъолона иштирок карда, худро тағйир ва тараққӣ медиҳад. Назарияи марксистӣ-ленинӣ ҳаминро ба асос мегирад, ки ҷамъият як чизи шахшуда, доимӣ ва тағйирёбандае нест. Вай маҳсули муҳити муайян, маҷмӯи маҳсули шароити иҷтимоист, ки дар натиҷаи тағйири онҳо хусусияти инсон ҳам дигар мешавад. Дар баробари тараққиёти ҷамъият, табиати инсон ҳам инкишоф ёфта, дигар мешавад. К. Маркс ва Ф. Энгелс дар «Манифести партияи Коммунистӣ» қайд карда буданд, ки баробари шароити ҳаёт ва муносибатҳои ҷамъиятии одамон тасаввурот, ақидаҳо, фаҳмиш ва шуури онҳо ҳам тағйир меёбанд. Дар раванди дигаргунсозии сохти иқтисодии ҳар як ҷамъият инсон табиати худро ҳам тағйир медиҳад. Фаҳмиши диалектикӣ-моддигароии '''инсон''' сабабияти мушаххаси таърихии олами маънавӣ, моҳияти иҷтимоӣ, равонӣ, шуур ва шаклҳои фаъолияти таҷрибавӣ, ошкор кардани таносуби иҷтимоӣ ва биологии инсонро  дар назар дорад. Инсон дар муқоиса бо ҳайвонот метавонад дар шароити зисти худ дигаргуниҳои куллӣ ба вуҷуд оварад ва ба муҳит мутобиқ шуда, бо меҳнати якҷоя тибқи талаботи рӯзафзуни худ муҳитро тағйир диҳад ва олами пуробу ранги фарҳанги моддию маънавӣ офарад. Бо офариниши олами фарҳанги моддию маънавӣ инсон худ низ ташаккул меёбад. Инсон низоми зиндаест, ки ягонагии ҷисмонию маънавӣ, табиию иҷтимоиро дар бар дорад ва ҳамчун мавҷуди зинда бо падидаҳои табиӣ алоқаманд буда, ба қонунҳои биологӣ (биофизикӣ, биокимиёӣ ва физиологӣ) тобеъ мебошад ва дар сатҳи зеҳни огоҳ ва шахсият бо ҳастии иҷтимоӣ бо қонунҳои хосси он тавъам аст. Сиришти ҷисмонию морфологии инсон сатҳи олии ташаккули модда дар олами ба мо маълум ба шумор меравад. Инсон ягона мавҷудест, ки тамоми арзишҳои моддию маънавии дар тӯли таърих анбоштаи наслҳои башариятро дар худ таҷассум ва захира мекунад ва ба ояндагони хеш интиқол медиҳад. Кӯдак захираи иттилооти генетикии волидайнро тавассути сохти хосси бадан, сохтори мағзи сар, низоми асаб, нишонаҳои истеъдоду қобилияти худ ба ирс мебарад, аммо нишонаҳои истеъдоди табиӣ (анатомӣ-физиологӣ) танҳо дар шароити ҳаёти иҷтимоӣ, дар раванди муносибати кӯдак бо калонсолон инкишоф ва рушд меёбанд. Амал, равиши тафаккур ва ҳиссиёти инсон аз шароити объективию таърихие, ки дар он зиндагӣ дорад, аз хусусиятҳои он гурӯҳи иҷтимоие, ки манфиатҳои онҳоро бошуурона ва ё бешуурона намояндагӣ мекунад, вобаста аст. Инсоншиносон ба ин ақидаанд, ки мундариҷаи ҳаёти маънавии инсон ва қонунҳои зиндагии ӯ ба таври ирсӣ барномарезӣ нашудаст, ҳарчанд ин маъниро дар робита бо бархе иқтидору имкониятҳои фаъолияти эҷодӣ, дар бораи хусусиятҳои қобилиятҳои фардӣ, ки бар асоси истеъдоди ирсӣ дар ҷамъият ташаккул меёбанд, баён кардан нашояд. Баъзе нишонаҳои ирсӣ тавассути хусусиятҳои силсилаи олии асаб ба инкишофи майлонҳову қобилиятҳои инсон каму беш таъсир мегузоранд. Дар назди ҳар як инсони нав ба зиндагӣ воридшуда олами чизҳо ва таъсисоти иҷтимоие намоён мегарданд, ки дар онҳо фаъолияти наслҳои пешин таҷассум ёфтааст. Маҳз ҳамин олами инсонишуда, ки дар он ҳар як чиз ва ҳар як раванд гӯё бо моҳияти инсонӣ, вазифаю ҳадафҳои иҷтимоӣ сероб шудааст, инсонро сар то по фаро мегирад. Фарогирии шаклҳои фаъолияти иҷтимоии таърихан ташаккулёфта шарти асосию ҳалкунандаи механизми ташаккули шахсияти инсон мебошад. Барои он, ки шаклҳои мазкур ба қобилияти шахсӣ ва як бахши шахсият табдил шаванд, инсон аз оғози кӯдакӣ дар робита бо калонсолон ба тақлид, таълимот, омӯзиш ва тарбия машғул мешавад. Дар натиҷа, инсони ба таври фардӣ такомулёфтаистода қобилияти бо олоти меҳнат боақлона кор карданро ёд мегирад, маҷмӯи меъёрҳои иҷтимоиро аз худ мекунад, рамзҳову калимаҳо ва мафҳумҳои гуногунро фаро мегирад. Дар раванди шиносоӣ бо фарҳанг дар вуҷуди инсон механизми худидорие ташаккул меёбад, ки дар шакли қобилияту истеъдод ва кӯшишҳои ба таври иродавӣ идора кардани талабот, тамоюлот ва ғаризаҳо зоҳир мегардад. Ин механизми худидорӣ дар асл назорати иҷтимоие мебошад, ки майлу шавқҳои номақбул барои ҷамъиятро пахш карда, барои ҳаёти иҷтимоӣ шароити зарурӣ ва муносиб таъмин менамояд. Суръати инкишофи инсоният ҳар қадаре тезтар шавад, масъалаҳои маорифу тарбия ва ташаккули инсон ҳамчун шахсият ҳамон қадар мураккабтар мегарданд. Меъёрҳои ба таври таърихӣ ташаккулёфтаи ҳуқуқ, ахлоқ, рӯзғордорӣ, қоидаҳои тафаккур, забон, табъи зебоишиносӣ ва ғ. рафтору хиради инсонро ташаккулу такомул медиҳанд, аз ҳар як шахси мушаххас намояндаи дорои сабки муайяни ҳаёти иҷтимоӣ, фарҳангӣ ва равониро ба вуҷуд меоваранд: танҳо дар ҷамъият инсон моҳияти аслии худро ошкор мекунад ва инкишоф медиҳад. Аз ин рӯ, дар бораи неруи табиату моҳияти инсон на аз рӯйи неруи фарди алоҳида, балки аз рӯйи неруи ҳамаи ҷомеа баҳо додан мумкин аст. Иинсон ҳамеша ва ҳамаҷониба бо ҷомеа дар иртибот аст, ҳатто ҳангоме ки танҳост (дар танҳоӣ инсон бо тафаккур ва арзишҳои инсоние, ки башарият офаридааст, пайванди ногусастанӣ дорад). Ҳар як инсони алоҳида шахсияти нотакрор буда, дар худ моҳияти хоссеро ғунҷонидааст. Ӯ ҳамчун шахсияте зуҳур мекунад, ки ба худшиносӣ расидааст ва вазифаҳои иҷтимоии худро дарк карда, худро ҳамчун мудрики раванди таърихӣ эътироф менамо<ref>Философский энциклопедический словарь. М., 1989; Абдуллозода Ш. Фалсафаи одамият. Масъалаи инсон ва гуманизм дар адён. Д., 2003. بندهش. به كوشش تهمورث دینشاه انكلساریا. بمبئی، ١٩٠٨م؛ كریستن سن آرتور. نمونه‌های نخستین انسان و نخستین شهریار در تاریخ افسانه‌ای ایرانیان. تهران، ١٣٦٤ ش.؛ عسکریخانقاه اصغر. مردمشناسی. تهران، ١٣٧٣ ش.؛ روح الامینی محمود. مبانی انسانشناسی. تهران، ١٣٧٧ ش.؛ فکوهی ناصر. تأریخ اندیشه و نظریه های انسانشناسی. تهران، ١٣٨١ ش.؛ ماتگن جان و جاست پیتر. انسانشناسی اجتماعی و فرهنگی. تهران، ١٣٨٩ ش </ref>. {{ПБ}} == Эзоҳ == {{эзоҳ}} [[Гурӯҳ:Одам]] [[Гурӯҳ:Инсон (насл)]] 3uoc2f4g8cu862btc96ajywvegor1ls 0 13802 1471358 1136262 2026-05-09T05:04:54Z Шухрат Саъдиев 5132 таҳрир 1471358 wikitext text/x-wiki [[File:1873_Pierre_Auguste_Cot_-_Spring.jpg|thumb]] '''Ишқ''' - дӯстдории аз ҳад зиёд, муҳаббат, меҳр. Ҳиссиёти ахлоқию эстетикӣ. Майлу рағбати беандоза нисбат ба шахс, [[Ҷомеъа|ҷамоаи инсонӣ]], [[афкор|афкоре]] ё амале. {{иқтибоси академикӣ|<poem>Туро ман ёфтам аз ошиёни сарбаландиҳо, Маро хушбахт кун, эй гул!</poem>|сарчашма= Фаррухӣ}} == Мафҳум == Мафҳуми Ишқ дар [[таърих]]и маданияти маънавӣ ба таври ғайр тафсир шуда мавзӯи баҳси файласуфон, олимон ва адибон буд. [[Афлотун]] ду навъ Ишқ - ҳиссӣ ва маънавиро зикр карда буд. Навъи якум - бо завқи шаклҳои зебо маҳдуд мешавад. Ишқи маънавӣ манбаи амалиёти фаъоли маърифтист. Такмили [[Ишқ]] аз гузаштани ишқи ҳиссӣ ба ишқи маънавӣ иборат аст. Ишқ волотарин [[ҳиссиёт|ҳиссиётест]], ки ногаҳон дар вуҷуди [[инсон]] пайдо мешавад... [[Гурӯҳ:Муҳаббат]] s3ckf2lrh1elpc3kglxjq2lc9cjrdyu 0 16554 1471307 1370822 2026-05-08T15:18:48Z Шухрат Саъдиев 5132 иловаи [[Гурӯҳ:Гурӯҳ: Сарояндагони тоҷик ба забони форсӣ]] бо ёрии [[Википедиа:HotCat|HotCat]] 1471307 wikitext text/x-wiki {{Мусиқидон |ном = Манижа |номи аслӣ = Манижа Давлатова <br /> منیژه دولت |тасвир = |тавсифи тасвир = |таърихи таваллуд = 31.12.1982 |зодгоҳ = {{Зодгоҳ|Кӯлоб|шаҳри Кӯлоб}} |таърихи даргузашт = |маҳалли даргузашт = |мамлакат = {{flag|Тоҷикистон}} |касб = овозхон |сабк = |викианбор = }} '''Манижа́ Давла́това''' ({{lang-fa|منیژه دولت}}, тав. [[31 декабр]]и [[1982]]<ref>{{Cite web |url=http://www.centrasia.ru/newsA.php?st=1136533440 |title=Манижа Давлатова (интервью c ИА Asia-Plus) |accessdate=2017-07-17 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20161012075651/http://www.centrasia.ru/newsA.php?st=1136533440 |archivedate=2016-10-12 }}</ref>, [[Кӯлоб]], [[Тоҷикистон]]) — овозхони эстрада, яке аз номдортарин [[овозхон]]ҳои тоҷик аст, ки ба сабки [[мусиқии поп]] месарояд. == Зиндагинома == Манижа Давлатова [[31 декабр]]и соли [[1982]] дар шаҳри [[Кӯлоб]] ба дунё омадааст. Пас аз хатми мактаби миёнаи № 8 ш. Кӯлоб дар соли 1999 донишҷӯи факултаи забонҳои хориҷии [[Донишгоҳи давлатии Кӯлоб ба номи Абӯабдуллоҳи Рӯдакӣ]] шуд ва сипас дар соли 2001 ба факултаи рӯзноманигории [[Донишгоҳи миллии Тоҷикистон]] таҳсилоташро давом дод ва онро соли 2006 хатм кард. == Эҷодиёт== Манижаи хурдсол духтараке буд ғайриоддӣ рафтору гуфтораш ба мисли кӯдакони ҳамсину солаш набуд, ӯ бо лаҳни ширинаш тамоми аҳли хонаводаро дар ҳайрат мегузошт. Аз ҳамин лиҳоз дар дили кучакаш меҳри овозхон шуданро мепарварид. Бо даргузашти рӯзҳо истеъдоди худодод боло гирифту дар дилу дидаи мардум ҷой шуд. Аввалин устодаш дар ҷодаи ҳунар падар буд. Манижа ҳунарнамоияшро дар соли 2001 бо суруди ''"Дар лаби ҷӯй"'' оғоз кард. Ӯ овозхон [[Зикруллоҳ Ҳакимов]]ро нахустин устоди худ дар ҷодаи санъат медонад. Бо амри дил буд ё хости сарнавишт [[1 январ]]и соли [[2002]] суруди аввалини худро дар Телевизиони тоҷик сабт гардонид. Худи ҳамон сол бо ҷаҳду талошҳои пайваста албоми нахустини худ бо номи «Сарнавишти ман» таҳия намуд, ва [[21 сентябр]] дар Кохи Борбади шаҳри Душанбе консерти аввалинашро барпо гардонид. Барномаи таҳиякардааш дар толор шуруру шарар пайдо кард ва санъаташ дили ҳозиринро тасхир сохт. Ба ин тариқ Манижа бо сабку услуби хоса вориди дунёи ҳунару мусиқии муосири тоҷик гашта се сол паи ҳам ба гирифтани ҷоизаи мусиқави "Суруди сол" муваффақ шуд. Соли 2006 Манижа ба Ҷумҳурии [[Афғонистон]] даъват шуд ва дар шаҳрҳои [[Кобул]] ва [[Мазори Шариф]] консерт барпо намуд. Манижа Давлатова ҳаводорони бисёре дар [[Тоҷикистон]]у [[Афғонистон]]у [[Эрон]] дорад ва дар баробари [[Шабнами Сурайё]] ва [[Нигина Амонқулова]] яке аз номдортарин бонувони овозхон дар Тоҷикистон аст. Аммо вай солҳои охир саҳнаро тарк кард ва дигар худ овозхонӣ намекунад ва гоҳ-гоҳе барои дигарон тарона менависад<ref>{{Cite web |url=http://www.centrasia.ru/newsA.php?st=1262655480 |title=«Я перестала бороться … » Откровенный разговор с Манижой Давлатовой |accessdate=2011-03-01 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110718180956/http://www.centrasia.ru/newsA.php?st=1262655480 |archivedate=2011-07-18 }}</ref>. Манижа пайваста шеъру тарона эҷод намуда онро бо торҳои дили хеш ба оҳанг медарорад. Аксарияти сарояндагон барои оҳанг даровардани таронаҳо ба ӯ муроҷиат менамоянд. Аз ҷумла суруди [[Зулайхо Маҳмадшоева]], [[Баҳром Ғафурӣ]], [[Ҷонибек Муродов]] ва [[Зайнура Пулодова]]ро оҳангзозӣ намудааст. Бо [[Сироҷиддин Фозилов]], [[Лайло Фуруҳар]] ва ғ. бадеҳахонӣ кардааст. ===Албомҳо=== То кунун ду албоми таронаҳояш омода шудаанд: * «Сарнавишти ман»; * «Дар ёди падар». ===Сурудҳо=== * Сиёҳ чашмак (дуэт бо [[Сироҷиддин Фозилов]]) * Ман дӯст медорам туро; * Дар ёди падар; * Маро мешиносӣ (''шеъри [[Гулрухсор Сафиева]]''); * Беҳтар аз ҷон; * Дигар касе; * Ишқу роз; * Сарнавишти ман; * Дили дардмандам; * Мусофир; * Гули майдон; * Номаи ту; * Сузи дилам куҷои; * Дилбари ҷон; * Савсан гули ман; * Ёри рафта; * Беҳтар аз ҷон; * Озори дил; * Бӯса; * Бидон; * Дарди дил. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Пайвандҳо == * {{Facebook|MohManizha|Манижа Давлат|lang=ru}} * [http://inforotor.ru/visit/1681955?url=http://vlasti.net/news/72324 Певица Манижа Давлатова: «Мне не нравится поведение некоторых священнослужителей» (интервью c ИА Asia-Plus)]{{Пайванди мурда|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://www.sarzamin.ru/index.php?newsid=175 Скачать mp3 песни Манижи Давлатовой]{{Пайванди мурда|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} (www.Sarzamin.ru) * [http://www.youtube.com/results?search_query=Manija+Davlatova&search=Search Песни Манижи Давлатовой на YouTube] * [http://www.youtube.com/results?search_query=Манижа+Давлатова Клипҳои Манижа Давлатова] дар [[YouTube]] * [https://www.youtube.com/watch?v=XRyNPi5ManI Суруд дар бораи Манижа Давлатова] == Видео == * {{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=RzxlF3EIzNQ|title=Тарҷумаи ҳоли Манижа|author=Ismoilov Khusrav|website=Ютуб|date=2006-08-19|publisher=|accessdate=2017-07-17}} [[Гурӯҳ:Овозхонҳои тоҷик]] [[Гурӯҳ:Овозхонҳои Тоҷикистон]] [[Гурӯҳ:Гурӯҳ: Сарояндагони тоҷик ба забони форсӣ]] nvhfvtrybxdonjg6gw9e113vel1kuay 1471309 1471307 2026-05-08T15:28:59Z Шухрат Саъдиев 5132 insert category 1471309 wikitext text/x-wiki {{Мусиқидон |ном = Манижа |номи аслӣ = Манижа Давлатова <br /> منیژه دولت |тасвир = |тавсифи тасвир = |таърихи таваллуд = 31.12.1982 |зодгоҳ = {{Зодгоҳ|Кӯлоб|шаҳри Кӯлоб}} |таърихи даргузашт = |маҳалли даргузашт = |мамлакат = {{flag|Тоҷикистон}} |касб = овозхон |сабк = |викианбор = }} '''Манижа́ Давла́това''' ({{lang-fa|منیژه دولت}}, тав. [[31 декабр]]и [[1982]]<ref>{{Cite web |url=http://www.centrasia.ru/newsA.php?st=1136533440 |title=Манижа Давлатова (интервью c ИА Asia-Plus) |accessdate=2017-07-17 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20161012075651/http://www.centrasia.ru/newsA.php?st=1136533440 |archivedate=2016-10-12 }}</ref>, [[Кӯлоб]], [[Тоҷикистон]]) — овозхони эстрада, яке аз номдортарин [[овозхон]]ҳои тоҷик аст, ки ба сабки [[мусиқии поп]] месарояд. == Зиндагинома == Манижа Давлатова [[31 декабр]]и соли [[1982]] дар шаҳри [[Кӯлоб]] ба дунё омадааст. Пас аз хатми мактаби миёнаи № 8 ш. Кӯлоб дар соли 1999 донишҷӯи факултаи забонҳои хориҷии [[Донишгоҳи давлатии Кӯлоб ба номи Абӯабдуллоҳи Рӯдакӣ]] шуд ва сипас дар соли 2001 ба факултаи рӯзноманигории [[Донишгоҳи миллии Тоҷикистон]] таҳсилоташро давом дод ва онро соли 2006 хатм кард. == Эҷодиёт== Манижаи хурдсол духтараке буд ғайриоддӣ рафтору гуфтораш ба мисли кӯдакони ҳамсину солаш набуд, ӯ бо лаҳни ширинаш тамоми аҳли хонаводаро дар ҳайрат мегузошт. Аз ҳамин лиҳоз дар дили кучакаш меҳри овозхон шуданро мепарварид. Бо даргузашти рӯзҳо истеъдоди худодод боло гирифту дар дилу дидаи мардум ҷой шуд. Аввалин устодаш дар ҷодаи ҳунар падар буд. Манижа ҳунарнамоияшро дар соли 2001 бо суруди ''"Дар лаби ҷӯй"'' оғоз кард. Ӯ овозхон [[Зикруллоҳ Ҳакимов]]ро нахустин устоди худ дар ҷодаи санъат медонад. Бо амри дил буд ё хости сарнавишт [[1 январ]]и соли [[2002]] суруди аввалини худро дар Телевизиони тоҷик сабт гардонид. Худи ҳамон сол бо ҷаҳду талошҳои пайваста албоми нахустини худ бо номи «Сарнавишти ман» таҳия намуд, ва [[21 сентябр]] дар Кохи Борбади шаҳри Душанбе консерти аввалинашро барпо гардонид. Барномаи таҳиякардааш дар толор шуруру шарар пайдо кард ва санъаташ дили ҳозиринро тасхир сохт. Ба ин тариқ Манижа бо сабку услуби хоса вориди дунёи ҳунару мусиқии муосири тоҷик гашта се сол паи ҳам ба гирифтани ҷоизаи мусиқави "Суруди сол" муваффақ шуд. Соли 2006 Манижа ба Ҷумҳурии [[Афғонистон]] даъват шуд ва дар шаҳрҳои [[Кобул]] ва [[Мазори Шариф]] консерт барпо намуд. Манижа Давлатова ҳаводорони бисёре дар [[Тоҷикистон]]у [[Афғонистон]]у [[Эрон]] дорад ва дар баробари [[Шабнами Сурайё]] ва [[Нигина Амонқулова]] яке аз номдортарин бонувони овозхон дар Тоҷикистон аст. Аммо вай солҳои охир саҳнаро тарк кард ва дигар худ овозхонӣ намекунад ва гоҳ-гоҳе барои дигарон тарона менависад<ref>{{Cite web |url=http://www.centrasia.ru/newsA.php?st=1262655480 |title=«Я перестала бороться … » Откровенный разговор с Манижой Давлатовой |accessdate=2011-03-01 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110718180956/http://www.centrasia.ru/newsA.php?st=1262655480 |archivedate=2011-07-18 }}</ref>. Манижа пайваста шеъру тарона эҷод намуда онро бо торҳои дили хеш ба оҳанг медарорад. Аксарияти сарояндагон барои оҳанг даровардани таронаҳо ба ӯ муроҷиат менамоянд. Аз ҷумла суруди [[Зулайхо Маҳмадшоева]], [[Баҳром Ғафурӣ]], [[Ҷонибек Муродов]] ва [[Зайнура Пулодова]]ро оҳангзозӣ намудааст. Бо [[Сироҷиддин Фозилов]], [[Лайло Фуруҳар]] ва ғ. бадеҳахонӣ кардааст. ===Албомҳо=== То кунун ду албоми таронаҳояш омода шудаанд: * «Сарнавишти ман»; * «Дар ёди падар». ===Сурудҳо=== * Сиёҳ чашмак (дуэт бо [[Сироҷиддин Фозилов]]) * Ман дӯст медорам туро; * Дар ёди падар; * Маро мешиносӣ (''шеъри [[Гулрухсор Сафиева]]''); * Беҳтар аз ҷон; * Дигар касе; * Ишқу роз; * Сарнавишти ман; * Дили дардмандам; * Мусофир; * Гули майдон; * Номаи ту; * Сузи дилам куҷои; * Дилбари ҷон; * Савсан гули ман; * Ёри рафта; * Беҳтар аз ҷон; * Озори дил; * Бӯса; * Бидон; * Дарди дил. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Пайвандҳо == * {{Facebook|MohManizha|Манижа Давлат|lang=ru}} * [http://inforotor.ru/visit/1681955?url=http://vlasti.net/news/72324 Певица Манижа Давлатова: «Мне не нравится поведение некоторых священнослужителей» (интервью c ИА Asia-Plus)]{{Пайванди мурда|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://www.sarzamin.ru/index.php?newsid=175 Скачать mp3 песни Манижи Давлатовой]{{Пайванди мурда|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} (www.Sarzamin.ru) * [http://www.youtube.com/results?search_query=Manija+Davlatova&search=Search Песни Манижи Давлатовой на YouTube] * [http://www.youtube.com/results?search_query=Манижа+Давлатова Клипҳои Манижа Давлатова] дар [[YouTube]] * [https://www.youtube.com/watch?v=XRyNPi5ManI Суруд дар бораи Манижа Давлатова] == Видео == * {{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=RzxlF3EIzNQ|title=Тарҷумаи ҳоли Манижа|author=Ismoilov Khusrav|website=Ютуб|date=2006-08-19|publisher=|accessdate=2017-07-17}} [[Гурӯҳ:Овозхонҳои тоҷик]] [[Гурӯҳ:Овозхонҳои Тоҷикистон]] [[Гурӯҳ:Сарояндагони тоҷик ба забони форсӣ]] [[Гурӯҳ:Занони овозхони тоҷик]] [[Гурӯҳ:Сарояндагони тоҷик]] [[Гурӯҳ:Мусулмонони суннатии тоҷик]] [[Гурӯҳ:Занон овозхонҳои асри 21]] ryqsqnsjqzjsttbph1rgqob7q3ni1o1 1471310 1471309 2026-05-08T15:32:15Z Шухрат Саъдиев 5132 иловаи [[Гурӯҳ:Овозхонҳои тоҷики асри 21]] бо ёрии [[Википедиа:HotCat|HotCat]] 1471310 wikitext text/x-wiki {{Мусиқидон |ном = Манижа |номи аслӣ = Манижа Давлатова <br /> منیژه دولت |тасвир = |тавсифи тасвир = |таърихи таваллуд = 31.12.1982 |зодгоҳ = {{Зодгоҳ|Кӯлоб|шаҳри Кӯлоб}} |таърихи даргузашт = |маҳалли даргузашт = |мамлакат = {{flag|Тоҷикистон}} |касб = овозхон |сабк = |викианбор = }} '''Манижа́ Давла́това''' ({{lang-fa|منیژه دولت}}, тав. [[31 декабр]]и [[1982]]<ref>{{Cite web |url=http://www.centrasia.ru/newsA.php?st=1136533440 |title=Манижа Давлатова (интервью c ИА Asia-Plus) |accessdate=2017-07-17 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20161012075651/http://www.centrasia.ru/newsA.php?st=1136533440 |archivedate=2016-10-12 }}</ref>, [[Кӯлоб]], [[Тоҷикистон]]) — овозхони эстрада, яке аз номдортарин [[овозхон]]ҳои тоҷик аст, ки ба сабки [[мусиқии поп]] месарояд. == Зиндагинома == Манижа Давлатова [[31 декабр]]и соли [[1982]] дар шаҳри [[Кӯлоб]] ба дунё омадааст. Пас аз хатми мактаби миёнаи № 8 ш. Кӯлоб дар соли 1999 донишҷӯи факултаи забонҳои хориҷии [[Донишгоҳи давлатии Кӯлоб ба номи Абӯабдуллоҳи Рӯдакӣ]] шуд ва сипас дар соли 2001 ба факултаи рӯзноманигории [[Донишгоҳи миллии Тоҷикистон]] таҳсилоташро давом дод ва онро соли 2006 хатм кард. == Эҷодиёт== Манижаи хурдсол духтараке буд ғайриоддӣ рафтору гуфтораш ба мисли кӯдакони ҳамсину солаш набуд, ӯ бо лаҳни ширинаш тамоми аҳли хонаводаро дар ҳайрат мегузошт. Аз ҳамин лиҳоз дар дили кучакаш меҳри овозхон шуданро мепарварид. Бо даргузашти рӯзҳо истеъдоди худодод боло гирифту дар дилу дидаи мардум ҷой шуд. Аввалин устодаш дар ҷодаи ҳунар падар буд. Манижа ҳунарнамоияшро дар соли 2001 бо суруди ''"Дар лаби ҷӯй"'' оғоз кард. Ӯ овозхон [[Зикруллоҳ Ҳакимов]]ро нахустин устоди худ дар ҷодаи санъат медонад. Бо амри дил буд ё хости сарнавишт [[1 январ]]и соли [[2002]] суруди аввалини худро дар Телевизиони тоҷик сабт гардонид. Худи ҳамон сол бо ҷаҳду талошҳои пайваста албоми нахустини худ бо номи «Сарнавишти ман» таҳия намуд, ва [[21 сентябр]] дар Кохи Борбади шаҳри Душанбе консерти аввалинашро барпо гардонид. Барномаи таҳиякардааш дар толор шуруру шарар пайдо кард ва санъаташ дили ҳозиринро тасхир сохт. Ба ин тариқ Манижа бо сабку услуби хоса вориди дунёи ҳунару мусиқии муосири тоҷик гашта се сол паи ҳам ба гирифтани ҷоизаи мусиқави "Суруди сол" муваффақ шуд. Соли 2006 Манижа ба Ҷумҳурии [[Афғонистон]] даъват шуд ва дар шаҳрҳои [[Кобул]] ва [[Мазори Шариф]] консерт барпо намуд. Манижа Давлатова ҳаводорони бисёре дар [[Тоҷикистон]]у [[Афғонистон]]у [[Эрон]] дорад ва дар баробари [[Шабнами Сурайё]] ва [[Нигина Амонқулова]] яке аз номдортарин бонувони овозхон дар Тоҷикистон аст. Аммо вай солҳои охир саҳнаро тарк кард ва дигар худ овозхонӣ намекунад ва гоҳ-гоҳе барои дигарон тарона менависад<ref>{{Cite web |url=http://www.centrasia.ru/newsA.php?st=1262655480 |title=«Я перестала бороться … » Откровенный разговор с Манижой Давлатовой |accessdate=2011-03-01 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110718180956/http://www.centrasia.ru/newsA.php?st=1262655480 |archivedate=2011-07-18 }}</ref>. Манижа пайваста шеъру тарона эҷод намуда онро бо торҳои дили хеш ба оҳанг медарорад. Аксарияти сарояндагон барои оҳанг даровардани таронаҳо ба ӯ муроҷиат менамоянд. Аз ҷумла суруди [[Зулайхо Маҳмадшоева]], [[Баҳром Ғафурӣ]], [[Ҷонибек Муродов]] ва [[Зайнура Пулодова]]ро оҳангзозӣ намудааст. Бо [[Сироҷиддин Фозилов]], [[Лайло Фуруҳар]] ва ғ. бадеҳахонӣ кардааст. ===Албомҳо=== То кунун ду албоми таронаҳояш омода шудаанд: * «Сарнавишти ман»; * «Дар ёди падар». ===Сурудҳо=== * Сиёҳ чашмак (дуэт бо [[Сироҷиддин Фозилов]]) * Ман дӯст медорам туро; * Дар ёди падар; * Маро мешиносӣ (''шеъри [[Гулрухсор Сафиева]]''); * Беҳтар аз ҷон; * Дигар касе; * Ишқу роз; * Сарнавишти ман; * Дили дардмандам; * Мусофир; * Гули майдон; * Номаи ту; * Сузи дилам куҷои; * Дилбари ҷон; * Савсан гули ман; * Ёри рафта; * Беҳтар аз ҷон; * Озори дил; * Бӯса; * Бидон; * Дарди дил. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Пайвандҳо == * {{Facebook|MohManizha|Манижа Давлат|lang=ru}} * [http://inforotor.ru/visit/1681955?url=http://vlasti.net/news/72324 Певица Манижа Давлатова: «Мне не нравится поведение некоторых священнослужителей» (интервью c ИА Asia-Plus)]{{Пайванди мурда|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://www.sarzamin.ru/index.php?newsid=175 Скачать mp3 песни Манижи Давлатовой]{{Пайванди мурда|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} (www.Sarzamin.ru) * [http://www.youtube.com/results?search_query=Manija+Davlatova&search=Search Песни Манижи Давлатовой на YouTube] * [http://www.youtube.com/results?search_query=Манижа+Давлатова Клипҳои Манижа Давлатова] дар [[YouTube]] * [https://www.youtube.com/watch?v=XRyNPi5ManI Суруд дар бораи Манижа Давлатова] == Видео == * {{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=RzxlF3EIzNQ|title=Тарҷумаи ҳоли Манижа|author=Ismoilov Khusrav|website=Ютуб|date=2006-08-19|publisher=|accessdate=2017-07-17}} [[Гурӯҳ:Овозхонҳои тоҷик]] [[Гурӯҳ:Овозхонҳои Тоҷикистон]] [[Гурӯҳ:Сарояндагони тоҷик ба забони форсӣ]] [[Гурӯҳ:Занони овозхони тоҷик]] [[Гурӯҳ:Сарояндагони тоҷик]] [[Гурӯҳ:Мусулмонони суннатии тоҷик]] [[Гурӯҳ:Занон овозхонҳои асри 21]] [[Гурӯҳ:Овозхонҳои тоҷики асри 21]] pi2k3zkmp9hl3iowkd7xms69ep0megx 1471311 1471310 2026-05-08T15:36:21Z Шухрат Саъдиев 5132 insert category 1471311 wikitext text/x-wiki {{Мусиқидон |ном = Манижа |номи аслӣ = Манижа Давлатова <br /> منیژه دولت |тасвир = |тавсифи тасвир = |таърихи таваллуд = 31.12.1982 |зодгоҳ = {{Зодгоҳ|Кӯлоб|шаҳри Кӯлоб}} |таърихи даргузашт = |маҳалли даргузашт = |мамлакат = {{flag|Тоҷикистон}} |касб = овозхон |сабк = |викианбор = }} '''Манижа́ Давла́това''' ({{lang-fa|منیژه دولت}}, тав. [[31 декабр]]и [[1982]]<ref>{{Cite web |url=http://www.centrasia.ru/newsA.php?st=1136533440 |title=Манижа Давлатова (интервью c ИА Asia-Plus) |accessdate=2017-07-17 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20161012075651/http://www.centrasia.ru/newsA.php?st=1136533440 |archivedate=2016-10-12 }}</ref>, [[Кӯлоб]], [[Тоҷикистон]]) — овозхони эстрада, яке аз номдортарин [[овозхон]]ҳои тоҷик аст, ки ба сабки [[мусиқии поп]] месарояд. == Зиндагинома == Манижа Давлатова [[31 декабр]]и соли [[1982]] дар шаҳри [[Кӯлоб]] ба дунё омадааст. Пас аз хатми мактаби миёнаи № 8 ш. Кӯлоб дар соли 1999 донишҷӯи факултаи забонҳои хориҷии [[Донишгоҳи давлатии Кӯлоб ба номи Абӯабдуллоҳи Рӯдакӣ]] шуд ва сипас дар соли 2001 ба факултаи рӯзноманигории [[Донишгоҳи миллии Тоҷикистон]] таҳсилоташро давом дод ва онро соли 2006 хатм кард. == Эҷодиёт== Манижаи хурдсол духтараке буд ғайриоддӣ рафтору гуфтораш ба мисли кӯдакони ҳамсину солаш набуд, ӯ бо лаҳни ширинаш тамоми аҳли хонаводаро дар ҳайрат мегузошт. Аз ҳамин лиҳоз дар дили кучакаш меҳри овозхон шуданро мепарварид. Бо даргузашти рӯзҳо истеъдоди худодод боло гирифту дар дилу дидаи мардум ҷой шуд. Аввалин устодаш дар ҷодаи ҳунар падар буд. Манижа ҳунарнамоияшро дар соли 2001 бо суруди ''"Дар лаби ҷӯй"'' оғоз кард. Ӯ овозхон [[Зикруллоҳ Ҳакимов]]ро нахустин устоди худ дар ҷодаи санъат медонад. Бо амри дил буд ё хости сарнавишт [[1 январ]]и соли [[2002]] суруди аввалини худро дар Телевизиони тоҷик сабт гардонид. Худи ҳамон сол бо ҷаҳду талошҳои пайваста албоми нахустини худ бо номи «Сарнавишти ман» таҳия намуд, ва [[21 сентябр]] дар Кохи Борбади шаҳри Душанбе консерти аввалинашро барпо гардонид. Барномаи таҳиякардааш дар толор шуруру шарар пайдо кард ва санъаташ дили ҳозиринро тасхир сохт. Ба ин тариқ Манижа бо сабку услуби хоса вориди дунёи ҳунару мусиқии муосири тоҷик гашта се сол паи ҳам ба гирифтани ҷоизаи мусиқави "Суруди сол" муваффақ шуд. Соли 2006 Манижа ба Ҷумҳурии [[Афғонистон]] даъват шуд ва дар шаҳрҳои [[Кобул]] ва [[Мазори Шариф]] консерт барпо намуд. Манижа Давлатова ҳаводорони бисёре дар [[Тоҷикистон]]у [[Афғонистон]]у [[Эрон]] дорад ва дар баробари [[Шабнами Сурайё]] ва [[Нигина Амонқулова]] яке аз номдортарин бонувони овозхон дар Тоҷикистон аст. Аммо вай солҳои охир саҳнаро тарк кард ва дигар худ овозхонӣ намекунад ва гоҳ-гоҳе барои дигарон тарона менависад<ref>{{Cite web |url=http://www.centrasia.ru/newsA.php?st=1262655480 |title=«Я перестала бороться … » Откровенный разговор с Манижой Давлатовой |accessdate=2011-03-01 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110718180956/http://www.centrasia.ru/newsA.php?st=1262655480 |archivedate=2011-07-18 }}</ref>. Манижа пайваста шеъру тарона эҷод намуда онро бо торҳои дили хеш ба оҳанг медарорад. Аксарияти сарояндагон барои оҳанг даровардани таронаҳо ба ӯ муроҷиат менамоянд. Аз ҷумла суруди [[Зулайхо Маҳмадшоева]], [[Баҳром Ғафурӣ]], [[Ҷонибек Муродов]] ва [[Зайнура Пулодова]]ро оҳангзозӣ намудааст. Бо [[Сироҷиддин Фозилов]], [[Лайло Фуруҳар]] ва ғ. бадеҳахонӣ кардааст. ===Албомҳо=== То кунун ду албоми таронаҳояш омода шудаанд: * «Сарнавишти ман»; * «Дар ёди падар». ===Сурудҳо=== * Сиёҳ чашмак (дуэт бо [[Сироҷиддин Фозилов]]) * Ман дӯст медорам туро; * Дар ёди падар; * Маро мешиносӣ (''шеъри [[Гулрухсор Сафиева]]''); * Беҳтар аз ҷон; * Дигар касе; * Ишқу роз; * Сарнавишти ман; * Дили дардмандам; * Мусофир; * Гули майдон; * Номаи ту; * Сузи дилам куҷои; * Дилбари ҷон; * Савсан гули ман; * Ёри рафта; * Беҳтар аз ҷон; * Озори дил; * Бӯса; * Бидон; * Дарди дил. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Пайвандҳо == * {{Facebook|MohManizha|Манижа Давлат|lang=ru}} * [http://inforotor.ru/visit/1681955?url=http://vlasti.net/news/72324 Певица Манижа Давлатова: «Мне не нравится поведение некоторых священнослужителей» (интервью c ИА Asia-Plus)]{{Пайванди мурда|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://www.sarzamin.ru/index.php?newsid=175 Скачать mp3 песни Манижи Давлатовой]{{Пайванди мурда|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} (www.Sarzamin.ru) * [http://www.youtube.com/results?search_query=Manija+Davlatova&search=Search Песни Манижи Давлатовой на YouTube] * [http://www.youtube.com/results?search_query=Манижа+Давлатова Клипҳои Манижа Давлатова] дар [[YouTube]] * [https://www.youtube.com/watch?v=XRyNPi5ManI Суруд дар бораи Манижа Давлатова] == Видео == * {{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=RzxlF3EIzNQ|title=Тарҷумаи ҳоли Манижа|author=Ismoilov Khusrav|website=Ютуб|date=2006-08-19|publisher=|accessdate=2017-07-17}} [[Гурӯҳ:Овозхонҳои тоҷик]] [[Гурӯҳ:Овозхонҳои Тоҷикистон]] [[Гурӯҳ:Сарояндагони тоҷик ба забони форсӣ]] [[Гурӯҳ:Занони овозхони тоҷик]] [[Гурӯҳ:Сарояндагони тоҷик]] [[Гурӯҳ:Мусулмонони суннатии тоҷик]] [[Гурӯҳ:Занон овозхонҳои асри 21]] [[Гурӯҳ:Овозхонҳои Тоҷикистонии асри 21]] m2wfn0ey6j9xmr72tjvp4tjxu76cpyq 0 16620 1471353 1341858 2026-05-09T04:41:52Z Шухрат Саъдиев 5132 /* Нигаред низ */ илова 1471353 wikitext text/x-wiki '''Мардум''' ({{забон-фа| مردم }}) — одамон, одами бисёр; халқ; мардуми бегона, мардуми бечора, мардуми одӣ, мардуми олам, мардуми тоҷик, гурӯҳи мардум; маҳбуби мардум гаштан, раъйи мардумро гирифтан, аз байни мардум баромадан, дар байни (ё миёни) мардум овоза шудан; мардуми омма одамони одӣ, мардуми авом; оммаи мардум ҳамаи мардум, аксарияти одамон # бошандагони ҷое, аҳолии маҳалле: мардуми дара, мардуми деҳа, мардуми кӯҳистон; мардуми маҳаллӣ аҳолии таҳҷоӣ # одамони бегона, дигарон: духтари мардум, моли мардум, хонаи мардум # мардуми чашм ниг. мардумак(-и чашм)<ref>[http://explanatory_tgk.academic.ru/20799/ мардум]</ref> == Нигаред низ == * [[Мардуми тоҷик]] * [[Инсон]] * [[Инсоният]] == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Пайвандҳо == * [http://www.kmt.tj/content/%D1%84%D0%B0%D1%80%D2%B3%D0%B0%D0%BD%D0%B3%D0%B8-%D0%BC%D1%83%D0%BA%D0%B0%D0%BC%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B8-%D0%B7%D0%B0%D0%B1%D0%BE%D0%BD%D0%B8-%D1%82%D0%BE%D2%B7%D0%B8%D0%BA%D3%A3 Фарҳанги мукаммали забони тоҷикӣ] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20160505044841/http://www.kmt.tj/content/%D1%84%D0%B0%D1%80%D2%B3%D0%B0%D0%BD%D0%B3%D0%B8-%D0%BC%D1%83%D0%BA%D0%B0%D0%BC%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B8-%D0%B7%D0%B0%D0%B1%D0%BE%D0%BD%D0%B8-%D1%82%D0%BE%D2%B7%D0%B8%D0%BA%D3%A3 |date=2016-05-05 }} * [http://explanatory_tgk.academic.ru/20799/ мардум ] [[Гурӯҳ:Мафҳумҳои сотсиология]] gun825u503p5va8snrobknxi49bf0uy 0 32685 1471346 1470403 2026-05-09T04:22:58Z InternetArchiveBot 30618 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1471346 wikitext text/x-wiki {{Infobox airport | ном = Фурудгоҳи Брисбен | nativename = Brisbane Airport | IATA = BNE | ICAO = YBBN | type = Ҷамъиятӣ | operator = Brisbane Airport Corporation | city-served = [[Брисбен]] | location = [[Брисбен]], [[Квинсленд]], [[Австралия]] | elevation-m = 4 | coordinates = {{coord|27|23|02|S|153|07|03|E|type:airport}} | website = {{URL|bne.com.au}} | metric-elev = Y | metric-rwy = Y | r1-number = 01L/19R | r1-length-m = 3300 | r1-surface = Бетон | r2-number = 01R/19L | r2-length-m = 3300 | r2-surface = Бетон }} '''Фурудгоҳи Брисбен''' — фурудгоҳи байналмилалии [[Брисбен]] — пойтахти иёлати [[Квинсленд]]и [[Австралия]] мебошад.<ref>[https://www.bne.com.au/about Дар бораи фурудгоҳ]{{Пайванди мурда|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. Brisbane Airport Corporation.</ref> Фурудгоҳ сеюмин фурудгоҳи серодами Австралия буда, дар соли [[2023]] зиёда аз 22 миллион мусофир хизмат расонд.<ref>[https://www.aci.aero/data-centre/annual-traffic-data/ Омори мусофирони ҷаҳон]. ACI World.</ref> == Таърих == === Солҳои аввал === Фурудгоҳ дар соли [[1988]] кушода шуд ва ҷойи фурудгоҳи кӯҳнаи Иглфармро гирифт. === Тараққиёт === Терминали байналмилалии нав дар соли [[1995]] кушода шуд. Рохи парвози дуюм — Parallel Runway — дар соли [[2020]] ба истифода дода шуд ва иқтидори фурудгоҳро ду баробар зиёд кард.<ref>[https://www.reuters.com/article/ Brisbane new runway]. Reuters, 2020.</ref> === Замони муосир === Фурудгоҳ маркази муҳими [[Qantas]], [[Virgin Australia]] ва [[Jetstar]] мебошад. Парвозҳо ба зиёда аз 50 самт дар Австралия, Осиё, Уқёнусия ва Амрикои Шимолӣ иҷро мешаванд. Брисбен дарвозаи асосии сайёҳон ба Голд-Кост мебошад. == Авиакомпанияҳо ва хатҳои парвоз == {| class="wikitable sortable" style="font-size:90%; width:70%;" ! Ширкат !! Хатҳои асосӣ |- | [[Qantas]] || Сидней, Мелбурн, Лос-Анҷелес |- | [[Virgin Australia]] || Сидней, Мелбурн, Бали |- | [[Jetstar]] || Сингапур, Бали |- | [[Singapore Airlines]] || Сингапур |- | [[Emirates]] || Дубай |- | [[Cathay Pacific]] || Ҳонгконг |} == Зерсохтор == === Рохҳои парвоз === {| class="wikitable" ! Рақам !! Дарозӣ (м) !! Рӯйпӯш |- | 01L/19R || 3 300 || Бетон |- | 01R/19L || 3 300 || Бетон |} === Терминалҳо === Фурудгоҳ ду терминал дорад: T1 (байналмилалӣ) ва T2 (дохилӣ). Қатораи Airtrain фурудгоҳро ба маркази Брисбен ва Голд-Кост пайваст мекунад. == Оморҳо == {| class="wikitable" |+ Шумораи мусофирон ! Сол !! Мусофирон (млн) |- | [[2019]] || 23,8 |- | [[2020]] || 6,1 |- | [[2021]] || 4,9 |- | [[2023]] || 22,0 |} == Нигаред низ == * [[Брисбен]] * [[Квинсленд]] * [[Австралия]] == Эзоҳ == {{Эзоҳ}} == Пайвандҳо == * [https://www.bne.com.au Сайти расмии фурудгоҳ] * [https://www.flightradar24.com/airport/BNE Парвозҳо дар FlightRadar24] [[Гурӯҳ:Фурудгоҳҳои Австралия]] [[Гурӯҳ:Фурудгоҳҳои байналмилалӣ]] [[Гурӯҳ:Брисбен]] sjiu00rqxs47k7x0bf4v5agzuc5as3k 14 51604 1471297 385638 2026-05-08T14:23:24Z Шухрат Саъдиев 5132 иловаи [[Гурӯҳ:Мусулмонон]] бо ёрии [[Википедиа:HotCat|HotCat]] 1471297 wikitext text/x-wiki [[Гурӯҳ:Шахсиятҳо:Динҳои Иброҳимӣ]] [[Гурӯҳ:Ислом]] [[Гурӯҳ:Мусулмонон]] elks9yz1cdr0h96pojbth5uvoayljl1 0 59249 1471354 1437679 2026-05-09T04:43:31Z Шухрат Саъдиев 5132 иловаи [[Гурӯҳ:Инсон (насл)]] бо ёрии [[Википедиа:HotCat|HotCat]] 1471354 wikitext text/x-wiki {{манбаъ}} '''Инсоният''' ({{lang-fa|انسانیت}}), лот. Humanus — инсонӣ) — муҳаббат, таваҷҷуҳ ба шахс, эҳтиром ба шахсияти инсон; муносибати нек ба ҳама мавҷудоти зинда; инсонпарварӣ. Системаи муносибати шахсӣ ба инсон, гурӯҳ, мавҷудоти зинда, ки бо меъёрҳо ва арзишҳои ахлоқӣ муқаррар шудааст, ки дар [[шуур]] ҳамчун таҷрибаи раҳмдилӣ ва ҳамдардӣ тасвир шудаанд ва дар муошират ва фаъолият дар амалҳои мусоидат, кумак амалӣ карда мешаванд. Антоними инсоният бераҳмист. Ба маънои кучак инсонпарварона рафтор кардан — ин кӯшиш ба харҷ додан то ба одам ба қадри имкон зарар нарасад, лекин дар як вакт рафтор бояд одилона бошад. == Инсоният маҷмӯи тамоми одамони рӯи замин аст == Бо сабаби сатҳи баланди рушди иҷтимоӣ, фарқиятҳои антропологии байни одамонро фарқиятҳои фарҳангӣ пурра мекунанд(ба андозаи хеле зиёд нисбат ба дигар ҳайвоноти ҷамъиятӣ) Инсоният бо фарҳанге, ки дар тӯли тамоми мавҷудияти инсоният офарида шудааст ва дар ҷараёни рушд ё таназзули он тағиротҳо дорад, робитаи ногусастанӣ дорад. Дар қабилаҳои ибтидоӣ инсониро ҳамчун хамнажод мешинохтанд. Танҳо бо зиёд шудани одамон, иртибот бо қабилаҳои дуртар, мураккаб шудани ҷомеа ва ташкили иттифоқҳои қабилавӣ, ривоятҳо дар бораи пайдоиши муштарак ва гурӯҳҳои каму беш калони қабилаҳо пайдо шуданд. Афзоиши робитаҳо байни гурӯҳҳои мухталифи одамон (тиҷорати баҳрӣ, сафарҳои ҳарбии дур), ташкили давлатҳои калон ва сипас — империяҳои азим, ки бо қудрати умумии як марказ, ҳамон қонунҳо, бо қудрати фарҳанг ва забони ҳукмрон, конгломератҳои халқҳои қаблан пароканда муттаҳид шудаанд, ба наздикшавии халқҳои гуногун мусоидат карданд. Ҳамин тавр, Империяи Рум ба як ватани маъмул табдил ёфт, una cunctarum gentium in toto orbe patria (як кишвар барои ҳамаи халқҳои тамоми ҷаҳон) — ғояе, ки ба туфайли хароб шудани истиқлоли сиёсии собиқ ҷудошудаи давлатӣ ва иртиботи зич (тиҷоратӣ ва зеҳнӣ) -и қисматҳои алоҳидаи империя байни худ, идеяе, ки барои ҷаҳони қадим комилан нав аст. Дар ин замина, ғояҳои космополитизм ба миён омада, пайдоиши онҳоро аз синикҳо ва стоикҳо сарварӣ карданд. Ин ғояҳо сабаби пайдоиши динҳои умумиҷаҳонӣ — масеҳият, ислом, буддизм шуданд. Аз охири садаи XVIII ва, асосан, аз нимаи дуюми садаи XIX сар карда, идеяи бародарии умумиҷаҳонии халқҳо, башарияти ягона бо қувваи махсус рушд кард == Қадимтарин == Пас аз ташаккули инсон, аз ҷиҳати антропологӣ аз муосир фарқе надорад, таърихи инсоният оғоз меёбад. Аммо, барои фаҳмидани бисёр ҷанбаҳои ҳаёти инсон, рафтори ӯ (ҳам физиологӣ ва ҳам психо-эмотсионалӣ), таърихи филогенетикиро донистан лозим аст. == Имрӯзҳо == Ба инсон муяссар шуд, ки [[тамаддун]]и васеъ ва мураккаберо ба вуҷуд оварад, ки ҳеч як намуди дигар карда наметавонист. Ба шарофати кашфиёти илмӣ, инсон пас аз дучор шудан бо офатҳои табиӣ зинда монд ва ҳатто баъзеи онҳоро аз худ кард. Тахмин карда мешавад, ки ин рӯйхат васеъ, ҳатто фазои кайҳониро дар бар мегирад. Инсоният ба ҳамкории дигар организмҳо ва инчунин ба равандҳои сайёра таъсири хеле шадид мерасонад. Гурӯҳи хурди одамон қобилияти нобуд сохтани тамоми инсониятро доранд == Ояндабинӣ == Имрӯз чунин мешуморанд, ки инсон дар ояндаи наздик ягон тағироти назарраси эволютсионӣ нахоҳад дошт, гарчанде ки бо сабаби мутатсия тағироти тадриҷии инсон ногузир аст. Бисёр илмҳо, аз ҷумла сиёсатшиносӣ ва таърих, рушди ҷомеаро меомӯзанд. Яке аз дигаргуниҳои куллии башарият, ки бо сабабҳои сиёсӣ метавонад ба вуҷуд ояд, метавонад ҷанги сеюми ҷаҳон, муттаҳидшавии ҳамаи давлатҳо, таъсиси шакли якхелаи қудрат ва тарзи истеҳсолот, масалан, тавассути ташкили давлати тоталитарии ҷаҳонӣ ё бо пайдоиши коммунистии ҷаҳонӣ ҳисобида шавад. Имрӯз астрономия пеш аз ҳама ояндаи Заминро меомӯзад, гарчанде ки илмҳои дигар низ ба масъалаҳои марбут машғуланд. Яке аз вазифаҳои асосии инсоният рафъи мушкилоти глобалӣ ва пеш бурдани сиёсатҳое мебошад, ки ба охири дунё оварда расонида наметавонистанд. Мафҳумҳои гуногуни динӣ метавонанд имконоти алтернативии рушди ҷаҳонро баррасӣ кунанд. == Полиморфизми генетикӣ == Тафовути антропологии байни одамон ночиз аст, имрӯз одамонро як намуд муаррифӣ мекунад. Тибқи таҳқиқоти охирин, баъзе намудҳои марбут ба нобудшуда, ба монанди неандерталҳо, метавонанд як зернамуди намудҳои биологии инсон ҳисобида шаванд. Дар айни замон, аксари олимон тақсимоти шартии одамонро ба нажодҳо асоснок мешуморанд. == Фарқияти гендерӣ == Аксарияти кулли башарият бешубҳа ба яке аз ду ҷинси биологӣ — мардон ва занон тааллуқ доранд. Дар тӯли таърих, баробарии биологии қобилияти мардон ва занон борҳо зери шубҳа қарор дошт, муҳокима карда шуд ва ҳатто боиси пайдоиши тарафдорони ин ё он фарзия гардид. Ин масъала мушкилоти иҷтимоӣ ба вуҷуд меорад. Тақсимоти одамон ба мардон ва занон на танҳо ба физиологӣ, балки ба нақшҳои таърихан муқарраршудаи иҷтимоӣ вобаста аст, ки меъёрҳои рафтор, тарзи ҳаёт, масъулият ва омилҳои дигарро дар назар дорад. Бояд қайд кард, ки бисёре аз муҳаққиқон мавҷудияти чунин тақсимотро рад мекунанд ва таъкид мекунанд, ки дар ҷаҳони муосир фарқияти байни ҳар як мард ва мард, зан ва зан метавонад нисбат ба ҳисоби миёнаи мард ва зан назаррас бошад. Ин ақида инчунин бо он тасдиқ карда мешавад, ки инсон дар зери фишори вазъият метавонад як қисми назарраси сифатҳои нақши иҷтимоии ҷинси муқобилро ба худ гирад. Таърихан, ҷомеаҳои патриархалӣ бар ҷомеаҳои матриархалӣ ва баробарҳукм бартарӣ доштанд, гарчанде ки аз ибтидои садаи XX шумораи ин гурӯҳҳо, хусусан дар кишварҳои фарҳанги аврупоӣ босуръат меафзуд. == Забон == Қобилияти мубодилаи иттилоот ва ғояҳо бо истифодаи сухан (ва баъдан, навиштан) дар намудҳои дигар мушоҳида намешавад. Баръакси системаҳои рамзии пӯшидаи дигар приматҳо, ки дар онҳо садоҳо беназир ва ҳамдигарро истисно мекунанд, забони инсон кушода аст: бо истифода аз миқдори маҳдуди овозҳо ва калимаҳо миқдори номаҳдудро ташаккул додан мумкин аст. Забон ҳамчун падида як хусусияти фарқкунандаи инсоният ҳисобида мешавад, ки унсури марказии муоширати байни одамон мебошад. Ихтирои навиштан на камтар аз 5 ҳазор сол пеш имкон дод, ки забон дар ашёи олами моддӣ ҳифз карда шавад. Забоншиносӣ сохт ва вазифаи забон ва инчунин муносибати байни забонҳоро меомӯзад. Дар айни замон, тақрибан 6 ҳазор забон, аз ҷумла забонҳои имову ишора истифода мешаванд. == Хешовандӣ == Одамон аксар вақт дар гурӯҳҳои иҷтимоӣ бар асоси хешовандӣ зиндагӣ мекунанд. Ҳама ҷамоаҳои инсонӣ намудҳои муносибатҳои иҷтимоиро дар асоси муносибати байни волидон ва фарзандон (хешовандии хунин) ва тавассути издивоҷ ташкил, ва гурӯҳбандӣ мекунанд. Ин намуди муносибатҳоро хешутабории бародарона меноманд. Дар аксари ҷомеаҳо, чунин хешовандӣ масъулият ва интизориҳои тарафайнро ба миён меорад ва онҳое, ки якдигарро ҳамчун хешовандон мешиносанд, системаҳоеро ташкил медиҳанд, ки тавассути онҳо ниҳодҳои дигари иҷтимоӣ танзим карда мешаванд. Дар байни бисёр вазифаҳои хешовандӣ қобилияти ташаккул додани гурӯҳҳои насабӣ — гурӯҳҳои одамоне мебошанд, ки як насли умумӣ доранд, ки метавонанд ҳамчун воҳидҳои сиёсӣ, ба монанди қабилаҳо амал кунанд. Хешовандӣ инчунин оилаҳоро тавассути издивоҷ муттаҳид карда, иттифоқҳои оилавӣ байни хешовандони шавҳарро ба вуҷуд меорад. Чунин иттифоқҳо аксар вақт оқибатҳои муҳими сиёсӣ ва иқтисодӣ доранд ва метавонанд ба ташкили як созмони сиёсӣ оварда расонанд. Муносибатҳои хешованди аксар вақт қоидаҳоеро дар бар мегиранд, ки мувофиқи он шахс издивоҷ мекунад ё намекунад. Ҳама ҷомеаҳо издивоҷи хешутаборӣ, издивоҷро байни баъзе намудҳои хешовандон манъ мекунанд. Аммо, баъзе гурӯҳҳои фарҳангӣ инчунин қоидаҳои издивоҷи мазкурро афзалиятнок медонанд, ба монанди байни амакбачаҳо ва амакдухтарон. Қоидаҳои издивоҷ ва рафтори иҷтимоии хешовандон аксар вақт дар системаҳои истилоҳоти хешутаборӣ бо забонҳои гуногуни ҷаҳон инъикос меёбанд. Дар бисёре аз ҷомеаҳо, робитаҳои оилавӣ инчунин метавонанд тавассути ҳамзистӣ, фарзандхонӣ ё шарикӣ ба вуҷуд оянд, ки онҳо низ муносибатҳои пойдорро ба вуҷуд меоранд. == Этнос == Одамон аксар вақт гурӯҳҳои этникиро ташкил медиҳанд — гурӯҳҳое, ки одатан нисбат ба гурӯҳҳои хешу таборӣ калонтаранд ва дар атрофи як ҳуввияти умумӣ ташкил карда шудаанд, ки аз рӯи пайдоиш ва таърих, меъёрҳо ва забони муштараки фарҳангӣ ва фенотипи умумии биологӣ муайян карда шудаанд. Гурӯҳи этникӣ аксар вақт ба сатҳи муайяни ташкилоти сиёсӣ, ба монанди рама, қабила, шаҳр-шаҳр ё одамон мувофиқат мекунад. Гарчанде ки гурӯҳҳои этникӣ дар тӯли таърих омадаанд ва рафтанд, гурӯҳҳои этникӣ аксар вақт гурӯҳҳои худро ҳамчун гузаштаи дур тафсир мекунанд. Ин мафкура ба этнос дар таъйини ҳувияти иҷтимоӣ ва эҷоди ҳамбастагии аъзои воҳиди этносиёсӣ нақши муҳим мебозад. Ин хусусияти муттаҳидкунандаи этнос бо болоравии давлатҳои миллӣ ҳамчун шакли бартаридоди ташкили сиёсӣ дар асрҳои 19 ва 20 алоқамандии зич дорад. == Ҷомеа, давлат ва сиёсат == Ҷамъият системаи ташкилоту муассисаҳоест, ки натиҷаи ҳамкории байни одамон мебошад. Давлат як ҷомеаи муташаккили сиёсист, ки қаламрави муайянро ишғол мекунад, ҳукумати муташаккил ва соҳибихтиёр мебошад. Эътирофи истиқлоли давлати муайян аз ҷониби дигарон ба он имкон медиҳад, ки созишномаҳои байналмилалӣ бандад, ки аксар вақт барои таъсиси давлатдории он муҳим аст. «Давлат» -ро инчунин аз ҷиҳати шароити дохилӣ муайян кардан мумкин аст, масалан, тибқи таърифи Макс Вебер: «давлат ҷомеаи башарист, ки (бомуваффақият) монополияи истифодаи» қонунии «қувваи ҷисмониро дар қаламрави муайян талаб мекунад.» Ҳукуматро метавон ҳамчун як ниҳоди сиёсие таъриф кард, ки барои навиштан ва иҷрои қонунҳо истифода мешавад, одатан дар ташкили низоми бюрократӣ. Сиёсат раванди идоракунист, ки қарорҳои он бо ҳамкории байни гурӯҳҳо алоқаманданд. Гарчанде ки ин истилоҳ бештар ба «рафтори» ҳукуматҳо истифода мешавад, сиёсат инчунин дар ҳамкории гурӯҳҳои гуногун: корпоратсияҳо, муассисаҳо ва муассисаҳои динӣ муайян карда мешавад. Системаҳои гуногуни сиёсӣ ва тарзи тафсири онҳо гуногунанд. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Адабиёт == * Фарҳанги калони энсиклопедӣ (русӣ). ??? — 2000. // Луғати калони энсиклопедӣ.??? 2000. [[Гурӯҳ:Мафҳумҳои сотсиология]] [[Гурӯҳ:Инсон (насл)]] f2u95dkor35kmrir1nnb0nluuy5wqq5 0 60865 1471302 1336278 2026-05-08T14:40:55Z InternetArchiveBot 30618 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1471302 wikitext text/x-wiki {{Адиб |ном = |номи аслӣ = Наримон Бақоев |тасвир = |тавсифи тасвир = |ном ҳангоми таваллуд = |номи пурра = |тахаллусҳо = |таърихи таваллуд = 26.01.1935 |зодгоҳ = {{Зодгоҳ|Самарқанд|шаҳри Самарқанд}} |таърихи даргузашт = 26.1.2009 |маҳалли даргузашт = {{МаҳаллиМарг|Душанбе|шаҳри Душанбе}}, [[Тоҷикистон]] |шаҳрвандӣ = {{Парчам|Тоҷикистон}} |навъи фаъолият = {{шоир|Тоҷикистон|асри XX}}, драматург |солҳои фаъолият = |самт = |жанр = |забони осор = тоҷикӣ |дебют = |ҷоизаҳо = Медали «Барои меҳнати шуҷоатнок. Ба муносибати 100-солагии рӯзи таваллуди В. И. Ленин», «Нишони Фахрӣ»-и Кумитаи сулҳхоҳони Олмон ба номи Жолио Кюри, медали тилои Федератсияи байналхалқии хазинаи сулҳ |ҷоизаҳо = [[Аълочии маорифи Тоҷикистон]], Ходими шоистаи фарҳанги Тоҷикистон (1993) |Lib = |сайт = |викигуфтовард = |имзо = }} '''Наримон Бақозода''' (''Наримон Бақоев''; [[26 январ]]и [[1935]], [[Самарқанд]] — [[26 январ]]и [[2009]], [[Душанбе]]) — [[шоир]]и тоҷик. Аълочии маорифи Тоҷикстон (1995), Корманди шоистаи фарҳанги Тоҷикистон (1995), узви Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон (1974). ==Зиндагинома== Наримон Бақозода, 26 январи соли 1936 дар шаҳри Самарқанд, дар оилаи Абулато Бақозода, рӯзноманигори маъруфи «Овози тоҷик» зода шудааст. Замони тифлии шоир дар Самарқанд, дар гаҳвораи тамаддуни тоҷикон гузаштааст. Факултети таъриху филологияи [[Донишгоҳи миллии Тоҷикистон|УДТ ба номи В. И. Ленин]] ро хатм кардааст (1960). Ходими адабӣ, мудири шуъбаи рӯзномаи «Тоҷикистони Советӣ» (1960—1967), мудири шуъбаи адабиёти бачагон ва наврасони Нашриёти давлатии «Ирфон» (1967—1970), таҳсил дар мактаби кинодраматургии назди Киностудияи «Тоҷикфилм», сардабири шуъбаи филмҳои ҳуҷҷатии «Тоҷикфилм», сармуҳар. Комитети давлатии Тоҷикистон оид ба кинематография (1970—1974), котиби масъули маҷаллаи «Машъал» (1974—1979), муовини аввали раиси Комитети Тоҷикистнии муҳофизати сулҳ ва мудири Тоҷикистнии Хазинаи сулҳ (1974—2003)<ref>Аслҳо ва наслҳо. — Душанбе, 2013. — С.32.ISBN 978-99947-958-2-6</ref>. == Эҷодиёт == Аз соли 2003 то охири умр ба корҳои эҷо­дӣ машғул буд. Барои кӯда­кону наврасон як силсила шеъ­ру достон офаридааст, ки дар маҷ­мӯаҳои «Гулдара» (1969), «Шеър­ҳо, афсонаҳо, чистон­ҳо» (1971), «Сурнайчӣ» (1975), «Оши ҳалол» (1978), «Чӣ хуш аст?» (1983), «Дафтари мо — кони панҷ» (1985) ва ғ. фароҳам омаданд. Наримон Бақозода рӯҳу равони кӯдаконро мефаҳмид, ба завқашон муносиб рафтор менамуд. Асарҳое меофарид, ки завқи кӯ­дакони синни томактабӣ ва хурди мактабхонро ангехта тавонанд. Аввалин либреттои операи бачагонаи тоҷик «Хо­наи заргӯшбибӣ» (1969), драмаҳои «Бузаки ҷинги­лапо» (1975), «Бахтатро бедор кун» (1985) ва ғайраро эҷод кардааст. Киносенарияи «Пули ларзон» (ба забони русӣ), радиопйесаи «Истиқболи Барфибобо», драмаи телевизионии «Кадри ҳавоӣ» аз силсилаи намоишномаҳоеанд, ки дар саҳнаи театрҳои ҷумҳурӣ — Душанбе, Хуҷанд, Чкаловск ва ғ. ба намоиш гузошта шудаанд. Чандин асари нависандагони шӯравӣ — «Доктор Айболит»-и К. Чуковский (1984), шеърҳои С. Маршак, ҳикояву афсонаҳои А. Гайдар ва диг.-ро ба забони тоҷикӣ гардонидааст. Ба забони русӣ маҷмӯаҳои Наримон Бақозода «Хандаляк» (1969), «Ишь ты, озорной» (1974), «Что всегда слаще?» (1990), ба забони узбекӣ маҷмӯаи шеърҳои «Гулсара» (1979) ба табъ расидаанд. == Ҷоизаҳо == Бо медали «Барои меҳнати шуҷоатнок. Ба муносибати 100-солагии рӯзи таваллуди В. И. Ленин», «Нишони Фахрӣ»-и Кумитаи сулҳхоҳони Олмон ба номи Жолио Кюри, медали тилои Федератсияи байналхалқии хазинаи сулҳ сарфароз гардидааст. Аълочии маорифи халқи Тоҷикистон, Ходими шоистаи фарҳанги Тоҷикис­тон (1993) буд. Узви ИН Тоҷикистон аз соли 1974<ref>{{ЭМТ|Бақозода Наримон|2|муаллиф=Ш. Раҳмонов}}</ref>. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Пайвандҳо == * [http://www.ozodi.org/content/article/1374594.html Наримон Бақозода даргузашт] * [http://cyberleninka.ru/article/n/advocacy-of-literacy-and-cognition-in-the-creations-of-narimon-bakozade Ғояҳои донишу маърифат дар ашъори Наримон Бақозода] * [http://avesta.tj/2005/01/26/tadzhikskij-zahoder-prazdnuet-svoj-yubilej-2/ Таджикский «Заходер» празднует свой юбилей] * [http://old.news.tj/ru/newspaper/article/narimon-bakozade-nuzhny-stupenki-dlya-lestnitsy Наримон БАКОЗАДЕ: «Нужны ступеньки для лестницы…»]{{Пайванди мурда|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://fr-lib.ru/books/dlia-detei/ish-ty-ozornoi-download513609 «Ишь ты, озорной!» Детская литература, 1974, 28 стр., Русский, PDF, 7,55 Мб]{{Пайванди мурда|date=February 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://old.rsl.ru/table.jsp?f=1003&t=3&v0=%D0%91%D0%B0%D0%BA%D0%BE%D0%B7%D0%BE%D0%B4%D0%B0%2C+%D0%9D%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BC%D0%BE%D0%BD&f=1003&t=1&v1=&f=4&t=2&v2=&f=21&t=3&v3=&f=1016&t=3&v4=&f=1016&t=3&v5=&cc=a1&s=2&ss=4&ce=4 Российская государственная библиотека, Наримон Бакозода]{{Пайванди мурда|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} [[Гурӯҳ:Шоирон аз рӯи алифбо]] [[Гурӯҳ:Намоишноманависон аз рӯи алифбо]] [[Гурӯҳ:Шоирони тоҷик]] [[Гурӯҳ:Адибони Тоҷикистон]] [[Гурӯҳ:Намоишноманависони Тоҷикистон]] [[Гурӯҳ:Аъзои Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон]] [[Гурӯҳ:Дорандагони нишони Аълочии маорифи Тоҷикистон]] siz4oq826stdwm903cw48dqd5p20fta 0 73540 1471390 1461763 2026-05-09T09:32:34Z InternetArchiveBot 30618 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1471390 wikitext text/x-wiki {{Олим |ном = |номи аслӣ = |тасвир = Эргашбой Мирзоевич Муҳамадиев |бар = |тавсифи тасвир = |таърихи таваллуд = 10.07.1941 |зодгоҳ = {{Зодгоҳ|Ноҳияи Ашт|ноҳияи Ашт}}, [[ҶШС Тоҷикистон]] [[ИҶШС]] |таърихи даргузашт = |шаҳрвандӣ = {{парчамбандӣ|Тоҷикистон}} |маҳалли даргузашт = |фазои илмӣ = [[риёзиёт]] |ҷойҳои кор = |дараҷаи илмӣ = {{Дараҷаи илмӣ|доктор|илмҳои физика ва математика}} |унвонҳои илмӣ = {{Унвонҳои илмӣ||0}} |алма-матер = [[Донишгоҳи миллии Тоҷикистон|Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон ба номи В.И.Ленин]] |роҳбари илмӣ = |шогирдони маъруф = |маъруф ба = |мукофоту ҷоизаҳо = |имзо = |бари имзо = |сайт = |викитека = |викианбор = }} '''Эргашбой Мирзоевич Муҳамадиев''' (зод. 10 августи 1941, деҳаи Саро, ноҳияи Ашт) — {{риёзидон|Тоҷикистон}}, доктори илмҳои физика ва математика ([[1980]]), профессор (1985), узви [[Анҷумани риёзии Амрико]] (1992)<ref name=":0">{{Cite web|url=https://mpi.vogu35.ru/prepodavateli/muhamadiev-jergashboj/|title=Мухамадиев Эргашбой|publisher=УИ ВоГУ}}{{Пайванди мурда|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>, узви вобастаи [[Академияи илмҳои Тоҷикистон|Академияи илмҳои ҶТ]] ([[1993]])<ref>Академияи илмҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон.Ҳайати шахсӣ. — Душанбе: Дониш, 2011. — 216 с.</ref>, асосгузори мактаби илмӣ ва узви Академияи илмҳои табиии Федератсияи Русия (2011)<ref name=":0" />. == Зиндагинома == Эргашбой Муҳаммадиев 10 августи соли 1941 дар [[ноҳияи Ашт]] ба дунё омадааст. Факултаи физикаю математикаи [[Донишгоҳи миллии Тоҷикистон|Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон ба номи В. И. Ленин]]ро хатм кардааст (1964). Аспирант, муаллими Донишгоҳи давлатии Воронеж (1964—1967), дотсенти факултаи математикаи Донишгоҳи давлатии Воронеж (1967—1973), дотсенти кафедраи анализи функсионалӣ ва муодилаҳои дифференсиалии Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон ба номи В. И. Ленин (1973—1976), мудири шуъба (1976—1978), ҷонишини директор оид ба қисми илмӣ (1978—1990), и.в. директори Пажуҳишгоҳи математикаи [[Академияи илмҳои Тоҷикистон]] (1990—1994), профессори кафедраи муодилаҳои дифференсиалии факултаи математикаи [[Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Б. Ғафуров]] (1994—2002), профессори кафедраи математикаи олӣ, кафедраи системаҳо ва технологияҳои информатсионии Донишгоҳи давлатии Вологдаи Федератсияи Русия (аз с.2002).<ref>[https://vk.com/topic-621729_31643535 Кафедра информационных систем и технологий ВоГУ/Преподавательский состав кафедры]</ref> == Фаъолияти илмӣ == Силсилаи натиҷаҳои илмии Эргашбой Муҳаммадиев оид ба ҳалшавандагии муодилаҳои дифференсиалии даврӣ дар математикаи муосир асоси «Назарияи Фавар-Муҳаммадиев» гардидааст. Муаллифи зиёда аз 200 асари илмие мебошад, ки дар нашрияҳои илмии тақризшаванда, аз ҷумла дар пойгоҳҳои [[РИНЦ]], [[Web of Science]] ва [[Scopus]] зуд-зуд иқтибос оварда мешаванд. Аз соли 1980 то имрӯз ӯ ба се доктор ва 18 номзади илмҳои физика ва математика роҳбарӣ кардааст<ref name=":0" />. Иштирокдори чандин конфронсу ҳамоишҳои байналхалқӣ (Воронеж, 1978; Маскав, 1980; Ленинград, 1985; Варшава, 1992; Тошканд, 1997; ИМА, 2000) мебошад.<ref>[http://elbibhgu.narod.ru/TavcifnomaiOmuzgoron/TavsifnomaiOmuzgoron.html Тавсифномаи омӯзгорони Донишгоҳи давлатии Хуҷанд]</ref> == Осор == * Вычисление вращения некоторых классов векторных полей. — Воронеж, 1970; * Основы численных методов. — Вологда, 2005 (соавтор); * Гармоничные функции в пространствах непрерывных и ограниченных функции. — Вологда, 2008 (соавтор); * Классический и регуляризованный операторы Пуассона. — Вологда, 2010 (соавтор); * Метод регуляризации сдвигом. Теория и приложения. — Вологда, 2012 (соавтор). == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Адабиёт == * Современные проблемы математики и ее приложения. Материалы международной научной конференции, посвященной 70-летию профессора Э. Мухаммадиева. Душанбе, 28-30 июня 2011 г. — Д., 2011. [[Гурӯҳ:Олимони Тоҷикистон]] [[Гурӯҳ:Аъзои вобастаи АИ Тоҷикистон]] [[Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии Хуҷанд]] [[Гурӯҳ:Олимони Фарҳангистони улуми Тоҷикистон]] [[Гурӯҳ:Дорандагони унвонҳои фахрии байналмилалӣ аз Тоҷикистон]] b5nh4u62u7u2v6gdlsbexlk6o1s51rl 0 148966 1471375 1440476 2026-05-09T06:45:06Z Шухрат Саъдиев 5132 иловаи [[Гурӯҳ:Меъмории Эрон]] бо ёрии [[Википедиа:HotCat|HotCat]] 1471375 wikitext text/x-wiki '''Тахти Ҷамшед''' ({{lang-fa|تخت جمشید}}), '''Персополис''' ({{lang-grc|Περσέπολις}} — ''Шаҳри форсҳо'') — шаҳри қадимаи форсҳо, ки дар асрҳои VI—V то милод, пойтахти [[Давлати Ҳахоманишиҳо|шоҳанҳоҳии Ҳахоманишиён]] буд. Шаҳр аз ҷониби лашкари [[Искандари Мақдунӣ]] соли 330 то милод, ишғол гардида дар натиҷаи сӯхтор нест шудааст. [[File:Тахти Ҷамшед, 2023.jpg|thumb|Сайёҳони тоҷик дар Тахти Ҷамшед]] Дар 50 км аз шимолу шарқи [[Шероз]], тақрибан 900 км дар ҷанубтари [[Теҳрон]] воқеъ аст. Ба шаҳристони Марвдашти [[Устони Форс]]и [[Эрон]] дохил аст, фасли 4 километр аз Тахти Ҷамшед. Дар Тахти Ҷамшед боқимондаҳои комплекси қасри шоҳ ва иншооти дигар боқӣ мондаанд, ки масоҳати умумии он 135 000 м² ташкил медиҳад. Дар фосилаи 4 километр аз Тахти Ҷамшед оромгоҳи [[Нақши Рустам]] воқеъ аст. Релефҳои (нақшбарҷастаҳои) рӯи харсангии [[Нақши Рустам]] ва [[Нақши Раҷаб]] саёҳонро ҷалб мекунанд. Дар сохтмони шаҳр форсҳо меҳнати ғуломонро истифода бурдаанд. Аз [[Ёдгориҳои бостонӣ|маҷмааи бостонӣ]] машҳуртарин бино - [[қаср]]и [[Ападана]] бо толори 72 [[сутун]]дор мебошад.<ref>[https://ru.wikipedia.org/wiki/Персеполь Переспол. Аз Википедиаи русӣ]</ref> == Нигористон == <gallery> <gallery mode="packed" caption="Деворнигораҳои Тахти Ҷамшед "> Persepolis Apadana Eastern Stairway Triangle.jpg|<small>Деворнигор дар Тахти Ҷамшед, ки рамзи [[зардуштия]] ё ҷашни [[Наврӯз]] -ро ифода мекунад: барзагови абадӣ (муаррифгари моҳ) ва шер (ифодаи офтоб), ки баҳорро ифода мекунад</small> Persepolis stairs of the Apadana relief.jpg|Деворнигор аз [[Ападана]], ки дар он [[арманиҳо]] шароби машҳури худро ба подшоҳ овардаанд. Achaemenid plaque from Persepolis.JPG|<small>Нишони Ҳахоманишиён аз Тахти Ҷамшед (Персеполис) дар Осорхонаи миллии Эрон, [[Теҳрон]].</small> Mad-5223.jpg|Мардони Мод. Деворнигор. Тахти Ҷамшед (Персеполис). National Meusem Darafsh 6 (54).JPG|Экспонатҳо аз Тахти Ҷамшед (Персеполис) дар Осорхонаи миллии Эрон, [[Теҳрон]]. </gallery> <gallery mode="packed" caption="Дарвозаи ҳамаи миллатҳо"> Persepolis 24.11.2009 11-17-28.jpg|Харбобаҳои сутунҳои "Дарвозаи ҳамаи миллатҳо", Тахти Ҷамшед. Gate of All Nations, Persepolis.jpg|Харбобаҳои сутунҳои "Дарвозаи ҳамаи миллатҳо", Тахти Ҷамшед. Detail-The Great Double Staircase at Persepolis (4669487623).jpg|Харбобаҳо. "Дарвозаи ҳамаи миллатҳо" , Тахти Ҷамшед. Персеп.jpg|Деворнигор. "Дарвозаи ҳамаи миллатҳо", Тахти Ҷамшед. </gallery> <gallery mode="packed" caption="Ападана"> Apadana palace persepolis.JPG|Харбобаҳои [[Ападана]], Тахти Ҷамшед. Medes and Persians at eastern stairs of the Apadana, Persepolis.JPG|Намои акси модҳо ва форсҳо. Ападана, Тахти Ҷамшед. Persian column.jpg|Харбобаҳои сутунҳои бузурги Ападана. Stylized Trees and Flowers on the Apadana Staircase (Best Viewed Size "Large") (4688859421).jpg|Нигористони Ападана, Тахти Ҷамшед. Figures on the Apadana Staircase (Best Viewed Size "Large") (4688678112).jpg|Нигористони Ападана, Тахти Ҷамшед.. </gallery> <gallery mode="packed" caption="Қасру иншоотҳои дигар"> Tachara, Persepolis.jpg|Харбобаҳои Тахти Ҷамшед. Zoomorphic Capital (4679068036).jpg|Харбобаҳои Тахти Ҷамшед. Perspolis.jpg|Харбобаҳои Тахти Ҷамшед. Persepolis-Hundred Columns Hall.jpg|Харбобаҳои "Толори Сад Сутун", Тахти Ҷамшед. </gallery> == Нигаред == [[File:A walk through Pasargadae.webm|thumb|A walk through Pasargadae /Тахти Ҷамшед, Эрон]] * [[Нақши Рустам]] * [[Катибаи Бесутун]] * [[Каъбаи Зардушт]] == Эзоҳ == {{эзоҳ}} {{ПБ}} [[Гурӯҳ:Ҳахоманишиён]] [[Гурӯҳ:Таърих]] [[Гурӯҳ:Меъмории Эрон]] m0cgopw4iegbtqutklczjflpr4dr17a 1471376 1471375 2026-05-09T06:45:48Z Шухрат Саъдиев 5132 иловаи [[Гурӯҳ:Мероси фарҳангии Эрон]] бо ёрии [[Википедиа:HotCat|HotCat]] 1471376 wikitext text/x-wiki '''Тахти Ҷамшед''' ({{lang-fa|تخت جمشید}}), '''Персополис''' ({{lang-grc|Περσέπολις}} — ''Шаҳри форсҳо'') — шаҳри қадимаи форсҳо, ки дар асрҳои VI—V то милод, пойтахти [[Давлати Ҳахоманишиҳо|шоҳанҳоҳии Ҳахоманишиён]] буд. Шаҳр аз ҷониби лашкари [[Искандари Мақдунӣ]] соли 330 то милод, ишғол гардида дар натиҷаи сӯхтор нест шудааст. [[File:Тахти Ҷамшед, 2023.jpg|thumb|Сайёҳони тоҷик дар Тахти Ҷамшед]] Дар 50 км аз шимолу шарқи [[Шероз]], тақрибан 900 км дар ҷанубтари [[Теҳрон]] воқеъ аст. Ба шаҳристони Марвдашти [[Устони Форс]]и [[Эрон]] дохил аст, фасли 4 километр аз Тахти Ҷамшед. Дар Тахти Ҷамшед боқимондаҳои комплекси қасри шоҳ ва иншооти дигар боқӣ мондаанд, ки масоҳати умумии он 135 000 м² ташкил медиҳад. Дар фосилаи 4 километр аз Тахти Ҷамшед оромгоҳи [[Нақши Рустам]] воқеъ аст. Релефҳои (нақшбарҷастаҳои) рӯи харсангии [[Нақши Рустам]] ва [[Нақши Раҷаб]] саёҳонро ҷалб мекунанд. Дар сохтмони шаҳр форсҳо меҳнати ғуломонро истифода бурдаанд. Аз [[Ёдгориҳои бостонӣ|маҷмааи бостонӣ]] машҳуртарин бино - [[қаср]]и [[Ападана]] бо толори 72 [[сутун]]дор мебошад.<ref>[https://ru.wikipedia.org/wiki/Персеполь Переспол. Аз Википедиаи русӣ]</ref> == Нигористон == <gallery> <gallery mode="packed" caption="Деворнигораҳои Тахти Ҷамшед "> Persepolis Apadana Eastern Stairway Triangle.jpg|<small>Деворнигор дар Тахти Ҷамшед, ки рамзи [[зардуштия]] ё ҷашни [[Наврӯз]] -ро ифода мекунад: барзагови абадӣ (муаррифгари моҳ) ва шер (ифодаи офтоб), ки баҳорро ифода мекунад</small> Persepolis stairs of the Apadana relief.jpg|Деворнигор аз [[Ападана]], ки дар он [[арманиҳо]] шароби машҳури худро ба подшоҳ овардаанд. Achaemenid plaque from Persepolis.JPG|<small>Нишони Ҳахоманишиён аз Тахти Ҷамшед (Персеполис) дар Осорхонаи миллии Эрон, [[Теҳрон]].</small> Mad-5223.jpg|Мардони Мод. Деворнигор. Тахти Ҷамшед (Персеполис). National Meusem Darafsh 6 (54).JPG|Экспонатҳо аз Тахти Ҷамшед (Персеполис) дар Осорхонаи миллии Эрон, [[Теҳрон]]. </gallery> <gallery mode="packed" caption="Дарвозаи ҳамаи миллатҳо"> Persepolis 24.11.2009 11-17-28.jpg|Харбобаҳои сутунҳои "Дарвозаи ҳамаи миллатҳо", Тахти Ҷамшед. Gate of All Nations, Persepolis.jpg|Харбобаҳои сутунҳои "Дарвозаи ҳамаи миллатҳо", Тахти Ҷамшед. Detail-The Great Double Staircase at Persepolis (4669487623).jpg|Харбобаҳо. "Дарвозаи ҳамаи миллатҳо" , Тахти Ҷамшед. Персеп.jpg|Деворнигор. "Дарвозаи ҳамаи миллатҳо", Тахти Ҷамшед. </gallery> <gallery mode="packed" caption="Ападана"> Apadana palace persepolis.JPG|Харбобаҳои [[Ападана]], Тахти Ҷамшед. Medes and Persians at eastern stairs of the Apadana, Persepolis.JPG|Намои акси модҳо ва форсҳо. Ападана, Тахти Ҷамшед. Persian column.jpg|Харбобаҳои сутунҳои бузурги Ападана. Stylized Trees and Flowers on the Apadana Staircase (Best Viewed Size "Large") (4688859421).jpg|Нигористони Ападана, Тахти Ҷамшед. Figures on the Apadana Staircase (Best Viewed Size "Large") (4688678112).jpg|Нигористони Ападана, Тахти Ҷамшед.. </gallery> <gallery mode="packed" caption="Қасру иншоотҳои дигар"> Tachara, Persepolis.jpg|Харбобаҳои Тахти Ҷамшед. Zoomorphic Capital (4679068036).jpg|Харбобаҳои Тахти Ҷамшед. Perspolis.jpg|Харбобаҳои Тахти Ҷамшед. Persepolis-Hundred Columns Hall.jpg|Харбобаҳои "Толори Сад Сутун", Тахти Ҷамшед. </gallery> == Нигаред == [[File:A walk through Pasargadae.webm|thumb|A walk through Pasargadae /Тахти Ҷамшед, Эрон]] * [[Нақши Рустам]] * [[Катибаи Бесутун]] * [[Каъбаи Зардушт]] == Эзоҳ == {{эзоҳ}} {{ПБ}} [[Гурӯҳ:Ҳахоманишиён]] [[Гурӯҳ:Таърих]] [[Гурӯҳ:Меъмории Эрон]] [[Гурӯҳ:Мероси фарҳангии Эрон]] cn9so21snygozwphaq2klbhut8s6jm4 0 206993 1471372 1453113 2026-05-09T06:42:55Z Шухрат Саъдиев 5132 иловаи [[Гурӯҳ:Меъмории Эрон]] бо ёрии [[Википедиа:HotCat|HotCat]] 1471372 wikitext text/x-wiki {{location map+|Iran |width=600|float=right|caption=Мероси умумиҷаҳонии ЮНЕСКО дар Эрон<ref name="Iran2" />|places={{Location map~ |Iran | label = Монастирҳои арманӣ | position = top | lat_deg = 38 | lat_min = 58 | lat_sec = 44 | lat_dir = N | lon_deg = 45 | lon_min = 28 | lon_sec = 24 | lon_dir = E }} {{Location map~ |Iran | label = Шаҳри Бом | position = | lat_deg = 29 | lat_min = 07 | lat_sec = 00 | lat_dir = N | lon_deg = 58 | lon_min = 22 | lon_sec = 00 | lon_dir = E }} {{Location map~ |Iran | label = Катибаи Бесутун | position = | lat_deg = 34 | lat_min = 23 | lat_sec = 18 | lat_dir = N | lon_deg = 47 | lon_min = 26 | lon_sec = 12 | lon_dir = E }} {{Location map~ |Iran | label = Майманд | position = | lat_deg = 30 | lat_min = 10 | lat_sec = 05 | lat_dir = N | lon_deg = 55 | lon_min = 22 | lon_sec = 32 | lon_dir = E }} {{Location map~ |Iran | label = Минораи Гунбади Ковӯс | position = | lat_deg = 37 | lat_min = 15 | lat_sec = 29 | lat_dir = N | lon_deg = 55 | lon_min = 10 | lon_sec = 08 | lon_dir = E }} {{Location map~ |Iran | label = Дашти Лут | position = right | lat_deg = 30 | lat_min = 12 | lat_sec = 58 | lat_dir = N | lon_deg = 58 | lon_min = 50 | lon_sec = 20 | lon_dir = E }} {{Location map~ |Iran | label = Масҷиди Ҷомӣ ва майдони Нақши Ҷаҳон | position = | lat_deg = 32 | lat_min = 40 | lat_sec = 11 | lat_dir = N | lon_deg = 51 | lon_min = 47 | lon_sec = 07 | lon_dir = E }} {{Location map~ |Iran | label = Посоргод | position = top | lat_deg = 30 | lat_min = 11 | lat_sec = 38 | lat_dir = N | lon_deg = 53 | lon_min = 10 | lon_sec = 02 | lon_dir = E }} {{Location map~ |Iran | label = Тахти Ҷамшед | position = left | lat_deg = 29 | lat_min = 56 | lat_sec = 04 | lat_dir = N | lon_deg = 52 | lon_min = 53 | lon_sec = 25 | lon_dir = E }} {{Location map~ |Iran | label = Маҷмуаи Шайх Саъфӣ | position = | lat_deg = 38 | lat_min = 14 | lat_sec = 55 | lat_dir = N | lon_deg = 48 | lon_min = 17 | lon_sec = 29 | lon_dir = E }} {{Location map~ |Iran | label = Шуштор | position = | lat_deg = 32 | lat_min = 01 | lat_sec = 07 | lat_dir = N | lon_deg = 48 | lon_min = 50 | lon_sec = 09 | lon_dir = E }} {{Location map~ |Iran | label = Султониё | position = top | lat_deg = 36 | lat_min = 26 | lat_sec = 07 | lat_dir = N | lon_deg = 48 | lon_min = 47 | lon_sec = 48 | lon_dir = E }} {{Location map~ |Iran | label = Шӯш | position = left | lat_deg = 32 | lat_min = 11 | lat_sec = 22 | lat_dir = N | lon_deg = 48 | lon_min = 15 | lon_sec = 22 | lon_dir = E }} {{Location map~ |Iran | label = Бозори таърихии Табрез | position = | lat_deg = 38 | lat_min = 04 | lat_sec = 53 | lat_dir = N | lon_deg = 46 | lon_min = 17 | lon_sec = 35 | lon_dir = E }} {{Location map~ |Iran | label = Тахти Сулаймон | position = left | lat_deg = 36 | lat_min = 36 | lat_sec = 14 | lat_dir = N | lon_deg = 47 | lon_min = 14 | lon_sec = 06 | lon_dir = E }} {{Location map~ |Iran | label = Чӯғи Занбил | position = bottom | lat_deg = 32 | lat_min = 05 | lat_sec = 00 | lat_dir = N | lon_deg = 48 | lon_min = 32 | lon_sec = 00 | lon_dir = E }} {{Location map~ |Iran | label = Боғҳои Форсӣ | position = left | lat_deg = 33 | lat_min = 22 | lat_sec = 21 | lat_dir = N | lon_deg = 51 | lon_min = 22 | lon_sec = 21 | lon_dir = E }} {{Location map~ |Iran | label = Боғҳои Форсӣ | position = left | lat_deg = 36 | lat_min = 39 | lat_sec = 48 | lat_dir = N | lon_deg = 53 | lon_min = 35 | lon_sec = 39 | lon_dir = E }} {{Location map~ |Iran | label = Корезҳои Эрон | position = | lat_deg = 34 | lat_min = 17 | lat_sec = 24 | lat_dir = N | lon_deg = 58 | lon_min = 39 | lon_sec = 16 | lon_dir = E }} {{Location map~ |Iran | label = Язд | position = | lat_deg = 31 | lat_min = 53 | lat_sec = 50 | lat_dir = N | lon_deg = 54 | lon_min = 22 | lon_sec = 4 | lon_dir = E }}}} Дар феҳристи мероси умумиҷаҳонии [[ЮНЕСКО]] дар [[Эрон]] 23 номгуй (дар соли 2018) дар феҳристи асосӣ сабт шудааст. Инчунин боз номзадии 48 номгўй ёдгориҳои таърихии ва табии Эрон ба феҳристи мероси умумиҷаҳонии ЮНЕСКО ворид шудаанд. ==Феҳристи мероси умумиҷаҳонии ЮНЕСКО дар Эрон== {| class="wikitable sortable" ! scope="col" style="width:15%;" |Номгузорӣ ! scope="col" class="unsortable" style="width:150px;" |Акс ! scope="col" style="width:12.5%;" |Ҷойгиршавӣ ! scope="row" style="width:5%;" |[[:en:World Heritage Site#Selection criteria|Баҳогузорӣ]] ! scope="col" style="width:5%;" |Давр ! scope="col" style="width:5%;" |Соли ворид ба феҳрист ! scope="col" class="unsortable" |Дар вебгоҳи ЮНЕСКО |- ! scope="row" |[[:en:Armenian Monastic Ensembles of Iran|Силсилаи биноҳои монастирҳои арманӣ дар Эрон]] |[[File:St-Stepanous-02.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:St-Stepanous-02.jpg|150x150px{{Пайванди мурда|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}|алт=150x150px]] |[[Устони Озарбойчони ғарбӣ|Устони Озарбойҷони Ғарбӣ]] <small>{{coord|38|58|44|N|45|28|24|E}}</small> |Фарҳангӣ:<span style="display:none;">IrnArm</span> (ii)(iii)(vi) |{{convert|129|ha|abbr=values|sortable=on}} | align="center" |2008 |<ref>{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/1262|title=Armenian Monastic Ensembles of Iran|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=7 August 2016}}</ref> |- ! scope="row" |[[:ru:Арг-е Бам|Шаҳрӣ Бом ва мазеъҳои фарҳангии он]] |[[File:View of the Citadel of Bam, Iran, September 2003.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:View of the Citadel of Bam, Iran, September 2003.jpg|150x150px{{Пайванди мурда|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}]] |[[Бам|Бом]], [[Устони Кирмон]] <small>{{coord|29|07|00|N|58|22|00|E}}</small> |Фарҳангӣ:<span style="display:none;">IrnBam</span> (ii)(iii)(iv)(v) |&mdash; | align="center" |2004 |<ref>{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/1208|title=Bam and its Cultural Landscape|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=7 August 2016}}</ref> |- ! scope="row" |[[Катибаи Бесутун]] |[[File:Darius_I_the_Great's_inscription.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Darius_I_the_Great's_inscription.jpg|150x150px{{Пайванди мурда|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}]] |[[Устони Кирмоншоҳ]] <small>{{coord|34|23|18|N|47|26|12|E}}</small> |Фарҳангӣ:<span style="display:none;">IrnBis</span> (ii)(iii) |{{convert|187|ha|abbr=values|sortable=on}} | align="center" |2006 |<ref>{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/1222|title=Bisotun|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=7 August 2016}}</ref> |- ! scope="row" |[[:ru:Мейманд (Керман)|Майманд (Кирмон)]] |[[File:Maymand_village.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Maymand_village.jpg|150x150px{{Пайванди мурда|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}]] |[[Устони Кирмон]] <small>{{coord|30|10|05|N|55|22|32|E}}</small> |Фарҳангӣ:<span style="display:none;">IrnCul</span> (v) |{{convert|4954|ha|abbr=values|sortable=on}} | align="center" |2015 |<ref>{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/1423|title=Cultural Landscape of Maymand|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=7 August 2016}}</ref> |- ! scope="row" |[[:en:Gonbad-e Qabus (tower)|Манораи Гунбади Ковус]] |[[File:Gonbad-e Qabus.JPG|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Gonbad-e{{Пайванди мурда|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Qabus.JPG|150x150px]] |[[Гунбади Ковӯс]], [[Устони Гулистон]] <small>{{coord|37|15|29|N|55|10|08|E}}</small> |Фарҳангӣ:<span style="display:none;">IrnGon</span> (i)(ii)(iii)(iv) |{{convert|1|ha|abbr=values|sortable=on}} | align="center" |2012 |<ref>{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/1398|title=Gonbad-e Qābus|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=7 August 2016}}</ref> |- ! scope="row" |[[:ru:Дворец Голестан|Кохи Гулистон]] |[[File:Palacio_de_Golestán,_Teherán,_Irán,_2016-09-17,_DD_27-36_HDR_PAN.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Palacio_de_Golest%C3%A1n,_Teher%C3%A1n,_Ir%C3%A1n,_2016-09-17,_DD_27-36_HDR_PAN.jpg|150x150px{{Пайванди мурда|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}]] |[[Теҳрон]], [[Устони Марказӣ]] <small>{{coord|35|40|47|N|51|25|13|E}}</small> |Фарҳангӣ:<span style="display:none;">IrnGon</span> (ii)(iii)(iv) |{{convert|5.3|ha|abbr=values|sortable=on}} | align="center" |2013 |<ref>{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/1422|title=Golestan Palace|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=21 June 2017}}</ref> |- ! scope="row" |[[:ru:Деште-Лут|Дашти Лут]] |[[File:Kaluts,_Iran_(5072510138).jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Kaluts,_Iran_(5072510138).jpg|150x150px{{Пайванди мурда|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}]] |Устонҳои [[Устони Кирмон|Кирмон]] ва [[Устони Сестону Балӯчистон|Систону Балуҷистон]] <small>{{coord|30|12|58|N|58|50|20|E}}</small> |Табӣ:<span style="display:none;">IrnLut</span> (vii)(viii) |{{convert|2278012|ha|abbr=values|sortable=on}} | align="center" |2016 |<ref name="lut2" /> |- ! scope="row" |[[:ru:Мечеть Джами в Исфахане|Масҷиди Ҷомеаи Исфаҳон]] |[[File:Jamé_Mosque_Esfahan_courtyard.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Jam%C3%A9_Mosque_Esfahan_courtyard.jpg|150x150px{{Пайванди мурда|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}]] |[[Исфаҳон]], [[Устони Исфаҳон]] <small>{{coord|32|40|11|N|51|41|07|E}}</small> |Фарҳангӣ:<span style="display:none;">IrnMas</span> (ii) |{{convert|2.0756|ha|abbr=values|sortable=on}} | align="center" |2012 |<ref>{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/1397|title=Masjed-e Jāmé of Isfahan|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=7 August 2016}}</ref> |- ! scope="row" |[[:ru:Площадь Накш-э Джахан|Майдони Нақши Ҷаҳон]] |[[File:Naghshe_Jahan_Square_Isfahan_modified.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Naghshe_Jahan_Square_Isfahan_modified.jpg|150x150px{{Пайванди мурда|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}]] |[[Исфаҳон]], [[Устони Исфаҳон]] <small>{{coord|32|39|27|N|51|40|40|E}}</small> |Фарҳангӣ:<span style="display:none;">IrnMei</span> (i)(v)(vi) |&mdash; | align="center" |1979 |<ref>{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/115|title=Meidan Emam, Esfahan|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=7 August 2016}}</ref> |- ! scope="row" |[[:ru:Пасаргады|Шаҳри қадимаи Посоргод]] |[[File:مقبره_کورش_(EDITED).jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:%D9%85%D9%82%D8%A8%D8%B1%D9%87_%DA%A9%D9%88%D8%B1%D8%B4_(EDITED).jpg|150x150px{{Пайванди мурда|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}]] |[[Устони Форс]] <small>{{coord|30|11|38|N|53|10|02|E}}</small> |Фарҳангӣ:<span style="display:none;">IrnPas</span> (i)(ii)(iii)(iv) |{{convert|160|ha|abbr=values|sortable=on}} | align="center" |2004 |<ref>{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/1106|title=Pasargadae|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=7 August 2016}}</ref> |- ! scope="row" |[[:ru:Персеполь|Шаҳри қадимаи Тахти Ҷамшед]] |[[File:Gate_of_All_Nations,_Persepolis.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Gate_of_All_Nations,_Persepolis.jpg|150x150px{{Пайванди мурда|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}]] |[[Устони Форс]] <small>{{coord|29|56|04|N|52|53|25|E}}</small> |Фарҳангӣ:<span style="display:none;">IrnPer</span> (i)(iii)(vi) |{{convert|12.5|ha|abbr=values|sortable=on}} | align="center" |1979 |<ref>{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/114|title=Persepolis|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=7 August 2016}}</ref> |- ! scope="row" |[[:ru:Шахри-Сухте|Шаҳри Сӯхта]] |[[File:کاخ_سوخته_شهر_سوحته.jpg|link=https://commons.wikimedia.org/wiki/File:کاخ_سوخته_شهر_سوحته.jpg|150x150px]] |[[Устони Сестону Балӯчистон|Устони Систону Балуҷистон]] <small>{{coord|30|35|38|N|61|19|40|E}}</small> |Фарҳангӣ:<span style="display:none;">IrnPer</span> (ii)(iii)(iv) |{{convert|275|ha|abbr=values|sortable=on}} | align="center" |2014 |<ref>{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/1456|title=Shahr-e Sukhteh|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=21 August 2017}}</ref> |- ! scope="row" |[[:ru:Мавзолей шейха Сефи ад-Дина|Мақбара ва хонақои Шайх Саъфиддин]] |[[File:Sheikh-safi_tomb.JPG|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Sheikh-safi_tomb.JPG|150x150px{{Пайванди мурда|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}]] |[[Ардабел|Ардабил]], [[Устони Ардабил]] <small>{{coord|38|14|55|N|48|17|29|E}}</small> |Фарҳангӣ:<span style="display:none;">IrnShe</span> (i)(ii)(iv) |{{convert|2|ha|abbr=values|sortable=on}} | align="center" |2010 |<ref>{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/1345|title=Sheikh Safi al-din Khānegāh and Shrine Ensemble in Ardabil|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=7 August 2016}}</ref> |- ! scope="row" |[[:en:Shushtar Historical Hydraulic System|Системаи обии таърихии Шуштор]] |[[File:Shushtar_Historical_Hydraulic_System_Darafsh_(6).jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Shushtar_Historical_Hydraulic_System_Darafsh_(6).jpg|150x150px{{Пайванди мурда|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}]] |[[Устони Хузистон]] <small>{{coord|32|01|07|N|48|50|09|E}}</small> |Фарҳангӣ:<span style="display:none;">IrnShu</span> (i)(ii)(v) |{{convert|240|ha|abbr=values|sortable=on}} | align="center" |2009 |<ref>{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/1315|title=Shushtar Historical Hydraulic System|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=7 August 2016}}</ref> |- ! scope="row" |[[:ru:Сольтание|Шаҳри Султониё]] |[[File:Solt_dome_1.JPG|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Solt_dome_1.JPG|150x150px{{Пайванди мурда|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}]] |[[:ru:Сольтание|Султониё]], [[Устони Занҷон]] <small>{{coord|36|26|07|N|48|47|48|E}}</small> |Фарҳангӣ:<span style="display:none;">IrnSha</span> (ii)(iii)(iv) |{{convert|790|ha|abbr=values|sortable=on}} | align="center" |2005 |<ref>{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/1188|title=Soltaniyeh|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=7 August 2016}}</ref> |- ! scope="row" |[[:ru:Сузы|Шаҳри қадимаи Шуш]] |[[File:Royal_City_and_Acropolis_Tepes.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Royal_City_and_Acropolis_Tepes.jpg|150x150px{{Пайванди мурда|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}]] |[[Шӯш]], [[Устони Хузистон]] <small>{{coord|32|11|22|N|48|15|22|E}}</small> |Фарҳангӣ:<span style="display:none;">IrnSus</span> (i)(ii)(iii)(iv) |{{convert|350|ha|abbr=values|sortable=on}} | align="center" |2015 |<ref>{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/1455|title=Susa|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=7 August 2016}}</ref> |- ! scope="row" |[[:ru:Тебризский базар|Бозор Табриз]] |[[File:Carpet_Bazaar_of_Tabriz.JPG|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Carpet_Bazaar_of_Tabriz.JPG|150x150px{{Пайванди мурда|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}]] |[[Табрез]], [[Устони Озарбойҷони шарқӣ|Устони Озарбойҷони Шарқӣ]]<small>{{coord|38|04|53|N|46|17|35|E}}</small> |Фарҳангӣ:<span style="display:none;">IrnTab</span> (ii)(iii)(iv) |{{convert|29|ha|abbr=values|sortable=on}} | align="center" |2010 |<ref>{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/1346|title=Tabriz Historic Bazaar Complex|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=7 August 2016}}</ref> |- ! scope="row" |[[:ru:Тахт-е Солейман|Тахти Сулаймон]] |[[File:Takht-e-soleiman-1.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Takht-e-soleiman-1.jpg|150x150px{{Пайванди мурда|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}]] |[[Устони Озарбойчони ғарбӣ|Устони Озарбойчони Ғарбӣ]] <small>{{coord|36|36|14|N|47|14|06|E}}</small> |Фарҳангӣ:<span style="display:none;">IrnTak</span> (i)(ii)(iii)(iv)(vi) |{{convert|10|ha|abbr=values|sortable=on}} | align="center" |2003 |<ref>{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/1077|title=Takht-e Soleyman|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=7 August 2016}}</ref> |- ! scope="row" |[[:ru:Дур-Унташ|Чӯғи Занбил]] |[[File:ChoghaZanbil_Darafsh_(17).jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:ChoghaZanbil_Darafsh_(17).jpg|150x150px{{Пайванди мурда|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}]] |[[Устони Хузистон]] <small>{{coord|32|05|00|N|48|32|00|E}}</small> |Фарҳангӣ:<span style="display:none;">IrnTch</span> (iii)(iv) |&mdash; | align="center" |1979 |<ref>{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/113|title=Tchogha Zanbil|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=7 August 2016}}</ref> |- ! scope="row" |[[:ru:Персидские сады|Боғҳои Форсӣ]] |[[File:Chehel Sotun Garden, Isfahan, Iran 2005.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:40sotoon.jpg|150x150px{{Пайванди мурда|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}]] |Устонҳои [[Устони Форс|Форс]], [[Устони Кирмон|Кирмон]], [[Устони Хуросони разавӣ|Хуросони Разавӣ]], [[Устони Язд|Язд]], [[Устони Мозандарон|Мозандарон]] ва [[Устони Исфаҳон|Исфаҳон]] |Фарҳангӣ:<span style="display:none;">IrnThePerGar</span> (i)(ii)(iii)(iv)(vi) |{{convert|716|ha|abbr=values|sortable=on}} | align="center" |2011 |<ref>{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/1372|title=The Persian Garden|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=7 August 2016}}</ref> |- ! scope="row" |[[:en:Traditional water sources of Persian antiquity|Корезҳои Эрон]] |[[File:Qanat_Niavaran.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Qanat_Niavaran.jpg|150x150px{{Пайванди мурда|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}]] |Устонҳои [[Устони Хуросони разавӣ|Хуросони Разавӣ]], [[Устони Хуросони ҷанубӣ|Хуросони Ҷанубӣ]], [[Устони Язд|Язд]], [[Устони Кирмон|Кирмон]], [[Устони Марказӣ|Марказӣ]] ва [[Устони Исфаҳон|Исфаҳон]] <small>{{coord|34|17|24|N|58|39|16|E}}</small> |Фарҳангӣ:<span style="display:none;">IrnThePerQan</span> (iii)(iv) |&mdash; | align="center" |2016 |<ref name="qanat2" /> |- ! scope="row" |[[Язд|Шаҳри Язд]] |[[File:Yazd_Unesco.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Yazd_Unesco.jpg|150x150px{{Пайванди мурда|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}]] |[[Язд]], [[Устони Язд]] <small>{{coord|31|53|50|N|54|22|4|E}}</small> |Фарҳангӣ:<span style="display:none;">IrnThePerQan</span> (iii)(v) |{{convert|195.67|ha|abbr=values|sortable=on}} | align="center" |2017 |<ref name="yazd2">{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/1544|title=Historic City of Yazd|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=9 July 2017}}</ref> |} == Эзоҳ == {{эзоҳ}} [[Гурӯҳ:Феҳрист:Эрон]] [[Гурӯҳ:Таърихи Эрон]] [[Гурӯҳ:Ёдгориҳои Эрон]] [[Гурӯҳ:Фарҳанги Эрон]] [[Гурӯҳ:Мавзеъҳои табии Эррон]] [[Гурӯҳ:Мавзеъҳои сайёҳии Эрон]] [[Гурӯҳ:ЮНЕСКО]] [[Гурӯҳ:Меъмории Эрон]] 714kfvvrdqmhw6tnz104ylatoex8b3d 0 214787 1471350 1028340 2026-05-09T04:38:02Z Шухрат Саъдиев 5132 илова 1471350 wikitext text/x-wiki '''Сурудҳои халқӣ''' — яке жанрҳои қадимаи [[фолклор]]и тоҷик буда, миёни мардум бо номҳои [[шеър]], [[ашӯла]], [[тарона]], [[бадеҳа]], [[ғазал]], [[нақш ва нақшхонӣ]], [[рубоӣ]], [[мухаммас]], [[байт]] ва ғайра маълуму машҳур аст. Муҳаққиқон пайдоиши суруду таронаҳои тоҷикиро ба замонҳои хеле қадим, аз ҷумла матни «[[Готҳо]]»-и китоби муқаддаси «[[Авесто]]» нисбат додаанд. Сурудҳои халқӣ асосан тавассути [[оҳанг]] иҷро мегарданд. Онҳо дар асоси жанрҳои адабии манзум ба монанди [[рубоӣ]], [[дубайтӣ]], [[ғазал]], [[мухаммас]], [[маснавӣ]], [[қитъа]] ва ғайра сохта мешаванд. Вазифаи асосии сурудҳои мардумӣ баёни [[эҳсос|эҳсоси]] латифи инсонӣ, муносибатҳои иҷтимоӣ ва ҳисси ҳувияту [[ватандӯстӣ]] мебошад. Аз ин нуқтаи назар сурудҳо фарогири мавзӯҳои ишқӣ-лирикӣ, ҳаҷвӣ, танқидӣ, мотам, ғарибӣ ва дигар паҳлуҳои [[ҳаёт|ҳаёти]] [[инсон]] мебошанд. Бинобар сабаби ба дарди ҷомеа наздик будани муҳтавои асосии сурудҳо то имрӯз онҳо миёни мардум маҳбубият доранд ва пайваста дар забони мардум садо медиҳанд. Муҳаққиқони тоҷик сурудҳои мардумиро аз рӯи мазмун ва мундариҷаашон ба гурӯҳҳои зерин ҷудо намудаанд: * Сурудҳои лирикӣ; * Сурудҳои таърихӣ; * Сурудҳои динӣ (наътҳо); * Сурудҳои шодмонӣ ва базмӣ; * Сурудҳои ғамангез ё марсия; * Сурудҳои ҳаҷвӣ; * Сурудҳои бачагона; * Сурудҳои тавсифи табиат; * Сурудҳои ҷашну маросимҳо; * Сурудҳои мансуб ба касбу корҳо. Сурудҳои лирикӣ аслан фарогири мавзӯҳои ишқӣ буда, дар онҳо таҷассуми ишқи пок, тасвири лаҳзаҳои гуногуни васли дилдодагон ва амсоли инҳо тавассути санъатҳои зебои бадеӣ ба риштаи назм оварда шудаанд. Сурудҳои лирикиро сарояндагони халқӣ баъзан бо оҳангҳои шӯх дар қатори сурудҳои базмӣ низ дар ҷашнҳои хурсандӣ месароянд. Гурӯҳи дигари сурудҳои мардумиро сурудҳои таърихӣ ташкил менамоянд, ки дар онҳо ҳодисаҳои гуногуни таърихӣ ва шахсиятҳои машҳур аз қабили «Шӯриши Восеъ», «Шӯриши Қаландаршоҳ», «Шӯриши Усмон», «Шикасти Муқаннаъ», «Ниёзи Кончӣ» ва ғайра, инъикос гардидаанд. Сурудҳои шодмонӣ аслан бо оҳанги шӯх ва рақсӣ иҷро мегарданд. Мавқеи асосиии чунин сурудҳо ҷашнҳои хурсандӣ, алалхусус, ҷашни арӯсӣ ва хатнасур мебошанд. Дар навбати худ як гурӯҳи калони сурудҳои базмиро муҳаққиқон сурудҳои ҷашни арӯсӣ номгузорӣ намудаанд. Сурудҳои ҷашни арӯсӣ дар васфи домоду арӯс ва лаҳзаҳои гуногуни маросимии онҳо сароида мешаванд. Аз ҷумла, «Сартарошон», «Устои ланги сартарош», «Шаҳ меояде» ё худ: «Саршӯёни гуларӯс», «Бурор-бурор хушрура» ва амсоли инҳо мебошанд, ки бо вуҷуди таърихан қадимӣ буданашон тоимрӯз дар ҷашнҳои арӯсӣ иҷро мегарданд. Қисми дигари сурудҳои халқӣ мазмуни ҳузнангезу ғамолударо фарогир мебошанд. Дар ин гуна сурудҳо гӯяндагон аз ҷудоӣ, бевафоӣ, дарди ҳиҷрон, ғарибӣ, мусофирӣ, ҷудоӣ аз ёру диёр, никоҳи маҷбурӣ ва ғайра шикоят менамоянд. Ба ғайр аз ин, як гурӯҳи калони сурудҳои ғамангез марсия ном дошта ҳангоми даргузашти инсонҳо бо ғаму андуҳ сароида мешаванд. Миёни мардуми тоҷик марсияҳои зиёде мавҷуданд, ки дар шаклу қолаби муайян сароида шудаанд. Чунончӣ: «Ё мавлон», «Додарам», «Усмонҷонуме», «Абдулмаҷидҷонам балам»ва монанди инҳо, ки то кунун халқ аз онҳо истифода менамояд. Инчунин як қатор сурудҳое маҷуданд, ки дар онҳо ҳазлу шӯхӣ ва истеҳзо ҷой доранд. Сурудҳои ҳаҷвӣ таҳти мусиқии шӯх иҷро гардида, шунавандаро ба хандаву шодӣ водор менамояд. Ҳангоми иҷрои сурудҳои ҳаҷвӣ сарояндагон бо ҳаракатҳои гуногун, ки дар мазмуни суруд ифода гардидааст, диқатти тамошобинонро ҷалб менамоянд. Ин қабил сурудҳо бештар аз ҷониби масхарабозон иҷро мегарданд. Сурудҳои ҳаҷвии машҳури «Уштурбача монд дар баландӣ», «Ялали бобо», «Бале мурғак» ва монанди инҳо то кунун вуҷуд доранд. Ба ғайр аз ин, тавассути сурудҳои ҳаҷвӣ зулму ситам, камбудиҳои ҷомеа ва муносибати ноодилонаи мансабдоронро низ зери тозиёнаи танқид мекашанд. Сурудҳои динӣ низ дар қатори сурудҳои дигар миёни мардуми тоҷик мавҷуданд. Дар ин қабил сурудҳо сифатҳои Худованд, амалҳои пайғамбарон ва ҳодисаву қиссаҳои гуногуни динӣ васфу ситоиш мешаванд. Ин навъи сурудҳоро миёни мардум наътхонӣ низ мегӯянд. Сурудҳои бачагона гуногуншакл ва гуногунмавзӯъ буда, мавридҳои зиёди хондан доранд. Чунончи, суруди алла, сурудҳои навозишӣ ва тавсифӣ, сурудҳои оид ба фаслҳои сол ва табиати атроф, сурудҳои марбути бозиҳои кӯдакон ва ғайра. <ref>Мероси фарҳанги ғайримоддӣ дар Тоҷикистон / Мураттиб: Д. Раҳимов; муҳаррир Ш.Комилзода. – Душанбе: Эр-Граф, 2017. – С. 28-29. – 280 с. </ref> == Эзоҳ == {{эзоҳ}} [[Гурӯҳ:Сурудҳои халқӣ]] [[Гурӯҳ:Анъанаҳои шифоҳӣ дар Тоҷикистон]] r8w8n1ea7g0037cy5k3cpx9m3on1nzx 0 217825 1471317 1448935 2026-05-08T16:21:10Z InternetArchiveBot 30618 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1471317 wikitext text/x-wiki [[Акс:Greater_london_outline_map_bw.png|thumb|250x250px| Сарҳадҳои [[Лондони Бузург]] ва ноҳияҳои он дар манзараи рушди шаҳр.]] '''Борои Лондон''' ё '''Ноҳияҳои Лондон''' ( {{lang-en|London borough}} ) як ҷузъи маъмурии [[Лондон]] дар сатҳи ноҳиявӣ аст. 32-то "Борои шаҳристони расмӣ гардонидашуда" минтақаи [[Лондони Бузург]]ро ташкил медиҳанд, [[Лондон Сити]] як шаҳристони расмӣ гардонидашудаи алоҳидаест, ки мақоми махсус дорад. 12-то Боро ва [[Лондон Сити]] ба ҳайати ''Лондони дохилӣ'' ( {{lang-en|Inner London}}) ва 20-то Борои боқимонда ба - ''Лондонӣ беруна'' ( {{lang-en|Outer London}} ) дохил мешаванд<ref name="Annex">[https://www.gov.uk/government/uploads/system/uploads/attachment_data/file/7448/1622442.pdf Local government geography and history]{{ref-en}}</ref>. [[Лондон Сити]] ноҳия нест, ва он як воҳиди маъмуриест, ки дорои мақоми махсуси (" ''Sui generis'' ") "хусусият дошта" мебошад. Чор ноҳия дар номи худ номи Борои Лондонро ({{lang-en|London Borough of}}) истифода намебаранд. * Яке аз онҳо - [[Вестминстер]] - мақоми «шаҳр»-ро дорад ва ''шаҳри Вестминстер'' (англ.''City of Westminster'' ) номида мешавад. * Се ноҳия - [[Кенсингтон ва Челси]], [[Кингстон бар Темза]] ва [[Гринвич]] аз [[соли 2012]] — дорои мақоми ''«Борои шоҳона»'' ( {{lang-en|Royal Borough}}) мебошанд.<ref>{{Cite web|url=http://www.royalgreenwich.gov.uk/info/200064/local_history_and_heritage/1125/the_cas _for_a_royal_borough_of_greenwich|title=The case for a 'Royal Borough of Greenwich'|publisher=royalgreenwich.gov.uk|lang=en|accessdate=2013-10-29}}{{Пайванди мурда|date=January 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. * Ҳамаи ноҳияҳои дигар дорои мақоми «Боро» мебошанд. Бороҳоро шӯроҳои ноҳиявӣ идора мекунанд ({{lang-en|Borough Council}}). [[Вестминстер]], ҳамчун дорои мақоми ''шаҳр'', аз ҷониби шӯрои шаҳрӣ идора карда мешавад ({{lang-en|City Council}}). == Борои Лондон == Рӯихат дар қавсҳо маълумотро дар бораи барӯйхатгирии [[соли 2011]] нишон медиҳад <ref name="ONS Population">[http://www.ons.gov.uk/ons/rel/pop-estimate/population-estimates-for-england-and-wales/mid-2011--2011-census-based-/rft---mid-2011--census-based--population-estimates-for-england-and-wales.zip "Table 8a Mid-2011 Population Estimates: Selected age groups for local authorities in England and Wales; estimated resident population;"] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20131002054814/http://www.ons.gov.uk/ons/rel/pop-estimate/population-estimates-for-england-and-wales/mid-2011--2011-census-based-/rft---mid-2011--census-based--population-estimates-for-england-and-wales.zip |date=2013-10-02 }}{{ref-en}} Перепись населения Англии и Уэльса, 2011 год, [[Office for National Statistics|ONS]]</ref> {| class="standard" | # [[Лондон Сити]] <small>(7,375)</small> <nowiki></br></nowiki> <small>(боро нест)</small> # [[Вестминстер]] <small>(219,600)</small> # [[Кенсингтон ва Челси]] <small>(158,300)</small> # [[Ҳаммерсмит ва Фулҳам]]<small>(182,400)</small> # [[Уондсуэрт]] <small>(307,700)</small> # [[Ламбет]] <small>(304 500)</small> # [[Саутуарк]] <small>(288,700)</small> # [[Тауэр Ҳамлетс]] <small>(256 000)</small> # [[Ҳакний]] <small>(247 200)</small> # [[Ислингтон]] <small>(206,300)</small> # [[Камден]] <small>(220,100)</small> # [[Брент]] <small>(312,200)</small> # [[Илинг]] <small>(339,300)</small> # [[Ҳоунслоу]] <small>(254 900)</small> # [[Ричмонд бар Темза]] <small>(187,500)</small> # [[Кингстон бар Темза]] <small>(160,400)</small> | # [[Мертон]] <small>(200,500)</small> # [[Саттон]] <small>(191,100)</small> # [[Кройдон]] <small>(364,800)</small> # [[Бромли]] <small>(310,600)</small> # [[Луишем]] <small>(276,900)</small> # [[Гринвич]] <small>(255,500)</small> # [[Бексли]] <small>(232,800)</small> # [[Хаверинг]] <small>(237,900)</small> # [[Баркинг ва Дагенем]] <small>(187,000)</small> # [[Редбриҷ]] <small>(281,400)</small> # [[Нюҳем]] <small>(310 500)</small> # [[Ноҳияи Уолтҳем Форест|Уолтҳэм Форест]] <small>(259,700)</small> # [[Ҳарринги]] <small>(255,500)</small> # [[Энфилд]] <small>(313,900)</small> # [[Барнет]] <small>(357,500)</small> # [[Ҳарроу]] <small>(240,500)</small> # [[Ҳиллингдон]] <small>(275,500)</small> |} [[Акс:Greater_London_composite_parts.PNG|thumb|400x400px| Воҳидҳои маъмурии Лондон то соли 1965.]] Ноҳияҳои муосири Лондона дар асоси Қонун дар бораи идоракунии Лондон аз соли 1963 (англ. London Government Act 1963) таъсис дода шудаанд. Онҳо аз [[1 апрел]]и [[соли 1965]] баъди таъсисёбии [[Лондони Бузург]] ({{lang-en|Greater London}}) рӯи кор омадаанд. Нахустин интихоботҳо ба шӯроҳои ноҳиявӣ соли 1964 гузаронида шуданд. Пеш аз ташкил ёфтани [[Лондони Бузург]] ва тақсимоти он ба ноҳияҳо, дар онҷо чор намуди мақомоти маъмурӣ вуҷуд дошт: * бороҳои метрополии шаҳристони Лондон (англ. Metropolitan boroughs of the County of London) — дар Лондони дохилӣ; * 17 ноҳияҳои шаҳрӣ (англ. urban districts) — дар атрофи шаҳр; * борои мунисипалӣ (англ. municipal borough); * 3 борои шаҳристонӣ (англ. county borough) — Кройдон (англ. County Borough of Croydon), Уэст-Хэм (англ. County Borough of West Ham) ва Ист-Хэм (англ. County Borough of East Ham). Ноҳияҳои навтаъсис назар ба бороҳои пойтахт, шаҳрҳо ва шаҳрҳои барҳамхӯрда бештар салоҳият доранд, аммо камтар аз бороҳои шаҳристонӣ. Байни солҳои 1965 ва 1986, ноҳияҳои Лондон як сохтори идоракунии думарҳилагӣ буданд, ки дар сатҳи аввал Шӯрои Лондони Бузург ({{lang-en|Greater London Council}}) буд. Аммо, [[1 апрел]]и [[соли 1986]], он бекор карда шуда, тамоми қудрат ба минтақаҳое дода шуд, ки дар асл воҳидҳои ягона ({{lang-en|unitary authorities}}) буданд. Пас аз таъсиси Шӯрои Лондони Бузург дар соли 2000, ки нисбат ба ШЛ ваколатҳои маҳдудтар дорад, соҳаи ваколатҳои шӯрои ноҳиявӣ ба шӯроҳои иттиҳодияҳои воҳидҳои дигар дар қисматҳои дигари Англия шабеҳ гашт. [[Лондон Сити]] аз ҷониби ваколатҳои дохилии худ дар Корпоратсияи шаҳри Лондон, ки хеле пеш аз ташкил шудани ноҳияҳо вуҷуд дошт, идора карда мешавад. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Пайвандҳо == * [http://londonboroughsmap.co.uk/ Харитаи борроҳои Лондон Boroughs] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20151023050929/http://londonboroughsmap.co.uk/ |date=2015-10-23 }} * [http://www.natwest.com/personal/mortgages/area-comparison/london.ashx Воситаи муқоисаи боргоҳи Лондон] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20131004212946/http://www.natwest.com/personal/mortgages/area-comparison/london.ashx |date=2013-10-04 }} {{Authority control}} {{Ноҳияҳои Лондон}} {{Шаҳристонҳои Англия}} [[Гурӯҳ:Ноҳияҳои Лондон]] itf2wgul1thdlzrjwxmbzjjnnstr2vp 0 218005 1471316 1259287 2026-05-08T16:20:23Z InternetArchiveBot 30618 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1471316 wikitext text/x-wiki {{ВМ |Кишвар = Англия }} [[File:Kingston railway station - geograph.org.uk - 8667.jpg|thumb|left|Истгоҳи роҳи оҳани «Кингстон»]] {{бознависӣ}} '''Ноҳияи шоҳонаи Кингстон бар Темза''' ({{lang-en|Royal Borough Kingston (up)on Thames}}, {{Audio|En-uk-LBKingston.ogg|произношение}}) — яке аз 32 [[Борои Лондон|ноҳияҳои Лондон]] аст, ки дар Лондони берунӣ, дар маркази кишвар [[Лондони Бузург]], 16,1 км аз ҷониби истгоҳи роҳи оҳани Черинг-Кросс воқеъ аст. Масоҳат — 37,25 км²<ref>[http://www.ons.gov.uk/ons/guide-method/geography/products/other/uk-standard-area-measurements--sam-/index.html "Standard Area Measurements - Local Authorities - Dec 2010 (SAM_LAD_DEC_2010_UK)"] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20150924095327/http://www.ons.gov.uk/ons/guide-method/geography/products/other/uk-standard-area-measurements--sam-/index.html |date=2015-09-24 }}, измерение площади земельных участков, не включая водные объекты площадью больше 1 км², [[Office for National Statistics|ONS]]</ref>. Аҳолӣ — 160 400 нафар. (2011) == Таърих == == Бахшбандии кишварӣ == ==Иқтисодиёт== == Аҳолӣ == ==Фарҳанг == === [[Ҷозибаҳои гардишгарӣ]] === <gallery> Kingston upon Thames town hall.jpg|Ратушаи Таун-холл дар Кингстон Kingston bridge - geograph.org.uk - 1160636.jpg|Пули Кингстон Kingston Market Square.jpg|Бозори Кингстон Druids Head Pub Kingston.jpg|Паби ''Druid's Head''дар Кингстон 'Out Of Order' by David Mach - geograph.org.uk - 1102588.jpg|Муҷассамаи Дэвида Маха «Out of Order» (1988) </gallery> === Дин === Маълумоти оморӣ оид ба диндорони ноҳия соли 2011<ref>{{cite web |author=Neighbourhood Statistics |url=http://www.neighbourhood.statistics.gov.uk/dissemination/LeadTableView.do?a=7&b=6275311&c=westminster&d=13&e=62&g=6340032&i=1001x1003x1032x1004&o=362&m=0&r=1&s=1383224584812&enc=1&dsFamilyId=2479 |title=Religions - 2011 Census - ONS |publisher=Neighbourhood.statistics.gov.uk |date= |accessdate= |lang=en |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131103072522/http://www.neighbourhood.statistics.gov.uk/dissemination/LeadTableView.do?a=7&b=6275311&c=westminster&d=13&e=62&g=6340032&i=1001x1003x1032x1004&o=362&m=0&r=1&s=1383224584812&enc=1&dsFamilyId=2479 |archivedate=2013-11-03 }}</ref>: {| class="wikitable" |- ! Дин !Кингстон бар Темза <br>% ! Лондон<br>% ! Англия<br>% |- |[[Масеҳӣ]] |style="text-align:center"|52,9 |style="text-align:center"|48,4 |style="text-align:center"|59,4 |- |[[Ислом]] |style="text-align:center"|5,9 |style="text-align:center"|12,4 |style="text-align:center"|5,0 |- |[[Ҳиндуия]] |style="text-align:center"|4,7 |style="text-align:center"|5,0 |style="text-align:center"|1,5 |- |[[Буддоия]] |style="text-align:center"|1,1 |style="text-align:center"|1,0 |style="text-align:center"|0,5 |- |[[Яҳудият]] |style="text-align:center"|0,5 |style="text-align:center"|1,8 |style="text-align:center"|0,5 |- |[[Сикхия]] |style="text-align:center"|0,3 |style="text-align:center"|1,5 |style="text-align:center"|0,8 |- |Дигар динҳо |style="text-align:center"|0,5 |style="text-align:center"|0,6 |style="text-align:center"|0,4 |- |Ғайримазҳаб |style="text-align:center"|25,7 |style="text-align:center"|20,7 |style="text-align:center"|24,7 |- |Номаълум |style="text-align:center"|7,9 |style="text-align:center"|8,5 |style="text-align:center"|7,2 |- |} == Пайвандҳо == * [http://www.kingston.gov.uk Kingston Council official site] * {{cite web |title = Kingston On Thames |url = http://www.1911encyclopedia.org/Kingston-On-Thames |archiveurl = https://web.archive.org/web/20110916151744/http://www.1911encyclopedia.org/Kingston-On-Thames |archivedate = 2011-09-16 |deadlink = yes }} — Статья из [[Британская энциклопедия|Британской энциклопедии]] 11-го издания. * [http://www.kingstononline.co.uk Kingston Online] — business and leisure information listings and links * [http://www.localhistories.org/kingston.html A Brief History of Kingston-upon-Thames] by Tim Lambert * [http://www.kingston.gov.uk/museum Kingston Museum] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20140122091647/http://www.kingston.gov.uk/museum |date=2014-01-22 }} * [http://www.kingston.ac.uk Kingston University official site] * {{cite web |title = Kingston On The Web |url = http://www.kingstonontheweb.com/ |archiveurl = https://web.archive.org/web/20130606035027/http://www.kingstonontheweb.com/ |archivedate = 2013-06-06 |deadlink = yes }} Online Guide to Kingston upon Thames with local services, information and events * [http://www.kingstonian.net Kingstonian FC official site] == Эзоҳ == {{эзоҳ}} {{ҷуғрофия-нопурра}} {{Authority control}} {{Ноҳияҳои Лондон}} [[Гурӯҳ:Кингстон бар Темза]] [[Гурӯҳ:Ноҳияҳои Лондон]] klovfjzc3iwof2jrw3dt9af48c0xl9d 0 218130 1471314 1259268 2026-05-08T16:14:45Z InternetArchiveBot 30618 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1471314 wikitext text/x-wiki {{ВМ |Кишвар = Англия }} [[File:Ilford Redbridge Town Hall.JPG|thumb|left|Ибодатгоҳ дар ноҳияи Илфорд, Лондон]] {{бознависӣ}} '''Редбриҷ''' ({{lang-en|London Borough of Redbridge}}, {{Audio|En-uk-LBRedbridge.ogg|произношение}}) — яке аз 32 [[Борои Лондон|ноҳияҳои Лондон]] аст, ки дар Лондони берунӣ, дар маркази [[Лондони Бузург]] воқеъ аст. Маркази маъмурии Редбриҷ дар [[Илфорд]] воқеъ аст. Қисмест аз собиқ графигарии таърихии [[Эссекс]]. Масоҳат — 56,41 км², Аҳолӣ — 281 400 нафар. (2011). == Таърих == == Бахшбандии кишварӣ == ==Иқтисодиёт== == Аҳолӣ == ==Фарҳанг == === [[Ҷозибаҳои гардишгарӣ]] === === Дин === Маълумоти оморӣ оид ба диндорони ноҳия соли 2011<ref>{{cite web |author=Neighbourhood Statistics |url=http://www.neighbourhood.statistics.gov.uk/dissemination/LeadTableView.do?a=7&b=6275311&c=westminster&d=13&e=62&g=6340032&i=1001x1003x1032x1004&o=362&m=0&r=1&s=1383224584812&enc=1&dsFamilyId=2479 |title=Religions - 2011 Census - ONS |publisher=Neighbourhood.statistics.gov.uk |date= |accessdate= |lang=en |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131103072522/http://www.neighbourhood.statistics.gov.uk/dissemination/LeadTableView.do?a=7&b=6275311&c=westminster&d=13&e=62&g=6340032&i=1001x1003x1032x1004&o=362&m=0&r=1&s=1383224584812&enc=1&dsFamilyId=2479 |archivedate=2013-11-03 }}</ref>: {| class="wikitable" |- ! Дин !Редбриҷ <br>% ! Лондон<br>% ! Англия<br>% |- |[[Масеҳӣ]] |style="text-align:center"|36,8 |style="text-align:center"|48,4 |style="text-align:center"|59,4 |- |[[Ислом]] |style="text-align:center"|23,3 |style="text-align:center"|12,4 |style="text-align:center"|5,0 |- |[[Ҳиндуия]] |style="text-align:center"|11,4 |style="text-align:center"|5,0 |style="text-align:center"|1,5 |- |[[Сикхия]] |style="text-align:center"|6,2 |style="text-align:center"|1,5 |style="text-align:center"|0,8 |- |[[Яҳудият]] |style="text-align:center"|3,7 |style="text-align:center"|1,8 |style="text-align:center"|0,5 |- |[[Буддоия]] |style="text-align:center"|0,7 |style="text-align:center"|1,0 |style="text-align:center"|0,5 |- |Дигар динҳо |style="text-align:center"|0,5 |style="text-align:center"|0,6 |style="text-align:center"|0,4 |- |Ғайримазҳаб |style="text-align:center"|11,0 |style="text-align:center"|20,7 |style="text-align:center"|24,7 |- |Номаълум |style="text-align:center"|6,5 |style="text-align:center"|8,5 |style="text-align:center"|7,2 |- |} == Пайвандҳо == * [http://www.redbridge.gov.uk/ Официальный сайт официальный сайт Редбриджа] * [http://www.ons.gov.uk/ons/search/index.html?&newquery=redbridge&pageSize=50&applyFilters=true&sortBy=pubdate&sortDirection=DESCENDING Статистические данные района]{{Пайванди мурда|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://www.redbridge.gov.uk/Map Карта Редбриджа] * [http://www.londontown.com/LondonStreets/Boro/redbridge/ Достопримечательности Редбриджа] * [http://www.allinlondon.co.uk/boroughs/redbridge/ Путеводитель по Редбриджу] == Эзоҳ == {{эзоҳ}} {{ҷуғрофия-нопурра}} {{Authority control}} {{Ноҳияҳои Лондон}} [[Гурӯҳ:Редбриҷ]] [[Гурӯҳ:Ноҳияҳои Лондон]] cro3fbbcs65ktetldsg90qwd17uwiyw 0 219484 1471342 1456798 2026-05-09T03:41:53Z InternetArchiveBot 30618 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1471342 wikitext text/x-wiki Дар зер феҳристи шаҳрҳои [[Аврупо]] бо аҳолиаш беш аз як миллион нафар оварда шудааст. Рӯйхат аз рӯи алифбо тартиб дода шудааст (кишварҳо). Ҳарфҳо бо ранги '''ғафс''' нишон дода шудаанд. {| class="wikitable sortable" style="text-align:right" |+ !Шаҳрҳо !Кишвар ! data-sort-type="number" |Аҳолии шаҳр ! data-sort-type="number" |Аҳолии кишвар |- | align="left" |[[Акс:Flag_of_Wien.svg|сарҳад|22x22пкс]] '''[[Вена]]''' | align="left" |{{Парчамбандӣ|Австрия}} |1 714 142<ref>{{ref-en}} City Population — Statistics & Maps of the Major Cities, Agglomerations & Administrative Divisions for all Countries of the World, [http://citypopulation.de/Oesterreich-Cities.html#Stadt_alpha Austria (Major Cities): Federal States, Major Cities & Communes] ({{Lang-ru|Население крупных городов и регионов Австрии}})</ref> |8 408 546 |- | align="left" |[[Акс:Flag_of_Minsk,_Belarus.svg|сарҳад|22x22пкс]] '''[[Минск]]''' | align="left" | |1 982 444<ref>{{Cite web|url=http://www.belstat.gov.by/ofitsialnaya-statistika/solialnaya-sfera/demografiya_2/g/chislennost-naseleniya-po-oblastyam-i-g-minsku/|title=Численность населения по областям и г. Минску|publisher=www.belstat.gov.by|deadlink=yes|accessdate=2018-11-04|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170902005802/http://www.belstat.gov.by/ofitsialnaya-statistika/solialnaya-sfera/demografiya_2/g/chislennost-naseleniya-po-oblastyam-i-g-minsku/|archivedate=2017-09-02}}</ref> |9 481 000 |- | align="left" |[[Акс:BG_Sofia_flag.svg|сарҳад|22x22пкс]] '''[[София]]''' | align="left" | |1 270 284<ref>{{ref-en}} City Population — Statistics & Maps of the Major Cities, Agglomerations & Administrative Divisions for all Countries of the World, [http://citypopulation.de/Bulgaria-Cities.html#Stadt_alpha Bulgaria (Major Cities): Districts & Major Cities] ({{Lang-ru|Население крупных городов и регионов Болгарии}})</ref> |7 364 570 |- | align="left" |[[Акс:Flag_of_Greater_London.svg|сарҳад|22x22пкс]] '''[[Лондон]]''' | rowspan="2" align="left" | |8 174 100<ref>{{Cite web |url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/mro/news-release/census-result-shows-increase-in-population-of-london-as-it-tops-8-million/censuslondonnr0712.html |title=Census result shows increase in population of London as it tops 8 million |accessdate=2019-11-08 |archivedate=2015-10-19 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20151019123117/http://www.ons.gov.uk/ons/rel/mro/news-release/census-result-shows-increase-in-population-of-london-as-it-tops-8-million/censuslondonnr0712.html }}</ref> | rowspan="2" |61 113 205 |- | align="left" |[[Акс:Flag_of_Birmingham.svg|сарҳад|22x22пкс]] [[Бирмингем]] |1 028 701 |- | align="left" |[[Акс:Flag_of_Budapest_(2011-).svg|сарҳад|22x22пкс]] '''[[Будапешт]]''' | align="left" |{{Парчамбандӣ|Венгрия}} |1 721 556<ref>{{ref-en}} City Population — Statistics & Maps of the Major Cities, Agglomerations & Administrative Divisions for all Countries of the World, [http://citypopulation.de/Hungary-Cities.html#Stadt_gross Hungary (Major Cities): Counties, Major Cities & Towns] ({{Lang-ru|Население крупных городов и регионов Венгрии}})</ref> |10 019 000 |- | align="left" |[[Акс:Flag_of_Berlin.svg|сарҳад|22x22пкс]] '''[[Берлин]]''' | rowspan="4" align="left" | |3 479 740 | rowspan="4" |81 757 600 |- | align="left" |[[Акс:Flag_of_Hamburg.svg|сарҳад|22x22пкс]] [[Ҳамбург|Гамбург]] |1 787 220 |- | align="left" |[[Акс:Flag_of_Munich_(striped).svg|сарҳад|22x22пкс]] [[Мюнхен]] |1 353 186<ref>{{ref-de}} Bayerisches Landesamt für Statistik und Datenverarbeitung, [https://www.statistikdaten.bayern.de/genesis/online?language=de&sequenz=tabelleErgebnis&selectionname=12411-009r&sachmerkmal=QUASTI&sachschluessel=SQUART04&startjahr=2010&endjahr=2010 Fortschreibung des Bevölkerungsstandes, Quartale] ({{Lang-ru|Баварская государственная бюро статистики и обработки данных}})</ref> |- | align="left" |[[Акс:Flagge Köln.svg|сарҳад|22x22пкс]] [[Кёлн|Кёльн]] |1 007 119 |- | align="left" |'''[[Мадрид]]''' | rowspan="2" align="left" |{{Парчамбандӣ|Испания}} |3 273 049 | rowspan="2" |47 021 031 |- | align="left" |[[Акс:Flag_of_Barcelona.svg|сарҳад|22x22пкс]] [[Барселона]] |1 619 337<ref name="SPAIN: Major Cities">{{ref-en}} City Population — Statistics & Maps of the Major Cities, Agglomerations & Administrative Divisions for all Countries of the World, [http://citypopulation.de/Spain-Cities.html#Stadt_gross Spain (Major Cities): Autonomous Communities & Major Cities] ({{Lang-ru|Население крупных городов и регионов Испании}})</ref> |- | align="left" |[[Акс:Flag_of_Rome.svg|сарҳад|22x22пкс]] '''[[Рум|Рим]]''' | rowspan="2" align="left" |{{Парчамбандӣ|Италия}} |2 761 477<ref name="ITALY: Major Cities">{{ref-en}} City Population — Statistics & Maps of the Major Cities, Agglomerations & Administrative Divisions for all Countries of the World, [http://citypopulation.de/Italy-Cities.html#Stadt_alpha Italy (Major Cities): Regions & Major Cities] ({{Lang-ru|Население крупных городов и регионов Италии}})</ref> | rowspan="2" |60 605 053 |- | align="left" |[[Акс:Flag_of_Milan.svg|сарҳад|22x22пкс]] [[Милан]] |1 324 110 |- | align="left" |[[Акс:Flag_of_Warsaw.svg|сарҳад|22x22пкс]] '''[[Варшава]]''' | align="left" | |1 716 855<ref name="GUS (2010)">{{ref-pl}} Główny Urząd Statystyczny, [https://web.archive.org/web/20120131074212/http://www.stat.gov.pl/cps/rde/xbcr/gus/PUBL_RS_rocznik_statystyczny_pracy_2010.pdf PUBL RS rocznik statystyczny pracy 2010] ({{Lang-ru|Центральное статистическое управление GUS, статистический ежегодник (2010)}})</ref> |38 192 000 |- | align="left" |[[Акс:Flag_of_Moscow.svg|сарҳад|22x22пкс]] '''[[Маскав|Москва]]''' | rowspan="10" align="left" |{{RUS}} |12 615 279 | rowspan="10" |146 880 432 |- | align="left" |[[Акс:Flag of Saint Petersburg.svg|сарҳад|22x22пкс]] [[Санкт-Петербург]] |5 383 890 |- | align="left" |[[Акс:Flag_of_Nizhny_Novgorod.svg|сарҳад|22x22пкс]] [[Новгороди Поёнӣ|Нижний Новгород]] |1 253 511<ref name="GKS_BDMO">{{Cite web |url=http://www.gks.ru/dbscripts/munst/munst.htm |title=Росстат. Федеральная служба Государственной статистики. База данных показателей муниципальных образований |accessdate=2019-11-08 |archivedate=2012-04-03 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120403112639/http://www.gks.ru/dbscripts/munst/munst.htm }}</ref> |- | align="left" |[[Акс:Flag_of_Kazan_(Tatarstan).png|22x22пкс]] [[Қазон|Казань]] |1 251 969 |- | align="left" |[[Акс:Flag_of_Samara_(Samara_oblast).png|сарҳад|22x22пкс]] [[Самара]] |1 156 644 |- | align="left" |[[Акс:Rostov-na-Donu_flag.svg|сарҳад|22x22пкс]] [[Ростов-дар-Дон|Ростов-на-Дону]] |1 133 307 |- | align="left" |[[Акс:UfaFlag.svg|сарҳад|22x22пкс]] [[Уфа]] |1 124 226<ref>{{Cite web|url=http://www.ufacity.info/ufa/5170/108433/|title=Социально-экономические показатели по состоянию на 01.01.2013 г. — Население|deadlink=yes|accessdate=2012-05-23|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121028202049/http://ufacity.info/ufa/5170/108433/|archivedate=2012-10-28}}</ref> |- | align="left" |[[Акс:Flag_of_Perm.svg|сарҳад|22x22пкс]] [[Перм|Пермь]] |1 053 938 |- | align="left" |[[Акс:Flag_of_Voronezh.png|сарҳад|22x22пкс]] [[Воронеж]] |1 054 938 |- | align="left" |[[Акс:Volgograd1999.png|сарҳад|22x22пкс]] [[Волгоград]] |1 013 468 |- | align="left" |[[Акс:ROU_Bucharest_Flag.svg|сарҳад|22x22пкс]] '''[[Бухарест]]''' | align="left" | |1 677 451<ref>{{ref-en}} City Population — Statistics & Maps of the Major Cities, Agglomerations & Administrative Divisions for all Countries of the World, [http://citypopulation.de/Romania-Cities.html#Stadt_gross Romania (Major Cities): Counties, Major Cities & Towns] ({{Lang-ru|Население крупных городов и регионов Румынии}})</ref> |21 466 174 |- | align="left" |[[Акс:Flag_of_Belgrade.svg|сарҳад|22x22пкс]] '''[[Белград]]''' | align="left" |{{Парчамбандӣ|Сербия}} |1 213 000 |9 856 222 |- | align="left" |[[Акс:Flag_of_Stambul.svg|сарҳад|22x22пкс]] '''[[Истанбул]]'''<ref>Дар Аврупо (ҳудуди асосӣ) ва Осиё.</ref> | align="left" | |14 377 018<ref>{{Cite web|url=http://www.tuik.gov.tr/HbGetirHTML.do?id=18616|title=The Results of Address Based Population Registration System, 2014|date=31 December 2014|publisher=[[Turkish Statistical Institute]]|accessdate=2 February 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150901141158/http://www.tuik.gov.tr/HbGetirHTML.do?id=18616|archivedate=2015-09-01}}</ref><ref>Около 1/3 населения Стамбула проживает в азиатской части.</ref> |77 695 904<ref name="Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi Sonuçları, 2014">Türkiye İstatistik Kurumu: [http://www.tuik.gov.tr/PreHaberBultenleri.do?id=18616 Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi Sonuçları, 2014] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20170610005823/http://www.tuik.gov.tr/PreHaberBultenleri.do?id=18616 |date=2017-06-10 }}</ref> |- | align="left" |[[Акс:Flag_of_Kyiv_Kurovskyi.svg|сарҳад|22x22пкс]] '''[[Киев]]''' | rowspan="3" align="left" |{{Парчамбандӣ|Украина}} |2 815 951<ref name="Sz01012011">[http://stat6.stat.lviv.ua/PXWEB2007/ukr/publ/2010/chisel%202010.rar Статистический сборник " Численность населения Украины на 1 января 2011 года ". — Киев, ГКСУ, 2011. — 112с. (rar)]</ref> | rowspan="3" |45 745 213 |- | align="left" |[[Акс:Kharkiv-town-flag.svg|сарҳад|22x22пкс]] Харков |1 446 500 |- | align="left" |Одесса |1 013 145 |- | align="left" |[[Акс:Flag_of_Paris_with_coat_of_arms.svg|сарҳад|22x22пкс]] '''[[Порис]]''' | align="left" | |2 243 739<ref>{{Cite web|url=https://www.insee.fr/fr/statistiques/2534314?geo=COM-75056|title=Commune de Paris (75056)|website=Populations légales 2014|publisher=Institut national de la statistique et des études économiques|lang=fr}}</ref> |64 027 958<ref>Без учёта [[Заморские территории Франции|заморских территорий]].</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.insee.fr/fr/statistiques/2525752?sommaire=2525768|title=Populations légales 2014|publisher=Institut national de la statistique et des études économiques|lang=fr}}</ref> |- | align="left" |[[Акс:Flag_of_Prague.svg|сарҳад|22x22пкс]] '''[[Прага]]''' | align="left" |{{Парчамбандӣ|Чехия}} |1 290 211 |10 532 770 |} == Инчунин нигаред == * [[Феҳристи шаҳрҳо-миллионерҳои Австралия ва Уқёнусия]] * [[Феҳристи шаҳрҳо-миллионерҳои Осиё]] * [[Феҳристи шаҳрҳо-миллионерҳои Африқо]] * [[Феҳристи шаҳрҳо-миллионерҳои Амрикои Шимолӣ]] * [[Феҳристи шаҳрҳо-миллионерҳои Амрикои Ҷанубӣ]] == Эзоҳ == {{Эзоҳ|2}} [[Гурӯҳ:Ҷуғрофияи Аврупо]] [[Гурӯҳ:Феҳристи шаҳрҳо-миллионерҳо]] [[Гурӯҳ:Саҳифаҳое, ки бо тарҷумаҳои ношинос оварда шудаанд]] cas908xssjcfozo0bgkcduah7b6ahwg 0 275851 1471373 1371557 2026-05-09T06:44:19Z Шухрат Саъдиев 5132 иловаи [[Гурӯҳ:Меъмории Эрон]] бо ёрии [[Википедиа:HotCat|HotCat]] 1471373 wikitext text/x-wiki [[Акс:Pasargad Tomb Cyrus3.jpg|алт=|марказ|мини|414x414пкс|<center> Оромгоҳи барҷастаи Куруши Бузург. Посоргод, Устони Форс.</center>]] '''Посоргод''' ({{Lang-fa|پاسارگاد}} "Боғҳои Форс") — шаҳри қадимаи форсҳо, нахустин пойтахти шоҳаншоҳии [[Ҳахоманишиён|Ҳахоманишӣ]]. Посоргод дар ҳудуди вилояти муосири Форс — [[Устони Форс]], дар 87-километрии шимолу шарқи [[Тахти Ҷамшед]], 130 км аз ш. [[Шероз]] ҷойгир аст, ки дар дашти Мурғоб воқеъ аст. (Форс - қисми марказии кишвари [[Эрон]] аст). Посоргод номи кӯҳнаи шаҳри Мурғоб аст <ref>1شاپور شهبازي، راهنماي جامع پاسارگاد، شيراز: بنياد فارس‌شناسي 1279، ص 15</ref>. Ин далел бо он шаҳодат медиҳад, ки дар барелефҳои Персеполис онро бо номи эламиён «Батракатас» ва «Басракада» меноманд <ref>گرشويچ، ايليا، تاريخ ايران دورة هخامنشيان، ترجمه مرتضي ثابت‌فر، تهران: جامي، 1385، ص 277</ref>. Фарзияҳои гуногун вуҷуд доранд, ки маънои он чӣ маъно дорад. Пас, андешае вуҷуд дорад, ки Посоргод "бошишгоҳи форсҳо" аст <ref>سرفراز، علي‌اكبر و بهمن فيروز‌مندي، باستان‌شناسي و هنر دوران تاريخي ماد هخامنشي، اشكان ساساني، تهران: عفاف 1381، ص Stronach, David. Pasargadoe, Areport on the Excavations conductedby The Britishinstitute of Persian studies from 1961 to 1963, Oxford (1978), p. 281. 118</ref>. ё "гурзи қавии дар дерина истифодашуда" <ref>هرودوت، تواريخ، ترجمه وحيد مازندراني با توضيحات عليرضا شاپور شهبازي، تهران: دنياي كتاب، چاپ دوم 1368، كتاب اول، بند 125</ref>. Ҳамзамон, Ҳеродот хабар медиҳад, ки ин ном бо қабилаи Посоргод, яке аз се қабилаи машҳури форсӣ дар бораи пайдоиши истилоҳ ба тариқи каме мухталиф алоқаманд аст ва ин номро бо он далолат медиҳад, ки он интиқоли номи яке аз се қавмҳои эронӣ (Порсҳо) мебошад. Посоргод бо фармони [[Куруши Кабир|Куруши II]] (559-530 пеш аз милод) таъсис ёфта, пойтахти Тахти Ҷамшед, инчунин пойтахти писари [[Куруши Кабир|Куруш]], Камбизаи II (530-522 пеш аз милод) гардид. == Оромгоҳи Куруши Кабир == {{асосӣ|Оромгоҳи Куруши Кабир}} Маҷмааи биноҳои Посоргод 43 км дуртар аз [[Тахти Ҷамшед|Персеполис]] ҷойгир буда, масоҳати умумии он 2,5 км2 мебошад. Шаш зинаи васеъ ба лаҳати дафн Оромгоҳи Куруш мебарад, андозаи лаҳат 3,17 х 2,11 х 2,11 м. Дар соли 330 пеш аз милод [[Искандари Мақдунӣ]] оромгоҳро зиёрат кардааст. Дар вақти забткориҳои шоҳ Искандари Мақдунӣ дар Ҳиндустон, оромгоҳро ғорат карданд; пас аз бозгашт, Искандар ба қатли ғоратгарон амр додааст. Ҳангоме, ки ин минтақаро арабҳо ишғол карданд, дар байни онҳо эътиқод пайдо шудааст, ки оромгоҳ ба модари пайғамбар Сулаймон (шоҳ Сулаймон) тааллуқ дорад. Ин эътиқоди ба номи Сулаймон таалуқдошта, ба биноҳои дигари Посаргод низ нисбат дода шудааст. Оромгоҳи Куруш ҳамчун намунаи меъмории мақбараи Ленин дар Майдони Сурхи ш. Москва хидмат кардааст. Дар наздикии ин орогоҳ матни кӯтоҳ ва хоксоронаи матни форсӣ-эламӣ-бобулӣ '''«Ман Куруш, подшоҳи Ҳахоманишӣ ҳастам»''' кандакорӣ карда шудааст, инчунин як махлуқи болдор бо либосҳои шоҳии Эламӣ ва бо сарукуллоҳи худоёни Миср ҳамчун посбон дар ин ҷо тасвир ёфтааст. Мансубияти ин қабр ба Курушро айнан дар назар доштан душвор аст, агар танҳо ба сабаби мувофиқати пурраи иншоот бо тавсифҳои Аристобулус, ки Искандар ба ӯ бехатарии онро боварӣ карда буд, набошанд. Бо вуҷуди ин, баъзе муҳаққиқон мансубияти ин иншоотро, ҳамчун мақбараи Куруш тасдиқ намекунанд, чунки санади боэътимоде нест. Тибқи нусхаи фарзияҳои дигари маъмул, ин бино метавонист ҳамчун як паноҳгоҳи оташпрастони [[зардушт]]ӣ хидмат кунад. Инчунин фарзияе мавҷуд аст, ки Куруш дар зери номи ба ном "Кубаи Зартушт" дар оромгоҳи [[Нақши Рустам]] дафн карда шудааст. == Нигаред == [[File:A walk through Pasargadae.webm|thumb|A walk through Pasargadae /Тахти Ҷамшед, Эрон]] * [[Нақши Рустам]] * [[Тахти Ҷамшед|Персеполис]] * [[Каъбаи Зардушт]] == Эзоҳ == {{эзоҳ}} {{хурд}} {{ПБ}} [[Гурӯҳ:Устони Форс]] [[Гурӯҳ:Таърихи Эрон]] [[Гурӯҳ:Меъмории Эрон]] 4vovbkxzjs5uwnqs5c8y12efi0a9ij4 1471374 1471373 2026-05-09T06:44:38Z Шухрат Саъдиев 5132 иловаи [[Гурӯҳ:Мероси фарҳангии Эрон]] бо ёрии [[Википедиа:HotCat|HotCat]] 1471374 wikitext text/x-wiki [[Акс:Pasargad Tomb Cyrus3.jpg|алт=|марказ|мини|414x414пкс|<center> Оромгоҳи барҷастаи Куруши Бузург. Посоргод, Устони Форс.</center>]] '''Посоргод''' ({{Lang-fa|پاسارگاد}} "Боғҳои Форс") — шаҳри қадимаи форсҳо, нахустин пойтахти шоҳаншоҳии [[Ҳахоманишиён|Ҳахоманишӣ]]. Посоргод дар ҳудуди вилояти муосири Форс — [[Устони Форс]], дар 87-километрии шимолу шарқи [[Тахти Ҷамшед]], 130 км аз ш. [[Шероз]] ҷойгир аст, ки дар дашти Мурғоб воқеъ аст. (Форс - қисми марказии кишвари [[Эрон]] аст). Посоргод номи кӯҳнаи шаҳри Мурғоб аст <ref>1شاپور شهبازي، راهنماي جامع پاسارگاد، شيراز: بنياد فارس‌شناسي 1279، ص 15</ref>. Ин далел бо он шаҳодат медиҳад, ки дар барелефҳои Персеполис онро бо номи эламиён «Батракатас» ва «Басракада» меноманд <ref>گرشويچ، ايليا، تاريخ ايران دورة هخامنشيان، ترجمه مرتضي ثابت‌فر، تهران: جامي، 1385، ص 277</ref>. Фарзияҳои гуногун вуҷуд доранд, ки маънои он чӣ маъно дорад. Пас, андешае вуҷуд дорад, ки Посоргод "бошишгоҳи форсҳо" аст <ref>سرفراز، علي‌اكبر و بهمن فيروز‌مندي، باستان‌شناسي و هنر دوران تاريخي ماد هخامنشي، اشكان ساساني، تهران: عفاف 1381، ص Stronach, David. Pasargadoe, Areport on the Excavations conductedby The Britishinstitute of Persian studies from 1961 to 1963, Oxford (1978), p. 281. 118</ref>. ё "гурзи қавии дар дерина истифодашуда" <ref>هرودوت، تواريخ، ترجمه وحيد مازندراني با توضيحات عليرضا شاپور شهبازي، تهران: دنياي كتاب، چاپ دوم 1368، كتاب اول، بند 125</ref>. Ҳамзамон, Ҳеродот хабар медиҳад, ки ин ном бо қабилаи Посоргод, яке аз се қабилаи машҳури форсӣ дар бораи пайдоиши истилоҳ ба тариқи каме мухталиф алоқаманд аст ва ин номро бо он далолат медиҳад, ки он интиқоли номи яке аз се қавмҳои эронӣ (Порсҳо) мебошад. Посоргод бо фармони [[Куруши Кабир|Куруши II]] (559-530 пеш аз милод) таъсис ёфта, пойтахти Тахти Ҷамшед, инчунин пойтахти писари [[Куруши Кабир|Куруш]], Камбизаи II (530-522 пеш аз милод) гардид. == Оромгоҳи Куруши Кабир == {{асосӣ|Оромгоҳи Куруши Кабир}} Маҷмааи биноҳои Посоргод 43 км дуртар аз [[Тахти Ҷамшед|Персеполис]] ҷойгир буда, масоҳати умумии он 2,5 км2 мебошад. Шаш зинаи васеъ ба лаҳати дафн Оромгоҳи Куруш мебарад, андозаи лаҳат 3,17 х 2,11 х 2,11 м. Дар соли 330 пеш аз милод [[Искандари Мақдунӣ]] оромгоҳро зиёрат кардааст. Дар вақти забткориҳои шоҳ Искандари Мақдунӣ дар Ҳиндустон, оромгоҳро ғорат карданд; пас аз бозгашт, Искандар ба қатли ғоратгарон амр додааст. Ҳангоме, ки ин минтақаро арабҳо ишғол карданд, дар байни онҳо эътиқод пайдо шудааст, ки оромгоҳ ба модари пайғамбар Сулаймон (шоҳ Сулаймон) тааллуқ дорад. Ин эътиқоди ба номи Сулаймон таалуқдошта, ба биноҳои дигари Посаргод низ нисбат дода шудааст. Оромгоҳи Куруш ҳамчун намунаи меъмории мақбараи Ленин дар Майдони Сурхи ш. Москва хидмат кардааст. Дар наздикии ин орогоҳ матни кӯтоҳ ва хоксоронаи матни форсӣ-эламӣ-бобулӣ '''«Ман Куруш, подшоҳи Ҳахоманишӣ ҳастам»''' кандакорӣ карда шудааст, инчунин як махлуқи болдор бо либосҳои шоҳии Эламӣ ва бо сарукуллоҳи худоёни Миср ҳамчун посбон дар ин ҷо тасвир ёфтааст. Мансубияти ин қабр ба Курушро айнан дар назар доштан душвор аст, агар танҳо ба сабаби мувофиқати пурраи иншоот бо тавсифҳои Аристобулус, ки Искандар ба ӯ бехатарии онро боварӣ карда буд, набошанд. Бо вуҷуди ин, баъзе муҳаққиқон мансубияти ин иншоотро, ҳамчун мақбараи Куруш тасдиқ намекунанд, чунки санади боэътимоде нест. Тибқи нусхаи фарзияҳои дигари маъмул, ин бино метавонист ҳамчун як паноҳгоҳи оташпрастони [[зардушт]]ӣ хидмат кунад. Инчунин фарзияе мавҷуд аст, ки Куруш дар зери номи ба ном "Кубаи Зартушт" дар оромгоҳи [[Нақши Рустам]] дафн карда шудааст. == Нигаред == [[File:A walk through Pasargadae.webm|thumb|A walk through Pasargadae /Тахти Ҷамшед, Эрон]] * [[Нақши Рустам]] * [[Тахти Ҷамшед|Персеполис]] * [[Каъбаи Зардушт]] == Эзоҳ == {{эзоҳ}} {{хурд}} {{ПБ}} [[Гурӯҳ:Устони Форс]] [[Гурӯҳ:Таърихи Эрон]] [[Гурӯҳ:Меъмории Эрон]] [[Гурӯҳ:Мероси фарҳангии Эрон]] feduaogdk979pa49p9aost5n94l5c9l 0 278402 1471348 1134914 2026-05-09T04:28:59Z Шухрат Саъдиев 5132 таҳрир 1471348 wikitext text/x-wiki '''Ғафлат''' ({{lang-ar|غفلة}} – бехабарӣ, фаромушӣ; бепарвоӣ, саҳлангорӣ) — дар [[тасаввуф]] яке аз сифатҳои замима, ҳиҷоби бузурге, ки солики тариқат ҳангоми сайру сулук бо он рӯбарӯ мегардад. Бештари мардум ҳам ба он дучор мешавад. Ба қавли [[Абуҳомид Муҳаммади Ғазолӣ|Ғаззолӣ]], {{аввали иқтибос}}наваду нуҳ дар сади халқ дар ғафлати маҳз рӯзгор ба сар мебаранд. ғафлат барои толибони ҳақиқат азоби хеле дарднок аст, зеро монеи мақсад ва ҳадафи онҳо мегардад. Рафъи он ба зикри пайваста ва тавассул ба пири комил муяссар мегардад, ки солиқро бо иршод ва роҳнамоиҳои худ аз ин вартаи ҳалокат мераҳонад.{{охири иқтибос|сарчашма=Ғаззолӣ}} Ба андешаи [[Бобо Тоҳир]],{{аввали иқтибос}} ғафлат дорои се мартаба аст: ғафлати содиқон, ғафлати орифон ва ғафлати ғофилон. Ғафлати содиқон таваҷҷӯҳ ба зикр ва ғафлат аз мазкур ва ғафлати орифон тарки амру дастурҳои илоҳӣ, аммо ғафлати ғофилон он аст, ки Худованд олимонро мӯҳлат медиҳад, ки аз илми худ ғафлат намоянд. Ҳар ки лаҳзае аз Худо ғофил бошад, исён варзида, гунаҳкор аст ва ҳар ки аз нафси худ ғофил гардад, ӯро куштааст ва инсони сутуда аст{{охири иқтибос|сарчашма=Бобо Тоҳир}}. Аз нигоҳи Ибни Арабӣ, {{аввали иқтибос}}ғафлат ҳиҷобе аст, ки аз миён бардошта намешавад ва рафъаш муҳол аст; агар ҳиҷоби ғафлат бардошта шавад, рози рубубият ботил хоҳад гашт.{{охири иқтибос|сарчашма=Ибни Арабӣ}} Ҳушёрӣ пояи ҳар хайру некӣ ва ғафлат асоси ҳар шарру бадӣ аст. Басо афроде, ки ҳушёру бедоранд, дар ҳоле ки воқеан ғофиланд. Табиист, ки шахс намехоҳад аз ҳушёрӣ ғофил гашта, ба ғафлат унс гирад.Ошкортарин нишонаҳои ҳушёриву бедорӣ [[ғаму андуҳ]] ва ҳузн, аммо намоёнтарин аломатҳои ғафлат шодии аз ҳад зиёд ва сармастӣ дониста мешавад. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Адабиёт == * سجادي، سید جعفر. فرهنگ اصطلاحات و تعبیرات عرفانی. تهران: طهوری، ١٣٧٠ ش.؛ * يثربى سيد يحيى. عرفان نظرى. قم: بوستان كتاب قم،١٣٨٠ ش. == Сарчашма == * {{ЭМТ|Ғафлат|4|муаллиф=С. Маҳмадуллоҳ}} [[Гурӯҳ:Тасаввуф]] pg430detbyu78w2l9tfbgoydo8a9a52 0 278981 1471340 1138188 2026-05-09T02:04:48Z InternetArchiveBot 30618 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1471340 wikitext text/x-wiki '''Фарзия''' ({{lang-ar|فرضیه}}), '''ингора''' ({{lang-fa|اِنگاره}}<ref>{{Cite web|url=http://dictionary.obspm.fr/index.php?formSearchTextfield=%D8%A7%D9%86%DA%AF%D8%A7%D8%B1%D9%87&formSubmit=Search&showAll=1|title=An Etymological Dictionary of Astronomy and Astrophysics - 1|website=dictionary.obspm.fr|accessdate=2020-09-16}}{{Пайванди мурда|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>), '''гипо́теза''' ({{lang-grc|ὑπόθεσις}}) — як тавзеҳи пешниҳодӣ барои як [[падида]] ё рухдод аст; Ба гунае дигар бояд гуфт, ки фарзия як ҳадси мантиқӣ ва озмоишпазир (озмудани фарзия бо дигар донистаҳо) мубтанӣ бар падидаҳоест, ки дар ҷаҳони табиат мушоҳида мекунед<ref>{{Cite web|url=https://futurism.com/hypothesis-theory-or-law|title=Scientific Hypothesis vs Theory vs Law|website=Futurism|lang=en|accessdate=2020-09-16}}</ref>. Одатан, фарзия дар асоси як қатор мушоҳидаҳое (мисолҳо), ки онро тасдиқ мекунанд, баён мешавад ва барои ҳамин шабеҳи ҳақиқат аст. Фарзияро минбаъд ё исбот мекунанд, ё ба далели воқеии муайяншуда табдил медиҳанд ва ё рад намуда (масалан, бо овардани далелҳои зид), ба қатори тасдиқоти дурӯғин таҳвил медиҳанд. Фарзияи исботнашуда ва раднашуда мушкилаи баҳснок ном дорад. Дар истилоҳоти имрӯза фарзия — дар шакли ҳукм ва ё ҳукмҳо баён шудаи тахмину пешбинӣ ва ё пешгӯии чизе мебошад: масалан «пешгӯии табиат» дар шаклбандии қонунҳои илмҳои табиатшиносӣ. Дар ин ҳолат мазмуни ибтидоии «фарзия» ба мазмуни мафҳуми «фарзияи илмӣ», ки ҳукми тахминиро дар бораи робитаҳои қонунӣ (ва ё сабабӣ) — и зуҳурот ифода мекунад, ворид мешавад. Ба қавли И.Кант — "фарзия ин орзӯю хаёл нест, балки андеша дар бораи вазъи воқеии ашёст, ки таҳти назорати қатъи ақл қарор мегирад. Он яке аз воситаҳои ташреҳи далелҳои воқеӣ ва мушоҳидаҳо — маълумоти таҷрибавӣ ба шумор рафта, дар аксари ҳолатҳо аз рӯи қоидаи — «ҳар чизеро, ки мо шарҳ додан мехоҳем, монанди он аст, ки аллакай мо онро медонем». == Эзоҳ == {{эзоҳ}} [[Гурӯҳ:Фарзияҳо| ]] [[Гурӯҳ:Фалсафаи илм]] [[Гурӯҳ:Масъалаҳои ҳалнашуда]] ins3dhvedu7hbay05aoug0jeoma6jup 0 286480 1471388 1429175 2026-05-09T07:20:54Z InternetArchiveBot 30618 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1471388 wikitext text/x-wiki {{ВМ|{{PAGENAME}}|Шаҳр}} '''Хоҷалӣ ё Хоҷаалӣ''' ({{Lang-az|Xocalı}}) / '''Иванян''' (ба забони {{Lang-hy|Իվանյան}}) <ref>{{Cite web|url=http://www.novopol.ru/text14192.html|title=Карабахский прецедент|deadlink=yes}}{{Пайванди мурда|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> — шаҳрак дар [[Қарабоғи Кӯҳӣ]]. Бино ба тақсимоти маъмурию ҳудудии [[Ҷумҳурии Қарабоғи Кӯҳӣ]] , ки воқеан назорат он деҳаи Иванян аст ва воқеъ дар ноҳияи Аскерани аз [[Ҷумҳурии Қарабоғи Кӯҳӣ|ҶҚК]] аст. Тибқи тақсимоти маъмурию ҳудудии [[Озарбойҷон|Ҷумҳурии Озарбойҷон]], он шаҳри Хоҷалӣ, маркази маъмурии ноҳияи Хоҷалии [[Озарбойҷон]] аст. Шаҳр дар қаламрави эътирофшудаи Озарбойҷон ҷойгир аст, ки таҳти назорати [[Ҷумҳурии Қарабоғи Кӯҳӣ|ҶҚК]] қарор дорад. == Ҷуғрофия == Дар масофаи 10 км дар шимолу шарқии [[Степанакерт]] (Ханкенди) дар роҳи пайвасткунандаи [[Степанакерт]] ва [[Оқдом]] ҷойгир аст. == Таърих == === Фарҳанги Хоҷалӣ-Гадобей === [[Акс:Uncovered_kurgan_near_Khojaly.jpg|чап|мини|183x183пкс| Кӯҳ дар наздикии Хоҷалӣ]] Дар наздикии Хоҷалӣ ёдгориҳои фарҳанги Хоҷалӣ-Гадабей мавҷуданд, ки ба асрҳои [[Садаи XIII]]—[[Садаи VII|VII]] то милод мансубанд <ref>[http://enc-dic.com/enc_sovet/Hodzhal-kedabekskaja-kultura-96705/ Ходжалы-кедабекская культура] // [[Большая советская энциклопедия|БСЭ]].</ref><ref name="Совисторэнцикл">[http://enc-dic.com/enc_sie/Hodzhal-kedabekskaja-kultura-8933.html Ходжалы-кедабекская Культура] // [[Советская историческая энциклопедия]].</ref>... Он номашро аз аввалин [[Гадабей|бозёфтҳои]] ёдгорӣ дар наздикии деҳаҳои Хоҷалӣ ва инчунин [[Гадабей]] гирифтааст. Фарҳанги он аз қабрҳо - қабрҳои заминӣ, қуттиҳои сангин ва теппаҳо омӯхта шудааст. Дар яке аз теппаҳои Хоҷалӣ бо номи Ашшур подшоҳ Ададнирари II <ref>{{Книга|автор=[[Иванчик, Аскольд Игоревич|Аскольд И. Иванчик]].|заглавие=Киммерийцы и скифы. Культурно-исторические и хронологические проблемы археологии восточноевропейских степей и Кавказа пред- и раннескифского времени|место=М.-Берлин|серия=Степные народы Евразии|издательство=Палеограф|год=2001|том=II|страниц=324|страницы=155}}</ref> нигине бо номи ӯ пайдо шуд. Қабилаҳои фарҳанги Хоҷалӣ-Гадабей бо зироаткорӣ ва чорводорӣ (аз ҷумла [[асппарварӣ]] ) машғул буданд. Металлургия дар деҳа ба сатҳи баланд расидааст. Чунин тахмин кардан мумкин аст, ки қабилаҳои ин маҳал аз гузаштагони дури халқҳои муосири Закавказия буданд. === Даврони шӯравӣ === Дар моҳи апрели соли 1990 Шӯрои Олии ҶШС Озарбойҷон ба деҳаи Хоҷалӣ мақоми шаҳр дод <ref>[http://www.regnum.ru/news/962004.html Карабахские депутаты: Ходжалу стал жертвой политических интриг и борьбы за власть в Азербайджане. ИА REGNUM, 25.02.2008]</ref>. === Ҷанги Қарабоғ === 26 феврали соли 1992, дар давраи ҷанги Қарабоғ, Хоҷалӣ таҳти назорати нерӯҳои Арманистон қарор гирифт. Ҳангоми ҳамлаи нерӯҳои арманӣ ва пас аз он, бисёр сокинони шаҳр фавтиданд, қатли оммавии озарбоҷонҳои Хоҷалӣ рух дод <ref>[https://books.google.com/books?id=eDTuxhmqzSkC&printsec=frontcover&dq=isbn+1564321428&source=bl&ots=ZbtFKxqHT4&sig=ojm_XexX3zZimN14cdvL14j6Sqw&hl=ru&ei=svCVS7KqHpbKmgOi_Zy-Cw&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=1&ved=0CA4Q6AEwAA#v=onepage&q=&f=false Human Rights Watch/Helsinki. Azerbaijan: Seven Years of Conflict in Nagorno-Karabakh. Human Rights Watch, 1994. ISBN 1-56432-142-8, 9781564321428, стр 5]</ref>. === Давраи пас аз ҷанг === Ин шаҳрак ҳамеша аз ҷониби мақомоти [[Ҷумҳурии Қарабоғи Кӯҳӣ]] деҳа ҳисобида мешуд ва ба ифтихори Кристофер Иванян ба Иванян тағир дода шуд <ref>{{Cite web|url=http://www.karabah88.ru/press2008/12/1217_bahmanova_net.html|title=«Глава азербайджанской общины НК». Кем осчастливят?|deadlink=yes|accessdate=2008-12-21|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130526061359/http://karabah88.ru/press2008/12/1217_bahmanova_net.html|archivedate=2013-05-26}}</ref>. == Аҳолӣ == [[Акс:Իվանյան_գյուղի_մուտքը.jpg|мини|250x250пкс| Даромадгоҳ ба деҳаи Иванян (2017)]] Ба гуфтаи муаллифи озарӣ Р. Рзалӣ, деҳаи Хоҷалӣ аз се қисмат иборат буд: қисми қадимӣ дар чорроҳаи дарёҳои Хоҷалӣ ва Илис ҷойгир буд, Хоҷалии дуюм дар соҳили рости дарёи Хоҷалӣ ҷойгир буд ва дар ибтидои асри XX аз ҷониби кӯчманчиён аз ҷойҳои дигар, Хоҷалии сеюм дар чорроҳаи дарёҳои Хоҷалӣ ва Карқарчой дар ҳудуди постгоҳи қадим ҷойгир буд ва аз ҷониби гурезагон дар натиҷаи ҷанги Арманистону Озарбойҷон дар солҳои 1918-1920 бунёд ёфтааст.<ref>{{Статья|автор=Rzalı R.|заглавие=Xocalının qədim tarixi|язык=az|издание=Azərbaycan|год=2009|месяц=3|число=1|страницы=8}}</ref> Тибқи "Тақвими қафқозӣ" барои соли 1910, дар деҳаи Хоҷалии уезди Шушаи губернияи Елизаветпол дар соли 1908 184 нафар, асосан озарбойҷониҳо, ки ҳамчун "тоторҳо" нишон дода шуда буданд, зиндагӣ мекарданд <ref>{{Книга|заглавие=[[Кавказский календарь]]|место=Тф.|год=1910|страниц=398}}</ref>. "Тақвими Кавказӣ" барои соли 1912 дар уезди Шуша мавҷуд будани ду маҳалли истиқоматро бо номи Хоҷалу нишон медиҳад, ки дар якеи онҳо 172 озарбойҷонӣ, дар дигараш 52 рус зиндагӣ мекарданд <ref>{{Книга|заглавие=[[Кавказский календарь]]|место=Тф.|год=1912|страниц=217}}</ref>. Соли 1987 шумораи озарбойҷониҳо ба 2025 нафар, соли 1989 ба 2135 ва аллакай дар соли 1991 ба 6300 нафар расид. Ҳамин тариқ, танҳо дар тӯли 5 сол, аз соли 1987 то 1991 шумораи озарбойҷониҳо дар деҳа беш аз 3 маротиба афзуда, аксарияти озарбойҷониҳо аз [[Степанакерт|Степанакерт омадаанд]]. Соли 1990 тақрибан 300 турки месхетӣ, ки аз Ӯзбекистон гурехтанд, низ дар деҳа ҷойгир карда шуданд <ref name="memo.ru">{{Cite web|url=http://www.memo.ru/hr/hotpoints/karabah/Hojaly/Chapter1.htm|title=Доклад правозащитного центра «Мемориал» о событиях в Ходжалы|deadlink=yes|accessdate=2011-04-22|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100731043945/http://www.memo.ru/hr/hotpoints/karabah/Hojaly/Chapter1.htm|archivedate=2010-07-31}}</ref>. Соли 1988 шумораи аҳолии Хоҷалӣ 2135 нафар буд. Аз соли 1988 инҷониб мақомоти Озарбойҷон дар Хоҷалӣ сохтмонҳои зиёдеро ба нақша даровардааст; аҳолии Хоҷалӣ босуръат меафзояд, аз ҷумла аз ҳисоби гурезаҳои озарбойҷонӣ аз Арманистон ва инчунин туркҳои месхетӣ. Ҷониби Арманистон инро амали мақсаднок барои тағир додани вазъи демографӣ дар минтақа донистааст <ref name="memo.ru"/>. Соли 1991 шумораи аҳолии Хоҷалӣ ба 6300 нафар расид <ref name="memo.ru"/>. Тибқи омори соли 2012, дар Хоҷалӣ 1273 нафар - ҳама арманиҳо зиндагӣ мекарданд <ref>{{Cite web |url=http://stat-nkr.am/files/publications/srjanner_tverov/17_shrjan_bnut_217.pdf |title=Социально-Экономические характеристики НКР 2012 год. стр. 227 |accessdate=2021-02-09 |archivedate=2015-01-18 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150118123620/http://stat-nkr.am/files/publications/srjanner_tverov/17_shrjan_bnut_217.pdf }}</ref>. == Нақлиёт == Дар замони шӯравӣ [[Степанакерт (фурудгоҳ)|фурудгоҳи Степанакерт]] дар наздикии Хоҷалӣ сохта шуда буд - ягона фурудгоҳ дар Қарабоғи Кӯҳӣ, ки қобилияти қабули ҳавопаймоҳои калонро дорад <ref>{{Cite web|url=http://artofwar.ru/z/zhirohow_m_a/text_0330.shtml|title=Гражданская авиация в огне гражданских войн|deadlink=yes|archiveurl=https://web.archive.org/web/20081231032158/http://artofwar.ru/z/zhirohow_m_a/text_0330.shtml|archivedate=2008-12-31}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.memo.ru/hr/hotpoints/karabah/Hojaly/Chapter1.htm|title=Ходжалы|deadlink=yes|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100731043945/http://www.memo.ru/hr/hotpoints/karabah/Hojaly/Chapter1.htm|archivedate=2010-07-31}}</ref>. Моҳи ноябри соли 1990 фурудгоҳ баста шуд <ref>[http://www.regnum.ru/news/413253.html?forprint МИД НКР: Баку не оставляет попыток дезинформировать международное сообщество]</ref>. Президенти пешинаи Озарбойҷон А. Н. Муталибов фармони нобуд кардани хати парвоз ва таҷҳизоти фурудгоҳро дод, аммо иҷро нашуд <ref>{{Книга|автор=Столяров Кирилл Анатольевич|часть=|заглавие=От Нагорного Карабаха до Беловежской пущи|оригинал=|ссылка=|ответственный=|издание=|место=[[Москва|М.]]|издательство=Олма-Пресс|год=|том=|страницы=255|страниц=320|серия=|isbn=978-5-224-0-30989|тираж=}}</ref>. == Бародаршаҳрҳо == Дар моҳи феврали соли 2010, расонаҳои Озарбойҷон иддао карданд, ки шаҳри Лидитсаи [[Чех]] ба шаҳри бародари Хоҷалӣ табдил ёфтааст ва яке аз кӯчаҳои Лидитса дар Хоҷалӣ номгузорӣ шудааст <ref>[http://www.day.az/news/society/197228.html Азербайджанский Ходжалы и чешский Лидице стали городами-побратимами: Общество, 1 марта 2010]</ref><ref>{{Cite web|url=http://ru.trend.az/news/karabakh/1646760.html|title=Trend News: Ходжалы стал побратимом чешского Лидице|deadlink=yes|accessdate=2010-03-14|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100304052957/http://ru.trend.az/news/karabakh/1646760.html|archivedate=2010-03-04}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.ruweb.cz/stat/1022_stat.html|title=Ходжалы и Лидице стали городами-побратимами|deadlink=yes|accessdate=2011-02-11|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110718183136/http://www.ruweb.cz/stat/1022_stat.html|archivedate=2011-07-18}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.salamnews.org/news/4761|title=Ходжалы и Лидице станут городами-побратимами &#124; ОБЩЕСТВО &#124; «SalamNews» — Последние новости Азербайджана, России и стран СНГ — Политика, Экономика|deadlink=yes|accessdate=2010-03-14|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100412154702/http://www.salamnews.org/news/4761|archivedate=2010-04-12}}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.radio.cz/ru/statja/125627 |title=Лидице между двух огней — Радио Прага |accessdate=2021-02-09 |archivedate=2010-04-12 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100412031026/http://www.radio.cz/ru/statja/125627 }}</ref><ref>[http://www.rol.ru/news/misc/newssng/10/03/01_016.htm Ходжалы стал побратимом чешского Лидице / ROL]</ref>. Аммо, моҳи марти соли 2012 шаҳрдори Лидитса Вероника Келлерова ин хабарҳоро рад карда, изҳор дошт, ки Хоҷалӣ ва Лидитса ҳеч гоҳ бародаршаҳр набуданд ва дар Лидитса ягон кӯчае бо номи Хоҷалӣ вуҷуд надорад <ref>{{Cite web|url=http://panorama.am/en/politics/2012/03/02/xocali-lidice-kellerova/|title=Mayor Veronika Kellerova: Lidice, Khojaly not sister cities, no street named Khojaly in Lidice|publisher=Panorama.am|accessdate=02 March 2012}}{{Пайванди мурда|date=April 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. == Эзоҳ == {{Эзоҳ|2}} {{ПБ}} {{Шаҳрҳои Озарбойҷон}} [[Гурӯҳ:Хоҷалӣ]] [[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Озарбойҷон]] [[Гурӯҳ:Саҳифаҳое, ки бо тарҷумаҳои ношинос оварда шудаанд]] 2j1dscxpzgjzv1rqn2gth4253mg6nsf 0 287878 1471282 1394625 2026-05-08T12:28:29Z InternetArchiveBot 30618 Rescuing 2 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1471282 wikitext text/x-wiki {{Ходими давлатӣ | вазифа = [[Президенти Чехия]] | парчам = Flag of the President of the Czech Republic.svg | парчам2 = Flag of the Czech Republic.svg | аввалдавр = 8 марти 2013 | охирдавр =8 марти 2023 | пешгузашта = [[Ватслав Клаус]] | нахуствазир = [[Петр Нечас]]<br>[[Иржи Руснок]]<br>[[Богуслав Соботка]]<br>[[Андрей Бабиш]] | вазифа_3 = Раиси [[Ҳукумати Чехия]] | парчам_3 = Emblem of the Government of the Czech Republic.svg | парчам2_3 = Flag of the Czech Republic.svg | аввалдавр_3 = 17 июли 1998 | охирдавр_3 = 15 июли 2002 | пешгузашта_3 = [[Йозеф Тошовский]] | ҷонишин_3 = [[Владимир Шпидла]] | президент_3 = [[Ватслав Гавел]] | вазифа_4 = Раиси Палатаи Вакилони Парлумони Чехия | парчам_4 = Flag of the Czech Republic.svg | аввалдавр_4 = 1996 | охирдавр_4 = 1998 | пешгузашта_4 = Милан Угде | ҷонишин_4 = [[Ватслав Клаус]] }} '''Милош Земан''' (чех.Miloš Zeman {{Audio-IPA|Cs-Milos_Zeman.ogg|[ˈmɪloʃ ˈzɛman]}}. [[28 сентябр]]и [[Соли 1944|1944]], [[Колин]], [[протекторати Богемия ва Моравия]]) — арбоби давлатӣ ва [[Сиёсатмадор|сиёсии]] [[Чехия|чех]], иҷрокунандаи вазифаи [[Президенти Чехия|президенти Ҷумҳурии Чех]] аз [[8 март]]и [[Соли 2013|2013]]. [[Президенти Чехия|Президенти кишвар]], ки тавассути интихоботи халқӣ интихоб карда мешавад. Аз [[соли 1993]] то [[Соли 2001|2001]] [[ҳизби сотсиал-демократи Чехия]]ро сарварӣ мекард. Таҳти роҳбарии ӯ, як ҳизби заиф ва номуташаккил ба яке аз нерӯҳои бонуфузи сиёсии кишвар табдил ёфт <ref>{{Cite news|title=Volby 2018: Miloš Zeman, kandidát na prezidenta - E15.cz|url=http://zpravy.e15.cz/milos-zeman-volby-2018|work=Zprávy E15.cz|accessdate=2017-12-19}}</ref>. Пас аз иштироки номуваффақ дар [[Интихоботи президенти Ҷумҳурии Чех|интихоботи президентии соли 2003,]] ӯ 7 сол аз иштирок дар ҳаёти сиёсии кишвар даст кашид. Моҳи марти соли 2010 ӯ раиси [[Ҳизби ҳуқуқи шаҳрвандон ЗЕМАНОВЦЫ|ҳизби]] худ шуд. Ӯ пас аз [[Интихоботи қонунгузорӣ дар Ҷумҳурии Чех (2010)|интихоботи парлумонии соли 2010]], вақте ки ҳизбаш ба парлумон роҳ наёфт, аз ин вазифа истеъфо дод. [[Президенти Чехия|Президенти Ҷумҳурии Чех]] [[Президенти интихобшуда|интихоб шудааст]] барои муҳлати дуюм [[Интихоботи президенти Чехия (2018)|дар интихобот январи 26-27, 2018]] <ref>[http://zpravy.idnes.cz/s-prichodem-zemanana-nad-hradem-zavlaje-vlajka-eu-f6o-/domaci.aspx?c=A130202_093405_domaci_js Na Hrad Zeman přesídlí až po své inaugurací 8. března]</ref>. == Зиндагинома == 28 сентябри соли 1944 дар оилаи корманди почта ва омӯзгор таваллуд шудааст. Волидон пас аз чанде таваллуди писарашон талоқ гирифтанд. Милош танҳо бо модараш ба воя расидааст. Ӯ дар Колин таҳсил кардааст: 9 соли аввал — дар синфҳои ибтидоӣ ва аз соли 1959 то 1963 — дар мактабҳои миёнаи иқтисодӣ. Азбаски иншо дар бораи [[Масарык, Томас Гарриг|Т.Г.Масарик]] ба Земан идомаи таҳсил дар [[донишгоҳ]] манъ карда шуд.. соли 1963 то 1967 дар сохтмон кор кардааст. Аз соли 1965, ӯ барои таҳсил дар донишгоҳ иҷозат гирифт ва дар [[Мактаби олии иқтисодӣ (Прага)|Мактаби олии иқтисодии]] Прага дар соҳаи банақшагирии иқтисод ба ғоибона таҳсил кардан гирифт. Аз соли 1967 ба таҳсили рӯзона гузашт. Соли 1969 ӯ дипломи худро бо баҳои аъло таҳти унвони "Футурология ва оянда" ҳимоя кард. Солҳои 1969—[[Соли 1970|1970]] — муаллими Мактаби олии иқтисодӣ. Соли 1968 вай ба [[Партияи коммунистии Чехословакия|ҲКЧ]] шомил шуд ва соли 1970 ӯро барои розӣ набудан бо [[Амалиёти Дунай|ҷорӣ намудани нерӯҳои Шартномаи Варшава]] ва сиёсати "[[Муқаррарӣ (Чехословакия)|эътидолкунӣ]]" (нормализатсия) аз он хориҷ карданд. [[Соли 1971|Солҳои 1971]]–[[Соли 1984|1984]] — корманди ширкатҳои Noctua, Technosport, Sportpropag. Солҳои [[Соли 1985|1985]]-[[Соли 1989|1989]] ба корҳои илмӣ машғул буд. Солҳои [[Соли 1990|1990]]-[[Соли 1992|1992]] корманди Институти пешгӯии Академияи илмҳои Чехословакия буд. Дар соли 1990-1992 — вакили парлумон. Аз феврали [[Соли 1993|1993]] то [[7 апрел]]и [[Соли 2001|2001]] — Раиси ҲДЧС. Солҳои [[Соли 1996|1996]]—[[Соли 1998|1998]] — Раиси [[Палатаи вакилони парлумони Ҷумҳурии Чех|Палатаи вакилони парлумони Чехия]]. [[17 июл]]и [[соли 1998]]—[[15 июл]]и [[соли 2002]] — сарвазири Ҷумҳурии Чех. Пас аз натиҷаҳои номуваффақи интихоботи сенатӣ ва минтақавӣ, ӯ бо хоҳиши худ тамоми вазифаҳои роҳбариро тарк кард. Дар соли 2003, вай ба мақоми президенти Ҷумҳурии Чех номзад шуд, аммо бинобар ихтилофҳо дар ҳизби худ, вай дар интихобот ба [[Клаус, Вацлав|Ватслав Клаус]] мағлуб шуд. Баъдтар, дар соли 2007, ӯ бо сабаби муноқиша бо раҳбарияти нави ҳизб сафи Ҳизби Сотсиал-Демократро тарк кард. Ӯ бо издивоҷи дуюм зиндагӣ мекунад. Аз зани дуюм духтар Катерина, аз аввал писари Давид. Земан [[Атеизм|атеист]] аст <ref>{{Cite news|url=http://blogs.wsj.com/emergingeurope/2013/03/08/czech-president-milos-zeman-casts-himself-as-unifier|title=Czech President Milos Zeman Casts Himself as Unifier|publisher=Wall Street Journal (blog)|author=Sean Carney|quote=At the close of the speech, which focused entirely on domestic issues with no reference to the European Union or foreign affairs, the new Czech leader described himself as a tolerant atheist.}}</ref>. Забонҳои [[Забони русӣ|русӣ]] ва англисиро хуб медонад.<ref>[https://neftegaz.ru/persons/541935-milosh-zeman/ Милош Земан - фото, цитаты, биография]</ref> === Президенти Чехия === [[Акс:Резиденция_президента_Чехии_в_Пражском_Граде_и_служебное_авто_Милоша_Земана.jpeg|чап|мини| Қароргоҳи президент Земан дар қалъаи Прага ва мошини ширкати ''Audi-и ӯ.'' Соли 2017]] Дар [[Интихоботи президенти Ҷумҳурии Чех (2013)|интихоботи президентӣ]] дар моҳи январи соли 2013, аввалин интихоботи мустақими президентӣ дар таърихи Чехия, вай дар даври аввал бо касби 24,21% овозҳо мақоми аввалро касб кард. Вай якҷоя бо Карел Швартсенберг ба даври дуюм гузашт ва 54,8% овозҳоро ба даст овард <ref>[http://www.volby.cz/pls/prez2013/pe2?xjazyk=CZ Результаты выборов]</ref>. Ӯ ба вазифаи Президенти Ҷумҳурии Чех 8 марти соли 2013 дар Прага ба кор шурӯъ кард <ref>{{Cite web |url=http://mn.ru/world/20130308/339398257.html |title=Милош Земан вступил в должность президента Чехии. |accessdate=2021-03-26 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130310132325/http://mn.ru/world/20130308/339398257.html |archivedate=2013-03-10 }}</ref>. Ӯ номзадии худро барои интихоботи президентии Ҷумҳурии Чех дар соли 2018 пешниҳод кард. Дар даври аввал, ӯ 38,56% овозҳоро ба даст оварда, мақоми аввалро касб кард. Дар даври дуввум, ки рӯзҳои 26-27 январи соли 2018 баргузор шуд, Милош Земан дубора президенти Ҷумҳурии Чех интихоб шуд. 51,36% овозҳоро гирифтааст. Ӯ ба вазифаи президент аз 8 марти соли 2018 шурӯъ кард. === Шӯҳратмандӣ === Ӯ бо шарҳҳои шадиди худ дар бораи шахсиятҳои сиёсии муосири чӣ Чехия ва чӣ ҷаҳон, ба монанди [[Ҳайдер, Йорг|Йорг Ҳайдер]] ва [[Ёсир Арафот]] ва инчунин нисбати тамоми халқҳо ва гурӯҳҳои зермиллатӣ (субэтнос) маъруф аст. Ҳамин тариқ, баҳори [[соли 1999]], дар ҷараёни музокирот бо канслери Олмон [[Герхард Шредер|Герҳард Шрёдер]] [[Бенеш фармон медиҳад|фармонҳои Бенешро]] "нобудшуда" номид. Моҳи феврали [[соли 2002]] канслери Австрия [[Волфганг Шюссел]] гуфт, ки фармонҳои Бенеш "мурдаанд" ва ҳарду давлатро ба қабули як эъломияи нави муштарак даъват кард, аммо Раиси Палатаи вакилон (президенти ояндаи Чехия) Ватслав Клаус ин талаботро номид ғайривоқеӣ, бо ишора ба эъломияи қаблан имзошуда дар бораи маҳкум кардани ваҳшигариҳои депортатсия ҳамчун ниҳоӣ. Пас аз он худи ҳамон Земан немисҳои Судетенро "хоинони Ватан" ва "легиони Гитлер" номид, ки онҳоро вазири корҳои хориҷии Олмон Йошка Фишер ва вазири Бавария — Эдмунд Штойбер маҳкум карданд. Земан ҷонибдори бекор кардани раводидҳои вуруд (виза) барои шаҳрвандони Русия ва инчунин зидди вуруди Украина ба НАТО буд <ref>[http://top.rbc.ru/politics/05/04/2015/55213ba29a79472622af7686 Президент Чехии закрыл двери своей резиденции для посла США]</ref>. Нозирон инчунин қайд мекунанд, ки Президент Земан яке аз чанд пешвоёни аврупоӣ мебошад, ки даъватро ба [[Паради ғалаба|Паради Ғалабаи]] соли 2015 қабул кардааст.<ref name="Econ">[http://www.economist.com/news/europe/21647621-czechs-welcome-american-army-convoy-despite-their-presidents-support-russia-cavalry-ride «American forces in Europe. Cavalry ride», The Economist, Apr 1st 2015 ]</ref> Тавре Земан рӯшан кард, ӯ дар парад ҳузур нахоҳад дошт. Ҳадафи сафари ӯ гиромидошти хотираи миллионҳо одамони кушташудаи шӯравӣ мебошад <ref name="autogenerated1">{{Cite web|url=http://www.kommersant.ru/doc/2715091|title=Президент Чехии Милош Земан мечтает о вступлении России в ЕС|author=|website=|date=|publisher=}}</ref>. Ӯ ҷонибдори вуруди Федератсияи Русия ба Иттиҳоди Аврупо мебошад <ref name="autogenerated1"/>. [[Акс:Встреча_Владимира_Путина_с_Президентом_Чехии_Милошем_Земаном_5.jpg|мини|310x310пкс|{{Center|Встреча Милоша Земана с [[Владимир Путин|Владимиром Путиным]]. Москва, 9 мая 2015 года}}]] Земан инчунин бо нашъамандӣ ба машрубот ва тамоку маъруф аст, ки аллакай мушкилоти саломатӣ, аз қабили душвории роҳро ба вуҷуд овардааст. Пас аз ташхиси диабети қанд дар соли 2015, президент розӣ шуд, ки танҳо каме одатҳои худро иваз кунад <ref>{{Cite news|title=Czech president makes unlikely recommendation: smoking safe if you start late|url=http://www.radio.cz/en/section/curraffrs/czech-president-makes-unlikely-recommendation-smoking-safe-if-you-start-late|work=Radio Prague|date=21 March 2015|accessdate=2021-03-26|archivedate=2018-01-29|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180129232902/http://www.radio.cz/en/section/curraffrs/czech-president-makes-unlikely-recommendation-smoking-safe-if-you-start-late}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.praguemonitor.com/2017/08/18/report-president-zemans-health-condition-very-good|title=Report: President Zeman's health condition very good – Prague Monitor|website=Prague Monitor|accessdate=2021-03-26|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201026221437/http://www.praguemonitor.com/2017/08/18/report-president-zemans-health-condition-very-good|archivedate=2020-10-26}}</ref>. Президент Земан таърихи баромад дар назди мардум дар ҳолати на он қадар ҳушёр дорад <ref>[https://www.youtube.com/watch?v=63pO7NySX-A Выпуск новостей]</ref>. Дар ин робита, онҳо ҳатто шӯхӣ карданд, ки сӯзишвории маъракаи пешазинтихоботии ӯ бечеровка (нӯшокии машҳури машруботии чехӣ ) аст <ref>[https://www.youtube.com/watch?v=APXDT9lCyxk Global News]</ref>. === Маъруфият дар ВАО-и русӣ === Бо вуҷуди нақши рамзии Президенти Ҷумҳурии Чехия , матбуоти Русия ба Земан диққати ҷиддӣ медиҳад. Ҳамин тавр, аз рӯи ҳисобҳои маркази таҳлилии Semantic Vision дар Прага, аз моҳи октябри [[соли 2012]] то феврали [[соли 2015]] Земан дар ВАО-и Русия беш аз 16 ҳаз. маротиба ёдовар шуд. Барои муқоиса, оҷонсӣ гузориш медиҳад, ки дар ин давра президенти Олмон Йоахим Гаук камтар аз 500 маротиба. Тибқи гузориши ''The Economist'', бо назардошти он, ки як қисми назарраси ВАО дар Русия аз ҷониби мақомоти федералӣ назорат мешавад, чунин таваҷҷуҳ нишон медиҳад, ки Земан бо роҳбарияти Русия робитаи наздик дорад <ref name="Econ"/>. == Ҷоизаҳо == * Ҳамчун Президенти Ҷумҳурии Чех, 7 марти соли 2013, ӯ соҳиби Салиби бузурги ордени Шери Сафед ва Салиби бузурги ордени Томаш Гарригу Масарик гардид. * Дорандаи Наҷиби Салиби Синфи махсуси Нишони фахрӣ барои Ҷумҳурии Федеративии Германия ( [[Соли 2014|2014]] ). * Ордени "8 сентябр" (2016){{Сарчашма нест|07|10|2020}} * Ордени Салиби дукаратаи Сафед <ref>[https://www.novinky.cz/domaci/clanek/zeman-zavidi-slovakum-euro-od-gasparovice-dostal-vyznamenani-229984 Zeman závidí Slovákům euro, od Gašparoviče dostal vyznamenání - Novinky.cz]</ref> * Ордени Уқоби Сафед (Лаҳистон) <ref>{{Cite web |url=https://cesky.radio.cz/cesky-a-polsky-prezident-si-vymenili-nejvyssi-statni-vyznamenani-8231353 |title=Český a polský prezident si vyměnili nejvyšší státní vyznamenání {{!}} Radio Prague International |accessdate=2021-03-26 |archivedate=2021-03-16 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210316060434/https://cesky.radio.cz/cesky-a-polsky-prezident-si-vymenili-nejvyssi-statni-vyznamenani-8231353 }}</ref> == Навиштаҳо == * {{Книга||автор=Miloš Zeman|заглавие=Komplexní prognostické modelování|место=Praha|год=1975|издательство=Institut pro výchovu vedoucích pracovníků ministerstva průmyslu ČSR|страниц=104}} * {{Книга||автор=Miloš Zeman|заглавие=Úvod do systémové prognostiky|место=Praha|год=1985|издательство=Institut pro výchovu ved. pracovníků min. prům. ČSR|страниц=87}} * {{Книга||автор=Miloš Zeman|заглавие=Analytické a simulační hry na počítačovém modelu|место=Praha|год=1989|издательство=SZN|страниц=88}} * {{Книга|автор=Miloš Zeman|заглавие=Vzestup a pád české sociální demokracie|место=Praha|год=2006|издательство=Andrej Šťastný|страниц=279|isbn=80-86739-22-8}} * {{Книга|автор=Miloš Zeman|заглавие=Moje Vysočina pohledem Miloše Zemana|место=Praha|год=2016|издательство=Atypo|страниц=128|isbn=978-80-87759-02-8}} == Эзоҳ == {{Эзоҳ|2}} == Пайвандҳо == * [http://www.zemanmilos.cz/cz/ Сомонаи расмии Милош Земан] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20230308140402/http://www.zemanmilos.cz/cz/ |date=2023-03-08 }} * [http://russian.rt.com/inotv/2015-01-20/Milosh-Zeman-YAcenyuk-perevorachivaet-istoriyu Милош Земан: Ятсенюк таърихи ҶБВ-ро чаппа мекунад] * [http://www.radio.cz/ru/statja/63949 Сарвазири собиқ Земан ба мардуме гуфт, ки дар сиёсати Чехия таҳсил надоранд ва кӣ "мурдааст"]{{Пайванди мурда|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://www.africana.ru/konkurs/raboti/Shimov/020222_Zaman_Chehia.htm Милош Земан барои муқоисаи Арафот бо Гитлер ба Миср роҳ дода намешавад] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20220125015353/http://www.africana.ru/konkurs/raboti/Shimov/020222_Zaman_Chehia.htm |date=2022-01-25 }} {{ПБ}} {{Президентҳои Чехия}} {{Сарвазирони Чехия}} [[Гурӯҳ:Сарварони Аврупо асри XXI]] [[Гурӯҳ:Роҳбарони кунунии кишварҳо]] [[Гурӯҳ:Википедия:Мақолаҳои бо сарчашма аз Викидода]] [[Гурӯҳ:Википедиа:Зиндагиномаи муосирон]] [[Гурӯҳ:Зодагони соли 1944]] [[Гурӯҳ:Аъзои Ҳизби сотсиал-демократии Чехия]] [[Гурӯҳ:Президентҳои Чехия]] [[Гурӯҳ:Сарвазирони Чехия]] [[Гурӯҳ:Саҳифаҳое, ки бо тарҷумаҳои ношинос оварда шудаанд]] 936jyk25sxcwixe51rhtkfii3etvndi 0 288012 1471300 1376355 2026-05-08T14:36:42Z InternetArchiveBot 30618 Rescuing 3 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1471300 wikitext text/x-wiki {{Синамогар |ном = Наомӣ Воттс |номи аслӣ = {{lang-en|Naomi Watts}} |тасвир = |бар = |тавсифи тасвир = |ном ҳангоми таваллуд = Наомӣ Эллен Воттс |таърихи таваллуд = 28.09.1968 |зодгоҳ = {{Зодгоҳ|Севенокс}}, [[Кент]], [[Инглистон]] |таърихи даргузашт = |маҳалли даргузашт = |шаҳрвандӣ = {{Парчамбандӣ|Подшоҳии Муттаҳида}} |касб = [[ҳунарпеша]], [[продюсер]] |солҳои фаъолият = 1986-то ҳол |самт = |ҷоизаҳои адабӣ = }} '''Наомӣ Эллен Воттс''' ({{lang-en|Naomi Ellen Watts}}, тав. [[28 сентябр]]и [[соли 1968]]; [[Севенокс]], [[Кент]], [[Инглистон]], [[Британияи Кабир]]) — [[ҳунарпеша]] ва [[продюсер]]и [[Британияи Кабир|бритониёӣ]]. == Зиндагинома == Наомӣ Воттс [[28 сентябр]]и [[соли 1968]] дар Шорҳэм (Кент, Англия<ref>{{cite news |url=https://www.telegraph.co.uk/culture/film/starsandstories/3671818/Naomi-Watts-on-Funny-Games.html |title=Naomi Watts on Funny Games |newspaper=[[The Daily Telegraph]] |first=Sheila |last=Johnston |date=2008-03-15 |accessdate=2013-04-19|lang=en}}</ref>) дар оилаи [[Питер Уоттс]] (1946-1976) ва Мифаннвӣ (Мив) Робертс таваллуд шудааст. Модари ӯ ба фурӯши антиқаҳо машғул буд<ref name="contemporary">{{книга |ссылка=https://books.google.com/?id=FORkAAAAMAAJ&dq=naomi+watts+antiques+dealer+costume&q=antiques+dealer+costume#search_anchor |заглавие=Contemporary Theatre, Film and Television: A Biographical Guide Featuring Performers, Directors, Writers, Producers, Designers, Managers, Choreographers, Technicians, Composers, Executives, Dancers |издательство=Gale/Cengage Learning |год=2005 |isbn=978-0-7876-9037-3 |страницы=340 |язык=en}}</ref> ва падари ӯ то соли 1974 менеҷери гурӯҳи [[Пинк Флойд|Pink Floyd]] буд<ref name="Sams, Christine">{{Cite news|url=http://www.smh.com.au/articles/2004/02/22/1077384633676.html|title=How Naomi told her mum about Oscar|accessdate=2008-12-15|author=Sams, Christine|date=2004-02-23|work=The Sun-Herald}}</ref>. Бобои модарии Воттс уэлсӣ ва бибии модариаш австралиягӣ буданд<ref name="smh">{{cite web|url=http://www.smh.com.au/articles/2004/02/22/1077384633676.html?from=storyrhs|title=How Naomi told her mum about Oscar – SpecialsEntFilmOscars2004 – www.smh.com.au|work=The Sydney Morning Herald|accessdate=2015-05-30|date=2004-02-23}}</ref><ref name="themorningbulletin">{{cite web|url=http://www.themorningbulletin.com.au/news/naomi-watts-while-were-young-her-roots-and-being-m/2592146/|title=Naomi Watts on 'While We're Young', her roots and being a mum &#124; Rockhampton Morning Bulletin|publisher=themorningbulletin.com.au|accessdate=2015-05-30|lang=en|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150530122708/http://www.themorningbulletin.com.au/news/naomi-watts-while-were-young-her-roots-and-being-m/2592146/|archivedate=2015-05-30}}</ref>. Вақте ки Наомӣ чорсола буд, волидони ӯ аз ҳам ҷудо шуданд<ref>{{cite news|url=http://www.boston.com/ae/celebrity/articles/2003/11/23/naomi_watts/|title=A role filled with rage and anguish reveals the fearless side of an actress who respects the power of emotion|work=Boston Globe |first=Scott|last=Heller|date=2003-11-23|accessdate=2011-07-05|lang=en}}</ref>. Ва ҳангоме ки вай ҳафтсола буд, падари ӯ аз истифодаи миқдори зиёди [[Ҳеруин|ҳероин]] вафот кард<ref name="Talk Talk">{{cite web|url=http://www.talktalk.co.uk/entertainment/film/biography/artist/naomi-watts/biography/157|title=Naomi Watts Biography|work=TalkTalk|publisher=Tiscali UK Limited trading|accessdate=2011-07-05| archive-url=https://web.archive.org/web/20110516055536/http://www.talktalk.co.uk/entertainment/film/biography/artist/naomi-watts/biography/157| archive-date=2011-05-16}}</ref><ref name="Numb">{{книга |издательство=Di Capo Press |isbn=978-0-306-81752-6 |страницы=213 |заглавие=Comfortably Numb - The Inside Story of Pink Floyd |год=2008 |язык=en |автор=Blake, Mark}}</ref>. Дар ҷустуҷӯи зиндагии беҳтар, хонуми Ваттс бо ду фарзанд (бародари Наомӣ Бенҷамин, ҳоло аккоси машҳури [[ИМА]], аз ӯ 2 сол калонтар аст) нисфи Англияро сайр кард ва дар ниҳоят тасмим гирифт, ки оилаашро ба [[Австралия]], [[Сидней]], ба ватани модараш бубарад<ref name="biochannel">{{cite web|url=http://www.thebiographychannel.co.uk/biographies/naomi-watts.html |title=Naomi Watts Biography |work=The Biography Channel UK |publisher=A&E Television Networks |accessdate=2011-07-05 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140104172344/http://www.thebiographychannel.co.uk/biographies/naomi-watts.html |archivedate=2014-01-04 }}</ref>. Он вақт Наомӣ 14-сола буд. Дар кӯдакӣ, ба шарофати модараш, ки дар театри ҳаваскорони маҳаллӣ бозӣ мекард, Наомӣ низ ба актёрӣ шавқ пайдо кард<ref>{{cite news|url=http://mosman-daily.whereilive.com.au/news/story/lower-north-shores-top-aussie-legends/|title=Lower North Shore's top Aussie legends|date=2010-01-21|accessdate=2011-07-05|work=The Mosman Daily|publisher=News Community Media|lang=en}}</ref>. Пас аз хатми мактаби актёрӣ, Наомӣ дар санҷишҳои сершумор ширкат варзид ва дар он ҷо бо [[Никол Кидман]] вохӯрд, ки то ҳол дӯсти беҳтарини ӯст. Дар Австралия Ваттс дар [[:en:Mosman High School|мактаби миёнаи Мосман]] таҳсил кардааст ва [[:en:North Sydney Girls High School|мактаби миёнаи духтарони шимоли Сиднейро]] хатм карда натавонист ва сипас ба ҳайси кандакор кор карда, дар соҳили шимолии Сидней мағозаи хӯрокаро идора менамуд. Вай дар синни 18-солагӣ тасмим гирифт, ки модел шавад ва бо як оҷонсии моделӣ қарордод баст, ки ӯро ба [[Ҷопон]] фиристод, аммо пас аз чанд озмоиши номуваффақ ба [[Сидней]] баргашт. Дар онҷо Воттсро барои кор дар таблиғи тиҷоратӣ барои як универмаг даъват карданд, ки диққати маҷаллаи Follow Me-ро ҷалб кард ва вай ҳамчун ёвари муҳаррири мӯд ба кор қабул карда шуд. Даъватномаи ногаҳонӣ ба ӯ имконият барои иштирок дар як семинари театрӣ Ваттсро водор сохт, ки корашро тарк кунад ва [[ҳунарпеша]] шавад<ref name="interviewmag">{{cite web|url=http://www.lynchnet.com/mdrive/wattsint.html|title=For Anyone who Ever Needed a reminder of what can happen when you hold onto your dreams – here she is|accessdate=2010-08-31|last=Sischy|first=Ingrid|date=2003-12|publisher=Brandt Publications}}</ref>. Дар робита ба миллаташ Ваттс изҳор дошт: «Ман худро бритониёӣ меҳисобам ва дар бораи [[Британияи Кабир]] хотираҳои хеле хотирмон дорам. Ман чордаҳ соли аввали ҳаётамро дар [[Англия]] ва [[Уелс]] гузарондам ва ҳеч гоҳ намехостам тарк кунам. Вақте ки ман дар [[Австралия]] будам, аксар вақт ба Англия меомадам<ref>{{Cite news|url=http://www.bbcamerica.com/anglophenia/2011/07/warning-naomi-watts-is-secretly-british|title=Warning: Naomi Watts Is&nbsp;... Secretly British|first=MacKenzie|last=Wilson|accessdate=2014-07-28|date=2011-07-05|publisher=BBC America|lang=en|archivedate=2015-02-27|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150227155931/http://www.bbcamerica.com/anglophenia/2011/07/warning-naomi-watts-is-secretly-british/}}</ref>." Вай инчунин робитаҳои худро бо Австралия қайд карда, гуфт: "Ман фикр мекунам, ки ман бо Австралия хеле алоқаманд ҳастам, дар асл вақте ки одамон мепурсанд, ки хонаи ман дар куҷост, ман Австралия мегӯям, зеро инҳо хотираҳои қавитарини ман ҳастанд." == Фаъолият == === Нақшҳои нахустин === Дар ҳаждаҳсолагӣ Наомӣ Ваттс тасмим гирифт, ки худро ҳамчун [[Мудел (шахс)|мудел]] санҷад ва тавассути як оҷонсӣ барои кор дар [[Ҷопон]] ба кор гирифта шуд. Пас аз як соли мубориза дар ин тиҷорат, вай дарк кард, ки ин "аз они ӯ нест" ва ба хона баргашт. Пасон ӯ дар тарафи дигари тиҷорати моделӣ гузашт- вай ҳамчун мухбири маҷаллаи мӯд ба кор шурӯъ кард. Пас аз як қатор озмоишҳо ва иштибоҳҳо дар интихоби касб, вай баъдан фаҳмид, ки роҳи аслии ӯ ҳунар аст. Фаъолияти Воттс аз телевизион оғоз ёфта, дар он ҷо вай дар таблиғот нақш бозидааст. Нахустин нақши ӯ соли 1986 дар филми "For Love Alone" буд, ки дар асоси бестселлер бо ҳамин ном аз тарафи [[Кристина Стед]] навишта шудааст. Пас аз он вай дар ду қисмати мавсими чоруми ситкоми австралиягӣ "Hey Dad..!”, соли 1990 ҳунарнамоӣ намудааст. Пас аз панҷ соли ҳузур надоштан дар синамо, Воттс бо коргардон [[Ҷон Дайган]] дар ҷараёни нахустнамоиши филми дӯсташ [[Никол Кидман]] дар соли 1989 "Dead Calm" мулоқот кард ва ба ӯ дар филми "Flirting" (1991) нақши ёрирасонро дод. Филм баҳои баланд гирифт ва ба рӯйхати "Даҳ филми беҳтарини соли 1991" шомил шуд. Баъдтар, Дайган Наомиро дар филми навбатии худ - "Wide Sargasso Sea" (1992) даъват кард. Инчунин, соли 1991, Воттс дар силсилафилми телевизионии "Brides of Christ" Фрэнсис Ҳеффернан духтаре, ки мехост ҳангоми таҳсил дар мактаби католикии [[Сидней]] дӯст пайдо кунад ва нақши Ҷулӣ Гибсонро такроран дар силсилафилми "Home and Away"-ро иҷро намудааст. Сипас ба Ваттс пешниҳод карданд, ки дар силсилафилми драмавии «A Country Practice» нақшофарӣ кунад, аммо вай намехост, ки "дар тӯли ду-се сол дар телевизион бимонад" ва ин тасмимро баъдтар "соддалавҳона" хонд. Пас аз он, ҳунарпешаи ҷавон ба [[Лос-Анҷелес]] рафт. Аввалин таҷрибаи ҳолливудии Наомӣ Воттс - "Иҷлосияи рӯзона" (1993) мебошад. На ин ва на дигар нақшҳое, ки вай дар солҳои 1990-ум ӯ бозидааст ("Духтари танкрон", "Children Of The Corn IV: The Gathering", "Dangerous Beauty", "Alien Planet" ва ғайра), ба ҳунарпеша маъруфияти зиёд наоварданд.. == Корҳои хайриявӣ == Соли 2006, Воттс сафири [[барномаи муштараки СММ оид ба ВИЧ / СПИД]] шуд, ки ба баланд бардоштани сатҳи огоҳӣ аз мушкилоти марбут ба ин беморӣ мусоидат мекунад<ref>{{cite web|url=http://www.unaids.org/en/media/unaids/contentassets/documents/aboutunaids/unaidsgoodwillambassadors/GWA_Watts_en.pdf |title=UNAIDS goodwill ambassador Naomi Watts |work=UNAIDS |publisher=United Nations |accessdate=2011-07-28 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20111013042105/http://www.unaids.org/en/media/unaids/contentassets/documents/aboutunaids/unaidsgoodwillambassadors/GWA_Watts_en.pdf |archivedate=2011-10-13 }}</ref>. Вай шуҳрати худро барои ҷалби таваҷҷуҳ ба ниёзҳои одамони гирифтори ин беморӣ истифода мебарад. Ваттс дар маъракаҳо ва чорабиниҳои ҷамъоварии маблағ, аз ҷумла 21-умин гашти солонаи СПИД ширкат варзадааст<ref>{{Cite web|url=https://www.unaids.org/en/aboutunaids/unaidsambassadors/naomiwatts|title=Naomi Watts, UNAIDS International Goodwill Ambassador|publisher=www.unaids.org|lang=en|accessdate=2020-04-10|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200728094759/https://www.unaids.org/en/aboutunaids/unaidsambassadors/naomiwatts|archivedate=2020-07-28}}</ref>. 1 декабри соли 2009 Ваттс бо [[дабири кулли СММ]] [[Пан Ги Мун]] дар як чорабинии кушод бахшида ба Рӯзи ҷаҳонии СПИД 2009 мулоқот кард<ref>{{cite news|url=http://www.amfar.org/community/article.aspx?id=8226|title=Light for rights: World AIDS day 2009|work=The Foundation for AIDS Research|publisher=The Foundation for AIDS Research's Official Site|date=2009-12-03|accessdate=2011-07-28|lang=en}}</ref>. Соли 2011 Воттс дар маъракаи хайрия дар шаҳри [[Ню Йорк]] бо ҳунарпешаҳои австралиягӣ [[Ҳю Ҷекман]] ва [[Айла Фишер]], ки ба ҷамъоварии пул барои кумак ба зарардидагони [[Зилзила дар Ҳаитӣ, 2010|зилзилаи соли 2010 дар Ҳаитӣ]] бахшида шуда буд, ширкат варзид<ref>{{cite news|url=http://www.dailytelegraph.com.au/entertainment/sydney-confidential/hugh-jackman-isla-fisher-and-naomi-watts-attend-charity-polo-match-in-new-york/story-e6frewz0-1226070384290|first=Kate|last=McMahon|title=Hugh Jackman, Isla Fisher and Naomi Watts attend charity polo match in New York|work=The Daily Telegraph|date=2011-06-06|accessdate=2011-07-28|lang=en|archivedate=2016-11-17|archiveurl=https://web.archive.org/web/20161117044620/http://www.dailytelegraph.com.au/entertainment/sydney-confidential/hugh-jackman-isla-fisher-and-naomi-watts-attend-charity-polo-match-in-new-york/story-e6frewz0-1226070384290}}</ref>. Дар соли 2012 вай сафири барномаи [[Pantene|Pantene's Beautiful Lengths]] шуд, ки барномаи мӯи воқеӣ барои парикҳоро ба занони гирифтори саратон тақдим мекунад. Вай ба [[:en:St Vincent's Hospital, Sydney|беморхонаи Сент-Винсенти]] [[Сидней]] барои мулоқот бо баъзе заноне, ки ин барнома ба онҳо кумак мекунад, ташриф бурд<ref>{{cite web|url=https://www.bodyandsoul.com.au/health/celebrity-profiles/naomi-watts-on-health-fitness-and-motherhood/news-story/406d64e3a8dda46793f9e0ae77a2c143|title=Naomi Watts on health, fitness and motherhood|date=2019-03-22|lang=en}}</ref>. == Ҳаёти шахсӣ == [[Акс:Naomi Watts, Liev Schreiber.jpg|thumb|200px|Воттс cобо [[Лев Шрайбер]] соли 2012]] Аз моҳи августи соли 2002 то моҳи майи соли 2004, Наомӣ бо ҳунарпеша [[Ҳит Леҷер]] робита дошт<ref>{{Cite news|title=Naomi Watts Calls Former Boyfriend Heath Ledger a 'Darling Heart' on Late Actor's 39th Birthday|author=Guglielmi, Jodi|url=http://people.com/movies/naomi-watts-heath-ledger-birthday/|work=[[People]]|date=2018-04-04|language=en}}</ref>. Аз соли 2005 то 2016 - бо ҳунарпеша [[Лев Шрайбер]] робита дошт<ref>{{Cite news|title=Liev Schreiber and Naomi Watts Split After 11 Years Together|author=Nessif, Bruno|url=http://www.eonline.com/news/797780/liev-schreiber-and-naomi-watts-split-after-11-years-together|work=E! News|date=2016-09-26|language=en}}</ref>, ки аз ӯ ду писар дорад - Александр Пит Шрайбер (тав. 25 июли 2007)<ref>{{Cite news|title=Naomi Watts gives birth to baby boy|url=https://www.today.com/popculture/naomi-watts-gives-birth-baby-boy-wbna19984778|website=[[Today (телепередача)|Today]]|date=2007-07-27|lang=en}}</ref> ва Сэмуэл Кай Шрайбер (тав. 13 декабри 2008)<ref>{{Cite news|title=Naomi Watts & Liev Schreiber Name Baby Samuel|author=|url=https://people.com/parents/naomi-watts-liev-schreiber-name-baby-samuel/|website=[[People]]|date=2008-12-15|lang=en}}</ref>. === Оила === Овози падари ӯро дар сурудҳои [[Pink Floyd]] «Speak to Me» ва «Brain Damage» аз албоми соли 1973-юми [[The Dark Side of Moon]] шунидан мумкин аст<ref name="yahoo">{{cite web|url=https://movies.yahoo.com/movie/contributor/1800180388/bio|title=Naomi Watts Biography|accessdate=2008-12-15|publisher=Yahoo! Movies|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090107065729/http://movies.yahoo.com/movie/contributor/1800180388/bio|archivedate=2009-01-07}}</ref>. Воттс дар оғӯши модараш ҳамроҳ бо падар, бародар, гурӯҳ ва дигар аъзои гурӯҳаш дар тарҷумаи ҳоли гурӯҳ "Inside Out", ки табрикнавоз [[Ник Мейсон]] нашр кардааст, тасвир шудааст<ref name="Mason">{{книга |издательство=Weidenfeld & Nicolson Illustrated |isbn=978-0-297-84387-0 |страницы=360 p. : ill. ; 29&nbsp;cm |заглавие=Inside out a personal history of Pink Floyd |место=London |год=2004 |язык=en |автор=Mason, Nick}}</ref>. Моҳи феврали соли 2016, гузориш дода шуд, ки ҳунарпеша розӣ шудааст, ки президенти фахрии «[[Glantraeth FC]]», клуби хурди футбол дар [[Malltraeth]], [[Англсӣ]], [[Уэлс]] шавад<ref>{{cite news|url=https://www.bbc.co.uk/news/uk-wales-north-west-wales-35473354|title=A-lister Naomi Watts links up with Anglesey football club|work=BBC News|date=2016-02-02}}</ref>. === Дин === Воттс баррасӣ кард, ки пас аз филми "The Painted Veil" (2006) ба дини [[Буддоия]] таваҷҷуҳ кард. Вай дар бораи эътиқодоти динии худ гуфт: "Ман як навъ эътиқод дорам, аммо ман ҳанӯз шахси динӣ ва ё чизе монанди ин нестам"<ref>{{Cite news|url=https://thehimalayantimes.com/entertainment/watts-trying-out-buddhism/|title=Watts drawn to Buddhism}}</ref>. == Филмнома == ===Филм=== {| class="wikitable plainrowheaders sortable" !scope="col"|Сол !scope="col"|Номгӯй !scope="col"|Нақш !scope="col" class="unsortable" | Шарҳҳо !scope="col" class="unsortable" | Иқт. |- !scope=row|1986 | ''[[For Love Alone]]'' | Дӯстдухтари Лео | |style="text-align:center;"|<ref>{{cite web|url=https://www.eonline.com/photos/13032/stars-first-roles/778827|publisher=[[E!]]|accessdate=15 November 2019|title=Naomi Watts from Stars' First Roles|archive-url=https://web.archive.org/web/20190616133930/https://www.eonline.com/photos/13032/stars-first-roles/778827|archive-date=16 June 2019|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.gamesradar.com/uk/the-evolution-of-naomi-watts/|publisher=[[GamesRadar+]]|date=11 March 2011|accessdate=15 November 2019|last=Winning|first=Joshua|title=The Evolution Of Naomi Watts|archive-url=https://web.archive.org/web/20191115155038/https://www.gamesradar.com/uk/the-evolution-of-naomi-watts/|archive-date=15 November 2019|url-status=live}}</ref> |- !scope=row|1991 | ''[[Flirting]]'' |Ҷэнет Одҷерс | |style="text-align:center;"|<ref>{{cite web|url=https://www.bfi.org.uk/films-tv-people/4ce2b7a266aa1|publisher=[[British Film Institute]]|accessdate=15 November 2019|title=Flirting|archive-url=https://web.archive.org/web/20191115184155/https://www.bfi.org.uk/films-tv-people/4ce2b7a266aa1|archive-date=15 November 2019|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.empireonline.com/movies/reviews/flirting-review/|work=Empire|title=Flirting Review|accessdate=15 November 2019|date=1 January 2000|last=Bloom|first=Phillipa|archive-url=https://web.archive.org/web/20191115184123/https://www.empireonline.com/movies/reviews/flirting-review/|archive-date=15 November 2019|url-status=live}}</ref> |- !scope=row|1993 | ''[[Matinee]]'' | Савдогари ароба Starlet | |style="text-align:center;"|<ref name=Morrow>{{cite news|url=https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/films/features/naomi-watts-if-at-first-you-dont-succeed-69008.html|work=[[The Independent]]|title=Naomi Watts: If at first you don't succeed...|last=Morrow|first=Fiona|date=13 February 2004|accessdate=15 November 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191115155035/https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/films/features/naomi-watts-if-at-first-you-dont-succeed-69008.html|archive-date=15 November 2019|url-status=live}}</ref> |- !scope=row|1993 |''[[Wide Sargasso Sea]]'' |Фэннӣ Грей | |style="text-align:center;"|<ref>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/1993/04/16/movies/review-film-mrs-rochester-no-1-long-before-jane-eyre.html|work=[[The New York Times]]|date=16 April 1993|accessdate=15 November 2019|last=Canby|first=Vincent|title=Review/Film; Mrs. Rochester No. 1, Long Before 'Jane Eyre'|archive-url=https://web.archive.org/web/20191115184123/https://www.nytimes.com/1993/04/16/movies/review-film-mrs-rochester-no-1-long-before-jane-eyre.html|archive-date=15 November 2019|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.bfi.org.uk/films-tv-people/4ce2b7bc41f2a|publisher=British Film Institute|accessdate=15 November 2019|title=Wide Sargasso Sea|archive-url=https://web.archive.org/web/20191115184230/https://www.bfi.org.uk/films-tv-people/4ce2b7bc41f2a|archive-date=15 November 2019|url-status=live}}</ref> |- !scope=row|1993 |''[[Gross Misconduct]]'' |Ҷеннифер Картер | |style="text-align:center;"|<ref>{{cite web|url=https://www.bfi.org.uk/films-tv-people/4ce2b7bed2d5d|publisher=British Film Institute|accessdate=15 November 2019|title=Gross Misconduct (1993)|archive-url=https://web.archive.org/web/20191115155058/https://www.bfi.org.uk/films-tv-people/4ce2b7bed2d5d|archive-date=15 November 2019|url-status=live}}</ref> |- !scope=row|1993 |''[[The Custodian]]'' |Луиса | |style="text-align:center;"|<ref>{{cite web|url=https://www.bfi.org.uk/films-tv-people/4ce2b7c0084da|publisher=British Film Institute|title=The Custodian (1993)|accessdate=15 November 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191115155036/https://www.bfi.org.uk/films-tv-people/4ce2b7c0084da|archive-date=15 November 2019|url-status=live}}</ref> |- !scope=row|1995 |''[[Tank Girl]]'' |Духтари реактивӣ | |style="text-align:center;"|<ref>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/1995/03/31/movies/film-review-brash-and-buzz-cut-atop-her-beloved-tank.html|work=The New York Times|accessdate=15 November 2019|date=31 March 1995|title=Film Review; Brash and Buzz-Cut Atop Her Belowed Tank|archive-url=https://web.archive.org/web/20191115155036/https://www.nytimes.com/1995/03/31/movies/film-review-brash-and-buzz-cut-atop-her-beloved-tank.html|archive-date=15 November 2019|url-status=live}}</ref> |- !scope=row|1996 |''[[Children of the Corn IV: The Gathering]]'' |Грейс Родс | |style="text-align:center;"|<ref>{{cite web|url=https://www.bfi.org.uk/films-tv-people/4ce2b7fe911a3|publisher=British Film Institute|accessdate=15 November 2019|title=Children of the Corn Iv: The Gathering (1996)|archive-url=https://web.archive.org/web/20191115155047/https://www.bfi.org.uk/films-tv-people/4ce2b7fe911a3|archive-date=15 November 2019|url-status=live|archivedate=2019-11-15|archiveurl=https://web.archive.org/web/20191115155047/https://www.bfi.org.uk/films-tv-people/4ce2b7fe911a3}}</ref> |- !scope=row|1996 |''Persons Unknown'' |Моллӣ | |style="text-align:center;"|<ref>{{cite web|url=https://www.bfi.org.uk/films-tv-people/4ce2b80c723bd|publisher=British Film Institute|accessdate=15 November 2019|title=Persons Unknown (1996)|archive-url=https://web.archive.org/web/20191115155035/https://www.bfi.org.uk/films-tv-people/4ce2b80c723bd|archive-date=15 November 2019|url-status=live}}</ref> |- !scope=row|1997 |''[[Under the Lighthouse Dancing]]'' |Луиза | |style="text-align:center;"|<ref>{{cite news|url=https://variety.com/1997/film/reviews/under-the-lighthouse-dancing-1200450889/|title=Under the Lighthouse Dancing|work=Variety|date=29 September 1997|accessdate=15 November 2019|last=Stratton|first=David|archive-url=https://web.archive.org/web/20191115155037/https://variety.com/1997/film/reviews/under-the-lighthouse-dancing-1200450889/|archive-date=15 November 2019|url-status=live}}</ref> |- !scope=row|1998 |''A House Divided'' |Аманда |Филми хурд |style="text-align:center;"|<ref>{{cite web|url=https://www.bfi.org.uk/films-tv-people/4ce2b81da7b6f|publisher=British Film Institute|accessdate=15 November 2019|title=A House Divided (1997)|archive-url=https://web.archive.org/web/20191115155047/https://www.bfi.org.uk/films-tv-people/4ce2b81da7b6f|archive-date=15 November 2019|url-status=live}}</ref> |- !scope=row|1998 |''[[Dangerous Beauty]]'' |Ҷулия Де Леззе | |style="text-align:center;"|<ref>{{cite news|url=https://variety.com/1998/film/reviews/dangerous-beauty-2-1200452457/|work=Variety|date=29 January 1998|accessdate=15 November 2019|title=Dangerous Beauty|last=Klady|first=Leonard|archive-url=https://web.archive.org/web/20191115155038/https://variety.com/1998/film/reviews/dangerous-beauty-2-1200452457/|archive-date=15 November 2019|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1998-feb-20-ca-20932-story.html|work=[[Los Angeles Times]]|date=20 February 1998|accessdate=15 November 2019|title=Bawdy Silliness Reigns in 'Dangerous Beauty'|last=Mathews|first=Jack|archive-url=https://web.archive.org/web/20191115155038/https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1998-feb-20-ca-20932-story.html|archive-date=15 November 2019|url-status=live}}</ref> |- !scope=row|1998 |''[[Babe: Pig in the City]]'' |Овози иловагӣ | |style="text-align:center;"|<ref name=Morrow/> |- !scope=row|1999 |''[[Strange Planet]]'' |Алиса | |style="text-align:center;"|<ref>{{cite web|url=https://www.screenaustralia.gov.au/the-screen-guide/t/strange-planet-1999/13375/|title=Strange Planet (1999)|accessdate=15 November 2019|publisher=[[Screen Australia]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20191115155037/https://www.screenaustralia.gov.au/the-screen-guide/t/strange-planet-1999/13375/|archive-date=15 November 2019|url-status=live|archivedate=2019-11-15|archiveurl=https://web.archive.org/web/20191115155037/https://www.screenaustralia.gov.au/the-screen-guide/t/strange-planet-1999/13375/}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.radiotimes.com/film/j47k7/strange-planet/|work=[[Radio Times]]|title=Strange Planet|accessdate=15 November 2019|last=Caro|first=Jason|archive-url=https://web.archive.org/web/20191115155037/https://www.radiotimes.com/film/j47k7/strange-planet/|archive-date=15 November 2019|url-status=live|archivedate=2019-11-15|archiveurl=https://web.archive.org/web/20191115155037/https://www.radiotimes.com/film/j47k7/strange-planet/}}</ref> |- !scope=row|2001 |''Never Date an Actress'' | |Филми хурд |style="text-align:center;"|<ref>{{cite web|url=https://www.bfi.org.uk/films-tv-people/4ce2b8c5cba59|publisher=British Film Institute|accessdate=15 November 2019|title=Never Date an Actress (2001)|archive-url=https://web.archive.org/web/20191115184243/https://www.bfi.org.uk/films-tv-people/4ce2b8c5cba59|archive-date=15 November 2019|url-status=live}}</ref> |- !scope=row|2001 |''[[Ellie Parker]]'' |Эллӣ Паркер |Филми хурд<br/>Инчунин продюсер |style="text-align:center;"|<ref name=Ellie>{{cite news|url=https://variety.com/2005/film/markets-festivals/ellie-parker-1200527880/|work=Variety|title=Ellie Parker|accessdate=15 November 2019|date=16 February 2005|last=McCarthy|first=Todd|archive-url=https://web.archive.org/web/20191115132521/https://variety.com/2005/film/markets-festivals/ellie-parker-1200527880/|archive-date=15 November 2019|url-status=live}}</ref> |- !scope=row|2001 |''[[Down]]'' |Ҷенифер Эванс | |style="text-align:center;"|<ref>{{cite web|url=https://www.sho.com/titles/3457250/down|publisher=[[Showtime (TV network)|Showtime]]|accessdate=15 November 2019|title=Down (2001)|archive-url=https://web.archive.org/web/20191115184121/https://www.sho.com/titles/3457250/down|archive-date=15 November 2019|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20191115184121/https://www.sho.com/titles/3457250/down|archivedate=2019-11-15}}</ref> |- !scope=row|2001 |''[[Mulholland Drive]]'' |Беттӣ Элмс / Дайан Селвин | |style="text-align:center;"|<ref>{{cite web|url=https://www.bfi.org.uk/news-opinion/news-bfi/features/mulholland-drive-david-lynch-influences|title=Mulholland Dr. – five films that haunt David Lynch's cryptic masterpiece|publisher=British Film Institute|date=17 October 2018|accessdate=14 November 2019|last=Simmons|first=Amy|archive-url=https://web.archive.org/web/20191114230854/https://www.bfi.org.uk/news-opinion/news-bfi/features/mulholland-drive-david-lynch-influences|archive-date=14 November 2019|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20191114230854/https://www.bfi.org.uk/news-opinion/news-bfi/features/mulholland-drive-david-lynch-influences|archivedate=2019-11-14}}</ref> |- !scope=row|2002 |[[The Outsider]] |Ребекка Йодер | | |- !scope=row|2002 |''[[Rabbits]]'' |Сюзӣ |Силсилаи филмҳои кӯтоҳ |style="text-align:center;"|<ref>{{cite web|url=https://www.bfi.org.uk/films-tv-people/4ce2b8b86d88a|title=Rabbits (2002)|publisher=British Film Institute|accessdate=15 November 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191115184155/https://www.bfi.org.uk/films-tv-people/4ce2b8b86d88a|archive-date=15 November 2019|url-status=live}}</ref> |- !scope=row|2002 |''[[The Ring]]'' |Рейчел Келлер | |style="text-align:center;"|<ref>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2002/10/18/movies/film-review-don-t-touch-play-it-could-be-fatal.html|work=The New York Times|date=18 October 2002|accessdate=15 November 2019|last=Mitchell|first=Elvis|title=Film Review; Don't Touch 'Play'! It Could Be Fatal|archive-url=https://web.archive.org/web/20191115155038/https://www.nytimes.com/2002/10/18/movies/film-review-don-t-touch-play-it-could-be-fatal.html|archive-date=15 November 2019|url-status=live}}</ref> |- !scope=row|2002 |''[[Plots with a View]]'' |Мередит Мэйнваринг | |style="text-align:center;"|<ref>{{cite web|url=https://www.bfi.org.uk/films-tv-people/4ce2b870e8786|publisher=British Film Institute|accessdate=15 November 2019|title=Plots with a View (2002)|archive-url=https://web.archive.org/web/20191115193006/https://www.bfi.org.uk/films-tv-people/4ce2b870e8786|archive-date=15 November 2019|url-status=live}}</ref> |- !scope=row|2003 |''[[Ned Kelly]]'' |Ҷулия Кук | |style="text-align:center;"|<ref>{{cite news|url=https://variety.com/2003/film/reviews/ned-kelly-2-1200542532/|work=Variety|title=Ned Kelly|accessdate=15 November 2019|date=26 March 2003|last=Stratton|first=David|archive-url=https://web.archive.org/web/20191027160804/https://variety.com/2003/film/reviews/ned-kelly-2-1200542532/|archive-date=27 October 2019|url-status=live}}</ref> |- !scope=row|2003 |''[[Le Divorce]]'' |Роксана де Персанд | |style="text-align:center;"|<ref>{{cite news|url=https://variety.com/2003/film/reviews/le-divorce-3-1200540300/|work=Variety|title=Le Divorce|last=Rooney|first=David|date=24 July 2003|accessdate=15 November 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191030221148/https://variety.com/2003/film/reviews/le-divorce-3-1200540300/|archive-date=30 October 2019|url-status=live}}</ref> |- !scope=row|2003 |''[[21 Grams]]'' |Кристина Пек | |style="text-align:center;"|<ref>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2003/10/18/movies/film-festival-review-hearts-incapacitated-souls-wasting-away.html|work=The New York Times|date=18 October 2003|accessdate=15 November 2019|last=Mitchell|first=Elvis|title=Film Festival Review; Hearts Incapacitated, Souls Wasting Away|archive-url=https://web.archive.org/web/20191115132518/https://www.nytimes.com/2003/10/18/movies/film-festival-review-hearts-incapacitated-souls-wasting-away.html|archive-date=15 November 2019|url-status=live}}</ref> |- !scope=row|2004 |''[[We Don't Live Here Anymore]]'' |Эдит Эванс |Инчунин продюсер |style="text-align:center;"|<ref>{{cite news|url=https://variety.com/2004/film/awards/we-don-t-live-here-anymore-1200536885/|work=Variety|title=We Don't Live Here Anymore|accessdate=15 November 2019|date=22 January 2004|last=McCarthy|first=Todd|archive-url=https://web.archive.org/web/20191115132517/https://variety.com/2004/film/awards/we-don-t-live-here-anymore-1200536885/|archive-date=15 November 2019|url-status=live}}</ref> |- !scope=row|2004 |''[[The Assassination of Richard Nixon]]'' |Мэрӣ Андерсон | |style="text-align:center;"|<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/programmes/b009kbgy|title=The Assassination of Richard Nixon|publisher=[[BBC]]|accessdate=15 November 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191115155038/https://www.bbc.co.uk/programmes/b009kbgy|archive-date=15 November 2019|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2004/12/29/movies/hey-you-talkin-to-me.html|work=The New York Times|accessdate=15 November 2019|date=29 December 2004|last=Dargis|first=Manohla|title=Hey, You Talkin' to Me?|archive-url=https://web.archive.org/web/20190407213407/https://www.nytimes.com/2004/12/29/movies/hey-you-talkin-to-me.html|archive-date=7 April 2019|url-status=live}}</ref> |- !scope=row|2004 |''[[I Heart Huckabees]]'' |Доун Кэмпбелл | |style="text-align:center;"| |- !scope=row|2005 |''[[Ellie Parker]]'' |Эллӣ Паркер |Инчунин продюсер |style="text-align:center;"|<ref name=Ellie/> |- !scope=row|2005 |''[[The Ring Two]]'' |Рэйчел Келлер | |style="text-align:center;"|<ref>{{cite news|url=https://www.rollingstone.com/movies/movie-reviews/the-ring-two-121045/|work=[[Rolling Stone]]|date=18 March 2005|accessdate=14 November 2019|title=The Ring Two|last=Travers|first=Peter|archive-url=https://web.archive.org/web/20191114230857/https://www.rollingstone.com/movies/movie-reviews/the-ring-two-121045/|archive-date=14 November 2019|url-status=live}}</ref> |- !scope=row|2005 |''[[Stay]]'' |Лила Калпеппер | |style="text-align:center;"|<ref>{{cite news|url=https://variety.com/2005/film/markets-festivals/stay-3-1200520877/|work=Variety|title=Stay|last=McCarthy|first=Todd|date=20 October 2005|accessdate=15 November 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191115134636/https://variety.com/2005/film/markets-festivals/stay-3-1200520877/|archive-date=15 November 2019|url-status=live}}</ref> |- !scope=row|2005 | ''[[King Kong]]'' |Энн Дэрроу | |style="text-align:center;"|<ref>{{cite news|url=https://www.theguardian.com/culture/2005/dec/09/1|last=Bradshaw|first=Peter|title=King Kong|accessdate=15 November 2019|date=9 December 2005|archive-url=https://web.archive.org/web/20191115134635/https://www.theguardian.com/culture/2005/dec/09/1|archive-date=15 November 2019|url-status=live}}</ref> |- !scope=row|2006 |''[[Inland Empire]]'' |Сюзӣ | |style="text-align:center;"|<ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/film/2007/mar/09/thriller|title=Inland Empire|accessdate=15 November 2019|last=Bradshaw|first=Peter|date=9 March 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20191105193209/https://www.theguardian.com/film/2007/mar/09/thriller|archive-date=5 November 2019|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.bfi.org.uk/films-tv-people/4ce2b8bf0cf11|publisher=British Film Institute|title=Inland Empire (2006)|access-date=16 November 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191115184119/https://www.bfi.org.uk/films-tv-people/4ce2b8bf0cf11|archive-date=15 November 2019|url-status=live}}</ref> |- !scope=row|2006 |''[[The Painted Veil]]'' |Киттӣ Фейн |Инчунин продюсер |style="text-align:center;"|<ref>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2006/12/20/movies/20veil.html|work=The New York Times|date=20 December 2006|last=Dargis|first=Manohla|accessdate=14 November 2019|title=A Plague Infects the Land, as Passion Vexes Hearts|archive-url=https://web.archive.org/web/20191114230857/https://www.nytimes.com/2006/12/20/movies/20veil.html|archive-date=14 November 2019|url-status=live}}</ref> |- !scope=row|2007 |''[[Eastern Promises]]'' |Анна Хитрова | |style="text-align:center;"|<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/films/2007/10/22/eastern_promises_2007_review.shtml|publisher=BBC|title=Eastern Promises (2007)|accessdate=15 November 2019|date=26 October 2007|last=Jones|first=David|archive-url=https://web.archive.org/web/20171201015506/http://www.bbc.co.uk/films/2007/10/22/eastern_promises_2007_review.shtml|archive-date=1 December 2017|url-status=live}}</ref> |- !scope=row|2007 |''[[Funny Games]]'' |Энн Фарбер |Инчунин продюсери иҷроия |style="text-align:center;"|<ref>{{cite book|first=Roy|last=Grundmann|title=A Companion to Michael Haneke|url=https://books.google.com/books?id=4VXkqzmaB4IC&pg=PA618|date=4 February 2010|publisher=John Wiley & Sons|isbn=978-1-4443-2061-9|page=618}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.laweekly.com/michael-haneke-will-be-your-mirror/|work=[[LA Weekly]]|title=Michael Haneke Will Be Your Mirror|last=Foundas|first=Scott|accessdate=15 November 2019|date=12 March 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20191115161157/https://www.laweekly.com/michael-haneke-will-be-your-mirror/|archive-date=15 November 2019|url-status=live}}</ref> |- !scope=row|2009 |''[[The International]]'' |Элинор Витман | |style="text-align:center;"|<ref>{{cite book|first=Roger|last=Ebert|title=Roger Ebert's Movie Yearbook 2010|url=https://books.google.com/books?id=-1aM7D_ymdAC&pg=PA213|date=9 November 2009|publisher=Andrews McMeel Publishing|isbn=978-0-7407-9218-2|page=213}}</ref> |- !scope=row|2009 |''[[Mother and Child]]'' |Элизабет | |style="text-align:center;"|<ref>{{cite news|url=https://www.hollywoodreporter.com/review/mother-child-film-review-93529|work=The Hollywood Reporter|accessdate=15 November 2019|date=15 September 2009|last=Honeycutt|first=Kirk|title=Mother and Child – Film Review|archive-url=https://web.archive.org/web/20191115184120/https://www.hollywoodreporter.com/review/mother-child-film-review-93529|archive-date=15 November 2019|url-status=live}}</ref> |- !scope=row|2010 |''[[You Will Meet a Tall Dark Stranger]]'' |Сэллӣ | |style="text-align:center;"|<ref>{{cite news|url=https://www.hollywoodreporter.com/review/you-will-meet-tall-dark-29599|work=The Hollywood Reporter|date=14 October 2010|accessdate=15 November 2019|title=You Will Meet a Tall Dark Stranger – Film Review|last=Honeycutt|first=Kirk|archive-url=https://web.archive.org/web/20191115184123/https://www.hollywoodreporter.com/review/you-will-meet-tall-dark-29599|archive-date=15 November 2019|url-status=live}}</ref> |- !scope=row|2010 |''[[Fair Game]]'' |Валерия Плейм | |style="text-align:center;"|<ref>{{cite news|url=https://www.theguardian.com/film/2018/oct/26/terrifyingly-relevant-why-doug-liman-had-to-recut-fair-game|work=The Guardian|title='Terrifyingly relevant': why Doug Liman had to recut Fair Game|date=26 October 2018|accessdate=14 November 2019|first=Ignatiy|last=Vishnevetsky|archive-url=https://web.archive.org/web/20191114230856/https://www.theguardian.com/film/2018/oct/26/terrifyingly-relevant-why-doug-liman-had-to-recut-fair-game|archive-date=14 November 2019|url-status=live}}</ref> |- !scope=row|2011 |''[[Dream House]]'' |Энн Паттерсон | |style="text-align:center;"|<ref>{{cite news|url=https://variety.com/2011/film/news/dream-house-1117946277/|title=Dream House|work=Variety|date=30 September 2011|accessdate=14 November 2019|last=Koehler|first=Robert|archive-url=https://web.archive.org/web/20170628071548/http://variety.com/2011/film/news/dream-house-1117946277/|archive-date=28 June 2017|url-status=live}}</ref> |- !scope=row|2011 |''[[J. Edgar]]'' |Ҳелен Гэндӣ | |style="text-align:center;"|<ref>{{cite web|url=https://www.npr.org/2011/11/07/142093689/j-edgar-at-the-fbi-many-a-question-about-hoover?t=1573772160112|title='J. Edgar': At The FBI, Many A Question About Hoover|last=Taylor|first=Ella|date=9 November 2011|accessdate=14 November 2019|publisher=[[NPR]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20191114230857/https://www.npr.org/2011/11/07/142093689/j-edgar-at-the-fbi-many-a-question-about-hoover%3Ft%3D1573772160112|archive-date=14 November 2019|url-status=live}}</ref> |- !scope=row|2012 |''[[The Impossible]]'' |Мария Белон Беннетт | |style="text-align:center;"|<ref>{{cite news|url=https://www.theglobeandmail.com/arts/awards-and-festivals/tiff/tiff-reviews/tiff-movie-review-the-impossible/article4533140/|work=[[The Globe and Mail]]|date=10 September 2012|accessdate=14 November 2019|title=TIFF movie review: The Impossible|archive-url=https://web.archive.org/web/20171208185137/https://www.theglobeandmail.com/arts/awards-and-festivals/tiff/tiff-reviews/tiff-movie-review-the-impossible/article4533140/|archive-date=8 December 2017|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.theguardian.com/film/filmblog/2013/jan/03/reel-history-the-impossible|work=The Guardian|date=3 January 2013|last=von Tunzelmann|first=Alex|title=The Impossible submerges the true impact of the tsunami|accessdate=14 November 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190322085057/https://www.theguardian.com/film/filmblog/2013/jan/03/reel-history-the-impossible|archive-date=22 March 2019|url-status=live}}</ref> |- !scope=row|2013 |''[[Movie 43]]'' |Саманта |Сегмент: "Homeschooled" |style="text-align:center;"|<ref>{{cite news|url=https://www.smh.com.au/entertainment/movies/movie-43-20130207-2e000.html|work=[[The Sydney Morning Herald]]|date=10 February 2013|accessdate=14 November 2019|title=Movie 43|last=Mathieson|first=Craig|archive-url=https://web.archive.org/web/20191114230858/https://www.smh.com.au/entertainment/movies/movie-43-20130207-2e000.html|archive-date=14 November 2019|url-status=live}}</ref> |- !scope=row|2013 |''[[Adoration]]'' |Лил |Инчунин продюсери иҷроия |style="text-align:center;"|<ref>{{cite news|url=https://www.smh.com.au/entertainment/movies/adoration-review-sons-and-lovers-deserve-one-another-20131114-2xhk0.html|title=Adoration review: sons and lovers deserve one another|work=The Sydney Morning Herald|date=16 November 2013|last=Hall|first=Sandra|accessdate=15 November 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191115184118/https://www.smh.com.au/entertainment/movies/adoration-review-sons-and-lovers-deserve-one-another-20131114-2xhk0.html|archive-date=15 November 2019|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.screenaustralia.gov.au/the-screen-guide/t/adoration-2012/31055|title=Adoration (2013)|accessdate=15 November 2019|publisher=Screen Australia|archive-url=https://web.archive.org/web/20191115184121/https://www.screenaustralia.gov.au/the-screen-guide/t/adoration-2012/31055|archive-date=15 November 2019|url-status=live|archivedate=2019-11-15|archiveurl=https://web.archive.org/web/20191115184121/https://www.screenaustralia.gov.au/the-screen-guide/t/adoration-2012/31055}}</ref> |- !scope=row|2013 |''[[Sunlight Jr.]]'' |Мелисса | |style="text-align:center;"|<ref>{{cite web|url=https://www.rogerebert.com/reviews/sunlight-jr-2013|publisher=Roger Ebert|first=Susan|last=Wloszczyna|title=Naomi Watts movie reviews & film summary (2013)|accessdate=15 November 2019|date=14 November 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20191115190554/https://www.rogerebert.com/reviews/sunlight-jr-2013|archive-date=15 November 2019|url-status=live}}</ref> |- !scope=row|2013 |''[[Diana]]'' |[[Диана, маликаи Уэлс]] | |style="text-align:center;"|<ref>{{cite news|url=https://www.hollywoodreporter.com/news/diana-director-oliver-hirschbiegel-negative-642445|work=The Hollywood Reporter|date=3 October 2013|accessdate=15 November 2019|title='Diana' Director Oliver Hirschbiegel: Negative Reviews 'Devastating'|last=Kemp|first=Stuart|archive-url=https://web.archive.org/web/20191115132519/https://www.hollywoodreporter.com/news/diana-director-oliver-hirschbiegel-negative-642445|archive-date=15 November 2019|url-status=live}}</ref> |- !scope=row|2013 |''[[The Last Impresario]]'' |Худаш |Мустанад<br/>Инчунин ёрдамчии продюсер |style="text-align:center;"|<ref>{{cite news|url=https://variety.com/2013/film/global/london-film-review-the-last-impresario-1200776146/|work=Variety|title=London Film Review: 'The Last Impresario'|accessdate=15 November 2019|date=29 October 2013|last=Gant|first=Charles|archive-url=https://web.archive.org/web/20191115184122/https://variety.com/2013/film/global/london-film-review-the-last-impresario-1200776146/|archive-date=15 November 2019|url-status=live}}</ref> |- !scope=row|2014 |''[[Birdman or (The Unexpected Virtue of Ignorance)]]'' |Леслӣ Труман | |style="text-align:center;"|<ref>{{cite news|url=https://www.theguardian.com/film/2014/dec/25/birdman-unexpected-virtue-of-ignorance-film-review|work=The Guardian|last=Bradshaw|first=Peter|title=Birdman (Or The Unexpected Virtue of Ignorance) review – a delirious, hallucinatory showbiz comedy|accessdate=15 November 2019|date=25 December 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20191209132304/https://www.theguardian.com/film/2014/dec/25/birdman-unexpected-virtue-of-ignorance-film-review|archive-date=9 December 2019|url-status=live}}</ref> |- !scope=row|2014 |''[[St. Vincent]]'' |Дака | |style="text-align:center;"|<ref>{{cite web|url=https://www.rogerebert.com/reviews/st-vincent-2014|publisher=Roger Ebert|title=St. Vincent movie review & film summary (2014)|accessdate=15 November 2019|first=Brian|last=Tallerico|date=10 October 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20191115190553/https://www.rogerebert.com/reviews/st-vincent-2014|archive-date=15 November 2019|url-status=live}}</ref> |- !scope=row|2014 |''[[While We're Young]]'' |Корнелия Шребник | |style="text-align:center;"|<ref>{{cite news|url=https://variety.com/2014/film/festivals/toronto-film-festival-while-were-young-1201299916/|work=Variety|title=Toronto Film Review: 'While We're Young'|last=Debruge|first=Peter|date=7 September 2014|accessdate=15 November 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191115134638/https://variety.com/2014/film/festivals/toronto-film-festival-while-were-young-1201299916/|archive-date=15 November 2019|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.empireonline.com/movies/reviews/re-young-review/|work=Empire|title=While We're Young Review|date=27 February 2015|accessdate=14 November 2019|last=Freer|first=Ian|archive-url=https://web.archive.org/web/20191115134635/https://www.empireonline.com/movies/reviews/re-young-review/|archive-date=15 November 2019|url-status=live}}</ref> |- !scope=row|2015 |''[[The Divergent Series: Insurgent]]'' |Эвелин Ҷонсон | |style="text-align:center;"|<ref>{{cite web|url=https://www.bfi.org.uk/films-tv-people/5517bee181bb7|publisher=British Film Institute|accessdate=15 November 2019|title=The Divergent Series Insurgent (2015)|archive-url=https://web.archive.org/web/20191021012606/https://www.bfi.org.uk/films-tv-people/5517bee181bb7|archive-date=21 October 2019|url-status=live}}</ref> |- !scope=row|2015 |''[[The Sea of Trees]]'' |Ҷоан Бреннан | |style="text-align:center;"|<ref>{{cite news|url=https://www.theguardian.com/film/2015/jun/10/the-sea-of-trees-review-gus-van-sant-matthew-mcconaughey|work=The Guardian|title=The Sea of Trees review: a fantastically annoying and dishonest tear-jerker|date=15 May 2015|last=Bradshaw|first=Peter|accessdate=15 November 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191115190553/https://www.theguardian.com/film/2015/jun/10/the-sea-of-trees-review-gus-van-sant-matthew-mcconaughey|archive-date=15 November 2019|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.rogerebert.com/reviews/the-sea-of-trees-2016|last=Tallerico|first=Brian|title=The Sea of Trees movie review (2016)|accessdate=15 November 2019|date=26 August 2016|publisher=Roger Ebert|archive-url=https://web.archive.org/web/20190411022017/https://www.rogerebert.com/reviews/the-sea-of-trees-2016|archive-date=11 April 2019|url-status=live}}</ref> |- !scope=row|2015 |''[[Demolition]]'' |Карен Морено | |style="text-align:center;"|<ref>{{cite news|url=https://variety.com/2015/film/reviews/demolition-film-review-jake-gyllenhaal-1201590449/|title=Film Review: 'Demolition'|work=Variety|date=10 September 2015|accessdate=15 November 2019|last=Debruge|first=Peter|archive-url=https://web.archive.org/web/20191115134634/https://variety.com/2015/film/reviews/demolition-film-review-jake-gyllenhaal-1201590449/|archive-date=15 November 2019|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.rogerebert.com/reviews/demolition-2016|title=Demolition|publisher=Roger Ebert|last=Kenny|first=Glenn|date=8 April 2016|accessdate=15 November 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191115134635/https://www.rogerebert.com/reviews/demolition-2016|archive-date=15 November 2019|url-status=live}}</ref> |- !scope=row|2015 |''[[3 Generations]]'' |Мэггӣ |Инчунин продюсери иҷроия |style="text-align:center;"|<ref>{{cite news|url=https://www.theguardian.com/film/2015/sep/13/about-ray-review-transgender-drama-offers-an-unremarkable-take-on-a-remarkable-story|work=The Guardian|title=3 Generations (aka About Ray) review – transgender drama offers an unremarkable take on a remarkable story|last=Lee|first=Benjamin|accessdate=15 November 2019|date=13 September 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20191115190557/https://www.theguardian.com/film/2015/sep/13/about-ray-review-transgender-drama-offers-an-unremarkable-take-on-a-remarkable-story|archive-date=15 November 2019|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|url=https://variety.com/2017/film/news/elle-fannings-transgender-drama-3-generations-1202001939/|work=Variety|date=3 March 2017|accessdate=15 November 2019|last=McNary|first=Dave|title=Elle Fanning's Transgender Drama '3 Generations' Gets Release Date|archive-url=https://web.archive.org/web/20191115190557/https://variety.com/2017/film/news/elle-fannings-transgender-drama-3-generations-1202001939/|archive-date=15 November 2019|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.hollywoodreporter.com/news/survivor-zeke-smith-3-generations-trans-peoples-frustrations-1000983|work=The Hollywood Reporter|date=8 May 2017|accessdate=15 November 2019|title='Survivor's' Zeke Smith on Trans Movie '3 Generations' and the "Path to Acceptance" (Guest Column)|last=Smith|first=Zeke|archive-url=https://web.archive.org/web/20191115190556/https://www.hollywoodreporter.com/news/survivor-zeke-smith-3-generations-trans-peoples-frustrations-1000983|archive-date=15 November 2019|url-status=live}}</ref> |- !scope=row|2016 |''[[The Divergent Series: Allegiant]]'' |Эвелин Ҷонсон-Итон | |style="text-align:center;"|<ref>{{cite web|url=https://www.bfi.org.uk/films-tv-people/56cba1c1dc91c|publisher=British Film Institute|accessdate=15 November 2019|title=Allegiant (2016)|archive-url=https://web.archive.org/web/20191115184205/https://www.bfi.org.uk/films-tv-people/56cba1c1dc91c|archive-date=15 November 2019|url-status=live}}</ref> |- !scope=row|2016 |''[[Chuck]]'' |Линда Вепнер | |style="text-align:center;"|<ref>{{cite news|url=https://www.hollywoodreporter.com/review/brawler-1176876|work=The Hollywood Reporter|title='The Brawler': Film Review|last=Scheck|first=Frank|accessdate=15 November 2019|date=17 January 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190506153709/https://www.hollywoodreporter.com/review/brawler-1176876|archive-date=6 May 2019|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.npr.org/2017/05/04/526048328/chuck-the-boxer-who-inspired-rocky-gets-a-dutiful-biopic?t=1573844503702|publisher=NPR|accessdate=15 November 2019|title='Chuck': The Boxer Who Inspired 'Rocky' Gets A Dutiful Biopic|last=Klimek|first=Chris|date=4 May 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20191115190556/https://www.npr.org/2017/05/04/526048328/chuck-the-boxer-who-inspired-rocky-gets-a-dutiful-biopic%3Ft%3D1573844503702|archive-date=15 November 2019|url-status=live}}</ref> |- !scope=row|2016 |''[[Shut In]]'' |Мэрӣ Портмэн | |style="text-align:center;"|<ref>{{cite news|url=https://variety.com/2016/film/reviews/shut-in-film-review-1201916283/|work=Variety|title=Film Review: 'Shut In'|accessdate=15 November 2019|date=11 November 2016|last=Leydon|first=Joe|archive-url=https://web.archive.org/web/20190621124108/https://variety.com/2016/film/reviews/shut-in-film-review-1201916283/|archive-date=21 June 2019|url-status=live}}</ref> |- !scope=row|2017 |''[[The Book of Henry]]'' |Сюзан Карпентер | |style="text-align:center;"|<ref>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2017/06/16/movies/naomi-watts-finds-trouble-so-you-dont-have-to.html|work=The New York Times|date=16 June 2017|accessdate=15 November 2019|title=Naomi Watts Finds Trouble, So You Don't Have To|archive-url=https://web.archive.org/web/20191115132519/https://www.nytimes.com/2017/06/16/movies/naomi-watts-finds-trouble-so-you-dont-have-to.html|archive-date=15 November 2019|url-status=live}}</ref> |- !scope=row|2017 |''[[The Glass Castle]]'' |Роуз Мэрӣ Волс | |style="text-align:center;"|<ref>{{cite web|url=https://apnews.com/3e0c987436254bee96a0c722f30baff5/Review:-Love,-somehow,-shines-through-%27The-Glass-Castle%27|publisher=[[Associated Press]]|title=Review: Love, somehow, shines through 'The Glass Castle'|date=9 August 2017|accessdate=15 November 2019|last=Kennedy|first=Mark|archive-url=https://web.archive.org/web/20191115184123/https://apnews.com/3e0c987436254bee96a0c722f30baff5/Review:-Love,-somehow,-shines-through-%27The-Glass-Castle%27|archive-date=15 November 2019|url-status=live}}</ref> |- !scope=row|2018 |''[[Ophelia]]'' |Малика Гертруда ва Мехтҳилд | |style="text-align:center;"|<ref>{{cite news|url=https://variety.com/2018/film/reviews/ophelia-review-1202673889/|work=Variety|title=Sundance Film Review: 'Ophelia'|date=23 January 2018|accessdate=15 November 2019|last=Nicholson|first=Amy|archive-url=https://web.archive.org/web/20190723080238/https://variety.com/2018/film/reviews/ophelia-review-1202673889/|archive-date=23 July 2019|url-status=live}}</ref> |- !scope=row|2018 |''[[Vice]]'' |Лангари Fox News |Камео |style="text-align:center;"|<ref>{{cite news|url=https://www.hollywoodreporter.com/features/christian-bale-takes-dick-cheney-vice-1162366|work=The Hollywood Reporter|date=19 November 2018|accessdate=14 November 2019|last=Siegel|first=Tatiana|title=The Dick Cheney Dossier: Inside Adam McKay's Searing Exposé of D.C.'s 'Ultimate Gamesman' in 'Vice'|archive-url=https://web.archive.org/web/20191114230855/https://www.hollywoodreporter.com/features/christian-bale-takes-dick-cheney-vice-1162366|archive-date=14 November 2019|url-status=live}}</ref> |- !scope=row|2019 |''[[Luce]]'' |Амӣ Эдгар | |style="text-align:center;"|<ref>{{cite web|url=https://www.bfi.org.uk/news-opinion/sight-sound-magazine/reviews-recommendations/luce-julius-onah-eritrean-teenager-adopted|publisher=British Film Institute|date=8 November 2019|accessdate=14 November 2019|title=Luce review: this race drama is a rigged game|last=Concannon|first=Philip|archive-url=https://web.archive.org/web/20191114230855/https://www.bfi.org.uk/news-opinion/sight-sound-magazine/reviews-recommendations/luce-julius-onah-eritrean-teenager-adopted|archive-date=14 November 2019|url-status=live}}</ref> |- !scope=row|2019 |''[[The Wolf Hour]]'' |Ҷун Лей |Инчунин продюсери иҷроия |style="text-align:center;"|<ref>{{cite news|url=https://variety.com/2019/film/reviews/the-wolf-hour-review-1203251019/|work=Variety|title=Shanghai Film Review: 'The Wolf Hour'|last=Kiang|first=Jessica|accessdate=15 November 2019|date=23 June 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190624180659/https://variety.com/2019/film/reviews/the-wolf-hour-review-1203251019/|archive-date=24 June 2019|url-status=live}}</ref> |- !scope=row|2020 |scope=row|''[[Penguin Bloom]]'' |Сэм Блум |Инчунин продюсер |style="text-align:center;"|<ref>{{cite web|url=https://www.screenaustralia.gov.au/the-screen-guide/t/penguin-bloom-2020/35703|publisher=Screen Australia|title=Penguin Bloom|accessdate=15 November 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191115184124/https://www.screenaustralia.gov.au/the-screen-guide/t/penguin-bloom-2020/35703|archive-date=15 November 2019|url-status=live|archivedate=2019-11-15|archiveurl=https://web.archive.org/web/20191115184124/https://www.screenaustralia.gov.au/the-screen-guide/t/penguin-bloom-2020/35703}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.hollywoodreporter.com/news/jacki-weaver-join-naomi-watts-penguin-bloom-1228355|work=The Hollywood Reporter|title=Jacki Weaver to Join Naomi Watts in 'Penguin Bloom'|accessdate=15 November 2019|date=31 July 2019|last=Galuppo|first=Mia|archive-url=https://web.archive.org/web/20191115184123/https://www.hollywoodreporter.com/news/jacki-weaver-join-naomi-watts-penguin-bloom-1228355|archive-date=15 November 2019|url-status=live}}</ref> |- !scope=row|2021 |scope=row|''[[Boss Level]]'' |Ҷемма Велс | |style="text-align:center;"|<ref>{{cite web|url=https://www.rogerebert.com/reviews/boss-level-movie-review-2021|title=Boss Level movie review & film summary (2021)|date=5 March 2021|accessdate=6 March 2021|last=Kenny|first=Glenn|publisher=RogerEbert.com}}</ref> |- !scope=row|2021 |scope=row|''[[This Is the Night]]'' | |Инчунин продюсери иҷроия |style="text-align:center;"|<ref>{{cite news|url=https://www.hollywoodreporter.com/heat-vision/naomi-watts-frank-grillo-star-blumhouse-drama-once-a-time-staten-island-1111982|work=The Hollywood Reporter|title=Naomi Watts, Frank Grillo to Star in Blumhouse Drama 'Once Upon a Time in Staten Island' (Exclusive)|last=Kit|first=Borys|date=15 May 2018|accessdate=15 November 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190710211936/https://www.hollywoodreporter.com/heat-vision/naomi-watts-frank-grillo-star-blumhouse-drama-once-a-time-staten-island-1111982|archive-date=10 July 2019|url-status=live}}</ref> |- !scope=row|2021 |scope=row|''Lakewood'' | | |style="text-align:center;"|<ref>{{cite news|last=Goldstein|first=Gregg|url=https://variety.com/2020/film/news/naomi-watts-toronto-1234767807/|work=Variety|title=Naomi Watts and Director Phillip Noyce to Film Limelight Thriller 'Lakewood' (Exclusive)|date=12 September 2020|accessdate=23 November 2020|url-status=live}}</ref> |- !scope=row|2021 |scope=row|''[[Infinite Storm]]'' |Пэм Боулз |Инчунин продюсер |style="text-align:center;"|<ref>{{cite web|url=https://variety.com/2021/film/global/naomi-watts-infinite-storm-malgorzata-szumowska-1234897331/ |title=Naomi Watts to Headline Malgorzata Szumowska's 'Infinite Storm' With Bleecker, Sony Pictures Worldwide (Exclusive)|first=Elsa|last=Keslassy|work=Variety|date=1 February 2020|accessdate=1 February 2021}}</ref> |} ==Телевизион== {| class="wikitable plainrowheaders sortable" !scope="col"|Сол !scope="col"|Номгӯй !scope="col"|Нақш !scope="col" class="unsortable"|Шарҳҳо !scope="col" class="unsortable"|Иқт. |- !scope=row|1990 |''[[Hey Dad..!]]'' |Белинда Лоуренс |2 қисм |style="text-align:center;"|<ref name=Paste>{{cite news|url=https://www.pastemagazine.com/articles/2015/03/the-roles-of-a-lifetime-naomi-watts.html|work=[[Paste (magazine)|Paste]]|title=The Roles of a Lifetime: Naomi Watts|accessdate=15 November 2019|last1=Gorman|last2=Gorman|first1=Allison|first2=Anna|date=16 March 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20191115132517/https://www.pastemagazine.com/articles/2015/03/the-roles-of-a-lifetime-naomi-watts.html|archive-date=15 November 2019|url-status=live|archivedate=2019-11-15|archiveurl=https://web.archive.org/web/20191115132517/https://www.pastemagazine.com/articles/2015/03/the-roles-of-a-lifetime-naomi-watts.html}}</ref> |- !scope=row|1991 |''[[Brides of Christ]]'' |Франсис Ҳеффернан |5 қисм |style="text-align:center;"|<ref>{{cite news|url=https://variety.com/1993/tv/reviews/brides-of-christ-parts-i-iii-1200432512/|work=Variety|title=Brides of Christ Parts I-III|last=Scott|first=Tony|accessdate=15 November 2019|date=11 June 1993|archive-url=https://web.archive.org/web/20191115132521/https://variety.com/1993/tv/reviews/brides-of-christ-parts-i-iii-1200432512/|archive-date=15 November 2019|url-status=live}}</ref> |- !scope=row|1991 |''[[Home and Away]]'' |Ҷулия Гибсон |19 қисм |style="text-align:center;"|<ref>{{cite web|url=https://www.rte.ie/entertainment/2018/0722/980377-where-are-they-now-home-aways-most-famous-residents/|publisher=[[Raidió Teilifís Éireann|RTE]]|date=23 July 2018|accessdate=15 November 2019|title=Where are they now? Home and Away's most famous residents|last=Brennan|first=Sinead|archive-url=https://web.archive.org/web/20191115132518/https://www.rte.ie/entertainment/2018/0722/980377-where-are-they-now-home-aways-most-famous-residents/|archive-date=15 November 2019|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.northernstar.com.au/news/a-long-lineup-of-tinsel-towns-biggest-names-began-/3313357/|work=[[The Northern Star]]|title=Summer Bay’s 15 biggest breakout stars|date=18 January 2018|accessdate=24 June 2020}}</ref> |- !scope=row|1996 |''Secrets of the Bermuda Triangle'' |Аманда |Телефилм |style="text-align:center;"|<ref>{{cite news|url=https://variety.com/1996/film/reviews/abc-thursday-movie-secrets-of-the-bermuda-triangle-1200445687/|work=Variety|title=Abc Thursday Movie Secrets of the Bermuda Triangle|accessdate=15 November 2019|last=Scott|first=Tony|date=1 April 1996|archive-url=https://web.archive.org/web/20191115132517/https://variety.com/1996/film/reviews/abc-thursday-movie-secrets-of-the-bermuda-triangle-1200445687/|archive-date=15 November 2019|url-status=live}}</ref> |- !scope=row|1996 |''Timepiece'' |Мэрӣ Чандлер |Телефилм |style="text-align:center;"|<ref>{{cite web|url=https://www.tvguide.com/movies/timepiece/review/137400/|accessdate=15 November 2019|publisher=[[TV Guide]]|title=Timepiece|last=Pardi|first=Robert|archive-url=https://web.archive.org/web/20191115134031/https://www.tvguide.com/movies/timepiece/review/137400|archive-date=15 November 2019|url-status=live}}</ref> |- !scope=row|1997–1998 |''[[Sleepwalkers]]'' |Кейт Расселл |9 қисм |style="text-align:center;"|<ref name=Paste/> |- !scope=row|1998 |''[[The Christmas Wish]]'' |Ренӣ |Телефилм |style="text-align:center;"|<ref>{{cite news|url=https://www.radiotimes.com/film/ww6r/the-christmas-wish/|work=Radio Times|accessdate=15 November 2019|title=The Christmas Wish|last=Parkinson|first=David|archive-url=https://web.archive.org/web/20191115132520/https://www.radiotimes.com/film/ww6r/the-christmas-wish/|archive-date=15 November 2019|url-status=live|archivedate=2019-11-15|archiveurl=https://web.archive.org/web/20191115132520/https://www.radiotimes.com/film/ww6r/the-christmas-wish/}}</ref> |- !scope=row|1999 |''[[The Hunt for the Unicorn Killer]]'' |Ҳоллӣ Маддукс |Телефилм |style="text-align:center;"|<ref>{{cite news|url=https://variety.com/1999/tv/reviews/the-hunt-for-the-unicorn-killer-1117499721/|work=Variety|title=The Hunt for the Unicorn Killer|last=Speier|first=Michael|date=6 May 1999|accessdate=15 November 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191115132519/https://variety.com/1999/tv/reviews/the-hunt-for-the-unicorn-killer-1117499721/|archive-date=15 November 2019|url-status=live}}</ref> |- !scope=row|2000 |''[[The Wyvern Mystery]]'' |Алиса Фейфилд |Телефилм |style="text-align:center;"|<ref>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2000/10/12/arts/television-review-drafty-manor-is-no-place-for-newlyweds.html|work=The New York Times|date=12 October 2000|accessdate=15 November 2019|last=Wertheimer|first=Roy|title=Television Review; Drafty Manor Is No Place for Newlyweds|archive-url=https://web.archive.org/web/20191115134559/https://www.nytimes.com/2000/10/12/arts/television-review-drafty-manor-is-no-place-for-newlyweds.html|archive-date=15 November 2019|url-status=live}}</ref> |- !scope=row|2002 |''[[The Outsider]]'' |Ребекка |Телефилм |style="text-align:center;"|<ref>{{cite news|url=https://variety.com/2002/tv/reviews/the-outsider-3-1200544991/|title=The Outsider|date=6 November 2002|accessdate=15 November 2019|last=Fries|first=Laura|archive-url=https://web.archive.org/web/20191115132519/https://variety.com/2002/tv/reviews/the-outsider-3-1200544991/|archive-date=15 November 2019|url-status=live}}</ref> |- !scope=row|2011 |''[[Sesame Street]]'' |Худаш |Қисм: "Goodbye Pacifier" |style="text-align:center;"|<ref>{{cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=q1v6Cj_12DM|title=Sesame Street: Elmo Shows How to Exchange|publisher=Sesame Street (YouTube)|date=6 October 2011|accessdate=15 November 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190919045249/https://www.youtube.com/watch?v=q1v6Cj_12DM|archive-date=19 September 2019|url-status=live}}</ref> |- !scope=row|2014 |''[[BoJack Horseman]]'' |Худаш (овоз) |Қисм: "One Trick Pony" |style="text-align:center;"|<ref>{{cite web|url=https://www.avclub.com/rip-from-the-headlines-on-bojack-horseman-and-someones-1799459932|publisher=[[The A.V. Club]]|title=When BoJack Horseman rips stories from the headlines, someone's bound to get hurt|date=5 September 2017|accessdate=15 November 2019|last=Chappell|first=Les|archive-url=https://web.archive.org/web/20191116104938/https://www.avclub.com/rip-from-the-headlines-on-bojack-horseman-and-someones-1799459932|archive-date=16 November 2019|url-status=live}}</ref> |- !scope=row|2017 |''[[Twin Peaks]]'' |Ҷейн-Э Ҷонс |10 қисм |style="text-align:center;"|<ref>{{cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/tv/0/twin-peaks-season-3-return-character-guide-confused/janey-e-jones-naomi-watts/|work=[[The Daily Telegraph]]|title=Who's who in Twin Peaks Season 3: The Return? A character guide for the confused|date=13 June 2017|accessdate=15 November 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191115132521/https://www.telegraph.co.uk/tv/0/twin-peaks-season-3-return-character-guide-confused/janey-e-jones-naomi-watts/|archive-date=15 November 2019|url-status=live}}</ref> |- !scope=row|2017 |''[[Gypsy]]'' |Ҷин Ҳоллоуэй |10 қисм; инчунин продюсери иҷроия |style="text-align:center;"|<ref name=Gypsy>{{cite web|url=https://deadline.com/2017/08/gypsy-canceled-netflix-naomi-watts-one-season-1202146744/|publisher=[[Deadline Hollywood]]|date=11 August 2017|accessdate=15 November 2019|last=Andreeva|first=Nellie|title='Gypsy' Canceled By Netflix After 1 Season|archive-url=https://web.archive.org/web/20170811185936/http://deadline.com/2017/08/gypsy-canceled-netflix-naomi-watts-one-season-1202146744/|archive-date=11 August 2017|url-status=live}}</ref><ref name=TVGuide/> |- !scope=row|2019 |''[[The Loudest Voice]]'' |Гретхен Карлсон |7 қисм |style="text-align:center;"|<ref name=TVGuide>{{cite web|url=https://www.tvguide.com/celebrities/naomi-watts/credits/167538/|publisher=TV Guide|accessdate=15 November 2019|title=Credits|archive-url=https://web.archive.org/web/20191115134027/https://www.tvguide.com/celebrities/naomi-watts/credits/167538|archive-date=15 November 2019|url-status=live}}</ref> |- !scope=row|2019 |''[[Bloodmoon]]'' |Номаълум | |<ref>{{cite web|title=I Could Tell You...|url=http://georgerrmartin.com/notablog/2019/09/16/i-could-tell-you/|last=Martin|first=George R.R.|date=16 September 2019|website=Not a Blog|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20200416231644/https://georgerrmartin.com/notablog/2019/09/16/i-could-tell-you/|archive-date=16 April 2020|access-date=19 September 2019}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.refinery29.com/en-us/2019/10/8639311/game-of-thrones-prequel-bloodmoon-cancelled|title=HBO Reportedly Cancels Highly-Anticipated Game Of Thrones Prequel|publisher=Refinery29|date=29 October 2019|accessdate=23 February 2021|last=Lindsay|first=Kathryn}}</ref> |- !scope=row|2020 |''Secrets of the Zoo: Down Under'' |Гӯянда |10 қисм |style="text-align:center;"|<ref>{{cite web|url=https://www.thewrap.com/dr-pol-savage-kingdom-black-panther-nat-geo-wild/|title=Nat Geo Wild Orders 3 New Vet Shows and 2 More Zoo Series; Renews 6 Others (Exclusive)|work=[[TheWrap]]|accessdate=22 February 2020|date=17 January 2020|last=Maglio|first=Tony}}</ref> |} == Ҷоизаҳо == Дар ин саҳифа [[:en:List of awards and nominations received by Naomi Watts|ҷоизаву мукофотҳои бадастовардаи Наомӣ Воттс]] бо [[забони англисӣ]] оварда шудааст. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Пайвандҳо == {{Authority control}} [[Гурӯҳ:Ҳунарпешазанҳо аз рӯи алифбо]] [[Гурӯҳ:Ҳунарпешазанони асри ХХ]] [[Гурӯҳ:Ҳунарпешазанони асри ХХI]] [[Гурӯҳ:Ҳунарпешазанҳои синамои Британияи Кабир]] [[Гурӯҳ:Ҳунарпешазанҳои телевизиони Британияи Кабир]] [[Гурӯҳ:Ҳунарпешазанҳои театри Британияи Кабир]] [[Гурӯҳ:Продюсерони Британияи Кабир]] 924omcuydro0eqbk3xh5ecfg5e1vp5d 0 288220 1471329 1407298 2026-05-08T18:07:33Z InternetArchiveBot 30618 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1471329 wikitext text/x-wiki {{Ходими давлатӣ | вазифа = [[Президенти Камерун]] | парчам = Flag of Cameroon.svg | аввалдавр = 6 ноябри 1982 | охирдавр = | пешгузашта = [[Аҳмаду Аҳидҷо]] | ҷонишин = | вазифа_2 = [[Сарвазири Камерун]] | парчам_2 = Flag of Cameroon.svg | аввалдавр_2 = 30 июни 1975 | охирдавр_2 = 6 ноябри 1982 | пешгузашта_2 = ''вазифа таъсис ёфт'' | ҷонишин_2 = [[Белло Буба Майгарӣ]] }} '''Пол Бийа''' (инчунин '''Бия;''' {{Lang-fr|Paul Biya}}, тав. [[13 феврал]]и [[Соли 1933|1933]], Мвомекаа, Камеруни Фаронса) — сиёсатмадор ва ходими давлатии [[Камерун]]; [[Сарвазири Камерун]] ([[Соли 1975|1975]]-[[Соли 1982|1982]]), сипас [[президенти Камерун]] (аз [[Соли 1982|1982]]). Аз 25 июли соли 2019, Пол Бийа қадимтарин президенти амалкунанда дар ҷаҳон пас аз марги президенти Тунис [[Қаъд Сибсӣ|Беҷӣ Қаъд Ас-Себсӣ]] аст. == Зиндагинома == Пол Бийа 13 феврали соли [[Соли 1933|1933]] дар деҳаи Мвомекаа дар ҷануби кишвар таваллуд шудааст. Аз рӯи қавмият аз миллати фанг (Булу) <ref name="Био">{{Cite news|url=http://e-news.com.ua/directory/show/647.html|publisher=E-News.com.ua|title=Бийя Поль. Биография}}</ref>. Соли 1956 вай литсейи имтиёзноки ба номи генерал [[Леклерк, Филип|Леклерк]] дар [[Яунде]]ро хатм кард, соҳиби дипломи фалсафа гардид <ref name="Коммерсантъ">{{Cite news|url=http://www.kommersant.ru/doc.aspx?fromsearch=1d79bc82-5cca-4693-9ad7-88aa0b1abe59&docsid=407791|publisher=Журнал «Власть»|author=Екатерина Адамова, Кирилл Новиков, Антон Парыгин, Максим Сухманский, Анна Черникова|title=Все мировые лидеры|date=2003-09-01}}{{Недоступная ссылка|date=Июль 2019|bot=InternetArchiveBot}}</ref>. Аз моҳи июни соли 1956 ӯ дар Литсейи Луис ле Гран [[Порис|Париж]] таҳсил кардааст, инчунин дар Сорбонна таҳсил кардааст. Вай инчунин дараҷаҳои факултаи ҳуқуқшиносии [[Донишгоҳи Порис|Донишгоҳи Париж]] ва Институти сиёсатшиносиро дорад. Соли [[Соли 1962|1962]] Институти омӯзиши қаламравҳои бурунмарзии Парижро хатм кардааст <ref name="Кто есть кто">{{Книга|автор=|заглавие=Кто есть кто в мировой политике|издательство=Политиздат|место=М.|год=1990|страницы=61|isbn=5-250-00513-6}}</ref>. === Корнома === Соли [[Соли 1962|1962]] ӯ ба ватан баргашт ва ба хидмати давлатӣ — мансабдори таъйиноти махсус дар дастгоҳи президенти кишвар [[Аҳмаду Аҳидҷо]] дохил шуд, сипас соли [[Соли 1964|1964]] директори кабинети Вазорати маорифи миллӣ, ҷавонон ва фарҳанг таъйин шуд, ва дар [[Соли 1965|соли 1965 ӯ]] дабири кулли вазорат шуд. Дар соли 1967, ӯ дубора барои кор ба дафтари раёсати ҷумҳурӣ рафт ва директори кобинаи шаҳрвандӣ шуд. Аз моҳи январи [[соли 1968]] — котиби генералии канслерия ва ҳамзамон, моҳи август рутбаи вазирро ба даст овард. Аз моҳи июни соли 1970 — дар рутбаи вазири давлатӣ. 30 июни соли 1975 Пол Бийа сарвазири Камерун таъйин шуд.<ref name="Био"/> Аз [[соли 1980]] — муовини раиси ягона ҳизби кишвар, Иттиҳоди миллии Камерун. === Раёсатҷумҳурӣ === [[4 ноябр|4 ноябри]] [[соли 1982]] [[Аҳмаду Аҳидҷо]] ғайриинтизор истеъфо эълон кард ва [[6 ноябр|6 ноябри]] [[соли 1982]], тибқи конститутсия, Пол Бийа ӯро дар вазифаи президент иваз кард.<ref name="Био"/> Дар моҳи августи 1983, Бийя Аҳидҷоро ба омода кардани табаддулоти июнӣ айбдор кард <ref name="Вашингтон Пост">{{Cite news|url=https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2006/07/19/AR2006071901340_pf.html|publisher=[[The Washington Post]]|author=Jonathan C. Randal|title=Tales of Ex-Leader's Role In Revolt Stun Cameroon|date=1984-04-15|language=en}}</ref> (моҳи феврали [[соли 1984]] [[Аҳмаду Аҳидҷо]] ва ду шарики ӯ бо иттиҳоми кӯшиши табаддулоти давлатӣ ғоибона муҳокима карда шуданд ва Аҳидҷо ба қатл маҳкум карда шуд, гарчанде ки баъдтар Пол Бийа ӯро бо ҳабси абад иваз кард). 14 сентябри соли 1983 Пол Бийа раиси ҳизби Иттиҳоди Миллии Камерун шуд, ки он соли [[Соли 1985|1985]] бо номи Ассотсиатсияи Демократии Халқи Камерун иваз карда шуд.<ref name="Био"/> [[Акс:Biya_and_Bush-2.jpg|чап|мини|250x250пкс| Пол Бийа ва Президенти ИМА [[Ҷорҷ Уокер Буш|Ҷорҷ Буш]], [[Соли 2003|2003]].]] 6 апрели соли 1984 нерӯҳои ҳукуматӣ кӯшиши дигари табаддулоти ҳарбиро саркӯб карданд. Пас аз он Бийя Гвардияи ҷумҳуриявиро пароканда кард.<ref name="Вашингтон Пост"/> Вай дар интихоботи президентии 14 январи соли 1984 пирӯз шуд (99,98% овозҳоро гирифт) ва дар интихоботи 24 апрели соли 1988 бо гирифтани 98,75% овозҳо дубора интихоб шуд.<ref name="Выборы">{{Cite news|url=http://africanelections.tripod.com/cm.html|publisher=AFRICAN ELECTIONS DATABASE|title=Elections in Cameroon|language=en|accessdate=2021-04-07|archivedate=2011-09-03|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110903053954/http://africanelections.tripod.com/cm.html}}</ref> 11 октябри соли 1992 дар кишвар интихоботи нави президентӣ баргузор гардид, ки дар он Пол Бийа 39,98%-ро ба даст оварда, боз пирӯз шуд (рақиби асосии ӯ Ҷон Фру Нди 36,8% гирифт) <ref name="Выборы"/>. Дар [[соли 1996]] Бийя як сол раиси Созмони ваҳдати Африқо интихоб шуд.<ref name="Био"/> Дар интихоботи президентӣ, ки 12 октябри соли 1997 баргузор шуд, ӯ бо 92,57% овозҳо дубора президенти кишвар интихоб шуд. Дар интихоботи соли 2004, Пол Бийа 70,92% -ро ба даст овард. Солҳои 1994 ва 1996 даргириҳои мусаллаҳона бо сарбозони Нигерия дар болои нимҷазираи баҳсии нафтхези Бакассӣ рух доданд. Дар моҳи октябри соли 2002, суди байналмилалӣ ҳаққи Камерунро эътироф кард ва [[12 июн]]и [[Соли 2006|2006]] Пол Бийа ва Президенти Нигерия [[Обасанҷо, Олусегун|Олусегун Обасанҷо]] созишномаи дахлдорро ба имзо расониданд, аммо парлумони Нигерия аз тасвиб даст кашид. Нимҷазира ба Камерун дар соли 2008 дода шуд. 11 октябри соли [[Соли 2004|2004]] дар ин кишвар интихоботи мунтазами президентӣ баргузор гардид, ки дар натиҷаи он Пол Бийа боз 70.92% овозҳоро ба даст оварда, пирӯз шуд <ref name="Выборы"/>. 9 октябри соли 2011, ӯ дубора дубора интихоб шуд ва дар интихоботи президентӣ 77,99% овоз гирифт (бори дигар Ҷон Фру Нди, ки 10% ба даст овард) <ref name="Выборы"/>. Пол Бийа сиёсатмадор-тарафдори рӯ ба моили Фаронса аст. Дар иқтисодиёт, он муносибатҳои худро бо Чин инкишоф медиҳад, ки на танҳо ҳамчун як сармоягузор, балки ҳамчун як қарздиҳанда дар як қатор лоиҳаҳои бузурги сармоягузорӣ, масалан, дар лоиҳаи сохтани маҷмӯи панелҳои офтобӣ барои электрикунонии вилоятҳои дурдаст (аз соли 2015 амалӣ карда мешавад). Афзоиши нархи нафт дар авоили солҳои 2000-ум ба иқтисоди Камерун сабукие овард, аммо қарзи бузурги беруна дигар наметавонад ҳатто бо даромади нафт пардохта шавад. Дар соли 2006, Камерун аъзои Клуби Порис, як қисми муҳими қарзи Камерунро аз гардан соқит кардааст <ref>{{Cite news|title=Поль Бийя: президент Камеруна, биография и правление|author=Кусов Виталий|first=Виталий|last=Кусов|url=https://africanrulers.ru/main/biographies/cameroon_biya/|work=Правители Африки: XXI век|date=|accessdate=2017-12-15|language=ru}}</ref>. Маъмурияти Бийя сатҳи баланди фасодро тавсиф мекунад. Пол Бийаро ба [[диктатура]], алалхусус муҳоҷирон аз Камеруни собиқи Англия айбдор мекунанд. Дар бисёр рӯихатҳои [[диктатор]]ҳои муосири ҷаҳон, ӯ ҳамроҳ бо [[Мсвати III]], [[Теодоро Обианг Нгуема Мбасого|Теодоро Обианг Нгуема Мбасога]] ва [[Роберт Мугабе]] ҳамроҳ аст <ref>David Wallechinsky, ''Tyrants: the World’s 20 Worst Living Dictators'', Regan Press, 2006, pp. 286—290</ref><ref>[http://www.parade.com/articles/editions/2007/edition_02-11-2007/Dictators The World’s Worst Dictators — 2007]</ref>. Ҳамин тавр, дар рейтинги маҷаллаи ''Parade'' барои соли 2009, ӯ дар рейтинги бадтарин диктаторҳои ҷаҳон дар ҷои 19-ум қарор дорад <ref>Parade Magazine. [http://www.parade.com/dictators/2009/more-of-the-worlds-worst-dictators.html?index=9 « The Worlds 10 Worst Dictators»], 22 March 2009</ref>. 7 октябри соли 2018, Пол Бийа дубора президент интихоб шуд ва дар интихоботи президентӣ 71,28% овозҳоро ба даст овард (оппозисиюни наздиктаринаш Морис Камто 14,23% овозҳоро ба даст овард) <ref>{{Cite news|title=Президент Камеруна переизбран в седьмой раз|last=BFM.ru|url=https://www.bfm.ru/news/397791|work=BFM.ru - деловой портал|accessdate=2018-10-23|language=ru}}</ref>. Камто изҳор дошт, ки интихобот тақаллуб шудааст. Дар моҳи январи соли 2019, Камто дар натиҷаи эътирозҳо алайҳи нақзи интихобот боздошт ва ба муддати 9 моҳ зиндонӣ шуд. Дар аввали моҳи октябри соли 2019, додгоҳи низомӣ Морис Камто ва даҳҳо тарафдорони ӯро раҳо кард. Ба гуфтаи нозирон, бо ин роҳ Президенти Камерун Пол Бийа мехоҳад барои мусолиҳа бо оппозисиюн нишон фиристад <ref>[ttps://www.bbc.com/news/world-africa-49947652?intlink_from_url=https://www.bbc.com/news/topics/clm1wxp5p5jt/cameroon&link_location=live-reporting-story Cameroon opposition leader Maurice Kamto walks free from jail], BBC, 05.10.2019</ref>. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} {{ПБ}} [[Гурӯҳ:Сиёсатмадорони асри XXI]] [[Гурӯҳ:Роҳбарони кунунии кишварҳо]] [[Гурӯҳ:Сиёсатмадорони асри XX]] [[Гурӯҳ:Википедиа:Зиндагиномаи муосирон]] [[Гурӯҳ:Зодагони соли 1933]] [[Гурӯҳ:Зодагони 13 феврал]] [[Гурӯҳ:Сарвазирони Камерун]] [[Гурӯҳ:Президенти Камерун]] [[Гурӯҳ:Саҳифаҳое, ки бо тарҷумаҳои ношинос оварда шудаанд]] 8f24z9nw5gnrjr0mpsqfl0vopv4k4ww 0 290805 1471320 1414387 2026-05-08T17:36:00Z InternetArchiveBot 30618 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1471320 wikitext text/x-wiki '''Панисломизм''' ( {{Lang-grc|pan}} - "ҳама чиз" ва {{Lang-ar|إسلام}} ‎ « [[Ислом]] ») - [[Идеология|мафкураи]] динӣ-сиёсӣ, ки бар пешниҳоди он асос ёфтаанд: * дар бораи ваҳдати маънавии мусалмонони ҷаҳон, новобаста аз мансубияти иҷтимоӣ, миллӣ ва давлатӣ; ва * дар бораи зарурати муттаҳидсозии сиёсии онҳо таҳти роҳбарии сарвари олии маънавӣ ([[халифа]]). Дар ҳоле ки панарабизм мустақилияти [[арабҳо]]ро новобаста аз дини хеш эълом мекунад, панисломизм бошад ба ҷаҳон и ислом нигаронида шудааст. Ҷунбиши панисломӣ дар солҳои аввали ислом решаҳои таърихӣ дорад, вақте ки [[пайғамбар]] [[Муҳаммад]] (с) ҳамаи қабилаҳои нимҷазираи Арабро ба як давлати ягона муттаҳид кард ва пас аз чанде, [[Умар ибни Хаттоб|Умар]] [[Африқои Шимолӣ]] ва қисми зиёди [[Шарқи Наздик|Ховари Миёнаро]] муттаҳид сохт. Дар давраи мустамлика дар ҷаҳони араб сиёсати панисламизмро Ҷамол Аш-Шума Ал-Афғонӣ пеш мебурд. Маълум аст, ки сиёсати иҷтимоии Ал-Афғонӣ дар он замон хеле пешрафта буд. Дар байни [[Ҷанги ҷаҳонии якум|ҷанги якум]] ва [[Ҷанги ҷаҳонии дувум|дуюми ҷаҳонӣ]], Амин ал-Ҳусайнӣ, [[Муфтӣ|муфтии]] [[Уршалим|Ерусалим]], кӯшиш мекард, ки [[Нозисм|аз фашистон]] дастгирӣ кунад, то мусалмононро дар [[хилофат]]и нав муттаҳид кунад. Амин ал-Ҳусейнӣ саъй дошт, ки Бритониёро аз қаламравҳои ваколатдори Шарқи Наздик берун кунад.<ref>{{Cite web |url=http://www.mideastweb.org/iraqaxiscoup.htm |title=The Iraq coup of Raschid Ali in 1941, the Mufti Husseini and the Farhud (Farhoud) |accessdate=2021-07-12 |archivedate=2019-07-13 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190713084207/http://www.mideastweb.org/iraqaxiscoup.htm }}</ref> Азбаски кишварҳои мустамлика [[Садаи XX|дар асри 20]] назорати бисёр қаламравҳоро аз даст доданд , миллатгароёни араб ва мусулмон ташвиқ карда шуданд. Пас аз таъсиси давлати яҳудӣ дар Фаластин ва эътирофи минбаъдаи [[Исроил]] ба ҳайси кишвар аз ҷониби [[Созмони Милали Муттаҳид]], инчунин шикасти давлатҳои араб дар солҳои [[Соли 1948|1948]] ва [[Соли 1967|1967]], пешвоёни динии араб далел оварданд, ки нобуд кардани Исроил бозгашти Мусалмонон ба бунёдгароии исломист. [[Ихвону-л-муслимин|Ихвонулмуслимин]] дар [[Миср]] ба ҳукумати дунявии ҳизби сиёсии Вафд ва баъдтар ба маъмурияти президент [[Ҷамол Абдулносир|Носир]] муқобилат кард. Дар Миср ва дигар кишварҳои араб панисломистҳо пайравони худро пеш аз ҳама дар байни ҳамватанони синфҳои поёнӣ ва миёна пайдо карданд. Аммо, то охири солҳои 70-ум тақрибан ҳама кӯшишҳои панисламистҳо барои ба даст овардани ҳокимият бенатиҷа буданд. Президентҳои Миср Носир ва [[Анвар Содот]] бар зидди панисламистҳо сиёсати саркӯбгарона пеш гирифта, аксарияти онҳоро қатл ва зиндонӣ карданд. Донишманди маъруфи ислом Сайид Қутб барои ширкат дар ҷунбиши Ихвонулмуслимин эъдом карда шуд. Пайравони ҷунбиши мусалмонон Деобанди бо кумаки [[Иёлоти Муттаҳидаи Амрико|ҳукуматҳои Амрико]] ва [[Покистон]] дар муноқишаи низомии зидди [[Иттиҳоди Шӯравӣ]] дар [[Афғонистон]] ширкат варзиданд. Дар ҳолатҳои дигар, муноқишаҳо байни гурӯҳҳои мусалмонии [[шиа]]ҳо ва [[Суннӣ|сунниҳо]] ба муттаҳидшавии дарозмуддати ҷаҳони ислом халал мерасонанд. Дар ҷараёни рушди технологияҳои интернетӣ, панисломизм воситаи дигари рушдро бо истифода аз захираҳои иҷтимоӣ ва ташкилии шабакаи ҷаҳонӣ ба даст овард. Соли 2011 ба шарофати сармоягузории соҳибкорони мусалмон аз [[Русия]] ва [[Туркия]] рушди шабакаи иҷтимоии Salamworld оғоз ёфт, ки ба фароҳам овардани фазои ягонаи интернетӣ барои ҷавонони ислом нигаронида шудааст <ref>{{Cite web |url=http://www.turkishnews.ru/politika-i-obschestvo-turcii/news/v-stambule-proshla-vstrecha-razrabotchikov-pervoy-musulmanskoy-socialnoy-seti |title=В Стамбуле прошла встреча разработчиков первой мусульманской социальной сети |accessdate=2021-07-12 |archivedate=2014-07-23 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140723174516/http://www.turkishnews.ru/politika-i-obschestvo-turcii/news/v-stambule-proshla-vstrecha-razrabotchikov-pervoy-musulmanskoy-socialnoy-seti }}</ref>. == Ниг. инчунин == * Исломгароӣ * Ассамблеяи Умумиҷаҳонӣ оид ба наздикшавии мазҳабҳои исломӣ == Эзоҳ == {{Эзоҳ}} == Адабиёт == * {{Книга|автор=[[Ионова, Алла Ивановна|Ионова А. И.]]|часть=Современный ислам и панисламизм|ссылка часть=|заглавие=[[Вопросы научного атеизма]]. Вып. 39|ответственный=Редкол. [[Гараджа, Виктор Иванович|В. И. Гараджа]] (отв. ред.) и др.; Акад. обществ. наук ЦК КПСС. Ин-т научного атеизма|место=М.|издательство=[[Мысль (московское издательство)|Мысль]]|год=1989|страницы=120—139|страниц=335|тираж=18870|ref=Ионова}} [[Гурӯҳ:Исломгароӣ]] [[Гурӯҳ:Панмиллатгароӣ]] [[Гурӯҳ:Панисломизм]] 4bwkfgty1wj87eyfv9o942oln579trv 0 295399 1471308 1428138 2026-05-08T15:24:37Z InternetArchiveBot 30618 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1471308 wikitext text/x-wiki {{Ходими давлатӣ}} '''Николас Мадуро Морос''' ( {{Lang-es|Nicolás Maduro Moros}} {{IPA|[nikoˈlas maˈðuɾo ˈmoɾos]}} ; тав. [[23 ноябр|23 ноябри соли]] [[Соли 1962|1962]], [[Каракас]], [[Венесуэла]] ) — арбоби давлатӣ ва [[Сиёсатмадор|сиёсии]] Венесуэла, иҷрокунандаи вазифаи [[Феҳристи президентҳои Венесуэла|Президенти Ҷумҳурии Боливари Венесуэла]] аз 19 апрели соли 2013. Вазири корҳои хориҷӣ дар ҳукумати [[Ҳугу Чавез|Ҳуго Чавес]] (2006-2013), ноиби президенти Венесуэла (2012-2013) <ref>[http://www.venezuela-oas.org/Notadeprensa09-8-06.html Nicolas Maduro Nuevo Ministro De Relaciones Exteriores]</ref><ref>El Mundo: [http://www.elmundo.es/america/2012/10/11/venezuela/1349912461.html ''Hugo Chávez nombra vicepresidente del Gobierno al canciller Nicolás Maduro'']. 11.10.2012{{ref-es}}</ref><ref>Сергей Середа: [http://tass.ru/politika/641798 ''«Уго Чавес привёл к присяге вице-президента и шестерых новых министров»'']. [[ТАСС]], 14.10.2012</ref>. Аз 5 март то 19 апрели соли 2013, пас аз марги [[Ҳугу Чавез|Ҳуго Чавес]], ӯ ба ҳайси президенти Венесуэла кор кардааст <ref>[http://www.gazeta.ru/politics/news/2013/03/06/n_2784557.shtml Армия Венесуэлы присягнула на верность вице-президенту Мадуро, которого Чавес назвал своим преемником]. — Газета.ру, 6 марта 2013 года.</ref><ref>РИА Новости — Украина: [http://rian.com.ua/world_news/20130306/337054518.html ''«Управлять Венесуэлой до новых выборов будет вице-президент Мадуро»''] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20130309034948/http://rian.com.ua/world_news/20130306/337054518.html |date=2013-03-09 }}. 06.03.2013</ref>. == Зиндагинома == Бобою бибиашон яҳудӣ буданд, ки дар Венесуэла бештари аҳолӣ ба эътиқоди [[Католисизм|дини католикӣ]] гузаштаанд <ref name="autogenerated2">ИА «[[Росбалт]]». [http://www.rosbalt.ru/main/2013/05/14/1127978.html ''«Мадуро: Я не антисемит, а еврей»''] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20140408213540/http://www.rosbalt.ru/main/2013/05/14/1127978.html |date=2014-04-08 }}. 14.05.2013</ref>, дар ҳоле ки модар аз шаҳри сарҳадии Кукутаи [[Колумбия]] мебошад. Ҳангоми кор ба ҳайси ронандаи автобус, ӯ фаъолияти сиёсии худро ҳамчун узви ғайрирасмии иттифоқҳои касаба, ки аз намояндагони коргарони метрои Каракас дар солҳои 1970 ва 1980 оғоз кардааст, оғоз кардааст. Дар солҳои ҳаштод ӯ литсейи Авали ва мактаби миёнаи ҷамъиятиро дар ғарби Каракасро хатм кардааст. Вай яке аз асосгузорони ҳизби чапгарои «Ҷунбиши Ҷумҳурии Панҷум»({{Lang-es|Movimiento V Quinta República, MVR}}), дар аз ҳабс озод намудани [[Ҳугу Чавез|Ҳуго Чавес]] ва маъракаи интихоботии охирин дар соли 1998 нақши муҳим дошт. 8 декабри соли 2012 [[Ҳугу Чавез|Чавес]] эълон кард, ки агар вазъи саломатиаш бад шавад ва аз уҳдаи иҷрои ваколатҳои худ набарояд, Н. Мадуро то интихоботи навбатии умумӣ ба ҳайси президент фаъолият мекунад. Чавес ҳамчунин изҳори умедворӣ кард, ки интихобкунандагон аз номзадии ӯ пуштибонӣ хоҳанд кард <ref name="autogenerated20130309-1">{{Cite web|url=http://russian.people.com.cn/31520/8156892.html|title=Биография: Вице-президент Венесуэлы Николас Мадуро|deadlink=no|accessdate=2013-03-07|archiveurl=https://www.webcitation.org/6F4rJyJGh?url=http://russian.people.com.cn/31520/8156892.html|archivedate=2013-03-13}}</ref> Ҳангоми эълони марги Чавес Мадуро гуфт, ки ӯро "душманони беруна" заҳролуд кардаанд ва мухолифинро "фашистҳо" номид <ref>Jonathan Watts: [http://www.guardian.co.uk/world/2013/mar/06/nicolas-maduro-post-chavez-bluster ''Nicolás Maduro: post-Chávez bluster disguises pragmatism of a deal-maker'']. The Guardian, 6.03.2013</ref>. Пас аз марги Чавес эълон шуд, ки дар 30 рӯзи оянда дар Венесуэла интихоботи президентӣ баргузор мегардад <ref name="autogenerated20130309-1" /> == Аввалин давраи президентӣ == Дар интихоботи рӯзи [[14 апрел]]и [[соли 2013]] Николас Мадуро аз Энрике Каприлес бо 1,5% пеш гузашт. Ба иттилои Комиссияи давлатии интихоботии Венесуэла, ба тарафдории Николас Мадуро 50,76% овоз дода, рақиби ӯ Энрике Каприлесро 49,07% шаҳрвандони ба қитъаҳои интихоботӣ ҳозиршуда дастгирӣ кардаанд. Аммо Энрике Каприлес натоиҷи интихоботро эътироф намекунад. == Давраи дуюми президентӣ == Интихоботи пеш аз мӯҳлат президенти Венесуэла 20 майи соли 2018 баргузор шуд. Мадуро бо 67,8% овозҳо пирӯз шуд. Интихобот боиси эътирози аксари [[Дунёи Ғарб|кишварҳои ғарбӣ]] ва ҳамчунин [[Амрикои Лотинӣ]] шуд. 14 кишвар, аз ҷумла Аргентина, Бразилия ва Канада ба нишони эътироз ба натиҷаҳои интихобот сафирони худро аз [[Каракас]] фаро хонданд. Ба ҳамин далел, [[Иёлоти Муттаҳида]] алайҳи Венесуэла таҳримҳои иловагии иқтисодӣ ҷорӣ кард. Президенти ИМА [[Доналд Трамп]] хостори баргузории интихоботи нав ва қатъи саркӯбҳо дар Венесуэла шуд. Президенти Русия [[Владимир Путин]] Н. Мадуроро барои дубора интихоб шуданаш табрик кард, ба ӯ дар ҳалли мушкилоти иҷтимоӣ ва иқтисодии кишвар муваффақият таманно кардааст. Натоиҷи интихоботро танҳо [[Русия]], [[Салвадор]], [[Куба]] ва [[Ҷумҳурии Халқии Чин|Чин]] пазируфтанд <ref name="bbc_22.05.2018">[http://www.bbc.com/news/world-latin-america-44204632 «Venezuela election: Fourteen ambassadors recalled after Maduro win»]</ref>. 10 январи соли 2019 маросими савгандёдкунии Н. Мадуро <ref>{{Cite web|url=https://twitter.com/NicolasMaduro/status/1083377494366007296|title=#EnVivo {{!}} Juramento como Presidente Constitucional para el periodo 2019–2025, en compañía del pueblo venezolano y las delegaciones de Alto Nivel, de los pueblos y gobiernos del mundo.https://www.pscp.tv/w/1nAJEyMozVoJL|author=Nicolás Maduro|date=2019-01-10|publisher=@NicolasMaduro|lang=es|accessdate=2019-01-10}}</ref>, ки баъд аз он вай расман бори дуюм президенти Венесуэла шуд, баргузор гардид. Ба далели бархӯрд бо мухолифин, Мадуро дар назди Додгоҳи олӣ, на дар Маҷлиси миллии Венесуэла, савганд ёд кард. === Суиқасд === 4 августи соли 2018 дар як паради тантанавӣ бахшида ба 81-умин солгарди таъсиси Горди миллӣ бо кумаки ҳавопаймоҳои бесарнишинӣ омода бо моддаҳои тарканда бар зидди президент суқасд ба амал омад, ки он бебарор анҷом ёфт.<ref>[https://iz.ru/774478/video/v-stolitce-venesuly-soversheno-pokushenie-na-maduro В столице Венесуэлы совершено покушение на Мадуро] // [[Известия]]</ref> === Бӯҳрони сиёсӣ (2019) === Моҳи январи соли 2019 бӯҳрони тӯлонии сиёсӣ дар Венесуэла ба марҳилаи шадидтар табдил ёфт - дар натиҷаи амалҳои мухолифин дар кишвар ду маркази қудрат ба вуҷуд омаданд. Раиси Маҷлиси Миллӣ [[Хуан Гуайдо]] дар пасманзари ҳазорон эътирозҳо, ки пас аз савгандёдкунии Николас Мадуро барои давраи дуввуми президентӣ оғоз шуд, худро иҷрокунандаи вазифаи президенти Венесуэлла эълон кард. Худи президенти феълӣ эълом дошт, ки то анҷоми мӯҳлати ваколаташ дар соли 2025 дар курсии худ боқӣ мемонад <ref>[https://vz.ru/world/2019/8/6/990909.html Поражение «цветной революции» на Кубе стало уроком для Венесуэлы] // [[Взгляд (интернет-газета)|Взгляд]], 6 августа 2019</ref>. 30 апрели соли 2019 кушиши табаддулоти давлатй аз тарафи Хуан Гуайдо ба амал омад, ки он бебарор анҷом ёфт. == Оила == Ӯ бо Селия Флорес <ref>{{Cite web|url=http://www.bbc.co.uk/portuguese/noticias/story/2005/12/051214_venezueladenunciarc.shtml|title=Parlamentares venezuelanos acusam EUA de conspiração|date=2005-12-14|publisher=[[Би-би-си|BBCBrasil.com]]|lang=pt|accessdate=2018-06-14}}</ref> издивоҷ кардааст, ки аз ӯ тақрибан 10 сол калонтар аст. Селия Флорес инчунин як сиёсатмадори маъруфи чапгарост (аввал дар Ҷунбиши Ҷумҳурии панҷум, сипас дар Ҳизби ягонаи сотсиалистии Венесуэла ). Вай ба ҷои шавҳараш раиси Маҷлиси Миллӣ шуд <ref>{{Cite web|url=http://www.bbc.com/mundo/noticias/2013/07/130521_venezuela_politica_perfil_cilia_flores_az|title=Cilia Flores, la "primera combatiente" de Venezuela, es ahora la esposa de Maduro|author=Abraham Zamorano|date=2013-07-16|publisher=[[Би-би-си|BBC News Mundo]]|lang=es|accessdate=2018-06-14}}</ref>. Писар - Николас Мадуро (тав. 21 июни 1990), сиёсатмадор <ref>{{Cite web|url=http://www.ng.ru/news/590536.html|title=Сын Мадуро пригрозил Трампу захватом Белого дома|date=2017-08-13|publisher=Независимая газета|lang=|accessdate=2018-06-14}}</ref>. == Мукофотҳо == * Ордени Ситораи Фаластин ( Маъмурияти Миллии Фаластин, 2014) <ref>Rosmaira Flores: [http://www.minci.gob.ve/2014/05/presidente-maduro-recibio-maxima-condecoracion-del-estado-de-palestina/ ''Presidente Maduro recibió máxima condecoración del Estado de Palestina''] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20141204223136/http://www.minci.gob.ve/2014/05/presidente-maduro-recibio-maxima-condecoracion-del-estado-de-palestina/ |date=2014-12-04 }}. MinCI, 16.05.2014{{ref-es}}</ref>. == Пайвандҳо == * [https://web.archive.org/web/19981207020811/http://www.mre.gov.ve/ Nazirio del Poder Popular para Relaciones Exteriores] (Вазорати корҳои хориҷии Венесуэла) * [https://web.archive.org/web/20090316094810/http://venezuelaonu.gob.ve/canciller.php Николас Мадуро Морос, Министро дель Подер Популяр барои Relaciones Exteriores] (Ҳукумати CV) * Дмитрий Колесник: [http://liva.com.ua/nicolas-maduro.html ''«Николас Мадуро. "Сояи Чавес" "'']{{Пайванди мурда|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. LIVA, 03/11/2013 == Эзоҳ == {{эзоҳ}} {{ПБ}} {{Сарварони кишварҳои Амрикои Ҷанубӣ}} [[Гурӯҳ:Президентҳои Венесуэла]] [[Гурӯҳ:Сиёсатмадорони асри XXI]] [[Гурӯҳ:Сиёсатмадорон аз рӯи алифбо]] [[Гурӯҳ:Роҳбарони кунунии кишварҳо]] [[Гурӯҳ:Зодагони Каракас]] [[Гурӯҳ:Википедиа:Зиндагиномаи муосирон]] [[Гурӯҳ:Википедия:Мақолаҳои бо сарчашма аз Викидода]] [[Гурӯҳ:Зодагони соли 1962]] [[Гурӯҳ:Зодагони 23 ноябр]] [[Гурӯҳ:Саҳифаҳое, ки бо тарҷумаҳои ношинос оварда шудаанд]] thffiq7vm2do9pdjl70lp25v6voiuf1 0 295637 1471336 1350201 2026-05-09T00:31:58Z InternetArchiveBot 30618 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1471336 wikitext text/x-wiki {{МА | мақом = Шаҳр | номи тоҷикӣ = Толдиқӯрғон | кишвар = {{Парчам|Қазоқистон}} | минтақа = Вилояти Алмаато{{!}}Алмаато | шакли минтақа = Вилоятҳои Қазоқистон{{!}}Вилоят | аҳолӣ = 105 403 | соли барӯйхатгирӣ = 2019 | ҳайати миллӣ = [[қазоқҳо]], [[қирғизҳо]], [[русҳо]], [[кореягиҳо]] }} '''Толдиқӯрғон''' (то 4 майи [[Соли 1993|1993]] — '''Талди-Қӯрғон''', то 1920 — '''Гавриловка''' / '''Гавриловско'''), {{Lang-kk|{{Audio-nohelp|Kk-taldykorgan.ogg|Талдықорған}}}} — [[шаҳр]], маркази маъмурии [[Вилояти Алматӣ|вилояти Алмаатои]] [[Қазоқистон]]. == География == Он дар маркази Семиречие дар соҳили дарёи Қаратол дар доманакӯҳҳои Алатауи Ҷунгар дар баландии зиёда аз 602 м аз сатҳи баҳр ҷойгир аст. Истгоҳи роҳи оҳан. Фурудгоҳ. Иқлими шаҳр континенталӣ аст. Ҳарорати миёнаи моҳи январ -11... -13 ° С, дар моҳи июл 22... 24 ° С аст. [[Боришот]]и миёнаи солона 350-400 мм, миқдори асосии он ба давраҳои март-май ва ноябр-декабр рост меояд. Шамол аз самти шимолу шарқ (34%) ва шимолӣ (16%) бартарӣ дорад. Сарпӯши барфи устувор дар даҳаи охири моҳи ноябр ба вуҷуд омада, дар даҳаи дуюми моҳи март ба охир мерасад <ref>{{Книга|заглавие=Тарихы терең Талдықорған|место=Алматы|издательство=«Дәуір» ЖШС баспасы|год=2012|страниц=232|страницы=45|тираж=1500|isbn=978-601-217-325-3}}</ref>. == Таърих == Он дар асри 19 ҳамчун рустои русҳо, дар нимаи 2 асри 19 — Гавриловка ба вуҷуд омада, соли 1920 ба деҳаи Толди-Қӯрғон табдил дода шудааст. Аз соли 1930 — маркази вилояти Толди-Қӯрғони вилояти Алмаатои РСС Қазоқистон. Соли 1944 мақоми шаҳрро гирифт. Солҳои 1944-1959 ва 1967-1991 маркази вилояти Талдиқурғони ҶШС Қазоқистон буд. Аз соли 1991 то 1997 — маркази вилояти Талдиқӯрғони Ҷумҳурии Қазоқистон. 4 майи соли 1993 бо Қарори Президиуми Шӯрои Олии Қазоқистон транскриптсияи номи шаҳри Талди-Қурғон (Талды-Курган) ба забони русӣ ба Талдыкорган (Толдиқӯрғон) иваз карда шуд <ref>Постановление Президиума Верховного Совета Республики Казахстан от 4 мая 1993 года № 2001 «Об упорядочении транскрибирования на русском языке казахских топонимов, наименовании и переименовании отдельных административно-территориальных единиц Республики Казахстан».</ref>. Аз соли 2001 - маркази [[Вилояти Алматӣ|вилояти Алмаато]]. Холо дар Толдиуӯрғон қариб 145 ҳазор нафар одамон, намояндагони 70 халқу миллатҳо зиндагӣ мекунанд. == Аҳолӣ == {{БароварданиДодаҳо|кам=камшавӣ|Сарлавҳа=Аҳолии шаҳр аз рӯи солҳо|зиёд=зиёдшавӣ|1959|34=135184|26=125919|27=2011|28=127324|29=2012|30=130253|31=2013|32=132663|33=2014|35=2015|24=123038|36=138200|37=2016<ref name="Stat2016">{{cite web|url=http://stat.gov.kz/api/getFile/?docId=ESTAT118366|title=Численность населения Республики Казахстан по полу в разрезе областей, городов, районов, районных центров и поселков на начало 2016 года|publisher=Комитет по статистике Министерства национальной экономики Республики Казахстан|accessdate=2019-12-10|archivedate=2020-06-13|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200613094819/https://stat.gov.kz/api/getFile/?docId=ESTAT118366}}</ref>|38=140663|39=2017<ref name="Stat2017">{{cite web|url=http://stat.gov.kz/api/getFile/?docId=ESTAT240997|title=Численность населения Республики Казахстан по полу в разрезе областей, городов, районов, районных центров и поселков на 1 октября 2017 года|publisher=Комитет по статистике Министерства национальной экономики Республики Казахстан|accessdate=2019-12-10|archivedate=2020-06-13|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200613103924/https://stat.gov.kz/api/getFile/?docId=ESTAT240997}}</ref>|40=145477|41=2018<ref name="Stat2018">{{cite web|url=http://stat.gov.kz/api/getFile/?docId=ESTAT260261|title=Численность населения Республики Казахстан по полу в разрезе областей, городов, районов, районных центров и поселков на начало 2018 года|publisher=Комитет по статистике Министерства национальной экономики Республики Казахстан|accessdate=2019-12-10|archivedate=2020-06-13|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200613113008/https://stat.gov.kz/api/getFile/?docId=ESTAT260261}}</ref>|42=145173|43=2019<ref name="Stat" />|25=2010|23=2009|41418|11=1999|1970|60601|1979|87948|1989|119149|1991|124500|12=97996|22=114441|13=2004|14=100577|15=2005|16=103041|17=2006|18=106900|19=2007|20=110686|21=2008|44=145403|сутунҳо=8}} ; Таркиби миллӣ Дар аввали соли 2019 шумораи аҳолии шаҳр 145 403 нафар, дар ҳудуди ҳукумати шаҳр 173 213 нафар буд. Таркиби миллӣ (дар аввали [[соли 2019]]) * [[қазоқҳо]] — 128 652 нафар. (74,97%) * [[русҳо]] — 33824 нафар. (19,53%) * куриёиҳо - 4236 нафар. (2,45%) * тоторҳо — 2452 нафар. (1,42%) * [[Олмониҳо|немисҳо]] — 1060 нафар. (0,61%) * [[Укроинҳо|украинҳо]] — 307 нафар. (0,18%) * [[Ӯйғӯрҳо|уйғурҳо]] — 803 нафар. (0,46%) * [[чеченҳо]] — 423 нафар. (0,24%) * [[ӯзбекҳо]] — 307 нафар. (0,18%) * [[белорусҳо]] — 65 нафар. (0,04%) * [[озарбойҷонҳо]] — 149 нафар. (0,09%) * полякҳо - 68 нафар. (0,04%) * [[қирғизҳо]] — 81 нафар. (0,05%) * дигарон — 786 нафар. (0,45%) * Дар маҷмӯъ — 173213 нафар. (100.00%) == Маъмурияти шаҳр == Талдиқӯрғон маркази маъмурии ҳукумати шаҳри Талдиқӯрғон аст. Тобеи маъмурияти шаҳр деҳаҳои Энбек, Эркин, Мойноқ, Отеной, Пригордное ва м.а. Отделение 3 ва Интимоқ мебошанд <ref>{{Cite web|url=http://www.stat.kz/klassifikacii/DocLib/государственные/katonew1.xls|title=База КАТО|publisher=Агентство Республики Казахстан по статистике|deadlink=yes|accessdate=2019-06-17|archiveurl=https://www.webcitation.org/6F0XRLRTT?url=http://www.stat.kz/klassifikacii/DocLib/%D0%B3%D0%BE%D1%81%D1%83%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%81%D1%82%D0%B2%D0%B5%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D0%B5/katonew1.xls|archivedate=2013-03-10}}</ref>. Маҳалҳои ЗВТ ва Департаменти 5 дар соли 2009 ба шаҳр дохил карда шуданд <ref>{{Cite web|url=http://adilet.zan.kz/rus/docs/V09D0002042|title=Об упразднении отдельных сёл на территории области|publisher=adilet.zan.kz|deadlink=no|accessdate=2013-04-29|archiveurl=https://www.webcitation.org/6GFXy8hdC?url=http://adilet.zan.kz/rus/docs/V09D0002042|archivedate=2013-04-29}}</ref>. == Маданият == Аз декабри соли 1953 дар шаҳр Қасри маданият кор мекунад, ки баъдтар ба он И. Жансугуров илова шуд. Дар шаҳр Театри драмавии ба номи Бикен Римова, Осорхонаи вилоятии таърихӣ- кишваршиносии Алмаато ба номи М.Тинишпоев, Осорхонаи адабии Илёс Ҷансугуров, Боғи фарҳангии собиқадорон, Боғи марказӣ, Ҷастар, китобхонаи С.Сейфуллин ва кинотеатрҳо мавҷуданд. Барои тарбияи ҷисмонӣ ва варзиш варзишгоҳи Ҷетису барои 5 ҳазор ҷой, комплекси варзишии «Жастар», 5 ҳавзи шиноварӣ, зиёда аз 30 зали варзишӣ дар корхонаю муассисаҳои таълимӣ кор мекунанд. == Маориф == Системаи маориф донишгоҳ, ду донишкада, 7 муассисаи таълимии махсус, 3 мактаби касбӣ, 25 мактаби миёна, мактаби президентии Нурсултон Назарбоев ва мактаб-интернати туркии Қазоқистон, 10 кӯдакистонро дар бар мегирад. Шабакаи муассисаҳои нигаҳдории тандурустӣ 27 муассисаи табобатию профилактикиро дарбар мегирад. * Донишгоҳи давлатии Жетису ба номи Илёс Жансугуров. * Академияи иқтисод ва ҳуқуқи ба номи У. А. Жолдасбекова * Техникуми агротехникии Талдиқӯрғон * Техникуми олии политехникии Талдиқӯрғон * Мактаби зеҳнии Назарбоев (МЗМ)-и физика ва математика - аз 21 августи соли 2010. * Литсейи тахассусии №24 барои кӯдакони лаёқатманд бо таҳсил бо се забон ба номи М.Арин «Иқтисод ва тиҷорат» - аз соли 1992. * Литсейи тахассусии №20 барои кӯдакони лаёқатманд бо таълим ба се забон – аз соли 1991. * Литсейи қазоқӣ-туркӣ бо чор забон – аз соли 1993. == Иқтисод == Асоси иқтисодиёти Талдиқӯрғонро истеҳсолоти саноатӣ ташкил медиҳад, ки базаи он бо назардошти мавқеи мусоиди нақлиётию географӣ ба вуҷуд оварда шудааст. Дар маҷмӯъ, дар шаҳр 24 корхонаи асосии саноатӣ мавҷуд аст, ки 5-тоаш корхонаи коркард мебошад. Ғайр аз ин дар ин ҷо 48 корхонаи минитарӣ мавҷуд аст. Дар соли 1956 корхонаи маснуоти оҳану бетони Талдиқӯрғон кушода шуд. Дар моҳи январи соли 1961 фабрикаи мебел ва дар охири сол — заводи таҷрибавии таҷҳизоти коммуналии Толди-Қӯрғон (холо ҶШС «Темир») кушода шуд. Соли 1976 заводи бозичаҳои металлии «Арман» ба истифода дода шуд, ки маҳсулоти он дар тамоми гушаю канорҳои Иттифоқ ёфт мешавад. Имрӯзҳо дар шаҳр ободонии фаъолона давом дорад. == Алоқа == Почта ва телеграф соли 1916 кушода шуд. Алоқаи телефонии шаҳр бо 12 истгоҳи автоматии телефон, истгоҳи электронии байналхалқии байнишаҳрӣ ифода ёфтааст. Иқтидори он 38 ҳазор хона буда, 25 ҳазораш истифода мешавад. Дохилшавиро ба шабакаи байналхалқии «Телекс» истгоҳи автоматии телеграфии типи «Мироглав» таъмин мекунад. == Роҳбарияти шаҳр == === Котиби якуми комитети шаҳрии ҲКҚ === * Кондратенко, Андрей Павлович (феврали 1945 - декабри 1949) * Колмогоров, Георгий Иванович (феврали 1950 - июни 1951) * Федотов Алексей Павлович (июни 1951 - ноябри 1955) * Синсов Иван Иванович (ноябри 1955 — марти 1958) * Аубакиров, Ҷумъагалӣ (марти 1958 — августи 1961) * Балапанов, Ҷумъахон (августи 1961 — январи 1963) * Копитин, Валентин Павлович (январи 1963 - феврали 1968) * Талқибоев Молдақосим Талқибаевич (феврали 1968 — июни 1979) * Нурпеисов Советхон Сейткалиевич (июни 1979 — августи 1983) * Оқилбоев, Копес (августи 1983 — майи 1987) * Шегиров, Амонқозб Аҳмадкалиевич (май 1987 - феврали 1990) * Ҷакиянов, Оралбек Нурсеитович (феврали 1990 - сентябри 1991) === Раисони комитети иҷроияи Совети вакилони меҳнаткашони шаҳри Толди-Қӯрғон === * Иля Бабенсев (ноябри 1944 - феврали 1945) * Кушайнов Мақсуткан (феврали 1945 - августи 1945) * Бердиқулов Калиден (сентябри 1945 - августи 1947) * Оразов Токен Оразович (августи 1947 - августи 1948) * Киселев Роман Нестерович (сентябри 1952 - апрели 1955) * Миронов Петр Яковлевич (апрели 1955 - сентябри 1961) * Шевляков Александр Федорович (сентябри 1961 - феврали 1968) * Иля Недушенко (феврали 1968 - майи 1973) * Феоктистов Геннадий Николаевич (май 1973 — декабри 1979) * Водианов, Анатолий Николаевич (декабри 1979 - ноябри 1988) * Попов, Анатолий Григоревич (ноябри 1988 - майи 1991) === Раисони Совети депутатҳои халқии шаҳр === * Шегиров А.А. (январи 1990 - майи 1990) * Жакиянов О.Н. (май 1990 - октябри 1991) * Шегиров А.А. (ноябри 1991 - феврали 1992) * Ахимбеков Абилхон Алкенович (феврали 1992 - декабри 1993) === Сардорони идораи шаҳр === * Шегиров А.А. (феврали 1992 - июли 1994) * Жакиянов О.Н. (июли 1994 - сентябри 1995) === Ҳокимони шаҳри Толди-Қӯрғон === * Жакиянов, Оралбек Нурсеитович (октябри 1995 - майи 1997) * Бижанов, Керимбек Ксенбаевич (май 1997 - марти 1999) * Жилкайдаров Сакен Егинбаевич (марти 1999 - апрели 2011) * Бигелдиев, Махаббат Садуакасович (апрели 2011 - январи 2012) * Алпысов Эрмек Амантаевич (январи 2012 - ноябри 2015) * Карасаев Багдат Абилмажинович (ноябри 2015 - майи 2018) * Шалтабоев, Дастан Турарбекович (майи 2018 - апрели 2019) * Абдраимов, Галимжан Райлович (апрели 2019 - марти 2021) * Ержан Жасибаев (аз 01 марти 2021) <ref>{{Cite web|url=https://www.zakon.kz/5060324-naznachen-novyy-akim-taldykorgana.html|title=Назначен новый аким Талдыкоргана|date=2021-03-01|publisher=zakon.kz|lang=ru|accessdate=2021-03-01|archivedate=2021-03-01|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210301074529/https://www.zakon.kz/5060324-naznachen-novyy-akim-taldykorgana.html}}</ref> == Дин == Талдиқӯрғон дорои: * Масҷиди марказии мусулмонони "Имон" * Масҷиди мусулмонони "Нур" * Масҷиди мусалмонони "Ҷетису" (Оқмасҷид) * Масҷиди мусулмонони "Эркин" * Масҷиди "Керимбек би" == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Пайвандҳо == * [https://www.tinfo.kz/stati/gorod/naselenie-taldykorgana.html Омори аҳолии Толди-Қӯрғон] {{Вилояти Алмаато}} [[Гурӯҳ:Википедия:Пайванди мустақими мақола ба Викианбор]] [[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Қазоқистон]] e5eah8h2lio7kk8usnlmzw160xsw4ne 0 296787 1471361 1318902 2026-05-09T05:31:34Z Шухрат Саъдиев 5132 таҳрир 1471361 wikitext text/x-wiki '''Гул''' ({{lang-fa|گل}}, аз паҳлавии gul, форсии бостон varddhaᵛ, авестоии варто vartaʌ ва вард vard) — дар [[адабиёт]], яке аз образҳои шеърист. Аз истифодаи ин вожа дар «Бурҳони қотеъ» ба шакли «вард» шарҳе мавҷуд аст. «Варда» дар аввалҳои даврони Ашкониён таҳаввули шаклӣ ёфта, ҳарфҳои (rd) ва (l) тағйир ёфтаанд. "Varda — vala) хонда шуд ва тадриҷан садоноки а-и охири калима афтода, гул ба шакли vel хонда мешуд. Бобо Тоҳири Урён калимаи велро ба маънии гул дар осораш ба кор бурдааст: {{иқтибоси академикӣ|<poem> Мусалсал зулф бар рӯ рета дире, Велу сунбул ба ҳам овета дире. </poem>|сарчашма=}} Бо мурури замон вел ба гул табдил ёфт ва дар давраҳои минбаъда дар забон ва адабиёти форс-тоҷик маъмул гардид. Гул ва анвои он — гули азраъ, гули бехор, гули навбар, гули наврӯзӣ, гули раъно, гули саҳар, гули сурх (киноя аз офтоб), гул чидан (маҷозан, баҳра бурдан), гули пажмурда (киноя аз рӯи зард), гули рангин (киноя аз рӯи зебо, лаб ва маҳбуба), гули навруста, гули садбарг (киноя аз маҳбуба), гули сурӣ, гули шукуфта, гули пиёда (гулҳои саҳроӣ, лола), гули сари сабад (киноя аз чизи аъло, чизи беҳтарин), гули хандон, гул кардан (зоҳир шудан), гули зардро арғавонӣ кардан, дамидани гул, аз ҳазор гулаш яке нашукуфта ва ғ. дар адабиёти форс-тоҷик ба таври густурда истифода гардидааст. Гул яке аз унсурҳои хаёл дар назми форс-тоҷик аст ва ҳамчун воситаи баёну тасвир ба кор меравад гул ҳамчун паёмовари [[баҳор]], ифодагари шодию [[хурсандӣ]], [[хушбахтӣ]], [[сарсабзӣ]], ишқу умед, [[ғаму андуҳ]], сӯгу мотам дар сухани [[адибон]] таҷаллӣ ёфтааст: {{иқтибоси академикӣ|<poem> Гул дигар раҳ ба гулситон омад, Вораи боғу бӯстон омад. </poem>|сарчашма=Рӯдакӣ}} {{иқтибоси академикӣ|<poem> Сари сайри гул надорам, зи чӣ рӯ равам ба гулшан. Ки шунидаам зи гулҳо ҳама бӯйи бевафоӣ! </poem>|сарчашма=Ироқӣ}} Дар адабиёти классикии форс-тоҷик аз иртиботи гул бо ҷаҳони улвӣ ва [[биҳишт]] ишораҳо рафтааст ва шоирони форсигӯ гулро аз неъматҳои [[ҷаннат]] дониста, гулзору гулистонро ба биҳишт ташбеҳ медиҳанд: {{иқтибоси академикӣ|<poem> Гул неъматест ҳадя фиристода аз биҳишт, Мардум каримтар бишаванд дар наими гул. Ай гулфурӯш, гул чӣ фурӯшӣ ба ҷойи сим? В-аз гул азизтар чӣ ситонӣ ба сими гул?! </poem>|сарчашма=Кисоии Марвазӣ}} Гул чун намоди шукуфтану шодӣ ва нашъунамо дар адабиёт ба кор меравад. Ғаму андӯҳ, ноҳинҷорӣ чун хорест, ки боиси халал ёфтани шодиҳо мегарданд ва дар [[зиндагӣ]] образи манфӣ мегиранд. Зиддиятҳои ҷаҳон, ки бо ҷуфтҳои ба ҳам муқобил боиси таносуб ва мувозинати оламанд, дар адабиёти тоҷик ба таври густурда тасвир ёфтаанд. Дар осори шоирон тасвири [[гул]] бо [[хор]] зиёд аст: {{иқтибоси академикӣ|<poem> Ҷаври душман чӣ кунад, гар накашад толиби дӯст, Ганҷу мору гулу хору ғаму шодӣ ба ҳаманд. </poem>|сарчашма=Саъдӣ }} {{иқтибоси академикӣ|<poem> Хору гул дар ҳаманду зулмату нур, Асалу шаҳду ништару занбӯр. </poem>|сарчашма=Саъдӣ }} {{иқтибоси академикӣ|<poem> Ҳофиз, аз боди хазон дар чамани даҳр маранҷ, Фикри маъқул бифармо, гули бехор куҷост? </poem>|сарчашма=Ҳофиз }} Гул дар баробари зинати дашту даман будан дар адабиёти бадеӣ чун образи маъшуқа мавриди истифода қарор мегирад. Гул чун маҳбуба ё маъшуқа дар робита бо булбул тасвир мешавад: {{иқтибоси академикӣ|<poem> Бе ишқ зи Хоқонӣ чизе нагушояд, Бе васли гул аз булбул овоз нахоҳанд. </poem>|сарчашма=Хоқонӣ }} {{иқтибоси академикӣ|<poem> Чист, донӣ, ғунчаҳои ношукуфта дар чаман Булбулон бар шохи гул дилҳои пурхун бастаанд. </poem>|сарчашма=Ҷомӣ}} Аз адабиёти асри 15 ба баъд асарҳои мунозиравӣ ва тамсилие бо ширкати [[булбул]] ва [[гул]] ба вуҷуд омаданд. Маснавии «Булбулу Гул»-и Рӯҳии Риёзӣ дар радифи маснавиҳои мунозиравӣ оид ба мавзӯи гул ва булбул мебошад. Яке аз сифатҳои гул кӯтоҳумрии он аст. Дар ин замина далели бевафоии гул низ бар асоси кӯтоҳумрии он дар шеър бо таъкид ифода меёбад: {{иқтибоси академикӣ|<poem> Касе, ки лола парастад ба рӯзгори баҳор, Зи шуғли хеш бимонад ба рӯзгори хазон. Гуле, ки бод бар ӯ барҷаҳад, фурӯ резад, Чаро ниҳам дили накуписанди хеш бар он? </poem>|сарчашма= Фаррухӣ}} Дар адабиёти бадеӣ гул ва анвои он ба рамзи бадеӣ табдил ёфтаанд. Баъзе навъҳои гул то ба киноя ва маҷоз таҳаввул намуда, сууд кардани баъзе анвои гул аз тариқи маҷозу ташбеҳу истиора сурат гирифтааст. [[Наргис|Гули наргис]] аз он сабаб, ки ба чашм шабоҳат дорад, ҳамчун истиора корбаст мешавад. [[Лола|Гули лола]] бо доштани доғи сиёҳ намоди [[ғаму андӯҳ]]и [[Ишқ|ошиқ]] ва ё маъшуқа аст. Дар адабиёти шифоҳӣ гул рамзи маҳбуба ё маъшуқа қарор гирифтааст. Тавсифи гул чун зебоӣ, хушрангӣ, хушбӯӣ ва назокат бо сифоти маъшуқаҳои нозукандому зебо умумият доранд. Ҳамин муштаракоти сифот боиси намоди маҳбуба қарор гирифтани гул шудааст. Ҳам дар назми шифоҳӣ ва ҳам дар адабиёти хаттии бадеӣ ба гул муроҷиат намудан, яъне, маҳбубаро гул номида хитоб намудан маъмул аст. Бо мақсади намоиш додани зебоӣ ва латофати маҳбуба, таъкиди барҷастагии ҳусни ӯ, ё аъзои мутаносиби ӯ анвои гул — наргис, садбарг, нилуфар, савсан ва ғ. ба кор мераванд. Дар адабиёти тасаввуф гул маънии рамзӣ гирифта, дар фарҳангҳои ирфонӣ «гул натиҷаи илмро гӯянд, ки дар арсаи дили ориф зуҳур намояд» шарҳ шудааст. Дар китоби «Истилоҳоти ирфонӣ»-и Фахруддини Ироқӣ, гул ва анвои он тафсири орифона ёфтааст. Мувофиқи шарҳи Ироқӣ, гул натиҷаи амалест, ки дар дил пайдо шавад. Гулзор кушодагиро гӯянд мутлақан, пас ба ҳар чӣ изофат кунанд ва ба он бозхонанд. Лола натиҷаи маорифро гӯянд, ки мушоҳида кунанд. Бунафша нуктаеро гӯянд, ки қуввати идрок дар он кор накунад. Дар адабиёти муосир гул ва анвои он серистеъмол аст. Гул ҳамчун намоди маҳбуба ва намоиш додани зебоиҳои андоми ӯ ба кор меравад. Гули наргис, бунафша, хайрӣ, сунбул, садбаргу нилуфар, савсан, лола ва ғ. дар адабиёт ва санъати тоҷик вазифаи бадеиро иҷро мекунанд. == Нигаред низ == * [[Гулбазм]] == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Адабиёт == * {{ЭМТ|Гул |4|муаллиф=[[М. Низомов]]}} * Амонов Р. Лирикаи халқи тоҷик. Д., 1968; * دهخدا. لغت نامه. جلد. ۴۱. تهران ۱۳۳۵ ش.؛ * فخرالدین عراقی. کلیات. تهران.۱۳۷۵ ش.؛ * حامد هاتف. رمز گلها در ادبیات فارسی. تهران۱۳۹0 ش.ر [[Гурӯҳ:Адабиёт]] [[Гурӯҳ:Шеър]] r7dgnhs5noqlgp75gy3ix4y7wxam378 0 298525 1471312 1453917 2026-05-08T15:50:31Z InternetArchiveBot 30618 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1471312 wikitext text/x-wiki {{Дараҷаи низомӣ | тасвир1 = 16-Nakhoda_1.png | image_size = 100px | зернавис1 = <small>Сардӯшӣ ва нишони остини новхудо якум дар Нерӯи дарёии Эрон</small> | тасвир2 = | зернавис2 = | ном = Новхудо якум | кишвар = {{парчамбандӣ|Iran}} | шоха = [[Нерӯи дарёӣ]] | кӯтаҳнивишт = {{lang-fa|'''ناوخدا یکم'''}} | rank = «''Дуситора''» | NATO rank = [[Дараҷаҳои Нерӯҳои мусаллаҳи Тоҷикистон|OF-5]] | Non-NATO rank = | бунёдшуда = | бекоршуда = | дараҷаи болотар = [[Дарёдор]] | дараҷаи пойинтар = [[Новхудо дувум]] | ҳамто = {{bulleted list|[[Сарҳанг]]|{{nowrap|{{парчамбандӣ|Russia}} ''Капитан первого ранга''}}<ref name="Алиев">{{книга|автор= Алиев Г. Г. канд. филол. наук |часть= |заглавие=Персидско-русский и русско-персидский военный словарь|ответственный=Под ред. канд. филол. наук, доц. А. М. Шойтова|место= М.|издательство=Воениздат|год=1972|страницы=284; 428|страниц=655|тираж=3500|isbn=}}</ref>|{{парчамбандӣ|USA}} ''Captain''|[[File:NATO flag.svg|24px]] [[НАТО|NATO]] OF-5}}| }} '''Новхудо якум''' ({{lang-fa|'''ناوخدا یکم'''}}) — [[дараҷаи низомӣ|дараҷае]] [[Сардор|сардорӣ]] дар [[нерӯи дарёӣ]], ки ҷойгоҳе болотар аз [[новхудо дувум]] ва пойинтар аз [[дарёдор]] дорад ва баробар бо [[сарҳанг]] дар [[Нерӯи заминӣ|нерӯҳои заминӣ]] ва [[Нерӯи ҳавоӣ|ҳавоӣ]] аст<ref name="Козимӣ">{{Cite web |url=https://asmaneketab.ir/product/%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF-%D9%88%D8%A7%DA%98%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%86%D8%B8%D8%A7%D9%85%DB%8C-%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF-%DA%A9%D8%A7%D8%B8%D9%85%DB%8C/ |title=''Сипаҳбад Муҳаммад Козимӣ''. Фарҳанги вожаҳои низомӣ. – Теҳрон: Чопхонаи Артиши шоҳаншоҳӣ, 1355 (чопи дувум) – 440 саҳ. |accessdate=2023-07-22 |archivedate=2023-07-31 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230731081254/https://asmaneketab.ir/product/%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF-%D9%88%D8%A7%DA%98%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%86%D8%B8%D8%A7%D9%85%DB%8C-%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF-%DA%A9%D8%A7%D8%B8%D9%85%DB%8C/ }}</ref>. {| class="wikipedia sortable" border="1" |- |+ '''[[Дараҷаи низомӣ|Размпоягон]]''' |- |width="30%" align="center" style="background:#cfcfcf;" | <small>кеҳтар:</small><br>[[Новхудо дувум]] |width="35%" align="center" style="background:#bfbfbf;"| [[File:Seal_of_the_Islamic_Republic_of_Iran_Navy.svg|55px]]<br>'''Новхудо якум'''<br> |width="30%" align="center" style="background:#afafaf;" | <small>меҳтар:</small><br>[[Дарёдор]]<br><small></small> |} == Вожашиносӣ == «''Новхудо''» ({{lang-fa|'''ناوخدا'''}} < ''*nāu̯-xudā'' < {{lang-pal|''*nāv-xvatāi''}}) ба маънои «''фармондеҳи киштӣ''; ''киштибон''»<ref name="Козимӣ" /> аз ду [[вожа]] сохта шудааст: <blockquote>''[[нов]]'' ({{lang-pal|''nāv-''}} < {{lang-peo|''nāv-''}} ‘''[[киштӣ]]''’ + ''[[худо]]'' ({{lang-pal|''xvatāi''}} < {{lang-peo|''*hvatāya-''}} ‘''сарвар''’)<ref name="Ҳасандӯст">''Ҳасандӯст, Муҳаммад''. Фарҳанги решашинохтии забони форсӣ. Теҳрон: Фарҳангистони забону адаби форсӣ, Нашри осор, 1383. ISBN 978-600-6143-58-3. ҷ. 4, с. 2700.</ref>. </blockquote> == Пешина == '''Новхудо''' ба забонҳои {{lang-peo|''*nāupati-''}} ва {{lang-pal|''*nāu̯-bed''}} номида мешуд '''Новхудо''' ҳамтои ''капитан'' (аз {{lang-fr|capitaine}} < {{lang-la|capitaneus}} «''[[сардор]]'', ''[[саркарда]]''») аст, ки дар кишварҳои урупоӣ аз садаи XVII ҳамчун дараҷаи фармондеҳони киштиҳои [[нерӯи дарёӣ]] ба кор меравад. Ин дараҷа дар [[Русия]] дар паи ислоҳоти низомии [[Пётри I]] дар [[соли 1713]] ба кор гирифта шуд ва се рутба дошт: [[новхудо якум]], [[новхудо дувум]] ва [[новхудо севум]]. Дар соли 1732 ин рутбаҳо барчида шуданд, вале дар соли 1751 дубора ҷорӣ шуданд ва то соли 1917 ба кор мерафтанд<ref>Капитан 1 ранга // Военная энциклопедия : [в 18 т.] / под ред. В. Ф. Новицкого … [и др.]. — СПб. ; [М.] : Тип. т-ва И. Д. Сытина, 1911—1915</ref>. Ҳамин рутбаҳо [[22 сентябр]]и [[1935]] дар Нерӯи дарёии Иттиҳоди Шуравӣ ба кор гирифта шуданд ва ҳамакнун дар Нерӯи дарёии Русия низ ба кор мераванд. Новхудо якум фармондеҳи [[Нови дараҷаи якум|новҳои дараҷаи якум]]е чун [[размнов]], размнови мушакбар, [[нови ҳавопаймобар]] ва [[зердарёии атомӣ]] аст. == Ному нишони новхудо якум дар нерӯҳои дарёии бархе аз кишварҳои ҷаҳон == Новхудо якум дар [[Русия]] ва дигар кишварҳои русизабон ба {{lang-ru|''капитан первого ранга''}}<ref>[http://farhang.ru/ ''Рубинчик Ю.А.'' Персидско-русский словарь. - М.: Русский язык, 1970. — 1613 с.]</ref>, дар [[Бритониё]], [[Иёлоти Муттаҳидаи Амрико]] ва дигар кишварҳои инглисизабон ба {{lang-en|Captain}}, дар [[Олмон]] ва дигар кишварҳои олмонизабон ба {{lang-de|Kapitän zur See}}<ref>{{книга |автор=Шунков В., Гусев И., Тарас Д., Ядловский А. |заглавие=Награды, знаки различия и униформа Великой Отечественной войны |ответственный= |ссылка=https://books.google.by/books?id=DZAJCAAAQBAJ |место=М. |издательство=[[АСТ (издательство)|АСТ]] |год=2015 |том= |страниц=256 |страницы= |isbn=978-5-17-086237-5 |ref= }}</ref>, дар Испониё ва дигар кишварҳои испониёизабон ба {{lang-es|''Capitán de navío''}} («капитан де навио»), дар Португол ва дигар кишварҳои португолизабон ба {{lang-pt|''Capitão de mar e guerra''}} («капитау ди мар и герра») номида мешавад. Ин дараҷа дар НАТО бо коди '''OF-5''' рамзгузорӣ шуда ва дар дигар кишварҳо ба забонҳои миллии онҳо номҳои худро доранд<ref>{{cite web |url=http://rankmaven.tripod.com/NATO-92-RM.htm |title=NATO codes for grades of military personnel 1992 (Edition 5) |author= |date= |website= |publisher=// Rank Maven|accessdate=2017-08-15 |lang=}}</ref>. <gallery class="center"> <!-- In alphabetic order of Country please --> Generic-Navy-8.svg|Captain<br />([[Antigua and Barbuda Coast Guard]])<ref name="Antigua&Barbuda">{{cite web |title=Paratus |author1=Antigua & Barbuda Defence Force |url=http://abdf.gov.ag/wp-content/uploads/2014/04/ABDF_mag_2011.pdf |publisher=Regional Publications Ltd. |access-date=2 March 2020 |pages=12–13 |accessdate=2022-04-29 |archivedate=2022-06-07 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220607174320/http://abdf.gov.ag/wp-content/uploads/2014/04/ABDF_mag_2011.pdf }}</ref> Generic-Navy-8.svg|Captain<br />([[Royal Australian Navy]])<ref name="Australia">{{cite web |title=Badges of rank |url=https://www.defence.gov.au/images/Badges_of_rank.pdf |website=defence.gov.au |publisher=Department of Defence (Australia) |access-date=31 May 2021}}</ref> Generic-Navy-8.svg|Captain<br />([[Royal Bahamas Defence Force]])<ref>{{cite web |title=OFFICER RANKS |url=http://rbdf.gov.bs/officer/ |website=rbdf.gov.bs |publisher=Royal Bahamas Defence Force |access-date=14 January 2021 |accessdate=2022-04-29 |archivedate=2022-05-19 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220519161851/http://rbdf.gov.bs/officer/ }}</ref> Generic-Navy-8.svg|Captain<br />([[Bangladesh Navy]])<ref name="Bangladesh_Navy">{{cite web |author1=Bangladesh Navy |title=Rank of Navy & Equivalent Rank |url=https://www.navy.mil.bd/Rank-of-Navy-&-Equivalent-Rank |website=navy.mil.bd |access-date=27 May 2021 }}{{Пайванди мурда|date=May 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Belize Coast Guard OF-5.svg|Captain<br />([[Belize Coast Guard]]) Generic-Navy-8.svg|{{lang|ms|Kepten}}<br />([[Royal Brunei Navy]])<ref name="Brunei_Navy">{{cite web |title=Admiralty Ranks |url=https://navy.mindef.gov.bn/Site%20Pages/Admiralty%20Ranks.aspx |website=navy.mindef.gov.bn |publisher=Royal Brunei Navy |access-date=1 September 2021 |accessdate=2022-04-29 |archivedate=2022-10-16 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221016110647/https://navy.mindef.gov.bn/Site%20Pages/Admiralty%20Ranks.aspx }}</ref> Generic-Navy-8.svg|Captain(N)<br />([[Royal Canadian Navy]])<ref name="Canada">{{cite web |title=Ranks and appointment |url=https://www.canada.ca/en/services/defence/caf/military-identity-system/rank-appointment-insignia.html |website=canada.ca |publisher=Government of Canada |access-date=28 May 2021}}</ref> Generic-Navy-8.svg|{{lang|et|Mereväekapten}}<br />([[Estonian Navy]])<ref name="Estonia_Navy">{{cite web |title=Sümboolika: Mereväe Auastmed |url=https://mil.ee/kaitsevagi/kaitsevae-symboolika/#t-merevae-auastmed |website=mil.ee |publisher=Estonian Defence Forces |access-date=26 May 2021 |language=et}}</ref> Generic-Navy-8.svg|Captain<br />([[Republic of Fiji Navy]]) Generic-Navy-8.svg|Captain<br />([[Gambian Navy]]) Generic-Navy-8.svg|Captain<br />([[Ghana Navy]]) Generic-Navy-8.svg|Captain<br />([[Guyana Defence Force|Guyana Coast Guard]]) Generic-Navy-8.svg|Captain<br />{{lang|hi|कैप्टन}}<br />([[Indian Navy]])<ref name="India_Navy">{{cite web |title=Ranks & Insignia |url=https://www.joinindiannavy.gov.in/en/about-us/ranks-insignia.html |website=Join Indian Navy |access-date=12 April 2021}}</ref> Generic-Navy-(star)-O7.svg|Captain<br>{{lang|ga|Captaen}}<br />([[Irish Naval Service]])<ref name="Ireland_Navy">{{cite web |title=Naval Service Rank Markings |url=http://www.military.ie/fileadmin/user_upload/images/Info_Centre/Posters/rank_markings/NS_Rank_Markings.png |website=military.ie |publisher=Defence Forces (Ireland) |access-date=26 May 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160425021602/http://www.military.ie/fileadmin/user_upload/images/Info_Centre/Posters/rank_markings/NS_Rank_Markings.png |archive-date=25 April 2016 |accessdate=2022-04-29 |archivedate=2016-04-25 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160425021602/http://www.military.ie/fileadmin/user_upload/images/Info_Centre/Posters/rank_markings/NS_Rank_Markings.png }}</ref> Generic-Navy-8.svg|Captain<br />([[Jamaica Defence Force#JDF Coast Guard|Jamaican Coast Guard]])<ref name="Jamaica">{{cite web |title=BADGES OF RANK |url=https://www.jdfweb.com/badges-of-rank/ |website=Official Jamaica Defence Force Website |access-date=16 November 2019 |date=2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20200820143541/https://www.jdfweb.com/badges-of-rank/ |archive-date=20 August 2020}}</ref> US Navy O6 shoulderboard.svg|Captain<br />([[Liberian National Coast Guard]])<ref name="Liberia">{{cite web |url=http://www.vertic.org/media/National%20Legislation/Liberia/LR_Defense%20Act%20of%202008.pdf |title=Defense Act of 2008 |date=3 September 2008 |page=8 |access-date=20 November 2017}}</ref> Generic-Navy-8.svg|{{lang|ms|Kepten}}<br />([[Royal Malaysian Navy]])<ref name="Malaysia_Officer">{{cite web |title=Pangkat |url=http://www.mafhq.mil.my/index.php/my/mengenai-kami/kerjaya/pangkat |website=mafhq.mil.my |publisher=Malaysian Armed Forces |access-date=4 June 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200429231449/http://www.mafhq.mil.my/index.php/my/mengenai-kami/kerjaya/pangkat |archive-date=29 April 2020 |language=ms |accessdate=2022-04-29 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20191222010003/http://mafhq.mil.my/index.php/my/mengenai-kami/kerjaya/pangkat |archivedate=2019-12-22 }}</ref> Generic-Navy-8.svg|Captain<br />([[Namibian Navy]]) Generic-Navy-8.svg|Captain<br />([[Royal New Zealand Navy]])<ref name="NewZealand">{{cite web |title=Badges of Rank |url=https://www.nzdf.mil.nz/corporate-documents/badges-of-rank/ |website=nzdf.mil.nz |publisher=New Zealand Defence Force |access-date=11 June 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200703193648/https://www.nzdf.mil.nz/corporate-documents/badges-of-rank/ |archive-date=3 July 2020 |accessdate=2022-04-29 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200703193648/https://www.nzdf.mil.nz/corporate-documents/badges-of-rank/ |archivedate=2020-07-03 }}</ref> Generic-Navy-8.svg|Captain<br />([[Nigerian Navy]]) Generic-Navy-8.svg|Captain<br />{{lang|ur|کپتان}}<br />([[Pakistan Navy]])<ref name="Pakistan Navy Official Websites">{{cite web |title=LIFE IN PN:RANKS |url=https://www.paknavy.gov.pk/ranks.html |website=www.paknavy.gov.pk |publisher=Pakistan Navy Official Website |access-date=7 August 2018 |accessdate=2022-04-29 |archivedate=2013-01-24 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130124140612/https://www.paknavy.gov.pk/ranks.html }}</ref> Generic-Navy-8.svg|Captain<br />([[Papua New Guinea Defence Force|Papua New Guinea Maritime Element]]) PN CPT BlkDr-Slv.svg|Captain<br />([[Philippine Navy]]) Generic-Navy-6.svg|{{lang|ro|Căpitan}}<br />([[Romanian Naval Forces]])<ref name="Romania">{{cite web |title=Grade militare (Military ranks) |url=https://www.defense.ro/foto/album6 |website=defense.ro |publisher=Romanian Defence Staff |access-date=1 February 2021 |language=ro}}</ref> Generic-Navy-8.svg|Captain<br />([[Sierra Leone Navy]]) Generic-Navy-10.svg|{{lang|sl|Kapitan}}<br />([[Slovenian Navy]])<ref name="Slovenia">{{cite web |title=Čini in razredi |url=https://www.slovenskavojska.si/o-vojski/cini-in-razredi/ |website=slovenskavojska.si |publisher=Slovenian Armed Forces |access-date=26 May 2021 |language=sl}}</ref> Generic-Navy-8.svg|Captain<br />([[South African Navy]])<ref name="SouthAfrica_Navy">{{cite web |title=Rank Insignia |url=http://www.navy.mil.za/aboutus/Rank_Insignia.gif |website=navy.mil.za |publisher=Department of Defence (South Africa) |access-date=29 May 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190518212959/http://www.navy.mil.za/aboutus/Rank_Insignia.gif |archive-date=18 May 2019 |accessdate=2022-04-29 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190518212959/http://www.navy.mil.za/aboutus/Rank_Insignia.gif |archivedate=2019-05-18 }}</ref> Generic-Navy-8.svg|Captain<br />([[Sri Lanka Navy]])<ref name="SriLanka_Navy">{{cite web |title=Branches/ Ranks |url=https://www.navy.lk/branches-ranks.html |website=navy.lk |publisher=Sri Lanka Navy |access-date=24 September 2021 |accessdate=2022-04-29 |archivedate=2022-06-19 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220619063013/https://www.navy.lk/branches-ranks.html }}</ref> Generic-Navy-4.svg|{{lang|sv|Kapten}}<br />([[Swedish Navy]])<ref name="FMgrader2019">{{cite web|title=Nya gradbeteckningar införs|url=https://www.forsvarsmakten.se/sv/aktuellt/2019/10/nya-gradbeteckningar-infors/|publisher=Försvarsmakten|date=2019-10-01|access-date=2019-10-02}}</ref> Generic-Navy-8.svg|Captain<br />([[Tanzania Naval Command]]) Generic-Navy-8.svg|Captain<br />([[Tongan Maritime Force]])<ref>{{cite book |last1=Millen |first1=P.G. |title=The Visiting Forces (Relative Ranks) Regulations |date=June 1983 |publisher=Government of New Zealand |location=Wellington |page=49 |url=http://www.nzlii.org/nz/legis/num_reg/vfrr1983433.pdf |access-date=26 September 2021 }}{{Пайванди мурда|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Generic-Navy-8.svg|Captain<br />([[Trinidad and Tobago Coast Guard]])<ref name="Trinidad&Tobago_Officer">{{cite web |title=Rank Chart (Commissioned Officers) |url=http://69.0.195.188/HQ/Our-Organisation/Ranks-Chart-(Commissioned-Officers).aspx |website=69.0.195.188 |publisher=Trinidad and Tobago Defence Force |access-date=27 May 2021 }}{{Пайванди мурда|date=May 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Generic-Navy-8.svg|Captain<br />([[Royal Navy]])<ref name="UK_Navy">{{cite web |title=Shaping your career |url=https://www.royalnavy.mod.uk/careers/navy-life/shaping-your-career |website=royalnavy.mod.uk |publisher=Royal Navy |access-date=24 September 2021}}</ref> US Navy O6 insignia.svg|Captain<br />([[United States Navy]]) US CG O6 insignia.svg|Captain<br />([[United States Coast Guard]]) </gallery> == Эзоҳ == {{эзоҳ}} [[Гурӯҳ:Рутбаҳои ҳарбӣ]] [[Гурӯҳ:Артиш]] [[Гурӯҳ:Дараҷаҳои низомӣ]] [[Гурӯҳ:Сардорон]] == Пайвандҳо == * [[Дараҷаи низомӣ]] * [[Дараҷаҳои Нерӯҳои мусаллаҳи Тоҷикистон]] * [[Дараҷаҳои Нерӯҳои мусаллаҳи Эрон]] {{Дараҷаҳои низомӣ}} 4goairw5x0thyjyprx7k8e3syy00wla 0 298571 1471370 1317793 2026-05-09T06:41:00Z Шухрат Саъдиев 5132 иловаи [[Гурӯҳ:Меъмории Эрон]] бо ёрии [[Википедиа:HotCat|HotCat]] 1471370 wikitext text/x-wiki {{Ёдмон}} '''Гулистон'''» ({{lang-fa|گلستان}}), '''Кохи Гулистон''' ({{lang-fa|کاخ گلستان}}) — боғ ва маҷмӯъае аз биноҳо дар маркази [[Теҳрон]], осорхона. Дар замони ҳукумати Шоҳ Таҳмосби аввали Сафавӣ (1524—1576) бунёд гардида, дар асрҳои 18-19 тадриҷан бозсозӣ шудааст ва аз шоҳкорҳои меъморию ҳунарии даврони Қоҷориёни Эрон мебошад. {{Мероси ҷаҳонӣ|1422}} Гулистон, ки омезае аз сабки эронию ғарбист, шартан аз 7 қисмат таркиб ёфта, 20 биноро дар бар мегирад: осорхона, Толори алмосӣ ё булӯрӣ, толори Тахти Мармар, Хилватхонаи Каримхонӣ, Толори Оҷ, Толори Алмос, иморати Бодгир, [[Шамсулимора]], Аксхона, Ҳавзхона, Нигорхона, Китобхонаи Кохи Гулистон ва ғайра. Дар осорхонаи Гулистон намунаи сафолкориҳо аз даврони мухталиф, осори ҳунарии аз сангу филиз), матову қолинҳои мунаққаш, созҳои мусиқӣ, либосҳои хонагию ҷашнӣ, пойафзор ва ҳар гуна лавозимот ба маърази тамошо гузошта шудаанд. Дар ин ҷо китобхонаи бузурге низ мавҷуд аст. Иморат (ё айвон)-и Тахти Мармар аз қадимтарин ва муҳимтарин бинои ин маҷмаа буда, санги бинои он дар даврони Сафавӣ гузошта шудааст. Дар манобеи таърихӣ он бо номи Девонхона ва Дорулҳукума ёд шудааст. Баъдан Қоҷориён (Оқомуҳаммадхон, Фатҳалишоҳ ва [[Носируддиншоҳ]]) дар бино тағйироту тазйиноти бисёре ворид намудаанд. Аз ҷумла ба фармони Фатҳалишоҳ соли 1806 тахте аз санги мармар сохта, дар айвони он насб карданд. Ин толор барои пазироиҳои расмӣ истифода мешуд ва соли 1925 маросими тоҷгузории Ризошоҳи Паҳлавӣ дар ин ҷо сурат гирифт. Толор бо наққошиҳо, гачу шишаву мармаркориҳо ва анвои кошию дарҳои кандакоришуда оро ёфтааст. Тахти аз мармари зарди Язд сохташуда, ки то имрӯз маҳфуз мондааст, аз намунаҳои беназири ҳунари меъмории Эрон аст. Шамсулимора ҷолибтарин иморати кох мебошад. Он айвони дорои ду бурҷи мунаққаш буда, дар пеши онҳо ҳавз низ мавҷуд аст. Айвон соли 1867 сохта шудааст ва намунаи нодири омезиши меъмории шарқу ғарб мебошад. Носируддиншоҳ аз Аврупо ғояи сохтани нигорхона ва осорхонаи навъи аврупоиро овард. Соли 1970 дар Гулистон ду нигорхона кушода шуданд: дар Ҳавзхона мусаввараҳои (асосан портретҳои) рассомони аврупоиро, ки Насируддиншоҳ ва пешгузаштагони ӯ харида буданд ва дар нигорхона корҳои рассомони эрониро гузошта буданд. Дар асри 20 коллексияи нигорхона байни дигар осорхонаҳои Теҳрон тақсим карда шуд, вале ҳоло ҳам дар он мусаввараҳои рассомони давраи қоҷорро дидан мумкин аст. Соли 2013 муҷтамеи Гулистон ба феҳристи Мероси умумиҷаҳонии ЮНЕСКО дохил карда шуд. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Адабиёт == * {{ЭМТ|Гулистон|4|муаллиф= }} [[Гурӯҳ:Кохҳои Эрон]] [[Гурӯҳ:Меъмории Эрон]] 4kxpqv6uwbgxj92nt34jjpbkf26aou9 0 301413 1471386 1318922 2026-05-09T06:54:51Z Шухрат Саъдиев 5132 иловаи [[Гурӯҳ:Мероси фарҳангии Эрон]] бо ёрии [[Википедиа:HotCat|HotCat]] 1471386 wikitext text/x-wiki {{Ёдмон}} '''Гунбади Қобус''' ({{lang-fa|برج گنبد قابوس}}) — яке аз баландтарин бурҷҳои хиштии ҷаҳон, ки дар шаҳри [[Гунбади Ковӯс|Гунбади Ковуси]] устони Гулистони Эрон қарор дорад. Бурҷи қирадор ва якустувонаест, ки дар болои теппаи сунъӣ (баландиаш 15 м.) бо дастури Шамсулмаолӣ Қобус ибни Вушмгир дар Гургон сохта шуда, баландиаш аз сатҳи замин 70 м мебошад. Дар мавриди ҳадафи бунёди Гунбади Қобус дар байни таърихнигорон назарҳои гуногун ҷой дошта, то охирҳои асри 19 ҳамчун мақбараи Қобус шинохта мешуд. Бостоншиносон дар натиҷаи корҳои ҳафриётӣ ва ёфт нашудани боқимондаҳои ҷасад ба хулоса омаданд, ки шояд Гунбади Қобус ҳамчун бинои ёдгорӣ ё роҳнамои корвониён бунёд шуда бошад. Масоҳати дохилии бурҷ 30 м ва қутри дохилиаш 9,6 м аст. Бурҷ дар асоси омезиши унсурҳои меъмории хуросонӣ ва розӣ сохта шуда, ҳеч гуна ороишоти барзиёд надорад. Гунбади Қобус аз се қисм: пойдевор, бадана ва гунбади махрутӣ иборат аст. Пойдевори Гунбади Қобус (баландиаш 15 м) аз хишту гил сохта шуда, сардобае дошт, ки имрӯз танҳо баъзе қисмҳои сақфаш боқӣ мондааст. Баданаи Гунбади Қобус дорои 15 қира (фосилаи байнашон 1м 43 см) буда, аз пойдевор то гунбад тӯл кашидаанд. Дар ин қисмати бурҷ ду катиба бо хатти кӯфӣ ҳаккокӣ шуда, равзанааш (2 м х70см) дар таъмироти ахир хеле танг шудааст. Болои дари даромади Гунбади Қобус муқарнаскорӣ шудааст. Аз таърихи дар катиба сабтшуда маълум мегардад, ки Гунбади Қобус соли 1006 бунёд шудааст. Гунбади бурҷ 18 м баландӣ дорад. Гунбади Қобус се маротиба (1939, 1971, 1972) азнавсозӣ ва таъмир гардид. Гунбади Қобус осори ягонаи меъмории аҳди Зиёриён буда, то имрӯз се км дуртар аз харобаҳои шаҳри Гургони қадима боқӣ монда, ба феҳристи Мероси ҷаҳонии ЮНЕСКО ворид шудааст. (2012). == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Адабиёт == * {{ЭМТ|Гунбади Қобус|4|муаллиф= }} * Бартольд В. В. Сочинения. М., 1966. * محمد کریم پیرنیا. سبک شناسی معماری ایرانی. تهران، ۱۳۸۳ش.ر {{ПБ}} [[Гурӯҳ:Мероси фарҳангии Эрон]] ctx3ddj4flln4yuxfeca8wvi8l98fe6 1471387 1471386 2026-05-09T06:55:08Z Шухрат Саъдиев 5132 иловаи [[Гурӯҳ:Меъмории Эрон]] бо ёрии [[Википедиа:HotCat|HotCat]] 1471387 wikitext text/x-wiki {{Ёдмон}} '''Гунбади Қобус''' ({{lang-fa|برج گنبد قابوس}}) — яке аз баландтарин бурҷҳои хиштии ҷаҳон, ки дар шаҳри [[Гунбади Ковӯс|Гунбади Ковуси]] устони Гулистони Эрон қарор дорад. Бурҷи қирадор ва якустувонаест, ки дар болои теппаи сунъӣ (баландиаш 15 м.) бо дастури Шамсулмаолӣ Қобус ибни Вушмгир дар Гургон сохта шуда, баландиаш аз сатҳи замин 70 м мебошад. Дар мавриди ҳадафи бунёди Гунбади Қобус дар байни таърихнигорон назарҳои гуногун ҷой дошта, то охирҳои асри 19 ҳамчун мақбараи Қобус шинохта мешуд. Бостоншиносон дар натиҷаи корҳои ҳафриётӣ ва ёфт нашудани боқимондаҳои ҷасад ба хулоса омаданд, ки шояд Гунбади Қобус ҳамчун бинои ёдгорӣ ё роҳнамои корвониён бунёд шуда бошад. Масоҳати дохилии бурҷ 30 м ва қутри дохилиаш 9,6 м аст. Бурҷ дар асоси омезиши унсурҳои меъмории хуросонӣ ва розӣ сохта шуда, ҳеч гуна ороишоти барзиёд надорад. Гунбади Қобус аз се қисм: пойдевор, бадана ва гунбади махрутӣ иборат аст. Пойдевори Гунбади Қобус (баландиаш 15 м) аз хишту гил сохта шуда, сардобае дошт, ки имрӯз танҳо баъзе қисмҳои сақфаш боқӣ мондааст. Баданаи Гунбади Қобус дорои 15 қира (фосилаи байнашон 1м 43 см) буда, аз пойдевор то гунбад тӯл кашидаанд. Дар ин қисмати бурҷ ду катиба бо хатти кӯфӣ ҳаккокӣ шуда, равзанааш (2 м х70см) дар таъмироти ахир хеле танг шудааст. Болои дари даромади Гунбади Қобус муқарнаскорӣ шудааст. Аз таърихи дар катиба сабтшуда маълум мегардад, ки Гунбади Қобус соли 1006 бунёд шудааст. Гунбади бурҷ 18 м баландӣ дорад. Гунбади Қобус се маротиба (1939, 1971, 1972) азнавсозӣ ва таъмир гардид. Гунбади Қобус осори ягонаи меъмории аҳди Зиёриён буда, то имрӯз се км дуртар аз харобаҳои шаҳри Гургони қадима боқӣ монда, ба феҳристи Мероси ҷаҳонии ЮНЕСКО ворид шудааст. (2012). == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Адабиёт == * {{ЭМТ|Гунбади Қобус|4|муаллиф= }} * Бартольд В. В. Сочинения. М., 1966. * محمد کریم پیرنیا. سبک شناسی معماری ایرانی. تهران، ۱۳۸۳ش.ر {{ПБ}} [[Гурӯҳ:Мероси фарҳангии Эрон]] [[Гурӯҳ:Меъмории Эрон]] icxf73rlmw36elys4jccywgvvdxt8yz 14 301896 1471371 1317794 2026-05-09T06:41:50Z Шухрат Саъдиев 5132 1471371 wikitext text/x-wiki {{лоиҳаҳои хоҳар}} [[Гурӯҳ:Меъмории Эрон]] fbxtenzglje6okqbnjc2mtqtc176jf8 0 304543 1471344 1465863 2026-05-09T04:00:13Z InternetArchiveBot 30618 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1471344 wikitext text/x-wiki {{Қуттии ранг | ном = Сурх | hex = FF0000 | rgb = 255,0,0 | hsv = 0°,100%,100% | cielch = 53.24,104.55,40.00 | сарчашма = Маълумоти намунавӣ | variation1 = Сурхи равшан | variation1color= FF6666 | wavelength = 700 | frequency = 430 | symbolism = Ҳисси гармӣ ва энергия }} '''Фирӯзаранг'''{{Efn|{{IPAc-en|ˈ|t|ɜːr|k|(|w|)|ɔɪ|z}} {{respell|TUR|k(w)oyz}}}} [[Ранг|рангест]], ки дар байни рангҳои кабуду сабз омада, номаш аз номи санги қимматбаҳои фирӯза гирифта шудааст. Калимаи ''"туркуаз"'' ба [[Садаи XVII|асри 17]] рост меояд ва аз калимаи [[Забони фаронсавӣ|фаронсавии]] {{Lang|fr|turquois}} гирифта шудааст., ки маънояш "туркӣ" аст, зеро ин маъдан бори аввал тавассути [[Туркия]] аз конҳои вилояти таърихии [[Хуросони Бузург|Хуросони]] [[Эрон]] (Форс) ва имрӯз Афғонистон ба Аврупо оварда шудааст. <ref>{{Cite journal|author=Beale|first=Thomas W.|date=1973-10-01|title=Early trade in highland Iran: A view from a source area|journal=[[World Archaeology]]|volume=5|issue=2|pages=133–48|doi=10.1080/00438243.1973.9979561|issn=0043-8243}}</ref> <ref name="rruff">{{Cite web|url=http://rruff.geo.arizona.edu/doclib/hom/turquoise.pdf|title=Turquoise|website=RRUFF Project, Department of Geosciences, University of Arizona|accessdate=2022-04-24|archivedate=2012-02-11|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120211163838/http://rruff.geo.arizona.edu/doclib/hom/turquoise.pdf}}</ref> Аввалин истифодаи сабтшудаи ''фирӯза'' ҳамчун номи ранг дар [[Забони инглисӣ|забони англисӣ]] соли 1573 буд. [[Акс:Turquoise.pebble.700pix.jpg|мини|[[Фирӯза|Санги]] қимматбаҳои [[фирӯза]], ки номи ин ранг аз он омадааст.]] [[Фирӯза]] як маъдани ношаффофи кабуду сабзтоби фосфати гидрогении [[мис]] ва [[алюминий]] буда, [[Формулаи химиявӣ|формулаи химиявии]] он [[Мис|CuAl₆]] ₍ [[Алюминий|PO4]] ) ₄ ( [[Ҳидроген|OH]] ) ₈ '''·''' [[Об|_4H2O]] мебошад. Он дар навъҳои баландтар нодир ва арзишманд аст ва ҳазорсолаҳо аз сабаби ранги беназири худ ҳамчун санги ороишӣ қадр карда мешавад. [[Акс:Closeup_of_Mir-i-Arab_Madrasa.jpg|мини|Гунбази фирӯзаи масҷиди Пои Калон дар [[Бухоро]], [[Ӯзбекистон]]]] Дар бисёре аз фарҳангҳои Ҷаҳони [[Дунёи қадим|Қадим]] ва Нав, ин санги қиматбаҳо ҳазорсолаҳо ҳамчун санги муқаддас, овардакунандаи бахту саодат ё балогардон қадр карда мешуд. Қадимтарин далели ин иддао дар [[Мисри Қадим]] пайдо шудааст, ки дар он ҷо ашёи қабр бо ороиши фирӯза кашф карда шудаанд, ки тақрибан ба 3000 сол пеш аз милод тааллуқ доранд.<nowiki><span typeof="mw:Entity" id="mwXg">&</nowiki>nbsp;<nowiki></span></nowiki>Пеш аз милод . Дар [[Шоҳаншоҳии Ҳахоманишӣ|Империяи қадимии Форс]], сангҳои қиматбаҳои осмонӣ қаблан дар гардан ё банди даст ҳамчун муҳофизат аз марги ғайритабиӣ пӯшида мешуданд. Агар ранги онҳо тағйир ёбад, бовар доштанд, ки пӯшанда сабабе дорад, ки аз наздик шудани фалокат тарсад. Дар айни замон, маълум шуд, ки фирӯза метавонад рангро тағйир диҳад. Ин тағйирот метавонад аз сабаби рӯшноӣ ё аз сабаби аксуламали кимиёвӣ, ки аз косметика, чанг ё туршии пӯст ба вуҷуд омадааст, ба вуҷуд ояд. Фирӯза санг ва рангест, ки бо гунбазҳо ва дохили [[Масҷид|масҷидҳои]] бузурги [[Эрон]], [[Осиёи Марказӣ]] ва [[Русия]] сахт алоқаманд аст. <ref> {{Cite book|first=Andrew|last=Petersen|date=21 June 1999|title=Dictionary of Islamic Architecture|edition=1st|page=121|publisher=Routledge|isbn=978-0415213325}} </ref> <ref> {{Cite web|url=http://herald.dawn.com/2012/11/20/tradition-of-the-tile.html|title=Tradition of the tile|author=Said|first=Farida M.|date=20 November 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130603121910/http://herald.dawn.com/2012/11/20/tradition-of-the-tile.html|archivedate=3 June 2013}} </ref>{{Эзоҳ}} [[Гурӯҳ:Сояҳои сабз]] [[Гурӯҳ:Сояҳои кабуд]] [[Гурӯҳ:Ранг]] 9avqle4fuoye2r2aj5xhwl9b5wmsxu4 0 305479 1471330 1461854 2026-05-08T18:27:50Z InternetArchiveBot 30618 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1471330 wikitext text/x-wiki '''Пурим''' ({{lang-he|פּוּרִים}}, аз пуру аккадӣ "бисёр" аст) — иди яҳудиён, ки тибқи Китоби Библиявии ({{lang-he|אסתר}} — Эстер), муқаррар шудааст. == Эзоҳ == {{Эзоҳ|2}} == Сарчашма == * [http://machanaim-2.org/sidur/index_1.htm Сидур «Врата Молитвы» (Шаарей Тфила) на будни, субботу и праздники; нусах ашкеназ; транслитерация, перевод, комментарий и пояснения к порядку молитв] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20190312061222/http://machanaim-2.org/sidur/index_1.htm |date=2019-03-12 }} / под ред. [[Полонский, Пинхас|Пихаса Полонского]]; «[[Маханаим (организация)|Маханаим]]». Иерусалим, 2008. == Пайвандҳо == * [http://www.machanaim.org/holidays/in_pur.htm Пурим] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20230206122340/https://www.machanaim.org/holidays/in_pur.htm |date=2023-02-06 }} на machanaim.org * [http://www.synagoge-karlsruhe.de/library/article_cdo/aid/549018 Заповеди и традиции праздника Пурим] * [https://ph.yhb.org.il/ru/category/05/05-15/ Месяц адар и праздник Пурим, законы и обычаи — рав Элиэзер Меламед] * [https://toldot.com/purim.html Пурим. Самый полный обзор статей о Празднике] на сайте www.toldot.com * [http://www.toldot.ru/torah/torah.php?id=ksuvim/ester Свиток Эстер] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20090316041618/http://toldot.ru/torah/torah.php?id=ksuvim%2Fester |date=2009-03-16 }} Книга Эсфири. Полный текст * [http://www.purim.ru Пурим.ру]{{Пайванди мурда|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Сайт посвящённый празднику Пурим * [http://nauka.bible.com.ua/sokr/index.htm Проклятые сокровища. Археологическое исследование книг Есфирь и Руфь], А. А. Опарин * [https://web.archive.org/web/20110219144640/http://www.mjcc.ru/Religiia/Evreiskie_prazdniki/Pyrim_2011/index.html Пурим — 2011] Как отпраздновать Пурим в Москве? * [http://talkiza.ru/?cat=72 Уроки Пурима]{{Недоступная ссылка|date=Ноябрь 2018 |bot=InternetArchiveBot }}. Сборник статей. * [https://web.archive.org/web/20090315023644/http://booknik.ru/context/?id=28739 Переменчивые традиции Пурима] на booknik.ru * [https://web.archive.org/web/20120411221041/http://boti.ru/node/79486 Старое кино: Пурим в Меа Шеарим] Фоторепортаж [[Гурӯҳ:Пурим| ]] 23r7c3ofc4kh2xyc3a7mfw9olxe2725 0 310084 1471338 1449209 2026-05-09T01:11:04Z InternetArchiveBot 30618 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1471338 wikitext text/x-wiki {{Олим |ном = Турсунмурод Турсунов |номи аслӣ = Турсунмурод Худоймуродович Турсунов |тасвир = |бар = |тавсифи тасвир = |таърихи таваллуд = 11.08.1977 |зодгоҳ = деҳаи Мадм, {{Зодгоҳ| ноҳияи Айнӣ}}, [[вилояти Суғд]], [[ҶШС Тоҷикистон]] |таърихи даргузашт = |шаҳрвандӣ = {{Парчамбандӣ|Тоҷикистон}} |маҳалли даргузашт = |фазои илмӣ = таърих |ҷойҳои кор = [[Донишгоҳи миллии Тоҷикистон]]. |дараҷаи илмӣ = {{Дараҷаи илмӣ|доктор|илмҳои таърих}} |унвонҳои илмӣ = {{Унвонҳои илмӣ||профессор}} |алма-матер = [[Донишгоҳи миллии Тоҷикистон]] |роҳбари илмӣ = |шогирдони маъруф = |маъруф ба = |мукофоту ҷоизаҳо = |имзо = |бари имзо = |сайт = |викитека = |викианбор = }} '''Турсунов Турсунмурод''' (''Турсунов Турсунмурод Худоймуродович''; зод. [[11 август]]и [[1977]], [[ҶШС Тоҷикистон]]) — муаррихи тоҷик, доктори илмҳои таърих (2021), профессор (2023). == Зиндагинома == Турсунмурод Худоймуродович Турсунов [[11 август]]и соли [[1977]] дар Ҷумҳурии Тоҷикистон ба дунё омадааст. Хатмкардаи [[Донишгоҳи миллии Тоҷикистон]] (2000), ихтисос: муаррих, муаллими таърих ва ҷамъиятшиносӣ. * Солҳои 1983-1994 дар мактаби миёнаи таҳсилоти умумии рақами 20 ба номи генерал-майор Мавлон Олимов таҳсил кардааст. * Солҳои 2000—2001 коромӯзи кафедраи таърихи нав ва навини кишварҳои хориҷии [[Донишгоҳи миллии Тоҷикистон]], * Солҳои 2001-2003, аспиранти кафедраи таърихи нав ва навини кишварҳои хориҷии [[Донишгоҳи миллии Тоҷикистон]], * Соли 2003 сардори шуъбаи ташкил ва банақшагирии корҳои илмиву тадқиқотии [[Донишгоҳи миллии Тоҷикистон]], * Солҳои 2003—2010, ассистенти кафедраи таърихи нав ва навини кишварҳои хориҷии [[Донишгоҳи миллии Тоҷикистон]], ҳамзамон омӯзгори фанни таърих дар мактабҳои рақами 15 ва 42-и шаҳри Душанбе, дотсенти кафедраи фанҳои ҷамъиятии Коллеҷи тиббии ҷумҳурияии шаҳри Душанбе (2005-2009), профессори кафедраи корҳои сиёсӣ-тарбиявии Донишкадаи олии сарҳадӣ (2009-2022). * Солҳои 2010—2023, дотсенти кафедраи таърихи нав ва навини кишварҳои хориҷии [[Донишгоҳи миллии Тоҷикистон]], * Солҳои 2016-2023 муовини декани факултети таърихи [[Донишгоҳи миллии Тоҷикистон]] оид ба илм ва инноватсия.<ref>[https://historical.tnu.tj/ru/rukovodstvo/ Руководство. Турсунов Турсунмурод Худоймуродович]</ref> * Аз моҳи сентябри соли 2023 профессори кафедраи таърихи нав ва навини кишварҳои хориҷӣ. == Фаъолияти илмӣ == * Соли 2006 дар мавзӯи «Барқароршавӣ ва рушди ҳамкориҳои дипломатӣ, иқтисодӣ-тиҷоратӣ ва фарҳангии Тоҷикистон бо Ҷумҳурии Ҳиндустон (с. 1947-2005)» рисолаи номзадӣ ва соли 2021 дар мавзӯи «Муносибатҳои сиёсӣ, иқтисодиву тиҷоратии Ҷумҳурии Тоҷикистон ва Ҷумҳурии Ҳиндустон (с. 1992-2020)» рисолаи докторӣ ҳимоя намудааст. Номбурда муаллифи 150 маводи илмиву таълимиву методӣ, аз қабили монография, брошюра, мақолаҳои илмиву тадқиқотӣ ва дастурҳои таълимию методӣ мебошад. Таҳти роҳбарии ӯ 5 нафар унвонҷӯён рисолаи номзадии хешро дар риштаи илми таърих дифоъ намуда истодаанд. Турсунмурод Турсунов бо маърӯзаҳои илмӣ дар конфронсҳои байналмилалӣ (Душанбе, Хуҷанд, Омск) ва ҷумҳуриявӣ, мизи гирд ва ҳамоишҳои илмӣ баромад намудааст. Аввалин маротиба дар асоси ҳуҷҷатҳои бойгонӣ, факту далелҳои мӯътамад муносибатҳои сиёсӣ, ҳамкориҳои иқтисодиву тиҷоратӣ ва илмиву фарҳангии Тоҷикистон ва Ҳиндустонро таҳлил, аз нигоҳи илмӣ асоснок ва дурнамои онро пешниҳод намудааст. == Осор == * Таджикско-индийские взаимоотношения (1947-2006 гг.). Душанбе, 2009. 130 с. * Таърихи навин. - Душанбе, 2011. - 86 с. * Марди хирад. – Душанбе, 2013. - 48 с. * Муҳорибаи Сталинград. – Душанбе, 2013. – 40 с. * Аз дида ба дил. — Душанбе, 2014. — 104 с. * Таърихи халқи тоҷик. — Душанбе, 2015. — 195 с. * Муҳорибаи Москва. – Душанбе, 2017. — 38 с. * Сиёсатшиносӣ (бо ҳаммуаллифон). — Душанбе, 2017. — 270 с. * Равобити дипломатӣ, тиҷоратӣ-иқтисодии Ҷумҳурии Тоҷикистон ва Ҷумҳурии Ҳиндустон. — Душанбе, 2019.- 200 с. * Инъикоси масъалаҳои мубрами илмӣ дар асарҳои олимаҳои факултети таърихи ДМТ (бо ҳаммуаллифон). – Душанбе, 2021. — 170 с. * Барномаи имтиҳони номзадӣ аз фанни таърихи умумӣ. – Душанбе, 2014. — 21с. * Маҷумаи тестҳо аз таърихи умумӣ. – Душанбе, 2011. — 56 с. * Тоҷикистон ва Ҳиндустон: рушд ва дурнамои ҳамкориҳо. — Душанбе, 2023.- 200 с. === Мақолаҳои илмӣ === * Из истории взаимоотношений Таджикистана с Индией // Вестник национального университета./Серия истории и правоведения. Душанбе, 2002. С. 78-82. * Таджикистан и Индия: упрочение культурных связей //Молодые ученые и современная наука. –Душанбе, 2002. -С.204-205. * Сотрудничество Таджикистана с Индией в 50-е -60-е годы XX века // Материалы научно-теоретической конференции профессорско- преподавательского состава ТГНУ «День науки». -Душанбе, 2003. -С. 175-178. * Взаимоотношения Таджикистана с Индией в новейший период// Материалы научно-теоретической конференции профессорско-преподавательского состава и студентов ТГНУ, посвященной 80-летию города Душанбе –«Душанбе-символ мира, науки и образования», -Душанбе, 2004.-С. 56-57. * Взаимоотношения Таджикистана с Индией // Вестник национального университета, -Душанбе, 2005.-С. 115-120. * Новиков С.В., Турсунов Т.Х. Россия и страны Центральной Азии – состояние и перспективы геополитического сотрудничества // Вестник Таджикского Национального Университета. - Душанбе, 2022. - № 3. - С. 5-10. * Турсунов Т.Х., Новиков С.В. Российско-Таджикское сотрудничество как фактор стабильности в Центральной Азии <ref>[https://www.osiyoavrupo.tj/ru/post/rossiysko-tadzhikskoe-sotrudnichestvo-kak-faktor-stabilnosti-v-centralnoy-azii Турсунов Т.Х., Новиков С.В. Российско-Таджикское сотрудничество как фактор стабильности в Центральной Азии]{{Пайванди мурда|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * Турсунов Т.Х., Новиков С.В. Российско-Таджикское сотрудничество как фактор стабильности в Центральной Азии (1992–2022 гг.).<ref>[https://cyberleninka.ru/article/n/rossiysko-tadzhikskoe-sotrudnichestvo-kak-faktor-stabilnosti-v-tsentralnoy-azii-1992-2022-gg Турсунов Т.Х., Новиков С.В. РОССИЙСКО-ТАДЖИКСКОЕ СОТРУДНИЧЕСТВО КАК ФАКТОР СТАБИЛЬНОСТИ В ЦЕНТРАЛЬНОЙ АЗИИ (1992-2022 ГГ.)]</ref> * Турсунов Т.Х., Новиков С.В. Российско-Таджикское сотрудничество как фактор стабильности в Центральной Азии (1992–2022 гг.). Омский научный вестник. Серия «Общество. История. Современность». Том 7, № 4. – Омск, 2022. – С.24-30. * Турсунов Т.Х., Новиков М.С. Территориально-национальные размежевания в Средней Азии и Казахстане: социально-экономические результаты и последствия. Материалы XII Международной научно-практической конференции, посвященной 200-летию Омской области: «Сибирская деревня: 200 лет развития Омской области – от реформ М.М. Сперанского до агропромышленного центра Сибири». - Омский государственный аграрный университет имени П.А. Столыпина. – Омск: ФГБОУ ВО Омский ГАУ, 21-23 сентября 2022. - С.241-246. == Мукофотҳо == * Сипосномаи Вазорати мудофиаи Ҷумҳурии Тоҷикистон (2018), Ифтихорномаи ҲХДТ (2020), Сипосномаи ифтихории Пҳантуни Ҷузҷони Афғонистон (2021), нишони "Маърифатпарвар" (2022), Сипосномаи Кумитаи кор бо ҷавонон ва варзиши назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон (2023), Ифтихорномаи Донишгоҳи миллии Тоҷикистон (2023), Сипосномаи Вазорати маориф ва илми Ҷумҳурии Тоҷикистон (2023). == Адабиёт == * Энсиклопедияи олимони Донишгоҳи давлатии миллии Тоҷикистон. — Душанбе,2008.-С. 313. * Қомуси ноҳияи Айнӣ. - Душанбе, 2023. С. 531. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} [[Гурӯҳ:Олимони Тоҷикистон]] [[Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон]] [[Гурӯҳ:Таърихшиносони Тоҷикистон]] [[Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи миллии Тоҷикистон]] [[Гурӯҳ:Олимони асри XXI]] o9546582u15cg6d39ecgtvs6i60n1sp 0 311733 1471339 1376242 2026-05-09T01:24:03Z InternetArchiveBot 30618 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1471339 wikitext text/x-wiki {{Шахс/Ислом}} '''Умар ибни Ҳорун ибни Толиби Хуҷандӣ''' ({{lang-fa|عمر بن هارون بن طالب خجندی}}<ref>{{Cite web|url=https://lamtakam.com/dictionaries/dehkhoda/263234/%D8%AE%D8%AC%D9%86%D8%AF%DB%8C|title=معنی خجندی - لغت‌نامه دهخدا|website=پرسش و پاسخ تخصصی لام تا کام|lang=fa|accessdate=2023-10-06}}{{Пайванди мурда|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>; ? — баъди 952) — [[сӯфӣ]], [[ориф]], [[муфассир]], [[муҳаддис]] ва донишманди тоҷик, ки дар Ҳалаби Шом сукунат мекард. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} {{ПБ}} irgoyzlyus6hzqdrpj9majxm1w331jt 0 314303 1471398 1388370 2026-05-09T11:54:17Z InternetArchiveBot 30618 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1471398 wikitext text/x-wiki {{Адиб}} '''Ҳамидуддин Масъуди Шоликӯб''' ({{lang-fa|مسعود ابن سعد شالی کوب}}<ref>{{Cite web|url=https://lamtakam.com/dictionaries/dehkhoda/258340/%D8%AD%D9%85%DB%8C%D8%AF%D8%A7%D9%84%D8%AF%DB%8C%D9%86++%D9%85%D8%B3%D8%B9%D9%88%D8%AF|title=معنی حمیدالدین مسعود|author=لغت‌نامه دهخدا|website=پرسش و پاسخ تخصصی لام تا کام|lang=fa|accessdate=2024-02-01}}{{Пайванди мурда|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>) — {{шоир}}<nowiki/>и форс-тоҷики қарни XII, пайрави сабки [[Рӯдакӣ]] ва [[Унсурӣ]]. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} t9avcj1xcwex5bexj3yeuhoqjpa3f4y 0 314826 1471394 1390806 2026-05-09T10:27:24Z InternetArchiveBot 30618 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1471394 wikitext text/x-wiki {{Шахс/Ислом}} '''Ғурашкӣ''' ({{lang-fa|غورشکی}}<ref>{{Cite web|url=https://lamtakam.com/dictionaries/dehkhoda/372813/%D8%BA%D9%88%D8%B1%D8%B4%DA%A9%DB%8C|title=معنی غورشکی - لغت‌نامه دهخدا|website=پرسش و پاسخ تخصصی لام تا کام|lang=fa|accessdate=2024-02-20}}{{Пайванди мурда|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>), '''Абуяъқуб Юсуф ибни Шоҳак''' ({{lang-fa|أبو يعقوب يوسف بن شاهك}}; ? — [[1127]]) — ровии ҳадис ва муҳаққиқу [[донишманд ]]и форс-тоҷик. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} 7r90vz0kv1rfsf7mwbw5o9gm9yx7ihv 0 315254 1471332 1392805 2026-05-08T19:07:35Z InternetArchiveBot 30618 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1471332 wikitext text/x-wiki {{Адиб}} '''Рашиддудини Исфизорӣ''' ({{lang-fa|رشیدالدین اسفزاری}}<ref>{{Cite web|url=https://lamtakam.com/dictionaries/dehkhoda/298539/%D8%B1%D8%B4%DB%8C%D8%AF%D8%A7%D9%84%D8%AF%DB%8C%D9%86++%D8%A7%D8%B3%D9%81%D8%B2%D8%A7%D8%B1%DB%8C|title=معنی رشیدالدین اسفزاری - لغت‌نامه دهخدا|website=پرسش و پاسخ تخصصی لام تا کام|lang=fa|accessdate=2024-03-05}}{{Пайванди мурда|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>; ? — қарни XII) — {{шоир}}<nowiki/>и қасидасаро ва ҳакими форс-тоҷик, муосири [[Хоқонӣ]] ва [[Низомӣ]]. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} fhd9xd2fr5ya0zfrpb1mz6t5nw9c0h4 0 315550 1471331 1394069 2026-05-08T18:59:56Z InternetArchiveBot 30618 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1471331 wikitext text/x-wiki {{Шахс}} '''Рафеъи Абҳарӣ''', '''Рафеъуддини Кирмонӣ''' (? — қарни XIII) — {{шоир}} ва [[донишманд]]и форс-тоҷик, ҳамзамони [[Камолуддин Исмоили Исфаҳонӣ]] ва Асируддини Амвонӣ. == Зиндагинома == Рафеъуддини Кирмонӣ аз Абҳар буд, аммо дар Кирмон нишастӣ ва дар аҳди Ғизон намонд. Ашъори форсии беназир дорад ва марде фозил буд<ref>{{Cite web|url=https://lamtakam.com/dictionaries/dehkhoda/299776/%D8%B1%D9%81%DB%8C%D8%B9%D8%A7%D9%84%D8%AF%DB%8C%D9%86|title=معنی رفیعالدین - لغت‌نامه دهخدا|website=پرسش و پاسخ تخصصی لام تا کام|lang=fa|accessdate=2024-03-16}}{{Пайванди мурда|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} 7jxzgjpg8hxt6hio6yg48e2vvp9ozo4 0 315877 1471396 1395404 2026-05-09T11:23:03Z InternetArchiveBot 30618 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1471396 wikitext text/x-wiki {{Адиб}} '''Қутбуддин Атиқии Табрезӣ''' ({{lang-fa|قطب‌الدین عتیقی تبریزی}}; қарни XIV) — {{шоир}}<nowiki/>и форс-тоҷик ва падари [[Ҷалолуддин Атиқии Табрезӣ]]<ref>{{Cite web|url=https://lamtakam.com/dictionaries/dehkhoda/389114/%D9%82%D8%B7%D8%A8+%D8%A7%D9%84%D8%AF%DB%8C%D9%86++%D8%B9%D8%AA%DB%8C%D9%82%DB%8C|title=معنی قطب الدین عتیقی - لغت‌نامه دهخدا|website=پرسش و پاسخ تخصصی لام تا کام|lang=fa|accessdate=2024-04-04}}{{Пайванди мурда|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} 8gw0ldx0spd15p58imda43heneju9op 0 316186 1471399 1459282 2026-05-09T11:56:19Z InternetArchiveBot 30618 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1471399 wikitext text/x-wiki {{Даргирии низомӣ|конфликт= Ҳамлаи Эрон ба Исроил (2024)|часть=Ирано-израильский прокси-конфликт|изображение=Iran Israel Locator (without West Bank).png|подпись=|дата=[[13 апреля]] [[2024 год]]а (≈ 22:00<ref name="med-3" />) — [[14 апреля]] [[2024 год]]а (≈ 12:00<ref name="med-3"/>) ({{Продолжительность|year=2024|month=04|day=13}})|место=[[Израиль]], [[Иран]], [[Ливан]], [[Йемен]], [[Ирак]]|причина=[[Авиаудар по иранскому консульству в Дамаске (2024)]]|статус=|изменения=|противник1={{Tree list}} *{{Флаг|Иран}} [[Иран]] **[[File:Flag of the General Staff of the Armed Forces of the Islamic Republic of Iran.svg|22px|border]] [[Вооружённые силы Ирана|ВС Ирана]] ***[[File:Flag of the Army of the Guardians of the Islamic Revolution.svg|22px|border]] [[КСИР]] ****[[File:Flag of the Aerospace Force of the Army of the Guardians of the Islamic Revolution.svg|22px|border]] [[:en:Islamic Revolutionary Guard Corps Aerospace Force|ВКС КСИР]] [[Файл:Slogan of the Houthi Movement.svg|border|20x22px]] [[Хуситы]]<br> {{Флаг|Хезболла}} [[Хезболла]] <br> {{flagicon image|Fictional Flag of the Islamic Resistance in Iraq.svg}} [[Исламское сопротивление в Ираке (2020 – настоящее время)|Исламское сопротивление в Ираке]]<ref>{{cite news |title=حمله چهاروجهی و پیچیده ایران به اسرائیل - تسنیم |url=https://www.tasnimnews.com/fa/news/1403/01/26/3067881/حمله-چهاروجهی-و-پیچیده-ایران-به-اسرائیل |work=خبرگزاری تسنیم {{!}} Tasnim |language=fa}}</ref><ref>{{cite web |title=Live Updates: Israel Reports Light Damage After Iran Launches Large Strike |url=https://www.nytimes.com/live/2024/04/13/world/israel-iran-gaza-war-news |website=nytimes.com |publisher=NY Times |access-date=14 April 2024}}</ref><br>|противник2={{Tree list}} *{{Флаг|Израиль}} [[Израиль]] **[[File:Flag of the Israel Defense Forces.svg|22px|border]] [[ЦАХАЛ]] ***[[File:Air Force Ensign of Israel.svg|22px|border]] [[ВВС Израиля]] ***{{flagicon image|Flag of IDF Home Front Command.svg}} [[Командование тыла Израиля]] ''При поддержке:''<br> {{Tree list}} *{{Флагификация|США}}<ref>[https://www.wsj.com/livecoverage/israel-iran-strikes-live-coverage/card/u-s-shoots-down-number-of-iranian-drones-9bp12q3zkCte4BIrx57i U.S. Shoots Down a Number of Iranian Drones]{{ref-en}}</ref> **{{Флаг|США|ВВС}} [[ВВС США]]<br> {{Tree list}} *{{Флагификация|Великобритания}}<ref>[https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2024/4/13/israels-war-on-gaza-live-5-dead-dozens-injured-in-gaza-city-attack Israel’s war on Gaza updates: Iran sends drones, missiles towards Israel]{{ref-en}}</ref> **{{Флаг|Великобритания|ВВС}} [[Королевские ВВС|ВВС Великобритании]]<br> {{Tree list}} *{{Флаг|Франция}} [[Франция]]<ref>[https://www.wsj.com/livecoverage/israel-iran-strikes-live-coverage/card/france-deploys-navy-to-defend-israel-fwknZbgcf2sGhKZdTlye Iran Launches Over 300 Drones and Missiles in Attack on Israel: Live Updates]{{ref-en}}</ref> **[[File:Logo de l'Armée de l'Air et de l'Espace.svg|23px]] [[ВКС Франции]] **[[Файл:LOGO_MARINE_NATIONALE_2021.svg|18px]] [[ВМС Франции]]<ref>{{cite web|title=France Deploys Navy to Defend Israel|url=https://www.wsj.com/livecoverage/israel-iran-strikes-live-coverage/card/france-deploys-navy-to-defend-israel-fwknZbgcf2sGhKZdTlye|website=WSJ|accessdate=2024-04-14|lang=en-US}}</ref><br> ''Перехват [[Военное применение беспилотных летательных аппаратов|дронов]] в своём воздушном пространстве:''<br> [[File:Air Force Ensign of Jordan.svg|22px|border]] [[ВВС Иордании]]<br>[[File:Flag of the Royal Saudi Air Force (Seal).svg|22px|border]] [[Королевские военно-воздушные силы Саудовской Аравии|ВВС Саудовской Аравии]] {{Tree list}}|командир1=*{{Флаг|Иран}} [[Сайид Алӣ Хоманаӣ]] * {{Флаг|Иран}} [[Иброҳим Раисӣ]] *[[File:Flag of the Ministry of Defence and Armed Forces Logistics of Iran.svg|22px|border]] [[Мохаммад-Реза Караи Аштиани]] *[[File:Flag of the Army of the Guardians of the Islamic Revolution.svg|22px|border]] [[Хоссейн Салами]] *[[File:Slogan of the Houthi Movement.svg|border|20x22px]] [[Абдул-Малик Аль-Хуси]] *{{Флаг|Хезболла}} [[Хасан Насралла]]|командир2=* [[File:Flag of the Prime Minister of Israel.svg|22px|border]] [[Биньямин Нетаньяху]] *[[File:Flag of Israel Minister of Defence.svg|22px|border]] [[Йоав Галант]] *[[File:Flag of IDF Chief of Staff.svg|22px|border]] [[Херци Ха-Леви]] *{{Флаг|США}} [[Джо Байден]] *{{Флаг|Великобритания}} [[Риши Сунак]] *{{Флаг|Франция}} [[Эммануэль Макрон]] *{{Флаг|Иордания}} [[Абдулла II]]|командир3=|командир4=|силы1=400-500 [[Барражирующий боеприпас|барражирующих боеприпасов]]<ref>{{Cite web |url=https://dailytimes.com.pk/1185678/us-irans-multi-pronged-assault-on-israel-could-overwhelm-air-defense-systems/ |title=US: Iran’s multi-pronged assault on Israel could overwhelm air defense systems |access-date=2024-04-13 |archive-date=2024-04-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240413214627/https://dailytimes.com.pk/1185678/us-irans-multi-pronged-assault-on-israel-could-overwhelm-air-defense-systems/ |url-status=live }}</ref>, [[дрон]]ы, [[Крылатая ракета|крылатые ракеты]], [[Баллистическая ракета|баллистические ракеты]]|силы2=«[[Железный купол]]» Самолёты США и Великобритании<ref>[https://www.reuters.com/world/middle-east/iran-launches-drone-attack-israel-expected-unfold-over-hours-2024-04-13/]</ref>|силы3=|силы4=|потери1=|потери2=Из-за обстрела была тяжело ранена 10-летняя [[Бедуины|бедуинская]] девочка в районе [[Арад (Израиль)|Арада]]<ref name="detaly">{{Cite web |url=https://detaly.co.il/pervaya-krov-vo-vremya-iranskogo-obstrela-tyazhelo-ranen-malchik/ |title=Первая кровь: во время иранского обстрела тяжело ранен мальчик |access-date=2024-04-13 |archive-date=2024-04-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240413234846/https://detaly.co.il/pervaya-krov-vo-vremya-iranskogo-obstrela-tyazhelo-ranen-malchik/ |url-status=live |accessdate=2024-04-14 |archivedate=2024-04-13 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240413234846/https://detaly.co.il/pervaya-krov-vo-vremya-iranskogo-obstrela-tyazhelo-ranen-malchik/ }}</ref><ref name="med-1" /><ref name="reuters-7">[https://www.reuters.com/world/middle-east/iran-launches-drone-attack-israel-expected-unfold-over-hours-2024-04-13/ Iran launches retaliatory attack on Israel with hundreds of drones, missiles]</ref>|потери3=|потери4=|общие потери=|гражданские потери=|lat_deg=|lat_min=|lat_sec=|lat_dir=|lon_deg=|lon_min=|lon_sec=|lon_dir=|region=|CoordScale=}}'''Муноқишаи низомии Эрону Исроил''', ки дар Эрон амалиёти «'''Ваъдаи''' '''содиқона»''' ({{Lang-fa|وعده صادقانه|Wa'd al-Sadiq}}<ref>{{Cite web|url=https://www.tehrantimes.com/news/497075/Israel-getting-punished-with-Operation-Truthful-Promise|title=Israel getting punished with ‘Operation Truthful Promise’|website=Tehran Times|date=13 April 2024|lang=en|accessdate=13 April 2024|archivedate=2024-06-15|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240615120131/https://www.tehrantimes.com/news/497075/Israel-getting-punished-with-Operation-Truthful-Promise}}</ref><ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.tehrantimes.com/news/497075/Israel-getting-punished-with-Operation-Truthful-Promise|title=Israel getting punished with ‘Operation Truthful Promise’|website=Tehran Times|date=13 April 2024|lang=en|accessdate=13 April 2024|archivedate=2024-06-15|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240615120131/https://www.tehrantimes.com/news/497075/Israel-getting-punished-with-Operation-Truthful-Promise}}</ref>) номида мешавад. Дар 13 апрели 2024 (25 фарвардини 1403) [[Сипоҳи посдорони Инқилоби исломӣ|Сипоҳи посдорони инқилоби исломӣ]] бо ҳамоҳангии нерӯҳои Ҳашади шуъбӣ, «[[Ҳизбуллоҳ]]»-и [[Лубнон]] ва ҳусиҳо ҳамлаҳоеро ба [[Исроил]] бо номи амалиёти «[[Қавли содиқона]]» оғоз карданд. Ин ҳамалот бо истифода аз паҳподҳои размӣ, мушаки [[Куруз]] ва мушакҳои баллистик анҷом шуд. Ин юриш дар посух ба ҳамлаи ҳавоӣ ба консулгарии Эрон дар [[Димишқ|Димашқ]] дар 1 апрел, ки тавассути Исроил роҳандозӣ гардид, анҷом гардид. Ин ҳамлаҳо аввалин рӯёрӯии мустақими низомӣ байни ду кишвар аз оғози даргирии наёбатии Эрон ва Исроил ва шурӯъи давраи ҷадиде аз даргириҳо дар минтақаи [[Осиёи Ғарбӣ|ғарби Осиё]] буд. Дар 14 апрел намояндаи Эрон дар [[Созмони Милали Муттаҳид|Созмони милал]] гуфт, ки ин ҳамлаҳоро метавон поёнёфта арзёбӣ кард. Неруҳои дифоъии Исроил иддао карданд, ки 99 % партобаҳои эронӣ раҳгирӣ ва мунҳадим шудаанд. Иёлоти муттаҳида, [[Биритониё]] ва [[Урдун]] бо истифода аз неруи ҳавоии худ барои раҳгирии партобаҳои Эрон ба Исроил кумак карданд ва Фаронса неруи дарёии худро дар минтақа мустақар кард. == Пешзамина == 7 октябри соли 2023, [[Ҳамос]], як созмони шибҳинизомӣ таҳти ҳимояти Эрон, ҳамлаеро дар ҷануби Исроил анҷом дод, ки мунҷар ба кушта шудани 1200 нафар шуд<ref>{{Cite web|url=http://dx.doi.org/10.33774/apsa-2020-v0cjm|title=America Still Held Hostage: The Hostage Crisis Generation and Public Opinion about Iran Deal|author=Mazaher Koruzhde, Valeriia Popova|website=dx.doi.org|date=2020-01-03|accessdate=2024-04-14}}</ref>. Исроил бо оғози ҳуҷумҳои мудовими Исроил ба [[Навори Ғазза]] посух дод, ки ба гуфтаи Вазорати беҳдошти Ғазза, то кунун беш аз 33000 нафар кушта шудаанд ва тайи он Эрон Исроилро ба гуноҳи наслкушӣ алайҳи [[фаластиниён]] муттаҳам кардааст<ref>{{Cite news|accessdate=2024-04-14|date=2024-04-10|language=en|work=Bloomberg.com|title=US Sees Imminent Missile Strike on Israel by Iran, Proxies|url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2024-04-10/us-sees-missile-strike-on-israel-by-iran-proxies-as-imminent}}</ref>. Пас аз 7 октябр, «Ҳизбуллоҳ»-и Лубнон, ки таҳти ҳимояти Эрон буд, ҳамла ба шимоли Исроилро оғоз кард. Беш аз 4400 ҳодисаи хушунатомез байни Ҳизбуллоҳ ва Исроил аз оғози ҷанг сабт шудааст ва тақрибан сад ҳазор исроилӣ аз ибтидои даргирӣ аз шимоли Исроил берун шудаанд. Дар 1 апрели соли 2024, сохтмони замимаи консулгарии Эрон дар Димашқ, мавриди ҳамлаи ҳавоии Исроил қарор гирифт ва 16 нафар, аз ҷумла, сардори сартип Муҳаммадризо Зоҳидӣ, аз фармондеҳони аршади нерӯи қудси Сипоҳи посдорони инқилоби исломӣ ва ҳафт афсари дигари сипоҳ кушта шуданд. Билфосила, пас аз ҳамла, Эрон аҳди интиқом гирифт. Гузоришҳое нишон медод ин ангеза билқувва барои ҳамлаи ҳавоӣ аст. Эрон иддао кард, ки ин сохтмон бахше аз ҳудуди сафорат аст, дар ҳоле ки Исроил муддаӣ буд, ки ин сохтмоне аст, ки тавассути Сипоҳи посдорони Эрон истифода мешавад ва дар хориҷ аз ҳудуди ҳисоркашишудаи сафорат қарор дорад. Бисёре аз кишварҳо ва созмонҳои байналмилалӣ ин ҳамларо маҳкум карданд. Иёлоти муттаҳида дахолат ё иттилоъи қаблиро рад кард. Дар ҳафтаҳои қабл аз ҳамла, Иёлоти муттаҳида, [[Фаронса]], [[Олмон]] ва Биритониё ҳамагӣ ба Эрон ҳушдор доданд, ки ба Исроил ҳамла накунад ва эълом карданд, ки чунин ҳамлае метавонад ба посухи низомии Ғарб алайҳи Эрон мунҷар шавад. Эрон тавассути Исроил ҳушдор дода шуд, ки чунин ҳамлае метавонад ба посухи низомии мустақими Исроил дар хоки Эрон мунҷар шавад. Гузориш шудааст, ки [[Арабистони Саудӣ|Арабистони Саъудӣ]], [[Имороти Муттаҳидаи Арабӣ|Имороти муттаҳидаи арабӣ]], Уммон ва Кувайт иқдомотеро барои ҷилавгирӣ аз истифодаи Амрико аз пойгоҳҳои худ дар қаламрави худ барои ҳамлаи эҳтимолӣ алайҳи Эрон анҷом доданд. Дар аввали апрели соли 2024, Эрон таҳдид кард, ки дар сурати мудохила барои дифоъ аз Исроил, ба пойгоҳҳои низомии Иёлоти муттаҳида ҳамла хоҳад кард. Чанд соат пеш аз ин ҳамла, киштии msc aries вобаста ба Исроил дар наздикии тангаи Ҳурмуз аз сӯи неруи дарёии Сипоҳ боздошт шуда буд. == Шурӯъи ҳамла == Сипоҳи посдорон дар дақиқаҳои нахусти субҳи 13 апрели 2024 дар баёнияе эълом кард, ки теъдоде паҳпод ва мушакро дар амалиёте ба номи «Ваъдаи содиқ» ба самти Исроил равона кардааст. Пештар Фаронса неруи дарёии худро дар минтақа мустақар карда буд. Иёлоти муттаҳида, Биритониё ва Урдун бо истифода аз неруи ҳавоии худ барои раҳгирии партобаҳои Эрон ба Исроил кумак карданд. == Вокунишҳо == Вазорати хориҷаи Толибон дар баёнияӣ бо ҳимоят аз ҳамлаи Эрон ба Исроил, он ро «иқдомоти дифоъӣи машрӯъ» хонд.<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/persian/articles/c0w07lw4xk7o|title=طالبان: حمله ایران به اسرائیل «دفاع مشروع» بود|website=BBC News فارسی|date=2024-04-14|lang=fa|accessdate=2024-04-15}}</ref> [[Бинёмин Нетанёҳу]], нахуствазири Исроил: «Мо раҳгирӣ кардем. Масдӯд кардем. Бо ҳам пирӯз хоҳем шуд.»<ref>{{Cite web|url=https://ir.voanews.com/a/reactions-to-irgc-attack-on-israel-everyone-condemned-except-hamas/7569360.html|title=محکومیت جهانی حملات جمهوری اسلامی به اسرائیل؛ آمریکا بر «تعهد آهنین» خود به امنیت اسرائیل تاکید کرد|website=صدای آمریکا|date=2024-04-14|lang=fa|accessdate=2024-04-15}}</ref> == Талафот == Як кӯдаки араб (бодиянишин) дар саҳрои Нақб захмӣ шуд. Ҳаддиақал 31 тан аз ғайринизомии исроилӣ ҷароҳатҳои гуногуни ҷисмӣ ба далели изтиробу таниши ҳайни рафтан ба паноҳгоҳ бардоштанд. [[Акс:President Joe Biden meets with members of the National Security Council in the Situation Room 2024-04-13.jpg|мини| [[Ҷо Байден|Ҷо Байден,]] раиси ҷумҳури Амрико ва маъмурияти амнияти миллии ӯ ин ҳамларо арзёбӣ мекунанд]] == Қайдҳо == {{Эзоҳ}} [[Гурӯҳ:Муноқишаҳо дар солҳои 2020-ум]] [[Гурӯҳ:Таърихи Ховари Наздик]] km1d5rjzzu1lhjtppc8rbp99bct9k8j 0 316216 1471333 1396710 2026-05-08T20:40:53Z InternetArchiveBot 30618 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1471333 wikitext text/x-wiki {{Адиб}} '''Сайфӣ, Амир Ёдгорбек''' ({{lang-fa|یادگاربیک}}<ref>{{Cite web|url=https://lamtakam.com/dictionaries/dehkhoda/490001/%DB%8C%D8%A7%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D8%B1%D8%A8%DB%8C%DA%A9|title=معنی یادگاربیک - لغت‌نامه دهخدا|website=پرسش و پاسخ تخصصی لام تا کام|lang=fa|accessdate=2024-04-16}}{{Пайванди мурда|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>; ? — 1465, Ҳирот) — {{шоир}}<nowiki/>и порсигӯ аз авлоди амирзодагони темурӣ. == Зиндагинома == Ба қавли тазкиранависон аз хидмати дарбор худро канора гирифта бо донишмандон муошират мекард. Шахси хоксор ва фурӯтан буд. Аз Сайфӣ якчанд ғазал ва байтҳои пароканда тавассути тазкираҳо ва баёзҳо боқӣ мондаанд, ки шоҳиди маҳорати баланди ӯ дар шеъру шоирӣ мебошанд. Сайфӣ сарояндаи ишқ, вассофи ҳусну тароват ва зебоиҳои маъшуқа аст. Шеърҳояш бо забони содда ва бо санъати баланд гуфта шудаанд. Байти зерин аз ӯст: {{иқтибоси академикӣ|<poem> Омадӣ, эй шамъ, маҷлисро чу гулшан сохтӣ, Пой бар чашмам ниҳоди, хона равшан сохтӣ. </poem>|сарчашма=}} == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Адабиёт == * {{ЭСТ|Сайфӣ|6|муаллиф= }} ca4z6sj385xxvxdpqwo6w6kqxsfp7ck 0 316244 1471281 1416166 2026-05-08T12:17:55Z InternetArchiveBot 30618 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1471281 wikitext text/x-wiki {{Шахсият}} '''Меҳмет Боздаг''' ({{lang-tr|Mehmet Bozdağ}}, тав. [[1 январ]]и [[1983]], [[Қайсария]]<ref name=":1">{{Cite web|url=https://www.timeturk.com/dirilis-ertugrul-a-hayat-veren-adam-mehmet-bozdag/biyografi-830531|title='Diriliş Ertuğrul'a hayat veren adam: Mehmet Bozdağ|website=www.timeturk.com|lang=tr|accessdate=2021-06-23}}{{Пайванди мурда|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>) — [[филмноманавис]], [[таҳиякунандаи филм]] ва [[Коргардони филм|коргардони]] турк. Ӯ ҳамчунин муассис ва соҳиби ширкати истеҳсолии [[Bozdağ Film]] мебошад. <ref>{{Cite web|url=http://www.bozdagfilm.com.tr/hakkimizda.aspx|title=Bozdağ Film|website=www.bozdagfilm.com.tr|lang=tr|accessdate=2021-06-23}}</ref> == Зиндагинома == Боздаг дар [[Қайсария]]и Туркия ба дунё омада, дар Донишгоҳи Сакария таҳсил кардааст. Ӯ ҳамчунин дар ҳамин донишгоҳ магистратураи ҷомеашиносиро хатм кардааст. <ref name=":1"/> == Филмнома == === Филмҳои ҳуҷҷатӣ === * ''[[Son Rüya]]'' (2009) * ''[[Kardeş Şehirler|Кардеш шаҳрлер]]'' (2009)  * ''[[Ustalar, Alimler ve Sultanlar|Усталар, Алимлер ва Султанлар]]'' (2010)  === Силсилафилми телевизионӣ === {| class="wikitable" |+ !Сол(ҳо) ! Драма ! Шабака |- | 2014–2019 | ''[[Филми Эртуғрул|Diriliş: Ertugrul]]'' | ТРТ 1 |- | 2015-2016 | ''Юнус Эмре: Aşkin Yolculuğu'' | ТРТ 1 |- | 2018-2019 | ''[[Mehmetçik Kûtulamâre|Мехметчик Кутуламаре]]'' | ТРТ 1 |- | 2019 – ҳозир | ''Kuruluş: Osman'' | [[ATV (Туркия)|ATV]] |- | 2020 | ''[[Türkler Geliyor : Adaletin kilici|Турклер Гелиор : Adaletin kilici]]'' | [[ATV (Туркия)|ATV]] |- | 2021–2023 | ''Мендирман Ҷалолиддин'' | [[ATV (Туркия)|ATV]] |- | 2021–2022 | ''Дестан'' | [[ATV (Туркия)|ATV]] |- | 2023 - ҳозир | [[Ateş Kuşları|Атеш Кушлари]] | [[ATV (Туркия)|ATV]] |- | 2023 - ҳозир | ''[[Ibn-i-Sina|Ибни Сино]]'' | [[Tabii]] |- | 2023 - ҳозир | [[Al Sancak|Ал Санчак]] | ТРТ 1 |- | 2024 - ҳозир | [[Bir Sevdadır|Бир Севдадир]] | ТРТ 1 |- | 2024 - ҳозир | [[Aziz Mahmud Hüdayi: Aşkın Yolculuğu|Азиз Маҳмуд Ҳудайӣ: Aşkın Yolculuğu]] | ТРТ 1 |} == Ҷоизаҳо ва номинатсияҳо == {| class="wikitable" !Соли ! Мукофот ! Кор ! Гурӯҳ ! Натиҷа ! {{Abbr|Ref.|Reference}} |- ! 2017 ! Ҷоизаҳои тиллоии хурмо ! ''[[Филми Эртуғрул]]'' ! Беҳтарин филмноманавис!rowspan="3"{{Бурд}} ! <ref>{{Cite web|url=https://www.hurriyet.com.tr/turkiye-genclik-odulleri-sahiplerini-buldu-40461226|title=Türkiye Gençlik Ödülleri sahiplerini buldu|website=Hürriyet|date=17 May 2017|accessdate=1 November 2020}}</ref> |- ! 2020 ! Ҷоизаҳои ҷавонони Туркия ! ''Kuruluş: Osman'' ! Истеҳсолкунандаи сол ! style="text-align: center;" | <ref>{{Cite web|url=https://www.themultinews.com/kurulus-osman-won-golden-palm-awards-2020/|title=Kurulus Osman Won Golden Palm Awards 2020|author=Hussain|first=Nazir|website=The Multi News|date=19 September 2020|accessdate=6 January 2021}}</ref> |} == Ҳамчунин нигаред == * [[Феҳристи коргардонҳои филмҳои туркӣ]] == Эзоҳ == {{Эзоҳ}} == Пайвандҳои беруна == * {{Imdb name|7061821|Mehmet Bozdag}} * {{Facebook|mmehmetbozdag}} {{Diriliş: Ertuğrul|Crew}}{{Kuruluş: Osman|Crew}}{{Пайвандҳои беруна}} [[Гурӯҳ:Афроди зинда]] [[Гурӯҳ:Зодагони соли 1983]] [[Гурӯҳ:Коргардонҳои асри XXI]] [[Гурӯҳ:Коргардонҳои Туркия]] [[Гурӯҳ:Филмноманависон аз рӯи алифбо]] [[Гурӯҳ:Филмноманависони асри XXI]] [[Гурӯҳ:Филмноманависони Туркия]] [[Гурӯҳ:Продюсерони Туркия]] 9ljydcyv6kmsdmvogvbxka41455453h 0 316573 1471389 1446328 2026-05-09T08:45:37Z InternetArchiveBot 30618 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1471389 wikitext text/x-wiki {{Шахс/Ислом}} '''Шоҳ Тоҳири Даканӣ''' ({{lang-fa|شاه طاهر دکنى}}<ref>{{Cite web|url=https://shiastudies.com/fa/%D8%B4%D8%A7%D9%87-%D8%B7%D8%A7%D9%87%D8%B1-%D8%AF%DA%A9%D9%86%D9%89/|title=شاه طاهر دکنى|author=سید احمد نوابی|website=مجمع جهانی شیعه شناسی|date=2022-03-03|lang=fa|accessdate=2024-05-04|archivedate=2024-05-04|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240504221917/https://shiastudies.com/fa/%D8%B4%D8%A7%D9%87-%D8%B7%D8%A7%D9%87%D8%B1-%D8%AF%DA%A9%D9%86%D9%89/}}</ref>; ? — 1549) — ориф, {{шоир}}, мутакаллим<ref>{{Cite web|url=https://vista.ir/w/16/3spr9|title=شاه طاهر دکنی انجدانی|website=vista.ir|lang=fa|accessdate=2024-05-04}}</ref> ва [[муфассир]], муаллифи «Ҳошия бар тафсири Байзовӣ»<ref>{{Cite web|url=https://lamtakam.com/dictionaries/dehkhoda/346358/%D8%B7%D8%A7%D9%87%D8%B1+%D8%AF%DA%A9%D9%86%DB%8C+|title=معنی طاهر دکنی - لغت‌نامه دهخدا|website=پرسش و پاسخ تخصصی لام تا کام|lang=fa|accessdate=2024-05-04}}{{Пайванди мурда|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} 50h0jj20aqg1j0f5k0s6po5euksguy0 0 316804 1471395 1399062 2026-05-09T11:09:59Z InternetArchiveBot 30618 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1471395 wikitext text/x-wiki {{Адиб}} '''Наҷмуддин Муҳаммад Абулқосими Миёнколӣ''' ({{lang-fa|مولانا ابوالقاسم نجم الدین کابلی}}), маъруф ба '''Қосими Коҳӣ''' ({{lang-fa|قاسم کاهی}}<ref>{{Cite web|url=https://lamtakam.com/dictionaries/dehkhoda/382857/%D9%82%D8%A7%D8%B3%D9%85++%DA%A9%D8%A7%D9%87%DB%8C|title=معنی قاسم کاهی - لغت‌نامه دهخدا|website=پرسش و پاسخ تخصصی لام تا کام|lang=fa|accessdate=2024-05-13}}{{Пайванди мурда|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>; 1464, Самарқанд — 1580, Агра) — {{шоир}} ва [[донишманд]]и форс-тоҷики Ҳиндустон, муаллифи маснавии «Гулафшон», «Муаммооти Коҳӣ» ва «Мифтоҳу-л-абвоб». == Эзоҳ == {{эзоҳ}} cbrg3ccc99y28mwk3lnghk1r6oelxqj 0 318147 1471341 1407471 2026-05-09T03:33:43Z InternetArchiveBot 30618 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1471341 wikitext text/x-wiki   [[Акс:Flag_of_the_President_of_Angola.svg|мини|200x200пкс| Стандарти президенти Ангола]] '''Ба рӯйхати сарони Ангола''' шахсоне дохил мешаванд, ки аз замони истиқлолияти Ангола дар соли 1975 дар вазифаи сарвари давлати Ангола кор кардаанд, инчунин роҳбарони ҳукумати муваққат ва сардорони давлатхои алтернативии Ангола иштирокчиёни ҷанги шаҳрвандиро дар соли 1975 эълон карданд. Дар айни замон сардори давлат ва хукумат ва сарфармондехи Куввахои Мусаллахи мамлакат '''''президенти Ҷумҳурии Ангола''''' мебошад ( {{Lang-pt|Presidente da República de Angola}} ), ғайрирасмӣ - '''''Президенти Ангола''''' ( {{Lang-pt|Presidente de Angola}} ), одатан '''''Президенти Ҷумҳурӣ''''' ( {{Lang-pt|Presidente da República}} ) . Дар Конститутсияи ҷорӣ , ки соли 2010 интишор шудааст, қисми 1 боби II ба мансаби президент бахшида шудааст. Он тартиберо муқаррар кардааст, ки шумораи аввали рӯйхати ҳизбӣ, ки дар интихобот ба Маҷлиси Миллӣ пирӯз мешавад, ба таври худкор президенти кишвар мешавад (бо ҳуқуқи як маротиба аз нав интихоб шудан) <ref name="Constitution">{{Cite web|url=http://comissaoconstitucional.ao/pdfs/constituicao-da-republica-de-angola.pdf|title=Constituição da República de Angola|publisher=Comissão Constitucional|deadlink=yes|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130827075505/http://comissaoconstitucional.ao/pdfs/constituicao-da-republica-de-angola.pdf|archivedate=2013-08-27}}{{Ref-pt}}</ref> {{Sfn|Faria de Aguiar|2022|страницы=41—42, 54—56}} . Рақамгузории дар сутунҳои аввали ҷадвалҳо истифодашаванда шартӣ мебошад. Инчунин истифодаи сояҳои ранг дар сутунҳои аввал шартӣ аст, ки барои содда кардани дарки мансубияти афрод ба нерӯҳои мухталифи сиёсӣ бидуни истинод ба сутуни мансубияти ҳизб хизмат мекунад. Дар сутуни «Интихобот» расмиёти интихоботи баргузоршуда ё дигар асосҳои ба даст овардани ваколатҳо аз ҷониби роҳбари давлат инъикос карда мешаванд. Барои роҳат, рӯйхат ба давраҳои таърихи кишвар, ки дар таърихнигорӣ қабул шудаанд, тақсим карда шудааст. Тавсифи ин даврахое, ки дар мукаддимаи хар як бахш оварда шудаанд, барои шарх додани хусусиятхои хаёти сиёсии мамлакат нигаронида шудаанд. == Ҷумҳурии Халқии Ангола (1975—1992) == [[Акс:Memorial_Antonio_Agostinho_Neto_(19882325368).jpg|мини|267x267пкс|Муҷассамаи Антонио [[ Антонио Агустинио Нето]] ( [[Луанда]] )]] Эълон карда шудани истиклолияти Ҷумҳурии Халқии Ангола ( {{Lang-pt|República Popular de Angola}} ) <ref name="Style">{{Cite web|url=http://www.archontology.org/nations/angola/01_polity.php|title=Angola: Polity Style: 1975—2023|publisher=Archontology|lang=en|deadlink=no|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230221081625/http://www.archontology.org/nations/angola/01_polity.php|archivedate=2023-02-21}}</ref> [[11 ноябр|11 ноябри]] [[соли 1975]] баргузор шуд. Як руз пеш дар мачлиси якчояи КМ МПЛА ва Шурои Халқии Инқилобй (хукумате, ки аз тарафи МПЛА ташкил карда шуда, баъдтар ба Маҷлиси Миллй табдил дода шуд)<ref>{{Cite web|url=https://dw.angonet.org/sites/default/files/19751110_-_lei-constitucional-de-1975.pdf|title=Lei Constitucão da República Popular de Angola 1975|publisher=Development Workshop Angola|deadlink=no|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230221071908/https://dw.angonet.org/sites/default/files/19751110_-_lei-constitucional-de-1975.pdf|archivedate=2023-02-21}}{{Ref-pt}}</ref> кабул карда шуд ва президент таъин шуд. [[Нето, Антонио Агостиньо]] интихоб шуд. <ref>{{Cite web|url=https://www.tsf.pt/internacional/o-dia-em-que-angola-se-tornou-independente-4878441.html|title=O dia em que Angola se tornou independente|author=Carvalho Reis, Joana|publisher=TSF Rádio Notícias|deadlink=no|archiveurl=https://web.archive.org/web/20231118095047/https://www.tsf.pt/internacional/o-dia-em-que-angola-se-tornou-independente-4878441.html|archivedate=2023-11-18|accessdate=2024-06-26}}{{Ref-pt}}</ref> . Худи ҳамон руз, 11 ноябр , ФНЛА дар шаҳри Амбриш Ҷумҳурии Демократии Ангола ( {{Lang-pt|República Democrática de Angola}}), УНИТА дар шаҳри пойгоҳи Нова Лишбоа (ҳоло Хуамбо) - Ҷумҳурии Сотсиал-Демократии Ангола ( {{Lang-pt|República Social Democrática de Angola}} ), ки 23 ноябр дар бораи ба Ҷумҳурии Демократии Ангола муттаҳид шудани Ангола ( {{Lang-pt|República Democrática Popular de Angola}} ({{Гузариш|#Правительства участников гражданской войны (1975—1976)|1}}</img>) <ref name="Voix"/> . Агар ЭЛНА хамчун кувваи харбй баъди маглубият дар мохи ноябри соли 1975 — феврали соли 1976 аҳамияти худро гум карда бошад. <ref>{{Cite web|url=https://wizi-kongo.com/o-elna-e-a-batalha-de-kifangondo/|title=O ELNA e a Batalha de Kifangondo|author=Castro, Tonta Afonso|publisher=Wizi-Kongo|deadlink=no|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230222152431/https://wizi-kongo.com/o-elna-e-a-batalha-de-kifangondo/|archivedate=2023-02-22}}{{Ref-pt}}</ref>, баъдан FALA баъзан, махсусан дар охири солҳои 1980, то чор се ҳиссаи қаламрави кишварро назорат мекард, аммо натавонистанд пойтахтро ишғол кунанд <ref>{{Cite web|url=https://www.jornaldeangola.ao/ao/noticias/a-pouca-sorte-da-unita/|title=A pouca sorte da UNITA|author=Henrique, Faustino|publisher=Jornal de Angola|deadlink=no|archiveurl=https://web.archive.org/web/20231118095052/https://www.jornaldeangola.ao/ao/noticias/a-pouca-sorte-da-unita/|archivedate=2023-11-18|accessdate=2024-06-26}}{{Ref-pt}}</ref> . Ҷанги шаҳрвандӣ имкон дод, ки интихоботи миллӣ то соли 1980 баргузор шавад, ки дар он вақт Ҳизби Коргарии МПЛА давлати якҳизбӣ таъсис дод. Дар интихоботи ғайримустақими бисёрдараҷа коллегияҳои интихоботӣ аз байни номзадҳои санҷидашуда барои ташкили Ассамблеяи Миллӣ интихоб шуданд, аз ҷумла раёсати ҷумҳуриро пур карданд. Интихоботи навбатӣ мебоист соли 1983 баргузор мешуд, вале бо сабаби идомаи ҷанг то соли 1986 ба таъхир афтод. 1 майи соли 1991 бо миёнҷигарии Португалия, ИМА ва ИҶШС Созишномаҳои Бисесс (ба номи ҷои гуфтушунид - дар канори Лиссабони Бисессе ) байни ҳукумати Ангола ва УНИТА дар бораи оташбас ба имзо расид. ва гузаштани кишвар ба демократияи бисёрҳизбӣ . {| class="wikitable" style="text-align:center; margin: 1em auto 1em auto" width="100%" ! rowspan="2" | ! rowspan="2" |Акс ! rowspan="2" |Ном<br /><br /><small>(солҳои ҳаёт)</small> ! colspan="2" |Вазифа ! rowspan="2" |Ҳизб ! rowspan="2" |{{Comment|Пр.|Примечания}} |- !Аввал !Охир |- | style="background:#E52B50" |1 |[[Акс:President_MPLA,_heer_Neto_door_Den_Uyl_ontvangen_premier_Den_Uyl_en_A_Neto_(r),_Bestanddeelnr_927-8518_(cropped).jpg|пайванд=Акс:President_MPLA,_heer_Neto_door_Den_Uyl_ontvangen_premier_Den_Uyl_en_A_Neto_(r),_Bestanddeelnr_927-8518_(cropped).jpg|128x128пкс]] |[[ Антонио Агустинио Нето]]<br /><br /><small>(1922—1979)<br /><br />{{Lang-pt|António Agostinho Neto}}</small><small><span lang="pt" style="font-style:italic;">António Agostinho Neto</span></small> |11 ноябр 1975 (1975-11-11) |10 сентябр 1979 (1979-09-10) |Ҳаракати халқии озодкунии Ангола <br /><br />→ Ҳаракати халқии озодкунии Ангола — Ҳизби меҳнат{{Sfn|James|2011|страницы=173}} | |<ref>{{Книга|заглавие=Агуштинью Нето : биографический очерк|ответственный=пер. с португ. {{comment|А. А. Токарев|Токарев, Андрей Александрович}}|место={{М}}|издательство=Академкнига|год=2001|страниц=252|isbn=5-201-4756-4}}<templatestyles src="Шаблон:Comment/styles.css" /></ref><ref>{{Cite web|url=https://angolarussia.ru/ru/home/information-about-angola/general-information/419-agostinho-neto.html|title=Агоштинью Нету (Агостиньо Нето) 1922—1979|publisher=Посольство Республики Ангола в Российской Федерации|deadlink=yes|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230220134458/https://angolarussia.ru/ru/home/information-about-angola/general-information/419-agostinho-neto.html|archivedate=2023-02-20}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://agostinhoneto.org/biografia/|title=Biografia de António Agostinho Neto|publisher=Fundação Dr. António Agostinho Neto|deadlink=no|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230220140727/https://agostinhoneto.org/biografia/|archivedate=2023-02-20}}{{Ref-pt}}</ref> |- | style="background:#E52B50" |{{И. в.}} |[[Акс:Silver_-_replace_this_image_male.svg|пайванд=Файл:Silver_-_replace_this_image_male.svg|100x100пкс]] |Лусиу Родригу Лейте Баррету ди Лара<br /><br /><small>(1929—2016)<br /><br />{{Lang-pt|Lúcio Rodrigo Leite Barreto de Lara}}</small><small><span lang="pt" style="font-style:italic;">Lúcio Rodrigo Leite Barreto de Lara</span></small> |11 сентябр 1979 (1979-09-11) |20 сентябр 1979 (1979-09-20) | rowspan="4" |Ҳаракати халқии озодкунии Ангола — Ҳизби меҳнат |<ref group="комм.">Котиби генералии ''Ҳаракати халқии озодкунии Ангола — Ҳизби меҳнат'' и.в. президент.</ref> |<ref>{{Cite web|url=https://www.club-k.net/index.php?option=com_content&view=article&id=23646:lucio-lara-nacionalista-e-co-fundador-do-mpla&catid=41004&Itemid=1079&lang=pt|title=Lúcio Lara, nacionalista e co-fundador do MPLA|publisher=CLUB-K — Notícias Imparciais de Angola|deadlink=no|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230220142741/https://www.club-k.net/index.php?option=com_content&view=article&id=23646:lucio-lara-nacionalista-e-co-fundador-do-mpla&catid=41004&Itemid=1079&lang=pt|archivedate=2023-02-20}}{{Ref-pt}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.theguardian.com/world/2016/feb/29/lucio-lara-obituary|title=Lúcio Lara obituary|publisher=The Guardian|deadlink=no|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230220143100/https://www.theguardian.com/world/2016/feb/29/lucio-lara-obituary|archivedate=2023-02-20}}{{Ref-en}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.tchiweka.org/sites/default/files/biblioteca_digital/pdf/b-08353.pdf|title=Lúcio Lara «Tchiweka» — 80 anos — Imagens de um percurso|publisher=Associação Tchiweka de Documentação|deadlink=no|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230220143438/https://www.tchiweka.org/sites/default/files/biblioteca_digital/pdf/b-08353.pdf|archivedate=2023-02-208}}{{Ref-pt}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://pcb.org.br/portal2/10618|title=Lúcio Lara, patriota e internacionalista|publisher=Partido Comunista Brasileiro|deadlink=no|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230220152903/https://pcb.org.br/portal2/10618|archivedate=2023-02-20}}{{Ref-pt}}</ref> |- | rowspan="3" style="background:#E52B50" |2<br /><br />(I—III) | rowspan="3" |[[Акс:José_Eduardo_dos_Santos_2.jpg|пайванд=Файл:José_Eduardo_dos_Santos_2.jpg|150x150пкс]] | rowspan="3" |[[Ҳосе Едуардо дос Сантос]]<br /><br /><small>(1942—2022)<br /><br />{{Lang-pt|José Eduardo dos Santos}}</small><small><span lang="pt" style="font-style:italic;">José Eduardo dos Santos</span></small> | rowspan="3" |21 сентябр 1979 (1979-09-21) | rowspan="3" |27 август 1992 (1992-08-27) |<ref group="комм.">Интихоб шудааст 20 сентябри соли 1979 дар ҷаласаи ҳизби ''Ҳаракати халқӣ барои озодии Ангола — Ҳизби меҳнат''.</ref> | rowspan="3" |<ref name="Santos-2">{{Cite web|url=https://angolarus.ru/ru/home/information-about-angola/general-information/417-biography-of-the-president-of-republic-of-angola-chairman-of-the-mpla-jose-eduardo-dos-santos.html|title=Биография президента Республики Ангола, председателя МПЛА Жозе Эдуарду душ Сантуша|publisher=Посольство Республики Ангола в Российской Федерации|deadlink=no|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230221052156/https://angolarus.ru/ru/home/information-about-angola/general-information/417-biography-of-the-president-of-republic-of-angola-chairman-of-the-mpla-jose-eduardo-dos-santos.html|archivedate=2023-02-21}}</ref><ref name="Santos-3">{{Cite web|url=https://www.cidob.org/biografias_lideres_politicos/africa/angola/jose_eduardo_dos_santos|title=José Eduardo dos Santos|publisher=CIDOB|deadlink=no|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230220163918/https://www.cidob.org/biografias_lideres_politicos/africa/angola/jose_eduardo_dos_santos|archivedate=2023-02-20}}{{Ref-es}}</ref><ref name="Santos-4">{{Cite web|url=https://www.nytimes.com/2022/07/08/world/africa/jose-eduardo-dos-santos-dead.html|title=José Eduardo dos Santos, longtime Angolan ruler, dies at 79|author=Cowell, Alan|publisher=The New York Times|deadlink=no|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230220170154/https://www.nytimes.com/2022/07/08/world/africa/jose-eduardo-dos-santos-dead.html|archivedate=2023-02-20}}{{Ref-en}}</ref> |- |1980[англ.] |- |1986[англ.] |} === Шӯрои президентии Ҳукумати муваққатӣ (1975) === {| align="right" cellpadding="0" cellspacing="0" style="background:#f8f9fa; border:1px solid #c8ccd1; font-size:90%; margin-left:1em" |<gallery mode="packed" heights="50px"> Акс:Flag_of_MPLA.svg|пайванд=Файл:Flag_of_MPLA.svg|Парчами МПЛА Акс:Bandeira_da_FNLA.svg|пайванд=Файл:Bandeira_da_FNLA.svg|Парчами ФНЛА Акс:Flag_of_UNITA.svg|пайванд=Файл:Flag_of_UNITA.svg|Парчами УНИТА </gallery> |} Шӯрои президентии ҳукумати муваққатӣ ( {{Lang-pt|Conselho Presidencial do Governo de transição}} ) 31 январи соли 1975 аз намояндагони се ҳаракати асосии озодихоҳӣ ( Ҳаракати халқии озодкунии Ангола, Ҷабҳаи миллии озодкунии Ангола ва Иттифоқи миллии истиқлолияти комили Ангола ) таъсис дода шудааст, ки ба Алворские соглашения имзо гузоштанд. Алворские соглашения байни ҳукумат бо Португалия, ки муборизаи Ангола барои истиқлолиятро хотима медиҳад. Дарҳол пас аз таъсиси он дар байни ҳаракатҳо барои назорати пойтахт ва ҳудуди максималии кишвар, ки дар он контингентҳои экспедитсионӣ аз Заир, Африқои Ҷанубӣ ва Куба фаъолона иштирок доштанд, задухӯрд ба амал омад; 14 август кори органи муштарак катъ гардид <ref name="Voix"/> <ref name="Livrangol">{{Книга|заглавие=Angola rumo à independência: o governo de transição : documentos e personalidades|место=Luanda|издательство=Livrangol|год=1975|страниц=212}}</ref> . {| class="wikitable" style="text-align:center; margin: 1em auto 1em auto" width="100%" ! rowspan="2" | ! rowspan="2" |Акс ! rowspan="2" |Ном<br /><br /><small>(солҳои ҳаёт)</small> ! colspan="2" |Вазифа ! rowspan="2" |Ҳизб ! rowspan="2" |{{Comment|Пр.|Примечания}} |- !Аввал !Охир |- | style="background:#E52B50" | |[[Акс:Lopo_do_Nascimento.png|пайванд=Файл:Lopo_do_Nascimento.png|100x100пкс]] |Лопу Фортунату Ферейра ду Нашсименту<br /><br /><small>(1942—)<br /><br />{{Lang-pt|Lopo Fortunato Ferreira do Nascimento}}</small><small><span lang="pt" style="font-style:italic;">Lopo Fortunato Ferreira do Nascimento</span></small> | rowspan="3" |31 январ 1975 (1975-01-31) | rowspan="3" |14 август 1975 (1975-08-14) |Ҳаракати халқӣ барои озодии Ангола |{{Sfn|James|2011|страницы=182}}<ref>{{Cite web|url=http://angola-luanda-pitigrili.com/who’s-who/l/lopo-fortunato-ferreira-do-nascimento|title=Lopo Fortunato Ferreira do Nascimento|publisher=MRF Press|deadlink=yes|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140222060530/http://angola-luanda-pitigrili.com/who’s-who/l/lopo-fortunato-ferreira-do-nascimento|archivedate=2014-02-22}}{{Ref-pt}}</ref> |- | style="background:#5D8AA8" | |[[Акс:Silver_-_replace_this_image_male.svg|пайванд=Файл:Silver_-_replace_this_image_male.svg|100x100пкс]] |Ҷонни Эдуардо Пиннок<br /><br /><small>(1946—2000)<br /><br />{{Lang-pt|Johnny Eduardo Pinnock}}</small><small><span lang="pt" style="font-style:italic;">Johnny Eduardo Pinnock</span></small> |Ҷабҳаи миллии озодкунандаи Ангола (FNLA) |{{Sfn|James|2011|страницы=212}}<ref>{{Cite web|url=https://wizi-kongo.com/johnny-edudardo-pinnock-o-criador-do-negros-succes-a-alternativa-de-duas-correntes-da-rumba-africana/|title=Johnny Eduardo Pinnock — O criador do «Negros Succès», a alternativa de duas correntes da Rumba africana|publisher=Wizi-Kongo|deadlink=no|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230222043926/https://wizi-kongo.com/johnny-edudardo-pinnock-o-criador-do-negros-succes-a-alternativa-de-duas-correntes-da-rumba-africana/|archivedate=2023-02-22}}{{Ref-pt}}</ref> |- | style="background:#FFBF00" | |[[Акс:Silver_-_replace_this_image_male.svg|пайванд=Файл:Silver_-_replace_this_image_male.svg|100x100пкс]] |Жозе ди Асунсан Алберту Нделе[порт.]<br /><br /><small>(1946—2000)<br /><br />{{Lang-pt|José de Assunção Alberto Ndele}}</small> |Иттифоқи миллии истиқлолияти комили Ангола |<ref name="Voix">{{Cite web|url=https://voixpopulaire.ch/2023/02/08/il-y-a-48-ans-laccord-dalvor-mettait-fin-a-la-domination-portugaise-en-angola/|title=Il y a 48 ans… l’accord d’Alvor mettait fin à la domination portugaise en Angola|publisher=Voix Populaire|deadlink=no|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230222053556/https://voixpopulaire.ch/2023/02/08/il-y-a-48-ans-laccord-dalvor-mettait-fin-a-la-domination-portugaise-en-angola/|archivedate=2023-02-22}}{{Ref-fr}}</ref><ref name="Livrangol"/> |} === Ҳукуматҳои иштирокчиёни ҷанги шаҳрвандӣ (1975-1976) === Дар баробари эълон карда шудани истиклолияти Ҷумҳурии Халқии Ангола 11 ноябри соли 1975 дар Луанда ҳаракатҳои ФНЛА ва УНИТА, ки бо МПЛА ракобат мекарданд, дар ҳудудҳое, ки дар зери назораташон буданд, истиклолияти боз ду давлати Анголаро эълон карданд <ref name="Voix"/> . ==== ФНЛА ==== Ҷабҳаи миллии озодкунандаи Ангола (FNLA) дар шаҳри Амбриш 11 ноябри соли 1975 Ҷумҳурии Демократии Анголаро ( {{Lang-pt|República Democrática de Angola}} ) бо сардории Холден Алваро Роберто, ки 23 ноябр бо Ҷумҳурии Сотсиал-Демократии Ангола эълон кардашудаи ЮНИТА муттаҳид шуд <ref name="Voix"/> . {| class="wikitable" style="text-align:center; margin: 1em auto 1em auto" width="100%" ! rowspan="2" | ! rowspan="2" |Акс ! rowspan="2" |Ном<br /><br /><small>(солҳои ҳаёт)</small> ! colspan="2" |Вазифа ! rowspan="2" |Ҳизб ! rowspan="2" |{{Comment|Пр.|Примечания}} |- !Аввал !Охир |- | style="background:#5D8AA8 " | |[[Акс:Holden_Roberto.jpg|пайванд=акс:Holden_Roberto.jpg|100x100пкс]] |Холден Алваро Роберто<br /><br /><small>(1923—2007)<br /><br />{{Lang-pt|Holden Álvaro Roberto}}</small><small><span lang="pt" style="font-style:italic;">Holden Álvaro Roberto</span></small> |11 ноября 1975 (1975-11-11) |23 ноября 1975 (1975-11-23) |Ҷабҳаи миллии озодкунандаи Ангола (FNLA) |{{Sfn|James|2011|страницы=237—238}}<ref name="Roberto-1">{{Cite web|url=https://www.thefamouspeople.com/profiles/holden-roberto-5619.php|title=Holden Roberto. Biography|publisher=The Famous People|deadlink=no|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230223092747/https://www.thefamouspeople.com/profiles/holden-roberto-5619.php|archivedate=2023-02-23}}{{Ref-en}}</ref><ref name="Roberto-2">{{Cite web|url=https://club-k.net/~clubknet/index.php?option=com_content&view=article&id=14123:holden-roberto-pai-do-nacionalismo-angolano&catid=41004&Itemid=1079&lang=pt|title=Holden Roberto, Líder fundador da FNLA|publisher=CLUB-K — Notícias Imparciais de Angola|deadlink=no|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230223093148/https://club-k.net/~clubknet/index.php?option=com_content&view=article&id=14123:holden-roberto-pai-do-nacionalismo-angolano&catid=41004&Itemid=1079&lang=pt|archivedate=2023-02-23}}{{Ref-pt}}</ref><ref name="Roberto-3">{{Cite web|url=https://www.nytimes.com/2007/08/04/world/africa/04roberto.html|title=Holden Roberto dies at 84; fought to free Angola from Portuguese rule|publisher=The New York Times|deadlink=no|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230223093421/https://www.nytimes.com/2007/08/04/world/africa/04roberto.html|archivedate=2023-02-23}}{{Ref-en}}</ref> |} ==== УНИТА ==== Иттиҳоди миллии истиқлолияти комили Ангола (ЮНИТА), дар асоси он шаҳри Нова Лишбоа (холо Хуамбо) 11 ноябри соли 1975 Ҷумҳурии Сотсиал-Демократии Ангола ( {{Lang-pt|República Social Democrática de Angola}} ) бо сардории Йонас Малхейро Савимби, ки 23 ноябр бо Ҷумҳурии Демократии Ангола эълоншудаи ФНЛА муттаҳид шуд <ref name="Voix"/> . {| class="wikitable" style="text-align:center; margin: 1em auto 1em auto" width="100%" ! rowspan="2" | ! rowspan="2" |Акс ! rowspan="2" |Ном<br /><br /><small>(солҳои ҳаёт)</small> ! colspan="2" |Вазифа ! rowspan="2" |Ҳизб ! rowspan="2" |{{Comment|Пр.|Примечания}} |- !Аввал !Охир |- | style="background:#FFBF00 " | |[[Акс:Jonas_Savimbi.jpg|пайванд=Файл:Jonas_Savimbi.jpg|123x123пкс]] |Жонаш Мальейру Савимби<br /><br /><small>(1934—2002)<br /><br />{{Lang-pt|Jonas Malheiro Savimbi}}</small><small><span lang="pt" style="font-style:italic;">Jonas Malheiro Savimbi</span></small> |11 ноябр 1975 (1975-11-11) |23 ноябр 1975 (1975-11-23) |Иттиҳоди миллии истиқлолияти комили Ангола (ЮНИТА) |<ref name="Savimbi-1">{{Cite web|url=https://www.cidob.org/biografias_lideres_politicos/africa/angola/jonas_savimbi|title=Jonás Savimbi|publisher=CIDOB|deadlink=no|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230220164355/https://www.cidob.org/biografias_lideres_politicos/africa/angola/jonas_savimbi|archivedate=2023-02-20}}{{Ref-es}}</ref><ref name="Savimbi-3">{{Cite web|url=http://cangue.blogspot.com/2013/02/jonas-savimbi-biografia.html|title=Jonás Savimbi: biografia|publisher=HUKALILILE|deadlink=no|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230223094508/http://cangue.blogspot.com/2013/02/jonas-savimbi-biografia.html|archivedate=2023-02-23}}{{Ref-pt}}</ref><ref name="Savimbi-4">{{Cite web|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/1839252.stm|title=Savimbi «died with gun in hand»|publisher=BBC News|deadlink=no|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230223095209/http://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/1839252.stm|archivedate=2023-02-23}}{{Ref-en}}</ref> |} ==== Шурои ягонаи миллии инқилоб ==== 23 ноябри соли 1975 дар Нова Лишбоа (холо Хуамбо) ба Ҷумҳурии Халқии Демократии Ангола муттахид шудани Ҷумҳурии Сотсиал-Демократии Ангола ва Ҷумҳурии Демократии Ангола ( {{Lang-pt|República Democrática Popular de Angola}} ). Холден Алваро Роберто ва Йонас Малхейро Савимби, ки ба ҷумҳуриҳои муттаҳид сардорй мекарданд, ҳам - раиси Шурои ягонаи миллии инқилоб ( {{Lang-pt|co-presidente do Conselho Nacional Unido da revolução}} ) ва хукумати муваккатии иттиҳоди ФНЛА ва УНИТА. Аммо ин сохтор танҳо то 30 январи соли 1976 амал карда, 11 феврал пас аз ишғоли Нова Лишбоа аз ҷониби Артиши халқии озодкунии Ангола (қаноти мусаллаҳи МПЛА) мавҷудияти худро қатъ кард <ref name="Voix"/> . {| class="wikitable" style="text-align:center; margin: 1em auto 1em auto" width="100%" ! rowspan="2" | ! rowspan="2" |Акс ! rowspan="2" |Ном<br /><br /><small>(солҳои ҳаёт)</small> ! colspan="2" |Вазифа ! rowspan="2" |Ҳизб ! rowspan="2" |{{Comment|Пр.|Примечания}} |- !Аввал !Охир |- | style="background:#5D8AA8" | |[[Акс:Holden_Roberto.jpg|пайванд=акс:Holden_Roberto.jpg|100x100пкс]] |Холден Алваро Роберто<br /><br /><small>(1923—2007)<br /><br />{{Lang-pt|Holden Álvaro Roberto}}</small><small><span lang="pt" style="font-style:italic;">Holden Álvaro Roberto</span></small> | rowspan="2" |23 ноября 1975 (1975-11-23) | rowspan="2" |11 февраля 1976 (1976-02-11) |Ҷабҳаи миллии озодкунандаи Ангола (FNLA) |{{Sfn|James|2011|страницы=237—238}}<ref name="Roberto-1"/><ref name="Roberto-2"/><ref name="Roberto-3"/> |- | style="background:#FFBF00" | |[[Акс:Jonas_Savimbi.jpg|пайванд=Файл:Jonas_Savimbi.jpg|123x123пкс]] |Жонаш Малейру Савимби<br /><br /><small>(1934—2002)<br /><br />{{Lang-pt|Jonas Malheiro Savimbi}}</small><small><span lang="pt" style="font-style:italic;">Jonas Malheiro Savimbi</span></small> |Иттиҳоди миллии истиқлолияти комили Ангола (ЮНИТА) |<ref name="Savimbi-1"/><ref name="Savimbi-3"/><ref name="Savimbi-4"/> |} == Ҷумҳурии Ангола (аз 1992) == 1 майи соли 1991 бо миёнҷигарии Португалия, ИМА ва СССР байни ҳукумати Ангола ва УНИТА Созишномаи Бисес дар бораи оташбас ва гузаштани кишвар ба демократияи бисёрҳизбӣ ба имзо расид <ref>{{Cite web|url=https://peacemaker.un.org/sites/peacemaker.un.org/files/AO_910521_PeaceAccordsforAngola%28ru%29.pdf|title=Соглашение об установлении мира в Анголе|publisher=UN Peacekeeper|deadlink=no|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230123233744/https://peacemaker.un.org/sites/peacemaker.un.org/files/AO_910521_PeaceAccordsforAngola(ru).pdf|archivedate=2023-01-23}}</ref> . Мутобиқи онҳо, 25 августи соли 1992 Ассамблеяи Миллӣ конституционный закон <ref>{{Cite web|url=http://aceproject.org/ero-en/regions/africa/AO/angconst|title=Angola: Constitution (1992)|publisher=Development Workshop Angola|deadlink=yes|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120104045018/http://aceproject.org/ero-en/regions/africa/AO/angconst|archivedate=2012-01-04}}{{Ref-en}}</ref> қабул кард, ки тибқи он кишвар '''''Ҷумҳурии Ангола''''' ( {{Lang-pt|República de Angola}} ) <ref name="Style"/> . Агар амалиёти ҷанг бас карда шуда бошад, онгоҳ ба қувваҳои ягонаи мусаллаҳ муттаҳид намудани кувваҳои ҳарби-шуда ба амал намеомад. Дар выборах умумӣ (парламентӣ ва президентӣ), ки 29-30 сентябри соли 1992 таҳти назорати Созмони Милали Муттаҳид баргузор гардид сарвари давлат тавассути овоздиҳии мустақими мардумӣ интихоб гардид. Йонас Савимби ( ЮНИТА ), ки ба даври дуюм баромад, вале аз Хосе Эдуардо дос Сантос ( МПЛА - Ҳизби меҳнат ) қафо монд, қаллобӣ эълон кард ва аз ширкат дар даври дуввум худдорӣ кард {{Sfn|Faria de Aguiar|2022|страницы=34—37}} . Пас аз куштори тарафдорони мухолифин (30 октябр - 1 ноябри соли 1992) ҷанги шаҳрвандӣ дубора оғоз шуд ва дар соли 2002 пас аз марги Савимби хотима ёфт, вале интихоботи парлумонӣ то соли 2008 ва интихоботи президентӣ то соли 2009 ба таъхир афтод. Якумин он сурат гирифт ва дуюмї боз то ќабули конститутсияи нави кишвар мавќуф гузошта шуд {{Sfn|Faria de Aguiar|2022|страницы=36—38}} . Конституция[фр.], обнародованная в 2010 году<ref group="комм.">Рассмотрена и одобрена Конституционным собранием 21 января 2010 года, утверждена постановлением Конституционного суда № 111/2010 от 30 января, опубликована 3 февраля.</ref>, отменила прямые выборы на пост президента, и установила порядок, когда первый номер победившего на выборах в Национальную ассамблею [[Рӯйхати ҳизб|партийного списка]] автоматически становится президентом страны<ref name="Constitution"/>{{Sfn|Faria de Aguiar|2022|страницы=41—42, 54—56}}. {| class="wikitable" style="text-align:center; margin: 1em auto 1em auto" width="100%" ! rowspan="2" | ! rowspan="2" |Портрет ! rowspan="2" |Имя<br /><br /><small>(годы жизни)</small> ! colspan="2" |Полномочия ! rowspan="2" |Партия ! rowspan="2" |Выборы ! rowspan="2" |{{Comment|Пр.|Примечания}} |- !Начало !Окончание |- | rowspan="2" style="background:#E52B50" |2<br /><br />(IV—V) | rowspan="2" |[[Акс:José_Eduardo_dos_Santos_2.jpg|пайванд=Файл:José_Eduardo_dos_Santos_2.jpg|150x150пкс]] | rowspan="2" |[[Ҳосе Едуардо дос Сантос|Жозе Эдуарду душ Сантуш]]<br /><br /><small>(1942—2022)<br /><br />{{Lang-pt|José Eduardo dos Santos}}</small><small><span lang="pt" style="font-style:italic;">José Eduardo dos Santos</span></small> |27 августа 1992 (1992-08-27) |26 сентября 2012 (2012-09-26) | rowspan="4" |Народное движение за освобождение Анголы |1992[англ.] | rowspan="2" |<ref name="Santos-2"/><ref name="Santos-3"/><ref name="Santos-4"/> |- |26 сентября 2012 (2012-09-26) |26 сентября 2017 (2017-09-26) |2012[англ.] |- | rowspan="2" style="background:#E52B50" |3<br /><br />(I—II) | rowspan="2" |[[Акс:Angolan_President_João_Lourenço_(49557071367;_cropped).jpg|пайванд=Файл:Angolan_President_João_Lourenço_(49557071367;_cropped).jpg|129x129пкс]] | rowspan="2" |Жуан Мануэл Гонсалвиш Лоренсу<br /><br /><small>(1954—)<br /><br />{{Lang-pt|João Manuel Gonçalves Lourenço}}</small><small><span lang="pt" style="font-style:italic;">João Manuel Gonçalves Lourenço</span></small> |26 сентября 2017 (2017-09-26) |15 сентября 2022 (2022-09-15) |2017 | rowspan="2" |<ref>{{Cite web|url=https://tass.ru/encyclopedia/person/lourensu-zhoau|title=Лоуренсу, Жоау|publisher=ТАСС|deadlink=no|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230221045610/https://tass.ru/encyclopedia/person/lourensu-zhoau|archivedate=2023-02-21}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.cidob.org/biografias_lideres_politicos/africa/angola/joao_lourenco|title=João Lourenço|publisher=CIDOB|deadlink=no|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230220164222/https://www.cidob.org/biografias_lideres_politicos/africa/angola/joao_lourenco|archivedate=2023-02-20}}{{Ref-es}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://news.rambler.ru/world/49250504-chto-izvestno-o-prezidente-angoly-zhoau-lourensu/|title=Что известно о президенте Анголы Жоау Лоуренсу|publisher=Рамблер|deadlink=no|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230221051607/https://news.rambler.ru/world/49250504-chto-izvestno-o-prezidente-angoly-zhoau-lourensu/|archivedate=2023-02-21}}</ref> |- |15 сентября 2022 (2022-09-15) |действующий |2022 |} == инчунин нигаред == * [[Президенти Ангола]] * Сарвазири Ангола * Ноиби президенти Ангола == Қайдҳо == ; Шарҳҳо {{Эзоҳ|2|group="комм."}} ; Манбаъ {{Эзоҳ|3}} == Адабиёт == {{Refbegin|2}} * {{Книга|заглавие=История Тропической и Южной Африки в новое и новейшее время: учебное пособие|ответственный=отв. ред. А. С. Балезин|место={{М}}|издательство=Издательство [[Институт всеобщей истории РАН|Института всеобщей истории РАН]]|год=2010|страниц=327|isbn=978-5-98227-165-5|ref=Балезин}} * {{Книга|заглавие=Dictionary of African Biography|ответственный=Akyeampong, Emmanuel Kwaku; Gates, Henry Louis (editors)|место=New York, NY|издательство=Oxford University Press — USA|год=2012|страниц=3384|том=1—6 (''1: Abach—Brand, 2: Brath—Haile, 3: Hailu—Lyaut, 4: Maal—Odhia, 5: Oding—Teres, 6: Tertu—Zwang'')|isbn=978-0-195-38207-5|ref=Dictionary of African Biography}}{{Ref-en}} * {{Книга|заглавие=Elections in Africa: A Data Handbook|ответственный=Nohlen, Dieter; Krennerich, Michael; Thibaut, Bernard (editors, from Institute for Political Science)|место=Oxford|издательство=Oxford University Press|год=1999|страниц=984|isbn=978-0-198-29645-4}}{{Ref-en}} * {{Книга|заглавие=Heads of States and Governments Since 1945|ответственный=Lentz, Harris (ed.)|место=Abingdon-on-Thames|издательство=Routledge|год=2014|страниц=912|страницы=32—33|isbn=978-1-134-26490-2}}{{Ref-en}} * {{Книга|автор=Faria de Aguiar, Oséas Ilídio|заглавие=O presidencialismo angolano e o seu modus operandi nas eleições dos representantes dos órgãos de soberania|ссылка=https://julaw.ao/monografia-o-presidencialismo-angolano-e-o-seu-modus-operandi-oseas-de-aguiar/|издание=Trabalho final para obtenção do grau de licenciado em Direito|место=Benguela|издательство=Instituto Superior Politécnico Jean Piaget de Benguela|год=2022|страниц=69|ref=Faria de Aguiar}} * {{Книга|автор=James, Martin|заглавие=Historical dictionary of Angola|ссылка=https://archive.org/details/historicaldictio0000jame_n6z5|место=Lanham, MD|издательство=Scarecrow Press|год=2011|страниц=347|издание=2|серия=African Historical Dictionaries|isbn=978-0-810-87458-9|ref=James}}{{Ref-en}} * {{Книга|автор=Melos de Sousa, Ana Carolina|заглавие=O Movimento Popular Pela Libertação de Angola (MPLA): de elite revolucionária a elite dirigente|ссылка=https://lume.ufrgs.br/bitstream/handle/10183/166160/001026497.pdf?sequence=1&isAllowed=y|издание=Trabalho de conclusão para Curso de Graduação em Relações Internacionais|место=Porto Alegre|издательство=Universidade Federal do Rio Grande do Sul|год=2016|страниц=70}} * {{Статья}}{{Ref-pt}} {{Refend}} == Пайвандҳо == * [http://www.worldstatesmen.org/Angola.html Список руководителей Анголы] Архивировано 24 февраля 2023 года.{{Ref-en}} * [http://africanelections.tripod.com/ao.html Выборы в Анголе] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20110514094026/http://africanelections.tripod.com/ao.html |date=2011-05-14 }} Архивировано 9 февраля 2023 года. {{Ref-en}}  [[Гурӯҳ:Феҳристи президентҳо]] [[Гурӯҳ:Президентҳои Ангола]] [[Гурӯҳ:Pages with unreviewed translations]] [[Гурӯҳ:Феҳристи сарварони кишварҳо]] 4a2zulip3fwrzutqbna1st70zoifcaa 0 321962 1471334 1420169 2026-05-08T21:55:48Z InternetArchiveBot 30618 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1471334 wikitext text/x-wiki [[Акс:Пернач.jpg|мини| [[Ханҷар]], Пернах, Хатчет, [[Гурз]]]] '''Силоҳи сард''' (силоҳи сафед <ref>{{ВТ-ЭСБЕ|Белое или холодное оружие}}</ref>) — [[Ҷангафзор|силоҳҳои]] ҳарбӣ ва варзишӣ мебошанд, ки қувваи таркандаҳои оташгиранда, гази фишурда ё нерӯи барқро истифода намебаранд. Аксари силоҳҳои ҷангӣ [[Ҷангафзор|силоҳи дастӣ]] мебошанд. Силоҳҳои навъи партобкунанда (партофташаванда) ҳам дастӣ ва ғайридастӣ фарқ мекунанд. Асосан, аксари силоҳҳои ҷангӣ мебошанд — {{Cl|кордҳо}}, {{Cl|шамшерҳо}} == Таърих == [[Акс:Brockhaus_and_Efron_Encyclopedic_Dictionary_b43_202-1.jpg|мини|Силоҳҳои русӣ то ибтидои асри XVIII]] == Намудҳои силоҳи сард == * [[Тунфа]] * [[шамшер]] * [[найза]] * [[Чакрам]] * [[Бумеранг]] ва ғайра. == Ҳамчунин нигаред == == Эзоҳ == {{Эзоҳ}} == Адабиёт == * {{ВТ-ЭСБЕ|Белое или холодное оружие}} * ''Беспалова Л. Б.'' Криминалистическая экспертиза холодного оружия. Дис… канд. юрид. наук: 12.00.09. — М., 1998. — 222 c. * ''Дьяконов П. А.'' Теория и практика криминалистического исследования холодного оружия ударно-раздробляющего действия. Дис… канд. юрид. наук: 12.00.09. — М., 2002. — 240 c. * ''Дьяконов П. А.'' Холодное оружие ударного раздробляющего действия как объект криминалистического исследования. — М.: Московский ун-т МВД РФ, 2007. — 111 с. ISBN 978-5-9694-0115-0 * ''Дьяконов П. А.'' Экспертиза холодного и метательного неогнестрельного оружия: курс лекций. — М.: Московский ун-т МВД России, 2007. — 70 с. ISBN 978-5-9694-0160-0 * {{Книга|автор=Глазков В.|заглавие=Оружие Великой войны. Холодное оружие Российской армии|ответственный=|ссылка=https://aerospaceproject.ru/o18|место=М.|издательство=[[Старый Цейхгауз|Фонд «Русские Витязи»]]|год=2020|страниц=384|isbn=978-5-907245-22-8|ref=Глазков В.|издание=Второе издание, исправленное и дополненное}} * ''Гордеев С. Б., Филиппенко И. Л.'' Криминалистическое исследование холодного оружия. Учебное пособие. — Владивосток: Российская таможенная академия, 2005. — 96 c. * ''Кулинский А. Н.'' Русское холодное оружие. — СПб.: ООО «Изд-во „Атлант“», 2005. — 584 с. * ''Кулинский А. Н.'' Атрибуция и описание холодного и некоторых видов ручного метательного оружия и штыков: методические рекомендации. — СПб.: ВИМАИВиВС (Военно-исторический музей артиллерии, инженерных войск и войск связи), 2007. — 225 с. ISBN 978-5-903501-01-4 * ''Кулинский А. Н.'' Немецкое холодное оружие: [в 2 томах]. Т. 2. — СПб.: Атлант, 2007. — 382 с. ISBN 978-5-98655-031-2 * ''Матюшенков А. Н.'' Оружиеведение: Холодное и метательное оружие. Учеб. пособие Челяб. юрид. ин-та МВД РФ. — Челябинск: НТЦ НИИОГР, 2002. — 172 с. ISBN 5-93828-022-2 * ''Подшибякин А. С.'' Холодное оружие: Уголовно-правовое и криминалистическое исследование. — Саратов: Изд-во Сарат. ун-та, 1980. — 149 с. * ''Подшибякин А. С.'' Криминалистическое учение о холодном оружии: дисс… д-ра юрид. наук в форме науч. докл.: 12.00.09. — М., 1997. — 50 с. * ''Подшибякин А. С.'' Холодное оружие. 3-е изд., доп. и перераб. — М.: Центр «ЮрИнфоР», 2003. — 254 с. ISBN 5-89158-106-X * ''Попенко В. Н.'' Метательное холодное оружие. — М.; Красногорск: АОЗТ «Богучар», 1993. — 110 с. * ''Попенко В. Н.'' Холодное оружие Севера. — М.: Богучар, 1993. — 110 с. * ''Попенко В. Н.'' Маскированное холодное оружие. — М.: Богучар, 1994. — 109 с. * ''Попенко В. Н.'' Холодное оружие полиции. Тонфа. — М.: Богучар, 1994. — 110 с. * ''Попенко В. Н.'' Холодное оружие полиции. Дубинки: Кубатон. Дубинка. Дубльтонфа (АКД-48). — М.: Богучар, 1994. — 110 с. * ''Попенко В. Н.'' Холодное оружие: энциклопедический словарь: А-Я. — М.: АСТ; Астрель, 2005. — 474 с. ISBN 5-17-027396-7 * Сборник информационных листков холодного (метательного) оружия и предметов хозяйственно-бытового назначения, сходных с ним, прошедших сертификационные криминалистические испытания: Авт.-сост. А. Н. Астапов и др. — М.: Экспертно-криминалистический центр МВД РФ, 2000. — 336 с. ISBN 5-9286-0042-9 * ''Сумарока А. М., Стальмахов А. В., Егоров А. Г.'' Холодное и метательное оружие. Кримининалистическая экспертиза: Учеб. для студентов вузов, обучающихся по специальности «Судеб. экспертиза». — Саратов: Сарат. юрид. ин-т МВД России, 2000. — 148 с. ISBN 5-7485-0052-3 * ''Трубников Б. Г.'' Холодное оружие: словарь-справочник — СПб.: НРК; Амфора (ГПП Печатный Двор), 2004. — 358 с. ISBN 5-94278-643-7 * ''Ярочкин В. И.'' Оружие: Гражданское, служебное, боевое. — М.: Ось-89, 1998. — 222 с. ISBN 5-86894-156-X * ''Малозёмова, Елена Игоревна''. [http://cheloveknauka.com/iranskoe-holodnoe-oruzhie-ix-xix-vv Иранское холодное оружие IX—XIX вв.: Автореферат …кандидат исторических наук. — СПб., 2008.] * ''Устинов, А. И.'' «Криминалистическое исследование холодного оружия.» Проблемы судебной экспертизы (1961): 96-1001. == Пайвандҳо == * [http://spiculo.ru/ Сайти калон дар бораи силоҳҳои канори ҷаҳон] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20170427063149/http://spiculo.ru/ |date=2017-04-27 }} * [https://web.archive.org/web/20090217184758/http://xolodoryzhjie.com/index.html Вебсайт дар бораи аслиҳаи қадимаи канорӣ] * [https://web.archive.org/web/20070914101535/http://orc.by.ru/lab/weapon/smolin/smolin.htm Энсиклопедияи аслиҳаи болдор] * [http://bladeist.ru/page-id-1.html Таснифи мухтасари аслиҳаи канорӣ] * http://aus-8.ru/photos/ {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20170508052055/http://aus-8.ru/photos/ |date=2017-05-08 }} (намунаҳои сертификатсияи кордҳо барои силоҳи канорӣ) * [http://knifereviews.net/ Баррасиҳо ва санҷишҳои кордҳо, форум.]{{Пайванди мурда|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Кордҳои ҷангӣ <span>ва тактикӣ.</span> * [http://haralug.ru/ Вебсайт дар бораи аслиҳаи канорӣ] * [https://web.archive.org/web/20160313102936/http://knifeblog.ru/ Шумораи зиёди баррасиҳои видеоӣ дар мавзӯи аслиҳаи канорӣ] * [http://orujie-holodnoe.ru/ Баррасии хуби аслиҳаи пиёдагард] * [http://cold-arms.com/ Энсиклопедияи онлайни аслиҳаи канорӣ] * [https://klyk.ru/6/ Нишонаҳои аслиҳаи канорӣ.] [https://klyk.ru/6/ Параметрҳо ва хусусиятҳои кордҳое, ки силоҳи канорӣ нестанд (мувофиқи ГОСТ)] . [[Гурӯҳ:Силоҳи сард]] 5odbq2nx3yb2wbeqcsoxxfibg4carax 0 329002 1471397 1457713 2026-05-09T11:30:21Z InternetArchiveBot 30618 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1471397 wikitext text/x-wiki {{Олим}} '''Ҳабибулло Раҷабов''' ({{ВД-Дебоча}}) — шарқшинос, ҳиндшинос ва урдушиноси маъруфи тоҷик, доктори илмҳои филологӣ<ref>{{Cite web|url=https://osiyoavrupo.tj/tg/profile/33|title=ИОМДОА|website=osiyoavrupo.tj|accessdate=2026-03-11}}{{Пайванди мурда|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>, профессор. == Зиндагинома == Ҳабибулло Раҷабов соли 1945 дар деҳаи Чангоби поёни шаҳри Ҳисор ба дунё омадааст. Соли 1962 мактаби миёнаро дар деҳаи Қипчоқ бо баҳои аъло хатм намуда, ба шуъбаи филологияи ҳиндӣ ва урдуи факултети шарқшиносии Донишгоҳи давлатии Ленинград (ҳоло Санк-Петербург) дохил шудааст. Соли 1967 донишгоҳи мазкурро бомуваффақият хатм намуда, ба фаъолияти илмӣ шурӯъ кард. == Фаъолияти меҳнатӣ == * 1967—1969 — Корманди илмии Пажӯҳишгоҳи шарқшиносии АИ ҶТ * 1969—1973 — Коромӯз ва аспиранти Пажӯҳишгоҳи шарқшиносии АИ ИҶШС (Маскав) * 1973—1981 — Котиби илмии Пажӯҳишгоҳи шарқшиносии АИ ҶТ * 1981—1983 — Тарҷумон дар Ҷумҳурии Афғонистон * 1984—2005 — Мудири кафедраи филологияи ҳинди Донишгоҳи миллии Тоҷикистон * 2005—2008 — Муовини аввали ректори Донишгоҳи миллии Тоҷикистон * 2013 — то ҳол Мудири шуъбаи Осиёи Ҷанубӣ ва Шарқии Институти омӯзиши масъалаҳои давлатҳои Осиё ва Аврупои АМИТ Дар айни замон ӯ ҳамчунин сармуҳаррири маҷаллаи «Оинаи Ҳинд» ва раиси Ҷамъияти дӯстии Тоҷикистону Ҳиндустон мебошад. == Фаъолияти илмӣ ва эҷодӣ == Ҳабибулло Раҷабов муаллифи беш аз 300 мақола ва корҳои илмӣ-оммавӣ мебошад. Таҳқиқоти ӯ асосан ба таърихи адабиёт, забон ва маданияти Ҳиндустону Покистон бахшида шудаанд. === Тарҷумаҳо === Профессор Раҷабов дар муаррифии адабиёти Ҳинду Покистон ба хонандаи тоҷик саҳми босазо дорад. Ӯ тамоми ашъори шоири шаҳир [[Файз Аҳмад Файз|Файз Аҳмад Файзро]] аз забони урду ба тоҷикӣ тарҷума кардааст == Эзоҳ == {{эзоҳ}} 742w5og4ihrj09nf3fj7emjkyjgq3b7 0 329135 1471280 1461266 2026-05-08T12:05:28Z InternetArchiveBot 30618 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1471280 wikitext text/x-wiki '''Маҷлиси Хубрагони раҳбарӣ''' (ҳамчунин бо номҳои '''Маҷлиси хубрагон''' ё '''Шӯрои хубрагон''' низ ёд мешавад) маҷлиси машваратие аз [[фақеҳ|фақеҳони]] «воҷиди шароит» мебошад, ки мутобиқи моддаи 107 Қонуни асосии Ҷумҳурии Исломии Эрон масъулияти интихоб, барканорӣ ва назорат бар Раҳбари Ҷумҳурии Исломии Эрон-ро бар дӯш дорад. Аъзои ин маҷлис тавассути интихобот аз миёни номзадҳо интихоб мешаванд.<ref>{{cite news |title=Rafsanjani breaks taboo over selection of Iran's next supreme leader |url=https://www.theguardian.com/world/2015/dec/14/rafsanjani-breaks-taboo-over-selection-of-irans-next-supreme-leader |work=The Guardian |date=2015-12-14 |language=en}}</ref> Муҳлати ҳар давраи фаъолияти он ҳашт сол мебошад. Дар ибтидо ҳамаи номзадҳои Маҷлиси хубрагон бояд аз ҷониби [[Шӯрои нигаҳбон]] тасдиқ шаванд.<ref>{{cite web |title=Rafsanjani breaks taboo over selection of Iran's next supreme leader |url=http://www.theguardian.com/world/2015/dec/14/rafsanjani-breaks-taboo-over-selection-of-irans-next-supreme-leader |website=The Guardian |date=2015-12-14 |language=en}}</ref> Маҷлиси хубрагон аз 88 муҷтаҳид иборат аст.<ref>{{cite web |title=ICL > Iran > Constitution |url=https://www.servat.unibe.ch/icl/ir00000_.html |website=www.servat.unibe.ch |language=en}}</ref> == Ҷойгоҳи ҳуқуқӣ == [[File:Majlese sena 1.jpg|thumb|Маҳалли баргузории ҷаласаҳои Маҷлиси хубрагони раҳбарӣ дар [[Теҳрон]]]]Дар аслҳои 99, 107, 108, 111 ва 177 Қонуни асосии Ҷумҳурии Исломии Эрон номи Хубрагони раҳбарӣ зикр шудааст. Асли 107 Қонуни асосӣ интихоби раҳбарро вазифаи хубрагон медонад ва бар асоси асли 108 шумора ва шароити хубрагон, чигунагии интихоби онҳо ва оинномаи дохилии ҷаласаҳои онҳо дар салоҳияти худи хубрагон қарор дода шудааст [ёддошти 1]. Ба ин тартиб, нахустин қонуни интихоботи хубрагон, ки муайян кардани шумора ва шароити интихобшавандагонро дар бар мегирифт, дар иҷрои аслҳои 107 ва 108 Қонуни асосӣ, дар таърихи 10 меҳри 1359 аз ҷониби [[Шӯрои нигаҳбон]] таҳия ва танзим гардид ва ба тасвиби Рӯҳуллоҳ Хумайнӣ, раҳбари вақти Эрон, расид. Баъзе аз моддаҳои ин қонун бо ислоҳот ҳамроҳ будааст; аз ҷумла тағйироте, ки дар ҷаласаҳои 24 ва 25 тири соли 1369 дар моддаҳои ин қонун сурат гирифтанд.<ref>Ҳошимӣ, ''Ҳуқуқи асосӣ'', 1386, саҳ. 44, саҳ. 35</ref> Охирин ислоҳия ба таърихи 11/6/1394 марбут аст. Наҷотуллоҳ Иброҳимиён, сухангӯ ва узви ҳуқуқдони Шӯрои нигаҳбон дар давраи шашум, дар бораи Маҷлиси хубрагон мегӯяд: «Қонунгузорони асосӣ барои Маҷлиси хубрагони раҳбарӣ истиқлолеро пешбинӣ кардаанд, ки шояд барои ҳеҷ ниҳоди сиёсии дигар пешбинӣ нашудааст. Аз ин рӯ, Маҷлиси хубрагон мутобиқи асли 108 Қонуни асосӣ салоҳияти худтанзимкунӣ дорад. Ин амр барои он аст, ки ҳеҷ ниҳоде натавонад ин порлумони хурд, аммо роҳбурдиро таҳти нуфуз ва тағйироти носазо қарор диҳад.»<ref>[http://www.tebyan.net/newindex.aspx?pid=308534 رد صلاحیت فقهای نامزد بر نظارت خبرگان] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20160602095447/http://www.tebyan.net/newindex.aspx?pid=308534 |date=2016-06-02 }} Тибён</ref> == Раёсат ва ҳайати раисагӣ == Ҳайати раисаи кунунӣ (давраи шашум) шомили раис, ду ноиб-раис, ду муншӣ ва ду корпардоз аст:<ref>{{cite web |url=https://majlesekhobregan.ir/fa/members/2/اعضای-هیئت-رئیسه |title=دبیرخانه مجلس خبرگان رهبری-هیئت رئیسه مجلس خبرگان |language=fa}}</ref> === Дабирхона === Дабирхонаи Маҷлиси хубрагони раҳбарӣ ниҳоди қонунист, ки зери назари ҳайати раисаи Маҷлиси хубрагон идора мешавад ва барои анҷоми маъмуриятҳо, масъулиятҳо ва танзими умури марбут ба Маҷлиси хубрагон ташкил мегардад.<ref>https://majlesekhobregan.ir/fa/cont/4682/دبيرخانه-مجلس-خبرگان-رهبری</ref> == Вазифаҳои Маҷлиси хубрагони раҳбарӣ == * Асли 107 Қонуни асосӣ: : «Пас аз даргузашти раҳбар, таъйини ҷойгузин бар уҳдаи хубрагони интихобшудаи мардум аст. Хубрагони раҳбарӣ дар бораи ҳамаи фақеҳони дорои шароити мазкур дар аслҳои панҷум ва яксаду нӯҳум баррасӣ ва машварат мекунанд; ҳаргоҳ яке аз онҳоро донотар ба аҳком ва мавзӯъоти фиқҳӣ ё масоили сиёсӣ ва иҷтимоӣ ё дорои мақбулияти умумӣ ё соҳиби бартарии махсус дар яке аз сифатҳои мазкур дар асли яксаду нӯҳум бидонанд, ӯро ба раҳбарӣ интихоб мекунанд ва дар ғайри ин сурат, яке аз аъзои Маҷлиси хубрагонро ба унвони раҳбар интихоб ва муаррифӣ менамоянд. Раҳбари интихобкардаи хубрагон, вилояти амр ва ҳамаи масъулиятҳои баромада аз онро бар уҳда хоҳад дошт. Раҳбар дар баробари қонунҳо бо дигар афроди кишвар баробар аст.» Ин асл пеш аз бознигарии соли 1368, интихоби раҳбарро аз миёни мароҷеи тақлид ва ба шакли фардӣ ё шӯроӣ (се ё ҳафтнафарӣ) қайд мекард. * Асли 108 Қонуни асосӣ: : «Қонуни марбут ба шумора ва шароити хубрагон, чигунагии интихоби онҳо ва оинномаи дохилии ҷаласаҳои онҳо барои нахустин давра бояд ба воситаи фақеҳони аввалин Шӯрои нигаҳбон таҳия ва бо аксарияти орои онҳо тасвиб шавад ва ба тасвиби ниҳоии раҳбари инқилоб бирасад. Аз он пас ҳар гуна тағйир ва таҷдиди назар дар ин қонун ва тасвиби дигар муқаррароти марбут ба вазифаҳои хубрагон дар салоҳияти худи онҳо аст.» * Асли 111 Қонуни асосӣ: : «Ҳаргоҳ раҳбар аз анҷоми вазифаҳои қонунии худ нотавон шавад, ё яке аз шароити мазкур дар аслҳои панҷум ва яксаду нӯҳумро аз даст диҳад, ё маълум шавад аз оғоз баъзе аз шароитро надоштааст, аз мақоми худ барканор хоҳад шуд. Ташхиси ин амр бар уҳдаи хубрагони мазкур дар асли яксаду ҳаштум мебошад. Дар сурати вафот ё канорагирӣ ё азл шудани раҳбар, хубрагон муваззафанд дар ҳарчи зудтар нисбат ба таъйин ва муаррифии раҳбари нав иқдом намоянд.» == Комиссияҳо == Ба манзури баррасиҳои коршиносӣ ва таҳияи гузориш барои матраҳ кардан дар ҷаласаҳои расмӣ, шаш комиссияи зер дар Маҷлиси хубрагон ташкил шудааст:<ref name=":0">{{cite web |url=http://majlesekhobregan.ir/fa/ashnayibamajlesView.html?ItemID=510 |title=دبیرخانه مجلس خبرگان رهبری - ساختار مجلس خبرگان}}</ref> === Комиссияи асли 108 Қонуни асосӣ === Ба манзури баррасӣ ва тадвини қонунҳои марбут ба хубрагон, аз ҷумла интихобот ва оинномаи дохилии Маҷлиси хубрагон, ташкил мегардад. Аъзои аслии он ёздаҳ нафар ва аъзои алалбадал чаҳор нафаранд.<ref name=":0"/> === Комиссияи умури молӣ ва идорӣ === Ба баррасии умури молӣ ва идории Маҷлиси хубрагон мепардозад ва дорои нӯҳ узви аслӣ ва се узви алалбадал аст.<ref name=":0"/> === Комиссияи аслҳои 107 ва 109 Қонуни асосӣ === Ба манзури омодагии хубрагон барои иҷрои асли 107 ва шинохти ҳудуд ва шароити мазкур дар аслҳои панҷум ва яксаду нӯҳуми Қонуни асосӣ, комиссияе мураккаб аз ёздаҳ узви аслӣ ва чаҳор узви алалбадал ташкил мешавад, то дар бораи ҳамаи мавридҳои марбут ба шароит ва сифоти раҳбар ва дар бораи ҳамаи касоне, ки дар гумони раҳбарӣ қарор доранд, таҳқиқ ва баррасӣ ба амал оварад ва натиҷаҳои онро ба ҳайати раиса пешниҳод кунад. Гузориши ин комиссия махфӣ дониста мешавад ва ба шакли асноди табақабандишуда ҳифз мегардад ва бидуни тасвиби Маҷлиси хубрагон дар ихтиёри каси дигар қарор намегирад, магар раҳбар, ки дар сурати лозим ба иттилои ӯ мерасад.<ref name=":0"/> === Комиссияи сиёсӣ-иҷтимоӣ === Ба манзури огоҳии пайвастаи аъзои Маҷлиси хубрагон аз таҳаввулоти муҳими дохилӣ ва ҷаҳонӣ, ба вижа дар заминаи масоили сиёсӣ, фарҳангӣ, мудириятӣ, амниятӣ ва иқтисодӣ ташкил мешавад ва муваззаф аст бо ташкили ҷаласаҳо бо ҳузури нухбагон ва масъулони умури сиёсӣ, амниятӣ, фарҳангӣ, иқтисодӣ ва иҷтимоӣ, масоили муҳими дохилӣ ва ҷаҳониро, ки ба навъе ба анҷоми вазифаҳои хубрагон, ба вижа вазифаҳои мазкур дар аслҳои 107 ва 109 Қонуни асосӣ марбут мешаванд, баррасӣ намояд ва гузориши онро ба ҳайати раиса тақдим кунад, то дар нахустин иҷлосияи хубрагон ба иттилои аъзо расад.<ref name=":0"/> === Комиссияи таҳқиқи мавзӯи асли 111 Қонуни асосӣ === Ба манзури иҷрои асли 111 Қонуни асосӣ ва барои назорат бар идомаи шароите, ки дар аслҳои панҷум ва яксаду нӯҳуми Қонуни асосӣ барои раҳбарӣ зикр шудааст ва тасмимгирӣ дар мавриди аз даст рафтани он, ташкил мешавад. Таҳқиқот ва музокироти ин комиссия маҳрамона аст. Маҷлиси хубрагон ба воситаи ин комиссия мавзӯи назорат бар раҳбариро ба иҷро мегузорад. Ин комиссия бояд ҳар гуна иттилои лозимро дар иртибот бо асли 111, дар ҳудуди қонунҳо ва меъёрҳои шаръӣ, ба даст оварад ва нисбат ба дурустӣ ё нодурустии гузоришҳои марбут баррасии лозим анҷом диҳад. Дигар аъзои хубрагон низ иттилооти худро дар бораи асли 111 дар ихтиёри ин комиссия қарор медиҳанд. Комиссия пас аз баррасӣ ва таҳқиқ, агар матолиби мазкурро барои ташкили иҷлоси хубрагон кофӣ надонад, мавзӯъро бо узв ё аъзое аз хубрагон, ки иттилоотро пешниҳод кардаанд, дар миён мегузорад ва тавзеҳоти худро ироа мекунад ва агар онҳо қонеъ нашаванд, дар сурате ки аксарияти намояндагон дархости ташкили ҷаласаи фавқулода кунанд, иҷлосияи Маҷлиси хубрагон баргузор мешавад.<ref name=":0"/> Дар мусоҳибаи раиси Маҷлиси хубрагон бо ҷароид унвон шуд, ки назорати хубрагон бар раҳбарӣ назорати «ҳиросатӣ» аст; яъне бояд нагузорем раҳбарӣ мавриди ҳамла қарор гирад. Бояд синаи худро дар муқобили душманон сипар кунем, то раҳбарӣ зарба набинад.<ref>Сайти хабарии Тобнок. Рамзи хабар 250354, таърихи нашр 21 хурдоди 1391, соати 16:39</ref> Дар ҳоле ки Ҳошимии Рафсанҷонӣ ин назоратро салоҳиятӣ медонад ва мегӯяд хубрагони раҳбарӣ вазифа дорад ҳамвора муроқиб бошад, ки раҳбарӣ салоҳияти лозимро тибқи шароите, ки Қонуни асосӣ таъриф кардааст, доро бошад.<ref>Сайти иттилоърасонии дафтари Ҳошимии Рафсанҷонӣ — нақл ба мазмун</ref> === Комиссияи баррасии роҳҳои посдорӣ ва ҳиросат аз вилояти фақеҳ === Ба манзури баррасии роҳҳои муносиб барои посдорӣ ва ҳиросат аз вилояти фақеҳ ташкил мегардад. Муҳимтарин вазифаҳои он пешниҳоди тавсия ба ҳайати раиса дар ин умур аст: # таҳқиқ ва пажӯҳиш дар мавзӯи ҳукумати исломӣ, бахусус вилояти фақеҳ, таълиф ва нашри он ба шаклҳои муносиб ва посух ба шубҳаҳо; # муаррифии вилояти фақеҳ дар маҷомеъи илмии дохил ва хориҷи кишвар ва дар сатҳи умуми мардум; # баррасии шеваҳои муносиб барои тадрис ва тарвиҷи андешаи ҳукумати исломӣ ва вилояти фақеҳ дар сатҳҳои гуногуни таҳсилии донишомӯзон ва донишҷӯён ва низ дар сатҳи расонаҳои умумӣ, бахусус садо ва симо, ва пешниҳоди роҳкорҳои муносиб ба ҳайати раисаи Маҷлиси хубрагон.<ref name=":0"/> === Комиссияи таъйини масодиқи раҳбарӣ === Комиссияи маҳрамонаи сенафара бо номи Комиссияи таъйини масодиқи раҳбарӣ (Комиссияи таҳқиқ ё вижа) вуҷуд дорад, ки рӯйхати гузинаҳои раҳбариро интихоб ва пайгирӣ мекунад ва танҳо раҳбари феълӣ метавонад аз натиҷаи кори онҳо огоҳ шавад. Афроди ин комиссия низ махфӣ ҳастанд.<ref>{{Cite web |url=https://donya-e-eqtesad.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%B3%D8%A7%DB%8C%D8%AA-%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%86-62/3537942-%D8%AA%D9%86%D9%87%D8%A7-%DA%A9%D8%B3%DB%8C-%DA%A9%D9%87-%D8%A7%D8%B2-%DA%AF%D8%B2%DB%8C%D9%86%D9%87-%D8%B1%D9%87%D8%A8%D8%B1%DB%8C-%D8%A2%DB%8C%D9%86%D8%AF%D9%87-%D8%A7%D8%B7%D9%84%D8%A7%D8%B9-%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D8%AF-%DA%A9%DB%8C%D8%B3%D8%AA |title=нусхаи бойгонӣ |accessdate=2026-03-15 |archivedate=2022-04-03 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220403180959/https://donya-e-eqtesad.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%B3%D8%A7%DB%8C%D8%AA-%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%86-62/3537942-%D8%AA%D9%86%D9%87%D8%A7-%DA%A9%D8%B3%DB%8C-%DA%A9%D9%87-%D8%A7%D8%B2-%DA%AF%D8%B2%DB%8C%D9%86%D9%87-%D8%B1%D9%87%D8%A8%D8%B1%DB%8C-%D8%A2%DB%8C%D9%86%D8%AF%D9%87-%D8%A7%D8%B7%D9%84%D8%A7%D8%B9-%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D8%AF-%DA%A9%DB%8C%D8%B3%D8%AA }}</ref><ref>https://www.aa.com.tr/fa/ایران/نامزدهای-جانشینی-رهبر-ایران-مشخص-شده-است/1502417</ref> Албатта мувофиқи назарҳои доктринаи ҳуқуқ, раҳбарӣ дар Ҷумҳурии Исломӣ ба ҳеҷ хонавода, қавм ва гурӯҳе ихтисос надорад; ба ин маъно, ки на бар асоси мерос аст ва на ба шакли якумрӣ. Муддати раҳбарӣ ба тавоноиҳои зарурӣ барои ин мақом ва ҳифзи шароит вобаста аст.<ref>{{cite web |title=اصل ۱۰۷ قانون اساسی |url=https://wikihoghoogh.net/wiki/%D8%A7%D8%B5%D9%84_%DB%B1%DB%B0%DB%B7_%D9%82%D8%A7%D9%86%D9%88%D9%86_%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D8%B3%DB%8C |website=ویکی حقوق |access-date=2024-03-13 |language=fa |accessdate=2026-03-15 |archivedate=2026-02-16 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20260216111755/https://wikihoghoogh.net/wiki/%D8%A7%D8%B5%D9%84_%DB%B1%DB%B0%DB%B7_%D9%82%D8%A7%D9%86%D9%88%D9%86_%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D8%B3%DB%8C }}</ref> == Интихоботи хубрагон == Мутобиқи моддаи 8 аз фасли панҷуми Қонуни интихоботи Маҷлиси хубрагони раҳбарӣ (ислоҳшудаи тири 1369), хубрагон бо аксарияти нисбии орои ширкаткунандагон (раъйи бештар) интихоб мешаванд ва дар ин сурат интихоботи хубрагони раҳбарӣ якмарҳилаӣ аст.<ref>[https://www.tasnimnews.com/fa/news/1394/12/06/1011007/کاندیداهای-خبرگان-با-رأی-اکثریت-نسبی-برگزیده-می-شوند-انتخابات-خبرگان-به-مرحله-دوم-نمی-رود کاندидоҳои хубрагон бо раъйи аксарияти нисбӣ баргузида мешаванд / интихоботи хубрагон ба марҳилаи дувум намеравад] Тасним</ref> === Шароити номзадҳо === Тибқи моддаи 3-и мусавваби Шӯрои нигаҳбон, номзадҳои хубрагони мардум бояд дорои шароити зер бошанд: # шуҳрат ба диёнат, эътимод ва шоистагии ахлоқӣ; # иҷтиҳод ба ҳадде, ки қудрати истинботи баъзе масъалаҳои фиқҳиро дошта бошад ва битавонад валии фақеҳи дорои шароити раҳбариро ташхис диҳад; # биниши сиёсӣ ва иҷтимоӣ ва ошноӣ бо масоили рӯз; # муътақид будан ба низоми Ҷумҳурии Исломии Эрон; # надоштани собиқаҳои бади сиёсӣ ва иҷтимоӣ. : Табсираи 1 — Марҷаи ташхиси доро будани шароити фавқ, фақеҳони Шӯрои нигаҳбони Қонуни асосӣ мебошанд. : Табсираи 2 — Касоне, ки раҳбари муаззами инқилоб — сареҳан ё зимнан — иҷтиҳоди онҳоро таъйид карда бошад, аз назари илмӣ ниёз ба ташхиси фақеҳони Шӯрои нигаҳбон нахоҳанд дошт. : Табсираи 3 — Зарурат надорад, ки номзадҳо сокин ё зодаи ҳавзаи интихобияи худ бошанд.<ref name="ToolAutoGenRef1">[http://www.shora-gc.ir/Portal/Home/ShowPage.aspx?Object=News&ID=afe7b8aa-0832-4901-a2f0-85c145634260&LayoutID=26486264-caf3-4edb-b140-ba753a5c0890&CategoryID=ff0668dd-649c-4d53-a9ba-23ec1caed3be Қонуни интихоботи Маҷлиси хубрагони раҳбарӣ] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20160407141724/http://www.shora-gc.ir/Portal/Home/ShowPage.aspx?Object=NEWS |date=2016-04-07 }} сомонаи иттилоърасонии Шӯрои нигаҳбон</ref> Шӯрои нигаҳбон барои эҳрози иҷтиҳоди номзадҳо, таъйиди иҷтиҳоди онҳо дар давраҳои пешин ё иштирок дар озмуни илмии иҷтиҳод ва касби ҳадди насоби баҳои илмиро манзур медорад. Ҳамчунин таъйиди иҷтиҳод аз ҷониби худи раҳбар меъёри таъйиди иҷтиҳоди илмӣ аст. === Шароити интихобкунандагон === Интихобкунандагон бояд дорои шароити зер бошанд: # шаҳрвандии Ҷумҳурии Исломии Эрон; # доштани ҳаждаҳ соли тамом дар рӯзи раъйгирӣ. Ҳамчунин мутобиқи як моддаи қонунӣ, ашхоси зер аз ҳаққи интихоб кардан маҳруманд: # ноболиғон ва девонагон; # маҳрумшудагон аз ҳуқуқи иҷтимоӣ.<ref name=ToolAutoGenRef1/> == Таърихи Маҷлиси хубрагон == === Нахустин Маҷлиси хубрагони раҳбарӣ === [[File:First Session of Assembly of experts.png|thumb|Нахустин ҷаласаи давраи аввали маҷлис, мурдоди 1362]] Нахустин Маҷлиси хубрагони раҳбарӣ дар шароите ташкил шуд, ки кишвар дар ҳоли ҷанг бо Ироқ буд. Интихоботи ин маҷлис дар таърихи 19 озари 1361 баргузор шуд, ки наздики 18 миллион нафар дар он ширкат карданд. Дар ин давра 75 нафар аз намояндагони Маҷлиси хубрагон муайян шуданд ва интихоби дигар намояндагон ба даври дувум кашид. Ин маҷлис дар 24 мурдоди 1362 бо паёми [[Рӯҳуллоҳ Хумайнӣ]] оғоз ба кор кард.<ref>{{cite web |url=http://www.ir-psri.com/Show.php?Page=ViewArticle&ArticleID=263&SP=Farsi |title=نخستین مجلس خبرگان رهبری |publisher=Муассисаи мутолиаот ва пажӯҳишҳои сиёсӣ |language=fa |access-date=۴ تیر ۱۳۸۸ |accessdate=2026-03-15 |archivedate=2019-07-22 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190722170252/http://ir-psri.com/Show.php?Page=ViewArticle&ArticleID=263&SP=Farsi }}</ref> === Интихоби Мунтазирӣ ба қоиммақомии раҳбарӣ === Интихоби Мунтазирӣ ба қоиммақомии раҳбарӣ бо таваҷҷуҳ ба назари баъзе хубрагон дар Маҷлиси хубрагон пайгирӣ ва амалӣ шуд, аммо қарор буд ин мавзӯъ ба шакли махфӣ боқӣ монад. Аммо нахустин бор онро Борикбин, имомҷумъаи Қазвин ва намояндаи хубрагон, дар намози ҷумъаи ин шаҳр барои умум ошкор кард. == Интиқод аз набудани мутахассисони ғайримуҷтаҳид дар Маҷлиси хубрагон == Баъзе аз ҳуқуқдонҳо бар ин назаранд, ки номи Маҷлиси хубрагон бо вазифаи намояндагони он мутобиқат надорад, зеро вазифаи аслии намояндагон таъйини раҳбар аст ва мутобиқи асли 109 Қонуни асосӣ, раҳбар бояд дорои ҳашт шарт, аз ҷумла фақоҳат, сиёсат, мудирият ва ғайра бошад,<ref>http://www.pyknet.net/1394/03dey/29/page/tajzadeh.php</ref><ref>http://www.aparat.com/ {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20250915033524/https://www.aparat.com/ |date=2025-09-15 }}... /صحبتهای_علی_مطهری_و_نقد_عمل…</ref> то намояндагони ин маҷлис ӯро баргузинанд; дар ҳоле ки барои ин намояндагон танҳо бар як навъи тахассус, яъне фақоҳат, таъкид мешавад. Аз ин рӯ, ё бояд номи маҷлис ба Маҷлиси хубрагони фиқҳӣ тағйир ёбад ё ин ки оинномаи хубрагон тағйир дода шуда, намояндагоне аз дигар тахассусҳо, аз ҷумла аз адён ва мазоҳиби дигар ва занон низ дар он ҳузур дошта бошанд. Зоҳиран дар посух ба ин интиқод гуфта шудааст, ки албатта намояндагони хубрагон бояд раҳбарро бо таваҷҷуҳ ба шароити ҳаштгона интихоб кунанд, аммо дар айни ҳол доштани иҷтиҳоди фиқҳӣ барои онҳо дар канори дигар тахассусҳо шарти аслӣ мебошад, зеро ташхиси муҳимтарин шарти раҳбарӣ, яъне фақоҳат ва ишроф бар аҳкоми шаръӣ, тавассути муҷтаҳидон анҷом мегирад ва бо таваҷҷуҳ ба аҳаммияти вижа лозим аст ҳамаи аъзои хубрагон нисбат ба ин шарти муҳим огоҳии кофӣ дошта бошанд. Ба иборати дигар, намояндаи хубрагон бо ҳар тахассуси лозим ҳатман бояд муҷтаҳид низ бошад. Аз сӯи дигар, дар воқеъ дигар тахассусҳо низ дар доираи фақоҳат ва зери сояи фиқҳ қарор доранд; яъне агар сиёсат ё мудирият шарт аст, аз дидгоҳи фиқҳӣ ва динӣ шарт аст, на мутлақи сиёсат ё мудирият, ва короии ин шартҳо бо таваҷҷуҳ ба дидгоҳи фиқҳии динӣ матраҳ аст, на танҳо короии содда ё тахассуси академикӣ. Ҳамчунин ба шакли нисбӣ, доштани ҳама тахассусҳо ва тавоноиҳои лозим, аз ҷумла сиёсатмадорӣ, мудирият, огоҳӣ аз вазъи рӯз ва ғайра дар таъйиди салоҳияти номзадҳо ба назар гирифта мешавад.<ref>[http://rahebartar.ir/faq/show/21104/با-توجه-به-شرایط-و-کارکردهای-مختلف-رهبری-چرا-متخصصان-علوم-دیگر-در-مجلس-خبرگان-حضور-ندارند/ با توجه به شرایط و کارکردهای مختلف رهبری چرا متخصصان علوم دیگر در مجلس خبرگان حضور ندارند؟] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170620004551/http://rahebartar.ir/faq/show/21104/با-توجه-به-شرایط-و-کارکردهای-مختلف-رهبری-چرا-متخصصان-علوم-دیگر-در-مجلس-خبرگان-حضور-ندارند/ |date=20 June 2017}} Пойгоҳи ҷомеъи сабки зиндагии солим</ref> == Парокандагии курсиҳо == Парокандагии '''88 курсӣ''' Маҷлиси хубрагон дар устонҳои Эрон дар давраи шашуми Маҷлиси хубрагони раҳбарӣ:<ref>{{cite web |url=http://www.asriran.com/fa/news/439869/550-%DA%A9%D8%A7%D9%86%D8%AF%DB%8C%D8%AF%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%B9%D8%B1%D9%88%D9%81-%D8%AE%D8%A8%D8%B1%DA%AF%D8%A7%D9%86 |title=550 کاندیدای معروف خبرگان |publisher=خبرگزاری ایلنا |date=3 دی 1394 |accessdate=2026-03-15 |archivedate=2023-06-10 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230610061947/https://www.asriran.com/fa/news/439869/550-%DA%A9%D8%A7%D9%86%D8%AF%DB%8C%D8%AF%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%B9%D8%B1%D9%88%D9%81-%D8%AE%D8%A8%D8%B1%DA%AF%D8%A7%D9%86 }}</ref> == Дидгоҳҳои перомун == * Рӯзномаи Ҷумҳурии Исломӣ дар хурдоди 1400 эълом кард, ки «дар миёни аъзои Маҷлиси хубрагони раҳбарӣ афроде вуҷуд доранд, ки барои мардум нақше қоил нестанд ва ошкоро матолибе шабеҳ ба тафаккури [[ДИИШ|доъишӣ]]-ро ба забон меоранд ва тарвиҷ мекунанд».<ref>{{cite web |title=انتقاد یک روزنامه از اظهارات یک عضو مجلس خبرگان / این فقه، فقه داعش است |url=https://www.khabaronline.ir/news/1523435/انتقاد-یک-روزنامه-از-اظهارات-یک-عضو-مجلس-خبرگان-این-فقه-فقه |website=خبرآنلاین |date=2021-06-09 |access-date=2021-06-09 |language=fa |archive-url=https://web.archive.org/web/20210609191417/https://www.khabaronline.ir/news/1523435/%D8%A7%D9%86%D8%AA%D9%82%D8%A7%D8%AF-%DB%8C%DA%A9-%D8%B1%D9%88%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D8%A7%D8%B2-%D8%A7%D8%B8%D9%87%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D8%AA-%DB%8C%DA%A9-%D8%B9%D8%B6%D9%88-%D9%85%D8%AC%D9%84%D8%B3-%D8%AE%D8%A8%D8%B1%DA%AF%D8%A7%D9%86-%D8%A7%DB%8C%D9%86-%D9%81%D9%82%D9%87-%D9%81%D9%82%D9%87 |archive-date=2021-06-09}}</ref> == Ҷусторҳои вобаста == * Феҳристи намояндагони Маҷлиси хубрагони раҳбарӣ * Феҳристи раисони Маҷлиси хубрагони раҳбарӣ == Эзоҳ== {{эзоҳ}} == Пайванд ба берун == * [http://www.majlesekhobregan.ir/ вебгоҳи Маҷлиси хубрагони раҳбарӣ] * {{cite web |title=مجموعه قوانین و مقررات مجلس خبرگان رهبری |url=http://www.moi.ir/Portal/File/ShowFile.aspx?ID=8265d409-0205-4dd4-ab1e-00497cd4c72d |publisher=[[Вазорати кишвари Ҷумҳурии Исломии Эрон]] |access-date=31 March 2014 |archive-url=https://www.webcitation.org/6EZe93Le9?url=http://www.moi.ir/Portal/File/ShowFile.aspx?ID=8265d409-0205-4dd4-ab1e-00497cd4c72d |archive-date=20 February 2013 |dead-url=yes |accessdate=2026-03-15 |archivedate=2013-04-05 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130405113401/http://www.moi.ir/Portal/File/ShowFile.aspx?ID=8265d409-0205-4dd4-ab1e-00497cd4c72d }} * [https://web.archive.org/web/20071106182430/http://www.aftab.ir/articles/politics/iran/c1c1171965719p1.php Раванди шаклгирии Маҷлиси хубрагони раҳбарӣ] Портали Офтоб * [http://www.magiran.com/npview.asp?ID=1275266 Нигоҳе ба қонунҳои марбут ба интихоботи Маҷлиси хубрагон] {{Мавзӯъҳои Эрон}} [[Гурӯҳ:Ҳукумати Эрон]] [[Гурӯҳ:Сиёсат дар Эрон]] [[Гурӯҳ:Қонунҳои Эрон]] [[Гурӯҳ:Маҷлиси хубрагони раҳбарӣ|Маҷлиси хубрагони раҳбарӣ]] [[Гурӯҳ:Маҷмаъҳои интихобкунанда]] [[Гурӯҳ:Низоми Ҷумҳурии Исломии Эрон]] s4frioy1qz535edm3ki20z5bpues6ve 0 331122 1471362 1470232 2026-05-09T05:31:47Z InternetArchiveBot 30618 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1471362 wikitext text/x-wiki {{Infobox airport | ном = Фурудгоҳи байналмилалии Қоҳира | nativename = مطار القاهرة الدولي | IATA = CAI | ICAO = HECA | type = Ҷамъиятӣ | operator = Egyptian Holding Company for Airports and Air Navigation | city-served = [[Қоҳира]] | location = [[Қоҳира]], [[Миср]] | elevation-m = 116 | coordinates = {{coord|30|07|17|N|31|24|20|E|type:airport}} | website = {{URL|cairo-airport.com}} | metric-elev = Y | metric-rwy = Y | r1-number = 05L/23R | r1-length-m = 4000 | r1-surface = Бетон | r2-number = 05R/23L | r2-length-m = 4000 | r2-surface = Бетон | r3-number = 05C/23C | r3-length-m = 3300 | r3-surface = Бетон }} '''Фурудгоҳи байналмилалии Қоҳира''' — фурудгоҳи асосии байналмилалии [[Қоҳира]] — пойтахти [[Миср]] мебошад.<ref>[https://www.cairo-airport.com/about Дар бораи фурудгоҳ]{{Пайванди мурда|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. Egyptian Holding Company.</ref> Фурудгоҳ серодамтарин фурудгоҳи [[Африқо]] ва дуюмин фурудгоҳи серодами Шарқи Миёна буда, дар соли [[2023]] зиёда аз 28 миллион мусофир хизмат расонд.<ref>[https://www.aci.aero/data-centre/annual-traffic-data/ Омори мусофирони ҷаҳон]. ACI World.</ref> Фурудгоҳ маркази асосии ширкати [[EgyptAir]] мебошад. == Таърих == === Солҳои аввал === Фурудгоҳ дар соли [[1942]] ҳамчун пойгоҳи ҳавоии Артиши ИМА бо номи Payne Field таъсис ёфт. Пас аз [[Ҷанги дуюми ҷаҳонӣ]] ба истифодаи ғайринизомӣ дода шуд. === Тараққиёт === Терминали 1 дар соли [[1963]] кушода шуд. Терминали 2 дар соли [[1986]] ва терминали 3 — терминали асосии EgyptAir — дар соли [[2009]] ба истифода дода шуд.<ref>[https://www.reuters.com/article/ Cairo airport terminal 3 opens]. Reuters, 2009.</ref> Дар соли [[2021]] терминали 2 пас аз навсозии васеъ боз кушода шуд. === Замони муосир === Фурудгоҳ маркази асосии EgyptAir ва аъзои Star Alliance мебошад. Парвозҳои мунтазам ба зиёда аз 80 шаҳри ҷаҳон, аз ҷумла шаҳрҳои [[Аврупо]], [[Осиё]], [[Африқо]] ва [[Амрикои Шимолӣ]] иҷро мешаванд. Хатти метрои Қоҳира то соли [[2025]] ба фурудгоҳ мерасад. == Авиакомпанияҳо ва хатҳои парвоз == {| class="wikitable sortable" style="font-size:90%; width:70%;" ! Ширкат !! Хатҳои асосӣ |- | [[EgyptAir]] || Лондон, Париж, Ню-Йорк, Дубай, Истанбул |- | [[Lufthansa]] || Франкфурт, Мюнхен |- | [[Turkish Airlines]] || Истанбул |- | [[Emirates]] || Дубай |- | [[Saudia]] || Ҷидда, Риёз |- | [[Air France]] || Париж |} == Зерсохтор == === Рохҳои парвоз === {| class="wikitable" ! Рақам !! Дарозӣ (м) !! Рӯйпӯш |- | 05L/23R || 4 000 || Бетон |- | 05R/23L || 4 000 || Бетон |- | 05C/23C || 3 300 || Бетон |} === Терминалҳо === Фурудгоҳ се терминал дорад: T1 (парвозҳои дохилӣ ва баъзе байналмилалӣ), T2 (Star Alliance) ва T3 (EgyptAir ва шарикон). Терминалҳоро автобуси шаттл пайваст мекунад. == Оморҳо == {| class="wikitable" |+ Шумораи мусофирон ! Сол !! Мусофирон (млн) |- | [[2019]] || 25,5 |- | [[2020]] || 9,4 |- | [[2021]] || 13,1 |- | [[2023]] || 28,0 |} == Нигаред низ == * [[Қоҳира]] * [[Миср]] * [[EgyptAir]] == Эзоҳ == {{Эзоҳ}} == Пайвандҳо == * [https://www.cairo-airport.com Сайти расмии фурудгоҳ] * [https://www.flightradar24.com/airport/CAI Парвозҳо дар FlightRadar24] [[Гурӯҳ:Фурудгоҳҳои Миср]] [[Гурӯҳ:Фурудгоҳҳои байналмилалӣ]] [[Гурӯҳ:Қоҳира]] kh0yttu4xl2455ucw6vd6lqiigllgfj 0 331123 1471360 1471114 2026-05-09T05:15:50Z InternetArchiveBot 30618 Rescuing 0 sources and tagging 2 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1471360 wikitext text/x-wiki {{Infobox airport | ном = Фурудгоҳи байналмилалии О. Р. Тамбо | nativename = O. R. Tambo International Airport | IATA = JNB | ICAO = FAOR | type = Ҷамъиятӣ | operator = Airports Company South Africa | city-served = [[Йоханнесбург]] | location = [[Йоханнесбург]], [[Гаутенг]], [[Африқои Ҷанубӣ]] | elevation-m = 1694 | coordinates = {{coord|26|08|01|S|28|14|46|E|type:airport}} | website = {{URL|airports.co.za}} | metric-elev = Y | metric-rwy = Y | r1-number = 03L/21R | r1-length-m = 4421 | r1-surface = Бетон | r2-number = 03R/21L | r2-length-m = 3405 | r2-surface = Бетон }} '''Фурудгоҳи байналмилалии О. Р. Тамбо''' — фурудгоҳи байналмилалии [[Йоханнесбург]] дар [[Африқои Ҷанубӣ]] мебошад.<ref>[https://www.airports.co.za/airports/or-tambo-international Дар бораи фурудгоҳ]{{Пайванди мурда|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. ACSA.</ref> Фурудгоҳ серодамтарин фурудгоҳи [[Африқо]] аз рӯи парвозҳои байналмилалӣ буда, дар соли [[2023]] зиёда аз 21 миллион мусофир хизмат расонд.<ref>[https://www.aci.aero/data-centre/annual-traffic-data/ Омори мусофирони ҷаҳон]. ACI World.</ref> Фурудгоҳ ба номи Оливер Тамбо — раҳбари Конгресси Миллии Африқо — номгузорӣ шудааст. == Таърих == === Солҳои аввал === Фурудгоҳ дар соли [[1952]] ҳамчун Палмиетфонтейн кушода шуд ва баъдтар Ян Сматс номида шуд. === Тараққиёт === Дар соли [[1994]] пас аз барҳамхӯрии апартеид ба номи Йоханнесбурги Байналмилалӣ табдил ёфт.<ref>[https://www.bbc.com/news/world-africa Yan Smuts to Johannesburg International]{{Пайванди мурда|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. BBC, 1994.</ref> Дар соли [[2006]] ба номи раҳбари ҳаракати озодихоҳӣ Оливер Тамбо номгузорӣ шуд. === Замони муосир === Фурудгоҳ маркази асосии [[South African Airways]] ва дарвозаи асосии [[Африқои Ҷанубӣ]] барои сайёҳони хориҷӣ мебошад. Фурудгоҳ ба ҳамаи қитъаҳо парвозҳои мустақим дорад. Хатти Gautrain фурудгоҳро ба маркази Йоханнесбург ва Преториа мепайвандад. == Авиакомпанияҳо ва хатҳои парвоз == {| class="wikitable sortable" style="font-size:90%; width:70%;" ! Ширкат !! Хатҳои асосӣ |- | [[South African Airways]] || Лондон, Перт, Сан-Паулу |- | [[British Airways]] || Лондон |- | [[Lufthansa]] || Франкфурт, Мюнхен |- | [[Emirates]] || Дубай |- | [[Qatar Airways]] || Доҳа |- | [[KLM]] || Амстердам |} == Зерсохтор == === Рохҳои парвоз === {| class="wikitable" ! Рақам !! Дарозӣ (м) !! Рӯйпӯш |- | 03L/21R || 4 421 || Бетон |- | 03R/21L || 3 405 || Бетон |} === Терминалҳо === Фурудгоҳ ду терминал дорад: Терминали A (байналмилалӣ) ва Терминали B (дохилӣ). Қатораи Gautrain дар соли [[2010]] кушода шуд ва фурудгоҳро бо маркази Йоханнесбург ва Преториа дар 15 дақиқа пайваст мекунад. == Оморҳо == {| class="wikitable" |+ Шумораи мусофирон ! Сол !! Мусофирон (млн) |- | [[2019]] || 21,3 |- | [[2020]] || 6,2 |- | [[2021]] || 8,8 |- | [[2023]] || 21,0 |} == Нигаред низ == * [[Йоханнесбург]] * [[Африқои Ҷанубӣ]] * [[South African Airways]] == Эзоҳ == {{Эзоҳ}} == Пайвандҳо == * [https://www.airports.co.za/airports/or-tambo-international Сайти расмии фурудгоҳ]{{Пайванди мурда|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [https://www.flightradar24.com/airport/JNB Парвозҳо дар FlightRadar24] [[Гурӯҳ:Фурудгоҳҳои Африқои Ҷанубӣ]] [[Гурӯҳ:Фурудгоҳҳои байналмилалӣ]] [[Гурӯҳ:Йоханнесбург]] qxtb7d0bicmwrfm2udex3tumpz2obj1 0 331124 1471356 1470256 2026-05-09T04:50:56Z InternetArchiveBot 30618 Rescuing 0 sources and tagging 2 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1471356 wikitext text/x-wiki {{Infobox airport | ном = Фурудгоҳи байналмилалии Боле | nativename = Bole International Airport | IATA = ADD | ICAO = HAAB | type = Ҷамъиятӣ | operator = Ethiopian Airports Enterprise | city-served = [[Аддис-Абеба]] | location = [[Аддис-Абеба]], [[Эфиопия]] | elevation-m = 2333 | coordinates = {{coord|08|58|39|N|38|47|57|E|type:airport}} | website = {{URL|ethiopianairports.gov.et}} | metric-elev = Y | metric-rwy = Y | r1-number = 07L/25R | r1-length-m = 3800 | r1-surface = Бетон | r2-number = 07R/25L | r2-length-m = 3800 | r2-surface = Бетон }} '''Фурудгоҳи байналмилалии Боле''' — фурудгоҳи байналмилалии [[Аддис-Абеба]] — пойтахти [[Эфиопия]] мебошад.<ref>[https://www.ethiopianairports.gov.et Дар бораи фурудгоҳ]{{Пайванди мурда|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. Ethiopian Airports Enterprise.</ref> Фурудгоҳ дуюмин фурудгоҳи серодами Африқо буда, дар соли [[2023]] зиёда аз 18 миллион мусофир хизмат расонд.<ref>[https://www.aci.aero/data-centre/annual-traffic-data/ Омори мусофирони ҷаҳон]. ACI World.</ref> Фурудгоҳ маркази асосии [[Ethiopian Airlines]] — бузургтарин ширкати ҳавоии Африқо мебошад. == Таърих == === Солҳои аввал === Фурудгоҳ дар соли [[1962]] кушода шуд. Дар аввал он як терминали хурд дошт ва парвозҳои маҳдуди байналмилалиро қабул мекард. === Тараққиёт === Терминали нави байналмилалӣ дар соли [[2003]] ва васеъкунии терминал дар соли [[2019]] анҷом ёфт.<ref>[https://www.reuters.com/article/ Addis Ababa airport terminal expansion]. Reuters, 2019.</ref> Иқтидори фурудгоҳ ба 22 миллион мусофир дар як сол расонида шуд. === Замони муосир === Фурудгоҳ маркази асосии Ethiopian Airlines — аъзои Star Alliance мебошад. Парвозҳо ба зиёда аз 130 самт дар Африқо, Аврупо, Осиё ва Амрико иҷро мешаванд. Аддис-Абеба маркази Иттиҳоди Африқо ва бисёре аз ташкилотҳои байналмилалӣ мебошад. == Авиакомпанияҳо ва хатҳои парвоз == {| class="wikitable sortable" style="font-size:90%; width:70%;" ! Ширкат !! Хатҳои асосӣ |- | [[Ethiopian Airlines]] || Лондон, Ню-Йорк, Шанхай, Дубай, Йоханнесбург |- | [[Turkish Airlines]] || Истанбул |- | [[Emirates]] || Дубай |- | [[Lufthansa]] || Франкфурт |- | [[KLM]] || Амстердам |- | [[Saudia]] || Ҷидда |} == Зерсохтор == === Рохҳои парвоз === {| class="wikitable" ! Рақам !! Дарозӣ (м) !! Рӯйпӯш |- | 07L/25R || 3 800 || Бетон |- | 07R/25L || 3 800 || Бетон |} === Терминалҳо === Фурудгоҳ ду терминал дорад: Терминали 1 (парвозҳои дохилӣ ва Африқо) ва Терминали 2 (парвозҳои байналмилалии дур). Терминали 2 дар соли [[2019]] васеъ карда шуд. == Оморҳо == {| class="wikitable" |+ Шумораи мусофирон ! Сол !! Мусофирон (млн) |- | [[2019]] || 12,1 |- | [[2020]] || 5,5 |- | [[2021]] || 8,9 |- | [[2023]] || 18,0 |} == Нигаред низ == * [[Аддис-Абеба]] * [[Эфиопия]] * [[Ethiopian Airlines]] == Эзоҳ == {{Эзоҳ}} == Пайвандҳо == * [https://www.ethiopianairports.gov.et Сайти расмӣ]{{Пайванди мурда|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [https://www.flightradar24.com/airport/ADD Парвозҳо дар FlightRadar24] [[Гурӯҳ:Фурудгоҳҳои Эфиопия]] [[Гурӯҳ:Фурудгоҳҳои байналмилалӣ]] [[Гурӯҳ:Аддис-Абеба]] ikp7zsic42qt9dogdgtnjoyclqdi0yv 0 331127 1471359 1470291 2026-05-09T05:07:35Z InternetArchiveBot 30618 Rescuing 0 sources and tagging 2 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1471359 wikitext text/x-wiki {{Infobox airport | ном = Фурудгоҳи байналмилалии Мурталла Муҳаммад | nativename = Murtala Muhammed International Airport | IATA = LOS | ICAO = DNMM | type = Ҷамъиятӣ | operator = Federal Airports Authority of Nigeria | city-served = [[Лагос]] | location = [[Икеҷа]], [[Лагос]], [[Нигерия]] | elevation-m = 41 | coordinates = {{coord|06|34|39|N|03|19|16|E|type:airport}} | website = {{URL|fan.gov.ng}} | metric-elev = Y | metric-rwy = Y | r1-number = 18L/36R | r1-length-m = 3900 | r1-surface = Бетон | r2-number = 18R/36L | r2-length-m = 2742 | r2-surface = Бетон }} '''Фурудгоҳи байналмилалии Мурталла Муҳаммад''' — фурудгоҳи асосии байналмилалии [[Лагос]] — бузургтарин шаҳри [[Нигерия]] мебошад.<ref>[https://www.fan.gov.ng Дар бораи фурудгоҳ]{{Пайванди мурда|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. FAAN.</ref> Фурудгоҳ ба номи Мурталла Муҳаммад — раҳбари ҳарбии Нигерия номгузорӣ шудааст ва дар соли [[2023]] зиёда аз 7 миллион мусофир хизмат расонд.<ref>[https://www.aci.aero/data-centre/annual-traffic-data/ Омори мусофирони ҷаҳон]. ACI World.</ref> == Таърих == === Солҳои аввал === Фурудгоҳ дар соли [[1979]] кушода шуд. Дар аввал он Фурудгоҳи Икеҷа номида мешуд. === Тараққиёт === Дар соли [[1976]] пас аз куштори Мурталла Муҳаммад фурудгоҳ ба номи ӯ номгузорӣ шуд. Терминали байналмилалии нав дар соли [[2007]] навсозӣ шуд ва Терминали 2 (MMA2) дар соли [[2007]] кушода шуд.<ref>[https://www.reuters.com/article/ Lagos airport terminal 2]. Reuters, 2007.</ref> === Замони муосир === Фурудгоҳ маркази асосии ширкатҳои [[Air Peace]], [[Arik Air]] ва дигар ширкатҳои Нигерия мебошад. Парвозҳо ба зиёда аз 30 самт дар Африқо, Аврупо, Шарқи Миёна ва Амрикои Шимолӣ иҷро мешаванд. == Авиакомпанияҳо ва хатҳои парвоз == {| class="wikitable sortable" style="font-size:90%; width:70%;" ! Ширкат !! Хатҳои асосӣ |- | [[Air Peace]] || Лондон, Дубай, Йоханнесбург |- | [[Arik Air]] || Лондон, Йоханнесбург |- | [[British Airways]] || Лондон |- | [[Lufthansa]] || Франкфурт |- | [[Emirates]] || Дубай |- | [[Ethiopian Airlines]] || Аддис-Абеба |} == Зерсохтор == === Рохҳои парвоз === {| class="wikitable" ! Рақам !! Дарозӣ (м) !! Рӯйпӯш |- | 18L/36R || 3 900 || Бетон |- | 18R/36L || 2 742 || Бетон |} === Терминалҳо === Фурудгоҳ ду терминал дорад: Терминали 1 (MMA1, парвозҳои байналмилалӣ ва дохилӣ) ва Терминали 2 (MMA2, парвозҳои дохилӣ). Васеъкунии терминали байналмилалӣ дар ҳоли иҷро мебошад. == Оморҳо == {| class="wikitable" |+ Шумораи мусофирон ! Сол !! Мусофирон (млн) |- | [[2019]] || 8,2 |- | [[2020]] || 3,1 |- | [[2021]] || 5,8 |- | [[2023]] || 7,0 |} == Нигаред низ == * [[Лагос]] * [[Нигерия]] * [[Air Peace]] == Эзоҳ == {{Эзоҳ}} == Пайвандҳо == * [https://www.fan.gov.ng Сайти расмии FAAN]{{Пайванди мурда|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [https://www.flightradar24.com/airport/LOS Парвозҳо дар FlightRadar24] [[Гурӯҳ:Фурудгоҳҳои Нигерия]] [[Гурӯҳ:Фурудгоҳҳои байналмилалӣ]] [[Гурӯҳ:Лагос]] i0nb7zsnf5dsq668pr26n9bsfxv3iah 0 331128 1471357 1471113 2026-05-09T05:01:35Z InternetArchiveBot 30618 Rescuing 0 sources and tagging 2 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1471357 wikitext text/x-wiki {{Infobox airport | ном = Фурудгоҳи байналмилалии Кейптаун | nativename = Cape Town International Airport | IATA = CPT | ICAO = FACT | type = Ҷамъиятӣ | operator = Airports Company South Africa | city-served = [[Кейптаун]] | location = [[Кейптаун]], [[Кейпи Ғарбӣ]], [[Африқои Ҷанубӣ]] | elevation-m = 46 | coordinates = {{coord|33|58|29|S|18|36|02|E|type:airport}} | website = {{URL|airports.co.za}} | metric-elev = Y | metric-rwy = Y | r1-number = 01/19 | r1-length-m = 3201 | r1-surface = Бетон | r2-number = 16/34 | r2-length-m = 1701 | r2-surface = Бетон }} '''Фурудгоҳи байналмилалии Кейптаун''' — фурудгоҳи байналмилалии [[Кейптаун]] дар [[Африқои Ҷанубӣ]] мебошад.<ref>[https://www.airports.co.za/airports/cape-town-international Дар бораи фурудгоҳ]{{Пайванди мурда|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. ACSA.</ref> Фурудгоҳ дуюмин фурудгоҳи серодами Африқои Ҷанубӣ ва сеюмин фурудгоҳи серодами Африқо буда, дар соли [[2023]] зиёда аз 10 миллион мусофир хизмат расонд.<ref>[https://www.aci.aero/data-centre/annual-traffic-data/ Омори мусофирони ҷаҳон]. ACI World.</ref> == Таърих == === Солҳои аввал === Фурудгоҳ дар соли [[1954]] кушода шуд ва дар аввал Д. Ф. Малан номида мешуд. === Тараққиёт === Пас аз барҳамхӯрии апартеид дар соли [[1994]] фурудгоҳ ба номи Кейптауни Байналмилалӣ номгузорӣ шуд.<ref>[https://www.bbc.com/news/world-africa Cape Town airport renamed]{{Пайванди мурда|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. BBC, 1994.</ref> Васеъкунии асосӣ барои Ҷоми ҷаҳонии футбол 2010 анҷом ёфт. === Замони муосир === Фурудгоҳ дарвозаи асосии сайёҳон ба Кейптаун ва минтақаи Кейпи Ғарбӣ мебошад. Парвозҳо ба зиёда аз 60 самт дар Африқо, Аврупо, Шарқи Миёна ва Амрикои Шимолӣ иҷро мешаванд. Кейптаун яке аз маъруфтарин курортҳои сайёҳии ҷаҳон мебошад. == Авиакомпанияҳо ва хатҳои парвоз == {| class="wikitable sortable" style="font-size:90%; width:70%;" ! Ширкат !! Хатҳои асосӣ |- | [[South African Airways]] || Йоханнесбург, Лондон |- | [[British Airways]] || Лондон |- | [[Emirates]] || Дубай |- | [[Lufthansa]] || Франкфурт |- | [[KLM]] || Амстердам |- | [[Qatar Airways]] || Доҳа |} == Зерсохтор == === Рохҳои парвоз === {| class="wikitable" ! Рақам !! Дарозӣ (м) !! Рӯйпӯш |- | 01/19 || 3 201 || Бетон |- | 16/34 || 1 701 || Бетон |} === Терминалҳо === Фурудгоҳ як терминал дорад, ки ба ду қисм тақсим мешавад: парвозҳои дохилӣ ва парвозҳои байналмилалӣ. Васеъкунии нави терминал дар соли [[2010]] барои Ҷоми ҷаҳонӣ анҷом ёфт. == Оморҳо == {| class="wikitable" |+ Шумораи мусофирон ! Сол !! Мусофирон (млн) |- | [[2019]] || 11,4 |- | [[2020]] || 3,6 |- | [[2021]] || 4,2 |- | [[2023]] || 10,0 |} == Нигаред низ == * [[Кейптаун]] * [[Африқои Ҷанубӣ]] * [[South African Airways]] == Эзоҳ == {{Эзоҳ}} == Пайвандҳо == * [https://www.airports.co.za/airports/cape-town-international Сайти расмии фурудгоҳ]{{Пайванди мурда|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [https://www.flightradar24.com/airport/CPT Парвозҳо дар FlightRadar24] [[Гурӯҳ:Фурудгоҳҳои Африқои Ҷанубӣ]] [[Гурӯҳ:Фурудгоҳҳои байналмилалӣ]] [[Гурӯҳ:Кейптаун]] 9ec1r5g1c5vxkedp2edz8xb3iel3nf0 0 331134 1471355 1470378 2026-05-09T04:44:45Z InternetArchiveBot 30618 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1471355 wikitext text/x-wiki {{Infobox airport | ном = Фурудгоҳи Сидней | nativename = Sydney Airport | IATA = SYD | ICAO = YSSY | type = Ҷамъиятӣ | operator = Sydney Airport Corporation | city-served = [[Сидней]] | location = [[Маскот, Ню-Саут-Уэлс|Маскот]], [[Сидней]], [[Австралия]] | elevation-m = 6 | coordinates = {{coord|33|56|47|S|151|10|38|E|type:airport}} | website = {{URL|sydneyairport.com.au}} | metric-elev = Y | metric-rwy = Y | r1-number = 16L/34R | r1-length-m = 2438 | r1-surface = Бетон | r2-number = 16R/34L | r2-length-m = 3962 | r2-surface = Бетон | r3-number = 07/25 | r3-length-m = 2530 | r3-surface = Бетон }} '''Фурудгоҳи Сидней''' — фурудгоҳи байналмилалии [[Сидней]] — бузургтарин шаҳри [[Австралия]] мебошад.<ref>[https://www.sydneyairport.com.au/about Дар бораи фурудгоҳ]{{Пайванди мурда|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. Sydney Airport Corporation.</ref> Фурудгоҳ номи расмии Кингсфорд Смит дорад ва қадимтарин фурудгоҳи фаъоли тиҷоратӣ дар ҷаҳон мебошад. Дар соли [[2023]] зиёда аз 39 миллион мусофир хизмат расонд.<ref>[https://www.aci.aero/data-centre/annual-traffic-data/ Омори мусофирони ҷаҳон]. ACI World.</ref> == Таърих == === Солҳои аввал === Фурудгоҳ дар соли [[1920]] таъсис ёфт ва қадимтарин фурудгоҳи фаъоли тиҷоратӣ дар ҷаҳон мебошад. Дар аввал он Маскот номида мешуд. === Тараққиёт === Дар соли [[1953]] фурудгоҳ ба номи Чарлз Кингсфорд Смит — пилоти австралиягӣ номгузорӣ шуд. Терминали байналмилалии нав дар соли [[1970]] кушода шуд ва дар солҳои [[2000]]-ум барои Олимпиадаи 2000 ба тарзи асосӣ навсозӣ шуд.<ref>[https://www.reuters.com/article/ Sydney airport olympics]. Reuters, 2000.</ref> === Замони муосир === Фурудгоҳ маркази асосии [[Qantas]], [[Virgin Australia]] ва [[Jetstar]] мебошад. Парвозҳо ба зиёда аз 90 самт дар Австралия, [[Осиё]], [[Уқёнусия]], [[Аврупо]] ва [[Амрикои Шимолӣ]] иҷро мешаванд. Хатти Airport Link метроро бо фурудгоҳ дар соли [[2000]] пайваст кард. == Авиакомпанияҳо ва хатҳои парвоз == {| class="wikitable sortable" style="font-size:90%; width:70%;" ! Ширкат !! Хатҳои асосӣ |- | [[Qantas]] || Лондон, Лос-Анҷелес, Токио, Сингапур |- | [[Virgin Australia]] || Мелбурн, Брисбен |- | [[Jetstar]] || Бали, Бангкок |- | [[Singapore Airlines]] || Сингапур |- | [[Emirates]] || Дубай |- | [[Cathay Pacific]] || Ҳонгконг |} == Зерсохтор == === Рохҳои парвоз === {| class="wikitable" ! Рақам !! Дарозӣ (м) !! Рӯйпӯш |- | 16L/34R || 2 438 || Бетон |- | 16R/34L || 3 962 || Бетон |- | 07/25 || 2 530 || Бетон |} === Терминалҳо === Фурудгоҳ се терминал дорад: T1 (байналмилалӣ), T2 (дохилии Virgin ва Jetstar) ва T3 (дохилии Qantas). Қатораи Airport Link фурудгоҳро ба маркази Сидней дар 13 дақиқа пайваст мекунад. == Оморҳо == {| class="wikitable" |+ Шумораи мусофирон ! Сол !! Мусофирон (млн) |- | [[2019]] || 44,4 |- | [[2020]] || 11,4 |- | [[2021]] || 8,3 |- | [[2023]] || 39,0 |} == Нигаред низ == * [[Сидней]] * [[Австралия]] * [[Qantas]] == Эзоҳ == {{Эзоҳ}} == Пайвандҳо == * [https://www.sydneyairport.com.au Сайти расмии фурудгоҳ] * [https://www.flightradar24.com/airport/SYD Парвозҳо дар FlightRadar24] [[Гурӯҳ:Фурудгоҳҳои Австралия]] [[Гурӯҳ:Фурудгоҳҳои байналмилалӣ]] [[Гурӯҳ:Сидней]] 4p0mwid2g5wj4r4ba7imfcrs4mmnhg5 0 331135 1471349 1470391 2026-05-09T04:37:27Z InternetArchiveBot 30618 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1471349 wikitext text/x-wiki {{Infobox airport | ном = Фурудгоҳи Мелбурн | nativename = Melbourne Airport | IATA = MEL | ICAO = YMML | type = Ҷамъиятӣ | operator = Australia Pacific Airports Corporation | city-served = [[Мелбурн]] | location = [[Тулламарин]], [[Мелбурн]], [[Виктория (Австралия)|Виктория]], [[Австралия]] | elevation-m = 132 | coordinates = {{coord|37|40|24|S|144|50|36|E|type:airport}} | website = {{URL|melbourneairport.com.au}} | metric-elev = Y | metric-rwy = Y | r1-number = 16/34 | r1-length-m = 3657 | r1-surface = Бетон | r2-number = 09/27 | r2-length-m = 2286 | r2-surface = Бетон }} '''Фурудгоҳи Мелбурн''' — фурудгоҳи байналмилалии [[Мелбурн]] — дуюмин шаҳри калони [[Австралия]] мебошад.<ref>[https://www.melbourneairport.com.au/about Дар бораи фурудгоҳ]{{Пайванди мурда|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. Melbourne Airport.</ref> Фурудгоҳ дуюмин фурудгоҳи серодами Австралия буда, дар соли [[2023]] зиёда аз 30 миллион мусофир хизмат расонд.<ref>[https://www.aci.aero/data-centre/annual-traffic-data/ Омори мусофирони ҷаҳон]. ACI World.</ref> Фурудгоҳро Тулламарин низ меноманд. == Таърих == === Солҳои аввал === Фурудгоҳ дар соли [[1970]] кушода шуд ва ҷойи фурудгоҳи кӯҳнаи Эссендонро гирифт. === Тараққиёт === Терминали байналмилалии нав дар соли [[1996]] кушода шуд. Терминали 4 (T4) — арзонбаҳо — дар соли [[2015]] ба истифода дода шуд.<ref>[https://www.reuters.com/article/ Melbourne airport T4]. Reuters, 2015.</ref> Лоиҳаи қатораи Melbourne Airport Rail Link дар сохтмон аст. === Замони муосир === Фурудгоҳ маркази асосии [[Qantas]], [[Virgin Australia]] ва [[Jetstar]] мебошад. Парвозҳо ба зиёда аз 75 самт дар Австралия, Осиё, Аврупо, Амрикои Шимолӣ ва Уқёнусия иҷро мешаванд. == Авиакомпанияҳо ва хатҳои парвоз == {| class="wikitable sortable" style="font-size:90%; width:70%;" ! Ширкат !! Хатҳои асосӣ |- | [[Qantas]] || Лондон, Лос-Анҷелес, Сингапур, Сидней |- | [[Virgin Australia]] || Сидней, Брисбен |- | [[Jetstar]] || Бали, Бангкок, Сингапур |- | [[Singapore Airlines]] || Сингапур |- | [[Emirates]] || Дубай |- | [[Qatar Airways]] || Доҳа |} == Зерсохтор == === Рохҳои парвоз === {| class="wikitable" ! Рақам !! Дарозӣ (м) !! Рӯйпӯш |- | 16/34 || 3 657 || Бетон |- | 09/27 || 2 286 || Бетон |} === Терминалҳо === Фурудгоҳ чор терминал дорад: T1 (Qantas), T2 (байналмилалӣ), T3 (Virgin Australia) ва T4 (арзонбаҳо). Терминалҳо ба ҳам пайваст ҳастанд. SkyBus автобусӣ фурудгоҳро ба маркази Мелбурн пайваст мекунад. == Оморҳо == {| class="wikitable" |+ Шумораи мусофирон ! Сол !! Мусофирон (млн) |- | [[2019]] || 36,7 |- | [[2020]] || 9,1 |- | [[2021]] || 6,6 |- | [[2023]] || 30,0 |} == Нигаред низ == * [[Мелбурн]] * [[Австралия]] * [[Qantas]] == Эзоҳ == {{Эзоҳ}} == Пайвандҳо == * [https://www.melbourneairport.com.au Сайти расмии фурудгоҳ] * [https://www.flightradar24.com/airport/MEL Парвозҳо дар FlightRadar24] [[Гурӯҳ:Фурудгоҳҳои Австралия]] [[Гурӯҳ:Фурудгоҳҳои байналмилалӣ]] [[Гурӯҳ:Мелбурн]] 6sl8lwdji3cenjvvrnwzzptxn7og0g7 0 331137 1471352 1470427 2026-05-09T04:41:26Z InternetArchiveBot 30618 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1471352 wikitext text/x-wiki {{Infobox airport | ном = Фурудгоҳи Окленд | nativename = Auckland Airport | IATA = AKL | ICAO = NZAA | type = Ҷамъиятӣ | operator = Auckland Airport Limited | city-served = [[Окленд]] | location = [[Мангере]], [[Окленд]], [[Зеландияи Нав]] | elevation-m = 7 | coordinates = {{coord|37|00|29|S|174|47|31|E|type:airport}} | website = {{URL|aucklandairport.co.nz}} | metric-elev = Y | metric-rwy = Y | r1-number = 05R/23L | r1-length-m = 3635 | r1-surface = Бетон }} '''Фурудгоҳи Окленд''' — бузургтарин фурудгоҳи байналмилалии [[Зеландияи Нав]] мебошад.<ref>[https://www.aucklandairport.co.nz/about Дар бораи фурудгоҳ]{{Пайванди мурда|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. Auckland Airport.</ref> Фурудгоҳ дар [[Окленд]] — бузургтарин шаҳри Зеландияи Нав ҷойгир аст ва дар соли [[2023]] зиёда аз 18 миллион мусофир хизмат расонд.<ref>[https://www.aci.aero/data-centre/annual-traffic-data/ Омори мусофирони ҷаҳон]. ACI World.</ref> Фурудгоҳ дарвозаи асосии сайёҳон ба Зеландияи Нав мебошад. == Таърих == === Солҳои аввал === Фурудгоҳ дар соли [[1965]] кушода шуд ва ҷойи фурудгоҳи Уитнура (Whenuapai) ва Мангереро гирифт. === Тараққиёт === Терминали байналмилалии нав дар соли [[1977]] кушода шуд. Дар солҳои [[2010]]-ум васеъкунии асосӣ анҷом ёфт.<ref>[https://www.reuters.com/article/ Auckland airport expansion]. Reuters, 2015.</ref> Лоиҳаи терминали комбинатсионӣ — якҷоя кардани терминалҳои дохилӣ ва байналмилалӣ — то соли [[2028]] ба анҷом мерасад. === Замони муосир === Фурудгоҳ маркази асосии [[Air New Zealand]] мебошад. Парвозҳо ба зиёда аз 50 самт дар Зеландияи Нав, Уқёнусия, Австралия, Осиё, Аврупо ва Амрикои Шимолӣ иҷро мешаванд. Окленд маркази муҳими сайёҳии минтақаи Уқёнусия мебошад. == Авиакомпанияҳо ва хатҳои парвоз == {| class="wikitable sortable" style="font-size:90%; width:70%;" ! Ширкат !! Хатҳои асосӣ |- | [[Air New Zealand]] || Сидней, Лос-Анҷелес, Лондон, Шанхай |- | [[Qantas]] || Сидней, Мелбурн |- | [[Singapore Airlines]] || Сингапур |- | [[Emirates]] || Дубай |- | [[United Airlines]] || Сан-Франсиско |- | [[Cathay Pacific]] || Ҳонгконг |} == Зерсохтор == === Рохҳои парвоз === {| class="wikitable" ! Рақам !! Дарозӣ (м) !! Рӯйпӯш |- | 05R/23L || 3 635 || Бетон |} === Терминалҳо === Фурудгоҳ ду терминал дорад: Терминали байналмилалӣ ва Терминали дохилӣ. Терминалҳо бо роҳраву пайроҳае пайваст мешаванд. Лоиҳаи терминали комбинатсионӣ дар сохтмон аст. == Оморҳо == {| class="wikitable" |+ Шумораи мусофирон ! Сол !! Мусофирон (млн) |- | [[2019]] || 21,1 |- | [[2020]] || 6,1 |- | [[2021]] || 5,1 |- | [[2023]] || 18,0 |} == Нигаред низ == * [[Окленд]] * [[Зеландияи Нав]] * [[Air New Zealand]] == Эзоҳ == {{Эзоҳ}} == Пайвандҳо == * [https://www.aucklandairport.co.nz Сайти расмии фурудгоҳ] * [https://www.flightradar24.com/airport/AKL Парвозҳо дар FlightRadar24] [[Гурӯҳ:Фурудгоҳҳои Зеландияи Нав]] [[Гурӯҳ:Фурудгоҳҳои байналмилалӣ]] [[Гурӯҳ:Окленд]] ay0qfendyjved7mlwmrsedfi9xxfaxo 0 331138 1471347 1470439 2026-05-09T04:28:36Z InternetArchiveBot 30618 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1471347 wikitext text/x-wiki {{Infobox airport | ном = Фурудгоҳи Крайстчерч | nativename = Christchurch Airport | IATA = CHC | ICAO = NZCH | type = Ҷамъиятӣ | operator = Christchurch International Airport Limited | city-served = [[Крайстчерч]] | location = [[Крайстчерч]], [[Кентербери (минтақа)|Кентербери]], [[Зеландияи Нав]] | elevation-m = 37 | coordinates = {{coord|43|29|22|S|172|31|55|E|type:airport}} | website = {{URL|christchurchairport.co.nz}} | metric-elev = Y | metric-rwy = Y | r1-number = 02/20 | r1-length-m = 3288 | r1-surface = Бетон | r2-number = 11/29 | r2-length-m = 1741 | r2-surface = Бетон }} '''Фурудгоҳи Крайстчерч''' — дуюмин фурудгоҳи серодами [[Зеландияи Нав]] ва бузургтарин фурудгоҳи Ҷазираи Ҷанубӣ мебошад.<ref>[https://www.christchurchairport.co.nz/about Дар бораи фурудгоҳ]{{Пайванди мурда|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. CIAL.</ref> Фурудгоҳ дар [[Крайстчерч]] — бузургтарин шаҳри Ҷазираи Ҷанубӣ ҷойгир аст ва дар соли [[2023]] зиёда аз 6 миллион мусофир хизмат расонд.<ref>[https://www.aci.aero/data-centre/annual-traffic-data/ Омори мусофирони ҷаҳон]. ACI World.</ref> == Таърих == === Солҳои аввал === Фурудгоҳ дар соли [[1940]] кушода шуд ва дар давоми [[Ҷанги дуюми ҷаҳонӣ]] ҳамчун маркази омӯзиши ҳарбӣ истифода мешуд. === Тараққиёт === Терминали навсозишуда дар соли [[2013]] кушода шуд.<ref>[https://www.reuters.com/article/ Christchurch new terminal]. Reuters, 2013.</ref> Фурудгоҳ дарвозаи асосии барномаҳои [[Антарктида]] мебошад — Operation Deep Freeze ва парвозҳои илмии Зеландияи Нав, ИМА ва Италия аз ин ҷо иҷро мешаванд. === Замони муосир === Фурудгоҳ маркази муҳими [[Air New Zealand]] ва [[Jetstar]] мебошад. Парвозҳо ба зиёда аз 25 самт дар Зеландияи Нав, Австралия ва Осиёи Шарқӣ иҷро мешаванд. Фурудгоҳ дарвозаи Антарктида низ мебошад. == Авиакомпанияҳо ва хатҳои парвоз == {| class="wikitable sortable" style="font-size:90%; width:70%;" ! Ширкат !! Хатҳои асосӣ |- | [[Air New Zealand]] || Окленд, Сидней, Сингапур |- | [[Qantas]] || Сидней, Мелбурн |- | [[Jetstar]] || Окленд, Сидней |- | [[Virgin Australia]] || Сидней, Брисбен |- | [[Singapore Airlines]] || Сингапур |- | [[China Southern]] || Гуанҷжоу |} == Зерсохтор == === Рохҳои парвоз === {| class="wikitable" ! Рақам !! Дарозӣ (м) !! Рӯйпӯш |- | 02/20 || 3 288 || Бетон |- | 11/29 || 1 741 || Бетон |} === Терминалҳо === Фурудгоҳ як терминал бо ду қисм дорад: парвозҳои дохилӣ ва байналмилалӣ. Васеъкунии нав дар соли [[2013]] анҷом ёфт. Маркази Антарктида дар наздикии терминал ҷойгир аст. == Оморҳо == {| class="wikitable" |+ Шумораи мусофирон ! Сол !! Мусофирон (млн) |- | [[2019]] || 6,9 |- | [[2020]] || 2,8 |- | [[2021]] || 2,9 |- | [[2023]] || 6,0 |} == Нигаред низ == * [[Крайстчерч]] * [[Зеландияи Нав]] * [[Антарктида]] == Эзоҳ == {{Эзоҳ}} == Пайвандҳо == * [https://www.christchurchairport.co.nz Сайти расмии фурудгоҳ] * [https://www.flightradar24.com/airport/CHC Парвозҳо дар FlightRadar24] [[Гурӯҳ:Фурудгоҳҳои Зеландияи Нав]] [[Гурӯҳ:Фурудгоҳҳои байналмилалӣ]] [[Гурӯҳ:Крайстчерч]] a6q0pad252wb7mnmny21shbzghu57ae 0 331222 1471284 1471169 2026-05-08T13:03:16Z Шухрат Саъдиев 5132 /* Ҷустуҷӯҳои марбут */ 1471284 wikitext text/x-wiki [[Акс:Ferdowsi tomb1.jpg|thumb|right|макони дафни [[Фирдавсӣ|Абулқосим Фирдавсӣ]] дар [[Тӯс]]]] '''Мақбараи Фирдавсӣ''' ({{lang-fa|آرامگاه فردوسی}}) — макони дафни [[Фирдавсӣ|Абулқосим Фирдавсӣ]] дар [[Тӯс]] аст. Ин бино аз ҷониби Ҳушанг Сейҳун бар асоси тарҳи қаблии Карим Тоҳирзодаи Беҳзод бо тағйироти ночиз дар андоза ва ороиш тарҳрезӣ ва таъмир шудааст. Меъмори бино Ҳусейн Лорзодаи буд ва Ҳусейн Ҳоҷарбошии Занҷонӣ ва Тағӣ Дорудиён нозирони сохтмони ин бино буданд. Мақбараи Фирдавсӣ соли 1313 ҳиҷрӣ (1934 мелодӣ) кушода шудааст. Мақбараи Фирдавсӣ борҳо сохта ва хароб шудааст. Гузоришҳои муҳаққиқони эронӣ ва хориҷӣ дар ду асри гузашта нишон медиҳанд, ки як сохтори хоксорона бо заминҳои гандум пӯшонида шудааст. Ниҳоят, дар аввали асри 14 ва ҳамзамон бо миллатгароии нави Эрон, талошҳо барои сохтани мақбараи арзанда барои Фирдавсӣ аз нав оғоз шуданд. Масоҳати кунунии маҷмааи мақбараҳо қариб шаш [[Ҳектор|ҳекторро]] ташкил медиҳад ва боғи мақбара, ҳавз ва муҷассамаи Фирдавсӣ аз ҷониби Абулҳасан Седдиқӣ дар пеши он, ёдгорӣ, биноҳои маъмурӣ, китобхона, осорхона, мақбараи [[Маҳдӣ Ахавони Солис|Меҳдии Ахавони Солис]] ва мақбараи [[Муҳаммадризо Шаҷариён|Муҳаммад Ризо Шаҷариёнро]] дар бар мегирад. Меъмории дохилии бино инчунин сафолакҳо, кандакориҳои сангии релефии достонҳои ''[[Шоҳнома]]'' ва навиштаҷоти сангии шеърҳои Фирдавсӣ ва дигаронро дар бар мегирад. Ин бино ۱۸ آذر ۱۳۵۴ бо рақами бақайдгирии 1176 ҳамчун яке аз ёдгориҳои миллии Эрон сабти ном шудааст. == Ҷойгоҳи кунунӣ == Маҷмааи фарҳангии Боғи Мақбараи Фирдавсӣ дар шаҳри [[Тӯс| Тӯс]], 25 километр шимолу ғарби [[Машҳад]], байни деҳаҳои Тӯс Суфлӣ ва Исломия, дар шохаи шоҳроҳи Машҳад-Кучан, дар наздикии шаҳри таърихии Таброн ва [[Гунбази Ҳаруния|ёдгории таърихии меъмории Ҳоруния]] ҷойгир аст. Деҳаи Паж, зодгоҳи Фирдавсӣ, дар 28 километр шарқи Мақбараи Фирдавсӣ ҷойгир аст. == Таърихи оромгоҳ == Пайдоиши миллатгароӣ дар Эрон дар аввали асри чордаҳум олимон ва мутафаккиронро водор кард, ки аз ҳукумат дархост кунанд, ки барои шоири миллӣ ва нигаҳбони ҳувият ва таърихи Эрон мақбараи муносиб ва арзандае созад. Абдулҳусайнхон Сардори Муъазим (Тимуртош) аввалин касе буд, ки барои сохтани мақбара талоши амалӣ кард. Дар 12 амрдоди соли 1303, вақте ки ӯ намояндаи [[Нишопур|Нишопу]]<nowiki/>р дар Маҷлиси Миллӣ буд, дархост кард, ки буҷа барои сохтмони мақбараи Фирдавсӣ тасдиқ карда шавад. Дар пешниҳоди пешниҳодшуда ба Маҷлис гуфта мешуд: [[Акс:Golestan_Palace_Album_No._240-62.jpg|алт=وضعیت آرامگاه فردوسی در ۱۳۱۱ هجری قمری|мини|Ҳолати оромгоҳи Фирдавсӣ дар соли 1311 ҳиҷрӣ]] Вилям Фрейзер, агенти ширкати Ист-Ҳиндустон, соли 1236-и ҳиҷрӣ онро зиёрат карда, дар гузориши худ онро ҳамчун қабристони хоксор бо гунбази хурд тавсиф кардааст. Пас аз ин, Ханников, як муҳаққиқ ва консули рус ва роҳбари экспедитсия ба Хуросон, ҳангоми сафараш ба Тус ягон нишоне аз қабр надид. Аммо, тибқи гузориши лорди англис Курзон, қабри Фирдавсӣ то тақрибан соли 1254-и ҳиҷрӣ, чунон ки Фрейзер гузориш дода буд, намоён буд, аммо баъд аз он майдони гандум онро пӯшонид. Валентин Жуковский низ дар [[соли 1890]] мелодӣ дар зери теппае, ки бо хишт ва пораҳои сафол пӯшонида шуда буд, хабар дод. Баъдтар, вақте ки Абдулваҳҳоб Осеф ад-Давла ҳокими [[Хуросони Бузург|Хуросон]] буд, [[Носируддиншоҳ]] ба ӯ фармон дод, ки қабрро ҷустуҷӯ кунад ва бо роҳнамоии баъзе фаронсавиҳое, ки ба [[Тӯс]] ташриф оварда буданд, муваффақ шуд, ки қабрро пайдо кунад ва бо мақсади сохтани бинои арзанда дар оянда, муваққатан ду ҳуҷра дар он сохт. [[Маликушшуаро Баҳор|Муҳаммад Тақӣ Баҳор]] соли 1318 ҳиҷрӣ онро зиёрат карда, онро «замини омода барои сохтмон» ёфт. Дар мақолае соли 1302 ҳиҷрӣ (1341 ҳиҷрӣ), ӯ оромгоҳро ҳамчун як саҳнаи бебом ва пӯшида тавсиф кардааст. == Таърихи сохтмон ва бозсозӣ == Сохтмони мақбараро Анҷумани миллии ёдгориҳо, ки нав кушода шуда буд, ба ӯҳда гирифт ва шахсони бонуфузе ба монанди Ҳасан Пирния, Ҳасан Мустофи, Муҳаммад Алӣ Форуғӣ, Ҳусейн Ало, Сайид Ҳасан Тағизода ва Ҳасан Исфандиёрӣ аъзои он буданд. Анҷуман раванди сохтани мақбараро дар Ордибеҳешт соли 1305 оғоз кард ва ба Арбоб Кайхусро Шоҳрух, намояндаи зардуштиён, супориш дод, ки ҷои муносибро барои дафни Фирдавсӣ пайдо кунад. Дар он вақт, дафни Фирдавсӣ дар боғе ба Ҳоҷӣ Мирзо Муҳаммад Алӣ, регенти амалкунанда, тааллуқ дошт. Дар ниҳоят, дафн дар як тахтгоҳ бо андозаи шаш метр ба панҷ метр ва баландии 1,4 метр муайян карда шуд. [[Боғ]], ки масоҳати бисту се ҳазор метри мураббаъро ташкил медиҳад, аз ҷониби Ҳоҷӣ Мирзо Муҳаммад Алӣ барои сохтани мақбара ба [[Ризошоҳ Паҳлавӣ|Ризошоҳ]] пешниҳод карда шуд ва [[Ризошоҳ Паҳлавӣ|Ризошоҳ]] онро ба анҷуман тӯҳфа кард. Илова бар ин, ҳафт ҳазор метр замини атрофи боғ аз ҷониби Ҳусайн Малик ба иттиҳодия интиқол дода шуд, ки масоҳати маҷмааро ба сӣ ҳазор метр расонд. Тибқи лавҳае, ки дар тарафи ғарбии маҷмааи мақбара навишта шудааст, соли 1309 Ҳоҷӣ Мирзо Муҳаммад Алӣ боз 25,250 метри мураббаъро ба маҷмаа ва соли 1345 25,375 метри мураббаъро фарзандонаш хайрия карданд. [[Акс:Tomb_of_Ferdowsi,_Old.jpg|рост|мини|Оромгоҳи [[Фирдавсӣ]], солҳои 1310 то 1313]] [[Маликушшуаро Баҳор|Малик аш-Шуъаро Баҳор]], ки инчунин намояндаи Табриз дар ҳамон парлумон буд, якчанд мақола дар бораи зарурати сохтани мақбара навишта, аз [[Ризошоҳ Паҳлавӣ]], ки сарвазир буд, даъват кард, ки миллатгароии худро бо сохтани [[мақбара]] барои [[Фирдавсӣ]] нишон диҳад. Ӯ навиштааст: «Дар акси ҳол, мо, мардуми [[Хуросони Бузург]], ин корро худамон анҷом медиҳем». Аммо, то охири ин парлумон, вақте ки дар 1 Баҳмани соли 1304, бо пешниҳоди Шайх ар-Роиси Афсор, намояндаи Сабзавор, парлумон як моддаеро барои чопи мӯҳри ёдбуди ҳазорсолаи Фирдавсӣ ва ҷудо кардани даромади он барои сохтмони мақбараи Фирдавсӣ қабул кард, ҳеҷ чорае барои маблағгузории сохтмони мақбара андешида нашуд. [[Акс:Ferdowsi-Iran_(3).jpg|рост|мини|Сабти номҳои аъзои Ассотсиатсияи миллии ёдгориҳо ҳангоми сохтмони мақбара (баъзе калимаҳо пас аз инқилоб кандакорӣ ва тағйир дода шуданд)]] <gallery> The Edifice of Ferdowsi.jpg|پلان روبه‌رو و بالای آرامگاه Tomb of Ferdowsi - Front facade.jpg|کتیبهٔ نمای جنوبی آرامگاه و دربردارندهٔ دوازده بیت نخست ''شاهنامه'' Wide base.jpg|پلان روبه‌رو و بالای پلکان آرامگاه </gallery> Бо амалӣ кардани нақшаи Годар, арзиши тахминии сохтани мақбара ба шаст ҳазор туман расид, дар ҳоле ки маблағи умумии ҷамъовардашуда аз бисту ҳафт ҳазор туман зиёд набуд, ки аз он нуздаҳ ҳазор туман то баҳори соли 1308 сарф шуда буд. Арбоб Кайхосро бори дигар ба ҳукумат ва парлумон муроҷиат кард. Ӯ аз ҳукумат бист ҳазор туман гирифт ва нақшаеро, ки ҳафтод намоянда имзо карда буданд, ба парлумон пешниҳод кард ва ӯ инчунин аз парлумон даҳ ҳазор туман гирифт. Арзиши сохтмони мақбара 25,000 туман тахмин зада шуда буд. Бо пешниҳоди Арбоб Кайхосро, Анҷумани миллии ёдгориҳо варақаҳоеро чоп кард, ки барои хайрия ё қуръакашӣ барои сохтани мақбараи сазовори Фирдавсӣ даъват мекарданд. Аммо, то 30 хурдоди соли 1306, Анҷумани миллии ёдгориҳо натавонист беш аз 3,738 туман ҷамъ кунад. Дар ин сана, Арбоб Кайхосро, ки масъули корҳои маъмурӣ ва молиявии Маҷлиси Миллӣ буд, аз Маҷлис хоҳиш кард, ки аз буҷаи худ барои сохтмони мақбараи Фирдавсӣ 20,000 туман ҷудо кунад. <ref name=":0" /> Маҷлис рӯзи 29-уми тир ба тарафдории ин дархост овоз дод, ба шарте ки худи Арбоб Кайхосро хароҷотро назорат кунад ва сохтмони мақбара на дертар аз ду моҳ пас аз гирифтани буҷа оғоз шавад. [[Акс:BAKHTAZMAYI_TICKET_FERDOWSI_TOMB_1924.jpg|рост|мини|Чиптаи лотерея барои иштирок дар сохтмони оромгоҳи Фирдавсӣ]] Дар аввал , Эрнст Эмил Ҳертсфелд, бостоншиноси [[Олмониҳо|олмонӣ]], тарҳрезии нақшаи мақбараро супориш дод, ки ассотсиатсия онро рад кард. Пас аз ин, Арбоб Кайхосров нақшаро ба Карим Таҳрирзода Беҳзод пешниҳод кард, ки он низ қабул нашуд ва барои тарҳрезии нақша озмун баргузор шуд. Ҳертсфелд, меъмор ва бостоншиноси фаронсавӣ Андре Годар, меъмори гурҷӣ Николай Марков ва Карим Таҳрирзода Беҳзод дар он иштирок карданд. Нақшаи Таҳрирзода Беҳзод ниҳоят соли 1307 аз ҷониби ассотсиатсия интихоб ва тасдиқ карда шуд. Ин нақша ба услуби [[Меъмории Ҳахоманишиён|меъмории Ҳахоманишӣ]] бо тоҷҳои баланд ва сеошёна дар мобайни боғи калон буд. Чанде пас, татбиқи он қатъ карда шуд ва нақшаи дигаре зарурӣ дониста шуд ва ба рӯзнома ворид карда шуд. Аз Годар нақшаи нав дархост карда шуд. Дар он вақт ӯ дар [[Фаронса]] буд ва нақшаеро таҳия карда, онро ба [[Эрон]] фиристод. Вуруд ба қисмати дарунии мақбара аз тарафи ғарбии бино аст. Ду зинапоя дар ҳарду тарафи шимол ва ҷануб ба таҳхона ва ҳуҷраи дафн мебаранд. Дар девори зинапоя шаш пора релефҳои сангӣ мавҷуданд, ки пеш аз таъмир дар ҳарду тарафи долони вуруд ба ҳуҷраи дафн ҷойгир буданд. Ин пораҳо достонҳои "Ҷанги Рустам", "Ҷанги қаҳрамонони эронӣ ва туронӣ" ва " Ҷанги Рустам ва Сӯҳроб "-ро дар тарафи ҷанубии зинапоя ва "Дориюши Бузург бар тахт", "Ду посбон дар ҳузури Имперотури Сосонӣ" ва "Вуруди подшоҳи Ҳиндустон ба дарбори Эрон"-ро дар тарафи шимолии зинапоя нақл мекунанд. Андозаи таҳхона 30x30 ва умқи панҷ метр аст. Дар атрофи таҳкурсии бино долонро барои гардиши ҳаво ва пешгирии намӣ тарҳрезӣ кардаанд. Қаблан, мақбара дар як ҳуҷраи андозаи 5x5 метр буд ва даромадгоҳи он аз гузаргоҳи дуюми берун аз мақбара кушода мешуд ва сипас ба поён интиқол дода мешуд. Деворҳои утоқ тарошида шудаанд, бинобар ин, барои устувор кардани бино, дар чор гӯшаи утоқ сутунҳои дукарата бо баландии 5 метр ҷойгир карда шудаанд. Темур Тош, ки исрор мекард, ки барои бино боми пирамида сохта шавад, тарҳи Годарро тағйир дод ва мақбара бо боми пирамида сохта шуд. Вақте ки замони Темур Тош тағйир ёфт ва аъзои иттиҳодия боми пирамидаро, ки ба меъмории Миср монанд буд, рад карданд, боми қаблӣ бардошта шуд. Бори дигар, бо даъват кардани Таҳрирзода Беҳзод тарҳи дигаре тартиб дода шуд, ки бо тағйири тарҳи Годар боми пирамидаро бо боми зинапоя иваз кард. Тарҳи нав аз ҷониби иттиҳодия 28 октябри соли 1312 тасдиқ карда шуд. Назорати сохтмони тарҳи нав ба Ҳусайн Лорзода супурда шуд. Ниҳоят, пас аз ҳашт сол, сохтмони бино дар соли 1313, ки бо ҷашни ҳазорсолаи Фирдавсӣ рост омад, ба анҷом расид. Бино ба қадри кофӣ устувор набуд ва тадриҷан фурӯ рафт. Таҷдид ва таъмир ба Ҳушанг Сейҳун супурда шуд ва дар соли 1347 ба анҷом расид. Дар солҳои охир, таҷдиди фазои берунии мақбара таваҷҷӯҳро ба худ ҷалб кардааст. Дар ин робита, таҷдиди Ҷеллохон моҳи майи соли 2018, пас аз талошҳои шаҳрдорӣ ва Шӯрои панҷуми Машҳад ва пас аз имзои ёддошти муштараки тафоҳум аз ҷониби шаҳрдори собиқи Машҳад, раиси Шӯрои шаҳри [[Машҳад]] ва директори генералии Департаменти мероси фарҳангӣ, ҳунарҳои дастӣ ва сайёҳии Хуросони Разавӣ оғоз ёфт. Лоиҳаи Ҷеллохон барқарорсозии фазои фаромӯшшудаи мақбараи Фирдавсӣ мебошад. Марҳилаи сеюми Ҷеллохон 9 июли соли 2020 аз ҷониби Муҳаммад Ризо Калои, шаҳрдори Машҳад, ифтитоҳ ёфт. == Вижагиҳои меъмории маҷмӯа == [[Акс:The_tomb_of_Ferdosi.jpg|чап|мини|Намоӣ аз дохили оромгоҳ]] Масоҳати кунунии маҷмааи [[мақбара]] тақрибан шаш [[Ҳектор|гектарро]] ташкил медиҳад ва боғи мақбара, ҳавз, ёдгорӣ, биноҳои маъмурӣ, китобхона, осорхона ва мақбараҳои [[Маҳдӣ Ахавони Солис|Меҳдии Ахавони Солис]] ва [[Муҳаммадризо Шаҷариён|Муҳаммадризо Шаҷариёнро]] дар бар мегирад. Вуруд ба маҷмаа аз ҷануб буда, аз ҳарду тарафи ҳавз, ки дар муқобили даромадгоҳ ҷойгир аст, ба мақбара мебарад. Дар пеши ҳавз муҷассамаи Фирдавсӣ аз ҷониби Абулҳасан Седдиқӣ гузошта шудааст. Дар дохили ҳавз сӣ фаввора дар се гурӯҳи даҳнафара ва бо гулбаргҳои [[нилуфар]] оро дода шудаанд, ки рамзи сӣ соли ранҷу азоб дар эҷоди ''[[Шоҳнома]]'' мебошанд. Осорхонаи Тус ё Осорхонаи Фирдавсӣ дар тарафи шимолу ғарбии мақбара ҷойгир аст. Бинои он аз ҷониби Ҳушанг Сейҳун соли 1968 сохта шудааст. Тарроҳӣ ва сохтмони бино дар як ошёна буда, аз баъзе унсурҳои меъмории Эрон илҳом гирифтааст. == Ҷустуҷӯҳои марбут == * Мастаба * [[Тош-Куле]] * [[Оромгоҳи Куруши Кабир|Мақбараи Куруши Бузург]] * Қабри духтар * [[Санги ёдгорӣ]] * [[Оромгоҳи Ҳафтод Мулло]] * [[Феҳристи ёдгориҳои миллии шаҳри Машҳад]] == Эзоҳ == {{эзоҳ}} {{Пайвандҳои беруна}} {{Шаҳристонҳо ва шаҳрҳои устони Хуросони разавӣ}} [[Гурӯҳ:Википедия:Шаблони «Пайвандҳои беруна» холӣ]] [[Гурӯҳ:Мақбараҳо дар Эрон]] [[Гурӯҳ:Ёдмонҳои Фирдавсӣ]] [[Гурӯҳ:Меъмории Эронӣ]] [[Гурӯҳ:Сохтмонҳо ва Созаҳо дар Машҳад]] [[Гурӯҳ:Pages with unreviewed translations]] 994z1v8bgt4hu1qqmu879mmb6sm9vk7 1471285 1471284 2026-05-08T13:12:10Z Шухрат Саъдиев 5132 /* Таърихи сохтмон ва бозсозӣ */ 1471285 wikitext text/x-wiki [[Акс:Ferdowsi tomb1.jpg|thumb|right|макони дафни [[Фирдавсӣ|Абулқосим Фирдавсӣ]] дар [[Тӯс]]]] '''Мақбараи Фирдавсӣ''' ({{lang-fa|آرامگاه فردوسی}}) — макони дафни [[Фирдавсӣ|Абулқосим Фирдавсӣ]] дар [[Тӯс]] аст. Ин бино аз ҷониби Ҳушанг Сейҳун бар асоси тарҳи қаблии Карим Тоҳирзодаи Беҳзод бо тағйироти ночиз дар андоза ва ороиш тарҳрезӣ ва таъмир шудааст. Меъмори бино Ҳусейн Лорзодаи буд ва Ҳусейн Ҳоҷарбошии Занҷонӣ ва Тағӣ Дорудиён нозирони сохтмони ин бино буданд. Мақбараи Фирдавсӣ соли 1313 ҳиҷрӣ (1934 мелодӣ) кушода шудааст. Мақбараи Фирдавсӣ борҳо сохта ва хароб шудааст. Гузоришҳои муҳаққиқони эронӣ ва хориҷӣ дар ду асри гузашта нишон медиҳанд, ки як сохтори хоксорона бо заминҳои гандум пӯшонида шудааст. Ниҳоят, дар аввали асри 14 ва ҳамзамон бо миллатгароии нави Эрон, талошҳо барои сохтани мақбараи арзанда барои Фирдавсӣ аз нав оғоз шуданд. Масоҳати кунунии маҷмааи мақбараҳо қариб шаш [[Ҳектор|ҳекторро]] ташкил медиҳад ва боғи мақбара, ҳавз ва муҷассамаи Фирдавсӣ аз ҷониби Абулҳасан Седдиқӣ дар пеши он, ёдгорӣ, биноҳои маъмурӣ, китобхона, осорхона, мақбараи [[Маҳдӣ Ахавони Солис|Меҳдии Ахавони Солис]] ва мақбараи [[Муҳаммадризо Шаҷариён|Муҳаммад Ризо Шаҷариёнро]] дар бар мегирад. Меъмории дохилии бино инчунин сафолакҳо, кандакориҳои сангии релефии достонҳои ''[[Шоҳнома]]'' ва навиштаҷоти сангии шеърҳои Фирдавсӣ ва дигаронро дар бар мегирад. Ин бино ۱۸ آذر ۱۳۵۴ бо рақами бақайдгирии 1176 ҳамчун яке аз ёдгориҳои миллии Эрон сабти ном шудааст. == Ҷойгоҳи кунунӣ == Маҷмааи фарҳангии Боғи Мақбараи Фирдавсӣ дар шаҳри [[Тӯс| Тӯс]], 25 километр шимолу ғарби [[Машҳад]], байни деҳаҳои Тӯс Суфлӣ ва Исломия, дар шохаи шоҳроҳи Машҳад-Кучан, дар наздикии шаҳри таърихии Таброн ва [[Гунбази Ҳаруния|ёдгории таърихии меъмории Ҳоруния]] ҷойгир аст. Деҳаи Паж, зодгоҳи Фирдавсӣ, дар 28 километр шарқи Мақбараи Фирдавсӣ ҷойгир аст. == Таърихи оромгоҳ == Пайдоиши миллатгароӣ дар Эрон дар аввали асри чордаҳум олимон ва мутафаккиронро водор кард, ки аз ҳукумат дархост кунанд, ки барои шоири миллӣ ва нигаҳбони ҳувият ва таърихи Эрон мақбараи муносиб ва арзандае созад. Абдулҳусайнхон Сардори Муъазим (Тимуртош) аввалин касе буд, ки барои сохтани мақбара талоши амалӣ кард. Дар 12 амрдоди соли 1303, вақте ки ӯ намояндаи [[Нишопур|Нишопу]]<nowiki/>р дар Маҷлиси Миллӣ буд, дархост кард, ки буҷа барои сохтмони мақбараи Фирдавсӣ тасдиқ карда шавад. Дар пешниҳоди пешниҳодшуда ба Маҷлис гуфта мешуд: [[Акс:Golestan_Palace_Album_No._240-62.jpg|алт=وضعیت آرامگاه فردوسی در ۱۳۱۱ هجری قمری|мини|Ҳолати оромгоҳи Фирдавсӣ дар соли 1311 ҳиҷрӣ]] Вилям Фрейзер, агенти ширкати Ист-Ҳиндустон, соли 1236-и ҳиҷрӣ онро зиёрат карда, дар гузориши худ онро ҳамчун қабристони хоксор бо гунбази хурд тавсиф кардааст. Пас аз ин, Ханников, як муҳаққиқ ва консули рус ва роҳбари экспедитсия ба Хуросон, ҳангоми сафараш ба Тус ягон нишоне аз қабр надид. Аммо, тибқи гузориши лорди англис Курзон, қабри Фирдавсӣ то тақрибан соли 1254-и ҳиҷрӣ, чунон ки Фрейзер гузориш дода буд, намоён буд, аммо баъд аз он майдони гандум онро пӯшонид. Валентин Жуковский низ дар [[соли 1890]] мелодӣ дар зери теппае, ки бо хишт ва пораҳои сафол пӯшонида шуда буд, хабар дод. Баъдтар, вақте ки Абдулваҳҳоб Осеф ад-Давла ҳокими [[Хуросони Бузург|Хуросон]] буд, [[Носируддиншоҳ]] ба ӯ фармон дод, ки қабрро ҷустуҷӯ кунад ва бо роҳнамоии баъзе фаронсавиҳое, ки ба [[Тӯс]] ташриф оварда буданд, муваффақ шуд, ки қабрро пайдо кунад ва бо мақсади сохтани бинои арзанда дар оянда, муваққатан ду ҳуҷра дар он сохт. [[Маликушшуаро Баҳор|Муҳаммад Тақӣ Баҳор]] соли 1318 ҳиҷрӣ онро зиёрат карда, онро «замини омода барои сохтмон» ёфт. Дар мақолае соли 1302 ҳиҷрӣ (1341 ҳиҷрӣ), ӯ оромгоҳро ҳамчун як саҳнаи бебом ва пӯшида тавсиф кардааст. == Таърихи сохтмон ва бозсозӣ == Сохтмони мақбараро Анҷумани миллии ёдгориҳо, ки нав кушода шуда буд, ба ӯҳда гирифт ва шахсони бонуфузе ба монанди Ҳасан Пирния, Ҳасан Мустофи, Муҳаммад Алӣ Форуғӣ, Ҳусейн Ало, Сайид Ҳасан Тағизода ва Ҳасан Исфандиёрӣ аъзои он буданд. Анҷуман раванди сохтани мақбараро дар Ордибеҳешт соли 1305 оғоз кард ва ба Арбоб Кайхусро Шоҳрух, намояндаи зардуштиён, супориш дод, ки ҷои муносибро барои дафни Фирдавсӣ пайдо кунад. Дар он вақт, дафни Фирдавсӣ дар боғе ба Ҳоҷӣ Мирзо Муҳаммад Алӣ, регенти амалкунанда, тааллуқ дошт. Дар ниҳоят, дафн дар як тахтгоҳ бо андозаи шаш метр ба панҷ метр ва баландии 1,4 метр муайян карда шуд. [[Боғ]], ки масоҳати бисту се ҳазор метри мураббаъро ташкил медиҳад, аз ҷониби Ҳоҷӣ Мирзо Муҳаммад Алӣ барои сохтани мақбара ба [[Ризошоҳ Паҳлавӣ|Ризошоҳ]] пешниҳод карда шуд ва [[Ризошоҳ Паҳлавӣ|Ризошоҳ]] онро ба анҷуман тӯҳфа кард. Илова бар ин, ҳафт ҳазор метр замини атрофи боғ аз ҷониби Ҳусайн Малик ба иттиҳодия интиқол дода шуд, ки масоҳати маҷмааро ба сӣ ҳазор метр расонд. Тибқи лавҳае, ки дар тарафи ғарбии маҷмааи мақбара навишта шудааст, соли 1309 Ҳоҷӣ Мирзо Муҳаммад Алӣ боз 25,250 метри мураббаъро ба маҷмаа ва соли 1345 25,375 метри мураббаъро фарзандонаш хайрия карданд. [[Акс:Tomb_of_Ferdowsi,_Old.jpg|рост|мини|Оромгоҳи [[Фирдавсӣ]], солҳои 1310 то 1313]] [[Маликушшуаро Баҳор|Малик аш-Шуъаро Баҳор]], ки инчунин намояндаи Табриз дар ҳамон парлумон буд, якчанд мақола дар бораи зарурати сохтани мақбара навишта, аз [[Ризошоҳ Паҳлавӣ]], ки сарвазир буд, даъват кард, ки миллатгароии худро бо сохтани [[мақбара]] барои [[Фирдавсӣ]] нишон диҳад. Ӯ навиштааст: «Дар акси ҳол, мо, мардуми [[Хуросони Бузург]], ин корро худамон анҷом медиҳем». Аммо, то охири ин парлумон, вақте ки дар 1 Баҳмани соли 1304, бо пешниҳоди Шайх ар-Роиси Афсор, намояндаи Сабзавор, парлумон як моддаеро барои чопи мӯҳри ёдбуди ҳазорсолаи Фирдавсӣ ва ҷудо кардани даромади он барои сохтмони мақбараи Фирдавсӣ қабул кард, ҳеҷ чорае барои маблағгузории сохтмони мақбара андешида нашуд. [[Акс:Ferdowsi-Iran_(3).jpg|рост|мини|Сабти номҳои аъзои Ассотсиатсияи миллии ёдгориҳо ҳангоми сохтмони мақбара (баъзе калимаҳо пас аз инқилоб кандакорӣ ва тағйир дода шуданд)]] <gallery> The Edifice of Ferdowsi.jpg|پلان روبه‌رو و بالای آرامگاه Tomb of Ferdowsi - Front facade.jpg|کتیبهٔ نمای جنوبی آرامگاه و دربردارندهٔ دوازده بیت نخست ''شاهنامه'' Wide base.jpg|پلان روبه‌رو و بالای پلکان آرامگاه </gallery> Бо амалӣ кардани нақшаи Годар, арзиши тахминии сохтани мақбара ба шаст ҳазор туман расид, дар ҳоле ки маблағи умумии ҷамъовардашуда аз бисту ҳафт ҳазор туман зиёд набуд, ки аз он нуздаҳ ҳазор туман то баҳори соли 1308 сарф шуда буд. Арбоб Кайхосро бори дигар ба ҳукумат ва парлумон муроҷиат кард. Ӯ аз ҳукумат бист ҳазор туман гирифт ва нақшаеро, ки ҳафтод намоянда имзо карда буданд, ба парлумон пешниҳод кард ва ӯ инчунин аз парлумон даҳ ҳазор туман гирифт. Арзиши сохтмони мақбара 25,000 туман тахмин зада шуда буд. Бо пешниҳоди Арбоб Кайхосро, Анҷумани миллии ёдгориҳо варақаҳоеро чоп кард, ки барои хайрия ё қуръакашӣ барои сохтани мақбараи сазовори Фирдавсӣ даъват мекарданд. Аммо, то 30 хурдоди соли 1306, Анҷумани миллии ёдгориҳо натавонист беш аз 3,738 туман ҷамъ кунад. Дар ин сана, Арбоб Кайхосро, ки масъули корҳои маъмурӣ ва молиявии Маҷлиси Миллӣ буд, аз Маҷлис хоҳиш кард, ки аз буҷаи худ барои сохтмони мақбараи Фирдавсӣ 20,000 туман ҷудо кунад. <ref> Маҷлис рӯзи 29 тир ба тарафдории ин дархост овоз дод, ба шарте ки худи Арбоб Кайхосро хароҷотро назорат кунад ва сохтмони [[мақбара]] на дертар аз ду моҳ пас аз гирифтани буҷа оғоз шавад. [[Акс:BAKHTAZMAYI_TICKET_FERDOWSI_TOMB_1924.jpg|рост|мини|Чиптаи лотерея барои иштирок дар сохтмони оромгоҳи Фирдавсӣ]] Дар аввал, Эрнст Эмил Ҳертсфелд, бостоншиноси [[Олмониҳо|олмонӣ]], тарҳрезии нақшаи мақбараро супориш дод, ки ассотсиатсия онро рад кард. Пас аз ин, Арбоб Кайхосров нақшаро ба Карим Таҳрирзода Беҳзод пешниҳод кард, ки он низ қабул нашуд ва барои тарҳрезии нақша озмун баргузор шуд. Ҳертсфелд, [[меъмор]] ва [[бостоншинос|бостоншиноси]] [[фаронсавӣ]] Андре Годар, меъмори гурҷӣ Николай Марков ва Карим Таҳрирзода Беҳзод дар он иштирок карданд. Нақшаи Таҳрирзода Беҳзод ниҳоят [[соли 1307]] аз ҷониби ассотсиатсия интихоб ва тасдиқ карда шуд. Ин нақша ба услуби [[Меъмории Ҳахоманишиён]] бо [[тоҷ|тоҷҳои]] баланд ва сеошёна дар мобайни боғи калон буд. Чанде пас, татбиқи он қатъ карда шуд ва нақшаи дигаре зарурӣ дониста шуд ва ба рӯзнома ворид карда шуд. Аз Годар нақшаи нав дархост карда шуд. Дар он вақт ӯ дар [[Фаронса]] буд ва нақшаеро таҳия карда, онро ба [[Эрон]] фиристод. Вуруд ба қисмати дарунии [[мақбара]] аз тарафи ғарбии бино аст. Ду зинапоя дар ҳарду тарафи шимол ва ҷануб ба таҳхона ва ҳуҷраи дафн мебаранд. Дар девори зинапоя шаш пора релефҳои сангӣ мавҷуданд, ки пеш аз таъмир дар ҳарду тарафи долони вуруд ба ҳуҷраи дафн ҷойгир буданд. Ин пораҳо достонҳои "Ҷанги Рустам", "Ҷанги қаҳрамонони эронӣ ва туронӣ" ва " Ҷанги Рустам ва Сӯҳроб "-ро дар тарафи ҷанубии зинапоя ва "Дориюши Бузург бар тахт", "Ду посбон дар ҳузури Имперотури Сосонӣ" ва "Вуруди подшоҳи Ҳиндустон ба дарбори Эрон"-ро дар тарафи шимолии зинапоя нақл мекунанд. Андозаи таҳхона 30x30 ва умқи панҷ метр аст. Дар атрофи таҳкурсии бино долонро барои гардиши ҳаво ва пешгирии намӣ тарҳрезӣ кардаанд. Қаблан, мақбара дар як ҳуҷраи андозаи 5x5 метр буд ва даромадгоҳи он аз гузаргоҳи дуюми берун аз мақбара кушода мешуд ва сипас ба поён интиқол дода мешуд. Деворҳои утоқ тарошида шудаанд, бинобар ин, барои устувор кардани бино, дар чор гӯшаи утоқ сутунҳои дукарата бо баландии 5 метр ҷойгир карда шудаанд. Темур Тош, ки исрор мекард, ки барои бино боми пирамида сохта шавад, тарҳи Годарро тағйир дод ва мақбара бо боми пирамида сохта шуд. Вақте ки замони Темур Тош тағйир ёфт ва аъзои иттиҳодия боми пирамидаро, ки ба меъмории Миср монанд буд, рад карданд, боми қаблӣ бардошта шуд. Бори дигар, бо даъват кардани Таҳрирзода Беҳзод тарҳи дигаре тартиб дода шуд, ки бо тағйири тарҳи Годар боми пирамидаро бо боми зинапоя иваз кард. Тарҳи нав аз ҷониби иттиҳодия 28 октябри соли 1312 тасдиқ карда шуд. Назорати сохтмони тарҳи нав ба Ҳусайн Лорзода супурда шуд. Ниҳоят, пас аз ҳашт сол, сохтмони бино дар соли 1313, ки бо ҷашни ҳазорсолаи Фирдавсӣ рост омад, ба анҷом расид. Бино ба қадри кофӣ устувор набуд ва тадриҷан фурӯ рафт. Таҷдид ва таъмир ба Ҳушанг Сейҳун супурда шуд ва дар соли 1347 ба анҷом расид. Дар солҳои охир, таҷдиди фазои берунии [[мақбара]] таваҷҷӯҳро ба худ ҷалб кардааст. Дар ин робита, таҷдиди Ҷеллохон моҳи майи [[соли 2018]], пас аз талошҳои шаҳрдорӣ ва Шӯрои панҷуми Машҳад ва пас аз имзои ёддошти муштараки тафоҳум аз ҷониби шаҳрдори собиқи Машҳад, раиси Шӯрои шаҳри [[Машҳад]] ва директори генералии Департаменти мероси фарҳангӣ, ҳунарҳои дастӣ ва сайёҳии [[Устони Хуросони Разавӣ]] оғоз ёфт. Лоиҳаи Ҷеллохон барқарорсозии фазои фаромӯшшудаи мақбараи Фирдавсӣ мебошад. Марҳилаи сеюми Ҷеллохон 9 июли соли 2020 аз ҷониби Муҳаммад Ризо Калои, шаҳрдори Машҳад, ифтитоҳ ёфт. == Вижагиҳои меъмории маҷмӯа == [[Акс:The_tomb_of_Ferdosi.jpg|чап|мини|Намоӣ аз дохили оромгоҳ]] Масоҳати кунунии маҷмааи [[мақбара]] тақрибан шаш [[Ҳектор|гектарро]] ташкил медиҳад ва боғи мақбара, ҳавз, ёдгорӣ, биноҳои маъмурӣ, китобхона, осорхона ва мақбараҳои [[Маҳдӣ Ахавони Солис|Меҳдии Ахавони Солис]] ва [[Муҳаммадризо Шаҷариён|Муҳаммадризо Шаҷариёнро]] дар бар мегирад. Вуруд ба маҷмаа аз ҷануб буда, аз ҳарду тарафи ҳавз, ки дар муқобили даромадгоҳ ҷойгир аст, ба мақбара мебарад. Дар пеши ҳавз муҷассамаи Фирдавсӣ аз ҷониби Абулҳасан Седдиқӣ гузошта шудааст. Дар дохили ҳавз сӣ фаввора дар се гурӯҳи даҳнафара ва бо гулбаргҳои [[нилуфар]] оро дода шудаанд, ки рамзи сӣ соли ранҷу азоб дар эҷоди ''[[Шоҳнома]]'' мебошанд. Осорхонаи Тус ё Осорхонаи Фирдавсӣ дар тарафи шимолу ғарбии мақбара ҷойгир аст. Бинои он аз ҷониби Ҳушанг Сейҳун соли 1968 сохта шудааст. Тарроҳӣ ва сохтмони бино дар як ошёна буда, аз баъзе унсурҳои меъмории Эрон илҳом гирифтааст. == Ҷустуҷӯҳои марбут == * Мастаба * [[Тош-Куле]] * [[Оромгоҳи Куруши Кабир|Мақбараи Куруши Бузург]] * Қабри духтар * [[Санги ёдгорӣ]] * [[Оромгоҳи Ҳафтод Мулло]] * [[Феҳристи ёдгориҳои миллии шаҳри Машҳад]] == Эзоҳ == {{эзоҳ}} {{Пайвандҳои беруна}} {{Шаҳристонҳо ва шаҳрҳои устони Хуросони разавӣ}} [[Гурӯҳ:Википедия:Шаблони «Пайвандҳои беруна» холӣ]] [[Гурӯҳ:Мақбараҳо дар Эрон]] [[Гурӯҳ:Ёдмонҳои Фирдавсӣ]] [[Гурӯҳ:Меъмории Эронӣ]] [[Гурӯҳ:Сохтмонҳо ва Созаҳо дар Машҳад]] [[Гурӯҳ:Pages with unreviewed translations]] sbyfe78kvlhq9tcfrby6fhd3g8hqu2p 1471286 1471285 2026-05-08T13:15:34Z Шухрат Саъдиев 5132 /* Эзоҳ */ 1471286 wikitext text/x-wiki [[Акс:Ferdowsi tomb1.jpg|thumb|right|макони дафни [[Фирдавсӣ|Абулқосим Фирдавсӣ]] дар [[Тӯс]]]] '''Мақбараи Фирдавсӣ''' ({{lang-fa|آرامگاه فردوسی}}) — макони дафни [[Фирдавсӣ|Абулқосим Фирдавсӣ]] дар [[Тӯс]] аст. Ин бино аз ҷониби Ҳушанг Сейҳун бар асоси тарҳи қаблии Карим Тоҳирзодаи Беҳзод бо тағйироти ночиз дар андоза ва ороиш тарҳрезӣ ва таъмир шудааст. Меъмори бино Ҳусейн Лорзодаи буд ва Ҳусейн Ҳоҷарбошии Занҷонӣ ва Тағӣ Дорудиён нозирони сохтмони ин бино буданд. Мақбараи Фирдавсӣ соли 1313 ҳиҷрӣ (1934 мелодӣ) кушода шудааст. Мақбараи Фирдавсӣ борҳо сохта ва хароб шудааст. Гузоришҳои муҳаққиқони эронӣ ва хориҷӣ дар ду асри гузашта нишон медиҳанд, ки як сохтори хоксорона бо заминҳои гандум пӯшонида шудааст. Ниҳоят, дар аввали асри 14 ва ҳамзамон бо миллатгароии нави Эрон, талошҳо барои сохтани мақбараи арзанда барои Фирдавсӣ аз нав оғоз шуданд. Масоҳати кунунии маҷмааи мақбараҳо қариб шаш [[Ҳектор|ҳекторро]] ташкил медиҳад ва боғи мақбара, ҳавз ва муҷассамаи Фирдавсӣ аз ҷониби Абулҳасан Седдиқӣ дар пеши он, ёдгорӣ, биноҳои маъмурӣ, китобхона, осорхона, мақбараи [[Маҳдӣ Ахавони Солис|Меҳдии Ахавони Солис]] ва мақбараи [[Муҳаммадризо Шаҷариён|Муҳаммад Ризо Шаҷариёнро]] дар бар мегирад. Меъмории дохилии бино инчунин сафолакҳо, кандакориҳои сангии релефии достонҳои ''[[Шоҳнома]]'' ва навиштаҷоти сангии шеърҳои Фирдавсӣ ва дигаронро дар бар мегирад. Ин бино ۱۸ آذر ۱۳۵۴ бо рақами бақайдгирии 1176 ҳамчун яке аз ёдгориҳои миллии Эрон сабти ном шудааст. == Ҷойгоҳи кунунӣ == Маҷмааи фарҳангии Боғи Мақбараи Фирдавсӣ дар шаҳри [[Тӯс| Тӯс]], 25 километр шимолу ғарби [[Машҳад]], байни деҳаҳои Тӯс Суфлӣ ва Исломия, дар шохаи шоҳроҳи Машҳад-Кучан, дар наздикии шаҳри таърихии Таброн ва [[Гунбази Ҳаруния|ёдгории таърихии меъмории Ҳоруния]] ҷойгир аст. Деҳаи Паж, зодгоҳи Фирдавсӣ, дар 28 километр шарқи Мақбараи Фирдавсӣ ҷойгир аст. == Таърихи оромгоҳ == Пайдоиши миллатгароӣ дар Эрон дар аввали асри чордаҳум олимон ва мутафаккиронро водор кард, ки аз ҳукумат дархост кунанд, ки барои шоири миллӣ ва нигаҳбони ҳувият ва таърихи Эрон мақбараи муносиб ва арзандае созад. Абдулҳусайнхон Сардори Муъазим (Тимуртош) аввалин касе буд, ки барои сохтани мақбара талоши амалӣ кард. Дар 12 амрдоди соли 1303, вақте ки ӯ намояндаи [[Нишопур|Нишопу]]<nowiki/>р дар Маҷлиси Миллӣ буд, дархост кард, ки буҷа барои сохтмони мақбараи Фирдавсӣ тасдиқ карда шавад. Дар пешниҳоди пешниҳодшуда ба Маҷлис гуфта мешуд: [[Акс:Golestan_Palace_Album_No._240-62.jpg|алт=وضعیت آرامگاه فردوسی در ۱۳۱۱ هجری قمری|мини|Ҳолати оромгоҳи Фирдавсӣ дар соли 1311 ҳиҷрӣ]] Вилям Фрейзер, агенти ширкати Ист-Ҳиндустон, соли 1236-и ҳиҷрӣ онро зиёрат карда, дар гузориши худ онро ҳамчун қабристони хоксор бо гунбази хурд тавсиф кардааст. Пас аз ин, Ханников, як муҳаққиқ ва консули рус ва роҳбари экспедитсия ба Хуросон, ҳангоми сафараш ба Тус ягон нишоне аз қабр надид. Аммо, тибқи гузориши лорди англис Курзон, қабри Фирдавсӣ то тақрибан соли 1254-и ҳиҷрӣ, чунон ки Фрейзер гузориш дода буд, намоён буд, аммо баъд аз он майдони гандум онро пӯшонид. Валентин Жуковский низ дар [[соли 1890]] мелодӣ дар зери теппае, ки бо хишт ва пораҳои сафол пӯшонида шуда буд, хабар дод. Баъдтар, вақте ки Абдулваҳҳоб Осеф ад-Давла ҳокими [[Хуросони Бузург|Хуросон]] буд, [[Носируддиншоҳ]] ба ӯ фармон дод, ки қабрро ҷустуҷӯ кунад ва бо роҳнамоии баъзе фаронсавиҳое, ки ба [[Тӯс]] ташриф оварда буданд, муваффақ шуд, ки қабрро пайдо кунад ва бо мақсади сохтани бинои арзанда дар оянда, муваққатан ду ҳуҷра дар он сохт. [[Маликушшуаро Баҳор|Муҳаммад Тақӣ Баҳор]] соли 1318 ҳиҷрӣ онро зиёрат карда, онро «замини омода барои сохтмон» ёфт. Дар мақолае соли 1302 ҳиҷрӣ (1341 ҳиҷрӣ), ӯ оромгоҳро ҳамчун як саҳнаи бебом ва пӯшида тавсиф кардааст. == Таърихи сохтмон ва бозсозӣ == Сохтмони мақбараро Анҷумани миллии ёдгориҳо, ки нав кушода шуда буд, ба ӯҳда гирифт ва шахсони бонуфузе ба монанди Ҳасан Пирния, Ҳасан Мустофи, Муҳаммад Алӣ Форуғӣ, Ҳусейн Ало, Сайид Ҳасан Тағизода ва Ҳасан Исфандиёрӣ аъзои он буданд. Анҷуман раванди сохтани мақбараро дар Ордибеҳешт соли 1305 оғоз кард ва ба Арбоб Кайхусро Шоҳрух, намояндаи зардуштиён, супориш дод, ки ҷои муносибро барои дафни Фирдавсӣ пайдо кунад. Дар он вақт, дафни Фирдавсӣ дар боғе ба Ҳоҷӣ Мирзо Муҳаммад Алӣ, регенти амалкунанда, тааллуқ дошт. Дар ниҳоят, дафн дар як тахтгоҳ бо андозаи шаш метр ба панҷ метр ва баландии 1,4 метр муайян карда шуд. [[Боғ]], ки масоҳати бисту се ҳазор метри мураббаъро ташкил медиҳад, аз ҷониби Ҳоҷӣ Мирзо Муҳаммад Алӣ барои сохтани мақбара ба [[Ризошоҳ Паҳлавӣ|Ризошоҳ]] пешниҳод карда шуд ва [[Ризошоҳ Паҳлавӣ|Ризошоҳ]] онро ба анҷуман тӯҳфа кард. Илова бар ин, ҳафт ҳазор метр замини атрофи боғ аз ҷониби Ҳусайн Малик ба иттиҳодия интиқол дода шуд, ки масоҳати маҷмааро ба сӣ ҳазор метр расонд. Тибқи лавҳае, ки дар тарафи ғарбии маҷмааи мақбара навишта шудааст, соли 1309 Ҳоҷӣ Мирзо Муҳаммад Алӣ боз 25,250 метри мураббаъро ба маҷмаа ва соли 1345 25,375 метри мураббаъро фарзандонаш хайрия карданд. [[Акс:Tomb_of_Ferdowsi,_Old.jpg|рост|мини|Оромгоҳи [[Фирдавсӣ]], солҳои 1310 то 1313]] [[Маликушшуаро Баҳор|Малик аш-Шуъаро Баҳор]], ки инчунин намояндаи Табриз дар ҳамон парлумон буд, якчанд мақола дар бораи зарурати сохтани мақбара навишта, аз [[Ризошоҳ Паҳлавӣ]], ки сарвазир буд, даъват кард, ки миллатгароии худро бо сохтани [[мақбара]] барои [[Фирдавсӣ]] нишон диҳад. Ӯ навиштааст: «Дар акси ҳол, мо, мардуми [[Хуросони Бузург]], ин корро худамон анҷом медиҳем». Аммо, то охири ин парлумон, вақте ки дар 1 Баҳмани соли 1304, бо пешниҳоди Шайх ар-Роиси Афсор, намояндаи Сабзавор, парлумон як моддаеро барои чопи мӯҳри ёдбуди ҳазорсолаи Фирдавсӣ ва ҷудо кардани даромади он барои сохтмони мақбараи Фирдавсӣ қабул кард, ҳеҷ чорае барои маблағгузории сохтмони мақбара андешида нашуд. [[Акс:Ferdowsi-Iran_(3).jpg|рост|мини|Сабти номҳои аъзои Ассотсиатсияи миллии ёдгориҳо ҳангоми сохтмони мақбара (баъзе калимаҳо пас аз инқилоб кандакорӣ ва тағйир дода шуданд)]] <gallery> The Edifice of Ferdowsi.jpg|پلان روبه‌رو و بالای آرامگاه Tomb of Ferdowsi - Front facade.jpg|کتیبهٔ نمای جنوبی آرامگاه و دربردارندهٔ دوازده بیت نخست ''شاهنامه'' Wide base.jpg|پلان روبه‌رو و بالای پلکان آرامگاه </gallery> Бо амалӣ кардани нақшаи Годар, арзиши тахминии сохтани мақбара ба шаст ҳазор туман расид, дар ҳоле ки маблағи умумии ҷамъовардашуда аз бисту ҳафт ҳазор туман зиёд набуд, ки аз он нуздаҳ ҳазор туман то баҳори соли 1308 сарф шуда буд. Арбоб Кайхосро бори дигар ба ҳукумат ва парлумон муроҷиат кард. Ӯ аз ҳукумат бист ҳазор туман гирифт ва нақшаеро, ки ҳафтод намоянда имзо карда буданд, ба парлумон пешниҳод кард ва ӯ инчунин аз парлумон даҳ ҳазор туман гирифт. Арзиши сохтмони мақбара 25,000 туман тахмин зада шуда буд. Бо пешниҳоди Арбоб Кайхосро, Анҷумани миллии ёдгориҳо варақаҳоеро чоп кард, ки барои хайрия ё қуръакашӣ барои сохтани мақбараи сазовори Фирдавсӣ даъват мекарданд. Аммо, то 30 хурдоди соли 1306, Анҷумани миллии ёдгориҳо натавонист беш аз 3,738 туман ҷамъ кунад. Дар ин сана, Арбоб Кайхосро, ки масъули корҳои маъмурӣ ва молиявии Маҷлиси Миллӣ буд, аз Маҷлис хоҳиш кард, ки аз буҷаи худ барои сохтмони мақбараи Фирдавсӣ 20,000 туман ҷудо кунад. <ref> Маҷлис рӯзи 29 тир ба тарафдории ин дархост овоз дод, ба шарте ки худи Арбоб Кайхосро хароҷотро назорат кунад ва сохтмони [[мақбара]] на дертар аз ду моҳ пас аз гирифтани буҷа оғоз шавад. [[Акс:BAKHTAZMAYI_TICKET_FERDOWSI_TOMB_1924.jpg|рост|мини|Чиптаи лотерея барои иштирок дар сохтмони оромгоҳи Фирдавсӣ]] Дар аввал, Эрнст Эмил Ҳертсфелд, бостоншиноси [[Олмониҳо|олмонӣ]], тарҳрезии нақшаи мақбараро супориш дод, ки ассотсиатсия онро рад кард. Пас аз ин, Арбоб Кайхосров нақшаро ба Карим Таҳрирзода Беҳзод пешниҳод кард, ки он низ қабул нашуд ва барои тарҳрезии нақша озмун баргузор шуд. Ҳертсфелд, [[меъмор]] ва [[бостоншинос|бостоншиноси]] [[фаронсавӣ]] Андре Годар, меъмори гурҷӣ Николай Марков ва Карим Таҳрирзода Беҳзод дар он иштирок карданд. Нақшаи Таҳрирзода Беҳзод ниҳоят [[соли 1307]] аз ҷониби ассотсиатсия интихоб ва тасдиқ карда шуд. Ин нақша ба услуби [[Меъмории Ҳахоманишиён]] бо [[тоҷ|тоҷҳои]] баланд ва сеошёна дар мобайни боғи калон буд. Чанде пас, татбиқи он қатъ карда шуд ва нақшаи дигаре зарурӣ дониста шуд ва ба рӯзнома ворид карда шуд. Аз Годар нақшаи нав дархост карда шуд. Дар он вақт ӯ дар [[Фаронса]] буд ва нақшаеро таҳия карда, онро ба [[Эрон]] фиристод. Вуруд ба қисмати дарунии [[мақбара]] аз тарафи ғарбии бино аст. Ду зинапоя дар ҳарду тарафи шимол ва ҷануб ба таҳхона ва ҳуҷраи дафн мебаранд. Дар девори зинапоя шаш пора релефҳои сангӣ мавҷуданд, ки пеш аз таъмир дар ҳарду тарафи долони вуруд ба ҳуҷраи дафн ҷойгир буданд. Ин пораҳо достонҳои "Ҷанги Рустам", "Ҷанги қаҳрамонони эронӣ ва туронӣ" ва " Ҷанги Рустам ва Сӯҳроб "-ро дар тарафи ҷанубии зинапоя ва "Дориюши Бузург бар тахт", "Ду посбон дар ҳузури Имперотури Сосонӣ" ва "Вуруди подшоҳи Ҳиндустон ба дарбори Эрон"-ро дар тарафи шимолии зинапоя нақл мекунанд. Андозаи таҳхона 30x30 ва умқи панҷ метр аст. Дар атрофи таҳкурсии бино долонро барои гардиши ҳаво ва пешгирии намӣ тарҳрезӣ кардаанд. Қаблан, мақбара дар як ҳуҷраи андозаи 5x5 метр буд ва даромадгоҳи он аз гузаргоҳи дуюми берун аз мақбара кушода мешуд ва сипас ба поён интиқол дода мешуд. Деворҳои утоқ тарошида шудаанд, бинобар ин, барои устувор кардани бино, дар чор гӯшаи утоқ сутунҳои дукарата бо баландии 5 метр ҷойгир карда шудаанд. Темур Тош, ки исрор мекард, ки барои бино боми пирамида сохта шавад, тарҳи Годарро тағйир дод ва мақбара бо боми пирамида сохта шуд. Вақте ки замони Темур Тош тағйир ёфт ва аъзои иттиҳодия боми пирамидаро, ки ба меъмории Миср монанд буд, рад карданд, боми қаблӣ бардошта шуд. Бори дигар, бо даъват кардани Таҳрирзода Беҳзод тарҳи дигаре тартиб дода шуд, ки бо тағйири тарҳи Годар боми пирамидаро бо боми зинапоя иваз кард. Тарҳи нав аз ҷониби иттиҳодия 28 октябри соли 1312 тасдиқ карда шуд. Назорати сохтмони тарҳи нав ба Ҳусайн Лорзода супурда шуд. Ниҳоят, пас аз ҳашт сол, сохтмони бино дар соли 1313, ки бо ҷашни ҳазорсолаи Фирдавсӣ рост омад, ба анҷом расид. Бино ба қадри кофӣ устувор набуд ва тадриҷан фурӯ рафт. Таҷдид ва таъмир ба Ҳушанг Сейҳун супурда шуд ва дар соли 1347 ба анҷом расид. Дар солҳои охир, таҷдиди фазои берунии [[мақбара]] таваҷҷӯҳро ба худ ҷалб кардааст. Дар ин робита, таҷдиди Ҷеллохон моҳи майи [[соли 2018]], пас аз талошҳои шаҳрдорӣ ва Шӯрои панҷуми Машҳад ва пас аз имзои ёддошти муштараки тафоҳум аз ҷониби шаҳрдори собиқи Машҳад, раиси Шӯрои шаҳри [[Машҳад]] ва директори генералии Департаменти мероси фарҳангӣ, ҳунарҳои дастӣ ва сайёҳии [[Устони Хуросони Разавӣ]] оғоз ёфт. Лоиҳаи Ҷеллохон барқарорсозии фазои фаромӯшшудаи мақбараи Фирдавсӣ мебошад. Марҳилаи сеюми Ҷеллохон 9 июли соли 2020 аз ҷониби Муҳаммад Ризо Калои, шаҳрдори Машҳад, ифтитоҳ ёфт. == Вижагиҳои меъмории маҷмӯа == [[Акс:The_tomb_of_Ferdosi.jpg|чап|мини|Намоӣ аз дохили оромгоҳ]] Масоҳати кунунии маҷмааи [[мақбара]] тақрибан шаш [[Ҳектор|гектарро]] ташкил медиҳад ва боғи мақбара, ҳавз, ёдгорӣ, биноҳои маъмурӣ, китобхона, осорхона ва мақбараҳои [[Маҳдӣ Ахавони Солис|Меҳдии Ахавони Солис]] ва [[Муҳаммадризо Шаҷариён|Муҳаммадризо Шаҷариёнро]] дар бар мегирад. Вуруд ба маҷмаа аз ҷануб буда, аз ҳарду тарафи ҳавз, ки дар муқобили даромадгоҳ ҷойгир аст, ба мақбара мебарад. Дар пеши ҳавз муҷассамаи Фирдавсӣ аз ҷониби Абулҳасан Седдиқӣ гузошта шудааст. Дар дохили ҳавз сӣ фаввора дар се гурӯҳи даҳнафара ва бо гулбаргҳои [[нилуфар]] оро дода шудаанд, ки рамзи сӣ соли ранҷу азоб дар эҷоди ''[[Шоҳнома]]'' мебошанд. Осорхонаи Тус ё Осорхонаи Фирдавсӣ дар тарафи шимолу ғарбии мақбара ҷойгир аст. Бинои он аз ҷониби Ҳушанг Сейҳун соли 1968 сохта шудааст. Тарроҳӣ ва сохтмони бино дар як ошёна буда, аз баъзе унсурҳои меъмории Эрон илҳом гирифтааст. == Ҷустуҷӯҳои марбут == * Мастаба * [[Тош-Куле]] * [[Оромгоҳи Куруши Кабир|Мақбараи Куруши Бузург]] * Қабри духтар * [[Санги ёдгорӣ]] * [[Оромгоҳи Ҳафтод Мулло]] * [[Феҳристи ёдгориҳои миллии шаҳри Машҳад]] == Эзоҳ == {{эзоҳ}} {{Пайвандҳои беруна}} {{Шаҳристонҳо ва шаҳрҳои устони Хуросони разавӣ}} [[Гурӯҳ:Википедия:Шаблони «Пайвандҳои беруна» холӣ]] [[Гурӯҳ:Мақбараҳои Эрон]] [[Гурӯҳ:Ёдмонҳои Фирдавсӣ]] [[Гурӯҳ:Меъмории Эронӣ]] [[Гурӯҳ:Сохтмонҳо ва Созаҳо дар Машҳад]] [[Гурӯҳ:Pages with unreviewed translations]] 31snrbma53ejviqpqxquw1hrrrsdo17 1471315 1471286 2026-05-08T16:17:06Z Шухрат Саъдиев 5132 /* Ҷустуҷӯҳои марбут */ ислоҳ 1471315 wikitext text/x-wiki [[Акс:Ferdowsi tomb1.jpg|thumb|right|макони дафни [[Фирдавсӣ|Абулқосим Фирдавсӣ]] дар [[Тӯс]]]] '''Мақбараи Фирдавсӣ''' ({{lang-fa|آرامگاه فردوسی}}) — макони дафни [[Фирдавсӣ|Абулқосим Фирдавсӣ]] дар [[Тӯс]] аст. Ин бино аз ҷониби Ҳушанг Сейҳун бар асоси тарҳи қаблии Карим Тоҳирзодаи Беҳзод бо тағйироти ночиз дар андоза ва ороиш тарҳрезӣ ва таъмир шудааст. Меъмори бино Ҳусейн Лорзодаи буд ва Ҳусейн Ҳоҷарбошии Занҷонӣ ва Тағӣ Дорудиён нозирони сохтмони ин бино буданд. Мақбараи Фирдавсӣ соли 1313 ҳиҷрӣ (1934 мелодӣ) кушода шудааст. Мақбараи Фирдавсӣ борҳо сохта ва хароб шудааст. Гузоришҳои муҳаққиқони эронӣ ва хориҷӣ дар ду асри гузашта нишон медиҳанд, ки як сохтори хоксорона бо заминҳои гандум пӯшонида шудааст. Ниҳоят, дар аввали асри 14 ва ҳамзамон бо миллатгароии нави Эрон, талошҳо барои сохтани мақбараи арзанда барои Фирдавсӣ аз нав оғоз шуданд. Масоҳати кунунии маҷмааи мақбараҳо қариб шаш [[Ҳектор|ҳекторро]] ташкил медиҳад ва боғи мақбара, ҳавз ва муҷассамаи Фирдавсӣ аз ҷониби Абулҳасан Седдиқӣ дар пеши он, ёдгорӣ, биноҳои маъмурӣ, китобхона, осорхона, мақбараи [[Маҳдӣ Ахавони Солис|Меҳдии Ахавони Солис]] ва мақбараи [[Муҳаммадризо Шаҷариён|Муҳаммад Ризо Шаҷариёнро]] дар бар мегирад. Меъмории дохилии бино инчунин сафолакҳо, кандакориҳои сангии релефии достонҳои ''[[Шоҳнома]]'' ва навиштаҷоти сангии шеърҳои Фирдавсӣ ва дигаронро дар бар мегирад. Ин бино ۱۸ آذر ۱۳۵۴ бо рақами бақайдгирии 1176 ҳамчун яке аз ёдгориҳои миллии Эрон сабти ном шудааст. == Ҷойгоҳи кунунӣ == Маҷмааи фарҳангии Боғи Мақбараи Фирдавсӣ дар шаҳри [[Тӯс| Тӯс]], 25 километр шимолу ғарби [[Машҳад]], байни деҳаҳои Тӯс Суфлӣ ва Исломия, дар шохаи шоҳроҳи Машҳад-Кучан, дар наздикии шаҳри таърихии Таброн ва [[Гунбази Ҳаруния|ёдгории таърихии меъмории Ҳоруния]] ҷойгир аст. Деҳаи Паж, зодгоҳи Фирдавсӣ, дар 28 километр шарқи Мақбараи Фирдавсӣ ҷойгир аст. == Таърихи оромгоҳ == Пайдоиши миллатгароӣ дар Эрон дар аввали асри чордаҳум олимон ва мутафаккиронро водор кард, ки аз ҳукумат дархост кунанд, ки барои шоири миллӣ ва нигаҳбони ҳувият ва таърихи Эрон мақбараи муносиб ва арзандае созад. Абдулҳусайнхон Сардори Муъазим (Тимуртош) аввалин касе буд, ки барои сохтани мақбара талоши амалӣ кард. Дар 12 амрдоди соли 1303, вақте ки ӯ намояндаи [[Нишопур|Нишопу]]<nowiki/>р дар Маҷлиси Миллӣ буд, дархост кард, ки буҷа барои сохтмони мақбараи Фирдавсӣ тасдиқ карда шавад. Дар пешниҳоди пешниҳодшуда ба Маҷлис гуфта мешуд: [[Акс:Golestan_Palace_Album_No._240-62.jpg|алт=وضعیت آرامگاه فردوسی در ۱۳۱۱ هجری قمری|мини|Ҳолати оромгоҳи Фирдавсӣ дар соли 1311 ҳиҷрӣ]] Вилям Фрейзер, агенти ширкати Ист-Ҳиндустон, соли 1236-и ҳиҷрӣ онро зиёрат карда, дар гузориши худ онро ҳамчун қабристони хоксор бо гунбази хурд тавсиф кардааст. Пас аз ин, Ханников, як муҳаққиқ ва консули рус ва роҳбари экспедитсия ба Хуросон, ҳангоми сафараш ба Тус ягон нишоне аз қабр надид. Аммо, тибқи гузориши лорди англис Курзон, қабри Фирдавсӣ то тақрибан соли 1254-и ҳиҷрӣ, чунон ки Фрейзер гузориш дода буд, намоён буд, аммо баъд аз он майдони гандум онро пӯшонид. Валентин Жуковский низ дар [[соли 1890]] мелодӣ дар зери теппае, ки бо хишт ва пораҳои сафол пӯшонида шуда буд, хабар дод. Баъдтар, вақте ки Абдулваҳҳоб Осеф ад-Давла ҳокими [[Хуросони Бузург|Хуросон]] буд, [[Носируддиншоҳ]] ба ӯ фармон дод, ки қабрро ҷустуҷӯ кунад ва бо роҳнамоии баъзе фаронсавиҳое, ки ба [[Тӯс]] ташриф оварда буданд, муваффақ шуд, ки қабрро пайдо кунад ва бо мақсади сохтани бинои арзанда дар оянда, муваққатан ду ҳуҷра дар он сохт. [[Маликушшуаро Баҳор|Муҳаммад Тақӣ Баҳор]] соли 1318 ҳиҷрӣ онро зиёрат карда, онро «замини омода барои сохтмон» ёфт. Дар мақолае соли 1302 ҳиҷрӣ (1341 ҳиҷрӣ), ӯ оромгоҳро ҳамчун як саҳнаи бебом ва пӯшида тавсиф кардааст. == Таърихи сохтмон ва бозсозӣ == Сохтмони мақбараро Анҷумани миллии ёдгориҳо, ки нав кушода шуда буд, ба ӯҳда гирифт ва шахсони бонуфузе ба монанди Ҳасан Пирния, Ҳасан Мустофи, Муҳаммад Алӣ Форуғӣ, Ҳусейн Ало, Сайид Ҳасан Тағизода ва Ҳасан Исфандиёрӣ аъзои он буданд. Анҷуман раванди сохтани мақбараро дар Ордибеҳешт соли 1305 оғоз кард ва ба Арбоб Кайхусро Шоҳрух, намояндаи зардуштиён, супориш дод, ки ҷои муносибро барои дафни Фирдавсӣ пайдо кунад. Дар он вақт, дафни Фирдавсӣ дар боғе ба Ҳоҷӣ Мирзо Муҳаммад Алӣ, регенти амалкунанда, тааллуқ дошт. Дар ниҳоят, дафн дар як тахтгоҳ бо андозаи шаш метр ба панҷ метр ва баландии 1,4 метр муайян карда шуд. [[Боғ]], ки масоҳати бисту се ҳазор метри мураббаъро ташкил медиҳад, аз ҷониби Ҳоҷӣ Мирзо Муҳаммад Алӣ барои сохтани мақбара ба [[Ризошоҳ Паҳлавӣ|Ризошоҳ]] пешниҳод карда шуд ва [[Ризошоҳ Паҳлавӣ|Ризошоҳ]] онро ба анҷуман тӯҳфа кард. Илова бар ин, ҳафт ҳазор метр замини атрофи боғ аз ҷониби Ҳусайн Малик ба иттиҳодия интиқол дода шуд, ки масоҳати маҷмааро ба сӣ ҳазор метр расонд. Тибқи лавҳае, ки дар тарафи ғарбии маҷмааи мақбара навишта шудааст, соли 1309 Ҳоҷӣ Мирзо Муҳаммад Алӣ боз 25,250 метри мураббаъро ба маҷмаа ва соли 1345 25,375 метри мураббаъро фарзандонаш хайрия карданд. [[Акс:Tomb_of_Ferdowsi,_Old.jpg|рост|мини|Оромгоҳи [[Фирдавсӣ]], солҳои 1310 то 1313]] [[Маликушшуаро Баҳор|Малик аш-Шуъаро Баҳор]], ки инчунин намояндаи Табриз дар ҳамон парлумон буд, якчанд мақола дар бораи зарурати сохтани мақбара навишта, аз [[Ризошоҳ Паҳлавӣ]], ки сарвазир буд, даъват кард, ки миллатгароии худро бо сохтани [[мақбара]] барои [[Фирдавсӣ]] нишон диҳад. Ӯ навиштааст: «Дар акси ҳол, мо, мардуми [[Хуросони Бузург]], ин корро худамон анҷом медиҳем». Аммо, то охири ин парлумон, вақте ки дар 1 Баҳмани соли 1304, бо пешниҳоди Шайх ар-Роиси Афсор, намояндаи Сабзавор, парлумон як моддаеро барои чопи мӯҳри ёдбуди ҳазорсолаи Фирдавсӣ ва ҷудо кардани даромади он барои сохтмони мақбараи Фирдавсӣ қабул кард, ҳеҷ чорае барои маблағгузории сохтмони мақбара андешида нашуд. [[Акс:Ferdowsi-Iran_(3).jpg|рост|мини|Сабти номҳои аъзои Ассотсиатсияи миллии ёдгориҳо ҳангоми сохтмони мақбара (баъзе калимаҳо пас аз инқилоб кандакорӣ ва тағйир дода шуданд)]] <gallery> The Edifice of Ferdowsi.jpg|پلان روبه‌رو و بالای آرامگاه Tomb of Ferdowsi - Front facade.jpg|کتیبهٔ نمای جنوبی آرامگاه و دربردارندهٔ دوازده بیت نخست ''شاهنامه'' Wide base.jpg|پلان روبه‌رو و بالای پلکان آرامگاه </gallery> Бо амалӣ кардани нақшаи Годар, арзиши тахминии сохтани мақбара ба шаст ҳазор туман расид, дар ҳоле ки маблағи умумии ҷамъовардашуда аз бисту ҳафт ҳазор туман зиёд набуд, ки аз он нуздаҳ ҳазор туман то баҳори соли 1308 сарф шуда буд. Арбоб Кайхосро бори дигар ба ҳукумат ва парлумон муроҷиат кард. Ӯ аз ҳукумат бист ҳазор туман гирифт ва нақшаеро, ки ҳафтод намоянда имзо карда буданд, ба парлумон пешниҳод кард ва ӯ инчунин аз парлумон даҳ ҳазор туман гирифт. Арзиши сохтмони мақбара 25,000 туман тахмин зада шуда буд. Бо пешниҳоди Арбоб Кайхосро, Анҷумани миллии ёдгориҳо варақаҳоеро чоп кард, ки барои хайрия ё қуръакашӣ барои сохтани мақбараи сазовори Фирдавсӣ даъват мекарданд. Аммо, то 30 хурдоди соли 1306, Анҷумани миллии ёдгориҳо натавонист беш аз 3,738 туман ҷамъ кунад. Дар ин сана, Арбоб Кайхосро, ки масъули корҳои маъмурӣ ва молиявии Маҷлиси Миллӣ буд, аз Маҷлис хоҳиш кард, ки аз буҷаи худ барои сохтмони мақбараи Фирдавсӣ 20,000 туман ҷудо кунад. <ref> Маҷлис рӯзи 29 тир ба тарафдории ин дархост овоз дод, ба шарте ки худи Арбоб Кайхосро хароҷотро назорат кунад ва сохтмони [[мақбара]] на дертар аз ду моҳ пас аз гирифтани буҷа оғоз шавад. [[Акс:BAKHTAZMAYI_TICKET_FERDOWSI_TOMB_1924.jpg|рост|мини|Чиптаи лотерея барои иштирок дар сохтмони оромгоҳи Фирдавсӣ]] Дар аввал, Эрнст Эмил Ҳертсфелд, бостоншиноси [[Олмониҳо|олмонӣ]], тарҳрезии нақшаи мақбараро супориш дод, ки ассотсиатсия онро рад кард. Пас аз ин, Арбоб Кайхосров нақшаро ба Карим Таҳрирзода Беҳзод пешниҳод кард, ки он низ қабул нашуд ва барои тарҳрезии нақша озмун баргузор шуд. Ҳертсфелд, [[меъмор]] ва [[бостоншинос|бостоншиноси]] [[фаронсавӣ]] Андре Годар, меъмори гурҷӣ Николай Марков ва Карим Таҳрирзода Беҳзод дар он иштирок карданд. Нақшаи Таҳрирзода Беҳзод ниҳоят [[соли 1307]] аз ҷониби ассотсиатсия интихоб ва тасдиқ карда шуд. Ин нақша ба услуби [[Меъмории Ҳахоманишиён]] бо [[тоҷ|тоҷҳои]] баланд ва сеошёна дар мобайни боғи калон буд. Чанде пас, татбиқи он қатъ карда шуд ва нақшаи дигаре зарурӣ дониста шуд ва ба рӯзнома ворид карда шуд. Аз Годар нақшаи нав дархост карда шуд. Дар он вақт ӯ дар [[Фаронса]] буд ва нақшаеро таҳия карда, онро ба [[Эрон]] фиристод. Вуруд ба қисмати дарунии [[мақбара]] аз тарафи ғарбии бино аст. Ду зинапоя дар ҳарду тарафи шимол ва ҷануб ба таҳхона ва ҳуҷраи дафн мебаранд. Дар девори зинапоя шаш пора релефҳои сангӣ мавҷуданд, ки пеш аз таъмир дар ҳарду тарафи долони вуруд ба ҳуҷраи дафн ҷойгир буданд. Ин пораҳо достонҳои "Ҷанги Рустам", "Ҷанги қаҳрамонони эронӣ ва туронӣ" ва " Ҷанги Рустам ва Сӯҳроб "-ро дар тарафи ҷанубии зинапоя ва "Дориюши Бузург бар тахт", "Ду посбон дар ҳузури Имперотури Сосонӣ" ва "Вуруди подшоҳи Ҳиндустон ба дарбори Эрон"-ро дар тарафи шимолии зинапоя нақл мекунанд. Андозаи таҳхона 30x30 ва умқи панҷ метр аст. Дар атрофи таҳкурсии бино долонро барои гардиши ҳаво ва пешгирии намӣ тарҳрезӣ кардаанд. Қаблан, мақбара дар як ҳуҷраи андозаи 5x5 метр буд ва даромадгоҳи он аз гузаргоҳи дуюми берун аз мақбара кушода мешуд ва сипас ба поён интиқол дода мешуд. Деворҳои утоқ тарошида шудаанд, бинобар ин, барои устувор кардани бино, дар чор гӯшаи утоқ сутунҳои дукарата бо баландии 5 метр ҷойгир карда шудаанд. Темур Тош, ки исрор мекард, ки барои бино боми пирамида сохта шавад, тарҳи Годарро тағйир дод ва мақбара бо боми пирамида сохта шуд. Вақте ки замони Темур Тош тағйир ёфт ва аъзои иттиҳодия боми пирамидаро, ки ба меъмории Миср монанд буд, рад карданд, боми қаблӣ бардошта шуд. Бори дигар, бо даъват кардани Таҳрирзода Беҳзод тарҳи дигаре тартиб дода шуд, ки бо тағйири тарҳи Годар боми пирамидаро бо боми зинапоя иваз кард. Тарҳи нав аз ҷониби иттиҳодия 28 октябри соли 1312 тасдиқ карда шуд. Назорати сохтмони тарҳи нав ба Ҳусайн Лорзода супурда шуд. Ниҳоят, пас аз ҳашт сол, сохтмони бино дар соли 1313, ки бо ҷашни ҳазорсолаи Фирдавсӣ рост омад, ба анҷом расид. Бино ба қадри кофӣ устувор набуд ва тадриҷан фурӯ рафт. Таҷдид ва таъмир ба Ҳушанг Сейҳун супурда шуд ва дар соли 1347 ба анҷом расид. Дар солҳои охир, таҷдиди фазои берунии [[мақбара]] таваҷҷӯҳро ба худ ҷалб кардааст. Дар ин робита, таҷдиди Ҷеллохон моҳи майи [[соли 2018]], пас аз талошҳои шаҳрдорӣ ва Шӯрои панҷуми Машҳад ва пас аз имзои ёддошти муштараки тафоҳум аз ҷониби шаҳрдори собиқи Машҳад, раиси Шӯрои шаҳри [[Машҳад]] ва директори генералии Департаменти мероси фарҳангӣ, ҳунарҳои дастӣ ва сайёҳии [[Устони Хуросони Разавӣ]] оғоз ёфт. Лоиҳаи Ҷеллохон барқарорсозии фазои фаромӯшшудаи мақбараи Фирдавсӣ мебошад. Марҳилаи сеюми Ҷеллохон 9 июли соли 2020 аз ҷониби Муҳаммад Ризо Калои, шаҳрдори Машҳад, ифтитоҳ ёфт. == Вижагиҳои меъмории маҷмӯа == [[Акс:The_tomb_of_Ferdosi.jpg|чап|мини|Намоӣ аз дохили оромгоҳ]] Масоҳати кунунии маҷмааи [[мақбара]] тақрибан шаш [[Ҳектор|гектарро]] ташкил медиҳад ва боғи мақбара, ҳавз, ёдгорӣ, биноҳои маъмурӣ, китобхона, осорхона ва мақбараҳои [[Маҳдӣ Ахавони Солис|Меҳдии Ахавони Солис]] ва [[Муҳаммадризо Шаҷариён|Муҳаммадризо Шаҷариёнро]] дар бар мегирад. Вуруд ба маҷмаа аз ҷануб буда, аз ҳарду тарафи ҳавз, ки дар муқобили даромадгоҳ ҷойгир аст, ба мақбара мебарад. Дар пеши ҳавз муҷассамаи Фирдавсӣ аз ҷониби Абулҳасан Седдиқӣ гузошта шудааст. Дар дохили ҳавз сӣ фаввора дар се гурӯҳи даҳнафара ва бо гулбаргҳои [[нилуфар]] оро дода шудаанд, ки рамзи сӣ соли ранҷу азоб дар эҷоди ''[[Шоҳнома]]'' мебошанд. Осорхонаи Тус ё Осорхонаи Фирдавсӣ дар тарафи шимолу ғарбии мақбара ҷойгир аст. Бинои он аз ҷониби Ҳушанг Сейҳун соли 1968 сохта шудааст. Тарроҳӣ ва сохтмони бино дар як ошёна буда, аз баъзе унсурҳои меъмории Эрон илҳом гирифтааст. == Ҷустуҷӯҳои марбут == * Мастаба * [[Тош-Куле]] * [[Оромгоҳи Куруши Кабир|Мақбараи Куруши Бузург]] * [[Қабри духтар]] * [[Санги ёдгорӣ]] * [[Қабристони Ҳафтод шайх ]] * [[Феҳристи ёдгориҳои миллии шаҳри Машҳад]] == Эзоҳ == {{эзоҳ}} {{Пайвандҳои беруна}} {{Шаҳристонҳо ва шаҳрҳои устони Хуросони разавӣ}} [[Гурӯҳ:Википедия:Шаблони «Пайвандҳои беруна» холӣ]] [[Гурӯҳ:Мақбараҳои Эрон]] [[Гурӯҳ:Ёдмонҳои Фирдавсӣ]] [[Гурӯҳ:Меъмории Эронӣ]] [[Гурӯҳ:Сохтмонҳо ва Созаҳо дар Машҳад]] [[Гурӯҳ:Pages with unreviewed translations]] 8jxlh61ss4izqzdeav2t7dz8q4z2t8e 1471384 1471315 2026-05-09T06:50:22Z Шухрат Саъдиев 5132 иловаи [[Гурӯҳ:Меъмории Эрон]] бо ёрии [[Википедиа:HotCat|HotCat]] 1471384 wikitext text/x-wiki [[Акс:Ferdowsi tomb1.jpg|thumb|right|макони дафни [[Фирдавсӣ|Абулқосим Фирдавсӣ]] дар [[Тӯс]]]] '''Мақбараи Фирдавсӣ''' ({{lang-fa|آرامگاه فردوسی}}) — макони дафни [[Фирдавсӣ|Абулқосим Фирдавсӣ]] дар [[Тӯс]] аст. Ин бино аз ҷониби Ҳушанг Сейҳун бар асоси тарҳи қаблии Карим Тоҳирзодаи Беҳзод бо тағйироти ночиз дар андоза ва ороиш тарҳрезӣ ва таъмир шудааст. Меъмори бино Ҳусейн Лорзодаи буд ва Ҳусейн Ҳоҷарбошии Занҷонӣ ва Тағӣ Дорудиён нозирони сохтмони ин бино буданд. Мақбараи Фирдавсӣ соли 1313 ҳиҷрӣ (1934 мелодӣ) кушода шудааст. Мақбараи Фирдавсӣ борҳо сохта ва хароб шудааст. Гузоришҳои муҳаққиқони эронӣ ва хориҷӣ дар ду асри гузашта нишон медиҳанд, ки як сохтори хоксорона бо заминҳои гандум пӯшонида шудааст. Ниҳоят, дар аввали асри 14 ва ҳамзамон бо миллатгароии нави Эрон, талошҳо барои сохтани мақбараи арзанда барои Фирдавсӣ аз нав оғоз шуданд. Масоҳати кунунии маҷмааи мақбараҳо қариб шаш [[Ҳектор|ҳекторро]] ташкил медиҳад ва боғи мақбара, ҳавз ва муҷассамаи Фирдавсӣ аз ҷониби Абулҳасан Седдиқӣ дар пеши он, ёдгорӣ, биноҳои маъмурӣ, китобхона, осорхона, мақбараи [[Маҳдӣ Ахавони Солис|Меҳдии Ахавони Солис]] ва мақбараи [[Муҳаммадризо Шаҷариён|Муҳаммад Ризо Шаҷариёнро]] дар бар мегирад. Меъмории дохилии бино инчунин сафолакҳо, кандакориҳои сангии релефии достонҳои ''[[Шоҳнома]]'' ва навиштаҷоти сангии шеърҳои Фирдавсӣ ва дигаронро дар бар мегирад. Ин бино ۱۸ آذر ۱۳۵۴ бо рақами бақайдгирии 1176 ҳамчун яке аз ёдгориҳои миллии Эрон сабти ном шудааст. == Ҷойгоҳи кунунӣ == Маҷмааи фарҳангии Боғи Мақбараи Фирдавсӣ дар шаҳри [[Тӯс| Тӯс]], 25 километр шимолу ғарби [[Машҳад]], байни деҳаҳои Тӯс Суфлӣ ва Исломия, дар шохаи шоҳроҳи Машҳад-Кучан, дар наздикии шаҳри таърихии Таброн ва [[Гунбази Ҳаруния|ёдгории таърихии меъмории Ҳоруния]] ҷойгир аст. Деҳаи Паж, зодгоҳи Фирдавсӣ, дар 28 километр шарқи Мақбараи Фирдавсӣ ҷойгир аст. == Таърихи оромгоҳ == Пайдоиши миллатгароӣ дар Эрон дар аввали асри чордаҳум олимон ва мутафаккиронро водор кард, ки аз ҳукумат дархост кунанд, ки барои шоири миллӣ ва нигаҳбони ҳувият ва таърихи Эрон мақбараи муносиб ва арзандае созад. Абдулҳусайнхон Сардори Муъазим (Тимуртош) аввалин касе буд, ки барои сохтани мақбара талоши амалӣ кард. Дар 12 амрдоди соли 1303, вақте ки ӯ намояндаи [[Нишопур|Нишопу]]<nowiki/>р дар Маҷлиси Миллӣ буд, дархост кард, ки буҷа барои сохтмони мақбараи Фирдавсӣ тасдиқ карда шавад. Дар пешниҳоди пешниҳодшуда ба Маҷлис гуфта мешуд: [[Акс:Golestan_Palace_Album_No._240-62.jpg|алт=وضعیت آرامگاه فردوسی در ۱۳۱۱ هجری قمری|мини|Ҳолати оромгоҳи Фирдавсӣ дар соли 1311 ҳиҷрӣ]] Вилям Фрейзер, агенти ширкати Ист-Ҳиндустон, соли 1236-и ҳиҷрӣ онро зиёрат карда, дар гузориши худ онро ҳамчун қабристони хоксор бо гунбази хурд тавсиф кардааст. Пас аз ин, Ханников, як муҳаққиқ ва консули рус ва роҳбари экспедитсия ба Хуросон, ҳангоми сафараш ба Тус ягон нишоне аз қабр надид. Аммо, тибқи гузориши лорди англис Курзон, қабри Фирдавсӣ то тақрибан соли 1254-и ҳиҷрӣ, чунон ки Фрейзер гузориш дода буд, намоён буд, аммо баъд аз он майдони гандум онро пӯшонид. Валентин Жуковский низ дар [[соли 1890]] мелодӣ дар зери теппае, ки бо хишт ва пораҳои сафол пӯшонида шуда буд, хабар дод. Баъдтар, вақте ки Абдулваҳҳоб Осеф ад-Давла ҳокими [[Хуросони Бузург|Хуросон]] буд, [[Носируддиншоҳ]] ба ӯ фармон дод, ки қабрро ҷустуҷӯ кунад ва бо роҳнамоии баъзе фаронсавиҳое, ки ба [[Тӯс]] ташриф оварда буданд, муваффақ шуд, ки қабрро пайдо кунад ва бо мақсади сохтани бинои арзанда дар оянда, муваққатан ду ҳуҷра дар он сохт. [[Маликушшуаро Баҳор|Муҳаммад Тақӣ Баҳор]] соли 1318 ҳиҷрӣ онро зиёрат карда, онро «замини омода барои сохтмон» ёфт. Дар мақолае соли 1302 ҳиҷрӣ (1341 ҳиҷрӣ), ӯ оромгоҳро ҳамчун як саҳнаи бебом ва пӯшида тавсиф кардааст. == Таърихи сохтмон ва бозсозӣ == Сохтмони мақбараро Анҷумани миллии ёдгориҳо, ки нав кушода шуда буд, ба ӯҳда гирифт ва шахсони бонуфузе ба монанди Ҳасан Пирния, Ҳасан Мустофи, Муҳаммад Алӣ Форуғӣ, Ҳусейн Ало, Сайид Ҳасан Тағизода ва Ҳасан Исфандиёрӣ аъзои он буданд. Анҷуман раванди сохтани мақбараро дар Ордибеҳешт соли 1305 оғоз кард ва ба Арбоб Кайхусро Шоҳрух, намояндаи зардуштиён, супориш дод, ки ҷои муносибро барои дафни Фирдавсӣ пайдо кунад. Дар он вақт, дафни Фирдавсӣ дар боғе ба Ҳоҷӣ Мирзо Муҳаммад Алӣ, регенти амалкунанда, тааллуқ дошт. Дар ниҳоят, дафн дар як тахтгоҳ бо андозаи шаш метр ба панҷ метр ва баландии 1,4 метр муайян карда шуд. [[Боғ]], ки масоҳати бисту се ҳазор метри мураббаъро ташкил медиҳад, аз ҷониби Ҳоҷӣ Мирзо Муҳаммад Алӣ барои сохтани мақбара ба [[Ризошоҳ Паҳлавӣ|Ризошоҳ]] пешниҳод карда шуд ва [[Ризошоҳ Паҳлавӣ|Ризошоҳ]] онро ба анҷуман тӯҳфа кард. Илова бар ин, ҳафт ҳазор метр замини атрофи боғ аз ҷониби Ҳусайн Малик ба иттиҳодия интиқол дода шуд, ки масоҳати маҷмааро ба сӣ ҳазор метр расонд. Тибқи лавҳае, ки дар тарафи ғарбии маҷмааи мақбара навишта шудааст, соли 1309 Ҳоҷӣ Мирзо Муҳаммад Алӣ боз 25,250 метри мураббаъро ба маҷмаа ва соли 1345 25,375 метри мураббаъро фарзандонаш хайрия карданд. [[Акс:Tomb_of_Ferdowsi,_Old.jpg|рост|мини|Оромгоҳи [[Фирдавсӣ]], солҳои 1310 то 1313]] [[Маликушшуаро Баҳор|Малик аш-Шуъаро Баҳор]], ки инчунин намояндаи Табриз дар ҳамон парлумон буд, якчанд мақола дар бораи зарурати сохтани мақбара навишта, аз [[Ризошоҳ Паҳлавӣ]], ки сарвазир буд, даъват кард, ки миллатгароии худро бо сохтани [[мақбара]] барои [[Фирдавсӣ]] нишон диҳад. Ӯ навиштааст: «Дар акси ҳол, мо, мардуми [[Хуросони Бузург]], ин корро худамон анҷом медиҳем». Аммо, то охири ин парлумон, вақте ки дар 1 Баҳмани соли 1304, бо пешниҳоди Шайх ар-Роиси Афсор, намояндаи Сабзавор, парлумон як моддаеро барои чопи мӯҳри ёдбуди ҳазорсолаи Фирдавсӣ ва ҷудо кардани даромади он барои сохтмони мақбараи Фирдавсӣ қабул кард, ҳеҷ чорае барои маблағгузории сохтмони мақбара андешида нашуд. [[Акс:Ferdowsi-Iran_(3).jpg|рост|мини|Сабти номҳои аъзои Ассотсиатсияи миллии ёдгориҳо ҳангоми сохтмони мақбара (баъзе калимаҳо пас аз инқилоб кандакорӣ ва тағйир дода шуданд)]] <gallery> The Edifice of Ferdowsi.jpg|پلان روبه‌رو و بالای آرامگاه Tomb of Ferdowsi - Front facade.jpg|کتیبهٔ نمای جنوبی آرامگاه و دربردارندهٔ دوازده بیت نخست ''شاهنامه'' Wide base.jpg|پلان روبه‌رو و بالای پلکان آرامگاه </gallery> Бо амалӣ кардани нақшаи Годар, арзиши тахминии сохтани мақбара ба шаст ҳазор туман расид, дар ҳоле ки маблағи умумии ҷамъовардашуда аз бисту ҳафт ҳазор туман зиёд набуд, ки аз он нуздаҳ ҳазор туман то баҳори соли 1308 сарф шуда буд. Арбоб Кайхосро бори дигар ба ҳукумат ва парлумон муроҷиат кард. Ӯ аз ҳукумат бист ҳазор туман гирифт ва нақшаеро, ки ҳафтод намоянда имзо карда буданд, ба парлумон пешниҳод кард ва ӯ инчунин аз парлумон даҳ ҳазор туман гирифт. Арзиши сохтмони мақбара 25,000 туман тахмин зада шуда буд. Бо пешниҳоди Арбоб Кайхосро, Анҷумани миллии ёдгориҳо варақаҳоеро чоп кард, ки барои хайрия ё қуръакашӣ барои сохтани мақбараи сазовори Фирдавсӣ даъват мекарданд. Аммо, то 30 хурдоди соли 1306, Анҷумани миллии ёдгориҳо натавонист беш аз 3,738 туман ҷамъ кунад. Дар ин сана, Арбоб Кайхосро, ки масъули корҳои маъмурӣ ва молиявии Маҷлиси Миллӣ буд, аз Маҷлис хоҳиш кард, ки аз буҷаи худ барои сохтмони мақбараи Фирдавсӣ 20,000 туман ҷудо кунад. <ref> Маҷлис рӯзи 29 тир ба тарафдории ин дархост овоз дод, ба шарте ки худи Арбоб Кайхосро хароҷотро назорат кунад ва сохтмони [[мақбара]] на дертар аз ду моҳ пас аз гирифтани буҷа оғоз шавад. [[Акс:BAKHTAZMAYI_TICKET_FERDOWSI_TOMB_1924.jpg|рост|мини|Чиптаи лотерея барои иштирок дар сохтмони оромгоҳи Фирдавсӣ]] Дар аввал, Эрнст Эмил Ҳертсфелд, бостоншиноси [[Олмониҳо|олмонӣ]], тарҳрезии нақшаи мақбараро супориш дод, ки ассотсиатсия онро рад кард. Пас аз ин, Арбоб Кайхосров нақшаро ба Карим Таҳрирзода Беҳзод пешниҳод кард, ки он низ қабул нашуд ва барои тарҳрезии нақша озмун баргузор шуд. Ҳертсфелд, [[меъмор]] ва [[бостоншинос|бостоншиноси]] [[фаронсавӣ]] Андре Годар, меъмори гурҷӣ Николай Марков ва Карим Таҳрирзода Беҳзод дар он иштирок карданд. Нақшаи Таҳрирзода Беҳзод ниҳоят [[соли 1307]] аз ҷониби ассотсиатсия интихоб ва тасдиқ карда шуд. Ин нақша ба услуби [[Меъмории Ҳахоманишиён]] бо [[тоҷ|тоҷҳои]] баланд ва сеошёна дар мобайни боғи калон буд. Чанде пас, татбиқи он қатъ карда шуд ва нақшаи дигаре зарурӣ дониста шуд ва ба рӯзнома ворид карда шуд. Аз Годар нақшаи нав дархост карда шуд. Дар он вақт ӯ дар [[Фаронса]] буд ва нақшаеро таҳия карда, онро ба [[Эрон]] фиристод. Вуруд ба қисмати дарунии [[мақбара]] аз тарафи ғарбии бино аст. Ду зинапоя дар ҳарду тарафи шимол ва ҷануб ба таҳхона ва ҳуҷраи дафн мебаранд. Дар девори зинапоя шаш пора релефҳои сангӣ мавҷуданд, ки пеш аз таъмир дар ҳарду тарафи долони вуруд ба ҳуҷраи дафн ҷойгир буданд. Ин пораҳо достонҳои "Ҷанги Рустам", "Ҷанги қаҳрамонони эронӣ ва туронӣ" ва " Ҷанги Рустам ва Сӯҳроб "-ро дар тарафи ҷанубии зинапоя ва "Дориюши Бузург бар тахт", "Ду посбон дар ҳузури Имперотури Сосонӣ" ва "Вуруди подшоҳи Ҳиндустон ба дарбори Эрон"-ро дар тарафи шимолии зинапоя нақл мекунанд. Андозаи таҳхона 30x30 ва умқи панҷ метр аст. Дар атрофи таҳкурсии бино долонро барои гардиши ҳаво ва пешгирии намӣ тарҳрезӣ кардаанд. Қаблан, мақбара дар як ҳуҷраи андозаи 5x5 метр буд ва даромадгоҳи он аз гузаргоҳи дуюми берун аз мақбара кушода мешуд ва сипас ба поён интиқол дода мешуд. Деворҳои утоқ тарошида шудаанд, бинобар ин, барои устувор кардани бино, дар чор гӯшаи утоқ сутунҳои дукарата бо баландии 5 метр ҷойгир карда шудаанд. Темур Тош, ки исрор мекард, ки барои бино боми пирамида сохта шавад, тарҳи Годарро тағйир дод ва мақбара бо боми пирамида сохта шуд. Вақте ки замони Темур Тош тағйир ёфт ва аъзои иттиҳодия боми пирамидаро, ки ба меъмории Миср монанд буд, рад карданд, боми қаблӣ бардошта шуд. Бори дигар, бо даъват кардани Таҳрирзода Беҳзод тарҳи дигаре тартиб дода шуд, ки бо тағйири тарҳи Годар боми пирамидаро бо боми зинапоя иваз кард. Тарҳи нав аз ҷониби иттиҳодия 28 октябри соли 1312 тасдиқ карда шуд. Назорати сохтмони тарҳи нав ба Ҳусайн Лорзода супурда шуд. Ниҳоят, пас аз ҳашт сол, сохтмони бино дар соли 1313, ки бо ҷашни ҳазорсолаи Фирдавсӣ рост омад, ба анҷом расид. Бино ба қадри кофӣ устувор набуд ва тадриҷан фурӯ рафт. Таҷдид ва таъмир ба Ҳушанг Сейҳун супурда шуд ва дар соли 1347 ба анҷом расид. Дар солҳои охир, таҷдиди фазои берунии [[мақбара]] таваҷҷӯҳро ба худ ҷалб кардааст. Дар ин робита, таҷдиди Ҷеллохон моҳи майи [[соли 2018]], пас аз талошҳои шаҳрдорӣ ва Шӯрои панҷуми Машҳад ва пас аз имзои ёддошти муштараки тафоҳум аз ҷониби шаҳрдори собиқи Машҳад, раиси Шӯрои шаҳри [[Машҳад]] ва директори генералии Департаменти мероси фарҳангӣ, ҳунарҳои дастӣ ва сайёҳии [[Устони Хуросони Разавӣ]] оғоз ёфт. Лоиҳаи Ҷеллохон барқарорсозии фазои фаромӯшшудаи мақбараи Фирдавсӣ мебошад. Марҳилаи сеюми Ҷеллохон 9 июли соли 2020 аз ҷониби Муҳаммад Ризо Калои, шаҳрдори Машҳад, ифтитоҳ ёфт. == Вижагиҳои меъмории маҷмӯа == [[Акс:The_tomb_of_Ferdosi.jpg|чап|мини|Намоӣ аз дохили оромгоҳ]] Масоҳати кунунии маҷмааи [[мақбара]] тақрибан шаш [[Ҳектор|гектарро]] ташкил медиҳад ва боғи мақбара, ҳавз, ёдгорӣ, биноҳои маъмурӣ, китобхона, осорхона ва мақбараҳои [[Маҳдӣ Ахавони Солис|Меҳдии Ахавони Солис]] ва [[Муҳаммадризо Шаҷариён|Муҳаммадризо Шаҷариёнро]] дар бар мегирад. Вуруд ба маҷмаа аз ҷануб буда, аз ҳарду тарафи ҳавз, ки дар муқобили даромадгоҳ ҷойгир аст, ба мақбара мебарад. Дар пеши ҳавз муҷассамаи Фирдавсӣ аз ҷониби Абулҳасан Седдиқӣ гузошта шудааст. Дар дохили ҳавз сӣ фаввора дар се гурӯҳи даҳнафара ва бо гулбаргҳои [[нилуфар]] оро дода шудаанд, ки рамзи сӣ соли ранҷу азоб дар эҷоди ''[[Шоҳнома]]'' мебошанд. Осорхонаи Тус ё Осорхонаи Фирдавсӣ дар тарафи шимолу ғарбии мақбара ҷойгир аст. Бинои он аз ҷониби Ҳушанг Сейҳун соли 1968 сохта шудааст. Тарроҳӣ ва сохтмони бино дар як ошёна буда, аз баъзе унсурҳои меъмории Эрон илҳом гирифтааст. == Ҷустуҷӯҳои марбут == * Мастаба * [[Тош-Куле]] * [[Оромгоҳи Куруши Кабир|Мақбараи Куруши Бузург]] * [[Қабри духтар]] * [[Санги ёдгорӣ]] * [[Қабристони Ҳафтод шайх ]] * [[Феҳристи ёдгориҳои миллии шаҳри Машҳад]] == Эзоҳ == {{эзоҳ}} {{Пайвандҳои беруна}} {{Шаҳристонҳо ва шаҳрҳои устони Хуросони разавӣ}} [[Гурӯҳ:Википедия:Шаблони «Пайвандҳои беруна» холӣ]] [[Гурӯҳ:Мақбараҳои Эрон]] [[Гурӯҳ:Ёдмонҳои Фирдавсӣ]] [[Гурӯҳ:Меъмории Эронӣ]] [[Гурӯҳ:Сохтмонҳо ва Созаҳо дар Машҳад]] [[Гурӯҳ:Pages with unreviewed translations]] [[Гурӯҳ:Меъмории Эрон]] s2jz7xy5v9408eetqgf21e66jkmkk4a 1471385 1471384 2026-05-09T06:50:40Z Шухрат Саъдиев 5132 иловаи [[Гурӯҳ:Мероси фарҳангии Эрон]] бо ёрии [[Википедиа:HotCat|HotCat]] 1471385 wikitext text/x-wiki [[Акс:Ferdowsi tomb1.jpg|thumb|right|макони дафни [[Фирдавсӣ|Абулқосим Фирдавсӣ]] дар [[Тӯс]]]] '''Мақбараи Фирдавсӣ''' ({{lang-fa|آرامگاه فردوسی}}) — макони дафни [[Фирдавсӣ|Абулқосим Фирдавсӣ]] дар [[Тӯс]] аст. Ин бино аз ҷониби Ҳушанг Сейҳун бар асоси тарҳи қаблии Карим Тоҳирзодаи Беҳзод бо тағйироти ночиз дар андоза ва ороиш тарҳрезӣ ва таъмир шудааст. Меъмори бино Ҳусейн Лорзодаи буд ва Ҳусейн Ҳоҷарбошии Занҷонӣ ва Тағӣ Дорудиён нозирони сохтмони ин бино буданд. Мақбараи Фирдавсӣ соли 1313 ҳиҷрӣ (1934 мелодӣ) кушода шудааст. Мақбараи Фирдавсӣ борҳо сохта ва хароб шудааст. Гузоришҳои муҳаққиқони эронӣ ва хориҷӣ дар ду асри гузашта нишон медиҳанд, ки як сохтори хоксорона бо заминҳои гандум пӯшонида шудааст. Ниҳоят, дар аввали асри 14 ва ҳамзамон бо миллатгароии нави Эрон, талошҳо барои сохтани мақбараи арзанда барои Фирдавсӣ аз нав оғоз шуданд. Масоҳати кунунии маҷмааи мақбараҳо қариб шаш [[Ҳектор|ҳекторро]] ташкил медиҳад ва боғи мақбара, ҳавз ва муҷассамаи Фирдавсӣ аз ҷониби Абулҳасан Седдиқӣ дар пеши он, ёдгорӣ, биноҳои маъмурӣ, китобхона, осорхона, мақбараи [[Маҳдӣ Ахавони Солис|Меҳдии Ахавони Солис]] ва мақбараи [[Муҳаммадризо Шаҷариён|Муҳаммад Ризо Шаҷариёнро]] дар бар мегирад. Меъмории дохилии бино инчунин сафолакҳо, кандакориҳои сангии релефии достонҳои ''[[Шоҳнома]]'' ва навиштаҷоти сангии шеърҳои Фирдавсӣ ва дигаронро дар бар мегирад. Ин бино ۱۸ آذر ۱۳۵۴ бо рақами бақайдгирии 1176 ҳамчун яке аз ёдгориҳои миллии Эрон сабти ном шудааст. == Ҷойгоҳи кунунӣ == Маҷмааи фарҳангии Боғи Мақбараи Фирдавсӣ дар шаҳри [[Тӯс| Тӯс]], 25 километр шимолу ғарби [[Машҳад]], байни деҳаҳои Тӯс Суфлӣ ва Исломия, дар шохаи шоҳроҳи Машҳад-Кучан, дар наздикии шаҳри таърихии Таброн ва [[Гунбази Ҳаруния|ёдгории таърихии меъмории Ҳоруния]] ҷойгир аст. Деҳаи Паж, зодгоҳи Фирдавсӣ, дар 28 километр шарқи Мақбараи Фирдавсӣ ҷойгир аст. == Таърихи оромгоҳ == Пайдоиши миллатгароӣ дар Эрон дар аввали асри чордаҳум олимон ва мутафаккиронро водор кард, ки аз ҳукумат дархост кунанд, ки барои шоири миллӣ ва нигаҳбони ҳувият ва таърихи Эрон мақбараи муносиб ва арзандае созад. Абдулҳусайнхон Сардори Муъазим (Тимуртош) аввалин касе буд, ки барои сохтани мақбара талоши амалӣ кард. Дар 12 амрдоди соли 1303, вақте ки ӯ намояндаи [[Нишопур|Нишопу]]<nowiki/>р дар Маҷлиси Миллӣ буд, дархост кард, ки буҷа барои сохтмони мақбараи Фирдавсӣ тасдиқ карда шавад. Дар пешниҳоди пешниҳодшуда ба Маҷлис гуфта мешуд: [[Акс:Golestan_Palace_Album_No._240-62.jpg|алт=وضعیت آرامگاه فردوسی در ۱۳۱۱ هجری قمری|мини|Ҳолати оромгоҳи Фирдавсӣ дар соли 1311 ҳиҷрӣ]] Вилям Фрейзер, агенти ширкати Ист-Ҳиндустон, соли 1236-и ҳиҷрӣ онро зиёрат карда, дар гузориши худ онро ҳамчун қабристони хоксор бо гунбази хурд тавсиф кардааст. Пас аз ин, Ханников, як муҳаққиқ ва консули рус ва роҳбари экспедитсия ба Хуросон, ҳангоми сафараш ба Тус ягон нишоне аз қабр надид. Аммо, тибқи гузориши лорди англис Курзон, қабри Фирдавсӣ то тақрибан соли 1254-и ҳиҷрӣ, чунон ки Фрейзер гузориш дода буд, намоён буд, аммо баъд аз он майдони гандум онро пӯшонид. Валентин Жуковский низ дар [[соли 1890]] мелодӣ дар зери теппае, ки бо хишт ва пораҳои сафол пӯшонида шуда буд, хабар дод. Баъдтар, вақте ки Абдулваҳҳоб Осеф ад-Давла ҳокими [[Хуросони Бузург|Хуросон]] буд, [[Носируддиншоҳ]] ба ӯ фармон дод, ки қабрро ҷустуҷӯ кунад ва бо роҳнамоии баъзе фаронсавиҳое, ки ба [[Тӯс]] ташриф оварда буданд, муваффақ шуд, ки қабрро пайдо кунад ва бо мақсади сохтани бинои арзанда дар оянда, муваққатан ду ҳуҷра дар он сохт. [[Маликушшуаро Баҳор|Муҳаммад Тақӣ Баҳор]] соли 1318 ҳиҷрӣ онро зиёрат карда, онро «замини омода барои сохтмон» ёфт. Дар мақолае соли 1302 ҳиҷрӣ (1341 ҳиҷрӣ), ӯ оромгоҳро ҳамчун як саҳнаи бебом ва пӯшида тавсиф кардааст. == Таърихи сохтмон ва бозсозӣ == Сохтмони мақбараро Анҷумани миллии ёдгориҳо, ки нав кушода шуда буд, ба ӯҳда гирифт ва шахсони бонуфузе ба монанди Ҳасан Пирния, Ҳасан Мустофи, Муҳаммад Алӣ Форуғӣ, Ҳусейн Ало, Сайид Ҳасан Тағизода ва Ҳасан Исфандиёрӣ аъзои он буданд. Анҷуман раванди сохтани мақбараро дар Ордибеҳешт соли 1305 оғоз кард ва ба Арбоб Кайхусро Шоҳрух, намояндаи зардуштиён, супориш дод, ки ҷои муносибро барои дафни Фирдавсӣ пайдо кунад. Дар он вақт, дафни Фирдавсӣ дар боғе ба Ҳоҷӣ Мирзо Муҳаммад Алӣ, регенти амалкунанда, тааллуқ дошт. Дар ниҳоят, дафн дар як тахтгоҳ бо андозаи шаш метр ба панҷ метр ва баландии 1,4 метр муайян карда шуд. [[Боғ]], ки масоҳати бисту се ҳазор метри мураббаъро ташкил медиҳад, аз ҷониби Ҳоҷӣ Мирзо Муҳаммад Алӣ барои сохтани мақбара ба [[Ризошоҳ Паҳлавӣ|Ризошоҳ]] пешниҳод карда шуд ва [[Ризошоҳ Паҳлавӣ|Ризошоҳ]] онро ба анҷуман тӯҳфа кард. Илова бар ин, ҳафт ҳазор метр замини атрофи боғ аз ҷониби Ҳусайн Малик ба иттиҳодия интиқол дода шуд, ки масоҳати маҷмааро ба сӣ ҳазор метр расонд. Тибқи лавҳае, ки дар тарафи ғарбии маҷмааи мақбара навишта шудааст, соли 1309 Ҳоҷӣ Мирзо Муҳаммад Алӣ боз 25,250 метри мураббаъро ба маҷмаа ва соли 1345 25,375 метри мураббаъро фарзандонаш хайрия карданд. [[Акс:Tomb_of_Ferdowsi,_Old.jpg|рост|мини|Оромгоҳи [[Фирдавсӣ]], солҳои 1310 то 1313]] [[Маликушшуаро Баҳор|Малик аш-Шуъаро Баҳор]], ки инчунин намояндаи Табриз дар ҳамон парлумон буд, якчанд мақола дар бораи зарурати сохтани мақбара навишта, аз [[Ризошоҳ Паҳлавӣ]], ки сарвазир буд, даъват кард, ки миллатгароии худро бо сохтани [[мақбара]] барои [[Фирдавсӣ]] нишон диҳад. Ӯ навиштааст: «Дар акси ҳол, мо, мардуми [[Хуросони Бузург]], ин корро худамон анҷом медиҳем». Аммо, то охири ин парлумон, вақте ки дар 1 Баҳмани соли 1304, бо пешниҳоди Шайх ар-Роиси Афсор, намояндаи Сабзавор, парлумон як моддаеро барои чопи мӯҳри ёдбуди ҳазорсолаи Фирдавсӣ ва ҷудо кардани даромади он барои сохтмони мақбараи Фирдавсӣ қабул кард, ҳеҷ чорае барои маблағгузории сохтмони мақбара андешида нашуд. [[Акс:Ferdowsi-Iran_(3).jpg|рост|мини|Сабти номҳои аъзои Ассотсиатсияи миллии ёдгориҳо ҳангоми сохтмони мақбара (баъзе калимаҳо пас аз инқилоб кандакорӣ ва тағйир дода шуданд)]] <gallery> The Edifice of Ferdowsi.jpg|پلان روبه‌رو و بالای آرامگاه Tomb of Ferdowsi - Front facade.jpg|کتیبهٔ نمای جنوبی آرامگاه و دربردارندهٔ دوازده بیت نخست ''شاهنامه'' Wide base.jpg|پلان روبه‌رو و بالای پلکان آرامگاه </gallery> Бо амалӣ кардани нақшаи Годар, арзиши тахминии сохтани мақбара ба шаст ҳазор туман расид, дар ҳоле ки маблағи умумии ҷамъовардашуда аз бисту ҳафт ҳазор туман зиёд набуд, ки аз он нуздаҳ ҳазор туман то баҳори соли 1308 сарф шуда буд. Арбоб Кайхосро бори дигар ба ҳукумат ва парлумон муроҷиат кард. Ӯ аз ҳукумат бист ҳазор туман гирифт ва нақшаеро, ки ҳафтод намоянда имзо карда буданд, ба парлумон пешниҳод кард ва ӯ инчунин аз парлумон даҳ ҳазор туман гирифт. Арзиши сохтмони мақбара 25,000 туман тахмин зада шуда буд. Бо пешниҳоди Арбоб Кайхосро, Анҷумани миллии ёдгориҳо варақаҳоеро чоп кард, ки барои хайрия ё қуръакашӣ барои сохтани мақбараи сазовори Фирдавсӣ даъват мекарданд. Аммо, то 30 хурдоди соли 1306, Анҷумани миллии ёдгориҳо натавонист беш аз 3,738 туман ҷамъ кунад. Дар ин сана, Арбоб Кайхосро, ки масъули корҳои маъмурӣ ва молиявии Маҷлиси Миллӣ буд, аз Маҷлис хоҳиш кард, ки аз буҷаи худ барои сохтмони мақбараи Фирдавсӣ 20,000 туман ҷудо кунад. <ref> Маҷлис рӯзи 29 тир ба тарафдории ин дархост овоз дод, ба шарте ки худи Арбоб Кайхосро хароҷотро назорат кунад ва сохтмони [[мақбара]] на дертар аз ду моҳ пас аз гирифтани буҷа оғоз шавад. [[Акс:BAKHTAZMAYI_TICKET_FERDOWSI_TOMB_1924.jpg|рост|мини|Чиптаи лотерея барои иштирок дар сохтмони оромгоҳи Фирдавсӣ]] Дар аввал, Эрнст Эмил Ҳертсфелд, бостоншиноси [[Олмониҳо|олмонӣ]], тарҳрезии нақшаи мақбараро супориш дод, ки ассотсиатсия онро рад кард. Пас аз ин, Арбоб Кайхосров нақшаро ба Карим Таҳрирзода Беҳзод пешниҳод кард, ки он низ қабул нашуд ва барои тарҳрезии нақша озмун баргузор шуд. Ҳертсфелд, [[меъмор]] ва [[бостоншинос|бостоншиноси]] [[фаронсавӣ]] Андре Годар, меъмори гурҷӣ Николай Марков ва Карим Таҳрирзода Беҳзод дар он иштирок карданд. Нақшаи Таҳрирзода Беҳзод ниҳоят [[соли 1307]] аз ҷониби ассотсиатсия интихоб ва тасдиқ карда шуд. Ин нақша ба услуби [[Меъмории Ҳахоманишиён]] бо [[тоҷ|тоҷҳои]] баланд ва сеошёна дар мобайни боғи калон буд. Чанде пас, татбиқи он қатъ карда шуд ва нақшаи дигаре зарурӣ дониста шуд ва ба рӯзнома ворид карда шуд. Аз Годар нақшаи нав дархост карда шуд. Дар он вақт ӯ дар [[Фаронса]] буд ва нақшаеро таҳия карда, онро ба [[Эрон]] фиристод. Вуруд ба қисмати дарунии [[мақбара]] аз тарафи ғарбии бино аст. Ду зинапоя дар ҳарду тарафи шимол ва ҷануб ба таҳхона ва ҳуҷраи дафн мебаранд. Дар девори зинапоя шаш пора релефҳои сангӣ мавҷуданд, ки пеш аз таъмир дар ҳарду тарафи долони вуруд ба ҳуҷраи дафн ҷойгир буданд. Ин пораҳо достонҳои "Ҷанги Рустам", "Ҷанги қаҳрамонони эронӣ ва туронӣ" ва " Ҷанги Рустам ва Сӯҳроб "-ро дар тарафи ҷанубии зинапоя ва "Дориюши Бузург бар тахт", "Ду посбон дар ҳузури Имперотури Сосонӣ" ва "Вуруди подшоҳи Ҳиндустон ба дарбори Эрон"-ро дар тарафи шимолии зинапоя нақл мекунанд. Андозаи таҳхона 30x30 ва умқи панҷ метр аст. Дар атрофи таҳкурсии бино долонро барои гардиши ҳаво ва пешгирии намӣ тарҳрезӣ кардаанд. Қаблан, мақбара дар як ҳуҷраи андозаи 5x5 метр буд ва даромадгоҳи он аз гузаргоҳи дуюми берун аз мақбара кушода мешуд ва сипас ба поён интиқол дода мешуд. Деворҳои утоқ тарошида шудаанд, бинобар ин, барои устувор кардани бино, дар чор гӯшаи утоқ сутунҳои дукарата бо баландии 5 метр ҷойгир карда шудаанд. Темур Тош, ки исрор мекард, ки барои бино боми пирамида сохта шавад, тарҳи Годарро тағйир дод ва мақбара бо боми пирамида сохта шуд. Вақте ки замони Темур Тош тағйир ёфт ва аъзои иттиҳодия боми пирамидаро, ки ба меъмории Миср монанд буд, рад карданд, боми қаблӣ бардошта шуд. Бори дигар, бо даъват кардани Таҳрирзода Беҳзод тарҳи дигаре тартиб дода шуд, ки бо тағйири тарҳи Годар боми пирамидаро бо боми зинапоя иваз кард. Тарҳи нав аз ҷониби иттиҳодия 28 октябри соли 1312 тасдиқ карда шуд. Назорати сохтмони тарҳи нав ба Ҳусайн Лорзода супурда шуд. Ниҳоят, пас аз ҳашт сол, сохтмони бино дар соли 1313, ки бо ҷашни ҳазорсолаи Фирдавсӣ рост омад, ба анҷом расид. Бино ба қадри кофӣ устувор набуд ва тадриҷан фурӯ рафт. Таҷдид ва таъмир ба Ҳушанг Сейҳун супурда шуд ва дар соли 1347 ба анҷом расид. Дар солҳои охир, таҷдиди фазои берунии [[мақбара]] таваҷҷӯҳро ба худ ҷалб кардааст. Дар ин робита, таҷдиди Ҷеллохон моҳи майи [[соли 2018]], пас аз талошҳои шаҳрдорӣ ва Шӯрои панҷуми Машҳад ва пас аз имзои ёддошти муштараки тафоҳум аз ҷониби шаҳрдори собиқи Машҳад, раиси Шӯрои шаҳри [[Машҳад]] ва директори генералии Департаменти мероси фарҳангӣ, ҳунарҳои дастӣ ва сайёҳии [[Устони Хуросони Разавӣ]] оғоз ёфт. Лоиҳаи Ҷеллохон барқарорсозии фазои фаромӯшшудаи мақбараи Фирдавсӣ мебошад. Марҳилаи сеюми Ҷеллохон 9 июли соли 2020 аз ҷониби Муҳаммад Ризо Калои, шаҳрдори Машҳад, ифтитоҳ ёфт. == Вижагиҳои меъмории маҷмӯа == [[Акс:The_tomb_of_Ferdosi.jpg|чап|мини|Намоӣ аз дохили оромгоҳ]] Масоҳати кунунии маҷмааи [[мақбара]] тақрибан шаш [[Ҳектор|гектарро]] ташкил медиҳад ва боғи мақбара, ҳавз, ёдгорӣ, биноҳои маъмурӣ, китобхона, осорхона ва мақбараҳои [[Маҳдӣ Ахавони Солис|Меҳдии Ахавони Солис]] ва [[Муҳаммадризо Шаҷариён|Муҳаммадризо Шаҷариёнро]] дар бар мегирад. Вуруд ба маҷмаа аз ҷануб буда, аз ҳарду тарафи ҳавз, ки дар муқобили даромадгоҳ ҷойгир аст, ба мақбара мебарад. Дар пеши ҳавз муҷассамаи Фирдавсӣ аз ҷониби Абулҳасан Седдиқӣ гузошта шудааст. Дар дохили ҳавз сӣ фаввора дар се гурӯҳи даҳнафара ва бо гулбаргҳои [[нилуфар]] оро дода шудаанд, ки рамзи сӣ соли ранҷу азоб дар эҷоди ''[[Шоҳнома]]'' мебошанд. Осорхонаи Тус ё Осорхонаи Фирдавсӣ дар тарафи шимолу ғарбии мақбара ҷойгир аст. Бинои он аз ҷониби Ҳушанг Сейҳун соли 1968 сохта шудааст. Тарроҳӣ ва сохтмони бино дар як ошёна буда, аз баъзе унсурҳои меъмории Эрон илҳом гирифтааст. == Ҷустуҷӯҳои марбут == * Мастаба * [[Тош-Куле]] * [[Оромгоҳи Куруши Кабир|Мақбараи Куруши Бузург]] * [[Қабри духтар]] * [[Санги ёдгорӣ]] * [[Қабристони Ҳафтод шайх ]] * [[Феҳристи ёдгориҳои миллии шаҳри Машҳад]] == Эзоҳ == {{эзоҳ}} {{Пайвандҳои беруна}} {{Шаҳристонҳо ва шаҳрҳои устони Хуросони разавӣ}} [[Гурӯҳ:Википедия:Шаблони «Пайвандҳои беруна» холӣ]] [[Гурӯҳ:Мақбараҳои Эрон]] [[Гурӯҳ:Ёдмонҳои Фирдавсӣ]] [[Гурӯҳ:Меъмории Эронӣ]] [[Гурӯҳ:Сохтмонҳо ва Созаҳо дар Машҳад]] [[Гурӯҳ:Pages with unreviewed translations]] [[Гурӯҳ:Меъмории Эрон]] [[Гурӯҳ:Мероси фарҳангии Эрон]] 9qzxp0liixyt9udymiubummciqx7rif 0 331226 1471393 1471048 2026-05-09T10:05:51Z InternetArchiveBot 30618 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1471393 wikitext text/x-wiki {{Short description|Деҳа дар вилояти Озарбойҷони Ғарбӣ, Эрон}} {{Use dmy dates|date=October 2025}} {{Infobox settlement |статус = Деҳа |ном = Қизил Канд |номи аслӣ = {{lang-fa|قزل كند}} |тасвир = |паҳнои тасвир = |тавзеҳи тасвир = |lat_deg = 38 |lat_min = 13 |lat_sec = 43 |lon_deg = 44 |lon_min = 27 |lon_sec = 55 |CoordAddon = type:city_region:IR |CoordScale = |кишвар = Эрон |харитаи кишвар = Эрон |вилоят = Озарбойҷони Ғарбӣ |шаҳристон = Салмос |бахш = Кӯҳсар |деҳистон = Шенатал |баландӣ = |аҳолӣ = 573 |сол = 2016 |вақт = +3:30 |пайванд = |commons = |эзоҳ = <ref>{{Cite map |author=((OpenStreetMap contributors)) |url=https://www.openstreetmap.org/?mlat=38.228611&mlon=44.465278&zoom=15#map=15/38.22861/44.46528|website=[[OpenStreetMap]] |title=Qizil Kend, دهستان شناتال, بخش کوҳсар [Shenatal Rural District, Kuhsar District], Salmas County, West Azerbaijan Province, Iran|date=23 October 2025 |access-date=23 October 2025|lang=fa}}</ref> }} '''Қизил Канд''' ({{lang-fa|قزل كند}}) — деҳа дар [[деҳистон]]и Шенатал, [[бахш]]и Кӯҳсар, [[шаҳристон]]и Салмос, воқеъ дар [[вилоят]]и [[Озарбойҷони Ғарбӣ]], [[Эрон]]. '''Ғазил Канд, Эрон''' ({{lang|fa|قزل كند}})'''Qezel Kand''' ({{lang|fa|قزل كند}})<ref>Ҳамчунин бо номи '''Ghezel Kand''' маъруф аст.</ref> — деҳае дар [[деҳистони Шенатал]]<ref name="Salmas County Rural Districts">{{cite web |first=Mir-Hossein |last=Mousavi |author-link=Mir-Hossein Mousavi |orig-date={{lang|fa|rtl=yes|تاریخ تصویب}} (Approval date) 1366/02/02 (Iranian Jalali calendar) |date=22 April 1987 |title=Таъсис ва ташкили 7 деҳистон, аз ҷумла деҳаҳо, заминҳо ва маҳалҳо дар шаҳристони Салмос, вилояти Озарбойҷони Ғарбӣ |script-title=fa:ایجاد و تشکیل تعداد 7 دهستان شامل روستاها، مزارع و مکانها واقع در شهرستان سلماس تابع استان آذربایجان غربی |trans-title=Creation and formation of seven rural districts including villages, farms and places in Salmas County under West Azerbaijan province |url=https://lamtakam.com/law/council_of_ministers/110092 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251021234952/https://lamtakam.com/law/council_of_ministers/110092 |archive-date=21 October 2025 |access-date=21 October 2025 |website={{lang|fa|rtl=yes|لام تا کام}} [Lam ta Kam] |publisher={{lang|fa|rtl=yes|‌وزارت کشور}} [Ministry of the Interior] |agency={{lang|fa|rtl=yes|هیات وزیران}} [Council of Ministers] |language=fa |id={{lang|fa|rtl=yes|شناسه}} [ID] 9B86F5C0-8C16-4F6C-8154-9247C8CA80E8. {{lang|fa|rtl=yes|شماره دوره}} [Course number] 66, {{lang|fa|rtl=yes|شماره جلد}} [Volume number] 2. |accessdate=2026-05-04 |archivedate=2025-10-21 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20251021234952/https://lamtakam.com/law/council_of_ministers/110092 }}</ref>и [[бахши Кӯҳсар]] дар [[шаҳристони Салмос]], [[вилояти Озарбойҷони Ғарбӣ]], [[Эрон]] ҷойгир аст. ==Аҳолӣшиносӣ== ===Аҳолӣ=== Бар асоси барӯйхатгирии миллии соли 2006, аҳолии деҳа 489 нафар дар 93 хоҷагӣ буд.<ref name="2006 West Azerbaijan Province"> {{cite web |script-title=fa:سرشماري عمومي نفوس و مسكن 1385 : استان آذربایجان غربی |title=Барӯйхатгирии умумии аҳолӣ ва манзил 2006: вилояти Озарбойҷони Ғарбӣ |trans-title=General Population and Housing Census 2006: West Azerbaijan Province |language=fa |website={{lang|fa|rtl=yes|مرکز آمار ایران}} [Statistical Centre of Iran] |url=http://www.amar.org.ir/DesktopModules/FTPManager/upload/upload2360/newjkh/newjkh/04.xls |archive-url=https://web.archive.org/web/20110920094953/http://www.amar.org.ir/DesktopModules/FTPManager/upload/upload2360/newjkh/newjkh/04.xls |archive-date=20 September 2011 |format=Excel |access-date=25 September 2022}}</ref> Барӯйхатгирии баъдӣ дар соли 2011 478 нафар аҳолӣ дар 102 хоҷагӣ сабт намуд.<ref name="2011 West Azerbaijan Province"> {{cite web |script-title=fa:سرشماري عمومي نفوس و مسكن 1390 : استان آذربایجان غربی |title=Барӯйхатгирии умумии аҳолӣ ва манзил 2011: вилояти Озарбойҷони Ғарбӣ |trans-title=General Population and Housing Census 2011: West Azerbaijan Province |language=fa |website=Iran Data Portal—Syracuse University |url=https://irandataportal.syr.edu/wp-content/uploads/West-Azerbaijan.xls |archive-url=https://web.archive.org/web/20230120205939/https://irandataportal.syr.edu/wp-content/uploads/West-Azerbaijan.xls |archive-date=20 January 2023 |agency={{lang|fa|rtl=yes|مرکز آمار ایران}} [Statistical Centre of Iran] |format=Excel |access-date=19 December 2022}}</ref> Барӯйхатгирии соли 2016 аҳолии деҳаро 573 нафар дар 136 хоҷагӣ нишон дод.<ref name="2016 West Azerbaijan Province"> {{cite web |script-title=fa:سرشماري عمومي نفوس و مسكن 1395 : استان آذربایجان غربی |title=Барӯйхатгирии умумии аҳолӣ ва манзил 2016: вилояти Озарбойҷони Ғарбӣ |trans-title=General Population and Housing Census 2016: West Azerbaijan Province |language=fa |website={{lang|fa|rtl=yes|مرکز آمار ایران}} [Statistical Centre of Iran] |url=https://www.amar.org.ir/Portals/0/census/1395/results/abadi/CN95_HouseholdPopulationVillage_04.xlsx |archive-url=https://web.archive.org/web/20220830042935/https://www.amar.org.ir/Portals/0/census/1395/results/abadi/CN95_HouseholdPopulationVillage_04.xlsx |archive-date=30 August 2022 |format=Excel |access-date=19 December 2022}}</ref> ==Ҳамчунин нигаред== {{Portal-inline|Iran}} {{clear}} == Эзоҳҳо == {{эзоҳ}} == Манбаъҳо == {{манбаъ}} {{Authority control}} [[Category:Маҳалҳои аҳолинишин дар шаҳристони Салмос]] [[Category:Вилояти Озарбойҷони Ғарбӣ]] {{geo-stub}} 9gj3367t71ilz2t2m0qwqaqckg6jlmd 0 331243 1471391 1471152 2026-05-09T09:34:19Z InternetArchiveBot 30618 Rescuing 5 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1471391 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" style="width:22em; text-align:left; font-size:88%; line-height:1.5em; border:1px solid #a2a9b1; background-color:#f8f9fa; padding:5px; float:right; margin:0 0 1em 1em;" |- ! colspan="2" style="text-align:center; font-size:125%; font-weight:bold; background-color:#b0c4de;" | Эрон дар Бозиҳои олимпӣ |- | colspan="2" style="text-align:center; padding: 10px 0;" | [[File:State Flag of Iran (1964-1980).svg|150px|border]]<br><small>Парчами Эрон (1960)</small> |- ! КМО | [[Кумитаи миллии олимпии Эрон|IRI]] |- ! Бозиҳо | [[Бозиҳои тобистонаи олимпии 1960|1960 Рим]] |- ! Варзишгарон | 23 нафар дар 5 намуд |- ! Парчамбардор | [[Ҷаъфар Салмосӣ]] |- ! colspan="2" style="text-align:center; background-color:#b0c4de;" | Медалҳо |- | style="background-color:#ffd700; font-weight:bold;" | Тилло || 0 |- | style="background-color:#c0c0c0; font-weight:bold;" | Нуқра || 1 |- | style="background-color:#cd7f32; font-weight:bold;" | Биринҷ || 3 |- ! Ҷой | 27 |} [[Эрон|Эрон]] дар [[Бозиҳои тобистонаи олимпии 1960|Бозиҳои тобистонаи олимпии 1960]] дар [[Рим|Рим]], [[Италия|Италия]] ширкат варзид. 25 варзишгар Эронро дар Олимпиадаи соли 1960 намояндагӣ карданд.<ref>{{cite web|url=https://www.sports-reference.com/olympics/countries/IRI/summer/1960/ |title=Iran at the 1960 Rome Summer Games |publisher=sports-reference.com |access-date=17 June 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110921215628/http://www.sports-reference.com/olympics/countries/IRI/summer/1960/ |archive-date=21 September 2011 }}</ref> ==Ширкаткунандагон== {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" ! width=180|Навъи варзиш ! width=55|Мардон ! width=55|Занон ! width=55|Ҳамагӣ |- | align=left|[[Варзиши сабук]] | 1 || || 1 |- | align=left|[[Бокс]] | 4 || || 4 |- | align=left|[[Тирпарронӣ]] | 1 || || 1 |- | align=left|[[Вазнбардорӣ]] | 5 || || 5 |- | align=left|[[Гӯштин]] | 12 || || 12 |-class="sortbottom" ! Ҳамагӣ || 23 || 0 || 23 |} ==Хулосаи медалҳо== ===Ҷадвали медалҳо=== {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" ! width=180|Навъи варзиш !scope="col" style="background:gold; width:55px;"|Тилло !scope="col" style="background:silver; width:55px;"|Нуқра !scope="col" style="background:#cc9966; width:55px;"|Биринҷӣ ! width=55|Ҳамагӣ |- |align=left| [[Weightlifting at the 1960 Summer Olympics|Вазнбардорӣ]] || || || 1 || 1 |- |align=left| [[Wrestling at the 1960 Summer Olympics|Гӯштин]] || || 1 || 2 || 3 |-class="sortbottom" ! Ҳамагӣ || 0 || 1 || 3 || 4 |} ===Ғолибони медал=== {| class="wikitable sortable" style="text-align:left;" |- ! width="70"|Медал ! width="240"|Ном ! width="190"|Навъи варзиш ! width="240"|Мусобиқа |- | {{silver medal}} || [[Gholamreza Takhti]] || [[Wrestling at the 1960 Summer Olympics|Гӯштин]] || [[Wrestling at the 1960 Summer Olympics – Men's freestyle 87 kg|Фристайли мардон, 87 кг]] |- | {{bronze medal}} || [[Esmaeil Elmkhah]] || [[Weightlifting at the 1960 Summer Olympics|Вазнбардорӣ]] || [[Weightlifting at the 1960 Summer Olympics – Men's 56 kg|56 кг мардон]] |- | {{bronze medal}} || [[Ebrahim Seifpour]] || [[Wrestling at the 1960 Summer Olympics|Гӯштин]] || [[Wrestling at the 1960 Summer Olympics – Men's freestyle 52 kg|Фристайли мардон, 52 кг]] |- | {{bronze medal}} || [[Mohammad Paziraei]] || [[Wrestling at the 1960 Summer Olympics|Гӯштин]] || [[Wrestling at the 1960 Summer Olympics – Men's Greco-Roman 52 kg|Греко-римии мардон, 52 кг]] |} ==Натиҷаҳо аз рӯи намуд== ===Варзиши сабук === {{main|Athletics at the 1960 Summer Olympics}} ;Мардон<ref>{{cite web|url=http://la84foundation.org/6oic/OfficialReports/1960/OR1960v2pt1.pdf|title=The Games of the XVII Olympiad – Official Report Volume 2 – Part 1|date=3 January 2011|publisher=[[LA84 Foundation]]|page=141|access-date=17 June 2011|archive-date=23 May 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110523081702/http://www.la84foundation.org/6oic/OfficialReports/1960/OR1960v2pt1.pdf|url-status=dead|accessdate=2026-05-06|archivedate=2011-05-23|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110523081702/http://www.la84foundation.org/6oic/OfficialReports/1960/OR1960v2pt1.pdf}}</ref> {| class="wikitable" width="70%" style="text-align:center; font-size:90%" !rowspan="2" width="30%"|Варзишгар !rowspan="2" width="20%"|Мусобиқа !colspan="2" width="25%"|Марҳилаи интихобӣ !colspan="2" width="25%"|Финал |- !width="15%"|Натиҷа !Ҷой !width="15%"|Натиҷа !Ҷой |- |align="left"|[[Рӯҳуллоҳ Раҳмонӣ]] |align="left"|[[Ҷаҳиши сегона|Ҷаҳиши сегона]] |14.70 |'''30''' |colspan=2 align=center|Ба даври баъдӣ роҳ наёфт |} === Бокс === {{main|Boxing at the 1960 Summer Olympics}} ;Мардон<ref>{{cite web|url=http://la84foundation.org/6oic/OfficialReports/1960/OR1960v2pt1.pdf|title=The Games of the XVII Olympiad – Official Report Volume 2 – Part 2|date=3 January 2011|publisher=[[LA84 Foundation]]|pages=148–198|access-date=17 June 2011|archive-date=23 May 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110523081702/http://www.la84foundation.org/6oic/OfficialReports/1960/OR1960v2pt1.pdf|url-status=dead|accessdate=2026-05-06|archivedate=2011-05-23|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110523081702/http://www.la84foundation.org/6oic/OfficialReports/1960/OR1960v2pt1.pdf}}</ref> {| class="wikitable" width="98%" style="text-align:left; font-size:90%" !width="13%"|Варзишгар !width="5%"|Мусобиқа !width="12%"|1/32 финал !width="12%"|1/16 финал !width="12%"|1/8 финал !width="12%"|Чорякфинал !width="12%"|Нимфинал !width="12%"|Финал !width="4%"|Ҷой |- |[[Эзария Илханов]] |[[Boxing at the 1960 Summer Olympics – Flyweight|51 кг]] |align=center|Бе рақобат |{{flagIOCathlete|[[James Badrian|Badrian]]|RHO|1960 Summer}}<br />'''Ғ''' '''4'''–1 |{{flagIOCathlete|[[Miguel Ángel Botta|Botta]]|ARG|1960 Summer}}<br />'''Б''' [[Walkover]] |colspan=3 align=center|Ба даври баъдӣ роҳ наёфт |align=center|'''9''' |- |[[Содиқ Алиакбарзода]] |[[Boxing at the 1960 Summer Olympics – Bantamweight|54 кг]] |align=center|Бе рақобат |{{flagIOCathlete|[[Muhammad Nasir|Nasir]]|PAK|1960 Summer}}<br />'''Б''' 1–'''4''' |colspan=4 align=center|Ба даври баъдӣ роҳ наёфт |align=center|'''17''' |- |[[Вазик Казарян]] |[[Boxing at the 1960 Summer Olympics – Light welterweight|63.5 кг]] |align=center|Бе рақобат |{{flagIOCathlete|[[Bobby Kelsey|Kelsey]]|GBR|1960 Summer}}<br />'''Б''' 2–'''3''' |colspan=4 align=center|Ба даври баъдӣ роҳ наёфт |align=center|'''17''' |- |[[Ҳосим Амирёварӣ]] |[[Boxing at the 1960 Summer Olympics – Welterweight|67 кг]] |align=center|Бе рақобат |{{flagIOCathlete|[[Alfredo Cornejo (boxer)|Cornejo]]|CHI|1960 Summer}}<br />'''Ғ''' '''3'''–2 |{{flagIOCathlete|[[Leszek Drogosz|Drogosz]]|POL|1960 Summer}}<br />'''Б''' 0–'''5''' |colspan=3 align=center|Ба даври баъдӣ роҳ наёфт |align=center|'''9''' |} ===Тирпарронӣ === {{main|Shooting at the 1960 Summer Olympics}} ;Мардон<ref>{{cite web|url=http://la84foundation.org/6oic/OfficialReports/1960/OR1960v2pt1.pdf|title=The Games of the XVII Olympiad – Official Report Volume 2 – Part 2|date=3 January 2011|publisher=[[LA84 Foundation]]|pages=411–416|access-date=17 June 2011|archive-date=23 May 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110523081702/http://www.la84foundation.org/6oic/OfficialReports/1960/OR1960v2pt1.pdf|url-status=dead|accessdate=2026-05-06|archivedate=2011-05-23|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110523081702/http://www.la84foundation.org/6oic/OfficialReports/1960/OR1960v2pt1.pdf}}</ref> {| class="wikitable" width="65%" style="text-align:center; font-size:90%" !rowspan="2"|Варзишгар !rowspan="2"|Мусобиқа !colspan="2"|Марҳилаи интихобӣ !colspan="2"|Финал |- !Хол !! Ҷой !! Хол !! Ҷой |- |rowspan=2 align="left"|[[Ғулом Ҳусейн Мубассир]] |align="left"|[[Туфанги 50 м (се ҳолат)|Туфанги 50 м (се ҳолат)]] |471 || '''71''' || colspan=2|Ба даври баъдӣ роҳ наёфт |- |align="left"|[[Туфанги 50 м (хобида)|Туфанги 50 м (хобида)]] |384 || 33 '''{{abbr|Q|Гузашт}}''' || 567 || '''50''' |} ===Вазнбардорӣ === {{main|Weightlifting at the 1960 Summer Olympics}} ;Мардон<ref>{{cite web|url=http://la84foundation.org/6oic/OfficialReports/1960/OR1960v2pt1.pdf|title=The Games of the XVII Olympiad – Official Report Volume 2 – Part 2|date=3 January 2011|publisher=[[LA84 Foundation]]|pages=330–353|access-date=17 June 2011|archive-date=23 May 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110523081702/http://www.la84foundation.org/6oic/OfficialReports/1960/OR1960v2pt1.pdf|url-status=dead|accessdate=2026-05-06|archivedate=2011-05-23|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110523081702/http://www.la84foundation.org/6oic/OfficialReports/1960/OR1960v2pt1.pdf}}</ref> {| class="wikitable" width="70%" style="text-align:center; font-size:90%" !Варзишгар !! Мусобиқа !! Пресс !! Канда бардоштан !! Тоза ва тела !! Ҳамагӣ !! Ҷой |- |align="left"|'''[[Исмоил Элмхоҳ]]''' || 56 кг || 97.5 || 100.0 || 132.5 || 330.0 || {{bronze medal}} |- |align="left"|[[Алӣ Сафа-Сонболӣ]] || 60 кг || 92.5 || No mark || — || — || '''—''' |- |align="left"|[[Ҳенрик Тамраз]] || 67.5 кг || 112.5 || 105.0 || 130.0 || 347.5 || '''14''' |- |align="left"|[[Муҳаммад Ами-Теҳронӣ]] || 75 кг || 117.5 || 120.0 || 155.0 || 392.5 || '''6''' |- |align="left"|[[Монгашти Амириён]] || 82.5 кг || 120.0 || 120.0 || 150.0 || 390.0 || '''10''' |} === Гӯштин === {{main|Wrestling at the 1960 Summer Olympics}} ;Фристайли мардон<ref>{{cite web|url=http://la84foundation.org/6oic/OfficialReports/1960/OR1960v2pt1.pdf|title=The Games of the XVII Olympiad – Official Report Volume 2 – Part 1|date=3 January 2011|publisher=[[LA84 Foundation]]|pages=509–545|access-date=17 June 2011|archive-date=23 May 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110523081702/http://www.la84foundation.org/6oic/OfficialReports/1960/OR1960v2pt1.pdf|url-status=dead|accessdate=2026-05-06|archivedate=2011-05-23|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110523081702/http://www.la84foundation.org/6oic/OfficialReports/1960/OR1960v2pt1.pdf}}</ref> {| class="wikitable" width="98%" style="text-align:left; font-size:90%" !Варзишгар !! Мусобиқа !! Даври аввал !! Даври дуюм !! Даври сеюм !! Даври чорум !! Даври панҷум !! Даври шашум !! Даври ниҳоӣ !! Ҷой |- |'''[[Иброҳим Сайфпур]]''' || 52 кг |{{flagIOCathlete|[[Дитер Грёнинг]]|AUS|1960 Summer}}<br /> [[Pin (amateur wrestling)|Ғалаба бо хобондан]] |{{flagIOCathlete|[[Вайно Рантала]]|FIN|1960 Summer}}<br /> [[Pin (amateur wrestling)|Ғалаба бо хобондан]] |{{flagIOCathlete|[[Леслав Кропп]]|POL|1960 Summer}}<br /> [[Pin (amateur wrestling)|Ғалаба бо хобондан]] |{{flagIOCathlete|[[Андре Зоете]]|FRA|1960 Summer}}<br /> [[Pin (amateur wrestling)|Ғалаба бо хобондан]] |{{flagIOCathlete|[[Алӣ Алиев]]|URS|1960 Summer}}<br /> [[Pin (amateur wrestling)|Ғалаба бо хобондан]] |{{flagIOCathlete|[[Аҳмад Билек]]|TUR|1960 Summer}}<br />Бохт аз рӯи холҳо |{{flagIOCathlete|[[Масаюки Матсубара]]|JPN|1960 Summer}}<br /> Бохт аз рӯи холҳо |{{bronze medal}} |- |[[Меҳди Яғғубӣ]] || 57 кг |{{flagIOCathlete|[[Ҳусейн Акбас]]|TUR|1960 Summer}}<br /> Холҳо |{{flagIOCathlete|[[Витторио Манчини (wrestler)|Mancini]]|SMR|1960 Summer}}<br /> [[Pin (amateur wrestling)|Ғалаба бо хобондан]] |{{flagIOCathlete|[[Им Кванг-ҷе]]|KOR|1960 Summer}}<br /> Холҳо |{{flagIOCathlete|[[Тадашӣ Асаӣ]]|JPN|1960 Summer}}<br /> Холҳо |colspan=3|Ба даври баъдӣ роҳ наёфт |'''7''' |- |[[Муҳаммад Ходим]] || 62 кг |{{flagIOCathlete|[[Владимир Рубашвили]]|URS|1960 Summer}}<br />'''Б''' [[Pin (amateur wrestling)|Ғалаба бо хобондан]] |{{flagIOCathlete|[[Лу Янис]]|USA|1960 Summer}}<br /> Холҳо |{{flagIOCathlete|[[Канг Чунг-ҳо]]|KOR|1960 Summer}}<br /> [[Pin (amateur wrestling)|Ғалаба бо хобондан]] |{{flagIOCathlete|[[Тамитсугу Сато]]|JPN|1960 Summer}}<br /> [[Pin (amateur wrestling)|Ғалаба бо хобондан]] |colspan=3|Ба даври баъдӣ роҳ наёфт |'''8''' |- |[[Мустафои Тоҷикӣ]] || 67 кг |{{flagIOCathlete|[[Муҳаммад Ашрафуддин]]|PAK|1960 Summer}}<br /> [[Pin (amateur wrestling)|Ғалаба бо хобондан]] |{{flagIOCathlete|[[Хайруллоҳ Шоҳинкая]]|TUR|1960 Summer}}<br /> Холҳо |{{flagIOCathlete|[[Амин Нозим]]|LIB|1960 Summer}}<br /> [[Pin (amateur wrestling)|Ғалаба бо хобондан]] |{{flagIOCathlete|[[Тони Райс Ҷр.]]|RSA|1960 Summer}}<br /> [[Pin (amateur wrestling)|Ғалаба бо хобондан]] |{{flagIOCathlete|[[Эню Валчев]]|BUL|1960 Summer}}<br /> [[Pin (amateur wrestling)|Ғалаба бо хобондан]] |{{flagIOCathlete|[[Шелби Вилсон]]|USA|1960 Summer}}<br /> Холҳо | |'''4''' |- |'''[[Гуломрезо Такҳти]]''' || [[Гӯштин дар Олимпиадаи тобистонаи 1960 – Фристайли мардон 87 кг|87 кг]] |{{flagIOCathlete|[[Гулом Муҳиддин Гунга|Гунга]]|AFG|1960 Summer}}<br />'''Ғ''' [[Pin (amateur wrestling)|Ғалаба бо хобондан]] |{{flagIOCathlete|[[Патрик Парсонс|Парсонс]]|AUS|1960 Summer}}<br />'''Ғ''' [[Pin (amateur wrestling)|Ғалаба бо хобондан]] |{{flagIOCathlete|[[Шуничӣ Кавано|Кавано]]|JPN|1960 Summer}}<br />'''Ғ''' [[Pin (amateur wrestling)|Ғалаба бо хобондан]] |{{flagIOCathlete|[[Ҷёрҷ Гурич|Гурич]]|HUN|1960 Summer}}<br />'''Ғ''' [[Pin (amateur wrestling)|Ғалаба бо хобондан]] |{{flagIOCathlete|[[Мани ван Зил|ван Зил]]|RSA|1960 Summer}}<br />'''Ғ''' [[Pin (amateur wrestling)|Ғалаба бо хобондан]] | |{{flagIOCathlete|[[Исмет Атлы|Атлы]]|TUR|1960 Summer}}<br />'''Б''' Холҳо |{{silver medal}} |} ;Греко-римии мардон |'''[[Муҳаммад Пазироӣ]]''' || [[Гӯштин дар Олимпиадаи тобистонаи 1960 – Греко-римии мардон 52 кг|52 кг]] |{{flagIOCathlete|[[Маурис Мевис|Мевис]]|BEL|1960 Summer}}<br />'''Ғ''' Холҳо |{{flagIOCathlete|[[Осман Эл-Саид|Эл-Саид]]|EGY|1960 Summer}}<br />'''Б''' Холҳо |{{flagIOCathlete|[[Стефан Ҳайдук|Ҳайдук]]|POL|1960 Summer}}<br />'''Ғ''' Холҳо |Бе рақобат |{{flagIOCathlete|[[Иван Кочергин|Кочергин]]|URS|1960 Summer}}<br />'''Ғ''' Холҳо |colspan=2| |{{bronze medal}} ==Манбаъҳо== {{reflist}} ==Пайвандҳои беруна== *[https://web.archive.org/web/20060622162855/http://www.la84foundation.org/5va/reports_frmst.htm Official Olympic Reports] *[http://www.olympic.org/uk/athletes/results/search_r_uk.asp International Olympic Committee results database] [[Гурӯҳ: Миллатҳо дар Бозиҳои тобистонаи олимпии соли 1960]] [[Гурӯҳ: Эрон дар Бозиҳои тобистонаи олимпӣ аз рӯи сол|1960]] [[Гурӯҳ:1960 дар варзиши Эрон|Бозиҳои тобистонаи олимпӣ]] [[Гурӯҳ: Паҳлавии Эрон]] n0ir6by2p6hwfq7pkkaygaz194n37nq 0 331247 1471290 1471267 2026-05-08T13:25:55Z Шухрат Саъдиев 5132 /* Пайванди беруна */ 1471290 wikitext text/x-wiki '''Мақбараи Умари Хайём''' (кушода шудааст: 2 апрели соли 1963) — ''Мақбараи Умари Хайём'', яке аз марказҳои сайёҳии Нишопур, рамзи шаҳри [[Нишопур]] ва намунаи барҷастаи меъмории муосири Эрон аст. Онро Ҳушанг Сейҳун тарҳрезӣ карда, [[22 сентябр|22 сентябри]] [[соли 1962]] ба анҷом расонидааст. Тарҳи он бар асоси ҳаёт, замон ва андешаҳои [[Умари Хайём]] сохта шудааст, ки бар асоси се нақши Хайём ҳамчун " [[Риёзиёт|риёзидон]] ", " [[Ахтаршиносӣ|ахтаршинос]] " ва " шоир " сохта шудааст. Сохторҳои атрофи [[мақбара]] касби падари Хайёмро (хаймасозӣ) ба ёд меоранд; Мақбараи Умари Хайём 22 метр баландӣ дорад; сохтори бино он аз бетон бо асли металлӣ иборат аст; ва он дар [[Боғ|боғе]] дар канори ҷанубу шарқии [[Нишопур]] ҷойгир аст. Ин бино ۱۸ آذر ۱۳۵۴ бо рақами бақайдгирии 1175 ҳамчун яке аз ёдгориҳои миллии Эрон сабти ном шудааст. == Таърихи мақбараи Хайём == Пешниҳоди Ясой қабул нашуд ва аз ӯ хоҳиш карда шуд, ки нақшаи алоҳидаро барои сохтмони Мақбараи Хайём пешниҳод кунад. {{аввали иқтибос}}«Қабр хеле бад ба назар мерасад. Ман зуд-зуд ба он ҷо мерафтам ва ҳар вақте ки ман будам, воқеан ба ман таъсир мерасонд ва ҳар як хориҷие, ки ба ин ҷо меояд ва ин манзараро мебинад, ба ман таъсир мекунад. Гарчанде ки шумо медонед, ки рубоиҳо ва шеърҳои ҳаким Хайём дар Аврупо то чӣ андоза қадр карда мешаванд ва дар ҳоле ки сохтани ин қабр пули зиедро талаб намекунад, чаро мо бояд онро нодида гирем. Он дар яке аз ҷойҳои дурдаст, ҷойгир аст. Ҳоло, ки хориҷиён меоянд ва мехоҳанд ин қабрро ислоҳ кунанд, мо сазовори он нестем, ки худамон ин корро накунем ва мо бояд донем, ки ҳамон шарафҳое, ки Ҳаким [[Абулқосим Фирдавсӣ]] ба мо додааст, аз ҷониби [[Хайём|Ҳаким Хайём]] низ дода шудааст.»{{охири иқтибос|сарчашма=}} === Даврони муосир === ==== Пешниҳодҳои аввалия ==== Дар замони муосир, Мақбараи Хайём дар ҷониби шарқии масҷиди Муҳаммад Маҳроқ дар як утоқи хурди айвонмонанд ҷойгир аст. Меҳмонони хориҷие, ки аз [[мақбара]] дидан мекунанд, борҳо дархост кардаанд, ки барои Хайём мақбара сохта шавад, аммо ҳукумати Эрон ба онҳо иҷозат надодааст. Вақте ки Мортимер Дюранд, вазири ваколатдори Бритониё дар Эрон, аз номи маҳфили Умар Хайём дар [[Лондон]], ба [[Носируддиншоҳ|Носируддиншоҳ Қоҷор]] пешниҳод кард, ки дар паҳлӯи Имомзодаи Маҳроқ барои Хайём мақбара сохта шавад, [[Носируддиншоҳ]] посух дод:{{аввали иқтибос}} "Мо дар Эрон шоирон дорем, ки аз Хайём, аз ҷумла худам, хеле беҳтаранд." {{охири иқтибос|сарчашма=}} 8 тираи [[соли 1927]], вақте ки Арбоб Кайхусро, намояндаи зардуштӣ дар Маҷлиси Миллӣ, дархост кард, ки аз буҷаи парлумон бист ҳазор туман барои сохтмони [[Мақбараи Фирдавсӣ]] сарф шавад, Абдуллоҳ Ясой, намояндаи [[Симнон]] ва [[Домғон|Домғон]] пешниҳод кард, ки мақбараи Хайём бо ҳамон маблағ таъмир карда шавад ва гуфт: {{аввали иқтибос}}Санги оддии ёдгории Хайём то [[соли 1934]] истода буд, вақте ки меҳмонони маросими ифтитоҳи [[Мақбараи Фирдавсӣ]], ки ба [[Тӯс]] мерафтанд, низ ин қабрро зиёрат карданд.{{охири иқтибос|сарчашма=}} Сипас, пешниҳод карда шуд, ки ин оромгоҳро бо роҳи беҳтар ва мувофиқтар аз нав созанд; аз ин рӯ, ҳамзамон бо ҷашни ҳазорсолагии Фирдавсӣ, Анҷумани миллии ёдгориҳо барои Хайём [[оромгоҳ]] сохт. Тарроҳӣ ва сохтмони ин [[сутуни сангӣ]] аз ҷониби Карим Тоҳирзод Беҳзод анҷом дода шудааст. Ин [[мақбара]] дар шакли саҳнаи чоркунҷа ва бинои сангии кушода сохта шудааст, ки дар паҳлӯи мақбара ва масҷиди Муҳаммад Маҳроқ ҷойгир буд. [[Мақбара]] аз ду айвони болоӣ ва поёнӣ ва як девори кӯтоҳи сангии Халаҷ иборат буд, ки дар атрофи макони мақбара ва дар болои мақбара, ки се ё чор метр дуртар аз девори мақбара буд, истифода мешуд; инчунин як сутуни сангӣ бо чор байт аз шоир Малик аш-Шуъора Баҳор, ки бо хати Насталиқ дар он [[кандакорӣ]] шудааст. Ин асар бо роҳи омезиши шаклҳои ғарбӣ ва ороишҳои эронӣ, ки ба асарҳои услуби арт-деко монанданд, сохта шудааст. ==== [[Санги ёдгорӣ]] ==== [[Акс:آرامگاه_عمرخیام_هنگام_نوروز.jpg|мини|444x444пкс|Намуди наздики бинои мақбара]] Монанд ба вазъияти [[мақбараи Фирдавсӣ]] (ки Беҳзод низ масъули сохтмонаш буд), қабр аз ибтидо бо мушкилоти зиёди сохторӣ рӯбарӯ шуд ва аз сабаби набудани таҳкурсии дуруст, он ба зудӣ фурӯ рафтан ва вайрон шудан гирифт. Мақбара дар боғи қадимӣ ҷойгир буда, дорои китобхона, осорхона ва меҳмонхона мебошад. Дар даромадгоҳи [[боғ]] муҷассамаи Хайём гузошта шудааст. Масоҳати боғи Хайём 20 ҳазор метри мураббаъ ва дарозии он 18 метр буда, бо дарахтони санавбар иҳота шудааст. Ин мақбара омехтаи санъати меъмории муосир ва қадимаи Эрон аст, ки аз ҷониби Ҳушанг Сайҳун тарҳрезӣ шудааст. Дар ромб ва навиштаҷоти сафолакдори мақбара, бист [[Рубоӣ|рубоии]] [[Умари Хайём]] бо хати курсив аз ҷониби Муртазо Абдулрасулӣ дар соли 1339 ҳиҷрӣ навишта шудааст. Ин кор таҳти назорати тарроҳ ва [[меъмор]]и бино, [[муҳандис]] Сайҳун, анҷом дода шудааст ва намунаи беназири истифодаи хати курсив дар навиштаҷоти меъморӣ мебошад. Гарчанде ки имрӯз фаромӯш шудааст, хати курсив аввалин [[Хушнависии форсӣ|хати эронӣ]] аст ва дар замони [[Умари Хайём]] дар байни котибон васеъ истифода мешуд. Худи Ҳушанг Сайҳун дар бораи ин бино мегӯяд: ==== Оромгоҳи кунунӣ ==== Пас аз марги [[Умари Хайём]] дар соли 1123 ё 1134, ҷасади ӯ дар қабристони марказии Ҳиро дар [[Нишопур]], ки қабри махсус надошт, дафн карда шуд. [[Низомии Арӯзии Самарқандӣ]] хабар дод, ки соли 1112, зимни мулоқоти дӯстона дар [[Балх]], Хайём гуфт: {{аввали иқтибос}}«Бигзор қабри ман дар ҷое бошад, ки ҳар баҳор шимол [шамол] ба ман гул меборонад».{{охири иқтибос|сарчашма=}} == Сохтори бинои мақбара == Бо дархости Анҷумани миллии ёдгориҳо, Ҷалолуддин Ҳумайӣ аз шеърҳое, ки ба Хайём нисбат дода шудаанд, бист рубоиро интихоб кард ва ин бист рубоиро бо хатти Муртазо Абдулрасулӣ дар рӯи сафолҳои мозаикии кабуди осмонӣ ва зард дар лозенҷҳои таҳкурсии бино (''ҳар як лозенҷ ду рубоӣ дорад'') ҷойгир карданд:   Бино 10 [[сутун]] дорад, ки ''10 аввалин рақами дурақамаи математикӣ ва пойгоҳи асосии рақамҳо мебошад''. Аз ҳар як сутун, ду теғи диагоналӣ ба боло спиралӣ мешаванд, то он даме ки онҳо бо ҳам бархӯрда, боми биноро ташкил медиҳанд ва аз тарафи дигар поён меоянд, ки худ як шакли мураккаби математикӣ аст. Ин шакли геометрӣ ва рақами 10 ҳарду рамзи дониши математикии Хайём мебошанд.Бархӯрди теғҳо бо якдигар фазоҳои пур ва холӣ ва махсусан дар боло ситораҳои ба ҳам печидаро ба вуҷуд меорад, ки тавассути онҳо ''осмони кабуди Нишопур'' намоён аст. Тадриҷан, дар наздикии болои гунбаз, ситораҳо хурдтар мешаванд ва дар ниҳоят ситораи панҷгӯша онҳоро пурра мекунад. Ин ситораҳо ва нақши осмон ба шахсияти астрономии Хайём ишора мекунанд.Теғҳо ба ҳам бархӯрда, даҳ лозенҷи калонро ташкил медиҳанд, ки пур аз сафолҳо бо хатти Насталиқи шикаста, бо тарзи абстрактӣ ва муосир, бо услуби хаттотони бузурге ба монанди Мир Эмод, мебошанд. Рубоиётро Ҷалол Ҳумайӣ ва хаттотро Муртазо Абдул Расулӣ интихоб кардаанд. Ин аввалин бино дар таърихи меъмории Эрон аст, ки аз хатти Насталиқи шикаста истифода кардааст. Даруни ин лозенҷҳо низ пур аз шеърҳо дар шакли гулҳо, баргҳо ва пилта ва оро додашуда бо сафолҳои мозаикӣ мебошад, ки ҳамаи онҳо ба шеъри Хайём ишора мекунанд. == Нигораҳо == [[Акс:آرامگاه_عمرخیام_هنگام_نوروز.jpg|мини|444x444пкс|Намуди наздики бинои мақбара]] ; Пояи аввал (ғарбӣ) Ба номи худои раҳмон ва меҳрубон! هو الله تعالی ـ بسم الله الرحمن الرحیم - هو الملک الکریم {{Шеър}} {{Байт|مرغی دیدم نشسته بر باره طوس|در پیش نهاده کله کیکاووس}} {{Байт|با کله همی گفت که افسوس افسوس|کو بانگ جرس‌ها و کجا ناله کوس}} {{Поёни шеър}} هو الملک الکریم وله ایضاً رحمة الله علیه و غفر انه {{Шеър}} {{Байт|هر نیک و بدی که در نهاد بشر است|اندوه و غمی که در قضا و قدر است}} {{Байт|با چرخ مکن حواله کاندر ره عقل|چرخ از تو هزار بار بیچاره‌تر است}} {{Поёни шеър}} حرره العبد الفقیر المحتاج برحمة الله عبدالرسولی ۱۳۳۹ ; Пояи дуюм بسم الله الرحمن الرحیم وله ایضاً علیه الرحمة والغفران هو الملک الکریم وله رحمة الله علیه {{Шеър}} {{Байт|از دی که گذشت هیچ ازو یاد مکن|فردا که نیامده‌ست فریاد مکن}} {{Байт|ربر نامده و گذشته بنیاد مکن|حالی خوش باش و عمر بر باد مکن}} {{Поёни шеър}} {{Шеър}} {{Байт|دشمن به غلط گفت که من فلسفیم|ایزد داند که آنچه او گفت نیم}} {{Байт|لیکن چو در این غم آشیان آمده‌ام|آخر کم از آنکه من بدانم که کیم}} {{Поёни шеър}} ; Пояи сеюм هو الله تعالی {{Шеър}} {{Байт|هم دانهٔ امید به خرمن ماند|هم باغ و سرای بی تو و من ماند}} {{Байт|سیم و زر خویش از درمی تا به جوی|با دوست بخور گرنه به دشمن ماند}} {{Поёни шеър}} حقیقة الحق سبحانه وتعالی وله رحمة الله علیه وغفر الله له {{Шеър}} {{Байт|در کارگه کوزه‌گری رفتم دوش|دیدم دو هزار کوزه گویا و خموش}} {{Байт|ناگاه یکی کوزه برآورد خروش|کو کوزه‌گر و کوزه‌خر و کوزه فروش}} {{Поёни шеър}} ; Пояи чорум {{Шеър}} {{Байт|در دایره‌ای که آمد و رفتن ماست|او را نه بدایت نه نهایت پیداست}} {{Байт|کس می‌نزند دمی در این معنی راست|کاین آمدن از کجا و رفتن به کجاست}} {{Поёни шеър}} هو الملک الکریم وله رحمة الله علیه وغفر الله له حقیقة الحق سبحانه و تعالی {{Шеър}} {{Байт|هر سبزه که بر کنار جویی رسته است|گویی ز لب فرشته‌خویی رسته است}} {{Байт|پا بر سر سبزه تا به خواری ننهی|کان سبزه ز خاک لاله‌رویی رسته است}} {{Поёни шеър}} هو العزیز هو العلی الأکبر وله رحمة الله علیه خیام علیه الرحمة والغفران فرماید ; Пояи панҷум {{Шеър}} {{Байт|آنانکه محیط فضل و آداب شدند|در جمع کمال شمع اصحاب شدند}} {{Байт|ره زین شب تاریک نبردند برون|گفتند فسانه‌ای و در خواب شدند}} {{Поёни шеър}} حقیقة الحق سبحانه وتعالی هو الله تعالی بسم الله الرحمن الرحیم وله رحمة الله علیه وغفر الله له {{Шеър}} {{Байт|ای دل همه اسباب جهان خواسته گیر|باغ طربت به سبزه آراسته گیر}} {{Байт|و آنگاه بر آن سبزه شبی چون شبنم|بنشسته و بامداد برخاسته گیر}} {{Поёни шеър}} {{Шеър}} {{Байт|این کوزه چو من عاشق زاری بوده‌ست|در بند سر زلف نگاری بوده‌ست}} {{Байт|این دسته که بر گردن او می‌بینی|دستی‌ست که بر گردن یاری بوده‌ست}} {{Поёни шеър}} ; Пояи шашум حقیقة الحق سبحانه وتعالی. هو الله تعالی. بسم الله الرحمن الرحیم {{Шеър}} {{Байт|ابر آمد و باز بر سر سبزه گریست|بی بادهٔ گل‌رنگ نمی‌باید زیست}} {{Байт|این سبزه که امروز تماشاگه ماست|تا سبزهٔ خاک ما تماشاگه کیست؟}} {{Поёни шеър}} هو الملک الکریم {{Шеър}} {{Байт|آن‌ها که کهن شدند و این‌ها که نواند|هر کس به مراد خویش یک تک بدوند}} {{Байт|این کهنه‌جهان به کس نماند باقی|رفتند و رویم دیگر آیند و روند}} {{Поёни шеър}} ; Пояи ҳафтум هو الله تعالی بسم الله الرحمن الرحیم حکیم عمر خیام علیه الرحمة و الغفران فرماید {{Шеър}} {{Байт|ای دوست غم جهان فرسوده مخور|بیهوده غم جهان فرسوده مخور}} {{Байт|چون بوده گذشت و نیست نابوده پدید|خوش باش غم بوده و نابوده مخور}} {{Поёни шеър}} هو الملک الکریم وله ایضاً رحمة الله علیه و غفر الله له {{Шеър}} {{Байт|تا چند اسیر رنگ و بو خواهی شد|چند از پی هر زشت و نکو خواهی شد}} {{Байт|گر چشمه زمزمی و گر آب حیات|آخر به دل خاک فرو خواهی شد}} {{Поёни шеър}} ; Пояи ҳаштум حقیقة الحق سبحانه وتعالی. بسم الله الرحمن الرحیم وله رحمة الله علیه وغفر الله له {{Шеър}} {{Байт|آن مایه ز دنیا که خوری یا پوشی|معذوری اگر در طلبش می‌کوشی}} {{Байт|باقی همه رایگان نیرزد هشدار|تا عمر گرانبها بدان نفروشی}} {{Поёни шеър}} هو الملک الکریم وله ایضاً رحمة الله علیه وغفر الله له {{Шеър}} {{Байт|ما لعبتگانیم و فلک لعبت‌باز|از روی حقیقتی نه از روی مجاز}} {{Байт|یک‌چند درین بساط بازی کردیم|رفتیم به صندوق عدم یک‌یک باز!}} {{Поёни шеър}} ; Пояи нӯҳум بسم الله الرحمن الرحیم و له ایضاً علیه رحمة و الغفران {{Шеър}} {{Байт|چون عمر به سر رسد چه شیرین و چه تلخ|پیمانه چو پر شود چه بغداد و چه بلخ}} {{Байт|می نوش که بعد از من و تو ماه بسی|از سلخ به غره آید از غره به سلخ}} {{Поёни шеър}} و له رحمة علیه و الغفران {{Шеър}} {{Байт|برخیز و مخور غم جهان گذران|بنشین و دمی به شادمانی گذران}} {{Байт|در طبع جهان اگر وفایی بودی|نوبت بتو خود نیامدی از دگران}} {{Поёни шеър}} <gallery caption="Мақбараи Хайём"> Акс:WILLIAM_SIMPSON,_FRGS_RI_(1823-1899).jpg|пайванд=پرونده:WILLIAM_SIMPSON,_FRGS_RI_(1823-1899).jpg|алт=نقاشی از آرامگاه قدیم عمر خیام، سیمپسون| [https://cdn.yjc.ir/files/fa/news/1396/3/16/6323792_563.jpg Расми қабри қадимии Умари Хайём, Симпсон] Акс:At_the_Tomb_of_Omar_Khayyam_-_by_Jay_Hambidge.jpg|пайванд=پرونده:At_the_Tomb_of_Omar_Khayyam_-_by_Jay_Hambidge.jpg|алт=«در آرامگاه خیام» اثر Jay Hambidge در سفرنامه از «قسطنطنیه تا نیشابور»| [https://cdn.yjc.ir/files/fa/news/1396/3/16/6323792_563.jpg «Дар мақбараи Хайём»-и Ҷей Ҳамбиҷ дар сафарнома аз «Қонстантинопол то Нишопур»] Акс:Mausoleum_of_Omar_Khayyám.jpg|пайванд=پرونده:Mausoleum_of_Omar_Khayyám.jpg Акс:Ceiling_of_Tomb_of_Omar_Khayyam.jpg|пайванд=پرونده:Ceiling_of_Tomb_of_Omar_Khayyam.jpg|алт=زیر سقف مقبره در شب| [https://cdn.yjc.ir/files/fa/news/1396/3/16/6323792_563.jpg Дар зери боми мақбара шабона] Акс:سقف_آرامگاه_خیام.jpg|пайванд=پرونده:سقف_آرامگاه_خیام.jpg Акс:Construction_of_The_Mausoleum_of_Omar_Khayyam.png|пайванд=پرونده:Construction_of_The_Mausoleum_of_Omar_Khayyam.png|алт=آرامگاه خیام در حال ساخت| [https://cdn.yjc.ir/files/fa/news/1396/3/16/6323792_563.jpg Мақбараи Хайём дар ҳоли сохтмон аст] Акс:آرامگاه_خیام_نیشابور_Mausoleum_of_Omar_Khayyam.jpg|пайванд=پرونده:آرامگاه_خیام_نیشابور_Mausoleum_of_Omar_Khayyam.jpg|алт=آرامگاه خیام در شب| [https://cdn.yjc.ir/files/fa/news/1396/3/16/6323792_563.jpg Мақбараи Умари Хайём шабона] Акс:Khayam,_neyshabur.jpg|пайванд=پرونده:Khayam,_neyshabur.jpg Акс:آرامگاه_عمر_خیام_4.jpg|пайванд=پرونده:آرامگاه_عمر_خیام_4.jpg|алт=نگاره ای از آرامگاه خیام| Акси мақбараи Умари Хайём Акс:Khayyamtomb97.jpg|пайванд=پرونده:Khayyamtomb97.jpg|алт=نگاره ای از آرامگاه خیام| [https://cdn.yjc.ir/files/fa/news/1396/3/16/6323792_563.jpg Акси мақбараи Хайём] Акс:خیام_مزار.jpg|пайванд=پرونده:خیام_مزار.jpg|алт=سنگ قبر خیام| [https://cdn.yjc.ir/files/fa/news/1396/3/16/6323792_563.jpg Санги мақбараи Хайём] Акс:Khayam.jpg22.jpg|пайванд=پرونده:Khayam.jpg22.jpg|алт=نگاره ای از آرامگاه خیام در شب| [https://cdn.yjc.ir/files/fa/news/1396/3/16/6323792_563.jpg Акси мақбараи Хайём дар шаб.] Акс:Previous_Tomb_of_Omar_Khayyam.jpg|пайванд=پرونده:Previous_Tomb_of_Omar_Khayyam.jpg|алт=مقبره قدیمی عمر خیام، واقع در فلکه خیام نیشابور| [https://cdn.yjc.ir/files/fa/news/1396/3/16/6323792_563.jpg Мақбараи қадимии Умар Хайём пеш аз сохтмони мақбараи кунунӣ, ки дар майдони Хайём, Нишобур ҷойгир аст.] Акс:Imam_Zadeh_Mahroogh_in_Early_Morning_Mist.jpg|пайванд=پرونده:Imam_Zadeh_Mahroogh_in_Early_Morning_Mist.jpg|алт=مقبره امام‌زاده محروق، در مجاورت باغ آرامگاه خیام| [https://cdn.yjc.ir/files/fa/news/1396/3/16/6323792_563.jpg Мақбараи Имомзода Маҳруғ, дар паҳлӯи боғи қабри Хайём.] Акс:The_monuments_of_the_city_gates_of_Nishapur.jpg_(no_filter).jpg|пайванд=پرونده:The_monuments_of_the_city_gates_of_Nishapur.jpg_(no_filter).jpg|алт=ستون‌های یادبود دروازه‌های نیشابور، در نزدیکی بلوار منتهی به آرامگاه خیام| [https://cdn.yjc.ir/files/fa/news/1396/3/16/6323792_563.jpg Сутунҳои ёдгорӣ дар назди дарвозаҳои Нишопур, дар наздикии хиёбоне, ки ба сӯи қабри Хайём мебарад] Акс:نیشابور.jpg|пайванд=پرونده:نیشابور.jpg Акс:Mausoleum_of_Omar_Khayyám.jpg|пайванд=پرونده:Mausoleum_of_Omar_Khayyám.jpg </gallery> {{Эзоҳ|۲}} == Нигаред== * [[Мақбараи Саъдӣ]] * [[Мақбараи Ҷалолиддини Балхӣ]] * [[Мақбараи Фирдавсӣ]] == Ҷустуҷӯҳои марбут == * Феҳристи ёдгориҳои миллии шаҳри Нишопур == Манобеъ == * Ҳошим Ҷаводзода, 2001, Китобхонаи Хуросон, Маркази таблиғотии Эрони Нав * [https://web.archive.org/web/20100921003428/http://www.khayyam.info/persian/khayyam_persian010.htm Вебсайти ҳаким Умар Хайём Нишобурӣ] * Рубоиёти Ҳаким Умари Хайём, таҳрири Нисо Ҳамзазода, Муқаддима: Доктор Муҳаммад Ҳасани Сайдон, Чопкунанда: Ширкати чопи абрешими Рашт * Ҳабибулло Фазоалӣ, Атласи хат, матбааи Машъал, Исфаҳон 1350 * Ҳусейн Баҳр-ул-Олумӣ, Дафтари кории Анҷумани корҳои миллӣ, Теҳрон 1976 * [https://web.archive.org/web/20101119135608/http://archnet.org/library/sites/one-site.jsp?site_id=12444 Arch Net] * [https://web.archive.org/web/20160529152146/http://www.khayyamnameh.ir/باغ-آرامگاه-خيام-زبان-اولين-نگهبان/ Боғ ва қабри Хайём аз суханони аввалин нигаҳбони он] == Пайванди беруна == * [https://web.archive.org/web/20100921003428/http://www.khayyam.info/persian/khayyam_persian010.htm Вебсайти ҳаким Умар Хайём Нишопурӣ] * [https://www.mizanonline.ir/fa/news/145747/%D9%86%DA%AF%D8%A7%D9%87%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D8%A2%D8%B1%D8%A7%D9%85%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D8%AE%DB%8C%D8%A7%D9%85-%D8%AC%D8%A7%D8%B0%D8%A8%D9%87-%DA%AF%D8%B1%D8%AF%D8%B4%DA%AF%D8%B1%DB%8C-%D8%AE%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D9%86-%D8%B1%D8%B6%D9%88%DB%8C-%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D9%88%DB%8C%D8%B1 Нигоҳе ба "Мақбараи Хайём", як макони сайёҳӣ дар Хуросони Разавӣ + аксҳо] - Агентии иттилоотии Мизон * [https://web.archive.org/web/20140329230923/http://551.ir/fa/neyshabur/tourism/تصاویر-360-درجه-از-باغ-آرامگاه-خیام Тасвирҳои 360-дараҷаи боғи қабри Хайём], рӯзи Нишопур {{Шаҳристонҳо ва шаҳрҳои устони Хуросони разавӣ}} {{ПБ}} [[Гурӯҳ:Мақбараҳои Эрон]] [[Гурӯҳ:Ёдгориҳои Хаём]] [[Гурӯҳ:Меъмории Эрон]] [[Гурӯҳ:Нишопур]] mprbmlmuhfm1gqb10lx94q2rr3bte7x 1471292 1471290 2026-05-08T13:36:16Z Шухрат Саъдиев 5132 /* Пайванди беруна */ 1471292 wikitext text/x-wiki '''Мақбараи Умари Хайём''' (кушода шудааст: 2 апрели соли 1963) — ''Мақбараи Умари Хайём'', яке аз марказҳои сайёҳии Нишопур, рамзи шаҳри [[Нишопур]] ва намунаи барҷастаи меъмории муосири Эрон аст. Онро Ҳушанг Сейҳун тарҳрезӣ карда, [[22 сентябр|22 сентябри]] [[соли 1962]] ба анҷом расонидааст. Тарҳи он бар асоси ҳаёт, замон ва андешаҳои [[Умари Хайём]] сохта шудааст, ки бар асоси се нақши Хайём ҳамчун " [[Риёзиёт|риёзидон]] ", " [[Ахтаршиносӣ|ахтаршинос]] " ва " шоир " сохта шудааст. Сохторҳои атрофи [[мақбара]] касби падари Хайёмро (хаймасозӣ) ба ёд меоранд; Мақбараи Умари Хайём 22 метр баландӣ дорад; сохтори бино он аз бетон бо асли металлӣ иборат аст; ва он дар [[Боғ|боғе]] дар канори ҷанубу шарқии [[Нишопур]] ҷойгир аст. Ин бино ۱۸ آذر ۱۳۵۴ бо рақами бақайдгирии 1175 ҳамчун яке аз ёдгориҳои миллии Эрон сабти ном шудааст. == Таърихи мақбараи Хайём == Пешниҳоди Ясой қабул нашуд ва аз ӯ хоҳиш карда шуд, ки нақшаи алоҳидаро барои сохтмони Мақбараи Хайём пешниҳод кунад. {{аввали иқтибос}}«Қабр хеле бад ба назар мерасад. Ман зуд-зуд ба он ҷо мерафтам ва ҳар вақте ки ман будам, воқеан ба ман таъсир мерасонд ва ҳар як хориҷие, ки ба ин ҷо меояд ва ин манзараро мебинад, ба ман таъсир мекунад. Гарчанде ки шумо медонед, ки рубоиҳо ва шеърҳои ҳаким Хайём дар Аврупо то чӣ андоза қадр карда мешаванд ва дар ҳоле ки сохтани ин қабр пули зиедро талаб намекунад, чаро мо бояд онро нодида гирем. Он дар яке аз ҷойҳои дурдаст, ҷойгир аст. Ҳоло, ки хориҷиён меоянд ва мехоҳанд ин қабрро ислоҳ кунанд, мо сазовори он нестем, ки худамон ин корро накунем ва мо бояд донем, ки ҳамон шарафҳое, ки Ҳаким [[Абулқосим Фирдавсӣ]] ба мо додааст, аз ҷониби [[Хайём|Ҳаким Хайём]] низ дода шудааст.»{{охири иқтибос|сарчашма=}} === Даврони муосир === ==== Пешниҳодҳои аввалия ==== Дар замони муосир, Мақбараи Хайём дар ҷониби шарқии масҷиди Муҳаммад Маҳроқ дар як утоқи хурди айвонмонанд ҷойгир аст. Меҳмонони хориҷие, ки аз [[мақбара]] дидан мекунанд, борҳо дархост кардаанд, ки барои Хайём мақбара сохта шавад, аммо ҳукумати Эрон ба онҳо иҷозат надодааст. Вақте ки Мортимер Дюранд, вазири ваколатдори Бритониё дар Эрон, аз номи маҳфили Умар Хайём дар [[Лондон]], ба [[Носируддиншоҳ|Носируддиншоҳ Қоҷор]] пешниҳод кард, ки дар паҳлӯи Имомзодаи Маҳроқ барои Хайём мақбара сохта шавад, [[Носируддиншоҳ]] посух дод:{{аввали иқтибос}} "Мо дар Эрон шоирон дорем, ки аз Хайём, аз ҷумла худам, хеле беҳтаранд." {{охири иқтибос|сарчашма=}} 8 тираи [[соли 1927]], вақте ки Арбоб Кайхусро, намояндаи зардуштӣ дар Маҷлиси Миллӣ, дархост кард, ки аз буҷаи парлумон бист ҳазор туман барои сохтмони [[Мақбараи Фирдавсӣ]] сарф шавад, Абдуллоҳ Ясой, намояндаи [[Симнон]] ва [[Домғон|Домғон]] пешниҳод кард, ки мақбараи Хайём бо ҳамон маблағ таъмир карда шавад ва гуфт: {{аввали иқтибос}}Санги оддии ёдгории Хайём то [[соли 1934]] истода буд, вақте ки меҳмонони маросими ифтитоҳи [[Мақбараи Фирдавсӣ]], ки ба [[Тӯс]] мерафтанд, низ ин қабрро зиёрат карданд.{{охири иқтибос|сарчашма=}} Сипас, пешниҳод карда шуд, ки ин оромгоҳро бо роҳи беҳтар ва мувофиқтар аз нав созанд; аз ин рӯ, ҳамзамон бо ҷашни ҳазорсолагии Фирдавсӣ, Анҷумани миллии ёдгориҳо барои Хайём [[оромгоҳ]] сохт. Тарроҳӣ ва сохтмони ин [[сутуни сангӣ]] аз ҷониби Карим Тоҳирзод Беҳзод анҷом дода шудааст. Ин [[мақбара]] дар шакли саҳнаи чоркунҷа ва бинои сангии кушода сохта шудааст, ки дар паҳлӯи мақбара ва масҷиди Муҳаммад Маҳроқ ҷойгир буд. [[Мақбара]] аз ду айвони болоӣ ва поёнӣ ва як девори кӯтоҳи сангии Халаҷ иборат буд, ки дар атрофи макони мақбара ва дар болои мақбара, ки се ё чор метр дуртар аз девори мақбара буд, истифода мешуд; инчунин як сутуни сангӣ бо чор байт аз шоир Малик аш-Шуъора Баҳор, ки бо хати Насталиқ дар он [[кандакорӣ]] шудааст. Ин асар бо роҳи омезиши шаклҳои ғарбӣ ва ороишҳои эронӣ, ки ба асарҳои услуби арт-деко монанданд, сохта шудааст. ==== [[Санги ёдгорӣ]] ==== [[Акс:آرامگاه_عمرخیام_هنگام_نوروز.jpg|мини|444x444пкс|Намуди наздики бинои мақбара]] Монанд ба вазъияти [[мақбараи Фирдавсӣ]] (ки Беҳзод низ масъули сохтмонаш буд), қабр аз ибтидо бо мушкилоти зиёди сохторӣ рӯбарӯ шуд ва аз сабаби набудани таҳкурсии дуруст, он ба зудӣ фурӯ рафтан ва вайрон шудан гирифт. Мақбара дар боғи қадимӣ ҷойгир буда, дорои китобхона, осорхона ва меҳмонхона мебошад. Дар даромадгоҳи [[боғ]] муҷассамаи Хайём гузошта шудааст. Масоҳати боғи Хайём 20 ҳазор метри мураббаъ ва дарозии он 18 метр буда, бо дарахтони санавбар иҳота шудааст. Ин мақбара омехтаи санъати меъмории муосир ва қадимаи Эрон аст, ки аз ҷониби Ҳушанг Сайҳун тарҳрезӣ шудааст. Дар ромб ва навиштаҷоти сафолакдори мақбара, бист [[Рубоӣ|рубоии]] [[Умари Хайём]] бо хати курсив аз ҷониби Муртазо Абдулрасулӣ дар соли 1339 ҳиҷрӣ навишта шудааст. Ин кор таҳти назорати тарроҳ ва [[меъмор]]и бино, [[муҳандис]] Сайҳун, анҷом дода шудааст ва намунаи беназири истифодаи хати курсив дар навиштаҷоти меъморӣ мебошад. Гарчанде ки имрӯз фаромӯш шудааст, хати курсив аввалин [[Хушнависии форсӣ|хати эронӣ]] аст ва дар замони [[Умари Хайём]] дар байни котибон васеъ истифода мешуд. Худи Ҳушанг Сайҳун дар бораи ин бино мегӯяд: ==== Оромгоҳи кунунӣ ==== Пас аз марги [[Умари Хайём]] дар соли 1123 ё 1134, ҷасади ӯ дар қабристони марказии Ҳиро дар [[Нишопур]], ки қабри махсус надошт, дафн карда шуд. [[Низомии Арӯзии Самарқандӣ]] хабар дод, ки соли 1112, зимни мулоқоти дӯстона дар [[Балх]], Хайём гуфт: {{аввали иқтибос}}«Бигзор қабри ман дар ҷое бошад, ки ҳар баҳор шимол [шамол] ба ман гул меборонад».{{охири иқтибос|сарчашма=}} == Сохтори бинои мақбара == Бо дархости Анҷумани миллии ёдгориҳо, Ҷалолуддин Ҳумайӣ аз шеърҳое, ки ба Хайём нисбат дода шудаанд, бист рубоиро интихоб кард ва ин бист рубоиро бо хатти Муртазо Абдулрасулӣ дар рӯи сафолҳои мозаикии кабуди осмонӣ ва зард дар лозенҷҳои таҳкурсии бино (''ҳар як лозенҷ ду рубоӣ дорад'') ҷойгир карданд:   Бино 10 [[сутун]] дорад, ки ''10 аввалин рақами дурақамаи математикӣ ва пойгоҳи асосии рақамҳо мебошад''. Аз ҳар як сутун, ду теғи диагоналӣ ба боло спиралӣ мешаванд, то он даме ки онҳо бо ҳам бархӯрда, боми биноро ташкил медиҳанд ва аз тарафи дигар поён меоянд, ки худ як шакли мураккаби математикӣ аст. Ин шакли геометрӣ ва рақами 10 ҳарду рамзи дониши математикии Хайём мебошанд.Бархӯрди теғҳо бо якдигар фазоҳои пур ва холӣ ва махсусан дар боло ситораҳои ба ҳам печидаро ба вуҷуд меорад, ки тавассути онҳо ''осмони кабуди Нишопур'' намоён аст. Тадриҷан, дар наздикии болои гунбаз, ситораҳо хурдтар мешаванд ва дар ниҳоят ситораи панҷгӯша онҳоро пурра мекунад. Ин ситораҳо ва нақши осмон ба шахсияти астрономии Хайём ишора мекунанд.Теғҳо ба ҳам бархӯрда, даҳ лозенҷи калонро ташкил медиҳанд, ки пур аз сафолҳо бо хатти Насталиқи шикаста, бо тарзи абстрактӣ ва муосир, бо услуби хаттотони бузурге ба монанди Мир Эмод, мебошанд. Рубоиётро Ҷалол Ҳумайӣ ва хаттотро Муртазо Абдул Расулӣ интихоб кардаанд. Ин аввалин бино дар таърихи меъмории Эрон аст, ки аз хатти Насталиқи шикаста истифода кардааст. Даруни ин лозенҷҳо низ пур аз шеърҳо дар шакли гулҳо, баргҳо ва пилта ва оро додашуда бо сафолҳои мозаикӣ мебошад, ки ҳамаи онҳо ба шеъри Хайём ишора мекунанд. == Нигораҳо == [[Акс:آرامگاه_عمرخیام_هنگام_نوروز.jpg|мини|444x444пкс|Намуди наздики бинои мақбара]] ; Пояи аввал (ғарбӣ) Ба номи худои раҳмон ва меҳрубон! هو الله تعالی ـ بسم الله الرحمن الرحیم - هو الملک الکریم {{Шеър}} {{Байт|مرغی دیدم نشسته بر باره طوس|در پیش نهاده کله کیکاووس}} {{Байт|با کله همی گفت که افسوس افسوس|کو بانگ جرس‌ها و کجا ناله کوس}} {{Поёни шеър}} هو الملک الکریم وله ایضاً رحمة الله علیه و غفر انه {{Шеър}} {{Байт|هر نیک و بدی که در نهاد بشر است|اندوه و غمی که در قضا و قدر است}} {{Байт|با چرخ مکن حواله کاندر ره عقل|چرخ از تو هزار بار بیچاره‌تر است}} {{Поёни шеър}} حرره العبد الفقیر المحتاج برحمة الله عبدالرسولی ۱۳۳۹ ; Пояи дуюм بسم الله الرحمن الرحیم وله ایضاً علیه الرحمة والغفران هو الملک الکریم وله رحمة الله علیه {{Шеър}} {{Байт|از دی که گذشت هیچ ازو یاد مکن|فردا که نیامده‌ست فریاد مکن}} {{Байт|ربر نامده و گذشته بنیاد مکن|حالی خوش باش و عمر بر باد مکن}} {{Поёни шеър}} {{Шеър}} {{Байт|دشمن به غلط گفت که من فلسفیم|ایزد داند که آنچه او گفت نیم}} {{Байт|لیکن چو در این غم آشیان آمده‌ام|آخر کم از آنکه من بدانم که کیم}} {{Поёни шеър}} ; Пояи сеюм هو الله تعالی {{Шеър}} {{Байт|هم دانهٔ امید به خرمن ماند|هم باغ و سرای بی تو و من ماند}} {{Байт|سیم و زر خویش از درمی تا به جوی|با دوست بخور گرنه به دشمن ماند}} {{Поёни шеър}} حقیقة الحق سبحانه وتعالی وله رحمة الله علیه وغفر الله له {{Шеър}} {{Байт|در کارگه کوزه‌گری رفتم دوش|دیدم دو هزار کوزه گویا و خموش}} {{Байт|ناگاه یکی کوزه برآورد خروش|کو کوزه‌گر و کوزه‌خر و کوزه فروش}} {{Поёни шеър}} ; Пояи чорум {{Шеър}} {{Байт|در دایره‌ای که آمد و رفتن ماست|او را نه بدایت نه نهایت پیداست}} {{Байт|کس می‌نزند دمی در این معنی راست|کاین آمدن از کجا و رفتن به کجاست}} {{Поёни шеър}} هو الملک الکریم وله رحمة الله علیه وغفر الله له حقیقة الحق سبحانه و تعالی {{Шеър}} {{Байт|هر سبزه که بر کنار جویی رسته است|گویی ز لب فرشته‌خویی رسته است}} {{Байт|پا بر سر سبزه تا به خواری ننهی|کان سبزه ز خاک لاله‌رویی رسته است}} {{Поёни шеър}} هو العزیز هو العلی الأکبر وله رحمة الله علیه خیام علیه الرحمة والغفران فرماید ; Пояи панҷум {{Шеър}} {{Байт|آنانکه محیط فضل و آداب شدند|در جمع کمال شمع اصحاب شدند}} {{Байт|ره زین شب تاریک نبردند برون|گفتند فسانه‌ای و در خواب شدند}} {{Поёни шеър}} حقیقة الحق سبحانه وتعالی هو الله تعالی بسم الله الرحمن الرحیم وله رحمة الله علیه وغفر الله له {{Шеър}} {{Байт|ای دل همه اسباب جهان خواسته گیر|باغ طربت به سبزه آراسته گیر}} {{Байт|و آنگاه بر آن سبزه شبی چون شبنم|بنشسته و بامداد برخاسته گیر}} {{Поёни шеър}} {{Шеър}} {{Байт|این کوزه چو من عاشق زاری بوده‌ست|در بند سر زلف نگاری بوده‌ست}} {{Байт|این دسته که بر گردن او می‌بینی|دستی‌ست که بر گردن یاری بوده‌ست}} {{Поёни шеър}} ; Пояи шашум حقیقة الحق سبحانه وتعالی. هو الله تعالی. بسم الله الرحمن الرحیم {{Шеър}} {{Байт|ابر آمد و باز بر سر سبزه گریست|بی بادهٔ گل‌رنگ نمی‌باید زیست}} {{Байт|این سبزه که امروز تماشاگه ماست|تا سبزهٔ خاک ما تماشاگه کیست؟}} {{Поёни шеър}} هو الملک الکریم {{Шеър}} {{Байт|آن‌ها که کهن شدند و این‌ها که نواند|هر کس به مراد خویش یک تک بدوند}} {{Байт|این کهنه‌جهان به کس نماند باقی|رفتند و رویم دیگر آیند و روند}} {{Поёни шеър}} ; Пояи ҳафтум هو الله تعالی بسم الله الرحمن الرحیم حکیم عمر خیام علیه الرحمة و الغفران فرماید {{Шеър}} {{Байт|ای دوست غم جهان فرسوده مخور|بیهوده غم جهان فرسوده مخور}} {{Байт|چون بوده گذشت و نیست نابوده پدید|خوش باش غم بوده و نابوده مخور}} {{Поёни шеър}} هو الملک الکریم وله ایضاً رحمة الله علیه و غفر الله له {{Шеър}} {{Байт|تا چند اسیر رنگ و بو خواهی شد|چند از پی هر زشت و نکو خواهی شد}} {{Байт|گر چشمه زمزمی و گر آب حیات|آخر به دل خاک فرو خواهی شد}} {{Поёни шеър}} ; Пояи ҳаштум حقیقة الحق سبحانه وتعالی. بسم الله الرحمن الرحیم وله رحمة الله علیه وغفر الله له {{Шеър}} {{Байт|آن مایه ز دنیا که خوری یا پوشی|معذوری اگر در طلبش می‌کوشی}} {{Байт|باقی همه رایگان نیرزد هشدار|تا عمر گرانبها بدان نفروشی}} {{Поёни шеър}} هو الملک الکریم وله ایضاً رحمة الله علیه وغفر الله له {{Шеър}} {{Байт|ما لعبتگانیم و فلک لعبت‌باز|از روی حقیقتی نه از روی مجاز}} {{Байт|یک‌چند درین بساط بازی کردیم|رفتیم به صندوق عدم یک‌یک باز!}} {{Поёни шеър}} ; Пояи нӯҳум بسم الله الرحمن الرحیم و له ایضاً علیه رحمة و الغفران {{Шеър}} {{Байт|چون عمر به سر رسد چه شیرین و چه تلخ|پیمانه چو پر شود چه بغداد و چه بلخ}} {{Байт|می نوش که بعد از من و تو ماه بسی|از سلخ به غره آید از غره به سلخ}} {{Поёни шеър}} و له رحمة علیه و الغفران {{Шеър}} {{Байт|برخیز و مخور غم جهان گذران|بنشین و دمی به شادمانی گذران}} {{Байт|در طبع جهان اگر وفایی بودی|نوبت بتو خود نیامدی از دگران}} {{Поёни шеър}} <gallery caption="Мақбараи Хайём"> Акс:WILLIAM_SIMPSON,_FRGS_RI_(1823-1899).jpg|пайванд=پرونده:WILLIAM_SIMPSON,_FRGS_RI_(1823-1899).jpg|алт=نقاشی از آرامگاه قدیم عمر خیام، سیمپسون| [https://cdn.yjc.ir/files/fa/news/1396/3/16/6323792_563.jpg Расми қабри қадимии Умари Хайём, Симпсон] Акс:At_the_Tomb_of_Omar_Khayyam_-_by_Jay_Hambidge.jpg|пайванд=پرونده:At_the_Tomb_of_Omar_Khayyam_-_by_Jay_Hambidge.jpg|алт=«در آرامگاه خیام» اثر Jay Hambidge در سفرنامه از «قسطنطنیه تا نیشابور»| [https://cdn.yjc.ir/files/fa/news/1396/3/16/6323792_563.jpg «Дар мақбараи Хайём»-и Ҷей Ҳамбиҷ дар сафарнома аз «Қонстантинопол то Нишопур»] Акс:Mausoleum_of_Omar_Khayyám.jpg|пайванд=پرونده:Mausoleum_of_Omar_Khayyám.jpg Акс:Ceiling_of_Tomb_of_Omar_Khayyam.jpg|пайванд=پرونده:Ceiling_of_Tomb_of_Omar_Khayyam.jpg|алт=زیر سقف مقبره در شب| [https://cdn.yjc.ir/files/fa/news/1396/3/16/6323792_563.jpg Дар зери боми мақбара шабона] Акс:سقف_آرامگاه_خیام.jpg|пайванд=پرونده:سقف_آرامگاه_خیام.jpg Акс:Construction_of_The_Mausoleum_of_Omar_Khayyam.png|пайванд=پرونده:Construction_of_The_Mausoleum_of_Omar_Khayyam.png|алт=آرامگاه خیام در حال ساخت| [https://cdn.yjc.ir/files/fa/news/1396/3/16/6323792_563.jpg Мақбараи Хайём дар ҳоли сохтмон аст] Акс:آرامگاه_خیام_نیشابور_Mausoleum_of_Omar_Khayyam.jpg|пайванд=پرونده:آرامگاه_خیام_نیشابور_Mausoleum_of_Omar_Khayyam.jpg|алт=آرامگاه خیام در شب| [https://cdn.yjc.ir/files/fa/news/1396/3/16/6323792_563.jpg Мақбараи Умари Хайём шабона] Акс:Khayam,_neyshabur.jpg|пайванд=پرونده:Khayam,_neyshabur.jpg Акс:آرامگاه_عمر_خیام_4.jpg|пайванд=پرونده:آرامگاه_عمر_خیام_4.jpg|алт=نگاره ای از آرامگاه خیام| Акси мақбараи Умари Хайём Акс:Khayyamtomb97.jpg|пайванд=پرونده:Khayyamtomb97.jpg|алт=نگاره ای از آرامگاه خیام| [https://cdn.yjc.ir/files/fa/news/1396/3/16/6323792_563.jpg Акси мақбараи Хайём] Акс:خیام_مزار.jpg|пайванд=پرونده:خیام_مزار.jpg|алт=سنگ قبر خیام| [https://cdn.yjc.ir/files/fa/news/1396/3/16/6323792_563.jpg Санги мақбараи Хайём] Акс:Khayam.jpg22.jpg|пайванд=پرونده:Khayam.jpg22.jpg|алт=نگاره ای از آرامگاه خیام در شب| [https://cdn.yjc.ir/files/fa/news/1396/3/16/6323792_563.jpg Акси мақбараи Хайём дар шаб.] Акс:Previous_Tomb_of_Omar_Khayyam.jpg|пайванд=پرونده:Previous_Tomb_of_Omar_Khayyam.jpg|алт=مقبره قدیمی عمر خیام، واقع در فلکه خیام نیشابور| [https://cdn.yjc.ir/files/fa/news/1396/3/16/6323792_563.jpg Мақбараи қадимии Умар Хайём пеш аз сохтмони мақбараи кунунӣ, ки дар майдони Хайём, Нишобур ҷойгир аст.] Акс:Imam_Zadeh_Mahroogh_in_Early_Morning_Mist.jpg|пайванд=پرونده:Imam_Zadeh_Mahroogh_in_Early_Morning_Mist.jpg|алт=مقبره امام‌زاده محروق، در مجاورت باغ آرامگاه خیام| [https://cdn.yjc.ir/files/fa/news/1396/3/16/6323792_563.jpg Мақбараи Имомзода Маҳруғ, дар паҳлӯи боғи қабри Хайём.] Акс:The_monuments_of_the_city_gates_of_Nishapur.jpg_(no_filter).jpg|пайванд=پرونده:The_monuments_of_the_city_gates_of_Nishapur.jpg_(no_filter).jpg|алт=ستون‌های یادبود دروازه‌های نیشابور، در نزدیکی بلوار منتهی به آرامگاه خیام| [https://cdn.yjc.ir/files/fa/news/1396/3/16/6323792_563.jpg Сутунҳои ёдгорӣ дар назди дарвозаҳои Нишопур, дар наздикии хиёбоне, ки ба сӯи қабри Хайём мебарад] Акс:نیشابور.jpg|пайванд=پرونده:نیشابور.jpg Акс:Mausoleum_of_Omar_Khayyám.jpg|пайванд=پرونده:Mausoleum_of_Omar_Khayyám.jpg </gallery> {{Эзоҳ|۲}} == Нигаред== * [[Мақбараи Саъдӣ]] * [[Мақбараи Ҷалолиддини Балхӣ]] * [[Мақбараи Фирдавсӣ]] == Ҷустуҷӯҳои марбут == * Феҳристи ёдгориҳои миллии шаҳри Нишопур == Манобеъ == * Ҳошим Ҷаводзода, 2001, Китобхонаи Хуросон, Маркази таблиғотии Эрони Нав * [https://web.archive.org/web/20100921003428/http://www.khayyam.info/persian/khayyam_persian010.htm Вебсайти ҳаким Умар Хайём Нишобурӣ] * Рубоиёти Ҳаким Умари Хайём, таҳрири Нисо Ҳамзазода, Муқаддима: Доктор Муҳаммад Ҳасани Сайдон, Чопкунанда: Ширкати чопи абрешими Рашт * Ҳабибулло Фазоалӣ, Атласи хат, матбааи Машъал, Исфаҳон 1350 * Ҳусейн Баҳр-ул-Олумӣ, Дафтари кории Анҷумани корҳои миллӣ, Теҳрон 1976 * [https://web.archive.org/web/20101119135608/http://archnet.org/library/sites/one-site.jsp?site_id=12444 Arch Net] * [https://web.archive.org/web/20160529152146/http://www.khayyamnameh.ir/باغ-آرامگاه-خيام-زبان-اولين-نگهبان/ Боғ ва қабри Хайём аз суханони аввалин нигаҳбони он] == Пайванди беруна == * [https://web.archive.org/web/20100921003428/http://www.khayyam.info/persian/khayyam_persian010.htm Вебсайти ҳаким Умар Хайём Нишопурӣ] * [https://www.mizanonline.ir/fa/news/145747/%D9%86%DA%AF%D8%A7%D9%87%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D8%A2%D8%B1%D8%A7%D9%85%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D8%AE%DB%8C%D8%A7%D9%85-%D8%AC%D8%A7%D8%B0%D8%A8%D9%87-%DA%AF%D8%B1%D8%AF%D8%B4%DA%AF%D8%B1%DB%8C-%D8%AE%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D9%86-%D8%B1%D8%B6%D9%88%DB%8C-%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D9%88%DB%8C%D8%B1 Нигоҳе ба "Мақбараи Хайём", як макони сайёҳӣ дар Хуросони Разавӣ + аксҳо] - Агентии иттилоотии Мизон * [https://web.archive.org/web/20140329230923/http://551.ir/fa/neyshabur/tourism/تصاویر-360-درجه-از-باغ-آرامگاه-خیام Тасвирҳои 360-дараҷаи боғи қабри Хайём], рӯзи Нишопур {{Шаҳристонҳо ва шаҳрҳои устони Хуросони разавӣ}} {{ПБ}} [[Гурӯҳ:Мақбараҳои Эрон]] [[Гурӯҳ:Умари Хайём]] [[Гурӯҳ:Меъмории Эрон]] [[Гурӯҳ:Нишопур]] rr2yc0lvess0wj7jbo7hu5i79nbw6gp 1471383 1471292 2026-05-09T06:50:00Z Шухрат Саъдиев 5132 иловаи [[Гурӯҳ:Мероси фарҳангии Эрон]] бо ёрии [[Википедиа:HotCat|HotCat]] 1471383 wikitext text/x-wiki '''Мақбараи Умари Хайём''' (кушода шудааст: 2 апрели соли 1963) — ''Мақбараи Умари Хайём'', яке аз марказҳои сайёҳии Нишопур, рамзи шаҳри [[Нишопур]] ва намунаи барҷастаи меъмории муосири Эрон аст. Онро Ҳушанг Сейҳун тарҳрезӣ карда, [[22 сентябр|22 сентябри]] [[соли 1962]] ба анҷом расонидааст. Тарҳи он бар асоси ҳаёт, замон ва андешаҳои [[Умари Хайём]] сохта шудааст, ки бар асоси се нақши Хайём ҳамчун " [[Риёзиёт|риёзидон]] ", " [[Ахтаршиносӣ|ахтаршинос]] " ва " шоир " сохта шудааст. Сохторҳои атрофи [[мақбара]] касби падари Хайёмро (хаймасозӣ) ба ёд меоранд; Мақбараи Умари Хайём 22 метр баландӣ дорад; сохтори бино он аз бетон бо асли металлӣ иборат аст; ва он дар [[Боғ|боғе]] дар канори ҷанубу шарқии [[Нишопур]] ҷойгир аст. Ин бино ۱۸ آذر ۱۳۵۴ бо рақами бақайдгирии 1175 ҳамчун яке аз ёдгориҳои миллии Эрон сабти ном шудааст. == Таърихи мақбараи Хайём == Пешниҳоди Ясой қабул нашуд ва аз ӯ хоҳиш карда шуд, ки нақшаи алоҳидаро барои сохтмони Мақбараи Хайём пешниҳод кунад. {{аввали иқтибос}}«Қабр хеле бад ба назар мерасад. Ман зуд-зуд ба он ҷо мерафтам ва ҳар вақте ки ман будам, воқеан ба ман таъсир мерасонд ва ҳар як хориҷие, ки ба ин ҷо меояд ва ин манзараро мебинад, ба ман таъсир мекунад. Гарчанде ки шумо медонед, ки рубоиҳо ва шеърҳои ҳаким Хайём дар Аврупо то чӣ андоза қадр карда мешаванд ва дар ҳоле ки сохтани ин қабр пули зиедро талаб намекунад, чаро мо бояд онро нодида гирем. Он дар яке аз ҷойҳои дурдаст, ҷойгир аст. Ҳоло, ки хориҷиён меоянд ва мехоҳанд ин қабрро ислоҳ кунанд, мо сазовори он нестем, ки худамон ин корро накунем ва мо бояд донем, ки ҳамон шарафҳое, ки Ҳаким [[Абулқосим Фирдавсӣ]] ба мо додааст, аз ҷониби [[Хайём|Ҳаким Хайём]] низ дода шудааст.»{{охири иқтибос|сарчашма=}} === Даврони муосир === ==== Пешниҳодҳои аввалия ==== Дар замони муосир, Мақбараи Хайём дар ҷониби шарқии масҷиди Муҳаммад Маҳроқ дар як утоқи хурди айвонмонанд ҷойгир аст. Меҳмонони хориҷие, ки аз [[мақбара]] дидан мекунанд, борҳо дархост кардаанд, ки барои Хайём мақбара сохта шавад, аммо ҳукумати Эрон ба онҳо иҷозат надодааст. Вақте ки Мортимер Дюранд, вазири ваколатдори Бритониё дар Эрон, аз номи маҳфили Умар Хайём дар [[Лондон]], ба [[Носируддиншоҳ|Носируддиншоҳ Қоҷор]] пешниҳод кард, ки дар паҳлӯи Имомзодаи Маҳроқ барои Хайём мақбара сохта шавад, [[Носируддиншоҳ]] посух дод:{{аввали иқтибос}} "Мо дар Эрон шоирон дорем, ки аз Хайём, аз ҷумла худам, хеле беҳтаранд." {{охири иқтибос|сарчашма=}} 8 тираи [[соли 1927]], вақте ки Арбоб Кайхусро, намояндаи зардуштӣ дар Маҷлиси Миллӣ, дархост кард, ки аз буҷаи парлумон бист ҳазор туман барои сохтмони [[Мақбараи Фирдавсӣ]] сарф шавад, Абдуллоҳ Ясой, намояндаи [[Симнон]] ва [[Домғон|Домғон]] пешниҳод кард, ки мақбараи Хайём бо ҳамон маблағ таъмир карда шавад ва гуфт: {{аввали иқтибос}}Санги оддии ёдгории Хайём то [[соли 1934]] истода буд, вақте ки меҳмонони маросими ифтитоҳи [[Мақбараи Фирдавсӣ]], ки ба [[Тӯс]] мерафтанд, низ ин қабрро зиёрат карданд.{{охири иқтибос|сарчашма=}} Сипас, пешниҳод карда шуд, ки ин оромгоҳро бо роҳи беҳтар ва мувофиқтар аз нав созанд; аз ин рӯ, ҳамзамон бо ҷашни ҳазорсолагии Фирдавсӣ, Анҷумани миллии ёдгориҳо барои Хайём [[оромгоҳ]] сохт. Тарроҳӣ ва сохтмони ин [[сутуни сангӣ]] аз ҷониби Карим Тоҳирзод Беҳзод анҷом дода шудааст. Ин [[мақбара]] дар шакли саҳнаи чоркунҷа ва бинои сангии кушода сохта шудааст, ки дар паҳлӯи мақбара ва масҷиди Муҳаммад Маҳроқ ҷойгир буд. [[Мақбара]] аз ду айвони болоӣ ва поёнӣ ва як девори кӯтоҳи сангии Халаҷ иборат буд, ки дар атрофи макони мақбара ва дар болои мақбара, ки се ё чор метр дуртар аз девори мақбара буд, истифода мешуд; инчунин як сутуни сангӣ бо чор байт аз шоир Малик аш-Шуъора Баҳор, ки бо хати Насталиқ дар он [[кандакорӣ]] шудааст. Ин асар бо роҳи омезиши шаклҳои ғарбӣ ва ороишҳои эронӣ, ки ба асарҳои услуби арт-деко монанданд, сохта шудааст. ==== [[Санги ёдгорӣ]] ==== [[Акс:آرامگاه_عمرخیام_هنگام_نوروز.jpg|мини|444x444пкс|Намуди наздики бинои мақбара]] Монанд ба вазъияти [[мақбараи Фирдавсӣ]] (ки Беҳзод низ масъули сохтмонаш буд), қабр аз ибтидо бо мушкилоти зиёди сохторӣ рӯбарӯ шуд ва аз сабаби набудани таҳкурсии дуруст, он ба зудӣ фурӯ рафтан ва вайрон шудан гирифт. Мақбара дар боғи қадимӣ ҷойгир буда, дорои китобхона, осорхона ва меҳмонхона мебошад. Дар даромадгоҳи [[боғ]] муҷассамаи Хайём гузошта шудааст. Масоҳати боғи Хайём 20 ҳазор метри мураббаъ ва дарозии он 18 метр буда, бо дарахтони санавбар иҳота шудааст. Ин мақбара омехтаи санъати меъмории муосир ва қадимаи Эрон аст, ки аз ҷониби Ҳушанг Сайҳун тарҳрезӣ шудааст. Дар ромб ва навиштаҷоти сафолакдори мақбара, бист [[Рубоӣ|рубоии]] [[Умари Хайём]] бо хати курсив аз ҷониби Муртазо Абдулрасулӣ дар соли 1339 ҳиҷрӣ навишта шудааст. Ин кор таҳти назорати тарроҳ ва [[меъмор]]и бино, [[муҳандис]] Сайҳун, анҷом дода шудааст ва намунаи беназири истифодаи хати курсив дар навиштаҷоти меъморӣ мебошад. Гарчанде ки имрӯз фаромӯш шудааст, хати курсив аввалин [[Хушнависии форсӣ|хати эронӣ]] аст ва дар замони [[Умари Хайём]] дар байни котибон васеъ истифода мешуд. Худи Ҳушанг Сайҳун дар бораи ин бино мегӯяд: ==== Оромгоҳи кунунӣ ==== Пас аз марги [[Умари Хайём]] дар соли 1123 ё 1134, ҷасади ӯ дар қабристони марказии Ҳиро дар [[Нишопур]], ки қабри махсус надошт, дафн карда шуд. [[Низомии Арӯзии Самарқандӣ]] хабар дод, ки соли 1112, зимни мулоқоти дӯстона дар [[Балх]], Хайём гуфт: {{аввали иқтибос}}«Бигзор қабри ман дар ҷое бошад, ки ҳар баҳор шимол [шамол] ба ман гул меборонад».{{охири иқтибос|сарчашма=}} == Сохтори бинои мақбара == Бо дархости Анҷумани миллии ёдгориҳо, Ҷалолуддин Ҳумайӣ аз шеърҳое, ки ба Хайём нисбат дода шудаанд, бист рубоиро интихоб кард ва ин бист рубоиро бо хатти Муртазо Абдулрасулӣ дар рӯи сафолҳои мозаикии кабуди осмонӣ ва зард дар лозенҷҳои таҳкурсии бино (''ҳар як лозенҷ ду рубоӣ дорад'') ҷойгир карданд:   Бино 10 [[сутун]] дорад, ки ''10 аввалин рақами дурақамаи математикӣ ва пойгоҳи асосии рақамҳо мебошад''. Аз ҳар як сутун, ду теғи диагоналӣ ба боло спиралӣ мешаванд, то он даме ки онҳо бо ҳам бархӯрда, боми биноро ташкил медиҳанд ва аз тарафи дигар поён меоянд, ки худ як шакли мураккаби математикӣ аст. Ин шакли геометрӣ ва рақами 10 ҳарду рамзи дониши математикии Хайём мебошанд.Бархӯрди теғҳо бо якдигар фазоҳои пур ва холӣ ва махсусан дар боло ситораҳои ба ҳам печидаро ба вуҷуд меорад, ки тавассути онҳо ''осмони кабуди Нишопур'' намоён аст. Тадриҷан, дар наздикии болои гунбаз, ситораҳо хурдтар мешаванд ва дар ниҳоят ситораи панҷгӯша онҳоро пурра мекунад. Ин ситораҳо ва нақши осмон ба шахсияти астрономии Хайём ишора мекунанд.Теғҳо ба ҳам бархӯрда, даҳ лозенҷи калонро ташкил медиҳанд, ки пур аз сафолҳо бо хатти Насталиқи шикаста, бо тарзи абстрактӣ ва муосир, бо услуби хаттотони бузурге ба монанди Мир Эмод, мебошанд. Рубоиётро Ҷалол Ҳумайӣ ва хаттотро Муртазо Абдул Расулӣ интихоб кардаанд. Ин аввалин бино дар таърихи меъмории Эрон аст, ки аз хатти Насталиқи шикаста истифода кардааст. Даруни ин лозенҷҳо низ пур аз шеърҳо дар шакли гулҳо, баргҳо ва пилта ва оро додашуда бо сафолҳои мозаикӣ мебошад, ки ҳамаи онҳо ба шеъри Хайём ишора мекунанд. == Нигораҳо == [[Акс:آرامگاه_عمرخیام_هنگام_نوروز.jpg|мини|444x444пкс|Намуди наздики бинои мақбара]] ; Пояи аввал (ғарбӣ) Ба номи худои раҳмон ва меҳрубон! هو الله تعالی ـ بسم الله الرحمن الرحیم - هو الملک الکریم {{Шеър}} {{Байт|مرغی دیدم نشسته بر باره طوس|در پیش نهاده کله کیکاووس}} {{Байт|با کله همی گفت که افسوس افسوس|کو بانگ جرس‌ها و کجا ناله کوس}} {{Поёни шеър}} هو الملک الکریم وله ایضاً رحمة الله علیه و غفر انه {{Шеър}} {{Байт|هر نیک و بدی که در نهاد بشر است|اندوه و غمی که در قضا و قدر است}} {{Байт|با چرخ مکن حواله کاندر ره عقل|چرخ از تو هزار بار بیچاره‌تر است}} {{Поёни шеър}} حرره العبد الفقیر المحتاج برحمة الله عبدالرسولی ۱۳۳۹ ; Пояи дуюм بسم الله الرحمن الرحیم وله ایضاً علیه الرحمة والغفران هو الملک الکریم وله رحمة الله علیه {{Шеър}} {{Байт|از دی که گذشت هیچ ازو یاد مکن|فردا که نیامده‌ست فریاد مکن}} {{Байт|ربر نامده و گذشته بنیاد مکن|حالی خوش باش و عمر بر باد مکن}} {{Поёни шеър}} {{Шеър}} {{Байт|دشمن به غلط گفت که من فلسفیم|ایزد داند که آنچه او گفت نیم}} {{Байт|لیکن چو در این غم آشیان آمده‌ام|آخر کم از آنکه من بدانم که کیم}} {{Поёни шеър}} ; Пояи сеюм هو الله تعالی {{Шеър}} {{Байт|هم دانهٔ امید به خرمن ماند|هم باغ و سرای بی تو و من ماند}} {{Байт|سیم و زر خویش از درمی تا به جوی|با دوست بخور گرنه به دشمن ماند}} {{Поёни шеър}} حقیقة الحق سبحانه وتعالی وله رحمة الله علیه وغفر الله له {{Шеър}} {{Байт|در کارگه کوزه‌گری رفتم دوش|دیدم دو هزار کوزه گویا و خموش}} {{Байт|ناگاه یکی کوزه برآورد خروش|کو کوزه‌گر و کوزه‌خر و کوزه فروش}} {{Поёни шеър}} ; Пояи чорум {{Шеър}} {{Байт|در دایره‌ای که آمد و رفتن ماست|او را نه بدایت نه نهایت پیداست}} {{Байт|کس می‌نزند دمی در این معنی راست|کاین آمدن از کجا و رفتن به کجاست}} {{Поёни шеър}} هو الملک الکریم وله رحمة الله علیه وغفر الله له حقیقة الحق سبحانه و تعالی {{Шеър}} {{Байт|هر سبزه که بر کنار جویی رسته است|گویی ز لب فرشته‌خویی رسته است}} {{Байт|پا بر سر سبزه تا به خواری ننهی|کان سبزه ز خاک لاله‌رویی رسته است}} {{Поёни шеър}} هو العزیز هو العلی الأکبر وله رحمة الله علیه خیام علیه الرحمة والغفران فرماید ; Пояи панҷум {{Шеър}} {{Байт|آنانکه محیط فضل و آداب شدند|در جمع کمال شمع اصحاب شدند}} {{Байт|ره زین شب تاریک نبردند برون|گفتند فسانه‌ای و در خواب شدند}} {{Поёни шеър}} حقیقة الحق سبحانه وتعالی هو الله تعالی بسم الله الرحمن الرحیم وله رحمة الله علیه وغفر الله له {{Шеър}} {{Байт|ای دل همه اسباب جهان خواسته گیر|باغ طربت به سبزه آراسته گیر}} {{Байт|و آنگاه بر آن سبزه شبی چون شبنم|بنشسته و بامداد برخاسته گیر}} {{Поёни шеър}} {{Шеър}} {{Байт|این کوزه چو من عاشق زاری بوده‌ست|در بند سر زلف نگاری بوده‌ست}} {{Байт|این دسته که بر گردن او می‌بینی|دستی‌ست که بر گردن یاری بوده‌ست}} {{Поёни шеър}} ; Пояи шашум حقیقة الحق سبحانه وتعالی. هو الله تعالی. بسم الله الرحمن الرحیم {{Шеър}} {{Байт|ابر آمد و باز بر سر سبزه گریست|بی بادهٔ گل‌رنگ نمی‌باید زیست}} {{Байт|این سبزه که امروز تماشاگه ماست|تا سبزهٔ خاک ما تماشاگه کیست؟}} {{Поёни шеър}} هو الملک الکریم {{Шеър}} {{Байт|آن‌ها که کهن شدند و این‌ها که نواند|هر کس به مراد خویش یک تک بدوند}} {{Байт|این کهنه‌جهان به کس نماند باقی|رفتند و رویم دیگر آیند و روند}} {{Поёни шеър}} ; Пояи ҳафтум هو الله تعالی بسم الله الرحمن الرحیم حکیم عمر خیام علیه الرحمة و الغفران فرماید {{Шеър}} {{Байт|ای دوست غم جهان فرسوده مخور|بیهوده غم جهان فرسوده مخور}} {{Байт|چون بوده گذشت و نیست نابوده پدید|خوش باش غم بوده و نابوده مخور}} {{Поёни шеър}} هو الملک الکریم وله ایضاً رحمة الله علیه و غفر الله له {{Шеър}} {{Байт|تا چند اسیر رنگ و بو خواهی شد|چند از پی هر زشت و نکو خواهی شد}} {{Байт|گر چشمه زمزمی و گر آب حیات|آخر به دل خاک فرو خواهی شد}} {{Поёни шеър}} ; Пояи ҳаштум حقیقة الحق سبحانه وتعالی. بسم الله الرحمن الرحیم وله رحمة الله علیه وغفر الله له {{Шеър}} {{Байт|آن مایه ز دنیا که خوری یا پوشی|معذوری اگر در طلبش می‌کوشی}} {{Байт|باقی همه رایگان نیرزد هشدار|تا عمر گرانبها بدان نفروشی}} {{Поёни шеър}} هو الملک الکریم وله ایضاً رحمة الله علیه وغفر الله له {{Шеър}} {{Байт|ما لعبتگانیم و فلک لعبت‌باز|از روی حقیقتی نه از روی مجاز}} {{Байт|یک‌چند درین بساط بازی کردیم|رفتیم به صندوق عدم یک‌یک باز!}} {{Поёни шеър}} ; Пояи нӯҳум بسم الله الرحمن الرحیم و له ایضاً علیه رحمة و الغفران {{Шеър}} {{Байт|چون عمر به سر رسد چه شیرین و چه تلخ|پیمانه چو پر شود چه بغداد و چه بلخ}} {{Байт|می نوش که بعد از من و تو ماه بسی|از سلخ به غره آید از غره به سلخ}} {{Поёни шеър}} و له رحمة علیه و الغفران {{Шеър}} {{Байт|برخیز و مخور غم جهان گذران|بنشین و دمی به شادمانی گذران}} {{Байт|در طبع جهان اگر وفایی بودی|نوبت بتو خود نیامدی از دگران}} {{Поёни шеър}} <gallery caption="Мақбараи Хайём"> Акс:WILLIAM_SIMPSON,_FRGS_RI_(1823-1899).jpg|пайванд=پرونده:WILLIAM_SIMPSON,_FRGS_RI_(1823-1899).jpg|алт=نقاشی از آرامگاه قدیم عمر خیام، سیمپسون| [https://cdn.yjc.ir/files/fa/news/1396/3/16/6323792_563.jpg Расми қабри қадимии Умари Хайём, Симпсон] Акс:At_the_Tomb_of_Omar_Khayyam_-_by_Jay_Hambidge.jpg|пайванд=پرونده:At_the_Tomb_of_Omar_Khayyam_-_by_Jay_Hambidge.jpg|алт=«در آرامگاه خیام» اثر Jay Hambidge در سفرنامه از «قسطنطنیه تا نیشابور»| [https://cdn.yjc.ir/files/fa/news/1396/3/16/6323792_563.jpg «Дар мақбараи Хайём»-и Ҷей Ҳамбиҷ дар сафарнома аз «Қонстантинопол то Нишопур»] Акс:Mausoleum_of_Omar_Khayyám.jpg|пайванд=پرونده:Mausoleum_of_Omar_Khayyám.jpg Акс:Ceiling_of_Tomb_of_Omar_Khayyam.jpg|пайванд=پرونده:Ceiling_of_Tomb_of_Omar_Khayyam.jpg|алт=زیر سقف مقبره در شب| [https://cdn.yjc.ir/files/fa/news/1396/3/16/6323792_563.jpg Дар зери боми мақбара шабона] Акс:سقف_آرامگاه_خیام.jpg|пайванд=پرونده:سقف_آرامگاه_خیام.jpg Акс:Construction_of_The_Mausoleum_of_Omar_Khayyam.png|пайванд=پرونده:Construction_of_The_Mausoleum_of_Omar_Khayyam.png|алт=آرامگاه خیام در حال ساخت| [https://cdn.yjc.ir/files/fa/news/1396/3/16/6323792_563.jpg Мақбараи Хайём дар ҳоли сохтмон аст] Акс:آرامگاه_خیام_نیشابور_Mausoleum_of_Omar_Khayyam.jpg|пайванд=پرونده:آرامگاه_خیام_نیشابور_Mausoleum_of_Omar_Khayyam.jpg|алт=آرامگاه خیام در شب| [https://cdn.yjc.ir/files/fa/news/1396/3/16/6323792_563.jpg Мақбараи Умари Хайём шабона] Акс:Khayam,_neyshabur.jpg|пайванд=پرونده:Khayam,_neyshabur.jpg Акс:آرامگاه_عمر_خیام_4.jpg|пайванд=پرونده:آرامگاه_عمر_خیام_4.jpg|алт=نگاره ای از آرامگاه خیام| Акси мақбараи Умари Хайём Акс:Khayyamtomb97.jpg|пайванд=پرونده:Khayyamtomb97.jpg|алт=نگاره ای از آرامگاه خیام| [https://cdn.yjc.ir/files/fa/news/1396/3/16/6323792_563.jpg Акси мақбараи Хайём] Акс:خیام_مزار.jpg|пайванд=پرونده:خیام_مزار.jpg|алт=سنگ قبر خیام| [https://cdn.yjc.ir/files/fa/news/1396/3/16/6323792_563.jpg Санги мақбараи Хайём] Акс:Khayam.jpg22.jpg|пайванд=پرونده:Khayam.jpg22.jpg|алт=نگاره ای از آرامگاه خیام در شب| [https://cdn.yjc.ir/files/fa/news/1396/3/16/6323792_563.jpg Акси мақбараи Хайём дар шаб.] Акс:Previous_Tomb_of_Omar_Khayyam.jpg|пайванд=پرونده:Previous_Tomb_of_Omar_Khayyam.jpg|алт=مقبره قدیمی عمر خیام، واقع در فلکه خیام نیشابور| [https://cdn.yjc.ir/files/fa/news/1396/3/16/6323792_563.jpg Мақбараи қадимии Умар Хайём пеш аз сохтмони мақбараи кунунӣ, ки дар майдони Хайём, Нишобур ҷойгир аст.] Акс:Imam_Zadeh_Mahroogh_in_Early_Morning_Mist.jpg|пайванд=پرونده:Imam_Zadeh_Mahroogh_in_Early_Morning_Mist.jpg|алт=مقبره امام‌زاده محروق، در مجاورت باغ آرامگاه خیام| [https://cdn.yjc.ir/files/fa/news/1396/3/16/6323792_563.jpg Мақбараи Имомзода Маҳруғ, дар паҳлӯи боғи қабри Хайём.] Акс:The_monuments_of_the_city_gates_of_Nishapur.jpg_(no_filter).jpg|пайванд=پرونده:The_monuments_of_the_city_gates_of_Nishapur.jpg_(no_filter).jpg|алт=ستون‌های یادبود دروازه‌های نیشابور، در نزدیکی بلوار منتهی به آرامگاه خیام| [https://cdn.yjc.ir/files/fa/news/1396/3/16/6323792_563.jpg Сутунҳои ёдгорӣ дар назди дарвозаҳои Нишопур, дар наздикии хиёбоне, ки ба сӯи қабри Хайём мебарад] Акс:نیشابور.jpg|пайванд=پرونده:نیشابور.jpg Акс:Mausoleum_of_Omar_Khayyám.jpg|пайванд=پرونده:Mausoleum_of_Omar_Khayyám.jpg </gallery> {{Эзоҳ|۲}} == Нигаред== * [[Мақбараи Саъдӣ]] * [[Мақбараи Ҷалолиддини Балхӣ]] * [[Мақбараи Фирдавсӣ]] == Ҷустуҷӯҳои марбут == * Феҳристи ёдгориҳои миллии шаҳри Нишопур == Манобеъ == * Ҳошим Ҷаводзода, 2001, Китобхонаи Хуросон, Маркази таблиғотии Эрони Нав * [https://web.archive.org/web/20100921003428/http://www.khayyam.info/persian/khayyam_persian010.htm Вебсайти ҳаким Умар Хайём Нишобурӣ] * Рубоиёти Ҳаким Умари Хайём, таҳрири Нисо Ҳамзазода, Муқаддима: Доктор Муҳаммад Ҳасани Сайдон, Чопкунанда: Ширкати чопи абрешими Рашт * Ҳабибулло Фазоалӣ, Атласи хат, матбааи Машъал, Исфаҳон 1350 * Ҳусейн Баҳр-ул-Олумӣ, Дафтари кории Анҷумани корҳои миллӣ, Теҳрон 1976 * [https://web.archive.org/web/20101119135608/http://archnet.org/library/sites/one-site.jsp?site_id=12444 Arch Net] * [https://web.archive.org/web/20160529152146/http://www.khayyamnameh.ir/باغ-آرامگاه-خيام-زبان-اولين-نگهبان/ Боғ ва қабри Хайём аз суханони аввалин нигаҳбони он] == Пайванди беруна == * [https://web.archive.org/web/20100921003428/http://www.khayyam.info/persian/khayyam_persian010.htm Вебсайти ҳаким Умар Хайём Нишопурӣ] * [https://www.mizanonline.ir/fa/news/145747/%D9%86%DA%AF%D8%A7%D9%87%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D8%A2%D8%B1%D8%A7%D9%85%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D8%AE%DB%8C%D8%A7%D9%85-%D8%AC%D8%A7%D8%B0%D8%A8%D9%87-%DA%AF%D8%B1%D8%AF%D8%B4%DA%AF%D8%B1%DB%8C-%D8%AE%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D9%86-%D8%B1%D8%B6%D9%88%DB%8C-%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D9%88%DB%8C%D8%B1 Нигоҳе ба "Мақбараи Хайём", як макони сайёҳӣ дар Хуросони Разавӣ + аксҳо] - Агентии иттилоотии Мизон * [https://web.archive.org/web/20140329230923/http://551.ir/fa/neyshabur/tourism/تصاویر-360-درجه-از-باغ-آرامگاه-خیام Тасвирҳои 360-дараҷаи боғи қабри Хайём], рӯзи Нишопур {{Шаҳристонҳо ва шаҳрҳои устони Хуросони разавӣ}} {{ПБ}} [[Гурӯҳ:Мақбараҳои Эрон]] [[Гурӯҳ:Умари Хайём]] [[Гурӯҳ:Меъмории Эрон]] [[Гурӯҳ:Нишопур]] [[Гурӯҳ:Мероси фарҳангии Эрон]] rxy93ugtq3s98gn74ijqzxy81yntnyr 0 331278 1471343 1471244 2026-05-09T03:43:21Z InternetArchiveBot 30618 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1471343 wikitext text/x-wiki '''Феҳристи ёдгориҳои миллии вилояти Форс''' ҳамаи ёдгориҳои миллии бақайдгирифташударо (2985 ёдгорӣ то 1400) дар ин [[устон]] (вилоят) аз ибтидо то имрӯз дар бар мегирад. [[Устони Форс]] аз рӯи шумораи ёдгориҳои бақайдгирифташуда дар кишвар дар ҷои аввал қарор дорад. [[Устони Форс]] дорои бойтарин ва гуногунтарин мамнӯъгоҳҳои таърихӣ дар давраҳои гуногун дар байни устон (вилоятҳои) кишвар мебошад ва мавҷудияти ҷойҳои тамошобоби табиӣ ва сайёҳӣ аҳамияти ин масъаларо афзун мекунад. Ин устон 10% ёдгориҳои миллии Эронро дар бар мегирад. Аксари ёдгориҳои таърихии Форс мутаносибан дар шаҳрҳои Шероз, Марвдашт, Казерун ва Лористон ба қайд гирифта шудаанд. Шаҳри Шероз бо масоҳати беш аз 360 гектар, яке аз ин сохторҳои мувофиқтарин ба ҳисоб меравад.<ref>http://www.shiraznovinnews.ir/news-details/17504-ثبت-72‌اثر-تاریخی-فارس-در-فهرست-آثار-ملی|کد زبان=fa|تاریخ بازبینی=2021-10-31}}</ref> [[Устони Форс]] яке аз вилоятҳои ҷанубӣ буда, масоҳати он беш аз 122 000 километри мураббаъро ташкил медиҳад ва дар ҷануби Эрон ҷойгир аст. Он таърихи қадима дорад, ки ба давраи Ҳахоманишӣ рост меояд. Шаҳри [[Шероз]] аз асри сеюми ҳиҷрӣ тадриҷан шаҳри Истахрро ҳамчун маркази устон иваз кард ва дар давраҳои гуногуни таърихӣ, аз ҷумла сулолаҳои Отабаконӣ, Дайламиён, Ал-Инҷо, Ал-Музаффар ва [[Зандия]], пойтахти [[Эрон]] буд. 30 фоизи ёдгориҳои таърихии кишвар ва 12 асар, аз ҷумла [[Тахти Ҷамшед|Персеполис]], Боғҳои Посоргод ва [[Посоргод]], [[Боғи Ирам]], шаҳри таърихии Бишопур, Танг Чоган, Ғор ва муҷассамаи Шопур, Қасри Сосониёни Сарвистон, Қалъаи Духтар, Қасри Ардашер ва релефҳои шаҳри таърихии Гур ва Тангоб, ба Феҳристи таърихии ҷаҳонӣ илова карда шудаанд. Асарҳои дурахшони даврони исломӣ, ки ба таври хос беназиранд ва авҷи санъати меъмории ин сарзаминро инъикос мекунанд, аз ҷумла масҷиди Носир-ул-Мулк, масҷиди Атиқ Ҷоме, масҷиди Вакил ва масҷиди Нейриз Ҷоме, дар ин сарзамин ва гаҳвораи таърих, фарҳанг ва санъати Эрон ҷойгиранд. [[Устони Форс]] бо 2985 асари бақайдгирифташудаи миллӣ ва 400 макони беназири табиӣ, ба монанди шаршараи Маргун, ҳар сол дӯстдорони бешумори табиатро истиқбол мекунад. Форс яке аз муҳимтарин минтақаҳои кӯчманчии кишвар ба ҳисоб меравад ва ҳузури қабилаҳои кӯчманчӣ дар ин устон ҷозибаи беназир барои сайёҳони дохилӣ ва хориҷӣ мебошад. Ин устони фарҳангдӯст ва санъатдӯст муддати тӯлонӣ гаҳвораи парвариши устодон, рассомон ва ҳунармандон будааст, аз ин рӯ, илова бар сабти санъати кандакорӣ дар шаҳристони Обода дар Шӯрои ҷаҳонии ҳунарҳо, 4 асари Шероз Хотам, килими кӯчманчӣ ва 2 намунаи қолинҳои кӯчманчӣ аз ин устон Мӯҳри аслии [[ЮНЕСКО]]-ро гирифтаанд. == Пешина == Дар [[соли 2019]] ба ҷуз аз Қалат, Масҷиди Сайф Гараш, Хонаи Баракат Шероз, Хонаи Одел Яздии Шероз, Корхонаи нассоҷӣ (Галереяи қатрон ва бофандагӣ)-и Шероз, Масҷиди Ҷомеи Марвдашт, Мавқафи Мадал-ул-Молки Шероз, Панҷ Баркаҳ Гараш, Хондалеҳхони Қаҳрамон. Хонҷ, мақбараи Ғолии Хонҷ, хонаи Ҳоҷӣ Боғир Оғо Ғафури Лористон, Хонаи Шакерии Шероз, Қабристони Ҷамосеб Ҳакими Ҷаҳром, Қалъаи Габари Ҷаҳром, Қабристонҳои сангини Шероз, обанборҳои Саъида Гараш, Қурбонғоли теппаи Пасаргади Ҳоҷӣ, Лаҳраҷаи Иҷ, Хонаи Истахбон, Хонаи Хошхо аз Шероз, Хонаи Мотамеди Нейриз, Қалъаи Кхезел Арсалан Шероз, Баша Шабанкареҳ-Миршекори Қаноати Майманд-Фирӯзобод, қабристони Ҷаводие дар [[Шероз]], масҷиди аз-Заҳраи Нейриз, қалъаи Кӯҳна ва қабристони Фишур Лористон, Ашкафти Фаруқи Марвдашт, Донишгоҳи Фаруқи Марвдашт, пули Асадии Марвдашт ва хонаи Аҳмад Алӣ Пакбоз Истаҳбон низ дар Феҳристи мероси миллӣ сабти ном шудаанд. Бо сабти номи ин 30 ёдгорӣ ва деҳаи Қалот, шумораи ёдгориҳои таърихии Форс дар Феҳристи мероси миллии кишвар ба 2985 расидааст, ки ин то ҳол Форсро аз рӯи шумораи ёдгориҳои бақайдгирифташуда дар кишвар дар ҷои аввал мегузорад.<ref>https://www.farsnews.ir/fars/news/13980217001156/ثبت-30-اثر-تاریخی-غیرمنقول-فارس-در-فهرست-آثار-ملی|وبگاه=www.farsnews.ir|بازبینی=2021-10-31}}</ref><ref>https://www.irna.ir/news/83478827/۲۱-اثر-تاریخی-فارس-در-فهرست-آثار-ملی-به-ثبت-رسید|وبگاه=ایرنا|تاریخ=2019-09-17|بازبینی=2021-10-31|کد زبان=fa|نام خانوادگی=2843}}</ref><ref>https://www.tasnimnews.com/fa/news/1398/06/26/2098168/20-اثر-تاریخی-استان-فارس-در-فهرست-آثار-ملی-ثبت-شد|وبگاه=خبرگزاری تسنیم {{!}} Tasnim|بازبینی=2021-10-31|کد زبان=fa}}</ref><ref>http://www.iribnews.ir/fa/news/1026061|وبگاه=fa|تاریخ=۱۳۹۴/۱۱/۲۰–۱۰:۳۴|بازبینی=2021-10-31|کد زبان=fa|نام=IRIB NEWS AGENCY {{!}} خبرگزاری صدا و|نام خانوادگی=سیما}}</ref> Дар моҳи августи соли 1401, вазири мероси фарҳангӣ, сайёҳӣ ва ҳунарҳои дастӣ бақолии Форс дар бораи бақайдгирии миллии шаш ёдгории фарҳангӣ ва таърихии зерин дар номаҳои алоҳида хабар дод. [1] Хонаи Сулаймонпур воқеъ дар Устони Форс, шаҳристони Фасо, ноҳияи марказии шаҳри Фасо, кӯчаи Шаҳиди Талиғонӣ, хиёбони Шаҳиди Халқатӣ, рақами 33407. Хонаи Солеҳӣ дар [[Шаҳристони Фасо]], ноҳияи Нобандеган, шаҳри Нобандеган, маҳаллаи Қалъа Бала, кӯчаи Ибни Сино, рӯ ба рӯи хиёбони Клиника, Се роҳи ишқ, дар рақами 33401 ҷойгир аст. Навиштаи паҳлавӣ дар дарвозаи Зарриндашт, ки дар қисмати марказии [[Шаҳристони Зарриндашт]], ноҳияи деҳоти Хасуя, ду километр дуртар аз деҳаи Дарво, рақами 33403 ҷойгир аст. Маҷмӯаи ҳунарҳои дастии Хорамӣ, ки дар [[Шаҳристони Хоррамбед]], ноҳияи марказӣ, шаҳри Сафашар, маҳаллаи Хоррамӣ рақами 33404 ҷойгир аст. Хонаи Гол Таҷ Синай дар [[Шаҳристони Фасо]], ноҳияи Нобандеган, шаҳри Нобандеган, маҳаллаи Қалъа Пайин, кӯчаи Шоҳада, дар паҳлӯи масҷиди Имом Ҳусайн, рақами 33405 ҷойгир аст. Хонаи Ғозиёнӣ дар шаҳри Шероз, ноҳияи марказӣ, шаҳри [[Шероз]], кӯчаи Каримхон Занд, хиёбони 13, № 35, № 33406 ҷойгир аст. 23 октябри соли 1400 кони гази Шероз дар феҳристи ёдгориҳои дорои арзиши таърихӣ ва фарҳангии Эрон сабти ном шуд. [1] == Ҷусторҳои марбут == * Ёдгориҳои миллии Эрон * Феҳристи ёдгориҳои миллии вилояти Форс * Ҷойҳои сайёҳии Эрон * Ҷойҳои сайёҳӣ дар вилояти Форс * Ҷойҳои сайёҳии вилояти Форс аз рӯи шаҳрҳо * Ҷойҳои сайёҳии вилояти Форс аз рӯи намудҳо == Пайванди беруна == * [https://fars.mcth.ir/ اداره کل میراث فرهنگی،گردشگری و صنایع دستی استان فارس Раёсати умумии мероси фарҳангӣ, сайёҳӣ ва ҳунарҳои дастӣ дар вилояти Форс] * [https://www.visitiran.ir/ Visit Iran | Official Travel Guide of Iran Дастури расмии сафари Эронро боздид кунед] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20211231183617/https://www.visitiran.ir/ |date=2021-12-31 }} == Эзоҳ == {{эзоҳ}} {{ПБ}} [[Гурӯҳ:Таърихи Эрон]] [[Гурӯҳ:Осори миллии Устони Форс]] [[Гурӯҳ:Устони Форс]] s9ftzcg6vn22aplz2jzik4bb7gt5665 0 331288 1471283 2026-05-08T12:55:27Z Шухрат Саъдиев 5132 Бо тарҷумаи саҳифаи "[[:fa:Special:Redirect/revision/42513270|تاش کوله]]" сохта шудааст 1471283 wikitext text/x-wiki {{Infobox ancient site|name=تاش کوله|native_name=Taş Kule|alternate_name=|image=Taş Kule 1.jpg|alt=|caption=بنای آرامگاه صخره‌ای تاش کوله|map_type=Turkey|map_alt=|map_size=|coordinates={{Coord|38|39|37.6|N|26|49|21.3|E|display=inline,title}}|location=[[استان ازمیر]]، [[ترکیه]]|region=[[آناتولی]]|type=مقبره|part_of=|length=|width=|area=|height=چهار متر و نیم<ref>{{یادکرد وب |عنوان=Persian grave monument near Foca - Phocaea |نشانی=https://vici.org/vici/22232/ |تاریخ بازبینی=۲۵ آوریل ۲۰۲۳}}</ref>|builder=|material=سنگ|built=اواخر سده چهارم پیش از میلاد|abandoned=|epochs=|cultures=|dependency_of=|occupants=|event=|excavations=|archaeologists=|condition=|ownership=|management=|public_access=|website=<!-- {{نشانی وب|example.com}} -->|notes=}} '''Мақбараи''' форсӣ/эронӣ (туркӣ: Taş Kule ё Pers Mezar Anıtı) як оромгоҳи қадимии [[Шоҳаншоҳии Ҳахоманишӣ|Ҳахоманишӣ]] дар минтақаи Фучои [[вилояти Измир]] дар [[Туркия|Туркияи]] муосир аст, ки бо [[Оромгоҳи Куруши Кабир|мақбараи Куруши Кабир]] шабоҳатҳои зиёде дорад. Он ба давраи ҳукмронии [[Ҳахоманишӣ]] дар [[Анатолия]] байни солҳои 546 ва 480 пеш аз милод нисбат дода мешавад. == Ҷойгоҳ == Тош-Куле дар 7 километр шарқи Фучо, 100 метр аз роҳи асосӣ ҷойгир аст. == Дарозумрӣ == Ёдгории Тош-Куле ба асри IV пеш аз милод тааллуқ дорад ва гуфта мешавад, ки он дар давраи [[Ҳахоманишӣ]] дар [[Анатолия]] сохта шудааст. == Дар бораи оромгоҳ == Биное, ки бо номи Тош-Куле маъруф аст, бо услуби Лидия-Ликия сохта шудааст ва ба [[оромгоҳи Куруши Кабир]] дар [[Посоргод]] шабоҳати зиёд дорад. Бо назардошти сохтор ва шакли [[бино]], вазифаи он [[оромгоҳ]] шуд. Шакли оромгоҳ ба тарзи зинапояе аст, ки аз [[санг]]<nowiki/>и калон ба таври яклухт [[кандакорӣ]] шудааст. Бино ду сатҳ дорад ва камераи [[дафн]] дар сатҳи поёнӣ ҷойгир аст. Мисли дигар оромгоҳҳои Лисиёия, Лидия ва Фригия, бинои Тош-Куле низ таъсири баланди меъмории умумии минтақаи Анатолияро дар давраҳои Лидия, [[Имперотурии Рум]], [[Юнони Бостон]] ва Имперотурии Мақдуния нишон медиҳад. Баъзе [[Бостоншиносӣ|бостоншинос]]<nowiki/>он бар он ақидаанд, ки Тош-Куле барои ашрофи Лидия ё раҳбари маҳаллӣ, ки ба ҳукумати он замон хидмат мекард, сохта шудааст. <ref>{{Cite book|last=Tucker|first=Jack|title=Innocents Return Abroad: Exploring Ancient Sites in Western Turkey|year=2012|isbn=978-1478343585|pages=41–42}}</ref> == Бозсозӣ == Корҳои бозсозӣ дар Тош-Куле [[соли 2000]] оғоз ёфта, [[соли 2001]] ба анҷом расиданд ва онро барои сайёҳон боз карданд. == Манобеъ == {{Эзоҳ}} [[Гурӯҳ:Вилояти Измир]] d8gbpm02s813iw8qq4gdh2bjtkwxee3 1471381 1471283 2026-05-09T06:49:23Z Шухрат Саъдиев 5132 иловаи [[Гурӯҳ:Меъмории Эрон]] бо ёрии [[Википедиа:HotCat|HotCat]] 1471381 wikitext text/x-wiki {{Infobox ancient site|name=تاش کوله|native_name=Taş Kule|alternate_name=|image=Taş Kule 1.jpg|alt=|caption=بنای آرامگاه صخره‌ای تاش کوله|map_type=Turkey|map_alt=|map_size=|coordinates={{Coord|38|39|37.6|N|26|49|21.3|E|display=inline,title}}|location=[[استان ازمیر]]، [[ترکیه]]|region=[[آناتولی]]|type=مقبره|part_of=|length=|width=|area=|height=چهار متر و نیم<ref>{{یادکرد وب |عنوان=Persian grave monument near Foca - Phocaea |نشانی=https://vici.org/vici/22232/ |تاریخ بازبینی=۲۵ آوریل ۲۰۲۳}}</ref>|builder=|material=سنگ|built=اواخر سده چهارم پیش از میلاد|abandoned=|epochs=|cultures=|dependency_of=|occupants=|event=|excavations=|archaeologists=|condition=|ownership=|management=|public_access=|website=<!-- {{نشانی وب|example.com}} -->|notes=}} '''Мақбараи''' форсӣ/эронӣ (туркӣ: Taş Kule ё Pers Mezar Anıtı) як оромгоҳи қадимии [[Шоҳаншоҳии Ҳахоманишӣ|Ҳахоманишӣ]] дар минтақаи Фучои [[вилояти Измир]] дар [[Туркия|Туркияи]] муосир аст, ки бо [[Оромгоҳи Куруши Кабир|мақбараи Куруши Кабир]] шабоҳатҳои зиёде дорад. Он ба давраи ҳукмронии [[Ҳахоманишӣ]] дар [[Анатолия]] байни солҳои 546 ва 480 пеш аз милод нисбат дода мешавад. == Ҷойгоҳ == Тош-Куле дар 7 километр шарқи Фучо, 100 метр аз роҳи асосӣ ҷойгир аст. == Дарозумрӣ == Ёдгории Тош-Куле ба асри IV пеш аз милод тааллуқ дорад ва гуфта мешавад, ки он дар давраи [[Ҳахоманишӣ]] дар [[Анатолия]] сохта шудааст. == Дар бораи оромгоҳ == Биное, ки бо номи Тош-Куле маъруф аст, бо услуби Лидия-Ликия сохта шудааст ва ба [[оромгоҳи Куруши Кабир]] дар [[Посоргод]] шабоҳати зиёд дорад. Бо назардошти сохтор ва шакли [[бино]], вазифаи он [[оромгоҳ]] шуд. Шакли оромгоҳ ба тарзи зинапояе аст, ки аз [[санг]]<nowiki/>и калон ба таври яклухт [[кандакорӣ]] шудааст. Бино ду сатҳ дорад ва камераи [[дафн]] дар сатҳи поёнӣ ҷойгир аст. Мисли дигар оромгоҳҳои Лисиёия, Лидия ва Фригия, бинои Тош-Куле низ таъсири баланди меъмории умумии минтақаи Анатолияро дар давраҳои Лидия, [[Имперотурии Рум]], [[Юнони Бостон]] ва Имперотурии Мақдуния нишон медиҳад. Баъзе [[Бостоншиносӣ|бостоншинос]]<nowiki/>он бар он ақидаанд, ки Тош-Куле барои ашрофи Лидия ё раҳбари маҳаллӣ, ки ба ҳукумати он замон хидмат мекард, сохта шудааст. <ref>{{Cite book|last=Tucker|first=Jack|title=Innocents Return Abroad: Exploring Ancient Sites in Western Turkey|year=2012|isbn=978-1478343585|pages=41–42}}</ref> == Бозсозӣ == Корҳои бозсозӣ дар Тош-Куле [[соли 2000]] оғоз ёфта, [[соли 2001]] ба анҷом расиданд ва онро барои сайёҳон боз карданд. == Манобеъ == {{Эзоҳ}} [[Гурӯҳ:Вилояти Измир]] [[Гурӯҳ:Меъмории Эрон]] r13pilqq471cj2lujlss8mh7v1y25b4 1471382 1471381 2026-05-09T06:49:38Z Шухрат Саъдиев 5132 иловаи [[Гурӯҳ:Мероси фарҳангии Эрон]] бо ёрии [[Википедиа:HotCat|HotCat]] 1471382 wikitext text/x-wiki {{Infobox ancient site|name=تاش کوله|native_name=Taş Kule|alternate_name=|image=Taş Kule 1.jpg|alt=|caption=بنای آرامگاه صخره‌ای تاش کوله|map_type=Turkey|map_alt=|map_size=|coordinates={{Coord|38|39|37.6|N|26|49|21.3|E|display=inline,title}}|location=[[استان ازمیر]]، [[ترکیه]]|region=[[آناتولی]]|type=مقبره|part_of=|length=|width=|area=|height=چهار متر و نیم<ref>{{یادکرد وب |عنوان=Persian grave monument near Foca - Phocaea |نشانی=https://vici.org/vici/22232/ |تاریخ بازبینی=۲۵ آوریل ۲۰۲۳}}</ref>|builder=|material=سنگ|built=اواخر سده چهارم پیش از میلاد|abandoned=|epochs=|cultures=|dependency_of=|occupants=|event=|excavations=|archaeologists=|condition=|ownership=|management=|public_access=|website=<!-- {{نشانی وب|example.com}} -->|notes=}} '''Мақбараи''' форсӣ/эронӣ (туркӣ: Taş Kule ё Pers Mezar Anıtı) як оромгоҳи қадимии [[Шоҳаншоҳии Ҳахоманишӣ|Ҳахоманишӣ]] дар минтақаи Фучои [[вилояти Измир]] дар [[Туркия|Туркияи]] муосир аст, ки бо [[Оромгоҳи Куруши Кабир|мақбараи Куруши Кабир]] шабоҳатҳои зиёде дорад. Он ба давраи ҳукмронии [[Ҳахоманишӣ]] дар [[Анатолия]] байни солҳои 546 ва 480 пеш аз милод нисбат дода мешавад. == Ҷойгоҳ == Тош-Куле дар 7 километр шарқи Фучо, 100 метр аз роҳи асосӣ ҷойгир аст. == Дарозумрӣ == Ёдгории Тош-Куле ба асри IV пеш аз милод тааллуқ дорад ва гуфта мешавад, ки он дар давраи [[Ҳахоманишӣ]] дар [[Анатолия]] сохта шудааст. == Дар бораи оромгоҳ == Биное, ки бо номи Тош-Куле маъруф аст, бо услуби Лидия-Ликия сохта шудааст ва ба [[оромгоҳи Куруши Кабир]] дар [[Посоргод]] шабоҳати зиёд дорад. Бо назардошти сохтор ва шакли [[бино]], вазифаи он [[оромгоҳ]] шуд. Шакли оромгоҳ ба тарзи зинапояе аст, ки аз [[санг]]<nowiki/>и калон ба таври яклухт [[кандакорӣ]] шудааст. Бино ду сатҳ дорад ва камераи [[дафн]] дар сатҳи поёнӣ ҷойгир аст. Мисли дигар оромгоҳҳои Лисиёия, Лидия ва Фригия, бинои Тош-Куле низ таъсири баланди меъмории умумии минтақаи Анатолияро дар давраҳои Лидия, [[Имперотурии Рум]], [[Юнони Бостон]] ва Имперотурии Мақдуния нишон медиҳад. Баъзе [[Бостоншиносӣ|бостоншинос]]<nowiki/>он бар он ақидаанд, ки Тош-Куле барои ашрофи Лидия ё раҳбари маҳаллӣ, ки ба ҳукумати он замон хидмат мекард, сохта шудааст. <ref>{{Cite book|last=Tucker|first=Jack|title=Innocents Return Abroad: Exploring Ancient Sites in Western Turkey|year=2012|isbn=978-1478343585|pages=41–42}}</ref> == Бозсозӣ == Корҳои бозсозӣ дар Тош-Куле [[соли 2000]] оғоз ёфта, [[соли 2001]] ба анҷом расиданд ва онро барои сайёҳон боз карданд. == Манобеъ == {{Эзоҳ}} [[Гурӯҳ:Вилояти Измир]] [[Гурӯҳ:Меъмории Эрон]] [[Гурӯҳ:Мероси фарҳангии Эрон]] l6goazgxdjyqd31s8vo4vy3gijdp2tc 14 331289 1471287 2026-05-08T13:17:07Z Шухрат Саъдиев 5132 /* Эзоҳ */ навсозӣ, гурӯҳбандӣ 1471287 wikitext text/x-wiki [[Гурӯҳ:Мақбараҳо аз рӯи кишвар]] [[Гурӯҳ:Мақбараҳо]] fhb9aafdm05kdlu4pdhcy5og3qof5rg 14 331290 1471293 2026-05-08T13:42:56Z Шухрат Саъдиев 5132 /* Эзоҳ */ навсозӣ, гурӯҳбандӣ 1471293 wikitext text/x-wiki [[Гурӯҳ:Гурӯҳҳои Википедиа, ки ба номи олимони эронӣ номгузорӣ шудаанд]] [[Гурӯҳ:Гурӯҳҳои Википедиа, ки ба номи нависандагони эронӣ номгузорӣ шудаанд]] [[Гурӯҳ:Мардуми Нишопур]] [[Гурӯҳ:Мусулмонони суннатии Эрон]] 7jzh0jxg4tk1p7qetsol9q79kezd6ln 1471299 1471293 2026-05-08T14:36:39Z Шухрат Саъдиев 5132 insert category 1471299 wikitext text/x-wiki {{Асосӣ|Умари Хайём}} [[Гурӯҳ:Мардуми Нишопур]] [[Гурӯҳ:Мусулмонони суннатии Эрон]] [[Гурӯҳ:Гурӯҳҳои Википедиа, ки ба номи олимони эронӣ номгузорӣ шудаанд]] [[Гурӯҳ:Гурӯҳҳои Википедиа, ки ба номи нависандагони эронӣ номгузорӣ шудаанд]] dwz8909zsvm1ohmgd0f8sfg2u9p5j34 14 331291 1471294 2026-05-08T13:50:05Z Шухрат Саъдиев 5132 /* Эзоҳ */ навсозӣ, гурӯҳбандӣ 1471294 wikitext text/x-wiki [[Гурӯҳ:Мардуми Устони Хуросони Разавӣ аз рӯи маҳалли аҳолинишин]] [[Гурӯҳ:Нишопур]] g0v6y5rc6pwlmnxdo1zszt680hhleyv 14 331292 1471295 2026-05-08T13:57:31Z Шухрат Саъдиев 5132 insert category 1471295 wikitext text/x-wiki [[Гурӯҳ:Мусулмонони Эрон]] [[Гурӯҳ:Мусулмонони суннӣ аз рӯи миллат]] dhcz0lx02hr6cmao5tpil3hca1c34rg 1471305 1471295 2026-05-08T14:46:36Z Шухрат Саъдиев 5132 /* Эзоҳ */ навсозӣ, гурӯҳбандӣ 1471305 wikitext text/x-wiki [[Гурӯҳ:Мусулмонони Эрон]] [[Гурӯҳ:Мусулмонони суннӣ]] nd0g8dknqmcqbco9obhh74ntkw9dy2q 14 331293 1471296 2026-05-08T14:07:52Z Шухрат Саъдиев 5132 insert category 1471296 wikitext text/x-wiki [[Гурӯҳ:Мусулмонон аз рӯи миллат]] [[Гурӯҳ:Ислом дар Эрон]] [[Гурӯҳ:Мардуми Эрон аз рӯи дин]] eo4um0ki5sa58cucl515wpopcmzj9o5 14 331294 1471298 2026-05-08T14:28:35Z Шухрат Саъдиев 5132 insert category 1471298 wikitext text/x-wiki [[Гурӯҳ:Мусулмонон]] [[Гурӯҳ:Ислом аз рӯи кишвар]] [[Гурӯҳ:Одамон аз рӯи дин ва миллат]] pk2fpvy0alq3fli9an5vq3x9spd34vr 14 331295 1471301 2026-05-08T14:38:22Z Шухрат Саъдиев 5132 insert category 1471301 wikitext text/x-wiki {{Commons category|Sunni Muslims from Iran}} [[Гурӯҳ:Мусулмонони Эрон|Суннӣ]] [[Гурӯҳ:Мусулмонони суннӣ аз рӯи миллат]] [[Гурӯҳ:Исломи суннӣ дар Эрон|Мусулмонон]] jr5r2l07w3qluzmqf8gv1o29xzdy9g7 1471303 1471301 2026-05-08T14:45:13Z Шухрат Саъдиев 5132 Шухрат Саъдиев moved page [[Гурӯҳ:Мусулмонони суннӣ аз рӯи миллат]] to [[Гурӯҳ:Мусулмонони суннӣ]]: ивази ном 1471301 wikitext text/x-wiki {{Commons category|Sunni Muslims from Iran}} [[Гурӯҳ:Мусулмонони Эрон|Суннӣ]] [[Гурӯҳ:Мусулмонони суннӣ аз рӯи миллат]] [[Гурӯҳ:Исломи суннӣ дар Эрон|Мусулмонон]] jr5r2l07w3qluzmqf8gv1o29xzdy9g7 1471306 1471303 2026-05-08T14:48:50Z Шухрат Саъдиев 5132 insert category 1471306 wikitext text/x-wiki [[Гурӯҳ:Мусулмонони Эрон|Суннӣ]] [[Гурӯҳ:Исломи суннӣ дар Эрон|Мусулмонон]] ixzb02opx3wpz6uocv7nnkvv1mh12ao 14 331296 1471304 2026-05-08T14:45:13Z Шухрат Саъдиев 5132 Шухрат Саъдиев moved page [[Гурӯҳ:Мусулмонони суннӣ аз рӯи миллат]] to [[Гурӯҳ:Мусулмонони суннӣ]]: ивази ном 1471304 wikitext text/x-wiki #равона [[:Гурӯҳ:Мусулмонони суннӣ]] 30a2hbdyt4mpr6ecm9pi5ff100otpyp 0 331297 1471313 2026-05-08T15:59:33Z Шухрат Саъдиев 5132 Бо тарҷумаи саҳифаи "[[:fa:Special:Redirect/revision/41703196|گورستان هفتاد ملا]]" сохта шудааст 1471313 wikitext text/x-wiki [[Акс:70mola1-w.jpg|мини|Намуди қабристони таърихии Ҳафтод шайх дар [[Шаҳристони Мирҷавеҳ|Шаҳристони Мирҷаве]] - 2019]] '''Қабристони таърихии Ҳафтод <span lang="fa">шайх</span>,''' ки шоҳасари меъмории исломӣ ҳисобида мешавад ва пас аз [[ислом]] аз таърихи [[Балучистон]] боқӣ мондааст. Он дар деҳаи Рупас Бала, қисмате аз ноҳияи Лодиз дар [[Шаҳристони Мирҷавеҳ|Шаҳристони Мирҷаве]] ҷойгир аст. Бо сабаби услуби меъмории махсус ва ҷойгиршавӣ дар қалби [[ғор]], ин [[Гӯристон|қабристон]] дар тӯли солҳо аз [[барф]], [[Борон|боро]]<nowiki/>н, [[тӯфон]] ва ҳатто [[Нур|нури]] [[офтоб]] муҳофизат карда шудааст. Синну соли тахминии ин осор 1000 сол аст. Баъзе аз одамони ин [[Гӯристон|қабристон]] дар [[ҷанг]] бо муғулҳо кушта шудаанд. '''<span lang="fa">Сабаби номгузорӣ шудани он ба ҳафтод шайх, ки аз авлоди Шайх Балануш мебошанд, рабт дорад. Тибқи гуфтаи аҷдодони хонаводаи Морадзеҳӣ, ин [[қабристон]] ба авлоди Шайх Балануш тааллуқ дорад. Номи [[қабр]]<nowiki/>ҳо Шайх Каримдод, бобои Мурод (Морадзеҳӣ), ба Шайх Мир Алӣ, писари Шайх Балануш, ва қабри Шайх Балануш дар шаҳри Чагай аст.</span>''' * Аз Хош ду роҳ барои сафар ба ин қабристон вуҷуд дорад. Роҳи аввал тавассути Хош-Колчат-Кошеҳ-Годар аст, ки тақрибан 60 километр тӯл мекашад ва аз сабаби [[Роҳ|роҳи]] хокӣ буданаш барои мошинҳои роҳи берун аз [[роҳ]] мувофиқ аст. Роҳи дуюм тавассути Хош-Колко-Санган-Тамин-Ҷеш аст, ки асфалтпӯш ва барои ҳама гуна [[мошин]] мувофиқ аст ва тақрибан 110 [[километр]] тӯл мекашад. Ёдгории таърихии қабристони Ҳафтад [[шайх]] 8 майи соли 2002 бо рақами бақайдгирии 3826 ҳамчун яке аз [[Ёдгориҳои бостонӣ|ёдгориҳои]] миллии [[Эрон]] сабти ном шудааст. == Манобеъ == * Рӯйхати ёдгориҳои миллии Эрон * Созмони мероси фарҳангӣ, ҳунарҳои дастӣ ва сайёҳӣ * Мафеге * Қабри духтар * Тахти Говар * Мастаба == Манобеъ == {{Эзоҳ}}  [[Гурӯҳ:Ёдгориҳои таърихии Шаҳристони Мирҷаве]] [[Гурӯҳ:Ҷозибаҳои гардишгарии Шаҳристони Мирҷаве]] 06tzjqvp1lq0p9gs3fa9fhxiwj47wvf 1471363 1471313 2026-05-09T05:40:02Z Шухрат Саъдиев 5132 /* Манобеъ */ 1471363 wikitext text/x-wiki [[Акс:70mola1-w.jpg|мини|Намуди қабристони таърихии Ҳафтод шайх дар [[Шаҳристони Мирҷавеҳ|Шаҳристони Мирҷаве]] - 2019]] '''Қабристони таърихии Ҳафтод <span lang="fa">шайх</span>,''' ки шоҳасари меъмории исломӣ ҳисобида мешавад ва пас аз [[ислом]] аз таърихи [[Балучистон]] боқӣ мондааст. Он дар деҳаи Рупас Бала, қисмате аз ноҳияи Лодиз дар [[Шаҳристони Мирҷавеҳ|Шаҳристони Мирҷаве]] ҷойгир аст. Бо сабаби услуби меъмории махсус ва ҷойгиршавӣ дар қалби [[ғор]], ин [[Гӯристон|қабристон]] дар тӯли солҳо аз [[барф]], [[Борон|боро]]<nowiki/>н, [[тӯфон]] ва ҳатто [[Нур|нури]] [[офтоб]] муҳофизат карда шудааст. Синну соли тахминии ин осор 1000 сол аст. Баъзе аз одамони ин [[Гӯристон|қабристон]] дар [[ҷанг]] бо муғулҳо кушта шудаанд. '''<span lang="fa">Сабаби номгузорӣ шудани он ба ҳафтод шайх, ки аз авлоди Шайх Балануш мебошанд, рабт дорад. Тибқи гуфтаи аҷдодони хонаводаи Морадзеҳӣ, ин [[қабристон]] ба авлоди Шайх Балануш тааллуқ дорад. Номи [[қабр]]<nowiki/>ҳо Шайх Каримдод, бобои Мурод (Морадзеҳӣ), ба Шайх Мир Алӣ, писари Шайх Балануш, ва қабри Шайх Балануш дар шаҳри Чагай аст.</span>''' * Аз Хош ду роҳ барои сафар ба ин қабристон вуҷуд дорад. Роҳи аввал тавассути Хош-Колчат-Кошеҳ-Годар аст, ки тақрибан 60 километр тӯл мекашад ва аз сабаби [[Роҳ|роҳи]] хокӣ буданаш барои мошинҳои роҳи берун аз [[роҳ]] мувофиқ аст. Роҳи дуюм тавассути Хош-Колко-Санган-Тамин-Ҷеш аст, ки асфалтпӯш ва барои ҳама гуна [[мошин]] мувофиқ аст ва тақрибан 110 [[километр]] тӯл мекашад. Ёдгории таърихии қабристони Ҳафтад [[шайх]] 8 майи соли 2002 бо рақами бақайдгирии 3826 ҳамчун яке аз [[Ёдгориҳои бостонӣ|ёдгориҳои]] миллии [[Эрон]] сабти ном шудааст. == Манобеъ == * Рӯйхати ёдгориҳои миллии Эрон * Созмони мероси фарҳангӣ, ҳунарҳои дастӣ ва сайёҳӣ * Мафеге * Қабри духтар * Тахти Говар * Мастаба == Эзоҳ == {{эзоҳ}} {{ПБ}} [[Гурӯҳ:Ёдгориҳои таърихии Шаҳристони Мирҷаве]] [[Гурӯҳ:Ҷозибаҳои гардишгарии Шаҳристони Мирҷаве]] i23nr3frc4qyhcsuq8ei4k0abdobth7 1471379 1471363 2026-05-09T06:48:47Z Шухрат Саъдиев 5132 /* Эзоҳ */ 1471379 wikitext text/x-wiki [[Акс:70mola1-w.jpg|мини|Намуди қабристони таърихии Ҳафтод шайх дар [[Шаҳристони Мирҷавеҳ|Шаҳристони Мирҷаве]] - 2019]] '''Қабристони таърихии Ҳафтод <span lang="fa">шайх</span>,''' ки шоҳасари меъмории исломӣ ҳисобида мешавад ва пас аз [[ислом]] аз таърихи [[Балучистон]] боқӣ мондааст. Он дар деҳаи Рупас Бала, қисмате аз ноҳияи Лодиз дар [[Шаҳристони Мирҷавеҳ|Шаҳристони Мирҷаве]] ҷойгир аст. Бо сабаби услуби меъмории махсус ва ҷойгиршавӣ дар қалби [[ғор]], ин [[Гӯристон|қабристон]] дар тӯли солҳо аз [[барф]], [[Борон|боро]]<nowiki/>н, [[тӯфон]] ва ҳатто [[Нур|нури]] [[офтоб]] муҳофизат карда шудааст. Синну соли тахминии ин осор 1000 сол аст. Баъзе аз одамони ин [[Гӯристон|қабристон]] дар [[ҷанг]] бо муғулҳо кушта шудаанд. '''<span lang="fa">Сабаби номгузорӣ шудани он ба ҳафтод шайх, ки аз авлоди Шайх Балануш мебошанд, рабт дорад. Тибқи гуфтаи аҷдодони хонаводаи Морадзеҳӣ, ин [[қабристон]] ба авлоди Шайх Балануш тааллуқ дорад. Номи [[қабр]]<nowiki/>ҳо Шайх Каримдод, бобои Мурод (Морадзеҳӣ), ба Шайх Мир Алӣ, писари Шайх Балануш, ва қабри Шайх Балануш дар шаҳри Чагай аст.</span>''' * Аз Хош ду роҳ барои сафар ба ин қабристон вуҷуд дорад. Роҳи аввал тавассути Хош-Колчат-Кошеҳ-Годар аст, ки тақрибан 60 километр тӯл мекашад ва аз сабаби [[Роҳ|роҳи]] хокӣ буданаш барои мошинҳои роҳи берун аз [[роҳ]] мувофиқ аст. Роҳи дуюм тавассути Хош-Колко-Санган-Тамин-Ҷеш аст, ки асфалтпӯш ва барои ҳама гуна [[мошин]] мувофиқ аст ва тақрибан 110 [[километр]] тӯл мекашад. Ёдгории таърихии қабристони Ҳафтад [[шайх]] 8 майи соли 2002 бо рақами бақайдгирии 3826 ҳамчун яке аз [[Ёдгориҳои бостонӣ|ёдгориҳои]] миллии [[Эрон]] сабти ном шудааст. == Манобеъ == * Рӯйхати ёдгориҳои миллии Эрон * Созмони мероси фарҳангӣ, ҳунарҳои дастӣ ва сайёҳӣ * Мафеге * Қабри духтар * Тахти Говар * Мастаба == Эзоҳ == {{эзоҳ}} {{ПБ}} [[Гурӯҳ:Ёдгориҳои таърихии Шаҳристони Мирҷаве]] [[Гурӯҳ:Меъмории Эрон]] 67edjgickcfq73egmraqe9ie2bs3pkx 1471380 1471379 2026-05-09T06:49:01Z Шухрат Саъдиев 5132 иловаи [[Гурӯҳ:Мероси фарҳангии Эрон]] бо ёрии [[Википедиа:HotCat|HotCat]] 1471380 wikitext text/x-wiki [[Акс:70mola1-w.jpg|мини|Намуди қабристони таърихии Ҳафтод шайх дар [[Шаҳристони Мирҷавеҳ|Шаҳристони Мирҷаве]] - 2019]] '''Қабристони таърихии Ҳафтод <span lang="fa">шайх</span>,''' ки шоҳасари меъмории исломӣ ҳисобида мешавад ва пас аз [[ислом]] аз таърихи [[Балучистон]] боқӣ мондааст. Он дар деҳаи Рупас Бала, қисмате аз ноҳияи Лодиз дар [[Шаҳристони Мирҷавеҳ|Шаҳристони Мирҷаве]] ҷойгир аст. Бо сабаби услуби меъмории махсус ва ҷойгиршавӣ дар қалби [[ғор]], ин [[Гӯристон|қабристон]] дар тӯли солҳо аз [[барф]], [[Борон|боро]]<nowiki/>н, [[тӯфон]] ва ҳатто [[Нур|нури]] [[офтоб]] муҳофизат карда шудааст. Синну соли тахминии ин осор 1000 сол аст. Баъзе аз одамони ин [[Гӯристон|қабристон]] дар [[ҷанг]] бо муғулҳо кушта шудаанд. '''<span lang="fa">Сабаби номгузорӣ шудани он ба ҳафтод шайх, ки аз авлоди Шайх Балануш мебошанд, рабт дорад. Тибқи гуфтаи аҷдодони хонаводаи Морадзеҳӣ, ин [[қабристон]] ба авлоди Шайх Балануш тааллуқ дорад. Номи [[қабр]]<nowiki/>ҳо Шайх Каримдод, бобои Мурод (Морадзеҳӣ), ба Шайх Мир Алӣ, писари Шайх Балануш, ва қабри Шайх Балануш дар шаҳри Чагай аст.</span>''' * Аз Хош ду роҳ барои сафар ба ин қабристон вуҷуд дорад. Роҳи аввал тавассути Хош-Колчат-Кошеҳ-Годар аст, ки тақрибан 60 километр тӯл мекашад ва аз сабаби [[Роҳ|роҳи]] хокӣ буданаш барои мошинҳои роҳи берун аз [[роҳ]] мувофиқ аст. Роҳи дуюм тавассути Хош-Колко-Санган-Тамин-Ҷеш аст, ки асфалтпӯш ва барои ҳама гуна [[мошин]] мувофиқ аст ва тақрибан 110 [[километр]] тӯл мекашад. Ёдгории таърихии қабристони Ҳафтад [[шайх]] 8 майи соли 2002 бо рақами бақайдгирии 3826 ҳамчун яке аз [[Ёдгориҳои бостонӣ|ёдгориҳои]] миллии [[Эрон]] сабти ном шудааст. == Манобеъ == * Рӯйхати ёдгориҳои миллии Эрон * Созмони мероси фарҳангӣ, ҳунарҳои дастӣ ва сайёҳӣ * Мафеге * Қабри духтар * Тахти Говар * Мастаба == Эзоҳ == {{эзоҳ}} {{ПБ}} [[Гурӯҳ:Ёдгориҳои таърихии Шаҳристони Мирҷаве]] [[Гурӯҳ:Меъмории Эрон]] [[Гурӯҳ:Мероси фарҳангии Эрон]] ea3l71g0hfnzmvkpmdrrs75f0lswist 0 331298 1471318 2026-05-08T17:32:00Z Шухрат Саъдиев 5132 Мақбараи духтар 1471318 wikitext text/x-wiki '''Мақбараи духтар''' — қабри сангии давраи [[Ҳахоманишӣ]] буда, дар дашти "Миёнкуҳи Пушт Пар" -и [[Шаҳристони Даштистон]] ҷойгир аст ва яке аз ҷойҳои намоёни вилояти Бушеҳр дар ҷануби Эрон аст. Маълум нест, ки ин [[ёдгорӣ]], қабр ё ёдгории кӣ аст, фарзияҳои гуногун, аз қабри Куруши Кучак то Чишпиш, Куруши I, Ҳутусо, Мондонои Модӣ ё хоҳари Куруши Бузург, пешниҳод шудаанд, аммо ҳеҷ яке аз онҳо қатъӣ нестанд. [1] [[Шопур Шоҳбозӣ]] бовар дошт, ки ин бино қабри Куруши Кучак аст. Қабри духтар дар миёнаҳои солҳои 1380 таъмир карда шуд, аммо ҳоло дар ҳолати хеле бад партофта шудааст. [1] [2] [3] Ин осор ҳамчун яке аз Ёдгориҳои миллии Эрон дар ۱۱ مرداد ۱۳۷۶ бо рақами бақайдгирии 1897 сабти ном шудааст. [4] == Ҷойгоҳ == Мақбараи духтар дар дашти "Миёнкуҳи Пушт Пар" (дар лаҳҷаи мардуми ин минтақа Бозпар номида мешавад) дар ноҳияи Эрами [[Шаҳристони Даштистон]] дар [[Устони Бушеҳр]] ҷойгир аст. [1] [2] Дар шарқи Гур Духтар, боқимондаҳои айвони Ардашири [[Сосониён]] низ дида мешаванд. [1] Ёдгориҳои дигари давраи [[Ҳахоманишӣ]] дар [[Шаҳристони Даштистон|Даштистон]] Қасри Чархоб, ки як километр ҷанубу ғарби Берозҷон ҷойгир аст, Қасри Санги сиёҳ ва Қасри Бардаксияҳ дар Даштистонро дар бар мегиранд. [2] == Меъморӣ ва хусусиятҳо == Мақбара ба услуби [[Оромгоҳи Куруши Бузург]] сохта шудааст, аммо дар миқёси хурдтар ва шифти он ба мақбараи Куруши Бузург монанд аст. [1] Бостоншиносон тасдиқ кардаанд, ки ин кор ба соли 600 пеш аз милод, ба давраи [[Ҳахоманишӣ]], тааллуқ дорад. Тамоми сохтор аз 24 пора санги андозаҳои гуногун сохта шудааст, ки бо пайвандҳои кабӯтаршакл ба ҳам пайваст шудаанд. Бар хилофи дигар сохторҳое, ки меъморони Ҳахоманишӣ сохтаанд, дар сохтмони ин сохтор ягон маҳлул истифода нашудааст. Дар болои ин [[мақбара]] чуқурие мавҷуд аст, ки ба чаҳорчӯба монанд аст, ки эҳтимолан дар он ҷо сангиннавишт марбут ба он гузошта шудааст. Баландии воқеии сохтор чоруним метр аст ва дар дохили бинои он [[ҳавз|ҳавзи хурде]] мавҷуд аст. [1] == Таърихи кашф ва муайян намудан == Мақбараи духтарро бори аввал бостоншиноси Белгия Луис Ванденберг кофтааст (به соли 1399 кашф шудааст. Худи Ванденберг бовар дошт, ки мақбараи духтар қабри Чишпиш ё Куруши I (аҷдоди Куруши Бузург) аст, аммо баъдан Алиризо [[Шопур Шоҳбозӣ]], яке аз бостоншиносони бузурги эронӣ, онро қабри Куруши Кучак меҳисобид. Дар бораи ин мақбара тахминҳои зиёде мавҷуданд. Мақбараи [[Мондонои Модӣ]], модари Куруш, ё [[Ҳутусо]], духтари Куруш ва маликаи Ҳахоманишӣ, яке аз тахминҳои дигар дар бораи ин ёдгорӣ аст. Мақбараи духтар соли 1376 бо рақами 1897 дар Ёдгориҳои миллии Эрон сабти ном шудааст [1] == Мутобиқати меъмории Мақбараи духтар бо қабри модари Сулаймон дар [[Посоргод]] == Шабеҳии меъмории Мақбараи духтар бо қабри мавҷуда дар [[Посоргод]] (қаблан ҳамчун қабри модари Сулаймон маъруф буд ва ба наздикӣ ба қабри Куруши Ҳахоманишӣ нисбат дода шудааст) назаррас аст. Бо назардошти нисбат додани ҳарду қабр ба як зан дар гузориши кӯҳна (бо калимаҳои "духтар" ва "модар") ва бо назардошти эҳтимолияти баъзе муҳаққиқони муосир, ки қабри [[Посоргод]] дар асл қабри [[Косондон]], ҳамсари Куруш буд, метавон гуфт, ки бо ин роҳ ва бар асоси ин мушоҳидаҳо, имкони нисбат додани Духтар ба духтари [[Косондон]], (яъне [[Ҳутусо]], духтари [[Куруши Бузург]] ) тақвият меёбад. == Таъмир ва нигоҳдорӣ == Мақбараи Куруши Кучак дар аввали солҳои 1980-ум аз ҷониби гурӯҳи барқарорсозӣ таҳти роҳбарии Ҳасан Раҳсоз махсус таъмир ва барқарор карда шуд ва ба гуфтаи коршиносон, лоиҳаи Мақбараи Духтар яке аз корҳои муваффақи ин гурӯҳи барқарорсозӣ буд. Барои таъмир ва барқарор кардани [[мақбара]], барқароркунандагон 24 порча сангро бардоштанд ва баъзе аз пораҳои ҷойивазшударо таъмир карданд ё онҳоро бо пораҳои нави санг иваз карданд. [1] Навиштаҷотҳо дар биноҳо ва сохтмони хонаҳои деҳотӣ дар ҳудуди дараҷаи аввал ба ин макони таърихӣ вазъият ва намуди зоҳирии нохуш бахшидаанд. Аввалин дахолат аз ҷониби шӯъбаи барқи минтақавии вилоят бо насб кардани сутуни чароғ дар масофаи чор метр сурат гирифт. Дар [[соли 2012]] хабар дода шуд, ки мурғҳо, хурӯсҳо ва гӯсфандон дар дохили ин бино нигоҳ дошта мешаванд. [1] [2] [3] == Ҷусторҳои марбут == * [[Оромгоҳи Куруши Бузург]] * [[Тош-Куле]] * Тахти Говар * Мафеҷе * Мастаба == Манобеъ == * Розӣ, Абдуллоҳ. Аз сулолаи Миёна то аз байн рафтани сулолаи Қоҷор, нашри 6-ум, Чопхонаи Иқбол, 1984. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} [[Гурӯҳ:Мақбараҳои Эрон]] [[Гурӯҳ:Мақбараҳои таърихии Эрон]] mi2bi869gztkszpsb5omx16a5bn628z 1471319 1471318 2026-05-08T17:33:29Z Шухрат Саъдиев 5132 /* Ҷусторҳои марбут */ 1471319 wikitext text/x-wiki '''Мақбараи духтар''' — қабри сангии давраи [[Ҳахоманишӣ]] буда, дар дашти "Миёнкуҳи Пушт Пар" -и [[Шаҳристони Даштистон]] ҷойгир аст ва яке аз ҷойҳои намоёни вилояти Бушеҳр дар ҷануби Эрон аст. Маълум нест, ки ин [[ёдгорӣ]], қабр ё ёдгории кӣ аст, фарзияҳои гуногун, аз қабри Куруши Кучак то Чишпиш, Куруши I, Ҳутусо, Мондонои Модӣ ё хоҳари Куруши Бузург, пешниҳод шудаанд, аммо ҳеҷ яке аз онҳо қатъӣ нестанд. [1] [[Шопур Шоҳбозӣ]] бовар дошт, ки ин бино қабри Куруши Кучак аст. Қабри духтар дар миёнаҳои солҳои 1380 таъмир карда шуд, аммо ҳоло дар ҳолати хеле бад партофта шудааст. [1] [2] [3] Ин осор ҳамчун яке аз Ёдгориҳои миллии Эрон дар ۱۱ مرداد ۱۳۷۶ бо рақами бақайдгирии 1897 сабти ном шудааст. [4] == Ҷойгоҳ == Мақбараи духтар дар дашти "Миёнкуҳи Пушт Пар" (дар лаҳҷаи мардуми ин минтақа Бозпар номида мешавад) дар ноҳияи Эрами [[Шаҳристони Даштистон]] дар [[Устони Бушеҳр]] ҷойгир аст. [1] [2] Дар шарқи Гур Духтар, боқимондаҳои айвони Ардашири [[Сосониён]] низ дида мешаванд. [1] Ёдгориҳои дигари давраи [[Ҳахоманишӣ]] дар [[Шаҳристони Даштистон|Даштистон]] Қасри Чархоб, ки як километр ҷанубу ғарби Берозҷон ҷойгир аст, Қасри Санги сиёҳ ва Қасри Бардаксияҳ дар Даштистонро дар бар мегиранд. [2] == Меъморӣ ва хусусиятҳо == Мақбара ба услуби [[Оромгоҳи Куруши Бузург]] сохта шудааст, аммо дар миқёси хурдтар ва шифти он ба мақбараи Куруши Бузург монанд аст. [1] Бостоншиносон тасдиқ кардаанд, ки ин кор ба соли 600 пеш аз милод, ба давраи [[Ҳахоманишӣ]], тааллуқ дорад. Тамоми сохтор аз 24 пора санги андозаҳои гуногун сохта шудааст, ки бо пайвандҳои кабӯтаршакл ба ҳам пайваст шудаанд. Бар хилофи дигар сохторҳое, ки меъморони Ҳахоманишӣ сохтаанд, дар сохтмони ин сохтор ягон маҳлул истифода нашудааст. Дар болои ин [[мақбара]] чуқурие мавҷуд аст, ки ба чаҳорчӯба монанд аст, ки эҳтимолан дар он ҷо сангиннавишт марбут ба он гузошта шудааст. Баландии воқеии сохтор чоруним метр аст ва дар дохили бинои он [[ҳавз|ҳавзи хурде]] мавҷуд аст. [1] == Таърихи кашф ва муайян намудан == Мақбараи духтарро бори аввал бостоншиноси Белгия Луис Ванденберг кофтааст (به соли 1399 кашф шудааст. Худи Ванденберг бовар дошт, ки мақбараи духтар қабри Чишпиш ё Куруши I (аҷдоди Куруши Бузург) аст, аммо баъдан Алиризо [[Шопур Шоҳбозӣ]], яке аз бостоншиносони бузурги эронӣ, онро қабри Куруши Кучак меҳисобид. Дар бораи ин мақбара тахминҳои зиёде мавҷуданд. Мақбараи [[Мондонои Модӣ]], модари Куруш, ё [[Ҳутусо]], духтари Куруш ва маликаи Ҳахоманишӣ, яке аз тахминҳои дигар дар бораи ин ёдгорӣ аст. Мақбараи духтар соли 1376 бо рақами 1897 дар Ёдгориҳои миллии Эрон сабти ном шудааст [1] == Мутобиқати меъмории Мақбараи духтар бо қабри модари Сулаймон дар [[Посоргод]] == Шабеҳии меъмории Мақбараи духтар бо қабри мавҷуда дар [[Посоргод]] (қаблан ҳамчун қабри модари Сулаймон маъруф буд ва ба наздикӣ ба қабри Куруши Ҳахоманишӣ нисбат дода шудааст) назаррас аст. Бо назардошти нисбат додани ҳарду қабр ба як зан дар гузориши кӯҳна (бо калимаҳои "духтар" ва "модар") ва бо назардошти эҳтимолияти баъзе муҳаққиқони муосир, ки қабри [[Посоргод]] дар асл қабри [[Косондон]], ҳамсари Куруш буд, метавон гуфт, ки бо ин роҳ ва бар асоси ин мушоҳидаҳо, имкони нисбат додани Духтар ба духтари [[Косондон]], (яъне [[Ҳутусо]], духтари [[Куруши Бузург]] ) тақвият меёбад. == Таъмир ва нигоҳдорӣ == Мақбараи Куруши Кучак дар аввали солҳои 1980-ум аз ҷониби гурӯҳи барқарорсозӣ таҳти роҳбарии Ҳасан Раҳсоз махсус таъмир ва барқарор карда шуд ва ба гуфтаи коршиносон, лоиҳаи Мақбараи Духтар яке аз корҳои муваффақи ин гурӯҳи барқарорсозӣ буд. Барои таъмир ва барқарор кардани [[мақбара]], барқароркунандагон 24 порча сангро бардоштанд ва баъзе аз пораҳои ҷойивазшударо таъмир карданд ё онҳоро бо пораҳои нави санг иваз карданд. [1] Навиштаҷотҳо дар биноҳо ва сохтмони хонаҳои деҳотӣ дар ҳудуди дараҷаи аввал ба ин макони таърихӣ вазъият ва намуди зоҳирии нохуш бахшидаанд. Аввалин дахолат аз ҷониби шӯъбаи барқи минтақавии вилоят бо насб кардани сутуни чароғ дар масофаи чор метр сурат гирифт. Дар [[соли 2012]] хабар дода шуд, ки мурғҳо, хурӯсҳо ва гӯсфандон дар дохили ин бино нигоҳ дошта мешаванд. [1] [2] [3] == Ҷусторҳои марбут == * [[Оромгоҳи Куруши Кабир]] * [[Тош-Куле]] * Тахти Говар * Мафеҷе * Мастаба == Манобеъ == * Розӣ, Абдуллоҳ. Аз сулолаи Миёна то аз байн рафтани сулолаи Қоҷор, нашри 6-ум, Чопхонаи Иқбол, 1984. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} [[Гурӯҳ:Мақбараҳои Эрон]] [[Гурӯҳ:Мақбараҳои таърихии Эрон]] 9sb0t4hy4o7rejfcinyl5gzhvvavya2 1471321 1471319 2026-05-08T17:42:33Z Шухрат Саъдиев 5132 /* Ҷойгоҳ */ 1471321 wikitext text/x-wiki '''Мақбараи духтар''' — қабри сангии давраи [[Ҳахоманишӣ]] буда, дар дашти "Миёнкуҳи Пушт Пар" -и [[Шаҳристони Даштистон]] ҷойгир аст ва яке аз ҷойҳои намоёни вилояти Бушеҳр дар ҷануби Эрон аст. Маълум нест, ки ин [[ёдгорӣ]], қабр ё ёдгории кӣ аст, фарзияҳои гуногун, аз қабри Куруши Кучак то Чишпиш, Куруши I, Ҳутусо, Мондонои Модӣ ё хоҳари Куруши Бузург, пешниҳод шудаанд, аммо ҳеҷ яке аз онҳо қатъӣ нестанд. [1] [[Шопур Шоҳбозӣ]] бовар дошт, ки ин бино қабри Куруши Кучак аст. Қабри духтар дар миёнаҳои солҳои 1380 таъмир карда шуд, аммо ҳоло дар ҳолати хеле бад партофта шудааст. [1] [2] [3] Ин осор ҳамчун яке аз Ёдгориҳои миллии Эрон дар ۱۱ مرداد ۱۳۷۶ бо рақами бақайдгирии 1897 сабти ном шудааст. [4] == Ҷойгоҳ == Мақбараи духтар дар дашти "Миёнкуҳи Пушт Пар" (дар лаҳҷаи мардуми ин минтақа Бозпар номида мешавад) дар ноҳияи Эрами [[Шаҳристони Даштистон]] дар [[Устони Бушеҳр]] ҷойгир аст. <ref>= https://archive.today/20131014141227/http://old.mehrnews.com/fa/NewsDetail.aspx?NewsId=1048624| تاریخ بایگانی = ۱۴ اکتبر ۲۰۱۳| پیوند مرده = live}}</ref><ref>رازی، عبدالله. ''از سلسلهٔ ماد تا انقراض سلسلهٔ قاجاریه'' چاپ ششم، چاپخانهٔ اقبال، ۱۳۶۳.</ref>.<ref> از دیگر آثار دوره هخامنشیان در دشتستان می‌توان به [[کاخ چرخاب]] کوروش در یک کیلومتری جنوب غرب [[برازجان]]، [[کاخ سنگ سیاه]] و [[کاخ بردک سیاه]] در [[دشتستان]] اشاره کرد.<ref/> Дар шарқи Гур Духтар, боқимондаҳои айвони Ардашири [[Сосониён]] низ дида мешаванд. [1] Ёдгориҳои дигари давраи [[Ҳахоманишӣ]] дар [[Шаҳристони Даштистон|Даштистон]] Қасри Чархоб, ки як километр ҷанубу ғарби Берозҷон ҷойгир аст, Қасри Санги сиёҳ ва Қасри Бардаксияҳ дар Даштистонро дар бар мегиранд. [2] == Меъморӣ ва хусусиятҳо == Мақбара ба услуби [[Оромгоҳи Куруши Бузург]] сохта шудааст, аммо дар миқёси хурдтар ва шифти он ба мақбараи Куруши Бузург монанд аст. [1] Бостоншиносон тасдиқ кардаанд, ки ин кор ба соли 600 пеш аз милод, ба давраи [[Ҳахоманишӣ]], тааллуқ дорад. Тамоми сохтор аз 24 пора санги андозаҳои гуногун сохта шудааст, ки бо пайвандҳои кабӯтаршакл ба ҳам пайваст шудаанд. Бар хилофи дигар сохторҳое, ки меъморони Ҳахоманишӣ сохтаанд, дар сохтмони ин сохтор ягон маҳлул истифода нашудааст. Дар болои ин [[мақбара]] чуқурие мавҷуд аст, ки ба чаҳорчӯба монанд аст, ки эҳтимолан дар он ҷо сангиннавишт марбут ба он гузошта шудааст. Баландии воқеии сохтор чоруним метр аст ва дар дохили бинои он [[ҳавз|ҳавзи хурде]] мавҷуд аст. [1] == Таърихи кашф ва муайян намудан == Мақбараи духтарро бори аввал бостоншиноси Белгия Луис Ванденберг кофтааст (به соли 1399 кашф шудааст. Худи Ванденберг бовар дошт, ки мақбараи духтар қабри Чишпиш ё Куруши I (аҷдоди Куруши Бузург) аст, аммо баъдан Алиризо [[Шопур Шоҳбозӣ]], яке аз бостоншиносони бузурги эронӣ, онро қабри Куруши Кучак меҳисобид. Дар бораи ин мақбара тахминҳои зиёде мавҷуданд. Мақбараи [[Мондонои Модӣ]], модари Куруш, ё [[Ҳутусо]], духтари Куруш ва маликаи Ҳахоманишӣ, яке аз тахминҳои дигар дар бораи ин ёдгорӣ аст. Мақбараи духтар соли 1376 бо рақами 1897 дар Ёдгориҳои миллии Эрон сабти ном шудааст [1] == Мутобиқати меъмории Мақбараи духтар бо қабри модари Сулаймон дар [[Посоргод]] == Шабеҳии меъмории Мақбараи духтар бо қабри мавҷуда дар [[Посоргод]] (қаблан ҳамчун қабри модари Сулаймон маъруф буд ва ба наздикӣ ба қабри Куруши Ҳахоманишӣ нисбат дода шудааст) назаррас аст. Бо назардошти нисбат додани ҳарду қабр ба як зан дар гузориши кӯҳна (бо калимаҳои "духтар" ва "модар") ва бо назардошти эҳтимолияти баъзе муҳаққиқони муосир, ки қабри [[Посоргод]] дар асл қабри [[Косондон]], ҳамсари Куруш буд, метавон гуфт, ки бо ин роҳ ва бар асоси ин мушоҳидаҳо, имкони нисбат додани Духтар ба духтари [[Косондон]], (яъне [[Ҳутусо]], духтари [[Куруши Бузург]] ) тақвият меёбад. == Таъмир ва нигоҳдорӣ == Мақбараи Куруши Кучак дар аввали солҳои 1980-ум аз ҷониби гурӯҳи барқарорсозӣ таҳти роҳбарии Ҳасан Раҳсоз махсус таъмир ва барқарор карда шуд ва ба гуфтаи коршиносон, лоиҳаи Мақбараи Духтар яке аз корҳои муваффақи ин гурӯҳи барқарорсозӣ буд. Барои таъмир ва барқарор кардани [[мақбара]], барқароркунандагон 24 порча сангро бардоштанд ва баъзе аз пораҳои ҷойивазшударо таъмир карданд ё онҳоро бо пораҳои нави санг иваз карданд. [1] Навиштаҷотҳо дар биноҳо ва сохтмони хонаҳои деҳотӣ дар ҳудуди дараҷаи аввал ба ин макони таърихӣ вазъият ва намуди зоҳирии нохуш бахшидаанд. Аввалин дахолат аз ҷониби шӯъбаи барқи минтақавии вилоят бо насб кардани сутуни чароғ дар масофаи чор метр сурат гирифт. Дар [[соли 2012]] хабар дода шуд, ки мурғҳо, хурӯсҳо ва гӯсфандон дар дохили ин бино нигоҳ дошта мешаванд. [1] [2] [3] == Ҷусторҳои марбут == * [[Оромгоҳи Куруши Кабир]] * [[Тош-Куле]] * Тахти Говар * Мафеҷе * Мастаба == Манобеъ == * Розӣ, Абдуллоҳ. Аз сулолаи Миёна то аз байн рафтани сулолаи Қоҷор, нашри 6-ум, Чопхонаи Иқбол, 1984. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} [[Гурӯҳ:Мақбараҳои Эрон]] [[Гурӯҳ:Мақбараҳои таърихии Эрон]] 8qc999cl3nw531m8uuulcbusb049kjj 1471322 1471321 2026-05-08T17:45:42Z Шухрат Саъдиев 5132 /* Ҷойгоҳ */ 1471322 wikitext text/x-wiki '''Мақбараи духтар''' — қабри сангии давраи [[Ҳахоманишӣ]] буда, дар дашти "Миёнкуҳи Пушт Пар" -и [[Шаҳристони Даштистон]] ҷойгир аст ва яке аз ҷойҳои намоёни вилояти Бушеҳр дар ҷануби Эрон аст. Маълум нест, ки ин [[ёдгорӣ]], қабр ё ёдгории кӣ аст, фарзияҳои гуногун, аз қабри Куруши Кучак то Чишпиш, Куруши I, Ҳутусо, Мондонои Модӣ ё хоҳари Куруши Бузург, пешниҳод шудаанд, аммо ҳеҷ яке аз онҳо қатъӣ нестанд. [1] [[Шопур Шоҳбозӣ]] бовар дошт, ки ин бино қабри Куруши Кучак аст. Қабри духтар дар миёнаҳои солҳои 1380 таъмир карда шуд, аммо ҳоло дар ҳолати хеле бад партофта шудааст. [1] [2] [3] Ин осор ҳамчун яке аз Ёдгориҳои миллии Эрон дар ۱۱ مرداد ۱۳۷۶ бо рақами бақайдгирии 1897 сабти ном шудааст. [4] == Ҷойгоҳ == Мақбараи духтар дар дашти "Миёнкуҳи Пушт Пар" (дар лаҳҷаи мардуми ин минтақа Бозпар номида мешавад) дар ноҳияи Эрами [[Шаҳристони Даштистон]] дар [[Устони Бушеҳр]] ҷойгир аст. <ref>https://archive.today/20131014141227/http://old.mehrnews.com/fa/NewsDetail.aspx?NewsId=1048624| تاریخ بایگانی = ۱۴ اکتبر ۲۰۱۳| پیوند مرده = live}}</ref><ref>رازی، عبدالله. ''از سلسلهٔ ماد تا انقراض سلسلهٔ قاجاریه'' چاپ ششم، چاپخانهٔ اقبال، ۱۳۶۳.</ref>.<ref>= از دیگر آثار دوره هخامنشیان در دشتستان می‌توان به [[کاخ چرخاب]] کوروش در یک کیلومتری جنوب غرب [[برازجان]]، [[کاخ سنگ سیاه]] و [[کاخ بردک سیاه]] در [[دشتستان]] ا کرد.<ref/> Дар шарқи Гур Духтар, боқимондаҳои айвони Ардашири [[Сосониён]] низ дида мешаванд. [1] Ёдгориҳои дигари давраи [[Ҳахоманишӣ]] дар [[Шаҳристони Даштистон|Даштистон]] Қасри Чархоб, ки як километр ҷанубу ғарби Берозҷон ҷойгир аст, Қасри Санги сиёҳ ва Қасри Бардаксияҳ дар Даштистонро дар бар мегиранд. [2] == Меъморӣ ва хусусиятҳо == Мақбара ба услуби [[Оромгоҳи Куруши Бузург]] сохта шудааст, аммо дар миқёси хурдтар ва шифти он ба мақбараи Куруши Бузург монанд аст. [1] Бостоншиносон тасдиқ кардаанд, ки ин кор ба соли 600 пеш аз милод, ба давраи [[Ҳахоманишӣ]], тааллуқ дорад. Тамоми сохтор аз 24 пора санги андозаҳои гуногун сохта шудааст, ки бо пайвандҳои кабӯтаршакл ба ҳам пайваст шудаанд. Бар хилофи дигар сохторҳое, ки меъморони Ҳахоманишӣ сохтаанд, дар сохтмони ин сохтор ягон маҳлул истифода нашудааст. Дар болои ин [[мақбара]] чуқурие мавҷуд аст, ки ба чаҳорчӯба монанд аст, ки эҳтимолан дар он ҷо сангиннавишт марбут ба он гузошта шудааст. Баландии воқеии сохтор чоруним метр аст ва дар дохили бинои он [[ҳавз|ҳавзи хурде]] мавҷуд аст. [1] == Таърихи кашф ва муайян намудан == Мақбараи духтарро бори аввал бостоншиноси Белгия Луис Ванденберг кофтааст (به соли 1399 кашф шудааст. Худи Ванденберг бовар дошт, ки мақбараи духтар қабри Чишпиш ё Куруши I (аҷдоди Куруши Бузург) аст, аммо баъдан Алиризо [[Шопур Шоҳбозӣ]], яке аз бостоншиносони бузурги эронӣ, онро қабри Куруши Кучак меҳисобид. Дар бораи ин мақбара тахминҳои зиёде мавҷуданд. Мақбараи [[Мондонои Модӣ]], модари Куруш, ё [[Ҳутусо]], духтари Куруш ва маликаи Ҳахоманишӣ, яке аз тахминҳои дигар дар бораи ин ёдгорӣ аст. Мақбараи духтар соли 1376 бо рақами 1897 дар Ёдгориҳои миллии Эрон сабти ном шудааст [1] == Мутобиқати меъмории Мақбараи духтар бо қабри модари Сулаймон дар [[Посоргод]] == Шабеҳии меъмории Мақбараи духтар бо қабри мавҷуда дар [[Посоргод]] (қаблан ҳамчун қабри модари Сулаймон маъруф буд ва ба наздикӣ ба қабри Куруши Ҳахоманишӣ нисбат дода шудааст) назаррас аст. Бо назардошти нисбат додани ҳарду қабр ба як зан дар гузориши кӯҳна (бо калимаҳои "духтар" ва "модар") ва бо назардошти эҳтимолияти баъзе муҳаққиқони муосир, ки қабри [[Посоргод]] дар асл қабри [[Косондон]], ҳамсари Куруш буд, метавон гуфт, ки бо ин роҳ ва бар асоси ин мушоҳидаҳо, имкони нисбат додани Духтар ба духтари [[Косондон]], (яъне [[Ҳутусо]], духтари [[Куруши Бузург]] ) тақвият меёбад. == Таъмир ва нигоҳдорӣ == Мақбараи Куруши Кучак дар аввали солҳои 1980-ум аз ҷониби гурӯҳи барқарорсозӣ таҳти роҳбарии Ҳасан Раҳсоз махсус таъмир ва барқарор карда шуд ва ба гуфтаи коршиносон, лоиҳаи Мақбараи Духтар яке аз корҳои муваффақи ин гурӯҳи барқарорсозӣ буд. Барои таъмир ва барқарор кардани [[мақбара]], барқароркунандагон 24 порча сангро бардоштанд ва баъзе аз пораҳои ҷойивазшударо таъмир карданд ё онҳоро бо пораҳои нави санг иваз карданд. [1] Навиштаҷотҳо дар биноҳо ва сохтмони хонаҳои деҳотӣ дар ҳудуди дараҷаи аввал ба ин макони таърихӣ вазъият ва намуди зоҳирии нохуш бахшидаанд. Аввалин дахолат аз ҷониби шӯъбаи барқи минтақавии вилоят бо насб кардани сутуни чароғ дар масофаи чор метр сурат гирифт. Дар [[соли 2012]] хабар дода шуд, ки мурғҳо, хурӯсҳо ва гӯсфандон дар дохили ин бино нигоҳ дошта мешаванд. [1] [2] [3] == Ҷусторҳои марбут == * [[Оромгоҳи Куруши Кабир]] * [[Тош-Куле]] * Тахти Говар * Мафеҷе * Мастаба == Манобеъ == * Розӣ, Абдуллоҳ. Аз сулолаи Миёна то аз байн рафтани сулолаи Қоҷор, нашри 6-ум, Чопхонаи Иқбол, 1984. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} [[Гурӯҳ:Мақбараҳои Эрон]] [[Гурӯҳ:Мақбараҳои таърихии Эрон]] d19w2d1s4tyl2va8w9okac5q5jt3ans 1471323 1471322 2026-05-08T17:47:02Z Шухрат Саъдиев 5132 /* Меъморӣ ва хусусиятҳо */ 1471323 wikitext text/x-wiki '''Мақбараи духтар''' — қабри сангии давраи [[Ҳахоманишӣ]] буда, дар дашти "Миёнкуҳи Пушт Пар" -и [[Шаҳристони Даштистон]] ҷойгир аст ва яке аз ҷойҳои намоёни вилояти Бушеҳр дар ҷануби Эрон аст. Маълум нест, ки ин [[ёдгорӣ]], қабр ё ёдгории кӣ аст, фарзияҳои гуногун, аз қабри Куруши Кучак то Чишпиш, Куруши I, Ҳутусо, Мондонои Модӣ ё хоҳари Куруши Бузург, пешниҳод шудаанд, аммо ҳеҷ яке аз онҳо қатъӣ нестанд. [1] [[Шопур Шоҳбозӣ]] бовар дошт, ки ин бино қабри Куруши Кучак аст. Қабри духтар дар миёнаҳои солҳои 1380 таъмир карда шуд, аммо ҳоло дар ҳолати хеле бад партофта шудааст. [1] [2] [3] Ин осор ҳамчун яке аз Ёдгориҳои миллии Эрон дар ۱۱ مرداد ۱۳۷۶ бо рақами бақайдгирии 1897 сабти ном шудааст. [4] == Ҷойгоҳ == Мақбараи духтар дар дашти "Миёнкуҳи Пушт Пар" (дар лаҳҷаи мардуми ин минтақа Бозпар номида мешавад) дар ноҳияи Эрами [[Шаҳристони Даштистон]] дар [[Устони Бушеҳр]] ҷойгир аст. <ref>https://archive.today/20131014141227/http://old.mehrnews.com/fa/NewsDetail.aspx?NewsId=1048624| تاریخ بایگانی = ۱۴ اکتبر ۲۰۱۳| پیوند مرده = live}}</ref><ref>رازی، عبدالله. ''از سلسلهٔ ماد تا انقراض سلسلهٔ قاجاریه'' چاپ ششم، چاپخانهٔ اقبال، ۱۳۶۳.</ref>.<ref>= از دیگر آثار دوره هخامنشیان در دشتستان می‌توان به [[کاخ چرخاب]] کوروش در یک کیلومتری جنوب غرب [[برازجان]]، [[کاخ سنگ سیاه]] و [[کاخ بردک سیاه]] در [[دشتستان]] ا کرد.<ref/> Дар шарқи Гур Духтар, боқимондаҳои айвони Ардашири [[Сосониён]] низ дида мешаванд. [1] Ёдгориҳои дигари давраи [[Ҳахоманишӣ]] дар [[Шаҳристони Даштистон|Даштистон]] Қасри Чархоб, ки як километр ҷанубу ғарби Берозҷон ҷойгир аст, Қасри Санги сиёҳ ва Қасри Бардаксияҳ дар Даштистонро дар бар мегиранд. [2] == Меъморӣ ва хусусиятҳо == Мақбара ба услуби [[Оромгоҳи Куруши Кабир]] сохта шудааст, аммо дар миқёси хурдтар ва шифти он ба мақбараи Куруши Бузург монанд аст. [1] Бостоншиносон тасдиқ кардаанд, ки ин кор ба соли 600 пеш аз милод, ба давраи [[Ҳахоманишӣ]], тааллуқ дорад. Тамоми сохтор аз 24 пора санги андозаҳои гуногун сохта шудааст, ки бо пайвандҳои кабӯтаршакл ба ҳам пайваст шудаанд. Бар хилофи дигар сохторҳое, ки меъморони Ҳахоманишӣ сохтаанд, дар сохтмони ин сохтор ягон маҳлул истифода нашудааст. Дар болои ин [[мақбара]] чуқурие мавҷуд аст, ки ба чаҳорчӯба монанд аст, ки эҳтимолан дар он ҷо сангиннавишт марбут ба он гузошта шудааст. Баландии воқеии сохтор чоруним метр аст ва дар дохили бинои он [[ҳавз|ҳавзи хурде]] мавҷуд аст. [1] == Таърихи кашф ва муайян намудан == Мақбараи духтарро бори аввал бостоншиноси Белгия Луис Ванденберг кофтааст (به соли 1399 кашф шудааст. Худи Ванденберг бовар дошт, ки мақбараи духтар қабри Чишпиш ё Куруши I (аҷдоди Куруши Бузург) аст, аммо баъдан Алиризо [[Шопур Шоҳбозӣ]], яке аз бостоншиносони бузурги эронӣ, онро қабри Куруши Кучак меҳисобид. Дар бораи ин мақбара тахминҳои зиёде мавҷуданд. Мақбараи [[Мондонои Модӣ]], модари Куруш, ё [[Ҳутусо]], духтари Куруш ва маликаи Ҳахоманишӣ, яке аз тахминҳои дигар дар бораи ин ёдгорӣ аст. Мақбараи духтар соли 1376 бо рақами 1897 дар Ёдгориҳои миллии Эрон сабти ном шудааст [1] == Мутобиқати меъмории Мақбараи духтар бо қабри модари Сулаймон дар [[Посоргод]] == Шабеҳии меъмории Мақбараи духтар бо қабри мавҷуда дар [[Посоргод]] (қаблан ҳамчун қабри модари Сулаймон маъруф буд ва ба наздикӣ ба қабри Куруши Ҳахоманишӣ нисбат дода шудааст) назаррас аст. Бо назардошти нисбат додани ҳарду қабр ба як зан дар гузориши кӯҳна (бо калимаҳои "духтар" ва "модар") ва бо назардошти эҳтимолияти баъзе муҳаққиқони муосир, ки қабри [[Посоргод]] дар асл қабри [[Косондон]], ҳамсари Куруш буд, метавон гуфт, ки бо ин роҳ ва бар асоси ин мушоҳидаҳо, имкони нисбат додани Духтар ба духтари [[Косондон]], (яъне [[Ҳутусо]], духтари [[Куруши Бузург]] ) тақвият меёбад. == Таъмир ва нигоҳдорӣ == Мақбараи Куруши Кучак дар аввали солҳои 1980-ум аз ҷониби гурӯҳи барқарорсозӣ таҳти роҳбарии Ҳасан Раҳсоз махсус таъмир ва барқарор карда шуд ва ба гуфтаи коршиносон, лоиҳаи Мақбараи Духтар яке аз корҳои муваффақи ин гурӯҳи барқарорсозӣ буд. Барои таъмир ва барқарор кардани [[мақбара]], барқароркунандагон 24 порча сангро бардоштанд ва баъзе аз пораҳои ҷойивазшударо таъмир карданд ё онҳоро бо пораҳои нави санг иваз карданд. [1] Навиштаҷотҳо дар биноҳо ва сохтмони хонаҳои деҳотӣ дар ҳудуди дараҷаи аввал ба ин макони таърихӣ вазъият ва намуди зоҳирии нохуш бахшидаанд. Аввалин дахолат аз ҷониби шӯъбаи барқи минтақавии вилоят бо насб кардани сутуни чароғ дар масофаи чор метр сурат гирифт. Дар [[соли 2012]] хабар дода шуд, ки мурғҳо, хурӯсҳо ва гӯсфандон дар дохили ин бино нигоҳ дошта мешаванд. [1] [2] [3] == Ҷусторҳои марбут == * [[Оромгоҳи Куруши Кабир]] * [[Тош-Куле]] * Тахти Говар * Мафеҷе * Мастаба == Манобеъ == * Розӣ, Абдуллоҳ. Аз сулолаи Миёна то аз байн рафтани сулолаи Қоҷор, нашри 6-ум, Чопхонаи Иқбол, 1984. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} [[Гурӯҳ:Мақбараҳои Эрон]] [[Гурӯҳ:Мақбараҳои таърихии Эрон]] 5cg21omyzcfq3ptjhva27z1t3k2p2gm 1471324 1471323 2026-05-08T17:48:09Z Шухрат Саъдиев 5132 /* Меъморӣ ва хусусиятҳо */ 1471324 wikitext text/x-wiki '''Мақбараи духтар''' — қабри сангии давраи [[Ҳахоманишӣ]] буда, дар дашти "Миёнкуҳи Пушт Пар" -и [[Шаҳристони Даштистон]] ҷойгир аст ва яке аз ҷойҳои намоёни вилояти Бушеҳр дар ҷануби Эрон аст. Маълум нест, ки ин [[ёдгорӣ]], қабр ё ёдгории кӣ аст, фарзияҳои гуногун, аз қабри Куруши Кучак то Чишпиш, Куруши I, Ҳутусо, Мондонои Модӣ ё хоҳари Куруши Бузург, пешниҳод шудаанд, аммо ҳеҷ яке аз онҳо қатъӣ нестанд. [1] [[Шопур Шоҳбозӣ]] бовар дошт, ки ин бино қабри Куруши Кучак аст. Қабри духтар дар миёнаҳои солҳои 1380 таъмир карда шуд, аммо ҳоло дар ҳолати хеле бад партофта шудааст. [1] [2] [3] Ин осор ҳамчун яке аз Ёдгориҳои миллии Эрон дар ۱۱ مرداد ۱۳۷۶ бо рақами бақайдгирии 1897 сабти ном шудааст. [4] == Ҷойгоҳ == Мақбараи духтар дар дашти "Миёнкуҳи Пушт Пар" (дар лаҳҷаи мардуми ин минтақа Бозпар номида мешавад) дар ноҳияи Эрами [[Шаҳристони Даштистон]] дар [[Устони Бушеҳр]] ҷойгир аст. <ref>https://archive.today/20131014141227/http://old.mehrnews.com/fa/NewsDetail.aspx?NewsId=1048624| تاریخ بایگانی = ۱۴ اکتبر ۲۰۱۳| پیوند مرده = live}}</ref><ref>رازی، عبدالله. ''از سلسلهٔ ماد تا انقراض سلسلهٔ قاجاریه'' چاپ ششم، چاپخانهٔ اقبال، ۱۳۶۳.</ref>.<ref>= از دیگر آثار دوره هخامنشیان در دشتستان می‌توان به [[کاخ چرخاب]] کوروش در یک کیلومتری جنوب غرب [[برازجان]]، [[کاخ سنگ سیاه]] و [[کاخ بردک سیاه]] در [[دشتستان]] ا کرد.<ref/> Дар шарқи Гур Духтар, боқимондаҳои айвони Ардашири [[Сосониён]] низ дида мешаванд. [1] Ёдгориҳои дигари давраи [[Ҳахоманишӣ]] дар [[Шаҳристони Даштистон|Даштистон]] Қасри Чархоб, ки як километр ҷанубу ғарби Берозҷон ҷойгир аст, Қасри Санги сиёҳ ва Қасри Бардаксияҳ дар Даштистонро дар бар мегиранд. [2] == Меъморӣ ва хусусиятҳо == Мақбара ба услуби [[Оромгоҳи Куруши Кабир]] сохта шудааст, аммо дар миқёси хурдтар ва шифти он ба мақбараи Куруши Бузург монанд аст. Бостоншиносон тасдиқ кардаанд, ки ин кор ба соли 600 пеш аз милод, ба давраи [[Ҳахоманишӣ]], тааллуқ дорад. Тамоми сохтор аз 24 пора санги андозаҳои гуногун сохта шудааст, ки бо пайвандҳои кабӯтаршакл ба ҳам пайваст шудаанд. Бар хилофи дигар сохторҳое, ки меъморони Ҳахоманишӣ сохтаанд, дар сохтмони ин сохтор ягон маҳлул истифода нашудааст. Дар болои ин [[мақбара]] чуқурие мавҷуд аст, ки ба чаҳорчӯба монанд аст, ки эҳтимолан дар он ҷо сангиннавишт марбут ба он гузошта шудааст. Баландии воқеии сохтор чоруним метр аст ва дар дохили бинои он [[ҳавз|ҳавзи хурде]] мавҷуд аст. == Таърихи кашф ва муайян намудан == Мақбараи духтарро бори аввал бостоншиноси Белгия Луис Ванденберг кофтааст (به соли 1399 кашф шудааст. Худи Ванденберг бовар дошт, ки мақбараи духтар қабри Чишпиш ё Куруши I (аҷдоди Куруши Бузург) аст, аммо баъдан Алиризо [[Шопур Шоҳбозӣ]], яке аз бостоншиносони бузурги эронӣ, онро қабри Куруши Кучак меҳисобид. Дар бораи ин мақбара тахминҳои зиёде мавҷуданд. Мақбараи [[Мондонои Модӣ]], модари Куруш, ё [[Ҳутусо]], духтари Куруш ва маликаи Ҳахоманишӣ, яке аз тахминҳои дигар дар бораи ин ёдгорӣ аст. Мақбараи духтар соли 1376 бо рақами 1897 дар Ёдгориҳои миллии Эрон сабти ном шудааст [1] == Мутобиқати меъмории Мақбараи духтар бо қабри модари Сулаймон дар [[Посоргод]] == Шабеҳии меъмории Мақбараи духтар бо қабри мавҷуда дар [[Посоргод]] (қаблан ҳамчун қабри модари Сулаймон маъруф буд ва ба наздикӣ ба қабри Куруши Ҳахоманишӣ нисбат дода шудааст) назаррас аст. Бо назардошти нисбат додани ҳарду қабр ба як зан дар гузориши кӯҳна (бо калимаҳои "духтар" ва "модар") ва бо назардошти эҳтимолияти баъзе муҳаққиқони муосир, ки қабри [[Посоргод]] дар асл қабри [[Косондон]], ҳамсари Куруш буд, метавон гуфт, ки бо ин роҳ ва бар асоси ин мушоҳидаҳо, имкони нисбат додани Духтар ба духтари [[Косондон]], (яъне [[Ҳутусо]], духтари [[Куруши Бузург]] ) тақвият меёбад. == Таъмир ва нигоҳдорӣ == Мақбараи Куруши Кучак дар аввали солҳои 1980-ум аз ҷониби гурӯҳи барқарорсозӣ таҳти роҳбарии Ҳасан Раҳсоз махсус таъмир ва барқарор карда шуд ва ба гуфтаи коршиносон, лоиҳаи Мақбараи Духтар яке аз корҳои муваффақи ин гурӯҳи барқарорсозӣ буд. Барои таъмир ва барқарор кардани [[мақбара]], барқароркунандагон 24 порча сангро бардоштанд ва баъзе аз пораҳои ҷойивазшударо таъмир карданд ё онҳоро бо пораҳои нави санг иваз карданд. [1] Навиштаҷотҳо дар биноҳо ва сохтмони хонаҳои деҳотӣ дар ҳудуди дараҷаи аввал ба ин макони таърихӣ вазъият ва намуди зоҳирии нохуш бахшидаанд. Аввалин дахолат аз ҷониби шӯъбаи барқи минтақавии вилоят бо насб кардани сутуни чароғ дар масофаи чор метр сурат гирифт. Дар [[соли 2012]] хабар дода шуд, ки мурғҳо, хурӯсҳо ва гӯсфандон дар дохили ин бино нигоҳ дошта мешаванд. [1] [2] [3] == Ҷусторҳои марбут == * [[Оромгоҳи Куруши Кабир]] * [[Тош-Куле]] * Тахти Говар * Мафеҷе * Мастаба == Манобеъ == * Розӣ, Абдуллоҳ. Аз сулолаи Миёна то аз байн рафтани сулолаи Қоҷор, нашри 6-ум, Чопхонаи Иқбол, 1984. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} [[Гурӯҳ:Мақбараҳои Эрон]] [[Гурӯҳ:Мақбараҳои таърихии Эрон]] 6vjepx4rkg8411fgqaofkgnctymmmwb 1471325 1471324 2026-05-08T17:49:25Z Шухрат Саъдиев 5132 /* Таърихи кашф ва муайян намудан */ 1471325 wikitext text/x-wiki '''Мақбараи духтар''' — қабри сангии давраи [[Ҳахоманишӣ]] буда, дар дашти "Миёнкуҳи Пушт Пар" -и [[Шаҳристони Даштистон]] ҷойгир аст ва яке аз ҷойҳои намоёни вилояти Бушеҳр дар ҷануби Эрон аст. Маълум нест, ки ин [[ёдгорӣ]], қабр ё ёдгории кӣ аст, фарзияҳои гуногун, аз қабри Куруши Кучак то Чишпиш, Куруши I, Ҳутусо, Мондонои Модӣ ё хоҳари Куруши Бузург, пешниҳод шудаанд, аммо ҳеҷ яке аз онҳо қатъӣ нестанд. [1] [[Шопур Шоҳбозӣ]] бовар дошт, ки ин бино қабри Куруши Кучак аст. Қабри духтар дар миёнаҳои солҳои 1380 таъмир карда шуд, аммо ҳоло дар ҳолати хеле бад партофта шудааст. [1] [2] [3] Ин осор ҳамчун яке аз Ёдгориҳои миллии Эрон дар ۱۱ مرداد ۱۳۷۶ бо рақами бақайдгирии 1897 сабти ном шудааст. [4] == Ҷойгоҳ == Мақбараи духтар дар дашти "Миёнкуҳи Пушт Пар" (дар лаҳҷаи мардуми ин минтақа Бозпар номида мешавад) дар ноҳияи Эрами [[Шаҳристони Даштистон]] дар [[Устони Бушеҳр]] ҷойгир аст. <ref>https://archive.today/20131014141227/http://old.mehrnews.com/fa/NewsDetail.aspx?NewsId=1048624| تاریخ بایگانی = ۱۴ اکتبر ۲۰۱۳| پیوند مرده = live}}</ref><ref>رازی، عبدالله. ''از سلسلهٔ ماد تا انقراض سلسلهٔ قاجاریه'' چاپ ششم، چاپخانهٔ اقبال، ۱۳۶۳.</ref>.<ref>= از دیگر آثار دوره هخامنشیان در دشتستان می‌توان به [[کاخ چرخاب]] کوروش در یک کیلومتری جنوب غرب [[برازجان]]، [[کاخ سنگ سیاه]] و [[کاخ بردک سیاه]] در [[دشتستان]] ا کرد.<ref/> Дар шарқи Гур Духтар, боқимондаҳои айвони Ардашири [[Сосониён]] низ дида мешаванд. [1] Ёдгориҳои дигари давраи [[Ҳахоманишӣ]] дар [[Шаҳристони Даштистон|Даштистон]] Қасри Чархоб, ки як километр ҷанубу ғарби Берозҷон ҷойгир аст, Қасри Санги сиёҳ ва Қасри Бардаксияҳ дар Даштистонро дар бар мегиранд. [2] == Меъморӣ ва хусусиятҳо == Мақбара ба услуби [[Оромгоҳи Куруши Кабир]] сохта шудааст, аммо дар миқёси хурдтар ва шифти он ба мақбараи Куруши Бузург монанд аст. Бостоншиносон тасдиқ кардаанд, ки ин кор ба соли 600 пеш аз милод, ба давраи [[Ҳахоманишӣ]], тааллуқ дорад. Тамоми сохтор аз 24 пора санги андозаҳои гуногун сохта шудааст, ки бо пайвандҳои кабӯтаршакл ба ҳам пайваст шудаанд. Бар хилофи дигар сохторҳое, ки меъморони Ҳахоманишӣ сохтаанд, дар сохтмони ин сохтор ягон маҳлул истифода нашудааст. Дар болои ин [[мақбара]] чуқурие мавҷуд аст, ки ба чаҳорчӯба монанд аст, ки эҳтимолан дар он ҷо сангиннавишт марбут ба он гузошта шудааст. Баландии воқеии сохтор чоруним метр аст ва дар дохили бинои он [[ҳавз|ҳавзи хурде]] мавҷуд аст. == Таърихи кашф ва муайян намудан == Мақбараи духтарро бори аввал бостоншиноси Белгия Луис Ванденберг кофтааст (به соли 1399 кашф шудааст. Худи Ванденберг бовар дошт, ки мақбараи духтар қабри Чишпиш ё Куруши I (аҷдоди Куруши Бузург) аст, аммо баъдан Алиризо Шопур Шоҳбозӣ, яке аз бостоншиносони бузурги эронӣ, онро қабри Куруши Кучак меҳисобид. Дар бораи ин мақбара тахминҳои зиёде мавҷуданд. Мақбараи [[Мондонои Модӣ]], модари Куруш, ё [[Ҳутусо]], духтари Куруш ва маликаи Ҳахоманишӣ, яке аз тахминҳои дигар дар бораи ин ёдгорӣ аст. Мақбараи духтар соли 1376 бо рақами 1897 дар Ёдгориҳои миллии Эрон сабти ном шудааст. == Мутобиқати меъмории Мақбараи духтар бо қабри модари Сулаймон дар [[Посоргод]] == Шабеҳии меъмории Мақбараи духтар бо қабри мавҷуда дар [[Посоргод]] (қаблан ҳамчун қабри модари Сулаймон маъруф буд ва ба наздикӣ ба қабри Куруши Ҳахоманишӣ нисбат дода шудааст) назаррас аст. Бо назардошти нисбат додани ҳарду қабр ба як зан дар гузориши кӯҳна (бо калимаҳои "духтар" ва "модар") ва бо назардошти эҳтимолияти баъзе муҳаққиқони муосир, ки қабри [[Посоргод]] дар асл қабри [[Косондон]], ҳамсари Куруш буд, метавон гуфт, ки бо ин роҳ ва бар асоси ин мушоҳидаҳо, имкони нисбат додани Духтар ба духтари [[Косондон]], (яъне [[Ҳутусо]], духтари [[Куруши Бузург]] ) тақвият меёбад. == Таъмир ва нигоҳдорӣ == Мақбараи Куруши Кучак дар аввали солҳои 1980-ум аз ҷониби гурӯҳи барқарорсозӣ таҳти роҳбарии Ҳасан Раҳсоз махсус таъмир ва барқарор карда шуд ва ба гуфтаи коршиносон, лоиҳаи Мақбараи Духтар яке аз корҳои муваффақи ин гурӯҳи барқарорсозӣ буд. Барои таъмир ва барқарор кардани [[мақбара]], барқароркунандагон 24 порча сангро бардоштанд ва баъзе аз пораҳои ҷойивазшударо таъмир карданд ё онҳоро бо пораҳои нави санг иваз карданд. [1] Навиштаҷотҳо дар биноҳо ва сохтмони хонаҳои деҳотӣ дар ҳудуди дараҷаи аввал ба ин макони таърихӣ вазъият ва намуди зоҳирии нохуш бахшидаанд. Аввалин дахолат аз ҷониби шӯъбаи барқи минтақавии вилоят бо насб кардани сутуни чароғ дар масофаи чор метр сурат гирифт. Дар [[соли 2012]] хабар дода шуд, ки мурғҳо, хурӯсҳо ва гӯсфандон дар дохили ин бино нигоҳ дошта мешаванд. [1] [2] [3] == Ҷусторҳои марбут == * [[Оромгоҳи Куруши Кабир]] * [[Тош-Куле]] * Тахти Говар * Мафеҷе * Мастаба == Манобеъ == * Розӣ, Абдуллоҳ. Аз сулолаи Миёна то аз байн рафтани сулолаи Қоҷор, нашри 6-ум, Чопхонаи Иқбол, 1984. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} [[Гурӯҳ:Мақбараҳои Эрон]] [[Гурӯҳ:Мақбараҳои таърихии Эрон]] bee0h88h2y566bmk1ilpdmb67qski8p 1471326 1471325 2026-05-08T17:50:41Z Шухрат Саъдиев 5132 /* Таъмир ва нигоҳдорӣ */ 1471326 wikitext text/x-wiki '''Мақбараи духтар''' — қабри сангии давраи [[Ҳахоманишӣ]] буда, дар дашти "Миёнкуҳи Пушт Пар" -и [[Шаҳристони Даштистон]] ҷойгир аст ва яке аз ҷойҳои намоёни вилояти Бушеҳр дар ҷануби Эрон аст. Маълум нест, ки ин [[ёдгорӣ]], қабр ё ёдгории кӣ аст, фарзияҳои гуногун, аз қабри Куруши Кучак то Чишпиш, Куруши I, Ҳутусо, Мондонои Модӣ ё хоҳари Куруши Бузург, пешниҳод шудаанд, аммо ҳеҷ яке аз онҳо қатъӣ нестанд. [1] [[Шопур Шоҳбозӣ]] бовар дошт, ки ин бино қабри Куруши Кучак аст. Қабри духтар дар миёнаҳои солҳои 1380 таъмир карда шуд, аммо ҳоло дар ҳолати хеле бад партофта шудааст. [1] [2] [3] Ин осор ҳамчун яке аз Ёдгориҳои миллии Эрон дар ۱۱ مرداد ۱۳۷۶ бо рақами бақайдгирии 1897 сабти ном шудааст. [4] == Ҷойгоҳ == Мақбараи духтар дар дашти "Миёнкуҳи Пушт Пар" (дар лаҳҷаи мардуми ин минтақа Бозпар номида мешавад) дар ноҳияи Эрами [[Шаҳристони Даштистон]] дар [[Устони Бушеҳр]] ҷойгир аст. <ref>https://archive.today/20131014141227/http://old.mehrnews.com/fa/NewsDetail.aspx?NewsId=1048624| تاریخ بایگانی = ۱۴ اکتبر ۲۰۱۳| پیوند مرده = live}}</ref><ref>رازی، عبدالله. ''از سلسلهٔ ماد تا انقراض سلسلهٔ قاجاریه'' چاپ ششم، چاپخانهٔ اقبال، ۱۳۶۳.</ref>.<ref>= از دیگر آثار دوره هخامنشیان در دشتستان می‌توان به [[کاخ چرخاب]] کوروش در یک کیلومتری جنوب غرب [[برازجان]]، [[کاخ سنگ سیاه]] و [[کاخ بردک سیاه]] در [[دشتستان]] ا کرد.<ref/> Дар шарқи Гур Духтар, боқимондаҳои айвони Ардашири [[Сосониён]] низ дида мешаванд. [1] Ёдгориҳои дигари давраи [[Ҳахоманишӣ]] дар [[Шаҳристони Даштистон|Даштистон]] Қасри Чархоб, ки як километр ҷанубу ғарби Берозҷон ҷойгир аст, Қасри Санги сиёҳ ва Қасри Бардаксияҳ дар Даштистонро дар бар мегиранд. [2] == Меъморӣ ва хусусиятҳо == Мақбара ба услуби [[Оромгоҳи Куруши Кабир]] сохта шудааст, аммо дар миқёси хурдтар ва шифти он ба мақбараи Куруши Бузург монанд аст. Бостоншиносон тасдиқ кардаанд, ки ин кор ба соли 600 пеш аз милод, ба давраи [[Ҳахоманишӣ]], тааллуқ дорад. Тамоми сохтор аз 24 пора санги андозаҳои гуногун сохта шудааст, ки бо пайвандҳои кабӯтаршакл ба ҳам пайваст шудаанд. Бар хилофи дигар сохторҳое, ки меъморони Ҳахоманишӣ сохтаанд, дар сохтмони ин сохтор ягон маҳлул истифода нашудааст. Дар болои ин [[мақбара]] чуқурие мавҷуд аст, ки ба чаҳорчӯба монанд аст, ки эҳтимолан дар он ҷо сангиннавишт марбут ба он гузошта шудааст. Баландии воқеии сохтор чоруним метр аст ва дар дохили бинои он [[ҳавз|ҳавзи хурде]] мавҷуд аст. == Таърихи кашф ва муайян намудан == Мақбараи духтарро бори аввал бостоншиноси Белгия Луис Ванденберг кофтааст (به соли 1399 кашф шудааст. Худи Ванденберг бовар дошт, ки мақбараи духтар қабри Чишпиш ё Куруши I (аҷдоди Куруши Бузург) аст, аммо баъдан Алиризо Шопур Шоҳбозӣ, яке аз бостоншиносони бузурги эронӣ, онро қабри Куруши Кучак меҳисобид. Дар бораи ин мақбара тахминҳои зиёде мавҷуданд. Мақбараи [[Мондонои Модӣ]], модари Куруш, ё [[Ҳутусо]], духтари Куруш ва маликаи Ҳахоманишӣ, яке аз тахминҳои дигар дар бораи ин ёдгорӣ аст. Мақбараи духтар соли 1376 бо рақами 1897 дар Ёдгориҳои миллии Эрон сабти ном шудааст. == Мутобиқати меъмории Мақбараи духтар бо қабри модари Сулаймон дар [[Посоргод]] == Шабеҳии меъмории Мақбараи духтар бо қабри мавҷуда дар [[Посоргод]] (қаблан ҳамчун қабри модари Сулаймон маъруф буд ва ба наздикӣ ба қабри Куруши Ҳахоманишӣ нисбат дода шудааст) назаррас аст. Бо назардошти нисбат додани ҳарду қабр ба як зан дар гузориши кӯҳна (бо калимаҳои "духтар" ва "модар") ва бо назардошти эҳтимолияти баъзе муҳаққиқони муосир, ки қабри [[Посоргод]] дар асл қабри [[Косондон]], ҳамсари Куруш буд, метавон гуфт, ки бо ин роҳ ва бар асоси ин мушоҳидаҳо, имкони нисбат додани Духтар ба духтари [[Косондон]], (яъне [[Ҳутусо]], духтари [[Куруши Бузург]] ) тақвият меёбад. == Таъмир ва нигоҳдорӣ == Мақбараи Куруши Кучак дар аввали солҳои 1980-ум аз ҷониби гурӯҳи барқарорсозӣ таҳти роҳбарии Ҳасан Раҳсоз махсус таъмир ва барқарор карда шуд ва ба гуфтаи коршиносон, лоиҳаи Мақбараи Духтар яке аз корҳои муваффақи ин гурӯҳи барқарорсозӣ буд. Барои таъмир ва барқарор кардани [[мақбара]], барқароркунандагон 24 порча сангро бардоштанд ва баъзе аз пораҳои ҷойивазшударо таъмир карданд ё онҳоро бо пораҳои нави санг иваз карданд. Навиштаҷотҳо дар биноҳо ва сохтмони хонаҳои деҳотӣ дар ҳудуди дараҷаи аввал ба ин макони таърихӣ вазъият ва намуди зоҳирии нохуш бахшидаанд. Аввалин дахолат аз ҷониби шӯъбаи барқи минтақавии вилоят бо насб кардани сутуни чароғ дар масофаи чор метр сурат гирифт. Дар [[соли 2012]] хабар дода шуд, ки мурғҳо, хурӯсҳо ва гӯсфандон дар дохили ин бино нигоҳ дошта мешаванд. == Ҷусторҳои марбут == * [[Оромгоҳи Куруши Кабир]] * [[Тош-Куле]] * Тахти Говар * Мафеҷе * Мастаба == Манобеъ == * Розӣ, Абдуллоҳ. Аз сулолаи Миёна то аз байн рафтани сулолаи Қоҷор, нашри 6-ум, Чопхонаи Иқбол, 1984. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} [[Гурӯҳ:Мақбараҳои Эрон]] [[Гурӯҳ:Мақбараҳои таърихии Эрон]] ees1lwbtw0agauq4odgzw3xbzrclfqe 1471327 1471326 2026-05-08T17:51:57Z Шухрат Саъдиев 5132 ислоҳ 1471327 wikitext text/x-wiki '''Мақбараи духтар''' — қабри сангии давраи [[Ҳахоманишӣ]] буда, дар дашти "Миёнкуҳи Пушт Пар" -и [[Шаҳристони Даштистон]] ҷойгир аст ва яке аз ҷойҳои намоёни вилояти Бушеҳр дар ҷануби Эрон аст. Маълум нест, ки ин [[ёдгорӣ]], қабр ё ёдгории кӣ аст, фарзияҳои гуногун, аз қабри Куруши Кучак то Чишпиш, Куруши I, Ҳутусо, Мондонои Модӣ ё хоҳари Куруши Бузург, пешниҳод шудаанд, аммо ҳеҷ яке аз онҳо қатъӣ нестанд. [[Шопур Шоҳбозӣ]] бовар дошт, ки ин бино қабри Куруши Кучак аст. Қабри духтар дар миёнаҳои солҳои 1380 таъмир карда шуд, аммо ҳоло дар ҳолати хеле бад партофта шудааст. [1] [2] [3] Ин осор ҳамчун яке аз Ёдгориҳои миллии Эрон дар ۱۱ مرداد ۱۳۷۶ бо рақами бақайдгирии 1897 сабти ном шудааст. == Ҷойгоҳ == Мақбараи духтар дар дашти "Миёнкуҳи Пушт Пар" (дар лаҳҷаи мардуми ин минтақа Бозпар номида мешавад) дар ноҳияи Эрами [[Шаҳристони Даштистон]] дар [[Устони Бушеҳр]] ҷойгир аст. <ref>https://archive.today/20131014141227/http://old.mehrnews.com/fa/NewsDetail.aspx?NewsId=1048624| تاریخ بایگانی = ۱۴ اکتبر ۲۰۱۳| پیوند مرده = live}}</ref><ref>رازی، عبدالله. ''از سلسلهٔ ماد تا انقراض سلسلهٔ قاجاریه'' چاپ ششم، چاپخانهٔ اقبال، ۱۳۶۳.</ref>. Дар шарқи Гур Духтар, боқимондаҳои айвони Ардашири [[Сосониён]] низ дида мешаванд. [1] Ёдгориҳои дигари давраи [[Ҳахоманишӣ]] дар [[Шаҳристони Даштистон|Даштистон]] Қасри Чархоб, ки як километр ҷанубу ғарби Берозҷон ҷойгир аст, Қасри Санги сиёҳ ва Қасри Бардаксияҳ дар Даштистонро дар бар мегиранд. == Меъморӣ ва хусусиятҳо == Мақбара ба услуби [[Оромгоҳи Куруши Кабир]] сохта шудааст, аммо дар миқёси хурдтар ва шифти он ба мақбараи Куруши Бузург монанд аст. Бостоншиносон тасдиқ кардаанд, ки ин кор ба соли 600 пеш аз милод, ба давраи [[Ҳахоманишӣ]], тааллуқ дорад. Тамоми сохтор аз 24 пора санги андозаҳои гуногун сохта шудааст, ки бо пайвандҳои кабӯтаршакл ба ҳам пайваст шудаанд. Бар хилофи дигар сохторҳое, ки меъморони Ҳахоманишӣ сохтаанд, дар сохтмони ин сохтор ягон маҳлул истифода нашудааст. Дар болои ин [[мақбара]] чуқурие мавҷуд аст, ки ба чаҳорчӯба монанд аст, ки эҳтимолан дар он ҷо сангиннавишт марбут ба он гузошта шудааст. Баландии воқеии сохтор чоруним метр аст ва дар дохили бинои он [[ҳавз|ҳавзи хурде]] мавҷуд аст. == Таърихи кашф ва муайян намудан == Мақбараи духтарро бори аввал бостоншиноси Белгия Луис Ванденберг кофтааст (به соли 1399 кашф шудааст. Худи Ванденберг бовар дошт, ки мақбараи духтар қабри Чишпиш ё Куруши I (аҷдоди Куруши Бузург) аст, аммо баъдан Алиризо Шопур Шоҳбозӣ, яке аз бостоншиносони бузурги эронӣ, онро қабри Куруши Кучак меҳисобид. Дар бораи ин мақбара тахминҳои зиёде мавҷуданд. Мақбараи [[Мондонои Модӣ]], модари Куруш, ё [[Ҳутусо]], духтари Куруш ва маликаи Ҳахоманишӣ, яке аз тахминҳои дигар дар бораи ин ёдгорӣ аст. Мақбараи духтар соли 1376 бо рақами 1897 дар Ёдгориҳои миллии Эрон сабти ном шудааст. == Мутобиқати меъмории Мақбараи духтар бо қабри модари Сулаймон дар [[Посоргод]] == Шабеҳии меъмории Мақбараи духтар бо қабри мавҷуда дар [[Посоргод]] (қаблан ҳамчун қабри модари Сулаймон маъруф буд ва ба наздикӣ ба қабри Куруши Ҳахоманишӣ нисбат дода шудааст) назаррас аст. Бо назардошти нисбат додани ҳарду қабр ба як зан дар гузориши кӯҳна (бо калимаҳои "духтар" ва "модар") ва бо назардошти эҳтимолияти баъзе муҳаққиқони муосир, ки қабри [[Посоргод]] дар асл қабри [[Косондон]], ҳамсари Куруш буд, метавон гуфт, ки бо ин роҳ ва бар асоси ин мушоҳидаҳо, имкони нисбат додани Духтар ба духтари [[Косондон]], (яъне [[Ҳутусо]], духтари [[Куруши Бузург]] ) тақвият меёбад. == Таъмир ва нигоҳдорӣ == Мақбараи Куруши Кучак дар аввали солҳои 1980-ум аз ҷониби гурӯҳи барқарорсозӣ таҳти роҳбарии Ҳасан Раҳсоз махсус таъмир ва барқарор карда шуд ва ба гуфтаи коршиносон, лоиҳаи Мақбараи Духтар яке аз корҳои муваффақи ин гурӯҳи барқарорсозӣ буд. Барои таъмир ва барқарор кардани [[мақбара]], барқароркунандагон 24 порча сангро бардоштанд ва баъзе аз пораҳои ҷойивазшударо таъмир карданд ё онҳоро бо пораҳои нави санг иваз карданд. Навиштаҷотҳо дар биноҳо ва сохтмони хонаҳои деҳотӣ дар ҳудуди дараҷаи аввал ба ин макони таърихӣ вазъият ва намуди зоҳирии нохуш бахшидаанд. Аввалин дахолат аз ҷониби шӯъбаи барқи минтақавии вилоят бо насб кардани сутуни чароғ дар масофаи чор метр сурат гирифт. Дар [[соли 2012]] хабар дода шуд, ки мурғҳо, хурӯсҳо ва гӯсфандон дар дохили ин бино нигоҳ дошта мешаванд. == Ҷусторҳои марбут == * [[Оромгоҳи Куруши Кабир]] * [[Тош-Куле]] * Тахти Говар * Мафеҷе * Мастаба == Манобеъ == * Розӣ, Абдуллоҳ. Аз сулолаи Миёна то аз байн рафтани сулолаи Қоҷор, нашри 6-ум, Чопхонаи Иқбол, 1984. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} [[Гурӯҳ:Мақбараҳои Эрон]] [[Гурӯҳ:Мақбараҳои таърихии Эрон]] ch3qq7pganvhl4nrxucu6nfg3a16k61 1471328 1471327 2026-05-08T17:54:53Z Шухрат Саъдиев 5132 /* Ҷойгоҳ */ 1471328 wikitext text/x-wiki '''Мақбараи духтар''' — қабри сангии давраи [[Ҳахоманишӣ]] буда, дар дашти "Миёнкуҳи Пушт Пар" -и [[Шаҳристони Даштистон]] ҷойгир аст ва яке аз ҷойҳои намоёни вилояти Бушеҳр дар ҷануби Эрон аст. Маълум нест, ки ин [[ёдгорӣ]], қабр ё ёдгории кӣ аст, фарзияҳои гуногун, аз қабри Куруши Кучак то Чишпиш, Куруши I, Ҳутусо, Мондонои Модӣ ё хоҳари Куруши Бузург, пешниҳод шудаанд, аммо ҳеҷ яке аз онҳо қатъӣ нестанд. [[Шопур Шоҳбозӣ]] бовар дошт, ки ин бино қабри Куруши Кучак аст. Қабри духтар дар миёнаҳои солҳои 1380 таъмир карда шуд, аммо ҳоло дар ҳолати хеле бад партофта шудааст. [1] [2] [3] Ин осор ҳамчун яке аз Ёдгориҳои миллии Эрон дар ۱۱ مرداد ۱۳۷۶ бо рақами бақайдгирии 1897 сабти ном шудааст. == Ҷойгоҳ == [[File:Gur-i Dokhtar, południowa strona.jpg|thumb|Мақбараи духтар]] Мақбараи духтар дар дашти "Миёнкуҳи Пушт Пар" (дар лаҳҷаи мардуми ин минтақа Бозпар номида мешавад) дар ноҳияи Эрами [[Шаҳристони Даштистон]] дар [[Устони Бушеҳр]] ҷойгир аст. <ref>https://archive.today/20131014141227/http://old.mehrnews.com/fa/NewsDetail.aspx?NewsId=1048624| تاریخ بایگانی = ۱۴ اکتبر ۲۰۱۳| پیوند مرده = live}}</ref><ref>رازی، عبدالله. ''از سلسلهٔ ماد تا انقراض سلسلهٔ قاجاریه'' چاپ ششم، چاپخانهٔ اقبال، ۱۳۶۳.</ref>. Дар шарқи Гур Духтар, боқимондаҳои айвони Ардашири [[Сосониён]] низ дида мешаванд. Ёдгориҳои дигари давраи [[Ҳахоманишӣ]] дар [[Шаҳристони Даштистон|Даштистон]] Қасри Чархоб, ки як километр ҷанубу ғарби Берозҷон ҷойгир аст, Қасри Санги сиёҳ ва Қасри Бардаксияҳ дар Даштистонро дар бар мегиранд. == Меъморӣ ва хусусиятҳо == Мақбара ба услуби [[Оромгоҳи Куруши Кабир]] сохта шудааст, аммо дар миқёси хурдтар ва шифти он ба мақбараи Куруши Бузург монанд аст. Бостоншиносон тасдиқ кардаанд, ки ин кор ба соли 600 пеш аз милод, ба давраи [[Ҳахоманишӣ]], тааллуқ дорад. Тамоми сохтор аз 24 пора санги андозаҳои гуногун сохта шудааст, ки бо пайвандҳои кабӯтаршакл ба ҳам пайваст шудаанд. Бар хилофи дигар сохторҳое, ки меъморони Ҳахоманишӣ сохтаанд, дар сохтмони ин сохтор ягон маҳлул истифода нашудааст. Дар болои ин [[мақбара]] чуқурие мавҷуд аст, ки ба чаҳорчӯба монанд аст, ки эҳтимолан дар он ҷо сангиннавишт марбут ба он гузошта шудааст. Баландии воқеии сохтор чоруним метр аст ва дар дохили бинои он [[ҳавз|ҳавзи хурде]] мавҷуд аст. == Таърихи кашф ва муайян намудан == Мақбараи духтарро бори аввал бостоншиноси Белгия Луис Ванденберг кофтааст (به соли 1399 кашф шудааст. Худи Ванденберг бовар дошт, ки мақбараи духтар қабри Чишпиш ё Куруши I (аҷдоди Куруши Бузург) аст, аммо баъдан Алиризо Шопур Шоҳбозӣ, яке аз бостоншиносони бузурги эронӣ, онро қабри Куруши Кучак меҳисобид. Дар бораи ин мақбара тахминҳои зиёде мавҷуданд. Мақбараи [[Мондонои Модӣ]], модари Куруш, ё [[Ҳутусо]], духтари Куруш ва маликаи Ҳахоманишӣ, яке аз тахминҳои дигар дар бораи ин ёдгорӣ аст. Мақбараи духтар соли 1376 бо рақами 1897 дар Ёдгориҳои миллии Эрон сабти ном шудааст. == Мутобиқати меъмории Мақбараи духтар бо қабри модари Сулаймон дар [[Посоргод]] == Шабеҳии меъмории Мақбараи духтар бо қабри мавҷуда дар [[Посоргод]] (қаблан ҳамчун қабри модари Сулаймон маъруф буд ва ба наздикӣ ба қабри Куруши Ҳахоманишӣ нисбат дода шудааст) назаррас аст. Бо назардошти нисбат додани ҳарду қабр ба як зан дар гузориши кӯҳна (бо калимаҳои "духтар" ва "модар") ва бо назардошти эҳтимолияти баъзе муҳаққиқони муосир, ки қабри [[Посоргод]] дар асл қабри [[Косондон]], ҳамсари Куруш буд, метавон гуфт, ки бо ин роҳ ва бар асоси ин мушоҳидаҳо, имкони нисбат додани Духтар ба духтари [[Косондон]], (яъне [[Ҳутусо]], духтари [[Куруши Бузург]] ) тақвият меёбад. == Таъмир ва нигоҳдорӣ == Мақбараи Куруши Кучак дар аввали солҳои 1980-ум аз ҷониби гурӯҳи барқарорсозӣ таҳти роҳбарии Ҳасан Раҳсоз махсус таъмир ва барқарор карда шуд ва ба гуфтаи коршиносон, лоиҳаи Мақбараи Духтар яке аз корҳои муваффақи ин гурӯҳи барқарорсозӣ буд. Барои таъмир ва барқарор кардани [[мақбара]], барқароркунандагон 24 порча сангро бардоштанд ва баъзе аз пораҳои ҷойивазшударо таъмир карданд ё онҳоро бо пораҳои нави санг иваз карданд. Навиштаҷотҳо дар биноҳо ва сохтмони хонаҳои деҳотӣ дар ҳудуди дараҷаи аввал ба ин макони таърихӣ вазъият ва намуди зоҳирии нохуш бахшидаанд. Аввалин дахолат аз ҷониби шӯъбаи барқи минтақавии вилоят бо насб кардани сутуни чароғ дар масофаи чор метр сурат гирифт. Дар [[соли 2012]] хабар дода шуд, ки мурғҳо, хурӯсҳо ва гӯсфандон дар дохили ин бино нигоҳ дошта мешаванд. == Ҷусторҳои марбут == * [[Оромгоҳи Куруши Кабир]] * [[Тош-Куле]] * Тахти Говар * Мафеҷе * Мастаба == Манобеъ == * Розӣ, Абдуллоҳ. Аз сулолаи Миёна то аз байн рафтани сулолаи Қоҷор, нашри 6-ум, Чопхонаи Иқбол, 1984. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} [[Гурӯҳ:Мақбараҳои Эрон]] [[Гурӯҳ:Мақбараҳои таърихии Эрон]] nife33bnr7r82ubqaybjz917y5an9ig 1471377 1471328 2026-05-09T06:47:54Z Шухрат Саъдиев 5132 иловаи [[Гурӯҳ:Меъмории Эрон]] бо ёрии [[Википедиа:HotCat|HotCat]] 1471377 wikitext text/x-wiki '''Мақбараи духтар''' — қабри сангии давраи [[Ҳахоманишӣ]] буда, дар дашти "Миёнкуҳи Пушт Пар" -и [[Шаҳристони Даштистон]] ҷойгир аст ва яке аз ҷойҳои намоёни вилояти Бушеҳр дар ҷануби Эрон аст. Маълум нест, ки ин [[ёдгорӣ]], қабр ё ёдгории кӣ аст, фарзияҳои гуногун, аз қабри Куруши Кучак то Чишпиш, Куруши I, Ҳутусо, Мондонои Модӣ ё хоҳари Куруши Бузург, пешниҳод шудаанд, аммо ҳеҷ яке аз онҳо қатъӣ нестанд. [[Шопур Шоҳбозӣ]] бовар дошт, ки ин бино қабри Куруши Кучак аст. Қабри духтар дар миёнаҳои солҳои 1380 таъмир карда шуд, аммо ҳоло дар ҳолати хеле бад партофта шудааст. [1] [2] [3] Ин осор ҳамчун яке аз Ёдгориҳои миллии Эрон дар ۱۱ مرداد ۱۳۷۶ бо рақами бақайдгирии 1897 сабти ном шудааст. == Ҷойгоҳ == [[File:Gur-i Dokhtar, południowa strona.jpg|thumb|Мақбараи духтар]] Мақбараи духтар дар дашти "Миёнкуҳи Пушт Пар" (дар лаҳҷаи мардуми ин минтақа Бозпар номида мешавад) дар ноҳияи Эрами [[Шаҳристони Даштистон]] дар [[Устони Бушеҳр]] ҷойгир аст. <ref>https://archive.today/20131014141227/http://old.mehrnews.com/fa/NewsDetail.aspx?NewsId=1048624| تاریخ بایگانی = ۱۴ اکتبر ۲۰۱۳| پیوند مرده = live}}</ref><ref>رازی، عبدالله. ''از سلسلهٔ ماد تا انقراض سلسلهٔ قاجاریه'' چاپ ششم، چاپخانهٔ اقبال، ۱۳۶۳.</ref>. Дар шарқи Гур Духтар, боқимондаҳои айвони Ардашири [[Сосониён]] низ дида мешаванд. Ёдгориҳои дигари давраи [[Ҳахоманишӣ]] дар [[Шаҳристони Даштистон|Даштистон]] Қасри Чархоб, ки як километр ҷанубу ғарби Берозҷон ҷойгир аст, Қасри Санги сиёҳ ва Қасри Бардаксияҳ дар Даштистонро дар бар мегиранд. == Меъморӣ ва хусусиятҳо == Мақбара ба услуби [[Оромгоҳи Куруши Кабир]] сохта шудааст, аммо дар миқёси хурдтар ва шифти он ба мақбараи Куруши Бузург монанд аст. Бостоншиносон тасдиқ кардаанд, ки ин кор ба соли 600 пеш аз милод, ба давраи [[Ҳахоманишӣ]], тааллуқ дорад. Тамоми сохтор аз 24 пора санги андозаҳои гуногун сохта шудааст, ки бо пайвандҳои кабӯтаршакл ба ҳам пайваст шудаанд. Бар хилофи дигар сохторҳое, ки меъморони Ҳахоманишӣ сохтаанд, дар сохтмони ин сохтор ягон маҳлул истифода нашудааст. Дар болои ин [[мақбара]] чуқурие мавҷуд аст, ки ба чаҳорчӯба монанд аст, ки эҳтимолан дар он ҷо сангиннавишт марбут ба он гузошта шудааст. Баландии воқеии сохтор чоруним метр аст ва дар дохили бинои он [[ҳавз|ҳавзи хурде]] мавҷуд аст. == Таърихи кашф ва муайян намудан == Мақбараи духтарро бори аввал бостоншиноси Белгия Луис Ванденберг кофтааст (به соли 1399 кашф шудааст. Худи Ванденберг бовар дошт, ки мақбараи духтар қабри Чишпиш ё Куруши I (аҷдоди Куруши Бузург) аст, аммо баъдан Алиризо Шопур Шоҳбозӣ, яке аз бостоншиносони бузурги эронӣ, онро қабри Куруши Кучак меҳисобид. Дар бораи ин мақбара тахминҳои зиёде мавҷуданд. Мақбараи [[Мондонои Модӣ]], модари Куруш, ё [[Ҳутусо]], духтари Куруш ва маликаи Ҳахоманишӣ, яке аз тахминҳои дигар дар бораи ин ёдгорӣ аст. Мақбараи духтар соли 1376 бо рақами 1897 дар Ёдгориҳои миллии Эрон сабти ном шудааст. == Мутобиқати меъмории Мақбараи духтар бо қабри модари Сулаймон дар [[Посоргод]] == Шабеҳии меъмории Мақбараи духтар бо қабри мавҷуда дар [[Посоргод]] (қаблан ҳамчун қабри модари Сулаймон маъруф буд ва ба наздикӣ ба қабри Куруши Ҳахоманишӣ нисбат дода шудааст) назаррас аст. Бо назардошти нисбат додани ҳарду қабр ба як зан дар гузориши кӯҳна (бо калимаҳои "духтар" ва "модар") ва бо назардошти эҳтимолияти баъзе муҳаққиқони муосир, ки қабри [[Посоргод]] дар асл қабри [[Косондон]], ҳамсари Куруш буд, метавон гуфт, ки бо ин роҳ ва бар асоси ин мушоҳидаҳо, имкони нисбат додани Духтар ба духтари [[Косондон]], (яъне [[Ҳутусо]], духтари [[Куруши Бузург]] ) тақвият меёбад. == Таъмир ва нигоҳдорӣ == Мақбараи Куруши Кучак дар аввали солҳои 1980-ум аз ҷониби гурӯҳи барқарорсозӣ таҳти роҳбарии Ҳасан Раҳсоз махсус таъмир ва барқарор карда шуд ва ба гуфтаи коршиносон, лоиҳаи Мақбараи Духтар яке аз корҳои муваффақи ин гурӯҳи барқарорсозӣ буд. Барои таъмир ва барқарор кардани [[мақбара]], барқароркунандагон 24 порча сангро бардоштанд ва баъзе аз пораҳои ҷойивазшударо таъмир карданд ё онҳоро бо пораҳои нави санг иваз карданд. Навиштаҷотҳо дар биноҳо ва сохтмони хонаҳои деҳотӣ дар ҳудуди дараҷаи аввал ба ин макони таърихӣ вазъият ва намуди зоҳирии нохуш бахшидаанд. Аввалин дахолат аз ҷониби шӯъбаи барқи минтақавии вилоят бо насб кардани сутуни чароғ дар масофаи чор метр сурат гирифт. Дар [[соли 2012]] хабар дода шуд, ки мурғҳо, хурӯсҳо ва гӯсфандон дар дохили ин бино нигоҳ дошта мешаванд. == Ҷусторҳои марбут == * [[Оромгоҳи Куруши Кабир]] * [[Тош-Куле]] * Тахти Говар * Мафеҷе * Мастаба == Манобеъ == * Розӣ, Абдуллоҳ. Аз сулолаи Миёна то аз байн рафтани сулолаи Қоҷор, нашри 6-ум, Чопхонаи Иқбол, 1984. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} [[Гурӯҳ:Мақбараҳои Эрон]] [[Гурӯҳ:Мақбараҳои таърихии Эрон]] [[Гурӯҳ:Меъмории Эрон]] fd0on53tti4w9aqstpcwrdfet71ys9c 1471378 1471377 2026-05-09T06:48:14Z Шухрат Саъдиев 5132 иловаи [[Гурӯҳ:Мероси фарҳангии Эрон]] бо ёрии [[Википедиа:HotCat|HotCat]] 1471378 wikitext text/x-wiki '''Мақбараи духтар''' — қабри сангии давраи [[Ҳахоманишӣ]] буда, дар дашти "Миёнкуҳи Пушт Пар" -и [[Шаҳристони Даштистон]] ҷойгир аст ва яке аз ҷойҳои намоёни вилояти Бушеҳр дар ҷануби Эрон аст. Маълум нест, ки ин [[ёдгорӣ]], қабр ё ёдгории кӣ аст, фарзияҳои гуногун, аз қабри Куруши Кучак то Чишпиш, Куруши I, Ҳутусо, Мондонои Модӣ ё хоҳари Куруши Бузург, пешниҳод шудаанд, аммо ҳеҷ яке аз онҳо қатъӣ нестанд. [[Шопур Шоҳбозӣ]] бовар дошт, ки ин бино қабри Куруши Кучак аст. Қабри духтар дар миёнаҳои солҳои 1380 таъмир карда шуд, аммо ҳоло дар ҳолати хеле бад партофта шудааст. [1] [2] [3] Ин осор ҳамчун яке аз Ёдгориҳои миллии Эрон дар ۱۱ مرداد ۱۳۷۶ бо рақами бақайдгирии 1897 сабти ном шудааст. == Ҷойгоҳ == [[File:Gur-i Dokhtar, południowa strona.jpg|thumb|Мақбараи духтар]] Мақбараи духтар дар дашти "Миёнкуҳи Пушт Пар" (дар лаҳҷаи мардуми ин минтақа Бозпар номида мешавад) дар ноҳияи Эрами [[Шаҳристони Даштистон]] дар [[Устони Бушеҳр]] ҷойгир аст. <ref>https://archive.today/20131014141227/http://old.mehrnews.com/fa/NewsDetail.aspx?NewsId=1048624| تاریخ بایگانی = ۱۴ اکتبر ۲۰۱۳| پیوند مرده = live}}</ref><ref>رازی، عبدالله. ''از سلسلهٔ ماد تا انقراض سلسلهٔ قاجاریه'' چاپ ششم، چاپخانهٔ اقبال، ۱۳۶۳.</ref>. Дар шарқи Гур Духтар, боқимондаҳои айвони Ардашири [[Сосониён]] низ дида мешаванд. Ёдгориҳои дигари давраи [[Ҳахоманишӣ]] дар [[Шаҳристони Даштистон|Даштистон]] Қасри Чархоб, ки як километр ҷанубу ғарби Берозҷон ҷойгир аст, Қасри Санги сиёҳ ва Қасри Бардаксияҳ дар Даштистонро дар бар мегиранд. == Меъморӣ ва хусусиятҳо == Мақбара ба услуби [[Оромгоҳи Куруши Кабир]] сохта шудааст, аммо дар миқёси хурдтар ва шифти он ба мақбараи Куруши Бузург монанд аст. Бостоншиносон тасдиқ кардаанд, ки ин кор ба соли 600 пеш аз милод, ба давраи [[Ҳахоманишӣ]], тааллуқ дорад. Тамоми сохтор аз 24 пора санги андозаҳои гуногун сохта шудааст, ки бо пайвандҳои кабӯтаршакл ба ҳам пайваст шудаанд. Бар хилофи дигар сохторҳое, ки меъморони Ҳахоманишӣ сохтаанд, дар сохтмони ин сохтор ягон маҳлул истифода нашудааст. Дар болои ин [[мақбара]] чуқурие мавҷуд аст, ки ба чаҳорчӯба монанд аст, ки эҳтимолан дар он ҷо сангиннавишт марбут ба он гузошта шудааст. Баландии воқеии сохтор чоруним метр аст ва дар дохили бинои он [[ҳавз|ҳавзи хурде]] мавҷуд аст. == Таърихи кашф ва муайян намудан == Мақбараи духтарро бори аввал бостоншиноси Белгия Луис Ванденберг кофтааст (به соли 1399 кашф шудааст. Худи Ванденберг бовар дошт, ки мақбараи духтар қабри Чишпиш ё Куруши I (аҷдоди Куруши Бузург) аст, аммо баъдан Алиризо Шопур Шоҳбозӣ, яке аз бостоншиносони бузурги эронӣ, онро қабри Куруши Кучак меҳисобид. Дар бораи ин мақбара тахминҳои зиёде мавҷуданд. Мақбараи [[Мондонои Модӣ]], модари Куруш, ё [[Ҳутусо]], духтари Куруш ва маликаи Ҳахоманишӣ, яке аз тахминҳои дигар дар бораи ин ёдгорӣ аст. Мақбараи духтар соли 1376 бо рақами 1897 дар Ёдгориҳои миллии Эрон сабти ном шудааст. == Мутобиқати меъмории Мақбараи духтар бо қабри модари Сулаймон дар [[Посоргод]] == Шабеҳии меъмории Мақбараи духтар бо қабри мавҷуда дар [[Посоргод]] (қаблан ҳамчун қабри модари Сулаймон маъруф буд ва ба наздикӣ ба қабри Куруши Ҳахоманишӣ нисбат дода шудааст) назаррас аст. Бо назардошти нисбат додани ҳарду қабр ба як зан дар гузориши кӯҳна (бо калимаҳои "духтар" ва "модар") ва бо назардошти эҳтимолияти баъзе муҳаққиқони муосир, ки қабри [[Посоргод]] дар асл қабри [[Косондон]], ҳамсари Куруш буд, метавон гуфт, ки бо ин роҳ ва бар асоси ин мушоҳидаҳо, имкони нисбат додани Духтар ба духтари [[Косондон]], (яъне [[Ҳутусо]], духтари [[Куруши Бузург]] ) тақвият меёбад. == Таъмир ва нигоҳдорӣ == Мақбараи Куруши Кучак дар аввали солҳои 1980-ум аз ҷониби гурӯҳи барқарорсозӣ таҳти роҳбарии Ҳасан Раҳсоз махсус таъмир ва барқарор карда шуд ва ба гуфтаи коршиносон, лоиҳаи Мақбараи Духтар яке аз корҳои муваффақи ин гурӯҳи барқарорсозӣ буд. Барои таъмир ва барқарор кардани [[мақбара]], барқароркунандагон 24 порча сангро бардоштанд ва баъзе аз пораҳои ҷойивазшударо таъмир карданд ё онҳоро бо пораҳои нави санг иваз карданд. Навиштаҷотҳо дар биноҳо ва сохтмони хонаҳои деҳотӣ дар ҳудуди дараҷаи аввал ба ин макони таърихӣ вазъият ва намуди зоҳирии нохуш бахшидаанд. Аввалин дахолат аз ҷониби шӯъбаи барқи минтақавии вилоят бо насб кардани сутуни чароғ дар масофаи чор метр сурат гирифт. Дар [[соли 2012]] хабар дода шуд, ки мурғҳо, хурӯсҳо ва гӯсфандон дар дохили ин бино нигоҳ дошта мешаванд. == Ҷусторҳои марбут == * [[Оромгоҳи Куруши Кабир]] * [[Тош-Куле]] * Тахти Говар * Мафеҷе * Мастаба == Манобеъ == * Розӣ, Абдуллоҳ. Аз сулолаи Миёна то аз байн рафтани сулолаи Қоҷор, нашри 6-ум, Чопхонаи Иқбол, 1984. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} [[Гурӯҳ:Мақбараҳои Эрон]] [[Гурӯҳ:Мақбараҳои таърихии Эрон]] [[Гурӯҳ:Меъмории Эрон]] [[Гурӯҳ:Мероси фарҳангии Эрон]] 44mqa496d1ftnlkl5gb7k3t7depx8lm 0 331299 1471335 2026-05-08T22:44:10Z HienWiki2026 126283 Саҳифаи нав: '''Гурӯҳи ҷангалҳо''' (унвони аслӣ: ''Les As de la jungle'') як филми аниматсионии мазҳакавӣ-саргузаштӣ дар соли 2017 [[фаронсавӣ]] аст, ки коргардонаш [[Дэвид Ало]]. [[Гурӯҳ:Филмҳои соли 2017]] 1471335 wikitext text/x-wiki '''Гурӯҳи ҷангалҳо''' (унвони аслӣ: ''Les As de la jungle'') як филми аниматсионии мазҳакавӣ-саргузаштӣ дар соли 2017 [[фаронсавӣ]] аст, ки коргардонаш [[Дэвид Ало]]. [[Гурӯҳ:Филмҳои соли 2017]] mpqe08fwhtrit1k18zkky7cyasyl7sr 0 331300 1471345 2026-05-09T04:13:59Z Шухрат Саъдиев 5132 равона 1471345 wikitext text/x-wiki #равона [[Ғам]] lqz4vrlevq589hglt8g8h4h9tm3brs5 0 331301 1471364 2026-05-09T06:23:16Z Шухрат Саъдиев 5132 Бо тарҷумаи саҳифаи "[[:fa:Special:Redirect/revision/43719513|آثار ملی ایران]]" сохта шудааст 1471364 wikitext text/x-wiki [[Акс:First_Iranian_national_monument.jpg|мини|375x375пкс|Аввалин ёдгории миллии Эрон: Тепаи Сулаймон (Илам)]] '''Ёдгориҳои миллии Эрон''' маҷмӯаи ёдгориҳои таърихии [[Эрон]] мебошанд, ки расман ба қайд гирифта шудаанд ва тибқи Қонуни ҳифзи ёдгориҳои миллӣ, ки аз ҷониби Маҷлиси Миллӣ дар соли 1930 қабул шудааст, ба қайд гирифта шудаанд. Тибқи ин қонун, "ҳамаи ёдгориҳои саноатӣ, биноҳо ва маконҳое, ки то охири сулолаи [[Зандиён|Занд]] дар кишвари Эрон сохта шудаанд, хоҳ манқул ва хоҳ манқул, метавонанд мувофиқи моддаи 3 ин қонун ёдгориҳои миллии Эрон ҳисобида шаванд ва таҳти ҳимоя ва назорати ҳукумат қарор доранд." Пас аз 25 сол, дар 11 баҳмани соли 1955, бо бақайдгирии [[Кохи Гулистон]], манъи бақайдгирии ёдгориҳои марбут ба [[Эрони Қоҷорӣ]] ва баъд аз он амалан бекор карда шуд. Тибқи иттилои Вазорати мероси фарҳангӣ, феҳристи ёдгориҳои миллии Эрон айни замон тақрибан 39,000 асари бақайдгирифташударо дар бар мегирад. == Бақайдгирӣ == Раванди бақайдгирӣ дар Феҳристи миллии ёдгориҳо аз панҷ марҳила иборат аст. Ёдгорӣ бояд ҳадди аққал яке аз якчанд хусусиятҳои асосиро дошта бошад: * '''А)''' Осор давраи таърихи миллӣ ё байналмилалиро бо аҳамияти ғании фарҳангӣ ва таърихӣ ифода мекунад. * '''б)''' Осор ба шахсиятҳои барҷастаи таърихи кишвар тааллуқ дорад ё бо онҳо робита дорад ё қисми ҳаёт, фаъолият ё асарҳои онҳоро ифода мекунад. * '''в)''' Осор нишондиҳандаи миллӣ ё байналмилалии пайдоиши таърихӣ ё нуқтаи гардиш дар таърихи инсон ё офаридаҳои ӯ ё ҳаракати таърихӣ мебошад. * '''D)''' Осор бояд маълумоти мукаммалро дар бораи таърих ва дониши инсоният, фарҳанг ва тамаддуни инсонӣ, таърихи илм ва санъат дар бар гирад ё дар ин соҳа дар сатҳи миллӣ ё байналмилалӣ нақши ҳалкунанда бозад. * '''д)''' Ба осор эҳтиром гузошта мешавад ё аз ҷониби мардум ва анъанаҳо таваҷҷӯҳи махсус зоҳир карда мешавад. Тибқи Қонун дар бораи таъсиси Созмони мероси фарҳангӣ, ки соли 1988 тасдиқ шудааст ва Кодекси ҷиноии исломии Эрон дар бораи ёдгориҳои таърихӣ, Созмони мероси фарҳангӣ масъули муайян кардани ёдгориҳое мебошад, ки қодир ба ҳифз ва сабти ном дар рӯйхати ёдгориҳои миллии кишвар мебошанд. Дар банди шашуми моддаи 3 Оинномаи Созмони мероси фарҳангӣ, ки соли 1988 тасдиқ шудааст, дар бораи тавсифи вазифаҳои ин созмон ба таври возеҳ гуфта шудааст, ки "бақайдгирии ёдгориҳои арзишманди манқул ва ғайриманқули фарҳангӣ-таърихии кишвар дар рӯйхати ёдгориҳои миллӣ ва рӯйхатҳои дахлдор" яке аз вазифаҳои ин созмон мебошад. == Имтиёзоти бақайдгирӣ == Тибқи қонун, биноҳо ва маконҳое, ки дар Феҳристи ёдгориҳои миллӣ сабти ном шудаанд, аз пардохти ҳаққи хизматрасонии коммуналӣ озоданд: Моддаи якум - Ҳамаи биноҳо, маконҳо ва маконҳои таърихӣ, ки дар моликият ё моликияти Созмони мероси фарҳангии миллӣ қарор доранд ва биноҳо ва маконҳое, ки дар моликият ё моликияти шахсони воқеӣ ё ҳуқуқӣ қарор доранд ва мувофиқи қонунҳои дахлдор дар Феҳристи ёдгориҳои миллии Эрон сабти ном шудаанд ё хоҳанд шуд, инчунин осорхонаҳо таҳти сарпарастии созмони дар боло зикршуда аз пардохти ҳама гуна ҳаққи хизматрасонии коммуналӣ озоданд. == Таърихи бақайдгирӣ == [[18 ноябр]]<nowiki/>и [[соли 1932]], қоидаҳои иҷроияи Қонуни ёдгориҳои қадимӣ дар чор боб тасдиқ карда шуданд, ки мувофиқи онҳо ёдгориҳои миллии [[Эрони Қоҷорӣ]] дар ин рӯихат ҷой надоштанд. [[13 декабр]]<nowiki/>и [[соли 1934]], қонуни нави ёдгориҳои миллии Эрон тасдиқ карда шуд, ки мувофиқи он, ҳифз ва барқарорсозии ёдгориҳои давраи Қоҷор, ки хусусияти давлатӣ доштанд, инчунин ба Қонуни ёдгориҳои қадимӣ дар соли 1930 дохил карда шуданд. [[Қонун]] дар бораи ҳифзи ёдгориҳои қадимӣ барои ҳар гуна зарар ба ёдгориҳои миллӣ ё амалҳое, ки дар наздикии онҳо «ноустувории пояи онҳо ё тағйири намуди зоҳирӣ»-ро ба вуҷуд меоранд, ҷарима аз панҷоҳ то як ҳазор туман муқаррар мекард. Фурӯши ин [[Ёдгориҳои бостонӣ|ёдгориҳо]] бе огоҳӣ ё иҷозати [[ҳукумат]] ба маблағи баробар ба нархи фурӯш [[ҷарима]] мешуд. Ин қонун кофтани заминҳо ва истихроҷи ёдгориҳои миллиро ҳуқуқи истисноии давлат эълон мекард. Соҳибони замини хусусӣ ҳақ надоштанд, ки иҷозати кофтуковро рад кунанд ва танҳо метавонистанд ҷубронпулиро барои замине, ки аз истифода маҳрум карда буданд ё зарари эҳтимолӣ талаб кунанд. Агар кашфиётчии дигаре ғайр аз [[давлат]] ёдгории миллиро кашф кунад, давлат метавонист то даҳ [[ашё]]<nowiki/>и кашфшударо бо салоҳдиди худ ба даст орад ва нисфи боқимондаро ба кашфкунанда диҳад ва нисфи дигарашро мусодира кунад. [[Ашёи тақсимнашаванда|Ашёҳое]], ки саҳми давлат буданд, бояд дар коллексияҳо ва [[Осорхона|осорхонаҳо]]<nowiki/>и давлатӣ нигоҳ дошта мешуданд ва фурӯши онҳо [[манъкунии маъмурӣ]] буд. Соли 1401, Маркази тадқиқотии Маҷлиси Шӯрои Исломӣ дар гузорише зарурати тағйир додани қонуни дар боло зикршударо бо якчанд сабаб, аз қабили имконияти аз ҷониби Додгоҳи адлияи маъмурӣ хориҷ кардани ёдгориҳои миллӣ аз феҳрист, камбудиҳо дар меъёрҳои эътироф, номуайянии раванди бақайдгирӣ ва зарурати илова кардани мисолҳо дар баробари меъёрҳо, баррасӣ кард. [https://rc.majlis.ir/fa/report/show/1744424] Баъдан, лоиҳае бо номи "Лоиҳаи тағйирот ба моддаҳои (1) то (4)-и Қонун дар бораи ҳифзи ёдгориҳои миллӣ" дар санаи 2 Мордоди соли 1401 бо имзои 25 намоянда эълон шуд, ки дар он эътирозҳои дар боло зикршуда бо тамаркуз ба ёдгориҳои ғайриманқул баррасӣ шуданд. Ин лоиҳа айни замон ба Комиссияи фарҳангии Маҷлиси Шӯрои Исломӣ фиристода шудааст ва дар оянда баррасӣ мешавад. [https://rc.majlis.ir/fa/legal_draft/show/1751644] [[14 сентябр]]<nowiki/>и [[соли 1933]] аввалин гурӯҳи ёдгориҳои миллии Эрон ба қайд гирифта шуданд. Аввалин ёдгори Сулаймонтеппа (Илам) буд, ки аз ҷониби Андре Годар муаррифӣ шуда буд ва дар рӯйхати ёдгориҳои миллӣ сабти ном шуда буд. То охири давраи [[Ризошоҳ Паҳлавӣ|Ризошоҳ]] 340 ва то охири давраи Паҳлавӣ 1633 ёдгорӣ дар рӯихати ёдгориҳои миллии Эрон сабти ном шуда буданд. Аз миёнаҳои солҳои 1970-ум, бо суръат гирифтани раванди бақайдгирии ёдгориҳои миллӣ, раванди нобуд кардани ёдгориҳои таърихӣ низ шиддат гирифт ва соҳибони ёдгориҳои таърихӣ пеш аз бақайдгирӣ онҳоро нобуд кардан гирифтанд. Бисёре аз соҳибон инчунин тавассути Додгоҳи маъмурии [[адлия]] чораҳо андешиданд. [https://rc.majlis.ir/fa/report/show/1677730] Соли 1401, Маркази тадқиқотии Маҷлиси Шӯрои Исломӣ дар гузорише зарурати тағйир додани қонуни дар боло зикршударо бо якчанд сабаб, аз қабили имконияти аз ҷониби Додгоҳи адлияи маъмурӣ хориҷ кардани ёдгориҳои миллӣ аз феҳрист, камбудиҳо дар меъёрҳои эътироф, номуайянии раванди бақайдгирӣ ва зарурати илова кардани мисолҳо дар баробари меъёрҳо, баррасӣ кард. [https://rc.majlis.ir/fa/report/show/1744424] Баъдан, лоиҳае бо номи "Лоиҳаи тағйирот ба моддаҳои (1) то (4)-и Қонун дар бораи ҳифзи ёдгориҳои миллӣ" дар санаи 2 Мордоди соли 1401 бо имзои 25 намоянда эълон шуд, ки дар он эътирозҳои дар боло зикршуда бо тамаркуз ба ёдгориҳои ғайриманқул баррасӣ шуданд. Ин лоиҳа айни замон ба Комиссияи фарҳангии Маҷлиси Шӯрои Исломӣ фиристода шудааст ва дар оянда баррасӣ мешавад. [https://rc.majlis.ir/fa/legal_draft/show/1751644] == Таснифоти ёдгориҳои миллии Эрон аз рӯи устонҳо == {{Div col}} * [[فهرست آثار ملی استان آذربایجان شرقی|آذربایجان شرقی]] * [[فهرست آثار ملی استان آذربایجان غربی|آذربایجان غربی]] * [[فهرست آثار ملی استان مازندران|مازندران]] * [[فهرست آثار ملی استان اصفهان|اصفهان]] * [[فهرست آثار ملی استان البرز|البرز]] * [[فهرست آثار ملی استان ایلام|ایلام]] * [[فهرست آثار ملی استان بوشهر|بوشهر]] * [[فهرست آثار ملی استان تهران|تهران]] * [[فهرست آثار ملی استان چهارمحال و بختیاری|چهارمحال و بختیاری]] * [[فهرست آثار ملی استان خراسان جنوبی|خراسان جنوبی]] * [[فهرست آثار ملی استان خراسان رضوی|خراسان رضوی]] * [[فهرست آثار ملی استان خراسان شمالی|خراسان شمالی]] * [[فهرست آثار ملی استان خوزستان|خوزستان]] * [[فهرست آثار ملی استان زنجان|زنجان]] * [[فهرست آثار ملی استان سمنان|سمنان]] * [[فهرست آثار ملی استان سیستان و بلوچستان|سیستان و بلوچستان]] * [[فهرست آثار ملی استان فارس|فارس]] * [[فهرست آثار ملی استان قزوین|قزوین]] * [[فهرست آثار ملی استان قم|قم]] * [[فهرست آثار ملی استان کردستان|کردستان]] * [[فهرست آثار ملی استان کرمان|کرمان]] * [[فهرست آثار ملی استان کرمانشاه|کرمانشاه]] * [[فهرست آثار ملی استان کهگیلویه و بویراحمد|کهگیلویه و بویراحمد]] * [[فهرست آثار ملی استان گلستان|گلستان]] * [[فهرست آثار ملی استان گیلان|گیلان]] * [[فهرست آثار ملی استان لرستان|لرستان]] * [[فهرست آثار ملی استان اردبیل|اردبیل]] * [[فهرست آثار ملی استان مرکزی|مرکزی]] * [[فهرست آثار ملی استان هرمزگان|هرمزگان]] * [[فهرست آثار ملی استان همدان|همدان]] * [[فهرست آثار ملی استان یزد|یزد]] {{Сутунҳо/охир}} == Ҷусторҳои марбут == * Феҳристи аввалин ёдгориҳои миллии ба қайд гирифташуда дар Эрон * Донишномаи таърихи меъмории Эроншаҳр == Эзоҳ == {{Эзоҳ}} == Манобеъ == * [https://www.mcth.ir/ Вебсайти Вазорати мероси фарҳангӣ. Сайёҳӣ ва ҳунарҳои дастии Эрон] * [https://web.archive.org/web/20120729160717/http://www.nlai.ir/Default.aspx?tabid=2664 Созмони бойгонӣ ва китобхонаи миллии Ҷумҳурии Исломии Эрон] * «فهرست آثار ملی ایران» . Днонишномаи таърихи меъмории Эроншаҳр (Академияи санъат). 18 ноябри соли 2011. Бойгонӣ аз нусхаи аслӣ дар 6 октябри соли 2019. Гирифта шудааст 13 октябри соли 2019 . [[Гурӯҳ:Википедиа:Мақолаҳо бо пайвандҳои дастнорас]] [[Гурӯҳ:Сохтумонҳо ва созмонҳои таърихӣ дар Эрон]] [[Гурӯҳ:Мероси фарҳангии Эрон]] [[Гурӯҳ:Pages with unreviewed translations]] 8b3ekpbiszxth7ezvm94bq926amiap4 14 331302 1471365 2026-05-09T06:28:32Z Шухрат Саъдиев 5132 Гурӯҳ 1471365 wikitext text/x-wiki [[Гурӯҳ:Фарҳанги Эрон]] [[Гурӯҳ:Мероси фарҳангии Осиё]] 3dwnum1mfy41inuhledmp7am2dr8vwz 14 331303 1471366 2026-05-09T06:31:23Z Шухрат Саъдиев 5132 Саҳифаи нав: Гурӯҳ:Биноҳо ва иншоот дар Эрон 1471366 wikitext text/x-wiki Гурӯҳ:Биноҳо ва иншоот дар Эрон clge7rj3v4lvf250sls695v3vjp9edd 1471367 1471366 2026-05-09T06:32:11Z Шухрат Саъдиев 5132 иловаи [[Гурӯҳ:Биноҳо ва иншоот дар Эрон]] бо ёрии [[Википедиа:HotCat|HotCat]] 1471367 wikitext text/x-wiki Гурӯҳ:Биноҳо ва иншоот дар Эрон [[Гурӯҳ:Биноҳо ва иншоот дар Эрон]] e8h8l8dzlggz3ucvpcmtef74tq6jeko 14 331304 1471368 2026-05-09T06:35:11Z Шухрат Саъдиев 5132 Гурӯҳ 1471368 wikitext text/x-wiki [[Гурӯҳ:Меъмории Эрон]] [[Гурӯҳ:Эрон]] 5g2lppcww6z8ppbnpivzb5wrw80pw45 14 331305 1471369 2026-05-09T06:38:27Z Шухрат Саъдиев 5132 Гурӯҳ 1471369 wikitext text/x-wiki [[Гурӯҳ:Меъморӣ аз рӯи кишвар]] [[Гурӯҳ:Меъмории Осиё аз рӯи кишвар]] [[Гурӯҳ:Санъати Эрон]] 2hv504myddo18vx0ur43wfi2pns3jgs