Википедиа tgwiki https://tg.wikipedia.org/wiki/%D0%A1%D0%B0%D2%B3%D0%B8%D1%84%D0%B0%D0%B8_%D0%B0%D1%81%D0%BB%D3%A3 MediaWiki 1.47.0-wmf.8 first-letter Медиа Вижа Баҳс Корбар Баҳси корбар Википедиа Баҳси Википедиа Акс Баҳси акс Медиавики Баҳси медиавики Шаблон Баҳси шаблон Роҳнамо Баҳси роҳнамо Гурӯҳ Баҳси гурӯҳ Портал Баҳси портал Лоиҳа Баҳси Лоиҳа TimedText TimedText talk Модул Баҳси Модул Event Event talk Колумбия 0 7532 1478477 1477507 2026-06-28T10:42:13Z InternetArchiveBot 30618 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1478477 wikitext text/x-wiki {{Кишвар |common_name= |Парчам =Flag_of_Colombia.svg |Номи тоҷикӣ=Колумбия |Номи аслӣ=República de Colombia |Нишон=Coat of arms of Colombia.svg |Шиор=Libertad y Orden<br />({{забон-код|es|«Озодӣ ва тартибот»}}) |Номи суруди миллӣ=Oh, Gloria Inmarcesible! |Сохтори давлат=ҷумҳурии президентӣ |Дар харита=Colombia in its region.svg |Забон=[[Забони испанӣ|Испанӣ]] |Рӯзи истиқлол=[[20 июл]]и соли [[1810]] |Соҳибистиқлол аз=[[Испания]] |Пойтахт=[[Богота]] |Шаҳри калонтарин=[[Богота]], [[Меделин]], [[Кали]], [[Барранкиля]], [[Картахена (де Индиас)]] |Вазифаи сарварон=[[Президенти Колумбия|Президент]] |Сарварон=[[Густаво Петро|Густаво Франсиско Петро Уррего]] |Ҷой аз рӯи масоҳат=27 |Масоҳат=1138,9 |Фоизи об=8,8 |Ҷой аз рӯи аҳолӣ=29 |Аҳолӣ=49 336 454 |Соли ба шумор гирифтани аҳолӣ=2022 |Зичии аҳолӣ=40,74 |ММД=1,042 трлн |Соли ҳисоби ММД=2024 |Ҷой дар ҷаҳон аз рӯи ММД=32 |ММД ба сари аҳолӣ={{s|7327}}<ref name="dataimf"/> |Пули миллӣ=[[песо]] |Домен=[[.co]] |Коди телефон=57 |Соат=−5 |Эзоҳот= |Дини давлатӣ=Масеҳӣ}}'''Колу́мбия''' ({{lang-es|Colombia}} {{IPA|[koˈlombja]}}, {{Audio|Es-Colombia2.oga|шунидан}}<ref>[[Ҷонс, Даниэл (фонетист)|Даниэл Ҷонс]] (1917), English Pronouncing Dictionary (нашри аввал)</ref>, номи расмӣ — '''Ҷумҳу́рии Колу́мбия''', {{lang-es2|República de Colombia}} {{IPA|[reˈpuβlika ðe koˈlombja]}}) — давлатест дар шимолу ғарби [[Амрикои Ҷанубӣ]], ки инчунин қаламравҳо дар [[Амрикои Марказӣ]] дорад. Пойтахташ шаҳри [[Богота]]. Дар [[шарқ]] бо [[Венесуэла]] ва [[Бразилия]], дар ҷануб бо [[Перу]] ва [[Эквадор]], дар ғарб бо [[Панама]] ҳамсарҳад буда, онро аз шимол [[баҳри Кариб]] ва аз ғарб [[уқёнуси Ором]] иҳота кардааст<ref>{{Cite news|title={{!}} Cancillería|url=https://www.cancilleria.gov.co/en/politica/fronteras-terrestres|work=Cancillería|access-date=2017-10-29|language=en|archive-date=2017-10-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20171019003852/http://www.cancilleria.gov.co/en/politica/fronteras-terrestres}}</ref>. Аз роҳи баҳр бо [[Коста-Рика]]‌, [[Никарагуа]], [[Гондурас]]‌, [[Ямайка]]‌, '''[[Ҳоитӣ]]''' ва [[Ҷумҳурии Доминикан]] ҳамсарҳад аст<ref>{{Cite news|title={{!}} Cancillería|url=https://www.cancilleria.gov.co/en/politica/fronteras-maritimas|work=Cancillería|access-date=2017-10-29|language=en|archive-date=2017-10-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20171019055128/http://www.cancilleria.gov.co/en/politica/fronteras-maritimas}}</ref>. Аз шимол [[Баҳри Кариб]] ва аз ғарб [[Уқёнуси Ором]] онро иҳота кардааст. Аз рӯи шумораи аҳолӣ кишвар дар [[Амрикои Ҷанубӣ]] баъди [[Бразилия]] дар ҷои дувум, дар ҷаҳон — дар ҷои 28-ум ва аз рӯи шумораи [[Забони испанӣ|испанизабонҳо]] низ дар ҷои дувум қарор дорад. Пойтахт ва бузургтарин шаҳр — [[Богота]], дигар шаҳрҳои калон — [[Меделин]], [[Кали (шаҳр)|Кали]], [[Барранкиля]] ва ғайра. Дар қаламрави имрӯзаи Колумбия замоне халқҳои бумӣ зиндагӣ мекарданд, аз ҳама пешрафтатаринашон — [[Чибча (тамаддун)|чибча]], [[Кимбая (фарҳанг)|кимбая]] ва [[Тайрона]] буданд. Колумбия аз рӯи шумораи халқҳо ва забонҳои истифодашаванда аз ғанитаринҳо дар ҷаҳон ба шумор меравад. Мардуми муосири колумбиягӣ дар натиҷаи омезиши аврупоиҳо, африқоиҳо ва аҳолии бумӣ пайдо шудааст; дар соҳили Кариби Колумбия шумораи зиёди муҳоҷирони бумии [[Шарқи Наздик]] зиндагӣ мекунанд. Дар қаламрави Колумбия [[Ҷангалҳои тропикии Амазонка (Колумбия)|ҷангалҳои тропикии Амазонка]] ва [[Льянос-Ориноко|Лянос-Ориноко]] ҷойгир шудаанд. Колумбия — дувумин кишвари ҷаҳон аз рӯи [[Гуногунии биологӣ]]<ref>{{cite web|url=http://www.prodiversitas.bioetica.org/nota63.htm|title=Megadiversidad|date=2013-10-29|access-date=2017-10-29|archive-date=2013-10-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20131029190443/http://www.prodiversitas.bioetica.org/nota63.htm|url-status=dead|accessdate=2025-10-02|archivedate=2013-10-29|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131029190443/http://www.prodiversitas.bioetica.org/nota63.htm}}</ref>. Дар ин ҷо 54 871 намуд сабт шудааст<ref>{{cite web|url=https://www.colciencias.gov.co/sala_de_prensa/colombia-el-segundo-pais-mas-biodiverso-del-mundo|title=Colombia, el segundo país más biodiverso del mundo &#124; COLCIENCIAS|publisher=www.colciencias.gov.co|lang=es|access-date=2017-10-30|archive-date=2017-08-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20170813060208/http://www.colciencias.gov.co/sala_de_prensa/colombia-el-segundo-pais-mas-biodiverso-del-mundo|url-status=live|accessdate=2025-10-02|archivedate=2017-08-13|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170813060208/http://www.colciencias.gov.co/sala_de_prensa/colombia-el-segundo-pais-mas-biodiverso-del-mundo}}</ref>. Аммо кишвар ба ҳаштгонаи давлатҳое дохил аст, ки ба экологияи ҷаҳон зиёни бештар мерасонанд<ref>{{cite web|url=http://www.lahora.com.ec/index.php/noticias/fotoReportaje/1101759866|title=Ocho países son responsables de más de la mitad del deterioro del planeta : Planeta : La Hora Noticias de Ecuador, sus provincias y el mundo|date=2014-12-10|access-date=2017-10-30|archive-date=2014-12-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20141210150058/http://www.lahora.com.ec/index.php/noticias/fotoReportaje/1101759866|url-status=unfit}}</ref>. Аввалин бор мустамликадорони испонӣ соли 1499 ба замини Колумбия қадам гузоштанд. Нимаи аввали асри XVI давраи ифтитоҳи фаъол ба ҳисоб меравад, ки дар натиҷаи он [[Витсе-подшоҳии Гренадаи Нав|Витсе подшоҳии Гренадаи Нав]] бо пойтахташ дар [[Богота]] таъсис ёфт. Соли 1819 аз мустақил шуд, аммо аллакай соли 1831 федератсияи [[Колумбияи Бузург]] пароканда гардид. Дар қаламрави имрӯзаи Колумбия ва [[Панама]] [[Ҷумҳурии Гренадаи Нав]] (1832) ташкил шуд, ки баъдтар ба [[Конфедератсияи Гренада]] (1858) ва дертар ба [[Иёлоти Муттаҳидаи Колумбия]] (1863) табдил ёфт. Номи ниҳоии '''Ҷумҳурии Колумбия''' соли 1886 қабул гардид, ва соли 1903 [[Ҷудо шудани Панама аз Колумбия|Панама аз ҳайати кишвар берун шуд]]. Иқтисодиёти Колумбия дар [[Амрикои Лотинӣ]] ҷои чорумро ишғол мекунад, узви CIVETS ([[КИВЕТС|КИВМТА)]] буда, инчунин ба [[Созмони Милали Муттаҳид|СММ]], [[Созмони Ҷаҳонии Тиҷорат|СҶТ]], [[Созмони кишварҳои амрикоӣ|СКА]], [[Иттиҳоди уқёнуси Ором|Иттиҳоди Уқёнуси Ором]] ва дигар созмонҳои байналмилалӣ шомил аст<ref>{{cite web|url=https://www.reuters.com/article/hsbc-emergingmarkets/after-brics-look-to-civets-for-growth-hsbc-ceo-idUSLDE63Q26Q20100427|title=After BRICs, look to CIVETS for growth - HSBC CEO|website=Reuters|date=Tue Apr 27 15:39:49 UTC 2010|access-date=2017-10-29|archive-date=2015-11-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20151125003847/http://www.reuters.com/article/2010/04/27/hsbc-emergingmarkets-idUSLDE63Q26Q20100427|url-status=live}}</ref>. Колумбия [[Давлати унитарӣ]] ва [[ҷумҳурии президентӣ]] мебошад. [[Президенти Колумбия|Президенти]] кишвар аз 7 августи соли 2022 [[Густаво Петро]] мебошад. == Решашиносӣ == Номи кишвар аз номи сайёҳ ва дарёнаварди маъруф [[Христофор Колумб]] гирифта шудааст, ки Амрикоро барои аврупоиён кашф кард. Ин номро [[Венесуэла|инқилобии венесуэлӣ]], мубориз барои истиқлоли Амрикои Ҷанубӣ [[Франсиско де Миранда]] нисбат ба тамоми [[Дунёи Нав]] истифода бурдааст, вале махсусан барои заминҳое, ки таҳти ҳокимияти Испания ва Португалия буданд. Баъдтар ин номро [[Симон Боливар]] дар «Нома аз Ямайка» ({{Lang-es|Carta de Jamaica}}) пешниҳод кардааст. Ном ҳангоми таъсиси Ҷумҳурии федеративии Колумбия соли 1819 қабул шуд, ки қаламравҳои витсе-подшоҳии Гренадаи Нав (қаламравҳои имрӯзаи Колумбия, Панама, Венесуэла, Эквадор ва шимолу ғарби Бразилия) дохил буданд<ref>{{cite web|url=http://www.banrepcultural.org/blaavirtual/revistas/credencial/febrero1992/febrero2.htm|title=El nombre "Colombia" &#124; banrepcultural.org|author=Restrepo Piedrahíta, Carlos|publisher=www.banrepcultural.org|lang=es|access-date=2017-10-29|archive-date=2017-10-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20171031185551/http://www.banrepcultural.org/blaavirtual/revistas/credencial/febrero1992/febrero2.htm|url-status=live}}</ref>. Аммо баъд аз ҷудошавии Эквадор ва Венесуэла кишвар номи Гренадаи Навро гирифт. Аз [[1858]] кишвар номи Конфедератсияи Гренада, ва соли [[1863]] номи Иёлоти Муттаҳидаи Колумбия гирифт. Аз [[1886]] номи имрӯза — '''Ҷумҳурии Колумбия''' устувор боқӣ монд. Ин ном аз тарафи ҳукуматҳои Эквадор ва Венесуэла баҳснок буд, зеро ба мероси умумии ин кишварҳо дахолат мекард, аммо ҳоло ин баҳсҳо муваққатан қатъ шудаанд<ref>{{cite web|url=http://todacolombia.com/historia-de-colombia/index.html|title=HISTORIA DE COLOMBIA: Informacion detallada Historia de Colombia - Precolombina Conquista y mas|publisher=www.todacolombia.com|lang=es|access-date=2017-10-30|archive-date=2017-11-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20171109094223/http://www.todacolombia.com/historia-de-colombia/index.html|url-status=live}}</ref>. Пайдоиши номи кишвар дар [[Суруди миллии Колумбия|Суруди милии Колумбия]] низ инъикос ёфтааст: {{Иқтибос|Сарзамини Колумб бо хуни каҳрамонон шуста шудааст. исп. Se baña en sangre de héroes la tierra de Colón|Сарзамини Колумб дар хуни қаҳрмонон шино кардааст. исп. Se baña en sangre de héroes la tierra de Colón|муаллиф=[[Рафаэл Нунес]]}} == Таърих == === Давраи то истеъмор === [[Акс:Parque_Arqueológico_de_San_Agustín-Mesita_A_12.jpg|чап|мини|220x220пкс|Ҳайкали қадимӣ дар [[Боғи бостоншиносии Сан-Агустин]]]] Ба туфайли ҷойгиршавиаш, Колумбияи имрӯза гузаргоҳ барои муҳоҷирони ибтидоӣ аз [[Мезоамрико]] ва [[Ҷазираҳои Антил|ҷазираҳои Кариб]] ба сӯи [[Андиҳо]] ва ҳавзаи [[Амазонка]] буд. [[Акс:Lost_City_Ruins.jpg|чап|мини|220x220пкс|Харобаҳои «[[Сюдад-Пердида|Шаҳри гумшуда»]] асри VIII то м.]] [[Акс:Muisca_raft_Legend_of_El_Dorado_Offerings_of_gold.jpg|чап|мини|Заврақчаи тиллоии [[Элдорадо]]. [[Чибча (тамаддун)|Фарҳанги муискаҳо]]]] Аввалин нишонаҳои ҳузури инсон дар қаламрави имрӯзаи Колумбия ба асрҳои XVII–XV то милод рост меояд. Дар ҳудуди имрӯзаи [[Богота]] қабилаҳои [[Палеоиндианҳо|палеоиндиан]] — шикориён ва ҷамъоварандагон зиндагӣ мекарданд, ки асосан дар водии дарёи [[Магдалена (дарё)|Магдалена]] сукунат доштанд<ref>{{Китоб|муаллиф=Correal, Urrego G.|унвон=Nuevas evidencias culturales pleistocenicas y megafauna en Colombia|нашр=Boletin de Arqueologia (8)|сол=1993|саҳифа=3—13}}</ref>. Маскангоҳи бостонии Пуэрто Ормига ({{Lang-es|Puerto Hormiga}}) ба давраи архаикии амрикоӣ (8–2 ҳазорсола то милод) мансуб аст. Ҳамчунин маълумот мавҷуд аст, ки минтақаҳои Эл-Абра ва Текендама дар вилояти [[Кундинамарка]] низ маскун будаанд. Намунаи қадимтарин кошӣ дар Колумбия дар маҳаллаи Сан Хасинто ({{Lang-es|San Jacinto}}) ёфт шудааст ва ба 5–4 ҳазорсола то милод тааллуқ дорад<ref>{{Китоб|муаллиф=John W. Hoopes|унвон=Ford Revisited: A Critical Review of the Chronology and Relationships of the Earliest Ceramic Complexes in the New World, 6000-1500 B.C.|нашр=Journal of World Prehistory. 8 (1)|сол=1994|саҳифа=1—49}}</ref>. Аҳолии бумӣ дар ҳудуди имрӯзаи Колумбия тақрибан аз 12,5 ҳазорсола то милод зиндагӣ мекунад. Қабилаҳои кӯчманчиёни шикорчӣ ва ҷамъовар аз маҳаллаҳои [[Эл-Абра]], Тибито ва Текендама, воқеъ дар наздикии Боготаи имрӯза, бо ҳамдигар ва бо қабилаҳои дигар дар водии дарёи Магдалена тиҷорат мекарданд<ref>{{Мақола|муаллиф=Van der Hammen, T; Correal, G|унвон=Prehistoric man on the Sabana de Bogotá: data for an ecological prehistory|нашр=Paleography, Paleoclimatology, Paleoecology|сол=1978|ҷилди=8|саҳифа=179—190}}</ref>. Байни 5 ва 1 ҳазорсола то милод ҷомеаи кишоварзӣ ба вуҷуд омад: қабилаҳои кӯчӣ ба таъсиси маскангоҳҳои доимӣ пардохтанд, кошӣ пайдо шуд. Аз оғози давраи мо дар қаламрави имрӯзаи Колумбия қабилаҳои ҳиндуҳо (карибҳо, аравақҳо, чибчаҳо) зиндагӣ мекарданд, ки дар миёни онҳо [[Чибча (тамаддун)|чибчаҳо]] бартарӣ доштанд. Дар дохили чибчаҳо ду анъанаи фарҳангӣ мутафовит [[тайрона]] ва [[Муискаҳо|муиска]] вуҷуд доштанд. Дар оғози ҳазораи якуми то милод гурӯҳҳои ҳиндиҳо, аз ҷумла намояндагони халқҳои [[Чибча (тамаддун)|муиска]], [[Кимбая (фарҳанг)|кимбайя]] ва [[тайрона]] ба низоми сиёсӣ — касикасгос ({{lang-es|cacicazgos}}) гузаштанд, ки сохтори пирамидалии ҳокимиятро таҳти роҳбарии касикҳо ифода мекард. Намояндагони қавми муиска асосан дар қаламрави муосири департаменти [[Бояка]] ва доманакӯҳи баландкӯҳи [[Кундинамарка]] зиндагӣ мекарданд, ки дар он ҷо онҳо [[Иттиҳоди муискаҳо]]<nowiki/>ро ташкил карданд. Онҳо ба кишти ҷуворимакка, картошка, киноа ва пахта машғул шуда, инчунин бо тилло, замруд, кулолгарии дастӣ ва намаки сангин бо халқҳои ҳамсоя савдо мекарданд. Ҷомеаи муискаҳо барои он замонҳо хеле тараққикарда ба ҳисоб мерафт ва яке аз тамаддунҳои пешрафта дар Амрикои Ҷанубӣ (пас аз [[Майя (тамаддун)|майя]] ва [[Империяи инкҳо|инкҳо]]) буд. Муискаҳо ҷавоҳиротро аз тилло ва хӯлаи тилло бо мис месохтанд; табақчаҳои тиллоӣ ҳамчун эквиваленти пулӣ истифода мешуданд. Муискаҳо Худои Офтобро ҳамчун манбаи ҳосилхезӣ мепарастиданд ва барои ӯ ҳайвонотро қурбонӣ меоварданд. Намояндагони қавми тайрона дар шимоли Колумбия, дар кӯҳсори [[Серра-Невада-де-Санта-Марта]] зиндагӣ мекарданд, дар ҳоле ки қавми кимбайя дар қаламравҳои наздики дарёи [[Каука (дарё)|Каука]] муқимӣ буданд<ref>{{Китоб|муаллиф=Álvaro Chaves Mendoza, Alvaro Chaves, Jorge Morales Gómez|унвон=Los indios de Colombia|ҷой=|нашркунанда=Editorial Abya Yala|сол=1995|саҳифаҳо=|саҳифаҳоро=349|isbn=9978041699|isbn2=}}</ref>. Аксари халқҳо деҳқон буданд, аммо сохтори иҷтимоии ҷамоаҳо фарқияти зиёд дошт: масалан, қавми [[Карибҳо (гурӯҳи халқҳо)|карибҳо]] дар ҳолати ҷанги доимӣ зиндагӣ мекарданд, дар ҳоле ки дигарон осоиштар зиндагӣ мекарданд<ref>{{cite web|url=http://www.banrepcultural.org/blaavirtual/historia/hicol/hico3.htm|title=Los Pueblos Indígenas del Territorio Colombiano &#124; banrepcultural.org|author=Langebaek Rueda, Carl Henrik, pr, Melo, Jorge Orlando, 1942-|publisher=www.banrepcultural.org|lang=es|access-date=2017-10-30|archive-date=2017-11-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20171109083852/http://www.banrepcultural.org/blaavirtual/historia/hicol/hico3.htm|url-status=live}}</ref>. Ҳамчунин ҷанубу ғарби кишварро [[Империяи инкҳо]] ишғол карда буданд<ref>{{Мақола|муаллиф=Ana María Groot de Mahecha|унвон=Intento de delimitación del territorio de los grupos étnicos Pastos y Quillacingas en el altiplaño Nariñense|пайванд=https://publicaciones.banrepcultural.org/index.php/fian/article/view/5130|забон=es|нашрия=Boletín de arqueología de la Fian|сол=1988|ҷилд=3|шумора=3|саҳифаҳо=3–31|archive-date=2017-11-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20171107022822/https://publicaciones.banrepcultural.org/index.php/fian/article/view/5130}}</ref>. === Истеъмори испаниҳо === [[Акс:Cabo_de_la_Vela,_Colombia.jpg|мини|[[Вела (қулла)|Қуллаи Вела]], яке аз аввалин ҷойҳо дар Амрикои Ҷанубӣ, ки аврупоиҳо ба он ҷо омаданд]] Испании [[конкистадор]] [[Охеда, Алонсо де|Алонсо де Охеда]], ки қаблан бо [[Колумб, Христофор|Христофор Колумб]] сафар карда буд, соли 1499 ба нимҷазираи [[Гуахира (нимҷазира)|Гуахира]] расид<ref>{{cite web|url=http://www.banrepcultural.org/blaavirtual/revistas/credencial/marzo1992/marzo3.htm|title=La primera visión de las costas colombianas &#124; banrepcultural.org|author=del Castillo Mathieu, Nicolás|publisher=www.banrepcultural.org|lang=es|access-date=2017-10-30|archive-date=2017-11-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20171114225829/http://www.banrepcultural.org/blaavirtual/revistas/credencial/marzo1992/marzo3.htm|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.biografiasyvidas.com/biografia/o/ojeda.htm|title=Biografia de Alonso de Ojeda|publisher=www.biografiasyvidas.com|lang=es|access-date=2017-10-30|archive-date=2017-07-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20170705072010/https://www.biografiasyvidas.com/biografia/o/ojeda.htm|url-status=live}}</ref>. Аз аввали асри XVI истеъмори Амрикои Ҷанубӣ аз ҷониби испаниҳо оғоз ёфт, ки дар баробари он қаламрави имрӯзаи Колумбия низ дохил мешуд. Аввалин колонияҳои испаниҳо дар соҳили [[Баҳри Кариб|Кариб]] ба вуҷуд омаданд, ки онҳоро кошифони испанӣ таҳти роҳбарии [[Родриго де Бастидас]] соли 1500 аввалин бор омӯхтанд<ref>{{cite web|url=https://www.biografiasyvidas.com/biografia/b/bastidas.htm|title=Biografia de Rodrigo de Bastidas|publisher=www.biografiasyvidas.com|lang=es|access-date=2017-10-30|archive-date=2017-05-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20170509165520/http://www.biografiasyvidas.com/biografia/b/bastidas.htm|url-status=live}}</ref>. Соли 1502 [[Христофор Колумб]] ба ҳавзаи [[Кариб]] омад<ref>{{cite web|url=https://www.biografiasyvidas.com/biografia/c/colon_cristobal.htm|title=Biografia de Cristóbal Colón|publisher=www.biografiasyvidas.com|lang=es|access-date=2017-10-30|archive-date=2017-07-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20170705080948/https://www.biografiasyvidas.com/biografia/c/colon_cristobal.htm|url-status=live}}</ref>. Соли 1508 [[Васко Нунес де Балбоа]] қаламрави халиҷи [[Ураба]]<nowiki/>ро омӯхт ва соли 1510 аввалин шаҳр дар қитъа — [[Санта-Мария-ла-Антигуа дел Дарен]]<nowiki/>ро бунёд кард<ref>{{cite web|url=https://www.biografiasyvidas.com/biografia/b/balboa.htm|title=Biografia de Vasco Núñez de Balboa|publisher=www.biografiasyvidas.com|lang=es|access-date=2017-10-30|archive-date=2017-07-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20170705071936/https://www.biografiasyvidas.com/biografia/b/balboa.htm|url-status=live}}</ref>. Баъди чанде дигар шаҳрҳо низ бунёд шуданд— [[Санта-Марта|Санта Марта]] соли 1525 ва [[Картахена (Колумбия)|Картахена]] соли 1533<ref>{{Китоб|муаллиф=Trinidad Miranda Vázquez|унвон=La gobernación de Santa Marta (1570-1670)|ссылка=https://books.google.ru/books?id=m5zI94b6u_4C&lpg=PP1&redir_esc=y|нашркунанда=Editorial CSIC - CSIC Press|сол=1976|саҳифаҳо=252|isbn=9788400042769|archive-date=2017-11-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20171107030052/https://books.google.ru/books?id=m5zI94b6u_4C&lpg=PP1&redir_esc=y}}</ref><ref>{{Китоб|муаллиф=María del Carmen Borrego Plá|унвон=Cartagena de Indias en el siglo XVI|ссылка=https://books.google.ru/books?id=hV-bQJo8wOIC&lpg=PP1&redir_esc=y|нашркунанда=Editorial CSIC - CSIC Press|сол=1983|саҳифаҳо=600|isbn=9788400054403|archive-date=2017-11-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20171107030235/https://books.google.ru/books?id=hV-bQJo8wOIC&lpg=PP1&redir_esc=y}}</ref>. Соли 1536 [[Гонсало Хименес де Кесада]] бо 500 нафар экспедитсияро ба умқи қитъа роҳбарӣ намуд. Ӯ заминҳое, ки аз онҳо мегузашт, масеҳӣ карда, баъдан онҳоро подшоҳии [[Нав Гренада]] номид. Дар моҳи августи соли 1538 ӯ пойтахтро дар наздикии аҳолинишини [[Муиска|муискоҳо]] бо номи Баката бунёд карда, онро Санта Фе номид. Баъдан шаҳр бо номи Санта Фе де Богота маъруф гашт<ref>{{Книга|автор=John Michael Francis|заглавие=Invading Colombia: Spanish Accounts of the Gonzalo Jiménez de Quesada Expedition of Conquest|ссылка=https://books.google.ru/books?id=P1DEFqZ6c5QC&lpg=PP1&redir_esc=y|издательство=Penn State Press|год=2007|страниц=150|isbn=0271029366|archive-date=2017-11-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20171107022826/https://books.google.ru/books?id=P1DEFqZ6c5QC&lpg=PP1&redir_esc=y}}</ref>. Ҳамзамон, ду конкистадори дигар низ сафарҳои муҳим ба умқи Амрикои Ҷанубӣ анҷом доданд. [[Себастиан де Белалькасар]], ки бо забти шаҳри муҳим барои [[Империяи инкҳо|Империяи Инкҳо]] — [[Кито]] маъруф аст, ба шимоли қитъа сафар карда, шаҳрҳои [[Кали (шаҳр)|Кали]]<nowiki/>ро соли 1536 ва [[Попаян (шаҳр)|Попаян]]<nowiki/>ро соли 1537 бунёд кард<ref>{{Книга|автор=Silvia Padilla Altamirano, María Luisa López Arellano, Adolfo Luis González Rodríguez|заглавие=La encomienda en Popayán: (tres estudios|ссылка=https://books.google.ru/books?id=785fTqvsPSEC&lpg=PP1&redir_esc=y|издательство=Editorial CSIC - CSIC Press|год=1977|страниц=432|isbn=9788400036126|archive-date=2017-11-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20171107025908/https://books.google.ru/books?id=785fTqvsPSEC&lpg=PP1&redir_esc=y}}</ref>. Аз соли 1536 то 1539 конкистадори олмонӣ [[Николаус Федерман]] водии дарёи [[Ориноко (дарё)|Ориноко]]<nowiki/>ро гузашта, аз [[Кордилераи Шарқӣ (Колумбия)|Кордилераи Шарқӣ]] дар ҷустуҷӯи «шаҳри тиллоӣ» [[Элдорадо]] рафт<ref>{{Книга|автор=Massimo Livi Bacci|заглавие=El dorado en el pantano|ссылка=https://books.google.ru/books?id=tMEp1OPtF7QC&lpg=PP1&redir_esc=y|издательство=Marcial Pons Historia|год=2012|страниц=181|isbn=9788492820658|archive-date=2017-11-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20171107030551/https://books.google.ru/books?id=tMEp1OPtF7QC&lpg=PP1&redir_esc=y}}</ref>. Афсонаи «шаҳри тиллоӣ» нақши калидӣ дар ҳавасмандии испаниҳо ва дигар аврупоиён барои кашфи заминҳои Гренадаи Нав дар асрҳои XVI ва XVII бозидааст<ref>{{cite web|url=https://www.nationalgeographic.com/archaeology-and-history/archaeology/el-dorado/|title=The Gilded Legend of El Dorado|date=2017-01-21|access-date=2017-10-30|archive-date=2017-11-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20171107055125/https://www.nationalgeographic.com/archaeology-and-history/archaeology/el-dorado/|url-status=live}}</ref>. Конкистадорҳо аксаран бо қабилаҳое, ки бо ҳам душман буданд, иттифоқ мебастанд. Дар оянда ҳамин ҳампаймонҳои аҳолии бумӣ нақши ҳалкунанда дар тасарруф ва нигоҳдории ҳокимияти Испания дар қаламравҳои ишғолшуда бозиданд<ref>{{cite web|url=http://queaprendemoshoy.com/la-conquista-del-nuevo-reino-de-granada-la-interpretacion-de-los-siete-mitos-iii/|title=La Conquista del Nuevo Reino de Granada: la interpretación de los siete mitos (III)|website=QueAprendemosHoy.com|lang=es|access-date=2017-10-30|archive-date=2020-02-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20200209181225/http://queaprendemoshoy.com/la-conquista-del-nuevo-reino-de-granada-la-interpretacion-de-los-siete-mitos-iii/|url-status=live|accessdate=2025-10-03|archivedate=2020-02-09|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200209181225/http://queaprendemoshoy.com/la-conquista-del-nuevo-reino-de-granada-la-interpretacion-de-los-siete-mitos-iii/}}</ref>. Шумораи аҳолии бумӣ на он қадар аз ҷангҳои истило, балки бештар аз бемориҳои сирояти авруосиёӣ, ки муқовимати масуниятӣ надоштанд, мисли [[Обила]] ба шиддат коҳиш ёфт. Баробари хатаре, ки заминҳои нав хароб монанд, тоҷгузории Испания ҳуқуқи моликиятро ба ҳамаи хоҳишмандон барои колонизатсия таъсиси хоҷагиҳои бузург ва соҳиби конҳо шудан медод<ref>{{cite web|url=http://www.banrepcultural.org/blaavirtual/economia/histecon/histecon2a.htm|title=Capítulo 1: La Formación de la Economía Colonial (1500-1740) &#124; banrepcultural.org|author=Avella, Mauricio, Bejarano Avila, Jesús Antonio, 1946-1999, Bernal, Joaquín, Colmenares, Germán, Errázuri, María, Melo, Jorge Orlando|publisher=www.banrepcultural.org|lang=es|access-date=2017-10-30|archive-date=2017-11-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20171109160412/http://www.banrepcultural.org/blaavirtual/economia/histecon/histecon2a.htm|url-status=live}}</ref>. Дар асри XVI, баҳрнавардӣ ва дигар илмҳои марбут ба киштиронӣ дар Испания ба авҷи тараққиёт расиданд, бахусус ба шарофати фаъолияти [[Каса-де-Контратасон]]. Ин ба Испания бартарии бузург барои густариши нуфуз дар Амрикои Ҷанубӣ ва Марказиро эҳдо кард<ref>{{Книга|автор=Domingo, M. C.|заглавие=Alonso de Santa Cruz, cartógrafo y fabricante de instrumentos náuticos de la Casa de Contratación.|ответственный=|издание=Revista complutense de historia de América, (30)|место=|издательство=|год=2004|страницы=7—40|страниц=|isbn=|isbn2=}}</ref>. === Давраи истеъморӣ === [[Акс:1500_map_by_Juan_de_la_Cosa-North_up.jpg|мини|[[Харитаи Хуан де ла Коса]]. Қадимтарин харитаи Дунёи Нав (1500)]] [[Акс:Plaza_Central_o_Plaza_Principal—_Villa_de_Leyva,_Boyacá,_Colombia.jpg|чап|мини|[[Вилла-де-Лейва]]]] Соли 1549 [[Нав Гренада]] мақоми [[Аудиенсияи шоҳона|аудиенсия]] гирифт. Соли 1542 қаламравҳои Гренадаи Нав ҳамроҳи дигар дороиҳои Испания дар Амрикои Ҷанубӣ ба ҳайати [[Витсе-подшоҳии Перу|Вице-шоҳигарии Перу]] бо пойтахташ дар [[Лима]] дохил шуданд<ref>{{Китоб|муаллиф=John Huxtable Elliott|унвон=Empires of the Atlantic World: Britain and Spain in America, 1492-1830|ссылка=https://books.google.ru/books?id=Q6ucuphGA3YC&lpg=PP1&hl=es&pg=PA124&redir_esc=y|нашркунанда=Yale University Press|сол=2007|саҳифаҳо=569|isbn=030012399X|archive-date=2017-11-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20171107024359/https://books.google.ru/books?id=Q6ucuphGA3YC&lpg=PP1&hl=es&pg=PA124&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false}}</ref>. Соли 1547 Гренадаи Нав ба генерал-капитанӣ бо мақоми намояндатар табдил ёфт. Соли 1549 он мақоми [[аудиенсияи шоҳона]] гирифт, ки дар [[Санта-Фе-де-Богота]] ҷойгир буд ва дар он вақт вилоятҳои [[Санта-Марта]], Рио де Сан Хуан, Попаян, Гуаяна ва Картахена шомил буданд. Аммо қарорҳои муҳим то ҳол дар [[шӯрои ҳиндуҳо]] дар Испания қабул мешуданд<ref>{{Китоб|муаллиф=Julián Bautista Ruiz Rivera|унвон=Encomienda y mita en Nueva Granada en el siglo XVII|ссылка=https://books.google.ru/books?id=5R0dPbOImsUC&lpg=PP1&hl=es&pg=PP1&redir_esc=y|нашркунанда=Editorial CSIC - CSIC Press|сол=1975|саҳифаҳо=520|isbn=9788400041762|archive-date=2017-11-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20171107011637/https://books.google.ru/books?id=5R0dPbOImsUC&lpg=PP1&hl=es&pg=PP1&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false}}</ref>. Дар асри XVI аврупоиҳо ғуломонро аз Африка меоварданд. Аммо Испания натавонист [[Фактория|факторияҳо]] дар Африка таъсис диҳад, то ғуломонро мустақиман содир кунад. Аз ин рӯ, Империяи Испания низоми [[Асьенто|асенто]]<nowiki/>ро ҷорӣ намуд — ба тоҷирони кишварҳои дигар (асосан аз Португалия, Фаронса, Англия ва Ҳолланд) иҷозатномаи савдо бо ғуломон дар колонияҳоро медод<ref>{{Китоб|муаллиф=María Cristina Navarrete|унвон=Génesis y desarrollo de la esclavitud en Colombia siglos XVI y XVII|ссылка=https://books.google.ru/books?id=PH_cf27ucZAC&lpg=PP1&hl=es&pg=PP1&redir_esc=y|нашркунанда=Universidad del Valle|сол=2005|саҳифаҳо=380|isbn=9789586703383|archive-date=2017-11-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20171107012155/https://books.google.ru/books?id=PH_cf27ucZAC&lpg=PP1&hl=es&pg=PP1&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false}}</ref><ref>{{Китоб|муаллиф=Alvaro Gärtner|унвон=Los místeres de las minas: crónica de la colonia europea más grande de Colombia en el siglo XIX, surgida alrededor de las minas de Marmato, Supía y Riosucio|ссылка=https://books.google.ru/books?id=5cUdM30KwxkC&lpg=PP1&hl=es&pg=PP1&redir_esc=y|нашркунанда=Universidad de Caldas|сол=2005|саҳифаҳо=478|isbn=9789588231426|archive-date=2017-11-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20171107004123/https://books.google.ru/books?id=5cUdM30KwxkC&lpg=PP1&hl=es&pg=PP1&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false}}</ref>. Ҳамзамон одамоне низ буданд, ки ҳуқуқи инсон ва озодии халқҳои мазлумро ҳимоят мекарданд. Аз ҷумла, аҳолии бумӣ наметавонистанд ба ғуломӣ табдил дода шаванд, зеро онҳо шаҳрвандони ҳуқуқдори Тоҷи Испания ба шумор мерафтанд. Барои ҳифзи онҳо якчанд шакли моликияти замин таъсис ёфт, аз ҷумла ''ресгуардо'' (баъзан «резерватсия» меноманд). Қисми зиёди аҳолии бумии кӯҳистон дар чунин ресгуардоҳо — заминҳое, ки аз ҳукуматҳои колониявӣ гирифта буданд — маскан гирифтанд<ref name="autogenerated2">http://static.iea.ras.ru/neotlozhka/197-Alexandrenkov.pdf {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20150620091905/http://static.iea.ras.ru/neotlozhka/197-Alexandrenkov.pdf |date=2015-06-20 }} с. 3</ref>. ''Ресгуардо'' моликияти дастаҷамъонаи ҷамоаи бумӣ ҳисоб мешуд (худи ҷамоа низ «ресгуардо» ном дошт), ва дар дохили он ҳар як ҳинду соҳиби қитъаи замин буд, ки аз он ҳамчун истифодабаранда ҳуқуқ дошт<ref name="autogenerated2" />. Дар сарварии ҷамоаи ресгуардо сардор ва шахсони мансабдори таъйинкардаи ӯ қарор доштанд<ref name="autogenerated2" />. Соли 1717 [[Витсе пошоҳии Гренадаи нав]] таъсис ёфт, аммо баъдан барои муддате аз байн рафт ва танҳо соли 1739 дубора барқарор карда шуд. Пойтахти он [[Богота]] буд. Ба ҳайати витсе пошоҳӣ баъзе вилоятҳои шимолу ғарбӣ дохил карда шуданд, ки қаблан ба [[Витсе пошоҳии Испанияи нав]] ё [[Витсе пошоҳии Перу]] мансуб буданд — асосан қаламравҳои [[Венесуэла]], [[Эквадор]] ва [[Панама]]. [[Богота]] ба яке аз марказҳои асосии идории Испания дар Дунёи Нав табдил ёфт, ҳамсаф бо [[Лима]] ва [[Мехико]], гарчанде аз рӯи баъзе нишондиҳандаҳои иқтисодӣ аз онҳо ақиб мемонд. Баъди он ки [[Англия]] соли 1739 ба Испания ҷанг эълон кард, [[Картахена (Колумбия)|Картахена]] ба ҳадафи асосии нерӯҳои низомии Британия табдил ёфт, вале нақшаҳои онҳо баъди пирӯзии Испания дар [[Ҷанги барои гӯши Ҷенкинс]] ноком монданд. Дар рақобат бо Англия барои нуфуз дар [[Ҳиндустони Ғарбӣ|ҳавзаи Кариб]], тибқи натиҷаҳои ҷанг, испаниҳо ин минтақаҳоро то давраи [[Ҷанги ҳафтсола]] таҳти назорат нигоҳ доштанд<ref>{{Китоб|муаллиф=Jorge Cerdá Crespo|унвон=Conflictos coloniales: la guerra de los nueve años 1739-1748|ссылка=https://books.google.ru/books?id=iHc5HlQpmmUC&lpg=PA3&hl=es&pg=PA3&redir_esc=y|нашркунанда=Universidad de Alicante|сол=2010|саҳифаҳо=293|isbn=9788497171274|archive-date=2017-11-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20171107024348/https://books.google.ru/books?id=iHc5HlQpmmUC&lpg=PA3&hl=es&pg=PA3&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false}}</ref><ref>{{cite web|url=https://news.nationalgeographic.com/2015/11/151102-colombia-shipwreck-cartagena-battle-1700s/|title=Did This Spanish Shipwreck Change the Course of History?|date=2015-11-02|access-date=2017-10-31|archive-date=2017-11-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20171107005727/https://news.nationalgeographic.com/2015/11/151102-colombia-shipwreck-cartagena-battle-1700s/|url-status=live}}</ref>. [[Мутис, Хосе Селестино|Хосе Селестино Мутис]] — рӯҳонӣ, [[Ботаника|ботаник]] ва [[риёзидон]] — аз ҷониби витсе пошоҳи Антонио Кабалеро ва Гонгора ба Гренадаи нав фиристода шуд, то табиати онро таҳқиқ намояд. Соли 1783 [[Экспедитсияи ботаникии шоҳона ба Гренадаи нав|Экспедитсияи ботаникии подшоҳӣ ба Гренадаи нав]] оғоз ёфт, ки дар ҷараёни он наботот ва ҳайвоноти минтақаро тасниф карданд. Соли 1803 бошад, дар [[Богота]] аввалин расадхона таъсис дода шуд<ref>{{Cite news|title=Цикл лекций профессора Хосе Антонио Амайя «Хосе Селестино Мутис (1732-1808) и его книга «Флора Боготы» в испанском вице-королевстве Новая Гранада в эпоху просвещения»|url=https://www.old.ilaran.ru/pdf/2015/Ciclo-de-conferencias-Amaya-rus.pdf|website=ИЛА РАН|date=2015}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://elviajero.elpais.com/elviajero/2014/09/16/actualidad/1410866749_685411.html|title=El primer observatorio de América {{!}} El Viajero {{!}} EL PAÍS|website=web.archive.org|date=2021-06-13|access-date=2024-09-13|archive-date=2021-06-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20210613000259/https://elviajero.elpais.com/elviajero/2014/09/16/actualidad/1410866749_685411.html|url-status=bot: unknown}}</ref>. === Мубориза барои истиқлол === {{Мақолаи асосӣ|Эълони истиқлоли Колумбия}} [[Акс:Bolívar_en_Carabobo.jpg|чап|мини|[[Симон Боливар]], мубориз барои истиқлоли колонияҳои испанӣ дар Амрикои Лотинӣ]] Аз оғози давраи колонизатсия якчанд ҳаракатҳои шӯришӣ алайҳи истилогарони испанӣ ба амал омаданд, аммо бештари онҳо саркӯб ё тазъиф шуданд ва натавонистанд вазъро дар кишвар тағйир диҳанд. Ҳаракати охирини [[Эълони истиқлоли Колумбия|мубориза барои истиқлол]] тақрибан соли 1810 ба вуҷуд омад — пас аз эълони истиқлоли [[Сан-Доминго]] соли 1804, ки ба роҳбари шӯриш — [[Симон Боливар]] кумак кард, инчунин барои истиқлол [[Франсиско де Паула Сантандер]] нақши ҳалкунандаро дар мубориза бозида аст<ref>{{cite web|url=http://www.banrepcultural.org/blaavirtual/revistas/credencial/febrero2010/socorro.htm|title=LA INDEPENDENCIA DEL SOCORRO EN LA GÉNESIS DE LA EMANCIPACIÓN COLOMBIANA. &#124; banrepcultural.org|author=Rodriguez Gómez, Juan Camilo|publisher=www.banrepcultural.org|lang=es|access-date=2017-10-31|archive-date=2017-11-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20171110174547/http://www.banrepcultural.org/blaavirtual/revistas/credencial/febrero2010/socorro.htm|url-status=live}}</ref><ref>{{Мақола|муаллиф=Daniel Gutiérrez Ardila|унвон=Colombia y Haití: historia de un desencuentro (1819-1831)|пайванд=http://www.scielo.org.mx/scielo.php?script=sci_abstract&pid=S0186-03482011000300003&lng=es&nrm=iso&tlng=en|нашрия=Secuencia|сол=December 2011|шумора=81|саҳифаҳо=67–93|issn=0186-0348|archive-date=2017-11-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20171107064359/http://www.scielo.org.mx/scielo.php?script=sci_abstract&pid=S0186-03482011000300003&lng=es&nrm=iso&tlng=en}}</ref>. Ҳаракатро [[Антонио Нарино]] оғоз намуд, ки бар зидди марказгароии Испания эътироз карда, шӯришгаронро алайҳи ҳокимияти он роҳбарӣ мекард. [[Картахена (Колумбия)|Картахена]] моҳи ноябри соли 1811 эълони истиқлол кард<ref>{{cite web|url=http://www.banrepcultural.org/blaavirtual/revistas/credencial/febrero2010/caribe.htm|title=LA INDEPENDENCIA DEL CARIBE COLOMBIANO 1810-1821 &#124; banrepcultural.org|author=Sourdis Nájera, Adelaida|publisher=www.banrepcultural.org|lang=es|access-date=2017-10-31|archive-date=2017-11-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20171109105253/http://www.banrepcultural.org/blaavirtual/revistas/credencial/febrero2010/caribe.htm|url-status=live}}</ref>. Соли 1811 [[Иёлоти Муттаҳидаи Гренадаи нав]] эълон гардид, ки роҳбарии онро [[Торрес Тенорио, Камило|Камило Торрес Тенорио]] ба уҳда дошт<ref>{{cite web|url=http://www.banrepcultural.org/node/88606|title=CONFEDERACIÓN DE LAS PROVINCIAS UNIDAS DE LA NUEVA GRANADA &#124; banrepcultural.org|author=Martínez Garnica, Armandao|publisher=www.banrepcultural.org|lang=es|access-date=2017-10-31|archive-date=2017-06-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20170624131937/http://www.banrepcultural.org/node/88606|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.cervantesvirtual.com/obra-visor-din/acta-de-federacion-de-las-provincias-unidas-de-la-nueva-granada-27-de-noviembre-de-1811--0/html/008e5574-82b2-11df-acc7-002185ce6064_2.html#I_0_|title=Acta de Federación de las Provincias Unidas de la Nueva Granada, 27 de Noviembre de 1811 &#124; Biblioteca Virtual Miguel de Cervantes|author=Biblioteca Virtual Miguel de Cervantes|publisher=www.cervantesvirtual.com|lang=es|access-date=2017-10-31|archive-date=2017-06-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20170625133814/http://www.cervantesvirtual.com/obra-visor-din/acta-de-federacion-de-las-provincias-unidas-de-la-nueva-granada-27-de-noviembre-de-1811--0/html/008e5574-82b2-11df-acc7-002185ce6064_2.html#I_0_|url-status=live|accessdate=2025-10-04|archivedate=2017-06-25|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170625133814/http://www.cervantesvirtual.com/obra-visor-din/acta-de-federacion-de-las-provincias-unidas-de-la-nueva-granada-27-de-noviembre-de-1811--0/html/008e5574-82b2-11df-acc7-002185ce6064_2.html#I_0_}}</ref>. Мухолифати ду ҷараёни идеологӣ миёни ватандӯстон — федерализм ва марказгароӣ — ба ноустувории вазъи сиёсӣ дар кишвар овард. Баъди анҷоми [[Ҷангҳои Наполеон]] шоҳ [[Фердинанд VII]] қарор дод, ки барои бозпас гирифтани назорати шимоли Амрикои Ҷанубӣ нерӯҳои низомӣ фиристад. Мақоми витсе подшоҳии [[Гренадаи нав]] барқарор карда шуд, ки таҳти фармони [[Самано-и-Урибарри, Хуан Хосе де|Хуан Самано]] қарор дошт; режими ӯ онҳое, ки дар шӯришҳои ватандӯстона ширкат доштанд, муҷоҷзоти саъхт дод<ref>{{cite web|url=http://docencia.udea.edu.co/regionalizacion/irs-406/contenido/morillo.html|title=Capitulos|author=Carlos Andrés Loaiza Osorio|publisher=docencia.udea.edu.co|access-date=2017-10-31|archive-date=2016-10-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20161027064057/http://docencia.udea.edu.co/regionalizacion/irs-406/contenido/morillo.html|url-status=live|accessdate=2025-10-04|archivedate=2016-10-27|archiveurl=https://web.archive.org/web/20161027064057/http://docencia.udea.edu.co/regionalizacion/irs-406/contenido/morillo.html}}</ref>. Ин саркӯбгариҳо мавҷи нави шӯришҳоро ба вуҷуд оварданд, ки онро ватандӯсти венесуэлӣ [[Симон Боливар]] роҳбарӣ мекард. Бо заъфи дохилии Испания, ин ҳаракат нақши ҳалкунанда дар эълони истиқлоли ниҳоӣ соли 1819 бозид<ref>{{Китоб|муаллиф=Javier Ocampo López|унвон=Historia ilustrada de Colombia|ссылка=https://books.google.ru/books?id=XzgpwLiJs5gC&lpg=PA1&pg=PA1&redir_esc=y|нашркунанда=Plaza y Janes Editores Colombia s.a.|сол=2006|саҳифаҳо=206|isbn=9789581403707|archive-date=2017-11-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20171107031822/https://books.google.ru/books?id=XzgpwLiJs5gC&lpg=PA1&pg=PA1&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false}}</ref>. Муқовимати испанигароён соли 1822 дар [[Колумбия]] ва соли 1823 дар [[Венесуэла]] пурра аз байн бурда шуд<ref>{{Мақола|муаллиф=Jairo Gutiérrez Ramos|унвон=La Constitución de Cádiz en la Provincia de Pasto, Virreinato de Nueva Granada, 1812-1822|пайванд=http://revistadeindias.revistas.csic.es/index.php/revistadeindias/article/view/640|забон=es|нашрия=Revista de Indias|сол=2008-04-30|ҷилди=68|шумора=242|саҳифаҳо=207–224|issn=1988-3188|archive-date=2019-05-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20190508102302/http://revistadeindias.revistas.csic.es/index.php/revistadeindias/article/view/640}}</ref>. === Асри аввалини истиқлол === Қаламрави Гренадаи нав собиқ ба [[Колумбияи Бузург|Ҷумҳурии Колумбия]] (1819—1831) табдил ёфт, ки ба он заминҳои имрӯзаи [[Колумбия]], [[Панама]], [[Эквадор]], [[Венесуэла]], қисматҳое аз [[Гаяна]] ва [[Бразилия]] ва шимоли дарёи [[Маранон|Мараньон]] дохил мешуданд<ref>{{Китоб|муаллиф=Alexander Walker|унвон=Colombia, relación geográfica, topográfica, agrícola, comercial y política de este país: Adaptada para todo lector en general y para el comerciante y colono en particular|ссылка=https://books.google.ru/books?id=uVZsAAAAMAAJ&pg=PR1&redir_esc=y|нашркунанда=Banco de la República|сол=1822|саҳифаҳо=566|archive-date=2017-11-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20171107020507/https://books.google.ru/books?id=uVZsAAAAMAAJ&pg=PR1&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false}}</ref>. Конгресси Кукут соли 1821 конститутсияи ҷумҳуриро барои давлати тозатаъсис қабул кард. [[Симон Боливар]] аввалин президенти Колумбия ва [[Франсиско де Паула Сантандер]] — аввалин ноиби президент гардиданд<ref>{{cite web|url=http://docencia.udea.edu.co/regionalizacion/irs-406/contenido/laconstitucion.html|title=Capitulos|author=Carlos Andrés Loaiza Osorio|publisher=docencia.udea.edu.co|access-date=2017-11-04|archive-date=2016-03-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304025729/http://docencia.udea.edu.co/regionalizacion/irs-406/contenido/laconstitucion.html|url-status=live}}</ref>. Аммо вазъи ҷумҳурии нав бо сабаби ихтилофҳои сиёсӣ ва марзӣ ноустувор буд ва соли 1830 се кишвар аз ҳайати он хориҷ шуданд — [[Ҷумҳурии Гренадаи нав|Гренадаи нав]], [[Эквадор]] ва [[Венесуэла]]. Соли 1860 [[Ҷанги шаҳрвандии Колумбия (1860—1862)]] оғоз ёфт, ки ду сол идома ёфта, бо таъсиси [[Иёлоти Муттахидаи Колумбия]] соли 1863 анҷом ёфт. Ин давлат то соли 1886 вуҷуд дошт, ки дар он ҷумҳурӣ ба таври ниҳоӣ бо номи [[Колумбия|Ҷумҳурии Колумбия]] ташаккул ёфт. Дар кишвар ихтилофҳои дохилӣ байни ҳизбҳо идома доштанд, ки аксар вақт ба ҷангҳои хунин меоварданд. Аз ҳама бузургтарини онҳо [[Ҷанги ҳазоррӯза]] (1899—1902) буд, ки дар натиҷаи он [[Панама]] аз Колумбия ҷудо шуд. [[Колумбия]] аввалин давлати дорои ҳукумати конститутсионӣ дар [[Амрикои Ҷанубӣ]] буд. [[Ҳизби либералии Колумбия|Ҳизби либералӣ]] ва [[Ҳизби муҳофизакори Колумбия|Ҳизби муҳофизакор]], ки мутаносибан солҳои 1848 ва 1849 таъсис ёфтанд, куҳантарин ҳизбҳои сиёсии боқимонда дар қораи Амрико ба шумор мераванд<ref>{{Китоб|муаллиф=Juan Fernando Londoño|унвон=Partidos políticos y think tanks en Colombia|нашркунанда=|сол=2009|саҳифаҳо=127—156}}</ref>. Соли 1851 дар кишвар [[ғуломдорӣ]] пурра бекор карда шуд<ref>{{Мақола|муаллиф=Eduardo Restrepo|унвон=Argumentos abolicionistas en Colombia|пайванд=http://revistas.unisinos.br/index.php/historia/article/view/6183|забон=pt|нашрия=História Unisinos|сол=2006|ҷилди=10|шумора=3|саҳифаҳо=293–306|issn=2236-1782|doi=10.4013/6183|archive-date=2017-07-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20170708173736/http://revistas.unisinos.br/index.php/historia/article/view/6183}}</ref>. === Замони муосир === [[Акс:Tratado_de_Paz_del_Wisconsin.jpg|мини|Имзои созишномаи сулҳ дар киштии ҷангии «Висконсин», соли 1902]] Дар оғози асри XX [[Колумбия]] дар ҳолати ҷанги шаҳрвандӣ ворид шуд. Дар натиҷаи ин ҷанг, инчунин муфлисшавии кишвар ва манфиатҳои иқтисодии [[Иёлоти Муттаҳидаи Амрико|ИМА]], [[Ҷудо шудани Панама аз Колумбия|Панама аз ҳайати ҷумҳурӣ]] соли 1903 хориҷ гардид<ref>{{cite web|url=http://www.banrepcultural.org/blaavirtual/revistas/credencial/junio2004/panama%20ultimo.htm|title=Panamá: el último año &#124; banrepcultural.org|author=Santos Molano, Enrique|publisher=www.banrepcultural.org|lang=es|access-date=2017-11-04|archive-date=2017-10-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20171009021454/http://www.banrepcultural.org/blaavirtual/revistas/credencial/junio2004/panama%20ultimo.htm|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.banrepcultural.org/node/86421|title=Separación de Panamá: la historia desconocida &#124; banrepcultural.org|author=Beluche, Olmedo|publisher=www.banrepcultural.org|lang=es|access-date=2017-11-04|archive-date=2018-01-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20180116174922/http://www.banrepcultural.org/node/86421|url-status=live}}</ref>. Пас аз анҷоми ҷанг [[Рафаэл Рейес Прието|Рафаэл Рейес]] (1904—1909) президенти кишвар интихоб шуд. Ӯ [[Конгресс|Конгрессро]] пароканда карда, ба ҷои он [[Маҷлиси муассисон|Маҷлиси муассисонро]] таъсис дод, ки ба он ваколатҳои [[Диктатор|диктаторона]] дода шуданд<ref>{{cite web|url=https://www.eltiempo.com/archivo/documento/MAM-880823|title=RAFAEL REYES PRIETO 1849 - 1921|author=Casa Editorial El Tiempo|publisher=El Tiempo|lang=es|access-date=2017-11-04|archive-date=2017-11-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20171107021611/http://www.eltiempo.com/archivo/documento/MAM-880823|url-status=live}}</ref>. Дар давраи ҳукмронии Рейес дар кишвар тартибот барқарор гардид, иқтисод устувор шуд, раванди саноатигардонӣ ва муосирсозии давлат оғоз ёфт<ref>{{cite web|url=http://www.banrepcultural.org/node/32492|title=Rafael Reyes &#124; banrepcultural.org|author=Mayor Mora, Alberto, 1945-|publisher=www.banrepcultural.org|lang=es|access-date=2017-11-04|archive-date=2017-11-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20171107012803/http://www.banrepcultural.org/node/32492|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.banrepcultural.org/blaavirtual/revistas/credencial/julio2004/quinquenio.htm|title=El quinquenio de la modernización &#124; banrepcultural.org|author=Santos Molano, Enrique, 1942-|publisher=www.banrepcultural.org|lang=es|access-date=2017-11-04|archive-date=2017-11-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20171109053333/http://www.banrepcultural.org/blaavirtual/revistas/credencial/julio2004/quinquenio.htm|url-status=live}}</ref>. Соли 1921, ҳафт сол пас аз анҷоми сохтмони канал, [[Иёлоти Муттаҳидаи Амрико|ИМА]] ба [[Колумбия]] 25 миллион [[доллари ИМА]] ҳамчун [[ҷубронпулӣ]] пардохт кард ва дахолати [[Рузвелт, Теодор|Теодор Рузвелт]]<nowiki/>ро дар ҷудо шудани [[Панама]] эътироф кард. Дар посух, Колумбия истиқлоли Панамаро расман пазируфт<ref>{{cite web|url=http://www.banrepcultural.org/node/86422|title=El tratado Urrutia - Thomson &#124; banrepcultural.org|author=Morales De Gómez, Teresa|publisher=www.banrepcultural.org|lang=es|access-date=2017-11-13|archive-date=2017-11-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20171115020147/http://www.banrepcultural.org/node/86422|url-status=live}}</ref>. Соли 1930 ҳукмронии [[Ҳизби муҳофизакори Колумбия|ҳизби муҳофизакор]] ба поён расид; барои аввалин бор аз соли 1886 [[Ҳизби либералии Колумбия|либералҳо]] пирӯз шуданд. Бо сари қудрат омадани [[Энрике Олайя Эррера]] (1930—1934) даврае оғоз ёфт, ки таърихшиносон онро «Ҷумҳурии либералӣ» меноманд, зеро либералҳо аз соли 1930 то 1946 пайваста кишварро идора мекарданд. Дере нагузашта ин давраи субот ба низои хунин кашида шуд, ки аз охири солҳои 1940 оғоз шуда, то соли 1958 идома ёфт ва бо номи [[Ла Виоленсия]] маъруф аст. Сабаби асосӣ ихтилофоти байни ду ҳизби сиёсӣ буд ва ангезандаи он — қатли номзади президентӣ аз ҳизби либерал [[Хорхе Элесер Гайтан]] рӯзи 9 апрели соли 1948 гардид. Пас аз қатл ошӯбҳои оммавӣ сар заданд, ки бо номи [[Боготасо]] маъруфанд; онҳо тамоми кишварро фаро гирифтанд ва ҷони тақрибан 300 ҳазор колумбиягиро гирифтанд<ref>{{БРЭ|ссылка=https://old.bigenc.ru/world_history/text/1869059|автор=Н. С. Иванов|статья=«БОГОТАСО»|том=3|страницы=663|архив=https://web.archive.org/web/20171114040422/https://bigenc.ru/world_history/text/1869059|архив дата=2017-11-14}}</ref>. Соли 1950, баъди интихоб шудани [[Лауреано Гомес Кастро|Лауреано Гомес]] президент, Колумбия ба [[Ҷанги Корея]] пайваст ва ягона кишвари Амрикои Лотинӣ шуд, ки дар он ҷанг ҳамчун иттифоқчии ИМА ширкат дошт. Ҷангҷӯёни колумбиявӣ махсусан дар [[Ҷанги Олд Балди]] муқовимати шадид нишон доданд. Аз соли 1964 то соли 2016 дар [[Колумбия]] [[Ҷанги шаҳрвандии Колумбия (1964—2016)|ҷанги шаҳрвандӣ байни ҳукумат ва шуришгарони коммунист]] (бо дастгирии [[Иттиҳоди Шӯравӣ]]) идома дошт. Қувваҳои асосие, ки бар зидди [[Ҳизбҳои ростгаро|ростгароён]] ҷангиданд, [[Қувваҳои мусаллаҳи инқилобии Колумбия — Артиши халқӣ]] (ФАРК) ва [[Артиши озодии миллӣ (Колумбия)|Артиши озодии миллӣ]] (АНО) буданд<ref name=":0">{{cite web|url=http://conjuncture.ru/colombia_01-02-2012/|title=Колумбия: партизаны не сдаются|author=Иван Коновалов|date=2010-02-01|lang=ru|access-date=2018-02-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20150929191948/http://conjuncture.ru/colombia_01-02-2012/|archive-date=2015-09-29|url-status=dead|accessdate=2025-10-07|archivedate=2015-09-29|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150929191948/http://conjuncture.ru/colombia_01-02-2012/}}</ref>. Дар ҷанг инчунин гурӯҳҳои [[Ултраростгаро|ултраростгарои]] мусаллаҳ («парамилитарес») ширкат доштанд. Аз ҳама бузургтарини онҳо [[Қувваҳои муттаҳидаи худмудофиаи Колумбия]] (AUC) буданд, ки бо дастгирии давлат ва заминдорони бузурги чорводор («ганадерос») моҳи апрели соли 1997 таъсис ёфтанд, то бо партизанҳои марксист мубориза баранд. Баъзан онҳо якҷо бо қувваҳои мусаллаҳи расмии Колумбия меҷангиданд. Дар аввали соли 2006 ин гурӯҳҳо ҳамчун ташкилоти террористӣ эътироф гардида, фаъолияти худро қатъ карданд. Соли 2016 байни ФАРК ва ҳукумат созишномаи [[оташбас]] имзо шуд<ref>{{cite web|url=https://www.aljazeera.com/news/2016/09/colombia-farc-sign-historic-pact-52-year-war-160926211928052.html|title=Colombia and FARC sign historic pact ending 52-year war|publisher=www.aljazeera.com|lang=en|access-date=2017-11-13|archive-date=2017-11-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20171114040215/http://www.aljazeera.com/news/2016/09/colombia-farc-sign-historic-pact-52-year-war-160926211928052.html|url-status=live}}</ref>. 1 сентябри соли 2017 тақрибан 1200 вакили анҷумани ФАРК дар [[Богота]] барои табдил додани ин ҳаракат ба ҳизби сиёсӣ раъй доданд. Дар охири моҳи августи соли 2019 яке аз роҳбарони ФАРК [[Иван Маркес]] дар ҳалқаи чандин нафар дар либоси низомӣ видеои изҳоротӣ нашр кард, ки дар он аз азсаргирии муборизаи мусаллаҳона алайҳи ҳукумат хабар дод. Аксари собиқ ҳамсафонаш Маркесро дастгирӣ накарданд, аммо аъзоёни радикалӣ изҳор доштанд, ки омодаанд бо [[Артиши озодии миллӣ (Колумбия)|Артиши озодии миллӣ]] муттаҳид шаванд. Соли 2022 президенти кишвар номзади коалитсияи чапгарои миёна [[Созишномаи таърихӣ|«Созишномаи таърихӣ»]] — [[Петро, Густаво|Густаво Франсиско Петро Уррего]] интихоб гардид, ки 50,44 фоиз овоз гирифт. 3 июни соли 2025 [[Маҷмаи Умумии СММ]] [[Колумбия|Колумбияро]] узви ғайридоимии [[Шӯрои Амнияти СММ]] барои давраи дусолаи аз 1 январи соли 2026 оғозшаванда интихоб намуд<ref>[https://www.america-times.com/general-assembly-elects-bahrain-colombia-democratic-republic-of-the-congo-latvia-liberia-non-permanent-security-council-members-proclaims-11-july-world-horse-day/ «General Assembly Elects Bahrain, Colombia, Democratic Republic of the Congo, Latvia, Liberia Non-Permanent Security Council Members, Proclaims 11 July World Horse Day»] «America Times News» Service, 3 June 2025{{ref-en}}</ref>. == Сиёсат ва ҳукумат == Сарвари давлат ва ҳукумат дар кишвар [[Президент]] аст, ки аз ҷониби мардум ба муддати чаҳор сол интихоб мешавад ва ҳуқуқи интихоб шудан барои давраи дуюмро надорад. [[19 июн|19 июни]] [[соли 2022]] даври дуюми [[Интихоботи президентии Колумбия (2022)|интихоботи президентии навбатӣ]] баргузор гардид, ки дар он номзади коалитсияи чапгарои миёна [[Созишномаи таърихӣ|«Созишномаи таърихӣ»]] ва сенатор [[Густаво Петро|Густаво Франсиско Петро Уррего]] бо гирифтани 50,42 фоизи овозҳо пирӯз шуд. Рақиби асосии ӯ — номзади мустақил [[Родолфо Эрнандес|Родолфо Эрнандес Суарес]] — 47,35 фоиз овоз гирифт. [[7 август|7 августи]] соли 2022 Густаво Франсиско Петро Уррего ба вазифаи [[Президенти Колумбия]] ворид гардид<ref>{{cite web|url=https://www.gazeta.ru/news/lastnews/2010/08/08/n_1531076.shtml|title=Дар Колумбия маросими савгандёдкунии президенти нав баргузор шуд|date=2010-08-08|publisher=[[Газета.Ru]]|access-date=2019-11-28|archive-date=2019-07-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20190703230033/https://www.gazeta.ru/news/lastnews/2010/08/08/n_1531076.shtml|url-status=live}}</ref>. Ҳукумат аз ҷониби коалитсияи ҳизбҳои асосӣ ташкил шудааст — [[Созишномаи таърихӣ|«Созишномаи таърихии Колумбия метавонад»]], [[Ҳизби сабзҳои Колумбия|Ҳизби сабзҳо]], [[Ҳизби либералии Колумбия|Ҳизби либерал]], [[Ҳизби коммунистии Колумбия|Ҳизби коммунист]], [[Ҳизби иҷтимоии ваҳдати миллӣ|Ҳизби ваҳдати миллӣ]], [[Ҳизби муҳофизакори Колумбия|Ҳизби муҳофизакор]] ва ҳизби «Тағйироти радикалӣ», инчунин ҳафт ҳизби хурдтаре, ки номзадии Густаво Петроро пуштибонӣ карданд. Парламенти он аз ду палата иборат аст: [[Конгресси Колумбия]] аз [[Сенати Колумбия|Сенат]] (102 курсӣ) ва [[Палатаи намояндагони Колумбия|Палатаи намояндагон]] (166 курсӣ) иборат мебошад. Ҳар ду шӯро аз ҷониби мардум ба муҳлати чаҳор сол интихоб мешаванд. === Ҳизбҳои сиёсӣ === Ҳизбҳои асосӣ (бар асоси натиҷаҳои [[Интихоботи парлумонии Колумбия (2010)|интихоботи моҳи марти соли 2010]]): * [[Ҳизби иҷтимоии ваҳдати миллӣ]] — миёнгаро, 27 сенатор ва 48 намоянда. * [[Ҳизби муҳофизакори Колумбия|Ҳизби муҳофизакор]] — ростгарои миёна, 23 сенатор ва 38 намоянда. * [[Ҳизби либералии Колумбия|Ҳизби либерал]] — чапгарои миёна, 18 сенатор ва 39 намоянда. * [[Ҳизби ҳамгироии миллӣ]] — миёнгаро, 8 сенатор ва 12 намоянда. * [[Тағйироти радикалӣ]] — миёнгаро, 8 сенатор ва 14 намоянда. * [[Қутби демократии алтернативӣ]] — чапгаро, 8 сенатор ва 4 намоянда. * [[Ҳизби сабзҳои Колумбия|Ҳизби сабзҳо]] — чапгарои миёна, 5 сенатор ва 3 намоянда. * [[Ҳаракати мустақили навсозии куллӣ]] — 1 сенатор ва 2 намоянда. Илова бар ин, дар Палатаи намояндагон боз 4 ҳизби дигар бо 1—2 намоянда ҳузур доранд. == Бахшбандии кишварӣ == [[Акс:Colombia, administrative divisions - ru - colored (+box).svg|thumb|right|400px|Тақсимоти маъмурии Колумбия]] '''Тақсимоти маъмурии Колумбия''' мувофиқи [[Конститутсияи Колумбия|Конститутсияи соли 1991]]<ref>http://confinder.richmond.edu/admin/docs/colombia_const2.pdf {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20110927011859/http://confinder.richmond.edu/admin/docs/colombia_const2.pdf |date=2011-09-27 }} Columbia Constitution 1991</ref> ва тағйироту иловаҳои баъдии он, инчунин қонуни №136 аз [[2 июн]]и соли 1994 муайян шудааст<ref name="Entidades">{{cite web |url=http://www2.igac.gov.co/igac_web/contenidos/plantilla_anclasDocs_cont_contDocs.jsp?idMenu=347|url-status=dead|title=Entidades Territoriales |date=2011-01-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131104104458/http://www2.igac.gov.co/igac_web/contenidos/plantilla_anclasDocs_cont_contDocs.jsp?idMenu=347 |archive-date=2013-11-04 }}</ref>. Се сатҳи асосии тақсимоти маъмурӣ мавҷуд аст. Дар сатҳи аввал — [[Департаментҳои Колумбия|департаментҳо]] ва Округи пойтахти [[Богота]] қарор доранд, сатҳи дуюмро Мунитсипалитетҳо ташкил медиҳанд. Дар баъзе департаментҳо як сатҳи иловагии маъмурӣ вуҷуд дорад, ки вобаста ба минтақа бо номҳои гуногун шинохта мешавад — музофотҳо ё зерминтақаҳо. '''Департаментҳо''' {|class="wikitable" ! № ! Департамент ! Маркази маъмурӣ ! Масоҳат, км² ! Аҳолӣ (2005) ! Зичии аҳолӣ (нафар/км²) |- | 1 | [[Амасонас (Колумбия)|Амасонас]] | [[Летисия]] |align="right"| 109 665 |align="right"| 56 036 |align="right"| 0,51 |- | 2 | [[Антиокия]] | [[Медельин]] |align="right"| 63 612 |align="right"| 5 671 689 |align="right"| 89,16 |- | 3 | [[Араука (департамент)|Араука]] | [[Араука (шаҳр)|Араука]] |align="right"| 23 818 |align="right"| 208 605 |align="right"| 8,76 |- | 4 | [[Атлантико]] | [[Барранкиля]] |align="right"| 3 388 |align="right"| 2 112 128 |align="right"| 623,41 |- | 5 | [[Боливар (департамент)|Боливар]] | [[Картахена (Колумбия)|Картахена]] |align="right"| 25 978 |align="right"| 1 860 445 |align="right"| 71,62 |- | 6 | [[Бояка]] | [[Тунха]] |align="right"| 23 189 |align="right"| 1 211 186 |align="right"| 52,23 |- | 7 | [[Кальдас]] | [[Манисалес]] |align="right"| 7 888 |align="right"| 908 841 |align="right"| 115,22 |- | 8 | [[Какета (департамент)|Какета]] | [[Флоренсия (Какета)|Флоренсия]] |align="right"| 88 965 |align="right"| 404 896 |align="right"| 4,55 |- | 9 | [[Касанаре]] | [[Йопал]] |align="right"| 44 640 |align="right"| 282 452 |align="right"| 6,33 |- | 10 | [[Каука]] | [[Попаян (шаҳр)|Попаян]] |align="right"| 29 308 |align="right"| 1 244 886 |align="right"| 42,48 |- | 11 | [[Сесар (департамент)|Сесар]] | [[Валледупар]] |align="right"| 22 905 |align="right"| 879 914 |align="right"| 38,42 |- | 12 | [[Чоко (департамент)|Чоко]] | [[Кибдо]] |align="right"| 46 530 |align="right"| 441 395 |align="right"| 9,49 |- | 13 | [[Кордова (департамент)|Кордова]] | [[Монтерия]] |align="right"| 25 020 |align="right"| 1 472 699 |align="right"| 58,86 |- | 14 | [[Кундинамарка]] | [[Богота]] |align="right"| 22 653 |align="right"| 2 228 478 |align="right"| 98,37 |- | 15 | [[Гуайния]] | [[Инирида]] |align="right"| 72 238 |align="right"| 43 314 |align="right"| 0,60 |- | 16 | [[Гуавьяре (департамент)|Гуавьяре]] | [[Сан-Хосе-дель-Гуавьяре]] |align="right"| 53 460 |align="right"| 133 326 |align="right"| 2,49 |- | 17 | [[Уила (департамент)|Уила]] | [[Нейва (Колумбия)|Нейва]] |align="right"| 19 890 |align="right"| 1 006 797 |align="right"| 50,62 |- | 18 | [[Гуахира (департамент)|Гуахира]] | [[Риоача]] |align="right"| 20 848 |align="right"| 623 250 |align="right"| 29,89 |- | 19 | [[Магдалена (департамент)|Магдалена]] | [[Санта-Марта]] |align="right"| 23 188 |align="right"| 1 136 901 |align="right"| 49,03 |- | 20 | [[Мета (департамент)|Мета]] | [[Вилявисенсио]] |align="right"| 85 635 |align="right"| 789 276 |align="right"| 9,22 |- | 21 | [[Нариньо]] | [[Пасто (Колумбия)|Пасто]] |align="right"| 33 268 |align="right"| 1 521 777 |align="right"| 45,74 |- | 22 | [[Путумайо]] | [[Мокоа]] |align="right"| 24 885 |align="right"| 299 286 |align="right"| 12,03 |- | 23 | [[Киндио]] | [[Армения (Колумбия)|Армения]] |align="right"| 1 845 |align="right"| 518 691 |align="right"| 281,13 |- | 24 | [[Рисаральда]] | [[Перейра (шаҳр)|Перейра]] |align="right"| 4 140 |align="right"| 863 663 |align="right"| 208,61 |- | 25 | [[Сан-Андрес ва Провиденсия]] | [[Сан-Андрес (Сан-Андрес-и-Провиденсия)|Сан-Андрес]] |align="right"| 52 |align="right"| 59 573 |align="right"| 1145,63 |- | 26 | [[Сантандер (департамент)|Сантандер]] | [[Букараманга]] |align="right"| 30 537 |align="right"| 1 916 336 |align="right"| 62,75 |- | 27 | [[Шимолии Сантандер]] | [[Кукута]] |align="right"| 21 658 |align="right"| 1 228 028 |align="right"| 56,70 |- | 28 | [[Сукре (департамент)|Сукре]] | [[Синселехо]] |align="right"| 10 917 |align="right"| 765 285 |align="right"| 70,10 |- | 29 | [[Толима]] | [[Ибаге]] |align="right"| 23 562 |align="right"| 1 335 177 |align="right"| 56,67 |- | 30 | [[Валле-дель-Каука]] | [[Кали (шаҳр)|Кали]] |align="right"| 22 140 |align="right"| 4 060 196 |align="right"| 183,39 |- | 31 | [[Ваупес]] | [[Миту]] |align="right"| 54 135 |align="right"| 27 124 |align="right"| 0,50 |- | 32 | [[Вичада]] | [[Пуэрто-Карреньо]] |align="right"| 100 242 |align="right"| 55 158 |align="right"| 0,55 |- | — | [[Санта-Фе-де-Богота]] | [[Богота]] |align="right"| 1 776 |align="right"| 7 363 762 |align="right"| 4146,26 |-style="background: #CCC;" |colspan="3" align="center"| Дар умум |align="right"| 1 141 975 |align="right"| 42 730 570 |align="right"| 37,42 |} == Ҷуғрофия == [[Колумбия]] яке аз се давлати [[Амрикои Ҷанубӣ]] аст, ки ҳам ба [[Уқёнуси Ором]] ва ҳам ба [[Уқёнуси Атлантик]] роҳ дорад (дигар давлатҳо — [[Панама]] ва [[Чили]]<nowiki/>мебошанд). Колумбия дар ғарб аз ҷониби [[Уқёнуси Ором]], дар шимолу ғарб бошад аз ҷониби [[Баҳри Кариб]] иҳота шудааст. Дар ғарби кишвар аз шимол то ҷануб [[Кордилераҳои Анд]] тӯл мекашанд, ки онҳоро [[Рӯдхонаҳои Колумбия|рӯдхонаҳои]] [[Магдалена (дарё)|Магдалена]], [[Каука (дарё)|Каука]] ва дигар рӯдҳои хурд ҷудо мекунанд. Дар шарқи кишвар баландкӯҳҳо ҷойгиранд, ки онҳоро шохаҳои [[Амазонка (дарё)|Амазонка]] бурида мегузаранд. Дар соҳилҳо пастиҳои васеъ паҳн шудаанд. === Минтақаҳои табиӣ === Дар шимоли Колумбия Пастии назди Кариб ҷойгир аст, ки иқлими субэкватории хушк дорад. Дар ин минтақа бандарҳои асосии кишвар ва минтақаҳои истироҳатӣ, ки сайёҳони хориҷиро ҷалб мекунанд, ҷойгиранд. Дар ҳамин ҷо кӯҳҳои ҷудогонаи Серра-Невада-де-Санта-Марта бо қуллаи барфпӯши Кристобал-Колон (5775 м) воқеанд, ки баландтарин нуқтаи Колумбия ба шумор меравад. Соҳили ғарбиро пастии танги [[Уқёнуси Ором]] ишғол кардааст, ки дар он боришоти зиёд тамоми сол идома меёбад ва мавҷҳо хеле баланданд. Аз ин сабаб, соҳилҳои ин минтақа барои сайёҳон чандон маъруф нестанд. Дар ин минтақа мангрҳои зич рушд ёфтаанд. Дар ҷануби кишвар Андҳо ба се занҷираи параллел ҷудо мешаванд — Кордилераи ғарбӣ, Кордилераи марказӣ ва Кордилераи шарқӣ, ки ба самти шимол бештар аз се ҳазор километр тӯл мекашанд. Дар байни онҳо водиҳои ҳосилхез ҷойгиранд, ки қисми зиёди аҳолии Колумбия дар он зиндагӣ мекунад. Аммо мавҷудияти [[Вулқон|вулқонҳои]] фаъолу хомӯш ва [[Заминларза|сейсмикии]] баланд ба аҳолӣ ва хоҷагии кишвар зарар мерасонад. Қисми колумбиягии Лянос — минтақаи ҳамвори [[Оринокия]] дар ҷануб — барои зиндагӣ мусоид аст, вале таърихан камаҳолӣ мондааст. Иқлими субэкватории гарму намнок бо тобистони сербориш ва зимистони хушк сабаби паҳншавии [[Саванна|саваннаҳои]] алафӣ ва ҷангалҳои галерӣ дар канори рӯдҳо мегардад. Ҷанубу шарқи кишварро [[Ҷангалҳои Амазонка|ҷангалҳои амазонӣ]] фаро гирифтаанд, ки дар минтақаи экватории ҳамеша намнок ҷой доранд. [[Селва]] бо растаниҳои серқабата (то 70 м баландӣ) ва гуногунии зиёди ҳайвонот машҳур аст. Бо вуҷуди ин, танҳо 1 фоизи аҳолии кишвар дар ин минтақа зиндагӣ мекунад. === Иқлим === Дар ҳудуди Колумбия асосан ду навъи иқлим ҳукмрон аст — иқлими экваторӣ ва иқлими субэкваторӣ. Ҳарорати миёнаи моҳона дар пастиҳо тақрибан +35 °C буда, дар кӯҳҳо (2000–3000 м) аз +13 то +16 °C мебошад. Миқдори боришот аз 150 мм дар шимолу шарқ то 10 000 мм дар баъзе минтақаҳо мерасад. === Наботот === Тақрибан 10 фоизи эндемикҳои растании ҷаҳон дар Колумбия мерӯянд<ref>{{cite web|url=https://www.usergioarboleda.edu.co/|title=Universidad Sergio Arboleda Estudios de pregrado, postgrado, educación continuada|access-date=2019-11-28|archive-date=2020-01-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20200121060210/https://www.usergioarboleda.edu.co/|url-status=live}}</ref>. Дар соҳили [[Баҳри Кариб]] ҷангалҳои мангрӣ ҳукмронанд, дар пастиҳои шимолӣ ва соҳилҳои Уқёнуси Ором — ҷангалҳои ҳамешасабз, дар шимолу шарқ бошад саваннаҳо (бо номи «льянос»). Дар Андҳо растаниҳо вобаста ба баландӣ тағйир меёбанд: доманакӯҳҳои ҷангалпӯш ба буттазор ва алафзорҳои баландкӯҳӣ мегузаранд. Орхидея ''Cattleya trianae'' (катлеяи Триана) гули миллӣ ва палмаи воскавии Киндио ''Ceroxylon quindiuense'' — дарахти миллии Колумбия ба шумор мераванд. === Ҳайвонот === Фаунаи кишвар низ бисёр ғанӣ ва гуногун аст — [[Шапарак|шапалакҳо]], пиранҳаҳо, [[Маймун|маймунҳо]], [[Хирс|хирсҳо]], юзҳо, кондорҳо, [[Мор|морҳо]] ва колибрӣ дар ин ҷо зиндагӣ мекунанд. == Иқтисодёт == Аз [[1 январ]]и [[соли 2020]] ҳадди ақали музди меҳнат дар Колумбия 877 802 песо (267,76 [[доллари ИМА|$]])-ро ташкил медиҳад, ба иловаи субсидияи ҳатмии роҳкиро ба андозаи 102 854 песо (31,71 $). Яъне ҳамагӣ тақрибан 980 656 песо (299,14 $) дар як моҳ<ref>{{cite web |url=https://www.elpais.com.co/ultimo-minuto/salario-minimo-2020-en-colombia-se-definio-por-decreto-asi-quedo-el-aumento.html |title=Salario mínimo 2020: así quedó el aumento en Colombia|access-date=2020-01-09 |archive-date=2020-01-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200112002609/https://www.elpais.com.co/ultimo-minuto/salario-minimo-2020-en-colombia-se-definio-por-decreto-asi-quedo-el-aumento.html |url-status=live }}</ref>. '''Афзалиятҳо''': қариб худкифо будан дар таъминоти энержӣ ба шарофати захираҳои нафт ва ангишт, ҳамчунин неругоҳҳои барқи обӣ. Иқтисоди солими диверсификатсияшудаи содиротгаро, пеш аз ҳама қаҳва ва ангишт. '''Нуқсонҳо''': муомилоти маводи мухаддир, фасодкорӣ ва ноустувории сиёсӣ сармоягузоронро метарсонанд. Саноат рақобатпазир нест. Бекорӣ баланд аст (соли 2008 — 11,3 %). Ноустувории нархҳои ҷаҳонии қаҳва. Мушкилоти сиёсати хориҷӣ бинобар содироти кокаин. ММД ба ҳар сари аҳолӣ дар соли 2009 — 5,1 ҳазор доллар (мавқеи 110-ум дар ҷаҳон). Зери хатти камбизоатӣ — 47% аҳолӣ (соли 2008). Бекорӣ — 12 % (соли 2009). Бар асоси маълумоти Бонки Ҷаҳонӣ, ММД ба ҳар сари аҳолии Колумбия дар соли 2012 — 7,751 ҳазор доллар (мавқеи 75-ум дар ҷаҳон). Ҳамзамон ҳаҷми умумии ММД 502,8 млрд доллари ИМА буд, ки ба Колумбия мақоми 25-умро дар ҷаҳон дод. === Тиҷорати хориҷӣ === Содирот (44,24 млрд доллар, дар соли 2017): [[нафтӣ|маҳсулоти нафтӣ]], [[қаҳва]], [[ангишт]], [[никел]], [[замруд|замрудҳо]], либос, [[банан]]ҳо, маҳсулоти [[Гулпарварӣ|гулпарварӣ]]. Харидорони асосӣ — ИМА (28,5 %), Панама (8,6 %), Чин (5,1 %)<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/co.html |title=Колумбия в Книге фактов ЦРУ |access-date=2019-01-04 |archive-date=2009-05-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090513074502/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/co.html |url-status=dead |accessdate=2025-10-08 |archivedate=2009-05-13 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090513074502/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/co.html }}</ref>. Воридот (47,13 млрд доллар, дар соли 2017): таҷҳизоти саноатӣ, васоити нақлиёт, молҳои истеъмолӣ, кимиёвот, сӯзишворӣ. Таъминкунандагони асосӣ — ИМА (26,3 %), Чин (19,3 %), Мексика (7,5 %), Бразилия (5 %), Олмон (4,1 %). === Кишоварзӣ === 18 % шуғлмандон дар кишоварзӣ фаъолият доранд. 5 % заминҳо зери кишт, 38 % — зери чаронидани чорво. Хокҳои ҳосилхез бештар дар плато ва баъзе пастиҳо ҷойгиранд. Колумбия — дувумин истеҳсолкунандаи [[қаҳва]] дар ҷаҳон. Барои минтақаҳои кӯҳӣ зироатҳои бозорӣ [[пахта]] ва [[тамоку]] мебошанд. Дар пастиҳо [[банан]]у [[Қамишзахарин|камиши қанд]] ва ҳамчунин [[Гулпарварӣ|гиёҳҳои гулпарварии ороишӣ]] барои содирот парвариш мешаванд. Барои бозори дохилӣ [[биринҷ]], [[ҷуворимакка|ҷаворимакка]], [[картошка]] ва [[сорго]] месабзонанд. Дар чорводорӣ парвариши чорвои калони шохдор, хукдорӣ ва гӯсфандпарварӣ бартарӣ дорад. Дар департаментҳои ҷанубӣ [[Кишти кока дар Колумбия|парвариши кока]] ба таври васеъ паҳн шудааст, ки аз ҷониби картелҳои колумбиягӣ назорат мегардад<ref name="steiner">Robert Steiner and Hernan Vallejo. «Illegal drugs». In Hudson.</ref>. === Саноати истихроҷ === Колумбия захираҳои бузурги канданиҳои фоиданок дорад, ки асосан дар минтақаҳои кӯҳии Анд мутамарказ шудаанд. Дар кишвар [[тило]], [[нуқра]], [[Платина|платина]], замрудҳо (то 90 % истихроҷи ҷаҳонӣ), ангиштсанг ({{нет АИ 2|33+ млн тонна/сол|4|06|2017}}), [[нафт]] (19 млн тонна/сол) ва [[гази табиӣ]] истихроҷ мешаванд. Конҳои [[мис]], [[симоб]], [[сурб]] ва марганетс таҳқиқ ва коркард шудаанд. Захираҳои [[уран]] маълуманд, вале (ҳадди ақал расман) коркард нашудаанд. === Саноат === [[Акс:MEDELLÍN .jpg|thumb|[[Медельин]]]] Дар 20 соли охир соҳаҳои мошинсозӣ, коркардӣ, пойафзолсозӣ, кимиё ва нассоҷӣ босуръат рушд кардаанд. Марказҳои асосии саноат — [[Богота]], [[Медельин]] ва [[Кали (шаҳр)|Кали]]. Корхонаҳои саноати хӯрокворӣ асосан ба коркарди камиши қанд, биринҷ, сабзавот ва меваҳо машғуланд. === Энергетика === Захираҳои умумии манбаъҳои энержии кишвар 7,254 млрд тут (дар эквиваленти ангишт) баҳогузорӣ шудаанд<ref>{{cite web|lang=ru|url=https://www.eeseaec.org/zapasy-energonositelej-energeticeskij-potencial|title=Запасы энергоносителей. Энергетический потенциал|website=EES EAEC. Мировая энергетика|date=2021-07-22|access-date=2022-08-06|archive-date=2021-07-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20210729154718/https://www.eeseaec.org/zapasy-energonositelej-energeticeskij-potencial|url-status=live|accessdate=2025-10-08|archivedate=2021-07-29|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210729154718/https://www.eeseaec.org/zapasy-energonositelej-energeticeskij-potencial}}</ref>. Тибқи маълумоти UNSD ва EES EAEC<ref>{{cite web|lang=ru|url=https://www.eeseaec.org/energetika-stran-mira/energetika-kolumbii|title=Энергетика Колумбии|website=EES EAEC. Мировая энергетика|date=2022-05-17|access-date=2022-08-06|archive-date=2022-06-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20220607184841/https://www.eeseaec.org/energetika-stran-mira/energetika-kolumbii|url-status=live|accessdate=2025-10-08|archivedate=2022-06-07|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220607184841/https://www.eeseaec.org/energetika-stran-mira/energetika-kolumbii}}</ref> то поёни соли 2019 энергетикаи Колумбия бо нишондодҳои зерин тавсиф мешавад: тавлиди сӯзишвории органикӣ — 209 673 ҳазор тут. Таъминоти умумӣ — 89 957 ҳазор тут. Барои тавлид дар нерӯгоҳҳо ва корхонаҳои гармидиҳӣ 8 071 ҳазор тут (9,0 % аз таъминоти умумӣ) масраф шудааст. Қудрати насбшуда (нетто) — 19 009 МВт, аз ҷумла: [[Нерӯгоҳи барқи ҳароратӣ|ТЭС]] — 36,2 %, [[Манбаъҳои барқароршавандаи энержӣ|МБЭ]] — 63,8 %. Истеҳсоли барқ (брутто) — 80 590 млн кВт∙соат, аз ҷумла: ТЭС — 32,0 %, ВБЭ — 68,0 %. Масрафи ниҳоии барқ — 67 171 млн кВт∙соат: саноат — 33,2 %, нақлиёт — 0,2 %, аҳолӣ — 36,9 %, бахши тиҷоратӣ ва хизматрасонӣ — 24,3 %, кишоварзӣ, ҷангалдорӣ ва моҳидорӣ — 1,2 %, дигарон — 4,1 %. Нишондодҳои самаранокӣ (2019): ММД ба ҳар сари аҳолӣ (ППС, нархҳои номиналӣ) — 15 633 доллар; истеъмоли умумии барқ ба ҳар сари аҳолӣ — 1 360 кВт∙соат; истеъмоли барқи аҳолӣ — 502 кВт∙соат. Шумори соатҳои истифодаи қудрати насбшуда — 4 229 соат. === Нақлиёт === Масофаҳои бузург, ботлоқзорҳо, ҷангалҳо, кӯҳҳо ва камшумории аҳолӣ рушди нақлиёти заминро маҳдуд месозанд ва ба афзоиши нақлиёти ҳавоӣ мусоидат мекунанд. Дар маҷмӯъ ~4 160 км роҳҳои оҳан ва беш аз 100 000 км роҳҳои автомобилгард вуҷуд дорад, аз ҷумла шоҳроҳи байналмилалӣ, ки [[Венесуэла]]ро бо [[Эквадор]] мепайвандад ва аз ҳудуди Колумбия мегузарад. Хати аввалини байналмилалии тиҷоратии ҳавоӣ дар [[соли 1919]] ба кор даромад. Айни замон дар кишвар тақрибан 670 [[майдони ҳавоӣ|аэродром]] мавҷуд аст. Фурудгоҳҳои асосӣ дар Барранкиля, Меделин, Кали ва Богота ҷойгиранд. Картахена де Индиас, Буэнавентура ва Барранкиля — бузургтарин бандарҳо мебошанд. Дарозии умумии шабакаи навигатсияи дарёӣ беш аз 14 000 км-ро ташкил медиҳад. == Аҳолӣ == [[Акс:Colombia_single_age_population_pyramid_2020.png|thumb|300px|[[Пирамидаи синну ҷинсӣ]]-и аҳолии Колумбия барои соли 2020]] Шумораи аҳолӣ — 50 459 942 нафар. Афзоиши солонаи аҳолӣ — 1,2 %. Муддати миёнаи умр — 71 сол барои мардон ва 77,8 сол барои занон. Аҳолии шаҳрӣ — 74 % (соли 2008). Саводнокӣ — 90,4 % (бар пояи барӯйхатгирии соли 2005). Таркиби нажодӣ: * метисҳо (48 %); * сафедпӯстон (39 %); * сиёҳпустон (10,6 %); * индейсҳо (2,4 %). === Вазъи аҳолии бумӣ === Қонуни [[11 октябр]]и [[1821]] эълон кард, ки індеҳост (мардуми бумӣ) шаҳрвандони озоданд ва бо сафедпустон баробар ҳастанд, ва дар моддаи 3 тақсим намудани заминҳои ''ресгуардо'' (резервацияҳо)-ро байни аъзои ҷамоаҳо «ба ихтиёри комил ва моликияти онҳо, вақте шароит иҷозат диҳад ва дертар аз панҷ сол набошад» пешбинӣ мекард<ref name="autogenerated1">http://static.iea.ras.ru/neotlozhka/197-Alexandrenkov.pdf {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20150620091905/http://static.iea.ras.ru/neotlozhka/197-Alexandrenkov.pdf |date=2015-06-20 }} С. 4</ref>. Дар асри XIX бархе аз индеҳо тавонистанд ба рутбаҳои баландҳои низомӣ ва мансабҳои идорӣ бирасанд<ref>http://static.iea.ras.ru/neotlozhka/197-Alexandrenkov.pdf {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20150620091905/http://static.iea.ras.ru/neotlozhka/197-Alexandrenkov.pdf |date=2015-06-20 }} С. 5</ref>. Қонуни [[1890]] муайян мекард, ки аҳолии аслиии ''ресгуардо'' тибқи дастурҳои махсус идора мешаванд, на тибқи қонунҳои умумии Ҷумҳурӣ, ва тавассути миссияҳо «ба зиндагии мутамаддин» оварда мешаванд<ref name="autogenerated1" />. То [[1960]] дар кишвар 81 ''ресгуардо'' бо масоҳати умумии 400 ҳазор гектар боқӣ монд (қариб ҳамаашон дар ҷанубу ғарб)<ref>http://static.iea.ras.ru/neotlozhka/197-Alexandrenkov.pdf {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20150620091905/http://static.iea.ras.ru/neotlozhka/197-Alexandrenkov.pdf |date=2015-06-20 }} С. 11</ref>. Дар асри XX муборизаи мардуми бумӣ барои ҳуқуқҳо боиси пазируфта шудани ''ресгуардо'' аз ҷониби давлат гардид ва дар заминҳои канорӣ байни [[1965]] ва [[1986]] 158 резервация (''reserva'') бо масоҳати умумиашон 12 400 ҳазор гектар барои 128 ҳазор нафар таъсис дода шуд<ref>http://static.iea.ras.ru/neotlozhka/197-Alexandrenkov.pdf {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20150620091905/http://static.iea.ras.ru/neotlozhka/197-Alexandrenkov.pdf |date=2015-06-20 }} С. 12</ref>. [[Конститутсияи Колумбия|Конститутсияи соли 1991]] ба забонҳои бумӣ мақоми маҳаллӣ, таҳсилоти ду забона дар ҷомеаҳои этникӣ дод ва ду ҷойро дар парлумон барои индеҳо резерв кард<ref>http://static.iea.ras.ru/neotlozhka/197-Alexandrenkov.pdf {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20150620091905/http://static.iea.ras.ru/neotlozhka/197-Alexandrenkov.pdf |date=2015-06-20 }} С. 13</ref>. Конститутсия ҳамчунин ба қаламравҳои бумӣ ҳуқуқи худидоракунӣ ва истифодаи захираҳои табииро эътироф кард<ref name="autogenerated3">http://static.iea.ras.ru/neotlozhka/197-Alexandrenkov.pdf {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20150620091905/http://static.iea.ras.ru/neotlozhka/197-Alexandrenkov.pdf |date=2015-06-20 }} С. 14</ref>. Дар натиҷа, соли [[2005]] Шӯъбаи масоили бумии Вазорати корҳои дохилӣ 567 ''ресгуардо''-ро (бо ин вожа ҳамчунин резервацияҳои нав низ ном бурда мешаванд) бо масоҳати беш аз 36 500 ҳазор гектар ба қайд гирифт, ки дар онҳо каме беш аз 800 ҳазор нафар дар ҳайати 76 503 оила зиндагӣ мекарданд<ref name="autogenerated3" />. Бар асоси Фармони 1396 аз соли 1996 Комиссияи миллии ҳуқуқи инсон барои халқҳои бумӣ таъсис дода шуд<ref>http://static.iea.ras.ru/neotlozhka/197-Alexandrenkov.pdf {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20150620091905/http://static.iea.ras.ru/neotlozhka/197-Alexandrenkov.pdf |date=2015-06-20 }} С. 15</ref>. === Дин === [[Акс:Primatial Cathedral of Bogotá 01.jpg|thumb|250px|Кафедраи асосии [[Богота]]]] Аксарияти кулли сокинони Колумбия — [[масеҳӣ|масеҳи]]ён (95,7 %<ref name="thearda">{{cite web|url=http://www.thearda.com/internationalData/countries/Country_55_2.asp|url-status=dead|title=Colombia - Religious Adherents, 2010 (World Christian Database)|author=|date=|website=|publisher=The Association of Religion Data Archives|access-date=2014-04-07|lang=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20140428223836/http://www.thearda.com/internationalData/countries/Country_55_2.asp|archive-date=2014-04-28|accessdate=2025-10-08|archivedate=2014-04-28|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140428223836/http://www.thearda.com/internationalData/countries/Country_55_2.asp}}</ref>). Мазҳаби масеҳӣ (дар шохаи католикии он) ҳамзамон бо истеъморгарони испанӣ ба қаламрави Колумбияи имрӯза роҳ ёфт ва хеле зуд байни аҳолии маҳаллӣ паҳн гардид. Дар асри XIX дар Колумбия [[протестантҳо]] зуҳур карданд, дар асри XX — [[православӣ|православиён]]. Аз миёнаҳои асри XX раванди берунравии оммавии мӯъминон аз калисои католикӣ ва гузариш ба ҷамъиятҳои гуногуни протестантӣ мушоҳида мешавад; то ибтидои асри XXI нишондиҳандаи католикҳо дар аҳолии кишвар то 79 % поин рафт<ref>{{cite web|url=https://www.pewforum.org/2014/11/13/religion-in-latin-america/|title=Religious Affiliations of Latin Americans and U.S. Hispanics|author=|date=2014-11-13|website=Religion in Latin America. Widespread Change in a Historically Catholic Region|publisher=Pew Research Center|access-date=2016-02-27|lang=en|archive-date=2019-08-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20190829133838/https://www.pewforum.org/2014/11/13/religion-in-latin-america/|url-status=live}}</ref>. Шумораи протестантҳо аз 10 % то 17 % баҳогузорӣ мешавад<ref name="pew">{{cite web|url=http://features.pewforum.org/global-christianity/total-population-percentage.php|url-status=dead|title=Christian Population as Percentages of Total Population by Country|author=|date=2011-01|website=|publisher=Pew Research Center|access-date=2014-03-15|lang=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20120107191939/http://features.pewforum.org/global-christianity/total-population-percentage.php|archive-date=2012-01-07|accessdate=2025-10-08|archivedate=2018-12-24|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181224211223/http://www.pewforum.org/global-christianity/total-population-percentage.php}}</ref><ref name="state">{{cite web|url= https://www.state.gov/documents/organization/238744.pdf|title= Report on International Religious Freedom. Colombia|author= Bureau of Democracy, Human Rights, and Labor|date= 2015-10-14|website= 2014 Report on International Religious Freedom|publisher= [[Госдепартамент США|U.S. State Department]]|access-date= 2016-02-27|lang= en|archive-date= 2016-04-17|archive-url= https://web.archive.org/web/20160417035348/http://www.state.gov/documents/organization/238744.pdf|url-status= live}}</ref>; пеш аз ҳама — [[панҷоҳрӯзагиён]] (2,9 млн). Шумораи православиён (асосан муҳоҷирон аз Ховари Миёна) — 12 ҳазор нафар<ref name="Mandryk">{{книга |автор= Jason Mandryk |часть= Colombia|ссылка часть= |заглавие= Operation World: The Definitive Prayer Guide to Every Nation |ссылка=https://archive.org/details/operationworld07edmand|ответственный=|место= |издательство=InterVarsity Press |год= 2010 |volume= |pages= |columns= |allpages=978 |серия= Operation World Set|isbn=0-8308-5724-9 |тираж=|ref=}}</ref>. Дар Колумбия ҳамчунин динҳои суннатии бумӣ нигоҳ дошта шудаанд, ки пайравонашон 305 ҳазор нафарро ташкил медиҳанд<ref name="Holland">{{книга |автор= Clifton L. Holland|часть= Colombia|ссылка часть= |заглавие= Religions of the World, Second Edition A Comprehensive Encyclopedia of Beliefs and Practices|оригинал= |ссылка= |викитека= |ответственный= [[Мелтон, Джон Гордон|J. Gordon Melton]] and Martin Baumann|издание= |место= Santa Barbara, California|издательство= ABC CLIO|год= 2010|volume= |pages= 740—753|columns= |allpages= 3200|серия= |isbn= 978-1-59884-203-6|тираж=|ref=Holland}}</ref>. Ҳанӯз 490 ҳазор колумбиягиён ба гуногуни урфу одатҳои спиритистӣ пайравӣ мекунанд, ки омехтаи динҳои бумӣ, анъанаҳои мазҳабии африқоӣ ва католикизм мебошанд<ref name="Holland" />. Муҳоҷирони араб [[ислом]]ро пайравӣ мекунанд (14 ҳазор нафар<ref>{{cite web|url=https://www.pewforum.org/files/2011/01/FutureGlobalMuslimPopulation-WebPDF-Feb10.pdf|title=The Future of the Global Muslim Population|author=|date=2011-01|website=|publisher=Pew Research Center|access-date=2014-03-07|lang=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20140211123722/http://www.pewforum.org/files/2011/01/FutureGlobalMuslimPopulation-WebPDF-Feb10.pdf|archive-date=2014-02-11|url-status=dead|accessdate=2025-10-08|archivedate=2013-02-03|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130203103925/http://www.pewforum.org/uploadedFiles/Topics/Religious_Affiliation/Muslim/FutureGlobalMuslimPopulation-WebPDF-Feb10.pdf}}</ref>). Дар байни ҷомеаи чинӣ пайравони Дини мардумии чинӣ (2,4 ҳазор) ҳастанд; қисми чинӣ ва ҷопонӣ [[буддоия]]ро пайравӣ мекунанд (2 ҳазор)<ref name="Holland" />. [[Ҳиндуизм]] дар Колумбия (9 ҳазор<ref name="Mandryk" />) асосан бо [[Неоҳиндуизм|ҷараёнҳои неоҳиндуизм]] намояндагӣ мешавад. Дар Колумбия ҳамчунин 70 ҳазор пайрави дини [[Баҳоия|баҳоӣ]]<ref>{{cite web|url=http://www.thearda.com/QuickLists/QuickList_40c.asp|url-status=dead|title=Most Baha'i Nations (2005)|author=|date=|website=|publisher=The Association of Religion Data Archives|access-date=2014-03-07|lang=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20100414021730/http://www.thearda.com/QuickLists/QuickList_40c.asp|archive-date=2010-04-14|accessdate=2025-10-08|archivedate=2018-12-26|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181226145149/http://www.thearda.com/QuickLists/QuickList_40c.asp%20}}</ref>, 4,6 ҳазор [[Яҳудият|яҳудиён]]<ref name="Mandryk" /> ва пайравони ҷараёнҳои нави динӣ зиндагӣ мекунанд. Тақрибан 1,1 млн сокини Колумбия (2,4% аҳолӣ) бединанд<ref name="Mandryk" />. == Фарҳанг ва маориф == [[Акс:La pollera 2005.jpg|thumb|[[Барранкиля]]]] Дар ҳудуди Колумбия ду фарҳанг ба ҳам омехт: фарҳанги аврупоӣ, ки онро конкистадорони испанӣ дар асри XV оварда буданд, ва фарҳанги маҳаллӣ, ки аз омезиши тамаддунҳо ва халқҳои индеҳӣ шакл гирифта, хотираи ғании ҳазорсолаи худро боқӣ гузоштааст. Аҳолии кишвар омехтаи наслҳои аврупоиҳо, индеҳо ва ғуломони сиёҳпӯстони аз [[Африқо]] овардашуда аст. Бо вуҷуди он ки дар кишвар забони ягона — испанӣ ва дини ягона — католикӣ ҳукмфармост, Колумбия бо гуногунрангии бузурги этникӣ ва фарҳангӣ фарқ мекунад. Ба тамаддуни қадимии пешазколумбӣ — ба маҳоратҳои нодири индеҳо дар сохтани, шояд, комилтарин маснуоти тиллоӣ ва дигар мавод дар тамоми қораи Амрико — фарҳанг ва санъати Испания, мусиқӣ, рақс ва суннатҳои сиёҳпустон ва мулатоҳо, инчунин хаёли метисҳо илова шуд. Маҳз дар ин ҷо реализми ҷодуӣ падид омад, ки бузургтарин намояндаи он [[Габриэл Гарсиа Маркес]] аст. Ин рангорангӣ дар асарҳои рассомони Колумбия, мисли [[Ботеро, Фернандо|Фернандо Ботеро]], [[Обрегон, Алехандро|Алехандро Обрегон]] ва Гиљермо Видеман низ ҳузур дорад. Аз ҳамин ҷо решаҳои рақсҳо ва мусиқии тропикӣ — [[сальса|салса]], кумбия, порро, валленато — меоянд. Маҳз бар ҳамин пояи таърихӣ навоварии ҷасуронаи фарҳанги колумбиягӣ шакл гирифт<ref>{{cite web |url=http://colombia.su/ |title=Все о Колумбии |access-date=2019-11-28 |archive-date=2019-11-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191121065958/http://colombia.su/ |url-status=live }}</ref>. === Забон === Забони испанӣ забони расмии Колумбия буда, қариб ҳамаи сокинони кишвар (99,2 %) ба он сухан мегӯянд, ба истиснои бархе қабилаҳои индеҳӣ<ref>{{cite web|url=https://www.alcaldiabogota.gov.co/sisjur/normas/Norma1.jsp?i=2780|title=Consulta de la Norma:|publisher=www.alcaldiabogota.gov.co|access-date=2017-10-28|archive-date=2017-10-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20171010184420/http://www.alcaldiabogota.gov.co/sisjur/normas/Norma1.jsp?i=2780|url-status=live}}</ref>. Дар маҷмӯъ дар ҳудуди Колумбия 65 забони индеҳии боқимонда вуҷуд дорад, аммо шумораашон ҳар сол коҳиш меёбад<ref>{{cite web|url=http://www.banrepcultural.org/blaavirtual/antropologia/lengua/clas2.htm|title=Las lenguas indígenas en Colombia &#124; banrepcultural.org|author=Landaburu, Jon|publisher=www.banrepcultural.org|lang=es|access-date=2017-10-28|archive-date=2013-09-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20130929200029/http://www.banrepcultural.org/blaavirtual/antropologia/lengua/clas2.htm|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.ambafrance-co.org/Jon-Landaburu-Especialista-de-las|title=- Jon Landaburu, Especialista de las lenguas de Colombia - La France en Colombie - Francia en Colombia|date=2013-12-16|access-date=2017-10-28|archive-date=2013-12-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20131216191247/http://www.ambafrance-co.org/Jon-Landaburu-Especialista-de-las|url-status=dead}}</ref>. Илова бар ин, ду [[Креольские языки|забони креолӣ]], [[Забони лӯлиҳо|забони лӯлиҳо]] ва [[Забонҳои ишора|забони ишораи колумбиягӣ]] низ мавҷуд аст; [[англисӣ]] дар департаменти [[Сан-Андрес ва Провиденсия]] мақоми расмӣ дорад<ref>{{cite web|url=http://www.lenguasdecolombia.gov.co/mapalenguas/inicio.swf|url-status=dead|title=Mapa de lenguas de Colombia|author=|website=Portal de lenguas de Colombia|date=|publisher=|access-date=2017-10-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20171010222341/http://www.lenguasdecolombia.gov.co/mapalenguas/inicio.swf|archive-date=2017-10-10}}</ref>. Маорифи мактабӣ дар Колумбия дар баробари фанҳои умумӣ забони англисиро ҳам дарбар мегирад, аммо ҳоло танҳо қисми ками колумбиягиён метавонанд ба он равон сухан гӯянд. Дар испании Колумбия лаҳҷаҳои зиёде мавҷуданд, ки аз ҷиҳати маъно, сохтор, синтаксис ва интонатсия фарқ мекунанд. Хусусиятҳои умумии испанӣ дар Америкаи Лотинӣ дар тамоми минтақаҳои кишвар ҳифз мегарданд. Дар шимоли Колумбия гурӯҳи лаҳҷаҳои монанд, ки мардуми [[Карибҳо (гурӯҳи халқҳо)|кариб]] (ба истилоҳ «костеҳос») ба онҳо сухан мегӯянд, ҷудо мешаванд. Дар ҷануб, дар [[Андҳо|Андҳо]], лаҳҷа паҳн аст, ки ба лаҳҷаи кӯҳистони [[Эквадор]] ва [[Перу]] монанд аст (ба истилоҳ «испанӣ-и андаӣ»). Испании [[Алтипланои]] Кундибойясенсе ({{lang-es|Altiplano Cundiboyacense}}) бо оҳанги бетараф ва талаффузи фаҳмо машҳур аст. Аз ин рӯ, он яке аз суннатитарин миёни ҳамаи лаҳҷаҳои испанӣ дониста мешавад, ки дар ду тарафи [[Уқёнуси Атлантик]] ба он сухан мегӯянд. Забонҳо ва лаҳҷаҳои гурӯҳҳои этникии индеҳӣ дар қаламравҳои худ инчунин мақоми расмӣ доранд<ref name="constitution">{{cite web |url = http://pdba.georgetown.edu/Constitutions/Colombia/col91.html |title = Конституция Колумбии, 1991 |archive-url = https://web.archive.org/web/20061024095709/http://pdba.georgetown.edu/Constitutions/Colombia/col91.html |archive-date = 2006-10-24 }} (Моддаи 10) {{es icon}}</ref>. Ба забонҳои мардумӣ тақрибан 850 ҳазор колумбиягиён сухан мегӯянд<ref>{{cite web|title=Colombia|url=https://www.ethnologue.com/country/CO|website=Ethnologue|access-date=2017-10-28|archive-date=2017-10-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20171029013359/https://www.ethnologue.com/country/CO|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.lenguasdecolombia.gov.co/content/ley-de-lenguas-nativas|title=Ley de lenguas nativas &#124; Portal de Lenguas de Colombia: diversidad y contacto|date=2014-03-26|access-date=2017-10-28|archive-date=2014-03-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20140326080213/https://www.lenguasdecolombia.gov.co/content/ley-de-lenguas-nativas|url-status=unfit|accessdate=2025-10-08|archivedate=2014-03-26|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140326080213/https://www.lenguasdecolombia.gov.co/content/ley-de-lenguas-nativas}}</ref>; бештар паҳншудаҳо гурӯҳҳои [[Забонҳои чибча|чибча]], [[Забонҳои тукано|тукано]], [[Забонҳои бора-витото|бора–витото]], [[Забонҳои гуахибо|гуахибо]] ва дигарон мебошанд. === Мусиқии Колумбия === [[Акс:Gaiteros_en_el_Festival_del_Porro,_Colombia.jpg|мини|270x270пкс|Мусиқии суннатии Колумбия. Ҷашнвораи Порро дар Кордоба]] Мусиқии суннатии Колумбия гуногунрангии миллӣ ва фарҳангии кишварро инъикос мекунад. Колумбияро «сарзамини ҳазор ритм» меноманд. Дар соҳили уқёнуси Ором ва минтақаҳои кӯҳии марказӣ мусиқии креолӣ бо хусусиятҳои хоси испанӣ ҳукмрон аст; дар вилоятҳои дохилӣ ва шарқӣ фарҳанги мусиқии бумӣ ҳифз шудааст; фолклори мусиқии соҳили Кариб таҳти таъсири мусиқии африқоӣ ташаккул ёфтааст. Шаклҳои асосии суруду рақси мусиқии креолӣ — бамбуко, пасило, торбелино, гуабина ва дигар навъҳо мебошанд. Дар созҳои мусиқӣ асосан асбобҳои тории зангдор — типле (навъи гитор), бандола ва рекинто истифода мешаванд. [[Акс:Shakira_Rio_03.jpg|мини|224x224пкс|Мусиқии попи муосири Колумбия. [[Шакира]]]] Барои мусиқии бумӣ (индейӣ) пентатоника, якҷояшавии ҷудонашавандаи суруд, рақсу навозиш хос аст; истифодаи созҳои нафасӣ (найҳои найшакарӣ, найҳои чӯбӣ — фотуто) ва зарбиву садобарор (навъҳои гуногуни табл, ксилофони зарбӣ — мангуаре, ҷарингакҳо) фаровон аст. Фолклори мусиқии африқоии Колумбия бо ритми дудараҷа, синкопаҳои тез, полиритмия ва бартарии асбобҳои зарбӣ фарқ мекунад. Шаклҳои маъруфи мусиқиву рақсии он — [[Порро (мусиқӣ)|порро]], [[кумбия]], [[валленато]], [[меренге]] ва [[румба]] мебошанд.<ref>{{cite web|url=http://colombia.su/Cultura/musica1.html|title=Мусиқӣ ва фолклор. Таърихи рушд|access-date=2019-11-28|archive-date=2016-03-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304142535/http://www.colombia.su/Cultura/musica1.html|url-status=live}}</ref> === Адабиёт === Номдортарин нависандаи колумбиёӣ барандаи [[Ҷоизаи Нобел]] (1982), классики адабиёти ҷаҳонии асри XX — [[Габриэл Гарсиа Маркес]] мебошад. === ВАО === Ширкати давлатии радио ва телевизиони Колумбия — '''RTVC Sistema de Medios Públicos''' соли 1954 ҳамчун ''Radiotelevisora Nacional de Colombia'' таъсис ёфта, аз соли 1963 бо номи ''Inravisión'' (''Instituto Nacional de Radio y Televisión'' — «Пажӯҳишгоҳи миллии радио ва телевизион») фаъолият мекунад. Он фарогири шабакаҳои зер мебошад: * шабакаи телевизионии ''Canal Uno'' (ҳамон ''Cadena Uno'', ''Televisora Nacional de Colombia'', ''Canal Nacional'', таъсисёфта соли 1954), * ''Canal Institucional'' (ё ''Cadena Dos'', таъсисёфта соли 1972), * ''Señal Colombia'' (ё ''Cadena 3'', таъсисёфта соли 1972), * радиои ''Radio Nacional de Colombia'' (таъсисёфта соли 1929), * ва ''Radiónica'' (таъсисёфта соли 2005). === Синамо === Теленовеллаҳо қисми асосии вақти пахши телевизиони Колумбияро ишғол мекунанд, ки ба онҳо имкон медиҳад сатҳи иқтисодии қавиро нигоҳ доранд ва фазои фарҳангӣ ва журналистиро дастгирӣ кунанд. Онҳо аз бозори миллӣ берун рафта, дар дигар кишварҳо низ машҳур шудаанд. Ширкатҳои байналмилалӣ меъёрҳо ва принсипҳои ҳамгироии маҳсулоти аудиовизуалии Амрикои Лотиниро муайян мекунанд. Дар айни замон истеҳсоли асосии онҳо дар дасти шабакаҳои телевизионии маъруфи хусусӣ — ''Caracol Televisión'' ва ''Canal RCN'' мебошад. === Варзиш === [[Акс:Radamel_Falcao.jpg|мини|285x285пкс|[[Гарсия, Радамел Фалкао|Радамел Фалкао Гарсия]] — беҳтарин нишонзан дар таърихи тими миллӣ]] Дастаи миллии футболи Колумбия ғолиби Ҷоми Амрикои ҷанубӣ дар соли 2001 шудааст. Клубҳои колумбиягӣ («[[Атлетико Насьонал|Атлетико Насонал]]» ва «[[Онсе Кальдас|Онсе Калдас]]») ду маротиба Ҷоми Либертадоресро ба даст овардаанд. Дастаи миллии Колумбия дар [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2014]] ба 1/4 финал роҳ ёфт. Аз соли 2017 [[Қаҳрамонии футболи занонаи Колумбия]] низ баргузор мешавад. Аз солҳои 2000-ум варзиши кӯчагӣ бо номи [[ҷимбарр]] дар Колумбия хеле машҳур гашт, гарчанде ки он аз нимаи асри XX инкишоф ёфта буд<ref>{{cite web|url=https://www.bar-family.ru/news/stati_o_workout/147-istoriya-gimbarr-silovaya-ulichnaya-gimnastika.html|title=Таърихи Gimbarr (гимнастикаи кӯчагии қуввагӣ)|access-date=2019-11-28|archive-date=2018-10-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20181017223550/http://bar-family.ru/news/stati_o_workout/147-istoriya-gimbarr-silovaya-ulichnaya-gimnastika.html|url-status=live|accessdate=2025-10-10|archivedate=2018-10-17|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181017223550/http://bar-family.ru/news/stati_o_workout/147-istoriya-gimbarr-silovaya-ulichnaya-gimnastika.html}}</ref>. Дар [[Бозиҳои олимпӣ]] варзишгарони Колумбия аз соли 1932 ширкат меварзанд ва аз он замон то имрӯз 19 медал ба даст овардаанд, аз ҷумла 2 тилло. Варзишгари вазнабардор [[Мария Уррутия]] соли 2000 аввалин қаҳрамони олимпии Колумбия гардид. Соли 2012 дувумин тилло ба шарофати дучархасавори 20-сола [[Мариана Пахон]] дар мусобиқаи '''BMX(Дучархаи Би Эм Икс)''' ба даст омад. Бозиҳои олимпии соли 2012 дар Лондон барои Колумбия муваффақтарин шуданд — онҳо [[Колумбия дар Бозиҳои олимпии тобистонаи 2012|8 медал]] дар 5 навъи варзиш (дзюдо, гӯштин, вазнабардорӣ, сабукатлетика ва дучархасаворӣ) ба даст оварданд. === Осорхонаҳо === Дар Колумбия осорхонаҳои зиёде мавҷуданд — таърих, археология, мардумшиносӣ, силоҳ, рассомӣ, антропология, тилло (танҳо осорхонаи тиллои ҷаҳон бо 24 ҳазор ашёи қадимаи бумӣ аз тилло ва зумуррад), инчунин санъати давраи мустамликавӣ. Хонаи-осорхонаи роҳбари мубориза барои истиқлолияти мустамликаҳои Испания дар Амрико — [[Симон Боливар]] дар шаҳри [[Богота]] ҷойгир аст. == Идҳои Колумбия == {{Мақолаи асосӣ|Идҳои Колумбия}} == Эзоҳ == {{эзоҳ}} {{Кишварҳои Амрикои Ҷанубӣ}} {{ПБ}} [[Гурӯҳ:Давлатҳо аз рӯи алифбо]] [[Гурӯҳ:Колумбия]] [[Гурӯҳ:Давлатҳо — узви СММ]] [[Гурӯҳ:Ҷумҳуриҳои унитарӣ]] [[Гурӯҳ:Кишварҳо ва қаламравҳои испанизабон]] [[Гурӯҳ:Кишварҳо ва қаламравҳое, ки соли 1810 таъсис ёфтаанд]] fmm9xr7dhyzq90xppulc39fik9ce7kj Аллоҳ 0 14465 1478460 1345083 2026-06-28T02:12:57Z InternetArchiveBot 30618 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1478460 wikitext text/x-wiki {{Ислом}} [[Акс:Allah.svg|thumb|265px|Мисоли навишти калимаи «Аллоҳ» бо хатти оддии арабӣ]] '''Аллоҳ''' ('''{{lang-ar|الله}}''' {{Audio-nohelp|Ar-Allah.oga|[ʔalˤːɑːh]}}) — дар [[ислом]] номи [[Худо]]и якка ва ягона фармонравои [[Рӯзи ҷазо]]<ref>[[Сураи Ал Фотиҳа#Мундариҷа|Ояти-4]]</ref>, ки ба одамон фиристодаи худро [[Муҳаммад]] салаллоҳро равон кард. Тарҷумаи шаҳодат аз забони арабӣ чунин аст: ''«Шаҳодат медиҳам, ки нест [[Худо]], ба ғайр аз '''Аллоҳ''', ва боз шаҳодат медиҳам, ки [[Муҳаммад]] — [[Расул]]и '''Аллоҳ'''»''. [[Акс:Shahadah.ogg|thumb|center|гӯш кардани шаҳодат]] Тарзи хондан бо забони арабӣ: {| |{{Аввали иқтибос}} Ашҳаду ан ла илоҳа илла Ллоҳу ва-ашҳаду анна Муҳаммадан расулу Ллоҳ {{oq|ar| <big><big>أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلٰهَ إِلَّا ٱللّٰهُ وَأَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ ٱللّٰهِ</big></big>}} {{охири иқтибос|сарчашма=[[:ru:Шахада|Шаҳодат]] }} |} Калимаи Аллоҳро, аз ҷониби ақвоми араб новобаста аз дин, мазҳаб ва замон истифода мебурданд<ref name="Robin304">{{cite book|author=Christian Julien Robin|title=Arabia and Ethiopia. In The Oxford Handbook of Late Antiquity|url=https://books.google.com/books?id=GKRybwb17WMC&pg=PA304|year=2012|publisher=OUP USA|pages=304–305}}</ref>. Бештар калимаро ҳамчун истилоҳ барои ифодаи Худованд, арабони муслим, арабони насронӣ ва умуман муслимони ғайри араб истифода мебаранд. Айни замон аз ҷониби муъминон ва арабони насронӣ истифода мешавад<ref>{{cite web |url=http://www.merriam-webster.com/dictionary/allah |title=Allah |author=Merriam-Webster |publisher=Merriam-Webster |accessdate=25 February 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140420121231/http://www.merriam-webster.com/dictionary/allah |archivedate=2014-04-20 }}</ref>. Ба ғайр аз ин, насрониён ва дигарон дар Индонезия ва Малта зуд-зуд ёдоварӣ мекунанд<ref name="Columbia">[[Columbia Encyclopedia]], ''Allah''</ref><ref name="Britannica"> "Allah." [[Encyclopædia Britannica]]. 2007. Encyclopædia Britannica</ref><ref name="EncMMENA">Encyclopedia of the Modern Middle East and North Africa, ''Allah''</ref>. Чунин истифодабарӣ дар байни сикҳои Малайзияи Ғарбӣ дар вақтҳои охир боиси баҳсҳои сиесӣ ва ҳуқуқӣ гашт<ref>[http://www.nzherald.co.nz/world/news/article.cfm?c_id=2&objectid=10620032 Sikhs target of 'Allah' attack] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20190403114253/http://www.nzherald.co.nz/world/news/article.cfm?c_id=2&objectid=10620032 |date=2019-04-03 }}, Julia Zappei, 14 January 2010, ''The New Zealand Herald''. Accessed on line 15 January 2014.</ref><ref>[http://www.nzherald.co.nz/world/news/article.cfm?c_id=2&objectid=11139915 Malaysia court rules non-Muslims can't use 'Allah'] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20190403114255/http://www.nzherald.co.nz/world/news/article.cfm?c_id=2&objectid=11139915 |date=2019-04-03 }}, 14 Oct. 2013, ''The New Zealand Herald''. Accessed on line 15 January 2014.</ref><ref>[http://www.reuters.com/article/2014/01/02/us-malaysia-religion-idUSBREA010C120140102 Malaysia's Islamic authorities seize Bibles as Allah row deepens] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20140116121501/http://www.reuters.com/article/2014/01/02/us-malaysia-religion-idUSBREA010C120140102 |date=2014-01-16 }}, Niluksi Koswanage, 2 January 2014, Reuters. Accessed on line 15 January 2014</ref>. == Решашиносӣ == [[File:Component letters in Allah.svg|thumb|right|200px| Қисмати калимаи "Аллоҳ":<br />1. [[Алиф]]<br />2. [[Ҳамза васл]] (همزة وصل)<br />3. [[Лом (ҳарф)|Лом]]<br />4. Лом<br />5. [[шадда]] (ташдид) (شدة)<br />6. [[Алифи ханҷарӣ]] (ألف خنجرية)<br />7. [[ҳои ҳавваз|ҳо]]]] Дар решаёбии вожаи онро ташкил шуда, аз ду бахши он (алиф ва лом таъриф) + ла(изд ва ё маъбуд) медонанд. Аллоҳ калимаи арабӣ буда, аз артикли муайян ва исми иллоҳ таркиб шудааст, ки ин маънии Худои яккаро ифода мекунад. Асосан дар забони арабӣ артикли муайяни (ал-ال) барои муайян сохтани исм истифода бурда мешавад. Исми Аллоҳ дар забони ибрии қадима ба ин шакл талаффуз шуда, дар миёни мардум истифода мегардид: Иллаҳ == Аллоҳ дар Қуръон == Мувофиқи ақидаи ислом, [[Қуръон]] — сухани Аллоҳ, ки ба пайёмбар Муҳаммад салаллоҳ равона шудааст, бевосита ё ба воситаи малоика (фаришта) [[Ҷабраил]]. Қиёфаи Аллоҳ решаи асосии таблиғи Қуръон аст; ҳам дар давраи [[Муҳаммад дар Макка|маккӣ]], ва ҳам дар давраи [[Муҳаммад дар Мадина|маданӣ]] хислатҳои асосии Аллоҳ бе тағйир монд. Яке аз муҳимтарин мавзӯоти Қуръон — якка ва ягонагии Аллоҳ аст. == Исми Аллоҳ == {{main|Номҳои Худо дар ислом}} Дар ислом расмӣ фаҳмиши муайянкунандаи исми Аллоҳ вуҷуд дорад. Ҳамаи ин номҳо қиёфаи Аллоҳро дар офаридани олам ва ҳастии Ӯ дар он ифода мекунад. Яъне, ба номҳои зиёди Аллоҳ нигоҳ накарда, ҳамаи онҳо танҳо ба Ӯ тааллуқ доранд. Онҳоро шабеҳ додан ба сифати офарид мумкин нест. Дар яке аз [[ҳадис]]и пайёмбар Муҳаммад салаллоҳ чунин навишта: ''«Аллоҳ дорои наваду нуҳ ном аст, як кам сад. Касе, ки онҳоро номбар кардан гирад — дохили Биҳишт мегардад»''<ref>Сборники Бухари и Муслима</ref>. Мисол, номҳои Аллоҳ, ки дар Қуръон ёдовар шудаанд Ар-Рабб (Ҷаноб), Ар-Раҳмон (Меҳрубон), Ар-Раҳим (Раҳмдил), Ал-Ҳайй (Зинда), Ал-Аҳад (Ягона) ва ҳоказо. Номи Аллоҳ бо наваду нуҳ ном маҳдуд намеёбад зеро номҳои дигари Ӯ дар [[Қуръон]] ва [[Суннат]] ёдовар нашудаанд. [[Акс:Allah in Stone in Rohtas.jpg|left|thumb|245px|Қалъаи [[Роҳтас]], [[Покистон]]]] == Иқтибоси калима == === Дар забонҳои Аврупо === === Дар забонҳои Малайзия ва Индонезия === === Дар дигар скриптҳо ва забонҳо === Калимаи Аллоҳ дар дигар забонҳо, ки аз ҳуруфи ниёгон истифода мебаранд як хел навишта мешавад ва инҳо [[забони форсӣ|форсӣ]]/[[забони дарӣ|дарӣ]], [[забони урду|урду]], [[забони уйғурӣ|уйғурҳо]] ва дигарон. * {{lang-bn|আল্লাহ}} ''Allah'' * {{lang-bs|Allah}} * [[забони чинӣ|чинӣ]] ([[Mandarin (late imperial lingua franca)|мандарин]]): 阿拉 ''Ālā'', {{lang-zh|安拉}} ''Ānlā''; {{lang-zh|真主}} ''Zhēnzhǔ'' (тарҷумаи семантикӣ ҳамчун «''Устоди ҳақиқӣ''»),<ref name="VersteeghEid2005">{{cite book|author1=Kees Versteegh|author2=Mushira Eid|title=Encyclopedia of Arabic Language and Linguistics: A-Ed|url=https://books.google.com/books?id=SuNiAAAAMAAJ&pg=PA379|year=2005|publisher=Brill|isbn=978-90-04-14473-6|pages=379–}}</ref> {{lang-zh|胡大}} ''Huda'' (''Худо'', аз [[забони форсӣ]]) * [[забони чехӣ|чехӣ]], {{lang-sk|Alláh}} * {{lang-el|Αλλάχ}} ''Allách'' * [[забони филипинӣ|филипинӣ]]: Alā or ''Allah'' * {{lang-he|אללה}} ''Allah'' * {{lang-hi|अल्लाह}} ''Allāh'' * {{lang-ml|അള്ളാഹ്}} ''Aḷḷāh'' * {{lang-ja|アラー}} ''Arā'', {{lang|ja|アッラー}} ''Arrā'', {{lang|ja|アッラーフ}} ''Arrāfu'' * {{lang-lv|Allāhs}} * {{lang-mt|Alla}} * {{lang-ko|알라}} ''Alla'' * {{lang-pl|Allah}}, also archaic ''{{lang|pl|Allach}}'' or ''{{lang|pl|Ałłach}}'' * {{lang-ru|Алла́х}} * [[забони сербӣ|сербӣ]], [[забони белорусӣ|белорусӣ]], {{lang-mk|Алах}} ''Alah'' * {{Lang-es|Alá}} * {{lang-pt|Alá}} * {{lang-th|อัลลอฮ์}} ''Anláw'' * панҷобӣ ([[Скрипти гурмухчӣ|гурмухчӣ]]): ਅੱਲਾਹ ''Allāh'', арчаис ਅਲਹੁ ''Alahu'' (аз [[Скрипти сикҳӣ]]) * {{lang-tr|Allah}} === Матбаа === [[Акс:Allah name in different languages.png|280px|thumbnail|Калимаи Аллоҳ бо тартиби гуногуни хаттӣ навишта шудааст.]] Калимаи Аллоҳ пас аз ҳарфи ''Лом'' ҳамеша бе ''Алиф'' (ҳарфи садонок) навишта мешавад, чун имлои навиштан пеш аз ибтидои ҳуруфи одатии забони арабӣ оғоз ёфт. Бо вуҷуди ин, дар имлои маҳаллӣ аъробгузории ''Алиф'' дар қисми болои шадда (ташдид) барои дуруст талаффуз кардани калима гузошта мешавад. == Нигаред == * [[Қуръон]] * [[Худо]] == Динҳову мазҳабҳо == * [[Ислом]] * [[Динҳои ҷаҳонӣ]] * [[Дини масеҳӣ]] * [[Яҳудият]] * [[Дини Буддоӣ]] * [[Дини зардуштӣ]] == Адабиёт == ; бо забони русӣ * {{китоб|муаллиф=Батыр Р.|қисм=Первое имя Бога|сарлавҳа=Вместо реформы. Сборник статей|ссылка=http://www.idmedina.ru/books/theology/?938|ответственный=Под общ. ред. [[Мухетдинов, Дамир Ваисович|Д. В. Мухетдинова]]|ҷой={{Н. Новгород}}—Ярославль|нашр=ИД «Медина»|сол=2007|саҳифаҳо=176|ref=Батыр}} == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Сарчашма == * [http://askimam.ru/publ/4-1-0-57 Откуда произошло слово «Аллах»?] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20140913022752/http://askimam.ru/publ/4-1-0-57 |date=2014-09-13 }} {{ислом-нопурра}} [[Гурӯҳ:Ислом]] nvm8061r2xjbezpfrhcqto0pyo3q5b5 Литий 0 15782 1478455 1120514 2026-06-27T21:10:38Z Kirill Borisenko 5751 /* Инҷоро ҳам бингаред */ 1478455 wikitext text/x-wiki {{Варақаи литий}} '''Литий''' (Li) ==Инҷоро ҳам бингаред== *[[Ҷадвали даврии элементҳои химиявӣ]] {{Умуми}} Ли́тий ( аз калимаи юн. Lithium; бо рамзи Li ифода карда мешавад) — элементи гуруҳи якум (аз руи таснифоти куҳан — зергуруҳи асосии гуруҳи якум), даври дуюми системаи даврии элементҳои химиявӣ буда, рақами атомиаш 3 аст. Моддаи соддаи литий — металли ишқории мулоими дорои рангаш сафеди нуқрагин мебошад. [[Акс:Blausen 0615 Lithium Atom-ru.png|thumb|left|]] Литий дар соли 1817 аз тарафи кимиёшинос ва маъданшиноси Шветсия - Иоганном Арфведсон аввал дар маъдани петалит ва сипас дар сподумену лепидолит кашф шуд. Металли литийро бори аввал Гемфри Дэви соли 1825 ҳосил карда буд. Li гирифта номи худро аз он, ки ӯ дар «сангҳо» (юнон. λίθος. - санг) пайдо шуд. Дар ибтидо ном он «литион» буда, номи муосири он аз ҷониби Берселиус пешниҳод шудааст. {{Химия-нопурра}} == Сарчашма == Сафиев Ҳ.С. ва диг. Химия, дар қоидаҳо, таомулҳо, аксҳо ва нақшаҳо. Д. 2004 jq9mfkigqklydo8arzwtnqh6gsrmhgx Абдулғаффор Раҳмонзода 0 21339 1478457 1478256 2026-06-28T01:03:27Z InternetArchiveBot 30618 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1478457 wikitext text/x-wiki {{Ходими давлатӣ}} '''Раҳмонзода Абдулғаффор Азиз''' (зод. [[29 март]]и [[1961]], [[деҳаи Андароб]]и [[ноҳияи Кӯлоб]]) — ходими давлатӣ, Вакили Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон (2015). == Зиндагинома == Абдулғаффор Раҳмонзода 29 марти соли 1961 дар деҳаи Андароби шаҳри Кӯлоб, таваллуд ёфтааст. Миллаташ тоҷик. Ӯ соли 1978 мактаби миёнаи № 11 шаҳри Кӯлобро хатм намудааст. Соли 1978 ба Донишгоҳи инженерҳои ирригатсия ва механизатсияи хоҷагии қишлоқи шаҳри Тошканд дохил шуда, онро соли 1983 бо ихтисоси инженер-заминсоз хатм намудааст. == Корнома == Солҳои 1983—1984 ба ҳайси иқтисодчии гурӯҳ оид ба татбиқи пешравии илм ва техникаи Раёсати кишоварзии вилояти Кӯлоб кор кардааст. Аз соли 1984 то соли 1988 дар вазифаҳои Котиби кумитаи комсомолии хоҷагии ба номи Жданови ноҳияи Кӯлоб, инструктори шуъбаи ташкилотҳои комсомолии Кумитаи комсомолии вилояти Кӯлоб, Мудири Шуъбаи ташкилотҳои комсомолии Кумитаи комсомолии шаҳри Кӯлоб, Инструктори Шуъбаи ташкилотҳои комсомолии Кумитаи комсомолии вилояти Брести Ҷумҳурии Белоруссия, Мудири Кобинети корҳои комсомолии Кумитаи комсомолии вилояти Кӯлоб, Инструктори шуъбаи ташкилии Кумитаи ҳизби коммунисти шаҳри Кӯлоб фаъолият намудааст. Аз соли 1988 то соли 1993 дар вазифаҳои Котиби якуми Кумитаи комсомолии шаҳри Кӯлоб ва Раиси Иттифоқи ҷавонони шаҳри Кӯлоб интихоб гардида, кор намудааст. Таи солҳои 1993—1996 дар вазифаҳои Мудири Сектори аграрии Корпоратсияи истеҳсолии «Кӯлоб» ва Директори Корхонаи муштараки «Ориёно» кор намудааст. Аз соли 1996 то соли 2005 дар вазифаҳои мутахассис ва Сардори шуъбаи инвеститсияҳои хориҷии Раёсати ташкил ва ҳамоҳангсозии робитаҳои хориҷии Вазорати иқтисод ва робитаҳои иқтисоди хориҷии Ҷумҳурии Тоҷикистон, Сардори шуъбаи инвеститсияҳои берунаи Раёсати сиёсати сармоягузории Вазорати иқтисод ва робитаҳои иқтисоди хориҷии Ҷумҳурии Тоҷикистон ва Сардори Раёсати инвеститсияҳои хориҷии Вазорати иқтисод ва савдои Ҷумҳурии Тоҷикистон фаъолият намудааст. Соли 2001 Донишгоҳи миллии Ҷумҳурии Тоҷикистонро бо ихтисоси иқтисодчӣ хатм намудааст. Аз соли 2005 то соли 2006 бо қарорҳои Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон дар вазифаҳои муовини Вазири иқтисод ва савдои Ҷумҳурии Тоҷикистон ва муовини Вазири рушди иқтисод ва савдои Ҷумҳурии Тоҷикистон кор намудааст. Таи солҳои 2009—2010 бо қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон дар вазифаи муовини аввали Раиси Кумитаи давлатии сармоягузорӣ ва идораи амволи давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон адои хидмат намудааст. Солҳои 2010—2012 дар вазифаи муовини Раиси вилояти Хатлон кор намуда, вакили Маҷлиси вакилони халқи вилояти Хатлон интихоб гардидааст. Аз соли 2012 то соли 2015 бо Фармони Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон дар вазифаи иҷрокунандаи Раис ва Раиси шаҳри Кӯлоб фаъолият намуда, вакили Маҷлиси вакилони халқи шаҳри Кӯлоб интихоб гардидааст. Соли 2014 аъзои Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон интихоб гардида то соли 2015 фаъолият намудааст. Моҳи марти соли 2015 Вакили Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон даъвати панҷум интихоб гардида, Муовини Раиси Кумитаи сохтори давлатӣ ва худидоракунии маҳаллӣ Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон таъйин гардидааст. Аз моҳи апрели соли 2020 бо қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон муовини якуми Вазири меҳнат, муҳоҷират ва шуғли аҳолии Ҷумҳурии Тоҷикистон таъин гардидааст. == Ҷоизаҳо == Бо ордени «Шараф» дараҷаи 2, Медали ҷашнии «Хадамоти оташнишонии Вазорати корҳои дохилии Ҷумҳурии Тоҷикистон», Медали ҷашнии «20 солагии Кумитаи ҳолатҳои фавқуллода ва мудофиаи граждании назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон», Медали ҷашнии «15 солагии Қувваҳои мусалаҳи Ҷумҳурии Тоҷикистон» ва Медали ҷашнии «20 солагии Қувваҳои мусалаҳи Ҷумҳурии Тоҷикистон» сарфароз гардида, аъзои ифтихории Раёсати Иттифоқи арбобони санъти Тоҷикистон мебошад. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Пайвандҳо == * [http://www.ozodagon.tj/khabarho/tojikiston/3631-2012-01-23-06-34-24 Озодагон — Раҳмонов ислоҳот мекунад.Ҳоло аз барқ шурӯъ кард]{{Пайванди мурда|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes 4pt444w0rd4anm7s439j5qzcwzw3dvx Айнӣ (шаҳрак) 0 34193 1478459 1397292 2026-06-28T01:50:41Z InternetArchiveBot 30618 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1478459 wikitext text/x-wiki {{МА | мақом = Шаҳрак | номи тоҷикӣ = Айнӣ | номи аслӣ = | тасвир = | тавсифи тасвир = | тобеият = | кишвар = Тоҷикистон | lat_dir = | lat_deg = | lat_min = | lat_sec = | lon_dir = | lon_deg = | lon_min = | lon_sec = | CoordAddon = | CoordScale = | шакли минтақа = Вилоят | минтақа = вилояти Суғд | минтақа дар ҷадвал = вилояти Суғд{{!}} Суғд | шакли ноҳия = Ноҳия | ноҳия = ноҳияи Айнӣ | ноҳия дар ҷадвал = ноҳияи Айнӣ {{!}} Айнӣ | шакли ҷомеа = Ҷамоат | ҷомеа = Деҳоти Айнӣ | ҷомеа дар ҷадвал = | тақсимоти дохилӣ = | шакли роҳбарӣ = Раиси маҳалла | роҳбар = | замони таъсис = | аввалин номбарӣ = | номҳои пешина = Варзиминор, Заҳматобод | мақом аз = | забони расмӣ = тоҷикӣ | аҳолӣ = 3314 | соли барӯйхатгирӣ = 2017 | зичӣ = | агломератсия = | ҳайати миллӣ = [[мардуми тоҷик|тоҷикон]] | ҳайати динӣ = [[мусулмон]]они [[ҳанафӣ|ҳанафимазҳаб]] | этнохороним = | вақти минтақавӣ = | DST = | коди телефон = +992 3479 | нишонаи почта = 735520 | нишонаҳои почта = | коди мошинҳо = TJ02 | шакли шиноса = | шиносаи ададӣ = | гурӯҳ дар Commons = | сайт = }} '''Айнӣ''' (то 1955 ''Варзи Манор'') — [[шаҳрак]]<ref>{{ЭМТ|Айнӣ|1|муаллиф=|саҳифаҳо=235}}</ref>, маркази [[ҷамоати деҳоти Айнӣ]] ва маркази маъумурии [[ноҳияи Айнӣ]]. == Таърих == Деҳаи Варзи Минор маркази бекигарии Фалғари Аморати Бухоро будааст<ref>{{Cite web|url=http://www.strannik.de/travel/abumuso.htm|title=Abu-Muso Ashgari|website=www.strannik.de|accessdate=2022-10-11|archivedate=2020-02-09|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200209183814/http://www.strannik.de/travel/abumuso.htm}}</ref>. 7 июни соли 1933 деҳаи Варзиминор (Ворзоминор, Варзи Мунор) ба Заҳматобод ва дар соли 1955 бошад — ба Айнӣ<ref>{{Cite web|url=http://tojkiston.ucoz.ru/index/pos_im_s_ajni/0-94|title=Всё о Таджикистане - пос. им. С.Айни|website=tojkiston.ucoz.ru|accessdate=2022-10-11}}</ref> тағйири ном кард. 26 августи соли 1960 деҳаи Айнӣ мақоми шаҳракро гирифт<ref>СССР. Административно-территориальное деление союзных республик: Дополнение к справочнику выпуска 1960 года. — М.: Изд-во «Известия Советов депутатов трудящихся СССР», 1961.</ref>. ==Мардум== {|class="wikitable" border="2" cellpadding="4" cellspacing="0" style="margin: 1em 1em 1em 0; background: white; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" style="border: 1em solid white") |- |'''Сол''' |2010<ref name="барӯйхатгирӣ2020"/> |2020<ref name="барӯйхатгирӣ2020">{{Cite web|url=https://www.stat.tj/barujhatgirii-aholi-2020/|title=Барӯйхатгирии аҳолӣ ва фонди манзили соли 2020|lang=ru|accessdate=2024-03-30}}</ref> |- |'''Аҳолӣ''' |3446 |3256 |} == Эзоҳ == {{эзоҳ}} {{тоҷикистон-ҷуғ-нопурра}} {{ноҳияи Айнӣ}} [[Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо]] [[Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Айнӣ]] [[Гурӯҳ:Ҷамоати Айнӣ]] tgrsjefwh3g0tpgk58jayvjg7t8md9j Бунафша 0 106561 1478462 1401426 2026-06-28T05:06:42Z InternetArchiveBot 30618 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1478462 wikitext text/x-wiki {{Таксон |image file = Viola tricolor 001.JPG |image title = |image descr = {{bt-ruslat|Гули одамрӯ|Viola tricolor}} |regnum = Гиёҳон |latin = Viola |author = [[L.]] ([[1753]]) |syn = |typus = |children name = |children = |wikispecies = Viola |grin = 12719 }} {{эзоҳ}}'''Бунафш''' ( {{Lang-la|Víola}} ) [[авлод|як ҷинси]] растаниҳо аз оилаи {{Bt-tglat|Фиалковые|Violaceae}} Тақрибан панҷсад <ref name="TPL">{{Cite web|url=http://www.theplantlist.org/1.1/browse/A/Violaceae/Viola/|title=''Viola''|date=2013|publisher=[[The Plant List]]. Version 1.1.|lang=en|deadlink=no|accessdate=2016-09-13|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170904125443/http://www.theplantlist.org/1.1/browse/A/Violaceae/Viola/|archivedate=2017-09-04}}</ref> (тибқи баъзе маъхазҳо - зиёда аз ҳафтсад) [[гуна|намуд]] маълум аст, ки асосан дар [[нимкураи шимолй|нимкураи шимолӣ]] - дар кӯҳҳо ва дар минтақаҳои [[Иқлими муътадил|иқлими мӯътадил]] мерӯянд. '''Паҳн шудан''' Намояндагони ҷинси бунафшҳо дар аксари минтақаҳои мӯътадили ҷаҳон вомехӯранд; Консентратсияи баландтарини [[гуна|намудҳо]] дар [[Амрикои Шимолӣ]], [[Кӯҳҳои Анд|Андҳо]] ва [[Ҷопон]] мебошанд. Бисёр намудҳо растаниҳои хоси [[Эндемикҳо|эндемикии]] [[Кӯҳҳои Анд|Андҳои]] Амрикои Ҷанубӣ мебошанд; шумораи ками намудҳо дар [[Бразилия|Бразилияи]] субтропикӣ, тропикӣ ва [[Африқои Ҷанубӣ]] (дар [[минтақаи Кейп]] ); дар [[Австралия]], [[Зеландияи Нав]] ва [[Ҷазираҳои Сэндвичи Ҷанубӣ|чазирахои Сэндвич]]. '''Намудҳо''' '''Намудҳои бунафшҳо дар Русия маъмуланд''' Дар [[қисми аврупоии Русия]] тақрибан бист [[гуна|намуди]] бунафшҳо мавҷуданд. Аз ҳама маъмул инҳоянд: * {{Bt-tglat|Фиалка болотная|Viola palustris|[[L.]]}} — по болотам, болотистым лугам и лесам, берегам водоёмов. * [[Бунафшаи Виттрок|Фиалка Виттрока]] (''{{Btname|Viola × wittrockiana|[[Gams]] [[ex (таксономия)|ex]] [[Hegi]]}}''), [[Пансиҳои боғ|садовые анютины глазки]] — широко культивируемый вид, садовый гибрид ''{{Btname|[[Viola altaica]]|[[Ker Gawl.]]}}'' × ''{{Btname|[[Viola lutea]]|[[Huds.]]}}'' × ''{{Btname|[[Viola tricolor]]|[[L.]]}}'' * {{Bt-tglat|Фиалка душистая|Viola odorata|[[L.]]}} — встречается редко, часто культивируется в садах, парках, на кладбищах. * {{Bt-tglat|Фиалка опушённая|Viola hirta|[[L.]]}} — в лесах, на лугах, в степи. * {{Bt-tglat|Фиалка одноцветковая|Viola uniflora|[[L.]]}} — произрастает в смешанных травяных и травяно-моховых лесах, редколесьях, тундрах, лугах, луговых склонах в Сибири, Монголии, на Дальнем Востоке. * {{Bt-tglat|Фиалка полевая|Viola arvensis|[[Murr.]]}} — сорное на полях, вдоль дорог. * {{Bt-tglat|Фиалка собачья|Viola canina|[[L.]]}} — по сухим песчаным склонам, лугам, [[Хизер|верещатникам]], в лесах, кустарниках; цветёт с апреля по июнь непахучими, одноцветными светло-синими цветками; воздушные стебли несут яйцевидно-сердцевидные листья с короткими прилистниками. * {{Bt-tglat|Фиалка топяная|Viola uliginosa|[[Bess.]]}} — по сырым пойменным лугам и лесам, берегам рек, ручьёв. * {{Bt-tglat|Фиалка трёхцветная|Viola tricolor|[[L.]]}}, [[Гули одамрӯ|анютины глазки]] — по полям, лугам, холмам; цветки или одноцветные (жёлтые или беловатые), или двуцветные (нижний лепесток жёлтый, остальные фиолетовые), рыльце круглое. * {{Bt-tglat|Фиалка удивительная|Viola mirabilis|[[L.]]}} — по дубравам, реже другим лесам, стеблей нет, светло-фиолетовые цветки пахучие. * {{Bt-tglat|Фиалка двуцветковая|Viola biflora|[[L.]]}} — по тундрам, альпийским лугам, берегам рек и озёр, в хвойных и берёзовых лесах '''Қайдҳо''' ↑ Viola(англ.)(пайванди дастнорас — таърих). The Plant List. Version 1.1. (2013). 13 сентябри 2016 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 4 сентябри 2017. '''Адабиёт''' * Имханицкая Н. Н. Семейство фиалковые (Violaceae) // Жизнь растений : в 6 т. / гл. ред. А. Л. Тахтаджян. — М. : Просвещение, 1981. — Т. 5. Ч. 2 : Цветковые растения / под ред. А. Л. Тахтаджяна. — 512 с. — 300 000 экз. * {{Книга|заглавие=Ботаника. Энциклопедия «Все растения мира». Более 10000 комнатных и садовых растений|ответственный=Пер. с англ. (ред. Григорьев Д. и др.)|год=2006|издательство=Könemann|страницы=923–926|страниц=1020|isbn=3-8331-1621-8}} * Юзепчук С. В., Клоков М. В. Род 905. Фиалка — Viola L. // Флора СССР = Flora URSS : в 30 т. / начато при рук. и под гл. ред. В. Л. Комарова. — М. ; Л. : Изд-во АН СССР, 1949. — Т. 15 / ред. тома Б. К. Шишкин, Е. Г. Бобров. — С. 350–479. — 742 с. — 4000 экз. '''Пайвандҳо''' * Фиалка — статья из Большой советской энциклопедии. * {{ВТ-ЭСБЕ|Фиалка}} * Никитин В. В. Ключ для определения фиалок (Viola L.). Архивированная копия (рус.) // Флора Восточной Европы и Кавказа. — С. 1–8. Архивировано 20 февраля 2009 года. * [http://flower.onego.ru/other/viola.html Энциклопедия декоративных садовых растений — Фиалка] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20240528180623/http://flower.onego.ru/other/viola.html |date=2024-05-28 }} (Дата обращения: 28 ноября 2011) [[Гурӯҳ:Гулҳо]] hhqecmg6alfz3m8oa1xd93dg92xyuoh Леонардо Асеведо 0 159895 1478446 1152202 2026-06-27T14:53:37Z Explicit 19850 +[[File:260509 제주 vs FC 서울 (Leonardo Acevedo).jpg]] 1478446 wikitext text/x-wiki {{Варақаи футболбоз |embed = no |ном = Леонардо Асеведо |акс = 260509 제주 vs FC 서울 (Leonardo Acevedo).jpg |андозаи_акс = 200 |alt = |шарҳи_акс = |номи_пурра = Леонардо Асеведо Руис<br>(Leonardo Acevedo Ruiz) |ном_ҳангоми_таваллуд = |санаи_таваллуд = {{таърихи таваллуд ва син|1996|04|18|df=y}} |макони_таваллуд = [[Меделин]], [[Колумбия]]<ref group=қайд>[[:en:Colombia|Colombia]], [[:en:Medellin|Medellin]]</ref> |санаи_вафот = |макони_вафот = |қад = {{қад|m=1.85}} |мавқеъ = {{afp|FW}} |бошгоҳи_кунунӣ = {{расми парчам|Португалия}} [[Cпортинг Клубе Де Португал Б|Cпортинг Б]][[:en:Sporting Clube de Portugal B|<sup>en</sup>]] |рақам = 90 |солҳои_ҷавонӣ1 = –2014 |бошгоҳҳои_ҷавонӣ1 = Atlético Nacional[[:en:Atlético Nacional|<sup>en</sup>]] |солҳои_ҷавонӣ2 = 2014–2015 |бошгоҳҳои_ҷавонӣ2 = FC Porto Juniors[[:en:FC Porto Juniors|<sup>en</sup>]] |солҳо1 = 2013– |бошгоҳҳо1 = Atlético Nacional[[:en:Atlético Nacional|<sup>en</sup>]] |баромадҳо1 = 0 |голҳо1 = 0 |солҳо2 = 2014–2016 |бошгоҳҳо2 = FC Porto B[[:en:FC Porto B|<sup>en</sup>]] |баромадҳо2 = 25 |голҳо2 = 9 |солҳо3 = 2016– |бошгоҳҳо3 = {{расми парчам|Португалия}} → [[Cпортинг Клубе Де Португал Б|Cпортинг Б]] (кироӣ)[[:en:Sporting Clube de Portugal B|<sup>en</sup>]] |баромадҳо3 = 23 |голҳо3 = 10 |солҳои_умумӣ = |баромадҳои_умумӣ = |голҳои_умумӣ = |шаблонҳои_медал-title = |шаблонҳои_медал = |шаблонҳои_медал-expand = |module = |азнавсозии_бошгоҳ = |азнавсозии_дастаи_миллӣ = }} '''Леонардо Асеведо Руис''' ({{lang-es|''Leonardo Acevedo Ruiz''}}; [[18 апрел]]и [[1996]], [[Меделин]], [[Колумбия]]) — футболбози [[Колумбия|колумбӣ]], {{afp|fw}}.<ref>[[:en:Leonardo Acevedo|Leonardo Acevedo]]</ref> == Зиндагинома == {{васеъкунии фасл}} == Маснади бошгоҳӣ == == Мунтахаби миллӣ == == Эзоҳ == {{эзоҳ|group=қайд|liststyle=lower-alpha}} == Пайвандҳо == {{эзоҳ}} __FORCETOC__ [[Гурӯҳ:Зодагони 18 апрел]] [[Гурӯҳ:Зодагони соли 1996]] [[Гурӯҳ:Ҳуҷумкунандагони футбол]] [[Гурӯҳ:Футболбозони Колумбия]] [[Гурӯҳ:Бозингарони БФ Atlético Nacional]] [[Гурӯҳ:Бозингарони БФ Porto B]] [[Гурӯҳ:Бозингарони БФ Cпортинг Клубе Де Португал Б]] {{Colombia-footy-bio-stub}} 7yxe0hl4lumvzw0c1hku2kw7325av6s Компютери квантӣ 0 207528 1478478 1442503 2026-06-28T10:49:41Z InternetArchiveBot 30618 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1478478 wikitext text/x-wiki '''Роёнаи квонтумӣ, компютери квантӣ''' ({{lang-en|Quantum Computer}}) — [[компютер|мошинест]], ки аз [[падида]]ҳо ва қонунҳои [[механики квонтумӣ|механикаи квантӣ]] монанди [[барҳамниҳӣ]] ({{lang-en|Superposition}}) ва [[дарҳамтанидагӣ]] ({{lang-en|Entanglement}}) барои анҷоми муҳосиботаш истифода мекунад<ref>{{cite journal|last1=Gershenfeld|first1=Neil|last2=Chuang|first2=Isaac L.|authorlink2=Isaac L. Chuang|date=June 1998|title=Quantum Computing with Molecules|url=http://cba.mit.edu/docs/papers/98.06.sciqc.pdf|journal=Scientific American|doi=|pmid=|access-date=|authorlink1=Neil Gershenfeld|=http://cba.mit.edu/docs/papers/98.06.sciqc.pdf}}</ref>. Компютерҳои квонтумӣ бо компютерҳои феълӣ, ки бо [[транзистор]]ҳо кор мекунанд фарқи асосӣ доранд. == Таърих == {{асосӣ|Микропротсессор}} Рушди бесобиқаи сатҳи техникаи рақамӣ ва дастовардҳои назаррас махсусан дар технологияи татбиқи амалии натиҷаҳои назариявии физикаи квантӣ дар интиҳои асри XX ва ибтидои асри XXI бевосита имконпазир будани яке аз лоиҳаҳои бемисли маҳсули тафаккури инсони — таҳияи компютерҳои квантиро исбот намуд. Ҳоло намунаҳои шартии компютерҳои квантӣ аллакай истеҳсол шуда, мавриди истифода қарор доранд. Вале, дар назар аст, ки ояндаи наздик кор карда баромадани намунаи мукаммали он — ба ҷаҳиши бузурги глобалӣ ва илмиву технологии тамаддуни инсонӣ оварда мерасонад. Дар 35 соли охир миқдори транзисторҳои дохили чунин микропротсессорҳо зиёда аз 5 дараҷа афзуд ва ҳоло беш аз 161010"> адад мебошад. Дар ин муддат зуддии тактии микропротсессорҳо (миқдори амалиёт дар сония) низ (аз 5-10 МГц) ба якчанд дараҷа афзуда, солҳои 2003—2004 то ба 4ГГц расид (ҳадди назариявӣ 10ГГц). Вале пас аз он дигар афзоиши зудди тактии микропротсессорҳо мушоҳида нашудааст. Сабаби асосӣ — ин баланд шудани ҳарорат дар дохили микропротсессор мебошад. Ҳоло, як қатор роҳҳои ҳалли муаммои ҳарорати баланд мавриди таҳқиқ қарор дорад, ба монанди — хомӯш намудани исми ғайрифаъоли микропротсессор (dark silicon), истеҳсоли микропротсессорҳои алоҳида барои масъалаҳои ҷудогона, татбиқи технологияҳои нави паст намудани ҳарорат, мантиқи реверсивии адиабатӣ (adiabatic computing) бо истифода аз принсипи Р. Ландауэр, архитектураи катакчаҳои квантӣ (QCA-технология) ва ғайра. Дар ин радиф, ба таври алоҳида муҳокима намудани технологияи ба таври куллӣ фарқкунанда, ки идеяи он ҳанӯз дар асри гузашта баён шуда, 15-20 соли охир олимон барои амалӣ шудани он ҷидду ҷаҳд менамоянд, бамаврид мебошад. == Технологияи компютерҳои квантӣ == Мувофиқи маълумотҳо ҳоло компютери квантӣ ба маънои аслиаш кор карда баромада нашудааст. Умуман гирем, кор карда баромадани компютери квантии мукаммал — яке аз масъалаҳои амалӣ ва муҳими физика ва техникаи садаи XXI мебошад. Дар назар аст, ки чунин компютерҳо асосан суперпозитсияи квантӣ, параллелияти квантӣ, ҳолати омехтаи квантӣ, телепортатсияи квантӣ, хосияти нақбӣ ва боз як қатор хусусиятҳои назарияи квантиро барои интиқол ва коркарди иттилоот истифода мебаранд. Ҳамин тавр, протсессорҳои квантӣ таҷҳизотҳое мебошанд, ки асосан дар бурриши илмҳои компютерӣ, физика ва химияи квантӣ таҳия мешаванд. Расман идея ва роҳҳои амалигардонии ҳисобкуниҳои квантӣ ва компютерҳои квантӣ шурӯъ аз ибтидои солҳои 80-уми асри гузашта аз ҷониби як қатор олимони соҳаи физика ва математика, аз ҷумла Ю. И. Манин (Узви вобастаи АИ ИҶШС ва АИ Россия, ҳоло профессори донишгоҳ дар штати Иллинойси ИМА), Р. Ф. Фейнман (ҷоизадори мукофоти Нобелӣ дар соҳаи физика, яке аз асосгузорони электродинамикаи квантӣ), П. Бенев, П. Шор, Л. Гровер (ИМА), Д. Дойч (Британияи Кабир) ва дигар мутахассисони соҳа пешниҳод шудааст. == Самтҳои корбурди роёниши квантӣ == === Криптография === Дар назар аст, ки компютерҳои квантӣ аз ҳисоби иқтидори бемисли худ дар масъалаи санҷиши яквақтаи миқдори зиёди маълумоти ададӣ беҳамто мебошанд. Яъне агар кодгузории ягон маълумот ба таври криптографияи анъанавӣ иҷро шуда бошад, компютери квантӣ онро ҳатман мекушояд. Зеро масалан, ба таври назариявӣ ҳисоб шудааст, ки агар барои ҳалли ягон масъалаи криптографӣ ба компютери муосири анъанавӣ миллиардҳо сол лозим бошад, барои компютери квантии тавоноиаш 1000 [[кубит]] танҳо якчанд дақиқа (ё сония) кифоя мебошад. Аз ин намуна, то кадом андоза нотавон будани шифргузории анъанавӣ дар назди иқтидори компютерҳои квантӣ равшан аён мегардад. Ҳоло муассисаҳои муайянкунандаи стандартҳо руйхати методҳои криптографии устувор ба ҳисобкуниҳои квантиро таҳия намуда истодаанд. Масалан, ҳоло муасисаҳои молиявӣ ба таври фаъол имкониятҳои криптографияи квантиро таҳқиқ намуда истодаанд, ки он бояд мунтазам ҷойи криптографияи анъанавиро ишғол намояд. Криптографияи квантӣ аз ҷумла имконият медиҳад, ки дар ҳолати кӯшиши рахнакунии система дарҳол онро ба қайд гирифта чораҳои мувофиқи бехатарӣ ба роҳ монда шавад. === Моделсозии молекулавӣ === Ҳанӯз солҳои 80-уми асри гузашта Р. Фейнман низ қайд карда буд, ки агар рӯзе компютерҳои квантӣ кор карда баромада шаванд табиӣ аст, агар онҳоро дар навбати аввал дар ҳисобкуниҳои химияи квантӣ истифода намоем. Реаксияҳои химиявӣ табиатан ҳолатҳо ва натиҷаҳои имконпазири бениҳоят зиёдро дар бар мегиранд ва ҳолатҳои омехтаи суперпозитсия (барҳамниҳӣ)-и квантиро ба вуҷуд меоранд. Идора намудан ва гузаронидани таҳқиқу ҳисобкуниҳои дақиқ дар ин ҳолат бо иқтидори компютерҳои анъанавӣ имкон надорад. Дар назар аст, ки компютерҳои квантӣ барои ҳалли масалаҳои ин соҳа хидмати нотакрор менамоянд. === Моделсозии молиявӣ === Дар ин соҳа яке аз системаҳои мураккабтарин ин бозорҳои муосир мебошанд. Гарчанде маҷмӯи услубҳо ва воситаҳои илмӣ кор карда баромада шудаанд, вале то ҳоло унсурҳои эҳтимолӣ дар ин майдон ғолиб меоянд. Ҳоло сармоягузорон ва таҳлилгарони ин соҳа барои ҳалли муаммоҳои касбиашон ба ҳисобкуниҳои квантӣ муроҷиат намуда истодаанд. Зеро муваффақияти амалиёти молиявӣ аз миқдори бениҳоят калони ҳолатҳо вобаста мебошад ва барои ба назар гирифтану идора кардани онҳо қудрати компютерҳои анаъанавӣ кифоя нест. === Пешгӯии дақиқи обу ҳаво === Умуман, ба таври расмӣ, пешгӯии илмии обу ҳаво аз нимаи дуюми садаи XIX оғоз шудааст. Вале, бо вуҷуди он то ҳоло саҳеҳияти ҳалли ин масъала яке аз муаммоҳои марказии илмӣ боқӣ мемонад. Ба ҳама маълум аст, ки аз пешгӯии дақиқи обу ҳаво кулли масълаҳои хоҷагии халқ, аз ҷумла корҳои саҳроӣ, истеҳсоли маводҳои озуқаворӣ, нақлиёт, пешгӯии бориши зиёд, саривақт огоҳӣ ёфтан аз офатҳои табиӣ (сунами, заминларза, гирдбодҳои шадид, обхезӣ) ва ғайра вобаста мебошад. Гарчанде олимон дар ин масъала доимо таҳқиқот мебаранд, муодилаҳои ҳосилшуда миқдори зиёди тағйирёбандаҳоро дар бар мегиранд, ва моделсозии таҳаввулли обу ҳаво аз ҷиҳати техникӣ душвор мегардад. Барои дар компютерҳои анъанавӣ ҳал намудани ин муодилаҳо мутахасисони соҳа маҷбур мешаванд, ки миқдори тағйирёбандаҳоро ба таври сунъӣ ихтисор намоянд, ки бевосита ба комилан дақиқ будани натиҷаҳо таъсири манфӣ мерасонад. === Тафаккури сунъӣ === {{асосӣ|Ҳуши маснуӣ}} Принсипи асосии фаъолияти тафаккури сунъӣ ин худомӯзӣ дар асоси мустақилона ҳосил намудани таҷриба мебошад. Раванди мазкур аз рӯи ҳисобҳои назариявӣ мунтазам афзун гардида, бояд рӯзе аз миқдор ба сифат ҷаҳиш намояд, яъне ба таври сунъӣ тафаккур ҳосил гардад. Ҳоло баъзе намудҳои роботҳо кор карда баромада шудаанд, ки зоҳиран ба монанди мавҷудоти бошуур суҳбат менамоянд (масалан, робот бо номи София аз ширкати Hanson Robotics). Мутахассисони соҳа ақида доранд, ки шояд солҳои наздик онҳо мустақилона дар худ тафаккур ҳосил намоянд. Вале мувофиқи маълумотҳо тафаккури сунъӣ ҳоло ба маънои томаш кор карда баромада (ё ҳосил) нашудааст. Барои ҳосил шудани тафаккур бояд дар навбати аввал маҷмӯи алоқаҳои мураккаби унсурҳои фикрӣ бунёд гардад. Ин амал аз ҳисобкуниҳои бениҳоят зиёди эҳтимолиятҳо ва натиҷаҳои имконпазир вобаста мебошад, ки компютерҳои анъанавӣ қудрати иҷроиши чунин ҳаҷми корро надоранд. Дар назар аст, ки бо пайдоиши компютерҳои квантӣ масъалаи мазкур ҳалли худро меёбад. === Физикаи зарраҳои элементарӣ === Моделҳои физикаи зарраҳои элементарӣ, ки дар асоси қонуниятҳои назарияи квантии майдон таҳия мешаванд, дар аксарияти ҳолатҳо бениҳоят мураккаб мебошанд. Масалан, барои ҳосил намудани модели 15-20 сониягии сеченаи фазову вақт, ки дар куби иборат аз миллиардҳо нуқта таҳаввулоту динамикаи зарраҳои субядроиро инъикос менамояд компютерҳои 8 ядроӣ (сатҳи Intel Core i7) ин маҷмӯъро зиёда 100 соат ҳисоб менамоянд. Чунин суръати ҳосилшавии модели микроолам бо назардошти то ҳадди имкон ихтисор намудани тағйирёбандаҳо ба даст оварда мешавад. Албатта бо як таҷриба модели дақиқ ҳосил намешавад ва барои ҳосил намудани модели саҳеҳ, садҳо чунин таҷрибаҳоро гузаронидан лозим аст. Муаммои асосӣ дар ин ҷо кифоя набудани суръати микропротсессор, хотираи фаврӣ ва доимии компютери анъанавӣ мебошад, ки муддати таҳқиқотро зиёд менамоянд. Бо вуҷуди ин, ҳоло маҷмуи моделҳои динамикии квазизарраҳоро ба даст оварда шудаанд. Бо дастрасӣ ба компютерҳои квантии одитарин мо имконият пайдо менамоем дар як муддати кӯтоҳ таҷрибаҳое гузаронем, ки бо компютерҳои анъанавӣ барои ин на кам аз даҳсолаҳо ва садсолаҳо лозим мебошанд. Дар ин қатор, инженерияи генӣ, соҳаи тиб ва дорусозӣ, соҳаҳои автоматика, робототехника ва мошинсозӣ, наномаводҳо ва технологияи рақамӣ, биотехнология ва биологияи квантӣ ва умуман тамоми соҳаҳои фаъолияти инсонро қайд намудан мумкин аст, ки компютерҳои квантӣ саҳми нотакрори худро дар рушди соҳаҳои мазкур гузошта метавонанд. == Муаммоҳои пиёдасозӣ == Яке аз муаммоҳои марказӣ — ислоҳ намудани хатогиҳо мебошад. Воҳидҳои анъанавии иттилоот дар компютерҳои квантӣ кубитҳо (бити квантӣ) мебошанд, ки табиати квантӣ дошта ба муҳити атроф хеле ҳассос мебошанд. Яъне камтарин таъсироти табиӣ кифоя аст, ки раванди декогеренсия ҷорӣ шуда алоқаҳои дохилии системаи квантӣ вайрон шаванд. Барои ҳалли ин масъала микропротсессори квантиро аз таъсироти муҳити атроф ба пуррагӣ ҳифз намудан лозим аст, ки худ як масъалаи мураккаби технологӣ ба ҳисоб меравад. Инчунин ба қатори муаммоҳои соҳа ба ҳолати муайяни ибтидоӣ овардани кубитҳо, муттаҳид намудани онҳо ба системаи омехта, сабту хониши натиҷаи ҳисобкунии квантӣ дохил мешаванд. Ғайр аз ин, масъалаи интихоби базаи элементӣ барои кор карда баромадани кубитҳо мавҷуд аст ва ҳоло бо якчанд вариантҳо таҷрибаҳо гузаронида шуда истодаанд. == Намунаҳои ибтидоии компютерҳои квантӣ == === Компютери адиабатии D-Wave Systems === [[Акс:DWave 128chip.jpg|thumb|Аксе аз микрочипи сохтаи D-Wave Systems Inc.]] Дар даҳсолаи охир ширкати мазкур пайдарпай навъҳои гуногуни маҳсулоти худро таҳти унвони «компютери квантӣ» пешниҳод намуда истодааст. Аслан компютерҳои ширкати мазкур дар асоси принсипи релаксатсияи квантӣ фаъолият намуда, барои ҳалли гурӯҳи хеле хурди масъалаҳо мувофиқ мебошанд. Бо вуҷуди он, ки компютерҳои D-Wave ба маънои томаш ҳоло компютери квантӣ нестанд, вале дар онҳо баъзе хосиятҳои квантӣ истифода шуда, ширкати мазкур тиҷорати худро бомуваффақият ба роҳ мондааст. Масалан, ибтидои соли 2018 D-Wave фурӯши компютери 2000-кубитии худро (D-Wave 2000Q) бо арзиши 15 миллион доллар оғоз намудааст, вале, гарчанде компютери мазкур ҳамчун 2000-кубитӣ муаррифӣ мешавад, он албатта ба маънои дигар омадааст. Яъне на ба маънои регистри ягонаи квантии иборат аз 2000 кубит (мазмуни аслии компютери квантӣ), балки маҷмӯи регистрҳои квантии зиёде, ки ҳар кадоме иборат аз якчанд кубит мебошанд. === Компютери 50-кубитии ширкати Google === Солҳои охир ба раванди таҳқиқу истеҳсоли компютерҳои квантӣ ширкати машҳури Google низ шомил гардид ва аллакай намунаи кории компютери 6-кубитии худро кор карда баромадааст. Ҳоло бошад мутахассисони ширкат дар асоси компютери 6-кубитии худ технологияи микропротсессори 50-кубитиро таҳия намуда истодаанд, ки дар айни замон пуриқтидортарин компютер ҳисоб рафта метавонад. Агар ин нақшаи онҳо амалӣ гардад, ширкати мазкур аввалин шуда аз «монеаи афзалияти квантӣ» гузашта метавонад. Бо ин мафҳум сатҳи технологияи компютерҳои квантиро ишора мекунанд, ки пас аз он маҳсулнокии микропротсессори квантӣ аз иқтидори супперкомпютерҳои анъанавии мавҷудбуда якчанд дараҷа боло меравад. Мувофиқи ҳисобҳои қаблӣ, бо дастрасӣ ба компютерҳои квантии сатҳи 300-кубитӣ зарурият ба суперкомпютерҳои анаъанавӣ ба пуррагӣ аз байн меравад. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Пайвандҳо == * [http://postnauka.ru/video/11250 Квантовый компьютер] // Лекция В. Шалаева в проекте [[ПостНаука]] (09.04.2013) {{Навигатсия |Мавзуъ = Компютери квантӣ |Викиахбор = Гурӯҳ:Компютери квантӣ }} * [http://qi.cmc.msu.ru Кафедра квантовой информатики факультета ВМК МГУ] * [http://ipt.ac.ru/russian/news.html Лаборатория физики квантовых компьютеров Физикотехнологического института РАН] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20050311055525/http://ipt.ac.ru/russian/news.html |date=2005-03-11 }} * [http://distributed.ru/wiki/pro:aqua Страничка проекта AQUA@home на сайте команды «Russia»] * ''Ю. Лифшиц.'' Курс «[http://yury.name/modern.html Современные задачи теоретической информатики] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20081015063131/http://yury.name/modern.html |date=2008-10-15 }}» (лекции по квантовым вычислениям: введение, суперплотное кодирование, квантовая телепортация, алгоритмы Саймона и Шора) * [http://tph.tuwien.ac.at/~oemer/qcl.html Язык программирования QCL для квантовых компьютеров]{{ref-en}} * ''А. Бердичевский.'' [http://www.lenta.ru/articles/2007/09/28/quantum/ Квантовый ликбез] * [http://psj.nsu.ru/lector/neizvestniy/ Квантовый компьютер и его полупроводниковая элементарная база] * [http://nanodigest.ru/content/view/410/49/ Сделан прорыв в разработке квантового компьютера: ученые создали нанотранзистор размером в один атом] * [http://gizmod.ru/2009/11/17/pervyj_kvantovyj_kompjuter/ Первый квантовый компьютер] * [http://www.infuture.ru/news.php?news_id=475 InFuture.ru: Будущее квантовых компьютеров — в троичных вычислениях] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20160502163012/http://www.infuture.ru/news.php?news_id=475 |date=2016-05-02 }} * [http://www.ixbt.com/news/all/index.shtml?14/05/85 Квантовая память] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20101126183619/http://www.ixbt.com/news/all/index.shtml?14%2F05%2F85 |date=2010-11-26 }} * [http://pp-book.narod.ru/ppm-book.html Исходные тексты] симулятора квантового компьютера на C++ и нескольких квантовых алгоритмов с подробным описанием и схемами квантовых вентилей * [http://www.oszone.net/17389/ibm_quantum_computing IBM сообщает об успехах в создании квантового компьютера] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20120307214627/http://www.oszone.net/17389/ibm_quantum_computing |date=2012-03-07 }} — Учёные из IBM Research заявили о достижении значительного прогресса в квантовых вычислениях. Они позволят инженерам начать работу по созданию полноценного квантового компьютера. // oszone.net == Сарчашма == * {{Cite news|title=Компютерҳои квантӣ|author=Фарҳод ШОКИРОВ|url=http://ravshanfikr.tj/navolamitekhniki/kompyuter-oi-kvant.html|work=Маҷаллаи академии илмию оммавӣ (Илм ва Ҷомеа) — №1 (9), 2018|date=|accessdate=2018-02-26|language=tg}} [[Гурӯҳ:Информатикаи квантӣ]] bxmkylgtcwbxd2untjjzf4tnps4ufv5 Зисткуш 0 208766 1478474 1262706 2026-06-28T09:02:30Z InternetArchiveBot 30618 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1478474 wikitext text/x-wiki '''Зисткуш''', '''биосид''' ({{lang-en|Biocide}}) — [[моддаи кимиёӣ]] ё [[микрооргонизм]], ки метавонад ҳар гуна микрооргонизми зиёноварро бо истифода аз равишҳои кимиёӣ ё биологӣ аз байн бибарад. Зисткуш метавонад маснуъӣ ё табиӣ бошад. == Корбурд == Зисткушҳо маъмулан дар [[пизишкӣ]], [[кишоварзӣ]], ҷангалдорӣ ва [[санъат]] корбурд доранд. Маводди нигоҳдоранда монанди нигаҳдорнда чӯб, паластик, рангҳо, ва низ маводди гандзудову зидди русуб зисткуш ҳастанд. Зисткуш метавонад [[офаткуш]] бошад; Монанд [[занбӯруғкуш]], [[алафкуш]], [[ҳашароткуш]] ё зидди микроб бошад. Монанд маводди шӯянда ва поккунандаи бадан ва мӯй, [[антибиотик]], зиддибактерӣ, зиддивирус, зиддизанбӯруғ, ё зиддипаразит бошад<ref>{{Cite news|title=What is a Biocide? - Definition from Corrosionpedia|url=https://www.corrosionpedia.com/definition/156/biocide|work=Corrosionpedia|accessdate=2018-05-24|language=en|archivedate=2017-07-29|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170729131801/https://www.corrosionpedia.com/definition/156/biocide}}</ref>. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Пайвандҳо == * [http://ec.europa.eu/environment/biocides/ Biocides] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20150810064156/http://ec.europa.eu/environment/biocides/ |date=2015-08-10 }} — European Commission{{ref-en}} * [http://echa.europa.eu/regulations/biocidal-products-regulation Biocidal Products Regulation] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20150905212748/http://echa.europa.eu/regulations/biocidal-products-regulation |date=2015-09-05 }} (Regulation (EU) 528/2012){{ref-en}} * [http://www.hse.gov.uk/biocides/basics.htm Biocides: The basics] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20180708090726/http://www.hse.gov.uk/biocides/basics.htm |date=2018-07-08 }}, Health and Safety Executive{{ref-en}} * [http://www.oecd.org/chemicalsafety/pesticides-biocides/biocides.htm Biocides] / OECD{{Ref-en}} * [http://copublications.greenfacts.org/en/biocides-antibiotic-resistance/index.htm Effects of Biocides on antibiotic resistance] / Greenfacts {{chem-stub}} [[Гурӯҳ:Зисткушҳо]] [[Гурӯҳ:Офаткушҳо]] c6ermvjco530id6isu8asj3gqxf6ac0 Модул:Sports table 828 209444 1478454 1467174 2026-06-27T21:09:50Z Yoonoos.tj 27005 1478454 Scribunto text/plain -- Модул барои тартиб додани ҷадвали мусобиқаҳои варзишӣ require('strict') local p = {} -- Main function function p.main(frame) -- Declare locals local getArgs = require('Модул:Arguments').getArgs local Args = getArgs(frame, {parentFirst = true}) local ii_start, ii_end, N_rows_res = 0 local text_field_result local notes_exist = false local t = {} local t_footer = {} local t_return = {} local team_list = {} local jj, jjj local table_anchor = mw.ustring.gsub(Args['section'] and 'sports-table-' .. Args['section'] or '', ' ', '_') -- Exit early if we are using section transclusion for a different section local tsection = frame:getParent().args['transcludesection'] or frame:getParent().args['section'] or '' local bsection = frame.args['section'] or '' if ( tsection ~= '' and bsection ~= '') then if ( tsection ~= bsection) then return '' end end -- Пайвандҳоро бар асоси дархост таҳрир мекунем local baselink = frame:getParent():getTitle() if baselink == 'Модул:Excerpt' then baselink = '' end if mw.title.getCurrentTitle().fullText == baselink then baselink = '' end local template_name = Args['template_name'] or (baselink ~= '' and (':' .. baselink .. (table_anchor ~= '' and '#' .. table_anchor or ''))) or '' -- Нуқтаи ибтидоии корбарро барои ҷадвал дарёфт мекунем (маъмулан ба таври пешфарз аз 1 шурӯъ мешаванд) local top_pos = tonumber(Args['highest_pos']) or 1 -- Нуқтаи интиҳоии корбарро барои ҷадвал дарёфт мекунем (номаҳдуд, агар bottom_pos баробар < top_pos) local bottom_pos = tonumber(Args['lowest_pos']) or 0 local N_teams = top_pos - 1 -- Қимати пешфарз ҳангоми шурӯъ 0 аст, аммо барои гузаштан аз баъзе сабтҳо рақами калонтар лозим мешавад -- Load modules local yesno = require('Модул:Yesno') -- Load style and (sub) modules local style_def = Args['style'] or 'WDL' -- Historically 'football' exists as style, this is now forwarded to WDL if style_def == 'football' then style_def = 'WDL' end local p_style = require('Модул:Sports table/' .. style_def) local p_sub = require('Модул:Sports table/sub') -- Random value used for uniqueness math.randomseed( os.clock() * 10 ^ 8) local rand_val = math.random() -- Declare colour scheme local result_col = {} result_col = { green1 = '#bbf3bb', green2 = '#ccf9cc', green3 = '#ddfcdd', green4 = '#eeffee', blue1 = '#bbf3ff', blue2 = '#ccf9ff', blue3 = '#ddfcff', blue4 = '#eeffff', yellow1 = '#ffffbb', yellow2 = '#ffffcc', yellow3 = '#ffffdd', yellow4 = '#ffffee', red1 = '#ffbbbb', red2 = '#ffcccc', red3 = '#ffdddd', red4 = '#ffeeee', black1 = '#bbbbbb', black2 = '#cccccc', black3 = '#dddddd', black4 = '#eeeeee', orange1 = '#fedcba', orange2 = '#feead5', white1 = 'inherit', [''] = 'inherit'} -- Намоиши тамоми омор дар ҷадвал ё танҳо бозиҳои анҷомшуда ва холҳо local full_table = true local hide_results = yesno(Args['hide_results'] or 'no') local hide_footer = yesno(Args['hide_footer'] or 'no') local pld_pts_val = string.lower(Args['only_pld_pts'] or 'no') local show_class_rules = yesno(Args['show_class_rules'] or 'yes') and true or false -- Агар параметр мавҷуд набошад — рост, дар акси ҳол — нодуруст if yesno(pld_pts_val) then full_table = false elseif pld_pts_val == 'no_hide_class_rules' then full_table = true show_class_rules = false end -- Сарлавҳаи сутуни натиҷаҳоро эълон мекунем local results_header = {} results_header = { Q = 'Роҳёбӣ', QR = 'Роҳёбӣ ё хориҷшавӣ', P = 'Болоравӣ', PQR = 'Болоравӣ, роҳёбӣ ё хориҷшавӣ', PR = 'Болоравӣ ё хориҷшавӣ', PQ = 'Болоравӣ ё роҳёбӣ', R = 'Хориҷшавӣ'} local results_defined = false -- Баррасӣ кунед, оё ин лозим мешавад -- Пешванди эҳтимолӣ барои майдони натиҷаҳо local respre = (Args['result_prefix'] or '') .. '_' respre = (respre == '_') and '' or respre -- Сатри сарлавҳаи сутунро муайян мекунем (имконияти пешфарз ё корбарӣ) local local_res_header = results_header[Args[respre .. 'res_col_header']] or Args[respre .. 'res_col_header'] or '' -- Мавҷудияти эзоҳҳоро тафтиш мекунем local res_head_note = Args['note_header_res'] local res_head_note_text = '' if full_table and res_head_note then notes_exist = true res_head_note_text = frame:expandTemplate{title = 'efn', args = {group = 'lower-alpha', res_head_note} } end local results_header_txt = '! scope="col" |' .. local_res_header .. res_head_note_text .. '\n' -- Имконияти "вазъият"-ро мегирем local t_status = p_style.status(Args) -- Синтаксиси ҷойгузин барои феҳристи дастаҳо if Args['team_order'] and Args['team_order'] ~= '' then local team_order_offset = (tonumber(Args['team_order_start']) or 1) - 1 local tlist = mw.text.split(Args['team_order'], '%s*[;,]%s*') for k, tname in ipairs(tlist) do if tname ~= '' then Args['team' .. (k + team_order_offset)] = tname end end end -- Считаем количество команд подряд (игнорируем записи после пропуска места) while Args['team' .. N_teams + 1] ~= nil and (bottom_pos < top_pos or N_teams < bottom_pos) do N_teams = N_teams + 1 -- Добавляем его дважды в параметр team_list, один раз для фактического ранжирования, второй для поиска позиции во вложенных таблицах -- Это возможно, потому что Lua допускает как числа, так и строки в качестве индексов. team_list[N_teams] = Args['team' .. N_teams] -- i^th entry is team X team_list[Args['team' .. N_teams]] = N_teams -- team X entry is position i end -- Optional totals local total_row_name = 'SPORTS_TABLE_TOTAL' if yesno(Args['show_totals'] or 'no') then N_teams = N_teams + 1 Args['team' .. N_teams] = total_row_name Args['name_' .. total_row_name] = 'Total' Args['result' .. N_teams] = total_row_name Args['col_' .. total_row_name] = '#eee' team_list[N_teams] = Args['team' .. N_teams] team_list[Args['team' .. N_teams]] = N_teams end -- Показать позицию local position_col = yesno(Args['show_positions'] or 'yes') and true or false -- Показать группы или коментарии local group_col = yesno(Args['show_groups'] or 'no') and true or false -- Show match_table or not local match_table = yesno(Args['show_matches'] or 'no') and true or false local p_matches = match_table and (style_def == 'Chess' and require('Модул:Sports results/' .. style_def) or require('Модул:Sports results')) -- Пользовательская метка столбца позиция и коментарий к ней local pos_label = Args['postitle'] or '<abbr title="Позиция">Поз</abbr>' if position_col == false then pos_label = nil end -- Показывать статус или нет local show_status = yesno(Args['show_status'] or 'yes') and true or false -- Получаем текст комментария к "шестерёнке" (только для непустого текста) local VTE_text = '' if (template_name ~= '') then VTE_text = '&nbsp;' .. require('Модул:Navbar')._ruwikiNavbar({ template_name, }) -- удалите следующую часть, если https://en.wikipedia.org/w/index.php?oldid=832717047#Sortable_link_disables_navbar_links? когда-либо будет исправлено if yesno(Args['sortable_table'] or 'no') then VTE_text = mw.ustring.gsub(VTE_text, '<%/?abbr[^<>]*>', ' ') end end -- Добавляем источник в заголовок, если указано и возможно local title_source = false if Args['title'] and Args['title_source'] then Args['title'] = Args['title'] .. Args['title_source'] title_source = true elseif Args['table_header'] and Args['table_header_source'] then Args['table_header'] = Args['table_header'] .. Args['table_header_source'] title_source = true end -- Добавляем привязку к таблице if table_anchor ~= '' then table.insert(t, '<span class="anchor" id="' .. table_anchor .. '"></span>\n') end -- Выводим заголовки столбцов t_return = p_style.header(t, Args, p_sub, pos_label, group_col, VTE_text, full_table, results_header_txt) if match_table then -- Добавляем пустой заголовок t_return.count = t_return.count + 1 table.insert(t_return.tab_text, '! scope="row" class="unsortable" style="background-color:transparent; border-top:transparent; border-bottom:transparent; line-width:3pt;"| \n') -- Добавляем остальную часть заголовка t_return = p_matches.header(t_return, Args, p_sub, N_teams, team_list, tonumber(Args['legs']) or 1) end t = t_return.tab_text local N_cols = t_return.count -- Определяем, какие записи попадают в таблицу, а также узнаём какую команду показывать (если таковая имеется) local ii_show = team_list[Args['showteam'] or nil] -- ноль или не существует -- Начальное и конечное положения для отображения local n_to_show = tonumber(Args['show_limit']) or N_teams -- Check for "legal value", if not legal (or non declared), then show all local check_n = ((n_to_show >= (N_teams - top_pos + 1)) or (n_to_show <= 1) or (n_to_show ~= math.floor(n_to_show))) -- Also check whether there is a valid ii_show if check_n or (not ii_show) then ii_start = top_pos ii_end = N_teams else -- It's a proper integer between top_pos+1 and N_teams-1 -- If it is in the middle show the same number above and below If it is in the top or bottom, show the exact number -- How many to show on the side local n_show_side = math.floor(n_to_show / 2) if (ii_show - top_pos + 1) <= n_show_side then -- Top team ii_start = top_pos ii_end = top_pos + n_to_show - 1 elseif ii_show >= (N_teams + 1 - n_show_side) then -- Bottom team ii_start = N_teams + 1 - n_to_show ii_end = N_teams else -- Normal case ii_start = ii_show - n_show_side ii_end = ii_show + n_show_side end end -- Для столбца результатов local new_res_ii = ii_start -- Предварительная проверка наличия столбца if not hide_results then for ii = ii_start, ii_end do if Args[respre .. 'result' .. ii] and Args[respre .. 'text_' .. Args[respre .. 'result' .. ii]] then results_defined = true end end end -- Удаляем заголовок результатов, если он не используется if full_table and not results_defined then -- First get it as one string, then use string replace to replace that header by empty string local t_str = tostring(table.concat(t)) t_str = mw.ustring.gsub( t_str, results_header_txt, '') N_cols = N_cols - 1 -- На самом деле на одну колонку меньше t = {} table.insert(t, t_str) end -- Формирование строк local team_name, team_code_ii, team_code_jj, pos_num, group_txt, note_local local note_string, note_local, note_local_num, note_id local note_id_list = {} local hth_id_list = {} -- Русские псевдонимы для обозначения статуса, используются по умолчанию, если не подавлены параметром keep_english_status_labels local rus_letters = {A = 'С', C = 'Ч', D = 'Д', E = 'В', G = 'Г', H = 'Х', O = 'П/О', P = 'П', Q = 'К', R = 'В', T = 'Н'} local letter_wrapper if yesno(Args["keep_english_status_labels"] or 'no') then letter_wrapper = function(x) return x end else letter_wrapper = function(x) return rus_letters[x] or x end end for ii = ii_start, ii_end do -- Сначала получаем код team_code_ii = team_list[ii] -- Теперь получаем значения pos_num = Args['pos_' .. team_code_ii] or ii group_txt = Args['group_' .. team_code_ii] or ' ' team_name = Args['name_' .. team_code_ii] or team_code_ii note_local = Args['note_' .. team_code_ii] or nil -- Нужен ли для этого тег повышения / квалификации / вылета local result_local = Args[respre .. 'result' .. ii] or nil local bg_col = nil -- Получить локальный цвет фона if result_local then bg_col = result_col[Args[respre .. 'col_' .. result_local]] or Args[respre .. 'col_' .. result_local] or 'inherit' if bg_col == 'inherit' then bg_col = bg_col .. '; color: inherit' end bg_col = 'background-color:' .. bg_col .. ';' -- Full style tag end if not bg_col then bg_col = 'background-color:transparent; color:inherit;' end -- Становится значением по умолчанию, если не определено -- Выделять жирным шрифтом эту строку или нет local ii_fw = ii == ii_show and 'font-weight:bold;' or 'font-weight:normal;' if yesno(Args['show_totals'] or 'no') and team_code_ii == total_row_name then ii_fw = 'font-weight:bold;' end -- Проверяем, есть ли комментарии или нет, если да, подготавливаем для них текст if note_local and full_table then -- Устанавливаем для глобальной проверки комментариев значение true notes_exist = true -- Теперь есть три варианта комментариев -- 1) It is a full note -- 2) It is a referal to another note (i.e. it's just a team code; e.g. note_AAA=Text, note_BBB=AAA) in which the note for BBB should link to the same footnote as AAA, with -- 2a) The other linked note exist in the part of the table shown -- 2b) The part of the note does not exist in the part of the table shown if not Args['note_' .. note_local] then -- Option 1 -- Now define the identifier for this note_id = '"table_note_' .. team_code_ii .. rand_val .. '"' -- Add random end for unique ID if more tables are present on article (which might otherwise share an ID) note_id_list[team_code_ii] = note_id -- Call refn template note_string = frame:expandTemplate{title = 'efn', args = {group = 'lower-alpha', name = note_id, note_local} } else -- Option 2 -- It is option 2a in either one if either the main note is inside the sub-table or another ref to that note is inside the sub-table -- Basically when it either has been defined, or the main link will be in the table note_local_num = team_list[note_local] if note_id_list[note_local] or ((note_local_num >= ii_start) and (note_local_num <= ii_end)) then -- Option 2a note_id = '"table_note_' .. note_local .. rand_val .. '"' note_string = frame:extensionTag{name = 'ref', args = {group = 'lower-alpha', name = note_id} } else -- Option 2b -- Now define the identifier for this note_id = '"table_note_' .. note_local .. rand_val .. '"' -- Add random end for unique ID note_id_list[note_local] = note_id -- Call refn template note_string = frame:expandTemplate{title = 'efn', args = {group = 'lower-alpha', name = note_id, Args['note_' .. note_local]} } end end else note_string = ''; end -- Вставьте статус, когда это необходимо local status_string = '' local status_local = show_status and Args[respre .. 'status_' .. team_code_ii] or nil local status_let_first = true local curr_letter -- Только если он определён if status_local then -- Принимайте это буква за буквой for jjj = 1, mw.ustring.len(status_local) do curr_letter = mw.ustring.upper(mw.ustring.sub(status_local, jjj, jjj)) -- Посмотрите, существует ли он if t_status.code[curr_letter] then -- В зависимости от того, является ли это первой буквой или нет if status_let_first then status_string = letter_wrapper(curr_letter) t_status.called[curr_letter] = true status_let_first = false else status_string = status_string .. ', ' .. letter_wrapper(curr_letter) t_status.called[curr_letter] = true end end end -- Добавляйте скобки / тире и жирный шрифт только в том случае, если они существуют if not status_let_first then if t_status.position == 'before' then status_string = '<span style="font-weight:bold">' .. string.lower(status_string) .. ' &ndash;</span> ' else status_string = ' <span style="font-weight:bold">(' .. status_string .. ')</span>' end end end -- Now build the rows if yesno(Args['show_totals'] or 'no') and team_code_ii == total_row_name then table.insert(t, '|- class="sortbottom"\n') -- New row else table.insert(t, '|- \n') -- New row end if position_col then table.insert(t, '| style="text-align:center;' .. ii_fw .. bg_col .. '"| ' .. pos_num .. '\n') -- Position number end if full_table and group_col then table.insert(t, '| style="' .. ii_fw .. bg_col .. '" |' .. group_txt .. '\n') -- Group number/name end -- Build the team string order based on status position local team_string if t_status.position == 'before' then team_string = status_string .. team_name .. note_string else team_string = team_name .. note_string .. status_string end table.insert(t, '! scope="row" style="text-align:left; white-space:nowrap;' .. ii_fw .. bg_col .. '"| ' .. team_string .. '\n') -- Team (with possible note) -- Call to subfunction t_return = p_style.row(frame, t, Args, p_sub, notes_exist, hth_id_list, full_table, rand_val, team_list, team_code_ii, ii_start, ii_end, ii_fw, bg_col, N_teams, ii, ii_show) t = t_return.t notes_exist = t_return.notes_exist hth_id_list = t_return.hth_id_list -- Проверяем, что нужно добавить в столбец результатов if full_table then local res_jjj if ii == new_res_ii then -- Сначала проверьте, сколько строк вам нужно для этого N_rows_res = 1 jjj = ii + 1 result_local = Args[respre .. 'result' .. ii] or '' local cont_loop = true while (jjj <= ii_end) and cont_loop do if Args['split' .. tostring(jjj - 1)] then cont_loop = false new_res_ii = jjj else res_jjj = Args[respre .. 'result' .. jjj] or '' if result_local == res_jjj then N_rows_res = N_rows_res + 1 else cont_loop = false new_res_ii = jjj end end jjj = jjj + 1 end -- Now create this field (reuse ii_fw and bg_col) -- Bold (if in range) or not if ii_show and (ii_show >= ii) and (ii_show <= (ii + N_rows_res - 1)) then ii_fw = 'font-weight:bold;' else ii_fw = 'font-weight:normal;' end -- Get background colour bg_col = nil if Args[respre .. 'result' .. ii] then bg_col = result_col[Args[respre .. 'col_' .. result_local]] or Args[respre .. 'col_' .. result_local] or 'inherit' if bg_col == 'inherit' then bg_col = bg_col .. '; color: inherit' end bg_col = 'background-color:' .. bg_col .. ';' -- Full style tag end if not bg_col then bg_col = 'background-color:transparent; color:inherit;' end -- Становится значением по умолчанию, если не определено -- Check for notes local note_res_string, note_ref, note_text = '', '', '' if Args['note_res_' .. result_local] then notes_exist = true local note_res_local = Args['note_res_' .. result_local] -- Split the note_res_local into a table if all the entries are valid local multiref = 1 local note_res_local_table = mw.text.split(note_res_local, '%s*,%s*') if (# note_res_local_table > 1) then for k, note_res_loc in ipairs(note_res_local_table) do multiref = multiref * (Args['note_res_' .. note_res_loc] and 1 or 0) end else multiref = 0 end -- Split failed, so make a single entry table with hth_local inside if multiref < 1 then note_res_local_table = {note_res_local} end for k, note_res_local in ipairs(note_res_local_table) do if not Args['note_res_' .. note_res_local] then -- It does not point to another result note note_ref = respre .. 'res_' .. result_local note_id = '"table_note_res_' .. result_local .. rand_val .. '"' -- Identifier note_text = note_res_local else -- Это действительно указывает на другой результат обратите внимание note_ref = respre .. 'res_' .. note_res_local note_id = '"table_note_res_' .. note_res_local .. rand_val .. '"' -- Identifier note_text = Args['note_res_' .. note_res_local] end -- Check whether it is already printed if not note_id_list[note_ref] then -- Print it note_id_list[note_ref] = note_id note_res_string = note_res_string .. frame:expandTemplate{title = 'efn', args = {group = 'lower-alpha', name = note_id, note_text} } else -- Refer to it note_res_string = note_res_string .. frame:extensionTag{name = 'ref', args = {group = 'lower-alpha', name = note_id} } end end end -- Get text local text_result = Args[respre .. 'text_' .. result_local] or '' if text_result:match('fbmulticomp') then ii_fw = 'padding:0;' .. ii_fw if text_result:match('fbmulticompefn') then notes_exist = true end end text_field_result = '| style="' .. ii_fw .. bg_col .. '" rowspan="' .. tostring(N_rows_res) .. '" |' .. text_result .. note_res_string .. '\n' -- Посмотрите, нужно ли это (только если поле пусто для всех записей) if results_defined then table.insert(t, text_field_result) end end end -- При необходимости вставьте соответствующую строку if match_table then local legs = tonumber(Args['legs']) or 1 -- Добавить пусту ячейку table.insert(t, '| style="background-color:transparent; border-top:transparent; border-bottom:transparent;"| \n') -- Включаем примечания, чтобы при необходимости сопоставить результаты for jj = top_pos, N_teams do team_code_jj = team_list[jj] if ii == jj then -- Nothing else for l = 1, legs do local m = (legs == 1) and 'match_' or 'match' .. l .. '_' local match_note = Args[m .. team_code_ii .. '_' .. team_code_jj .. '_note'] if match_note then notes_exist = true -- Only when it exist -- Сначала проверьте наличие ссылки на комментарии if not (Args['note_' .. match_note] or Args[m .. match_note .. '_note']) then -- It's the entry note_id = '"table_note_' .. team_code_ii .. '_' .. team_code_jj .. rand_val .. '"' -- Add random end for unique ID if more tables are present on article (which might otherwise share an ID) note_id_list[team_code_ii .. '_' .. team_code_jj] = note_id note_string = frame:expandTemplate{title = 'efn', args = {group = 'lower-alpha', name = note_id, match_note} } else -- Проверяем наличие в другом месте note_local_num = team_list[match_note] or ii_end + 1 if note_id_list[match_note] or ((note_local_num >= ii_start) and (note_local_num <= ii_end)) then -- Оно существует note_id = '"table_note_' .. match_note .. rand_val .. '"' -- Identifier note_string = frame:extensionTag{name = 'ref', args = {group = 'lower-alpha', name = note_id} } else -- Now define the identifier for this note_id = '"table_note_' .. match_note .. rand_val .. '"' -- Add random end for unique ID note_id_list[match_note] = note_id -- Call refn template note_string = frame:expandTemplate{title = 'efn', args = {group = 'lower-alpha', name = note_id, Args['note_' .. match_note]} } end end -- Now append this to the match result string Args[m .. team_code_ii .. '_' .. team_code_jj] = (Args[m .. team_code_ii .. '_' .. team_code_jj] or '') .. note_string end end end end -- Add rest of match row t = p_matches.row(t, Args, N_teams, team_list, ii, ii_show, legs) end -- Now, if needed, insert a split (solid line to indicate split in standings, but only when it is not at the last shown position) if Args['split' .. ii] and (ii < ii_end) then -- Base size on N_cols (it needs 2*N_cols |) table.insert(t, '|- style="background-color:' .. result_col['black1'] .. '; line-height:3pt;"\n') table.insert(t, string.rep('|', 2 * N_cols) .. '\n') end end -- Закрываем таблицу table.insert(t, '|}') -- Получаем информацию для нижнего колонтитула local update = Args['update'] or '(дата неизвестна)' local start_date = Args['start_date'] or '(дата неизвестна)' local source = Args['source'] or (title_source == true and '') or frame:expandTemplate{ title = 'нет источника', args = {reason = 'Источник не задан', date = os.date('%B %Y')} } local class_rules = Args['class_rules'] or nil -- Создаём текст нижнего колонтитула -- Санаи навсозӣ local matches_text = Args['matches_text'] or 'бозиҳо' if string.lower(update) == 'complete' or hide_footer then -- Ничего не делать elseif update == '' then -- Параметри холӣ table.insert(t_footer, 'Навсозӣ барои ' .. matches_text .. ', ки то ' .. update .. ' баргузор шудаанд. ') elseif string.lower(update) == 'future' then -- Санаи оғози мусобиқаҳои оянда table.insert(t_footer, 'Бозиҳои аввал ' .. start_date .. ' баргузор мешаванд. ') else table.insert(t_footer, 'Навсозӣ барои ' .. matches_text .. ', ки то ' .. update .. ' баргузор шудаанд. ') end -- Stack footer or not local footer_break = yesno(Args['stack_footer'] or 'no') and true or false -- Variable for linebreak local stack_string = '<br>' if footer_break and (not (string.lower(update) == 'complete')) and not hide_footer then table.insert(t_footer, stack_string) end if source ~= '' and not hide_footer then table.insert(t_footer, 'Сарчашма: ' .. source) end if class_rules and full_table and show_class_rules and not hide_footer then if (# t_footer > 0) then table.insert(t_footer, '<br>') end table.insert(t_footer, 'Қоидаҳои рутбабандӣ: ' .. class_rules) end -- Now for the named status local status_exist = false local status_string = '' local curr_letter for jjj = 1, mw.ustring.len(t_status.letters) do curr_letter = mw.ustring.upper(mw.ustring.sub(t_status.letters, jjj, jjj)) if t_status.called[curr_letter] then if (footer_break and status_exist) then status_string = status_string .. stack_string end if t_status.position == 'before' then status_string = status_string .. '<span style="font-weight:bold">' .. string.lower(letter_wrapper(curr_letter)) .. ' &ndash;</span> ' .. t_status.code[curr_letter] .. '; ' else status_string = status_string .. '<span style="font-weight:bold">(' .. letter_wrapper(curr_letter) .. ')</span> ' .. t_status.code[curr_letter] .. '; ' end status_exist = true end end -- Now if it contains entries the '; ' needs to be removed if status_exist and not hide_footer then if (# t_footer > 0) then table.insert(t_footer, '<br>') end status_string = mw.ustring.sub(status_string, 1, mw.ustring.len(status_string) - 2) table.insert(t_footer, status_string) end --Добавляем комментарии (если применимо) if notes_exist then if (# t_footer > 0) then table.insert(t_footer, '<br>') end table.insert(t_footer, 'Эзоҳ') -- As reflist size text t_footer = '<div class="reflist">' .. table.concat(t_footer) .. '</div>' t_footer = t_footer .. frame:expandTemplate{title = 'Шарҳҳо', args = {group = 'lower-alpha'} } else -- As reflist size text t_footer = '<div class="reflist">' .. table.concat(t_footer) .. '</div>' end -- Добавляем нижний колонтитул к основной таблице table.insert(t, t_footer) -- Переопределяем якорь for k = 1, # t do if t[k]:match('%[%[#[^%[%]]*%|') then t[k] = mw.ustring.gsub(t[k], '(%[%[)(#[^%[%]]*%|)', '%1' .. baselink .. '%2') end end -- Отслеживающие категории if not Args['notracking'] then local getTracking = require('Модул:Sports table/argcheck').check local warning_categories, tracking_categories = getTracking(Args, frame:getParent().args) if # warning_categories > 0 then if frame:preprocess("{{REVISIONID}}") == "" then for k = 1, # warning_categories do warning_categories[k] = mw.ustring.gsub(warning_categories[k], '^%[%[Гурӯҳ:Саҳифаҳои истифодабарандаи ҷадвалҳои варзишӣ бо (.*)|(.*)%]%]$', '<div style="color:red">Огоҳӣ: %1 = %2</div>') end end end for k = 1, # warning_categories do table.insert(t, warning_categories[k]) end for k = 1, # tracking_categories do table.insert(t, tracking_categories[k]) end if (Args['showteam'] == nil) then local getWarnings = require('Модул:Sports table/totalscheck').check local total_warnings = getWarnings(Args, team_list, ii_start, ii_end) if # total_warnings > 0 then if frame:preprocess("{{REVISIONID}}") == "" then for k = 1, # total_warnings do table.insert(t, '<div style="color:green">Мушкилии эҳтимолӣ: ' .. total_warnings[k] .. '</div>') end end end end else table.insert(t, '[[Гурӯҳ:Саҳифаҳои истифодабарандаи ҷадвалҳои варзишӣ бе пайгирӣ]]') end return table.concat(t) end return p gqjycvftv4cnfrxefv9kuxfkzpnij40 1478456 1478454 2026-06-27T21:13:13Z Yoonoos.tj 27005 1478456 Scribunto text/plain -- Модул барои тартиб додани ҷадвали мусобиқаҳои варзишӣ require('strict') local p = {} -- Main function function p.main(frame) -- Declare locals local getArgs = require('Модул:Arguments').getArgs local Args = getArgs(frame, {parentFirst = true}) local ii_start, ii_end, N_rows_res = 0 local text_field_result local notes_exist = false local t = {} local t_footer = {} local t_return = {} local team_list = {} local jj, jjj local table_anchor = mw.ustring.gsub(Args['section'] and 'sports-table-' .. Args['section'] or '', ' ', '_') -- Exit early if we are using section transclusion for a different section local tsection = frame:getParent().args['transcludesection'] or frame:getParent().args['section'] or '' local bsection = frame.args['section'] or '' if ( tsection ~= '' and bsection ~= '') then if ( tsection ~= bsection) then return '' end end -- Пайвандҳоро бар асоси дархост таҳрир мекунем local baselink = frame:getParent():getTitle() if baselink == 'Модул:Excerpt' then baselink = '' end if mw.title.getCurrentTitle().fullText == baselink then baselink = '' end local template_name = Args['template_name'] or (baselink ~= '' and (':' .. baselink .. (table_anchor ~= '' and '#' .. table_anchor or ''))) or '' -- Нуқтаи ибтидоии корбарро барои ҷадвал дарёфт мекунем (маъмулан ба таври пешфарз аз 1 шурӯъ мешаванд) local top_pos = tonumber(Args['highest_pos']) or 1 -- Нуқтаи интиҳоии корбарро барои ҷадвал дарёфт мекунем (номаҳдуд, агар bottom_pos баробар < top_pos) local bottom_pos = tonumber(Args['lowest_pos']) or 0 local N_teams = top_pos - 1 -- Қимати пешфарз ҳангоми шурӯъ 0 аст, аммо барои гузаштан аз баъзе сабтҳо рақами калонтар лозим мешавад -- Load modules local yesno = require('Модул:Yesno') -- Load style and (sub) modules local style_def = Args['style'] or 'WDL' -- Historically 'football' exists as style, this is now forwarded to WDL if style_def == 'football' then style_def = 'WDL' end local p_style = require('Модул:Sports table/' .. style_def) local p_sub = require('Модул:Sports table/sub') -- Random value used for uniqueness math.randomseed( os.clock() * 10 ^ 8) local rand_val = math.random() -- Declare colour scheme local result_col = {} result_col = { green1 = '#bbf3bb', green2 = '#ccf9cc', green3 = '#ddfcdd', green4 = '#eeffee', blue1 = '#bbf3ff', blue2 = '#ccf9ff', blue3 = '#ddfcff', blue4 = '#eeffff', yellow1 = '#ffffbb', yellow2 = '#ffffcc', yellow3 = '#ffffdd', yellow4 = '#ffffee', red1 = '#ffbbbb', red2 = '#ffcccc', red3 = '#ffdddd', red4 = '#ffeeee', black1 = '#bbbbbb', black2 = '#cccccc', black3 = '#dddddd', black4 = '#eeeeee', orange1 = '#fedcba', orange2 = '#feead5', white1 = 'inherit', [''] = 'inherit'} -- Намоиши тамоми омор дар ҷадвал ё танҳо бозиҳои анҷомшуда ва холҳо local full_table = true local hide_results = yesno(Args['hide_results'] or 'no') local hide_footer = yesno(Args['hide_footer'] or 'no') local pld_pts_val = string.lower(Args['only_pld_pts'] or 'no') local show_class_rules = yesno(Args['show_class_rules'] or 'yes') and true or false -- Агар параметр мавҷуд набошад — рост, дар акси ҳол — нодуруст if yesno(pld_pts_val) then full_table = false elseif pld_pts_val == 'no_hide_class_rules' then full_table = true show_class_rules = false end -- Сарлавҳаи сутуни натиҷаҳоро эълон мекунем local results_header = {} results_header = { Q = 'Роҳёбӣ', QR = 'Роҳёбӣ ё хориҷшавӣ', P = 'Болоравӣ', PQR = 'Болоравӣ, роҳёбӣ ё хориҷшавӣ', PR = 'Болоравӣ ё хориҷшавӣ', PQ = 'Болоравӣ ё роҳёбӣ', R = 'Хориҷшавӣ'} local results_defined = false -- Баррасӣ кунед, оё ин лозим мешавад -- Пешванди эҳтимолӣ барои майдони натиҷаҳо local respre = (Args['result_prefix'] or '') .. '_' respre = (respre == '_') and '' or respre -- Сатри сарлавҳаи сутунро муайян мекунем (имконияти пешфарз ё корбарӣ) local local_res_header = results_header[Args[respre .. 'res_col_header']] or Args[respre .. 'res_col_header'] or '' -- Мавҷудияти эзоҳҳоро тафтиш мекунем local res_head_note = Args['note_header_res'] local res_head_note_text = '' if full_table and res_head_note then notes_exist = true res_head_note_text = frame:expandTemplate{title = 'efn', args = {group = 'lower-alpha', res_head_note} } end local results_header_txt = '! scope="col" |' .. local_res_header .. res_head_note_text .. '\n' -- Имконияти "вазъият"-ро мегирем local t_status = p_style.status(Args) -- Синтаксиси ҷойгузин барои феҳристи дастаҳо if Args['team_order'] and Args['team_order'] ~= '' then local team_order_offset = (tonumber(Args['team_order_start']) or 1) - 1 local tlist = mw.text.split(Args['team_order'], '%s*[;,]%s*') for k, tname in ipairs(tlist) do if tname ~= '' then Args['team' .. (k + team_order_offset)] = tname end end end -- Считаем количество команд подряд (игнорируем записи после пропуска места) while Args['team' .. N_teams + 1] ~= nil and (bottom_pos < top_pos or N_teams < bottom_pos) do N_teams = N_teams + 1 -- Добавляем его дважды в параметр team_list, один раз для фактического ранжирования, второй для поиска позиции во вложенных таблицах -- Это возможно, потому что Lua допускает как числа, так и строки в качестве индексов. team_list[N_teams] = Args['team' .. N_teams] -- i^th entry is team X team_list[Args['team' .. N_teams]] = N_teams -- team X entry is position i end -- Optional totals local total_row_name = 'SPORTS_TABLE_TOTAL' if yesno(Args['show_totals'] or 'no') then N_teams = N_teams + 1 Args['team' .. N_teams] = total_row_name Args['name_' .. total_row_name] = 'Total' Args['result' .. N_teams] = total_row_name Args['col_' .. total_row_name] = '#eee' team_list[N_teams] = Args['team' .. N_teams] team_list[Args['team' .. N_teams]] = N_teams end -- Показать позицию local position_col = yesno(Args['show_positions'] or 'yes') and true or false -- Показать группы или коментарии local group_col = yesno(Args['show_groups'] or 'no') and true or false -- Show match_table or not local match_table = yesno(Args['show_matches'] or 'no') and true or false local p_matches = match_table and (style_def == 'Chess' and require('Модул:Sports results/' .. style_def) or require('Модул:Sports results')) -- Пользовательская метка столбца позиция и коментарий к ней local pos_label = Args['postitle'] or '<abbr title="Позиция">Поз</abbr>' if position_col == false then pos_label = nil end -- Показывать статус или нет local show_status = yesno(Args['show_status'] or 'yes') and true or false -- Получаем текст комментария к "шестерёнке" (только для непустого текста) local VTE_text = '' if (template_name ~= '') then VTE_text = '&nbsp;' .. require('Модул:Navbar')._ruwikiNavbar({ template_name, }) -- удалите следующую часть, если https://en.wikipedia.org/w/index.php?oldid=832717047#Sortable_link_disables_navbar_links? когда-либо будет исправлено if yesno(Args['sortable_table'] or 'no') then VTE_text = mw.ustring.gsub(VTE_text, '<%/?abbr[^<>]*>', ' ') end end -- Добавляем источник в заголовок, если указано и возможно local title_source = false if Args['title'] and Args['title_source'] then Args['title'] = Args['title'] .. Args['title_source'] title_source = true elseif Args['table_header'] and Args['table_header_source'] then Args['table_header'] = Args['table_header'] .. Args['table_header_source'] title_source = true end -- Добавляем привязку к таблице if table_anchor ~= '' then table.insert(t, '<span class="anchor" id="' .. table_anchor .. '"></span>\n') end -- Выводим заголовки столбцов t_return = p_style.header(t, Args, p_sub, pos_label, group_col, VTE_text, full_table, results_header_txt) if match_table then -- Добавляем пустой заголовок t_return.count = t_return.count + 1 table.insert(t_return.tab_text, '! scope="row" class="unsortable" style="background-color:transparent; border-top:transparent; border-bottom:transparent; line-width:3pt;"| \n') -- Добавляем остальную часть заголовка t_return = p_matches.header(t_return, Args, p_sub, N_teams, team_list, tonumber(Args['legs']) or 1) end t = t_return.tab_text local N_cols = t_return.count -- Определяем, какие записи попадают в таблицу, а также узнаём какую команду показывать (если таковая имеется) local ii_show = team_list[Args['showteam'] or nil] -- ноль или не существует -- Начальное и конечное положения для отображения local n_to_show = tonumber(Args['show_limit']) or N_teams -- Check for "legal value", if not legal (or non declared), then show all local check_n = ((n_to_show >= (N_teams - top_pos + 1)) or (n_to_show <= 1) or (n_to_show ~= math.floor(n_to_show))) -- Also check whether there is a valid ii_show if check_n or (not ii_show) then ii_start = top_pos ii_end = N_teams else -- It's a proper integer between top_pos+1 and N_teams-1 -- If it is in the middle show the same number above and below If it is in the top or bottom, show the exact number -- How many to show on the side local n_show_side = math.floor(n_to_show / 2) if (ii_show - top_pos + 1) <= n_show_side then -- Top team ii_start = top_pos ii_end = top_pos + n_to_show - 1 elseif ii_show >= (N_teams + 1 - n_show_side) then -- Bottom team ii_start = N_teams + 1 - n_to_show ii_end = N_teams else -- Normal case ii_start = ii_show - n_show_side ii_end = ii_show + n_show_side end end -- Для столбца результатов local new_res_ii = ii_start -- Предварительная проверка наличия столбца if not hide_results then for ii = ii_start, ii_end do if Args[respre .. 'result' .. ii] and Args[respre .. 'text_' .. Args[respre .. 'result' .. ii]] then results_defined = true end end end -- Удаляем заголовок результатов, если он не используется if full_table and not results_defined then -- First get it as one string, then use string replace to replace that header by empty string local t_str = tostring(table.concat(t)) t_str = mw.ustring.gsub( t_str, results_header_txt, '') N_cols = N_cols - 1 -- На самом деле на одну колонку меньше t = {} table.insert(t, t_str) end -- Формирование строк local team_name, team_code_ii, team_code_jj, pos_num, group_txt, note_local local note_string, note_local, note_local_num, note_id local note_id_list = {} local hth_id_list = {} -- Русские псевдонимы для обозначения статуса, используются по умолчанию, если не подавлены параметром keep_english_status_labels local rus_letters = {A = 'С', C = 'Ч', D = 'Д', E = 'В', G = 'Г', H = 'Х', O = 'П/О', P = 'П', Q = 'К', R = 'В', T = 'Н'} local letter_wrapper if yesno(Args["keep_english_status_labels"] or 'no') then letter_wrapper = function(x) return x end else letter_wrapper = function(x) return rus_letters[x] or x end end for ii = ii_start, ii_end do -- Сначала получаем код team_code_ii = team_list[ii] -- Теперь получаем значения pos_num = Args['pos_' .. team_code_ii] or ii group_txt = Args['group_' .. team_code_ii] or ' ' team_name = Args['name_' .. team_code_ii] or team_code_ii note_local = Args['note_' .. team_code_ii] or nil -- Нужен ли для этого тег повышения / квалификации / вылета local result_local = Args[respre .. 'result' .. ii] or nil local bg_col = nil -- Получить локальный цвет фона if result_local then bg_col = result_col[Args[respre .. 'col_' .. result_local]] or Args[respre .. 'col_' .. result_local] or 'inherit' if bg_col == 'inherit' then bg_col = bg_col .. '; color: inherit' end bg_col = 'background-color:' .. bg_col .. ';' -- Full style tag end if not bg_col then bg_col = 'background-color:transparent; color:inherit;' end -- Становится значением по умолчанию, если не определено -- Выделять жирным шрифтом эту строку или нет local ii_fw = ii == ii_show and 'font-weight:bold;' or 'font-weight:normal;' if yesno(Args['show_totals'] or 'no') and team_code_ii == total_row_name then ii_fw = 'font-weight:bold;' end -- Проверяем, есть ли комментарии или нет, если да, подготавливаем для них текст if note_local and full_table then -- Устанавливаем для глобальной проверки комментариев значение true notes_exist = true -- Теперь есть три варианта комментариев -- 1) It is a full note -- 2) It is a referal to another note (i.e. it's just a team code; e.g. note_AAA=Text, note_BBB=AAA) in which the note for BBB should link to the same footnote as AAA, with -- 2a) The other linked note exist in the part of the table shown -- 2b) The part of the note does not exist in the part of the table shown if not Args['note_' .. note_local] then -- Option 1 -- Now define the identifier for this note_id = '"table_note_' .. team_code_ii .. rand_val .. '"' -- Add random end for unique ID if more tables are present on article (which might otherwise share an ID) note_id_list[team_code_ii] = note_id -- Call refn template note_string = frame:expandTemplate{title = 'efn', args = {group = 'lower-alpha', name = note_id, note_local} } else -- Option 2 -- It is option 2a in either one if either the main note is inside the sub-table or another ref to that note is inside the sub-table -- Basically when it either has been defined, or the main link will be in the table note_local_num = team_list[note_local] if note_id_list[note_local] or ((note_local_num >= ii_start) and (note_local_num <= ii_end)) then -- Option 2a note_id = '"table_note_' .. note_local .. rand_val .. '"' note_string = frame:extensionTag{name = 'ref', args = {group = 'lower-alpha', name = note_id} } else -- Option 2b -- Now define the identifier for this note_id = '"table_note_' .. note_local .. rand_val .. '"' -- Add random end for unique ID note_id_list[note_local] = note_id -- Call refn template note_string = frame:expandTemplate{title = 'efn', args = {group = 'lower-alpha', name = note_id, Args['note_' .. note_local]} } end end else note_string = ''; end -- Вставьте статус, когда это необходимо local status_string = '' local status_local = show_status and Args[respre .. 'status_' .. team_code_ii] or nil local status_let_first = true local curr_letter -- Только если он определён if status_local then -- Принимайте это буква за буквой for jjj = 1, mw.ustring.len(status_local) do curr_letter = mw.ustring.upper(mw.ustring.sub(status_local, jjj, jjj)) -- Посмотрите, существует ли он if t_status.code[curr_letter] then -- В зависимости от того, является ли это первой буквой или нет if status_let_first then status_string = letter_wrapper(curr_letter) t_status.called[curr_letter] = true status_let_first = false else status_string = status_string .. ', ' .. letter_wrapper(curr_letter) t_status.called[curr_letter] = true end end end -- Добавляйте скобки / тире и жирный шрифт только в том случае, если они существуют if not status_let_first then if t_status.position == 'before' then status_string = '<span style="font-weight:bold">' .. string.lower(status_string) .. ' &ndash;</span> ' else status_string = ' <span style="font-weight:bold">(' .. status_string .. ')</span>' end end end -- Now build the rows if yesno(Args['show_totals'] or 'no') and team_code_ii == total_row_name then table.insert(t, '|- class="sortbottom"\n') -- New row else table.insert(t, '|- \n') -- New row end if position_col then table.insert(t, '| style="text-align:center;' .. ii_fw .. bg_col .. '"| ' .. pos_num .. '\n') -- Position number end if full_table and group_col then table.insert(t, '| style="' .. ii_fw .. bg_col .. '" |' .. group_txt .. '\n') -- Group number/name end -- Build the team string order based on status position local team_string if t_status.position == 'before' then team_string = status_string .. team_name .. note_string else team_string = team_name .. note_string .. status_string end table.insert(t, '! scope="row" style="text-align:left; white-space:nowrap;' .. ii_fw .. bg_col .. '"| ' .. team_string .. '\n') -- Team (with possible note) -- Call to subfunction t_return = p_style.row(frame, t, Args, p_sub, notes_exist, hth_id_list, full_table, rand_val, team_list, team_code_ii, ii_start, ii_end, ii_fw, bg_col, N_teams, ii, ii_show) t = t_return.t notes_exist = t_return.notes_exist hth_id_list = t_return.hth_id_list -- Проверяем, что нужно добавить в столбец результатов if full_table then local res_jjj if ii == new_res_ii then -- Сначала проверьте, сколько строк вам нужно для этого N_rows_res = 1 jjj = ii + 1 result_local = Args[respre .. 'result' .. ii] or '' local cont_loop = true while (jjj <= ii_end) and cont_loop do if Args['split' .. tostring(jjj - 1)] then cont_loop = false new_res_ii = jjj else res_jjj = Args[respre .. 'result' .. jjj] or '' if result_local == res_jjj then N_rows_res = N_rows_res + 1 else cont_loop = false new_res_ii = jjj end end jjj = jjj + 1 end -- Now create this field (reuse ii_fw and bg_col) -- Bold (if in range) or not if ii_show and (ii_show >= ii) and (ii_show <= (ii + N_rows_res - 1)) then ii_fw = 'font-weight:bold;' else ii_fw = 'font-weight:normal;' end -- Get background colour bg_col = nil if Args[respre .. 'result' .. ii] then bg_col = result_col[Args[respre .. 'col_' .. result_local]] or Args[respre .. 'col_' .. result_local] or 'inherit' if bg_col == 'inherit' then bg_col = bg_col .. '; color: inherit' end bg_col = 'background-color:' .. bg_col .. ';' -- Full style tag end if not bg_col then bg_col = 'background-color:transparent; color:inherit;' end -- Становится значением по умолчанию, если не определено -- Check for notes local note_res_string, note_ref, note_text = '', '', '' if Args['note_res_' .. result_local] then notes_exist = true local note_res_local = Args['note_res_' .. result_local] -- Split the note_res_local into a table if all the entries are valid local multiref = 1 local note_res_local_table = mw.text.split(note_res_local, '%s*,%s*') if (# note_res_local_table > 1) then for k, note_res_loc in ipairs(note_res_local_table) do multiref = multiref * (Args['note_res_' .. note_res_loc] and 1 or 0) end else multiref = 0 end -- Split failed, so make a single entry table with hth_local inside if multiref < 1 then note_res_local_table = {note_res_local} end for k, note_res_local in ipairs(note_res_local_table) do if not Args['note_res_' .. note_res_local] then -- It does not point to another result note note_ref = respre .. 'res_' .. result_local note_id = '"table_note_res_' .. result_local .. rand_val .. '"' -- Identifier note_text = note_res_local else -- Это действительно указывает на другой результат обратите внимание note_ref = respre .. 'res_' .. note_res_local note_id = '"table_note_res_' .. note_res_local .. rand_val .. '"' -- Identifier note_text = Args['note_res_' .. note_res_local] end -- Check whether it is already printed if not note_id_list[note_ref] then -- Print it note_id_list[note_ref] = note_id note_res_string = note_res_string .. frame:expandTemplate{title = 'efn', args = {group = 'lower-alpha', name = note_id, note_text} } else -- Refer to it note_res_string = note_res_string .. frame:extensionTag{name = 'ref', args = {group = 'lower-alpha', name = note_id} } end end end -- Get text local text_result = Args[respre .. 'text_' .. result_local] or '' if text_result:match('fbmulticomp') then ii_fw = 'padding:0;' .. ii_fw if text_result:match('fbmulticompefn') then notes_exist = true end end text_field_result = '| style="' .. ii_fw .. bg_col .. '" rowspan="' .. tostring(N_rows_res) .. '" |' .. text_result .. note_res_string .. '\n' -- Посмотрите, нужно ли это (только если поле пусто для всех записей) if results_defined then table.insert(t, text_field_result) end end end -- При необходимости вставьте соответствующую строку if match_table then local legs = tonumber(Args['legs']) or 1 -- Добавить пусту ячейку table.insert(t, '| style="background-color:transparent; border-top:transparent; border-bottom:transparent;"| \n') -- Включаем примечания, чтобы при необходимости сопоставить результаты for jj = top_pos, N_teams do team_code_jj = team_list[jj] if ii == jj then -- Nothing else for l = 1, legs do local m = (legs == 1) and 'match_' or 'match' .. l .. '_' local match_note = Args[m .. team_code_ii .. '_' .. team_code_jj .. '_note'] if match_note then notes_exist = true -- Only when it exist -- Сначала проверьте наличие ссылки на комментарии if not (Args['note_' .. match_note] or Args[m .. match_note .. '_note']) then -- It's the entry note_id = '"table_note_' .. team_code_ii .. '_' .. team_code_jj .. rand_val .. '"' -- Add random end for unique ID if more tables are present on article (which might otherwise share an ID) note_id_list[team_code_ii .. '_' .. team_code_jj] = note_id note_string = frame:expandTemplate{title = 'efn', args = {group = 'lower-alpha', name = note_id, match_note} } else -- Проверяем наличие в другом месте note_local_num = team_list[match_note] or ii_end + 1 if note_id_list[match_note] or ((note_local_num >= ii_start) and (note_local_num <= ii_end)) then -- Оно существует note_id = '"table_note_' .. match_note .. rand_val .. '"' -- Identifier note_string = frame:extensionTag{name = 'ref', args = {group = 'lower-alpha', name = note_id} } else -- Now define the identifier for this note_id = '"table_note_' .. match_note .. rand_val .. '"' -- Add random end for unique ID note_id_list[match_note] = note_id -- Call refn template note_string = frame:expandTemplate{title = 'efn', args = {group = 'lower-alpha', name = note_id, Args['note_' .. match_note]} } end end -- Now append this to the match result string Args[m .. team_code_ii .. '_' .. team_code_jj] = (Args[m .. team_code_ii .. '_' .. team_code_jj] or '') .. note_string end end end end -- Add rest of match row t = p_matches.row(t, Args, N_teams, team_list, ii, ii_show, legs) end -- Now, if needed, insert a split (solid line to indicate split in standings, but only when it is not at the last shown position) if Args['split' .. ii] and (ii < ii_end) then -- Base size on N_cols (it needs 2*N_cols |) table.insert(t, '|- style="background-color:' .. result_col['black1'] .. '; line-height:3pt;"\n') table.insert(t, string.rep('|', 2 * N_cols) .. '\n') end end -- Закрываем таблицу table.insert(t, '|}') -- Получаем информацию для нижнего колонтитула local update = Args['update'] or '(дата неизвестна)' local start_date = Args['start_date'] or '(дата неизвестна)' local source = Args['source'] or (title_source == true and '') or frame:expandTemplate{ title = 'нет источника', args = {reason = 'Источник не задан', date = os.date('%B %Y')} } local class_rules = Args['class_rules'] or nil -- Создаём текст нижнего колонтитула -- Санаи навсозӣ local matches_text = Args['matches_text'] or 'бозиҳое' if string.lower(update) == 'complete' or hide_footer then -- Ничего не делать elseif update == '' then -- Параметри холӣ table.insert(t_footer, 'Навсозишуда барои ' .. matches_text .. ', ки то ' .. update .. ' баргузор шудаанд. ') elseif string.lower(update) == 'future' then -- Санаи оғози мусобиқаҳои оянда table.insert(t_footer, 'Бозиҳои аввал ' .. start_date .. ' баргузор мешаванд. ') else table.insert(t_footer, 'Навсозишуда барои ' .. matches_text .. ', ки то ' .. update .. ' баргузор шудаанд. ') end -- Stack footer or not local footer_break = yesno(Args['stack_footer'] or 'no') and true or false -- Variable for linebreak local stack_string = '<br>' if footer_break and (not (string.lower(update) == 'complete')) and not hide_footer then table.insert(t_footer, stack_string) end if source ~= '' and not hide_footer then table.insert(t_footer, 'Сарчашма: ' .. source) end if class_rules and full_table and show_class_rules and not hide_footer then if (# t_footer > 0) then table.insert(t_footer, '<br>') end table.insert(t_footer, 'Қоидаҳои рутбабандӣ: ' .. class_rules) end -- Now for the named status local status_exist = false local status_string = '' local curr_letter for jjj = 1, mw.ustring.len(t_status.letters) do curr_letter = mw.ustring.upper(mw.ustring.sub(t_status.letters, jjj, jjj)) if t_status.called[curr_letter] then if (footer_break and status_exist) then status_string = status_string .. stack_string end if t_status.position == 'before' then status_string = status_string .. '<span style="font-weight:bold">' .. string.lower(letter_wrapper(curr_letter)) .. ' &ndash;</span> ' .. t_status.code[curr_letter] .. '; ' else status_string = status_string .. '<span style="font-weight:bold">(' .. letter_wrapper(curr_letter) .. ')</span> ' .. t_status.code[curr_letter] .. '; ' end status_exist = true end end -- Now if it contains entries the '; ' needs to be removed if status_exist and not hide_footer then if (# t_footer > 0) then table.insert(t_footer, '<br>') end status_string = mw.ustring.sub(status_string, 1, mw.ustring.len(status_string) - 2) table.insert(t_footer, status_string) end --Добавляем комментарии (если применимо) if notes_exist then if (# t_footer > 0) then table.insert(t_footer, '<br>') end table.insert(t_footer, 'Эзоҳ') -- As reflist size text t_footer = '<div class="reflist">' .. table.concat(t_footer) .. '</div>' t_footer = t_footer .. frame:expandTemplate{title = 'Шарҳҳо', args = {group = 'lower-alpha'} } else -- As reflist size text t_footer = '<div class="reflist">' .. table.concat(t_footer) .. '</div>' end -- Добавляем нижний колонтитул к основной таблице table.insert(t, t_footer) -- Переопределяем якорь for k = 1, # t do if t[k]:match('%[%[#[^%[%]]*%|') then t[k] = mw.ustring.gsub(t[k], '(%[%[)(#[^%[%]]*%|)', '%1' .. baselink .. '%2') end end -- Отслеживающие категории if not Args['notracking'] then local getTracking = require('Модул:Sports table/argcheck').check local warning_categories, tracking_categories = getTracking(Args, frame:getParent().args) if # warning_categories > 0 then if frame:preprocess("{{REVISIONID}}") == "" then for k = 1, # warning_categories do warning_categories[k] = mw.ustring.gsub(warning_categories[k], '^%[%[Гурӯҳ:Саҳифаҳои истифодабарандаи ҷадвалҳои варзишӣ бо (.*)|(.*)%]%]$', '<div style="color:red">Огоҳӣ: %1 = %2</div>') end end end for k = 1, # warning_categories do table.insert(t, warning_categories[k]) end for k = 1, # tracking_categories do table.insert(t, tracking_categories[k]) end if (Args['showteam'] == nil) then local getWarnings = require('Модул:Sports table/totalscheck').check local total_warnings = getWarnings(Args, team_list, ii_start, ii_end) if # total_warnings > 0 then if frame:preprocess("{{REVISIONID}}") == "" then for k = 1, # total_warnings do table.insert(t, '<div style="color:green">Мушкилии эҳтимолӣ: ' .. total_warnings[k] .. '</div>') end end end end else table.insert(t, '[[Гурӯҳ:Саҳифаҳои истифодабарандаи ҷадвалҳои варзишӣ бе пайгирӣ]]') end return table.concat(t) end return p 46kfkogc10ox7zt8jcfcvch5copdffr Модул:Sports table/WDL 828 209445 1478453 1467175 2026-06-27T20:58:41Z Yoonoos.tj 27005 1478453 Scribunto text/plain -- Сабкҳо барои ҷадвали мусобиқа бо системаи пирӯзӣ — мусовӣ — шикаст (WDL) local pp = {} function pp.header(t, Args, p_sub, pos_label, group_col, VTE_text, full_table, results_header_txt) -- Load relevant modules local yesno = require('Модул:Yesno') -- Сарлавҳаи ҷадвалро месозем -- Pre stuff local team_width = Args['teamwidth'] or '12em' local sort_text = yesno(Args['sortable_table'] or 'no') and ' sortable' or '' local show_played = not yesno(Args['hide_played'] or 'no') local rounds_won = yesno(Args['show_rw'] or Args['rounds_won'] or 'no') table.insert(t, '{| class="wikitable' .. sort_text .. '" style="text-align:center;"\n') -- Open table -- Сарлавҳаи ҷадвал if Args['title'] or Args['table_header'] then table.insert(t, '|+ ' .. (Args['title'] or Args['table_header']) .. '\n') end -- Параметрҳои корбарии сарлавҳа local played_head_text = Args['pld_header'] or '<abbr title="Бозиҳо">Б</abbr>' local draw_head_text = Args['draw_header'] or (yesno(Args['use_tie'] or 'no') and '<abbr title="Баробар">Б</abbr>') or '<abbr title="Мусовӣ">М</abbr>' local group_head_text = Args['group_header'] or '<abbr title="Гурӯҳ">Г</abbr>' local team_head_text = Args['team_header'] or 'Даста' local away_goals_head_text = Args['away_goals_header'] or '<abbr title="Голҳои сафар">ГС</abbr>' local bonus_head_text = Args['bonus_header'] or '<abbr title="Холҳои ҳавасмандӣ">ХҲ</abbr>' local rw_head_text = Args['rw_header'] or '<abbr title="Раундҳои бурдшуда">РБ</abbr>' local loss_first = Args['loss_before_draw'] or Args['loss_before_tie'] or false -- Меъёри рутбабандии дастаҳоро муайян мекунем local ranking_style = string.lower(Args['ranking_style'] or 'pts') local show_points, show_wperc, show_perc, show_ppg = false, false, false, false if ranking_style == 'w' or ranking_style == 'win' or ranking_style == 'wins' or ranking_style == 'none' then -- Вобаста ба шумораи ғалабаҳо elseif ranking_style == 'wperc' or ranking_style == 'win percentage' or ranking_style == 'wpct' then show_wperc = true elseif ranking_style == 'perc' or ranking_style == 'percentage' or ranking_style == '%' then -- Вобаста ба таносуби фоизӣ show_perc = true elseif ranking_style == 'ppg' or ranking_style == 'points per game' or ranking_style == 'ptspergame' then -- Вобаста ба шумораи холҳо дар як бозӣ show_ppg = true elseif ranking_style == 'percpts' or ranking_style == '%pts' then -- Вобаста ба таносуби фоизӣ ва шумораи холҳо show_perc = true show_points = true elseif ranking_style == 'ppgpts' then -- Вобаста ба миёнаи холҳо дар як бозӣ ва шумораи умумии холҳо show_ppg = true show_points = true else -- Вобаста ба шумораи холҳо show_points = true end local pts_perc_first = yesno((show_points and Args['pts_first']) or (show_perc and Args['perc_first']) or 'no') local show_away_goals = yesno(Args['show_away_goals'] or 'no') local show_bonus_points = yesno(Args['show_bonus_points'] or 'no') local show_win = yesno(Args['show_win'] or 'yes') local show_draw = yesno(Args['show_draw'] or 'yes') local show_loss = yesno(Args['show_loss'] or 'yes') -- Истифода бурдани шумораи холҳо ба ҷои таносуби тӯбҳо local for_against_style = Args['for_against_style'] or 'goals' local fa_letter, fa_word_sing, fa_word_plur local hide_for_against = false -- Сначала преобразуем в нижний регистр если это строка for_against_style = string.lower(for_against_style) if for_against_style == 'g' or for_against_style == 'goal' or for_against_style == 'goals' then fa_letter = 'Т' fa_word_sing = 'Тӯб' fa_word_plur = 'Тӯбҳо' elseif for_against_style == 'f' or for_against_style == 'frame' or for_against_style == 'frames' then fa_letter = 'Ф' fa_word_sing = 'Фрейм' fa_word_plur = 'Фреймҳо' elseif for_against_style == 'm' or for_against_style == 'match' or for_against_style == 'matches' then fa_letter = 'Б' fa_word_sing = 'Бозӣ' fa_word_plur = 'Бозиҳо' elseif for_against_style == 'game' or for_against_style == 'games' then fa_letter = 'Б' fa_word_sing = 'Бозӣ' fa_word_plur = 'Бозиҳо' elseif for_against_style == 'p' or for_against_style == 'point' or for_against_style == 'points' then fa_letter = 'Х' fa_word_sing = 'Хол' fa_word_plur = 'Холҳо' elseif for_against_style == 's' or for_against_style == 'set' or for_against_style == 'sets' then fa_letter = 'С' fa_word_sing = 'Сет' fa_word_plur = 'Сетҳо' elseif for_against_style == 'r' or for_against_style == 'run' or for_against_style == 'runs' then fa_letter = 'Д' fa_word_sing = 'Дав' fa_word_plur = 'Давҳо' elseif for_against_style == 'g2' or for_against_style == 'goal2' or for_against_style == 'goals2' then fa_letter = 'Ш' fa_word_sing = 'Шайба' fa_word_plur = 'Шайбаҳо' elseif for_against_style == 'none' then hide_for_against = true else fa_letter = 'Т' fa_word_sing = 'Тӯб' fa_word_plur = 'Тӯбҳо' end -- Следует ли использовать соотношение забитых и пропущенных мячей local do_ratio = yesno(Args['use_goal_ratio'] or 'no') local do_average = yesno(Args['use_goal_average'] or 'no') -- Следует ли использовать процентное соотношение local do_percentage = yesno(Args['use_goal_percentage'] or Args['use_point_percentage'] or 'no') local do_point_for_avg = yesno(Args['use_goals_per_match'] or Args['use_points_per_match'] or 'no') -- Следует ли полностью исключить столбец GR/GA/G% local do_difference = yesno(Args['use_goal_diff'] or 'yes') -- Use games behind header local show_GB = yesno(Args['show_GB'] or 'no') -- Initialize local tt = {} tt.count = 0 -- Up by one after every call tt.tab_text = t-- Actual text -- Actual headers if pos_label ~= nil then tt = p_sub.colhead(tt, '2.5em', pos_label) -- Position col end -- Add group header if full_table and group_col then tt = p_sub.colhead(tt, '2.5em', group_head_text) -- Group col end tt = p_sub.colhead(tt, team_width, team_head_text .. VTE_text) -- Team col if pts_perc_first then if show_points then tt = p_sub.colhead(tt, '2.5em', '<abbr title="Холҳо">Х</abbr>') -- Points col end if show_perc then tt = p_sub.colhead(tt, '3.5em', '<abbr title="Фоизи пирӯзӣ">% пирӯзӣ</abbr>') -- Win percentage col end if show_ppg then tt = p_sub.colhead(tt, '3.5em', '<abbr title="Холҳо дар як бозӣ">ХЯБ</abbr>') -- Points per game col end end if show_played then tt = p_sub.colhead(tt, '2.5em', played_head_text) -- Matches played col end if full_table then if show_win then tt = p_sub.colhead(tt, '2.5em', '<abbr title="Ғалабаҳо">Ғ</abbr>') -- Win col end if loss_first then if show_loss then tt = p_sub.colhead(tt, '2.5em', '<abbr title="Шикаст">Ш</abbr>') -- Loss col end if show_draw then tt = p_sub.colhead(tt, '2.5em', draw_head_text) -- Draw col end else if show_draw then tt = p_sub.colhead(tt, '2.5em', draw_head_text) -- Draw col end if show_loss then tt = p_sub.colhead(tt, '2.5em', '<abbr title="Шикаст">Ш</abbr>') -- Loss col end end if rounds_won then tt = p_sub.colhead(tt, '2.5em', rw_head_text) -- Rounds won end if not hide_for_against then if not yesno(Args['hide_for_against_columns'] or 'no') then tt = p_sub.colhead(tt, '2.5em', '<abbr title="' .. fa_word_plur .. ' задашуда">' .. fa_letter .. 'З</abbr>') -- For col tt = p_sub.colhead(tt, '2.5em', '<abbr title="' .. fa_word_plur .. ' сардодашуда">' .. fa_letter .. 'С</abbr>') -- Against col end if do_ratio or do_average then local ratio_word = do_ratio and 'Таносуб' or 'Таносуб' local ratio_letter = do_ratio and 'Т' or 'Т' tt = p_sub.colhead(tt, '2.5em', '<abbr title="Таносуб ' .. mw.ustring.lower(fa_word_plur) .. '">Т' .. fa_letter .. '</abbr>') -- Ratio col elseif do_percentage then tt = p_sub.colhead(tt, '2.5em', '<abbr title="Фоиз ' .. mw.ustring.lower(fa_word_plur) .. '">%' .. fa_letter .. '</abbr>') -- Percentage col elseif do_point_for_avg then tt = p_sub.colhead(tt, '2.5em', '<abbr title="' .. fa_word_plur .. ' дар як бозӣ">' .. fa_letter .. 'ХЯБ</abbr>') -- Points per match end if do_difference then tt = p_sub.colhead(tt, '2.5em', '<abbr title="Фарқият ' .. mw.ustring.lower(fa_word_plur) .. '">Ф' .. fa_letter .. '</abbr>') -- Difference col end end end if show_away_goals then tt = p_sub.colhead(tt, '2.5em', away_goals_head_text) -- Away goals col end if show_bonus_points then tt = p_sub.colhead(tt, '2.5em', bonus_head_text) -- Bonus points col end if not pts_perc_first then if show_points then tt = p_sub.colhead(tt, '2.5em', '<abbr title="Холҳо">Х</abbr>') -- Points col end if show_perc then tt = p_sub.colhead(tt, '3.5em', '<abbr title="Фоизи пирӯзӣ">% пирӯзӣ</abbr>') -- Win percentage col elseif show_wperc then tt = p_sub.colhead(tt, '3.5em', '<abbr title="Фоизи пирӯзӣ">% пирӯзӣ</abbr>') -- Win percentage col end if show_ppg then tt = p_sub.colhead(tt, '3.5em', '<abbr title="Холҳо дар як бозӣ">ХЯБ</abbr>') -- Points per game col end end if full_table then if show_GB then -- Games behind header tt = p_sub.colhead(tt, '2.5em', '<abbr title="Бозиҳои гузарондашуда">БГ</abbr>') end tt.count = tt.count + 1 table.insert(tt.tab_text, results_header_txt) end return tt end -- Numeric alignment local function num_align(num, digits) if tonumber(digits) and tonumber(num) then local n = tonumber(num) digits = tonumber(digits) if digits == 1 then if n >= 0 and n < 10 then return '<span style="visibility:hidden; color:transparent;">0</span>' .. num end elseif digits == 2 then if n >= 0 and n < 10 then return '<span style="visibility:hidden; color:transparent;">00</span>' .. num elseif n >= 10 and n < 100 then return '<span style="visibility:hidden; color:transparent;">0</span>' .. num end end end return num end function pp.row(frame, t, Args, p_sub, notes_exist, hth_id_list, full_table, rand_val, team_list, team_code_ii, ii_start, ii_end, ii_fw, bg_col, N_teams, ii, ii_show) -- Build the inner parts of individual rows -- Модулҳоро пайваст мекунем local mm = require('Модул:Math') local yesno = require('Модул:Yesno') -- Get custom/default options for in table local show_win = yesno(Args['show_win'] or 'yes') local show_draw = yesno(Args['show_draw'] or 'yes') local show_loss = yesno(Args['show_loss'] or 'yes') local win_points = tonumber(Args['winpoints']) or (show_draw and 3 or 2) local draw_points = tonumber(Args['drawpoints']) or (show_draw and 1 or 0) local loss_points = tonumber(Args['losspoints']) or (show_draw and 0 or 1) local rw_points = tonumber(Args['rwpoints']) or 1 local digits = Args['digitpad'] local total_row_name = 'SPORTS_TABLE_TOTAL' -- Добавить к подсчёту если включено if yesno(Args['show_totals'] or 'no') and (team_code_ii ~= total_row_name) then for k, v in ipairs({'win', 'draw', 'loss', 'gf', 'ga', 'adjust_points', 'startpoints'}) do Args[v .. '_' .. total_row_name] = (tonumber(Args[v .. '_' .. total_row_name]) or 0) + (tonumber(Args[v .. '_' .. team_code_ii]) or 0) end end -- Тартиби мусовӣ ва шикастҳо -- local loss_first = Args['loss_before_draw'] or Args['loss_before_tie'] or false -- Optional rounds won local rounds_won = yesno(Args['show_rw'] or Args['rounds_won'] or 'no') -- Get some input local wins = tonumber(Args['win_' .. team_code_ii]) or 0 local draws = tonumber(Args['draw_' .. team_code_ii]) or 0 local losses = tonumber(Args['loss_' .. team_code_ii]) or 0 local rw = tonumber(Args['rw_' .. team_code_ii]) or 0 local gfor = tonumber(Args['gf_' .. team_code_ii] or Args['pf_' .. team_code_ii] or '0') or '?' local gaig = tonumber(Args['ga_' .. team_code_ii] or Args['pa_' .. team_code_ii] or '0') or '?' local s_pts = (tonumber(Args['adjust_points_' .. team_code_ii]) or 0) + (tonumber(Args['startpoints_' .. team_code_ii]) or 0) local hth_local = yesno(Args['show_hth'] or 'yes') and Args['hth_' .. team_code_ii] or nil local ranking_style = string.lower(Args['ranking_style'] or 'pts') local pct_style = string.lower(Args['pct_style'] or 'ratio') -- Вычисляем некоторые значения local matches = wins + draws + losses local points = win_points * wins + draw_points * draws + loss_points * losses + rw_points * rw + s_pts if Args['goalpoints'] and tonumber(Args['gf_' .. team_code_ii] or Args['pf_' .. team_code_ii]) then points = points + (tonumber(Args['goalpoints']) or 1) * tonumber(Args['gf_' .. team_code_ii] or Args['pf_' .. team_code_ii]) end local matches_text = matches if tonumber(Args['win_' .. team_code_ii]) == nil or tonumber(Args['draw_' .. team_code_ii]) == nil or tonumber(Args['loss_' .. team_code_ii]) == nil then matches = tonumber(Args['matches_' .. team_code_ii]) or matches matches_text = Args['matches_' .. team_code_ii] or matches end local win_perc = '' local ppg = '' if tonumber(matches) == nil or matches == 0 then -- Выход если матчей 0 win_perc = '&mdash;' ppg = '&mdash;' else -- Some sports use draw as well win_perc = (pct_style == 'ratio') and mm._precision_format((2 * wins + draws + s_pts) / (2 * matches), 3) or mm._precision_format(100 * (2 * wins + draws + s_pts) / (2 * matches), 2) ppg = mm._precision_format(points / matches, 2) if (losses > 0 or draws > 0) and pct_style == 'ratio' then -- Удаляем начальный ноль из строки win_perc = string.sub(win_perc, 2, string.len(win_perc)) end end if ranking_style == 'wperc' or ranking_style == 'win percentage' or ranking_style == 'wpct' then if matches == 0 then win_perc = '&mdash;' else win_perc = mm._precision_format(100 * wins / matches, 2) end end -- Показать забито / пропущено local for_against_style = Args['for_against_style'] or 'goals' local hide_for_against = false for_against_style = string.lower(for_against_style) if for_against_style == 'none' then hide_for_against = true end -- Сравнение забитых и пропущенных голов local gcomp = nil -- Следует ли вместо этого использовать среднее значение или процент забитых мячей local skip_sign if yesno(Args['use_goal_ratio'] or 'no') or yesno(Args['use_goal_average'] or 'no') then -- Now it is the goal ratio/goal average if (gfor == '?') or (gaig == '?') or gaig == 0 then gcomp = '&mdash;' else gcomp = mm._precision_format(gfor / gaig, 3) end elseif yesno(Args['use_goal_percentage'] or 'no') then -- Now it is the percentage if (gfor == '?') or (gaig == '?') or gaig == 0 then gcomp = '&mdash;' else gcomp = mm._precision_format(100 * gfor / gaig, 1) end elseif yesno(Args['use_point_percentage'] or 'no') then -- Now it is the point percentage if (gfor == '?') or (gaig == '?') or (gfor + gaig) <= 0 then gcomp = '&mdash;' else gcomp = mm._precision_format(100 * gfor / (gfor + gaig), 2) end elseif yesno(Args['use_goals_per_match'] or Args['use_points_per_match'] or 'no') then -- Now it is the point for average if (gfor == '?') or matches <= 0 then gcomp = '&mdash;' else gcomp = mm._precision_format(gfor / matches, 1) end end -- Разница отдельно (только в рувики) local gcomp_diff = nil if yesno(Args['use_goal_diff'] or 'yes') then -- It's goal difference if (gfor == '?') or (gaig == '?') then gcomp_diff = '&mdash;' else gcomp_diff = gfor - gaig -- Formatting with signs if gcomp_diff > 0 then gcomp_diff = '+' .. gcomp_diff elseif gcomp_diff < 0 then gcomp_diff = '&minus;' .. - gcomp_diff end end end -- Use actual values if gfor or gaig is not numeric if (gfor == '?') then gfor = Args['gf_' .. team_code_ii] or Args['pf_' .. team_code_ii] or '' end if (gaig == '?') then gaig = Args['ga_' .. team_code_ii] or Args['pa_' .. team_code_ii] or '' end -- Show games behind local show_GB = yesno(Args['show_GB'] or 'no') local GB_text = '&mdash;' if show_GB then local GB_team_no = tonumber(Args['GB_team']) or 1 if ii == GB_team_no then -- Do nothing, it's vs this team else local wins_GB = tonumber(Args['win_' .. team_list[GB_team_no]]) or 0 local losses_GB = tonumber(Args['loss_' .. team_list[GB_team_no]]) or 0 local GB_num = (wins_GB - wins + losses - losses_GB) / 2 -- Display options if GB_num > 0 then -- Indicates trailing GB_team GB_text = num_align(GB_num, digits) elseif GB_num == 0 then -- Equal, do nothing to get dash else -- Ahead of GB team, should be noted by plus (instead of minus that comes from formula) GB_text = '+' .. num_align(- GB_num, digits) end end end -- Some local vars local hth_string local tt_return = p_sub.hth(frame, Args, full_table, hth_id_list, hth_local, notes_exist, team_list, team_code_ii, ii_start, ii_end, rand_val) hth_string = tt_return.str hth_id_list = tt_return.list notes_exist = tt_return.notes_exist -- По какому критерию ранжировать команды local rank_points, rank_perc, rank_wperc, rank_ppg = false, false, false, false local win_fw, win_string if ranking_style == 'w' or ranking_style == 'win' or ranking_style == 'wins' then -- Вобаста ба шумораи пирӯзиҳо win_fw = 'font-weight:bold;' win_string = hth_string elseif ranking_style == 'perc' or ranking_style == 'percentage' or ranking_style == '%' then -- В зависимости от процентного соотношения rank_perc = true win_fw = ii_fw win_string = '' elseif ranking_style == 'wperc' or ranking_style == 'win percentage' or ranking_style == '%w' then -- В зависимости от процентного соотношения rank_wperc = true win_fw = ii_fw win_string = '' elseif ranking_style == 'ppg' or ranking_style == 'points per game' or ranking_style == 'ptspergame' then -- В зависимости от количества очков за игру rank_ppg = true win_fw = ii_fw win_string = '' elseif ranking_style == 'percpts' or ranking_style == '%pts' then -- В зависимости от процентного соотношения и количества очков rank_perc = true rank_points = true win_fw = ii_fw win_string = '' elseif ranking_style == 'ppgpts' then -- В зависимости от среднего за игру и общего количества очков rank_ppg = true rank_points = true win_fw = ii_fw win_string = '' elseif ranking_style == 'none' then win_fw = ii_fw win_string = '' else -- Вобаста ба шумораи холҳо rank_points = true win_fw = ii_fw win_string = '' end local show_played = not yesno(Args['hide_played'] or 'no') local show_away_goals = yesno(Args['show_away_goals'] or 'no') local show_bonus_points = yesno(Args['show_bonus_points'] or 'no') local pts_perc_first = yesno((rank_points and Args['pts_first']) or ((rank_perc or rank_wperc) and Args['perc_first']) or 'no') -- Row building if (tonumber(Args['adjust_points_' .. team_code_ii]) and tonumber(Args['startpoints_' .. team_code_ii])) then table.insert(t, '[[Гурӯҳ:Саҳифаҳои истифодабарандаи ҷадвали варзишӣ бо танзимот ва нуқтаҳои ибтидоӣ]]\n') end if pts_perc_first then if rank_points then -- Добавляем &minus; для отрицательного числа очков if points < 0 then table.insert(t, '| style="font-weight:bold;' .. bg_col .. '" | &minus;' .. num_align(- points, digits) .. hth_string .. '\n') else table.insert(t, '| style="font-weight:bold;' .. bg_col .. '" | ' .. num_align(points, digits) .. hth_string .. '\n') end end if rank_perc then table.insert(t, '| style="font-weight:bold;' .. bg_col .. '" | ' .. win_perc .. hth_string .. '\n') elseif rank_wperc then table.insert(t, '| style="font-weight:bold; text-align:right;' .. bg_col .. '" | ' .. win_perc .. hth_string .. '\n') end if rank_ppg then table.insert(t, '| style="font-weight:bold;' .. bg_col .. '" | ' .. ppg .. hth_string .. '\n') end end if show_played then table.insert(t, '| style="' .. ii_fw .. bg_col .. '" |' .. matches_text .. '\n') -- Played end if full_table then -- Use actual values if wins, draws, and losses are not numeric if (wins == 0 and draws == 0 and losses == 0) then local function numorval(s) return s and ((s == '' and 0) or tonumber(s) or s) or 0 end wins = numorval(Args['win_' .. team_code_ii]) draws = numorval(Args['draw_' .. team_code_ii]) losses = numorval(Args['loss_' .. team_code_ii]) end if show_win then table.insert(t, '| style="' .. win_fw .. bg_col .. '" |' .. num_align(wins, digits) .. win_string .. '\n') -- Won end if loss_first then if show_loss then table.insert(t, '| style="' .. ii_fw .. bg_col .. '" |' .. num_align(losses, digits) .. '\n') -- Lost end if show_draw then table.insert(t, '| style="' .. ii_fw .. bg_col .. '" |' .. num_align(draws, digits) .. '\n') -- Drawn end else if show_draw then table.insert(t, '| style="' .. ii_fw .. bg_col .. '" |' .. num_align(draws, digits) .. '\n') -- Drawn end if show_loss then table.insert(t, '| style="' .. ii_fw .. bg_col .. '" |' .. num_align(losses, digits) .. '\n') -- Lost end end if rounds_won then if tonumber(Args['rw_' .. team_code_ii] or 0) == nil then rw = Args['rw_' .. team_code_ii] or '' end table.insert(t, '| style="' .. ii_fw .. bg_col .. '" |' .. rw .. '\n') -- Rounds won end if not hide_for_against then if not yesno(Args['hide_for_against_columns'] or 'no') then table.insert(t, '| style="' .. ii_fw .. bg_col .. '" |' .. num_align(gfor, digits) .. '\n') -- GF table.insert(t, '| style="' .. ii_fw .. bg_col .. '" |' .. num_align(gaig, digits) .. '\n') -- GA end if gcomp then table.insert(t, '| style="' .. ii_fw .. bg_col .. '" |' .. gcomp .. '\n') -- Goal comparison end if gcomp_diff then table.insert(t, '| style="' .. ii_fw .. bg_col .. '" |' .. gcomp_diff .. '\n') -- Goal comparison — отдельно разница end end end if show_away_goals then table.insert(t, '| style="' .. bg_col .. '" | ' .. (Args['away_goals_' .. team_code_ii] or '') .. '\n') end if show_bonus_points then if s_pts < 0 then table.insert(t, '| style="' .. bg_col .. '" | &minus;' .. num_align(- s_pts, digits) .. '\n') else table.insert(t, '| style="' .. bg_col .. '" | ' .. num_align(s_pts, digits) .. '\n') end end if not pts_perc_first then if rank_points then -- Add &minus; for negative point totals if points < 0 then table.insert(t, '| style="font-weight:bold;' .. bg_col .. '" | &minus;' .. num_align(- points, digits) .. hth_string .. '\n') else table.insert(t, '| style="font-weight:bold;' .. bg_col .. '" | ' .. num_align(points, digits) .. hth_string .. '\n') end end if rank_perc then table.insert(t, '| style="font-weight:bold;' .. bg_col .. '" | ' .. win_perc .. hth_string .. '\n') elseif rank_wperc then table.insert(t, '| style="font-weight:bold; text-align:right;' .. bg_col .. '" | ' .. win_perc .. hth_string .. '\n') end if rank_ppg then table.insert(t, '| style="font-weight:bold;' .. bg_col .. '" | ' .. ppg .. hth_string .. '\n') end end if show_GB then table.insert(t, '| style="' .. ii_fw .. bg_col .. '" |' .. GB_text .. '\n')-- GB end return {t = t, notes_exist = notes_exist, hth_id_list = hth_id_list } end function pp.status(Args) -- Обозначения статуса -- ПРИМЕЧАНИЕ: Если Вы добавляете status_code, также добавьте status_called и status_letters!!! Или функциональность будет нарушена. local status_code, status_called = {}, {} status_code = { A = 'Даста ба даври навбатӣ роҳ ёфт', C = 'Қаҳрамон', D = 'Даста маҳрум шуд', E = 'Даста аз мусобиқа хориҷ шуд', G = 'Меҳмонон', H = 'Мизбонон', O = 'Ғолиби плей-офф', P = 'Болоравии даста (баромадан ба дивизияи сатҳи боло)', Q = 'Даста ба марҳилаи зикршуда роҳхат гирифт', R = 'Поёнравии даста (ба дивизияи сатҳи поён)', S = 'Ғолиби мавсими мунтазам', T = 'Даста ба мусобиқа роҳхат гирифт, аммо марҳилаи дақиқи он ҳанӯз маълум нест'} local status_letters = (Args['status_order'] or '') .. 'ABCDEFGHIJKLMNOPQRSTUVWXYZ' -- Status position (before or after read and default) local stat_pos_val = string.lower(Args['status_pos'] or '') local status_position = 'after' -- Default location if stat_pos_val == 'before' then status_position = 'before' elseif stat_pos_val == 'after' then status_position = 'after' end -- Read in custom status options for l in mw.text.gsplit(status_letters, '') do status_called[l] = false status_code[l] = status_code[l] or '?' status_letters = mw.ustring.gsub(status_letters, '(' .. l .. '.-)' .. l, '%1') if Args['status_text_' .. l] then status_code[l] = Args['status_text_' .. l] end end return {code = status_code, called = status_called, letters = status_letters, position = status_position } end return pp cmebs4qdf4evpvoxdvso8fkvcfh8yiv Гуднӣ Йоҳаннессон 0 287404 1478467 1448703 2026-06-28T06:34:58Z InternetArchiveBot 30618 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1478467 wikitext text/x-wiki {{Ходими давлатӣ | вазифа = [[Президенти Исландия]] | парчам = Flag of the President of Iceland.svg | парчам2 = Flag of Iceland.svg | тартиб = 6 | аввалдавр = 1 августи 2016 | охирдавр = | пешгузашта = [[Оулавюр Рагнар Гримссон]] | ҷонишин = }} '''Гуднӣ Торласиус Йоҳаннессон'''<ref>В СМИ на русском языке распространено противоречащее [[Исландско-русская практическая транскрипция|правилам транскрипции]] написание ''Гудни Йоханнессон'' или даже ''Йоханссон''.</ref> ({{Lang-is|Guðni Thorlacius Jóhannesson}}; тав. [[26 июн]]и [[Соли 1968|1968]], [[Рейкявик]], [[Исландия]]) — [[Президенти Исландия]] аз 1 августи соли 2016 (ҷавонтарин президент дар таърихи кишвар)<ref>[https://iz.ru/news/619554 Новым президентом Исландии стал историк Гудни Йоханнессон]</ref><ref>{{Cite web|url=http://kommersant.ru/doc/3023568|title=Гудни Йоханссон избран президентом Исландии|date=2016-06-26|publisher=[[Коммерсантъ]]|accessdate=2016-06-27}}</ref>. Муаррих, тарҷумон ва муаллим. == Зиндагинома == Гуднӣ Торласиус Йоҳаннессон 26 июни соли 1968 дар Рейкявик таваллуд шудааст. Вай Донишгоҳи Рейкявикро дар соли 1987 ва Донишгоҳи Уорикро (дараҷаи илмии сиёсатшиносӣ ва таърих) дар соли 1991 хатм намудааст. Вай дар донишгоҳҳо забонҳои русӣ ва олмониро омӯхтааст<ref>[http://icelandmonitor.mbl.is/news/politics_and_society/2016/06/26/breaking_iceland_elects_new_president/ Breaking: Iceland elects new President — Iceland Monitor]</ref><ref>[https://tvzvezda.ru/news/vstrane_i_mire/content/201607042115-866b.htm Избранный президент Исландии по-русски оценил игру своей сборной]</ref>. Соли 1997 магистратураи таърихии [[Донишгоҳи Исландия]] ва соли 1999 магистратураро дар [[Донишгоҳи Оксфорд]] хатм кардааст. Номзади илмии худро аз Донишгоҳи Маликаи Мари Лондон гирифтааст. Вай ҳамчун муаллим дар Донишгоҳи Исландия, {{Бе тарҷума 5|Донишгоҳи Рейкявик||Reykjavík University}} , {{Бе тарҷума 5|Донишгоҳи Бифрёст||Bifröst University}} ва [[Донишгоҳи Лондон]] кор кардааст. Аз моҳи июли соли 2016 — профессори Донишгоҳи Исландия. Мутахассиси таърихи Ҷангҳои Кодӣ ва бӯҳрони молиявии Исландия дар солҳои 2008—2011. Вай тарҷумаи ҳоли президентҳои собиқи кишвар Гюннар Тороддсен ва Кристяун Элдяуднро навиштааст; якчанд китобҳои [[Шоҳ, Стивен|Стивен Кингро]] тарҷума кардааст. 5 майи соли 2016 вай ҳамчун номзад ба президентии Исландия пешбарӣ шуд ва дар [[Интихоботи президентӣ дар Исландия (2016)|интихоботи президентии 25 июни соли 2016]] бо касби 39,1 % овозҳо ва аз соҳибкорзан Ҳалла Томасдоттир (27,9 %) пеш гузашт. Дар он вақт, худи ӯ, ба мисли 10 % аҳолии Исландия, дар бозиҳои Чемпионати Аврупо оид ба футбол дар Фаронса ширкат варзид<ref name="pilash">''Денис Пилаш''. [https://commons.com.ua/uk/levye-na-krayu-sveta-chast-2-islandiya/ Левые на краю света. Часть 2: Исландия] // [[Спільне (журнал)|Спільне]]. — 12.01.2017</ref>. Ба ягон ҳизби сиёсӣ тааллуқ надорад ва як евроскептик аст<ref name=":1">{{Cite news|url=http://www.ft.com/cms/s/0/b0e6d824-3b93-11e6-8716-a4a71e8140b0.html#axzz4ChWL9O9n|title=Iceland elects university historian as president|last=Milne|first=Richard|date=26 June 2016|accessdate=2016-06-26}}</ref>. Дар ҷараёни маъракаи пешазинтихоботии худ, вай ба исландиён ваъда дод, ки «раёсати ғайрисиёсатзада», ҷорӣ кардани ниҳоди раъйпурсиро<ref>[http://www.ruv.is/frett/gudni-lysir-yfir-frambodi Guðni lýsir yfir framboði] Rúv. Skoðað 5. maí 2016.</ref> ва ошкоро ба тарафдории хуруҷи Бритониё аз Иттиҳоди Аврупо баромад хоҳад кард<ref>{{Cite web|url=http://izbircom.com/2016/07/03/%D0%B8%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%86%D1%8B-%D0%B8%D0%B7%D0%B1%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%B8-%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%82%D0%BE%D0%BC-%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80/|title=Исландцы избрали президентом университетского профессора|author=Желтов М. В.|website=ИнтерИзбирком|date=2016-07-03|publisher=|accessdate=2016-07-12|archivedate=2016-08-04|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160804211702/http://izbircom.com/2016/07/03/%d0%b8%d1%81%d0%bb%d0%b0%d0%bd%d0%b4%d1%86%d1%8b-%d0%b8%d0%b7%d0%b1%d1%80%d0%b0%d0%bb%d0%b8-%d0%bf%d1%80%d0%b5%d0%b7%d0%b8%d0%b4%d0%b5%d0%bd%d1%82%d0%be%d0%bc-%d1%83%d0%bd%d0%b8%d0%b2%d0%b5%d1%80/}}</ref>. Ӯ ба вазифаи [[Президенти Исландия|президент]] аз 1 августи соли 2016 шурӯъ кард. Дар моҳи декабри соли 2016, ӯ рейтинги бесобиқае баланд дошт, ки 97,3 % буд<ref>[http://www.visir.is/g/2016161229991/vinsaeldir-forseta-i-tolu-sem-sest-eiginlega-aldrei-segir-professor Vinsældir forseta í tölu sem sést eiginlega aldrei segir prófessor]</ref>. Ӯ пас аз як силсила хабарҳо дар бораи ҷиноятҳои гуногуни коҳинони католикӣ дар кишварҳои гуногуни ҷаҳон расман аз эътиқоди католикӣ баромад. Афзалияти Эъломияи умумиҷаҳонии ҳуқуқи инсонро болотар аз имон ба Худо эълон кард<ref>[http://www.evropuvefur.is/svar.php?id=26491 Hversu sjálfstæð þjóð eru Íslendingar ef litið er til sjálfstæðisbaráttu, inngöngu í EES og hugsanlegrar inngöngu í ESB?] Evrópuvefurinn. Skoðað 15. maí 2016</ref><ref>[http://www.mbl.is/frettir/innlent/2016/05/03/hver_er_thessi_gudni_th/ Hver er þessi Guðni Th.?]</ref>. Дар интихоботи соли 2020 бо 92,18 % овозҳо дар даври 1-ум дубора интихоб карда мешавад. Вай то оғози раёсатҷумҳури худ муаллифи 7 китоби таърихи Исландияи асри ХХ буд. == Ҳаёти шахсӣ == === Оила === Падар — Йоханнес Саймундссон (1941—1983), [[Ҳандбол|мураббии гандболбоз]] ва корманди варзишМодар — Марграта Торлатсиус, муаллим ва рӯзноманигорБародарон — Патрик (1972, гандболбоз ва мураббии маъруф) ва Ҷон (систематологи муҳандисӣ)Зан — Элиза Реид, конодоӣ аз рӯи пайдоишФарзандон — духтар аз издивоҷи аввал ва чор фарзанд аз издивоҷи дуюм<ref>[http://www.mbl.is/frettir/innlent/2016/05/03/hver_er_thessi_gudni_th/ Hver er þessi Guðni Th.?] Mbl.is. Skoðað 5. maí 2016.</ref> === Саргармиҳо === Дар ҷавонӣ ӯ [[Ҳандбол|гандболи нимҳирфаӣ]] бозӣ мекард (дар як даста бо бародари худ Патрик)<ref>{{Cite web |url=https://www.dv.is/fokus/folk/2016/06/26/naermynd-af-nyjum-forseta/ |title=Öll litlu atriðin sem þú þarft að vita um Guðna en skipta kannski mestu máli |accessdate=2021-03-03 |archivedate=2020-06-30 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200630094015/https://www.dv.is/fokus/folk/2016/06/26/naermynd-af-nyjum-forseta/ }}</ref><ref>[https://icelandmonitor.mbl.is/news/politics_and_society/2016/06/26/breaking_iceland_elects_new_president/ Breaking: Iceland elects new President]</ref>. Вай аз хурдӣ мухлиси бошгоҳи футболи " [[Манчестер Юнайтед]] " буд<ref>{{Cite web|url=http://www.championat.com/football/news-2510100-prezident-islandii-pri-mourinju-mju-ne-povtorit-provalov-poslednih-let.html|title=Президент Исландии: при Моуринью «МЮ» не повторит провалов последних лет|date=2016-07-04|publisher=[[Чемпионат.com]]|accessdate=2016-07-04}}</ref>. Ӯ аксар вақт ба бозиҳои дастаи мунтахаби кишвар, аз ҷумла дар хориҷа (аз ҷумла, бозии ҳалкунандаи интихобии Ҷоми Ҷаҳон байни тими миллии Исландия алайҳи тими миллии Косово [[9 октябр|9 октябри соли]] 2017) дар майдонҳои маъмулӣ бо мухлисони оддӣҳузур дорад<ref>[http://www.sport-express.ru/football/world/chempionat-mira-2018/news/prezident-islandii-smotrel-match-s-kosovo-vmeste-s-bolelschikami-na-obychnoy-tribune-1319735/ Президент Исландии смотрел матч с Косово вместе с болельщиками на обычной трибуне]</ref>. == Ҷоизаҳо == * Найтси ордени фил ([[Донморк|Дания]], 24 январи соли 2017)<ref>[http://www.newmyroyals.com/2017/01/danish-royal-family-held-gala-dinner.html Danish Royal Family held a gala dinner for Iceland’s President]</ref> * Найти Салиби калони ордени Сент-Олаф ([[Нурвеж|Норвегия]], 21 марти 2017)<ref>{{Cite web |url=http://www.royalcourt.no/nyhet.html?tid=152550&sek=27262 |title=State Visit from Iceland |accessdate=2021-03-03 |archivedate=2017-09-22 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170922101904/http://www.royalcourt.no/nyhet.html?tid=152550&sek=27262 }}</ref> * Найтси ордени Серафим ([[Суэд|Шветсия]], 2018)<ref>[https://www.dn.se/ledare/norden-hor-ihop-stark-samarbetet/ Ledare: Norden hör ihop — stärk samarbetet]</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.kungahuset.se/kungafamiljen/aktuellahandelser/aktuellt/statsbesokfranislanddag1.5.3d99037b160d54f7102a72.html |title=Statsbesök från Island — dag 1 |accessdate=2021-03-03 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190426164836/https://www.kungahuset.se/kungafamiljen/aktuellahandelser/aktuellt/statsbesokfranislanddag1.5.3d99037b160d54f7102a72.html |archivedate=2019-04-26 }}</ref> * Салиби бузурги ордени Садбарги Сафед ([[Финланд|Финляндия]], 31 майи соли 2017)<ref>[https://www.presidentti.fi/uutinen/islannin-presidentti-johannesson-presidentti-niiniston-vieraana-yhteisia-tavoitteita-arktisessa-neuvostossa/ Islannin presidentti Jóhannesson presidentti Niinistön vieraana: Yhteisiä tavoitteita Arktisessa neuvostossa]</ref> * Салиби бузург бо занҷири ордени Се Ситора ([[Латвия]], 14 ноябри соли 2018)<ref>[https://mixnews.lv/latviya/2018/11/16/vejonis-blagodaren-islandiya-pervaya-priznala-nashu-nezavisimost/ Вейонис благодарен: Исландия первая признала нашу независимость]</ref> == Эзоҳ == {{Эзоҳ|2}} == Пайвандҳо == * [https://www.facebook.com/people/Gu%C3%B0niTh-J%C3%B3hannesson/100002924461343 Саҳифаи расмии Facebook] * [https://ugla.hi.is/pub/hi/simaskra/cv/c8861dcbb1a1.pdf Тарҷумаи расмӣ] [[Гурӯҳ:Президентҳои Исландия]] [[Гурӯҳ:Роҳбарони кунунии кишварҳо]] [[Гурӯҳ:Википедиа:Зиндагиномаи муосирон]] [[Гурӯҳ:Википедия:Мақолаҳои бо сарчашма аз Викидода]] [[Гурӯҳ:Зодагони соли 1968]] [[Гурӯҳ:Зодагони 26 июн]] [[Гурӯҳ:Сарварони Аврупо асри XXI]] [[Гурӯҳ:Хатмкунандагони Донишгоҳи Уорик]] [[Гурӯҳ:Хатмкунандагони Донишгоҳи Оксфорд]] [[Гурӯҳ:Хатмкунандагони Донишгоҳи Лондон]] [[Гурӯҳ:Хатмкунандагони Донишгоҳи Исландия]] [[Гурӯҳ:Таърихшиносони Исландия]] [[Гурӯҳ:Омӯзгорони Донишгоҳи Лондон]] [[Гурӯҳ:Зодагони Рейкявик]] [[Гурӯҳ:Президентҳое, ки соли 2016 ба кор шурӯъ карданд]] [[Гурӯҳ:Саҳифаҳое, ки бо тарҷумаҳои ношинос оварда шудаанд]] bcory2tw4u87msq9spgspljls4us13x Анатомияи Грей 0 290573 1478473 1461799 2026-06-28T08:58:28Z Stephan1000000 28486 466 1478473 wikitext text/x-wiki {{Телесериал |сайт= |num_episodes=466}} «'''Анатомияи Грей'''» ({{Lang-en|Grey's Anatomy}}) — як силсилаи телевизионии драмавии тиббии [[Иёлоти Муттаҳидаи Амрико|амрикоӣ]] мебошад, ки онро [[Шонда Римес]] офаридааст. Нахустнамоиши он 27 марти соли 2005 дар [[American Broadcasting Company|ABC]] баргузор шуд. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} [[Гурӯҳ:Силсилафилмҳои телевизионӣ ИМА]] {{ПБ}} mct5kwlpsxx3uh9p5w6adbszcjgj8xi NCIS 0 290944 1478472 1465689 2026-06-28T08:41:58Z Stephan1000000 28486 507 1478472 wikitext text/x-wiki {{Телесериал |сайт= |num_episodes=507|num_seasons=23}} «'''NCIS'''» ({{Lang-en|NCIS}}) — як силсилаи телевизиони [[Иёлоти Муттаҳидаи Амрико|амрикоӣ]] мебошад, ки аз ҷониби [[CBS]] пахш мешавад. Нахустнамоиши ин сериал 23 сентябри соли 2003 буд. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} [[Гурӯҳ:Силсилафилмҳои телевизионӣ ИМА]] {{ПБ}} dvmx98mvx081vf9l7v6lu9a1pvu7djj Геннадий Кулик 0 299445 1478464 1377344 2026-06-28T06:25:31Z InternetArchiveBot 30618 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1478464 wikitext text/x-wiki {{Ходими давлатӣ}} '''Геннадий Василевич Кулик''' (тав. [[20 январ]]и [[Соли 1935|1935]], д. Желомское, ноҳияи Новосоколники, Вилояти Ғарбӣ) — арбоби давлатӣ ва сиёсии Русия, вакили Думаи давлатии даъватҳом I, II, III, IV, V, VI, VII, узви фраксияи «Русияи воҳид», узви Кумитаи Думаи Давлатӣ оид ба буҷет ва андоз дар давлат дар Думаи даъвати VI<ref name="ГД">{{Cite web|url=http://www.duma.gov.ru/structure/deputies/131115/|title=Кулик Геннадий Васильевич|publisher=Государственная дума Российской Федерации|deadlink=no|accessdate=2012-12-23|archiveurl=https://www.webcitation.org/6DAedTAZk?url=http://www.duma.gov.ru/structure/deputies/131115/|archivedate=2012-12-25}}</ref> . Узви Шӯрои Олии ҳизби «[[Русияи воҳид]]»<ref>{{Cite web|url=http://er.ru/persons/bureau/|title=Бюро Высшего совета Партии|publisher=Единая Россия|deadlink=yes|accessdate=2013-11-15|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131127120240/http://er.ru/persons/bureau/|archivedate=2013-11-27}}</ref> . == Зиндагинома == * [[20 январ|20 январи соли]] [[Соли 1935|1935]] дар деҳаи Желомское ноҳияи Новосоколнический (ҳоло вилояти Псков)<ref name="biografija.ru">[http://www.biografija.ru/show_bio.aspx?id=71604 Биография на www.biografija.ru]</ref> дар оилаи деҳқон<ref name="az-libr.ru">[http://az-libr.ru/Persons/000/Src/0000/fc41d6dc.shtml Кулик Геннадий Васильевич] // «Государственная власть СССР. Высшие органы власти и управления и их руководители. 1923—1991 гг.». Историко-биографический справочник</ref> таваллуд шудааст. * Соли [[Соли 1957|1957]] факултети иқтисодии Донишгоҳи давлатии Ленинградро хатм кардааст,<ref name="az-libr.ru" /> ихтисоси иқтисоди кишоварзӣ<ref name="biografija.ru" /> . * [[Соли 1965|Солҳои 1957—1965]] дар Институти тадқиқотии иқтисодиёти кишоварзии Новосибирск кор кардааст. * Аз соли 1962 — инструктори Кумитаи вилояти Новосибирск КПСС<ref name="az-libr.ru" /> . * Аз соли 1964 — муовини якуми сардори Раёсати кишоварзии вилояти Новосибирск<ref name="az-libr.ru" /> . * [[Соли 1988|Солҳои 1965—1988]] дар Вазорати кишоварзии РСФСР дар вазифаҳои гуногун кор кардааст. [[Соли 1971|Солҳои 1971]] — [[Соли 1986|1986]] — сардори Сарраёсати банақшагирӣ ва иқтисодии Вазорати кишоварзии РСФСР<ref name="biografija.ru" /><ref name="az-libr.ru" /> ; аз [[соли 1975]] — аъзои Коллегияи Вазорати кишоварзии РСФСР<ref name="biografija.ru" /> ; Солҳои 1986—1988 сардори Сарраёсати банақшагирӣ ва рушди иҷтимоию иқтисодии комплекси агросаноатии РСФСР<ref name="biografija.ru" /> ; * Апрели 1988 — августи [[Соли 1989|1989]] — муовини якуми раиси Кумитаи давлатии агросаноатии РСФСР — вазири РСФСР<ref name="az-libr.ru" /><ref>[http://www.knowbysight.info/1_RSFSR/14239.asp Министры РСФСР, не возглавлявшие ведомств]</ref> . * Августи 1989 — июли [[Соли 1990|1990]] — раиси Кумитаи давлатии агросаноатии РСФСР<ref name="biografija.ru" /><ref>[http://www.knowbysight.info/1_RSFSR/14121.asp Государственный агропромышленный комитет РСФСР]</ref> . * Моҳи марти соли 1990 — январи [[Соли 1992|1992]] — депутати халқи СССР<ref name="az-libr.ru" /> аз ҳавзаи миллию ҳудудии № 553<ref>[http://www.politika.su/gos/ndsa.html Алфавитный список народных депутатов СССР]</ref>, вакили [[Шӯрои Олии Иттиҳоди Шӯравӣ|Шӯрои Олии ИҶШС]] . * Июли 1990 — июли [[Соли 1991|1991]] — муовини якуми Раиси Шӯрои Вазирони РСФСР — Вазири кишоварзӣ ва озуқавории РСФСР<ref>{{Cite web |url=http://dokipedia.ru/document/5288261 |title=Постановление Верховного Совета РСФСР от 14 июля 1990 г. № 102-I «Об утверждении состава Совета Министров РСФСР» |accessdate=2022-06-17 |archivedate=2016-11-03 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20161103215953/http://dokipedia.ru/document/5288261 }}</ref> (дар ҳукумати аввали Иван Силаев). * Моҳи апрели соли 1991 бо ширкати Нога шартнома баст<ref>[https://www.kommersant.ru/doc/656085 История конфликта России с фирмой Noga]</ref> . Баҳси додгоҳӣ аз рӯи ин шартнома то имрӯз ҳал нашудааст. * Дар моҳҳои июл-ноябри соли 1991 — муовини Раиси Шӯрои Вазирони РСФСР — Вазири кишоварзӣ ва озуқавории РСФСР<ref>{{Cite web|url=http://giod.consultant.ru/documents/1220972|title=УКАЗ Президента РСФСР от 30.07.1991 N 24 "О ЗАМЕСТИТЕЛЕ ПРЕДСЕДАТЕЛЯ СОВЕТА МИНИСТРОВ РСФСР, МИНИСТРЕ СЕЛЬСКОГО ХОЗЯЙСТВА И ПРОДОВОЛЬСТВИЯ РСФСР"|deadlink=yes|accessdate=2016-10-23|archiveurl=https://web.archive.org/web/20161023213159/http://giod.consultant.ru/documents/1220972|archivedate=2016-10-23}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://poisk-zakona.ru/267359.html|title=Постановление Верховного Совета РСФСР от 15.11.1991 № 1881-I|deadlink=yes|accessdate=2015-07-13|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141102101424/http://poisk-zakona.ru/267359.html|archivedate=2014-11-02}}</ref> (дар ҳукумати дуюми Силаев), * Аз августи соли 1991 — узви Кумитаи идораи оперативии хоҷагии халқи ИЧШС (де-факто Ҳукумати ИҶШС)<ref>[https://yeltsin.ru/uploads/upload/newspaper/1991/izv08_29_91/index.html Постановление КОУНХ СССР от 28.08.1991 № 1] // Известия, 29 августа 1991 г.; с. 2</ref> . * Моҳҳои ноябр-декабри соли 1991 — раиси Комиссияи байниҷумҳуриявии оид ба озуқавории СССР<ref>{{Cite web |url=http://www.libussr.ru/doc_ussr/usr_19688.htm |title=Распоряжение Президента СССР от 02.11.1991 N РП-2800 |accessdate=2022-06-17 |archivedate=2021-02-25 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210225155106/http://www.libussr.ru/doc_ussr/usr_19688.htm }}</ref><ref name="az-libr.ru" /> ; ҳамзамон муовини раиси Кумитаи байнидавлатии иқтисодии Ҷомеаи Иқтисодӣ<ref>{{Cite web|url=http://www.worklib.ru/laws/ussr/10000178.php|title=УКАЗ Президента СССР от 18_11_1991 N УП-2870|deadlink=yes|accessdate=2015-07-13|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150713220918/http://www.worklib.ru/laws/ussr/10000178.php|archivedate=2015-07-13}}</ref> . * [[Соли 1993|Солҳои 1992—1993]] — мушовири директори ширкати «Инекс-Интерэкспорт»<ref name="biografija.ru" /> . * [[Соли 1996|Солҳои 1993—1996]] — вакили Думаи давлатӣ даъвати якум. Узви фраксияи Ҳизби аграрии Русия<ref name="biografija.ru" />. * Аз декабри соли 1995 — вакили Думаи давлатии даъвати дуюм. Муовини раиси Кумитаи буҷет, андоз, бонк ва молия<ref name="biografija.ru" /> . Аъзои Ҳизби аграрии Русия . * [[21 сентябр|21 сентябри соли]] [[Соли 1998|1998]] — муовини раиси Ҳукумати Федератсияи Русия<ref>{{Cite web|url=http://www.jurbase.ru/2006_archive_federal_laws_of_russia/texts/sector116/tez16101.htm|title=Указ Президента РФ от 21 сентября 1998 г. N 1136 "О Кулике Г.В."|deadlink=yes|accessdate=2015-07-13|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150713230213/http://www.jurbase.ru/2006_archive_federal_laws_of_russia/texts/sector116/tez16101.htm|archivedate=2015-07-13}}</ref> таъин шуд (Ҳукумати Евгений Примаков). Назоратчии Комплекси агросаноатӣ<ref name="biografija.ru" /> . * Аз декабри соли 1999 — вакили Думаи давлатии даъвати сеюм (Фраксияи «Ватан — тамоми Русия»). Муовини раиси Кумитаи буҷет ва андоз<ref name="biografija.ru" />, узви Комиссия оид ба таҷдиди сохтор, муфлисшавӣ (муфлисшавӣ) ва барҳамдиҳии ташкилотҳои қарзӣ, узви Комиссияи қарзи давлатӣ ва дороиҳои хориҷии Федератсияи Русия. Аз [[соли 2002]] — раиси Кумитаи оид ба масъалаҳои аграрӣ. * Аз декабри [[соли 2003]] — вакили Думаи давлатии даъвати чорум . Раиси комитети оид ба масъалахои аграрӣ. * 2 декабри соли 2007 дар доираи рӯйхати федералии номзадҳо, ки аз ҷониби ҳизби сиёсии умумирусиягии «Русияи воҳид» пешбарӣ шудааст, вакили Думаи давлатии даъвати панҷум интихоб шуд. Муовини раиси Кумитаи Думаи Давлатӣ оид ба буҷет ва андоз. * 4 декабри соли 2011 дар доираи рӯйхати федералии номзадҳо аз ҷониби ҳизби сиёсии умумирусиягии «Русияи воҳид» ба Думаи давлатии даъвати шашум интихоб шуд. * 18 сентябри соли 2016 ба Думаи давлатии Федератсияи Русия даъвати ҳафтум аз рӯи рӯйхати федералӣ аз ҳизби "[[Русияи воҳид]] " ворид шуд<ref>{{Cite web |url=http://www.vybory.izbirkom.ru/region/region/izbirkom?action=show&root=1&tvd=100100067795849&vrn=100100067795849&region=0&global=1&sub_region=0&prver=0&pronetvd=0&type=341&vibid=100100072839850 |title=Сведения о проводящихся выборах и референдумах |accessdate=2022-06-17 |archivedate=2019-02-14 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190214174710/http://www.vybory.izbirkom.ru/region/region/izbirkom?action=show&root=1&tvd=100100067795849&vrn=100100067795849&region=0&global=1&sub_region=0&prver=0&pronetvd=0&type=341&vibid=100100072839850 }}</ref> . 11 феврали соли 2020 ӯ ваколатҳои парлумонии худро пеш аз мӯҳлат истеъфо дод<ref>[https://ria.ru/20200211/1564540207.html Госдума досрочно прекратила полномочия депутата Кулика]</ref> . * Аз 12 феврали соли 2020 — мушовири раиси Думаи давлатӣ оид ба рушди кишоварзӣ<ref>[http://www.er-duma.ru/news/gennadiy-kulik-stal-sovetnikom-predsedatelya-gd-po-voprosam-razvitiya-selskogo-khozyaystva/ ГЕННАДИЙ КУЛИК СТАЛ СОВЕТНИКОМ ПРЕДСЕДАТЕЛЯ ГД ПО ВОПРОСАМ РАЗВИТИЯ СЕЛЬСКОГО ХОЗЯЙСТВА]{{Пайванди мурда|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> . == Эзоҳ == {{Эзоҳ}} [[Гурӯҳ:Аъзои Ҳизби коммунистии Иттиҳоди Шӯравӣ]] [[Гурӯҳ:Дорандагони ордени «Нишони Фахрӣ»]] [[Гурӯҳ:Дорандагони ордени Байрақи Сурхи Меҳнат]] [[Гурӯҳ:Дорандагони ордени Дӯстӣ (Русия)]] [[Гурӯҳ:Дорандагони ордени «Барои хидмат ба Ватан» дараҷаи 4]] [[Гурӯҳ:Дорандагони ордени «Барои хидмат ба Ватан» дараҷаи 3]] [[Гурӯҳ:Иқтисоддонҳо аз рӯи алифбо]] [[Гурӯҳ:Олимон аз рӯи алифбо]] ppvwgva5ppm9dbkc0ku9k7883umprzw Абдуссалом Ҷалоуд 0 300197 1478458 1308007 2026-06-28T01:13:46Z InternetArchiveBot 30618 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1478458 wikitext text/x-wiki {{Ходими давлатӣ|сарвазир=}}  '''Абдуссалом Ҷалоуд''' ( {{Lang-ar|عبد السلام جلود}} ) (таваллуд 15 декабри 1944) аз 16 июли 1972 то 2 марти 1977 дар замони ҳукумати [[Муаммар Қаззофӣ]] сарвазири Либиё буд [[Либиё|.]] Вай инчунин аз соли 1970 то соли 1972 вазири молия буд . Ҷалоуд ҳамсабақи Қаззофӣ буд. <ref>{{Cite book|url=https://archive.org/details/qaddafilibyanre00blun/page/40/mode/2up|isbn=9780316100427|title=Qaddafi and the Libyan revolution|year=1987|last=Blundy|first=David|last2=Lycett|first2=Andrew}}</ref> Майор Абдуссалом Ҷалоуд ба академияи низомии [[Вилояти Бенғази|Бенғозӣ]] дохил шуд, ки дар он ҷо онҳо як гурӯҳи муташаккили "афсарони озод"-ро ташкил доданд, ки дар моҳи сентябри соли 1969 табаддулоти низомӣ ташкил намуда инқилоби Либиёро оғоз карданд. Ҷалоуд мушовири [[Муаммар Қаззофӣ]] ва ҷонишини раиси Шӯроии фармондиҳии Либиё (ШФЛ) шуд. Назорати соҳаи нафт, ки 96 фоизи даромади кишварро ташкил медод, ба ӯ супурда шуд. Дар моҳи сентябри соли 1970 Ҷалоуд муяссар шуд, ки нархи нафтро ба ҳамаи ширкатҳое, ки дар Либиё фаъолият мекунанд, ҷорӣ кунад, ки ин роҳро барои истеҳсолкунандагони дигари нафт ва болоравии минбаъдаи солҳои 1970 кушод. Ҳамон сол Ҷалоуд низ дар музокирот дар бораи аз Либиё хориҷ кардани пойгоҳҳои низомии [[ИМА]] ва [[Бритониё]] муваффақ шуд. Дар ҷараёни музокирот оид ба тахлияи [[Пойгоҳи ҳавоии Вилус|пойгоҳи нерӯҳои ҳавоии Амрико дар Вилус]], дар канори [[Триполи]], ба Ҷалоуди 25-сола, ки дар тан либоси низомӣ дошт, намояндаи дипломатии Амрикоӣ, ки ба ҳайати [[ИМА]] роҳбарӣ мекард, тавсия дода буд, ки ӯ наметавонад музокирот, "дар зери силоҳ" ва на дар фазои пурғавғои садҳо эътирозгарони [[Либиё]], ки дар беруни макони баргузории нишаст ҷамъ омада буданд, бо овози баланд аз тарки ҷои ҳодиса пеш аз таъини санаи муҳоҷират худдорӣ карданд. Ҷалолуд аз утоқ берун шуд ва таппончаашро гирифт ва ба изҳорот баргашт: "Дар мавриди тазоҳургарон, шумо фармони худро аз ҳукумати ИМА мегиред, дар ҳоле ки ман аз он садоҳо дар берун аз худамро мегирам." Пас аз он, нерӯҳои амрикоӣ ҳиҷрат карданд ва Вилус 11 июни соли 1970 ба либиёиҳо супурда шуд. Дар моҳи марти соли 1970, баъд аз шаш моҳи инқилоби Либиё Ҷалоуд барои барпо намудани робитаҳои дутарафа ва арзёбии соҳаҳои ҳамкории потенсиалии илмии байни Либиё ва [[Чин]] ба [[Пекин]] рафт. Ҳамчун як қисми кӯшишҳои Либиё барои арзёбии роҳҳои ҳалли бӯҳрони пешгӯии об дар ин кишвари [[Африқои Шимолӣ]], Ҷалоуд аз [[Чин]] барои барномаи сулҳомези энержии ҳастаӣ, ки асосан ба тавсеаи саноати тозакунии он дар Либиё нигаронида шудааст, дархост кард. Ҷалоуд (аз қабилаи Магарҳа ) дар тӯли беш аз ду даҳсола дуввумин марди тавонотарин дар Либиё буд. Вай, [[Муаммар Қаззофӣ]] ва дигар аъзоёни зиндамондаи РСЧ , ки хукуматро назорат мекард, нишастанд. Раҳбарони бахши инқилобӣ мавриди интихобот қарор нагирифтанд, зеро онҳо ба нақшҳои худ дар табаддулоти соли 1969, ки дар замони Қаззофӣ расман ҳамчун "инқилоб" тавсиф шуда буд, қарздор буданд. Пас аз чанд ихтилофи назар бо раҳбари Либиё Муаммар Қаззофӣ (аз қабилаи Қаззфо ) Ҷалолуд истеъфо дод ва саҳнаи сиёсии Либиёро тарк кард ва ба ҷои ӯ капитан Муҳаммад Эмсид ал-Маҷдуб Қаззофӣ ба ҳайси ҳамоҳангсози кулли кумитаҳои инқилобӣ таъин шуд. <ref>Gaddafi’s Intelligence and security Agencies in the Nineties, in [https://web.archive.org/web/20210417002601/http://www.justice4libya.com/index.php?option=com_content&task=view&id=375&Itemid=172 Libyans4Justice]</ref> Рӯзномаи Ал Ҳаёт чопи Лондон моҳи апрели соли 1995 навишт, ки мақомот шиносномаи Ҷалоудро мусодира карда ва ӯро ба далели афзоиши ихтилоф миёни ӯ ва Қаззофӣ зери назорат нигоҳ доштаанд. Ин ихтилоф пас аз сафари ҳайати 192 зоирони Либиё ба [[Исроил]] дар моҳи майи соли 1993 дар миёни мардум маълум шуд. == Тарки Либиё == Рӯзи 19 августи соли 2011, дар ҷараёни ҷанги шаҳрвандии Либиё, гузориш шуд, ки Ҷалоуд ба нерӯҳои шӯришии мухолифи Қаззофӣ гузашт ва аз Зинтан ба ҷазираи Ҷербаи [[Тунис]], аз онҷо ба [[Итолиё]] рафт. <ref>{{Cite news|title=Ex-Gaddafi top aide flees Libya|url=https://www.aljazeera.com/news/2011/8/20/ex-gaddafi-top-aide-flees-libya|date=19 August 2011|accessdate=19 August 2011}}</ref> <ref>{{Cite news|title=KUNA : Gaddafi''s brother-in-arms Jalloud flees to Italy via Tunisia|url=https://www.kuna.net.kw/ArticleDetails.aspx?id=2186102&language=en|work=Kuwait News Agency|date=19 August 2011|accessdate=19 August 2011}}</ref> Дар соли 2017 қозии Лубнон дастури боздошти Ҷалоудро дар бораи нопадид шудани [[Шиаҳо|имоми шиаҳо]] Мӯсо Садр, бунёдгузори ҷунбиши [[Шиаҳо|шиъаҳои]] лубнонии "Амал" дар соли 1978 дар [[Либиё]] содир кард. <ref>{{Cite news|title=Arrest warrant for Abdessalam Jalloud issued by Lebanese judge investigating Musa Sadr disappearance|url=https://www.libyaherald.com/2017/10/14/arrest-warrant-for-abdussalam-jaloud-issued-by-lebanese-judge-investigating-musa-sadr-disappearance/|date=14 October 2017|accessdate=15 January 2022|archivedate=2022-01-15|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220115135746/https://www.libyaherald.com/2017/10/14/arrest-warrant-for-abdussalam-jaloud-issued-by-lebanese-judge-investigating-musa-sadr-disappearance/}}</ref> == Эзоҳ == {{Эзоҳ|2}} {{ПБ}} {{Сарвазирони Либиё}} [[Гурӯҳ:Сарвазирони Либиё]] [[Гурӯҳ:Сиёсатмадорони асри XX]] [[Гурӯҳ:Сиёсатмадорон аз рӯи алифбо]] [[Гурӯҳ:Википедиа:Зиндагиномаи муосирон]] [[Гурӯҳ:Зодагони соли 1944]] 7zrgfwtto2uxxfaxp83bgnla1bf64qn Виктория Гок 0 301726 1478463 1473226 2026-06-28T05:51:03Z InternetArchiveBot 30618 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1478463 wikitext text/x-wiki {{Шахс | автограф = }} '''Виктория Викторивна Романова-Хок''' ({{Lang-ru|Виктория Викторовна Романова Гок}}; [[15 июн|15 июни]] [[Соли 1994|1994]], [[Пит-Ях]], [[Русия]]) дизайнери мӯд, [[Блог|блогер]], стилист рус аст<ref>{{Cite web|url=https://theblueprint.ru/fashion/trends/oscars-2020-style|title=В чем прийти на «Оскар» в 2020 году, чтобы запомниться (в хорошем смысле!)|website=The Blueprint|lang=ru|accessdate=2022-10-27}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.sobaka.ru/entertainment/art/147476|title=Каким теперь будет глянец: Как Ксения Чилингарова и команда сделали новый «Мир искусства» — журнал Badlon?}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://lebigmag.ru/mags/fashion_lifestyle/badlon-magazine-2/|title=Badlon|website=lebigmag.ru|accessdate=2022-10-27}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.buro247.ru/columnist/vika-gokh|title=Виктория Гок|website=www.buro247.ru|lang=ru|accessdate=2022-10-27|archivedate=2021-02-25|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210225080622/https://www.buro247.ru/columnist/vika-gokh}}</ref>. == Тарҷумаи ҳол == === Кӯдакӣ === Виктория 15 июни соли 1994 дар [[Пит-Ях|Пит-Ях таваллуд]] шудааст <ref>{{Cite web|url=http://www.dddkursk.ru/number/1114/new/010795/|title=В Курске вручили награды за лучшие fashion-проекты}}{{Пайванди мурда|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>, бе падар калон шудааст, модараш ӯро танҳо ба воя расонд<ref>{{Cite web|url=https://www.maff.tv/credit/viktoria-gogh|title=Viktoria Gogh Виктория Гок|website=www.maff.tv|lang=en-US|accessdate=2022-10-27|archivedate=2022-10-27|archiveurl=https://web.archive.org/web/20221027014705/https://www.maff.tv/credit/viktoria-gogh}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.vogue.ru/gallery/gosti-vecherinki-v-chest-zapuska-zina-badlon-v-km20|title=Гости вечеринки в честь запуска зина Badlon в КМ20|author=Nast|first=Condé|website=Vogue Russia|date=2021-03-17|lang=ru-RU|accessdate=2022-10-27|archivedate=2022-08-20|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220820040621/https://www.vogue.ru/gallery/gosti-vecherinki-v-chest-zapuska-zina-badlon-v-km20}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.kommersant.ru/doc/434035|title=Виктория Романова «обнажилась и вывернулась»|website=www.kommersant.ru|date=2003-12-06|lang=ru|accessdate=2022-10-27}}</ref>. Дар синни 17-солагӣ ба [[Екатеринбург]] барои кор ба ҳайси [[рӯзноманигор]]<ref>{{Cite web|url=https://news.myseldon.com/ru/news/index/267337409|title=ADED и Аполлинария Брошь создали обложки для нового номера журнала Badlon|website=news.myseldon.com|accessdate=2022-10-27}}{{Пайванди мурда|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>, рафт ва дар синни 18-солагӣ ба [[Санкт-Петербург]] барои таҳсил дар риштаи журналистика дохил шуд<ref>{{Cite web|url=https://www.gatheringofkindness.org/|title=Gathering Of Kindness 2022|website=gatheringofkindness|lang=en|accessdate=2022-10-27}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.dailymail.co.uk/femail/article-2107254/Gok-Wan-Sainsburys-collection-Get-Victoria-Beckhams-posh-look-less.html|title=Get the Posh look for less! Gok Wan unveils new collection for Sainsbury's... and doesn't it look familiar|author=Whitelocks|first=Sadie|website=Mail Online|date=2012-02-27|accessdate=2022-10-27}}</ref>. Баъдтар, вай ба РДСУ<ref>{{Cite web|url=https://www.thesymbol.ru/heroes/parties/kseniya-chilingarova-varvara-shmykova-i-vika-gazinskaya-na-vecherinke-v-km20/|title=Ксения Чилингарова, Варвара Шмыкова и Вика Газинская на вечеринке в КМ20|website=The Symbol|lang=ru|accessdate=2022-10-27}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.dailymail.co.uk/femail/article-2107254/Gok-Wan-Sainsburys-collection-Get-Victoria-Beckhams-posh-look-less.html|title=Get the Posh look for less! Gok Wan unveils new collection for Sainsbury's... and doesn't it look familiar|author=Whitelocks|first=Sadie|website=Mail Online|date=2012-02-27|accessdate=2022-10-27}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://yandex.ru/search/?clid=2380813&text=%D0%B2%D0%B8%D0%BA%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%B8%D1%8F+%D0%B3%D0%BE%D0%BA&lr=11|title=виктория гок|website=Яндекс|lang=ru|accessdate=2022-10-27}}</ref>, ба таври ғоибона дар [[Маскав]] гузашт. Пас аз таҳсил вай ба таҳсил ва машғул шудан ба фаъолияти услубӣ<ref>{{Cite web|url=https://perspektiva.film/zines/tproduct/378275413-200468853201-zhurnal-badlon|title=Журнал Badlon|website=perspektiva.film|accessdate=2022-10-27}}{{Пайванди мурда|date=February 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.buro247.ru/news/fashion/18-feb-2022-covers-new-issue-of-badlon-magazine.html|title=ADED и Аполлинария Брошь создали обложки для нового номера журнала Badlon|website=BURO.|lang=ru|accessdate=2022-10-27}}</ref>. == Эзоҳ == {{Эзоҳ|2}} == Пайванд == * {{ВКонтакте|title=Виктория Гок}} * {{Вебгоҳи расмӣ|https://www.badlonmagazine.com|Badlon official}} [[Гурӯҳ:Зодагони Маскав]] [[Гурӯҳ:Шахсиятҳо аз рӯи алифбо]] [[Гурӯҳ:Зодагони 15 июн]] [[Гурӯҳ:Зодагони соли 1994]] pxmqgku9kt6zb6re1rvhp3x49usih1n Арда Гӯлер 0 325238 1478448 1469286 2026-06-27T20:27:11Z Yoonoos.tj 27005 1478448 wikitext text/x-wiki {{Футболбоз | ном = Арда Гӯлер | номи пурра = Арда Гӯлер<br>({{lang-tr|''Arda Güler''}}) | тасвир = Derbide Fenerbahçe Yedek Oyuncu Arda Güler (2021-22 Süper Lig - Cropped).jpg | бар = 300px | тавсифи тасвир = | лақаб = | таърихи таваллуд = 25.02.2005 | зодгоҳ = {{зодгоҳ|Анқара}}, [[Туркия]] | шаҳрвандӣ = {{Парчами Туркия|20px}} [[Туркия]] | қад = 175<ref name="realmadrid.com">[https://www.realmadrid.com/es-ES/futbol/primer-equipo-masculino/plantilla/arda-guler Arda Güler | Web Oficial | Real Madrid]</ref> | вазн = 70<ref name="realmadrid.com"/> | мавқеъ = [[Нимҳимоятгар (футбол)|миёнмайдони ҳуҷумкор]] | даста = {{Парчами Испания|20px}} «[[Реал Мадрид (бошгоҳи футбол)|Реал Мадрид]]» |шумора = 15 | бошгоҳҳои ҷавонон = {{маснад дар футбол |2014—2019|{{Парчами Туркия|20px}} «[[Генчлербирлиги (бошгоҳи футбол)|Генчлербирлиги]]»| |2019—2021|{{Парчами Туркия|20px}} «[[Фенербоғча (бошгоҳи футбол)|Фенербоғча]]»|}} | бошгоҳҳо = {{маснад дар футбол |2021—2023|{{Парчами Туркия|20px}} «[[Фенербоғча (бошгоҳи футбол)|Фенербоғча]]»|32 (7) |2023—{{Т. ҳ.}}|{{Парчами Испания|20px}} «[[Реал Мадрид (бошгоҳи футбол)|Реал Мадрид]]»|71 (13)}} | мунтахаби миллӣ = {{маснад дар футбол |2021—2022|{{Парчами Туркия}} Туркия (то 17 сола)|10 (4) |2022—{{Т. ҳ.}}|{{Парчами Туркия}} [[Тими миллии футболи Туркия|Туркия]]|33 (7)}} | бошгоҳҳои мураббигарӣ = | медалҳо = | ҷоиза = | викианбор = Arda Güler }} '''Арда́ Гӯле́р''' ({{lang-tr|''Arda Güler''}}, {{IPA-tr|aɾˈda ˈɟylæɾ|-|Arda Güler - Name.ogg}}; [[25 феврал]]и [[2005]], [[Анқара]], [[Туркия]]) — [[футболбоз]]и [[Туркия|турк]]и бошгоҳи «[[Реал Мадрид (бошгоҳи футбол)|Реал Мадрид]]» ва [[Тими миллии футболи Туркия|тими миллии Туркия]]. == Зиндагинома == {{васеъкунии фасл}} == Маснади бошгоҳӣ == == Мунтахаби миллӣ == == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Пайвандҳо == * [https://www.realmadrid.com/en-US/football/first-team/players/arda-guler Саҳифаи футболбоз] дар вебгоҳи расмии БФ «Реал Мадрид»{{ref|en}} {{Пайвандҳои беруна}} {{Ҳайати БФ Реал Мадрид}} {{Туркия дар ҶМУ 2024}} {{Туркия дар ҶҶ 2026}} [[Гурӯҳ:Зодагони соли 2005]] [[Гурӯҳ:Зодагони 25 феврал]] [[Гурӯҳ:Ниммуҳофизатгарони футбол]] [[Гурӯҳ:Футболбозони Туркия]] [[Гурӯҳ:Футболбозони тими миллии футболи Туркия]] [[Гурӯҳ:Бозигарони БФ «Фенербоғча]] [[Гурӯҳ:Бозигарони БФ «Реал Мадрид»]] ngvtzqr1aszn9zdximc2ll9xyjv6k1u Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026 0 325305 1478447 1478431 2026-06-27T20:20:40Z Yoonoos.tj 27005 1478447 wikitext text/x-wiki {{Варақаи мусобиқаи байналмилалии футбол | ном = Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026 | номи_мусобиқа = FIFA World Cup 2026<br>Coupe du monde de football 2026<br>Copa Mundial de la FIFA 2026 | лого = | имзо = | размер = {{Logo size|FIFA trophy}} | макон = {{USA}} {{CAN}} {{MEX}} | шаҳрҳо = 16 | варзишгоҳҳо = 16 | санаҳо = {{Nowrap|11 июн – 19 июл}} | сана = | замонинтихобӣ = | замон = | иштирокчиён = | иштирокчиённиҳоӣ = 48 (аз 6 конфедератсия) | финал = «[[MetLife (варзишгоҳ)|Варзишгоҳи MetLife]]», [[Ратерфорди шарқӣ]] | қаҳрамон = | ғолиб = | бор = | 2 ҷой = | 3 ҷой = | 4 ҷой = | тамошобинон = 4223151 | бозӣ = 66 | бозинт = 899 | голҳо = 196 | голинт = 2527 | голзан = {{Flagicon|Аргентина}} [[Лионел Месси]] | гголҳо = 5 | голзанинт = {{Flagicon|Норвегия}} [[Эрлинг Ҳоланд]] | ҳамаголҳо = 16 | беҳтарин = | беҳтарин_бозикун = | дарвозабон = | ҷавон = | фейр-плей = | чемпионат қаблӣ = [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2022|2022]] | чемпионат оянда = ''[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2030|2030]]'' }} '''Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026''' ({{lang-en|2026 FIFA World Cup}}) — 23-юм [[Ҷоми ҷаҳонии футбол|ҷоми ҷаҳонии ФИФА]], аз рӯи нақша аз [[11 июн]] то [[19 июл]]и [[соли 2026]]<ref>{{cite web|title=Date set for FIFA World Cup 26™ final|url=https://www.fifa.com/fifaplus/en/articles/date-set-for-2026-world-cup-final-canada-mexico-usa|publisher=fifa.com|date=2023-03-14|access-date=2023-11-16|lang=en|archive-date=2023-11-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20231116030400/https://www.fifa.com/fifaplus/en/articles/date-set-for-2026-world-cup-final-canada-mexico-usa|url-status=live}}</ref> дар мамлакатҳои [[ИМА]], [[Канада]] ва [[Мексика]] баргузор мешавад. Дар ибтидо пешбинӣ мешуд, ки дар қисми ниҳоии мусобиқот, тибқи анъана, 32 мунтахаби миллӣ ҳузур дошта бошанд, аммо 10-уми январи соли 2017 президенти ФИФА [[Ҷаннӣ Инфантино]] эълон кард, ки шумораи тимҳои ширкаткунанда ба 48 даста афзоиш хоҳад ёфт. 13 июни соли 2018 дар нишасти 68-уми Конгресси ФИФА дар Маскав, дар арафаи [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2018|Ҷоми ҷаҳон 2018]], тасмимгирӣ дар бораи маҳалли баргузории мусобиқот анҷом шуд. 17 июни соли 2022 шаҳрҳое, ки мизбони бозиҳои чемпионат хоҳанд буд, эълон шуданд. Бозиҳо дар 16 шаҳр доир мешаванд: (ИМА — 11, Мексика — 3, Канада — 2) Бозиҳои чемпионат дар шаҳрҳои зерин баргузор мешаванд: [[Гвадалупе (Нуэво-Леон)]], [[Мехико]], [[Сапопан]] (ҳамагӣ — [[Мексика]]), [[Ванкувер]], [[Торонто]] (ҳарду — [[Канада]]), [[Атланта]], [[Бостон]], [[Даллас]], [[Канзас-Сити (Миссури)|Канзас-Сити]], [[Лос-Анҷелес]], [[Майами]], [[Ню-Йорк]] (атрофи [[Ратерфорди шарқӣ]]), [[Сан-Франсиско]], [[Сиэтл]], [[Филаделфия]], [[Ҳюстон]] (ҳамагӣ — [[Иёлоти Муттаҳидаи Амрико|ИМА]])<ref>{{cite web|title=Названы города, которые примут ЧМ по футболу-2026|url=https://www.kommersant.ru/doc/5413685|publisher=КоммерсантЪ|date=2022-06-17|access-date=2023-11-16|archive-date=2022-09-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20220907215245/https://www.kommersant.ru/doc/5413685|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|title=Стали известны города, которые примут матчи ЧМ-2026 в США, Мексике и Канаде|url=https://www.championat.com/football/news-4728087-stali-izvestny-goroda-kotorye-primut-matchi-chm-2026-v-ssha-meksike-i-kanade.html|publisher=Чемпионат|date=2022-06-17|access-date=2023-11-16|archive-date=2023-11-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20231116030355/https://www.championat.com/football/news-4728087-stali-izvestny-goroda-kotorye-primut-matchi-chm-2026-v-ssha-meksike-i-kanade.html|url-status=live}}</ref> Аз қисми ниҳоии Ҷоми ҷаҳонии 2026 сар карда, марҳилаи гурӯҳӣ ба ин сурат хоҳад буд: 12 гурӯҳ, ки дар ҳар як гурӯҳ 4 даста иштирок мекунанд. Ба плей-офф дастаҳое роҳ меёбанд, ки дар гурӯҳҳои худ ҷойҳои якум ва дуюмро ишғол кардаанд, ҳамчунин 8 дастаи беҳтарин, ки ҷойи сеюмро гирифтанд. Ба ин марҳила ҳамчунин як марҳилаи нав — 1/16 ниҳоӣ — илова шудааст. То аввали соли 2023 чанд варианти формати мусобиқот бо иштироки 40 ё 48 даста, аз ҷумла 16 гурӯҳ бо 3 даста, баррасӣ гардида буд. == Интихоби мизбон == {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !Кишвар !Даври якум |- |align=left|{{Парчами ИМА}} [[ИМА]] / {{Парчами Канада}} [[Канада]] / {{Парчами Мексика}} [[Мексика]]|| 134 {{yes|134}} |- |align=left|{{Парчами Марокаш}} [[Марокаш]] || 65 |} === Бозпас гирифтани дархост === * {{Парчами Чин}} [[Чин]] / {{Парчами Ҳиндустон}} [[Ҳиндустон]] — ин ду кишвари осиёӣ ният доштанд, ки чемпионатро якҷоя баргузор намоянд. Баъдтар дархости худро бозпас гирифтанд. * {{Парчами Индонезия}} [[Индонезия]] — дар оғоз таваҷҷуҳ зоҳир карда буд. Фаъолони маҳаллӣ тасмим гирифтанд барои қабули чемпионат ба ҳукумати кишвар муроҷиатнома ташкил намоянд, аммо ин иқдом натиҷа надод. * {{Парчами Эквадор}} [[Эквадор]] / {{Парчами Боливия}} [[Боливия]] / {{Парчами Перу}} [[Перу]] / {{Парчами Парагвай}} [[Парагвай]] — якбора чор кишвари Амрикои Ҷанубӣ барои баргузории муштараки чемпионати ҷаҳон дархост пешниҳод карданд. Аммо баъдтар ин идея дастгирии кофӣ пайдо накард. * {{Парчами Зеландияи Нав}} [[Зеландияи Нав]] — кишвар дар ибтидо мехост чемпионатро мустақилона баргузор кунад, вале баъдан тасмим гирифт дархостро якҷоя бо ҳамсояи худ — [[Австралия]], ки узви [[Конфедератсияи футболи Осиё|КФО]] мебошад, пешниҳод намояд. Бар хилофи он, Зеландияи Нав узви [[Конфедератсияи футболи Уқёнусия|КФУ]] мебошад. == Иштирокчиён == {{main|Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026 (марҳилаи муқаддамотӣ)}} Марҳилаи муқаддамотӣ 7 сентябри соли 2023 оғоз гардида, бояд моҳи марти соли 2026 ба анҷом расад. === Маълумоти умумӣ дар бораи ҷараёни марҳилаи муқаддамотӣ === {| class="wikitable mw-collapsible" style="text-align: center;" |+Тақсимоти роҳхатҳо байни конфедератсияҳо |- | colspan="10" bgcolor="white" |[[Акс:World Map FIFA2.svg|350px]] |- ! width="90" |Қитъа (конфедератсия) ! width="80" |Теъдоди роҳхатҳо ! width="80" |Шумораи аъзои ФИФА ! width="80" |Ҷойҳои холӣ ! width="80" |Дастаҳои иштироккунанда (ҳамагӣ) ! width="80" |Ба қисми ниҳоӣ роҳ ёфтанд ! width="80" |Имкони роҳёбӣ доранд ! width="80" |Хориҷ шуданд ё даст кашиданд ! width="115" |Оғози марҳилаи муқаддамотӣ ! width="115" |Анҷоми марҳилаи муқаддамотӣ |- |Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026 (марҳилаи муқаддамотӣ, КФО)|Осиё ([[Конфедератсияи футболи Осиё|КФО]])||'''8'''||46||0||46||8||1||37|| 12 октябри 2023 || 18 ноябри 2025 |- |Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026 (марҳилаи муқаддамотӣ, КАФ)|Африқо ([[Конфедератсияи футболи Африқо|КФА]])||'''9'''||54||0||53||9||1||43|| 15 ноябри 2023 || 18 ноябри 2025 |- |Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026 (марҳилаи муқаддамотӣ, КОНКАКАФ)|Амрикои Шимолӣ ва Марказӣ ([[КОНКАКАФ]])||'''3+3 (мизбон)'''||35||0||32+3 (мизбон)||3+3||2||27|| 22 марти 2024 || 18 ноябри 2025 |- |Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026 (марҳилаи муқаддамотӣ, КОНМЕБОЛ)|Амрикои Ҷанубӣ ([[КОНМЕБОЛ]])||'''6'''||10||0||10||6||1||3|| 7 сентябри 2023 || 9 сентябри 2025 |- |Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026 (марҳилаи муқаддамотӣ, КФУ, даври сеюм)|Уқёнусия ([[Конфедератсияи футболи Уқёнусия|КФУ]])||'''1'''||11||0||11||1||1||9|| 6 сентябри 2024 || 24 марти 2025 |- |Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026 (марҳилаи муқаддамотӣ, УЕФА)|Урупо ([[УЕФА]])||'''16'''||55||4||54||12||16||26|| 21 марти 2025 || 31 марти 2026 |- |Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026 (марҳилаи ҳазфӣ)|[[Марҳилаи ҳазфӣ]]||'''2'''||1||2||0||0||0||0|| март 2026 || март 2026 |- !Ҳамагӣ||45+3 (мизбон)||212||6||206+3 (мизбон)||39+3||22||145|| 7 сентябри 2023 || 31 марти 2026 |} [[Иёлоти Муттаҳидаи Амрико]], [[Канада]] ва [[Мексика]] ба ҳайси кишварҳои мизбон ба таври худкор ба қисми ниҳоии Ҷоми ҷаҳонии 2026 роҳ ёфтанд. Конфедератсияҳо 43 ҷойи кафолатнок дар қисми ниҳоӣ мегиранд. Ҳамчунин 2 ҷойи дигар дар бозиҳои байниқитъавии плей-офф муайян карда мешаванд, ки дар онҳо аз ҳар конфедератсия (ғайр аз [[УЕФА]]) як даста ва инчунин як дастаи иловагӣ аз конфедератсияи мизбон ([[КОНКАКАФ]]) иштирок мекунад. === Ба марҳилаи ниҳоӣ роҳ ёфтанд === {| class="wikitable sortable" style="text-align: center;" !Дастаи миллӣ !Тарзи роҳхат гирифтан !Санаи роҳхат гирифтан !Шумораи иштирок !Пайдарпай !Бори охир !Натиҷаи беҳтарин |- |style="text-align:left;"|{{Футбол|USA}} |rowspan="3" |Мизбон |rowspan="3" |[[13 июн]]и [[2018]] |12 | rowspan="2" |2 | rowspan="4" |[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2022|2022]] |Ҷойи 3-юм ([[Ҷоми ҷаҳонии футбол 1930|1930]]) |- |style="text-align:left;"|{{Футбол|CAN}} |3 |Марҳилаи гурӯҳӣ ([[Ҷоми ҷаҳонии футбол 1986|1986]], [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2022|2022]]) |- |style="text-align:left;"|{{Футбол|MEX}} |18 |9 |1/4 ниҳоӣ ([[Ҷоми ҷаҳонии футбол 1970|1970]], [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 1986|1986]]) |- |style="text-align:left;"|{{Футбол|JPN}} |[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026 (марҳилаи муқаддамотӣ, КФО, Даври сеюм)|КФО, Гурӯҳи C, ҷойи 1-ум]] |[[20 март]]и [[2025]] |8 |8 |1/8 ниҳоӣ ([[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2002|2002]], [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2010|2010]], [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2018|2018]], [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2022|2022]]) |- |style="text-align:left;"|{{Футбол|NZL}} |[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026 (марҳилаи муқаддамотӣ, КФУ)|КФУ, Даври сеюм, қаҳрамони марҳилаи ҳазфӣ]] |[[24 март]]и [[2025]] |3 |1 |[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2010|2010]] |Марҳилаи гурӯҳӣ ([[Ҷоми ҷаҳонии футбол 1982|1982]], [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2010|2010]]) |- |style="text-align:left;"|{{Футбол|IRN}} |[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026 (марҳилаи муқаддамотӣ, КФО, Даври сеюм)|КФО, Гурӯҳи A, ҷойи 1-ум]] |[[25 март]]и [[2025]] |7 |4 | rowspan="2" |[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2022|2022]] |Марҳилаи гурӯҳӣ ([[Ҷоми ҷаҳонии футбол 1978|1978]], [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 1998|1998]], [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2006|2006]], [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2014|2014]], [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2018|2018]], [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2022|2022]]) |- |style="text-align:left;"|{{Футбол|ARG}} |[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026 (марҳилаи муқаддамотӣ, КОНМЕБОЛ)|КОНМЕБОЛ, даври муқаддамотӣ, ҷойи 1-ум]] |[[25 март]]и [[2025]] |19 |14 |'''Қаҳрамон''' ([[Ҷоми ҷаҳонии футбол 1978|1978,]] [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 1986|1986,]] [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2022|2022]]) |- |style="text-align:left;"|{{Футбол|UZB}} |[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026 (марҳилаи муқаддамотӣ, КФО, Даври сеюм)|КФО, Гурӯҳи A, ҷойи 2-юм]] |[[5 июн]]и [[2025]] | colspan="4" |''Дебют'' |- |style="text-align:left;"|{{Футбол|KOR}} |[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026 (марҳилаи муқаддамотӣ, КФО, Даври сеюм)|КФО, Гурӯҳи B, ҷойи 1-ум]] |[[5 июн]]и [[2025]] |12 |11 |[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2022|2022]] |Ҷойи 4-ум ([[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2002|2002]]) |- |style="text-align:left;"|{{Футбол|JOR}} |[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026 (марҳилаи муқаддамотӣ, КФО, Даври сеюм)|КФО, Гурӯҳи B, ҷойи 2-юм]] |[[5 июн]]и [[2025]] |colspan="4" |''Дебют'' |- |style="text-align:left;"|{{Футбол|AUS}} |[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026 (марҳилаи муқаддамотӣ, КФО, Даври сеюм)|КФО, Гурӯҳи С, ҷойи 2-юм]] |[[10 июн]]и [[2025]] |7 |6 | rowspan="4" |[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2022|2022]] |1/8 ниҳоӣ ([[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2006|2006]], [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2022|2022]]) |- |style="text-align:left;"|{{Футбол|BRA}} |[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026 (марҳилаи муқаддамотӣ, КОНМЕБОЛ)|КОНМЕБОЛ, даври муқаддамотӣ, ҷойи 5-ум]] |[[11 июн]]и [[2025]] |23 |23 |'''Қаҳрамон''' ([[Ҷоми ҷаҳонии футбол 1958|1958]], [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 1962|1962]], [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 1970|1970]], [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 1994|1994]], [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2002|2002]]) |- |style="text-align:left;"|{{Футбол|ECU}} |[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026 (марҳилаи муқаддамотӣ, КОНМЕБОЛ)|КОНМЕБОЛ, даври муқаддамотӣ, ҷойи 2-юм]] |[[11 июн]]и [[2025]] |5 |2 |1/8 ниҳоӣ ([[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2006|2006]]) |- |style="text-align:left;"|{{Футбол|URU}} |[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026 (марҳилаи муқаддамотӣ, КОНМЕБОЛ)|КОНМЕБОЛ, даври муқаддамотӣ, ҷойи 4-ум]] |[[4 сентябр]]и [[2025]] |15 |5 |'''Қаҳрамон''' ([[Ҷоми ҷаҳонии футбол 1930|1930]], [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 1950|1950]]) |- |style="text-align:left;"|{{Футбол|COL}} |[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026 (марҳилаи муқаддамотӣ, КОНМЕБОЛ)|КОНМЕБОЛ, даври муқаддамотӣ, ҷойи 3-юм]] |[[4 сентябр]]и [[2025]] |6 |1 ||[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2018|2018]] |1/4 ниҳоӣ ([[Ҷоми ҷаҳонии футбол|2014]]) |- |style="text-align:left;"|{{Футбол|PAR}} |[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026 (марҳилаи муқаддамотӣ, КОНМЕБОЛ)|КОНМЕБОЛ, даври муқаддамотӣ, ҷойи 6-ум]] |[[4 сентябр]]и [[2025]] |8 |1 |[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2010|2010]] |1/4 ниҳоӣ ([[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2010|2010]]) |- |style="text-align:left;"|{{Футбол|MAR}} | [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026 (марҳилаи муқаддамотӣ, КФА)|КФА, Гурӯҳи Е, ҷойи 1-ум]] |[[5 сентябр]]и [[2025]] |7 |3 | rowspan="2" |[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2022|2022]] |Ҷойи 4-ум ([[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2022|2022]]) |- |style="text-align:left;"|{{Футбол|TUN}} | [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026 (марҳилаи муқаддамотӣ, КФА)|КФА, Гурӯҳи Н, ҷойи 1-ум]] |[[8 сентябр]]и [[2025]] |7 |3 |Марҳилаи гурӯҳӣ ([[Ҷоми ҷаҳонии футбол 1978|1978]], [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 1998|1998]], [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2002|2002]], [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2006|2006]], [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2018|2018]], [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2022|2022]]) |- |style="text-align:left;"|{{Футбол|EGY}} |[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026 (марҳилаи муқаддамотӣ, КФА)|КФА, Гурӯҳи А, ҷойи 1-ум]] |[[8 октябр]]и [[2025]] |4 |1 |[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2018|2018]] |1/8 ниҳоӣ ([[Ҷоми ҷаҳонии футбол 1934|1934]])<ref>Дар соли 1934 марҳилаи гурӯҳӣ вуҷуд надошт ва дастаҳо бозиро аз 1/8 ниҳоӣ шурӯъ карданд</ref><br>Марҳилаи гурӯҳӣ ([[Ҷоми ҷаҳонии футбол 1990|1990]], [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2018|2018]]) |- |style="text-align:left;"|{{Футбол|ALG}} |[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026 (марҳилаи муқаддамотӣ, КФА)|КФА, Гурӯҳи G, ҷойи 1-ум]] |[[9 октябр]]и [[2025]] |5 |1 |[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2014|2014]] |1/8 ниҳоӣ ([[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2014|2014]]) |- |style="text-align:left;"|{{Футбол|GHA}} |[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026 (марҳилаи муқаддамотӣ, КФА)|КФА, Гурӯҳи I, ҷойи 1-ум]] |[[12 октябр]]и [[2025]] |5 |2 |[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2022|2022]] |1/4 ниҳоӣ ([[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2010|2010]]) |- |style="text-align:left;"|{{Футбол|CPV}} |[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026 (марҳилаи муқаддамотӣ, КФА)|КФА, Гурӯҳи D, ҷойи 1-ум]] |[[13 октябр]]и [[2025]] |colspan="4" |''Дебют'' |- |style="text-align:left;"|{{Футбол|RSA}} | [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026 (марҳилаи муқаддамотӣ, КФА)|КФА, Гурӯҳи C, ҷойи 1-ум]] |[[14 октябр]]и [[2025]] |4 |1 |[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2010|2010]] |Марҳилаи гурӯҳӣ ([[Ҷоми ҷаҳонии футбол 1998|1998]], [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2002|2002]], [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2010|2010]]) |- |style="text-align:left;"|{{Футбол|QAT}} | [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026 (марҳилаи муқаддамотӣ, КФО, Даври чорум)|КФО, Гурӯҳи A, ҷойи 1-ум]] |[[14 октябр]]и [[2025]] |2 |2 |rowspan="4" |[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2022|2022]] |Марҳилаи гурӯҳӣ ([[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2022|2022]]) |- |style="text-align:left;"|{{Футбол|KSA}} | [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026 (марҳилаи муқаддамотӣ, КФО, Даври чорум)|КФО, Гурӯҳи B, ҷойи 1-ум]] |[[14 октябр]]и [[2025]] |7 |3 |1/8 ниҳоӣ ([[Ҷоми ҷаҳонии футбол 1994|1994]]) |- |style="text-align:left;"|{{Футбол|ENG}} | [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026 (марҳилаи муқаддамотӣ, УЕФА)|УЕФА, Гурӯҳи K, ҷойи 1-ум]] |[[14 октябр]]и [[2025]] |17 |8 |'''Қаҳрамон''' ([[Ҷоми ҷаҳонии футбол 1966|1966]]) |- |style="text-align:left;"|{{Футбол|SEN}} | [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026 (марҳилаи муқаддамотӣ, КФА)|КФА, Гурӯҳи В, ҷойи 1-ум]] |[[14 октябр]]и [[2025]] |4 |3 |1/4 ниҳоӣ ([[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2002|2002]]) |- |style="text-align:left;"|{{Футбол|CIV}} |[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026 (марҳилаи муқаддамотӣ, КФА)|КФА, Гурӯҳи F, ҷойи 1-ум]] |[[14 октябр]]и [[2025]] |4 |1 |[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2014|2014]] |Марҳилаи гурӯҳӣ ([[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2006|2006]], [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2010|2010]], [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2014|2014]]) |- |style="text-align:left;"|{{Футбол|FRA}} |[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026 (марҳилаи муқаддамотӣ, УЕФА)|УЕФА, Гурӯҳи D, ҷойи 1-ум]] |[[13 ноябр]]и [[2025]] |17 |8 |rowspan="3" |[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2022|2022]] |'''Қаҳрамон''' ([[Ҷоми ҷаҳонии футбол 1998|1998]], [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2018|2018]]) |- |style="text-align:left;"|{{Футбол|CRO}} |[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026 (марҳилаи муқаддамотӣ, УЕФА)|УЕФА, Гурӯҳи L, ҷойи 1-ум]] |[[14 ноябр]]и [[2025]] |7 |4 |Финалист ([[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2018|2018]]) |- |style="text-align:left;"|{{Футбол|POR}} |[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026 (марҳилаи муқаддамотӣ, УЕФА)|УЕФА, Гурӯҳи F, ҷойи 1-ум]] |[[16 ноябр]]и [[2025]] |9 |7 |Ҷойи 3-юм ([[Ҷоми ҷаҳонии футбол 1966|1966]]) |- |style="text-align:left;"|{{Футбол|NOR}} |[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026 (марҳилаи муқаддамотӣ, УЕФА)|УЕФА, Гурӯҳи I, ҷойи 1-ум]] |[[16 ноябр]]и [[2025]] |4 |1 ||[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 1998|1998]] |1/8 ниҳоӣ ([[Ҷоми ҷаҳонии футбол 1938|1938]], [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 1998|1998]]) |- |style="text-align:left;"|{{Футбол|NED}} |[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026 (марҳилаи муқаддамотӣ, УЕФА)|УЕФА, Гурӯҳи G, ҷойи 1-ум]] |[[17 ноябр]]и [[2025]] |12 |2 |rowspan="3" |[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2022|2022]] |Финалист ([[Ҷоми ҷаҳонии футбол 1974|1974]], [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 1978|1978]], [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2010|2010]]) |- |style="text-align:left;"|{{Футбол|GER}} |[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026 (марҳилаи муқаддамотӣ, УЕФА)|УЕФА, Гурӯҳи A, ҷойи 1-ум]] |[[17 ноябр]]и [[2025]] |21 |19 |'''Қаҳрамон''' ([[Ҷоми ҷаҳонии футбол 1954|1954]], [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 1974|1974]], [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 1990|1990]], [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2014|2014]]) |- |style="text-align:left;"|{{Футбол|BEL}} |[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026 (марҳилаи муқаддамотӣ, УЕФА)|УЕФА, Гурӯҳи J, ҷойи 1-ум]] |[[18 ноябр]]и [[2025]] |15 |4 |Ҷойи 3-юм ([[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2018|2018]]) |- |style="text-align:left;"|{{Футбол|AUT}} |[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026 (марҳилаи муқаддамотӣ, УЕФА)|УЕФА, Гурӯҳи H, ҷойи 1-ум]] |[[18 ноябр]]и [[2025]] |8 |1 |[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 1998|1998]] |Ҷойи 3-юм ([[Ҷоми ҷаҳонии футбол 1954|1954]]) |- |style="text-align:left;"|{{Футбол|SUI}} |[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026 (марҳилаи муқаддамотӣ, УЕФА)|УЕФА, Гурӯҳи B, ҷойи 1-ум]] |[[18 ноябр]]и [[2025]] |13 |6 |rowspan="2" |[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2022|2022]] |1/4 ниҳоӣ ([[Ҷоми ҷаҳонии футбол 1934|1934]], [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 1938|1938]], [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 1954|1954]]) |- |style="text-align:left;"|{{Футбол|ESP}} |[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026 (марҳилаи муқаддамотӣ, УЕФА)|УЕФА, Гурӯҳи E, ҷойи 1-ум]] |[[18 ноябр]]и [[2025]] |17 |13 |'''Қаҳрамон''' ([[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2010|2010]]) |- |style="text-align:left;"|{{Футбол|SCO}} |[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026 (марҳилаи муқаддамотӣ, УЕФА)|УЕФА, Гурӯҳи C, ҷойи 1-ум]] |[[18 ноябр]]и [[2025]] |9 |1 |[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 1998|1998]] |Марҳилаи гурӯҳӣ ([[Ҷоми ҷаҳонии футбол 1954|1954]], [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 1958|1958]], [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 1974|1974]], [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 1978|1978]], [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 1982|1982]], [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 1986|1986]], [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 1990|1990]], [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 1998|1998]]) |- |style="text-align:left;"| {{Футбол|Кюрасао}} |[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026 (марҳилаи муқаддамотӣ, КОНКАКАФ)|КОНКАКАФ, Гурӯҳи В, ҷойи 1-ум]] |[[19 ноябр]]и [[2025]] | colspan="4" |''Дебют'' |- |style="text-align:left;"| {{Футбол|PAN}} |[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026 (марҳилаи муқаддамотӣ, КОНКАКАФ)|КОНКАКАФ, Гурӯҳи А, ҷойи 1-ум]] |[[19 ноябр]]и [[2025]] |2 |1 ||[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2018|2018]] |Марҳилаи гурӯҳӣ ([[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2018|2018]]) |- |style="text-align:left;"| {{Футбол|HAI}} |[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026 (марҳилаи муқаддамотӣ, КОНКАКАФ)|КОНКАКАФ, Гурӯҳи С, ҷойи 1-ум]] |[[19 ноябр]]и [[2025]] |2 |1 ||[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 1974|1974]] |Марҳилаи гурӯҳӣ ([[Ҷоми ҷаҳонии футбол 1974|1974]]) |- |style="text-align:left;"|{{Футбол|BIH}} |[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026 (марҳилаи муқаддамотӣ, УЕФА, плей-офф), ғолиби роҳи А]] |[[31 март]]и [[2026]] |2 |1 ||[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2014|2014]] |Марҳилаи гурӯҳӣ ([[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2014|2014]]) |- |style="text-align:left;"|{{Футбол|SWE}} |[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026 (марҳилаи муқаддамотӣ, УЕФА, плей-офф), ғолиби роҳи В]] |[[31 март]]и [[2026]] |13 |1 ||[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2018|2018]] |Ҷойи 2-юм ([[Ҷоми ҷаҳонии футбол 1958|1958]]) |- |style="text-align:left;"|{{fb|TUR}} |[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026 (марҳилаи муқаддамотӣ, УЕФА, плей-офф), ғолиби роҳи С]] |[[31 март]]и [[2026]] |3 |1 ||[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2002|2002]] |Ҷойи 3-юм ([[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2002|2002]]) |- |style="text-align:left;"|{{Футбол|CZE}} |[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026 (марҳилаи муқаддамотӣ, УЕФА, плей-офф), ғолиби роҳи D]] |[[31 март]]и [[2026]] |2 |1 ||[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2006|2006]] |Марҳилаи гурӯҳӣ ([[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2006|2006]]) |- |style="text-align:left;"|{{Футбол|COD}} |[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026 (бозиҳои плей-оффи байниқитъавӣ)|Бозиҳои плей-оффи байниқитъавӣ, ғолиби роҳи 1]] |[[31 март]]и [[2026]] |2 |1 ||[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 1974|1974]] |Марҳилаи гурӯҳӣ ([[Ҷоми ҷаҳонии футбол 1974|1974]]) |- |style="text-align:left;"|{{Футбол|IRQ}} |[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026 (бозиҳои плей-оффи байниқитъавӣ)|Бозиҳои плей-оффи байниқитъавӣ, ғолиби роҳи 2]] |[[31 март]]и [[2026]] |2 |1 ||[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 1986|1986]] |Марҳилаи гурӯҳӣ ([[Ҷоми ҷаҳонии футбол 1986|1986]]) |} === Ҳайати дастаҳо === {{main|Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026 (ҳайатҳо)}} Ба ҳайатҳои ниҳоии тимҳои миллӣ 26 бозикун дохил карда шуданд, ки аз онҳо танҳо 23 нафар барои иштирок дар бозӣ иҷозат доранд. Аз ин 23 бозикун, ҳадди ақалл 3-тояш бояд дарвозабон бошанд. === Доварон === 9 апрели соли 2026 ФИФА феҳристи доваронеро, ки бозиҳои Ҷоми ҷаҳонро доварӣ мекунанд, тасдиқ намуд<ref>{{cite web |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/match-officials-appointed-referees |title=Match officials appointed for World Cup 2026 |website=fifa.com |publisher=[[ФИФА]] |date=2026-04-09 |lang=en}}</ref><ref>{{cite web |url=https://digitalhub.fifa.com/asset/7879a8c6-c228-4848-a8de-7dc69b37b594/Final-List-of-Match-Officials-FWC-2026.pdf |title=Match officials appointed for World Cup 2026 |website=fifa.com |publisher=[[ФИФА]] |date=2026-04-09 |lang=en}}</ref>: {{col-begin}} {{col-3}} ;[[КОНКАКАФ]] : {{Парчами Гондурас}} [[Саид Мартинес]] : {{Парчами ИМА}} [[Исмаил Элфат]] : {{Парчами ИМА}} [[Тори Пенсо]] : {{Парчами Канада}} [[Дру Фишер]] : {{Парчами Коста-Рика}} [[Хуан Калдерон (довари футбол)|Хуан Калдерон]] : {{Парчами Мексика}} [[Катя Итсел Гарсия]] : {{Парчами Мексика}} [[Сесар Рамос]] : {{Парчами Салвадор}} [[Иван Бартон]] : {{Парчами Ямайка}} [[Ошейн Нейшн]] ;[[КОНМЕБОЛ]] : {{Парчами Аргентина}} [[Дарио Эррера]] : {{Парчами Аргентина}} [[Факундо Тейё]] : {{Парчами Аргентина}} [[Яэл Фалкон]] : {{Парчами Бразилия}} [[Вилтон Сампаё]] : {{Парчами Бразилия}} [[Рамон Абатти]] : {{Парчами Бразилия}} [[Рафаэл Клаус]] : {{Парчами Венесуэла}} [[Хесус Валенсуэла]] : {{Парчами Колумбия}} [[Андрес Рохас]] : {{Парчами Парагвай}} [[Хуан Бенитес]] : {{Парчами Перу}} [[Кевин Ортега]] : {{Парчами Уругвай}} [[Густаво Техера]] : {{Парчами Чили}} [[Кристиан Гарай]] {{col-3}} ;[[Конфедератсияи футболи Африқо|КФА]] : {{Парчами Алҷазоир}} [[Мустафо Ғурбол]] : {{Парчами Габон}} [[Пиер Ачо]] : {{Парчами Мавритания}} [[Даҳане Бейда]] : {{Парчами Марокаш}} [[Ҷалол Ҷойед]] : {{Парчами Миср}} [[Амин Умар]] : {{Парчами ҶАҶ}} [[Абонгиле Том]] : {{Парчами Сомали}} <s>[[Умар Артан]]</s>{{efn|[[Умар Артан]] ҳамчун довари асосии Ҷоми ҷаҳон интихоб шуда буд, аммо 8 июни соли 2026 ба ӯ иҷозати вуруд ба ИМА дода нашуд ва аз доварӣ дар мусобиқа маҳрум гардид<ref>{{cite web|author=Mike Peter|title=Somali referee Artan barred from entering USA|url=https://www.bbc.com/sport/football/articles/cnv9drg0qzgo|website=[[BBC Sport]]|date=2026-06-08|access-date=2026-06-09|lang=en}}</ref><ref>{{cite web|author=Сергей Базекин|title=Сомалийскому арбитру Омару Артану отказали во въезде в США перед ЧМ‑2026 — Молина|url=https://www.championat.com/football/news-6498980-somalijskomu-arbitru-omaru-artanu-otkazali-vo-vezde-v-ssha-pered-chm-2026-molina.html|website=[[Чемпионат (сайт)|Чемпионат]]|date=2026-06-08|access-date=2026-06-09|lang=ru}}</ref><ref>{{cite web|author=|title=Федератсияи футболи Сомалӣ аз роҳ надодани довари беҳтарини Африқо ба Ҷоми ҷаҳон интиқод кард|url=https://varzishtv.tj/tj/news/federatsiyai-futboli-somal-az-ro-nadodani-dovari-be-tarini-afri-o-ba-omi-a-on-inti-od-kard/?sphrase_id=250240|website=[[Варзиш ТВ]]|date=2026-06-11|access-date=2026-06-11|lang=tg}}</ref>.}} ;[[Конфедератсияи футболи Осиё|КФО]] : {{Парчами Австралия}} [[Алиризо Фағонӣ]] : {{Парчами АМА}} [[Умар ал-Алӣ]] : {{Парчами Арабистони Саудӣ}} [[Холид ат-Тураис]] : {{Парчами Қатар}} [[Абдурраҳмон ал-Ҷоссим]] : {{Парчами Урдун}} [[Адҳам Махадмеҳ]] : {{Парчами Ӯзбекистон}} [[Илгиз Танташев]] : {{Парчами Чин}} [[Ма Нинг]] : {{Парчами Ҷопон}} [[Юсукэ Араки]] ;[[Конфедератсияи футболи Уқёнусия|КФУ]] : {{Парчами Зеландияи Нав}} [[Кэмпбелл-Керк Кавана-Уо]] {{col-3}} ;[[УЕФА]] : {{Парчами Англия}} [[Майкл Оливер (довари футбол)|Майкл Оливер]] : {{Парчами Англия}} [[Энтони Тейлор]] : {{Парчами Испания}} [[Алехандро Хосе Эрнандес Эрнандес]] : {{Парчами Италия}} [[Мауритсио Мариани]] : {{Парчами Лаҳистон}} [[Шимон Мартсиняк]] : {{Парчами Нидерланд}} [[Данни Маккели]] : {{Парчами Норвегия}} [[Эспен Эскос]] : {{Парчами Олмон}} [[Феликс Тсвайер]] : {{Парчами Португалия}} [[Жуан Пинейру]] : {{Парчами Руминия}} [[Иштван Ковач (довари футбол)|Иштван Ковач]] : {{Парчами Словения}} [[Славко Винчич]] : {{Парчами Фаронса}} [[Клеман Тюрпен]] : {{Парчами Фаронса}} [[Франсуа Летексие]] : {{Парчами Швейсария}} [[Сандро Шерер]] : {{Парчами Шветсия}} [[Гленн Нюберг]] {{col-end}} {{Notelist}} == Шаҳрҳо ва варзишгоҳҳо == Аввал 23 шаҳри номзад муайян шуданд, ки дар давраи 2020–2022 аз миёни онҳо 16 шаҳр барои баргузор намудани Ҷоми Ҷаҳонӣ интихоб гардиданд: 2 дар [[Канада]], 3 дар [[Мексика]] ва 11 дар [[Иёлоти Муттаҳидаи Амрико|ИМА]]. Ягона варзишгоҳе, ки пештар мизбони Ҷоми Ҷаҳонӣ будааст, «[[Варзишгоҳи Азтека|Азтека]]» дар [[Мехико]] мебошад. Дар ин варзишгоҳ бозиҳои [[Ҷоми ҷаҳонии футбол|Ҷоми Ҷаҳон]]ии солҳои [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 1970|1970]] ва [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 1986|1986]] баргузор шуда буд. Ҳеч кадоме аз 9 варзишгоҳи [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 1994|Ҷоми Ҷаҳонӣ-1994]], ки дар ИМА баргузор гардид, дар Ҷоми Ҷаҳонии 2026 мизбони дидорҳо нахоҳанд шуд. : A {{Dagger}} — варзишгоҳ қаблан барои баргузории бозиҳои Ҷоми Ҷаҳонии гузашта дар ([[Мексика]] ва [[Иёлоти Муттаҳидаи Амрико|ИМА]]) истифода шудааст : A {{Double-Dagger}} — варзишгоҳи болопӯшида == Марҳилаи ниҳоӣ == === Қуръакашӣ === Қуръапартоии марҳилаи гурӯҳӣ рӯзи 5 декабри соли 2025 дар [[Маркази ҳунарҳои намоишии ба номи Ҷон Ф. Кеннедӣ|Маркази Кеннедӣ]] дар [[Вашингтон]] баргузор шуд. Дар ин маросим президенти ИМА, президенти Мексика ва нахуствазири Канада ҳузур доштанд<ref>{{cite web|title=Жеребьевка футбольного чемпионата мира прошла в штатовском режиме|url=https://www.kommersant.ru/doc/8268325|publisher=КоммерсантЪ|date=2025-12-05|access-date=2025-12-06}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.sportstravelmagazine.com/las-vegas-among-candidates-to-host-fifa-2026-world-cup-draw/ |first=Matt. |last=Traub |title=Las Vegas Among Candidates to Host FIFA 2026 World Cup Draw |website=Sports Travel Magazine |date=2025-02-26 |lang=en}}</ref>. То он замон шаш дастаи иштирокчӣ мушаххас нашуда буданд — чор ғолиби плей-оффи УЕФА ва ду ғолиби бозиҳои плей-оффи байниқитъавӣ, ки бозиҳои онҳо моҳи марти соли 2026 доир шуд. Дар ҷараёни қуръакашӣ 48 даста ба чор сабад тақсим шуданд, ки бар асоси охирин [[Раддабандии ҷаҳонии ФИФА|раддабандии ФИФА]] таъйин шуда буд. Дар сабади 1 дастаҳои Мексика, Канада ва ИМА (ки аллакай ба гурӯҳҳои A, B ва D ҷудо шуда буданд) ва 9 дастаи беҳтарин аз рӯи раддабандӣ ҷой гирифтанд. Дар сабади 4 шаш даста бо раддабандии паст ва шаш дастаи номаълум ҷой гирифтанд, ки дар плей-оффи УЕФА ва плей-оффи байниқитъавӣ ширкат карданд. {| class="wikitable" |+Сабадҳо<ref>Дар дохили қавс ҷойгоҳи даста дар [[раддабандии ҷаҳонии ФИФА]] тибқи санаи 19 ноябри соли 2025 нишон дода шудааст</ref> |- !width=25%| Сабади 1 !width=25%| Сабади 2 !width=25%| Сабади 3 !width=25%| Сабади 4 |- |{{ordered list |{{nowrap|{{футбол|USA}} ''(кишвари мизбон) ''(14)}} |{{футбол|MEX}} ''(кишвари мизбон)'' (15) |{{футбол|CAN}} ''(кишвари мизбон)'' (27) |{{футбол|ESP}} (1) |{{футбол|ARG}} (2) |{{футбол|FRA}} (3) |{{футбол|ENG}} (4) |{{футбол|BRA}} (5) |{{футбол|POR}} (6) |{{футбол|NED}} (7) |{{футбол|BEL}} (8) |{{футбол|GER}} (9) }} |{{ordered list | start = 13 |{{футбол|CRO}} (10) |{{футбол|MAR}} (11) |{{футбол|COL}} (13) |{{футбол|URU}} (16) |{{футбол|SUI}} (17) |{{футбол|JPN}} (18) |{{футбол|SEN}} (19) |{{футбол|IRN}} (20) |{{nowrap|{{футбол|KOR}} (22)}} |{{футбол|ECU}} (23) |{{футбол|AUT}} (24) |{{футбол|AUS}} (26) }} |{{ordered list|start=25 |{{футбол|NOR}} (29) |{{футбол|PAN}} (30) |{{футбол|EGY}} (34) |{{футбол|ALG}} (35) |{{футбол|SCO}} (36) |{{футбол|PAR}} (39) |{{футбол|TUN}} (40) |{{футбол|CIV}} (42) |{{футбол|UZB}} (50) |{{футбол|QAT}} (51) |{{nowrap|{{футбол|KSA}} (60)}} |{{футбол|RSA}} (61) }} |{{ordered list|start=37 |{{футбол|JOR}} (66) |{{футбол|CPV}} (68) |{{футбол|GHA}} (72) |{{футбол|Кюрасао}} (82) |{{футбол|HAI}} (84) |{{футбол|NZL}} (86) |{{футбол|BIH}} (71){{efn|name="муқаддамотӣ"|Ғолибони [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026 (марҳилаи муқаддамотӣ, УЕФА, плей-офф)|бозиҳои муқаддамотии УЕФА]] (Босния ва Ҳерсеговина, Суэд, Туркия, Чехия) ва [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026 (плей-оффи байниқитъавӣ)|плей-оффи байниқитъавӣ]] (ҶД Конго, Ироқ) танҳо баъд аз гузаронидани қуръакашӣ муайян шуданд.}} |{{футбол|SWE}} (43){{efn|name="муқаддамотӣ"}} |{{футбол|TUR}} (25){{efn|name="муқаддамотӣ"}} |{{футбол|CZE}} (44){{efn|name="муқаддамотӣ"}} |{{футбол|COD}} (56){{efn|name="муқаддамотӣ"}} |{{футбол|IRQ}} (58){{efn|name="муқаддамотӣ"}} }} |} {{Notelist}} === Натиҷаи қуръакашӣ === {| class="wikitable" style="background:#DEF; border-width:0;" |- ! style="width:25%"| Гурӯҳи A ! style="width:25%"| Гурӯҳи B ! style="width:25%"| Гурӯҳи C ! style="width:25%"| Гурӯҳи D |- | {{Футбол|MEX}} || {{Футбол|CAN}} || {{Футбол|BRA}} || {{Футбол|USA}} |- | {{Футбол|RSA}} || {{Футбол|BIH}} || {{Футбол|MAR}} || {{Футбол|PAR}} |- | {{Футбол|KOR}} || {{Футбол|QAT}} || {{Футбол|HAI}} || {{Футбол|AUS}} |- | {{Футбол|CZE}} || {{Футбол|SUI}} || {{Футбол|SCO}} || {{Футбол|TUR}} |- | style="background:#FFF; border-width:0;" colspan="4" | |- ! style="width:25%"| Гурӯҳи E ! style="width:25%"| Гурӯҳи F ! style="width:25%"| Гурӯҳи G ! style="width:25%"| Гурӯҳи H |- | {{Футбол|GER}} || {{Футбол|NED}} || {{Футбол|BEL}} || {{Футбол|ESP}} |- | {{Футбол|CUW}} || {{Футбол|JPN}} || {{Футбол|EGY}} || {{Футбол|CPV}} |- | {{Футбол|CIV}} || {{Футбол|SWE}} || {{Футбол|IRI}} || {{Футбол|KSA}} |- | {{Футбол|ECU}} || {{Футбол|TUN}} || {{Футбол|NZL}} || {{Футбол|URU}} |- | style="background:#FFF; border-width:0;" colspan="4" | |- ! style="width:25%"| Гурӯҳи I ! style="width:25%"| Гурӯҳи J ! style="width:25%"| Гурӯҳи K ! style="width:25%"| Гурӯҳи L |- | {{Футбол|FRA}} || {{Футбол|ARG}} || {{Футбол|POR}} || {{Футбол|ENG}} |- | {{Футбол|SEN}} || {{Футбол|ALG}} || {{Футбол|COD}} || {{Футбол|CRO}} |- | {{Футбол|IRQ}} || {{Футбол|AUT}} || {{Футбол|UZB}} || {{Футбол|GHA}} |- | {{Футбол|NOR}} || {{Футбол|JOR}} || {{Футбол|COL}} || {{Футбол|PAN}} |- |} == Ҷадвали бозиҳо == Ҷадвали бозиҳои марҳилаи ниҳоии '''Ҷоми Ҷаҳонии Футбол 2026''' рӯзи 4-уми феврали 2024 эълон шуд<ref>{{cite web |url=https://www.fifa.com/fifaplus/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/match-schedule-to-be-announced-4-february-2024 |title=FIFA World Cup 2026 match schedule to be announced on 4 February |website=FIFA.com |publisher=[[ФИФА]] |date=2024-01-18 |lang=en |archive-date=2024-01-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240131125757/https://www.fifa.com/fifaplus/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/match-schedule-to-be-announced-4-february-2024 |url-status=live}}</ref><ref name="Schedule">{{cite web |url=https://digitalhub.fifa.com/m/1be9ce37eb98fcc5/original/FWC26-Match-Schedule_English.pdf |title=FIFA World Cup 26 – Match Schedule |website=FIFA.com |publisher=[[ФИФА]] |date=2024-02-04 |lang=en |archive-date=2024-02-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240205034420/https://digitalhub.fifa.com/m/1be9ce37eb98fcc5/original/FWC26-Match-Schedule_English.pdf |url-status=live }}</ref>. Иёлоти Муттаҳида мизбони 78 бозӣ хоҳад буд, Канада ва Мексика — ҳар кадоме 13 бозӣ.<ref>{{cite web |url=https://theathletic.com/live-blogs/world-cup-2026-schedule-announcement-live-updates-final/r7oDr4oG9qK4/ |last=Dominski |first=Michael. |title=World Cup 2026 schedule announcement live updates: Latest as FIFA selects host city for final |website=[[The Athletic]] |date=2024-02-04 |lang=en |archive-date=2024-02-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240206103527/https://theathletic.com/live-blogs/world-cup-2026-schedule-announcement-live-updates-final/r7oDr4oG9qK4/ |url-status=live}}</ref>. {| class="wikitable" !colspan=3|Ҷадвал |- !Марҳила!!Давр!!Сана |- |rowspan=3|[[#Марҳилаи гурӯҳӣ| Марҳилаи гурӯҳӣ]] |Даври якум |11—17 июни 2026 |- |Даври дуюм |18—23 июни 2026 |- |Даври сеюм |24—27 июни 2026 |- style="border-top:3px solid green" |rowspan=6|[[#Марҳилаи ҳазфӣ|Марҳилаи ҳазфӣ]] |1/16 ниҳоӣ |28 июн — 3 июли 2026 |- |1/8 ниҳоӣ |4—7 июли 2026 |- |1/4 ниҳоӣ |9—11 июли 2026 |- |Нимниҳоӣ |14—15 июли 2026 |- |Бозӣ барои ҷои 3-юм |18 июли 2026 |- |Финал |19 июли 2026 |} == Марҳилаи гурӯҳӣ == === Гурӯҳи A === {{main|Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи A}} {{Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи гурӯҳӣ|Гурӯҳи A|only_pld_pts=no_hide_class_rules}} {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи A|A1}} {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи A|A2}} ---- {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи A|A3}} {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи A|A4}} ---- {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи A|A5}} {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи A|A6}} === Гурӯҳи B === {{main|Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи B}} {{Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи гурӯҳӣ|Гурӯҳи B|only_pld_pts=no_hide_class_rules}} {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи B|B1}} {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи B|B2}} ---- {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи B|B3}} {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи B|B4}} ---- {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи B|B5}} {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи B|B6}} === Гурӯҳи C === {{main|Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи C}} {{Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи гурӯҳӣ|Гурӯҳи C|only_pld_pts=no_hide_class_rules}} {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи C|C1}} {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи C|C2}} ---- {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи C|C3}} {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи C|C4}} ---- {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи C|C5}} {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи C|C6}} === Гурӯҳи D === {{main|Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи D}} {{Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи гурӯҳӣ|Гурӯҳи D|only_pld_pts=no_hide_class_rules}} {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи D|D1}} {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи D|D2}} ---- {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи D|D4}} {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи D|D3}} ---- {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи D|D5}} {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи D|D6}} === Гурӯҳи E === {{main|Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи E}} {{Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи гурӯҳӣ|Гурӯҳи E|only_pld_pts=no_hide_class_rules}} {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи E|E1}} {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи E|E2}} ---- {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи E|E3}} {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи E|E4}} ---- {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи E|E5}} {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи E|E6}} === Гурӯҳи F === {{main|Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи F}} {{Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи гурӯҳӣ|Гурӯҳи F|only_pld_pts=no_hide_class_rules}} {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи F|F1}} {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи F|F2}} ---- {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи F|F3}} {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи F|F4}} ---- {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи F|F5}} {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи F|F6}} === Гурӯҳи G === {{main|Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи G}} {{Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи гурӯҳӣ|Гурӯҳи G|only_pld_pts=no_hide_class_rules}} {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи G|G2}} {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи G|G1}} ---- {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи G|G3}} {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи G|G4}} ---- {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи G|G5}} {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи G|G6}} === Гурӯҳи H === {{main|Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи H}} {{Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи гурӯҳӣ|Гурӯҳи H|only_pld_pts=no_hide_class_rules}} {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи H|H1}} {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи H|H2}} ---- {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи H|H3}} {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи H|H4}} ---- {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи H|H5}} {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи H|H6}} === Гурӯҳи I === {{main|Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи I}} {{Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи гурӯҳӣ|Гурӯҳи I|only_pld_pts=no_hide_class_rules}} {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи I|I1}} {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи I|I2}} ---- {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи I|I3}} {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи I|I4}} ---- {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи I|I5}} {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи I|I6}} === Гурӯҳи J === {{main|Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи J}} {{Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи гурӯҳӣ|Гурӯҳи J|only_pld_pts=no_hide_class_rules}} {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи J|J1}} {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи J|J2}} ---- {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи J|J3}} {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи J|J4}} ---- {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи J|J5}} {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи J|J6}} === Гурӯҳи K === {{main|Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи K}} {{Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи гурӯҳӣ|Гурӯҳи K|only_pld_pts=no_hide_class_rules}} {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи K|K1}} {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи K|K2}} ---- {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи K|K3}} {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи K|K4}} ---- {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи K|K5}} {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи K|K6}} === Гурӯҳи L === {{main|Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи L}} {{Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи гурӯҳӣ|Гурӯҳи L|only_pld_pts=no_hide_class_rules}} {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи L|L1}} {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи L|L2}} ---- {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи L|L3}} {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи L|L4}} ---- {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи L|L5}} {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи L|L6}} === Раддабандии дастаҳои ҷойи сеюм === {{Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи гурӯҳӣ|Ҷойи сеюм|only_pld_pts=no_hide_class_rules}} == Марҳилаи ҳазфӣ == {{main|Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ}} === Тури марҳилаи ҳазфӣ=== {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ|Bracket}} === 1/16 ниҳоӣ === {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ|R32-1}} ---- {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ|R32-2}} ---- {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ|R32-3}} ---- {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ|R32-4}} ---- {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ|R32-5}} ---- {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ|R32-6}} ---- {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ|R32-7}} ---- {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ|R32-8}} ---- {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ|R32-9}} ---- {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ|R32-10}} ---- {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ|R32-11}} ---- {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ|R32-12}} ---- {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ|R32-13}} ---- {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ|R32-14}} ---- {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ|R32-15}} ---- {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ|R32-16}} === 1/8 ниҳоӣ === {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ|R16-1}} ---- {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ|R16-2}} ---- {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ|R16-3}} ---- {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ|R16-4}} ---- {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ|R16-5}} ---- {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ|R16-6}} ---- {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ|R16-7}} ---- {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ|R16-8}} === 1/4 ниҳоӣ === {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ|QF1}} ---- {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ|QF2}} ---- {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ|QF3}} ---- {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ|QF4}} === Нимниҳоӣ === {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ|SF1}} ---- {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ|SF2}} === Бозӣ барои ҷойи 3-юм=== {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ|3rd}} === Финал === {{main|Финали ҷоми ҷаҳонии футбол 2026}} {{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ|Final}} == Омор == === Голзанҳо === <small>Эзоҳ: Дар дохили қавс, шумораи голҳои аз пеналти задашуда, қайд шудаанд.</small> ;5 гол {{div col|gap=16em}} * {{Парчами Аргентина}} [[Лионел Месси]] {{div col end}}{{^|1em}} ;4 гол {{div col|gap=16em}} * {{Парчами Бразилия}} [[Винисиус Ҷуниор]] * {{Парчами Норвегия}} [[Эрлинг Ҳоланд]] * {{Парчами Фаронса}} [[Килиан Мбаппе]] * {{Парчами Фаронса}} [[Усмон Дембеле]] {{div col end}}{{^|1em}} ;3 гол {{div col|gap=16em}} * {{Парчами Бразилия}} [[Матеус Куня]] * {{Парчами Зеландияи Нав}} [[Элайҷа Ҷаст]] * {{Парчами Канада}} [[Ҷонатан Дэвид]] * {{Парчами Марокаш}} [[Исмоил Сайборӣ]] * {{Парчами Нидерланд}} [[Брайан Бробби]] * {{Парчами Олмон}} [[Дениз Ундав]] * {{Парчами Сенегал}} [[Исмоила Сарр]] * {{Парчами Швейтсария}} [[Жоан Манзамби]] {{div col end}}{{^|1em}} ;2 гол {{div col|gap=16em}} * {{Парчами Англия}} [[Ҳарри Кейн]] (1) * {{Парчами Белгия}} [[Леандро Троссард]] * {{Парчами Босния ва Ҳерсеговина}} [[Эрмин Махмич]] * {{Парчами ИМА}} [[Фоларин Балоган]] * {{Парчами Испания}} [[Микел Оярсабал]] * {{Парчами Канада}} [[Кайл Ларин]] * {{Парчами Колумбия}} [[Даниэл Мунёс Мехия|Даниэл Мунёс]] * {{Парчами Кот-д’Ивуар}} [[Николя Пепе]] * {{Парчами Мексика}} [[Хулиан Кинёнес]] * {{Парчами Нидерланд}} [[Коди Гакпо]] * {{Парчами Нидерланд}} [[Крисенсио Саммервилл]] * {{Парчами Норвегия}} [[Лео Эстигор]] * {{Парчами Олмон}} [[Кай Ҳавертс]] (1) * {{Парчами Португалия}} [[Криштиану Роналду]] * {{Парчами Сенегал}} [[Пап Гейе]] * {{Парчами Уругвай}} [[Максимилиано Араухо]] * {{Парчами Швейсария}} [[Рубен Варгас]] * {{Парчами Шветсия}} [[Антони Эланга]] * {{Парчами Шветсия}} [[Ёсин Айярӣ]] * {{Парчами Ҷопон}} [[Даити Камада]] * {{Парчами Ҷопон}} [[Аясэ Уэда]] * {{Парчами Эрон}} [[Ромин Ризоиён]] {{div col end}}{{^|1em}} ;1 гол {{div col|gap=16em}} * {{Парчами Австралия}} [[Нестори Иранкунда]] * {{Парчами Австралия}} [[Коннор Меткалф]] * {{Парчами Австрия}} [[Марко Арнаутович]] (1) * {{Парчами Австрия}} [[Романо Шмид]] * {{Парчами Алҷазоир}} [[Нодир Бенбуали]] * {{Парчами Алҷазоир}} [[Амин Ғуирӣ]] * {{Парчами Англия}} [[Ҷуд Беллингҳем]] * {{Парчами Англия}} [[Маркус Рашфорд]] * {{Парчами Арабистони Саудӣ}} [[Абдулолаҳ ал-Амрӣ]] * {{Парчами Белгия}} [[Алексис Салемакерс]] * {{Парчами Белгия}} [[Кевин Де Брёйне]] * {{Парчами Белгия}} [[Ромелу Лукаку]] * {{Парчами Босния ва Ҳерсеговина}} [[Йово Лукич]] * {{Парчами Босния ва Ҳерсеговина}} [[Керим Алайбегович]] * {{Парчами Гана}} [[Калеб Йиренки]] * {{Парчами Зеландияи Нав}} [[Финн Серман]] * {{Парчами ИМА}} [[Алекс Фримен]] * {{Парчами ИМА}} [[Остон Трасти]] * {{Парчами ИМА}} [[Себастиян Берҳалтер]] * {{Парчами ИМА}} [[Ҷованни Рейна]] * {{Парчами Ироқ}} [[Айман Ҳусейн]] * {{Парчами Испания}} [[Алекс Баэна]] * {{Парчами Испания}} [[Ламин Ямал]] * {{Парчами Кабо-Верде}} [[Элиу Варела]] * {{Парчами Кабо-Верде}} [[Кевин Ленини]] * {{Парчами Канада}} [[Промис Дэвид]] * {{Парчами Канада}} [[Нейтан Салиба]] * {{Парчами Колумбия}} [[Луис Фернандо Диас|Луис Диас]] * {{Парчами Колумбия}} [[Хаминтон Кампас]] * {{Парчами Кореяи Ҷанубӣ}} [[О Ҳён Гю]] * {{Парчами Кореяи Ҷанубӣ}} [[Ҳванг Ин Бом]] * {{Парчами Кот-д’Ивуар}} [[Амад Диалло]] * {{Парчами Кот-д’Ивуар}} [[Франк Кессие]] * {{Парчами Кюрасао}} [[Ливано Комененсия]] * {{Парчами Қатар}} [[Ҳасан ал-Ҳайдус]] * {{Парчами Марокаш}} [[Ашраф Ҳакимӣ]] * {{Парчами Марокаш}} [[Суфён Раҳимӣ]] * {{Парчами Марокаш}} [[Ҷосим Ёсин]] * {{Парчами Мексика}} [[Алваро Фидалго]] * {{Парчами Мексика}} [[Луис Ромо]] * {{Парчами Мексика}} [[Матео Чавес Ромо]] * {{Парчами Мексика}} [[Раул Хименес]] * {{Парчами Миср}} [[Маҳмуд Собир]] * {{Парчами Миср}} [[Муҳаммад Салоҳ]] * {{Парчами Миср}} [[Мустафо Зико]] * {{Парчами Миср}} [[Трезеге (футболбози мисрӣ)|Трезеге]] * {{Парчами Миср}} [[Имом Ашур]] * {{Парчами Нидерланд}} [[Вирҷил ван Дайк]] * {{Парчами Нидерланд}} [[Ян Паул ван Ҳекке]] * {{Парчами Норвегия}} [[Маркус Ҳолмгрен Педерсен]] * {{Парчами Олмон}} [[Лерой Сане]] * {{Парчами Олмон}} [[Натаниэл Браун]] * {{Парчами Олмон}} [[Нико Шлоттербек]] * {{Парчами Олмон}} [[Феликс Нмеча]] * {{Парчами Олмон}} [[Ҷамал Мусиала]] * {{Парчами Парагвай}} [[Матиас Галарса]] * {{Парчами Парагвай}} [[Маурисио Магаляйнс Прадо|Маурисио]] * {{Парчами Португалия}} [[Рафаэл Леао]] * {{Парчами Португалия}} [[Нуну Мендеш (футболбоз, 2002)|Нуну Мендеш]] * {{Парчами Португалия}} [[Жуан Невеш]] * {{Парчами Сенегал}} [[Ибраим Мбайе]] * {{Парчами Сенегал}} [[Илиман Ндиай]] * {{Парчами Сенегал}} [[Ҳабиб Диарра]] * {{Парчами Тунис}} [[Умар Рекик]] * {{Парчами Тунис}} [[Ҳозим Мастурӣ]] * {{Парчами Туркия}} [[Арда Гӯлер]] * {{Парчами Туркия}} [[Бариш Йилмаз]] * {{Парчами Туркия}} [[Каан Айҳан]] * {{Парчами Урдун}} [[Али Олван]] * {{Парчами Урдун}} [[Низор Ар-Рашдан]] * {{Парчами Уругвай}} [[Агустин Каноббио]] * {{Парчами Ӯзбекистон}} [[Аббосбек Файзуллаев]] * {{Парчами Фаронса}} [[Брадли Баркола]] * {{Парчами Фаронса}} [[Дезире Дуэ]] * {{Парчами Хорватия}} [[Анте Будимир]] * {{Парчами Хорватия}} [[Мартин Батурина]] * {{Парчами Хорватия}} [[Петар Муса]] * {{Парчами Гаити}} [[Вилсон Изидор]] * {{Парчами Чехия}} [[Ладислав Крейчий]] * {{Парчами Чехия}} [[Михал Садилек]] * {{Парчами ҶАҶ}} [[Тапело Масеко]] * {{Парчами ҶАҶ}} [[Тебоҳо Мокоена]] (1) * {{Парчами Ҷопон}} [[Дайдзен Маэда]] * {{Парчами Ҷопон}} [[Дзюнъя Ито]] * {{Парчами Ҷопон}} [[Кэйто Накамура]] * {{Парчами ҶД Конго}} [[Йоан Висса]] * {{Парчами Швейсария}} [[Гранит Ҷака]] (1) * {{Парчами Швейсария}} [[Брел Эмболо]] (1) * {{Парчами Шветсия}} [[Александер Исак]] * {{Парчами Шветсия}} [[Виктор Дёкереш]] * {{Парчами Шветсия}} [[Маттиас Сванберг]] * {{Парчами Шотландия}} [[Ҷон Макгинн]] * {{Парчами Эквадор}} [[Гонсало Плата]] * {{Парчами Эквадор}} [[Нилсон Ангуло]] * {{Парчами Эрон}} [[Муҳаммад Муҳибӣ]] {{div col end}}{{^|1em}} ;Худголҳо {{div col|gap=40em}} * {{Парчами Австралия}} [[Камерон Берҷесс]] ([[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи D#ИМА — Австралия|дар бозии марҳилаи гурӯҳӣ]] бар зидди {{Парчами ИМА}} [[Тими миллии футболи ИМА|ИМА]]) * {{Парчами Миср}} [[Муҳаммад Ҳани]] ([[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи G#Белгия — Миср|дар бозии марҳилаи гурӯҳӣ]] бар зидди {{Парчами Белгия}} [[Тими миллии футболи Белгия|Белгия]]) * {{Парчами Урдун}} [[Язан ал-Араб]] ([[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи J#Австрия — Урдун|дар бозии марҳилаи гурӯҳӣ]] бар зидди {{Парчами Австрия}} [[Тими миллии футболи Австрия|Австрия]]) * {{Парчами Ироқ}} [[Айман Ҳусейн]] ([[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи I#Ироқ — Норвегия|дар бозии марҳилаи гурӯҳӣ]] бар зидди {{Парчами Норвегия}} [[Тими миллии футболи Норвегия|Норвегия]]) * {{Парчами Қатар}} [[Муҳаммад Манай]] ([[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи B#Канада — Қатар|дар бозии марҳилаи гурӯҳӣ]] бар зидди {{Парчами Канада}} [[Тими миллии футболи Канада|Канада]]) * {{Парчами Парагвай}} [[Дамян Бобадийя]] ([[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи D#ИМА — Парагвай|дар бозии марҳилаи гурӯҳӣ]] бар зидди {{Парчами ИМА}} [[Тими миллии футболи ИМА|ИМА]]) * {{Парчами Арабистони Саудӣ}} [[Ҳасан ат-Тамбакти]] ([[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи H#Испания — Арабистони Саудӣ|дар бозии марҳилаи гурӯҳӣ]] бар зидди {{Парчами Испания}} [[Тими миллии футболи Испания|Испания]]) * {{Парчами Ӯзбекистон}} [[Абдувоҳид Нематов]] ([[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи K#Португалия — Ӯзбекистон|дар бозии марҳилаи гурӯҳӣ]] бар зидди {{Парчами Португалия}} [[Тими миллии футболи Португалия|Португалия]]) * {{Парчами Швейсария}} [[Миро Мухайм]] ([[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи B#Қатар — Швейтсария|дар бозии марҳилаи гурӯҳӣ]] бар зидди {{Парчами Қатар}} [[Тими миллии футболи Қатар|Қатар]]) {{div col end}}{{^|1em}} === Муаллифони пасҳои головар === ;3 паси головар {{div col|gap=16em}} * {{Парчами Бразилия}} [[Бруно Гимарайнс]] * {{Парчами Фаронса}} [[Майкл Олисе]] * {{Парчами Шветсия}} [[Александер Исак]] {{div col end}}{{^|1em}} ;2 паси головар {{div col|gap=16em}} * {{Парчами Зеландияи Нав}} [[Крис Вуд]] * {{Парчами Канада}} [[Нейтан Салиба]] * {{Парчами Марокаш}} [[Браҳим Диас]] * {{Парчами Мексика}} [[Роберто Алварадо]] * {{Парчами Миср}} [[Муҳаммад Салоҳ]] * {{Парчами Нидерланд}} [[Райан Гравенберх]] * {{Парчами Нидерланд}} [[Дензел Дюмфрис]] * {{Парчами Норвегия}} [[Мартин Эдегор]] * {{Парчами Олмон}} [[Йозуа Киммих]] * {{Парчами Олмон}} [[Дениз Ундав]] * {{Парчами Парагвай}} [[Хулио Сесар Энсисо (футболбоз, 2004)|Хулио Энсисо]] * {{Парчами Фаронса}} [[Килиан Мбаппе]] * {{Парчами Швейсария}} [[Брел Эмболо]] {{div col end}}{{^|1em}} ;1 паси головар {{div col|gap=16em}} * {{Парчами Австралия}} [[Пол Окон-Энгстелер]] * {{Парчами Австрия}} [[Ксавер Шлагер]] * {{Парчами Алҷазоир}} [[Риёз Маҳрез]] * {{Парчами Англия}} [[Эллиот Андерсон]] * {{Парчами Англия}} [[Деклан Райс]] * {{Парчами Англия}} [[Букайо Сака]] * {{Парчами Аргентина}} [[Николас Гонсалес]] * {{Парчами Аргентина}} [[Родриго Де Паул]] * {{Парчами Аргентина}} [[Факундо Медина]] * {{Парчами Босния ва Ҳерсеговина}} [[Деннис Ҳаҷикадунич]] * {{Парчами Босния ва Ҳерсеговина}} [[Иван Башич]] * {{Парчами Босния ва Ҳерсеговина}} [[Сеад Колашинатс]] * {{Парчами Бразилия}} [[Винисиус Ҷуниор]] * {{Парчами Бразилия}} [[Лукас Пакета]] * {{Парчами Бразилия}} [[Райан Симплисио Роша|Райан]] * {{Парчами Зеландияи Нав}} [[Тим Пейн]] * {{Парчами Ироқ}} [[Амир ал-Аммарӣ]] * {{Парчами ИМА}} [[Кристиан Пулишич]] * {{Парчами ИМА}} [[Малик Тиллман]] * {{Парчами ИМА}} [[Алекс Фримен]] * {{Парчами Испания}} [[Эмерик Ляпорт]] * {{Парчами Испания}} [[Дани Олмо]] * {{Парчами Испания}} [[Микел Оярсабал]] * {{Парчами Канада}} [[Промис Дэвид]] * {{Парчами Колумбия}} [[Густаво Пуэрта]] * {{Парчами Колумбия}} [[Кучо Эрнандес]] * {{Парчами Колумбия}} [[Луис Фернандо Диас|Луис Диас]] * {{Парчами Колумбия}} [[Хуан Кинтеро]] * {{Парчами Кот-д’Ивуар}} [[Вилфрид Синго]] * {{Парчами Қатар}} [[Эдмилсон Ҷуниор]] * {{Парчами Марокаш}} [[Ашраф Ҳакимӣ]] * {{Парчами Марокаш}} [[Суфён Раҳимӣ]] * {{Парчами Марокаш}} [[Шоди Риёз]] * {{Парчами Мексика}} [[Луис Ромо]] * {{Парчами Мексика}} [[Хорхе Санчес Рамос]] * {{Парчами Мексика}} [[Эрик Лира]] * {{Парчами Миср}} [[Мустафо Зико]] * {{Парчами Миср}} [[Муҳаммад Ҳани]] * {{Парчами Нидерланд}} [[Коди Гакпо]] * {{Парчами Нидерланд}} [[Мемфис Депай]] * {{Парчами Нидерланд}} [[Крисенсио Саммервилл]] * {{Парчами Норвегия}} [[Патрик Берг]] * {{Парчами Норвегия}} [[Давид Мёллер Волфе]] * {{Парчами Олмон}} [[Надим Амирӣ]] * {{Парчами Олмон}} [[Натаниэл Браун]] * {{Парчами Олмон}} [[Флориан Виртс]] * {{Парчами Олмон}} [[Феликс Нмеча]] * {{Парчами Португалия}} [[Жуан Канселу]] * {{Парчами Португалия}} [[Педру Нету]] * {{Парчами Португалия}} [[Бруну Фернандеш]] * {{Парчами Кореяи Ҷанубӣ}} [[Ли Кан Ин]] * {{Парчами Кореяи Ҷанубӣ}} [[Ҳванг Ин Бом]] * {{Парчами Сенегал}} [[Николас Ҷексон]] * {{Парчами Сенегал}} [[Садио Мане]] * {{Парчами Сенегал}} [[Илиман Ндиай]] * {{Парчами Тунис}} [[Ҳаннибал Меҷбри]] * {{Парчами Урдун}} [[Мусо ал-Тамарӣ]] * {{Парчами Урдун}} [[Нур ар-Равабда]] * {{Парчами Уругвай}} [[Максимилиано Араухо]] * {{Парчами Фаронса}} [[Адриен Рабио]] * {{Парчами Фаронса}} [[Усмон Дембеле]] * {{Парчами Хорватия}} [[Иван Перишич]] * {{Парчами Хорватия}} [[Йосип Станишич]] * {{Парчами Хорватия}} [[Петар Сучич]] * {{Парчами Гаити}} [[Жан-Кевен Дюверн]] * {{Парчами Чехия}} [[Александр Сойка]] * {{Парчами Чехия}} [[Владимир Тсоуфал]] * {{Парчами ҶАҶ}} [[Тшепанг Мореми]] * {{Парчами Ҷопон}} [[Ко Итакура]] * {{Парчами Ҷопон}} [[Такефуса Кубо]] * {{Парчами Ҷопон}} [[Кэйто Накамура ]] * {{Парчами Ҷопон}} [[Коки Огава]] * {{Парчами Ҷопон}} [[Кайсю Сано]] * {{Парчами Ҷопон}} [[Аясэ Уэда]] * {{Парчами ҶД Конго}} [[Артюр Масуаку]] * {{Парчами Швейсария}} [[Жоан Манзамби]] * {{Парчами Швейсария}} [[Рубен Варгас]] * {{Парчами Шветсия}} [[Виктор Дёкереш]] * {{Парчами Шветсия}} [[Лукас Бергвалл]] * {{Парчами Эрон}} [[Ромин Ризоиён]] {{div col end}}{{^|1em}} === Маҳрумиятҳо === Футболбозе, ки корти сурх мегирад ё дар бозиҳои гуногун ду корти зард ҷамъ мекунад, бозии навбатиро аз даст медиҳад. Дар ҳолате ки тими миллӣ баъд аз марҳилае, ки ҷазои бозикун оғоз шудааст, аз мусобиқа хориҷ шавад, андозаи ҷазо ба таври иловагӣ муайян карда мешавад. {| class="wikitable sortable" |- ! Футболбоз ! Даста ! Қоидавайронкунӣ ! Бозиҳои аз даст рафта |- |[[Сфифело Ситҳоул]] |{{Футбол|RSA}} |{{Ихроҷ|0}} дар гурӯҳи A зидди {{Парчами Мексика}} [[Тими миллии футболи Мексика|Мексика]] |дар гурӯҳи A зидди {{Парчами Чехия}} [[Тими миллии футболи Чехия|Чехия]] |- |[[Темба Зване]] |{{Футбол|RSA}} |{{Ихроҷ|0}} дар гурӯҳи A зидди {{Парчами Мексика}} [[Тими миллии футболи Мексика|Мексика]] |дар гурӯҳи A зидди {{Парчами Чехия}} [[Тими миллии футболи Чехия|Чехия]]<br>дар гурӯҳи A зидди {{Парчами Кореяи Ҷанубӣ}} [[Тими миллии футболи Кореяи Ҷанубӣ|Кореяи Ҷанубӣ]]{{efn|Зване получил дисквалификацию на три матча. Если сборная ЮАР выйдет в плей-офф, он пропустит 1/16 финала. Если команда не выйдет из группы, Зване пропустит один матч вне турнира<ref>{{Cite web |url=https://www.espn.com/espn/story/_/id/49097656/south-africa-themba-zwane-handed-three-match-ban-red-card-mexico-fifa-world-cup-opener |title=South Africa's Themba Zwane handed three-match ban for red card against Mexico in FIFA World Cup opener |website=[[ESPN.com]] |date=2026-06-17 |lang=en}}</ref>.}} |- |[[Сесар Монтес]] |{{Футбол|MEX}} |{{Ихроҷ|0}} дар гурӯҳи A зидди {{Парчами ҶАҶ}} [[Тими миллии футболи ҶАҶ|ҶАҶ]] |дар гурӯҳи A зидди {{Парчами Кореяи Ҷанубӣ}} [[Тими миллии футболи Кореяи Ҷанубӣ|Кореяи Ҷанубӣ]] |- |[[Тебоҳо Мокоэна]] |{{Футбол|RSA}} |{{Yel}} дар гурӯҳи A зидди {{Парчами Мексика}} [[Тими миллии футболи Мексика|Мексика]]<br>{{Yel}} дар гурӯҳи A зидди {{Парчами Чехия}} [[Тими миллии футболи Чехия|Чехия]] |дар гурӯҳи A зидди {{Парчами Кореяи Ҷанубӣ}} [[Тими миллии футболи Кореяи Ҷанубӣ|Кореяи Ҷанубӣ]] |- |[[Тарик Мухаремович]] |{{Футбол|BIH}} |{{Ихроҷ|0}} дар гурӯҳи B зидди {{Парчами Швейсария}} [[Тими миллии футболи Швейсария|Швейсария]] |дар гурӯҳи B зидди {{Парчами Қатар}} [[Тими миллии футболи Қатар|Қатар]] |- |[[Ҳомам Аҳмад]] |{{Футбол|QAT}} |{{Ихроҷ|0}} дар гурӯҳи B зидди {{Парчами Канада}} [[Тими миллии футболи Канада|Канада]] |дар гурӯҳи B зидди {{Парчами Босния ва Ҳерсеговина}} [[Тими миллии футболи Босния ва Ҳерсеговина|Босния ва Ҳерсеговина]] |- |[[Ассим Мадибо]] |{{Футбол|QAT}} |{{Ихроҷ|0}} дар гурӯҳи B зидди {{Парчами Канада}} [[Тими миллии футболи Канада|Канада]] |дар гурӯҳи B зидди {{Парчами Босния ва Ҳерсеговина}} [[Тими миллии футболи Босния ва Ҳерсеговина|Босния ва Ҳерсеговина]] |- |[[Мигел Алмирон]] |{{Футбол|PAR}} |{{Ихроҷ|0}} дар гурӯҳи D зидди {{Парчами Туркия}} [[Тими миллии футболи Туркия|Туркия]] |дар гурӯҳи D зидди {{Парчами Австралия}} [[Тими миллии футболи Австралия|Австралия]] |- |[[Натан Нгой]] |{{Футбол|BEL}} |{{Ихроҷ|0}} дар гурӯҳи G зидди {{Парчами Эрон}} [[Тими миллии футболи Эрон|Эрон]] |дар гурӯҳи G зидди {{Парчами Зеландияи Нав}} [[Тими миллии футболи Зеландияи Нав|Зеландияи Нав]] |- |[[Сидни Лопеш Кабрал]] |{{Футбол|CPV}} |{{Yel}} дар гурӯҳи H зидди {{Парчами Испания}} [[Тими миллии футболи Испания|Испания]]<br>{{Yel}} дар гурӯҳи H зидди {{Парчами Уругвай}} [[Тими миллии футболи Уругвай|Уругвай]] |дар гурӯҳи H зидди {{Парчами Арабистони Саудӣ}} [[Тими миллии футболи Арабистони Саудӣ|Арабистони Саудӣ]] |} === Шумораи голҳои сардодашуда === {| class="wikitable" ! colspan="10" |Шумораи голҳои сардодашуда |- !width="300"|0 !width="300"|1 !width="300"|2 !width="300"|3 !width="300"|4 !width="300"|5 !width="300"|6 !width="300"|7 !width="300"|8 !width="300"|10 |- | {{Парчами Аргентина}} [[Эмилиано Мартинес]] || {{Парчами Белгия}} [[Тибо Куртуа]] || {{Парчами Австралия}} [[Патрик Бич]] || {{Парчами Австрия}} [[Александер Шлагер]] || {{Парчами Алҷазоир}} [[Лука Зидан]] || {{Парчами Урдун}} [[Язид Абу Лайло]] || {{Парчами Босния ва Ҳерсеговина}} [[Никола Васил]] || {{Парчами Кюрасао}} [[Элой Ром]] || {{Парчами Гаити}} [[Ҷонни Пласид]] || {{Парчами Қатар}} [[Маҳмуд Абунада]] |- | {{Парчами Гана}} [[Бенҷамин Асаре]] || {{Парчами Бразилия}} [[Алиссон Беккер Бекер]] || {{Парчами Англия}} [[Ҷордан Пикфорд]] || {{Парчами Ироқ}} [[Аҳмад Басил]] || {{Парчами Ироқ}} [[Ҷалол Ҳассан]] || {{Парчами Зеландияи Нав}} [[Макс Кроуком]] || {{Парчами Сенегал}} [[Эдуар Менди]] || || || |- | {{Парчами Гана}} [[Лоуренс Ати-Зиджи]] || {{Парчами Колумбия}} [[Камило Варгас]] || {{Парчами Олмон}} [[Мануэл Нойер]] || {{Парчами Канада}} [[Максим Крепо]] || {{Парчами Парагвай}} [[Орландо Хил]] || {{Парчами Арабистони Саудӣ}} [[Муҳаммад ал-Увайс]] || {{Парчами Чехия}} [[Матей Коварж]] || || || |- | {{Парчами Испания}} [[Унаи Симон]] || {{Парчами Португалия}} [[Диогу Кошта]] || {{Парчами ҶД Конго}} [[Лионел Мпаси]] || {{Парчами Марокаш}} [[Ёсин Буну]] || {{Парчами Тунис}} [[Айман Даҳмен]] || {{Парчами Тунис}} [[Муҳиб Шамах]] || {{Парчами Шветсия}} [[Кристоффер Нурдфелдт]] || || || |- | {{Парчами Мексика}} [[Гилермо Очоа]] || {{Парчами ИМА}} [[Мэтт Фриз]] || {{Парчами Миср}} [[Мустафо Шубайр]] || {{Парчами Нидерланд}} [[Барт Вербрюгген]] || {{Парчами Хорватия}} [[Доминик Ливакович]] || {{Парчами Ӯзбекистон}} [[Абдувоҳид Нематов]] || || || || |- | {{Парчами Мексика}} [[Раул Ранхел]] || {{Парчами Фаронса}} [[Майк Менян]] || {{Парчами Эрон}} [[Алиризо Бейронванд]] || {{Парчами Норвегия}} [[Орян Нюланн]] || {{Парчами Шотландия}} [[Ангус Ганн]] || || || || || |- | || || {{Парчами Эквадор}} [[Эрнан Галиндес]] || {{Парчами Кабо-Верде}} [[Возиня]] || {{Парчами Туркия}} [[Угурҷан Чакир]] || || || || || |- | || || || {{Парчами Кот-д’Ивуар}} [[Яҳё Фофана]] || {{Парчами Ӯзбекистон}} [[Уткир Юсупов]] || || || || || |- | || || || {{Парчами Панама}} [[Орландо Москера]] || {{Парчами Уругвай}} [[Фернандо Муслера]] || || || || || |- | || || || {{Парчами Ҷопон}} [[Дзион Судзуки]] || {{Парчами Швейтсария}} [[Грегор Кобел]] || || || || || |- | || || || || {{Парчами ҶАҶ}} [[Ронвен Вилямс]] || || || || || |- | || || || || {{Парчами Кореяи Ҷанубӣ}} [[Ким Сингю]] || || || || || |} == Намод, тӯб ва мусиқӣ == === Намодҳо === {{main|Гавазни шимолӣ, ягуар ва уқоби сарсафед}} Намодҳои расмии мусобиқа рӯзи 25 сентябри 2025 муаррифӣ шуданд<ref>{{cite web|title=Who are the 2026 World Cup mascots? Maple, Zayu and Clutch!|url=https://www.espn.com/soccer/story/_/id/46377619/who-2026-fifa-world-cup-mascots-maple-zayu-clutch|author=Cesar Hernandez|publisher=ESPN|date=2025-09-25|access-date=2026-02-15|lang=en}}</ref>: * '''Maple''' — гавазни шимолӣ, рамзи Канада * '''Zayu''' — ягуар, рамзи Мексика * '''Clutch''' — уқоби сарсафед, рамзи ИМА Намодҳо тарҳрезӣ шудаанд, то мероси фарҳангии кишварҳои мизбонро нишон диҳанд<ref>{{cite web|title=Colourful trio of mascots unveiled for FIFA World Cup 26|url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/clutch-maple-zayu-mascots-unveiled|publisher=FIFA|date=2025-09-25|access-date=2026-02-15|lang=en}}</ref>. === Тӯби расмӣ === [[Акс:Trionda (cropped).jpg|thumb|Adidas Trionda|242x242px]] ФИФА тӯби расмии Ҷоми ҷаҳонии 2026-ро муаррифӣ кард. Тӯб бо номи «Trionda» аз ҷониби ширкати Adidas истеҳсол шудааст. Тарҳи он се ранг дорад — сабз, сурх ва кабуд — ки рамзи кишварҳои мизбон мебошанд<ref>{{cite web|title=ФИФА тӯби расмии ҶҶ-2026-ро дар ИМА, Мексика ва Канада муаррифӣ кард|url=https://ftv.tj/news/10952-fifa-tbi-rasmii-2026-ro-dar-ima-meksika-va-kanada-muarrif-kard.html|author=Imombek Shodibekzod|publisher=ТВ Футбол|date=2025-10-03|access-date=2026-02-15|lang=tg}}</ref>. Ин рангҳо дар парчамҳои Мексика, Канада ва ИМА низ ҳастанд. Мавҷи сафеди тӯб се рангро бо ҳам мепайвандад. Аз ин рӯ номи тӯб аз калимаҳои испониёӣ гирифта шудааст: tri (се) ва onda (мавҷ). Дар тарҳи тӯб рамзҳои миллии кишварҳои мизбон низ ҷой гирифтаанд: * [[Барги афро]] — Канада * [[Уқоби тилоӣ]] — Мексика * [[Ситораи панҷкунҷа]] — ИМА Ороишҳои тиллоӣ рамзи Ҷоми ҷаҳони футбол мебошанд<ref>{{cite web|title=FIFA celebrates launch of Official Match Ball of FIFA World Cup 26™: TRIONDA|url=https://inside.fifa.com/organisation/media-releases/fifa-celebrates-launch-official-match-ball-world-cup-26-trionda|publisher=FIFA|date=2025-10-02|access-date=2026-02-15|lang=en}}</ref>. === Мусиқӣ === Рӯзи 17 майи 2023, суруди расмии Ҷоми ҷаҳонии 2026 нашр шуд. Ин суруди инструменталӣ бо номи «FIFA World Cup 26 Theme Song» маъруф аст. Дар моҳи марти 2025, 16 ремикс аз суруд ба намоиш гузошта шуд, ки ҳар яке аз онҳо бо услуби маҳаллӣ ва ҷузъиёти фарҳангии шаҳрҳои мизбон офарида шудааст<ref>{{cite web|title=Official FIFA World Cup 26™ Sonic IDs celebrate diversity and creativity of Host Cities|url=https://inside.fifa.com/organisation/news/world-cup-2026-host-city-sonic-ids|publisher=FIFA|date=2025-02-26|access-date=2026-02-15|lang=en}}</ref>: * Atlanta – Dallas Austin * Boston – Ben Zakharenko, Dayvin, Berklee College of Music * Dallas – Tre Nagella * Guadalajara – Bautista * Houston – Bombón * Kansas City – Tech N9ne * Los Angeles – DJ Flict * Mexico City – Mexican Institute of Sound * Miami – Mr. NaisGai * Monterrey – Toy Selectah * New York/New Jersey – Take a Daytrip * Philadelphia – DJ Jazzy Jeff * San Francisco Bay Area – Dan the Automator * Seattle – Sango * Toronto – Hill Kourkoutis * Vancouver – Grayson Repp == Арзиши мусобиқа == == Мукофотҳои пулии мусобиқа == Дар моҳи апрели соли 2026 ФИФА мукофотпулиҳоро барои ҳамаи кишварҳои иштироккунанда тасдиқ кард. Ҳаҷми умумии маблағҳои тақсимшаванда дар ин мусобиқа 871 миллион доллар хоҳад буд, ки нисбат ба фонди ҷоизаҳои [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2022|мусобиқаи гузашта]] 431 миллион доллар бештар аст. Ғайр аз маблағи ҷоизавӣ вобаста ба натиҷаҳои мусобиқа, ҳар як дастае, ки роҳхат гирифтааст, инчунин 10 миллион доллар ҳамчун пардохти роҳхатгирӣ ва 2,5 миллион доллар барои омодагӣ пеш аз оғози мусобиқа дарёфт мекунад<ref>{{Cite web |title=FIFA Council increases record financial distribution for FIFA World Cup 2026 |url=https://inside.fifa.com/organisation/fifa-council/media-releases/council-increases-record-financial-distribution-member-associations-world-cup-2026 |publisher=FIFA |access-date=May 3, 2026}}</ref><ref>{{Cite web |title=2026 FIFA World Cup Prize Money: How Much Will the Champions Really Earn? |url=https://worldcuplocaltime.com/2026-fifa-world-cup-prize-money/ |website=World Cup Local Time |access-date=May 3, 2026 |date=May 3, 2026 |last=Sharma |first=Pooja|orig-date=January 25, 2026}}</ref>. {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |+ Мукофотпулӣ вобаста ба ҷойи ниҳоии даста дар мусобиқа |- ! rowspan="2" | Мақом ! rowspan="2" | Дастаҳо ! colspan="2" | Маблағ (млн) |- ! Ҳар як даста ! Ҳамагӣ |- | style="text-align:left;" | Қаҳрамон |1 | $50 | $50 |- | style="text-align:left;" | Ноиби қаҳрамон |1 | $33 | $33 |- | style="text-align:left;" | Ҷойи сеюм |1 | $29 | $29 |- | style="text-align:left;" | Ҷойи чаҳорум |1 | $27 | $27 |- | style="text-align:left;" | Ҷойҳои 5 то 8-ум (1/4-ниҳоӣ) |4 | $19 | $76 |- | style="text-align:left;" | Ҷойҳои 9 то 16-ум (1/8-ниҳоӣ) |8 | $15 | $120 |- | style="text-align:left;" | Ҷойҳои 17 то 32-юм (1/16-ниҳоӣ) |16 | $11 | $176 |- | style="text-align:left;" | Ҷойҳои 33 то 48-ум (марҳилаи гурӯҳӣ) |16 | $9 | $144 |- ! Ҳамагӣ !48 ! colspan="2" |$655 |} === Ҷоизаҳои инфиродӣ ва даставӣ === {{Ҳамчунин бубинед|Беҳтаринҳои Ҷоми ҷаҳонии футбол}} Ҷоизаҳои зерин дар охири мусобиқа супорида мешаванд: *Кафши тилло: ба беҳтарин голзани мусобиқа. *Дастпӯши тилло: ба беҳтарин дарвозабони мусобиқа. *Тӯби тилло: ба беҳтарин бозикуни кулли мусобиқа. *Ҷоизаи бозигари ҷавони ФИФА: ба беҳтарин бозикуни зери 21 соли мусобиқа. *Ҷоми Fair Play-и ФИФА: ба дастаи боинтизомтарини мусобиқа дар марҳилаи ҳазфӣ. == Пахши мусобиқа == == Бори нахуст дар таърихи Ҷоми ҷаҳонии футбол == * Бори аввал [[Ҷоми ҷаҳонии футбол|ҶҶ]] дар [[Канада]] баргузор мешавад. * Бори аввал [[Ҷоми ҷаҳонии футбол|ҶҶ]] дар се кишвар баргузор мегардад. * Бори аввал як кишвар (дар ин ҳолат [[Мексика]]) [[Ҷоми ҷаҳонии футбол]]ро сеюмин бор мизбонӣ мекунад (пештар дар солҳои [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 1970|1970]] ва [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 1986|1986]]). * Бори аввал дар марҳилаи ниҳоӣ [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026#Иштирокчиён|48 даста]] иштирок мекунанд. * Бори аввал дар марҳилаи ниҳоӣ тимҳои миллии Кабо-Верде, Кюрасао, Ӯзбекистон ва Урдун иштирок мекунанд. Кишвари Кюрасао хурдтарин иштирокчии ҶҶ (аз ҷиҳати масоҳат) мебошад. == Нигаред == * [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 1970]] * [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 1986]] * [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 1994]] == Эзоҳ == <references group="lower-alpha"/> {{эзоҳ}} == Пайвандҳо == * [https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026 Вебгоҳи расмии мусобиқа]{{ref-en}} {{Пайвандҳои беруна}} {{Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026}} {{Ҷоми ҷаҳонии футбол}} [[Гурӯҳ:Ҷоми ҷаҳонии футбол]] [[Гурӯҳ:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026| ]] [[Гурӯҳ:соли 2026 дар футбол]] [[Гурӯҳ:Мусобиқаҳои байналмилалии футбол дар Мексика]] [[Гурӯҳ:Мусобиқаҳои байналмилалии футбол дар ИМА]] [[Гурӯҳ:Мусобиқаҳои байналмилалии футбол дар Канада]] [[Гурӯҳ:Мусобиқаҳои Ҷоми ҷаҳонии футбол|2026]] [[Гурӯҳ:Мусобиқаҳои варзишӣ дар Амрико]] 3kjgqbtkqwn5jqzzmzfccfr18wy5slj Шаблон:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи гурӯҳӣ 10 328350 1478452 1478433 2026-06-27T20:41:33Z Yoonoos.tj 27005 1478452 wikitext text/x-wiki {{<includeonly>safesubst:</includeonly>#switch: {{{1}}} |Гурӯҳи A={{#invoke:Sports table|main|style=WDL |class_rules=[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026#Меъёри квалификатсияи дастаҳо|меъёрҳо]] |source=[https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/ FIFA] <!--Мавқеи дастаҳоро дар поён навсозӣ кунед--> |team_order=MEX, RSA, KOR, CZE <!--Натиҷаҳои дастаҳоро дар поён навсозӣ кунед (бо зикри сана!)--> |update=complete |win_MEX=3 |draw_MEX=0 |loss_MEX=0 |gf_MEX=6 |ga_MEX=0 |status_MEX=H |win_RSA=1 |draw_RSA=1 |loss_RSA=1 |gf_RSA=2 |ga_RSA=3 |status_RSA= |win_KOR=1 |draw_KOR=0 |loss_KOR=2 |gf_KOR=2 |ga_KOR=3 |status_KOR= |win_CZE=0 |draw_CZE=1 |loss_CZE=2 |gf_CZE=2 |ga_CZE=6 |status_CZE= <!--Номи дастаҳо--> |name_MEX={{Футбол|MEX}} |name_RSA={{Футбол|RSA}} |name_KOR={{Футбол|KOR}} |name_CZE={{Футбол|CZE}} <!--Роҳёбӣ ба плей-офф--> |res_col_header=Q |result1=KO |result2=KO |result3=3rd |col_KO=green1 |text_KO=Роҳ ба [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ|плей-офф]] |col_3rd=blue1 |text_3rd=Имкони роҳёбӣ ба [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ|плей-офф]] дар асоси [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026#Раддабандии дастаҳои ҷойи сеюм|раддабандӣ]] }} |Гурӯҳи B={{#invoke:Sports table|main|style=WDL |class_rules=[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026#Меъёри квалификатсияи дастаҳо|меъёрҳо]] |source=[https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/ FIFA] <!--Мавқеи дастаҳоро дар поён навсозӣ кунед--> |team_order=SUI, CAN, BIH, QAT <!--Натиҷаҳои дастаҳоро дар поён навсозӣ кунед (бо зикри сана!)--> |update=complete |win_CAN=1 |draw_CAN=1 |loss_CAN=1 |gf_CAN=8 |ga_CAN=3 |status_CAN=H |win_BIH=1 |draw_BIH=1 |loss_BIH=1 |gf_BIH=5 |ga_BIH=6 |status_BIH= |win_QAT=0 |draw_QAT=1 |loss_QAT=2 |gf_QAT=2 |ga_QAT=10|status_QAT= |win_SUI=2 |draw_SUI=1 |loss_SUI=0 |gf_SUI=7 |ga_SUI=3 |status_SUI= <!--Номи дастаҳо--> |name_CAN={{Футбол|CAN}} |name_BIH={{Футбол|BIH}} |name_QAT={{Футбол|QAT}} |name_SUI={{Футбол|SUI}} <!--Роҳёбӣ ба плей-офф--> |res_col_header=Q |result1=KO |result2=KO |result3=3rd |col_KO=green1 |text_KO=Роҳ ба [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ|плей-офф]] |col_3rd=blue1 |text_3rd=Имкони роҳёбӣ ба [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ|плей-офф]] дар асоси [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026#Раддабандии дастаҳои ҷойи сеюм|раддабандӣ]] }} |Гурӯҳи C={{#invoke:Sports table|main|style=WDL |class_rules=[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026#Меъёри квалификатсияи дастаҳо|меъёрҳо]] |source=[https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/ FIFA] <!--Мавқеи дастаҳоро дар поён навсозӣ кунед--> |team_order=BRA, MAR, SCO, HAI <!--Натиҷаҳои дастаҳоро дар поён навсозӣ кунед (бо зикри сана!)--> |update=complete |win_BRA=2 |draw_BRA=1 |loss_BRA=0 |gf_BRA=7 |ga_BRA=1 |status_BRA= |win_MAR=2 |draw_MAR=1 |loss_MAR=0 |gf_MAR=6 |ga_MAR=3 |status_MAR= |win_HAI=0 |draw_HAI=0 |loss_HAI=3 |gf_HAI=2 |ga_HAI=8 |status_HAI= |win_SCO=1 |draw_SCO=0 |loss_SCO=2 |gf_SCO=1 |ga_SCO=4 |status_SCO= <!--Номи дастаҳо--> |name_BRA={{футбол|BRA}} |name_MAR={{футбол|MAR}} |name_HAI={{футбол|HAI}} |name_SCO={{футбол|SCO}} <!--Роҳёбӣ ба плей-офф--> |res_col_header=Q |result1=KO |result2=KO |result3=3rd |col_KO=green1 |text_KO=Роҳ ба [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ|плей-офф]] |col_3rd=blue1 |text_3rd=Имкони роҳёбӣ ба [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ|плей-офф]] дар асоси [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026#Раддабандии дастаҳои ҷойи сеюм|раддабандӣ]] }} |Гурӯҳи D={{#invoke:Sports table|main|style=WDL |class_rules=[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026#Меъёри квалификатсияи дастаҳо|меъёрҳо]] |source=[https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/ FIFA] <!--Мавқеи дастаҳоро дар поён навсозӣ кунед--> |team_order=USA, AUS, PAR, TUR <!--Натиҷаҳои дастаҳоро дар поён навсозӣ кунед (бо зикри сана!)--> |update=complete |win_USA=2 |draw_USA=0 |loss_USA=1 |gf_USA=8 |ga_USA=4 |status_USA=H |win_PAR=1 |draw_PAR=1 |loss_PAR=1 |gf_PAR=2 |ga_PAR=4 |status_PAR= |win_AUS=1 |draw_AUS=1 |loss_AUS=1 |gf_AUS=2 |ga_AUS=2 |status_AUS= |win_TUR=1 |draw_TUR=0 |loss_TUR=2 |gf_TUR=3 |ga_TUR=5 |status_TUR= <!--Номи дастаҳо--> |name_USA={{Футбол|USA}} |name_PAR={{Футбол|PAR}} |name_AUS={{Футбол|AUS}} |name_TUR={{Футбол|TUR}} <!--Роҳёбӣ ба плей-офф--> |res_col_header=Q |result1=KO |result2=KO |result3=3rd |col_KO=green1 |text_KO=Роҳ ба [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ|плей-офф]] |col_3rd=blue1 |text_3rd=Имкони роҳёбӣ ба [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ|плей-офф]] дар асоси [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026#Раддабандии дастаҳои ҷойи сеюм|раддабандӣ]] }} |Гурӯҳи E={{#invoke:Sports table|main|style=WDL |class_rules=[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026#Меъёри квалификатсияи дастаҳо|меъёрҳо]] |source=[https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/ FIFA] <!--Мавқеи дастаҳоро дар поён навсозӣ кунед--> |team_order=GER, CIV, ECU, CUW <!--Натиҷаҳои дастаҳоро дар поён навсозӣ кунед (бо зикри сана!)--> |update=complete |win_GER=2 |draw_GER=0 |loss_GER=1 |gf_GER=10|ga_GER=4 |status_GER= |win_CUW=0 |draw_CUW=1 |loss_CUW=2 |gf_CUW=1 |ga_CUW=9 |status_CUW= |win_CIV=2 |draw_CIV=0 |loss_CIV=1 |gf_CIV=4 |ga_CIV=2 |status_CIV= |win_ECU=1 |draw_ECU=1 |loss_ECU=1 |gf_ECU=2 |ga_ECU=2 |status_ECU= <!--Номи дастаҳо--> |name_GER={{футбол|GER}} |name_CUW={{футбол|CUW}} |name_CIV={{футбол|CIV}} |name_ECU={{футбол|ECU}} <!--Роҳёбӣ ба плей-офф--> |res_col_header=Q |result1=KO |result2=KO |result3=3rd |col_KO=green1 |text_KO=Роҳ ба [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ|плей-офф]] |col_3rd=blue1 |text_3rd=Имкони роҳёбӣ ба [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ|плей-офф]] дар асоси [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026#Раддабандии дастаҳои ҷойи сеюм|раддабандӣ]] }} |Гурӯҳи F={{#invoke:Sports table|main|style=WDL |class_rules=[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026#Меъёри квалификатсияи дастаҳо|меъёрҳо]] |source=[https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/ FIFA] <!--Мавқеи дастаҳоро дар поён навсозӣ кунед--> |team_order=NED, JPN, SWE, TUN <!--Натиҷаҳои дастаҳоро дар поён навсозӣ кунед (бо зикри сана!)--> |update=complete |win_NED=2 |draw_NED=1 |loss_NED=0 |gf_NED=10 |ga_NED=4 |status_NED= |win_JPN=1 |draw_JPN=2 |loss_JPN=0 |gf_JPN=7 |ga_JPN=3 |status_JPN= |win_SWE=1 |draw_SWE=1 |loss_SWE=1 |gf_SWE=7 |ga_SWE=7 |status_SWE= |win_TUN=0 |draw_TUN=0 |loss_TUN=3 |gf_TUN=2 |ga_TUN=12 |status_TUN= <!--Номи дастаҳо--> |name_NED={{Футбол|NED}} |name_JPN={{Футбол|JPN}} |name_SWE={{Футбол|SWE}} |name_TUN={{Футбол|TUN}} <!--Роҳёбӣ ба плей-офф--> |res_col_header=Q |result1=KO |result2=KO |result3=3rd |col_KO=green1 |text_KO=Роҳ ба [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ|плей-офф]] |col_3rd=blue1 |text_3rd=Имкони роҳёбӣ ба [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ|плей-офф]] дар асоси [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026#Раддабандии дастаҳои ҷойи сеюм|раддабандӣ]] }} |Гурӯҳи G={{#invoke:Sports table|main|style=WDL |class_rules=[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026#Меъёри квалификатсияи дастаҳо|меъёрҳо]] |source=[https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/ FIFA] <!--Мавқеи дастаҳоро дар поён навсозӣ кунед--> |team_order=BEL, EGY, IRN, NZL <!--Натиҷаҳои дастаҳоро дар поён навсозӣ кунед (бо зикри сана!)--> |update=complete |win_BEL=1 |draw_BEL=2 |loss_BEL=0 |gf_BEL=6 |ga_BEL=2 |status_BEL= |win_EGY=1 |draw_EGY=2 |loss_EGY=0 |gf_EGY=5 |ga_EGY=3 |status_EGY= |win_IRN=0 |draw_IRN=3 |loss_IRN=0 |gf_IRN=3 |ga_IRN=3 |status_IRN= |win_NZL=0 |draw_NZL=1 |loss_NZL=2 |gf_NZL=4 |ga_NZL=10 |status_NZL= <!--Номи дастаҳо--> |name_BEL={{футбол|BEL}} |name_EGY={{футбол|EGY}} |name_IRN={{футбол|IRN}} |name_NZL={{футбол|NZL}} <!--Роҳёбӣ ба плей-офф--> |res_col_header=Q |result1=KO |result2=KO |result3=3rd |col_KO=green1 |text_KO=Роҳ ба [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ|плей-офф]] |col_3rd=blue1 |text_3rd=Имкони роҳёбӣ ба [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ|плей-офф]] дар асоси [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026#Раддабандии дастаҳои ҷойи сеюм|раддабандӣ]] }} |Гурӯҳи H={{#invoke:Sports table|main|style=WDL |class_rules=[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026#Меъёри квалификатсияи дастаҳо|меъёрҳо]] |source=[https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/ FIFA] <!--Мавқеи дастаҳоро дар поён навсозӣ кунед--> |team_order=ESP, CPV, URU, KSA <!--Натиҷаҳои дастаҳоро дар поён навсозӣ кунед (бо зикри сана!)--> |update=complete |win_ESP=2 |draw_ESP=1 |loss_ESP=0 |gf_ESP=5 |ga_ESP=0 |status_ESP= |win_CPV=0 |draw_CPV=3 |loss_CPV=0 |gf_CPV=2 |ga_CPV=2 |status_CPV= |win_KSA=0 |draw_KSA=2 |loss_KSA=1 |gf_KSA=1 |ga_KSA=5 |status_KSA= |win_URU=0 |draw_URU=2 |loss_URU=1 |gf_URU=3 |ga_URU=4 |status_URU= <!--Номи дастаҳо--> |name_ESP={{футбол|ESP}} |name_CPV={{футбол|CPV}} |name_KSA={{футбол|KSA}} |name_URU={{футбол|URU}} <!--Роҳёбӣ ба плей-офф--> |res_col_header=Q |result1=KO |result2=KO |result3=3rd |col_KO=green1 |text_KO=Роҳ ба [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ|плей-офф]] |col_3rd=blue1 |text_3rd=Имкони роҳёбӣ ба [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ|плей-офф]] дар асоси [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026#Раддабандии дастаҳои ҷойи сеюм|раддабандӣ]] }} |Гурӯҳи I={{#invoke:Sports table|main|style=WDL |class_rules=[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026#Меъёри квалификатсияи дастаҳо|меъёрҳо]] |source=[https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/ FIFA] <!--Мавқеи дастаҳоро дар поён навсозӣ кунед--> |team_order=FRA, NOR, SEN, IRQ <!--Натиҷаҳои дастаҳоро дар поён навсозӣ кунед (бо зикри сана!)--> |update=complete |win_FRA=3 |draw_FRA=0 |loss_FRA=0 |gf_FRA=10 |ga_FRA=2 |status_FRA= |win_SEN=1 |draw_SEN=0 |loss_SEN=2 |gf_SEN=8 |ga_SEN=6 |status_SEN= |win_IRQ=0 |draw_IRQ=0 |loss_IRQ=3 |gf_IRQ=1 |ga_IRQ=12 |status_IRQ= |win_NOR=2 |draw_NOR=0 |loss_NOR=1 |gf_NOR=8 |ga_NOR=7 |status_NOR= <!--Номи дастаҳо--> |name_FRA={{Футбол|FRA}} |name_SEN={{Футбол|SEN}} |name_IRQ={{Футбол|IRQ}} |name_NOR={{Футбол|NOR}} <!--Роҳёбӣ ба плей-офф--> |res_col_header=Q |result1=KO |result2=KO |result3=3rd |col_KO=green1 |text_KO=Роҳ ба [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ|плей-офф]] |col_3rd=blue1 |text_3rd=Имкони роҳёбӣ ба [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ|плей-офф]] дар асоси [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026#Раддабандии дастаҳои ҷойи сеюм|раддабандӣ]] }} |Гурӯҳи J={{#invoke:Sports table|main|style=WDL |class_rules=[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026#Меъёри квалификатсияи дастаҳо|меъёрҳо]] |source=[https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/ FIFA] <!--Мавқеи дастаҳоро дар поён навсозӣ кунед--> |team_order=ARG, AUT, ALG, JOR <!--Натиҷаҳои дастаҳоро дар поён навсозӣ кунед (бо зикри сана!)--> |update=22 июни соли 2026 |win_ARG=2 |draw_ARG=0 |loss_ARG=0 |gf_ARG=5 |ga_ARG=0 |status_ARG=A |win_ALG=1 |draw_ALG=0 |loss_ALG=1 |gf_ALG=2 |ga_ALG=4 |status_ALG= |win_AUT=1 |draw_AUT=0 |loss_AUT=1 |gf_AUT=3 |ga_AUT=3 |status_AUT= |win_JOR=0 |draw_JOR=0 |loss_JOR=2 |gf_JOR=2 |ga_JOR=5 |status_JOR=E <!--Номи дастаҳо--> |name_ARG={{футбол|ARG}} |name_ALG={{футбол|ALG}} |name_AUT={{футбол|AUT}} |name_JOR={{футбол|JOR}} <!--Роҳёбӣ ба плей-офф--> |res_col_header=Q |result1=KO |result2=KO |result3=3rd |col_KO=green1 |text_KO=Роҳ ба [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ|плей-офф]] |col_3rd=blue1 |text_3rd=Имкони роҳёбӣ ба [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ|плей-офф]] дар асоси [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026#Раддабандии дастаҳои ҷойи сеюм|раддабандӣ]] }} |Гурӯҳи K={{#invoke:Sports table|main|style=WDL |class_rules=[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026#Меъёри квалификатсияи дастаҳо|меъёрҳо]] |source=[https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/ FIFA] <!--Мавқеи дастаҳоро дар поён навсозӣ кунед--> |team_order=COL, POR, COD, UZB <!--Натиҷаҳои дастаҳоро дар поён навсозӣ кунед (бо зикри сана!)--> |update=23 июни соли 2026 |win_POR=1 |draw_POR=1 |loss_POR=0 |gf_POR=6 |ga_POR=1 |status_POR= |win_COD=0 |draw_COD=1 |loss_COD=1 |gf_COD=1 |ga_COD=2 |status_COD= |win_UZB=0 |draw_UZB=0 |loss_UZB=2 |gf_UZB=1 |ga_UZB=8 |status_UZB= |win_COL=2 |draw_COL=0 |loss_COL=0 |gf_COL=4 |ga_COL=1 |status_COL=A <!--Номи дастаҳо--> |name_POR={{Футбол|POR}} |name_COD={{Футбол|COD}} |name_UZB={{Футбол|UZB}} |name_COL={{Футбол|COL}} <!--Роҳёбӣ ба плей-офф--> |res_col_header=Q |result1=KO |result2=KO |result3=3rd |col_KO=green1 |text_KO=Роҳ ба [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ|плей-офф]] |col_3rd=blue1 |text_3rd=Имкони роҳёбӣ ба [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ|плей-офф]] дар асоси [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026#Раддабандии дастаҳои ҷойи сеюм|раддабандӣ]] }} |Гурӯҳи L={{#invoke:Sports table|main|style=WDL |class_rules=[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026#Меъёри квалификатсияи дастаҳо|меъёрҳо]] |source=[https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/ FIFA] <!--Мавқеи дастаҳоро дар поён навсозӣ кунед--> |team_order=ENG, GHA, CRO, PAN <!--Натиҷаҳои дастаҳоро дар поён навсозӣ кунед (бо зикри сана!)--> |update=23 июни соли 2026 |win_ENG=1 |draw_ENG=1 |loss_ENG=0 |gf_ENG=4 |ga_ENG=2 |status_ENG= |win_CRO=1 |draw_CRO=0 |loss_CRO=1 |gf_CRO=3 |ga_CRO=4 |status_CRO= |win_GHA=1 |draw_GHA=1 |loss_GHA=0 |gf_GHA=1 |ga_GHA=0 |status_GHA= |win_PAN=0 |draw_PAN=0 |loss_PAN=2 |gf_PAN=0 |ga_PAN=2 |status_PAN=E <!--Номи дастаҳо--> |name_ENG={{футбол|ENG}} |name_CRO={{футбол|CRO}} |name_GHA={{футбол|GHA}} |name_PAN={{футбол|PAN}} <!--Роҳёбӣ ба плей-офф--> |res_col_header=Q |result1=KO |result2=KO |result3=3rd |col_KO=green1 |text_KO=Роҳ ба [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ|плей-офф]] |col_3rd=blue1 |text_3rd=Имкони роҳёбӣ ба [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ|плей-офф]] дар асоси [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026#Раддабандии дастаҳои ҷойи сеюм|раддабандӣ]] }} |Ҷойи сеюм={{#invoke:Sports table|main|style=WDL |class_rules= |source=[https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/ FIFA] <!--Мавқеи дастаҳоро дар поён навсозӣ кунед--> |team_order=GrF, GrE, GrB, GrD, GrI, GrG, GrL, GrA, GrJ, GrC, GrH, GrK <!--Натиҷаҳои дастаҳоро дар поён навсозӣ кунед (бо зикри сана!)--> |update=26 июни соли 2026 |win_GrA=1 |draw_GrA=0 |loss_GrA=2 |gf_GrA=2 |ga_GrA=3 |status_GrA= |win_GrB=1 |draw_GrB=1 |loss_GrB=1 |gf_GrB=5 |ga_GrB=6 |status_GrB=A |win_GrC=1 |draw_GrC=0 |loss_GrC=2 |gf_GrC=1 |ga_GrC=4 |status_GrC= |win_GrD=1 |draw_GrD=1 |loss_GrD=1 |gf_GrD=2 |ga_GrD=4 |status_GrD=A |win_GrE=1 |draw_GrE=1 |loss_GrE=1 |gf_GrE=2 |ga_GrE=2 |status_GrE=A |win_GrF=1 |draw_GrF=1 |loss_GrF=1 |gf_GrF=7 |ga_GrF=7 |status_GrF=A |win_GrG=0 |draw_GrG=3 |loss_GrG=0 |gf_GrG=3 |ga_GrG=3 |status_GrG= |win_GrH=0 |draw_GrH=2 |loss_GrH=1 |gf_GrH=3 |ga_GrH=4 |status_GrH=E |win_GrI=1 |draw_GrI=0 |loss_GrI=2 |gf_GrI=8 |ga_GrI=6 |status_GrI=A |win_GrJ=1 |draw_GrJ=0 |loss_GrJ=1 |gf_GrJ=2 |ga_GrJ=4 |status_GrJ= |win_GrK=0 |draw_GrK=1 |loss_GrK=1 |gf_GrK=1 |ga_GrK=2 |status_GrK= |win_GrL=1 |draw_GrL=0 |loss_GrL=1 |gf_GrL=3 |ga_GrL=4 |status_GrL= <!--Номи дастаҳо--> |name_GrA={{Футбол|KOR}} |name_GrB={{Футбол|BIH}} |name_GrC={{Футбол|SCO}} |name_GrD={{Футбол|PAR}} |name_GrE={{Футбол|ECU}} |name_GrF={{Футбол|SWE}} |name_GrG={{Футбол|IRN}} |name_GrH={{Футбол|URU}} |name_GrI={{Футбол|SEN}} |name_GrJ={{Футбол|ALG}} |name_GrK={{Футбол|COD}} |name_GrL={{Футбол|CRO}} <!--Пайвандҳо ба гурӯҳҳо--> |show_groups=T |group_GrA=[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026#Гурӯҳи A|A]] |group_GrB=[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026#Гурӯҳи B|B]] |group_GrC=[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026#Гурӯҳи C|C]] |group_GrD=[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026#Гурӯҳи D|D]] |group_GrE=[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026#Гурӯҳи E|E]] |group_GrF=[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026#Гурӯҳи F|F]] |group_GrG=[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026#Гурӯҳи G|G]] |group_GrH=[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026#Гурӯҳи H|H]] |group_GrI=[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026#Гурӯҳи I|I]] |group_GrJ=[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026#Гурӯҳи J|J]] |group_GrK=[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026#Гурӯҳи K|K]] |group_GrL=[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026#Гурӯҳи L|L]] <!--Роҳёбӣ ба плей-офф--> |res_col_header=Q |result1=KO |result2=KO |result3=KO |result4=KO |result5=KO |result6=KO |result7=KO |result8=KO |col_KO=green1 |text_KO=Роҳ ба [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ|марҳилаи ҳазфӣ]] }} }}<noinclude> {{Multiple sports table preview|Гурӯҳи A|Гурӯҳи B|Гурӯҳи C|Гурӯҳи D|Гурӯҳи E|Гурӯҳи F|Гурӯҳи G|Гурӯҳи H|Гурӯҳи I|Гурӯҳи J|Гурӯҳи K|Гурӯҳи L|Ҷойи сеюм}} [[Гурӯҳ:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026|Шаблон]] [[Гурӯҳ:Шаблонҳо:Ҷоми ҷаҳонии футбол|2026]] </noinclude> laggvpjjuyz86j20e3ylmjhyua9hsgp Луис Пастер 0 329073 1478479 1457993 2026-06-28T11:49:07Z InternetArchiveBot 30618 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1478479 wikitext text/x-wiki {{Олим}} '''Луи Пастер''' ( {{Lang-fr|Louis Pasteur}}, {{IPA-fr|lwi pastœʁ}} <ref>{{Cite web|url=https://forvo.com/word/louis_pasteur/#fr|title=Louis Pasteur pronunciation in French|publisher=[[Forvo]]|accessdate=2019-04-17|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211119063157/https://forvo.com/word/louis_pasteur/#fr|archivedate=2021-11-19}}</ref> {{Ref+|Несмотря на то, что в точности передать французское произношение средствами русского языка невозможно, наиболее схожее с оригиналом произношение — ''Пастёр''. В русском языке устоялось иное произношение (Пасте́р, произносится ''пас['''тэ''']р'') в силу [[Ё (кириллица)#Изменение написания имён|обстоятельств, связанных с буквой «ё»]]. В дореволюционной русской литературе использовалась форма «Пастёр»<ref>См., к примеру: {{sfn0|Созонов|1897}}; {{sfn0|Энгельгардт|1897}}.</ref>.}}; [[27 декабр|27 декабри]] [[Соли 1822|1822]], Доле, [[департаменти Юра]] – [[28 сентябр|28 сентябри]] [[Соли 1895|1895]], Château Villeneuve-l'Étang дар наздикии Гарше ) {{Sfn|Geison|1981|p=350}} – шимидони [[Фаронса|фаронсавӣ]] ва микробиолог, узви Академияи Фаронса (аз соли 1881; дар кафедраи № 17 ). Пастер, ки моҳияти микробиологии ферментатсия ва бисёр бемориҳои ҳайвонот ва инсонро нишон дода буд, яке аз асосгузорони [[микробиология]], муасиссиси илмии [[Ваксинатсия|эмгузаронӣ]] ва [[Ваксина|ваксинаҳо]] бар зидди [[сиёҳзахм]], вабои мурғ ва [[Ҳорӣ|ҳорӣ шуд]] . Корҳои ӯ дар соҳаи сохтори булӯрӣ ва падидаи поляризатсия асоси стереошимиро ташкил доданд . Пастер инчунин ба баҳси асрҳо дар бораи пайдоиши худсаронаи баъзе шаклҳои ҳаёт дар замони муосир хотима бахшид ва имконнопазирии инро бо роҳи таҷрибавӣ исбот кард. Номи ӯ ба шарофати фанновари офаридаи ӯ ки баъдтар ба номи ӯ ''пастеризатсия,'' гузошта шудааст, маҳбубияти фаровонеро кашф кардааст. Ӯ аз оилаи чармгар буд ва маълумоти васеъ, бахусус дар соҳаи истеъдоди бадеӣ, гирифт. Пастер, ки касби илмро интихоб карда буд, дар синни 26-солагӣ ба шарофати кашфи сохтори кристаллҳои кислотаи тартарӣ профессори физик шуд. Ӯ муддате дар литсейи Дижон ва Донишгоҳи Страсбург кор кард ва се сол декани факултаи илмҳои табиӣ дар Лил буд. Аз соли 1859 то 1867, ӯ яке аз директорони École Normale Superieure буд. Пас аз нооромиҳои донишҷӯён, ӯ худро пурра ба таҳқиқоти илмӣ бахшид ва аз соли 1867 то 1888 лабораторияи химияи физиологиро роҳбарӣ кард. Аз соли 1859 то 1864, Пастер ба омӯзиши назарияи тавлиди худсаронаи микроорганизмҳо тамаркуз кард ва ҳамзамон равандҳои ферментатсияро дар робита бо вайроншавии васеъи шароб ва пиво ҳангоми тайёр кардан ва интиқоли онҳо омӯхт. Дар соли 1865, Луи Пастер ба омӯзиши сабабҳои эпидемияи [[кирми абрешим]] дар ҷануби Фаронса шурӯъ кард, ки ба саноати кирмпарварӣ зарари ҷиддӣ расонида буд. Пас аз солҳои 1870-ум, Пастер қариб пурра ба таҳқиқоти тиббӣ бахшида шуд (ӯ соли 1873 узви Академияи миллии тиб шуд), зеро се фарзандаш бар асари бемории тиф фавтиданд. Соли 1868 [[Донишгоҳи Бонн]] ба Пастер дараҷаи доктори тибро бо номи "Honoris Causa" дод, аммо пас аз ҷанги Франко-Пруссия дар соли 1871, ӯ аз он бо сабабҳои сиёсӣ даст кашид. Соли 1888 ӯ ифтитоҳи Институти Пастерро дар Париж таъмин кард, ки аввалин директори онро то маргаш ба ӯҳда дошт. Ӯро дар дахма институт дафн карданд. Ӯ аз кишварҳои гуногуни ҷаҳон ҷоизаҳои илмӣ ва давлатии сершумор ба даст оврадаст. Солгарди марги Луис Пастер ҳар сол ҳамчун Рӯзи ҷаҳонии мубориза бо бемории ҳор таҷлил мешавад [ <ref>{{Cite web|url=http://www.who.int/mediacentre/events/2016/world-rabies-day/ru/|title=ВОЗ {{!}} Всемирный день борьбы с бешенством|publisher=WHO|accessdate=2018-12-06|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181129050406/http://www.who.int/mediacentre/events/2016/world-rabies-day/ru/|archivedate=2018-11-29}}</ref> . == Ташаккул (1822–1848) == [[Акс:Maison_Pasteur_Dole.jpg|чап|мини|''Хонае дар Доле, ки Луис Пастер дар он таваллуд шудааст. Акси соли 2016.'']] == Эзоҳҳо == {{Эзоҳ}} == Адабиёт == == Пайвандҳо == * {{Cite web|url=https://www.pasteur.fr/fr|title=L’Institut Pasteur|lang=fr|accessdate=2019-01-23}} * {{Cite web|url=http://www.academie-sciences.fr/archivage_site/fondations/lp_bio.htm|title=Maison Louis Pasteur|publisher=Académie des sciences|lang=fr|accessdate=2019-01-26}} * {{Cite web|url=https://phototheque.pasteur.fr/fr/asset/fullTextSearch/WS/HOME_MENU/node/173/slug/oeuvre-artistique-de-pasteur/nobc/1/page/1/sorting/oldest|title=Oeuvre artistique de Pasteur|publisher=Photothèque de l’Institut Pasteur|accessdate=2019-03-24|archivedate=2019-03-24|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190324083615/https://phototheque.pasteur.fr/fr/asset/fullTextSearch/WS/HOME_MENU/node/173/slug/oeuvre-artistique-de-pasteur/nobc/1/page/1/sorting/oldest}} * {{Cite web|url=https://www.travelfranceonline.com/pasteur-museum-crypt-institute-paris/|title=Pasteur Museum, Crypt and Institute — Paris|date=2018-11-24|publisher=Travel France Online|accessdate=2019-03-10}} * {{Cite web|url=http://vivovoco.astronet.ru/VV/PAPERS/BIO/PASTEUR/CONTENT.HTM|title=Благодарное человечество своему благодетелю PASTEUR|website=VIVOS VOCO!|accessdate=2019-01-23}} * {{ВТ-ЭСБЕ|Пастёр, Луи|Созонов С. И.}} {{Authority control}} [[Гурӯҳ:Шахсиятҳо аз рӯи алифбо]] [[Гурӯҳ:Даргузаштагони соли 1895]] [[Гурӯҳ:Даргузаштагони 28 сентябр]] [[Гурӯҳ:Зодагони соли 1822]] [[Гурӯҳ:Зодагони 27 декабр]] 8k54ay9ix6jxrh7h6b8fuuetuvwvah9 Бемории Алтсгеймер 0 329350 1478461 1478257 2026-06-28T04:06:19Z InternetArchiveBot 30618 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1478461 wikitext text/x-wiki {{Дигар маъноҳо|дар бораи беморӣ|дар бораи шахсе, ки онро кашф кардааст|Алсҳаймер, Алоис}} {{Беморӣ | ном = Бемории Алсҳаймер | Image = Alzheimer's_disease_brain_comparison.jpg | имзо = Муқоисаи мағзи сари пиронсоли солим (''чап'') ва мағзи гирифтори бемории Алсҳаймер (''рост''). | DiseasesDB = 490 | ICD10 = {{ICD10|G|30}}, {{ICD10|F|00}} | ICD9 = {{ICD9|331.0}}, {{ICD9|290.1}} | ICDO = | OMIM = 104300 | MedlinePlus = 000760 | eMedicineSubj = neuro | eMedicineTopic = 13 | MeshID = D000544 }} '''Бемории Алсҳаймер''' — шакли аз ҳама паҳншудаи [[деменсия]], [[бемории нейродегенеративӣ]], ки бори аввал соли 1907<ref name="pmid9661992">{{статья |заглавие=Evolution in the conceptualization of dementia and Alzheimer's disease: Greco-Roman period to the 1960s |издание=[[Neurobiology of Aging]] |том=19 |номер=3 |страницы=173—189 |pmid=9661992 |язык=en |тип=journal |автор=Berchtold N.C., Cotman C.W. |год=1998}}</ref> аз ҷониби равонпизишки олмонӣ [[Алоис Алсҳаймер]] (1864—1915) тавсиф шудааст. Одатан, он дар одамони синнашон аз 65-сола боло ошкор мешавад<ref>{{статья |заглавие=Projections of Alzheimer's disease in the United States and the public health impact of delaying disease onset |издание={{нп1|American Journal of Public Health}} |том=88 |номер=9 |страницы=1337—1342 |pmid=9736873 |pmc=1509089 |язык=en |тип=journal |автор=Brookmeyer R., Gray S., Kawas C. |месяц=9 |год=1998}}</ref>, аммо бемории барвақти Алсҳаймер низ вуҷуд дорад — шакли нодири беморӣ. То соли 2006 гирифтории умумиҷаҳонӣ ба ин беморӣ 26,6 млн нафар арзёбӣ мешуд ва то соли 2050 шумораи беморон метавонад чор баробар афзоиш ёбад<ref name="Brookmeyer2007">{{cite journal | vauthors = Brookmeyer R, Johnson E, Ziegler-Graham K, Arrighi HM | title = Forecasting the global burden of Alzheimer's disease | journal = Alzheimer's & Dementia | volume = 3 | issue = 3 | pages = 186–91 | date = July 2007 | pmid = 19595937 | doi = 10.1016/j.jalz.2007.04.381 }}</ref>. Одатан, беморӣ бо нишонаҳои камбанд оғоз шуда, бо гузашти вақт авҷ мегирад. Аксар вақт дар марҳилаҳои аввал ихтилоли [[Ҳофиза#Ҳофизаи кӯтоҳмуддат|ҳофизаи кӯтоҳмуддат]] мушоҳида мешавад, масалан, нотавонии ба хотир овардани иттилооти нав аз худшуда. Бо рушди беморӣ талафоти [[Ҳофиза#Ҳофизаи дарозмуддат|ҳофизаи дарозмуддат]] ба амал меояд<ref name="pmid17823840">{{статья |заглавие=A 10-item smell identification scale related to risk for Alzheimer's disease |издание={{нп1|Annals of Neurology}} |том=58 |номер=1 |страницы=155—160 |pmid=15984022 |doi=10.1002/ana.20533 |язык=en |тип=journal |автор=Tabert M.H., Liu X., Doty R.L., Serby M., Zamora D., Pelton G.H., Marder K., Albers M.W., Stern Y., Devanand D.P. |год=2005| issn=0364-5134 }}</ref>, нутқ ва функсияҳои когнитивӣ халалдор мешаванд, бемор қобилияти самтгирӣ дар муҳит ва нигоҳубини худро гум мекунад. Талафоти тадриҷии функсияҳои организм ба марг олиб мерасонад<ref name="nihstages">{{cite web|title=Understanding stages and symptoms of Alzheimer's disease|url=http://www.nia.nih.gov/Alzheimers/Publications/stages.htm|publisher=[[National Institute on Aging]]|date=2007-10-26|access-date=2008-02-21|archive-url=https://www.webcitation.org/61CzXogyz?url=http://www.nia.nih.gov/Alzheimers/Publications/stages.htm|archive-date=2011-08-25|accessdate=2026-03-20|archivedate=2008-05-16|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080516213955/http://www.nia.nih.gov/Alzheimers/Publications/stages.htm}}</ref>. Ҳангоми муроҷиат ба пизишк ва шубҳа ба бемории Алсҳаймер, барои дақиқ кардани ташхис одатан рафторро таҳлил мекунанд, силсилаи озмоишҳои когнитивӣ мегузаронанд ва дар сурати имкон, томографияи резонанси магнитӣ (МРТ) гузаронида мешавад<ref name="alzres">{{cite web |title = Alzheimer's diagnosis of AD |url = http://www.alzheimers-research.org.uk/info/diagnosis/ |publisher = Alzheimer's Research Trust |access-date = 2008-02-29 |archive-url = https://www.webcitation.org/61CzX35bD?url=http://www.alzheimersresearchuk.org/info/diagnosis/ |archive-date = 2011-08-25 |accessdate = 2026-03-20 |archivedate = 2007-10-22 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20071022154220/http://alzheimers-research.org.uk/info/diagnosis/ }}</ref>. Пешгӯии фардӣ аз сабаби гуногун будани давомнокии ҷараёни беморӣ душвор аст, зеро он метавонад муддати тӯлонӣ пеш аз пайдо шудани нишонаҳо ва гузоштани ташхис ниҳонӣ рушд кунад. Давомнокии миёнаи умр пас аз гузоштани ташхис тақрибан ҳафт солро ташкил медиҳад<ref name="pmid3776457">{{статья |заглавие=Survival and cause of death in Alzheimer's disease and multi-infarct dementia |издание={{нп1|Acta Neurologica Scandinavica}} |том=74 |номер=2 |страницы=103—107 |pmid=3776457 |access-date=2008-08-04 |язык=en |тип=journal |автор=Mölsä P.K., Marttila R.J., Rinne U.K. |месяц=8 |год=1986}}</ref>, камтар аз се фоизи беморон зиёда аз чордаҳ сол умр мебинанд<ref name="pmid7793228">{{статья |заглавие=Long-term survival and predictors of mortality in Alzheimer's disease and multi-infarct dementia |издание={{нп1|Acta Neurologica Scandinavica}} |том=91 |номер=3 |страницы=159—164 |pmid=7793228 |язык=en |тип=journal |автор=Mölsä P.K., Marttila R.J., Rinne U.K. |месяц=3 |год=1995}}</ref>. Дар ҳоли ҳозир фаҳмиши пурраи сабабҳо ва ҷараёни бемории Алсҳаймер ба даст наомадааст. Мувофиқи фарзияи бештар паҳншуда, хусусиятҳои калидии беморӣ ҷамъшавии пилакҳои амилоидӣ ва гиреҳҳои нейрофибриллярӣ дар бофтаҳои мағзи сар мебошанд<ref name="lancet2011">{{статья |автор=Ballard Clive, Gauthier Serge, Corbett Anne, Brayne Carol, Aarsland Dag, Jones Emma |заглавие=Alzheimer's disease |издательство=[[Elsevier]] |издание=[[The Lancet]] |год=2011 |issue=9770 |том=377 |страницы=1019—1031 |issn=01406736 |isbn= |doi=10.1016/S0140-6736(10)61349-9 |язык=en }}</ref><ref name="pmid15184601">{{cite journal | vauthors = Hashimoto M, Rockenstein E, Crews L, Masliah E | title = Role of protein aggregation in mitochondrial dysfunction and neurodegeneration in Alzheimer's and Parkinson's diseases | journal = Neuromolecular Medicine | volume = 4 | issue = 1–2 | pages = 21–36 | year = 2003 | pmid = 15184601 | doi = 10.1385/NMM:4:1-2:21 }}</ref>. Усулҳои муосири табобат танҳо нишонаҳоро то андозае сабук мекунанд, аммо то ҳол имкон намедиҳанд, ки рушди беморӣ боздошта ё суст карда шавад. Бисёр усулҳои ояндадори табобат ба марҳилаи озмоишҳои клиникӣ расидаанд, ки шумораи онҳо то соли 2008 аз 500 гузашта буд, аммо маълум нест, ки самаранокии онҳо исбот хоҳад шуд ё на. Соли 2013 усули стимулятсияи магнитии транскраниалии амиқ (Deep TMS) барои табобати нишонаҳои бемории Алсҳаймер дар қатори дигар бемориҳо аломати тасдиқи [[CE (аломат)|CE Mark]]-ро гирифт<ref>{{cite web|url=http://www.medicaldevice-network.com/news/newsbrainsway-reports-positive-deep-tms-system-trial-data-ocd|title=Brainsway reports positive Deep TMS system trial data for OCD|date=2013-09-06|work=Industry News|publisher=medicaldevice-network.com|description=Глубокая ТМС одобрена для лечения ОКР и других расстройств (в частности, болезни Альцгеймера)|lang=en|access-date=2015-03-13|archive-date=2015-03-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20150320001124/http://www.medicaldevice-network.com/news/newsbrainsway-reports-positive-deep-tms-system-trial-data-ocd|url-status=live|accessdate=2026-03-20|archivedate=2013-11-04|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131104100829/http://www.medicaldevice-network.com/news/newsbrainsway-reports-positive-deep-tms-system-trial-data-ocd}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.medgadget.com/2011/10/transcranial-magnetic-stimulation-shows-initial-promise-in-alzheimers-trial.html|title=Transcranial Magnetic Stimulation Shows Initial Promise in Alzheimer’s Trial|author=Shiv Gaglani|date=2011-10-06|work=Archives: 10/2011|publisher=Medgadget en Español|description=Об успехах при исследовании TMS при болезни Альцгеймера|lang=en|access-date=2015-03-13|archive-date=2015-03-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20150319093556/http://www.medgadget.com/2011/10/transcranial-magnetic-stimulation-shows-initial-promise-in-alzheimers-trial.html|url-status=live|accessdate=2026-03-20|archivedate=2015-03-19|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150319093556/http://www.medgadget.com/2011/10/transcranial-magnetic-stimulation-shows-initial-promise-in-alzheimers-trial.html}}</ref>. Ду ширкати амрикоӣ коркарди доруи як вақтҳо ояндадорро барои сабук кардани оқибатҳои гум шудани ҳофиза ҳангоми бемории Алсҳаймер пас аз ду тадқиқоти клиникӣ, ки дар онҳо восита ба беморон кӯмак карда натавонист, қатъ карданд. Муҳаққиқон хабар доданд, ки динамикаи мусбати беморӣ дар беморони марҳилаи сабук ё барвақти Алсҳаймер аз динамикаи гурӯҳи назоратии беморон, ки ба онҳо пласебо дода мешуд, фарқ накард. Ширкатҳои Pfizer ва Johnson & Johnson изҳор доштанд, ки ҳама тадқиқотҳои дигар дар ин соҳа қатъ карда шудаанд. Дар айни замон давои бемории Алсҳаймер вуҷуд надорад<ref>{{cite web |url = http://www.clinicaltrials.gov/ct2/results?term=alzheimer |title = Alzheimer's Disease Clinical Trials |access-date = 2008-08-18 |publisher = US National Institutes of Health |archive-url = https://www.webcitation.org/61CzYJaZe?url=http://www.clinicaltrials.gov/ct2/results?term=alzheimer |archive-date = 2011-08-25 }}</ref>. Бисёр роҳҳои пешгирии бемории Алсҳаймер пешниҳод мешаванд, аммо таъсири онҳо ба ҷараёни беморӣ ва вазнинии он мушоҳида нашудааст. Ҳам барои пешгирӣ ва ҳам барои мубориза бо беморӣ аксар вақт тавсия дода мешавад, ки ба машқҳои ҷисмонӣ машғул шавед, тафаккурро ҳавасманд кунед ва ба парҳези мутавозин риоя намоед<ref name="prevention1">{{cite web|title=Can Alzheimer's disease be prevented|url=http://www.nia.nih.gov/NR/rdonlyres/63B5A29C-F943-4DB7-91B4-0296772973F3/0/CanADbePrevented.pdf|format=pdf|publisher=National Institute on Aging|access-date=2008-02-29|date=2006-08-29|archive-url=https://www.webcitation.org/61CzYjv2i?url=http://www.nia.nih.gov/NR/rdonlyres/63B5A29C-F943-4DB7-91B4-0296772973F3/0/CanADbePrevented.pdf|archive-date=2011-08-25|accessdate=2026-03-20|archivedate=2008-02-27|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080227161413/http://www.nia.nih.gov/NR/rdonlyres/63B5A29C-F943-4DB7-91B4-0296772973F3/0/CanADbePrevented.pdf}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://zeenews.india.com/news/health/healthy-eating/new-hybrid-mind-diet-can-cut-alzheimers-risk-by-53_1564663.html|title=New hybrid 'MIND diet' can cut Alzheimer's risk by 53%|publisher=Zee News|access-date=2016-03-14|archive-date=2016-03-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20160315061040/http://zeenews.india.com/news/health/healthy-eating/new-hybrid-mind-diet-can-cut-alzheimers-risk-by-53_1564663.html|url-status=live}}</ref>. Бемории Алсҳаймер ба бемориҳое тааллуқ дорад, ки вазнинтарин бори молиявиро ба дӯши ҷомеа дар кишварҳои пешрафта мегузоранд<ref name="pmid15685097">{{статья |заглавие=Impact économique de la démence (English: The economical impact of dementia) |язык=fr |издание={{нп1|La Presse Médicale|La Presse médicale||La Presse Médicale}} |issn=0755-4982 |том=34 |номер=1 |страницы=35—41 |pmid=15685097 |автор=Bonin-Guillaume S., Zekry D., Giacobini E., Gold G., Michel J.P. |месяц=1 |год=2005}}</ref><ref name="pmid9543467">{{статья |заглавие=Economic considerations in Alzheimer's disease |издание=Pharmacotherapy |том=18 |номер=2 Pt 2 |страницы=68—73; discussion 79—82 |pmid=9543467 |язык=en |автор=Meek P.D., McKeithan K., Schumock G.T. |год=1998}}</ref>. == Таърих == [[File:Auguste D aus Marktbreit.jpg|thumb|[[Августа Детер]], бемори Алоис Алсҳаймер, соли 1901]] Пизишкон ва файласуфони [[Юнони Қадим]] ва [[Руми Бостон]] пириро бо заифшавии ақл алоқаманд медонистанд<ref name="pmid9661992" />, аммо танҳо соли 1901 равонпизишки олмонӣ Алоис Алсҳаймер ҳолати бемориеро қайд кард, ки минбаъд бо номи ӯ номида шуд. Таҳлили бемории Августа Детери панҷоҳсоларо ӯ бори аввал соли 1907, пас аз вафоти беморе, ки таҳти мушоҳидааш буд, нашр кард<ref>Auguste D.: {{статья |заглавие=Über eine eigenartige Erkrankung der Hirnrinde [About a peculiar disease of the cerebral cortex] |издание=Allgemeine Zeitschrift fur Psychiatrie und Psychisch-Gerichtlich Medizin |том=64 |номер=1—2 |страницы=146—148 |язык={{ref|de}} |автор=Alzheimer Alois |год=1907 }} {{статья |заглавие=About a peculiar disease of the cerebral cortex. By Alois Alzheimer, 1907 (Translated by L. Jarvik and H. Greenson) |издание={{нп1|Alzheimer Disease and Associated Disorders}} |том=1 |номер=1 |страницы=3—8 |pmid=3331112 |язык=en |тип=journal |автор=Alzheimer Alois |год=1987 }} {{книга |заглавие=Alzheimer: the life of a physician and the career of a disease |издательство=[[Издательство Колумбийского университета|Columbia University Press]] |место=New York |год=2003 |страницы=270 |isbn=0-231-11896-1 |язык=en |автор=Maurer Ulrike, Maurer Konrad }}</ref>. Дар давоми панҷ соли баъдӣ дар адабиёти тиббӣ боз ёздаҳ тавсифи шабеҳ пайдо шуд, ки муаллифони баъзеи онҳо аллакай истилоҳи «бемории Алсҳаймер»-ро истифода мебурданд<ref name="pmid9661992" />. [[Эмил Крепелин]] аввалин касе буд, ки бемории Алсҳаймерро ҳамчун бемории мустақил номид. Соли 1910 ӯ онро дар нашри ҳаштуми китоби дарсии худ оид ба равонпизишкӣ ҳамчун зернамуди деменсияи сенилӣ (пирӣ) ҷудо карда, онро «деменсияи пресенилӣ» номид<ref name="isbn1-4325-0833-4">{{книга |заглавие=Clinical Psychiatry: A Textbook For Students And Physicians (Reprint) |ссылка=https://archive.org/details/clinicalpsychiat0000emil/page/568 |издательство={{нп1|Kessinger Publishing}} |страницы=568 |isbn=1-4325-0833-4 |язык=en |автор=Kraepelin Emil, Diefendorf A. Ross (translated by) |день=17 |месяц=1 |год=2007 }}</ref>. Ташхиси бемории Алсҳаймерро дар тӯли қисми зиёди асри бистум танҳо ба беморони нисбатан ҷавон, ки нишонаҳои аввалини деменсия дар онҳо дар синни аз 45 то 65-солагӣ пайдо шуда буданд, мегузоштанд. Истилоҳот пас аз конфронси соли 1977 оид ба бемории Алсҳаймер тағйир ёфт, ки иштирокчиёни он ба хулосае омаданд, ки зоҳироти клиникӣ ва патологии деменсияҳои пресенилӣ ва сенилӣ амалан якхелаанд, гарчанде мавҷудияти тафовутҳои этиологиро истисно накарданд<ref name="isbn0-89004-225-X">{{книга |заглавие=Alzheimer's disease: senile dementia and related disorders |издательство={{нп1|Lippincott Williams & Wilkins|Raven Press|en|Lippincott Williams & Wilkins}} |место=New York |год=1978 |страницы=595 |isbn=0-89004-225-X |язык=en |автор=Katzman Robert, Terry Robert D., Bick Katherine L (editors) }}</ref>. Тадриҷан ташхисро новобаста аз синну сол мегузоштагӣ шуданд<ref name="pmid9702682">{{статья |заглавие=History of dementia and dementia in history: an overview |издание={{нп1|Journal of the Neurological Sciences}} |том=158 |номер=2 |страницы=125—133 |pmid=9702682 |язык=en |тип=journal |автор=Boller f., Forbes M.M. |месяц=6 |год=1998 }}</ref>, ҳарчанд чанде муддат барои тавсифи беморӣ дар ашхоси аз 65-сола боло ҳоло ҳам истилоҳи «деменсияи сенилии навъи Алсҳаймер» (SDAT)-ро истифода бурда, ташхиси «классикии» бемории Алсҳаймерро барои ҷавонтарҳо нигоҳ медоштанд. Дар ниҳоят, истилоҳи «бемории Алсҳаймер» расман ба номенклатураи тиббӣ ҳамчун номи беморие қабул шуд, ки новобаста аз синну сол ҳангоми мавҷуд будани нишонаҳои мувофиқ ва аломатҳои хоси нейропатологӣ ташхис дода мешавад<ref name="pmid3531918">{{статья |заглавие=Origin of the distinction between Alzheimer's disease and senile dementia: how history can clarify nosology |издание=[[Neurology (маҷалла)|Neurology]] |том=36 |номер=11 |страницы=1497—1499 |pmid=3531918 |язык=en |тип=journal |автор=Amaducci L.A., Rocca W.A., Schoenberg B.S. |месяц=11 |год=1986 |издательство={{нп1|Wolters Kluwer}} }}</ref>. == Эпидемиология == [[file:Alzheimer and other dementias world map - DALY - WHO2004.svg|thumb|[[Солҳои ҳаёти бо маъюбӣ ислоҳшуда]] (DALY) ҳангоми бемории Алсҳаймер ва дигар деменсияҳо ба 100 000 аҳолӣ дар соли 2004.{{columns-list}}{{legend|#b3b3b3|маълумот нест}}{{legend|#ffff65|≤ 50}}{{legend|#fff200|50–70}}{{legend|#ffdc00|70–90}}{{legend|#ffc600|90–110}}{{legend|#ffb000|110–130}}{{legend|#ff9a00|130–150}}{{legend|#ff8400|150–170}}{{legend|#ff6e00|170–190}}{{legend|#ff5800|190–210}}{{legend|#ff4200|210–230}}{{legend|#ff2c00|230–250}}{{legend|#cb0000|≥ 250}}{{columns-end}}]] {| align="left" border="2" class="wikitable" style="text-align:center; margin-right: 1em;" |+Гумроҳии беморӣ (Заболеваемость)<ref name="pmid17727890"/>дар ашхоси аз 65-сола боло |- ! <small>Синну сол</small> !! <small>Гумроҳӣ (ҳолатҳои нав) ба ҳазор одам-сол</small> |-align="center" ! 65—69 | 3 |-align="center" ! 70—74 | 6 |-align="center" ! 75—79 | 9 |-align="center" ! 80—84 | 23 |-align="center" ! 85—89 | 40 |-align="center" ! 90— | 69 |} Ду нишондиҳандаи асосӣ, ки дар тадқиқотҳои эпидемиологӣ истифода мешаванд — гумроҳии беморӣ (заболеваемость) ва паҳншавии беморӣ (распространённость) мебошанд. Гумроҳӣ шумораи ҳолатҳои навро дар воҳиди вақти инсонӣ (одатан шумораи ҳолатҳои нав ба ҳазор одам-сол) инъикос мекунад, дар ҳоле ки паҳншавии беморӣ дар бораи шумораи умумии гирифторон дар популятсия дар вақти муайян маълумот медиҳад. Гумроҳии беморӣ дар байни занон нисбат ба мардон бештар аст<ref>{{Статья|ссылка=https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/20442496/|автор=Jose Viña, Ana Lloret|заглавие=Why women have more Alzheimer's disease than men: gender and mitochondrial toxicity of amyloid-beta peptide|год=2010|издание=Journal of Alzheimer's disease: JAD|том=20 Suppl 2|страницы=S527–533|issn=1875-8908|doi=10.3233/JAD-2010-100501|archive-date=2021-04-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20210414180417/https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/20442496/}}</ref><ref>{{Cite web|lang=ru|url=https://ria.ru/20190204/1550367431.html|title=Болезнь Alzheimer чаще поражает женщин, выяснили учёные|website=РИА Новости|date=2019-02-04|access-date=2021-04-14}}</ref>. Тадқиқотҳои когортии лонгитюдӣ (ки дар рафти онҳо популятсияи ибтидоан солим дар тӯли солҳои зиёд назорат карда мешавад) нишон медиҳанд, ки гумроҳии беморӣ барои ҳамаи намудҳои деменсия дар сатҳи 10–15 ҳолати нав ба ҳазор одам-сол ва барои бемории Алсҳаймер 5–8 ҳолатро ташкил медиҳад<ref name="pmid17727890">{{статья |заглавие=Incidence and subtypes of dementia in three elderly populations of central Spain |издание={{нп1|Journal of the Neurological Sciences}} |том=264|номер=1—2|страницы=63—72|pmid=17727890|doi=10.1016/j.jns.2007.07.021|язык=en|тип=journal|автор=Bermejo-Pareja F., Benito-León J., Vega S., Medrano M.J., Román G.C.|месяц=1|год=2008}}</ref><ref name="pmid12028245">{{статья |заглавие=Incidence of dementia, Alzheimer's disease, and vascular dementia in Italy. The ILSA Study |издание={{нп1|Journal of the American Geriatrics Society}} |том=50|номер=1|страницы=41—8|pmid=12028245|язык=en|тип=journal|автор=Di Carlo A., Baldereschi M., Amaducci L., ''et al''|месяц=1|год=2002}}</ref>, ки тақрибан нисфи шумораи умумии ташхисҳои солонаро ташкил медиҳад. Синну соли пиронсолӣ омили асосии хавф мебошад, ки ин дар омор инъикос меёбад: барои ҳар панҷ соли пас аз синни 65-солагӣ нишондиҳандаи хавф тақрибан ду баробар зиёд шуда, аз 3 ҳолат дар 65-солагӣ то ба 69 ҳолат ба ҳазор одам-сол дар синни 95-солагӣ мерасад<ref name="pmid17727890"/><ref name="pmid12028245"/>. Тафовутҳои ҷинсӣ низ мавҷуданд — занон бештар ба бемории Алсҳаймер гирифтор мешаванд, хусусан пас аз 85-солагӣ<ref name="pmid12028245"/><ref>{{статья |заглавие=Gender differences in the incidence of AD and vascular dementia: The EURODEM Studies |издание=[[Neurology (маҷалла)|Neurology]] |том=53|номер=9|страницы=1992—1997|pmid=10599770|язык=en|тип=journal|автор=Andersen K., Launer L.J., Dewey M.E., ''et al''|месяц=12|год=1999}}</ref>. Паҳншавии беморӣ дар популятсия аз омилҳои гуногун, аз ҷумла аз гумроҳӣ ва фавт вобаста аст. Азбаски гумроҳӣ бо синну сол меафзояд, ҳатман бояд синну соли миёнаи аҳолӣ дар минтақаи таҳқиқшаванда ба назар гирифта шавад. То соли 2000, дар ИМА ҳам дар маҷмӯъ ва ҳам дар гурӯҳи 65–74 сола тақрибан 1,6 % аҳолӣ бемории Алсҳаймер доштанд. Дар гурӯҳи 75–84 сола ин нишондиҳанда аллакай 19 %-ро ташкил медод ва дар байни шаҳрвандоне, ки синнашон аз 84 гузаштааст, паҳншавии беморӣ 42 % буд<ref>2000 U.S. estimates: {{статья|заглавие=Alzheimer disease in the US population: prevalence estimates using the 2000 census|издание=[[Journal of the American Medical Association|JAMA]]|том=60|номер=8|страницы=1119—1122|pmid=12925369|doi=10.1001/archneur.60.8.1119|язык=en|тип=journal|автор=Hebert L.E., Scherr P.A., Bienias J.L., Bennett D.A., Evans D.A.|месяц=8|год=2003}} {{cite web|title=Profiles of general demographic characteristics, 2000 census|year=2001|publisher=U.S. Census Bureau|url=http://www.census.gov/prod/cen2000/dp1/2kh00.pdf|access-date=2008-08-27}}</ref>. Дар кишварҳои камтар рушдёфта паҳншавии беморӣ пасттар аст<ref name="pmid16360788"/>. Бино ба маълумоти СҶТ, дар соли 2005 0,379 % аҳолии ҷаҳон аз деменсия азият мекашиданд ва пешгӯӣ барои соли 2015 ба 0,441 % мерасид ва фоизи боз ҳам бештари аҳолӣ, 0,556 %, метавонад то соли 2030 ба ин беморӣ гирифтор шавад<ref name="isbn9789241563369">{{книга|заглавие=Neurological Disorders: Public Health Challenges|издательство=World Health Organization|год=2006|страницы=204—207|isbn=978-92-4-156336-9|автор=World Health Organization}}</ref>. Муаллифони дигар корҳо низ ба чунин хулосаҳо меоянд<ref name="pmid16360788">{{статья|заглавие=Global prevalence of dementia: a Delphi consensus study|издание=[[The Lancet]]|том=366|номер=9503|страницы=2112—2117|pmid=16360788|doi=10.1016/S0140-6736(05)67889-0|язык=en|автор=Ferri C.P., Prince M., Brayne C., ''et al''|месяц=12|год=2005}}</ref>. Тадқиқоти дигаре мегӯяд, ки дар соли 2006 паҳншавии беморӣ дар ҷаҳон 0,4 % (фосила 0,17–0,89 %, шумораи мутлақ — 26,6 млн нафар) буд ва пешгӯӣ мекунад, ки то соли 2050 нишондиҳандаи ҳиссавӣ се баробар ва шумораи мутлақи беморон чор баробар афзоиш хоҳад ёфт<ref name="Brookmeyer2007"/>. Азбаски гумроҳӣ бо синну сол меафзояд, бояд қайд кард, ки аҳолии ҷаҳон пир шуда истодааст. == Хусусиятҳо == Ҷараёни бемориро ба чор марҳила тақсим мекунанд, ки бо манзараи афзояндаи ихтилоли когнитивӣ ва функсионалӣ тавсиф мешавад. === Предеменсия === Нишонаҳои аввалинро аксар вақт бо зуҳуроти пиршавӣ ё реаксия ба стресс иштибоҳ медиҳанд. Мушкилоти аввалини когнитивӣ дар баъзе одамон ҳангоми санҷиши муфассали нейрокогнитивӣ ҳашт сол пеш аз гузоштани ташхис ошкор карда мешаванд<ref>Preclinical: *{{статья |заглавие=The 'preclinical phase' of probable Alzheimer's disease. A 13-year prospective study of the Framingham cohort |издание=[[Journal of the American Medical Association|JAMA]] |том=52 |номер=5 |страницы=485—490 |pmid=7733843 |access-date=2008-08-04 |язык=en |тип=journal |автор=Linn R.T., Wolf P.A., Bachman D.L., ''et al'' |месяц=5 |год=1995}} {{статья |заглавие=Preclinical Alzheimer disease: neuropsychological test performance 1.5 to 8 years prior to onset |издание=[[Neurology (маҷалла)|Neurology]] |том=63 |номер=12 |страницы=2341—2347 |pmid=15623697 |язык=en |тип=journal |автор=Saxton J., Lopez O.L., Ratcliff G., ''et al'' |месяц=12 |год=2004}}</ref>. Ин нишонаҳои ибтидоӣ метавонанд ба иҷрои вазифаҳои на чандон душвори рӯзмарра таъсир расонанд<ref name="pmid16513677">{{cite journal | vauthors = Selkoe DJ | title = Cell biology of protein misfolding: the examples of Alzheimer's and Parkinson's diseases | journal = Nature Cell Biology | volume = 6 | issue = 11 | pages = 1054–1061 | year = 2004 | pmid = 15516999 | doi = 10.1038/ncb1104-1054 | language = en }}</ref>. Бештар ихтилоли ҳофиза ба назар мерасад, ки дар душворӣ ҳангоми кӯшиши ба хотир овардани фактҳои ба наздикӣ омӯхташуда ва нотавонӣ дар азхудкунии иттилооти нав зоҳир мешавад<ref name="pmid12603249">{{cite journal | vauthors = Edbauer D, Winkler E, Haass C, Steiner H | title = Presenilin and nicastrin regulate each other and are essential for gamma-secretase activity | journal = Nature Cell Biology | volume = 4 | issue = 7 | pages = 483–490 | year = 2002 | pmid = 12080348 | doi = 10.1038/ncb804 | language = en }}</ref><ref name="pmid15785034">{{cite journal | vauthors = Kimberly WT, LaVoie MJ, Ostaszewski BL, Ye W, Wolfe MS, Selkoe DJ | title = Gamma-secretase is a membrane protein complex comprised of presenilin, nicastrin, Aph-1, and Pen-2 | journal = Proceedings of the National Academy of Sciences | volume = 100 | issue = 11 | pages = 6382–6387 | year = 2003 | pmid = 12746439 | doi = 10.1073/pnas.1037392100 | language = en }}</ref>. Мушкилоти камбанд дар функсияҳои иҷроия: тамаркуз, банақшагирӣ, чандирии когнитивӣ ва тафаккури абстрактӣ, ё халалдоршавии ҳофизаи семантикӣ (ҳофиза дар бораи маънои калимаҳо ва робитаи мафҳумҳо) низ метавонанд нишонаи марҳилаҳои аввали бемории Алсҳаймер бошанд<ref name="pmid15703322">{{cite journal | vauthors = Fraering PC, Ye W, Strub JM, Dolios G, LaVoie MJ, Ostaszewski BL, van Dorsselaer A, Wang R, Selkoe DJ, Wolfe MS | title = Purification and characterization of the human gamma-secretase complex | journal = Biochemistry | volume = 43 | issue = 30 | pages = 9774–9789 | year = 2004 | pmid = 15272011 | doi = 10.1021/bi049285z | language = en }}</ref><ref name="pmid12754679">{{cite journal | vauthors = Farris W, Mansourian S, Chang Y, Lindsley L, Eckman EA, Frosch MP, Eckman CB, Tanzi RE, Selkoe DJ, Guenette S | title = Insulin-degrading enzyme regulates the levels of insulin, amyloid beta-protein, and the Drosophila insulin-like peptide in vivo | journal = Proceedings of the National Academy of Sciences | volume = 100 | issue = 10 | pages = 5712–5717 | year = 2003 | pmid = 12732731 | doi = 10.1073/pnas.0931291100 | language = en }}</ref>. Дар ин марҳила метавонад [[Апатия (равонпизишкӣ)|апатия]] мушоҳида шавад, ки ҳамчун устувортарин нишонаи нейропсихиатрӣ дар тамоми давраи беморӣ боқӣ мемонад<ref name="pmid15956265">{{cite journal | vauthors = Raber J, Huang Y, Ashford JW | title = ApoE genotype accounts for the vast majority of AD risk and therapeutic response | journal = Heliyon | volume = 1 | issue = 1 | pages = e00010 | year = 2004 | pmid = 15956265 | doi = 10.1016/j.heliyon.2015.e00010 | language = en }}</ref><ref name="pmid16567037">{{cite journal | vauthors = Wolfe MS | title = The gamma-secretase complex: membrane-embedded protease and 21st-century drug target | journal = Nature Reviews Drug Discovery | volume = 5 | issue = 6 | pages = 457–467 | year = 2006 | pmid = 16567037 | doi = 10.1038/nrd2032 | language = en }}</ref>. Инчунин марҳилаи пеш аз клиникиро вобаста ба тарҷумаи муаллифони гуногун «mild cognitive impairment» (MCI), «коҳиши мулоими когнитивӣ»<ref name="ru1">{{cite web | url = https://old.bigenc.ru/medicine/text/1814631 | title = АЛЬЦГЕЙМЕРА БОЛЕЗНЬ | author = Дамулин И. В. | publisher = Большая российская энциклопедия | accessdate = 2026-03-20 | language = ru }}{{Пайванди мурда|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ё «ихтилоли муътадили когнитивӣ»<ref name="ru2">{{cite web | url = https://www.rlsnet.ru/mkb/bolezn-alcgeimera-3635 | title = Болезнь Альцгеймера (G30) | publisher = РЛС (Регистр лекарственных средств России) | accessdate = 2026-03-20 | language = ru }}</ref> меноманд, аммо дар бораи он ки оё ин номро барои ифодаи зинаи аввали бемории Алсҳаймер истифода баранд ё онро ба воҳиди алоҳидаи ташхисӣ ҷудо кунанд, баҳсҳо идома доранд<ref name="pmid17279076">{{cite journal | vauthors = Selkoe DJ | title = Cell biology of protein misfolding: the examples of Alzheimer's and Parkinson's diseases | journal = Nature Cell Biology | volume = 6 | issue = 11 | pages = 1054–1061 | year = 2004 | pmid = 15516999 | doi = 10.1038/ncb1104-1054 | language = en }}</ref>. === Деменсияи барвақт === Коҳиши тадриҷии ҳофиза ва [[агнозия]] дар бемории Алсҳаймер дер ё зуд ба тасдиқи ташхис олиб мерасонанд. Дар шумораи ками беморон дар ин ҳолат на ихтилоли ҳофиза, балки халалдоршавии нутқ, функсияҳои иҷроия, дарк ё ихтилоли ҳаракатӣ ([[апраксия]]) ба мақоми аввал мебароянд<ref name="pmid10653284"/>. Беморӣ ба паҳлӯҳои гуногуни ҳофиза ба таври гуногун таъсир мерасонад. Хотираҳои кӯҳна дар бораи ҳаёти шахсӣ ([[ҳофизаи эпизодӣ]]), фактҳои дерина омӯхташуда ([[ҳофизаи семантикӣ]]), [[ҳофизаи имплитситӣ]] (хотираи нохудогоҳи «бадани инсон» дар бораи пайдарпайии амалҳо, масалан, тарзи истифодаи асбобҳои хӯрокхӯрӣ) дар муқоиса бо фактҳо ё хотираҳои нав камтар ба ихтилол дучор мешаванд<ref name="pmid1300219">{{cite journal | vauthors = Mullan M, Crawford F, Axelman K, Houlden H, Lilius L, Winblad B, Lannfelt L | title = A pathogenic mutation for probable Alzheimer's disease in the APP gene at the N-terminus of beta-amyloid | journal = Nature Genetics | volume = 1 | issue = 5 | pages = 345–347 | year = 1992 | pmid = 1302021 | doi = 10.1038/ng0892-345 | language = en }}</ref><ref name="pmid8821346">{{cite journal | vauthors = Selkoe DJ | title = Amyloid beta-protein and the genetics of Alzheimer's disease | journal = Journal of Biological Chemistry | volume = 271 | issue = 31 | pages = 18295–18298 | year = 1996 | pmid = 8702471 | doi = 10.1074/jbc.271.31.18295 | language = en }}</ref>. [[Афазия]] асосан бо камбизоатшавии захираи луғавӣ ва коҳиши равонии нутқ тавсиф мешавад, ки дар маҷмӯъ қобилияти баён кардани фикрро бо сухан ва дар шакли хаттӣ заиф месозад. Дар ин марҳилаи беморӣ шахс одатан қодир аст, ки ҳангоми муоширати шифоҳӣ мафҳумҳои оддиро дуруст истифода барад<ref name="pmid7967534">{{cite journal | vauthors = Selkoe DJ | title = Normal and abnormal biology of the beta-amyloid precursor protein | journal = Annual Review of Neuroscience | volume = 17 | pages = 489–517 | year = 1994 | pmid = 7967534 | doi = 10.1146/annurev.ne.17.030194.002421 | language = en }}</ref><ref name="pmid12402233">{{cite journal | vauthors = Edbauer D, Winkler E, Haass C, Steiner H | title = Presenilin and nicastrin regulate each other and are essential for gamma-secretase activity | journal = Nature Cell Biology | volume = 4 | issue = 7 | pages = 483–490 | year = 2002 | pmid = 12080348 | doi = 10.1038/ncb804 | language = en }}</ref>. Ҳангоми расмкашӣ, навиштан, пӯшидани либос ва иҷрои вазифаҳои дигар бо истифода аз моторикаи нозук, шахс метавонад аз сабаби мушкилоти муайян бо ҳамоҳангсозӣ ва банақшагирии ҳаракатҳо ноуҳдабаро ба назар расад<ref name="pmid8124945">{{cite journal | vauthors = Selkoe DJ | title = Normal and abnormal biology of the beta-amyloid precursor protein | journal = Annual Review of Neuroscience | volume = 17 | pages = 489–517 | year = 1994 | pmid = 8124945 | doi = 10.1146/annurev.ne.17.030194.002421 | language = en }}</ref>. Бо рушди беморӣ, шахс аксар вақт метавонад бисёр вазифаҳоро мустақилона иҷро кунад, аммо ҳангоми кӯшиши анҷом додани амалҳое, ки кӯшишҳои махсуси когнитивиро талаб мекунанд, метавонад ба кӯмак ё назорат ниёз дошта бошад<ref name="pmid10653284"/>. === Деменсияи муътадил === Қобилияти амалҳои мустақилона аз сабаби бадшавии тадриҷии ҳолат коҳиш меёбад<ref name="pmid10653284">{{cite journal | vauthors = Hardy J, Selkoe DJ | title = The amyloid hypothesis of Alzheimer's disease: progress and problems on the road to therapeutics | journal = Science | volume = 297 | issue = 5580 | pages = 353–356 | year = 2002 | pmid = 12130773 | doi = 10.1126/science.1072994 | language = en }}</ref>. Ихтилоли нутқ аён мегардад, зеро бо гум шудани дастрасӣ ба захираи луғавӣ, шахс торафт бештар калимаҳои нодурустро барои иваз кардани калимаҳои фаромӯшшуда интихоб мекунад ([[парафазия]]). Инчунин аз даст додани малакаҳои хондан ва навиштан идома меёбад<ref name="pmid7967534"/><ref name="pmid15121235">{{cite journal | vauthors = Steiner H, Fluhrer R, Haass C | title = Intramembrane proteolysis by gamma-secretase-like hydrolases: is the gamma-secretase complex a founder of a novel family of aspartyl proteases? | journal = Biological Chemistry | volume = 384 | issue = 10-11 | pages = 1427–1431 | year = 2003 | pmid = 14619445 | doi = 10.1515/BC.2003.159 | language = en }}</ref>. Бо гузашти вақт, ҳамоҳангсозӣ ҳангоми иҷрои пайдарпайии мураккаби ҳаракатҳо бештар халалдор мешавад, ки қобилияти шахсро барои иҷрои аксари вазифаҳои рӯзмарра коҳиш медиҳад<ref name="pmid16209425">{{cite journal | vauthors = Selkoe DJ, Kopan R | title = Notch and Presenilin: spinning the embryonic reticulum into an adult powerhouse | journal = Annual Review of Cell and Developmental Biology | volume = 19 | pages = 489–517 | year = 2003 | pmid = 14570581 | doi = 10.1146/annurev.cellbio.19.110701.155412 | language = en }}</ref>. Дар ин марҳила мушкилоти ҳофиза шиддат мегиранд, бемор метавонад хешовандони наздикро нашиносад<ref name="pmid1737981">{{cite journal | vauthors = Levy-Lahad E, Wasco W, Poorkaj P, Romano DM, Oshima J, Pettingell WH, Yu CE, Jondro PD, Schmidt SD, Wang K | title = Candidate gene for the chromosome 1 familial Alzheimer's disease locus | journal = Science | volume = 269 | issue = 5226 | pages = 973–977 | year = 1995 | pmid = 7638622 | doi = 10.1126/science.7638622 | language = en }}</ref>. [[Ҳофиза#Ҳофизаи дарозмуддат|Ҳофизаи дарозмуддат]], ки қаблан осеб надида буд, низ халалдор мешавад<ref name="pmid15288331">{{cite journal | vauthors = Selkoe DJ | title = Cell biology of protein misfolding: the examples of Alzheimer's and Parkinson's diseases | journal = Nature Cell Biology | volume = 6 | issue = 11 | pages = 1054–1061 | year = 2004 | pmid = 15516999 | doi = 10.1038/ncb1104-1054 | language = en }}</ref> ва инҳироф дар рафтор бештар ба назар мерасад. Зуҳуроти нейропсихиатрӣ, аз қабили [[дарбадарӣ]], шиддатёбии шомгоҳӣ ({{lang-en|sundowning}})<ref name="Volicer2001">{{cite journal | vauthors = Volicer L | title = Management of severe Alzheimer's disease and end-of-life issues | journal = Clinics in Geriatric Medicine | volume = 17 | issue = 2 | pages = 377–391 | year = 2001 | pmid = 11442300 | doi = 10.1016/s0749-0690(05)70075-2 | language = en }}</ref>, асабоният ва [[лабилнокии эҳсосӣ]], ки дар гиря, таҷовузи стихиявӣ, муқовимат ба кӯмак ва нигоҳубин зоҳир мешаванд, маъмуланд. Синдроми мушаххаскунии нодуруст ва дигар нишонаҳои гумроҳӣ тақрибан дар 30 %-и беморон инкишоф меёбанд<ref name="pmid15956265"/>. Метавонад [[беихтиёрии пешоб]] инкишоф ёбад<ref name="pmid11442300">{{cite journal | vauthors = Kamal A, Almenar-Queralt A, LeBlanc JF, Roberts EA, Goldstein LS | title = Kinesin-mediated axonal transport of a complex containing APP, beta-secretase and gamma-secretase | journal = Nature | volume = 414 | issue = 6864 | pages = 643–648 | year = 2001 | pmid = 11740561 | doi = 10.1038/414643a | language = en }}</ref>. Дар хешовандони бемор ва шахсони нигоҳубинкунанда ин нишонаҳо [[стресс]]-ро ба вуҷуд меоранд, ки онро метавон бо интиқоли бемор аз таҳти назорати хонагӣ ба муассисаи статсионарӣ сабук кард<ref name="pmid10653284"/><ref name="pmid7806732">{{cite journal | vauthors = Selkoe DJ | title = Alzheimer's disease: a central role for amyloid | journal = Journal of Neuropathology and Experimental Neurology | volume = 53 | issue = 5 | pages = 438–447 | year = 1994 | pmid = 7806732 | doi = 10.1097/00005072-199409000-00003 | language = en }}</ref>. === Деменсияи шадид === Дар марҳилаи охирини бемории Алсҳаймер бемор комилан аз кӯмаки беруна вобаста аст. Маҳорати забонӣ то истифодаи ибораҳои ягона ва ҳатто калимаҳои алоҳида коҳиш меёбад ва дар ниҳоят нутқ комилан гум мешавад<ref name="pmid7967534"/>. Сарфи назар аз гум шудани малакаҳои лафзӣ (вербалӣ), беморон аксар вақт қодиранд муроҷиатҳои эҳсосиро ба худ дарк кунанд ва ба онҳо ҷавоб гардонанд<ref name="pmid14685735">{{cite journal | vauthors = Hartmann T, Kopan R | title = Alzheimer's disease: beta-amyloid and the progenitor of all secrets | journal = Nature Cell Biology | volume = 1 | issue = 8 | pages = E209–211 | year = 1999 | pmid = 14685735 | doi = 10.1038/15622 | language = en }}</ref>. Ҳарчанд дар ин марҳила ҳанӯз ҳам зуҳуроти таҷовуз (агрессия) мавҷуд буда метавонад, бештар ҳолати бемор бо [[Апатия (равонпизишкӣ)|апатия]] ва [[Лоғаршавӣ|харобшавӣ]] тавсиф мешавад<ref name="pmid10653284"/> ва аз як лаҳзаи муайян ӯ наметавонад ҳатто соддатарин амалро бидуни кӯмаки дигарон анҷом диҳад. Бемор массаи мушакҳои худро гум мекунад, бо душворӣ ҳаракат мекунад ва дар марҳилаи муайян қудрати тарк кардани бистарро надорад<ref name="pmid7775724">{{cite journal | vauthors = Selkoe DJ | title = Alzheimer's disease: a central role for amyloid | journal = Journal of Neuropathology and Experimental Neurology | volume = 53 | issue = 5 | pages = 438–447 | year = 1994 | pmid = 7775724 | doi = 10.1097/00005072-199409000-00003 | language = en }}</ref> ва сипас наметавонад мустақилона хӯрок бихӯрад<ref name="pmid12675103">{{cite journal | vauthors = LaFerla FM | title = Calcium dyshomeostasis and intracellular signalling in Alzheimer's disease | journal = Nature Reviews Neuroscience | volume = 3 | issue = 11 | pages = 862–872 | year = 2002 | pmid = 12675103 | doi = 10.1038/nrn960 | language = en }}</ref>. [[Марг]] одатан на аз худи бемории Алсҳаймер, балки дар натиҷаи омилҳои беруна, аз қабили [[захми бистар]] ё [[илтиҳоби шуш]] (пневмония) фаро мерасад<ref name="pmid11490146">{{cite journal | vauthors = Francis PT, Palmer AM, Snape M, Wilcock GK | title = The cholinergic hypothesis of Alzheimer's disease: a review of progress | journal = Journal of Neurology, Neurosurgery, and Psychiatry | volume = 66 | issue = 2 | pages = 137–147 | year = 1999 | pmid = 11490146 | doi = 10.1136/jnnp.66.2.137 | language = en }}</ref><ref name="pmid10369823">{{cite journal | vauthors = Shen ZX | title = Quaternary ammonium compounds in Alzheimer's disease | journal = Medical Hypotheses | volume = 53 | issue = 3 | pages = 194–198 | year = 1999 | pmid = 10369823 | doi = 10.1054/mehy.1998.0752 | language = en }}</ref>. == Сабабҳо == Барои шарҳи сабабҳои эҳтимолии беморӣ чор фарзияи (гипотеза) асосии рақобаткунанда пешниҳод шудаанд: холинергикӣ, амилоидӣ, сироятӣ ва тау-фарзия. '''1) Фарзияи холинергикӣ:''' аз нигоҳи хронологӣ фарзияи холинергикӣ аввалин шуда пешниҳод шуда буд, ки мувофиқи он беморӣ дар натиҷаи коҳиши синтези [[нейромедиатор]]и [[ацетилхолин]] ба вуҷуд меояд. Дар айни замон ин фарзия камэҳтимол ҳисобида мешавад, зеро доруҳое, ки барои ислоҳи норасоии ацетилхолин пешбинӣ шудаанд, самаранокии паст доранд. Аммо дар асоси он аксари усулҳои мавҷудаи табобати ёрирасон (поддерживающая терапия) сохта шудаанд. Таъсироти дигари холинергикӣ, масалан, оғози агрегатсияи васеъмиқёси амилоид низ тахмин карда мешавад<ref name="pmid15236795">{{cite journal | vauthors = Shen ZX | title = Brain cholinesterases: II. The molecular and cellular basis of Alzheimer's disease | journal = Medical Hypotheses | volume = 63 | issue = 2 | pages = 308–321 | year = 2004 | pmid = 15236795 | doi = 10.1016/j.mehy.2004.02.031 | language = en }}</ref>, ки ба раванди илтиҳобии нейронии умумӣ оварда мерасонад<ref name="pmid12934968">{{cite journal | vauthors = Wenk GL | title = Neuropathologic changes in Alzheimer's disease | journal = The Journal of Clinical Psychiatry | volume = 64 Suppl 9 | pages = 7–10 | year = 2003 | pmid = 12934968 | language = en }}</ref>. '''2) Фарзияи амилоидӣ:''' соли 1991 «фарзияи амилоидӣ» пешниҳод шуд, ки тибқи он сабаби асосии беморӣ таҳнишасти (отложения) [[бета-амилоид]] (Aβ) мебошад<ref name="pmid1763432">{{cite journal | vauthors = Hardy J, Allsop D | title = Amyloid deposition as the central event in the aetiology of Alzheimer's disease | journal = Trends in Pharmacological Sciences | volume = 12 | issue = 10 | pages = 383–388 | year = 1991 | pmid = 1763432 | doi = 10.1016/0165-6147(91)90609-v | language = en }}</ref><ref name="pmid11801334">{{cite journal | vauthors = Mudher A, Lovestone S | title = Alzheimer's disease-do tauists and baptists finally shake hands? | journal = Trends in Neurosciences | volume = 25 | issue = 1 | pages = 22–26 | year = 2002 | pmid = 11801334 | doi = 10.1016/s0166-2236(00)02031-2 | language = en }}</ref>. Гене, ки сафедаи ([[Пешгузаштаи бета-амилоид|APP]])-ро рамзгузорӣ мекунад ва аз он бета-амилоид ҳосил мешавад, дар [[хромосома]]и 21 ҷойгир аст. Як далели ҷолиб ба манфиати фарзияи амилоидӣ ин аст, ки қариб дар ҳамаи одамони гирифтори [[синдроми Даун]] (нусхаи иловагии хромосомаи 21 ё қисми он), ки то 40-солагӣ зиндагӣ кардаанд, патологияи ба Алсҳаймер монанд ошкор карда мешавад<ref name="pmid16904243">{{cite journal | vauthors = Nistor M, Don M, Parekh M, Sarsoza F, Goodus M, Bogani RP, Najm NI, Head E, Lott IT, Schupf N, Silverman W, Doran E, Cotman CW | title = Alpha- and beta-secretase activity as a function of age and beta-amyloid in Down syndrome and normal brain | journal = Neurobiology of Aging | volume = 28 | issue = 10 | pages = 1493–1506 | year = 2007 | pmid = 16904243 | doi = 10.1016/j.neurobiolaging.2006.06.023 | language = en }}</ref><ref name="pmid15639317">{{cite journal | vauthors = Lott IT, Head E | title = Alzheimer disease and Down syndrome: factors in pathogenesis | journal = Neurobiology of Aging | volume = 26 | issue = 3 | pages = 383–389 | year = 2005 | pmid = 15639317 | doi = 10.1016/j.neurobiolaging.2004.08.005 | language = en }}</ref>. Илова бар ин, [[APOE4]], омили асосии генетикии хавфи бемории Алсҳаймер, ҳанӯз пеш аз пайдо шудани нишонаҳо ба ҷамъшавии зиёдатии [[Амилоид (кимиё)|амилоид]] дар бофтаҳои майна оварда мерасонад<ref name="pmid7566000">{{cite journal | vauthors = Polvikoski T, Sulkava R, Haltia M, Kainulainen K, Vuorio A, Tolvanen A, Kontula K | title = Apolipoprotein E, dementia, and cortical deposition of beta-amyloid protein | journal = The New England Journal of Medicine | volume = 333 | issue = 19 | pages = 1242–1247 | year = 1995 | pmid = 7566000 | doi = 10.1056/NEJM199511093331902 | language = en }}</ref>. Озмоиши [[ваксина]] дар марҳилаҳои аввал қобилияти тоза кардани майна аз лавҳаҳои (бляшкаҳои) амилоидиро нишон дод, аммо ба деменсия таъсири назаррас нарасонд<ref name="pmid18640458">{{cite journal | vauthors = Holmes C, Boche D, Wilkinson D, Yadegarfar G, Hopkins V, Bayer A, Jones RW, Bullock R, Love S, Neal JW, Zotova E, Nicoll JA | title = Long-term effects of Abeta42 immunisation in Alzheimer's disease: follow-up of a randomised, placebo-controlled phase I trial | journal = The Lancet | volume = 372 | issue = 9634 | pages = 216–223 | year = 2008 | pmid = 18640458 | doi = 10.1016/S0140-6736(08)61075-2 | language = en }}</ref>. Дар айни замон фарзияи амилоидӣ асосӣ ба шумор меравад, вале он ҳам тамоми гуногунии падидаҳои бемории Алсҳаймерро шарҳ дода наметавонад. '''3) Фарзияи тау:''' дар канори фарзияи амилоидӣ «фарзияи тау» низ омӯхта мешавад, ки мувофиқи он каскади халалдоршавӣ дар натиҷаи инҳироф дар сохтори [[Тау-сафеда|тау-сафеда]] оғоз меёбад<ref name="pmid11801334"/>. Тахмин меравад, ки риштаҳои тау-сафедаи гиперифосфоризатсияшуда бо ҳам муттаҳид шуда, дар ниҳоят дар дохили ҳуҷайраҳои асаб гиреҳҳои нейрофибриллярӣ ҳосил мекунанд<ref name="pmid1669718">{{cite journal | vauthors = Goedert M, Spillantini MG, Crowther RA | title = Tau proteins and neurofibrillary degeneration | journal = Brain Pathology | volume = 1 | issue = 4 | pages = 279–286 | year = 1991 | pmid = 1669718 | doi = 10.1111/j.1750-3639.1991.tb00071.x | language = en }}</ref>. Ин боиси вайрон шудани [[микронайчаҳо]] ва фурӯпошии системаи нақлиёт дар дохили нейрон мегардад<ref name="pmid15615638">{{cite journal | vauthors = Iqbal K, Alonso Adel C, Chen S, Chohan MO, Khatoon S, Ledesma MD, Sheikh I, Gong CX | title = Tau pathology in Alzheimer disease and other tauopathies | journal = Biochimica et Biophysica Acta | volume = 1739 | issue = 2–3 | pages = 198–210 | year = 2005 | pmid = 15615638 | doi = 10.1016/j.bbadis.2004.09.008 | language = en }}</ref>, ки аввал ба халалдоршавии интиқоли биохимиявии сигналҳо байни ҳуҷайраҳо ва сипас ба марги ҳуҷайраҳо оварда мерасонад<ref name="pmid17127334">{{cite journal | vauthors = Chun W, Johnson GV | title = The role of tau phosphorylation and cleavage in neuronal cell death | journal = Frontiers in Bioscience | volume = 12 | pages = 733–756 | year = 2007 | pmid = 17127334 | doi = 10.2741/2097 | language = en }}</ref>. '''4) Фарзияи сироятӣ:''' дар солҳои охир ҷомеаи илмӣ торафт бештар дар бораи пайдоиши сироятии бемории Алсҳаймер ҳарф мезанад. Муҳаққиқон дар майнаи одамони аз бемории Алсҳаймер фавтида барангезандаи [[пародонтит]] — ''Porphyromonas gingivalis''-ро ошкор карданд. Дар озмоишҳо бо мушҳо ин сироят боиси мустамликашавии майна бо бактерияҳо ва зиёд шудани ҳосилкунии бета-амилоид (Aβ) гардид<ref>{{Статья|автор=Jan Potempa et al.|заглавие=Porphyromonas gingivalis in Alzheimer’s disease brains|издание=Science Advances|год=2019|doi=10.1126/sciadv.aau3333}}</ref>. ''[[Норасоии шунавоӣ|Гум кардани шунавоӣ]]'' метавонад зуҳуроти аввалини бемории Алсҳаймер ва пешгӯикунандаи [[Деменсия|деменсия]] бошад<ref name=":0">{{Статья|автор=Shih-Chang Hung, Kuan-Fu Liao, Chih-Hsin Muo, Shih-Wei Lai, Chia-Wei Chang|год=2015-08-05|doi=10.2188/jea.JE20140147|issn=0917-5040|выпуск=8|страницы=517—521|издание=Journal of Epidemiology|заглавие=Hearing Loss is Associated With Risk of Alzheimer’s Disease: A Case-Control Study in Older People|ссылка=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4517989/|том=25|archive-date=2022-01-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20220121105147/https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4517989/}}</ref>. Тадқиқотҳо нишон доданд, ки одамони калонсол (хусусан мардон), ки норасоии шунавоӣ доранд, нисбат ба одамони дорои шунавоии муқаррарӣ хавфи бештари инкишофи бемории Алсҳаймерро доранд. Хавфи беморӣ ҳамзамон бо [[Норасоии шунавоӣ|бад шудани шунавоӣ]] зиёд мешавад<ref name=":2">{{Статья|автор=Frank R. Lin, Lisa M. Wruck, David Knopman, Thomas H. Mosley, Josef Coresh|год=2015-05-01|doi=10.1093/aje/kwu333|issn=0002-9262|выпуск=9|язык=en|страницы=680—690|издание=American Journal of Epidemiology|заглавие=Hearing Impairment and Cognitive Decline: A Pilot Study Conducted Within the Atherosclerosis Risk in Communities Neurocognitive Study|ссылка=https://academic.oup.com/aje/article/181/9/680/84516|том=181|archive-date=2019-05-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20190525124547/https://academic.oup.com/aje/article/181/9/680/84516}}</ref><ref name=":1"/>. Тағйирот дар роҳи физиологии масъул барои [[Шунавоӣ|дарки шунавоӣ]] ба тағйироти сохтории майна оварда мерасонад. Ҳангоми гум кардани шунавоӣ, майна хеле пуршиддат кор мекунад, то шахс тавонад суханони одамонро дарк кунад. Ин механизм «энергияи фикрӣ»-и шахсро, ки барои функсияҳои дигар ([[ҳофиза]], [[тафаккур]] ва ғ.) лозим аст, тамом мекунад, ки метавонад сабаби бемории Алсҳаймер гардад<ref name=":1">{{Cite web|url=https://www.beltone.com/en-us/hearing-loss/types-and-causes-of-hearing-loss/alzheimers-and-hearing-loss|title=The Link Between Hearing Loss and Alzheimer's Disease |publisher=www.beltone.com|lang=en|access-date=2026-03-20|archive-date=2019-06-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20190616084420/https://www.beltone.com/en-us/hearing-loss/types-and-causes-of-hearing-loss/alzheimers-and-hearing-loss|url-status=live}}</ref><ref name=":3">{{Cite web|url=https://www.alzheimers.net/the-connection-between-alzheimers-and-hearing-loss/|title=The Connection Between Alzheimer's and Hearing Loss|date=2018-04-13|publisher=Alzheimers.net|lang=en|access-date=2026-03-20|archive-date=2019-06-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20190616084414/https://www.alzheimers.net/the-connection-between-alzheimers-and-hearing-loss/|url-status=live|accessdate=2026-03-20|archivedate=2019-06-16|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190616084414/https://www.alzheimers.net/the-connection-between-alzheimers-and-hearing-loss/}}</ref> == Самтҳои пажӯҳиш == Дар соли 2008 беш аз 400 дору дар кишварҳои мухталифи ҷаҳон дар марҳилаи санҷиш қарор доштанд. Тақрибан чоряки онҳо марҳилаи III-и санҷишҳои клиникиро мегузаштанд, ки дар сурати муваффақият, масъалаи истифодаи онҳо аз ҷониби мақомоти танзимкунанда баррасӣ мешавад<ref>{{cite web |url=http://www.clinicaltrials.gov/ct2/results?term=alzheimer |title=Clinical Trials. Found 459 studies with search of: alzheimer |access-date=2008-03-23 |publisher=US National Institutes of Health}}</ref>. Самти дигари пажӯҳишҳо ба ислоҳи тағйироти асосии патологӣ нигаронида шудааст. Яке аз ҳадафҳои маъмул барои доруҳои озмоишӣ — кам кардани ҷамъшавии бета-амилоид мебошад. Усулҳое ба монанди [[иммунотерапия]] ё [[ваксинатсия]] бар зидди сафедаи амилоидӣ санҷида мешаванд. Бархлофи ваксинатсияи муқаррарӣ, ки пешакӣ гузаронида мешавад, дар мавриди бемории Алсҳаймер ваксина ба бемороне, ки аллакай ташхис гирифтаанд, гузаронида мешавад. Тибқи консепсияи пажӯҳишгарон, [[системаи иммунӣ]]-и бемор бояд шинохтани лавҳаҳои амилоидиро омӯзад ва ба онҳо ҳамла карда, ҳаҷмашонро кам кунад ва ҷараёни бемориро сабук созад<ref>Vaccination: * {{cite journal |vauthors=Hawkes CA, McLaurin J |title=Immunotherapy as treatment for Alzheimer's disease |journal=Expert Rev Neurother |volume=7 |issue=11 |pages=1535—1548 |pmid=17997702 |year=2007 |language=en}}</ref>. Намунаи чунин ваксина молекулаи ACC-001 мебошад, ки санҷишҳои клиникии он соли 2008 бо сабабҳои бехатарӣ қатъ карда шуданд. Воситаи дигари шабеҳ — [[бапинейзумаб]], антителои сунъиест, ки ба антителои табиии зиддиамилоидӣ монанд мебошад. Инчунин воситаҳои нейропротекторӣ (масалан, AL-108) ва ингибиторҳои таъсири мутақобилаи металлу сафеда (ба монанди PBT2) дар ҳоли таҳия қарор доранд. Дар солҳои охир (2015–2025) якчанд кашфиёти нав ба даст омаданд: EPPS ва J147: Ин пайвастагиҳо дар озмоишҳо бо мушҳо қобилияти зеҳниро беҳтар карда, лавҳаҳои амилоидиро фаъол нест карданд. Монтелукаст: Доруи зидди астма, ки нишонаҳои "ҷавоншавии" майнаро нишон дод. Гемфиброзил ва кислотаи ретиноевӣ: Ин комбинатсия [[астротсит]]ҳоро ҳавасманд мекунад, то бета-амилоидро тавассути [[фагоцитоз]] нест кунанд<ref>{{cite journal |title=Activation of PPARα enhances astroglial uptake and degradation of β-amyloid |journal=Science Signaling |year=2021 |pmid=34699252 |doi=10.1126/scisignal.abg4747}}</ref>. Пажӯҳишҳои навтарин (2025) Дар соли 2025 олимони англис муайян карданд, ки доруҳои летрозол ва иринотекан хавфи рушди бемории Алсҳаймерро мутаносибан 53,4% ва 80,5% коҳиш медиҳанд. Истифодаи якҷояи онҳо дар мушҳо боиси 60% кам шудани лавҳаҳои амилоидӣ ва беҳтар шудани хотира гардид<ref>{{cite web|url=https://naked-science.ru/article/medicine/kombinatsiya-dvuh-prepara|title=Комбинация двух препаратов против рака обратила вспять симптомы деменции у мышей|publisher=Naked Science|lang=ru|accessdate=2026-03-06}}</ref>. Инчунин препарати P7C3-A20 тавонист илтиҳоби майнаро нест карда, фаъолияти синаптикиро дар гиппокамп пурра барқарор кунад. == Инчунин нигаред == [[Бета-амилоидҳо]] [[Бемории Паркинсон]] [[Деменсия]] = Эзоҳ = {{эзоҳ|2}} ==Адабиёт == '''Бо забони русӣ''' Каминский, Ю. Г. Популярно и не очень о болезни Альцгеймера / Ю. Г. Каминский, Е. А. Косенко. — Либроком, 2009. — 136 с. — ISBN 978-5-397-00194-6 Грант Б. Старческое слабоумие. Болезнь Альцгеймера и другие формы. = Alzheimer’s Disease. A Carer’s Guide. — [Тарҷ. аз англ.] — Норинт, 2003. — 80 с. — (Маслиҳати духтур.) — ISBN 5-7711-0161-3 {{книга |автор= |часть=Болезнь Альцгеймера |заглавие=Нейродегенеративные заболевания: учеб. пособие |ссылка=http://library.bashgmu.ru/elibdoc/elib722.pdf |ответственный=Сост.: Р.В. Магжанов, К.З. Бахтиярова, Е.В. Первушина |издание= |место=Уфа |издательство=ФГБОУ ВО БГМУ Минздрава России |год=2018 |страницы=11—30 |страниц=96 |isbn= |ref= }} {{книга |автор=[[Новосёлов, Валерий Михайлович|Новоселов В. М.]] |заглавие=Альцгеймер |издательство=[[ГЭОТАР-Медиа]] |год=2022 |страниц=224 |isbn=978-5-9704-6625-4 |ref= }} '''Бо забони англисӣ''' {{cite journal |language=en |vauthors=Cummings JL, Frank JC, Cherry D, Kohatsu ND |title=Guidelines for managing Alzheimer's disease: Part I. Assessment |journal=American Family Physician |volume=65 |issue=11 |pages=2263—2272 |pmid=12074525 |year=2002}} {{cite journal |language=en |vauthors=Cummings JL, Frank JC, Cherry D, Kohatsu ND |title=Guidelines for managing Alzheimer's disease: Part II. Treatment |journal=American Family Physician |volume=65 |issue=12 |pages=2525—2534 |pmid=12086242 |year=2002}} {{cite book |language=en |title=Genes, lifestyles, and crossword puzzles: Can Alzheimer's disease be prevented? |publisher=US Department of Health and Human Services |year=2006 |url=http://www.nia.nih.gov/NR/rdonlyres/63B5A29C-F943-4DB7-91B4-0296772973F3/0/CanADbePrevented.pdf |access-date=2026-03-20 |archive-date=2006-10-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20061002125551/http://www.nia.nih.gov/NR/rdonlyres/63B5A29C-F943-4DB7-91B4-0296772973F3/0/CanADbePrevented.pdf |dead-url=yes }} {{cite journal |vauthors=Toyn J |title=What lessons can be learned from failed Alzheimer's disease trials? |journal=Expert Review of Clinical Pharmacology |year=2015 |volume=8 |issue=3 |pages=267–269 |doi=10.1586/17512433.2015.1034690 |pmid=25860157}} == Пайвандҳо == [https://tg.wikipedia.org/wiki/n:Дар_Барселона_ваксина_бар_зидди_бемории_Алсҳаймер_ихтироъ_шуд Дар Барселона ваксина бар зидди бемории Алсҳаймер ихтироъ шуд]{{Пайванди мурда|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} — мавод аз [[Викиахбор]]. [http://elementy.ru/news?newsid=431319 «Нейрофибриллярные клубки при болезни Альцгеймера — не убийцы, а защитники клеток?»] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20160304101050/http://elementy.ru/news?newsid=431319 |date=2016-03-04 }} (русӣ) {{cite web |last=Козловский |first=Борислав |title=Настоящий Макондо: 375 лет Альцгеймера |url=http://www.colta.ru/articles/science/9379 |publisher=Colta.ru |language=ru |quote=Дар бораи сокинони шаҳри Ярумали Колумбия, ки дар 35-солагӣ ба деменсия гирифтор мешаванд.}} {{commonscat|Alzheimer's disease}} {{Бемориҳо}} [[Гурӯҳ:Бемориҳо аз рӯи алифбо]] [[Гурӯҳ:Бемориҳои системаи асаб]] [[Гурӯҳ:Бемории Алсҳаймер]] 2ty1ot5ezl61cisspscwfc6o6giugf8 Дурбан 0 331368 1478470 1477447 2026-06-28T08:04:18Z InternetArchiveBot 30618 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1478470 wikitext text/x-wiki {{МА |мақом = Шаҳр |номи тоҷикӣ = Дурбан |номи аслӣ = Durban |кишвар = {{Парчам|Ҷумҳурии Африқои Ҷанубӣ}} |lat_dir = S|lat_deg = 29|lat_min = 53|lat_sec = |lon_dir = E|lon_deg = 31|lon_min = 3|lon_sec = |CoordAddon = type:city |шакли роҳбарӣ = |роҳбар = |замони таъсис = 1824 |масоҳат = 2556 |баландии маркази МА = 8 |аҳолӣ = 3 442 361 |соли барӯйхатгирӣ = 2011 |вақти минтақавӣ = +2 |сайт = https://www.durban.gov.za/ }} '''Дурбан''' (ба англисӣ: ''Durban''; ба зулусӣ: ''eThekwini'') — севумин шаҳри сераҳолии [[Ҷумҳурии Африқои Ҷанубӣ]] (пас аз [[Йоҳаннесбург]] ва [[Кейптаун]]) буда, дар соҳили [[Уқёнуси Ҳинд]] дар вилояти Квазулу-Натал воқеъ аст.<ref name="brit">[https://www.britannica.com/place/Durban Durban] — Encyclopædia Britannica</ref> Бандари Дурбан серкортарин бандари [[Африқо]] ба ҳисоб меравад. Аҳолии минтақаи метрополитении Дурбан (шаҳрдории eThekwini) аз 3,9 миллион нафар мегузарад.<ref name="census2011">[https://census2011.adrianfrith.com/place/599 Census 2011: eThekwini]{{Пайванди мурда|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} — Statistics South Africa</ref> == Таърих == Минтақаи Дурбан гирду атрофи Халиҷи Наталро дар бар мегирад; ин ҷойро соли 1497, рӯзи Мавлуди Исо, баҳрнавард [[Васко да Гама]] аз дур дида, минтақаро «Натал» номид. Соли 1824 савдогарони бритониёӣ дар ин ҷо маскан гирифтанд ва бошишгоҳро Порт-Натал номиданд; соли 1835 он ба шарафи губернатори Кейп Бенҷамин Д’Урбан «Дурбан» ном гирифт.<ref name="brit" /> Дар нимаи дувуми асри XIX бандар тавсеа ёфт ва шаҳр калон шуд; аз соли 1860 ба плантатсияҳои найшакар коргарони шартномавӣ аз [[Ҳиндустон]] оварда мешуданд, ки аз онҳо яке аз бузургтарин ҷамоаҳои ҳиндутаборон берун аз Ҳиндустон ба вуҷуд омад; солҳои 1893–1914 [[Маҳатма Ганди]] дар Дурбан зиндагӣ ва кор кардааст. Дар давраи [[апартеид]] шаҳр мувофиқи қонунҳои нажодӣ тақсим шуда буд; соли 2000 Дурбан ва ноҳияҳои атроф ба шаҳрдории ягонаи метрополитении eThekwini муттаҳид карда шуданд. == Ҷуғрофия ва иқлим == Дурбан дар соҳили [[Уқёнуси Ҳинд]], дар атрофи халиҷи табиӣ ҷойгир аст; қисми марказии шаҳр ҳамвор буда, дар атрофи он теппаҳои сабз воқеъ мебошанд. Масоҳати шаҳрдории eThekwini тақрибан 2556 километри мураббаъ аст. Иқлими Дурбан субтропикии намнок буда, тобистони гарму намнок ва зимистони муътадил дорад; ҳарорати миёнаи солона тақрибан 21 °C-ро ташкил медиҳад. Боришот асосан дар моҳҳои тобистон рух медиҳад ва шаҳр бо соҳилҳои регзори худ машҳур аст. == Аҳолӣ == Тибқи барӯйхатгирии соли 2011, дар шаҳрдории метрополитении eThekwini зиёда аз 3,4 миллион нафар зиндагӣ мекард ва баъдтар ин шумора аз 3,9 миллион нафар гузаштааст.<ref name="census2011" /> Дар шаҳр зулусҳо, аҳолии англисзабон, ҳиндутаборон ва дигар гурӯҳҳо зиндагӣ мекунанд; забонҳои зулусӣ ва англисӣ забонҳои асосии муошират мебошанд. Дурбан таърихан бузургтарин ҷамоаи ҳиндутаборонро берун аз [[Ҳиндустон]] доштааст. Аз ҷиҳати дин масеҳият, ҳиндуия ва ислом густариш ёфтаанд. == Иқтисод == Дурбан маркази муҳими саноатӣ ва нақлиётии Африқои Ҷанубӣ мебошад. Бандари Дурбан серкортарин бандари контейнерии минтақаи зерисаҳроии [[Африқо]] буда, тиҷорати кишвар ва давлатҳои ҳамсояро таъмин мекунад.<ref name="tnpa">[https://www.transnetnationalportsauthority.net/OurPorts/Durban/Pages/Overview.aspx Port of Durban] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20260305232025/https://www.transnetnationalportsauthority.net/OurPorts/Durban/Pages/Overview.aspx |date=2026-03-05 }} — Transnet National Ports Authority</ref> Дар шаҳр ва атрофи он корхонаҳои мошинсозӣ, кимиё, нассоҷӣ ва коркарди найшакар фаъолият мекунанд. Сайёҳӣ низ яке аз соҳаҳои асосии иқтисоди шаҳр аст; соҳили машҳури «Майлаи Тиллоӣ» (Golden Mile), меҳмонхонаҳо ва тамошобобҳои баҳрӣ ҳар сол ҳазорон сайёҳро ҷалб мекунанд. == Нақлиёт == Дурбан гиреҳи муҳими нақлиётии кишвар мебошад. [[Фурудгоҳи байналмилалии Кинг-Шака]], ки соли 2010 дар шимоли шаҳр ифтитоҳ шудааст, шаҳрро бо марказҳои [[Африқо]] ва ҷаҳон мепайвандад. Бандари Дурбан, роҳҳои автомобилии тезгузари N2 ва N3 ва хатҳои роҳи оҳан Дурбанро бо Йоҳаннесбург ва дигар шаҳрҳо мепайванданд; дар дохили шаҳр системаи автобусии «Durban People Mover» амал мекунад. == Фарҳанг ва маориф == Дурбан маркази муҳими фарҳангӣ ва маорифии вилояти Квазулу-Натал мебошад. Дар шаҳр Донишгоҳи Квазулу-Натал, осорхонаҳо, театрҳо ва маҷмааи баҳрии «uShaka Marine World» фаъолият мекунанд. Варзишгоҳи «Мозес Мабида» яке аз майдонҳои [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2010]] буд. Шаҳр бо мавҷсаворӣ (серфинг), бозори кӯчаи Виктория ва таомҳои маҳаллӣ — аз ҷумла «банни-чоу» — машҳур аст; дар наздикии Дурбан Маскани Финикси [[Маҳатма Ганди]] ҷойгир аст. == Нигаред низ == * [[Ҷумҳурии Африқои Ҷанубӣ]] * [[Йоҳаннесбург]] * [[Кейптаун]] * [[Уқёнуси Ҳинд]] * [[Маҳатма Ганди]] * [[Квазулу-Натал]] == Эзоҳ == {{Эзоҳ}} == Пайвандҳо == {{Умумӣ}} * [https://www.britannica.com/place/Durban Дурбан дар Encyclopædia Britannica] * [https://www.durban.gov.za/ Сомонаи расмии шаҳрдории eThekwini] [[Гурӯҳ:Дурбан]] [[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Ҷумҳурии Африқои Ҷанубӣ]] [[Гурӯҳ:ҶАҶ]] [[Гурӯҳ:Шаҳрҳо]] hhfsk7hkoji3l2qlov0f4b348pp0pnl Рухсора Расулзода 0 332211 1478465 1478278 2026-06-28T06:26:27Z Zolfeqar Fatihzadeh 30846 Zolfeqar Fatihzadeh moved page [[Инкубатор:Расулзода Рухсора]] to [[Рухсора Расулзода]] 1478278 wikitext text/x-wiki {{Олим |ном =Расулзода Рухсора |номи аслӣ = Тағоева Рухсора Расуловна |тасвир = [[File:RasulzodaRukhsora.jpg|thumb|]] |бар = |тавсифи тасвир = |таърихи таваллуд = 25.09.1995 |зодгоҳ = {{Зодгоҳ|ноҳияи Данғара}}, [[вилояти Хатлон]], [[Ҷумҳурии Тоҷикистон]] |шаҳрвандӣ = {{Парчамбандӣ|Тоҷикистон}} |фазои илмӣ = [[идораи давлатӣ]], [[сиёсат]], [[сиёсатшиносӣ]] |ҷойҳои кор = [[Академияи идоракунии давлатии назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] |дараҷаи илмӣ = {{Дараҷаи илмӣ|номзад|илмҳои сиёсатшиносӣ}} |унвонҳои илмӣ = |алма-матер = |роҳбари илмӣ = |шогирдони маъруф = |мукофоту ҷоизаҳо = |викитека = |викианбор = |ҷоизаҳо=Аълочии маориф ва илми Ҷумҳурии Тоҷикистон}} '''Расулзода Рухсора''' (''Тағоева Рухсора Расуловна (то соли 2024)''; [[25 сентябр]]и [[1995]], [[ноҳияи Данғара]], [[вилояти Хатлон]], [[Ҷумҳурии Тоҷикистон]]) — [[сиёсатшинос]], [[номзади илм]]ҳои [[сиёсатшиносӣ]], аълочии маориф ва илми [[Ҷумҳурии Тоҷикистон]]. == Зиндагинома == Расулзода Рухсора, [[25 сентябр]]и соли [[1995]], дар [[ноҳияи Данғара]]и [[вилояти Хатлон]] таваллуд шудааст. Соли 2012 МТМУ №56-и ноҳияро бо шаҳодатномаи аъло ва бо [[медали нуқра]] хатм намудааст<ref name="MedaliNuqra" />. * Соли [[2017]] [[Донишгоҳи миллии Тоҷикистон]]ро аз рӯйи ихтисоси «[[сиёсат]] ва [[идораи давлатӣ]]» бо [[диплом]]и аъло, * соли [[2020]] [[аспирантура]]и [[Академияи миллии илмҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон]], * соли [[2023]] [[Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ]]ро аз рӯйи ихтисоси «[[Таҳсилоти ибтидоӣ]].[[Забон ва адабиёти тоҷик]]» хатм намудааст. === Иштирок дар олимпиадаҳо === * Соли [[2012]] ҷойи якум дар [[олимпиада]]и ҷумҳуриявии мактаббачагон аз фанни «[[забон]] ва [[адабиёт]]», * соли [[2015]] ҷойи якум дар [[олимпиада]]и донишҷӯёни муассисаҳои таҳсилоти олии касбии [[Ҷумҳурии Тоҷикистон]] аз фанни «фалсафа». === Фаъолияти корӣ === * [[2015]]-[[2019]] - мутахассиси раёсати таъминоти ҳуқуқӣ ва идоракунии кадрии Муассисаи давлатии «Маркази миллии патенту иттилоот»-и Вазорати рушди иқтисод ва савдои Ҷумҳурии Тоҷикистон, * [[2019]]-[[2020]] - мутахассиси раёсати таъминоти ҳуқуқӣ ва қисми махсуси Муассисаи давлатии «Маркази миллии патенту иттилоот»-и Вазорати рушди иқтисод ва савдои Ҷумҳурии Тоҷикистон, * [[2020]]-[[2024]] - сардори шуъбаи умумӣ, кадрҳо ва таъминоти ҳуқуқии Муассисаи давлатии «Ташаккул ва рушди соҳибкорӣ»-и Кумитаи давлатии сармоягузорӣ ва идораи амволи давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон<ref name="SobiqaiKori" />. === Рисолаи номзадӣ === Соли [[2024]] дар Шурои диссертатсионии 6D.КОА-001 назди [[Донишгоҳи миллии Тоҷикистон]] рисолаашро дар мавзӯи «Сиёсати забонӣ дар Ҷумҳурии Тоҷикистон ва хусусиятҳои асосии он» ҳимоя намуда, дараҷаи илмии номзади илмҳои сиёсӣ дарёфт намудааст <ref name="Nomzadi" />. === Фаъолияти омӯзгорӣ === Аз соли [[2024]] омӯзгори кафедраи сиёсатшиносӣ ва робита бо ҷомеа, факултети дипломатия ва сиёсати [[Академияи идоракунии давлатии назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] мебошад. Соли [[2026]] бо нишони «[[Аълочии маориф ва илми Ҷумҳурии Тоҷикистон]]» мукофонида шудааст. == Фаъолияти илмӣ == Муаллифи монография ва як қатор мақолаҳои илмӣ доир ба сиёсати забонӣ ва муносибатҳои байналмилалӣ мебошад <ref name="Isto"/>. == Монография == * {{книга |автор = Расулзода, Рухсора |заглавие = Сиёсати забонӣ дар Ҷумҳурии Тоҷикистон ва хусусиятҳои асосии он |тип = монография |ссылка = https://www.researchgate.net/publication/407126193_SIESATI_ZABONI_DAR_UMURII_TOIKISTON_VA_HUSUSIATOI_ASOSII_ON |место = Душанбе |год = 2025 |страниц = 189 |язык = tg |ref = Расулзода2025 }} == Мақолаҳои илмӣ == * {{статья |автор=Тағоева Р.Р. |заглавие=Масъалаҳои назариявию методологии сиёсати забони давлатӣ |ссылка=https://www.izvestiya.ifppanrt.tj/AkhborANRT/2018/Akhbor_2018_1.pdf |язык=tg |издание=Ахбори Институти фалсафа, сиёсатшиносӣ ва ҳуқуқи ба номи Баҳоваддинови Академияи илмҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон. Бахши илмҳои сиёсатшиносӣ |год=2018 |номер=1 |страницы=92—98 |issn=0235-005X }} * {{статья |автор=Тағоева Р.Р. |заглавие=Сиёсати забони давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон ва хусусиятҳои он |ссылка=https://www.izvestiya.ifppanrt.tj/AkhborANRT/2018/Akhbor_2018_3.pdf |язык=tg |издание=Ахбори Институти фалсафа, сиёсатшиносӣ ва ҳуқуқи ба номи Баҳоваддинови Академияи илмҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон. Бахши илмҳои сиёсатшиносӣ |год=2018 |номер=3 |страницы=144—148 |issn=0235-005X }} * {{статья |автор=Муҳаммад А.Н., Тағоева Р.Р. |заглавие=Баъзе хусусиятҳои байналмилалии забони тоҷикӣ ва дурнамои инкишофи он |ссылка=https://www.izvestiya.ifppanrt.tj/AkhborANRT/2019/Akhbor_2019_3.pdf |язык=tg |издание=Ахбори Институти фалсафа, сиёсатшиносӣ ва ҳуқуқи ба номи Баҳоваддинови Академияи илмҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон. Бахши илмҳои сиёсатшиносӣ |год=2019 |номер=3 |страницы=119—125 |issn=0235-005X }} * {{статья |автор=Тағоева Р.Р. |заглавие=Масъалаҳои назариявию методологии сиёсати забони давлатӣ |ссылка=https://ec.vestnik-tnu.com/vestnik/2019/Vestnik-2019-4-1.pdf |язык=tg |издание=Паёми Донишгоҳи миллии Тоҷикистон. Бахши илмҳои иҷтимоӣ-иқтисодӣ ва ҷамъиятӣ |год=2019 |номер=4-1 |страницы=318—324 |issn=2413-5151 }} * {{статья |автор=Тағоева Р.Р. |заглавие=Мавқеи забони тоҷикӣ дар ташаккули ғояи миллӣ |ссылка=http://vestnik.tj/soc_doc/2019/n4/pj.pdf |язык=tg |издание=Ахбори Донишгоҳи давлатии ҳуқуқ, бизнес ва сиёсати Тоҷикистон. Бахши илмҳои сиёсатшиносӣ |год=2019 |номер=4 (81) |страницы=157—164 |issn=2411-1945 }} *{{статья |автор=Расулзода Р. |заглавие=Масъалаҳои стратегияи сиёсати забонӣ |ссылка=https://m.vestnik.mts.tj/wp-content/grand-media/application/9.pdf |язык=tg |издание=Муносибатҳои байналмилалӣ ва амният |год=2024 |номер=1 (9) |страницы=161—168 |issn=2090-3567 }} *{{статья |автор=Расулзода Р. |заглавие=Тоҷикистон Рӯзномаи ҷаҳонӣ доир ба ҳифзи пиряхҳоро ташкил медиҳад |ссылка=https://m.vestnik.mts.tj/wp-content/grand-media/application/_________2_2025.06.07.2025.pdf |язык=tg |издание=Муносибатҳои байналмилалӣ ва амният |год=2025 |номер=2 (14) |страницы=97—105 |issn=2790-3567 }} *{{статья |автор=Расулзода Р. |заглавие=Таджикистан в СНГ: направления, достижения и перспективы сотрудничества |ссылка=https://www.eijournal.ru/jour/article/view/1528/692 |язык=ru |издание=Евразийская интеграция: экономика, право, политика |год=2025 |том=19 |номер=4 |страницы=193—195 |issn=2073-2929 }} *{{статья |автор=Расулзода Р. |заглавие=Ташаббусҳои байналмилалии Тоҷикистон дар чаҳорчӯби СММ: аз дипломатияи об то иқлим, маърифати ҳуқуқӣ ва зеҳни сунъӣ |ссылка=https://www.osiyoavrupo.tj/majalla-pdf/2026-1 |язык=tg |издание=Осиё ва Аврупо |год=2026 |номер=1 (25) |страницы=67—75 |issn=2790-7198 }} *{{статья |автор=Расулзода Р. |заглавие=Ҳамгунсозии номҳои кишварҳо, шаҳрҳо ва созмонҳои байналмилалӣ ҳамчун ҷузъи татбиқи сиёсати забонӣ: мушкилоти гуногуннависӣ ва роҳҳои ҳалли онҳо |ссылка=https://payom.ddzt.tj/wp-content/uploads/2026/04/vestnik_2026_1_61-1.pdf |язык=tg |издание=Паёми Донишгоҳи забонҳо (силсилаи илмҳои филологӣ, педагогӣ ва таърих) |год=2026 |номер=1 (61) |страницы=142—150 |issn=2226-9355 }} *{{статья |автор=Муҳаммад А.Н., Тағоева Р.Р. |заглавие=Сиёсати давлатӣ дар соҳаи забон ҳамчун омили ташаккули давлатдории навин |язык=tg |издание=Забон ва истилоҳот: маҷаллаи илмӣ-омавӣ |год=2022 |номер=2-3 |страницы=29—38 |issn=2957-6741 }} *{{статья |автор=Расулзода Р. |заглавие=Тоҷикистон рӯзномаи ҷаҳонии ҳифзи пиряхҳоро ташаккул медиҳад |ссылка=https://mfa.tj/uploads/main/2025/12/Siesati-khoriji-2-2025.pdf |язык=tg |издание=Сиёсати хориҷӣ |год=2025 |номер=2(03) |страницы=27—32 }} *{{статья |автор=Расулзода Р. |заглавие=Нақши Пешвои миллат дар ташаккул, рушд ва татбиқи сиёсати забонӣ дар Ҷумҳурии Тоҷикистон |ссылка=https://tut.tj/wp-content/uploads/2026/06/payomi-dtt-gumanitari_1-2-2025.pdf |язык=tg |издание=Паёми Донишгоҳи технологии Тоҷикистон. Бахши илмҳои гуманитарӣ ва педагогикаи касбӣ |год=2025 |номер=1-2 (15-16) |страницы=69—76 }} *{{статья |автор=Расулзода Р. |заглавие=Татбиқи сиёсати забонӣ дар ҳамгунсозии номҳои ҷуғрофӣ ва созмонҳои байналмилалӣ |язык=tg |издание=Сиёсати хориҷӣ |год=2026 |номер=5(06) |страницы=31—40 }} *{{статья |автор=Расулзода Р. |заглавие=Ҳамкории Тоҷикистону Русия дар соҳаи илму маориф: вазъи кунунӣ ва дурнамо |ссылка=https://www.navidiilm.tj/sites/default/files/jurnal-pdf/2025/navidiilm-4.pdf |язык=tg |издание=Навиди илм |год=2025 |номер=4 |страницы=111—114 |issn=3105-9228 }} == Диплом ва ифтихорномаҳо == * Ифтихорномаи Вазорати маорифи Ҷумҳурии Тоҷикистон барои гирифтани ҷойи якум дар Олимпиадаи ҷумҳуриявии мактаббачагон аз фанни забон ва адабиёти тоҷик (соли 2012); * Тавсияномаи Вазорати маорифи Ҷумҳурии Тоҷикистон барои гирифтани ҷойи якум дар Олимпиадаи ҷумҳуриявии мактаббачагон аз фанни забон ва адабиёти тоҷик барои дохил шудан ба муассисаҳои таҳсилоти олии касбии Ҷумҳурии Тоҷикистон (соли 2012); * Ифтихорномаи Донишгоҳи миллии Тоҷикистон барои сазовор гардидан ба ҷойи аввал дар олимпиадаи донишгоҳӣ. (соли 2015); * Дипломи дараҷаи I-и Вазорати маорифи Ҷумҳурии Тоҷикистон барои ишғол намудани ҷойи якум аз фанни фалсафа дар олимпиадаи донишҷӯёни муассисаҳои таҳсилоти олии касбии Ҷумҳурии Тоҷикистон дар соли таҳсили 2014-2015. (соли 2015); * Ифтихорномаи факултети фалсафаи Донишгоҳи миллии Тоҷикистон барои иштироки фаъол дар конференсияи ҷумҳуриявии илмию назариявии ҳайати устодону донишҷӯйни Донишгоҳи миллии Тоҷикистон бахшида ба «700-солагии Мир Сайид Алии Ҳамадонӣ», «Соли оила», Даҳсолаи байналмилалии «Об барои ҳаёт» барои солҳои 2005-2015. (соли 2015); * Дипломи Кумитаи кор бо ҷавонон ва варзиши назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон барои ишғоли ҷойи якум дар озмуни ҷумҳуриявии мақолаи беҳтарин дар мавзӯи «Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон – поягузори Артиши миллӣ». (соли 2019); * Ифтихорномаи Кумитаи давлатии сармоягузорӣ ва идораи амволи давлатӣ (соли 2021); * Аълочии маориф ва илми Ҷумҳурии Тоҷикистон (соли 2026).<br /> == Эзоҳ == <references> <ref name="Isto">{{cite web |url=https://farzonagon.tj/tg/profile/4580-1098?tab=achievements |title=Интишороти Расулзода Рухсора |publisher=Пойгоҳи миллии кадрҳои илмӣ ва илмӣ-педагогӣ — феҳристи ягонаи олимон, муассисаҳои илмӣ ва дастовардҳои илмӣ |language=tg |access-date=2026-06-17 }}</ref> <ref name="Nomzadi">{{cite web |url= https://vak.tj/hac_new/images/pdf_files/farmoishho2025/Farmoish_57_2025.pdf |title= Фармоиши Раиси Комиссияи олии аттестатсионии назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон "Дар бораи додани дараҷаи илмӣ", №57 аз 28.02.2025 }}</ref> <ref name="MedaliNuqra">{{cite web |url=https://institute-history.tj/sites/default/files/2022/Document-TJ/Safarzoda-Gazalsho/Dissertatsia-SG.pdf |title=Рушди маорифи вилояти Хатлон дар охири асри XX — ибтидои асри XXI (дар заминаи маводи минтақаи Кӯлоб) |author=Сафарзода Ғазалшоҳ Ғулом |publisher=Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон, Институти таърих, бостоншиносӣ ва мардумшиносӣ ба номи Аҳмади Дониш |language=tg |type=Диссертация барои дарёфти дараҷаи илмии номзади илмҳои таърих (07.00.02 – Таърихи ватанӣ) |supervisor=Убайдулло Н. К. |access-date=2026-06-17 |language=tg |year=2022 |page=113 }}</ref> <ref name="SobiqaiKori">{{cite web |url=https://farzonagon.tj/tg/profile/4580-1098 |title=Расулзода Рухсора |publisher=Пойгоҳи миллии кадрҳои илмӣ ва илмӣ-педагогӣ — феҳристи ягонаи олимон, муассисаҳои илмӣ ва дастовардҳои илмӣ |language=tg |access-date=2026-06-17 }}</ref> </references> <!-- Скрывайте категорию, используя [[:Гурӯҳ вместо [[Гурӯҳ --> nkwoayugvp5krlhmbgwer0123xp8a1g 1478468 1478465 2026-06-28T06:40:09Z Zolfeqar Fatihzadeh 30846 ороиш, викисозӣ, вироишоти сабкӣ 1478468 wikitext text/x-wiki {{Олим |ном =Расулзода Рухсора |номи аслӣ = Тағоева Рухсора Расуловна |тасвир = |бар = |тавсифи тасвир = |таърихи таваллуд = 25.09.1995 |зодгоҳ = {{Зодгоҳ|ноҳияи Данғара}}, [[вилояти Хатлон]], [[Ҷумҳурии Тоҷикистон]] |шаҳрвандӣ = {{Парчамбандӣ|Тоҷикистон}} |фазои илмӣ = [[идораи давлатӣ]], [[сиёсат]], [[сиёсатшиносӣ]] |ҷойҳои кор = [[Академияи идоракунии давлатии назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] |дараҷаи илмӣ = {{Дараҷаи илмӣ|номзад|илмҳои сиёсатшиносӣ}} |унвонҳои илмӣ = |алма-матер = |роҳбари илмӣ = |шогирдони маъруф = |мукофоту ҷоизаҳо = |викитека = |викианбор = |ҷоизаҳо=Аълочии маориф ва илми Ҷумҳурии Тоҷикистон}} '''Расулзода Рухсора''' (''Тағоева Рухсора Расуловна (то соли 2024)''; [[25 сентябр]]и [[1995]], [[ноҳияи Данғара]], [[вилояти Хатлон]], [[Ҷумҳурии Тоҷикистон]]) — [[сиёсатшинос]], [[номзади илм]]ҳои [[сиёсатшиносӣ]], аълочии маориф ва илми [[Ҷумҳурии Тоҷикистон]]. == Зиндагинома == Расулзода Рухсора, [[25 сентябр]]и соли [[1995]], дар [[ноҳияи Данғара]]и [[вилояти Хатлон]] таваллуд шудааст. Соли 2012 МТМУ №56-и ноҳияро бо шаҳодатномаи аъло ва бо [[медали нуқра]] хатм намудааст<ref name="MedaliNuqra" />. * Соли [[2017]] [[Донишгоҳи миллии Тоҷикистон]]ро аз рӯйи ихтисоси «[[сиёсат]] ва [[идораи давлатӣ]]» бо [[диплом]]и аъло, * соли [[2020]] [[аспирантура]]и [[Академияи миллии илмҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон]], * соли [[2023]] [[Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ]]ро аз рӯйи ихтисоси «[[Таҳсилоти ибтидоӣ]].[[Забон ва адабиёти тоҷик]]» хатм намудааст. === Иштирок дар олимпиадаҳо === * Соли [[2012]] ҷойи якум дар [[олимпиада]]и ҷумҳуриявии мактаббачагон аз фанни «[[забон]] ва [[адабиёт]]», * соли [[2015]] ҷойи якум дар [[олимпиада]]и донишҷӯёни муассисаҳои таҳсилоти олии касбии [[Ҷумҳурии Тоҷикистон]] аз фанни «фалсафа». === Фаъолияти корӣ === * [[2015]]-[[2019]] - мутахассиси раёсати таъминоти ҳуқуқӣ ва идоракунии кадрии Муассисаи давлатии «Маркази миллии патенту иттилоот»-и Вазорати рушди иқтисод ва савдои Ҷумҳурии Тоҷикистон, * [[2019]]-[[2020]] - мутахассиси раёсати таъминоти ҳуқуқӣ ва қисми махсуси Муассисаи давлатии «Маркази миллии патенту иттилоот»-и Вазорати рушди иқтисод ва савдои Ҷумҳурии Тоҷикистон, * [[2020]]-[[2024]] - сардори шуъбаи умумӣ, кадрҳо ва таъминоти ҳуқуқии Муассисаи давлатии «Ташаккул ва рушди соҳибкорӣ»-и Кумитаи давлатии сармоягузорӣ ва идораи амволи давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон<ref name="SobiqaiKori" />. === Рисолаи номзадӣ === Соли [[2024]] дар Шурои диссертатсионии 6D.КОА-001 назди [[Донишгоҳи миллии Тоҷикистон]] рисолаашро дар мавзӯи «Сиёсати забонӣ дар Ҷумҳурии Тоҷикистон ва хусусиятҳои асосии он» ҳимоя намуда, дараҷаи илмии номзади илмҳои сиёсӣ дарёфт намудааст <ref name="Nomzadi" />. === Фаъолияти омӯзгорӣ === Аз соли [[2024]] омӯзгори кафедраи сиёсатшиносӣ ва робита бо ҷомеа, факултети дипломатия ва сиёсати [[Академияи идоракунии давлатии назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] мебошад. Соли [[2026]] бо нишони «[[Аълочии маориф ва илми Ҷумҳурии Тоҷикистон]]» мукофонида шудааст. == Фаъолияти илмӣ == Муаллифи монография ва як қатор мақолаҳои илмӣ доир ба сиёсати забонӣ ва муносибатҳои байналмилалӣ мебошад <ref name="Isto"/>. == Монография == * {{книга |автор = Расулзода, Рухсора |заглавие = Сиёсати забонӣ дар Ҷумҳурии Тоҷикистон ва хусусиятҳои асосии он |тип = монография |ссылка = https://www.researchgate.net/publication/407126193_SIESATI_ZABONI_DAR_UMURII_TOIKISTON_VA_HUSUSIATOI_ASOSII_ON |место = Душанбе |год = 2025 |страниц = 189 |язык = tg |ref = Расулзода2025 }} == Мақолаҳои илмӣ == * {{статья |автор=Тағоева Р.Р. |заглавие=Масъалаҳои назариявию методологии сиёсати забони давлатӣ |ссылка=https://www.izvestiya.ifppanrt.tj/AkhborANRT/2018/Akhbor_2018_1.pdf |язык=tg |издание=Ахбори Институти фалсафа, сиёсатшиносӣ ва ҳуқуқи ба номи Баҳоваддинови Академияи илмҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон. Бахши илмҳои сиёсатшиносӣ |год=2018 |номер=1 |страницы=92—98 |issn=0235-005X }} * {{статья |автор=Тағоева Р.Р. |заглавие=Сиёсати забони давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон ва хусусиятҳои он |ссылка=https://www.izvestiya.ifppanrt.tj/AkhborANRT/2018/Akhbor_2018_3.pdf |язык=tg |издание=Ахбори Институти фалсафа, сиёсатшиносӣ ва ҳуқуқи ба номи Баҳоваддинови Академияи илмҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон. Бахши илмҳои сиёсатшиносӣ |год=2018 |номер=3 |страницы=144—148 |issn=0235-005X }} * {{статья |автор=Муҳаммад А.Н., Тағоева Р.Р. |заглавие=Баъзе хусусиятҳои байналмилалии забони тоҷикӣ ва дурнамои инкишофи он |ссылка=https://www.izvestiya.ifppanrt.tj/AkhborANRT/2019/Akhbor_2019_3.pdf |язык=tg |издание=Ахбори Институти фалсафа, сиёсатшиносӣ ва ҳуқуқи ба номи Баҳоваддинови Академияи илмҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон. Бахши илмҳои сиёсатшиносӣ |год=2019 |номер=3 |страницы=119—125 |issn=0235-005X }} * {{статья |автор=Тағоева Р.Р. |заглавие=Масъалаҳои назариявию методологии сиёсати забони давлатӣ |ссылка=https://ec.vestnik-tnu.com/vestnik/2019/Vestnik-2019-4-1.pdf |язык=tg |издание=Паёми Донишгоҳи миллии Тоҷикистон. Бахши илмҳои иҷтимоӣ-иқтисодӣ ва ҷамъиятӣ |год=2019 |номер=4-1 |страницы=318—324 |issn=2413-5151 }} * {{статья |автор=Тағоева Р.Р. |заглавие=Мавқеи забони тоҷикӣ дар ташаккули ғояи миллӣ |ссылка=http://vestnik.tj/soc_doc/2019/n4/pj.pdf |язык=tg |издание=Ахбори Донишгоҳи давлатии ҳуқуқ, бизнес ва сиёсати Тоҷикистон. Бахши илмҳои сиёсатшиносӣ |год=2019 |номер=4 (81) |страницы=157—164 |issn=2411-1945 }} *{{статья |автор=Расулзода Р. |заглавие=Масъалаҳои стратегияи сиёсати забонӣ |ссылка=https://m.vestnik.mts.tj/wp-content/grand-media/application/9.pdf |язык=tg |издание=Муносибатҳои байналмилалӣ ва амният |год=2024 |номер=1 (9) |страницы=161—168 |issn=2090-3567 }} *{{статья |автор=Расулзода Р. |заглавие=Тоҷикистон Рӯзномаи ҷаҳонӣ доир ба ҳифзи пиряхҳоро ташкил медиҳад |ссылка=https://m.vestnik.mts.tj/wp-content/grand-media/application/_________2_2025.06.07.2025.pdf |язык=tg |издание=Муносибатҳои байналмилалӣ ва амният |год=2025 |номер=2 (14) |страницы=97—105 |issn=2790-3567 }} *{{статья |автор=Расулзода Р. |заглавие=Таджикистан в СНГ: направления, достижения и перспективы сотрудничества |ссылка=https://www.eijournal.ru/jour/article/view/1528/692 |язык=ru |издание=Евразийская интеграция: экономика, право, политика |год=2025 |том=19 |номер=4 |страницы=193—195 |issn=2073-2929 }} *{{статья |автор=Расулзода Р. |заглавие=Ташаббусҳои байналмилалии Тоҷикистон дар чаҳорчӯби СММ: аз дипломатияи об то иқлим, маърифати ҳуқуқӣ ва зеҳни сунъӣ |ссылка=https://www.osiyoavrupo.tj/majalla-pdf/2026-1 |язык=tg |издание=Осиё ва Аврупо |год=2026 |номер=1 (25) |страницы=67—75 |issn=2790-7198 }} *{{статья |автор=Расулзода Р. |заглавие=Ҳамгунсозии номҳои кишварҳо, шаҳрҳо ва созмонҳои байналмилалӣ ҳамчун ҷузъи татбиқи сиёсати забонӣ: мушкилоти гуногуннависӣ ва роҳҳои ҳалли онҳо |ссылка=https://payom.ddzt.tj/wp-content/uploads/2026/04/vestnik_2026_1_61-1.pdf |язык=tg |издание=Паёми Донишгоҳи забонҳо (силсилаи илмҳои филологӣ, педагогӣ ва таърих) |год=2026 |номер=1 (61) |страницы=142—150 |issn=2226-9355 }} *{{статья |автор=Муҳаммад А.Н., Тағоева Р.Р. |заглавие=Сиёсати давлатӣ дар соҳаи забон ҳамчун омили ташаккули давлатдории навин |язык=tg |издание=Забон ва истилоҳот: маҷаллаи илмӣ-омавӣ |год=2022 |номер=2-3 |страницы=29—38 |issn=2957-6741 }} *{{статья |автор=Расулзода Р. |заглавие=Тоҷикистон рӯзномаи ҷаҳонии ҳифзи пиряхҳоро ташаккул медиҳад |ссылка=https://mfa.tj/uploads/main/2025/12/Siesati-khoriji-2-2025.pdf |язык=tg |издание=Сиёсати хориҷӣ |год=2025 |номер=2(03) |страницы=27—32 }} *{{статья |автор=Расулзода Р. |заглавие=Нақши Пешвои миллат дар ташаккул, рушд ва татбиқи сиёсати забонӣ дар Ҷумҳурии Тоҷикистон |ссылка=https://tut.tj/wp-content/uploads/2026/06/payomi-dtt-gumanitari_1-2-2025.pdf |язык=tg |издание=Паёми Донишгоҳи технологии Тоҷикистон. Бахши илмҳои гуманитарӣ ва педагогикаи касбӣ |год=2025 |номер=1-2 (15-16) |страницы=69—76 }} *{{статья |автор=Расулзода Р. |заглавие=Татбиқи сиёсати забонӣ дар ҳамгунсозии номҳои ҷуғрофӣ ва созмонҳои байналмилалӣ |язык=tg |издание=Сиёсати хориҷӣ |год=2026 |номер=5(06) |страницы=31—40 }} *{{статья |автор=Расулзода Р. |заглавие=Ҳамкории Тоҷикистону Русия дар соҳаи илму маориф: вазъи кунунӣ ва дурнамо |ссылка=https://www.navidiilm.tj/sites/default/files/jurnal-pdf/2025/navidiilm-4.pdf |язык=tg |издание=Навиди илм |год=2025 |номер=4 |страницы=111—114 |issn=3105-9228 }} == Диплом ва ифтихорномаҳо == * Ифтихорномаи Вазорати маорифи Ҷумҳурии Тоҷикистон барои гирифтани ҷойи якум дар Олимпиадаи ҷумҳуриявии мактаббачагон аз фанни забон ва адабиёти тоҷик (соли 2012); * Тавсияномаи Вазорати маорифи Ҷумҳурии Тоҷикистон барои гирифтани ҷойи якум дар Олимпиадаи ҷумҳуриявии мактаббачагон аз фанни забон ва адабиёти тоҷик барои дохил шудан ба муассисаҳои таҳсилоти олии касбии Ҷумҳурии Тоҷикистон (соли 2012); * Ифтихорномаи Донишгоҳи миллии Тоҷикистон барои сазовор гардидан ба ҷойи аввал дар олимпиадаи донишгоҳӣ. (соли 2015); * Дипломи дараҷаи I-и Вазорати маорифи Ҷумҳурии Тоҷикистон барои ишғол намудани ҷойи якум аз фанни фалсафа дар олимпиадаи донишҷӯёни муассисаҳои таҳсилоти олии касбии Ҷумҳурии Тоҷикистон дар соли таҳсили 2014-2015. (соли 2015); * Ифтихорномаи факултети фалсафаи Донишгоҳи миллии Тоҷикистон барои иштироки фаъол дар конференсияи ҷумҳуриявии илмию назариявии ҳайати устодону донишҷӯйни Донишгоҳи миллии Тоҷикистон бахшида ба «700-солагии Мир Сайид Алии Ҳамадонӣ», «Соли оила», Даҳсолаи байналмилалии «Об барои ҳаёт» барои солҳои 2005-2015. (соли 2015); * Дипломи Кумитаи кор бо ҷавонон ва варзиши назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон барои ишғоли ҷойи якум дар озмуни ҷумҳуриявии мақолаи беҳтарин дар мавзӯи «Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон – поягузори Артиши миллӣ». (соли 2019); * Ифтихорномаи Кумитаи давлатии сармоягузорӣ ва идораи амволи давлатӣ (соли 2021); * Аълочии маориф ва илми Ҷумҳурии Тоҷикистон (соли 2026).<br /> == Эзоҳ == <references> <ref name="Isto">{{cite web |url=https://farzonagon.tj/tg/profile/4580-1098?tab=achievements |title=Интишороти Расулзода Рухсора |publisher=Пойгоҳи миллии кадрҳои илмӣ ва илмӣ-педагогӣ — феҳристи ягонаи олимон, муассисаҳои илмӣ ва дастовардҳои илмӣ |language=tg |access-date=2026-06-17 }}</ref> <ref name="Nomzadi">{{cite web |url= https://vak.tj/hac_new/images/pdf_files/farmoishho2025/Farmoish_57_2025.pdf |title= Фармоиши Раиси Комиссияи олии аттестатсионии назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон "Дар бораи додани дараҷаи илмӣ", №57 аз 28.02.2025 }}</ref> <ref name="MedaliNuqra">{{cite web |url=https://institute-history.tj/sites/default/files/2022/Document-TJ/Safarzoda-Gazalsho/Dissertatsia-SG.pdf |title=Рушди маорифи вилояти Хатлон дар охири асри XX — ибтидои асри XXI (дар заминаи маводи минтақаи Кӯлоб) |author=Сафарзода Ғазалшоҳ Ғулом |publisher=Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон, Институти таърих, бостоншиносӣ ва мардумшиносӣ ба номи Аҳмади Дониш |language=tg |type=Диссертация барои дарёфти дараҷаи илмии номзади илмҳои таърих (07.00.02 – Таърихи ватанӣ) |supervisor=Убайдулло Н. К. |access-date=2026-06-17 |language=tg |year=2022 |page=113 }}</ref> <ref name="SobiqaiKori">{{cite web |url=https://farzonagon.tj/tg/profile/4580-1098 |title=Расулзода Рухсора |publisher=Пойгоҳи миллии кадрҳои илмӣ ва илмӣ-педагогӣ — феҳристи ягонаи олимон, муассисаҳои илмӣ ва дастовардҳои илмӣ |language=tg |access-date=2026-06-17 }}</ref> </references> <!-- Скрывайте категорию, используя [[:Гурӯҳ вместо [[Гурӯҳ --> dokpeeanl8ak0bt9kjx6z916f9yvi03 Дарёи Сардаи Миёна 0 332320 1478469 1478284 2026-06-28T06:58:15Z InternetArchiveBot 30618 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1478469 wikitext text/x-wiki {{Дарё |Ном = Сардаи-Миёна |Номгузории миллӣ = tg/Сардаи Миёна |Акс = |Имзои тасвир = |Дарозӣ = 66 |Майдони ҳавз = 1190 |Ҳавз = Кофарниҳон/Амударё/Баҳри Калони Арал |Хуруҷи об = |Мавқеи ченак = |Сарчашма = |Мавқеи сарчашма = |Баландии сарчашма = 4130 |Координатаҳои сарчашма = 39.1193/69.5207 |Резишгоҳ = Кофарниҳон |Мавқеи резишгоҳ = |Баландии резишгоҳ = |Координатаҳои резишгоҳ = 38.7246/69.3236 |Нишеби дарё = |Давлат = Тоҷикистон |Минтақа = Ноҳияҳои тобеи ҷумҳурӣ |Ноҳия = |Харитаи мавзеъ = Тоҷикистон }} '''Сардаи-Миёна'''<ref name="J-42-43">Харитаи топографии J-42-43.</ref> ({{lang-tg|Сардаи Миёна}}<ref>''Ҷумҳурият'' — [http://www.jumhuriyat.tj/index.php?art_id=11512 Иҷтимоиёт] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20180720170158/http://www.jumhuriyat.tj/index.php?art_id=11512 |date=2018-07-20 }}</ref>) — дарёест, ки аз ҳудуди [[Ноҳияҳои тобеи ҷумҳурӣ|Ноҳияҳои тобеи ҷумҳурии]] Тоҷикистон ҷорӣ мешавад. Яке аз ду шохаи ташкилдиҳандаи дарёи [[Кофарниҳон (дарё)|Кофарниҳон]] мебошад. Бузургтарин шохоби он — Капандор (32 км)<ref name="J-42-43" /><ref name="РПВ">{{Книга:РПВ ГИ|14|3|с=59}}</ref> аст. Дарозии дарё — 66 км. Масоҳати ҳавзаи обҷамъшавӣ — 1190 км². Шумораи дарёҳои дарозиашон камтар аз 10 км, ки дар ҳавзаи Сардаи-Миёна ҷойгиранд, 153 адад буда, дарозии умумии онҳо 200 км-ро ташкил медиҳад<ref name="РПВ" />. Сарчашмаи он аз пиряхи беноме оғоз меёбад, ки дар ҷанубу ғарб, дар масофаи 1,5 километр аз қуллае бо баландии 4189 метр аз сатҳи баҳр ҷойгир шудааст<ref>{{Книга:РПВ ГИ|14|3|с=92}}</ref>. Бо дарёи [[Сорбо]] дар минтақаи сарҳадҳои шарқии шаҳраки [[Ромит]] ҳамроҳ шуда, дарёи Кофарниҳонро ташкил медиҳад. Дар соҳили дарё маҳалҳои аҳолинишини [[Даштимазор]], [[Висгон]], [[Хушон]] ва [[Ромит]] ҷойгир шудаанд<ref name="J-42-43" />. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} [[Гурӯҳ:Ҳавзаи Кофарниҳон]] [[Гурӯҳ:Дарёҳои ноҳияҳои тобеи ҷумҳурӣ]] nxzfebgyo42ncdms01kgqvhomyviv7e Константин Бранкузи 0 332348 1478449 1478421 2026-06-27T20:31:15Z Yoonoos.tj 27005 Yoonoos.tj moved page [[Бранкузи, Бринкуши (Brancusi) Константин]] to [[Константин Бранкузи]] 1478421 wikitext text/x-wiki {{Рассом}} '''Бранкузи, Бринкуши (Brancusi) Константин''' ( таваллуд — '''Брынку́ш''', {{lang-ro|Constantin Brâncuşi}}''Constantin Brâncuşi'', {{lang-fr|Constantin Brancusi}}''Constantin Brancusi''; {{ВД-Дебоча}}) , ҳайкалтароши руминиягӣ — яке аз чеҳраҳои дурахшон дар [[ҳайкалтароши]]<nowiki/>и услуби ҷадид. == Зиндагинома == Дар Бухарест (1898–1901) ва Порис (1905–07), аз ҷумла дар устохонаи О. Роден таҳсил кард. Асосан дар Фаронса умр ба сар бурдааст. Дар ибтидо бо услуби ҷадид (модерн) кор кард («На­моз», 1907; «Бӯса», 1908). Баъдтар ба содасозии шакл­ҳо гузашта, дар биринҷӣ, дарахт ё мармар тимсолҳои хаё­лӣ ё нимхаёлии табиат ва инсонро офарид (силсилаи «Паранда дар фазо», 1910–40). Нуқтаи баландтарини эҷодии Бранкузи дар маҷмааи ёдгорӣ дар Тиргу-Жиу (уезди Горж, Руминия), ки соли 1937 ба хотири қурбоншудагони Ҷанги якуми ҷаҳонӣ (1914–18) сохтаааст, таҷассум ёфтааст; ҷузъҳои асосии тар­кибии он – «Сутуни беинтиҳо», «Мизи хомӯ­шӣ» ва «Дарвозаи бӯса». == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Адабиёт == * {{ЭМТ|Бранкузи, Бринкуши (Brancusi) Константин|7|муаллиф= }} {{ПБ}} [[Гурӯҳ:Ҳайкалтарош]] 53daxtqhrenwlcivrhvpcd4bt5ohth3 1478451 1478449 2026-06-27T20:34:11Z Yoonoos.tj 27005 /* */ 1478451 wikitext text/x-wiki {{Рассом}} '''Константи́н Бранкузи́''' (таваллуд — '''Бринку́ш''', {{lang-ro|Constantin Brâncuşi}}, {{lang-fr|Constantin Brancusi}}; {{ВД-Дебоча}}) — ҳайкалтароши руминиягӣ, яке аз чеҳраҳои дурахшон дар [[ҳайкалтарошӣ|ҳайкалтароши]]и услуби ҷадид. == Зиндагинома == Дар Бухарест (1898–1901) ва Порис (1905–07), аз ҷумла дар устохонаи О. Роден таҳсил кард. Асосан дар Фаронса умр ба сар бурдааст. Дар ибтидо бо услуби ҷадид (модерн) кор кард («На­моз», 1907; «Бӯса», 1908). Баъдтар ба содасозии шакл­ҳо гузашта, дар биринҷӣ, дарахт ё мармар тимсолҳои хаё­лӣ ё нимхаёлии табиат ва инсонро офарид (силсилаи «Паранда дар фазо», 1910–40). Нуқтаи баландтарини эҷодии Бранкузи дар маҷмааи ёдгорӣ дар Тиргу-Жиу (уезди Горж, Руминия), ки соли 1937 ба хотири қурбоншудагони Ҷанги якуми ҷаҳонӣ (1914–18) сохтаааст, таҷассум ёфтааст; ҷузъҳои асосии тар­кибии он – «Сутуни беинтиҳо», «Мизи хомӯ­шӣ» ва «Дарвозаи бӯса». == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Адабиёт == * {{ЭМТ|Бранкузи, Бринкуши (Brancusi) Константин|7|муаллиф= }} {{ПБ}} [[Гурӯҳ:Ҳайкалтарош]] 697fhrdm2kncg7dowo5jo7v8z67h1zn Бранкузи, Бринкуши (Brancusi) Константин 0 332353 1478450 2026-06-27T20:31:15Z Yoonoos.tj 27005 Yoonoos.tj moved page [[Бранкузи, Бринкуши (Brancusi) Константин]] to [[Константин Бранкузи]] 1478450 wikitext text/x-wiki #равона [[Константин Бранкузи]] shdahxmhnum6nafyhklzrjaptz0zx9w Инкубатор:Расулзода Рухсора 0 332354 1478466 2026-06-28T06:26:27Z Zolfeqar Fatihzadeh 30846 Zolfeqar Fatihzadeh moved page [[Инкубатор:Расулзода Рухсора]] to [[Рухсора Расулзода]] 1478466 wikitext text/x-wiki #равона [[Рухсора Расулзода]] msiz7vnfxhdyw7zksrsyar5qlljt3xj Бахши марказии шаҳристони Кевор 0 332355 1478471 2026-06-28T08:39:34Z Шухрат Саъдиев 5132 Саҳифаи нав: {{Infobox settlement | name = Бахши марказии шаҳристони Кевор | native_name = بخش مرکزی شهرستان کوار | native_name_lang = fa | settlement_type = [[бахш (тақсимоти кишварӣ)|бахш]] |image_skyline = |image_caption = | image_flag = {{Flag|IRN}} | flag_alt = | image_seal = | seal_alt... 1478471 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = Бахши марказии шаҳристони Кевор | native_name = بخش مرکزی شهرستان کوار | native_name_lang = fa | settlement_type = [[бахш (тақсимоти кишварӣ)|бахш]] |image_skyline = |image_caption = | image_flag = {{Flag|IRN}} | flag_alt = | image_seal = | seal_alt = | image_shield = | shield_alt = | nickname = | motto = | image_map = | map_alt = | map_caption = | pushpin_map = | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = | latd = |latm = |lats = |latNS = | longd = |longm = |longs = |longEW = | coor_pinpoint = | coordinates_type = | coordinates_display = inline,title | coordinates_footnotes = |subdivision_type = [[Номгӯи давлатҳо|кишвар]] |subdivision_name = | subdivision_type1 = [[Устонҳои Эрон|Устон]] | subdivision_name1 = [[Устони Форс|Форс]] | subdivision_type2 = [[Феҳристи шаҳристонҳои Эрон|шаҳристон]] | subdivision_name2 = [[Бахши марказии шаҳристони Кевор|Кевор]] | subdivision_type3 = | subdivision_name3 = | established_title = | established_date = | founder = | seat_type = | seat = | government_footnotes = | leader_party = | leader_title = | leader_name = | unit_pref = Metric<!-- or US or UK --> | area_footnotes = | area_total_km2 = | area_land_km2 = | area_water_km2 = | area_water_percent = | area_note = | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_footnotes = | population_total = 25,081 нафар | population_as_of = [[Саршумории умумии нуфӯс ва маскан (1385)|Саршумории 1385]] | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_note = | timezone1 = | utc_offset1 = | timezone1_DST = | utc_offset1_DST = | postal_code_type = | postal_code = | area_code_type = | area_code = | iso_code = | website = | footnotes = }} '''Бахши марказии шаҳристони Кевор''' — номи [[бахш (тақсимоти кишварӣ)|бахше]] дар [[Шаҳристони Кевор]] воқеъ дар [[Устони Форс]], [[Эрон]] аст. Пойтахти он шаҳри Кевор аст. 6iwm4ix2o8zhsogn178bli90cv6wp3c 1478475 1478471 2026-06-28T09:36:34Z Шухрат Саъдиев 5132 1478475 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = Бахши марказии шаҳристони Кевор | native_name = بخش مرکزی شهرستان کوار | native_name_lang = fa | settlement_type = [[бахш (тақсимоти кишварӣ)|бахш]] |image_skyline = |image_caption = | image_flag = {{Flag|IRN}} | flag_alt = | image_seal = | seal_alt = | image_shield = | shield_alt = | nickname = | motto = | image_map = | map_alt = | map_caption = | pushpin_map = | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = | latd = |latm = |lats = |latNS = | longd = |longm = |longs = |longEW = | coor_pinpoint = | coordinates_type = | coordinates_display = inline,title | coordinates_footnotes = |subdivision_type = [[Номгӯи давлатҳо|кишвар]] |subdivision_name = | subdivision_type1 = [[Устонҳои Эрон|Устон]] | subdivision_name1 = [[Устони Форс|Форс]] | subdivision_type2 = [[Феҳристи шаҳристонҳои Эрон|шаҳристон]] | subdivision_name2 = [[Бахши марказии шаҳристони Кевор|Кевор]] | subdivision_type3 = | subdivision_name3 = | established_title = | established_date = | founder = | seat_type = | seat = | government_footnotes = | leader_party = | leader_title = | leader_name = | unit_pref = Metric<!-- or US or UK --> | area_footnotes = | area_total_km2 = | area_land_km2 = | area_water_km2 = | area_water_percent = | area_note = | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_footnotes = | population_total = 55,633 нафар | population_as_of = [[Саршумории умумии нуфӯс ва маскан (1385)|Саршумории 1385]] | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_note = | timezone1 = | utc_offset1 = | timezone1_DST = | utc_offset1_DST = | postal_code_type = | postal_code = | area_code_type = | area_code = | iso_code = | website = | footnotes = }} '''Бахши марказии шаҳристони Кевор''' — номи [[бахш (тақсимоти кишварӣ)|бахше]] дар [[Шаҳристони Кевор]] воқеъ дар [[Устони Форс]], [[Эрон]] аст. Пойтахти он шаҳри Кевор аст. == Таърих == Дар соли 2010, бахши Кевор аз [[шаҳристони Шероз]] ҷудо карда шуд, ки дар он шаҳристон ба ду ноҳияи ду ноҳияи деҳотӣ тақсим шуда, Кевор пойтахт ва ягона шаҳр дар он замон буд. Пас аз барӯйхатгирии миллии соли 2016, деҳаҳои Акбаробод ва Музаффарӣ ба мақоми шаҳрӣ табдил дода шуданд. == Аҳолӣ == Дар замони барӯйхатгирии аҳолии [[соли 2011]], шумораи аҳолии [[бахш (тақсимоти кишварӣ)|бахш ]] 55,633 нафарро дар 14,205 [[хонавода]] ташкил медод. [1] Барӯйхатгирии аҳолии соли 2016 шумораи аҳолии бахшро 60,714 нафар дар 16,930 хонавода муайян кард.<ref name="2016 Fars Province">{{cite report|title=Census of the Islamic Republic of Iran, 1395 (2016): Fars Province|language=fa|publisher=The Statistical Center of Iran|website=amar.org.ir|url=https://www.amar.org.ir/Portals/0/census/1395/results/abadi/CN95_HouseholdPopulationVillage_07.xlsx|access-date=19 December 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220406013432/https://www.amar.org.ir/Portals/0/census/1395/results/abadi/CN95_HouseholdPopulationVillage_07.xlsx|format=Excel|archive-date=6 April 2022}}</ref> == Нигаред низ == [[Саршумории умумии нуфӯс ва маскан (1385)|Саршумории 1385]]<ref>{{cite web |url=http://www.amar.org.ir/Default.aspx?tabid=553 |title=Натоиҷи саршумории Эрон дар соли 1385 (2006) |publisher=Даргоҳи миллии омори Эрон |format=Excel |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140924040844/http://www.amar.org.ir/Default.aspx?tabid=553 |archivedate=2014-09-24 |accessdate=2014-10-14 }}</ref> == Эзоҳ == {{эзоҳ}} {{Шаҳристонҳо ва шаҳрҳои устони Форс}} [[Гурӯҳ:Шаҳристони Ҷуём]] [[Гурӯҳ:Бахшҳои Устони Форс]] tkudbd6sowvos96c7ao8q8h6tgke5zi 1478476 1478475 2026-06-28T09:39:36Z Шухрат Саъдиев 5132 1478476 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = Бахши марказии шаҳристони Кевор | native_name = بخش مرکزی شهرستان کوار | native_name_lang = fa | settlement_type = [[бахш (тақсимоти кишварӣ)|бахш]] |image_skyline = |image_caption = | image_flag = {{Flag|IRN}} | flag_alt = | image_seal = | seal_alt = | image_shield = | shield_alt = | nickname = | motto = | image_map = | map_alt = | map_caption = | pushpin_map = | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = | latd = |latm = |lats = |latNS = | longd = |longm = |longs = |longEW = | coor_pinpoint = | coordinates_type = | coordinates_display = inline,title | coordinates_footnotes = |subdivision_type = [[Номгӯи давлатҳо|кишвар]] |subdivision_name = | subdivision_type1 = [[Устонҳои Эрон|Устон]] | subdivision_name1 = [[Устони Форс|Форс]] | subdivision_type2 = [[Феҳристи шаҳристонҳои Эрон|шаҳристон]] | subdivision_name2 = [[Бахши марказии шаҳристони Кевор|Кевор]] | subdivision_type3 = | subdivision_name3 = | established_title = | established_date = | founder = | seat_type = | seat = | government_footnotes = | leader_party = | leader_title = | leader_name = | unit_pref = Metric<!-- or US or UK --> | area_footnotes = | area_total_km2 = | area_land_km2 = | area_water_km2 = | area_water_percent = | area_note = | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_footnotes = | population_total = 55,633 нафар | population_as_of = [[Саршумории умумии нуфӯс ва маскан (1385)|Саршумории 1385]] | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_note = | timezone1 = | utc_offset1 = | timezone1_DST = | utc_offset1_DST = | postal_code_type = | postal_code = | area_code_type = | area_code = | iso_code = | website = | footnotes = }} '''Бахши марказии шаҳристони Кевор''' — номи [[бахш (тақсимоти кишварӣ)|бахше]] дар [[Шаҳристони Кевор]] воқеъ дар [[Устони Форс]], [[Эрон]] аст. Пойтахти он шаҳри Кевор аст. == Таърих == Дар соли 2010, бахши Кевор аз [[шаҳристони Шероз]] ҷудо карда шуд, ки дар он шаҳристон ба ду ноҳияи ду ноҳияи деҳотӣ тақсим шуда, Кевор пойтахт ва ягона шаҳр дар он замон буд. Пас аз барӯйхатгирии миллии соли 2016, деҳаҳои Акбаробод ва Музаффарӣ ба мақоми шаҳрӣ табдил дода шуданд. == Аҳолӣ == Дар замони барӯйхатгирии аҳолии [[соли 2011]], шумораи аҳолии [[бахш (тақсимоти кишварӣ)|бахш ]] 55,633 нафарро дар 14,205 [[хонавода]] ташкил медод. [1] Барӯйхатгирии аҳолии соли 2016 шумораи аҳолии бахшро 60,714 нафар дар 16,930 хонавода муайян кард.<ref name="2016 Fars Province">{{cite report|title=Census of the Islamic Republic of Iran, 1395 (2016): Fars Province|language=fa|publisher=The Statistical Center of Iran|website=amar.org.ir|url=https://www.amar.org.ir/Portals/0/census/1395/results/abadi/CN95_HouseholdPopulationVillage_07.xlsx|access-date=19 December 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220406013432/https://www.amar.org.ir/Portals/0/census/1395/results/abadi/CN95_HouseholdPopulationVillage_07.xlsx|format=Excel|archive-date=6 April 2022}}</ref> == Нигаред низ == [[Саршумории умумии нуфӯс ва маскан (1385)|Саршумории 1385]]<ref>{{cite web |url=http://www.amar.org.ir/Default.aspx?tabid=553 |title=Натоиҷи саршумории Эрон дар соли 1385 (2006) |publisher=Даргоҳи миллии омори Эрон |format=Excel |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140924040844/http://www.amar.org.ir/Default.aspx?tabid=553 |archivedate=2014-09-24 |accessdate=2014-10-14 }}</ref> == Эзоҳ == {{эзоҳ}} {{Шаҳристонҳо ва шаҳрҳои устони Форс}} [[Гурӯҳ:Шаҳристони Кевор]] [[Гурӯҳ:Бахшҳои Устони Форс]] k01u65et2argv2r8kn76kvumy5lyhjg