Википедиа tgwiki https://tg.wikipedia.org/wiki/%D0%A1%D0%B0%D2%B3%D0%B8%D1%84%D0%B0%D0%B8_%D0%B0%D1%81%D0%BB%D3%A3 MediaWiki 1.47.0-wmf.9 first-letter Медиа Вижа Баҳс Корбар Баҳси корбар Википедиа Баҳси Википедиа Акс Баҳси акс Медиавики Баҳси медиавики Шаблон Баҳси шаблон Роҳнамо Баҳси роҳнамо Гурӯҳ Баҳси гурӯҳ Портал Баҳси портал Лоиҳа Баҳси Лоиҳа TimedText TimedText talk Модул Баҳси Модул Event Event talk 0 12827 1479459 1275427 2026-07-07T11:37:03Z Сунатулло Сафарзода 108676 1479459 wikitext text/x-wiki {{Рассом |ном = |номи аслӣ = Karl Briullov |ном ҳангоми таваллуд = |тасвир = Brjullov.jpg |бар = |тавсифи тасвир = |таърихи таваллуд = 1799 |зодгоҳ = |таърихи даргузашт = 1852 |маҳалли даргузашт = |табаият = |шаҳрвандӣ = |жанр = |сабк = |омӯзиш = |пуштибонон = |мукофотҳо = |унвонҳо = |ҷоизаҳо = |сайт = |имзо = |викианбор = }} '''Карл Бриуллов''' ({{забон-код|ru|Karl Briullov}}) ([[1799]] — [[1852]]) рассом ва ҳунарманди [[рус]] аст. Дар Академияи рассомии Петербург (1819–21) таҳсил карда, аз рассомони машҳури замонаш А. И. Иванов ва А. Е. Егоров таълим гирифтааст. Солҳои 1823–35 ва 1850–52 дар Итолиё зистааст. Бриуллов санъати тасвирии русро бо равияи нав интишор дод, ҷустуҷӯҳои эҷодиаш бо ифодаи романтикии хосси замон омезиш ёфтаанд. Хусусан дар портретнигорӣ маҳорати баланд дошт. Дар онҳо олами маънавӣ ва табиати инсон ҳамаҷониба инъикос ёфтааст. Портретҳои ашхоси машҳури қадиму ҷадид чун И. А. Крилов, В. А. Жуковский, А. Н. Струговшиков, А. К. Толстой, Ҷованни Пач­чини, Титтони ва дигарон дар ин навъ санъати тасвирии рус назир надоранд. Машҳур­тарин мусаввараи Бриуллов «Рӯзи охирини Помпей» ном дорад, ки дар он шаҳри харобшуда аз вулкани Везувий тасвир ёфтааст. Дар ин асар воқеияти таъ­рихӣ хуб ифода шуда, унсурҳои класситсизми академӣ ба назар мерасад. «Муҳосираи Псков», «Рӯзи охирини Помпей», «Бегуноҳӣ заминро тарк мекунад», «Марги Инесса де Кастро», «Тохтутози Ген­зерих ба Рим», «Диана дар қа­нот­ҳои шаб», «Нимашаби итолиёӣ», «Вирсавия», «Духтари савора» ва дигар мусав­вараҳояш ба хазинаи тилоии эҷодии санъати тасвирии ҷаҳон ворид шудаанд. Аз мактаби эҷодии Бриуллов бисёр рассомони барҷастаи замон ва баъдӣ дар Руссия ва Аврупо сабақ гирифтаанд. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Адабиёт == * {{ЭМТ|Карл Бриуллов'|7|муаллиф= }} [[Гурӯҳ:Ҳунармандони Русия]] 1xjl30r3tki6gi7f6jlnoyexvvz5fhp 1479460 1479459 2026-07-07T11:38:48Z Сунатулло Сафарзода 108676 1479460 wikitext text/x-wiki {{Рассом |ном = |номи аслӣ = Karl Briullov |ном ҳангоми таваллуд = |тасвир = Brjullov.jpg |бар = |тавсифи тасвир = |таърихи таваллуд = 1799 |зодгоҳ = |таърихи даргузашт = 1852 |маҳалли даргузашт = |табаият = |шаҳрвандӣ = |жанр = |сабк = |омӯзиш = |пуштибонон = |мукофотҳо = |унвонҳо = |ҷоизаҳо = |сайт = |имзо = |викианбор = }} '''Карл Бриуллов''' ({{забон-код|ru|Karl Briullov}}) ([[1799]] — [[1852]]) рассом ва ҳунарманди [[рус]] аст. == Зиндагинома == Дар Академияи рассомии Петербург (1819–21) таҳсил карда, аз рассомони машҳури замонаш А. И. Иванов ва А. Е. Егоров таълим гирифтааст. Солҳои 1823–35 ва 1850–52 дар Итолиё зистааст. Бриуллов санъати тасвирии русро бо равияи нав интишор дод, ҷустуҷӯҳои эҷодиаш бо ифодаи романтикии хосси замон омезиш ёфтаанд. Хусусан дар портретнигорӣ маҳорати баланд дошт. Дар онҳо олами маънавӣ ва табиати инсон ҳамаҷониба инъикос ёфтааст. Портретҳои ашхоси машҳури қадиму ҷадид чун И. А. Крилов, В. А. Жуковский, А. Н. Струговшиков, А. К. Толстой, Ҷованни Пач­чини, Титтони ва дигарон дар ин навъ санъати тасвирии рус назир надоранд. Машҳур­тарин мусаввараи Бриуллов «Рӯзи охирини Помпей» ном дорад, ки дар он шаҳри харобшуда аз вулкани Везувий тасвир ёфтааст. Дар ин асар воқеияти таъ­рихӣ хуб ифода шуда, унсурҳои класситсизми академӣ ба назар мерасад. == Осор == «Муҳосираи Псков», «Рӯзи охирини Помпей», «Бегуноҳӣ заминро тарк мекунад», «Марги Инесса де Кастро», «Тохтутози Ген­зерих ба Рим», «Диана дар қа­нот­ҳои шаб», «Нимашаби итолиёӣ», «Вирсавия», «Духтари савора» ва дигар мусав­вараҳояш ба хазинаи тилоии эҷодии санъати тасвирии ҷаҳон ворид шудаанд. Аз мактаби эҷодии Бриуллов бисёр рассомони барҷастаи замон ва баъдӣ дар Руссия ва Аврупо сабақ гирифтаанд. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Адабиёт == * {{ЭМТ|Карл Бриуллов'|7|муаллиф= }} [[Гурӯҳ:Ҳунармандони Русия]] 4b2fki3b8oxam8yw9msi71u8seurh6k 0 21339 1479392 1479085 2026-07-06T22:18:05Z InternetArchiveBot 30618 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1479392 wikitext text/x-wiki {{Ходими давлатӣ}} '''Раҳмонзода Абдулғаффор Азиз''' (зод. [[29 март]]и [[1961]], [[деҳаи Андароб]]и [[ноҳияи Кӯлоб]]) — ходими давлатӣ, Вакили Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон (2015). == Зиндагинома == Абдулғаффор Раҳмонзода 29 марти соли 1961 дар деҳаи Андароби шаҳри Кӯлоб, таваллуд ёфтааст. Миллаташ тоҷик. Ӯ соли 1978 мактаби миёнаи № 11 шаҳри Кӯлобро хатм намудааст. Соли 1978 ба Донишгоҳи инженерҳои ирригатсия ва механизатсияи хоҷагии қишлоқи шаҳри Тошканд дохил шуда, онро соли 1983 бо ихтисоси инженер-заминсоз хатм намудааст. == Корнома == Солҳои 1983—1984 ба ҳайси иқтисодчии гурӯҳ оид ба татбиқи пешравии илм ва техникаи Раёсати кишоварзии вилояти Кӯлоб кор кардааст. Аз соли 1984 то соли 1988 дар вазифаҳои Котиби кумитаи комсомолии хоҷагии ба номи Жданови ноҳияи Кӯлоб, инструктори шуъбаи ташкилотҳои комсомолии Кумитаи комсомолии вилояти Кӯлоб, Мудири Шуъбаи ташкилотҳои комсомолии Кумитаи комсомолии шаҳри Кӯлоб, Инструктори Шуъбаи ташкилотҳои комсомолии Кумитаи комсомолии вилояти Брести Ҷумҳурии Белоруссия, Мудири Кобинети корҳои комсомолии Кумитаи комсомолии вилояти Кӯлоб, Инструктори шуъбаи ташкилии Кумитаи ҳизби коммунисти шаҳри Кӯлоб фаъолият намудааст. Аз соли 1988 то соли 1993 дар вазифаҳои Котиби якуми Кумитаи комсомолии шаҳри Кӯлоб ва Раиси Иттифоқи ҷавонони шаҳри Кӯлоб интихоб гардида, кор намудааст. Таи солҳои 1993—1996 дар вазифаҳои Мудири Сектори аграрии Корпоратсияи истеҳсолии «Кӯлоб» ва Директори Корхонаи муштараки «Ориёно» кор намудааст. Аз соли 1996 то соли 2005 дар вазифаҳои мутахассис ва Сардори шуъбаи инвеститсияҳои хориҷии Раёсати ташкил ва ҳамоҳангсозии робитаҳои хориҷии Вазорати иқтисод ва робитаҳои иқтисоди хориҷии Ҷумҳурии Тоҷикистон, Сардори шуъбаи инвеститсияҳои берунаи Раёсати сиёсати сармоягузории Вазорати иқтисод ва робитаҳои иқтисоди хориҷии Ҷумҳурии Тоҷикистон ва Сардори Раёсати инвеститсияҳои хориҷии Вазорати иқтисод ва савдои Ҷумҳурии Тоҷикистон фаъолият намудааст. Соли 2001 Донишгоҳи миллии Ҷумҳурии Тоҷикистонро бо ихтисоси иқтисодчӣ хатм намудааст. Аз соли 2005 то соли 2006 бо қарорҳои Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон дар вазифаҳои муовини Вазири иқтисод ва савдои Ҷумҳурии Тоҷикистон ва муовини Вазири рушди иқтисод ва савдои Ҷумҳурии Тоҷикистон кор намудааст. Таи солҳои 2009—2010 бо қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон дар вазифаи муовини аввали Раиси Кумитаи давлатии сармоягузорӣ ва идораи амволи давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон адои хидмат намудааст. Солҳои 2010—2012 дар вазифаи муовини Раиси вилояти Хатлон кор намуда, вакили Маҷлиси вакилони халқи вилояти Хатлон интихоб гардидааст. Аз соли 2012 то соли 2015 бо Фармони Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон дар вазифаи иҷрокунандаи Раис ва Раиси шаҳри Кӯлоб фаъолият намуда, вакили Маҷлиси вакилони халқи шаҳри Кӯлоб интихоб гардидааст. Соли 2014 аъзои Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон интихоб гардида то соли 2015 фаъолият намудааст. Моҳи марти соли 2015 Вакили Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон даъвати панҷум интихоб гардида, Муовини Раиси Кумитаи сохтори давлатӣ ва худидоракунии маҳаллӣ Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон таъйин гардидааст. Аз моҳи апрели соли 2020 бо қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон муовини якуми Вазири меҳнат, муҳоҷират ва шуғли аҳолии Ҷумҳурии Тоҷикистон таъин гардидааст. == Ҷоизаҳо == Бо ордени «Шараф» дараҷаи 2, Медали ҷашнии «Хадамоти оташнишонии Вазорати корҳои дохилии Ҷумҳурии Тоҷикистон», Медали ҷашнии «20 солагии Кумитаи ҳолатҳои фавқуллода ва мудофиаи граждании назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон», Медали ҷашнии «15 солагии Қувваҳои мусалаҳи Ҷумҳурии Тоҷикистон» ва Медали ҷашнии «20 солагии Қувваҳои мусалаҳи Ҷумҳурии Тоҷикистон» сарфароз гардида, аъзои ифтихории Раёсати Иттифоқи арбобони санъти Тоҷикистон мебошад. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Пайвандҳо == * [http://www.ozodagon.tj/khabarho/tojikiston/3631-2012-01-23-06-34-24 Озодагон — Раҳмонов ислоҳот мекунад.Ҳоло аз барқ шурӯъ кард]{{Пайванди мурда|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes 7eiohs95bfi7gk4af1c1mj5mi2m8o5j 0 59353 1479387 1416437 2026-07-06T14:55:08Z Zosya95 54344 1479387 wikitext text/x-wiki {{Адиб |ном = |тасвир = |тавсифи тасвир = |ном ҳангоми таваллуд = |номи пурра = |тахаллусҳо = |таърихи таваллуд = {{ТаърихиТаваллуд|1.01.1928}} |зодгоҳ = {{Зодгоҳ|Бухоро|шаҳри Бухоро}}, [[ҶШС Ӯзбекистон]] |таърихи даргузашт = 5.04.2003 |маҳалли даргузашт = {{МаҳаллиМарг|Душанбе|шаҳри Душанбе}}, [[Тоҷикистон]] |шаҳрвандӣ = {{flag|Тоҷикистон}} |навъи фаъолият = {{шоир|тоҷик|Тоҷикистон}} |солҳои фаъолият = 1946—1999 |самт = |жанр = шеъри бачагона |забони осор = [[тоҷикӣ]] |ҷоизаҳои адабӣ = |ҷоизаҳо = |Lib = |сайт = }} '''Гулчеҳра Сулаймонӣ'''  (1 январи 1928, [[Бухоро]] — 5 апрели 2003, [[Душанбе]]) — шоири тоҷик, [[Шоири халқии Тоҷикистон]] (1988), барандаи [[Ҷоизаи давлатии Тоҷикистон ба номи Абӯабдуллоҳ Рӯдакӣ]] ([[1977]]) барои маҷмӯъаҳои бачагона «Себи хубонӣ» ва «Чил кокули бозингар»<ref>Энсиклопедияи советии тоҷик. Ҷилди 4. — Душанбе, 1983. — с. 539—540.</ref>, узви [[Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон]] (аз 1957). == Зиндагинома == Гулчеҳра Сулаймонӣ дар хонаводаи шоири шаҳиру навовар [[Пайрав Сулаймонӣ]] 1 январи соли 1928 дар шаҳри бостонии [[Бухоро]], ба дунё омадааст. Хатмкардаи омӯзишгоҳи духтарона (1943) ва Ин-ти давлатии педагогии Бухоро (1947). Дар газетаи «Пионери Тоҷикистон» (ҳоло «Анбоз», 1950–51, мудири шуъба), маҷаллаи «Пионер» («Машъал», ҳоло «Истиқбол», 1951–1954, мудири шуъба), шуъбаи атфоли Нашриёти давлатии Тоҷикистон (1954−1961, мудир), маҷаллаи «Садои Шарқ» (1961−1970, мудири шуъба), шуъбаи адабиёти кӯдакон ва наврасони нашриёти «Маориф» (1971–1977, мудир), маҷаллаи «Занони Тоҷикистон» (ҳоло «Фирӯза», 1977–1984, ҷонишини сармуҳаррир) кор кардааст. Аз соли 1988 бознишаста ва машғули кори эҷодӣ буд. Гулчеҳра Сулаймонӣ 5 апрели [[соли 2003]] аз олам даргузашт. == Эҷодиёт == Гулчеҳра Сулаймонӣ муаллифи зиёда аз 20 маҷмӯаи ашъор мебошад. Маҷмӯаҳои «Имрӯз ид» (1957), «Ду бех олу» (1962), «Наргис» (1966), «Чархофалак» (1971), «Аспак» (1971), «Чил кокули бозигар» (1973), «Себи хубон» (1974), «Шаддаи марҷон» (1976), «Илҳом» (1977), «Рангинкамон», «Ниҳол» (ҳар ду 1979), «Айёми гули лола» (1982), «Таронаҳои офтобӣ» (1984), «Куртаи чакан» (1989), «Сичароғ» (1989), «Лолаҳои дасти ман» (1998), «Меҳргоҳ» (1999) ва ғ. ба қалами Гулчеҳра Сулаймонӣ тааллуқ доранд. Мавзӯи асосии эҷодиёти Гулчеҳра Сулаймонӣ васфи ҳаёти хуррами инсоният, тантанаи ғояҳои пешқадами замон, мақоми занон дар ҳаёти иҷтимоӣ ва меҳнати бунёдкоронаи халқ мебошанд. Қаҳрамони шеърҳои ӯ одамони заҳматдӯст буда, идеалҳои олии ҷамъияти адолатпарварро ҷонибдорӣ мекунанд. Гулчеҳра Сулаймонӣ асосан барои бачаҳо эҷод мекард. Олами кӯдаконро шоирона дарк карда, дар шеърҳояш орзуҳои наҷиб, хислатҳои нек, ҳолати рӯҳӣ, тарзи тафаккур, кирдору пиндори онҳоро бо диди тоза тасвир менамуд. Бисёр шеъру таронаҳояш ба сурудҳои дӯстдоштаи бачагон табдил ёфтаанд. Гулчеҳра Сулаймонӣ дар ситоиши модарбузург (бибӣ) аз забони кӯдакон вобаста ба завқи онҳо кашфиёти бадеӣ намудааст: == Тарҷумаи осор == Китобҳои Г. ба забонҳои русӣ − «Карусель» 1967, «Солнце золотое» − 1969, «Дождик» − 1972, «Мамино платье» − 1972, «Сорок косичек» − 1974, «Яблоко Хубон» − 1975, «В гостях у бабушки»−1978, «Полевой цветок»−1980, «Песня мамина слышна» − 1982, «Детская литература» − 1983, «Бусинки»−1992, украинӣ − «Сорок сестричок» (1974), «Карусель» (1995), молдавӣ − «Карусель» (1975), ӯзбекӣ − «Помир чечаклари» (1977), белорусӣ − «Сорок игривых косичек» (1982), қазоқӣ − «Қырық бурым» (1983), чехӣ − «Деревушка Сечарог» (1985) ва дигар забонҳои дунё тарҷума ва нашр шудаанд. Шеърҳои бачагонаи шоирони рус − Агния Барто, Вера Инбер, Демян Бедний, Наталя Данилова Мария Малсева, Сергей Михалков, Самуил Маршак, Людмила Татяничева, арман − Силва Капутикян («Мо ба Маскав омадем»), Сурен Муродян («Суруди хаткашон»), украин − Леся Украинка, Галина Бойко, Андрей Кочан, Артур Волский, Иван Тарба, ӯзбек − Қуддус Муҳаммадӣ, Ҳамидулло Ёқубов, литвонӣ−Янина Дегутайте, озарӣ − Хонумона Алибейлӣ, қазоқ − Ҷамбул Ҷабаев, туркман − Қаюм Тангриқулиев («Анор»), Нурӣ Байрамов ва дигаронро ба тоҷикӣ гардондааст. == Ҷоизаҳо == Бо медали ордени «Дӯстии халқҳо» (1986) «Барои меҳнати шуҷоатнок. Ба муносибати 100-солагии рӯзи таваллуди В. И. Ленин» (1970), Грамотаи Фахрии Президиуми Шӯрои Олии ҶШС Тоҷикистон (1976), сарфароз гардидааст. Узви ИН Тоҷикистон аз соли 1957. == Намунаи ашъор == {{иқтибоси академикӣ|<poem> Бибиҷонам меояд, Дилу ҷонам меояд. Аз раҳи дур меояд, Базӯр-базӯр меояд. Равам, кӯрпача орам, Болишти қу гузорам. Чояки гарм биёрам, Нонаки нарм биёрам. </poem>|сарчашма=}} {{иқтибоси академикӣ|<poem> Бибем ояд, мо хурсанд, Кисаҳояш пури қанд. Мавизу мағз меорад, Чизҳои нағз меорад. </poem>|сарчашма=}} {{иқтибоси академикӣ|<poem> Бибиҷона шинонам, Хафа шудан намонам. Гапҳои бибем ширин, Қанд барин, асал барин. </poem>|сарчашма=}} {{иқтибоси академикӣ|<poem> Бибиҷони хушрӯям, Бибии қиссагӯям. Бибем кони афсона, Бибиҷонам ягона. </poem>|сарчашма=}} == Осор == # Имрӯз ид. — Сталинобод: Нашр. дав. тоҷик, 1957. — 21 с. # Ду бех олу. — Душанбе: Нашр. дав. тоҷик, 1962. — 32 с. # Наргис. — Душанбе: Ирфон, 1966. — 70 с. # Аспак. — Душанбе: Ирфон, 1972. — 6 с. # Себи хубон: Шеърҳо. Барои наврасон. — Душанбе: Ирфон, 1974. — 31 с. # Шаддаи марҷон: Шеърҳо. — Душанбе: Маориф, 1976. — 96 с. # Илҳом: Шеърҳо. — Душанбе: Ирфон, 1977. — 48 с. # Ниҳол. — Душанбе: Ирфон,1978. — 240 с. # В гостях ӯ бабушки: Стихи (Для мл. школ. возраста). — М.: Малыш, 1978. — 24 с. # Рангинкамон: Шеърҳо. — Душанбе: Маориф, 1979. — 40 с. # Полевой цветок: Стихи/ Пер. с тадж. — М.:Сов. писатель,1980. — 64 с. # Айёми гулу лола: Шеърҳо. — Душанбе: Маориф, 1982. — 143 с. # Сорок косичек: Стихи. — М.:Дет. лит.,1983 — 63 с. # Песня мамина слышна: Стихи (Для мл. школ. возраста) — М.: Дет. лит., 1983. — 63 с. # Сичароғ: Шеърҳо. — Душанбе: Адиб, 1988. — 320 с. # Вышел дождик на работу: Стихи.- Душанбе: Адиб, 1992.- 64 с. # Лолаҳои дасти ман. — Душанбе: Шарқи озод, 1998.- 8 с. # Меҳргоҳ: Маҷмӯаи лавҳаҳо, ёддоштҳо ва хотираҳо. — Душанбе: Адиб, 1999.- 112 с. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Адабиёт == * {{ЭМТ|Гулчеҳра Сулаймонӣ|4|муаллиф=Н. Файзуллоев, Ш. Мирзоева}} * Бобокалонова Ҷ. Материалҳо оид ба адабиёти бачагонаи тоҷик. Д., 1975; * Амонов Р. Адабиёт ва бачагон. Д., 1981; * Таърихи адабиёти советии тоҷик. Ҷ. 6. Д., 1982; * Файзуллоев Н., Баҳриев Ф. Чеҳраи тобони назм (дар бораи осор ва рӯзгори Гулҷеҳра Сулаймонӣ). Х., 2012; * Детская литература Таджикистана. М., 1981; * Таджикская детская литература. Д., 1982. {{Барандагони ҷоизаи давлатии А. Рӯдакӣ 1963-1988}} [[Гурӯҳ:Аъзои Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон]] [[Гурӯҳ:Рӯзноманигорони Тоҷикистон]] [[Гурӯҳ:Аъзои Иттифоқи журналистони Тоҷикистон]] [[Гурӯҳ:Адибони Тоҷикистон]] [[Гурӯҳ:Барандагони Ҷоизаи давлатии ба номи Абӯабдуллоҳ Рӯдакӣ]] [[Гурӯҳ:Шоирони халқии ҶШС Тоҷикистон]] s6fo3bna11ra7tvots5dplhg7la1cjk 1479390 1479387 2026-07-06T15:08:01Z Zosya95 54344 1479390 wikitext text/x-wiki {{Адиб |ном = |тасвир = |тавсифи тасвир = |ном ҳангоми таваллуд = |номи пурра = |тахаллусҳо = |таърихи таваллуд = {{ТаърихиТаваллуд|1|1|1928}} |зодгоҳ = {{Зодгоҳ|Бухоро|шаҳри Бухоро}}, [[ҶШС Ӯзбекистон]] |таърихи даргузашт = {{ТаърихиДаргузашт ва Син|5|4|2003}} |маҳалли даргузашт = {{МаҳаллиМарг|Душанбе|шаҳри Душанбе}}, [[Тоҷикистон]] |шаҳрвандӣ = {{flag|Тоҷикистон}} |навъи фаъолият = {{шоир|тоҷик|Тоҷикистон}} |солҳои фаъолият = 1946—1999 |самт = |жанр = шеъри бачагона |забони осор = [[тоҷикӣ]] |ҷоизаҳои адабӣ = |ҷоизаҳо = |Lib = |сайт = }} '''Гулчеҳра Сулаймонӣ'''  (1 январи 1928, [[Бухоро]] — 5 апрели 2003, [[Душанбе]]) — шоири тоҷик, [[Шоири халқии Тоҷикистон]] (1988), барандаи [[Ҷоизаи давлатии Тоҷикистон ба номи Абӯабдуллоҳ Рӯдакӣ]] ([[1977]]) барои маҷмӯъаҳои бачагона «Себи хубонӣ» ва «Чил кокули бозингар»<ref>Энсиклопедияи советии тоҷик. Ҷилди 4. — Душанбе, 1983. — с. 539—540.</ref>, узви [[Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон]] (аз 1957). == Зиндагинома == Гулчеҳра Сулаймонӣ дар хонаводаи шоири шаҳиру навовар [[Пайрав Сулаймонӣ]] 1 январи соли 1928 дар шаҳри бостонии [[Бухоро]], ба дунё омадааст. Хатмкардаи омӯзишгоҳи духтарона (1943) ва Ин-ти давлатии педагогии Бухоро (1947). Дар газетаи «Пионери Тоҷикистон» (ҳоло «Анбоз», 1950–51, мудири шуъба), маҷаллаи «Пионер» («Машъал», ҳоло «Истиқбол», 1951–1954, мудири шуъба), шуъбаи атфоли Нашриёти давлатии Тоҷикистон (1954−1961, мудир), маҷаллаи «Садои Шарқ» (1961−1970, мудири шуъба), шуъбаи адабиёти кӯдакон ва наврасони нашриёти «Маориф» (1971–1977, мудир), маҷаллаи «Занони Тоҷикистон» (ҳоло «Фирӯза», 1977–1984, ҷонишини сармуҳаррир) кор кардааст. Аз соли 1988 бознишаста ва машғули кори эҷодӣ буд. Гулчеҳра Сулаймонӣ 5 апрели [[соли 2003]] аз олам даргузашт. == Эҷодиёт == Гулчеҳра Сулаймонӣ муаллифи зиёда аз 20 маҷмӯаи ашъор мебошад. Маҷмӯаҳои «Имрӯз ид» (1957), «Ду бех олу» (1962), «Наргис» (1966), «Чархофалак» (1971), «Аспак» (1971), «Чил кокули бозигар» (1973), «Себи хубон» (1974), «Шаддаи марҷон» (1976), «Илҳом» (1977), «Рангинкамон», «Ниҳол» (ҳар ду 1979), «Айёми гули лола» (1982), «Таронаҳои офтобӣ» (1984), «Куртаи чакан» (1989), «Сичароғ» (1989), «Лолаҳои дасти ман» (1998), «Меҳргоҳ» (1999) ва ғ. ба қалами Гулчеҳра Сулаймонӣ тааллуқ доранд. Мавзӯи асосии эҷодиёти Гулчеҳра Сулаймонӣ васфи ҳаёти хуррами инсоният, тантанаи ғояҳои пешқадами замон, мақоми занон дар ҳаёти иҷтимоӣ ва меҳнати бунёдкоронаи халқ мебошанд. Қаҳрамони шеърҳои ӯ одамони заҳматдӯст буда, идеалҳои олии ҷамъияти адолатпарварро ҷонибдорӣ мекунанд. Гулчеҳра Сулаймонӣ асосан барои бачаҳо эҷод мекард. Олами кӯдаконро шоирона дарк карда, дар шеърҳояш орзуҳои наҷиб, хислатҳои нек, ҳолати рӯҳӣ, тарзи тафаккур, кирдору пиндори онҳоро бо диди тоза тасвир менамуд. Бисёр шеъру таронаҳояш ба сурудҳои дӯстдоштаи бачагон табдил ёфтаанд. Гулчеҳра Сулаймонӣ дар ситоиши модарбузург (бибӣ) аз забони кӯдакон вобаста ба завқи онҳо кашфиёти бадеӣ намудааст: == Тарҷумаи осор == Китобҳои Г. ба забонҳои русӣ − «Карусель» 1967, «Солнце золотое» − 1969, «Дождик» − 1972, «Мамино платье» − 1972, «Сорок косичек» − 1974, «Яблоко Хубон» − 1975, «В гостях у бабушки»−1978, «Полевой цветок»−1980, «Песня мамина слышна» − 1982, «Детская литература» − 1983, «Бусинки»−1992, украинӣ − «Сорок сестричок» (1974), «Карусель» (1995), молдавӣ − «Карусель» (1975), ӯзбекӣ − «Помир чечаклари» (1977), белорусӣ − «Сорок игривых косичек» (1982), қазоқӣ − «Қырық бурым» (1983), чехӣ − «Деревушка Сечарог» (1985) ва дигар забонҳои дунё тарҷума ва нашр шудаанд. Шеърҳои бачагонаи шоирони рус − Агния Барто, Вера Инбер, Демян Бедний, Наталя Данилова Мария Малсева, Сергей Михалков, Самуил Маршак, Людмила Татяничева, арман − Силва Капутикян («Мо ба Маскав омадем»), Сурен Муродян («Суруди хаткашон»), украин − Леся Украинка, Галина Бойко, Андрей Кочан, Артур Волский, Иван Тарба, ӯзбек − Қуддус Муҳаммадӣ, Ҳамидулло Ёқубов, литвонӣ−Янина Дегутайте, озарӣ − Хонумона Алибейлӣ, қазоқ − Ҷамбул Ҷабаев, туркман − Қаюм Тангриқулиев («Анор»), Нурӣ Байрамов ва дигаронро ба тоҷикӣ гардондааст. == Ҷоизаҳо == Бо медали ордени «Дӯстии халқҳо» (1986) «Барои меҳнати шуҷоатнок. Ба муносибати 100-солагии рӯзи таваллуди В. И. Ленин» (1970), Грамотаи Фахрии Президиуми Шӯрои Олии ҶШС Тоҷикистон (1976), сарфароз гардидааст. Узви ИН Тоҷикистон аз соли 1957. == Намунаи ашъор == {{иқтибоси академикӣ|<poem> Бибиҷонам меояд, Дилу ҷонам меояд. Аз раҳи дур меояд, Базӯр-базӯр меояд. Равам, кӯрпача орам, Болишти қу гузорам. Чояки гарм биёрам, Нонаки нарм биёрам. </poem>|сарчашма=}} {{иқтибоси академикӣ|<poem> Бибем ояд, мо хурсанд, Кисаҳояш пури қанд. Мавизу мағз меорад, Чизҳои нағз меорад. </poem>|сарчашма=}} {{иқтибоси академикӣ|<poem> Бибиҷона шинонам, Хафа шудан намонам. Гапҳои бибем ширин, Қанд барин, асал барин. </poem>|сарчашма=}} {{иқтибоси академикӣ|<poem> Бибиҷони хушрӯям, Бибии қиссагӯям. Бибем кони афсона, Бибиҷонам ягона. </poem>|сарчашма=}} == Осор == # Имрӯз ид. — Сталинобод: Нашр. дав. тоҷик, 1957. — 21 с. # Ду бех олу. — Душанбе: Нашр. дав. тоҷик, 1962. — 32 с. # Наргис. — Душанбе: Ирфон, 1966. — 70 с. # Аспак. — Душанбе: Ирфон, 1972. — 6 с. # Себи хубон: Шеърҳо. Барои наврасон. — Душанбе: Ирфон, 1974. — 31 с. # Шаддаи марҷон: Шеърҳо. — Душанбе: Маориф, 1976. — 96 с. # Илҳом: Шеърҳо. — Душанбе: Ирфон, 1977. — 48 с. # Ниҳол. — Душанбе: Ирфон,1978. — 240 с. # В гостях ӯ бабушки: Стихи (Для мл. школ. возраста). — М.: Малыш, 1978. — 24 с. # Рангинкамон: Шеърҳо. — Душанбе: Маориф, 1979. — 40 с. # Полевой цветок: Стихи/ Пер. с тадж. — М.:Сов. писатель,1980. — 64 с. # Айёми гулу лола: Шеърҳо. — Душанбе: Маориф, 1982. — 143 с. # Сорок косичек: Стихи. — М.:Дет. лит.,1983 — 63 с. # Песня мамина слышна: Стихи (Для мл. школ. возраста) — М.: Дет. лит., 1983. — 63 с. # Сичароғ: Шеърҳо. — Душанбе: Адиб, 1988. — 320 с. # Вышел дождик на работу: Стихи.- Душанбе: Адиб, 1992.- 64 с. # Лолаҳои дасти ман. — Душанбе: Шарқи озод, 1998.- 8 с. # Меҳргоҳ: Маҷмӯаи лавҳаҳо, ёддоштҳо ва хотираҳо. — Душанбе: Адиб, 1999.- 112 с. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Адабиёт == * {{ЭМТ|Гулчеҳра Сулаймонӣ|4|муаллиф=Н. Файзуллоев, Ш. Мирзоева}} * Бобокалонова Ҷ. Материалҳо оид ба адабиёти бачагонаи тоҷик. Д., 1975; * Амонов Р. Адабиёт ва бачагон. Д., 1981; * Таърихи адабиёти советии тоҷик. Ҷ. 6. Д., 1982; * Файзуллоев Н., Баҳриев Ф. Чеҳраи тобони назм (дар бораи осор ва рӯзгори Гулҷеҳра Сулаймонӣ). Х., 2012; * Детская литература Таджикистана. М., 1981; * Таджикская детская литература. Д., 1982. {{Барандагони ҷоизаи давлатии А. Рӯдакӣ 1963-1988}} [[Гурӯҳ:Аъзои Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон]] [[Гурӯҳ:Рӯзноманигорони Тоҷикистон]] [[Гурӯҳ:Аъзои Иттифоқи журналистони Тоҷикистон]] [[Гурӯҳ:Адибони Тоҷикистон]] [[Гурӯҳ:Барандагони Ҷоизаи давлатии ба номи Абӯабдуллоҳ Рӯдакӣ]] [[Гурӯҳ:Шоирони халқии ҶШС Тоҷикистон]] ht0tc4q612uce6tss2lur3lniccipoi 1479394 1479390 2026-07-06T22:59:39Z Zosya95 54344 1479394 wikitext text/x-wiki {{Адиб |ном = |тасвир = Гульчехра Сулаймони.jpg |тавсифи тасвир = |ном ҳангоми таваллуд = |номи пурра = |тахаллусҳо = |таърихи таваллуд = {{ТаърихиТаваллуд|1|1|1928}} |зодгоҳ = {{Зодгоҳ|Бухоро|шаҳри Бухоро}}, [[ҶШС Ӯзбекистон]] |таърихи даргузашт = {{ТаърихиДаргузашт ва Син|5|4|2003}} |маҳалли даргузашт = {{МаҳаллиМарг|Душанбе|шаҳри Душанбе}}, [[Тоҷикистон]] |шаҳрвандӣ = {{flag|Тоҷикистон}} |навъи фаъолият = {{шоир|тоҷик|Тоҷикистон}} |солҳои фаъолият = 1946—1999 |самт = |жанр = шеъри бачагона |забони осор = [[тоҷикӣ]] |ҷоизаҳои адабӣ = |ҷоизаҳо = |Lib = |сайт = }} '''Гулчеҳра Сулаймонӣ'''  (1 январи 1928, [[Бухоро]] — 5 апрели 2003, [[Душанбе]]) — шоири тоҷик, [[Шоири халқии Тоҷикистон]] (1988), барандаи [[Ҷоизаи давлатии Тоҷикистон ба номи Абӯабдуллоҳ Рӯдакӣ]] ([[1977]]) барои маҷмӯъаҳои бачагона «Себи хубонӣ» ва «Чил кокули бозингар»<ref>Энсиклопедияи советии тоҷик. Ҷилди 4. — Душанбе, 1983. — с. 539—540.</ref>, узви [[Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон]] (аз 1957). == Зиндагинома == Гулчеҳра Сулаймонӣ дар хонаводаи шоири шаҳиру навовар [[Пайрав Сулаймонӣ]] 1 январи соли 1928 дар шаҳри бостонии [[Бухоро]], ба дунё омадааст. Хатмкардаи омӯзишгоҳи духтарона (1943) ва Ин-ти давлатии педагогии Бухоро (1947). Дар газетаи «Пионери Тоҷикистон» (ҳоло «Анбоз», 1950–51, мудири шуъба), маҷаллаи «Пионер» («Машъал», ҳоло «Истиқбол», 1951–1954, мудири шуъба), шуъбаи атфоли Нашриёти давлатии Тоҷикистон (1954−1961, мудир), маҷаллаи «Садои Шарқ» (1961−1970, мудири шуъба), шуъбаи адабиёти кӯдакон ва наврасони нашриёти «Маориф» (1971–1977, мудир), маҷаллаи «Занони Тоҷикистон» (ҳоло «Фирӯза», 1977–1984, ҷонишини сармуҳаррир) кор кардааст. Аз соли 1988 бознишаста ва машғули кори эҷодӣ буд. Гулчеҳра Сулаймонӣ 5 апрели [[соли 2003]] аз олам даргузашт. == Эҷодиёт == Гулчеҳра Сулаймонӣ муаллифи зиёда аз 20 маҷмӯаи ашъор мебошад. Маҷмӯаҳои «Имрӯз ид» (1957), «Ду бех олу» (1962), «Наргис» (1966), «Чархофалак» (1971), «Аспак» (1971), «Чил кокули бозигар» (1973), «Себи хубон» (1974), «Шаддаи марҷон» (1976), «Илҳом» (1977), «Рангинкамон», «Ниҳол» (ҳар ду 1979), «Айёми гули лола» (1982), «Таронаҳои офтобӣ» (1984), «Куртаи чакан» (1989), «Сичароғ» (1989), «Лолаҳои дасти ман» (1998), «Меҳргоҳ» (1999) ва ғ. ба қалами Гулчеҳра Сулаймонӣ тааллуқ доранд. Мавзӯи асосии эҷодиёти Гулчеҳра Сулаймонӣ васфи ҳаёти хуррами инсоният, тантанаи ғояҳои пешқадами замон, мақоми занон дар ҳаёти иҷтимоӣ ва меҳнати бунёдкоронаи халқ мебошанд. Қаҳрамони шеърҳои ӯ одамони заҳматдӯст буда, идеалҳои олии ҷамъияти адолатпарварро ҷонибдорӣ мекунанд. Гулчеҳра Сулаймонӣ асосан барои бачаҳо эҷод мекард. Олами кӯдаконро шоирона дарк карда, дар шеърҳояш орзуҳои наҷиб, хислатҳои нек, ҳолати рӯҳӣ, тарзи тафаккур, кирдору пиндори онҳоро бо диди тоза тасвир менамуд. Бисёр шеъру таронаҳояш ба сурудҳои дӯстдоштаи бачагон табдил ёфтаанд. Гулчеҳра Сулаймонӣ дар ситоиши модарбузург (бибӣ) аз забони кӯдакон вобаста ба завқи онҳо кашфиёти бадеӣ намудааст: == Тарҷумаи осор == Китобҳои Г. ба забонҳои русӣ − «Карусель» 1967, «Солнце золотое» − 1969, «Дождик» − 1972, «Мамино платье» − 1972, «Сорок косичек» − 1974, «Яблоко Хубон» − 1975, «В гостях у бабушки»−1978, «Полевой цветок»−1980, «Песня мамина слышна» − 1982, «Детская литература» − 1983, «Бусинки»−1992, украинӣ − «Сорок сестричок» (1974), «Карусель» (1995), молдавӣ − «Карусель» (1975), ӯзбекӣ − «Помир чечаклари» (1977), белорусӣ − «Сорок игривых косичек» (1982), қазоқӣ − «Қырық бурым» (1983), чехӣ − «Деревушка Сечарог» (1985) ва дигар забонҳои дунё тарҷума ва нашр шудаанд. Шеърҳои бачагонаи шоирони рус − Агния Барто, Вера Инбер, Демян Бедний, Наталя Данилова Мария Малсева, Сергей Михалков, Самуил Маршак, Людмила Татяничева, арман − Силва Капутикян («Мо ба Маскав омадем»), Сурен Муродян («Суруди хаткашон»), украин − Леся Украинка, Галина Бойко, Андрей Кочан, Артур Волский, Иван Тарба, ӯзбек − Қуддус Муҳаммадӣ, Ҳамидулло Ёқубов, литвонӣ−Янина Дегутайте, озарӣ − Хонумона Алибейлӣ, қазоқ − Ҷамбул Ҷабаев, туркман − Қаюм Тангриқулиев («Анор»), Нурӣ Байрамов ва дигаронро ба тоҷикӣ гардондааст. == Ҷоизаҳо == Бо медали ордени «Дӯстии халқҳо» (1986) «Барои меҳнати шуҷоатнок. Ба муносибати 100-солагии рӯзи таваллуди В. И. Ленин» (1970), Грамотаи Фахрии Президиуми Шӯрои Олии ҶШС Тоҷикистон (1976), сарфароз гардидааст. Узви ИН Тоҷикистон аз соли 1957. == Намунаи ашъор == {{иқтибоси академикӣ|<poem> Бибиҷонам меояд, Дилу ҷонам меояд. Аз раҳи дур меояд, Базӯр-базӯр меояд. Равам, кӯрпача орам, Болишти қу гузорам. Чояки гарм биёрам, Нонаки нарм биёрам. </poem>|сарчашма=}} {{иқтибоси академикӣ|<poem> Бибем ояд, мо хурсанд, Кисаҳояш пури қанд. Мавизу мағз меорад, Чизҳои нағз меорад. </poem>|сарчашма=}} {{иқтибоси академикӣ|<poem> Бибиҷона шинонам, Хафа шудан намонам. Гапҳои бибем ширин, Қанд барин, асал барин. </poem>|сарчашма=}} {{иқтибоси академикӣ|<poem> Бибиҷони хушрӯям, Бибии қиссагӯям. Бибем кони афсона, Бибиҷонам ягона. </poem>|сарчашма=}} == Осор == # Имрӯз ид. — Сталинобод: Нашр. дав. тоҷик, 1957. — 21 с. # Ду бех олу. — Душанбе: Нашр. дав. тоҷик, 1962. — 32 с. # Наргис. — Душанбе: Ирфон, 1966. — 70 с. # Аспак. — Душанбе: Ирфон, 1972. — 6 с. # Себи хубон: Шеърҳо. Барои наврасон. — Душанбе: Ирфон, 1974. — 31 с. # Шаддаи марҷон: Шеърҳо. — Душанбе: Маориф, 1976. — 96 с. # Илҳом: Шеърҳо. — Душанбе: Ирфон, 1977. — 48 с. # Ниҳол. — Душанбе: Ирфон,1978. — 240 с. # В гостях ӯ бабушки: Стихи (Для мл. школ. возраста). — М.: Малыш, 1978. — 24 с. # Рангинкамон: Шеърҳо. — Душанбе: Маориф, 1979. — 40 с. # Полевой цветок: Стихи/ Пер. с тадж. — М.:Сов. писатель,1980. — 64 с. # Айёми гулу лола: Шеърҳо. — Душанбе: Маориф, 1982. — 143 с. # Сорок косичек: Стихи. — М.:Дет. лит.,1983 — 63 с. # Песня мамина слышна: Стихи (Для мл. школ. возраста) — М.: Дет. лит., 1983. — 63 с. # Сичароғ: Шеърҳо. — Душанбе: Адиб, 1988. — 320 с. # Вышел дождик на работу: Стихи.- Душанбе: Адиб, 1992.- 64 с. # Лолаҳои дасти ман. — Душанбе: Шарқи озод, 1998.- 8 с. # Меҳргоҳ: Маҷмӯаи лавҳаҳо, ёддоштҳо ва хотираҳо. — Душанбе: Адиб, 1999.- 112 с. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Адабиёт == * {{ЭМТ|Гулчеҳра Сулаймонӣ|4|муаллиф=Н. Файзуллоев, Ш. Мирзоева}} * Бобокалонова Ҷ. Материалҳо оид ба адабиёти бачагонаи тоҷик. Д., 1975; * Амонов Р. Адабиёт ва бачагон. Д., 1981; * Таърихи адабиёти советии тоҷик. Ҷ. 6. Д., 1982; * Файзуллоев Н., Баҳриев Ф. Чеҳраи тобони назм (дар бораи осор ва рӯзгори Гулҷеҳра Сулаймонӣ). Х., 2012; * Детская литература Таджикистана. М., 1981; * Таджикская детская литература. Д., 1982. {{Барандагони ҷоизаи давлатии А. Рӯдакӣ 1963-1988}} [[Гурӯҳ:Аъзои Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон]] [[Гурӯҳ:Рӯзноманигорони Тоҷикистон]] [[Гурӯҳ:Аъзои Иттифоқи журналистони Тоҷикистон]] [[Гурӯҳ:Адибони Тоҷикистон]] [[Гурӯҳ:Барандагони Ҷоизаи давлатии ба номи Абӯабдуллоҳ Рӯдакӣ]] [[Гурӯҳ:Шоирони халқии ҶШС Тоҷикистон]] h90x605hz25sfa1b0bux6myh61znb3t 0 62180 1479423 1193912 2026-07-07T06:58:50Z VASHGIRD 8035 1479423 wikitext text/x-wiki {{ибҳомзудоӣ}} '''Астигматизм''' (аз '''а'''… ва [[Забони юнонӣ|юн.]] '''stigmé''' — нуқта) — як навъ нуқсони системаи оптикӣ ([[чашм]], асбоб ва ғайра). du4m3aws95bguwqefrpeihemfm3um4t 1479428 1479423 2026-07-07T07:03:31Z VASHGIRD 8035 1479428 wikitext text/x-wiki '''Астигмати́зм''' (аз [[[[забони юнонӣ|юнонӣ]]]] a — инкор ва stigmate — нуқта) — таҳрифи тасвир дар низоми оптикӣ, ки бо он алоқаманд аст, ки [[шикаст]] (ё [[Инъикос (физика)|инъикос]])-и шуоъҳо дар буришҳои гуногуни дастаи рӯшноии гузаранда яксон нест. Маълумоти муфассалро дар ин бора дар мақолаҳои зерин бинед: * '''[[Астигматизм (оптика)]]''' — яке аз намудҳои [[аберратсия]]и объективҳо. * '''[[Астигматизм (тиб)]]''' — нокомилии низоми шиканандаи чашм, ки ҳамчун паст шудани тезбинии биноӣ зоҳир мешавад. {{ибҳомзудоӣ}} q0bfutq738e2rhoka5dklbx2f1xwq1w 1479429 1479428 2026-07-07T07:04:01Z VASHGIRD 8035 1479429 wikitext text/x-wiki '''Астигмати́зм''' (аз [[забони юнонӣ|юнонӣ]] a — инкор ва stigmate — нуқта) — таҳрифи тасвир дар низоми оптикӣ, ки бо он алоқаманд аст, ки [[шикаст]] (ё [[Инъикос (физика)|инъикос]])-и шуоъҳо дар буришҳои гуногуни дастаи рӯшноии гузаранда яксон нест. Маълумоти муфассалро дар ин бора дар мақолаҳои зерин бинед: * '''[[Астигматизм (оптика)]]''' — яке аз намудҳои [[аберратсия]]и объективҳо. * '''[[Астигматизм (тиб)]]''' — нокомилии низоми шиканандаи чашм, ки ҳамчун паст шудани тезбинии биноӣ зоҳир мешавад. {{ибҳомзудоӣ}} dafwt9wcrr9385ohhusd492djstkz96 0 93410 1479448 1002452 2026-07-07T11:12:42Z Ziv 53982 ([[c:GR|GR]]) [[c:COM:Duplicate|Duplicate]]: [[File:F.2A in dazzle scheme.jpg]] → [[File:Felixstowe F.2A - RNAS 1914-1918 Q27501.jpg]] Exact or scaled-down duplicate: [[c::File:Felixstowe F.2A - RNAS 1914-1918 Q27501.jpg]] 1479448 wikitext text/x-wiki {|{{Infobox aircraft begin | name={{PAGENAME}} | image=Felixstowe F.2A - RNAS 1914-1918 Q27501.jpg | caption= }}{{Infobox aircraft type | type= | national origin= | manufacturer=[[S.E.Saunders|S.E.Saunders Ltd]] | designer= | first flight={{dts|1916|7|1}} | introduced= | retired= | status= | primary user=[[Royal Naval Air Service]] | number built= | developed from= | variants with their own articles= }} |} '''Felixstowe F.2''' ({{lang-en|Felixstowe F.2}}) — як [[ҳавогард]]и сохтаи [[S.E.Saunders|S.E.Saunders Ltd]] аст . Нахустин истифодакунандаи ин ҳавогард [[Royal Naval Air Service]] будааст. Ин ҳавогард дар {{dts|1916|7|1}} нахустин парвози худро анҷом дод. ==Ҷусторҳои вобаста== *[[Феҳристи Ҳавогардҳо]] ==Манобеъ== {{Reflist}} *{{Ёдкард вики|Пайванд =http://en.wikipedia.org/wikiFelixstowe_F.2|Ном =Felixstowe F.2|Забон =англисӣ|Мушоҳида =1 августи соли 2015}} {{Ҳавогард-нопурра}} [[Гурӯҳ:Ҳавогардҳо]] [[Гурӯҳ:Мақолоти ҳавогардҳо]] 9rdjnn2vza2szv5nedt7s7ypccpyf0z 0 95790 1479422 1453115 2026-07-07T06:51:25Z Шухрат Саъдиев 5132 /* Нигаред низ */ 1479422 wikitext text/x-wiki '''Ғуломдорӣ''' — низоми муносибатҳои ҷамъиятӣ, ки дар асоси истисмори як шахс ([[ғулом]]) аз тарафи шахси дигар (ғу­ломдор, хоҷа, соҳиб) бунёд ёфтааст. == Сабабу омилҳои ташаккул == Муно­си­бат­ҳои ғуломдорӣ дар [[ҷамъияти ибтидоӣ]] ташаккул ёфтаанд: дар мар­ҳа­лаи муайяни рушди ҷомеаи инсонӣ истифодаи [[олоти меҳ­нат]] им­кон фароҳам овард, ки маҳсулоти бештари озу­қа­ворӣ ис­теҳсол шуда, асирон, ҷинояткорон, шахсони қарз­дор ва мар­думи одӣ ба кори маҷбурӣ ҷалб гарданд. Дар мар­ҳа­ла­ҳои аввали ҷомеаи ғуломдорӣ манбаи асосии афзоиши шу­мораи ғуло­мон [[Ҷанг|ҷангҳои]] байниқабилавӣ ва бай­нидавлатӣ, зиёдшавии шу­мораи асирон, одамрабоӣ ва ғ. буданд. == Ғуломдорӣ дар дав­лат­ҳои қадим == Дар дав­лат­ҳои бостонии [[Мисри Қадим|Миср]], [[Бобил]], [[Ошур]], [[Эрони бостон|Эрон]], [[Ҳинди Бостон|Ҳинд]], [[Ҷумҳурии Мардумии Чин|Чин]], [[Имперотурии Бизонс|Рум]] ва [[Юнони Бостон|Юнон]] вуҷуд дошт. Императори Руми Қадим [[Юстиниан]] ғуломдориро "зинаи ташаккули ҳуқуқи халқҳо, ки дар он шахс бар хилофи иродаи худ тобеи иродаи каси дигар мегардад" - гуфтааст. Ғуломдорӣ дар тӯли 5 ҳазор сол дар ҳа­маи минтақаҳои олам вуҷуд доштааст. Дар Чини Бос­тон мафҳуми «си» ба маънои ғулом аз миёнаҳои ҳазо­раи 2 то м. маълум буд. Нахус­тин [[Сарчашмаи таърихӣ|маъхазҳои хаттӣ]] шаҳ­о­дат меди­ҳанд, ки ғуломдорӣ дар давраи забти [[Шумер]] аз тарафи [[қа­билаҳои яҳудӣ]] ва дар [[Байнаннаҳрайн|Бай­нан­наҳрайн]] дар ибтидои ҳа­зо­раи 3 то м. мавҷуд буд. == Марҳалаҳои рушди ғуломдорӣ == # марҳалаи пайдоиш: Чин дар замони шоҳии Чжоу; (асрҳои 11–8 то м.), Юнон дар аҳди [[Ҳомер|Ҳо­мер]] (асрҳои 9–8 то м.), [[Руми Бостон|Рум]] (асрҳои 8–6 то м.); # мар­ҳалаи устуворшавӣ ва рушд: Чин дар замони шоҳии Чунсю-Чжанго (асрҳои 8–3 то м.), Юнон дар замони полисҳо ва рушди онҳо (асрҳои 5–4 то м.), Италия дар замони Ҷум­ҳурии Рум (асрҳои 3–1 то м.); # марҳалаи завол: Империяи Ҳон дар Шарқ (асри 2 то м.), Империяи Ғарбии Рум (асри 1 то м. – 5 м.). == Шаклҳои асосии ғуломдорӣ == * шар­қӣ ва ё ҷомеаи аввалаи ғуломдорӣ; * атиқа ё ҷомеаи баъдии ғуломдорӣ. Ба ҷомеаи ғуломдории шарқӣ давлатҳои Миср, Бобил, Эрон, Ҳинд ва Чин дохил мешуданд. Шакли атиқаи ғуломдорӣ дар бис­ёр шаҳру дав­латҳои Юнон (яке аз пурқувваттарини онҳо Афина), дав­лат­ҳои эллинӣ ва Рум мавҷуд буд. == Ғуломдорӣ дар замони феодализм ва капитализм == Ғуломдорӣ дар [[Аврупо]] дар асрҳои миёна мавқеи худро ба [[низоми крепостнойӣ]] дод, вале дар асри 17 эҳё гардид. Барои ин [[Кафшиёти бузурги ҷуғрофиёӣ|кашфиёти бузурги ҷуғрофиёӣ]] мусоидат намуд. Дар рафти васеъ гардидани ҳузури давлатҳои аврупоӣ дар қитъаи [[Африқо]] имкони номаҳдуди ба даст овардани [[қувваи кории ройгон]] фароҳам омад. Дар кишварҳои Аврупо истифодаи васеи меҳнати ғуломон аз нав ба ҳукми анъана даромада, то асри 19 идома ёфт. [[Кашфи Амрико]] ва ташкили минтақаҳои васеи кишоварзӣ дар [[Амрикои Шимолӣ|Амрикои Ши­мо­лӣ]] бидуни истифодаи меҳнати ғуломон ғайри­мумкин буд. Би­но бар ин, фақат ба [[Иёлоти Муттаҳидаи Амрико|ИМА]] аз Африқо қариб 13 млн нафар асир оварда шуд. Раванди озод гардидани ғуломон дар кишварҳои Амрикои Шимолӣ ва [[Амрикои Ҷанубӣ|Ҷанубӣ]] солҳои 50–80 асри 19 идома дошт. Чунончи, дар ИМА аксарияти ғу­ло­мон дар рафти [[Ҷанги шаҳрвандӣ дар ИМА|ҷанги шаҳрвандӣ]] озод гардиданд. == Ғуломдорӣ дар Осиёи Миёна == Дар [[Осиёи Миёна]] то нимаи дуввуми асри 19 ғуломдорӣ дар ҳаёти иқ­ти­содӣ-иҷтимоӣ нақши бузург мебозид. Баъди [[Тобеъшавии Осиёи Миёна ба империяи Русия|забти Осиёи Миёна аз ҷониби Руссияи]] подшоҳӣ заминаи аз байн бурдани боқимондаҳои низоми ғуломдорӣ ба вуҷуд омад. Дар натиҷа байни Руссия, аз як тараф ва [[Хонии Хева]], [[Аморати Бухоро]] ва [[Хонии Қӯқанд|Хонии Хӯ­қанд]], аз тарафи дигар созишномаҳо ба имзо расида, ғуломдорӣ дар қаламрави ин давлатҳо расман бекор карда шуд. == Арзёбӣ дар қонунҳои имрӯзӣ == Ғуломдорӣ ба таври расмӣ дар тамоми давлатҳои ҷаҳон манъ гардидааст. Охирин кишваре, ки дар он ғуломдорӣ ва истифодаи меҳ­нати ғуломон манъ гардид, [[Мавритания]] буд (1980). Дар як қатор давлатҳои Африқо ва [[Осиё]] то ҳанӯз боқи­мон­да­ҳои низоми ғуломдорӣ вуҷуд дорад. Мутобиқи маълумоти [[Созмони Милали Муттаҳид|СММ]] ва созмонҳои ҳимояи ҳуқуқи башар дар [[Судон]], Мав­ри­та­ния, [[Сумолӣ|Сомали]], [[Покистон]], [[Ҳиндустон]], [[Непал]], [[Мянма|Мян­ма]], [[Ангола]] ва ғ. аз [[Меҳнати маҷбурӣ|меҳнати маҷбури]]<nowiki/>и одамон васеъ истифода мешавад. [[Кодекси ҷиноятии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] ғуломдориро дар шаклҳои гуногун манъ карда, тибқи моддаҳои 130.1 ва 130.2 барои он ҷавобгарӣ муқаррар кардааст. Дар Мавритания ҳудуди 600 ҳазор нафар (20% аҳолии кишвар) дар ҳолати ғуломӣ қарор доранд. Дар ҷаҳони имрӯза шаклҳои муосири ғуломдорӣ ва ти­ҷо­ра­ти одамон вуҷуд дорад, ки аз рӯи даромад баъди [[тиҷо­ра­ти маводди мухаддир]] ва [[тиҷорати яроқу аслиҳа]] дар ҷойи сеюм меис­тад. Дар кишварҳои мутараққӣ ва демократии ҷаҳони им­рӯ­за бештар [[муҳоҷирони ғайрирасмӣ]] ва ё шахсоне гирифтори ғуломӣ мегарданд, ки аз ҷое ба ҷои дигар маҷбуран кӯ­чонида шудаанд. Мутобиқи маълумоти Созмони ҷаҳо­нии меҳнат даромади солона аз истифодаи ме­ҳнати маҷ­бурӣ беш аз [[Доллари ИМА|$]]150 млрд-ро ташкил меди­ҳад. == Нигористон == <gallery> image:Slavezanzibar2.JPG |c. 1890. image:SPLA Child Soldier.jpg|с 2007 image:Mines 1.jpg image:Roman collared slaves - Ashmolean Museum.jpg image:Fathers of the Redemption.jpg image:Reeve and Serfs.jpg| c. 1310 image:Sclavi Tiganesti.jpg|с.1852 image:African slave trade.png image:Capitao-mato.jpg|с.1823 image:SlaveDanceand Music.jpg| c. 1790 image:Slaves resting by Rugendas 01.jpg| c. 1830 image:Tropenmuseum Royal Tropical Institute Objectnumber 3444-7 Begrafenis bij plantageslaven2.jpg| c. 1840–1850 image:Senhora escravos 1860.jpg|c.1860 image:Dutch, 17th century, Black boy with slave collar, Private Collection.jpg image:360Niklas Stör Entführung in die Sklaverei.jpg image:Persian slave.jpg image:Captain walter croker horror stricken at algiers 1815.jpg|с.1815 image:Jean-Léon Gérôme - Le Marché d'esclaves.jpg image:Modern incidence of slavery.png image:Map3.3Trafficking compressed.jpg image:Boulanger Gustave Clarence Rudolphe The Slave Market.jpg image:Juliao14.JPG| соли 1770 image:The inspection and sale of a slave.jpg image:Child labour Nepal.jpg|<ref>"[http://www.dol.gov/ILAB/media/reports/iclp/sweat2/bonded.htm Forced and Bonded Child Labor] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20130801001214/http://www.dol.gov/ilab/media/reports/iclp/sweat2/bonded.htm |date=2013-08-01 }}. U.S. Department of Labor.</ref> image:Mali1974-151 hg.jpg|<ref>{{cite news|last=Fortin|first=Jacey|title=Mali’s Other Crisis: Slavery Still Plagues Mali, And Insurgency Could Make It Worse |newspaper=International Business Times|date=2013-01-16|url=http://www.ibtimes.com/malis-other-crisis-slavery-still-plagues-mali-insurgency-could-make-it-worse-1017280}}</ref> image:Slaves Zadib Yemen 13th century BNF Paris.jpg|<ref>"[http://www.thedailystar.net/2004/07/27/d40727150297.htm Slaves in Saudi]". Naeem Mohaiemen. [[The Daily Star (Bangladesh)|The Daily Star]]. July 27, 2004.</ref> </gallery> == Нигаред низ == * [[Ғулом]] * [[Мустамликадории Африқо]] * [[Имперотурии Рум]] == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Адабиёт == * {{ЭМТ|мақола=Ғуломдорӣ|ном=Ғуломдорӣ|ҷилд=5|саҳифаҳо=130-131}} * Валлон А. История рабства в античном мире. М., 1–2. М., 1936–1941; * Всемирная история. Т. 1–2. М., 1955–1956; * Философская энциклопедия. М., 1970; Философский словарь. Ростов на Дону, 2013. {{ПБ}} [[Гурӯҳ:Луғати таърихӣ]] 4ez0ywtcgc28ly6o1dual6n7owy02wp 1479424 1479422 2026-07-07T06:59:08Z Шухрат Саъдиев 5132 /* Ғуломдорӣ дар замони феодализм ва капитализм */ 1479424 wikitext text/x-wiki '''Ғуломдорӣ''' — низоми муносибатҳои ҷамъиятӣ, ки дар асоси истисмори як шахс ([[ғулом]]) аз тарафи шахси дигар (ғу­ломдор, хоҷа, соҳиб) бунёд ёфтааст. == Сабабу омилҳои ташаккул == Муно­си­бат­ҳои ғуломдорӣ дар [[ҷамъияти ибтидоӣ]] ташаккул ёфтаанд: дар мар­ҳа­лаи муайяни рушди ҷомеаи инсонӣ истифодаи [[олоти меҳ­нат]] им­кон фароҳам овард, ки маҳсулоти бештари озу­қа­ворӣ ис­теҳсол шуда, асирон, ҷинояткорон, шахсони қарз­дор ва мар­думи одӣ ба кори маҷбурӣ ҷалб гарданд. Дар мар­ҳа­ла­ҳои аввали ҷомеаи ғуломдорӣ манбаи асосии афзоиши шу­мораи ғуло­мон [[Ҷанг|ҷангҳои]] байниқабилавӣ ва бай­нидавлатӣ, зиёдшавии шу­мораи асирон, одамрабоӣ ва ғ. буданд. == Ғуломдорӣ дар дав­лат­ҳои қадим == Дар дав­лат­ҳои бостонии [[Мисри Қадим|Миср]], [[Бобил]], [[Ошур]], [[Эрони бостон|Эрон]], [[Ҳинди Бостон|Ҳинд]], [[Ҷумҳурии Мардумии Чин|Чин]], [[Имперотурии Бизонс|Рум]] ва [[Юнони Бостон|Юнон]] вуҷуд дошт. Императори Руми Қадим [[Юстиниан]] ғуломдориро "зинаи ташаккули ҳуқуқи халқҳо, ки дар он шахс бар хилофи иродаи худ тобеи иродаи каси дигар мегардад" - гуфтааст. Ғуломдорӣ дар тӯли 5 ҳазор сол дар ҳа­маи минтақаҳои олам вуҷуд доштааст. Дар Чини Бос­тон мафҳуми «си» ба маънои ғулом аз миёнаҳои ҳазо­раи 2 то м. маълум буд. Нахус­тин [[Сарчашмаи таърихӣ|маъхазҳои хаттӣ]] шаҳ­о­дат меди­ҳанд, ки ғуломдорӣ дар давраи забти [[Шумер]] аз тарафи [[қа­билаҳои яҳудӣ]] ва дар [[Байнаннаҳрайн|Бай­нан­наҳрайн]] дар ибтидои ҳа­зо­раи 3 то м. мавҷуд буд. == Марҳалаҳои рушди ғуломдорӣ == # марҳалаи пайдоиш: Чин дар замони шоҳии Чжоу; (асрҳои 11–8 то м.), Юнон дар аҳди [[Ҳомер|Ҳо­мер]] (асрҳои 9–8 то м.), [[Руми Бостон|Рум]] (асрҳои 8–6 то м.); # мар­ҳалаи устуворшавӣ ва рушд: Чин дар замони шоҳии Чунсю-Чжанго (асрҳои 8–3 то м.), Юнон дар замони полисҳо ва рушди онҳо (асрҳои 5–4 то м.), Италия дар замони Ҷум­ҳурии Рум (асрҳои 3–1 то м.); # марҳалаи завол: Империяи Ҳон дар Шарқ (асри 2 то м.), Империяи Ғарбии Рум (асри 1 то м. – 5 м.). == Шаклҳои асосии ғуломдорӣ == * шар­қӣ ва ё ҷомеаи аввалаи ғуломдорӣ; * атиқа ё ҷомеаи баъдии ғуломдорӣ. Ба ҷомеаи ғуломдории шарқӣ давлатҳои Миср, Бобил, Эрон, Ҳинд ва Чин дохил мешуданд. Шакли атиқаи ғуломдорӣ дар бис­ёр шаҳру дав­латҳои Юнон (яке аз пурқувваттарини онҳо Афина), дав­лат­ҳои эллинӣ ва Рум мавҷуд буд. == Ғуломдорӣ дар замони феодализм ва капитализм == {{Асосӣ|Мустамликадории Африқо}} Ғуломдорӣ дар [[Аврупо]] дар асрҳои миёна мавқеи худро ба [[низоми крепостнойӣ]] дод, вале дар [[асри XVII]] он дар [[Аврупо]] [[Давраи Эҳё|эҳё]] гардид. Барои ин [[Кафшиёти бузурги ҷуғрофиёӣ|кашфиёти бузурги ҷуғрофиёӣ]] мусоидат намуд. Дар рафти васеъ гардидани ҳузури давлатҳои аврупоӣ дар қитъаи [[Африқо]] имкони номаҳдуди ба даст овардани қувваи кории ройгон фароҳам омад. Дар кишварҳои [[Аврупо]] истифодаи васеи меҳнати [[ғулом|ғуломон]] аз нав ба ҳукми анъана даромада, то [[асри XIX]] идома ёфт. [[Кашфи Амрико]] ва ташкили минтақаҳои васеи кишоварзӣ дар [[Амрикои Шимолӣ|Амрикои Ши­мо­лӣ]] бидуни истифодаи меҳнати [[ғулом|ғуломон]] ғайри­мумкин буд. Би­но бар ин, фақат ба [[Иёлоти Муттаҳидаи Амрико|ИМА]] аз [[Африқо]] қариб 13 млн нафар асир оварда шуд. Раванди озод гардидани ғуломон дар кишварҳои Амрикои Шимолӣ ва [[Амрикои Ҷанубӣ|Ҷанубӣ]] солҳои 50–80 [[асри XIX]] идома дошт. Чунончи, дар [[ИМА]] аксарияти [[ғулом|ғуломон]] дар рафти [[Ҷанги шаҳрвандӣ дар ИМА|ҷанги шаҳрвандӣ]] озод гардиданд. == Ғуломдорӣ дар Осиёи Миёна == Дар [[Осиёи Миёна]] то нимаи дуввуми асри 19 ғуломдорӣ дар ҳаёти иқ­ти­содӣ-иҷтимоӣ нақши бузург мебозид. Баъди [[Тобеъшавии Осиёи Миёна ба империяи Русия|забти Осиёи Миёна аз ҷониби Руссияи]] подшоҳӣ заминаи аз байн бурдани боқимондаҳои низоми ғуломдорӣ ба вуҷуд омад. Дар натиҷа байни Руссия, аз як тараф ва [[Хонии Хева]], [[Аморати Бухоро]] ва [[Хонии Қӯқанд|Хонии Хӯ­қанд]], аз тарафи дигар созишномаҳо ба имзо расида, ғуломдорӣ дар қаламрави ин давлатҳо расман бекор карда шуд. == Арзёбӣ дар қонунҳои имрӯзӣ == Ғуломдорӣ ба таври расмӣ дар тамоми давлатҳои ҷаҳон манъ гардидааст. Охирин кишваре, ки дар он ғуломдорӣ ва истифодаи меҳ­нати ғуломон манъ гардид, [[Мавритания]] буд (1980). Дар як қатор давлатҳои Африқо ва [[Осиё]] то ҳанӯз боқи­мон­да­ҳои низоми ғуломдорӣ вуҷуд дорад. Мутобиқи маълумоти [[Созмони Милали Муттаҳид|СММ]] ва созмонҳои ҳимояи ҳуқуқи башар дар [[Судон]], Мав­ри­та­ния, [[Сумолӣ|Сомали]], [[Покистон]], [[Ҳиндустон]], [[Непал]], [[Мянма|Мян­ма]], [[Ангола]] ва ғ. аз [[Меҳнати маҷбурӣ|меҳнати маҷбури]]<nowiki/>и одамон васеъ истифода мешавад. [[Кодекси ҷиноятии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] ғуломдориро дар шаклҳои гуногун манъ карда, тибқи моддаҳои 130.1 ва 130.2 барои он ҷавобгарӣ муқаррар кардааст. Дар Мавритания ҳудуди 600 ҳазор нафар (20% аҳолии кишвар) дар ҳолати ғуломӣ қарор доранд. Дар ҷаҳони имрӯза шаклҳои муосири ғуломдорӣ ва ти­ҷо­ра­ти одамон вуҷуд дорад, ки аз рӯи даромад баъди [[тиҷо­ра­ти маводди мухаддир]] ва [[тиҷорати яроқу аслиҳа]] дар ҷойи сеюм меис­тад. Дар кишварҳои мутараққӣ ва демократии ҷаҳони им­рӯ­за бештар [[муҳоҷирони ғайрирасмӣ]] ва ё шахсоне гирифтори ғуломӣ мегарданд, ки аз ҷое ба ҷои дигар маҷбуран кӯ­чонида шудаанд. Мутобиқи маълумоти Созмони ҷаҳо­нии меҳнат даромади солона аз истифодаи ме­ҳнати маҷ­бурӣ беш аз [[Доллари ИМА|$]]150 млрд-ро ташкил меди­ҳад. == Нигористон == <gallery> image:Slavezanzibar2.JPG |c. 1890. image:SPLA Child Soldier.jpg|с 2007 image:Mines 1.jpg image:Roman collared slaves - Ashmolean Museum.jpg image:Fathers of the Redemption.jpg image:Reeve and Serfs.jpg| c. 1310 image:Sclavi Tiganesti.jpg|с.1852 image:African slave trade.png image:Capitao-mato.jpg|с.1823 image:SlaveDanceand Music.jpg| c. 1790 image:Slaves resting by Rugendas 01.jpg| c. 1830 image:Tropenmuseum Royal Tropical Institute Objectnumber 3444-7 Begrafenis bij plantageslaven2.jpg| c. 1840–1850 image:Senhora escravos 1860.jpg|c.1860 image:Dutch, 17th century, Black boy with slave collar, Private Collection.jpg image:360Niklas Stör Entführung in die Sklaverei.jpg image:Persian slave.jpg image:Captain walter croker horror stricken at algiers 1815.jpg|с.1815 image:Jean-Léon Gérôme - Le Marché d'esclaves.jpg image:Modern incidence of slavery.png image:Map3.3Trafficking compressed.jpg image:Boulanger Gustave Clarence Rudolphe The Slave Market.jpg image:Juliao14.JPG| соли 1770 image:The inspection and sale of a slave.jpg image:Child labour Nepal.jpg|<ref>"[http://www.dol.gov/ILAB/media/reports/iclp/sweat2/bonded.htm Forced and Bonded Child Labor] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20130801001214/http://www.dol.gov/ilab/media/reports/iclp/sweat2/bonded.htm |date=2013-08-01 }}. U.S. Department of Labor.</ref> image:Mali1974-151 hg.jpg|<ref>{{cite news|last=Fortin|first=Jacey|title=Mali’s Other Crisis: Slavery Still Plagues Mali, And Insurgency Could Make It Worse |newspaper=International Business Times|date=2013-01-16|url=http://www.ibtimes.com/malis-other-crisis-slavery-still-plagues-mali-insurgency-could-make-it-worse-1017280}}</ref> image:Slaves Zadib Yemen 13th century BNF Paris.jpg|<ref>"[http://www.thedailystar.net/2004/07/27/d40727150297.htm Slaves in Saudi]". Naeem Mohaiemen. [[The Daily Star (Bangladesh)|The Daily Star]]. July 27, 2004.</ref> </gallery> == Нигаред низ == * [[Ғулом]] * [[Мустамликадории Африқо]] * [[Имперотурии Рум]] == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Адабиёт == * {{ЭМТ|мақола=Ғуломдорӣ|ном=Ғуломдорӣ|ҷилд=5|саҳифаҳо=130-131}} * Валлон А. История рабства в античном мире. М., 1–2. М., 1936–1941; * Всемирная история. Т. 1–2. М., 1955–1956; * Философская энциклопедия. М., 1970; Философский словарь. Ростов на Дону, 2013. {{ПБ}} [[Гурӯҳ:Луғати таърихӣ]] bnqs985pagu67t4lpeljpzx5dfdihp2 1479431 1479424 2026-07-07T07:23:29Z Шухрат Саъдиев 5132 навсозӣ 1479431 wikitext text/x-wiki '''Ғуломдорӣ''' — низоми муносибатҳои ҷамъиятӣ, ки дар асоси истисмори як шахс ([[ғулом]]) аз тарафи шахси дигар (ғу­ломдор, хоҷа, соҳиб) бунёд ёфтааст. == Сабабу омилҳои ташаккул == Муно­си­бат­ҳои ғуломдорӣ дар [[ҷамъияти ибтидоӣ]] ташаккул ёфтаанд: дар мар­ҳа­лаи муайяни рушди ҷомеаи инсонӣ истифодаи [[олоти меҳ­нат]] им­кон фароҳам овард, ки маҳсулоти бештари озу­қа­ворӣ ис­теҳсол шуда, асирон, ҷинояткорон, шахсони қарз­дор ва мар­думи одӣ ба кори маҷбурӣ ҷалб гарданд. Дар мар­ҳа­ла­ҳои аввали ҷомеаи ғуломдорӣ манбаи асосии афзоиши шу­мораи ғуло­мон [[Ҷанг|ҷангҳои]] байниқабилавӣ ва бай­нидавлатӣ, зиёдшавии шу­мораи асирон, одамрабоӣ ва ғ. буданд. == Ғуломдорӣ дар дав­лат­ҳои қадим == Дар дав­лат­ҳои бостонии [[Мисри Қадим|Миср]], [[Бобил]], [[Ошур]], [[Эрони бостон|Эрон]], [[Ҳинди Бостон|Ҳинд]], [[Ҷумҳурии Мардумии Чин|Чин]], [[Имперотурии Бизонс|Рум]] ва [[Юнони Бостон|Юнон]] вуҷуд дошт. Императори Руми Қадим [[Юстиниан]] ғуломдориро "зинаи ташаккули ҳуқуқи халқҳо, ки дар он шахс бар хилофи иродаи худ тобеи иродаи каси дигар мегардад" - гуфтааст. Ғуломдорӣ дар тӯли 5 ҳазор сол дар ҳа­маи минтақаҳои олам вуҷуд доштааст. Дар Чини Бос­тон мафҳуми «си» ба маънои ғулом аз миёнаҳои ҳазо­раи 2 то м. маълум буд. Нахус­тин [[Сарчашмаи таърихӣ|маъхазҳои хаттӣ]] шаҳ­о­дат меди­ҳанд, ки ғуломдорӣ дар давраи забти [[Шумер]] аз тарафи қа­билаҳои яҳудӣ ва дар [[Байнаннаҳрайн|Бай­нан­наҳрайн]] дар ибтидои ҳа­зо­раи 3 то м. мавҷуд буд. == Марҳалаҳои рушди ғуломдорӣ == # марҳалаи пайдоиш: Чин дар замони шоҳии Чжоу; ([[асри XI п. м.]] –[[асри VIII п. м.|VIII п. м.]] ), [[Юнон]] дар аҳди [[Ҳомер|Ҳо­мер]] ([[асри XI п. м.]] –[[асри VIII п. м.|VIII п. м.]] ), [[Руми Бостон|Рум]] ([[асри VIII п. м.]] –[[асри VI п. м.|VI п. м.]]) # мар­ҳалаи устуворшавӣ ва рушд: [[Чин]] дар замони шоҳии Чунсю-Чжанго ([[асри VIII п. м.]] –[[асри III п. м.|III п. м.]]), [[Юнон]] дар замони полисҳо ва рушди онҳо (асрҳои 5–4 то м.), Италия дар замони Ҷум­ҳурии Рум (асрҳои III–I п. м.); # марҳалаи завол: Империяи Ҳон дар Шарқ (асри II п. м), Империяи Ғарбии Рум (асри I п. м.. – VI м.). == Шаклҳои асосии ғуломдорӣ == * '''''Шар­қӣ''''' ё ''[[ҷомеъа|ҷомеъаи]] аввалаи ғуломдорӣ''; * '''''Атиқӣ''''' ё ''[[ҷомеъа|ҷомеъаи]] баъдии ғуломдорӣ''. Ба [[ҷомеъа|ҷомеъаи]] ғуломдории шарқӣ давлатҳои [[Миср]], [[Бобил]], [[Эрон]], [[Ҳинд]] ва [[Чин]] дохил мешуданд. Шакли атиқаи ғуломдорӣ дар бис­ёр шаҳру дав­латҳои Юнон (яке аз пурқувваттарини онҳо Афина), дав­лат­ҳои эллинӣ ва [[Имперотурии Рум]] мавҷуд буд. == Ғуломдорӣ дар замони феодализм ва капитализм == {{Асосӣ|Мустамликадории Африқо}} Ғуломдорӣ дар [[Аврупо]] дар асрҳои миёна мавқеи худро ба низоми крепостнойӣ дод, вале дар [[асри XVII]] он дар [[Аврупо]] [[Давраи Эҳё|эҳё]] гардид. Барои ин [[Кафшиёти бузурги ҷуғрофиёӣ|кашфиёти бузурги ҷуғрофиёӣ]] мусоидат намуд. Дар рафти васеъ гардидани ҳузури давлатҳои аврупоӣ дар қитъаи [[Африқо]] имкони номаҳдуди ба даст овардани қувваи кории ройгон фароҳам омад. Дар кишварҳои [[Аврупо]] истифодаи васеи меҳнати [[ғулом|ғуломон]] аз нав ба ҳукми анъана даромада, то [[асри XIX]] идома ёфт. [[Кашфи Амрико]] ва ташкили минтақаҳои васеи кишоварзӣ дар [[Амрикои Шимолӣ|Амрикои Ши­мо­лӣ]] бидуни истифодаи меҳнати [[ғулом|ғуломон]] ғайри­мумкин буд. Би­но бар ин, фақат ба [[Иёлоти Муттаҳидаи Амрико|ИМА]] аз [[Африқо]] қариб 13 млн нафар асир оварда шуд. Раванди озод гардидани ғуломон дар кишварҳои Амрикои Шимолӣ ва [[Амрикои Ҷанубӣ|Ҷанубӣ]] солҳои 50–80 [[асри XIX]] идома дошт. Чунончи, дар [[ИМА]] аксарияти [[ғулом|ғуломон]] дар рафти [[Ҷанги шаҳрвандӣ дар ИМА|ҷанги шаҳрвандӣ]] озод гардиданд. == Ғуломдорӣ дар Осиёи Миёна == Дар [[Осиёи Миёна]] то нимаи дуввуми асри 19 ғуломдорӣ дар ҳаёти иқ­ти­содӣ-иҷтимоӣ нақши бузург мебозид. Баъди [[Тобеъшавии Осиёи Миёна ба империяи Русия|забти Осиёи Миёна аз ҷониби Руссияи подшоҳӣ]] заминаи аз байн бурдани боқимондаҳои низоми ғуломдорӣ ба вуҷуд омад. Дар натиҷа байни [[Руссия]], аз як тараф ва [[Хонии Хева]], [[Аморати Бухоро]] ва [[Хонии Қӯқанд|Хонии Хӯ­қанд]], аз тарафи дигар созишномаҳо ба имзо расида, ғуломдорӣ дар қаламрави ин давлатҳо расман бекор карда шуд. == Арзёбӣ дар қонунҳои имрӯзӣ == Ғуломдорӣ ба таври расмӣ дар тамоми давлатҳои ҷаҳон манъ гардидааст. Охирин кишваре, ки дар он ғуломдорӣ ва истифодаи меҳ­нати ғуломон манъ гардид, [[Мавритания]] буд (1980). Дар як қатор давлатҳои Африқо ва [[Осиё]] то ҳанӯз боқи­мон­да­ҳои низоми ғуломдорӣ вуҷуд дорад. Мутобиқи маълумоти [[Созмони Милали Муттаҳид|СММ]] ва созмонҳои ҳимояи ҳуқуқи башар дар [[Судон]], [[Маврита­ния]], [[Сумолӣ|Сомали]], [[Покистон]], [[Ҳиндустон]], [[Непал]], [[Мянма|Мян­ма]], [[Ангола]] ва ғ. аз меҳнати маҷбурии одамон васеъ истифода мешавад. Кодекси ҷиноятии Ҷумҳурии Тоҷикистон ғуломдориро дар шаклҳои гуногун манъ карда, тибқи моддаҳои 130.1 ва 130.2 барои он ҷавобгарӣ муқаррар кардааст. Дар [[Мавритания]] ҳудуди 600 ҳазор нафар (20% аҳолии кишвар) дар ҳолати ғуломӣ қарор доранд. Дар ҷаҳони имрӯза шаклҳои муосири ғуломдорӣ ва ти­ҷо­ра­ти одамон вуҷуд дорад, ки аз рӯи даромад баъди тиҷо­ра­ти маводди мухаддир ва тиҷорати яроқу аслиҳа дар ҷойи сеюм меис­тад. Дар кишварҳои мутараққӣ ва демократии ҷаҳони им­рӯ­за бештар муҳоҷирони ғайрирасмӣ ва ё шахсоне гирифтори ғуломӣ мегарданд, ки аз ҷое ба ҷои дигар маҷбуран кӯ­чонида шудаанд. Мутобиқи маълумоти Созмони ҷаҳо­нии меҳнат даромади солона аз истифодаи ме­ҳнати маҷ­бурӣ беш аз [[Доллари ИМА|150 млрд $]]-ро ташкил меди­ҳад. == Нигористон == <gallery> image:Slavezanzibar2.JPG |c. 1890. image:SPLA Child Soldier.jpg|с 2007 image:Mines 1.jpg image:Roman collared slaves - Ashmolean Museum.jpg image:Fathers of the Redemption.jpg image:Reeve and Serfs.jpg| c. 1310 image:Sclavi Tiganesti.jpg|с.1852 image:African slave trade.png image:Capitao-mato.jpg|с.1823 image:SlaveDanceand Music.jpg| c. 1790 image:Slaves resting by Rugendas 01.jpg| c. 1830 image:Tropenmuseum Royal Tropical Institute Objectnumber 3444-7 Begrafenis bij plantageslaven2.jpg| c. 1840–1850 image:Senhora escravos 1860.jpg|c.1860 image:Dutch, 17th century, Black boy with slave collar, Private Collection.jpg image:360Niklas Stör Entführung in die Sklaverei.jpg image:Persian slave.jpg image:Captain walter croker horror stricken at algiers 1815.jpg|с.1815 image:Jean-Léon Gérôme - Le Marché d'esclaves.jpg image:Modern incidence of slavery.png image:Map3.3Trafficking compressed.jpg image:Boulanger Gustave Clarence Rudolphe The Slave Market.jpg image:Juliao14.JPG| соли 1770 image:The inspection and sale of a slave.jpg image:Child labour Nepal.jpg|<ref>"[http://www.dol.gov/ILAB/media/reports/iclp/sweat2/bonded.htm Forced and Bonded Child Labor] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20130801001214/http://www.dol.gov/ilab/media/reports/iclp/sweat2/bonded.htm |date=2013-08-01 }}. U.S. Department of Labor.</ref> image:Mali1974-151 hg.jpg|<ref>{{cite news|last=Fortin|first=Jacey|title=Mali’s Other Crisis: Slavery Still Plagues Mali, And Insurgency Could Make It Worse |newspaper=International Business Times|date=2013-01-16|url=http://www.ibtimes.com/malis-other-crisis-slavery-still-plagues-mali-insurgency-could-make-it-worse-1017280}}</ref> image:Slaves Zadib Yemen 13th century BNF Paris.jpg|<ref>"[http://www.thedailystar.net/2004/07/27/d40727150297.htm Slaves in Saudi]". Naeem Mohaiemen. [[The Daily Star (Bangladesh)|The Daily Star]]. July 27, 2004.</ref> </gallery> == Нигаред низ == * [[Ғулом]] * [[Мустамликадории Африқо]] * [[Имперотурии Рум]] == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Адабиёт == * {{ЭМТ|мақола=Ғуломдорӣ|ном=Ғуломдорӣ|ҷилд=5|саҳифаҳо=130-131}} * Валлон А. История рабства в античном мире. М., 1–2. М., 1936–1941; * Всемирная история. Т. 1–2. М., 1955–1956; * Философская энциклопедия. М., 1970; Философский словарь. Ростов на Дону, 2013. {{ПБ}} [[Гурӯҳ:Луғати таърихӣ]] bhado2hi43q6hdl9z3iqrpd78zi3ucd 1479432 1479431 2026-07-07T07:25:15Z Шухрат Саъдиев 5132 иловаи [[Гурӯҳ:Ғуломдорӣ]] бо ёрии [[Википедиа:HotCat|HotCat]] 1479432 wikitext text/x-wiki '''Ғуломдорӣ''' — низоми муносибатҳои ҷамъиятӣ, ки дар асоси истисмори як шахс ([[ғулом]]) аз тарафи шахси дигар (ғу­ломдор, хоҷа, соҳиб) бунёд ёфтааст. == Сабабу омилҳои ташаккул == Муно­си­бат­ҳои ғуломдорӣ дар [[ҷамъияти ибтидоӣ]] ташаккул ёфтаанд: дар мар­ҳа­лаи муайяни рушди ҷомеаи инсонӣ истифодаи [[олоти меҳ­нат]] им­кон фароҳам овард, ки маҳсулоти бештари озу­қа­ворӣ ис­теҳсол шуда, асирон, ҷинояткорон, шахсони қарз­дор ва мар­думи одӣ ба кори маҷбурӣ ҷалб гарданд. Дар мар­ҳа­ла­ҳои аввали ҷомеаи ғуломдорӣ манбаи асосии афзоиши шу­мораи ғуло­мон [[Ҷанг|ҷангҳои]] байниқабилавӣ ва бай­нидавлатӣ, зиёдшавии шу­мораи асирон, одамрабоӣ ва ғ. буданд. == Ғуломдорӣ дар дав­лат­ҳои қадим == Дар дав­лат­ҳои бостонии [[Мисри Қадим|Миср]], [[Бобил]], [[Ошур]], [[Эрони бостон|Эрон]], [[Ҳинди Бостон|Ҳинд]], [[Ҷумҳурии Мардумии Чин|Чин]], [[Имперотурии Бизонс|Рум]] ва [[Юнони Бостон|Юнон]] вуҷуд дошт. Императори Руми Қадим [[Юстиниан]] ғуломдориро "зинаи ташаккули ҳуқуқи халқҳо, ки дар он шахс бар хилофи иродаи худ тобеи иродаи каси дигар мегардад" - гуфтааст. Ғуломдорӣ дар тӯли 5 ҳазор сол дар ҳа­маи минтақаҳои олам вуҷуд доштааст. Дар Чини Бос­тон мафҳуми «си» ба маънои ғулом аз миёнаҳои ҳазо­раи 2 то м. маълум буд. Нахус­тин [[Сарчашмаи таърихӣ|маъхазҳои хаттӣ]] шаҳ­о­дат меди­ҳанд, ки ғуломдорӣ дар давраи забти [[Шумер]] аз тарафи қа­билаҳои яҳудӣ ва дар [[Байнаннаҳрайн|Бай­нан­наҳрайн]] дар ибтидои ҳа­зо­раи 3 то м. мавҷуд буд. == Марҳалаҳои рушди ғуломдорӣ == # марҳалаи пайдоиш: Чин дар замони шоҳии Чжоу; ([[асри XI п. м.]] –[[асри VIII п. м.|VIII п. м.]] ), [[Юнон]] дар аҳди [[Ҳомер|Ҳо­мер]] ([[асри XI п. м.]] –[[асри VIII п. м.|VIII п. м.]] ), [[Руми Бостон|Рум]] ([[асри VIII п. м.]] –[[асри VI п. м.|VI п. м.]]) # мар­ҳалаи устуворшавӣ ва рушд: [[Чин]] дар замони шоҳии Чунсю-Чжанго ([[асри VIII п. м.]] –[[асри III п. м.|III п. м.]]), [[Юнон]] дар замони полисҳо ва рушди онҳо (асрҳои 5–4 то м.), Италия дар замони Ҷум­ҳурии Рум (асрҳои III–I п. м.); # марҳалаи завол: Империяи Ҳон дар Шарқ (асри II п. м), Империяи Ғарбии Рум (асри I п. м.. – VI м.). == Шаклҳои асосии ғуломдорӣ == * '''''Шар­қӣ''''' ё ''[[ҷомеъа|ҷомеъаи]] аввалаи ғуломдорӣ''; * '''''Атиқӣ''''' ё ''[[ҷомеъа|ҷомеъаи]] баъдии ғуломдорӣ''. Ба [[ҷомеъа|ҷомеъаи]] ғуломдории шарқӣ давлатҳои [[Миср]], [[Бобил]], [[Эрон]], [[Ҳинд]] ва [[Чин]] дохил мешуданд. Шакли атиқаи ғуломдорӣ дар бис­ёр шаҳру дав­латҳои Юнон (яке аз пурқувваттарини онҳо Афина), дав­лат­ҳои эллинӣ ва [[Имперотурии Рум]] мавҷуд буд. == Ғуломдорӣ дар замони феодализм ва капитализм == {{Асосӣ|Мустамликадории Африқо}} Ғуломдорӣ дар [[Аврупо]] дар асрҳои миёна мавқеи худро ба низоми крепостнойӣ дод, вале дар [[асри XVII]] он дар [[Аврупо]] [[Давраи Эҳё|эҳё]] гардид. Барои ин [[Кафшиёти бузурги ҷуғрофиёӣ|кашфиёти бузурги ҷуғрофиёӣ]] мусоидат намуд. Дар рафти васеъ гардидани ҳузури давлатҳои аврупоӣ дар қитъаи [[Африқо]] имкони номаҳдуди ба даст овардани қувваи кории ройгон фароҳам омад. Дар кишварҳои [[Аврупо]] истифодаи васеи меҳнати [[ғулом|ғуломон]] аз нав ба ҳукми анъана даромада, то [[асри XIX]] идома ёфт. [[Кашфи Амрико]] ва ташкили минтақаҳои васеи кишоварзӣ дар [[Амрикои Шимолӣ|Амрикои Ши­мо­лӣ]] бидуни истифодаи меҳнати [[ғулом|ғуломон]] ғайри­мумкин буд. Би­но бар ин, фақат ба [[Иёлоти Муттаҳидаи Амрико|ИМА]] аз [[Африқо]] қариб 13 млн нафар асир оварда шуд. Раванди озод гардидани ғуломон дар кишварҳои Амрикои Шимолӣ ва [[Амрикои Ҷанубӣ|Ҷанубӣ]] солҳои 50–80 [[асри XIX]] идома дошт. Чунончи, дар [[ИМА]] аксарияти [[ғулом|ғуломон]] дар рафти [[Ҷанги шаҳрвандӣ дар ИМА|ҷанги шаҳрвандӣ]] озод гардиданд. == Ғуломдорӣ дар Осиёи Миёна == Дар [[Осиёи Миёна]] то нимаи дуввуми асри 19 ғуломдорӣ дар ҳаёти иқ­ти­содӣ-иҷтимоӣ нақши бузург мебозид. Баъди [[Тобеъшавии Осиёи Миёна ба империяи Русия|забти Осиёи Миёна аз ҷониби Руссияи подшоҳӣ]] заминаи аз байн бурдани боқимондаҳои низоми ғуломдорӣ ба вуҷуд омад. Дар натиҷа байни [[Руссия]], аз як тараф ва [[Хонии Хева]], [[Аморати Бухоро]] ва [[Хонии Қӯқанд|Хонии Хӯ­қанд]], аз тарафи дигар созишномаҳо ба имзо расида, ғуломдорӣ дар қаламрави ин давлатҳо расман бекор карда шуд. == Арзёбӣ дар қонунҳои имрӯзӣ == Ғуломдорӣ ба таври расмӣ дар тамоми давлатҳои ҷаҳон манъ гардидааст. Охирин кишваре, ки дар он ғуломдорӣ ва истифодаи меҳ­нати ғуломон манъ гардид, [[Мавритания]] буд (1980). Дар як қатор давлатҳои Африқо ва [[Осиё]] то ҳанӯз боқи­мон­да­ҳои низоми ғуломдорӣ вуҷуд дорад. Мутобиқи маълумоти [[Созмони Милали Муттаҳид|СММ]] ва созмонҳои ҳимояи ҳуқуқи башар дар [[Судон]], [[Маврита­ния]], [[Сумолӣ|Сомали]], [[Покистон]], [[Ҳиндустон]], [[Непал]], [[Мянма|Мян­ма]], [[Ангола]] ва ғ. аз меҳнати маҷбурии одамон васеъ истифода мешавад. Кодекси ҷиноятии Ҷумҳурии Тоҷикистон ғуломдориро дар шаклҳои гуногун манъ карда, тибқи моддаҳои 130.1 ва 130.2 барои он ҷавобгарӣ муқаррар кардааст. Дар [[Мавритания]] ҳудуди 600 ҳазор нафар (20% аҳолии кишвар) дар ҳолати ғуломӣ қарор доранд. Дар ҷаҳони имрӯза шаклҳои муосири ғуломдорӣ ва ти­ҷо­ра­ти одамон вуҷуд дорад, ки аз рӯи даромад баъди тиҷо­ра­ти маводди мухаддир ва тиҷорати яроқу аслиҳа дар ҷойи сеюм меис­тад. Дар кишварҳои мутараққӣ ва демократии ҷаҳони им­рӯ­за бештар муҳоҷирони ғайрирасмӣ ва ё шахсоне гирифтори ғуломӣ мегарданд, ки аз ҷое ба ҷои дигар маҷбуран кӯ­чонида шудаанд. Мутобиқи маълумоти Созмони ҷаҳо­нии меҳнат даромади солона аз истифодаи ме­ҳнати маҷ­бурӣ беш аз [[Доллари ИМА|150 млрд $]]-ро ташкил меди­ҳад. == Нигористон == <gallery> image:Slavezanzibar2.JPG |c. 1890. image:SPLA Child Soldier.jpg|с 2007 image:Mines 1.jpg image:Roman collared slaves - Ashmolean Museum.jpg image:Fathers of the Redemption.jpg image:Reeve and Serfs.jpg| c. 1310 image:Sclavi Tiganesti.jpg|с.1852 image:African slave trade.png image:Capitao-mato.jpg|с.1823 image:SlaveDanceand Music.jpg| c. 1790 image:Slaves resting by Rugendas 01.jpg| c. 1830 image:Tropenmuseum Royal Tropical Institute Objectnumber 3444-7 Begrafenis bij plantageslaven2.jpg| c. 1840–1850 image:Senhora escravos 1860.jpg|c.1860 image:Dutch, 17th century, Black boy with slave collar, Private Collection.jpg image:360Niklas Stör Entführung in die Sklaverei.jpg image:Persian slave.jpg image:Captain walter croker horror stricken at algiers 1815.jpg|с.1815 image:Jean-Léon Gérôme - Le Marché d'esclaves.jpg image:Modern incidence of slavery.png image:Map3.3Trafficking compressed.jpg image:Boulanger Gustave Clarence Rudolphe The Slave Market.jpg image:Juliao14.JPG| соли 1770 image:The inspection and sale of a slave.jpg image:Child labour Nepal.jpg|<ref>"[http://www.dol.gov/ILAB/media/reports/iclp/sweat2/bonded.htm Forced and Bonded Child Labor] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20130801001214/http://www.dol.gov/ilab/media/reports/iclp/sweat2/bonded.htm |date=2013-08-01 }}. U.S. Department of Labor.</ref> image:Mali1974-151 hg.jpg|<ref>{{cite news|last=Fortin|first=Jacey|title=Mali’s Other Crisis: Slavery Still Plagues Mali, And Insurgency Could Make It Worse |newspaper=International Business Times|date=2013-01-16|url=http://www.ibtimes.com/malis-other-crisis-slavery-still-plagues-mali-insurgency-could-make-it-worse-1017280}}</ref> image:Slaves Zadib Yemen 13th century BNF Paris.jpg|<ref>"[http://www.thedailystar.net/2004/07/27/d40727150297.htm Slaves in Saudi]". Naeem Mohaiemen. [[The Daily Star (Bangladesh)|The Daily Star]]. July 27, 2004.</ref> </gallery> == Нигаред низ == * [[Ғулом]] * [[Мустамликадории Африқо]] * [[Имперотурии Рум]] == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Адабиёт == * {{ЭМТ|мақола=Ғуломдорӣ|ном=Ғуломдорӣ|ҷилд=5|саҳифаҳо=130-131}} * Валлон А. История рабства в античном мире. М., 1–2. М., 1936–1941; * Всемирная история. Т. 1–2. М., 1955–1956; * Философская энциклопедия. М., 1970; Философский словарь. Ростов на Дону, 2013. {{ПБ}} [[Гурӯҳ:Луғати таърихӣ]] [[Гурӯҳ:Ғуломдорӣ]] 5zx66n2m87xgipzlvfi3uxcfd3b2bje 10 115862 1479384 1118042 2026-07-06T14:47:19Z Zosya95 54344 1479384 wikitext text/x-wiki <span class="nowrap">{{wikidata|P569|{{#switch: {{ #if: {{{1|}}} | 1 }}{{ #if: {{{2|}}} | 2 }}{{ #if: {{{3|}}} | 3 }}{{ #if: {{{4|}}} | 4 }}{{ #if: {{{5|}}} | 5 }}{{ #if: {{{6|}}} | 6 }} | 12 = [[{{{1}}} {{realmonth|{{{2}}}}}]] | 3 = {{Сол0|{{{3}}}}} | 123 = [[{{{1}}}&nbsp;{{realmonth|{{{2}}}}}и]] {{Сол0|{{{3}}}}} | 124 = [[{{{1}}} {{realmonth|{{{2}}}}}|{{{4}}}&nbsp;({{{1}}})&nbsp;{{realmonth|{{{2}}}}}]] | 1234 = {{#ifeq:{{{4}}}|сол|[[{{{1}}}&nbsp;{{realmonth|{{{2}}}}}и]] {{Сол0|{{{3}}}}}</span> <span class="nowrap">({{Син|{{{1}}}|{{{2}}}|{{{3}}}}})|[[{{{1}}} {{realmonth|{{{2}}}}}{{!}}{{{4}}}&nbsp;({{{1}}})&nbsp;{{realmonth|{{{2}}}}}и]] {{Сол0|{{{3}}}}}}} | 1245 = {{{4}}}&nbsp;{{realmonth|{{{5}}}}} ([[{{{1}}}&nbsp;{{realmonth|{{{2}}}}}]]) | 12345 = {{{4}}}&nbsp;{{realmonth|{{{5}}}}} ([[{{{1}}}&nbsp;{{realmonth|{{{2}}}}}и]]) {{Сол0|{{{3}}}}} | 123456 = {{{4}}}&nbsp;{{realmonth|{{{5}}}}} {{{6}}}</span> <span class="nowrap">([[{{{1}}}&nbsp;{{realmonth|{{{2}}}}}и]] {{Сол0|{{{3}}}}}) | = <!-- Викидода --> | ''формати нодуруст'' }}}}{{#switch: {{ #if: {{{1|}}} | 1 }}{{ #if: {{{2|}}} | 2 }}{{ #if: {{{3|}}} | 3 }} | 3 = <span class="noprint" style="display:none;"> (<span class="bday">{{padleft:{{{3}}}|4|0}}</span>)</span> | 123 = <span class="noprint" style="display:none"> (<span class="bday">{{padleft:{{{3}}}|4|0}}-{{padleft:{{{2}}}|2|0}}-{{padleft:{{{1}}}|2|0}}</span>)</span> }}</span>{{#if:{{NAMESPACE}}{{{nocat|}}}||<!-- -->[[Гурӯҳ:Шахсиятҳо аз рӯи алифбо]]<!-- -->{{#if:{{{1|}}}|[[Гурӯҳ:Зодагони {{{1}}} {{realmonth|{{{2}}}}}]]}}<!-- -->{{#if:{{{3|}}}|[[Гурӯҳ:Зодагони {{соли|{{{3}}}}}]]}}<!-- -->}}<noinclude>{{doc}}</noinclude> qbc33ph9txzyqnu55tj68tw4p0vi2bc 1479385 1479384 2026-07-06T14:48:59Z Zosya95 54344 1479385 wikitext text/x-wiki <span class="nowrap">{{wikidata|P569|{{#switch: {{ #if: {{{1|}}} | 1 }}{{ #if: {{{2|}}} | 2 }}{{ #if: {{{3|}}} | 3 }}{{ #if: {{{4|}}} | 4 }}{{ #if: {{{5|}}} | 5 }}{{ #if: {{{6|}}} | 6 }} | 12 = [[{{{1}}} {{realmonth|{{{2}}}}}и]] | 3 = {{Сол0|{{{3}}}}} | 123 = [[{{{1}}}&nbsp;{{realmonth|{{{2}}}}}и]] {{Сол0|{{{3}}}}} | 124 = [[{{{1}}} {{realmonth|{{{2}}}}}|{{{4}}}&nbsp;({{{1}}})&nbsp;{{realmonth|{{{2}}}}}]] | 1234 = {{#ifeq:{{{4}}}|сол|[[{{{1}}}&nbsp;{{realmonth|{{{2}}}}}и]] {{Сол0|{{{3}}}}}</span> <span class="nowrap">({{Син|{{{1}}}|{{{2}}}|{{{3}}}}})|[[{{{1}}} {{realmonth|{{{2}}}}}{{!}}{{{4}}}&nbsp;({{{1}}})&nbsp;{{realmonth|{{{2}}}}}и]] {{Сол0|{{{3}}}}}}} | 1245 = {{{4}}}&nbsp;{{realmonth|{{{5}}}}} ([[{{{1}}}&nbsp;{{realmonth|{{{2}}}}}]]) | 12345 = {{{4}}}&nbsp;{{realmonth|{{{5}}}}} ([[{{{1}}}&nbsp;{{realmonth|{{{2}}}}}и]]) {{Сол0|{{{3}}}}} | 123456 = {{{4}}}&nbsp;{{realmonth|{{{5}}}}} {{{6}}}</span> <span class="nowrap">([[{{{1}}}&nbsp;{{realmonth|{{{2}}}}}и]] {{Сол0|{{{3}}}}}) | = <!-- Викидода --> | ''формати нодуруст'' }}}}{{#switch: {{ #if: {{{1|}}} | 1 }}{{ #if: {{{2|}}} | 2 }}{{ #if: {{{3|}}} | 3 }} | 3 = <span class="noprint" style="display:none;"> (<span class="bday">{{padleft:{{{3}}}|4|0}}</span>)</span> | 123 = <span class="noprint" style="display:none"> (<span class="bday">{{padleft:{{{3}}}|4|0}}-{{padleft:{{{2}}}|2|0}}-{{padleft:{{{1}}}|2|0}}</span>)</span> }}</span>{{#if:{{NAMESPACE}}{{{nocat|}}}||<!-- -->[[Гурӯҳ:Шахсиятҳо аз рӯи алифбо]]<!-- -->{{#if:{{{1|}}}|[[Гурӯҳ:Зодагони {{{1}}} {{realmonth|{{{2}}}}}]]}}<!-- -->{{#if:{{{3|}}}|[[Гурӯҳ:Зодагони {{соли|{{{3}}}}}]]}}<!-- -->}}<noinclude>{{doc}}</noinclude> hfsdacpto2c8f76sav9bfs26nmlji5g 1479386 1479385 2026-07-06T14:54:46Z Zosya95 54344 1479386 wikitext text/x-wiki <span class="nowrap">{{wikidata|P569|{{#switch: {{ #if: {{{1|}}} | 1 }}{{ #if: {{{2|}}} | 2 }}{{ #if: {{{3|}}} | 3 }}{{ #if: {{{4|}}} | 4 }}{{ #if: {{{5|}}} | 5 }}{{ #if: {{{6|}}} | 6 }} | 12 = [[{{{1}}} {{realmonth|{{{2}}}}}и]] | 3 = {{Сол0|{{{3}}}}} | 123 = [[{{{1}}}&nbsp;{{realmonth|{{{2}}}}}и]] {{Сол0|{{{3}}}}} | 124 = [[{{{1}}} {{realmonth|{{{2}}}}}|{{{4}}}&nbsp;({{{1}}})&nbsp;{{realmonth|{{{2}}}}}и]] | 1234 = {{#ifeq:{{{4}}}|сол|[[{{{1}}}&nbsp;{{realmonth|{{{2}}}}}и]] {{Сол0|{{{3}}}}}</span> <span class="nowrap">({{Син|{{{1}}}|{{{2}}}|{{{3}}}}})|[[{{{1}}} {{realmonth|{{{2}}}}}{{!}}{{{4}}}&nbsp;({{{1}}})&nbsp;{{realmonth|{{{2}}}}}]] {{Сол0|{{{3}}}}}}} | 1245 = {{{4}}}&nbsp;{{realmonth|{{{5}}}}} ([[{{{1}}}&nbsp;{{realmonth|{{{2}}}}}]]) | 12345 = {{{4}}}&nbsp;{{realmonth|{{{5}}}}} ([[{{{1}}}&nbsp;{{realmonth|{{{2}}}}}]]) {{Сол0|{{{3}}}}} | 123456 = {{{4}}}&nbsp;{{realmonth|{{{5}}}}} {{{6}}}</span> <span class="nowrap">([[{{{1}}}&nbsp;{{realmonth|{{{2}}}}}и]] {{Сол0|{{{3}}}}}) | = <!-- Викидода --> | ''формати нодуруст'' }}}}{{#switch: {{ #if: {{{1|}}} | 1 }}{{ #if: {{{2|}}} | 2 }}{{ #if: {{{3|}}} | 3 }} | 3 = <span class="noprint" style="display:none;"> (<span class="bday">{{padleft:{{{3}}}|4|0}}</span>)</span> | 123 = <span class="noprint" style="display:none"> (<span class="bday">{{padleft:{{{3}}}|4|0}}-{{padleft:{{{2}}}|2|0}}-{{padleft:{{{1}}}|2|0}}</span>)</span> }}</span>{{#if:{{NAMESPACE}}{{{nocat|}}}||<!-- -->[[Гурӯҳ:Шахсиятҳо аз рӯи алифбо]]<!-- -->{{#if:{{{1|}}}|[[Гурӯҳ:Зодагони {{{1}}} {{realmonth|{{{2}}}}}]]}}<!-- -->{{#if:{{{3|}}}|[[Гурӯҳ:Зодагони {{соли|{{{3}}}}}]]}}<!-- -->}}<noinclude>{{doc}}</noinclude> glyk1o9dvoqeinesxqf5w87h4f20m5f 1479388 1479386 2026-07-06T14:59:54Z Zosya95 54344 1479388 wikitext text/x-wiki <span class="nowrap">{{wikidata|P569|{{#switch: {{ #if: {{{1|}}} | 1 }}{{ #if: {{{2|}}} | 2 }}{{ #if: {{{3|}}} | 3 }}{{ #if: {{{4|}}} | 4 }}{{ #if: {{{5|}}} | 5 }}{{ #if: {{{6|}}} | 6 }} | 12 = [[{{{1}}} {{realmonth|{{{2}}}}}]] | 3 = {{Сол0|{{{3}}}}} | 123 = [[{{{1}}}&nbsp;{{realmonth|{{{2}}}}}и]] {{Сол0|{{{3}}}}} | 124 = [[{{{1}}} {{realmonth|{{{2}}}}}|{{{4}}}&nbsp;({{{1}}})&nbsp;{{realmonth|{{{2}}}}}и]] | 1234 = {{#ifeq:{{{4}}}|сол|[[{{{1}}}&nbsp;{{realmonth|{{{2}}}}}и]] {{Сол0|{{{3}}}}}</span> <span class="nowrap">({{Син|{{{1}}}|{{{2}}}|{{{3}}}}})|[[{{{1}}} {{realmonth|{{{2}}}}}{{!}}{{{4}}}&nbsp;({{{1}}})&nbsp;{{realmonth|{{{2}}}}}]] {{Сол0|{{{3}}}}}}} | 1245 = {{{4}}}&nbsp;{{realmonth|{{{5}}}}} ([[{{{1}}}&nbsp;{{realmonth|{{{2}}}}}]]) | 12345 = {{{4}}}&nbsp;{{realmonth|{{{5}}}}} ([[{{{1}}}&nbsp;{{realmonth|{{{2}}}}}]]) {{Сол0|{{{3}}}}} | 123456 = {{{4}}}&nbsp;{{realmonth|{{{5}}}}} {{{6}}}</span> <span class="nowrap">([[{{{1}}}&nbsp;{{realmonth|{{{2}}}}}и]] {{Сол0|{{{3}}}}}) | = <!-- Викидода --> | ''формати нодуруст'' }}}}{{#switch: {{ #if: {{{1|}}} | 1 }}{{ #if: {{{2|}}} | 2 }}{{ #if: {{{3|}}} | 3 }} | 3 = <span class="noprint" style="display:none;"> (<span class="bday">{{padleft:{{{3}}}|4|0}}</span>)</span> | 123 = <span class="noprint" style="display:none"> (<span class="bday">{{padleft:{{{3}}}|4|0}}-{{padleft:{{{2}}}|2|0}}-{{padleft:{{{1}}}|2|0}}</span>)</span> }}</span>{{#if:{{NAMESPACE}}{{{nocat|}}}||<!-- -->[[Гурӯҳ:Шахсиятҳо аз рӯи алифбо]]<!-- -->{{#if:{{{1|}}}|[[Гурӯҳ:Зодагони {{{1}}} {{realmonth|{{{2}}}}}]]}}<!-- -->{{#if:{{{3|}}}|[[Гурӯҳ:Зодагони {{соли|{{{3}}}}}]]}}<!-- -->}}<noinclude>{{doc}}</noinclude> l8of7omuz7rl0w2wtgn8kweych31f5z 1479389 1479388 2026-07-06T15:06:07Z Zosya95 54344 1479389 wikitext text/x-wiki <span class="nowrap">{{wikidata|P569|{{#switch: {{ #if: {{{1|}}} | 1 }}{{ #if: {{{2|}}} | 2 }}{{ #if: {{{3|}}} | 3 }}{{ #if: {{{4|}}} | 4 }}{{ #if: {{{5|}}} | 5 }}{{ #if: {{{6|}}} | 6 }} | 12 = [[{{{1}}} {{realmonth|{{{2}}}}}]] | 3 = {{Сол0|{{{3}}}}} | 123 = [[{{{1}}}&nbsp;{{realmonth|{{{2}}}}}]]и {{Сол0|{{{3}}}}} | 124 = [[{{{1}}} {{realmonth|{{{2}}}}}|{{{4}}}&nbsp;({{{1}}})&nbsp;{{realmonth|{{{2}}}}}]] | 1234 = {{#ifeq:{{{4}}}|сол|[[{{{1}}}&nbsp;{{realmonth|{{{2}}}}}]]и {{Сол0|{{{3}}}}}</span> <span class="nowrap">({{Син|{{{1}}}|{{{2}}}|{{{3}}}}})|[[{{{1}}} {{realmonth|{{{2}}}}}{{!}}{{{4}}}&nbsp;({{{1}}})&nbsp;{{realmonth|{{{2}}}}}]]и {{Сол0|{{{3}}}}}}} | 1245 = {{{4}}}&nbsp;{{realmonth|{{{5}}}}} ([[{{{1}}}&nbsp;{{realmonth|{{{2}}}}}]]) | 12345 = {{{4}}}&nbsp;{{realmonth|{{{5}}}}} ([[{{{1}}}&nbsp;{{realmonth|{{{2}}}}}]])-и {{Сол0|{{{3}}}}} | 123456 = {{{4}}}&nbsp;{{realmonth|{{{5}}}}}и {{{6}}}</span> <span class="nowrap">([[{{{1}}}&nbsp;{{realmonth|{{{2}}}}}]]и {{Сол0|{{{3}}}}}) | = <!-- Викидода --> | ''формати нодуруст'' }}}}{{#switch: {{ #if: {{{1|}}} | 1 }}{{ #if: {{{2|}}} | 2 }}{{ #if: {{{3|}}} | 3 }} | 3 = <span class="noprint" style="display:none;"> (<span class="bday">{{padleft:{{{3}}}|4|0}}</span>)</span> | 123 = <span class="noprint" style="display:none"> (<span class="bday">{{padleft:{{{3}}}|4|0}}-{{padleft:{{{2}}}|2|0}}-{{padleft:{{{1}}}|2|0}}</span>)</span> }}</span>{{#if:{{NAMESPACE}}{{{nocat|}}}||<!-- -->[[Гурӯҳ:Шахсиятҳо аз рӯи алифбо]]<!-- -->{{#if:{{{1|}}}|[[Гурӯҳ:Зодагони {{{1}}} {{realmonth|{{{2}}}}}]]}}<!-- -->{{#if:{{{3|}}}|[[Гурӯҳ:Зодагони {{соли|{{{3}}}}}]]}}<!-- -->}}<noinclude>{{doc}}</noinclude> rzceig6m7a600gcwp7omi6hr6xr2usg 10 141314 1479393 1468022 2026-07-06T22:49:09Z Zosya95 54344 1479393 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{#switch: {{{mode}}} | 1 | parent = {{#if: {{{parent|}}} | {{{parent|}}} | Null }} | 2 | latin = {{{latin|Null}}} | 3 | name = {{{name|}}} | 4 | rang = {{{rang|}}} | 5 | monoaut = {{{monoaut|}}} | 6 | ext = {{{ext|}}} | 7 | ref = {{{ref|}}} | {{#ifeq: {{NAMESPACE}} | Шаблон | {{#ifeq: {{BASEPAGENAME}} | Неиспользуемые шаблоны | | {{doc-inline}} Шаблони '''{{t||u}}''' қисми новбарии [[Таксономия (биология)|системаи таксономӣ]] мебошад ва дар шаблони {{tl|Таксон}} истифода бурда мешавад. Ин шаблон дорои ин маълумот аст: {{Table|<tr><th>{{Comment|''parent''|Научное название родительского (ближайшего старшего) таксона}}</th><th>{{comment|''latin''|Международное научное (в подавляющем большинстве случае латинское) название описываемого таксона}}</th><th>{{comment|''name''|Русское название описываемого таксона (заполняется, если известно общепризнанное русское название)}}</th><th>{{comment|''rang''|Ранг описываемого таксона}}</th><th>{{comment|''monoaut''|Авторство научного названия монотипного (монотипического) таксона}}</th><th>{{comment|''ext''|Пометка вымершего таксона}}</th></tr><tr><td>{{#ifexist:Шаблон:{{{parent|Null}}}|{{tl|{{{parent|Null}}}}}|{{RedTaxLink|{{{parent}}}}}}}</td><td>[[{{{latin|Null}}}]]</td><td>{{{name|Null}}}</td><td>{{{rang|}}}</td><td>{{{monoaut|}}}</td><td>{{{ext|}}}</td></tr>}} {{#if: {{{ref|}}} | ---- <u>Текст примечания</u>:<br>{{{ref|}}}<br> }}<!-- -->{{doc-end}} }} }} {{#ifeq: {{{rang|}}} | Раздел | [[Гурӯҳ:Шаблонҳо:Шаблонҳои таксономӣ бо табақаи номуайян]] }} {{#ifeq: {{{rang|}}} | Подраздел | [[Гурӯҳ:Шаблонҳо:Таксономические шаблоны с неясным рангом]] }} {{#ifeq: {{NAMESPACE}} | Шаблон | {{#if: {{{monoaut|}}} | [[Гурӯҳ:Шаблонҳо:Таксономия:Монотипиҳо]] | [[Гурӯҳ:Шаблонҳо:Таксономия]] }} }} }}</includeonly><!-- --><noinclude>{{doc}}</noinclude> t3jc2ygbvul5tx9kksasfbuk26xbe3y 0 144068 1479436 1275315 2026-07-07T08:07:53Z InternetArchiveBot 30618 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1479436 wikitext text/x-wiki {{Олим |ном = Франсуаза Барре-Синусси | номи аслӣ = {{lang-fr|Françoise Barré-Sinoussi}} |тасвир = Françoise Barré-Sinoussi-press conference Dec 06th, 2008-1.jpg |бар = 200px |тавсифи тасвир = Франсуаза Барре-Синусси, 2008 |фазои илмӣ = [[вирусология]] |Место работы = [[Институт Пастера]] (Париж) |Учёная степень = |Учёное звание = |Альма-матер = [[Университет Парижа]] |Научный руководитель = |Знаменитые ученики = |Известен как = первооткрыватель вируса [[ВИЧ]] |ҷоизаҳо = [[Файл:Nobel prize medal.svg|20px]] [[Нобелевская премия по физиологии и медицине]] (2008) <br /> [[Международная премия короля Фейсала]] (1993) <br/> [[Большая золотая медаль SEP]] (2008) {{{!}} {{!}}{{Командор ордена Почётного легиона}}{{!}}{{!}}{{Офицер ордена Почётного легиона}} {{!}}} |имзо = |бар росписи = }} '''Франсуаза Барре-Синусси''' ({{lang-fr|Françoise Barré-Sinoussi}} {{Audio-IPA|Fr-Françoise_Barré-Sinoussi.ogg|[fʁɑ̃swaz baʁesinusi]}}; [[30 июл]]и [[1947]], [[Париж]], Чаҳорум ҷумҳурии Фаронса) — олими фаронсавӣ, доктори илми фалсафа дар соҳаи вирусология. Барандаи [[Ҷоизаи Нобел]] дар соҳаи тиб ва физиология соли 2008. == Зиндагинома == Хатмкардаи Универиситети Париж (1972). Фаъолияти илмиаш солҳои 1975–86 аз Институти миллии таҳқиқоти тиббӣ (Париж) оғоз ёфтааст. Оид ба ретровирусҳо як қатор пажӯҳишҳо анҷом додааст. Аз соли 1986 роҳбарии шуъбаи биологияи ретровирусии институти мазкурро ба уҳда дорад. Соли 1983 ҳамроҳи профессор Люк Монтанӣе вируси норасоии масунияти одам (ВИЧ)-ро кашф кард. Муаллифи беш аз 200 асару мақолаҳои илмист. Бо ташаббуси Барре-Синусси дар Фаронса Агентии миллии таҳқиқоти СПИД ташкил карда шуд. Соли 2008 барои кашфи вируси СПИД сазовори Мукофоти нобелӣ гардид. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Пайвандҳо == * [http://www.newsru.com/world/06oct2008/nobel_medicine.html Нобелевскую премию по физиологии и медицине получили немец и двое французов: за открытие вирусов, вызывающих рак и ВИЧ] * [https://web.archive.org/web/20081009043903/http://www.monstersandcritics.com/news/europe/news/article_1435029.php/PROFILE_Luc_Montagnier_Francoise_Barre-Sinoussi_-_AIDS_pioneers_ PROFILE: Luc Montagnier, Francoise Barre-Sinoussi — AIDS pioneers] * [http://www.pasteur.fr/ip/easysite/go/03b-000028-01v/regulation-of-retroviral-infections/regulation-of-retroviral-infections Institut Pasteur — Unité de Régulation des Infections Rétrovirales] * [http://www.sciencemag.org/cgi/content/abstract/220/4599/868 Abstract of paper describing the discovery of HIV] * [http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/2008/adv.pdf Press release from the Karolinska Institutet] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20081010054938/http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/2008/adv.pdf |date=2008-10-10 }} == Сарчашма == * {{ЭМТ|Барре-Синусси Франсуаза|2}} {{ПБ}} {{Зиндагинома-хурд}} [[Гурӯҳ:Олимони Фаронса]] [[Гурӯҳ:Олимони асри XX]] abkkowdcoa5774e1fg5b70urm08q554 0 148496 1479416 1007146 2026-07-07T05:57:58Z VASHGIRD 8035 1479416 wikitext text/x-wiki '''Аберратсия''' ([[лотинӣ]] aberratio — каҷравӣ, майлкунӣ, инҳироф) — 1) дар физика майлкунии шуои рӯшноӣ назар ба самте, ки дар системаи идеалии оптикӣ бояд паҳн шавад; 2) дар астрономия тағйир ёфтани мавқеи диди ҷирми мунири осмонӣ бар асари ниҳоии паҳншавии суръати рӯшноӣ, ҳаракати ҷирми мушоҳидашаванда ва мушоҳид; 3) дар морфология ва физиология ҳар гуна инҳирофи сохт ва функсия аз намуди асосӣ; 4) дар систематикаи баъзе гурӯҳҳои ҳайвонот (шапалакҳо, гамбускҳо, моҳиҳо) инҳирофи тасодуфии ҷузъӣ дар ранг, нақш ва сохти ҷилд; 5) дар генетика тағйири тӯлонии сохтори хромосомасри. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Адбиёт == * {{ЭМТ|Аберратсия|1}} [[Гурӯҳ:Физика]] leybtzukegn4gyfr2ii833tedn12x70 0 148498 1479417 1007147 2026-07-07T06:04:21Z VASHGIRD 8035 1479417 wikitext text/x-wiki '''Аберратсияи системаҳои оптикӣ''' — хатоӣ ё нуқсонҳои тасвир дар системаҳои оптикӣ. Дар натиҷаи аберратсияи системаҳои оптикӣ тасвирҳои оптикӣ дар баъзе мавридҳо возеҳу равшан набуда, ба асли воқеиашон монанд нестанд ё канорҳояшон ранга мебароянд. Навъҳои маъмулаш инҳоанд: аберратсияи куравӣ (сферавӣ) – ноқисии тасвирҳои оптикӣ, ки дар натиҷаи он шуоъҳои рӯшноии аз наздикии меҳвари оптикӣ ва дуртар аз он гузаранда дар як нуқта ҷамъ намеоянд. Ин нуқсонро бо истифодаи комбинатсияҳои махсус интихобшудаи линзаҳо пурра бартараф кардан мумкин аст; кома – нуқсони тасвири оптикиест (тасвири нуқта намуди доғи ғайрисимметрии дарозрӯяро мегирад), ки дар натиҷаи каҷхатта гузаштани шуоъҳои рӯшноӣ аз системаи оптикӣ ба амал меояд; астигматизм – ҳодисаи оптикиест, ки мавҷи рӯшноии куравӣ дар вақти гузаштан аз системаи оптикӣ шаклан тағйир ёфта, ба дастаи нури мураккаб табдил меёбад. Дар натиҷа шуоъҳо ҳамдигарро на дар як нуқта, балки дар ду порчаи хати рост, ки дар ягон масофа нисбат ба ҳамдигар амудӣ ҷойгиранд, мебуранд; дисторсия – гуногунии калонкунии хаттӣ дар ҳудуди майдони тасвир, ки боиси вайроншавии монандии геометрии байни объект ва тасвири он мегардад. Дар системаҳои оптикӣ дар як вақт якчанд намуди аберратсия рух медиҳад, ки бартараф намудани онҳо душвор аст. Навъҳои зикршудаи аберратсияи системаҳои оптикӣ аберратсияҳои геометрӣ мебошанд. Ғайр аз ин аберратсияи хроматикӣ (ранга) мавҷуд аст, ки пайдоиши он ба вобастагии нишондиҳандаи шикаст ба дарозии мавҷи рӯшноӣ вобаста мебошад. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Адабиёт == * {{ЭМТ|Аберратсияи системаҳои оптикӣ|1}} [[Гурӯҳ:Нуршиносии ҳандасӣ]] qselzuiie5kldwfudb4774b9yu20roy 1479427 1479417 2026-07-07T07:00:53Z VASHGIRD 8035 иловаи [[Гурӯҳ:Аберратсияи системаҳои оптикӣ]] бо ёрии [[Википедиа:HotCat|HotCat]] 1479427 wikitext text/x-wiki '''Аберратсияи системаҳои оптикӣ''' — хатоӣ ё нуқсонҳои тасвир дар системаҳои оптикӣ. Дар натиҷаи аберратсияи системаҳои оптикӣ тасвирҳои оптикӣ дар баъзе мавридҳо возеҳу равшан набуда, ба асли воқеиашон монанд нестанд ё канорҳояшон ранга мебароянд. Навъҳои маъмулаш инҳоанд: аберратсияи куравӣ (сферавӣ) – ноқисии тасвирҳои оптикӣ, ки дар натиҷаи он шуоъҳои рӯшноии аз наздикии меҳвари оптикӣ ва дуртар аз он гузаранда дар як нуқта ҷамъ намеоянд. Ин нуқсонро бо истифодаи комбинатсияҳои махсус интихобшудаи линзаҳо пурра бартараф кардан мумкин аст; кома – нуқсони тасвири оптикиест (тасвири нуқта намуди доғи ғайрисимметрии дарозрӯяро мегирад), ки дар натиҷаи каҷхатта гузаштани шуоъҳои рӯшноӣ аз системаи оптикӣ ба амал меояд; астигматизм – ҳодисаи оптикиест, ки мавҷи рӯшноии куравӣ дар вақти гузаштан аз системаи оптикӣ шаклан тағйир ёфта, ба дастаи нури мураккаб табдил меёбад. Дар натиҷа шуоъҳо ҳамдигарро на дар як нуқта, балки дар ду порчаи хати рост, ки дар ягон масофа нисбат ба ҳамдигар амудӣ ҷойгиранд, мебуранд; дисторсия – гуногунии калонкунии хаттӣ дар ҳудуди майдони тасвир, ки боиси вайроншавии монандии геометрии байни объект ва тасвири он мегардад. Дар системаҳои оптикӣ дар як вақт якчанд намуди аберратсия рух медиҳад, ки бартараф намудани онҳо душвор аст. Навъҳои зикршудаи аберратсияи системаҳои оптикӣ аберратсияҳои геометрӣ мебошанд. Ғайр аз ин аберратсияи хроматикӣ (ранга) мавҷуд аст, ки пайдоиши он ба вобастагии нишондиҳандаи шикаст ба дарозии мавҷи рӯшноӣ вобаста мебошад. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Адабиёт == * {{ЭМТ|Аберратсияи системаҳои оптикӣ|1}} [[Гурӯҳ:Нуршиносии ҳандасӣ]] [[Гурӯҳ:Аберратсияи системаҳои оптикӣ]] llp8eseu77p7jvtnuob8jxg2p5gnzzy 0 156319 1479402 1294175 2026-07-07T03:25:02Z VASHGIRD 8035 1479402 wikitext text/x-wiki {{МА |мақом =Деҳа |номи тоҷикӣ = Меҳробод |номи аслӣ = |тасвир = |кишвар = Тоҷикистон |минтақа= Ноҳияҳои тобеи ҷумҳурӣ {{!}} НТҶ |шакли минтақа= Вилоят |ноҳия= Ноҳияи Ваҳдат {{!}} Ваҳдат |шакли ноҳия= Ноҳия |ҳавзаи ҷомеа дар ҷадвал = |ҷомеа = Деҳоти Бозорбой Бурунов |шакли ҷомеа = Ҷамоат |ҷомеа дар ҷадвал = |lat_deg= |lon_deg= |lat_min= |lat_sec=|lon_min= |lon_sec= |тақсимоти дохилӣ = |забони расмӣ = тоҷикӣ |аҳолӣ = 3096 |соли ҳисоб = 2017 |ҳайати миллӣ = [[мардуми тоҷик|тоҷикон]] |ҳайати динӣ = [[мусулмон]]он |этнохороним = |вақти минтақавӣ = +5 |коди мошинҳо = TJ08 |гурӯҳ дар Commons = |шакли роҳбарӣ=Раиси маҳалла |роҳбар = |latNS=N |longEW=E |коди телефон = +992 3136 }} '''Меҳробод''' (пешина ''Максим Горкий'') — [[деҳа]] дар [[Ҷамоати деҳот|ҷамоати]] [[деҳоти Бозорбой Бурунов]]и [[ноҳияи Ваҳдат]]. Аз Меҳробод то маркази шаҳр 7 км. Аҳолиаш 3096 нафар (2017), тоҷикон. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Сарчашма == * Феҳристи номи маҳалҳои Тоҷикистон — {{Д.}}: [[СИЭМТ]], 2013. — 332 с. — ISBN 978-99947-33-54-5 {{Тоҷикистон-нопурра}} {{ноҳияи Ваҳдат}} [[Гурӯҳ:Деҳаҳои Тоҷикистон]] [[Гурӯҳ:Деҳаҳои ноҳияи Ваҳдат]] [[Гурӯҳ:Ҷамоати Бозорбой Бурунов]] lrex7tiz9be1zfg98gr59n2xcj9jlrd 0 217285 1479410 1377154 2026-07-07T05:00:50Z InternetArchiveBot 30618 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1479410 wikitext text/x-wiki * [[Ҷибути]] ([[Ҷибути (шаҳр)|Ҷибути]]} * * [[Замбия]] ([[Лусака]]) * * [[Зимбабве]] ([[Хараре]]) * [[Кения]] ([[Найроби]]) * * [[Ҷазираҳои Комор]] ([[Морони]]) * * [[Маврикий]] ([[Порт-Луи]]) * * [[Мадагаскар]] ([[Антананариву]]) * * [[Майората]] ([[Дзаудзи]]) * * [[Малави]] ([[Лилонгве]]) * * [[Мозамбик]] ([[Мапуту]]) * * [[Реюнон]] ([[Сен-Дени]]) * * [[Руанда]] ([[Кигали]]) * * [[Ҷазираҳои Сейшел]] ([[Виктория (Ҷазираҳои Сейшел)|Виктория]]) * * [[Сомали]] ([[Могадишо]]) * * [[Танзания]] ([[Додома]]) * * [[Уганда]] ([[Кампала]]) * * [[Эритрея]] ([[Асмэра]]) * * [[Эфиопия]] ([[Аддис-Абеба]]) * * [[Судони Ҷанубӣ]] ([[Ҷуба]]) * == Адабиёт == * {{БСЭ3|заглавие=Восточная Африка|ссылка=http://enc-dic.com/enc_sovet/Vostochnaja-afrika-5718.html}} * {{книга |автор=[[Асоян, Надежда Самуиловна|Асоян Н. С.]] |заглавие=Восточная Африка: Очерки географии хозяйства Кении, Уганды, Танзании |ссылка=https://search.rsl.ru/ru/record/01007664036 |викитека= |ответственный=[[Институт географии АН СССР]] |издание= |место=М. |издательство=[[Мысль (издательство)|Мысль]] |год=1976 |страниц=252 |серия= |isbn= |тираж= |ref= }} {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20190716175610/https://search.rsl.ru/ru/record/01007664036 |date=2019-07-16 }} == Пайвандҳо == * [http://geography-a.ru/africa/stranyi/stranyi-vostochnoy-afriki Восточная Африка. Страны и территории] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20150420144828/http://geography-a.ru/africa/stranyi/stranyi-vostochnoy-afriki |date=2015-04-20 }} [[Гурӯҳ:Минтақаҳои Африқо]] elzs6avrz80bo7eoud0lq6i1ug4m4v0 3 228718 1479451 1060959 2026-07-07T11:23:11Z J ansari 20087 J ansari moved page [[Баҳси корбар:Muthi'ah Zahra]] to [[Баҳси корбар:Pinggala 09]]: Automatically moved page while renaming the user "[[Special:CentralAuth/Muthi'ah Zahra|Muthi'ah Zahra]]" to "[[Special:CentralAuth/Pinggala 09|Pinggala 09]]" 1060959 wikitext text/x-wiki {{Хуш омадед/чаҳорчӯба |welcomeHeader=Хуш омадед ба Википедиаи Тоҷикӣ, {{#if: | {{{1}}} | {{BASEPAGENAME}} }}! |firstStepsTitle=Роҳнамои қадамҳои аввалин |firstStepsText=[[Image:Heckert GNU white.svg|left|60px|thumb|]] Акнун Шумо метавонед на фақат мақолаҳоро дар Википедиа хонед, боз Шумо метавонед мақолаҳоро вироиш кунед ва ё мақолаи худро ба Википедиа ирсол кунед. Барои дар Википедиа чӣ тавр мақола навиштан аз [[Википедиа:Барои_навкорон|ин ҷо]] бинед. Муҳтавои Википедиа таҳти иҷозаномаи [http://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0/ Creative Commons Attribution-ShareAlike] (CC-BY-SA) ва иҷозаномаи [http://69.246.228.115/tajikngo/www/CBT/TAJIKTEXTBOOKS/license.html GFDL] дастрас аст. Шумо метавонед бо литсензияи GFDL дар [http://69.246.228.115/tajikngo/www/CBT/TAJIKTEXTBOOKS/license.html инҷо] ва [http://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0/ Creative Commons Attribution-ShareAlike] (CC-BY-SA) шинос шавед. * [[Википедиа:Роҳнамои намуд]] * [[Википедиа:Ҳуқуқи муаллиф]] |helpTitle=Ёрӣ |helpText=Иттилооти бештарро метавонед дар [[Википедиа:Вуруди корбарон|вуруди корбарон]] пайдо намоед. Шумо боз метавонед саволҳои худро дар ин ҷо нависед '''[[Роҳнамо:Мундариҷа|Роҳнамо]]''' ё дар канали [[w:Wikipedia:IRC tutorial|IRC]] [[irc:wikipedia-tg|#wikipedia-tg]] ([http://java.freenode.net//index.php?channel=wikipedia-tg бевосита аз дигарон бипурсед]). Инчунин шумо метавонед бо яке аз [[Википедиа:Мудирон|мудирон]] дар тамос бошед ё дар саҳифаи баҳси яке аз онҳо саволи худро нависед. |tipsTitle=Чизҳои хуб ва роҳнамоиҳо |tipsText=<div></div><!--empty div is to make sure bullets work--> * Ба саҳифаи корбарии худ қуттиҳо забонҳоро гузоред ва сатҳи дониши забондонии худро ба дигарон муайян кунед. * Дар вақти дар саҳифаи баҳси корбарон саволеро навишта бо илова кардани &#126;&#126;&#126;&#126; дар охири савол имзои худро гузоред. * Бисёр мақолаҳои Википедиа нопурра мебошад, агар мақолаи нопурраеро дарёфт кардед, пайванди вироишро дар болои он мақола пахш кунед, баъд як аз ин рамзҳои зеринро <nowiki>{{stub}}</nowiki> ё <nowiki>{{ҷавона}}</nowiki> ба матн илова карда, саҳифаро захира кунед. |mistakeTitle=Ба хатогие роҳ додед ё дучор шудед? |mistakeText=<div></div><!--empty div is to make sure bullets work--> * Агар ягон хатогиеро дар мақолае пайдо кардед, метавонед дар боло пайванди Вироишро пахш карда хатогиро бартараф кунед ва саҳифаро захира кунед. * Агар ба ягон хатогие роҳ додед ва ё унвони ягон мақоларо хато навиштед. Бо яке аз мудирон дар тамос шавед. * Агар ду мақолаи монандеро пайдо кардед, лутфан яке аз онҳоро холи карда масири онро ба дигар тағйир диҳед. * Агар мақолае бо забони ғайри тоҷикиро дарёфт кардед, лутфан вироишро пахш карда дар боло <nowiki>{{тарҷума}}</nowiki> нависед ва саҳифаро захира кунед. * Агар мақолаи бемазмунро дарёфт кардед, лутфан вироишро дар боло пахш карда дар болои саҳифа <nowiki>{{delete}}</nowiki> нависед ва саҳифаро захира кунед. Баъд яке аз мудирон он мақоларо баррасӣ карда дар ҳолати зарури онро ҳазв ё вироиш хоҳанд кард. |feedbackText=(P.S. Барои ин паём мехоҳед [[Википедиа баҳс:Гузориши Хуш омадед|пешниҳоди]] худро нависед?) |lang=en }} --[[File:Robot icon.svg|26px]] [[User:SamakBot|'''<span style="color:#ff5722">Samak</span><span style="color:#666565">Bot</span>''']] ^{[[Баҳси_корбар:SamakBot|'''Talk''']]} 23:38, 21 Декабри 2019 (UTC) be4nk6ibzykfzyi2apkiiix4tgvpep2 3 239652 1479382 1071914 2026-07-06T12:26:24Z J ansari 20087 J ansari moved page [[Баҳси корбар:Alluk.]] to [[Баҳси корбар:Ahtojää]]: Automatically moved page while renaming the user "[[Special:CentralAuth/Alluk.|Alluk.]]" to "[[Special:CentralAuth/Ahtojää|Ahtojää]]" 1071914 wikitext text/x-wiki {{Хуш омадед/чаҳорчӯба |welcomeHeader=Хуш омадед ба Википедиаи Тоҷикӣ, {{#if: | {{{1}}} | {{BASEPAGENAME}} }}! |firstStepsTitle=Роҳнамои қадамҳои аввалин |firstStepsText=[[Image:Heckert GNU white.svg|left|60px|thumb|]] Акнун Шумо метавонед на фақат мақолаҳоро дар Википедиа хонед, боз Шумо метавонед мақолаҳоро вироиш кунед ва ё мақолаи худро ба Википедиа ирсол кунед. Барои дар Википедиа чӣ тавр мақола навиштан аз [[Википедиа:Барои_навкорон|ин ҷо]] бинед. Муҳтавои Википедиа таҳти иҷозаномаи [http://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0/ Creative Commons Attribution-ShareAlike] (CC-BY-SA) ва иҷозаномаи [http://69.246.228.115/tajikngo/www/CBT/TAJIKTEXTBOOKS/license.html GFDL] дастрас аст. Шумо метавонед бо литсензияи GFDL дар [http://69.246.228.115/tajikngo/www/CBT/TAJIKTEXTBOOKS/license.html инҷо] ва [http://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0/ Creative Commons Attribution-ShareAlike] (CC-BY-SA) шинос шавед. * [[Википедиа:Роҳнамои намуд]] * [[Википедиа:Ҳуқуқи муаллиф]] |helpTitle=Ёрӣ |helpText=Иттилооти бештарро метавонед дар [[Википедиа:Вуруди корбарон|вуруди корбарон]] пайдо намоед. Шумо боз метавонед саволҳои худро дар ин ҷо нависед '''[[Роҳнамо:Мундариҷа|Роҳнамо]]''' ё дар канали [[w:Wikipedia:IRC tutorial|IRC]] [[irc:wikipedia-tg|#wikipedia-tg]] ([http://java.freenode.net//index.php?channel=wikipedia-tg бевосита аз дигарон бипурсед]). Инчунин шумо метавонед бо яке аз [[Википедиа:Мудирон|мудирон]] дар тамос бошед ё дар саҳифаи баҳси яке аз онҳо саволи худро нависед. |tipsTitle=Чизҳои хуб ва роҳнамоиҳо |tipsText=<div></div><!--empty div is to make sure bullets work--> * Ба саҳифаи корбарии худ қуттиҳо забонҳоро гузоред ва сатҳи дониши забондонии худро ба дигарон муайян кунед. * Дар вақти дар саҳифаи баҳси корбарон саволеро навишта бо илова кардани &#126;&#126;&#126;&#126; дар охири савол имзои худро гузоред. * Бисёр мақолаҳои Википедиа нопурра мебошад, агар мақолаи нопурраеро дарёфт кардед, пайванди вироишро дар болои он мақола пахш кунед, баъд як аз ин рамзҳои зеринро <nowiki>{{stub}}</nowiki> ё <nowiki>{{ҷавона}}</nowiki> ба матн илова карда, саҳифаро захира кунед. |mistakeTitle=Ба хатогие роҳ додед ё дучор шудед? |mistakeText=<div></div><!--empty div is to make sure bullets work--> * Агар ягон хатогиеро дар мақолае пайдо кардед, метавонед дар боло пайванди Вироишро пахш карда хатогиро бартараф кунед ва саҳифаро захира кунед. * Агар ба ягон хатогие роҳ додед ва ё унвони ягон мақоларо хато навиштед. Бо яке аз мудирон дар тамос шавед. * Агар ду мақолаи монандеро пайдо кардед, лутфан яке аз онҳоро холи карда масири онро ба дигар тағйир диҳед. * Агар мақолае бо забони ғайри тоҷикиро дарёфт кардед, лутфан вироишро пахш карда дар боло <nowiki>{{тарҷума}}</nowiki> нависед ва саҳифаро захира кунед. * Агар мақолаи бемазмунро дарёфт кардед, лутфан вироишро дар боло пахш карда дар болои саҳифа <nowiki>{{delete}}</nowiki> нависед ва саҳифаро захира кунед. Баъд яке аз мудирон он мақоларо баррасӣ карда дар ҳолати зарури онро ҳазв ё вироиш хоҳанд кард. |feedbackText=(P.S. Барои ин паём мехоҳед [[Википедиа баҳс:Гузориши Хуш омадед|пешниҳоди]] худро нависед?) |lang=tg }} --[[File:Robot icon.svg|26px]] [[User:SamakBot|'''<span style="color:#ff5722">Samak</span><span style="color:#666565">Bot</span>''']] ^{[[Баҳси_корбар:SamakBot|'''Talk''']]} 08:36, 22 Декабри 2019 (UTC) e815kts7whz79un4bq72p8jts7l9hmc 0 275248 1479430 1454703 2026-07-07T07:13:24Z InternetArchiveBot 30618 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1479430 wikitext text/x-wiki {{Ҷаъбаи БФ |замина = #FF0000 |ном = {{Парчами Литва}} «Судува» |таъсис = [[1968]] |логотип = |номи пурра = Бошгоҳи футболи «Судува» |лақаб = |майдон = «Судува», [[Мариямполе]] |ғунҷоиш = 6 000 |президент = {{расми парчам|Литва}} Видмантас Мураускас |мураббӣ = {{расми парчам|Литва}} Довидас Ластаускас |капитан = {{расми парчам|Литва}} ? |сарпараст = |мусобиқа = '''[[ТОПЛИГА]]'''<ref>[https://toplyga.lt/naujiena/naujasis-lietuvos-futbolo-cempionato-pavadinimas-toplyga/9300 Naujasis Lietuvos futbolo čempionato pavadinimas – TOPLYGA]</ref> |мавсим = 2025 |мавқеъ = '''4.''' |сайт = [http://www.fksuduva.lt/ fksuduva.lt] | pattern_la1 = | pattern_b1 = _partizani1718a | pattern_ra1 = | pattern_sh1 = _redsides | pattern_so1 = | leftarm1 = FFFFFF | body1 = FFFFFF | rightarm1 = FFFFFF | shorts1 = FFFFFF | socks1 = FFFFFF | pattern_la2 = | pattern_b2 = _sligo1617h | pattern_ra2 = | pattern_sh2 = | pattern_so2 = | leftarm2 = FF0000 | body2 = FF0000 | rightarm2 = FF0000 | shorts2 = FF0000 | socks2 = FF0000 |pattern_la3=_redshoulders |pattern_b3=_botevvratsa1819_3rd |pattern_ra3=_redshoulders |leftarm3=000000 |body3=000000 |rightarm3=000000 |shorts3=000000 |socks3=000000 }} '''«Судува»''' (номи пурра:''Клуби футболи «Судува»'') — бошгоҳи [[Футбол]] [[Мариямполе]]; яке аз дастаҳои маъруфи футболи [[Литва]], чемпиони кунунии лигаи олии Чемпионати Литва. «Судува» чемпиони (2017, 2018, 2019), барандаи шашкаратаи Ҷоми (2006, 2009, 2019), Ҷоми олии Литва (2009, 2018, 2019). == Таъсис ва таърихи клуб == <...> === Рангҳои бошгоҳ === {| border="1" cellspacing="0" |- | style="background:White;color:Black;padding:2em" |'''Сафед''' | style="background:Red;color:White;padding:2em" |'''Сурх''' | style="background:Black;color:White;padding:2em" |'''Сиёҳ''' |} == Дастовардҳо == * '''[[А лига]] (3):''' 2017, 2018, 2019 * '''Дорандаи [[Ҷоми Литва оид ба футбол|Ҷоми Литва]] (3):''' 2006, 2009, 2019 * '''Дорандаи [[Ҷоми олии Литва]] (4):''' 2009, 2018, 2019, 2022<ref>[https://www.sportas.lt/naujiena/451019/11-m-baudiniu-serijos-metu-triumfaviusi-suduva-iskovojo-lff-supertaure sportas.lt naujienos]</ref> == Мавсими (2000—...) == {|class="wikitable" ! Мавсими ! Див. ! лига ! Мавқеъ ! Эзоҳ |- | bgcolor="#FFFFDD" style="text-align:center;"| '''2000''' | bgcolor="#FFFFDD" style="text-align:center;"| '''3.''' | bgcolor="#FFFFDD" style="text-align:center;"| '''II ліга''' | bgcolor="#FFFF00" style="text-align:center;"| '''1.''' | <ref>{{Cite web |url=http://almis.sritis.lt/ltu00lyga2s.html |title=нусхаи бойгонӣ |accessdate=2020-02-19 |archivedate=2018-10-21 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181021053802/http://almis.sritis.lt/ltu00lyga2s.html }}</ref> |- | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| '''2001''' | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| '''2.''' | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| '''I ліга''' | bgcolor="#BBBBBB" style="text-align:center;"| '''2.''' | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito01.html#1lyga</ref> |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''2002''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''1.''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''[[А лига]]''' | bgcolor="#F5f5F5" style="text-align:center;"| '''6.''' | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito02.html#1lyga</ref> |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''2003''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''1.''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''[[А лига]]''' | bgcolor="#F5f5F5" style="text-align:center;"| '''6.''' | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito03.html#1lyga</ref> |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''2004''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''1.''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''[[А лига]]''' | bgcolor="#F5f5F5" style="text-align:center;"| '''7.''' | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito04.html#1lyga</ref> |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''2005''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''1.''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''[[А лига]]''' | bgcolor="#F5f5F5" style="text-align:center;"| '''3.''' | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito05.html#1lyga</ref> |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''2006''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''1.''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''[[А лига]]''' | bgcolor="#F5f5F5" style="text-align:center;"| '''5.''' | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito06.html#1lyga</ref> |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''2007''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''1.''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''[[А лига]]''' | bgcolor="#BBBBBB" style="text-align:center;"| '''2.''' | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito07.html#1lyga</ref> |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''2008''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''1.''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''[[А лига]]''' | bgcolor="#F5f5F5" style="text-align:center;"| '''4.''' | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito08.html#1lyga</ref> |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''2009''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''1.''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''[[А лига]]''' | bgcolor="#F5f5F5" style="text-align:center;"| '''3.''' | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito09.html#1lyga</ref> |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''2010''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''1.''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''[[А лига]]''' | bgcolor="#BBBBBB" style="text-align:center;"| '''2.''' | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2010.html#alyga</ref> |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''2011''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''1.''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''[[А лига]]''' | bgcolor="#F5f5F5" style="text-align:center;"| '''3.''' | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2011.html#alyga</ref> |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''2012''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''1.''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''[[А лига]]''' | bgcolor="#F5f5F5" style="text-align:center;"| '''3.''' | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2012.html#alyga</ref> |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''2013''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''1.''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''[[А лига]]''' | bgcolor="#F5f5F5" style="text-align:center;"| '''4.''' | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2013.html#alyga</ref> |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''2014''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''1.''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''[[А лига]]''' | bgcolor="#F5f5F5" style="text-align:center;"| '''5.''' | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2014.html#alyga</ref> |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''2015''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''1.''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''[[А лига]]''' | bgcolor="#F5f5F5" style="text-align:center;"| '''4.''' | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2015.html#alyga</ref> |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''2016''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''1.''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''[[А лига]]''' | bgcolor="#F5f5F5" style="text-align:center;"| '''3.''' | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2016.html#alyga</ref> |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''2017''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''1.''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''[[А лига]]''' | bgcolor="#FFFF00" style="text-align:center;"| '''1.''' | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2017.html#alyga</ref> |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''2018''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''1.''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''[[А лига]]''' | bgcolor="#FFFF00" style="text-align:center;"| '''1.''' | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2018.html#alyga</ref> |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''2019''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''1.''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''[[А лига]]''' | bgcolor="#FFFF00" style="text-align:center;"| '''1.''' | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2019.html#alyga</ref> |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''2020''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''1.''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''А лига''' | bgcolor="#bbbbbb" style="text-align:center;"| '''2.''' | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2020.html#alyga</ref> |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''2021''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''1.''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''А лига''' | bgcolor="#bbbbbb" style="text-align:center;"| '''2.''' | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2021.html#alyga</ref> |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''2022''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''1.''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''А лига''' | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| '''6.''' | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2022.html#alyga</ref> |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''2023''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''1.''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''А лига''' | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| '''7.''' | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2023.html#alyga</ref> |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''2024''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''1.''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''А лига''' | bgcolor="#FFCCCC" style="text-align:center;"| '''9.''' | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2024.html#alyga</ref> |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''2025''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''1.''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''А лига''' | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| '''4.''' | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2025.html#alyga</ref> |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''2026''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''1.''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''[[ТОПЛИГА]]''' | bgcolor="#" style="text-align:center;"| '''.''' | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2026.html#alyga</ref> |- |} == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Пайвандҳо == * [http://www.fksuduva.lt/ Сайти расмии бошгоҳ] * [https://toplyga.lt/komanda/suduva toplyga.lt] * [https://globalsportsarchive.com/team/soccer/fk-suduva-marijampole/15841/ Globalsportsarchive] [[Гурӯҳ:Бошгоҳҳои футболӣ]] [[Гурӯҳ:Бошгоҳҳои футбол аз рӯи алифбо]] [[Гурӯҳ:Бошгоҳҳои футболи Литва]] d1zx9b7qvmkn2k8qtogktik5h79a4li 0 275258 1479418 1454702 2026-07-07T06:14:19Z InternetArchiveBot 30618 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1479418 wikitext text/x-wiki {{Ҷаъбаи БФ |замина = #FFF000 |ном = {{Парчами Литва}} «Ритеряй» |таъсис = [[2005]] «Тракай» |логотип = |номи пурра = Бошгоҳи футболи «Ритеряй» |лақаб = |майдон = «ЛФФ», [[Вильнюс]] |ғунҷоиш = 5 400 |президент = {{расми парчам|Литва}} Янас Невойна |мураббӣ = {{расми парчам|Литва}} ''Gintautas Vaičiūnas'' |капитан = {{расми парчам|Литва}} ? |сарпараст = |мусобиқа = '''[[ТОПЛИГА]]'''<ref>[https://toplyga.lt/naujiena/naujasis-lietuvos-futbolo-cempionato-pavadinimas-toplyga/9300 Naujasis Lietuvos futbolo čempionato pavadinimas – TOPLYGA]</ref> |мавсим = 2025 |мавқеъ = '''9.''' [[A лига]] |сайт = [http://www.fkriteriai.lt fkriteriai.lt] |pattern_la1 = |pattern_la2 = |pattern_b1 = |pattern_b2 = |pattern_ra1 = |pattern_ra2 = |pattern_sh1 = |pattern_so1 = |leftarm1 = fff000 |leftarm2 = 282146 |body1 = fff000 |body2 = 282146 |rightarm1 = fff000 |rightarm2 = 282146 |shorts1 = fff000 |shorts2 = 282146 |socks1 = fff000 |socks2 = 282146 }} '''«Ритеряй»''' (номи пурра:''Клуби футболи «Ритеряй»'') — бошгоҳи [[Футбол]] [[Вильнюс]]; яке аз дастаҳои маъруфи футболи [[Литва]], чемпиони кунунии лигаи олии Чемпионати Литва. == Таъсис ва таърихи клуб == <...> === Рангҳои бошгоҳ === {| border="1" cellspacing="0" |- | style="background:yellow;color:darkblue;padding:2em" |'''Ритеряй''' | style="background:darkblue;color:yellow;padding:2em" |'''Ритеряй''' |} == Мавсими (2005—...) == ;2005—2018 — «Тракай» {|class="wikitable" ! Мавсими ! Див. ! лига ! Мавқеъ ! Эзоҳ |- | bgcolor="#FFFFDD" style="text-align:center;"| '''2010''' | bgcolor="#FFFFDD" style="text-align:center;"| '''3.''' | bgcolor="#FFFFDD" style="text-align:center;"| '''II лига''' | bgcolor="#F5f5F5" style="text-align:center;"| '''4.''' | <ref>{{Cite web |url=http://almis.sritis.lt/ltu10lyga2s.html |title=нусхаи бойгонӣ |accessdate=2020-02-19 |archivedate=2018-10-21 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181021053827/http://almis.sritis.lt/ltu10lyga2s.html }}</ref> |- | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| '''2011''' | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| '''2.''' | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| '''I лига''' | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| '''4.''' | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2011.html#1lyga</ref> |- | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| '''2012''' | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| '''2.''' | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| '''I лига''' | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| '''4.''' | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2012.html#1lyga</ref> |- | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| '''2013''' | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| '''2.''' | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| '''I лига''' | bgcolor="#deb678" style="text-align:center;"| '''3.''' | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2013.html#1lyga</ref> |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''2014''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''1.''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''А лига''' | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| '''4.''' | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2014.html#alyga</ref> |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''2015''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''1.''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''А лига''' | bgcolor="#BBBBBB" style="text-align:center;"| '''2.''' | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2015.html#alyga</ref> |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''2016''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''1.''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''А лига''' | bgcolor="#BBBBBB" style="text-align:center;"| '''2.''' | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2016.html#alyga</ref> |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''2017''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''1.''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''А лига''' | bgcolor="#deb678" style="text-align:center;"| '''3.''' | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2017.html#alyga</ref> |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''2018''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''1.''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''А лига''' | bgcolor="#deb678" style="text-align:center;"| '''3.''' | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2018.html#alyga</ref> |} ;ФК Ритеряй {|class="wikitable" ! Мавсими ! Див. ! лига ! Мавқеъ ! Эзоҳ |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''2019''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''1.''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''А лига''' | bgcolor="#deb678" style="text-align:center;"| '''3.''' | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2019.html#alyga</ref> |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''2020''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''1.''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''А лига''' | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| '''6.''' | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2020.html#alyga</ref> |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''2021''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''1.''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''А лига''' | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| '''6.''' | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2021.html#alyga</ref> |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''2022''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''1.''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''А лига''' | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| '''5.''' | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2022.html#alyga</ref> |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''2023''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''1.''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''А лига''' | bgcolor="#FFAAAA" style="text-align:center;"| '''10.''' | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2023.html#alyga</ref> |- | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| '''2024''' | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| '''2.''' | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| '''I лига''' | bgcolor="#FFDD00" style="text-align:center;"| '''1.''' | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2024.html#1lyga</ref> |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''2025''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''1.''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''А лига''' | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| '''9.''' | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2025.html#alyga</ref> |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''2026''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''1.''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''[[ТОПЛИГА]]''' | bgcolor="#" style="text-align:center;"| '''.''' | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2026.html#alyga</ref> |- |} == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Пайвандҳо == * [http://www.fkriteriai.lt/ Сайти расмии бошгоҳ] * [https://toplyga.lt/komanda/riteriai toplyga.lt] * [https://globalsportsarchive.com/team/soccer/fk-riteriai/15849/ Globalsportsarchive] [[Гурӯҳ:Бошгоҳҳои футболӣ]] [[Гурӯҳ:Бошгоҳҳои футбол аз рӯи алифбо]] [[Гурӯҳ:Бошгоҳҳои футболи Литва]] i4ciz340i8dx7ilfhwmozt6lp45uzmb 0 304135 1479443 1454710 2026-07-07T09:44:55Z InternetArchiveBot 30618 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1479443 wikitext text/x-wiki {{Ҷаъбаи БФ |замина = #FFFF00 |ном = {{Парчами Литва}} «ФА Шяуляй» |таъсис = [[2007]] |логотип = |номи пурра = Бошгоҳи футболи «ФА Шяуляй» |лақаб = |майдон = «Т», [[Шяуляй]] |ғунҷоиш = 3 000 |президент = {{расми парчам|Литва}} Дейвис Канчелскис |мураббӣ = {{расми парчам|Литва}} |капитан = {{расми парчам|Литва}} ? |сарпараст = |мусобиқа = '''[[ТОПЛИГА]]'''<ref>[https://toplyga.lt/naujiena/naujasis-lietuvos-futbolo-cempionato-pavadinimas-toplyga/9300 Naujasis Lietuvos futbolo čempionato pavadinimas – TOPLYGA]</ref> |мавсим = 2024 |мавқеъ = '''7.''', ''(A лига)'' |сайт = [http://www.siauliufa.lt/ '''FA ŠIAULIAI'''] | pattern_la1=_hummelcorestriped1718by | pattern_b1=_hummelcorestriped1718by | pattern_ra1=_hummelcorestriped1718by | pattern_sh1=_lugo1517a | pattern_so1=_hummel20b | leftarm1=000000|body1=FFFF00|rightarm1=000000|shorts1=000000|socks1=000000| | pattern_la2=_senica1617h|pattern_b2=_senica1617h|pattern_ra2=_senica1617h|pattern_sh2=_senica1617h2|pattern_so2=_hummel20b| | leftarm2=FF0000|body2=FF0000|rightarm2=FF0000|shorts2=FF0000|socks2=000000| | pattern_la3 = _hummelcorepoly1718y | pattern_b3 = _hummelcorepoly1718y | pattern_ra3 = _hummelcorepoly1718y | pattern_sh3= _hummelcorepoly1718y | pattern_so3= _yellowline | leftarm3 = FFFF00 | body3 = FFFF00 | rightarm3 = FFFF00 | shorts3 = 000000 | socks3 = 000000 }} '''«ФА Шяуляй»''' (номи пурра:''Клуби футболи «ФА Шяуляй»'') — бошгоҳи [[Футбол]] [[Шяуляй]]; яке аз дастаҳои маъруфи футболи [[Литва]], чемпиони кунунии лигаи олии Чемпионати Литва. == Таъсис ва таърихи клуб == <...> === Рангҳои бошгоҳ === {| border="1" cellspacing="0" |- | style="background:Yellow;color:Black;padding:2em" |'''ФА Шяуляй''' | style="background:Black;color:Yellow;padding:2em" |'''ФА Шяуляй''' |} == Мавсими (2010 — ...) == {|class="wikitable" ! Мавсими ! Див. ! лига ! Мавқеъ ! Эзоҳ |- |- | bgcolor="#DBF3FF" style="text-align:center;"| '''2010''' | bgcolor="#dbf3ff" style="text-align:center;"| '''4.''' | bgcolor="#dbf3ff" style="text-align:center;"| '''III лига''' <small>''(Ш.)''</small> | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| '''9.''' | |- ||||||| |- | bgcolor="#DBf3FF" style="text-align:center;"| '''2016''' | bgcolor="#dbf3ff" style="text-align:center;"| '''4.''' | bgcolor="#dbf3ff" style="text-align:center;"| '''III лига''' <small>''(Ш.)''</small> | bgcolor="#F5f5f5" style="text-align:center;"| '''6.''' | |- ||||||| |- | bgcolor="#FFFFDD" style="text-align:center;"| '''2017''' | bgcolor="#FFFFDD" style="text-align:center;"| '''3.''' | bgcolor="#FFFFDD" style="text-align:center;"| '''II лига''' ''(З.)'' | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| '''4.''' | <ref>{{Cite web |url=http://almis.sritis.lt/ltu17lyga2w.html |title=нусхаи бойгонӣ |accessdate=2023-01-07 |archivedate=2020-06-08 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200608210521/http://almis.sritis.lt/ltu17lyga2w.html }}</ref> |- | bgcolor="#FFFFDD" style="text-align:center;"| '''2018''' | bgcolor="#FFFFDD" style="text-align:center;"| '''3.''' | bgcolor="#FFFFDD" style="text-align:center;"| '''II лига''' ''(З.)'' | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| '''6.''' | <ref>http://almis.sritis.lt/ltu18lyga2w.html</ref> |- ||||||| |- | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| '''2019''' | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| '''2.''' | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| '''I лига''' | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| '''6.''' | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2019.html</ref> |- | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| '''2020''' | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| '''2.''' | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| '''I лига''' | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| '''5.''' | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2020.html</ref> |- | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| '''2021''' | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| '''2.''' | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| '''I лига''' | bgcolor="#FFFF00" style="text-align:center;"| '''1.''' | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2021.html</ref> |- ||||||| |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''2022''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''1.''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''А лига''' | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| '''7.''' | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2022.html#alyga</ref> |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''2023''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''1.''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''А лига''' | bgcolor="#DEB678" style="text-align:center;"| '''3.''' | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2023.html#alyga</ref> |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''2024''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''1.''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''А лига''' | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| '''7.''' | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2024.html#alyga</ref> |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''2025''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''1.''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''А лига''' | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| '''5.''' | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2025.html#alyga</ref> |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''2026''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''1.''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''[[ТОПЛИГА]]''' | bgcolor="#" style="text-align:center;"| '''.''' | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2026.html#alyga</ref> |- |} == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Пайвандҳо == * [http://www.siauliufa.lt/ Сайти расмии бошгоҳ] * [https://toplyga.lt/komanda/fa-siauliai toplyga.lt] [[Гурӯҳ:Бошгоҳҳои футболӣ]] [[Гурӯҳ:Бошгоҳҳои футбол аз рӯи алифбо]] [[Гурӯҳ:Бошгоҳҳои футболи Литва]] e96afxl1vgueuvsncoyxpd80bpsnp8c 0 320531 1479438 1479126 2026-07-07T08:24:01Z Шухрат Саъдиев 5132 ислоҳ 1479438 wikitext text/x-wiki {{Давлати таърихӣ|p1=Императории Муғулистон|s1=хонигарии Астрахан|s2=Ордаи Бузург|s3=хонигарии Казан|s4=хонигарии Қазоқ|s5=Касимовское ханство|s6=хонигарии Крим|s7=Ногайская Орда|s8=Сибирское ханство|s9=хонигарии Ӯзбек|flag_p1=Mongol Empire (greatest extent).svg|flag_s3=Kazan Khanate map Tatar.svg|flag_s6=Flag of the Crimean Khanate (15th century).svg|flag_s4=Казахское ханство.png|flag_s9=Map of the Uzbek Khanate.png|flag_s8=Siberian Khanate map English revised.svg|flag_s7=Ногайская орда.jpg|flag_s5=Qasim scheme.svg|flag_s2=Great Horde.svg|flag_s1=Astrakhan Khanate-ru.png}} '''Урдуи Заррин''' ё '''Улуси Ҷучӣ''' — давлати сермиллати Авруосиёи марказӣ дар асрҳои XIII-XV. Бузургтарин давлати асрҳои миёна. Аз [[соли 1224]] - улус дар ҳайати [[Имперотурии Муғул|империяи Муғулистон]]. Баъди тақсим шуданаш дар нимаи дуюми [[асри XIII]] ба давлати сохибихтиёр табдил ёфт. Он [[соли 1224]], вақте ки [[Чингизхон]] заминҳои забтшудаи [[Дашти Қипчоқ]] ва [[Хоразм|Хоразмро]] ба писари калонии худ Ҷучӣ тақсим кард. Солҳои 1230-1240 писарони Ҷучӣ - Орда-Эҷен ва Бату дар натиҷаи юриши Ғарб ҳудуди улусро хеле васеъ карда, пойтахтро ба Поволжияи Поён кӯчонданд. Урдуи Заррин калонтарин давлати асрҳои миёна буда, заминҳои аз [[Об (дарё)|Об]] дар шарқ то Поволжье, даштҳо аз [[Волга]] то [[Дунай]] дар ғарб, заминҳои [[Сирдарё]] ва поёноби [[Омударё|Амударёро]] ишғол мекард. дар ҷануб ба [[Вятка (дарё)|Вятка]] дар шимол. Дар солҳои 1230—1240 аз рӯи сохти анъанавии давлатхои кӯчманчӣ, масоҳат ва аҳолии Урдуи Заррин ба ду шохаи вилоятӣ: ғарбӣ Оқ-Урда (Урдуи сафед) ва шарқӣ Кӯк-Урда (Урдуи кабуд) бо сарҳади дарёи Ёик таксим карда мешуд Дар ибтидои солҳои 1320 дар замони Ӯзбекхон дини [[Ислом]] давлатӣ гардид. Дар миёнаи асри XV улуси Ҷучӣ ба якчанд хониҳои мустақил тақсим шуд; қисми марказии он, ки номинӣ ҳамчун олӣ ҳисобида мешуд - Ордаи Бузург дар ибтидои асри XVI мавҷудияти худро қатъ кард ва аз ҳамон вақт унвони подшоҳи кишвари бузург (хони бузург) номиналӣ ба ихтиёри [[Гиройҳо|хонҳои Қрим]] гузашт. == Масоҳат == [[Акс:GoldenHorde1300.png|мини|409x409пкс| Сарзамини Улуси Ҷучӣ (Урдуи Заррин) соли 1300]] === Оқ-Урда ва Кӯк-Урда === Мувофиқи сохти анъанавии давлатҳои кӯчманчӣ масоҳат ва аҳолӣ ба ду вилояти канот тақсим карда мешуд. Одатан яке аз онҳо дар ғарб (рост) ҷойгир буда, онро «барунгар», дигареро дар шарқ (чап) «ҷунгар» меномиданд. Рангҳои сафед ва кабуд рамзҳои анъанавии туркӣ ва муғулӣ барои ҷонибҳои рост (ғарбӣ) ва чап (шарқӣ) мебошанд. Улуси Ҷучӣ байни писарони калони Ҷучӣ – Орду-Ичен ва Бату тақсим карда шуд. Сарҳади байни онҳо ба ақидаи баъзе муаррихони асримиёнагӣ дарёи Волга ва ба ақидаи дигарон дарёи Яик (Урал) буд. Системаи улуси-боло дар ин қисми империяи Муғул на пештар аз солҳои 1230-1240 инкишоф ёфт. Дар аксари маъхазҳои шарқӣ ҳокимони ҷониби рости Ҷучиҳоро хонҳои Оқ-Урда (Урдуи Сафед) ва ҳокимони ҷониби чапро хонҳои Кӯкурда (Урдуи Кабуд) меноманд. Оқ-Урда ба қавми Боту мерос монда, Кӯк-Урда дар ихтиёри авлоди Урда-Ичен буд {{Sfn|Трепавлов|2009|страницы=188—189}} . == Таърих == Номи расмии давлат «Улуси Ҷучӣ» ва «Улуси бузург» буд. Истилоҳи «Урдуи Заррин» ё «Урдуи Бузурги Тиллоӣ» танҳо дар нимаи дуюми [[асри XIV]] дар саҳифаҳои ҳуҷҷатҳои русӣ пайдо шудааст - аллакай ҳамчун номи давлати тоторҳо. Пеш аз ин худи русҳо давлати Муғулистонро оддӣ «Урда» ё «тоторҳо» меномиданд {{Sfn|Трепавлов|2010|страницы=10}} . == Аҳолӣ == Ахолии [[Урдуи Бузурги Тиллоӣ]] сермиллат буд — дар ин ҷо аҷдодони тамоми халқҳое, ки ҳоло дар қаламрави собиқ Ордаи Тилло зиндагӣ мекунанд, намояндагӣ мекарданд. Аҳолии асосии минтақаҳои дашту ҷангалзор ва як қатор ноҳияҳои муқимӣ — [[Хоразм]], Поволжеи Миёна ва Поён, як кисми Кавкази Шимолӣ ва [[Қрим]] туркзабонхо буданд. Аксарияти куллии онҳоро гӯяндагони гӯишҳои қипчоқӣ ва қисман оғузӣ ташкил медоданд. Дар канори [[империя]] намояндагони мардуми эронизабон, қафқозӣ-иберӣ, алан-черкес, фин-угор ва славянҳои шарқӣ зиёд буданд {{Sfn|Усманов|2009|страницы=5}} . == Фарҳанг== Хусусияти муҳими хоси ташаккули давлатдории [[Урдуи Тиллоӣ]] ҳамчун империяи асримиёнагӣ дар он буд, ки вай бо муттаҳид кардани халқҳои гуногун бо анъанаҳои фарҳангӣ ва таърихии худ тавонист тамаддуни махсуси [[Урдуи Тиллоӣ|Урдуи Тиллоиро]] ба вуҷуд оварад. [[Ислом]], ки дар [[Урдуи Тиллоӣ]] ба дини расмӣ табдил ёфт, ба фарҳанги асримиёнагии туркӣ-тоторӣ мазза ва вижагиҳои услубии худро ворид кард. Давраи Урдуи Заррин давраи болоравии фарҳанги баланди исломии турк буд {{Sfn|Сайфетдинова|2016|страницы=457,462}} . Пас аз он ки Ӯзбекхон [[Ислом|Исломро]] ба унвони дини давлатӣ қабул кард, [[Урдуи Тиллоӣ]] ба [[фарҳанги ҷаҳонии ислом]] ворид гардид, ки тибқи қоидаҳои он ҳаёти иҷтимоӣ ва маънавии аҳолӣ ташаккул ёфт. === Илм === Мадрасаҳо аксар вақт вазифаи инкишофи илмҳои дигарро иҷро менамуданд: дар онҳо китобхонаҳо мавҷуд буданд ва дар ин ҷо олимон таълиму тарбияи худро такмил медоданд. Дар замони подшоҳии [[Урдуи Ӯзбекхон]] ба авҷи қудрати худ расид, ки ба саройи хон на танҳо диншиносон ва устодон, балки олимони соҳаи риёзӣ ва астрономия низ даъват карда шуданд {{Sfn|Сайфетдинова|2016|страницы=459}} . == Артиш == Аксарияти кулли лашкари Ордаро аскарони савора ташкил медоданд, ки дар набард аз тактикаи анъанавии ҷангӣ бо истифода аз оммаи сайёҳии камонварон истифода мекарданд. Асоси онро отрядҳои вазнини мусаллаҳ, ки аз ашрофон иборат буданд, ташкил медоданд, ки асоси онҳоро посбонони ҳокими Орда ташкил медоданд. Хонҳо ба ғайр аз ҷанговарони Орда, ба сафи артиш аз байни халқҳои забтшуда, инчунин зархаридон аз Поволжье, [[Қрим|Крим]] ва Кавкази Шимолйӣ чалб карда мешуданд. Аслиҳаи асосии ҷанговарони Орда камони мураккаби навъи шарқӣ буд, ки Орда бо маҳорати баланд аз он истифода мекард. [[Найза|Найзаҳо]] низ васеъ паҳн шуда буданд, ки аз ҷониби Орда ҳангоми зарбаи азими найза, ки пас аз зарбаи аввал бо тирҳо истифода мешуданд. Машҳуртарин силоҳҳои болдор шамшерҳо ва шамшерҳо буданд. Силоҳҳои зарбазананда низ маъмул буданд: [[Гурз|макас]], шаш-ангушт, тангаҳо, клевтсиҳо, лоғарҳо .<gallery> Акс:Weapons_Golden_Horde_GIM.jpg|пайванд=Файл:Weapons_Golden_Horde_GIM.jpg|алт=Наконечники копий, пластины доспеха, перстни для натягивания лука, гири кистеней, топорик, наконечники стрел| Найзаҳо, зиреҳпӯшҳо, ҳалқаҳои камонҳо, вазнҳо, чӯбчаҳо, тирҳо Акс:Spear_and_helm_Golden_Horde_GIM.jpg|пайванд=Файл:Spear_and_helm_Golden_Horde_GIM.jpg|алт=Наконечник копья и шлем| Найза ва кулоҳ </gallery> == Хокимони Улуси Ҷучӣ == {| class="wikitable" !№ !Хон !АКс !Ибтидо !Анҷом !Насл !Тамға |- ! colspan="7" |С признанием главенства великого каана Монгольской империи (1224—1269) |- |1 |Ҷучӣ |[[Акс:Juchi_Khan.JPG|марказ|бе_чаҳорчӯба|180x180пкс]] |1224 |1227 |Писари калонии Чингисхон | |- |2 |Бату |[[Акс:Batu_han.jpg|марказ|бе_чаҳорчӯба|211x211пкс]] |1227 |1255 |Писари дувуми Ҷучӣ | |- |3 |Сартак | |1255 |1256 |Писари Боту | |- |4 |Улағчи | |1256 |1257 |Писари Сартак | |- |5 |[[Беркехон|Берке]] | |1257 |1266 |Писари Ҷучӣ | |- |6 |Менгу-Тимур | |1266 |1269 |Аз насли Боту | |- ! colspan="7" |Независимо от Монгольской империи (1269—1459) |- |1 |Менгу-Тимур | |1269 |1282 |Аз насли Боту |[[Акс:Tamga_Mengu-Timur.png|марказ|бе_чаҳорчӯба|114x114пкс]] |- |2 |Туда-Менгу | |1282 |1287 |Аз насли Боту | |- |3 |Тула-Буга | |1287 |1291 | | |- |4 |Тохта | |1291 |1312 |Аз насли Боту | |- |5 |Узбекхон | |1313 |1341 |Аз насли Боту | |- |6 |Тинибек | |1341 |1342 |Аз насли Боту | |- |7 |Ҷонибек | |1342 |1357 |Аз насли Боту | |- |8 |Бердибек | |1357 |1359 |Аз насли Боту | |- |9 |Кулпа | |август 1359 |январь 1360 | | |- |10 |Наурузхон | |январь 1360 |июнь 1360 | | |- |11 |Хизрхон | |июнь 1360 |август 1361 |Аз насли Урда-Ежен | |- |12 |Тимур-Хоҷахон | |август 1361 |сентябр 1361 |Аз насли Урда-Ежен | |- |13 |Урдумелик | |сентябр 1361 |октябр 1361 |Аз насли Тука-Тимур | |- |14 |Килдибек | |октябр 1361 |сентябр 1362 | | |- |15 |Муродхон | |сентябр 1362 |тирамоҳ 1364 |Аз насли Урда-Ежен | |- |16 |Мир Пулод | |тирамоҳ 1364 |сентябр 1365 |Аз насли Шибана | |- |17 |Азизшайх | |сентябр 1365 |1367 | | |- |18 |Абдуллрхон | |1367 |1368 | | |- |19 |Ҳасанхон | |1368 |1369 | | |- |20 |Абдуллрхон | |1369 |1370 | | |- |21 |Муҳаммад Булакхон | |1370 |1372 | | |- |22 |Урусхон | |1372 |1374 | | |- |23 |Черкесхон | |1374 |начало 1375 | | |- |24 |Муҳаммад Булакхон | |1375 |июн 1375 | | |- |25 |Урусхон | |июн 1375 |июл 1375 | | |- |26 |Муҳаммад Булакхон | |июл 1375 |охири 1375 | | |- |27 |Каганбек (Айбекхон) | |охири 1375 |1377 | | |- |28 |Арабшоҳ (Қорихон) | |1377 |1380 | | |- |29 |Тохтамиш | |1380 |1395 | | |- |30 |Тимур Қутлуғ | |1395 |1399 | | |- |31 |Шодибек | |1399 |1407 | | |- |32 |Пулодхон | |1407 |1411 | | |- |33 |Тимурхон | |1411 |1412 | | |- |34 |Ҷалол ад-Динхон | |1412 |1413 | | |- |35 |Керимберди | |1413 |1414 | | |- |36 |Кепек | |1414 |1414 | | |- |37 |Чокре | |1414 |1416 | | |- |38 |Ҷаббар-Берди | |1416 |1417 | | |- |39 |Дарвешхон | |1417 |1419 | | |- |40 |Қодир-Берди | |1419 |1419 | | |- |41 |Ҳоҷи-Муҳаммад | |1419 |1419 | | |- |42 |Улу-Муҳаммад | |1419 |1423 | | |- |43 |Баракхон | |1423 |1426 | | |- |44 |Улу-Муҳаммад | |1426 |1427 | | |- |45 |Баракхон | |1427 |1428 | | |- |46 |Улу-Муҳаммад | |1428 |1428 | | |- |47 |Кичи-Муҳаммад | |1428 |1428 | | |- |48 |Улу-Муҳаммад | |1428 |1432 | | |- |49 |Кичи-Муҳаммад | |1432 |1459 | | |} == Ҳамчунин нигаред == {{Дарахти мақолаҳо|Золотая Орда}} * 16 Империяи бузурги туркҳо * Рӯихати ҳокимони Урдуи Тиллоӣ == Эзоҳ == {{Эзоҳ|2}} == Адабиётҳои иловагӣ == * ''Волков И. В., Колызин А. М., Пачкалов А. В., Северова М. Б.'' Материалы к библиографии по нумизматике Золотой Орды // Фёдоров-Давыдов Г. А. Денежное дело Золотой Орды. — {{М.}}, 2003. * {{Книга|автор=Елагин В. С.|заглавие=Золотая Орда. XIII век|ссылка=https://search.rsl.ru/ru/record/01006722834|викитека=|ответственный=Новосибирский гос. пед. ун-т|издание=|место=Новосибирск|издательство=Изд. НГПУ|год=2012|том=|страницы=|столбцы=|страниц=242|серия=|isbn=978-5-85921-950-6|тираж=|ref=}} {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20241207212207/https://search.rsl.ru/ru/record/01006722834 |date=2024-12-07 }} * ''Єльников М. В.'' [https://ukrolib.wordpress.com/2018/10/28/золотоординські-часи-на-українських/ Золотоординські часи на українських землях]{{Ref-uk}}. — Київ: Наш час, 2008. — 176 с. * {{Книга|автор=Закиров С.|заглавие=Дипломатические отношения Золотой Орды с Египтом|ответственный=Отв. редактор В. А. Ромодин|место=М.|издательство=Наука|год=1966|страницы=|страниц=160}} * ''[[Каргалов, Вадим Викторович|Каргалов В. В.]]'' Свержение монголо-татарского ига. — {{М.}}: УРСС, 2010. * ''[[Каргалов, Вадим Викторович|Каргалов В. В.]]'' Конец ордынского ига. — 3-е изд. — {{М.}}: УРСС, 2011. * ''[[Каргалов, Вадим Викторович|Каргалов В. В.]]'' Монголо-татарское нашествие на Русь: XIII век. — 2-е изд. — {{М.}}: Либроком, 2011. — (Академия фундаментальных исследований: история). * ''[[Карпини, Джованни Плано]], [[Гийом де Рубрук]]''. [http://runivers.ru/lib/detail.php?ID=140714 История Монголов]{{Пайванди мурда|date=January 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} / Путешествие в восточные страны. — {{СПб.}}, 1911. * {{Книга|автор=Кулешов Ю. А.|часть=Производство и импорт оружия как пути формирования золотоордынского комплекса вооружений|заглавие=Золотоордынская цивилизация. Выпуск 3|ссылка=http://millitarch.ru/?p=479|место=Казань|издательство=Изд. «Фэн» АН РТ|год=2010|страницы=73—97}} * {{Книга|автор=Мыськов Е. П.|заглавие=Политическая история Золотой Орды (1236—1313 гг.)|место=Волгоград|издательство=Издательство Волгоградского государственного университета|год=2003|страницы=|страниц=178|isbn=5-85534-807-5|тираж=250}} * ''Рудаков В. Н.'' Монголо-татары глазами древнерусских книжников середины XIII—XV веков. — {{М.}}: Квадрига, 2009. * {{БРЭ}} * ''Тулибаева Ж. М.'' «Улус-и арба-йи Чингизи» как источник по изучению истории Золотой Орды // Золотоордынская цивилизация: Сборник статей. — Выпуск 4. — Казань: Институт истории имени Ш. Марджани АН РТ, 2011. — С. 79—100. * {{Книга|автор=[[Фёдоров-Давыдов, Герман Алексеевич|Фёдоров-Давыдов Г. А.]]|заглавие=Общественный строй Золотой Орды|место=М.|издательство=[[Издательство Московского университета]]|год=1973|страницы=}} * ''Фёдоров-Давыдов Г. А.'' [http://kitap.net.ru/islam/fedorov-davydov.php Религия и верования в городах Золотой Орды]. {{Wayback}} * {{Книга|ссылка=http://history.org.ua/LiberUA/978-966-02-7344-3/978-966-02-7344-3.pdf|автор=Черкас Б.|заглавие=Західні володіння Улусу Джучи: політична історія, територіально-адміністративний устрій, економіка, міста (XIII—XIV ст.)|ответственный=відп. ред. [[Смолий, Валерий Андреевич|В. А. Смолій]]|год=2014|место=Київ|издательство=[[Институт истории Украины НАН Украины|Інститут історії України]]|страниц=387}} * ''Кузьмин А.Г.'' [https://web.archive.org/web/20060214033634/http://www.portal-slovo.ru/download/history/KuzTat.pdf Таъсиси ҳукмронии Ордаи Тилло бар Русия] * {{Cite web|url=http://www.kyrgyz.ru/?page=36|title=Правовое положение Улуса Джучи в Монгольской империи 1224—1269 годов|author=[[Почекаев, Роман Юлианович|Почекаев Р. Ю.]]|description=Библиотека «Центральноазиатского исторического сервера»|deadlink=yes|accessdate=2010-04-17|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110808002117/http://www.kyrgyz.ru/?page=36|archivedate=2011-08-08}} [[Гурӯҳ:Давлатҳо дар таърихи Украина]] [[Гурӯҳ:Таърихи Осиёи Марказӣ]] [[Гурӯҳ:Таърихи Авруосиё]] l6etehuio3cb0kdgzwz932bhrspledw 1479439 1479438 2026-07-07T08:26:11Z Шухрат Саъдиев 5132 /* Аҳолӣ */ 1479439 wikitext text/x-wiki {{Давлати таърихӣ|p1=Императории Муғулистон|s1=хонигарии Астрахан|s2=Ордаи Бузург|s3=хонигарии Казан|s4=хонигарии Қазоқ|s5=Касимовское ханство|s6=хонигарии Крим|s7=Ногайская Орда|s8=Сибирское ханство|s9=хонигарии Ӯзбек|flag_p1=Mongol Empire (greatest extent).svg|flag_s3=Kazan Khanate map Tatar.svg|flag_s6=Flag of the Crimean Khanate (15th century).svg|flag_s4=Казахское ханство.png|flag_s9=Map of the Uzbek Khanate.png|flag_s8=Siberian Khanate map English revised.svg|flag_s7=Ногайская орда.jpg|flag_s5=Qasim scheme.svg|flag_s2=Great Horde.svg|flag_s1=Astrakhan Khanate-ru.png}} '''Урдуи Заррин''' ё '''Улуси Ҷучӣ''' — давлати сермиллати Авруосиёи марказӣ дар асрҳои XIII-XV. Бузургтарин давлати асрҳои миёна. Аз [[соли 1224]] - улус дар ҳайати [[Имперотурии Муғул|империяи Муғулистон]]. Баъди тақсим шуданаш дар нимаи дуюми [[асри XIII]] ба давлати сохибихтиёр табдил ёфт. Он [[соли 1224]], вақте ки [[Чингизхон]] заминҳои забтшудаи [[Дашти Қипчоқ]] ва [[Хоразм|Хоразмро]] ба писари калонии худ Ҷучӣ тақсим кард. Солҳои 1230-1240 писарони Ҷучӣ - Орда-Эҷен ва Бату дар натиҷаи юриши Ғарб ҳудуди улусро хеле васеъ карда, пойтахтро ба Поволжияи Поён кӯчонданд. Урдуи Заррин калонтарин давлати асрҳои миёна буда, заминҳои аз [[Об (дарё)|Об]] дар шарқ то Поволжье, даштҳо аз [[Волга]] то [[Дунай]] дар ғарб, заминҳои [[Сирдарё]] ва поёноби [[Омударё|Амударёро]] ишғол мекард. дар ҷануб ба [[Вятка (дарё)|Вятка]] дар шимол. Дар солҳои 1230—1240 аз рӯи сохти анъанавии давлатхои кӯчманчӣ, масоҳат ва аҳолии Урдуи Заррин ба ду шохаи вилоятӣ: ғарбӣ Оқ-Урда (Урдуи сафед) ва шарқӣ Кӯк-Урда (Урдуи кабуд) бо сарҳади дарёи Ёик таксим карда мешуд Дар ибтидои солҳои 1320 дар замони Ӯзбекхон дини [[Ислом]] давлатӣ гардид. Дар миёнаи асри XV улуси Ҷучӣ ба якчанд хониҳои мустақил тақсим шуд; қисми марказии он, ки номинӣ ҳамчун олӣ ҳисобида мешуд - Ордаи Бузург дар ибтидои асри XVI мавҷудияти худро қатъ кард ва аз ҳамон вақт унвони подшоҳи кишвари бузург (хони бузург) номиналӣ ба ихтиёри [[Гиройҳо|хонҳои Қрим]] гузашт. == Масоҳат == [[Акс:GoldenHorde1300.png|мини|409x409пкс| Сарзамини Улуси Ҷучӣ (Урдуи Заррин) соли 1300]] === Оқ-Урда ва Кӯк-Урда === Мувофиқи сохти анъанавии давлатҳои кӯчманчӣ масоҳат ва аҳолӣ ба ду вилояти канот тақсим карда мешуд. Одатан яке аз онҳо дар ғарб (рост) ҷойгир буда, онро «барунгар», дигареро дар шарқ (чап) «ҷунгар» меномиданд. Рангҳои сафед ва кабуд рамзҳои анъанавии туркӣ ва муғулӣ барои ҷонибҳои рост (ғарбӣ) ва чап (шарқӣ) мебошанд. Улуси Ҷучӣ байни писарони калони Ҷучӣ – Орду-Ичен ва Бату тақсим карда шуд. Сарҳади байни онҳо ба ақидаи баъзе муаррихони асримиёнагӣ дарёи Волга ва ба ақидаи дигарон дарёи Яик (Урал) буд. Системаи улуси-боло дар ин қисми империяи Муғул на пештар аз солҳои 1230-1240 инкишоф ёфт. Дар аксари маъхазҳои шарқӣ ҳокимони ҷониби рости Ҷучиҳоро хонҳои Оқ-Урда (Урдуи Сафед) ва ҳокимони ҷониби чапро хонҳои Кӯкурда (Урдуи Кабуд) меноманд. Оқ-Урда ба қавми Боту мерос монда, Кӯк-Урда дар ихтиёри авлоди Урда-Ичен буд {{Sfn|Трепавлов|2009|страницы=188—189}} . == Таърих == Номи расмии давлат «Улуси Ҷучӣ» ва «Улуси бузург» буд. Истилоҳи «Урдуи Заррин» ё «Урдуи Бузурги Тиллоӣ» танҳо дар нимаи дуюми [[асри XIV]] дар саҳифаҳои ҳуҷҷатҳои русӣ пайдо шудааст - аллакай ҳамчун номи давлати тоторҳо. Пеш аз ин худи русҳо давлати Муғулистонро оддӣ «Урда» ё «тоторҳо» меномиданд {{Sfn|Трепавлов|2010|страницы=10}} . == Аҳолӣ == Ахолии [[Урдуи Бузурги Тиллоӣ]] сермиллат буд — дар ин ҷо аҷдодони тамоми халқҳое, ки ҳоло дар қаламрави собиқ Урдуи Заррин зиндагӣ мекарданд, намояндагӣ мекарданд. Аҳолии асосии минтақаҳои дашту ҷангалзор ва як қатор ноҳияҳои муқимӣ — [[Хоразм]], Поволжеи Миёна ва Поён, як кисми Кавкази Шимолӣ ва [[Қрим]] туркзабонхо буданд. Аксарияти куллии онҳоро гӯяндагони гӯишҳои қипчоқӣ ва қисман оғузӣ ташкил медоданд. Дар канори [[империя]] намояндагони мардуми эронизабон, қафқозӣ-иберӣ, алан-черкес, фин-угор ва славянҳои шарқӣ зиёд буданд {{Sfn|Усманов|2009|страницы=5}} . == Фарҳанг== Хусусияти муҳими хоси ташаккули давлатдории [[Урдуи Тиллоӣ]] ҳамчун империяи асримиёнагӣ дар он буд, ки вай бо муттаҳид кардани халқҳои гуногун бо анъанаҳои фарҳангӣ ва таърихии худ тавонист тамаддуни махсуси [[Урдуи Тиллоӣ|Урдуи Тиллоиро]] ба вуҷуд оварад. [[Ислом]], ки дар [[Урдуи Тиллоӣ]] ба дини расмӣ табдил ёфт, ба фарҳанги асримиёнагии туркӣ-тоторӣ мазза ва вижагиҳои услубии худро ворид кард. Давраи Урдуи Заррин давраи болоравии фарҳанги баланди исломии турк буд {{Sfn|Сайфетдинова|2016|страницы=457,462}} . Пас аз он ки Ӯзбекхон [[Ислом|Исломро]] ба унвони дини давлатӣ қабул кард, [[Урдуи Тиллоӣ]] ба [[фарҳанги ҷаҳонии ислом]] ворид гардид, ки тибқи қоидаҳои он ҳаёти иҷтимоӣ ва маънавии аҳолӣ ташаккул ёфт. === Илм === Мадрасаҳо аксар вақт вазифаи инкишофи илмҳои дигарро иҷро менамуданд: дар онҳо китобхонаҳо мавҷуд буданд ва дар ин ҷо олимон таълиму тарбияи худро такмил медоданд. Дар замони подшоҳии [[Урдуи Ӯзбекхон]] ба авҷи қудрати худ расид, ки ба саройи хон на танҳо диншиносон ва устодон, балки олимони соҳаи риёзӣ ва астрономия низ даъват карда шуданд {{Sfn|Сайфетдинова|2016|страницы=459}} . == Артиш == Аксарияти кулли лашкари Ордаро аскарони савора ташкил медоданд, ки дар набард аз тактикаи анъанавии ҷангӣ бо истифода аз оммаи сайёҳии камонварон истифода мекарданд. Асоси онро отрядҳои вазнини мусаллаҳ, ки аз ашрофон иборат буданд, ташкил медоданд, ки асоси онҳоро посбонони ҳокими Орда ташкил медоданд. Хонҳо ба ғайр аз ҷанговарони Орда, ба сафи артиш аз байни халқҳои забтшуда, инчунин зархаридон аз Поволжье, [[Қрим|Крим]] ва Кавкази Шимолйӣ чалб карда мешуданд. Аслиҳаи асосии ҷанговарони Орда камони мураккаби навъи шарқӣ буд, ки Орда бо маҳорати баланд аз он истифода мекард. [[Найза|Найзаҳо]] низ васеъ паҳн шуда буданд, ки аз ҷониби Орда ҳангоми зарбаи азими найза, ки пас аз зарбаи аввал бо тирҳо истифода мешуданд. Машҳуртарин силоҳҳои болдор шамшерҳо ва шамшерҳо буданд. Силоҳҳои зарбазананда низ маъмул буданд: [[Гурз|макас]], шаш-ангушт, тангаҳо, клевтсиҳо, лоғарҳо .<gallery> Акс:Weapons_Golden_Horde_GIM.jpg|пайванд=Файл:Weapons_Golden_Horde_GIM.jpg|алт=Наконечники копий, пластины доспеха, перстни для натягивания лука, гири кистеней, топорик, наконечники стрел| Найзаҳо, зиреҳпӯшҳо, ҳалқаҳои камонҳо, вазнҳо, чӯбчаҳо, тирҳо Акс:Spear_and_helm_Golden_Horde_GIM.jpg|пайванд=Файл:Spear_and_helm_Golden_Horde_GIM.jpg|алт=Наконечник копья и шлем| Найза ва кулоҳ </gallery> == Хокимони Улуси Ҷучӣ == {| class="wikitable" !№ !Хон !АКс !Ибтидо !Анҷом !Насл !Тамға |- ! colspan="7" |С признанием главенства великого каана Монгольской империи (1224—1269) |- |1 |Ҷучӣ |[[Акс:Juchi_Khan.JPG|марказ|бе_чаҳорчӯба|180x180пкс]] |1224 |1227 |Писари калонии Чингисхон | |- |2 |Бату |[[Акс:Batu_han.jpg|марказ|бе_чаҳорчӯба|211x211пкс]] |1227 |1255 |Писари дувуми Ҷучӣ | |- |3 |Сартак | |1255 |1256 |Писари Боту | |- |4 |Улағчи | |1256 |1257 |Писари Сартак | |- |5 |[[Беркехон|Берке]] | |1257 |1266 |Писари Ҷучӣ | |- |6 |Менгу-Тимур | |1266 |1269 |Аз насли Боту | |- ! colspan="7" |Независимо от Монгольской империи (1269—1459) |- |1 |Менгу-Тимур | |1269 |1282 |Аз насли Боту |[[Акс:Tamga_Mengu-Timur.png|марказ|бе_чаҳорчӯба|114x114пкс]] |- |2 |Туда-Менгу | |1282 |1287 |Аз насли Боту | |- |3 |Тула-Буга | |1287 |1291 | | |- |4 |Тохта | |1291 |1312 |Аз насли Боту | |- |5 |Узбекхон | |1313 |1341 |Аз насли Боту | |- |6 |Тинибек | |1341 |1342 |Аз насли Боту | |- |7 |Ҷонибек | |1342 |1357 |Аз насли Боту | |- |8 |Бердибек | |1357 |1359 |Аз насли Боту | |- |9 |Кулпа | |август 1359 |январь 1360 | | |- |10 |Наурузхон | |январь 1360 |июнь 1360 | | |- |11 |Хизрхон | |июнь 1360 |август 1361 |Аз насли Урда-Ежен | |- |12 |Тимур-Хоҷахон | |август 1361 |сентябр 1361 |Аз насли Урда-Ежен | |- |13 |Урдумелик | |сентябр 1361 |октябр 1361 |Аз насли Тука-Тимур | |- |14 |Килдибек | |октябр 1361 |сентябр 1362 | | |- |15 |Муродхон | |сентябр 1362 |тирамоҳ 1364 |Аз насли Урда-Ежен | |- |16 |Мир Пулод | |тирамоҳ 1364 |сентябр 1365 |Аз насли Шибана | |- |17 |Азизшайх | |сентябр 1365 |1367 | | |- |18 |Абдуллрхон | |1367 |1368 | | |- |19 |Ҳасанхон | |1368 |1369 | | |- |20 |Абдуллрхон | |1369 |1370 | | |- |21 |Муҳаммад Булакхон | |1370 |1372 | | |- |22 |Урусхон | |1372 |1374 | | |- |23 |Черкесхон | |1374 |начало 1375 | | |- |24 |Муҳаммад Булакхон | |1375 |июн 1375 | | |- |25 |Урусхон | |июн 1375 |июл 1375 | | |- |26 |Муҳаммад Булакхон | |июл 1375 |охири 1375 | | |- |27 |Каганбек (Айбекхон) | |охири 1375 |1377 | | |- |28 |Арабшоҳ (Қорихон) | |1377 |1380 | | |- |29 |Тохтамиш | |1380 |1395 | | |- |30 |Тимур Қутлуғ | |1395 |1399 | | |- |31 |Шодибек | |1399 |1407 | | |- |32 |Пулодхон | |1407 |1411 | | |- |33 |Тимурхон | |1411 |1412 | | |- |34 |Ҷалол ад-Динхон | |1412 |1413 | | |- |35 |Керимберди | |1413 |1414 | | |- |36 |Кепек | |1414 |1414 | | |- |37 |Чокре | |1414 |1416 | | |- |38 |Ҷаббар-Берди | |1416 |1417 | | |- |39 |Дарвешхон | |1417 |1419 | | |- |40 |Қодир-Берди | |1419 |1419 | | |- |41 |Ҳоҷи-Муҳаммад | |1419 |1419 | | |- |42 |Улу-Муҳаммад | |1419 |1423 | | |- |43 |Баракхон | |1423 |1426 | | |- |44 |Улу-Муҳаммад | |1426 |1427 | | |- |45 |Баракхон | |1427 |1428 | | |- |46 |Улу-Муҳаммад | |1428 |1428 | | |- |47 |Кичи-Муҳаммад | |1428 |1428 | | |- |48 |Улу-Муҳаммад | |1428 |1432 | | |- |49 |Кичи-Муҳаммад | |1432 |1459 | | |} == Ҳамчунин нигаред == {{Дарахти мақолаҳо|Золотая Орда}} * 16 Империяи бузурги туркҳо * Рӯихати ҳокимони Урдуи Тиллоӣ == Эзоҳ == {{Эзоҳ|2}} == Адабиётҳои иловагӣ == * ''Волков И. В., Колызин А. М., Пачкалов А. В., Северова М. Б.'' Материалы к библиографии по нумизматике Золотой Орды // Фёдоров-Давыдов Г. А. Денежное дело Золотой Орды. — {{М.}}, 2003. * {{Книга|автор=Елагин В. С.|заглавие=Золотая Орда. XIII век|ссылка=https://search.rsl.ru/ru/record/01006722834|викитека=|ответственный=Новосибирский гос. пед. ун-т|издание=|место=Новосибирск|издательство=Изд. НГПУ|год=2012|том=|страницы=|столбцы=|страниц=242|серия=|isbn=978-5-85921-950-6|тираж=|ref=}} {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20241207212207/https://search.rsl.ru/ru/record/01006722834 |date=2024-12-07 }} * ''Єльников М. В.'' [https://ukrolib.wordpress.com/2018/10/28/золотоординські-часи-на-українських/ Золотоординські часи на українських землях]{{Ref-uk}}. — Київ: Наш час, 2008. — 176 с. * {{Книга|автор=Закиров С.|заглавие=Дипломатические отношения Золотой Орды с Египтом|ответственный=Отв. редактор В. А. Ромодин|место=М.|издательство=Наука|год=1966|страницы=|страниц=160}} * ''[[Каргалов, Вадим Викторович|Каргалов В. В.]]'' Свержение монголо-татарского ига. — {{М.}}: УРСС, 2010. * ''[[Каргалов, Вадим Викторович|Каргалов В. В.]]'' Конец ордынского ига. — 3-е изд. — {{М.}}: УРСС, 2011. * ''[[Каргалов, Вадим Викторович|Каргалов В. В.]]'' Монголо-татарское нашествие на Русь: XIII век. — 2-е изд. — {{М.}}: Либроком, 2011. — (Академия фундаментальных исследований: история). * ''[[Карпини, Джованни Плано]], [[Гийом де Рубрук]]''. [http://runivers.ru/lib/detail.php?ID=140714 История Монголов]{{Пайванди мурда|date=January 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} / Путешествие в восточные страны. — {{СПб.}}, 1911. * {{Книга|автор=Кулешов Ю. А.|часть=Производство и импорт оружия как пути формирования золотоордынского комплекса вооружений|заглавие=Золотоордынская цивилизация. Выпуск 3|ссылка=http://millitarch.ru/?p=479|место=Казань|издательство=Изд. «Фэн» АН РТ|год=2010|страницы=73—97}} * {{Книга|автор=Мыськов Е. П.|заглавие=Политическая история Золотой Орды (1236—1313 гг.)|место=Волгоград|издательство=Издательство Волгоградского государственного университета|год=2003|страницы=|страниц=178|isbn=5-85534-807-5|тираж=250}} * ''Рудаков В. Н.'' Монголо-татары глазами древнерусских книжников середины XIII—XV веков. — {{М.}}: Квадрига, 2009. * {{БРЭ}} * ''Тулибаева Ж. М.'' «Улус-и арба-йи Чингизи» как источник по изучению истории Золотой Орды // Золотоордынская цивилизация: Сборник статей. — Выпуск 4. — Казань: Институт истории имени Ш. Марджани АН РТ, 2011. — С. 79—100. * {{Книга|автор=[[Фёдоров-Давыдов, Герман Алексеевич|Фёдоров-Давыдов Г. А.]]|заглавие=Общественный строй Золотой Орды|место=М.|издательство=[[Издательство Московского университета]]|год=1973|страницы=}} * ''Фёдоров-Давыдов Г. А.'' [http://kitap.net.ru/islam/fedorov-davydov.php Религия и верования в городах Золотой Орды]. {{Wayback}} * {{Книга|ссылка=http://history.org.ua/LiberUA/978-966-02-7344-3/978-966-02-7344-3.pdf|автор=Черкас Б.|заглавие=Західні володіння Улусу Джучи: політична історія, територіально-адміністративний устрій, економіка, міста (XIII—XIV ст.)|ответственный=відп. ред. [[Смолий, Валерий Андреевич|В. А. Смолій]]|год=2014|место=Київ|издательство=[[Институт истории Украины НАН Украины|Інститут історії України]]|страниц=387}} * ''Кузьмин А.Г.'' [https://web.archive.org/web/20060214033634/http://www.portal-slovo.ru/download/history/KuzTat.pdf Таъсиси ҳукмронии Ордаи Тилло бар Русия] * {{Cite web|url=http://www.kyrgyz.ru/?page=36|title=Правовое положение Улуса Джучи в Монгольской империи 1224—1269 годов|author=[[Почекаев, Роман Юлианович|Почекаев Р. Ю.]]|description=Библиотека «Центральноазиатского исторического сервера»|deadlink=yes|accessdate=2010-04-17|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110808002117/http://www.kyrgyz.ru/?page=36|archivedate=2011-08-08}} [[Гурӯҳ:Давлатҳо дар таърихи Украина]] [[Гурӯҳ:Таърихи Осиёи Марказӣ]] [[Гурӯҳ:Таърихи Авруосиё]] 0xz0a33elaubbcc3ti5u2urt4bmczrp 0 332463 1479445 1479269 2026-07-07T10:51:34Z VASHGIRD 8035 1479445 wikitext text/x-wiki {{Олим |ном = Алишер Раҳимзода |номи аслӣ = Раҳимзода Алишер Орзу |тасвир = |вазифа = Директори Институти математикаи ба номи А. Ҷӯраеви АМИТ |тартиб = |парчам = Flag of Tajikistan.svg |парчам2 = Coat of arms of Tajikistan.svg |таърихи таваллуд = 20.09.1987 |зодгоҳ = [[ноҳияи Рашт]], [[Тоҷикистон]] |шаҳрвандӣ = {{Парчамбандӣ|Тоҷикистон}} |таҳсилот = [[Донишгоҳи миллии Тоҷикистон]] (2009) |дараҷаи илмӣ = {{Дараҷаи илмӣ|номзад|илмҳои физика ва математика}} |касб = [[риёзидон]], [[омӯзгор]] |ҷоизаҳо = [[Медали Хидмати шоиста]] (2025) |алма-матер = Донишгоҳи миллии Тоҷикистон }} '''Алишер Раҳимзода''' (''Раҳимзода Алишер Орзу''; зод. [[20 сентябр|20 сентябри]] [[1987]], [[Ноҳияи Рашт|ноҳияи Ғарм]]) — {{риёзидон}}<nowiki/>и тоҷик, номзади илмҳои физика ва математика. Директори [[Институти математика (АМИТ)|Институти математикаи]] [[Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон]] (аз соли 2024)<ref>{{Cite web|url=https://www.mitas.tj/ru/content/emma-watson|title=Раҳимзода Алишер Орзу.|publisher=Институти математикаи ба номи А.Ҷӯраеви АМИТ}}</ref>. == Зиндагинома == Алишер Раҳимзода 20 сентябри соли 1987 дар ноҳияи Ғарм ба дунё омадааст. Солҳои 2004–2009 дар шуъбаи рӯзони факултети механикаю математикаи Донишгоҳи миллии Тоҷикистон таҳсил намуда, онро бо ихтисоси «математик-муаллим» хатм кардааст. Солҳои 2011–2013 аспиранти рӯзонаи Институти математикаи Академияи илмҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон буд ва рисолаи номзадии худро дар соҳаи математика дифоъ намуд. == Корнома == Масири касбӣ ва омӯзгории Алишер Раҳимзода зинаҳои зеринро фардост: * 2007–2009: Омӯзгори фанни математикаи Мактаби миёнаи №63-и ноҳияи Шоҳмансури шаҳри Душанбе; * 2009–2011: Ходими хурди илмии Институти математикаи Академияи илмҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон; * 2011–2023: Омӯзгори фанни математикаи олии Академияи Вазорати корҳои дохилии Ҷумҳурии Тоҷикистон (ҳамкор); * 2010–2024: Муовини директор оид ба корҳои умумии Институти математикаи ба номи А. Ҷӯраеви Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон; * Аз феврали соли 2024<ref>{{Cite web|url=http://www.president.tj/node/32883|title=Қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 29 феврали соли 2024 №126|author=|website=president.tj|date=2024|publisher=|lang=tg|accessdate=2024-05-05}}</ref> — то ҳол: Директори Институти математикаи ба номи академик А. Ҷӯраеви Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон. == Фаъолияти илмӣ == Алишер Раҳимзода пажӯҳишгари соҳаи математикаи олӣ ва назарияи ададҳо мебошад. Самтҳои асосии таҳқиқоти ӯ баҳодиҳии суммаҳои тригонометрии кӯтоҳи Г. Вейл дар камонҳои хурд, проблемаи тернарии Эстерман ва таҳлили статистикӣ-математикии равандҳои гидрометеорологӣ ва тағйирёбии иқлим дар Тоҷикистонро фаро мегиранд. Ӯ муаллифи зиёда аз 60 асари илмӣ, мақолаҳо дар маҷаллаҳои бонуфузи ватанӣ ва байналмилалӣ (аз ҷумла маҷаллаҳои базаи SCOPUS) ва дастурҳои таълимиву методӣ мебошад. == Осор == * «Асимптотические формулы в проблеме Эстермана» (Монография). — Олмон: Нашрияи ЛАМБЕРТ, 2024. — 95 с. * «Маҷмӯи ҳалли мисолу машқҳо аз алгебраи олӣ» (Дастури таълимӣ). — Д.: «Садои қалб», 2024. — 206 с. * «Риёздони тоҷик» (Китоб дар бораи академик А. Ҷӯраев). — Д.: «Садои қалб», 2025. — 109 с. == Ҷоизаҳо == * 2025 — [[Медали «Хидмати шоиста»|Медали Хидмати шоиста]]. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} kcd0mflnv9jxnfa9m4nkruhwvjlwt8w 1479447 1479445 2026-07-07T10:54:15Z VASHGIRD 8035 1479447 wikitext text/x-wiki {{Олим |ном = Алишер Раҳимзода |номи аслӣ = Раҳимзода Алишер Орзу |тасвир = Алишер Раҳимзода.jpeg |вазифа = Директори Институти математикаи ба номи А. Ҷӯраеви АМИТ |тартиб = |парчам = Flag of Tajikistan.svg |парчам2 = Coat of arms of Tajikistan.svg |таърихи таваллуд = 20.09.1987 |зодгоҳ = [[ноҳияи Рашт]], [[Тоҷикистон]] |шаҳрвандӣ = {{Парчамбандӣ|Тоҷикистон}} |таҳсилот = [[Донишгоҳи миллии Тоҷикистон]] (2009) |дараҷаи илмӣ = {{Дараҷаи илмӣ|номзад|илмҳои физика ва математика}} |касб = [[риёзидон]], [[омӯзгор]] |ҷоизаҳо = [[Медали Хидмати шоиста]] (2025) |алма-матер = Донишгоҳи миллии Тоҷикистон }} '''Алишер Раҳимзода''' (''Раҳимзода Алишер Орзу''; зод. [[20 сентябр|20 сентябри]] [[1987]], [[Ноҳияи Рашт|ноҳияи Ғарм]]) — {{риёзидон}}<nowiki/>и тоҷик, номзади илмҳои физика ва математика. Директори [[Институти математика (АМИТ)|Институти математикаи]] [[Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон]] (аз соли 2024)<ref>{{Cite web|url=https://www.mitas.tj/ru/content/emma-watson|title=Раҳимзода Алишер Орзу.|publisher=Институти математикаи ба номи А.Ҷӯраеви АМИТ}}</ref>. == Зиндагинома == Алишер Раҳимзода 20 сентябри соли 1987 дар ноҳияи Ғарм ба дунё омадааст. Солҳои 2004–2009 дар шуъбаи рӯзони факултети механикаю математикаи Донишгоҳи миллии Тоҷикистон таҳсил намуда, онро бо ихтисоси «математик-муаллим» хатм кардааст. Солҳои 2011–2013 аспиранти рӯзонаи Институти математикаи Академияи илмҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон буд ва рисолаи номзадии худро дар соҳаи математика дифоъ намуд. == Корнома == Масири касбӣ ва омӯзгории Алишер Раҳимзода зинаҳои зеринро фардост: * 2007–2009: Омӯзгори фанни математикаи Мактаби миёнаи №63-и ноҳияи Шоҳмансури шаҳри Душанбе; * 2009–2011: Ходими хурди илмии Институти математикаи Академияи илмҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон; * 2011–2023: Омӯзгори фанни математикаи олии Академияи Вазорати корҳои дохилии Ҷумҳурии Тоҷикистон (ҳамкор); * 2010–2024: Муовини директор оид ба корҳои умумии Институти математикаи ба номи А. Ҷӯраеви Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон; * Аз феврали соли 2024<ref>{{Cite web|url=http://www.president.tj/node/32883|title=Қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 29 феврали соли 2024 №126|author=|website=president.tj|date=2024|publisher=|lang=tg|accessdate=2024-05-05}}</ref> — то ҳол: Директори Институти математикаи ба номи академик А. Ҷӯраеви Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон. == Фаъолияти илмӣ == Алишер Раҳимзода пажӯҳишгари соҳаи математикаи олӣ ва назарияи ададҳо мебошад. Самтҳои асосии таҳқиқоти ӯ баҳодиҳии суммаҳои тригонометрии кӯтоҳи Г. Вейл дар камонҳои хурд, проблемаи тернарии Эстерман ва таҳлили статистикӣ-математикии равандҳои гидрометеорологӣ ва тағйирёбии иқлим дар Тоҷикистонро фаро мегиранд. Ӯ муаллифи зиёда аз 60 асари илмӣ, мақолаҳо дар маҷаллаҳои бонуфузи ватанӣ ва байналмилалӣ (аз ҷумла маҷаллаҳои базаи SCOPUS) ва дастурҳои таълимиву методӣ мебошад. == Осор == * «Асимптотические формулы в проблеме Эстермана» (Монография). — Олмон: Нашрияи ЛАМБЕРТ, 2024. — 95 с. * «Маҷмӯи ҳалли мисолу машқҳо аз алгебраи олӣ» (Дастури таълимӣ). — Д.: «Садои қалб», 2024. — 206 с. * «Риёздони тоҷик» (Китоб дар бораи академик А. Ҷӯраев). — Д.: «Садои қалб», 2025. — 109 с. == Ҷоизаҳо == * 2025 — [[Медали «Хидмати шоиста»|Медали Хидмати шоиста]]. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} lgol120d6aj7puefsq55sz8h5s3zet3 0 332483 1479398 1479212 2026-07-07T00:21:52Z Xqbot 1543 Ислоҳи масири дукарата ба [[Бахши Банорӯя]] 1479398 wikitext text/x-wiki #равона [[Бахши Банорӯя]] gxc4r9l56mea5q73p4f7ra8l45rfxxo 0 332484 1479399 1479213 2026-07-07T00:21:57Z Xqbot 1543 Ислоҳи масири дукарата ба [[Бахши Банорӯя]] 1479399 wikitext text/x-wiki #равона [[Бахши Банорӯя]] gxc4r9l56mea5q73p4f7ra8l45rfxxo 0 332487 1479400 1479216 2026-07-07T00:22:02Z Xqbot 1543 Ислоҳи масири дукарата ба [[Бахши Банорӯя]] 1479400 wikitext text/x-wiki #равона [[Бахши Банорӯя]] gxc4r9l56mea5q73p4f7ra8l45rfxxo 0 332488 1479395 1479218 2026-07-07T00:21:37Z Xqbot 1543 Ислоҳи масири дукарата ба [[Бахши Баҳман ва Суғод]] 1479395 wikitext text/x-wiki #равона [[Бахши Баҳман ва Суғод]] gockapgrvge3cq3pyiddxrn8s5yybcr 0 332489 1479396 1479219 2026-07-07T00:21:42Z Xqbot 1543 Ислоҳи масири дукарата ба [[Бахши Баҳман ва Суғод]] 1479396 wikitext text/x-wiki #равона [[Бахши Баҳман ва Суғод]] gockapgrvge3cq3pyiddxrn8s5yybcr 0 332490 1479397 1479220 2026-07-07T00:21:47Z Xqbot 1543 Ислоҳи масири дукарата ба [[Бахши Баҳман ва Суғод]] 1479397 wikitext text/x-wiki #равона [[Бахши Баҳман ва Суғод]] gockapgrvge3cq3pyiddxrn8s5yybcr 0 332496 1479444 1479258 2026-07-07T09:51:26Z InternetArchiveBot 30618 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1479444 wikitext text/x-wiki {{Футболбоз |ном = Эрлинг Ҳоланн |ҷинс = м |номи пурра = Эрлинг Брёут Ҳоланн<br>({{lang-no|Erling Braut Haaland}}) |лақаб = |тасвир = Erling Haaland June 2025.jpg |бар = 300px |тавсифи тасвир = |таърихи таваллуд = 21.07.2000 |зодгоҳ = {{зодгоҳ|Лидс}}, [[Инглистон]] |шаҳрвандӣ = {{Парчами Норвегия|20px}} [[Норвегия]] |қад = 195<ref>{{cite web |url=https://www.premierleague.com/players/65970/Erling-Haaland |title=Erling Haaland |publisher=Premier League |lang=en |access-date=2022-11-28 |archive-date=2023-02-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230204201634/https://www.premierleague.com/players/65970/player/overview |url-status=live |accessdate=2026-07-05 |archivedate=2023-02-04 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230204201634/https://www.premierleague.com/players/65970/player/overview }}</ref> |вазн = |мавқеъ = [[Ҳамлагар (футбол)|ҳамлагар]] |бошгоҳи кунунӣ = {{Парчами Англия|20px}} «[[Манчестер Сити]]» |шумора = 9 |бошгоҳҳои ҷавонон = {{маснад дар футбол |2006—2015|{{Парчами Норвегия|20px}} «[[Брюне (бошгоҳи футбол)|Брюне]]»|}} | бошгоҳҳо = {{маснад дар футбол |2015—2016|{{Парчами Норвегия|20px}} «[[Брюне (бошгоҳи футбол)|Брюне]]»|16 (0) |2015—2016|{{кироя}} {{Парчами Норвегия|20px}} «[[Брюне (бошгоҳи футбол)|Брюне 2]]»|18 (18) |2017—2018|{{Парчами Норвегия|20px}} «[[Молде (бошгоҳи футбол)|Молде]]»|39 (14) |2017|{{кироя}} {{Парчами Норвегия|20px}} «[[Молде (бошгоҳи футбол)|Молде 2]]»|4 (2) |2019|{{Парчами Австрия|20px}} «[[Ред Булл Залтсбург]]»|16 (17) |2020—2022|{{Парчами Олмон|20px}} «[[Боруссия Дортмунд (бошгоҳи футбол)|Боруссия Дортмунд]]»|67 (62) |2022—{{Т. ҳ.}}|{{Парчами Англия|20px}} «[[Манчестер Сити]]»|132 (112)}} | мунтахаби миллӣ = {{маснад дар футбол |2015|{{Парчами Норвегия}} Норвегия (то 15 сола)|4 (4) |2016|{{Парчами Норвегия}} Норвегия (то 16 сола)|17 (1) |2017|{{Парчами Норвегия}} Норвегия (то 17 сола)|5 (2) |2017|{{Парчами Норвегия}} Норвегия (то 18 сола)|6 (6) |2018|{{Парчами Норвегия}} Норвегия (то 19 сола)|6 (6) |2018|{{Парчами Норвегия}} Норвегия (то 21 сола)|3 (0) |2019|{{Парчами Норвегия}} Норвегия (то 20 сола)|5 (11) |2019—{{Т. ҳ.}}|{{Парчами Норвегия}} [[Тими миллии футболи Норвегия|Норвегия]]|54 (62)}} | бошгоҳҳои мураббигарӣ = | медалҳо = | ҷоиза = | викианбор = Erling Braut Haaland }} '''Э́рлинг Брёут Ҳо́ланн''' ({{lang-no|''Erling Braut Haaland''}}, имлои насаб ҳангоми таваллуд — ''Håland'', {{IPA-no|ˈhòːlɑn}}; [[21 июл]]и [[2000]], [[Лидс (шаҳр)|Лидс]], [[Инглистон]]) — футболбози [[Норвегия|норвежӣ]], ҳамлагари бошгоҳи «[[Манчестер Сити]]» ва [[Тими миллии футболи Норвегия|тими миллии Норвегия]]. Рекорддори [[Лигаи бартари Инглистон]] аз рӯи шумораи голҳо дар як мавсим (36 гол дар [[Лигаи бартари футболи Инглистон 2022/2023|мавсими 2022/23]]). Беҳтарин голзани таърихи тими миллии Норвегия. == Зиндагинома == {{васеъкунии фасл}} == Маснади бошгоҳӣ == == Мунтахаби миллӣ == == Эзоҳ == {{эзоҳ}} {{эзоҳ|group=қайд|liststyle=lower-alpha}} == Пайвандҳо == * [https://www.mancity.com/players/erling-haaland Саҳифа] дар вебгоҳи БФ «Манчестер Сити» [[Гурӯҳ:Зодагони 21 июл]] [[Гурӯҳ:Зодагони соли 2000]] [[Гурӯҳ:Ҳуҷумкунандагони футбол]] [[Гурӯҳ:Футболбозони Норвегия]] [[Гурӯҳ:Футболбозони тими миллии футболи Норвегия]] [[Гурӯҳ:Бозигарони БФ «Брюне»]] [[Гурӯҳ:Бозигарони БФ «Молде»]] [[Гурӯҳ:Бозигарони БФ «Ред Булл Залтсбург»]] [[Гурӯҳ:Бозигарони БФ «Боруссия Дортмунд»]] [[Гурӯҳ:Бозигарони БФ «Манчестер Сити»]] 1p3e0n1ojkvisef9knnuqett7u7vft4 3 332521 1479383 2026-07-06T12:26:24Z J ansari 20087 J ansari moved page [[Баҳси корбар:Alluk.]] to [[Баҳси корбар:Ahtojää]]: Automatically moved page while renaming the user "[[Special:CentralAuth/Alluk.|Alluk.]]" to "[[Special:CentralAuth/Ahtojää|Ahtojää]]" 1479383 wikitext text/x-wiki #равона [[Баҳси корбар:Ahtojää]] nl1y4kgrd29oa0cv9k9s4bpkf48rs6g 0 332522 1479391 2026-07-06T15:14:21Z ~2026-38404-07 141111 вв 1479391 wikitext text/x-wiki '''Давлати Ҳафтшаҳр''' ( '''[[чағатойӣ]]: یته شهر ; [[Уйғурӣ|уйғурӣ:]] يەتەشەھەر ;''' Йитташаҳр ё Ҳептаполис), ки бо номи Қошғария ё аморати Қошғар низ маъруф аст , як давлати тоҷикӣ буд, ки солҳои 1864 то 1877, ҳангоми [[шӯриши дунганҳо]] бар зидди сулолаи Син арзи вуҷуд дошт.  Ин давлат монархияи исломӣ буд, ки аз ҷониби [[Яъқуббеки Бадавлат|Яъқуббек]], ки як тоҷик буд ҳукмронӣ мекард, ки тавассути як силсила машқҳои ҳарбӣ ва сиёсӣ қудратро дар [[Шаҳристони Қошғар|Қошғар]] (баъдтар пойтахти Ҳафтшаҳр гардид,  шаҳрҳои Ҳафтшаҳр''':''' [[Шаҳристони Қошғар|Қошғар]], [[Хутан]], [[Ёрқанд]] , [[Янгиҳисор]] , [[Оқсу]] , Кӯча ва [[Курло]].   Соли 1873 [[Имперотурии Усмонӣ|Империяи]] [[Имперотурии Усмонӣ|усмонӣ]] Ҳафтшаҳрро ҳамчун давлати нимамустамликавӣ ва [[Яъқуббеки Бадавлат|Яъқуббекро]] ҳамчун амири худ эътироф кард.  Парчами усмонӣ аз соли 1873 то 1877 бар сари [[Шаҳристони Қошғар|Қошғар]] овезон буд. 18 декабри соли 1877 артиши [[Ҷумҳурии Мардумии Чин|Чин]] ба [[Шаҳристони Қошғар|Қошғар]] ворид шуд ва ин давлатро аз байн бурд. {| class="wikitable" ! colspan="2" |Давлати Ҳафтшаҳр یته شهر خانلیگی  ( Чағатойӣ ) يەتەشەھەر خانلىقى  ( уйғурӣ ) ''Yettesheher Khanliqi'' ( ULY ) |- | colspan="2" |1864–1877 |- | colspan="2" |[[Акс:Flag of Yettishar (1865-1873).svg|марказ|бе_чаҳорчӯба|189x189пкс]]Парчам (1873–1877) |- | colspan="2" |[[Акс:Xinjiang map projection.png|марказ|бе_чаҳорчӯба]]Харитаи давлати Ҳафтшаҳр |- !Вазъ |Нимамустамликаи [[Империяи Усмонӣ]] (1873–1877) |- !Пойтахт |[[Шаҳристони Қошғар|Қошғар]] |- !Дин |[[Суннӣ|Исломи суннӣ]] |- !Ҳукумат |монархияи мутлақи исломӣ |- !Амир ва | |- !асосгузор | |- !• 1865–1877 |[[Муҳаммад Яъқуббек]] |- !Таърих | |- !• Таъсис дода шудааст |12 ноябри соли 1864 |- !•  Шинҷонро дубора забт кардани Чин |18 декабри соли 1877 |- | colspan="2" | {| class="wikitable" |'''Пеш аз он''' |'''Ҷонишини ӯ''' |- | {| class="wikitable" |[[Акс:Flag of China (1889–1912).svg|бе_чаҳорчӯба|39x39пкс]] |[[Империяи Син]] |} | {| class="wikitable" |[[Империяи Син]] |[[Акс:Flag of the Commissioner of Weihaiwei (1899-1903).svg|бе_чаҳорчӯба|44x44пкс]] |} |} |- !Имрӯз қисми |[[Акс:Flag of the People's Republic of China (alternate).svg|бе_чаҳорчӯба|23x23пкс]] [[Ҷумҳурии Мардумии Чин|Чин]] |} == Замина == Мақолаи асосӣ: ''[[Шӯриши дунганҳо]]'' То солҳои 1860, [[Синзян|Синсзян]] як аср таҳти ҳукмронии [[Ҷумҳурии Мардумии Чин|Чин]] қарор дошт . Ин минтақа соли 1759 аз ҷониби хонии Ҷунгар  забт карда шуда буд, ки аҳолии асосии он, ойратҳо , баъдан ҳадафи наслкушӣ қарор гирифтанд. Аммо, [[Синзян|Синсзян]] асосан аз заминҳои нимбиёбон ё биёбон иборат буд, ки барои муҳоҷирони эҳтимолии [[Хонигарии Ҷағатой|Хон]] ба ҷуз чанд тоҷир ҷолиб набуданд. Дар натиҷа, [[Туркҳо|халқҳои туркӣ]], ба монанди [[уйғурҳо]], дар ин минтақа маскан гирифтанд, аммо дар баробари [[туркҳо]] [[тоҷикон]] низ дар ин минтақа зиндагӣ ихтиёр карданд. [[Уйғурҳо]] то аввали асри XX бо номи кунунии худ маълум набуданд. [[Узбакҳо|Узбакҳое]] , ки дар наздикии [[Шинҷон|Шинҷони имрӯза]] зиндагӣ мекарданд, дар маҷмӯъ " андиҷониён " ё " қӯқандиён " номида мешуданд, дар ҳоле ки уйғурҳои ҳавзаи Торим бо номи "туркӣ" маъруф буданд, ки эҳтимолан аз сабаби забони туркии онҳо буд. Дар минтақаи Или муҳоҷирони уйғур низ буданд, ки " таранчӣ " номида мешуданд. Истилоҳи муосири "уйғур" ба туркҳо аз ҷониби [[Иттиҳоди Шуравӣ|Иттиҳоди Шӯравии навтаъсис]] дар соли 1921 дар конфронсе дар [[Тошканд]] дода шуд . Дар натиҷа, манбаъҳои давраи шӯриши дунганҳо дар бораи уйғурҳо чизе намегӯянд. Ин низоъ асосан ҷанги қавмӣ ва динӣ буд, ки аз ҷониби мусалмонон (хусусан хуэйҳо ) дар вилоятҳои [[Шинҷон]], [[Шаанси|Шанси]] , [[Нинсиа|Нинся]] ва [[Гансу|Гансуи Чин]] аз соли 1862 то 1877 сурат гирифт. Ҳазорҳо гурезаи мусалмон аз [[Шаанси|Шанси]] ба [[Гансу]] фирор карданд. Баъзеи онҳо дар шарқи [[Гансу]] баталёнҳои назаррас ташкил доданд ва қасд доштанд заминҳои худро дар [[Шаанси|Шанси]] бозпас гиранд. Дар ҳоле ки шӯришиёни Ҳуэй барои ҳамла ба [[Гансу]] ва [[Шаанси|Шанси]] омодагӣ медиданд, [[Муҳаммад Яъқуббек|Яъқуббек]] , фармондеҳи тоҷик аз [[хонии Қӯқанд]] , соли 1865 пас аз аз даст додани [[Тошканд]] ба [[русҳо]] аз хонӣ фирор кард , дар [[Шаҳристони Қошғар|Қошғар]] маскан гирифт ва ба зудӣ тавонист шаҳрҳои воҳаи атрофи ҳавзаи Торимро дар ҷануби [[Синзян|Синсзян]] пурра зери назорати худ гирад. [[Акс:YakubBey.jpg|мини|[[Муҳаммад Яъқуббек|Яъқуббек]]]] == Яъқуббек == Мақолаи асосӣ: ''[[Муҳаммад Яъқуббек]]'' [[Муҳаммад Яъқуббек|Яъқуббек]] дар шаҳри [[Писканд]], дар [[хонии Қӯқанд]] ( Ӯзбекистони имрӯза ) таваллуд шудааст.  Дар давраи шӯриши дунганҳо, ӯ ҳавзаи Торимро забт кард  ва вақте ки чиниҳо аз минтақа дар соли 1864 ронда шуданд, худро чун ҳокими ягонаи Ҳафтшаҳр дониста ба тахти сарварӣ нишаст. Дар давраи ҳукмронии кӯтоҳмуддати худ, [[Муҳаммад Яъқуббек|Яъқуббек]] бо империяҳои [[Британияи Кабир|Бритониё]] ва [[Русияи Подшоҳӣ|Русия]] муносибат барқарор кард ва бо ҳарду шартномаҳои мувофиқро имзо кард. Аммо, вақте ки ба дастгирии онҳо бар зидди [[Ҷумҳурии Мардумии Чин|Чин]] ниёз дошт, аз ду қудрати бузург кумаки пурмазмун нагирифт . Соли 1866 амири Бухоро ба Яъқуббек унвони "Атолиқғозӣ" ё "Падари қаҳрамони мӯъминон"-ро дод. Султони усмонӣ ба ӯ унвони амирро дод. Ҳукмронии [[Муҳаммад Яъқуббек|Яъқуббек]] дар байни аҳолии бумии Ҳафтшаҳр маъруф набуд. Яке аз тобеони [[Шаҳристони Қошғар|Қошғарии]] ӯ, ҷанговар ва писари сарлашкар, ҳукмронии худро чунин тавсиф кард: "Дар давраи ҳукмронии [[Ҷумҳурии Мардумии Чин|Чин]] ҳама чиз буд; акнун ҳеҷ чиз нест." Дар солҳои ҳукмронии ӯ тиҷорат низ ба таври назаррас коҳиш ёфт.  Тобеони туркзабонаш, ки андозҳои зиёд ва тафсири сахти шариат доштанд, [[Муҳаммад Яъқуббек|Яъқуббекро]] дӯст намедоштанд . Таърихшиноси [[Ҷумҳурии Корея|Кореяи Ҷанубӣ]] [[Ходонг Ким]] изҳор медорад, ки фармонҳои фоҷиабор ва нодақиқи [[Муҳаммад Яъқуббек|Яъқуббек]] барои сокинони маҳаллӣ ноком шуданд ва онҳо дар навбати худ бозгашти нерӯҳои чиниро истиқбол карданд.  Генерали чинӣ Сзо Зонгтанг навиштааст: "Андиҷониён нисбат ба мардуми худ зулм мекунанд; нерӯҳои ҳукуматӣ бояд онҳоро бо хайрхоҳӣ тасаллӣ диҳанд. Андиҷониён дар тамаъҷӯӣ аз мардум тамаъ мекунанд; нерӯҳои ҳукуматӣ бояд инро бо саховатмандӣ ислоҳ кунанд." == Суқут == Дар охири солҳои 1870-ум, [[Ҷумҳурии Мардумии Чин|Чин]] тасмим гирифт, ки [[Шинҷон|Шинҷонро]] аз нав забт кунад ва Сзо Зонгтанг, ки қаблан генерали артиши Син буд, сарфармондеҳ бошад. Зердастони ӯ генерали хан Лю Ҷинтанг ва раҳбари манҷур Ҷин Шун буданд.  Вақте ки генерал Сзо барои шикаст додани мусалмонони зери фармондеҳии [[Муҳаммад Яъқуббек|Яъқуббек]] ба [[Шинҷон]] ҳаракат кард, генерали суфии хуфияи дунган Ма Анлянг ва нерӯҳои ӯ, ки пурра аз мусалмонони дунган иборат буданд, ба ӯ ҳамроҳ шуданд.  Илова бар ин, генерал Донг Фусянг артиши ҳам аз мардуми Хан ва ҳам аз мардуми дунган дошт ва артиши ӯ минтақаҳои Қошғар ва Хутанро ҳангоми забти дубора ишғол кард.  Генералҳои Шанси Гедимуи дунган Суй Вэй ва Хуа Детсай, ки ба сӯи Син баргашта буданд, низ ба ҳамлаи генерал Сзо ба нерӯҳои [[Муҳаммад Яъқуббек|Яъқуббек]] ҳамроҳ шуданд. Генерал Зуо нисбат ба шӯришгарони мусалмон сиёсати оштиро амалӣ карда, онҳоеро, ки шӯриш накарданд ва таслим шуданд, агар онҳо танҳо бо сабабҳои динӣ ба нерӯҳои Яъқуббек ҳамроҳ шуда бошанд, бахшид. Шӯришгарон барои фирор ва кумак ба Чин бар зидди ҳамватанони собиқи худ мукофот мегирифтанд.  Генерал Зуо ба генерал Чжан Яо хабар дод, ки андиҷониён (яъне нерӯҳои [[Муҳаммад Яъқуббек|Яъқуббек]]) бо мардуми маҳаллӣ бадрафторӣ кардаанд ва аз ин рӯ, ӯ бояд бо сокинони маҳаллӣ "бо меҳрубонӣ" муносибат кунад, то ба онҳо писанд ояд.  Зуо навишт, ки ҳадафҳои асосӣ танҳо "партизанҳои сахтгир" ва роҳбарони онҳо, [[Яъқуббеки Бадавлат|Яъқуббек]] ва Бай Янху буданд .  Як рус навишт, ки сарбозони таҳти фармони генерал Лю "нисбат ба асиронашон хеле оқилона рафтор карданд  ... Муносибати ӯ бо ин мардон ба фоидаи чинӣ таъсири хуб дошт."  Бар хилофи генерал Зуо, фармондеҳи манҷур Доронгга ҳамаи мусалмононро душман медонист ва мехост онҳоро бе ягон фарқ қатл кунад. Артиши генерал Лю тӯпхонаҳои муосири олмонӣ дошт, ки нерӯҳои Чин онро надоштанд; бинобар ин, пешрафти Чин ба мисли Лю тез набуд. Пас аз он ки Лю Кумутиро бомбаборон кард, талафоти шӯришиён 6000 нафарро ташкил дод, дар ҳоле ки Бай Янҳу маҷбур шуд фирор кунад. Пас аз он нерӯҳои Син бе ягон муқовимат ба Урумчи ворид шуданд. Зуо навишт, ки сарбозони [[Муҳаммад Яъқуббек|Яъқуббек]] силоҳҳои муосири ғарбӣ доштанд, аммо тарсончак буданд: "Сардори андиҷонӣ Яъқуббек силоҳҳои хеле хуби оташфишон дорад. Ӯ милтиқҳои хориҷӣ ва тӯпҳои хориҷӣ, аз ҷумла тӯпҳои тарканда [Кай Хуа Пао] дорад; аммо онҳо ба мисли онҳое, ки дар ихтиёри нерӯҳои ҳукумати мо ҳастанд, хуб ва муассир нестанд. Мардони ӯ тирандозони хуб нестанд ва вақте ки онҳоро рад карданд, онҳо танҳо фирор карданд." Дар моҳи декабри соли 1877 тамоми [[Шаҳристони Қошғар|Қошғар]] дубора забт карда шуд.  Муҳаммад Аюб ва дастаҳои дунгании ӯ дар мулкҳои [[Империяи Русия|Русия]] паноҳ бурданд. Ҳукмронии Син дар тамоми [[Синзян|Синьцзян]] барқарор карда шуд, ба истиснои минтақаи Или, ки [[Империяи Русия|Русия]] тибқи шартномаи соли 1881-и [[Санкт-Петербург]] ба [[Ҷумҳурии Мардумии Чин|Чин]] баргардонида буд . == Марги Яъқуббек == Тарзи марги [[Муҳаммад Яъқуббек|Яъқуббек]] норавшан аст. ''[[Рӯзномаи "Таймс"]]'' -и Лондон ва ''рӯзномаи [[Ба Русия ҳамроҳ кардани Осиёи Миёна|"Туркистони]]'' [[Ба Русия ҳамроҳ кардани Осиёи Миёна|русӣ"]] хабар доданд, ки ӯ пас аз бемории кӯтоҳмуддат вафот кардааст. Таърихшиноси ҳамзамони он [[Мусо Сайрамӣ]] (1836–1917) мегӯяд, ки ӯ 30 майи соли 1877 дар Курло аз ҷониби ҳокими собиқи ёрканд Ниёзбек, пас аз он ки охирин бо нерӯҳои Чин дар Ҷунгария тавтеа кард, заҳролуд карда шуд . Аммо, худи Ниёзбек дар номае ба мақомоти Чин даст доштани худро дар марги Яъқуббек рад кард ва иддао кард, ки ҳокими Ҳафтшаҳр худкушӣ кардааст. Баъзеҳо мегӯянд, ки ӯ дар ҷанг бо чиниҳо кушта шудааст.  Ба гуфтаи таърихшиноси [[Кореяи Ҷанубӣ]] [[Ходонг Ким]] , аксари олимон розӣ ҳастанд, ки марги табиӣ (аз [[сактаи мағзӣ]] ) аз ҳама имконпазиртарин шарҳ аст. == Адабиёт == Сайримӣ, Мусо (2023). ''«Тарихи'' ''Ҳамидӣ»'' . Матбуоти Донишгоҳи Колумбия. саҳ. 111. 21z6kpiy6g85w78zkmudmn0cil2pqni 1479409 1479391 2026-07-07T03:48:51Z VASHGIRD 8035 1479409 wikitext text/x-wiki {{Давлати таърихӣ |номи_тоҷикӣ = Давлати Ҳафтшаҳр |номи_аслӣ = {{lang-ug|يەتەشەھەر}} |номҳои_дигар = Аморати Қошғар, Қошғария |континент = Осиё |минтақа = Осиёи Марказӣ / Туркистони Шарқӣ |мақоми_ҳуқуқӣ = Аморат |соли_таъсис = 1864 |соли_суқут = 1877 |пайдо шудааст аз = Сулолаи Син |иваз шуд ба = Сулолаи Син |парчам = Flag of the Yettishar.svg |намуди_парчам = Парчами Давлати Ҳафтшаҳр |герб = |харита = |пойтахт = [[Қошғар]] |забонҳо = [[Забони чағатоӣ|чағатоӣ]], [[Забони уйғурӣ|уйғурӣ]], [[Забони тоҷикӣ|тоҷикӣ]] |дин = [[Ислом]]и суннӣ |шакли_ҳукумат = [[Монархияи мутлақ]]и исломӣ |династия = |унвони_сарварон = Амир |сарварон = [[Яъқуббеки Бадавлат|Муҳаммад Яъқуббек]] (1864—1877) |асъор = Тангаи Қошғар }} '''Давлати Ҳафтшаҳр''' ({{lang-ug|يەتەشەھەر}} — '''Йитташаҳр'''; маъруф ба бо номҳои Қошғария ё Аморати Қошғар) — давлати мустақили монархии исломӣ, ки солҳои 1864—1877 дар ҳудуди [[Туркистони Шарқӣ]] (Шинҷони кунунӣ), ҳангоми шӯриши мусалмонони дунган ва уйғур бар зидди сулолаи чинии Син (Манҷурҳо) арзи вуҷуд дошт. Ин давлат аз ҷониби сарлашкари низомӣ ва сиёсатмадори барҷаста [[Яъқуббеки Бадавлат|Муҳаммад Яъқуббек]] таъсис дода шуд. Ӯ тавассути як силсила амалиётҳои ҳарбӣ шаҳрҳои асосии воҳаи ҳавзаи Таримро муттаҳид намуда, Қошғарро пойтахти худ интихоб кард. Шаҳрҳои асосии ин давлат (ки номи Ҳафтшаҳр аз ҳамин ҷост) иборат буданд аз: [[Қошғар]], [[Хутан]], [[Ёрқанд]], [[Янгиҳисор]], [[Оқсу]], Кӯча ва Курло. Соли 1873 [[Империяи Усмонӣ]] Давлати Ҳафтшаҳрро расман эътироф карда, Яъқуббекро ҳамчун амири қонунии он пазируфт ва ин минтақаро таҳти ҳимояти худ эълон намуд. Фармони Султони усмонӣ дар масҷидҳо хонда шуда, парчами Усмонӣ аз соли 1873 то 1877 дар Қошғар овезон буд. Бо вуҷуди ин, 18 18 декабри соли 1877 артиши сулолаи Син (Чин) ба Қошғар ворид шуда, ин давлати навтаъсисро аз байн бурд ва минтақаро дубора ба Чин ҳамроҳ кард. == Замина == То солҳои 1860, минтақаи Шинҷон (Туркистони Шарқӣ) тақрибан як аср таҳти ҳукмронии сулолаи Син қарор дошт. Ин минтақа соли 1759 пас аз шикаст додани хонии Ҷунгар забт карда шуда буд. Шинҷон асосан аз заминҳои нимбиёбон ва биёбон иборат буд ва аҳолии таҳҷоии онро асосан халқҳои туркзабон (уйғурҳо ва этносҳои дигар) ва тоҷикон (помириҳо ва сариқӯлиҳо) ташкил медоданд. Истилоҳи муосири «уйғур» барои тамоми сокинони туркзабони ҳавзаи Тарим дар он давр ҳанӯз умумӣ нашуда буд; сокинони маҳаллиро бештар бо номи шаҳрҳояшон (қошғарӣ, ёрқандӣ ва ғайра) ё «туркӣ» меномиданд, в ҳоле ки муҳоҷирони кории аз Хонии Қӯқанд омадаро «андиҷониён» ё «қӯқандиён» мегуфтанд. Шӯрише, ки заминаи таъсиси Давлати Ҳафтшаҳр гардид, дар таърих бо номи [[Шӯриши дунганҳо]] (1862—1877) ёд мешавад. Ин низоъ як ҷанги қавмию динӣ буд, ки аз ҷониби мусалмонони Чин (хусусан дунганҳо ё ҳуэйҳо) дар вилоятҳои Шанси, Nинся, Гансу ва Шинҷон оғоз шуд. Дар вақте ки нерӯҳои Син барои пахш кардани шӯриш дар дохили Чин банд буданд, дар Шинҷон ваколати давлатӣ заиф шуд. Соли 1865 [[Яъқуббеки Бадавлат|Муҳаммад Яъқуббек]], ки фармондеҳи низомии Хонии Қӯқанд буд, пас аз аз даст додани Тошканд (дар ҷанг бо Русияи подшоҳӣ) ба Қошғар омад ва роҳбарии ҳаракатҳои ҳарбиро ба даст гирифта, ҳукумати марказиятёфтаи худро бунёд намуд. == Ҳукмронии Яъқуббек == [[Акс:YakubBey.jpg|мини|Амир Муҳаммад Яъқуббек]] Муҳаммад Яъқуббек дар шаҳраки Писканди наздикии Тошканд (дар Хонии Қӯқанд) ба дунё омадааст. Пас аз рондани нерӯҳои чинӣ дар соли 1864, ӯ қадам ба қадам тамоми ҳудуди Қошғарияро зери султаи худ даровард ва худро ҳокими ягонаи Давлати Ҳафтшаҳр эълон кард. Дар даври ҳукмронии худ, Яъқуббек кӯшиш намуд, ки эътирофи байналмилалӣ ба даст орад. Ӯ бо [[Империяи Бритониё]] ва [[Русияи Подшоҳӣ]] шартномаҳои тиҷоратӣ имзо кард. Ҳарчанд ин ду қудрати бузург бо давлати ӯ робита доштанд, вале ҳангоми ҳуҷуми Чин ба ӯ кумаки низомии назаррас нарасонданд. Соли 1866 Амири Бухоро ба Яъқуббек унвони олии динии «Атолиқи Ғозӣ» (Ҳамии дин)-ро дод ва Султони усмонӣ ӯро расман «Амир» эълон кард. Сиёсати дохилии Яъқуббек бо ҷорӣ кардани андозҳои вазнини низомӣ ва тафсири ниҳоят сахти шариат дар ҳаёти иҷтимоӣ фарқ мекард, ки ин боиси норозигии қисме аз сокинони маҳаллии ҳавзаи Тарим гардид. Таърихшиносон қайд мекунанд, ки бинобар коҳиш ёфтани тиҷорат ва зулми давомдори низомӣ, сокинони маҳаллӣ устувории иқтисодии даврони Синро афзалтар медонистанд ва бозгашти нерӯҳои чиниро муқовимати шадид накарданд. == Суқут == Дар охири солҳои 1870-ум, сулолаи Син қарор дод, ки Шинҷонро дубора таҳти назорати худ дарорад. Сарфармондеҳи артиши Чин генерал Сзо Зонгтанг (Zuo Zongtang) таъйин шуд. Дар ин набард ба артиши Чин инчунин қисмҳои низомии мусалмонони чинӣ (дунганҳо), ки ба тарафи ҳукумати Син гузашта буданд (зери фармондеҳии генерал Ма Анлянг ва Донг Фусянг), ҳамроҳ шуданд. Генерал Сзо нисбат ба сокинони маҳаллӣ сиёсати оқилонаро пеш гирифт. Ӯ эълон кард, ки сокиноне, ки танҳо аз тарси низомиёни Яъқуббек ё бо сабабҳои динӣ ба ӯ ҳамроҳ шудаанд ва ҳоло таслим мешаванд, бахшида мешаванд. Ин сиёсат боис шуд, ки сарбозони маҳаллӣ аз устувории артиши Яъқуббек даст кашанд. Сарбозони Чин бо тӯпхонаҳои муосири олмонӣ муҷаҳҳаз буданд. Артиши Син аввал Урумчи ва сипас шаҳрҳои атрофи ҳавзаи Таримро ишғол кард. Дар моҳи декабри соли 1877 шаҳри Қошғар пӯра зери назорати Чин даромад ва Давлати Ҳафтшаҳр расман суқут кард. == Марги Яъқуббек == Сабаби марги Муҳаммад Яъқуббек то ҳол дар таърихнигорӣ мавриди баҳс аст. Рӯзномаҳои аврупоии он давр, аз ҷумла «The Times»-и Лондон ва нашрияҳои Туркистони Русия хабар доданд, ки ӯ пас аз як бемории кӯтоҳ вафот кардааст. Таърихшиноси ҳамзамони ӯ Мусо Сайрамӣ дар асари худ «Тарихи Ҳамидӣ» қайд мекунад, ки Яъқуббек 30 майи соли 1877 дар шаҳри Курло аз ҷониби ҳокими собиқи Ёрқанд Ниёзбек заҳролуд карда шудааст. Бо вуҷуди ин, худи Ниёзбек дар номаҳои расмӣ ба мақомоти Чин даст доштани худро рад карда, иддао намудааст, ки Яъқуббек худкушӣ кардааст. Пажӯҳишҳои муосир, аз ҷумла таҳқиқоти таърихшинос Ходонг Ким, нишон медиҳанд, ки марги табиӣ (из сактаи мағзӣ) фарзияи аз ҳама асоснок ба шумор меравад. == Адабиёт == * Сайрами, Муса. ''«Тарихи Хамиди»'' / Перевод и комментарии. — Нью-Йорк: Columbia University Press, 2023. — С. 111. * Ким, Ходонг. ''«Holy War in China: The Muslim Rebellion and State in Chinese Central Asia, 1864—1877»''. — Stanford University Press, 2004. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} {{ПБ}} [[Гурӯҳ:Давлатҳои таърихии Осиё]] [[Гурӯҳ:Давлатҳои исломӣ]] [[Гурӯҳ:Шинҷон]] [[Гурӯҳ:Таърихи Чин]] [[Гурӯҳ:Қошғар]] n55of9mblug6yyi5uihdq23almrg1cc 0 332523 1479401 2026-07-07T03:23:07Z VASHGIRD 8035 Саҳифаи нав: {{Шахс |ном = Наврӯзи Файзалӣ |номи аслӣ = Боев Наврӯзҷон Файзалиевич |тасвир = |таърихи таваллуд = 21.03.1994 |зодгоҳ = деҳаи Меҳробод, {{Зодгоҳ|ноҳияи Кофарниҳон|ноҳияи Ваҳдат}}, [[Тоҷикистон]] |шаҳрвандӣ = {{Парчамбандӣ|Тоҷикистон}} |таҳс... 1479401 wikitext text/x-wiki {{Шахс |ном = Наврӯзи Файзалӣ |номи аслӣ = Боев Наврӯзҷон Файзалиевич |тасвир = |таърихи таваллуд = 21.03.1994 |зодгоҳ = деҳаи Меҳробод, {{Зодгоҳ|ноҳияи Кофарниҳон|ноҳияи Ваҳдат}}, [[Тоҷикистон]] |шаҳрвандӣ = {{Парчамбандӣ|Тоҷикистон}} |таҳсилот = [[Донишкадаи давлатии фарҳанг ва санъати Тоҷикистон]] |касб = [[рӯзноманигор]], [[муҷрӣ]], [[коргардон]] |ҷоизаҳо = Аълочии телевизион ва радиои Тоҷикистон, Аълочии ҚС КДАМ |алма-матер = Донишкадаи давлатии фарҳанг ва санъати Тоҷикистон }} '''Наврӯзи Файзалӣ''' (''Боев Наврӯзҷон Файзалиевич''; зод. [[21 март]]и [[1994]], деҳаи Меҳробод, [[ноҳияи Кофарниҳон]]) — рӯзноманигор, муҷрии телевизион ва радио, шоумен, коргардон ва сенариянависи тоҷик. Бо нишони сарисинагии «Аълочии телевизион ва радиои Тоҷикистон» қадрдонӣ шудааст. == Зиндагинома == Наврӯзҷон Боев 21 марти соли 1994 дар деҳаи Максим Горки (ҳозира Меҳробод)-и ҷамоати деҳоти Бозорбой Бурунови шаҳри Ваҳдат ба дунё омадааст. Баъди хатми мактаби миёна, ҳуҷҷатҳояшро ба Донишкадаи давлатии фарҳанг ва санъати Тоҷикистон ба номи Мирзо Турсунзода супорида, онро бо ихтисоси коргардони намоишҳои театркунонидашуда ва идҳо хатм намудааст. Оиладор ва соҳиби 2 фарзанд мебошад. == Корнома == Наврӯзи Файзалӣ пеш аз оғози фаъолияти касбии рӯзноманигорӣ, ҳамчун тренер дар Иттиҳодияи ҷамъиятии «Насли наврас» фаъолият кардааст. Фаъолияти эҷодии ӯ дар соҳаи радио ва телевизион ҳанӯз аз давраи донишҷӯиаш оғоз ёфтааст. === Радио === Қадамҳои аввалини худро дар соҳаи радио аз «Радиои Имрӯз» оғоз карда, дар он ҷо ба ҳайси муаллиф, коргардон ва ровии барномаи поп-музики «Шоми рӯз» фаъолият намудааст. Масири касбии ӯ дар соҳаи радио чунин идома ёфтааст: * Муаллиф ва ровии барномаи «Субҳи беғам» дар Радиои «ZET.fm»; * Ровии барномаи «Шом ба хайр» дар Радиои Тоҷикистон; * Муҷрии шоу-барномаи субҳонии «Субҳона» дар Радиои «Фарҳанг» (айни замон). === Телевизион === Аз соли 2013 ҳамкориро бо Муассисаи давлатии [[Телевизиони Баҳористон]] оғоз намуда, тавассути барномаҳои ҷолиби худ дар байни бинандагон маҳбубият пайдо кардааст. Ӯ муаллиф ва ровии як қатор барномаҳои телевизионӣ мебошад, аз ҷумла: * «Ҷаҳони варзиш» * «Касби ман» * «Муъҷизаҳои табиат» * «Раҳнавард» * «Дар меҳмонии ТВБ» * «Ифтихор» * «Сайри кишвари маҳбуб» * «Матин» * «Авранг» ==== Филмшиносӣ ==== Наврӯзи Файзалӣ дар соҳаи синамои телевизионӣ низ таҷриба дошта, дар чанд филм ҳамчун муаллифи сенария ва нақшофар (актёр) саҳм гузоштааст: * «Гумроҳ» — филми телевизионӣ (муаллиф ва нақшофар); * «Дӯстӣ» — филми телевизионӣ (муаллиф ва нақшофар). == Ҷоизаҳо == * [[Аълочии телевизион ва радиои Тоҷикистон]]; * Аълочии Қӯшунҳои сарҳадии Кумитаи давлатии амнияти миллии Ҷумҳурии Тоҷикистон. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} 46y2zwip0tgjen8vr0lpwr71yyue7x2 1479403 1479401 2026-07-07T03:26:13Z VASHGIRD 8035 /* Телевизион */ 1479403 wikitext text/x-wiki {{Шахс |ном = Наврӯзи Файзалӣ |номи аслӣ = Боев Наврӯзҷон Файзалиевич |тасвир = |таърихи таваллуд = 21.03.1994 |зодгоҳ = деҳаи Меҳробод, {{Зодгоҳ|ноҳияи Кофарниҳон|ноҳияи Ваҳдат}}, [[Тоҷикистон]] |шаҳрвандӣ = {{Парчамбандӣ|Тоҷикистон}} |таҳсилот = [[Донишкадаи давлатии фарҳанг ва санъати Тоҷикистон]] |касб = [[рӯзноманигор]], [[муҷрӣ]], [[коргардон]] |ҷоизаҳо = Аълочии телевизион ва радиои Тоҷикистон, Аълочии ҚС КДАМ |алма-матер = Донишкадаи давлатии фарҳанг ва санъати Тоҷикистон }} '''Наврӯзи Файзалӣ''' (''Боев Наврӯзҷон Файзалиевич''; зод. [[21 март]]и [[1994]], деҳаи [[Меҳробод (деҳа, н. Ваҳдат)|Меҳробод]], [[ноҳияи Кофарниҳон]]) — рӯзноманигор, муҷрии телевизион ва радио, шоумен, коргардон ва сенариянависи тоҷик. Бо нишони сарисинагии «Аълочии телевизион ва радиои Тоҷикистон» қадрдонӣ шудааст. == Зиндагинома == Наврӯзҷон Боев 21 марти соли 1994 дар деҳаи [[Меҳробод (деҳа, н. Ваҳдат)|Максим Горки (ҳозира Меҳробод)]]-и ноҳияи Кофарниҳон ба дунё омадааст. Баъди хатми мактаби миёна, ҳуҷҷатҳояшро ба Донишкадаи давлатии фарҳанг ва санъати Тоҷикистон ба номи Мирзо Турсунзода супорида, онро бо ихтисоси коргардони намоишҳои театркунонидашуда ва идҳо хатм намудааст. Оиладор ва соҳиби 2 фарзанд мебошад. == Корнома == Наврӯзи Файзалӣ пеш аз оғози фаъолияти касбии рӯзноманигорӣ, ҳамчун тренер дар Иттиҳодияи ҷамъиятии «Насли наврас» фаъолият кардааст. Фаъолияти эҷодии ӯ дар соҳаи радио ва телевизион аз давраи донишҷӯиаш оғоз ёфтааст. === Радио === Қадамҳои аввалини худро дар соҳаи радио аз «Радиои Имрӯз» оғоз карда, дар он ҷо ба ҳайси муаллиф, коргардон ва ровии барномаи поп-музики «Шоми рӯз» фаъолият намудааст. Масири касбии ӯ дар соҳаи радио чунин идома ёфтааст: * Муаллиф ва ровии барномаи «Субҳи беғам» дар Радиои «ZET.fm»; * Ровии барномаи «Шом ба хайр» дар Радиои Тоҷикистон; * Муҷрии шоу-барномаи субҳонии «Субҳона» дар Радиои «Фарҳанг» (айни замон). === Телевизион === Аз соли 2013 ҳамкориро бо [[ТВ Баҳористон|Телевизиони Баҳористон]] оғоз намуда, тавассути барномаҳои ҷолиби худ дар байни бинандагон маҳбубият пайдо кардааст. Ӯ муаллиф ва ровии чандин барномаҳои телевизионӣ мебошад, аз ҷумла: * «Ҷаҳони варзиш» * «Касби ман» * «Муъҷизаҳои табиат» * «Раҳнавард» * «Дар меҳмонии ТВБ» * «Ифтихор» * «Сайри кишвари маҳбуб» * «Матин» * «Авранг» ==== Филмшиносӣ ==== Наврӯзи Файзалӣ дар соҳаи синамои телевизионӣ низ таҷриба дошта, дар чанд филм ҳамчун муаллифи сенария ва нақшофар (актёр) саҳм гузоштааст: * «Гумроҳ» — филми телевизионӣ (муаллиф ва нақшофар); * «Дӯстӣ» — филми телевизионӣ (муаллиф ва нақшофар). == Ҷоизаҳо == * [[Аълочии телевизион ва радиои Тоҷикистон]]; * Аълочии Қӯшунҳои сарҳадии Кумитаи давлатии амнияти миллии Ҷумҳурии Тоҷикистон. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} 3420ra3qm91h2hn6wgvr2wdwj4o07f4 1479404 1479403 2026-07-07T03:26:36Z VASHGIRD 8035 1479404 wikitext text/x-wiki {{Шахс |ном = Наврӯзи Файзалӣ |номи аслӣ = Боев Наврӯзҷон Файзалиевич |тасвир = |таърихи таваллуд = 21.03.1994 |зодгоҳ = деҳаи Меҳробод, {{Зодгоҳ|ноҳияи Кофарниҳон|ноҳияи Ваҳдат}}, [[Тоҷикистон]] |шаҳрвандӣ = {{Парчамбандӣ|Тоҷикистон}} |таҳсилот = [[Донишкадаи давлатии фарҳанг ва санъати Тоҷикистон]] |касб = [[рӯзноманигор]], [[муҷрӣ]], [[коргардон]] |ҷоизаҳо = Аълочии телевизион ва радиои Тоҷикистон, Аълочии ҚС КДАМ |алма-матер = Донишкадаи давлатии фарҳанг ва санъати Тоҷикистон }} '''Наврӯзи Файзалӣ''' (''Боев Наврӯзҷон Файзалиевич''; зод. [[21 март]]и [[1994]], деҳаи [[Меҳробод (деҳа, н. Ваҳдат)|Меҳробод]], [[ноҳияи Кофарниҳон]]) — рӯзноманигор, муҷрии телевизион ва радио, шоумен ва коргардони тоҷик. == Зиндагинома == Наврӯзҷон Боев 21 марти соли 1994 дар деҳаи [[Меҳробод (деҳа, н. Ваҳдат)|Максим Горки (ҳозира Меҳробод)]]-и ноҳияи Кофарниҳон ба дунё омадааст. Баъди хатми мактаби миёна, ҳуҷҷатҳояшро ба Донишкадаи давлатии фарҳанг ва санъати Тоҷикистон ба номи Мирзо Турсунзода супорида, онро бо ихтисоси коргардони намоишҳои театркунонидашуда ва идҳо хатм намудааст. Оиладор ва соҳиби 2 фарзанд мебошад. == Корнома == Наврӯзи Файзалӣ пеш аз оғози фаъолияти касбии рӯзноманигорӣ, ҳамчун тренер дар Иттиҳодияи ҷамъиятии «Насли наврас» фаъолият кардааст. Фаъолияти эҷодии ӯ дар соҳаи радио ва телевизион аз давраи донишҷӯиаш оғоз ёфтааст. === Радио === Қадамҳои аввалини худро дар соҳаи радио аз «Радиои Имрӯз» оғоз карда, дар он ҷо ба ҳайси муаллиф, коргардон ва ровии барномаи поп-музики «Шоми рӯз» фаъолият намудааст. Масири касбии ӯ дар соҳаи радио чунин идома ёфтааст: * Муаллиф ва ровии барномаи «Субҳи беғам» дар Радиои «ZET.fm»; * Ровии барномаи «Шом ба хайр» дар Радиои Тоҷикистон; * Муҷрии шоу-барномаи субҳонии «Субҳона» дар Радиои «Фарҳанг» (айни замон). === Телевизион === Аз соли 2013 ҳамкориро бо [[ТВ Баҳористон|Телевизиони Баҳористон]] оғоз намуда, тавассути барномаҳои ҷолиби худ дар байни бинандагон маҳбубият пайдо кардааст. Ӯ муаллиф ва ровии чандин барномаҳои телевизионӣ мебошад, аз ҷумла: * «Ҷаҳони варзиш» * «Касби ман» * «Муъҷизаҳои табиат» * «Раҳнавард» * «Дар меҳмонии ТВБ» * «Ифтихор» * «Сайри кишвари маҳбуб» * «Матин» * «Авранг» ==== Филмшиносӣ ==== Наврӯзи Файзалӣ дар соҳаи синамои телевизионӣ низ таҷриба дошта, дар чанд филм ҳамчун муаллифи сенария ва нақшофар (актёр) саҳм гузоштааст: * «Гумроҳ» — филми телевизионӣ (муаллиф ва нақшофар); * «Дӯстӣ» — филми телевизионӣ (муаллиф ва нақшофар). == Ҷоизаҳо == * [[Аълочии телевизион ва радиои Тоҷикистон]]; * Аълочии Қӯшунҳои сарҳадии Кумитаи давлатии амнияти миллии Ҷумҳурии Тоҷикистон. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} leni11nf46cofao2x2e1pt5alga4o2l 1479405 1479404 2026-07-07T03:26:51Z VASHGIRD 8035 1479405 wikitext text/x-wiki {{Шахс |ном = Наврӯзи Файзалӣ |номи аслӣ = Боев Наврӯзҷон Файзалиевич |тасвир = |таърихи таваллуд = 21.03.1994 |зодгоҳ = деҳаи Меҳробод, {{Зодгоҳ|ноҳияи Кофарниҳон|ноҳияи Ваҳдат}}, [[Тоҷикистон]] |шаҳрвандӣ = {{Парчамбандӣ|Тоҷикистон}} |таҳсилот = [[Донишкадаи давлатии фарҳанг ва санъати Тоҷикистон]] |касб = [[рӯзноманигор]], [[муҷрӣ]], [[коргардон]] |ҷоизаҳо = Аълочии телевизион ва радиои Тоҷикистон, Аълочии ҚС КДАМ |алма-матер = Донишкадаи давлатии фарҳанг ва санъати Тоҷикистон }} '''Наврӯзи Файзалӣ''' (''Боев Наврӯзҷон Файзалиевич''; зод. [[21 март]]и [[1994]], деҳаи [[Меҳробод (деҳа, н. Ваҳдат)|Меҳробод]], [[ноҳияи Кофарниҳон]]) — {{рӯзноманигор}}, муҷрии телевизион ва радио, шоумен ва коргардони тоҷик. == Зиндагинома == Наврӯзҷон Боев 21 марти соли 1994 дар деҳаи [[Меҳробод (деҳа, н. Ваҳдат)|Максим Горки (ҳозира Меҳробод)]]-и ноҳияи Кофарниҳон ба дунё омадааст. Баъди хатми мактаби миёна, ҳуҷҷатҳояшро ба Донишкадаи давлатии фарҳанг ва санъати Тоҷикистон ба номи Мирзо Турсунзода супорида, онро бо ихтисоси коргардони намоишҳои театркунонидашуда ва идҳо хатм намудааст. Оиладор ва соҳиби 2 фарзанд мебошад. == Корнома == Наврӯзи Файзалӣ пеш аз оғози фаъолияти касбии рӯзноманигорӣ, ҳамчун тренер дар Иттиҳодияи ҷамъиятии «Насли наврас» фаъолият кардааст. Фаъолияти эҷодии ӯ дар соҳаи радио ва телевизион аз давраи донишҷӯиаш оғоз ёфтааст. === Радио === Қадамҳои аввалини худро дар соҳаи радио аз «Радиои Имрӯз» оғоз карда, дар он ҷо ба ҳайси муаллиф, коргардон ва ровии барномаи поп-музики «Шоми рӯз» фаъолият намудааст. Масири касбии ӯ дар соҳаи радио чунин идома ёфтааст: * Муаллиф ва ровии барномаи «Субҳи беғам» дар Радиои «ZET.fm»; * Ровии барномаи «Шом ба хайр» дар Радиои Тоҷикистон; * Муҷрии шоу-барномаи субҳонии «Субҳона» дар Радиои «Фарҳанг» (айни замон). === Телевизион === Аз соли 2013 ҳамкориро бо [[ТВ Баҳористон|Телевизиони Баҳористон]] оғоз намуда, тавассути барномаҳои ҷолиби худ дар байни бинандагон маҳбубият пайдо кардааст. Ӯ муаллиф ва ровии чандин барномаҳои телевизионӣ мебошад, аз ҷумла: * «Ҷаҳони варзиш» * «Касби ман» * «Муъҷизаҳои табиат» * «Раҳнавард» * «Дар меҳмонии ТВБ» * «Ифтихор» * «Сайри кишвари маҳбуб» * «Матин» * «Авранг» ==== Филмшиносӣ ==== Наврӯзи Файзалӣ дар соҳаи синамои телевизионӣ низ таҷриба дошта, дар чанд филм ҳамчун муаллифи сенария ва нақшофар (актёр) саҳм гузоштааст: * «Гумроҳ» — филми телевизионӣ (муаллиф ва нақшофар); * «Дӯстӣ» — филми телевизионӣ (муаллиф ва нақшофар). == Ҷоизаҳо == * [[Аълочии телевизион ва радиои Тоҷикистон]]; * Аълочии Қӯшунҳои сарҳадии Кумитаи давлатии амнияти миллии Ҷумҳурии Тоҷикистон. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} 42x8foq93vt3dy0s31dba8tqw56uekp 1479406 1479405 2026-07-07T03:27:06Z VASHGIRD 8035 /* Ҷоизаҳо */ 1479406 wikitext text/x-wiki {{Шахс |ном = Наврӯзи Файзалӣ |номи аслӣ = Боев Наврӯзҷон Файзалиевич |тасвир = |таърихи таваллуд = 21.03.1994 |зодгоҳ = деҳаи Меҳробод, {{Зодгоҳ|ноҳияи Кофарниҳон|ноҳияи Ваҳдат}}, [[Тоҷикистон]] |шаҳрвандӣ = {{Парчамбандӣ|Тоҷикистон}} |таҳсилот = [[Донишкадаи давлатии фарҳанг ва санъати Тоҷикистон]] |касб = [[рӯзноманигор]], [[муҷрӣ]], [[коргардон]] |ҷоизаҳо = Аълочии телевизион ва радиои Тоҷикистон, Аълочии ҚС КДАМ |алма-матер = Донишкадаи давлатии фарҳанг ва санъати Тоҷикистон }} '''Наврӯзи Файзалӣ''' (''Боев Наврӯзҷон Файзалиевич''; зод. [[21 март]]и [[1994]], деҳаи [[Меҳробод (деҳа, н. Ваҳдат)|Меҳробод]], [[ноҳияи Кофарниҳон]]) — {{рӯзноманигор}}, муҷрии телевизион ва радио, шоумен ва коргардони тоҷик. == Зиндагинома == Наврӯзҷон Боев 21 марти соли 1994 дар деҳаи [[Меҳробод (деҳа, н. Ваҳдат)|Максим Горки (ҳозира Меҳробод)]]-и ноҳияи Кофарниҳон ба дунё омадааст. Баъди хатми мактаби миёна, ҳуҷҷатҳояшро ба Донишкадаи давлатии фарҳанг ва санъати Тоҷикистон ба номи Мирзо Турсунзода супорида, онро бо ихтисоси коргардони намоишҳои театркунонидашуда ва идҳо хатм намудааст. Оиладор ва соҳиби 2 фарзанд мебошад. == Корнома == Наврӯзи Файзалӣ пеш аз оғози фаъолияти касбии рӯзноманигорӣ, ҳамчун тренер дар Иттиҳодияи ҷамъиятии «Насли наврас» фаъолият кардааст. Фаъолияти эҷодии ӯ дар соҳаи радио ва телевизион аз давраи донишҷӯиаш оғоз ёфтааст. === Радио === Қадамҳои аввалини худро дар соҳаи радио аз «Радиои Имрӯз» оғоз карда, дар он ҷо ба ҳайси муаллиф, коргардон ва ровии барномаи поп-музики «Шоми рӯз» фаъолият намудааст. Масири касбии ӯ дар соҳаи радио чунин идома ёфтааст: * Муаллиф ва ровии барномаи «Субҳи беғам» дар Радиои «ZET.fm»; * Ровии барномаи «Шом ба хайр» дар Радиои Тоҷикистон; * Муҷрии шоу-барномаи субҳонии «Субҳона» дар Радиои «Фарҳанг» (айни замон). === Телевизион === Аз соли 2013 ҳамкориро бо [[ТВ Баҳористон|Телевизиони Баҳористон]] оғоз намуда, тавассути барномаҳои ҷолиби худ дар байни бинандагон маҳбубият пайдо кардааст. Ӯ муаллиф ва ровии чандин барномаҳои телевизионӣ мебошад, аз ҷумла: * «Ҷаҳони варзиш» * «Касби ман» * «Муъҷизаҳои табиат» * «Раҳнавард» * «Дар меҳмонии ТВБ» * «Ифтихор» * «Сайри кишвари маҳбуб» * «Матин» * «Авранг» ==== Филмшиносӣ ==== Наврӯзи Файзалӣ дар соҳаи синамои телевизионӣ низ таҷриба дошта, дар чанд филм ҳамчун муаллифи сенария ва нақшофар (актёр) саҳм гузоштааст: * «Гумроҳ» — филми телевизионӣ (муаллиф ва нақшофар); * «Дӯстӣ» — филми телевизионӣ (муаллиф ва нақшофар). == Ҷоизаҳо == * Аълочии телевизион ва радиои Тоҷикистон; * Аълочии Қушунҳои сарҳадии Кумитаи давлатии амнияти миллии Ҷумҳурии Тоҷикистон. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} tbjhcdd3t6ewf70veg7oafzjcapgkx0 1479407 1479406 2026-07-07T03:28:54Z VASHGIRD 8035 /* Корнома */ 1479407 wikitext text/x-wiki {{Шахс |ном = Наврӯзи Файзалӣ |номи аслӣ = Боев Наврӯзҷон Файзалиевич |тасвир = |таърихи таваллуд = 21.03.1994 |зодгоҳ = деҳаи Меҳробод, {{Зодгоҳ|ноҳияи Кофарниҳон|ноҳияи Ваҳдат}}, [[Тоҷикистон]] |шаҳрвандӣ = {{Парчамбандӣ|Тоҷикистон}} |таҳсилот = [[Донишкадаи давлатии фарҳанг ва санъати Тоҷикистон]] |касб = [[рӯзноманигор]], [[муҷрӣ]], [[коргардон]] |ҷоизаҳо = Аълочии телевизион ва радиои Тоҷикистон, Аълочии ҚС КДАМ |алма-матер = Донишкадаи давлатии фарҳанг ва санъати Тоҷикистон }} '''Наврӯзи Файзалӣ''' (''Боев Наврӯзҷон Файзалиевич''; зод. [[21 март]]и [[1994]], деҳаи [[Меҳробод (деҳа, н. Ваҳдат)|Меҳробод]], [[ноҳияи Кофарниҳон]]) — {{рӯзноманигор}}, муҷрии телевизион ва радио, шоумен ва коргардони тоҷик. == Зиндагинома == Наврӯзҷон Боев 21 марти соли 1994 дар деҳаи [[Меҳробод (деҳа, н. Ваҳдат)|Максим Горки (ҳозира Меҳробод)]]-и ноҳияи Кофарниҳон ба дунё омадааст. Баъди хатми мактаби миёна, ҳуҷҷатҳояшро ба Донишкадаи давлатии фарҳанг ва санъати Тоҷикистон ба номи Мирзо Турсунзода супорида, онро бо ихтисоси коргардони намоишҳои театркунонидашуда ва идҳо хатм намудааст. Оиладор ва соҳиби 2 фарзанд мебошад. == Корнома == Наврӯзи Файзалӣ пеш аз оғози фаъолияти касбии рӯзноманигорӣ, ҳамчун тренер дар Иттиҳодияи ҷамъиятии «Насли наврас» фаъолият кардааст. Фаъолияти эҷодии ӯ дар соҳаи радио ва телевизион аз давраи донишҷӯиаш оғоз ёфтааст. === Радио === Қадамҳои аввалини худро дар соҳаи радио аз «Радиои Имрӯз» оғоз карда, дар он ҷо ба ҳайси муаллиф, коргардон ва ровии барномаи поп-музики «Шоми рӯз» фаъолият намудааст. Масири касбии ӯ дар соҳаи радио чунин идома ёфтааст: * Муаллиф ва ровии барномаи «Субҳи беғам» дар Радиои «ZET.fm»; * Ровии барномаи «Шом ба хайр» дар Радиои Тоҷикистон; * Муҷрии шоу-барномаи субҳонии «Субҳона» дар Радиои Фарҳанг<ref>{{Cite web|url=https://farhangfm.tj/2026/06/24/chernovik-3/|title=ТАРТИБИ ПАХШИ БАРНОМАҲО БАРОИ ИМРӮЗ, 24.06.2026. БАРНОМАҲОИ МОРО ТАРИҚИ МАВҶИ 106.5 FM ПАЙГИР БОШЕД|author=|website=Радиои Фарҳанг|date=2026-06-24|lang=|accessdate=2026-07-07}}</ref>. === Телевизион === Аз соли 2013 ҳамкориро бо [[ТВ Баҳористон|Телевизиони Баҳористон]] оғоз намуда, тавассути барномаҳои ҷолиби худ дар байни бинандагон маҳбубият пайдо кардааст. Ӯ муаллиф ва ровии чандин барномаҳои телевизионӣ мебошад, аз ҷумла: * «Ҷаҳони варзиш» * «Касби ман» * «Муъҷизаҳои табиат» * «Раҳнавард» * «Дар меҳмонии ТВБ» * «Ифтихор» * «Сайри кишвари маҳбуб» * «Матин» * «Авранг» ==== Филмшиносӣ ==== Наврӯзи Файзалӣ дар соҳаи синамои телевизионӣ низ таҷриба дошта, дар чанд филм ҳамчун муаллифи сенария ва нақшофар (актёр) саҳм гузоштааст: * «Гумроҳ» — филми телевизионӣ (муаллиф ва нақшофар); * «Дӯстӣ» — филми телевизионӣ (муаллиф ва нақшофар). == Ҷоизаҳо == * Аълочии телевизион ва радиои Тоҷикистон; * Аълочии Қушунҳои сарҳадии Кумитаи давлатии амнияти миллии Ҷумҳурии Тоҷикистон. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} 2e3td1wninx3makqszwor5xmxeuq53o 1479408 1479407 2026-07-07T03:29:20Z VASHGIRD 8035 /* Филмшиносӣ */ 1479408 wikitext text/x-wiki {{Шахс |ном = Наврӯзи Файзалӣ |номи аслӣ = Боев Наврӯзҷон Файзалиевич |тасвир = |таърихи таваллуд = 21.03.1994 |зодгоҳ = деҳаи Меҳробод, {{Зодгоҳ|ноҳияи Кофарниҳон|ноҳияи Ваҳдат}}, [[Тоҷикистон]] |шаҳрвандӣ = {{Парчамбандӣ|Тоҷикистон}} |таҳсилот = [[Донишкадаи давлатии фарҳанг ва санъати Тоҷикистон]] |касб = [[рӯзноманигор]], [[муҷрӣ]], [[коргардон]] |ҷоизаҳо = Аълочии телевизион ва радиои Тоҷикистон, Аълочии ҚС КДАМ |алма-матер = Донишкадаи давлатии фарҳанг ва санъати Тоҷикистон }} '''Наврӯзи Файзалӣ''' (''Боев Наврӯзҷон Файзалиевич''; зод. [[21 март]]и [[1994]], деҳаи [[Меҳробод (деҳа, н. Ваҳдат)|Меҳробод]], [[ноҳияи Кофарниҳон]]) — {{рӯзноманигор}}, муҷрии телевизион ва радио, шоумен ва коргардони тоҷик. == Зиндагинома == Наврӯзҷон Боев 21 марти соли 1994 дар деҳаи [[Меҳробод (деҳа, н. Ваҳдат)|Максим Горки (ҳозира Меҳробод)]]-и ноҳияи Кофарниҳон ба дунё омадааст. Баъди хатми мактаби миёна, ҳуҷҷатҳояшро ба Донишкадаи давлатии фарҳанг ва санъати Тоҷикистон ба номи Мирзо Турсунзода супорида, онро бо ихтисоси коргардони намоишҳои театркунонидашуда ва идҳо хатм намудааст. Оиладор ва соҳиби 2 фарзанд мебошад. == Корнома == Наврӯзи Файзалӣ пеш аз оғози фаъолияти касбии рӯзноманигорӣ, ҳамчун тренер дар Иттиҳодияи ҷамъиятии «Насли наврас» фаъолият кардааст. Фаъолияти эҷодии ӯ дар соҳаи радио ва телевизион аз давраи донишҷӯиаш оғоз ёфтааст. === Радио === Қадамҳои аввалини худро дар соҳаи радио аз «Радиои Имрӯз» оғоз карда, дар он ҷо ба ҳайси муаллиф, коргардон ва ровии барномаи поп-музики «Шоми рӯз» фаъолият намудааст. Масири касбии ӯ дар соҳаи радио чунин идома ёфтааст: * Муаллиф ва ровии барномаи «Субҳи беғам» дар Радиои «ZET.fm»; * Ровии барномаи «Шом ба хайр» дар Радиои Тоҷикистон; * Муҷрии шоу-барномаи субҳонии «Субҳона» дар Радиои Фарҳанг<ref>{{Cite web|url=https://farhangfm.tj/2026/06/24/chernovik-3/|title=ТАРТИБИ ПАХШИ БАРНОМАҲО БАРОИ ИМРӮЗ, 24.06.2026. БАРНОМАҲОИ МОРО ТАРИҚИ МАВҶИ 106.5 FM ПАЙГИР БОШЕД|author=|website=Радиои Фарҳанг|date=2026-06-24|lang=|accessdate=2026-07-07}}</ref>. === Телевизион === Аз соли 2013 ҳамкориро бо [[ТВ Баҳористон|Телевизиони Баҳористон]] оғоз намуда, тавассути барномаҳои ҷолиби худ дар байни бинандагон маҳбубият пайдо кардааст. Ӯ муаллиф ва ровии чандин барномаҳои телевизионӣ мебошад, аз ҷумла: * «Ҷаҳони варзиш» * «Касби ман» * «Муъҷизаҳои табиат» * «Раҳнавард» * «Дар меҳмонии ТВБ» * «Ифтихор» * «Сайри кишвари маҳбуб» * «Матин» * «Авранг» ==== Филмшиносӣ ==== Наврӯзи Файзалӣ дар соҳаи синамои телевизионӣ низ таҷриба дошта, дар чанд филм ҳамчун муаллифи сенария ва нақшофар (актёр) саҳм гузоштааст: * «Гумроҳ» — филми телевизионӣ (муаллиф ва нақшофарин); * «Дӯстӣ» — филми телевизионӣ (муаллиф ва нақшофарин). == Ҷоизаҳо == * Аълочии телевизион ва радиои Тоҷикистон; * Аълочии Қушунҳои сарҳадии Кумитаи давлатии амнияти миллии Ҷумҳурии Тоҷикистон. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} ioz31zktdaf5a3epwft97ejor0jcnhp 0 332524 1479411 2026-07-07T05:25:30Z Шухрат Саъдиев 5132 Империяи мустамликадорӣ 1479411 wikitext text/x-wiki [[Акс:Modern Empires - en.svg|thumb|Харитаи империяҳои муосир дар саросари ҷаҳон байни солҳои 1492 ва 1945]] '''Империяи мустамликадорӣ''' — [[давлат|давлатест]], ки ба мустамликадорӣ машғул аст ва эҳтимолан мустамликаҳоро таъсис медиҳад ё нигоҳ медорад, ки бо ягон шакли мустамликадорӣ ва мустамликадорӣ пур карда шудааст. Чунин давлатҳо метавонанд ҳам дар хориҷа ва ҳам дар қаламрави худ густариш ёбанд. Имперотуриҳои мустамликадорӣ метавонанд мустамликаҳоро ҳамчун мустамликаҳои муқимӣ таъсис диҳанд. <ref>{{Cite web |title=Colonial Empire: Definition {{!}} StudySmarter |url=https://www.studysmarter.co.uk/explanations/history/modern-world-history/colonial-empire/ |access-date=2024-07-31 |website=StudySmarter UK |language=en-GB}}</ref> Пеш аз густариши қудратҳои аврупоии муосир, дигар империяҳо қаламравҳоро забт карда, мустамлика карда буданд, ба монанди [[Имперотурии Рум]] дар [[Аврупо]], Африқои Шимолӣ ва Осиёи Ғарбӣ. Имперотуриҳои мустамликавии муосир бори аввал бо мусобиқаи кашфиёт пайдо шуданд <ref>{{cite book|last=Hale|first=Sebastian|title=Ferdinand Magellan The Global Navigator|publisher=Shubham|access-date=15 July 2025|url=https://books.google.com/books?id=EMplEQAAQBAJ|quote=Following Magellan, the exploration race intensified. Spain, Portugal, England and France eagerly sought to stake their claim on the riches of the New World and beyond.}}</ref> байни қудратҳои баҳрии пешрафтаи [[Аврупо]], [[Португалия]] ва [[Испания]], дар [[асри XV]]. <ref>Encarta-encyclopedie Winkler Prins (1993–2002) s.v. "kolonie [geschiedenis]. §1.2 De moderne koloniale expansie". Microsoft Corporation/Het Spectrum.</ref> Ангезаи аввалини ин империяҳои баҳрии пароканда ва имперотуриҳои баъдӣ тиҷорат буд, ки аз ҷониби ғояҳои нав ва сармоядорӣ, ки аз [[Давраи Эҳё|давраи Эҳёи]] [[Аврупо]] ба вуҷуд омада буданд. Инчунин дар солҳои 1479, 1493 ва 1494 созишномаҳо барои тақсим кардани ҷаҳон байни онҳо баста шуданд. Империализми аврупоӣ аз рақобати байни [[масеҳиён]]и аврупоӣ ва [[мусулмонон]]и [[Иперотурии Усмонӣ]] ба вуҷуд омад, ки охиринаш дар асри 14 зуд ба авҷ расид ва испониёиҳо ва португалҳоро маҷбур кард, ки роҳҳои нави тиҷоратӣ ба Ҳиндустон ва то андозае камтар ба Чинро ҷустуҷӯ кунанд. Гарчанде ки мустамликаҳо дар замонҳои қадим, бахусус дар байни финикиягиҳо ва [[юнониёни қадим]], ки дар бисёр ҷазираҳо ва соҳилҳои [[баҳри Миёназамин]] маскан гирифта буданд, вуҷуд доштанд, ин мустамликаҳо аз шаҳр-давлатҳое, ки аз онҳо пайдо шуда буданд, аз ҷиҳати сиёсӣ мустақил буданд ва аз ин рӯ, имперотурии мустамликавиро ташкил намедоданд. <ref>Encarta, s.v. "kolonie [geschiedenis]. §1.1 Oudheid.</ref> Ин парадигма дар замони Птолемей, [[Селевкиён]] ва [[Имперотурии Рум]] тағйир ёфт. Кишварҳои аврупоии даврони муосир, ки бештар ҳамчун имперотуриҳои мустамликадорӣ дар ёдҳо мондаанд, [[Имперотурии Бритониё]], [[Имперотурии Испания]], [[Имперотурии Португалия]], Италия, [[Имперотурии Нидерландия]], [[Имперотурии Фаронса]], [[Имперотурии Олмон]] ва [[Имперотурии Белгия]] мебошанд. <ref>{{Cite web |title=Years a country was a European overseas colony |url=https://ourworldindata.org/grapher/years-colonized |access-date=2024-06-28 |website=Our World in Data}}</ref><ref>{{Cite web |title=Western colonialism {{!}} Definition, History, Examples, & Effects {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/Western-colonialism |access-date=2024-06-28 |website=www.britannica.com |language=en}}</ref> == Эзоҳ == {{эзоҳ}} [[Гурӯҳ:Шоҳигариҳои шоҳаншоҳӣ]] [[Гурӯҳ:Шоҳаншоҳӣ]] ekg8jglfnf8lwn6ifbrfklkptm2nswi 1479412 1479411 2026-07-07T05:33:09Z Шухрат Саъдиев 5132 1479412 wikitext text/x-wiki [[Акс:Modern Empires - en.svg|thumb|Харитаи империяҳои муосир дар саросари ҷаҳон байни солҳои 1492 ва 1945]] '''Империяи мустамликадорӣ''' — [[давлат|давлатест]], ки ба мустамликадорӣ машғул аст ва эҳтимолан мустамликаҳоро таъсис медиҳад ё нигоҳ медорад, ки бо ягон шакли мустамликадорӣ ва мустамликадорӣ пур карда шудааст. Чунин давлатҳо метавонанд ҳам дар хориҷа ва ҳам дар қаламрави худ густариш ёбанд. Имперотуриҳои мустамликадорӣ метавонанд мустамликаҳоро ҳамчун мустамликаҳои муқимӣ таъсис диҳанд. <ref>{{Cite web |title=Colonial Empire: Definition {{!}} StudySmarter |url=https://www.studysmarter.co.uk/explanations/history/modern-world-history/colonial-empire/ |access-date=2024-07-31 |website=StudySmarter UK |language=en-GB}}</ref> Пеш аз густариши қудратҳои аврупоии муосир, дигар империяҳо қаламравҳоро забт карда, мустамлика карда буданд, ба монанди [[Имперотурии Рум]] дар [[Аврупо]], Африқои Шимолӣ ва Осиёи Ғарбӣ. Имперотуриҳои мустамликавии муосир бори аввал бо мусобиқаи кашфиёт пайдо шуданд <ref>{{cite book|last=Hale|first=Sebastian|title=Ferdinand Magellan The Global Navigator|publisher=Shubham|access-date=15 July 2025|url=https://books.google.com/books?id=EMplEQAAQBAJ|quote=Following Magellan, the exploration race intensified. Spain, Portugal, England and France eagerly sought to stake their claim on the riches of the New World and beyond.}}</ref> байни қудратҳои баҳрии пешрафтаи [[Аврупо]], [[Португалия]] ва [[Испания]], дар [[асри XV]]. <ref>Encarta-encyclopedie Winkler Prins (1993–2002) s.v. "kolonie [geschiedenis]. §1.2 De moderne koloniale expansie". Microsoft Corporation/Het Spectrum.</ref> Ангезаи аввалини ин империяҳои баҳрии пароканда ва имперотуриҳои баъдӣ тиҷорат буд, ки аз ҷониби ғояҳои нав ва сармоядорӣ, ки аз [[Давраи Эҳё|давраи Эҳёи]] [[Аврупо]] ба вуҷуд омада буданд. Инчунин дар солҳои 1479, 1493 ва 1494 созишномаҳо барои тақсим кардани ҷаҳон байни онҳо баста шуданд. Империализми аврупоӣ аз рақобати байни [[масеҳиён]]и аврупоӣ ва [[мусулмонон]]и [[Иперотурии Усмонӣ]] ба вуҷуд омад, ки охиринаш дар асри 14 зуд ба авҷ расид ва испониёиҳо ва португалҳоро маҷбур кард, ки роҳҳои нави тиҷоратӣ ба Ҳиндустон ва то андозае камтар ба Чинро ҷустуҷӯ кунанд. Гарчанде ки мустамликаҳо дар замонҳои қадим, бахусус дар байни финикиягиҳо ва [[юнониёни қадим]], ки дар бисёр ҷазираҳо ва соҳилҳои [[баҳри Миёназамин]] маскан гирифта буданд, вуҷуд доштанд, ин мустамликаҳо аз шаҳр-давлатҳое, ки аз онҳо пайдо шуда буданд, аз ҷиҳати сиёсӣ мустақил буданд ва аз ин рӯ, имперотурии мустамликавиро ташкил намедоданд. <ref>Encarta, s.v. "kolonie [geschiedenis]. §1.1 Oudheid.</ref> Ин парадигма дар замони Птолемей, [[Селевкиён]] ва [[Имперотурии Рум]] тағйир ёфт. Кишварҳои аврупоии даврони муосир, ки бештар ҳамчун имперотуриҳои мустамликадорӣ дар ёдҳо мондаанд, [[Имперотурии Бритониё]], [[Империяи мустамликавии Испания]], [[Империяи мустамликавии Португалия]], [[Империяи мустамликавии Нидерландия]], [[Империяи мустамликавии Фаронса]], [[Империяи мустамликавии Олмон]], [[Империяи мустамликавии Белгия]] ва [[Италия]] мебошанд. <ref>{{Cite web |title=Years a country was a European overseas colony |url=https://ourworldindata.org/grapher/years-colonized |access-date=2024-06-28 |website=Our World in Data}}</ref><ref>{{Cite web |title=Western colonialism {{!}} Definition, History, Examples, & Effects {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/Western-colonialism |access-date=2024-06-28 |website=www.britannica.com |language=en}}</ref> == Эзоҳ == {{эзоҳ}} [[Гурӯҳ:Шоҳигариҳои шоҳаншоҳӣ]] [[Гурӯҳ:Шоҳаншоҳӣ]] dtohbtto18osigd9gop073tzw3h28jg 1479413 1479412 2026-07-07T05:34:11Z Шухрат Саъдиев 5132 /* Эзоҳ */ 1479413 wikitext text/x-wiki [[Акс:Modern Empires - en.svg|thumb|Харитаи империяҳои муосир дар саросари ҷаҳон байни солҳои 1492 ва 1945]] '''Империяи мустамликадорӣ''' — [[давлат|давлатест]], ки ба мустамликадорӣ машғул аст ва эҳтимолан мустамликаҳоро таъсис медиҳад ё нигоҳ медорад, ки бо ягон шакли мустамликадорӣ ва мустамликадорӣ пур карда шудааст. Чунин давлатҳо метавонанд ҳам дар хориҷа ва ҳам дар қаламрави худ густариш ёбанд. Имперотуриҳои мустамликадорӣ метавонанд мустамликаҳоро ҳамчун мустамликаҳои муқимӣ таъсис диҳанд. <ref>{{Cite web |title=Colonial Empire: Definition {{!}} StudySmarter |url=https://www.studysmarter.co.uk/explanations/history/modern-world-history/colonial-empire/ |access-date=2024-07-31 |website=StudySmarter UK |language=en-GB}}</ref> Пеш аз густариши қудратҳои аврупоии муосир, дигар империяҳо қаламравҳоро забт карда, мустамлика карда буданд, ба монанди [[Имперотурии Рум]] дар [[Аврупо]], Африқои Шимолӣ ва Осиёи Ғарбӣ. Имперотуриҳои мустамликавии муосир бори аввал бо мусобиқаи кашфиёт пайдо шуданд <ref>{{cite book|last=Hale|first=Sebastian|title=Ferdinand Magellan The Global Navigator|publisher=Shubham|access-date=15 July 2025|url=https://books.google.com/books?id=EMplEQAAQBAJ|quote=Following Magellan, the exploration race intensified. Spain, Portugal, England and France eagerly sought to stake their claim on the riches of the New World and beyond.}}</ref> байни қудратҳои баҳрии пешрафтаи [[Аврупо]], [[Португалия]] ва [[Испания]], дар [[асри XV]]. <ref>Encarta-encyclopedie Winkler Prins (1993–2002) s.v. "kolonie [geschiedenis]. §1.2 De moderne koloniale expansie". Microsoft Corporation/Het Spectrum.</ref> Ангезаи аввалини ин империяҳои баҳрии пароканда ва имперотуриҳои баъдӣ тиҷорат буд, ки аз ҷониби ғояҳои нав ва сармоядорӣ, ки аз [[Давраи Эҳё|давраи Эҳёи]] [[Аврупо]] ба вуҷуд омада буданд. Инчунин дар солҳои 1479, 1493 ва 1494 созишномаҳо барои тақсим кардани ҷаҳон байни онҳо баста шуданд. Империализми аврупоӣ аз рақобати байни [[масеҳиён]]и аврупоӣ ва [[мусулмонон]]и [[Иперотурии Усмонӣ]] ба вуҷуд омад, ки охиринаш дар асри 14 зуд ба авҷ расид ва испониёиҳо ва португалҳоро маҷбур кард, ки роҳҳои нави тиҷоратӣ ба Ҳиндустон ва то андозае камтар ба Чинро ҷустуҷӯ кунанд. Гарчанде ки мустамликаҳо дар замонҳои қадим, бахусус дар байни финикиягиҳо ва [[юнониёни қадим]], ки дар бисёр ҷазираҳо ва соҳилҳои [[баҳри Миёназамин]] маскан гирифта буданд, вуҷуд доштанд, ин мустамликаҳо аз шаҳр-давлатҳое, ки аз онҳо пайдо шуда буданд, аз ҷиҳати сиёсӣ мустақил буданд ва аз ин рӯ, имперотурии мустамликавиро ташкил намедоданд. <ref>Encarta, s.v. "kolonie [geschiedenis]. §1.1 Oudheid.</ref> Ин парадигма дар замони Птолемей, [[Селевкиён]] ва [[Имперотурии Рум]] тағйир ёфт. Кишварҳои аврупоии даврони муосир, ки бештар ҳамчун имперотуриҳои мустамликадорӣ дар ёдҳо мондаанд, [[Имперотурии Бритониё]], [[Империяи мустамликавии Испания]], [[Империяи мустамликавии Португалия]], [[Империяи мустамликавии Нидерландия]], [[Империяи мустамликавии Фаронса]], [[Империяи мустамликавии Олмон]], [[Империяи мустамликавии Белгия]] ва [[Италия]] мебошанд. <ref>{{Cite web |title=Years a country was a European overseas colony |url=https://ourworldindata.org/grapher/years-colonized |access-date=2024-06-28 |website=Our World in Data}}</ref><ref>{{Cite web |title=Western colonialism {{!}} Definition, History, Examples, & Effects {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/Western-colonialism |access-date=2024-06-28 |website=www.britannica.com |language=en}}</ref> == Эзоҳ == {{эзоҳ}} [[Гурӯҳ:Шоҳигариҳои мустамликавӣ]] [[Гурӯҳ:Шоҳаншоҳӣ]] 6lmngs4dmls5v5gowd1sxnqgwib3xbf 1479415 1479413 2026-07-07T05:39:36Z Шухрат Саъдиев 5132 1479415 wikitext text/x-wiki [[Акс:Modern Empires - en.svg|thumb|Харитаи империяҳои муосир дар саросари ҷаҳон байни солҳои 1492 ва 1945]] '''Империяи мустамликадорӣ''' — [[давлат|давлатест]], ки ба мустамликадорӣ машғул аст ва эҳтимолан мустамликаҳоро таъсис медиҳад ё нигоҳ медорад, ки бо ягон шакли мустамликадорӣ ва мустамликадорӣ пур карда шудааст. Чунин давлатҳо метавонанд ҳам дар хориҷа ва ҳам дар қаламрави худ густариш ёбанд. Имперотуриҳои мустамликадорӣ метавонанд мустамликаҳоро ҳамчун мустамликаҳои муқимӣ таъсис диҳанд. <ref>{{Cite web |title=Colonial Empire: Definition {{!}} StudySmarter |url=https://www.studysmarter.co.uk/explanations/history/modern-world-history/colonial-empire/ |access-date=2024-07-31 |website=StudySmarter UK |language=en-GB}}</ref> Пеш аз густариши қудратҳои аврупоии муосир, дигар империяҳо қаламравҳоро забт карда, мустамлика карда буданд, ба монанди [[Имперотурии Рум]] дар [[Аврупо]], Африқои Шимолӣ ва Осиёи Ғарбӣ. Имперотуриҳои мустамликавии муосир бори аввал бо мусобиқаи кашфиёт пайдо шуданд <ref>{{cite book|last=Hale|first=Sebastian|title=Ferdinand Magellan The Global Navigator|publisher=Shubham|access-date=15 July 2025|url=https://books.google.com/books?id=EMplEQAAQBAJ|quote=Following Magellan, the exploration race intensified. Spain, Portugal, England and France eagerly sought to stake their claim on the riches of the New World and beyond.}}</ref> байни қудратҳои баҳрии пешрафтаи [[Аврупо]], [[Португалия]] ва [[Испания]], дар [[асри XV]]. <ref>Encarta-encyclopedie Winkler Prins (1993–2002) s.v. "kolonie [geschiedenis]. §1.2 De moderne koloniale expansie". Microsoft Corporation/Het Spectrum.</ref> Ангезаи аввалини ин империяҳои баҳрии пароканда ва имперотуриҳои баъдӣ тиҷорат буд, ки аз ҷониби ғояҳои нав ва сармоядорӣ, ки аз [[Давраи Эҳё|давраи Эҳёи]] [[Аврупо]] ба вуҷуд омада буданд. Инчунин дар солҳои 1479, 1493 ва 1494 созишномаҳо барои тақсим кардани ҷаҳон байни онҳо баста шуданд. Империализми аврупоӣ аз рақобати байни [[масеҳиён]]и аврупоӣ ва [[мусулмонон]]и [[Имперотурии Усмонӣ]] ба вуҷуд омад, ки охиринаш дар асри 14 зуд ба авҷ расид ва испониёиҳо ва португалҳоро маҷбур кард, ки роҳҳои нави тиҷоратӣ ба Ҳиндустон ва то андозае камтар ба Чинро ҷустуҷӯ кунанд. Гарчанде ки мустамликаҳо дар замонҳои қадим, бахусус дар байни финикиягиҳо ва [[Юнони қадим|юнониёни қадим]], ки дар шумораи бисёри [[ҷазира|ҷазираҳо]] ва соҳилҳои [[баҳри Миёназамин]] маскан гирифта буданд, вуҷуд доштанд, ин мустамликаҳо аз шаҳр-давлатҳое, ки аз онҳо пайдо шуда буданд, аз ҷиҳати сиёсӣ мустақил буданд ва аз ин рӯ, имперотурии мустамликавиро ташкил намедоданд. <ref>Encarta, s.v. "kolonie [geschiedenis]. §1.1 Oudheid.</ref> Ин парадигма дар замони Птолемей, [[Селевкиён]] ва [[Имперотурии Рум]] тағйир ёфт. Кишварҳои аврупоии даврони муосир, ки бештар ҳамчун имперотуриҳои мустамликадорӣ дар ёдҳо мондаанд, [[Имперотурии Бритониё]], [[Империяи мустамликавии Испания]], [[Империяи мустамликавии Португалия]], [[Империяи мустамликавии Нидерландия]], [[Империяи мустамликавии Фаронса]], [[Империяи мустамликавии Олмон]], [[Империяи мустамликавии Белгия]] ва [[Италия]] мебошанд. <ref>{{Cite web |title=Years a country was a European overseas colony |url=https://ourworldindata.org/grapher/years-colonized |access-date=2024-06-28 |website=Our World in Data}}</ref><ref>{{Cite web |title=Western colonialism {{!}} Definition, History, Examples, & Effects {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/Western-colonialism |access-date=2024-06-28 |website=www.britannica.com |language=en}}</ref> == Эзоҳ == {{эзоҳ}} [[Гурӯҳ:Шоҳигариҳои мустамликавӣ]] [[Гурӯҳ:Шоҳаншоҳӣ]] e52sezp30v0i49e1t6a2elie5d0jc68 0 332525 1479414 2026-07-07T05:35:50Z Шухрат Саъдиев 5132 равона 1479414 wikitext text/x-wiki #равона [[Империяи мустамликадорӣ]] emdw5u90ghxc5ox40ydq9cqlu53x5rh 0 332526 1479419 2026-07-07T06:30:51Z Шухрат Саъдиев 5132 Бо тарҷумаи саҳифаи "[[:fa:Special:Redirect/revision/43605890|استعمار آفریقا]]" сохта шудааст 1479419 wikitext text/x-wiki '''Мустамликадории Африқо''' маҷмӯи равандҳои мустамликадорӣ аст, ки аз қадим то замони муосир ба қитъаи [[Африқо]] таҳмил карда шуда буданд. [[Юнони Бостон|Юнониҳо]] ва [[Руми Бостон|румиёни]] қадим аввалин мустамликаҳоро дар [[Африқои Шимолӣ]] ва инчунин дар баъзе қисматҳои [[Авруосиё]] таъсис доданд. Аммо, дар баҳсҳои маъмул, мустамликадории Африқо бештар ба забти аврупоиён дар давраи мубориза барои [[Африқо]] (1884–1914) ва давраи неомериализм ишора мекунад, ки бо деколонизатсияи тадриҷии [[Африқо]] пас аз [[Ҷанги ҷаҳонии дувум|Ҷанги Дуюми Ҷаҳонӣ]] ҳамроҳ буд. Қудратҳои асосии дар неоколониализми Африқо дастдошта [[Имперотурии Бритониё]], [[Империяи мустамликавии Фаронса]], [[Империяи мустамликавии Олмон|ОлмИмперияи мустамликавии Олмон]], [[Империяи мустамликавии Португалия]], [[Империяи мустамликавии Испания]], [[Империяи мустамликавии Португалия]] ва Италия буданд. Ҳукмронии мустамликавии аврупоӣ барои сохтори [[ҷомеъа]]<nowiki/>ҳои [[Африқо|африқоӣ]] оқибатҳои амиқ дошт; он мухторияти [[ҷамоат]]<nowiki/>ҳои маҳаллиро пахш мекард, расму оинҳои бумиро халалдор мекард ва дар низомҳои иҷтимоию иқтисодии Африқо тағйироти бебозгашт ба вуҷуд меовард. Мустамликаҳо бо мақсади истисмори иқтисодӣ ва истихроҷи [[захираҳои табиӣ]] нигоҳ дошта мешуданд. Имрӯз, қариб дар ҳамаи кишварҳои [[Африқо]], [[Забони расмӣ|забони расмии]] ҳукумат ва ВАО забонест, ки аз ҷониби қудрати мустамликадор таҳмил шудааст, гарчанде ки аксари одамон ба забонҳои бумии африқоии худ гап мезананд. == Мустамликаҳои бостонӣ == [[Акс:Roman_Empire_125.svg|мини|[[Имперотурии Рум]] дар замони Адриан, тақрибан соли 125-и мелодӣ]] Дар давраи ҳукмронии фиръавни [[Миср]] Амасис (570–526 пеш аз милод), дар Навкратис, тақрибан 50 мил аз [[Искандария|Искандарияи]] баъдӣ, як мустамликаи тиҷоратии юнонӣ таъсис дода шуд. Юнониён дар ҳамон давра Барқаро низ мустамлика карданд. Дар соли 513 пеш аз милод, кӯшиши таъсиси мустамликаи юнонӣ байни Корна ва [[Карфаген]] анҷом дода шуд, аммо ду сол пас, бо ҳамкории бумиён ва карфагениён, мустамликадорони юнонӣ ронда шуданд. [[Искандари Мақдунӣ]] (356–323 пеш аз милод) ҳангоми забти Миср шаҳри [[Искандария|Искандарияро]] таъсис дод. Он яке аз бузургтарин шаҳрҳои давраҳои эллинистӣ ва румӣ гардид ва вазифаҳои тиҷоратӣ, фарҳангӣ ва низомиро иҷро мекард. <ref name="boardman114" /> Таҳқиқоти аввали аврупоӣ ба таъсиси нуқтаҳои савдои соҳилӣ нигаронида шуда, ҳамзамон ҷазираҳои қаблан беодам, ба монанди [[Димоғаи Сабз|Кабо-Верде]] ва Сан-Томеро мустамлика мекарданд. Испаниҳо дар асри 15 ҷазираҳои Канариро дар наздикии соҳили Африқои Шимолӣ забт карданд, ки боиси генотсиди аҳолии бумии Гуанч гардид. <ref name="adhikari2017" /> Финикиён дар соҳили Африқои Шимолӣ якчанд мустамликаҳоро таъсис доданд. Баъзе аз ин мустамликаҳо хеле қадимӣ буданд; масалан, Утика тақрибан соли 1100 пеш аз милод таъсис ёфтааст. [[Карфаген]], ки маънояш "шаҳри нав" аст, анъанавӣ ба соли 814 пеш аз милод тааллуқ дорад. Он дар [[Тунис]], ки ҳоло воқеъ аст, таъсис ёфтааст ва то асри 4 пеш аз милод ба як қудрати бузург дар [[Баҳри Миёназамин]] табдил ёфтааст. Карфагениён барои омӯхтан ва таъсиси мустамликаҳо дар соҳили Атлантикии Африқо экспедитсияҳо фиристоданд; ривояти экспедитсияи Ҳанун ба тақрибан соли 425 пеш аз милод рост меояд. Иттифоқчиёни Ҷанги Якум ва Дуюми Ҷаҳонӣ дар ҷангҳои худ аз қувваи корӣ ва сарбозони африқоӣ ба таври васеъ истифода мебурданд. == Оғози даврони нав == [[Акс:Colonial_Africa_1913_map.svg|мини|300x300пкс|Минтақаҳое, ки дар [[Африқо]] дар [[соли 1913]] таҳти назорати қудратҳои мустамликавии аврупоӣ қарор доштанд]] Назарияи мустамликадорӣ масъалаҳо ва оқибатҳои мустамликасозии кишварҳоро баррасӣ мекунад. Дар ин соҳа таҳқиқоти васеъ анҷом дода шудаанд. Қадимтарин шаҳри муосир, ки аз ҷониби аврупоиҳо дар қитъаи Африқо бунёд шудааст, [[Кейптаун]] аст, ки соли 1652 аз ҷониби Ширкати Ҳолландияи Шарқи Ҳиндустон ҳамчун истгоҳи роҳ барои киштиҳои аврупоӣ, ки ба самти Шарқ мераванд, таъсис ёфтааст. == Тақсимоти Африқо == Империяҳои таъсисёфта ба монанди Бритониё, Фаронса, Испания ва Португалия аллакай минтақаҳои соҳилиро ишғол карда буданд, аммо умқи қаламрави дохилиро забт накарда буданд. То соли 1870, аврупоиҳо танҳо тақрибан як даҳяки Африқоро, асосан дар соҳили баҳри Миёназамин ва дар ҷануби дури қитъа, назорат мекарданд. Яке аз аввалин пешравони густариши дохилӣ шоҳ Леополди II-и Белгия буд, ки то соли 1908 ҳавзаи Конгоро ҳамчун қаламрави шахсии худ идора мекард Конфронси Берлин (1884) аз ҷониби [[Отто фон Бисмарк]] барои муқаррар кардани дастурҳои байналмилалӣ ва пешгирии низоъ байни қудратҳои аврупоӣ даъват карда шуда буд ва " империализми нав "-ро ба расмият даровард. Он ба империалистҳо имкон дод, ки бидуни муқовимати назаррас ба қитъа ворид шаванд. Ягона таҳдиди ҷиддии зӯроварии байниимпериалӣ бӯҳрони Фашода дар соли 1898 байни Бритониё ва Фаронса буд, ки бе низоъи назарраси низомӣ ҳал карда шуд. Байни солҳои 1870 ва 1914, Аврупо қариб 23 миллион километри мураббаъро - як панҷуми масоҳати замини Заминро - ба моликияти мустамликавии хориҷии худ илова кард. <ref name="shepperson1985" /> === Амалияҳои маъмурӣ === Фаронсавиҳо, португалиҳо, олмониҳо ва белгиягиҳо шакли хеле мутамаркази идоракуниро, ки бо номи "ҳукмронии мустақим" маъруф аст, истифода мебурданд. Баръакс, [[англисҳо]] "ҳукмронии ғайримустақим"-ро истифода мебурданд, ҳокимони маҳаллиро эътироф мекарданд ва онҳоро маҷбур мекарданд ё барои ҳукмронӣ аз номи империя ташвиқ мекарданд. [[Фаронса]] аз [[Порис]] ҳукмронӣ мекард, сардорони маҳаллиро бе назардошти меъёрҳои анъанавӣ ва танҳо бар асоси садоқат ба Фаронса таъин мекард ва дар Африқо ду федератсияи бузурги мустамликавӣ таъсис медод: Африқои Ғарбии Фаронса ва Африқои Экватории Фаронса . <ref name="khapoya126" /> Гурӯҳҳои маҳаллӣ дар Африқои Шарқии Олмон ба меҳнати маҷбурӣ ва андозбандии Олмон муқовимат мекарданд. Дар шӯриши Абу Ширӣ (1888), олмониҳо қариб аз минтақа ронда шуданд. Дар соли 1905 шӯриши Маҷимаҷӣ бо дастгирии васеъи худ олмониҳоро ба ҳайрат овард. Шӯриш дар аввал муваффақ буд, аммо дар давоми як сол аз ҷониби нерӯҳои тақвиятӣ, ки бо пулемётҳо мусаллаҳ буданд, пахш карда шуд. Кӯшишҳои олмонӣ барои назорат кардани Африқои Ҷанубу Ғарбӣ низ бо муқовимати шадид рӯбарӯ шуданд, ки саркӯбии бераҳмонаи он боиси генотсиди Ҳереро ва Намакуа гардид. === Шӯришҳо ва муқовимат === Гурӯҳҳои маҳаллӣ дар Африқои Шарқии Олмон ба меҳнати маҷбурӣ ва андозбандии Олмон муқовимат мекарданд. Дар шӯриши Абу Ширӣ (1888), олмониҳо қариб аз минтақа ронда шуданд. Дар соли 1905 шӯриши Маҷимаҷӣ бо дастгирии васеъи худ олмониҳоро ба ҳайрат овард. Шӯриш дар аввал муваффақ буд, аммо дар давоми як сол аз ҷониби нерӯҳои тақвиятӣ, ки бо пулемётҳо мусаллаҳ буданд, пахш карда шуд. Кӯшишҳои олмонӣ барои назорат кардани Африқои Ҷанубу Ғарбӣ низ бо муқовимати шадид рӯбарӯ шуданд, ки саркӯбии бераҳмонаи он боиси генотсиди Ҳереро ва Намакуа гардид. Подшоҳи Белгия Леополд II мустамликаи бузурги шахсии худро Давлати Озоди Конго номид. Муносибати бераҳмонаи ӯ бо африқоиҳо боиси эътирози шадиди байналмилалӣ гардид ва қудратҳои аврупоӣ ӯро маҷбур карданд, ки назорати мустамликаро ба парлумони [[Белгия]] диҳад. === Иқтисоди мустамликадорӣ === Винсент Хапуя таваҷҷӯҳи назаррасеро, ки қудратҳои мустамликадорӣ ба иқтисоди мустамликадорӣ медоданд, қайд мекунад. Инҳо иборатанд аз: ба даст овардани замин, меҳнати маҷбурӣ, густариши зироатҳои пулӣ - баъзан ба зарари зироатҳои хӯрокворӣ - тағйир додани намунаҳои тиҷорати байниафриқоии пеш аз мустамликадорӣ, воридоти қувваи кории ҳиндуҳо ва истисмори идомаёфтаи [[Африқо]] ҳамчун манбаи ашёи хом барои саноати Аврупо. Қудратҳои мустамликадорӣ баъдтар ба барҳам додани ғуломдорӣ, рушди инфрасохтор ва беҳтар кардани тандурустӣ ва маориф тамаркуз карданд. == Деколонизатсия == [[Акс:Colonial_Africa_(1939).svg|мини|Африқо дар соли 1939]] Хапуя муқовимати назарраси мардуми Африқоро ба ҳукмронии мустамликавӣ таъкид мекунад. Бартарии технологӣ забт ва назоратро имконпазир сохт. Африқоиёне, ки истиқлолиятро дастгирӣ мекарданд, арзиши маорифи аврупоиро дар муқобила бо аврупоиҳо медиданд; баъзеҳо калисоҳои мустақили худро таъсис доданд ва нобаробариҳоеро, ки дар ивази дастгирии кишварҳои империалистӣ дар ҷангҳои ҷаҳонӣ ба даст оварда буданд, ошкоро маҳкум карданд. Гарчанде ки марзҳои таҳмилшудаи Аврупо ба қаламравҳои анъанавӣ мувофиқат намекарданд, ин воҳидҳои нави ҳудудии онҳо шароитеро фароҳам оварданд, ки дар он ҳаракатҳои сиёсӣ шукуфоӣ мекарданд. Гурӯҳҳои касбӣ, аз қабили ҳуқуқшиносон ва табибон, аъзои буржуазияи хурд (кормандон, муаллимон, тоҷирони хурд), коргарони шаҳрӣ ва деҳқонон нақши калидӣ доштанд. Иттифоқҳои касаба ва иттиҳодияҳои ғайрисиёсӣ ба ҳаракатҳои сиёсӣ табдил ёфтанд. === Нақши фаронсавӣ === [[Британияи Кабир|Бритониё]] интиқоли тадриҷии қудратро пайгирӣ кард, аммо сиёсати ассимилятсияи [[Фаронса]] бо муқовимат рӯбарӯ шуд, бахусус дар Африқои Шимолӣ. Додани истиқлолият ба [[Марокаш]] ва [[Тунис]] дар моҳи марти [[соли 1956]] имкон дод, ки ба [[Алҷазоир]] тамаркуз карда шавад, ки дар он ҷо муборизаи хунин ва тӯлонӣ барои истиқлолият ( 1954-1962 ) сурат гирифт. Вақте ки [[Шарл де Голл]] дар [[соли 1958]] [[Ҳамапурсӣ|раъйпурсӣ]] баргузор кард, танҳо [[Гвинея]] барои истиқлолияти пурра овоз дод. Аммо, Фаронса дар [[соли 1959]] ба конститутсия тағйирот ворид кард, то ин имконотро ба дигар мустамликаҳо низ васеъ кунад. === Мустамликаҳои Бритониё дар Африқои Шарқӣ === Деҳқонони Африқои Шарқии Бритониё аз мусодираи заминҳои худ ва ҷорӣ кардани усулҳои номатлуби кишоварзӣ хашмгин буданд. Дар Танганьика, Юлиус Нйерере нуфузи худро на танҳо дар байни африқоиҳои суахилӣ, балки бар баъзе пешвоёни сафедпӯст низ паҳн кард ва соли 1961 раҳбари Танганйикаи мустақил шуд. Дар [[Кения]], мустамликадорони сафедпӯст дар солҳои 1930 деҳқонони иҷоранишинро аз он ҷо ронда буданд; аз солҳои 1940 сар карда, низоъ шиддат гирифт ва дар [[соли 1952]] ба авҷи худ расид. Бритониё то соли 1955 шӯришро саркӯб кард ва то [[соли 1960]] принсипи ҳукмронии аксарияти африқоиро қабул кард. Кения пас аз се сол мустақил шуд. === Натиҷаи деколонизатсия === Давраи асосии деколонизатсия дар [[Африқо]] пас аз [[Ҷанги Дуюми Ҷаҳонӣ]] оғоз ёфт. Ҷунбишҳои [[истиқлолият]], ҳизбҳои сиёсии бумӣ ва иттифоқҳои касаба, дар баробари фишори [[Иёлоти Муттаҳидаи Амрико|Иёлоти Муттаҳида]] ва [[Иттиҳоди Шуравӣ|Иттиҳоди Шӯравӣ]], то солҳои 1980-ум деколонизатсияи қисми зиёди қитъаро таъмин карданд. Баъзе минтақаҳо, бахусус Африқои Ҷанубӣ ва Намибия, то ҳол аҳолии зиёди авлоди аврупоӣ доранд. Танҳо [[Дарунбум|анклавҳои]] испании Сеута ва Мелилла то ҳол таҳти ҳукмронии як кишвари аврупоӣ қарор доранд, дар ҳоле ки Реюньон, Майотта, Сент-Ҳелена, Вознессия ва Тристан-да-Кунья, ҷазираҳои Канарӣ ва Мадейра мутаносибан таҳти ҳукмронии Фаронса, Подшоҳии Муттаҳида, Испания ё Португалия боқӣ мемонанд. == Чаҳорчӯбаҳои назариявӣ == Дар китоби "Чӣ гуна Аврупо Африқоро аз даст дод", таърихшинос ва фаъоли Гайана Уолтер Родни бар асоси таҳлили марксистӣ изҳор медорад, ки Африқо аз ҷониби Ғарб тавассути истисмори иқтисодӣ ғорат шудааст. Ӯ сохтори кунунии Африқо ва Аврупоро тавассути таҳлили муқоисавӣ ба тиҷорати ғуломони Атлантик ва мустамликадорӣ пайгирӣ мекунад ва инчунин коҳиши минбаъдаи ҳуқуқи занони африқоиро дар давраи мустамликадорӣ таҳқиқ мекунад. === Шарҳ === Дар китоби "Чӣ гуна Аврупо Африқоро аз даст дод", таърихшинос ва фаъоли Гайана Уолтер Родни бар асоси таҳлили марксистӣ изҳор медорад, ки Африқо аз ҷониби Ғарб тавассути истисмори иқтисодӣ ғорат шудааст. Ӯ сохтори кунунии Африқо ва Аврупоро тавассути таҳлили муқоисавӣ ба тиҷорати ғуломони Атлантик ва мустамликадорӣ пайгирӣ мекунад ва инчунин коҳиши минбаъдаи ҳуқуқи занони африқоиро дар давраи мустамликадорӣ таҳқиқ мекунад. === Маҳмуд Мамданӣ === Маҳмуд Мамдонӣ дар китоби ''{{Lang|en|Citizen and Subject}}'' (1996) изҳор медорад, ки давлати мустамликадор дар Африқо «дуалистӣ» буд: «ду шакли қудрат таҳти як ҳукумати гегемонӣ». Як давлат барои аҳолии мустамликадори аврупоӣ бо ҳукумати интихобшуда дар шаҳрҳо ва дигаре барои мардуми бумӣ дар деҳот бо ҳокимияти қабилавӣ. Дар шаҳрҳо муассисаҳои бумӣ эътироф намешуданд ва мардуми бумӣ, ки аврупоиҳо онҳоро «ғайритамаддун» меномиданд, аз ҳуқуқи шаҳрвандӣ маҳрум карда шуданд. Ин тақсимот байни «шаҳрванд»-и аврупоӣ ва «субъект»-и африқоӣ тафовути нажодиро ба вуҷуд овард. <ref name="mamdani16" /> === Ашил Мбембе === [[Акс:Achille_Mbembe_2.JPG|мини|Ашил Мбембе]] Ашилл Мбембе таърихшинос, назарияпардози сиёсӣ ва файласуфи Камерун аст. Китоби ӯ ''{{Lang|en|On the Postcolony}}'' (2000) ҳаёти пас аз мустамликадориро дар Африқо интиқодӣ таҳқиқ мекунад ва як асари муҳим дар соҳаи пас аз мустамликадорӣ ҳисобида мешавад. Мбомбе нишон медиҳад, ки зӯроварии мустамликадорон асосан барои истихроҷи меҳнат ва сохтани шахсиятҳои итоаткор дар баданҳои африқоӣ истифода мешуд. Мустамликадорон ин зӯровариро "зарур ва хуб" меҳисобиданд, зеро он африкоиро ба коргари итоаткор табдил дод. <ref name="mbembe1992" /> Ҳаёти ҳаррӯзаи африқоӣ ба як намоиши итоаткорӣ табдил ёфт, ки дар шакли лоиҳаҳои корҳои ҷамъиятӣ ва хидмати ҷамъиятӣ ифода мешуд. <ref name="mbembe1992" /> === Стефани Терни Браун === Дар эссеи соли 2014-и худ, Стефани Терни Браун, чӣ гуна истифода шудани баҳсҳо дар бораи гигиена ва ифлосшавӣ дар ривоятҳои мустамликадориро бо истифода аз мисоли [[Кампала]] баррасӣ мекунад. Вай мафҳуми ифлосшавиро ҳамчун механизме шарҳ медиҳад, ки тавассути он як гурӯҳ гурӯҳи дигарро "ғайриинсонӣ" мекунад. Мустамликадорон тозагиро ба худ ва ифлосшавиро ба бумиён нисбат доданд ва бо ин вуҷуд надоштани инфрасохтори санитариро дар қисматҳои африқоии шаҳр ҳамчун нишонаи "варварӣ" барои сафед кардани раванди "тамаддун" тасвир карданд. Браун ин мероси моддии мустамликадориро дар Кампала ва дигар шаҳрҳои Африқо ҳанӯз зинда мебинад. <ref name="brown2014" /> === Шарҳ === Назарияҳои танқидии мустамликадории Африқо одатан дар маҳкум кардани фаъолиятҳои империалистӣ шариканд. Назарияи пас аз мустамликадорӣ решаҳои худро дар ин консепсияи зиддимустамликадорӣ/зиддиимпериалистӣ дорад. ''{{Lang|en|On the Postcolony}}'' Он аз ҷониби мунаққидоне ба монанди Мередит Терта барои тамаркузи аз ҳад зиёд ба кишварҳои мушаххаси африқоӣ, ба монанди Камерун, интиқод шудааст. Интиқодҳои монанд ба назарияҳои Мамданӣ низ садо додаанд ва иддао доранд, ки умумиятҳои ӯ дар бораи Африқо, ки дар асл бо роҳҳои хеле гуногун ва аз ҷониби идеологияҳои гуногуни империалистӣ мустамлика карда шуда буданд, нодурустанд. == Ҷусторҳои марбут == * Неоколониализм * Постколониализм * Савдои ғуломони Атлантик * Тақсимоти Африқо * Деколонизатсияи Африқо == Маебаъ == <templatestyles src="پانویس/styles.css" />{{Эзоҳ|2}} * مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Colonisation of Africa». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی، بازبینی‌شده در ۲۶ مارس ۲۰۲۶. * مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Colonisation de l'Afrique». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای فرانسوی، بازبینی‌شده در ۲۶ مارس ۲۰۲۶. * مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «استعمار إفریقیا». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای عربی ، بازبینی‌شده در ۲۶ مارس ۲۰۲۶. [[Гурӯҳ:Фарҳанги Ғарб]] [[Гурӯҳ:Африқошиносӣ]] [[Гурӯҳ:Африқо]] [[Гурӯҳ:Pages with unreviewed translations]] 7a0nknvj0fysy2qpgreebzlo7nevkra 1479420 1479419 2026-07-07T06:33:35Z Шухрат Саъдиев 5132 /* Маебаъ */ 1479420 wikitext text/x-wiki '''Мустамликадории Африқо''' маҷмӯи равандҳои мустамликадорӣ аст, ки аз қадим то замони муосир ба қитъаи [[Африқо]] таҳмил карда шуда буданд. [[Юнони Бостон|Юнониҳо]] ва [[Руми Бостон|румиёни]] қадим аввалин мустамликаҳоро дар [[Африқои Шимолӣ]] ва инчунин дар баъзе қисматҳои [[Авруосиё]] таъсис доданд. Аммо, дар баҳсҳои маъмул, мустамликадории Африқо бештар ба забти аврупоиён дар давраи мубориза барои [[Африқо]] (1884–1914) ва давраи неомериализм ишора мекунад, ки бо деколонизатсияи тадриҷии [[Африқо]] пас аз [[Ҷанги ҷаҳонии дувум|Ҷанги Дуюми Ҷаҳонӣ]] ҳамроҳ буд. Қудратҳои асосии дар неоколониализми Африқо дастдошта [[Имперотурии Бритониё]], [[Империяи мустамликавии Фаронса]], [[Империяи мустамликавии Олмон|ОлмИмперияи мустамликавии Олмон]], [[Империяи мустамликавии Португалия]], [[Империяи мустамликавии Испания]], [[Империяи мустамликавии Португалия]] ва Италия буданд. Ҳукмронии мустамликавии аврупоӣ барои сохтори [[ҷомеъа]]<nowiki/>ҳои [[Африқо|африқоӣ]] оқибатҳои амиқ дошт; он мухторияти [[ҷамоат]]<nowiki/>ҳои маҳаллиро пахш мекард, расму оинҳои бумиро халалдор мекард ва дар низомҳои иҷтимоию иқтисодии Африқо тағйироти бебозгашт ба вуҷуд меовард. Мустамликаҳо бо мақсади истисмори иқтисодӣ ва истихроҷи [[захираҳои табиӣ]] нигоҳ дошта мешуданд. Имрӯз, қариб дар ҳамаи кишварҳои [[Африқо]], [[Забони расмӣ|забони расмии]] ҳукумат ва ВАО забонест, ки аз ҷониби қудрати мустамликадор таҳмил шудааст, гарчанде ки аксари одамон ба забонҳои бумии африқоии худ гап мезананд. == Мустамликаҳои бостонӣ == [[Акс:Roman_Empire_125.svg|мини|[[Имперотурии Рум]] дар замони Адриан, тақрибан соли 125-и мелодӣ]] Дар давраи ҳукмронии фиръавни [[Миср]] Амасис (570–526 пеш аз милод), дар Навкратис, тақрибан 50 мил аз [[Искандария|Искандарияи]] баъдӣ, як мустамликаи тиҷоратии юнонӣ таъсис дода шуд. Юнониён дар ҳамон давра Барқаро низ мустамлика карданд. Дар соли 513 пеш аз милод, кӯшиши таъсиси мустамликаи юнонӣ байни Корна ва [[Карфаген]] анҷом дода шуд, аммо ду сол пас, бо ҳамкории бумиён ва карфагениён, мустамликадорони юнонӣ ронда шуданд. [[Искандари Мақдунӣ]] (356–323 пеш аз милод) ҳангоми забти Миср шаҳри [[Искандария|Искандарияро]] таъсис дод. Он яке аз бузургтарин шаҳрҳои давраҳои эллинистӣ ва румӣ гардид ва вазифаҳои тиҷоратӣ, фарҳангӣ ва низомиро иҷро мекард. <ref name="boardman114" /> Таҳқиқоти аввали аврупоӣ ба таъсиси нуқтаҳои савдои соҳилӣ нигаронида шуда, ҳамзамон ҷазираҳои қаблан беодам, ба монанди [[Димоғаи Сабз|Кабо-Верде]] ва Сан-Томеро мустамлика мекарданд. Испаниҳо дар асри 15 ҷазираҳои Канариро дар наздикии соҳили Африқои Шимолӣ забт карданд, ки боиси генотсиди аҳолии бумии Гуанч гардид. <ref name="adhikari2017" /> Финикиён дар соҳили Африқои Шимолӣ якчанд мустамликаҳоро таъсис доданд. Баъзе аз ин мустамликаҳо хеле қадимӣ буданд; масалан, Утика тақрибан соли 1100 пеш аз милод таъсис ёфтааст. [[Карфаген]], ки маънояш "шаҳри нав" аст, анъанавӣ ба соли 814 пеш аз милод тааллуқ дорад. Он дар [[Тунис]], ки ҳоло воқеъ аст, таъсис ёфтааст ва то асри 4 пеш аз милод ба як қудрати бузург дар [[Баҳри Миёназамин]] табдил ёфтааст. Карфагениён барои омӯхтан ва таъсиси мустамликаҳо дар соҳили Атлантикии Африқо экспедитсияҳо фиристоданд; ривояти экспедитсияи Ҳанун ба тақрибан соли 425 пеш аз милод рост меояд. Иттифоқчиёни Ҷанги Якум ва Дуюми Ҷаҳонӣ дар ҷангҳои худ аз қувваи корӣ ва сарбозони африқоӣ ба таври васеъ истифода мебурданд. == Оғози даврони нав == [[Акс:Colonial_Africa_1913_map.svg|мини|300x300пкс|Минтақаҳое, ки дар [[Африқо]] дар [[соли 1913]] таҳти назорати қудратҳои мустамликавии аврупоӣ қарор доштанд]] Назарияи мустамликадорӣ масъалаҳо ва оқибатҳои мустамликасозии кишварҳоро баррасӣ мекунад. Дар ин соҳа таҳқиқоти васеъ анҷом дода шудаанд. Қадимтарин шаҳри муосир, ки аз ҷониби аврупоиҳо дар қитъаи Африқо бунёд шудааст, [[Кейптаун]] аст, ки соли 1652 аз ҷониби Ширкати Ҳолландияи Шарқи Ҳиндустон ҳамчун истгоҳи роҳ барои киштиҳои аврупоӣ, ки ба самти Шарқ мераванд, таъсис ёфтааст. == Тақсимоти Африқо == Империяҳои таъсисёфта ба монанди Бритониё, Фаронса, Испания ва Португалия аллакай минтақаҳои соҳилиро ишғол карда буданд, аммо умқи қаламрави дохилиро забт накарда буданд. То соли 1870, аврупоиҳо танҳо тақрибан як даҳяки Африқоро, асосан дар соҳили баҳри Миёназамин ва дар ҷануби дури қитъа, назорат мекарданд. Яке аз аввалин пешравони густариши дохилӣ шоҳ Леополди II-и Белгия буд, ки то соли 1908 ҳавзаи Конгоро ҳамчун қаламрави шахсии худ идора мекард Конфронси Берлин (1884) аз ҷониби [[Отто фон Бисмарк]] барои муқаррар кардани дастурҳои байналмилалӣ ва пешгирии низоъ байни қудратҳои аврупоӣ даъват карда шуда буд ва " империализми нав "-ро ба расмият даровард. Он ба империалистҳо имкон дод, ки бидуни муқовимати назаррас ба қитъа ворид шаванд. Ягона таҳдиди ҷиддии зӯроварии байниимпериалӣ бӯҳрони Фашода дар соли 1898 байни Бритониё ва Фаронса буд, ки бе низоъи назарраси низомӣ ҳал карда шуд. Байни солҳои 1870 ва 1914, Аврупо қариб 23 миллион километри мураббаъро - як панҷуми масоҳати замини Заминро - ба моликияти мустамликавии хориҷии худ илова кард. <ref name="shepperson1985" /> === Амалияҳои маъмурӣ === Фаронсавиҳо, португалиҳо, олмониҳо ва белгиягиҳо шакли хеле мутамаркази идоракуниро, ки бо номи "ҳукмронии мустақим" маъруф аст, истифода мебурданд. Баръакс, [[англисҳо]] "ҳукмронии ғайримустақим"-ро истифода мебурданд, ҳокимони маҳаллиро эътироф мекарданд ва онҳоро маҷбур мекарданд ё барои ҳукмронӣ аз номи империя ташвиқ мекарданд. [[Фаронса]] аз [[Порис]] ҳукмронӣ мекард, сардорони маҳаллиро бе назардошти меъёрҳои анъанавӣ ва танҳо бар асоси садоқат ба Фаронса таъин мекард ва дар Африқо ду федератсияи бузурги мустамликавӣ таъсис медод: Африқои Ғарбии Фаронса ва Африқои Экватории Фаронса . <ref name="khapoya126" /> Гурӯҳҳои маҳаллӣ дар Африқои Шарқии Олмон ба меҳнати маҷбурӣ ва андозбандии Олмон муқовимат мекарданд. Дар шӯриши Абу Ширӣ (1888), олмониҳо қариб аз минтақа ронда шуданд. Дар соли 1905 шӯриши Маҷимаҷӣ бо дастгирии васеъи худ олмониҳоро ба ҳайрат овард. Шӯриш дар аввал муваффақ буд, аммо дар давоми як сол аз ҷониби нерӯҳои тақвиятӣ, ки бо пулемётҳо мусаллаҳ буданд, пахш карда шуд. Кӯшишҳои олмонӣ барои назорат кардани Африқои Ҷанубу Ғарбӣ низ бо муқовимати шадид рӯбарӯ шуданд, ки саркӯбии бераҳмонаи он боиси генотсиди Ҳереро ва Намакуа гардид. === Шӯришҳо ва муқовимат === Гурӯҳҳои маҳаллӣ дар Африқои Шарқии Олмон ба меҳнати маҷбурӣ ва андозбандии Олмон муқовимат мекарданд. Дар шӯриши Абу Ширӣ (1888), олмониҳо қариб аз минтақа ронда шуданд. Дар соли 1905 шӯриши Маҷимаҷӣ бо дастгирии васеъи худ олмониҳоро ба ҳайрат овард. Шӯриш дар аввал муваффақ буд, аммо дар давоми як сол аз ҷониби нерӯҳои тақвиятӣ, ки бо пулемётҳо мусаллаҳ буданд, пахш карда шуд. Кӯшишҳои олмонӣ барои назорат кардани Африқои Ҷанубу Ғарбӣ низ бо муқовимати шадид рӯбарӯ шуданд, ки саркӯбии бераҳмонаи он боиси генотсиди Ҳереро ва Намакуа гардид. Подшоҳи Белгия Леополд II мустамликаи бузурги шахсии худро Давлати Озоди Конго номид. Муносибати бераҳмонаи ӯ бо африқоиҳо боиси эътирози шадиди байналмилалӣ гардид ва қудратҳои аврупоӣ ӯро маҷбур карданд, ки назорати мустамликаро ба парлумони [[Белгия]] диҳад. === Иқтисоди мустамликадорӣ === Винсент Хапуя таваҷҷӯҳи назаррасеро, ки қудратҳои мустамликадорӣ ба иқтисоди мустамликадорӣ медоданд, қайд мекунад. Инҳо иборатанд аз: ба даст овардани замин, меҳнати маҷбурӣ, густариши зироатҳои пулӣ - баъзан ба зарари зироатҳои хӯрокворӣ - тағйир додани намунаҳои тиҷорати байниафриқоии пеш аз мустамликадорӣ, воридоти қувваи кории ҳиндуҳо ва истисмори идомаёфтаи [[Африқо]] ҳамчун манбаи ашёи хом барои саноати Аврупо. Қудратҳои мустамликадорӣ баъдтар ба барҳам додани ғуломдорӣ, рушди инфрасохтор ва беҳтар кардани тандурустӣ ва маориф тамаркуз карданд. == Деколонизатсия == [[Акс:Colonial_Africa_(1939).svg|мини|Африқо дар соли 1939]] Хапуя муқовимати назарраси мардуми Африқоро ба ҳукмронии мустамликавӣ таъкид мекунад. Бартарии технологӣ забт ва назоратро имконпазир сохт. Африқоиёне, ки истиқлолиятро дастгирӣ мекарданд, арзиши маорифи аврупоиро дар муқобила бо аврупоиҳо медиданд; баъзеҳо калисоҳои мустақили худро таъсис доданд ва нобаробариҳоеро, ки дар ивази дастгирии кишварҳои империалистӣ дар ҷангҳои ҷаҳонӣ ба даст оварда буданд, ошкоро маҳкум карданд. Гарчанде ки марзҳои таҳмилшудаи Аврупо ба қаламравҳои анъанавӣ мувофиқат намекарданд, ин воҳидҳои нави ҳудудии онҳо шароитеро фароҳам оварданд, ки дар он ҳаракатҳои сиёсӣ шукуфоӣ мекарданд. Гурӯҳҳои касбӣ, аз қабили ҳуқуқшиносон ва табибон, аъзои буржуазияи хурд (кормандон, муаллимон, тоҷирони хурд), коргарони шаҳрӣ ва деҳқонон нақши калидӣ доштанд. Иттифоқҳои касаба ва иттиҳодияҳои ғайрисиёсӣ ба ҳаракатҳои сиёсӣ табдил ёфтанд. === Нақши фаронсавӣ === [[Британияи Кабир|Бритониё]] интиқоли тадриҷии қудратро пайгирӣ кард, аммо сиёсати ассимилятсияи [[Фаронса]] бо муқовимат рӯбарӯ шуд, бахусус дар Африқои Шимолӣ. Додани истиқлолият ба [[Марокаш]] ва [[Тунис]] дар моҳи марти [[соли 1956]] имкон дод, ки ба [[Алҷазоир]] тамаркуз карда шавад, ки дар он ҷо муборизаи хунин ва тӯлонӣ барои истиқлолият ( 1954-1962 ) сурат гирифт. Вақте ки [[Шарл де Голл]] дар [[соли 1958]] [[Ҳамапурсӣ|раъйпурсӣ]] баргузор кард, танҳо [[Гвинея]] барои истиқлолияти пурра овоз дод. Аммо, Фаронса дар [[соли 1959]] ба конститутсия тағйирот ворид кард, то ин имконотро ба дигар мустамликаҳо низ васеъ кунад. === Мустамликаҳои Бритониё дар Африқои Шарқӣ === Деҳқонони Африқои Шарқии Бритониё аз мусодираи заминҳои худ ва ҷорӣ кардани усулҳои номатлуби кишоварзӣ хашмгин буданд. Дар Танганьика, Юлиус Нйерере нуфузи худро на танҳо дар байни африқоиҳои суахилӣ, балки бар баъзе пешвоёни сафедпӯст низ паҳн кард ва соли 1961 раҳбари Танганйикаи мустақил шуд. Дар [[Кения]], мустамликадорони сафедпӯст дар солҳои 1930 деҳқонони иҷоранишинро аз он ҷо ронда буданд; аз солҳои 1940 сар карда, низоъ шиддат гирифт ва дар [[соли 1952]] ба авҷи худ расид. Бритониё то соли 1955 шӯришро саркӯб кард ва то [[соли 1960]] принсипи ҳукмронии аксарияти африқоиро қабул кард. Кения пас аз се сол мустақил шуд. === Натиҷаи деколонизатсия === Давраи асосии деколонизатсия дар [[Африқо]] пас аз [[Ҷанги Дуюми Ҷаҳонӣ]] оғоз ёфт. Ҷунбишҳои [[истиқлолият]], ҳизбҳои сиёсии бумӣ ва иттифоқҳои касаба, дар баробари фишори [[Иёлоти Муттаҳидаи Амрико|Иёлоти Муттаҳида]] ва [[Иттиҳоди Шуравӣ|Иттиҳоди Шӯравӣ]], то солҳои 1980-ум деколонизатсияи қисми зиёди қитъаро таъмин карданд. Баъзе минтақаҳо, бахусус Африқои Ҷанубӣ ва Намибия, то ҳол аҳолии зиёди авлоди аврупоӣ доранд. Танҳо [[Дарунбум|анклавҳои]] испании Сеута ва Мелилла то ҳол таҳти ҳукмронии як кишвари аврупоӣ қарор доранд, дар ҳоле ки Реюньон, Майотта, Сент-Ҳелена, Вознессия ва Тристан-да-Кунья, ҷазираҳои Канарӣ ва Мадейра мутаносибан таҳти ҳукмронии Фаронса, Подшоҳии Муттаҳида, Испания ё Португалия боқӣ мемонанд. == Чаҳорчӯбаҳои назариявӣ == Дар китоби "Чӣ гуна Аврупо Африқоро аз даст дод", таърихшинос ва фаъоли Гайана Уолтер Родни бар асоси таҳлили марксистӣ изҳор медорад, ки Африқо аз ҷониби Ғарб тавассути истисмори иқтисодӣ ғорат шудааст. Ӯ сохтори кунунии Африқо ва Аврупоро тавассути таҳлили муқоисавӣ ба тиҷорати ғуломони Атлантик ва мустамликадорӣ пайгирӣ мекунад ва инчунин коҳиши минбаъдаи ҳуқуқи занони африқоиро дар давраи мустамликадорӣ таҳқиқ мекунад. === Шарҳ === Дар китоби "Чӣ гуна Аврупо Африқоро аз даст дод", таърихшинос ва фаъоли Гайана Уолтер Родни бар асоси таҳлили марксистӣ изҳор медорад, ки Африқо аз ҷониби Ғарб тавассути истисмори иқтисодӣ ғорат шудааст. Ӯ сохтори кунунии Африқо ва Аврупоро тавассути таҳлили муқоисавӣ ба тиҷорати ғуломони Атлантик ва мустамликадорӣ пайгирӣ мекунад ва инчунин коҳиши минбаъдаи ҳуқуқи занони африқоиро дар давраи мустамликадорӣ таҳқиқ мекунад. === Маҳмуд Мамданӣ === Маҳмуд Мамдонӣ дар китоби ''{{Lang|en|Citizen and Subject}}'' (1996) изҳор медорад, ки давлати мустамликадор дар Африқо «дуалистӣ» буд: «ду шакли қудрат таҳти як ҳукумати гегемонӣ». Як давлат барои аҳолии мустамликадори аврупоӣ бо ҳукумати интихобшуда дар шаҳрҳо ва дигаре барои мардуми бумӣ дар деҳот бо ҳокимияти қабилавӣ. Дар шаҳрҳо муассисаҳои бумӣ эътироф намешуданд ва мардуми бумӣ, ки аврупоиҳо онҳоро «ғайритамаддун» меномиданд, аз ҳуқуқи шаҳрвандӣ маҳрум карда шуданд. Ин тақсимот байни «шаҳрванд»-и аврупоӣ ва «субъект»-и африқоӣ тафовути нажодиро ба вуҷуд овард. <ref name="mamdani16" /> === Ашил Мбембе === [[Акс:Achille_Mbembe_2.JPG|мини|Ашил Мбембе]] Ашилл Мбембе таърихшинос, назарияпардози сиёсӣ ва файласуфи Камерун аст. Китоби ӯ ''{{Lang|en|On the Postcolony}}'' (2000) ҳаёти пас аз мустамликадориро дар Африқо интиқодӣ таҳқиқ мекунад ва як асари муҳим дар соҳаи пас аз мустамликадорӣ ҳисобида мешавад. Мбомбе нишон медиҳад, ки зӯроварии мустамликадорон асосан барои истихроҷи меҳнат ва сохтани шахсиятҳои итоаткор дар баданҳои африқоӣ истифода мешуд. Мустамликадорон ин зӯровариро "зарур ва хуб" меҳисобиданд, зеро он африкоиро ба коргари итоаткор табдил дод. <ref name="mbembe1992" /> Ҳаёти ҳаррӯзаи африқоӣ ба як намоиши итоаткорӣ табдил ёфт, ки дар шакли лоиҳаҳои корҳои ҷамъиятӣ ва хидмати ҷамъиятӣ ифода мешуд. <ref name="mbembe1992" /> === Стефани Терни Браун === Дар эссеи соли 2014-и худ, Стефани Терни Браун, чӣ гуна истифода шудани баҳсҳо дар бораи гигиена ва ифлосшавӣ дар ривоятҳои мустамликадориро бо истифода аз мисоли [[Кампала]] баррасӣ мекунад. Вай мафҳуми ифлосшавиро ҳамчун механизме шарҳ медиҳад, ки тавассути он як гурӯҳ гурӯҳи дигарро "ғайриинсонӣ" мекунад. Мустамликадорон тозагиро ба худ ва ифлосшавиро ба бумиён нисбат доданд ва бо ин вуҷуд надоштани инфрасохтори санитариро дар қисматҳои африқоии шаҳр ҳамчун нишонаи "варварӣ" барои сафед кардани раванди "тамаддун" тасвир карданд. Браун ин мероси моддии мустамликадориро дар Кампала ва дигар шаҳрҳои Африқо ҳанӯз зинда мебинад. <ref name="brown2014" /> === Шарҳ === Назарияҳои танқидии мустамликадории Африқо одатан дар маҳкум кардани фаъолиятҳои империалистӣ шариканд. Назарияи пас аз мустамликадорӣ решаҳои худро дар ин консепсияи зиддимустамликадорӣ/зиддиимпериалистӣ дорад. ''{{Lang|en|On the Postcolony}}'' Он аз ҷониби мунаққидоне ба монанди Мередит Терта барои тамаркузи аз ҳад зиёд ба кишварҳои мушаххаси африқоӣ, ба монанди Камерун, интиқод шудааст. Интиқодҳои монанд ба назарияҳои Мамданӣ низ садо додаанд ва иддао доранд, ки умумиятҳои ӯ дар бораи Африқо, ки дар асл бо роҳҳои хеле гуногун ва аз ҷониби идеологияҳои гуногуни империалистӣ мустамлика карда шуда буданд, нодурустанд. == Ҷусторҳои марбут == * Неоколониализм * Постколониализм * Савдои ғуломони Атлантик * Тақсимоти Африқо * Деколонизатсияи Африқо == Манбаъ == {{Эзоҳ|2}} * مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Colonisation of Africa». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی، بازبینی‌شده در ۲۶ مارس ۲۰۲۶. * مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Colonisation de l'Afrique». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای فرانسوی، بازبینی‌شده در ۲۶ مارس ۲۰۲۶. * مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «استعمار إفریقیا». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای عربی ، بازبینی‌شده در ۲۶ مارس ۲۰۲۶. == Эзоҳ == {{Эзоҳ|2}} {{ПБ}} [[Гурӯҳ:Фарҳанги Ғарб]] [[Гурӯҳ:Африқошиносӣ]] [[Гурӯҳ:Африқо]] [[Гурӯҳ:Pages with unreviewed translations]] btyxm84ufasl1wmd40ns3jzp4duv5ms 1479421 1479420 2026-07-07T06:34:05Z Шухрат Саъдиев 5132 /* Манбаъ */ 1479421 wikitext text/x-wiki '''Мустамликадории Африқо''' маҷмӯи равандҳои мустамликадорӣ аст, ки аз қадим то замони муосир ба қитъаи [[Африқо]] таҳмил карда шуда буданд. [[Юнони Бостон|Юнониҳо]] ва [[Руми Бостон|румиёни]] қадим аввалин мустамликаҳоро дар [[Африқои Шимолӣ]] ва инчунин дар баъзе қисматҳои [[Авруосиё]] таъсис доданд. Аммо, дар баҳсҳои маъмул, мустамликадории Африқо бештар ба забти аврупоиён дар давраи мубориза барои [[Африқо]] (1884–1914) ва давраи неомериализм ишора мекунад, ки бо деколонизатсияи тадриҷии [[Африқо]] пас аз [[Ҷанги ҷаҳонии дувум|Ҷанги Дуюми Ҷаҳонӣ]] ҳамроҳ буд. Қудратҳои асосии дар неоколониализми Африқо дастдошта [[Имперотурии Бритониё]], [[Империяи мустамликавии Фаронса]], [[Империяи мустамликавии Олмон|ОлмИмперияи мустамликавии Олмон]], [[Империяи мустамликавии Португалия]], [[Империяи мустамликавии Испания]], [[Империяи мустамликавии Португалия]] ва Италия буданд. Ҳукмронии мустамликавии аврупоӣ барои сохтори [[ҷомеъа]]<nowiki/>ҳои [[Африқо|африқоӣ]] оқибатҳои амиқ дошт; он мухторияти [[ҷамоат]]<nowiki/>ҳои маҳаллиро пахш мекард, расму оинҳои бумиро халалдор мекард ва дар низомҳои иҷтимоию иқтисодии Африқо тағйироти бебозгашт ба вуҷуд меовард. Мустамликаҳо бо мақсади истисмори иқтисодӣ ва истихроҷи [[захираҳои табиӣ]] нигоҳ дошта мешуданд. Имрӯз, қариб дар ҳамаи кишварҳои [[Африқо]], [[Забони расмӣ|забони расмии]] ҳукумат ва ВАО забонест, ки аз ҷониби қудрати мустамликадор таҳмил шудааст, гарчанде ки аксари одамон ба забонҳои бумии африқоии худ гап мезананд. == Мустамликаҳои бостонӣ == [[Акс:Roman_Empire_125.svg|мини|[[Имперотурии Рум]] дар замони Адриан, тақрибан соли 125-и мелодӣ]] Дар давраи ҳукмронии фиръавни [[Миср]] Амасис (570–526 пеш аз милод), дар Навкратис, тақрибан 50 мил аз [[Искандария|Искандарияи]] баъдӣ, як мустамликаи тиҷоратии юнонӣ таъсис дода шуд. Юнониён дар ҳамон давра Барқаро низ мустамлика карданд. Дар соли 513 пеш аз милод, кӯшиши таъсиси мустамликаи юнонӣ байни Корна ва [[Карфаген]] анҷом дода шуд, аммо ду сол пас, бо ҳамкории бумиён ва карфагениён, мустамликадорони юнонӣ ронда шуданд. [[Искандари Мақдунӣ]] (356–323 пеш аз милод) ҳангоми забти Миср шаҳри [[Искандария|Искандарияро]] таъсис дод. Он яке аз бузургтарин шаҳрҳои давраҳои эллинистӣ ва румӣ гардид ва вазифаҳои тиҷоратӣ, фарҳангӣ ва низомиро иҷро мекард. <ref name="boardman114" /> Таҳқиқоти аввали аврупоӣ ба таъсиси нуқтаҳои савдои соҳилӣ нигаронида шуда, ҳамзамон ҷазираҳои қаблан беодам, ба монанди [[Димоғаи Сабз|Кабо-Верде]] ва Сан-Томеро мустамлика мекарданд. Испаниҳо дар асри 15 ҷазираҳои Канариро дар наздикии соҳили Африқои Шимолӣ забт карданд, ки боиси генотсиди аҳолии бумии Гуанч гардид. <ref name="adhikari2017" /> Финикиён дар соҳили Африқои Шимолӣ якчанд мустамликаҳоро таъсис доданд. Баъзе аз ин мустамликаҳо хеле қадимӣ буданд; масалан, Утика тақрибан соли 1100 пеш аз милод таъсис ёфтааст. [[Карфаген]], ки маънояш "шаҳри нав" аст, анъанавӣ ба соли 814 пеш аз милод тааллуқ дорад. Он дар [[Тунис]], ки ҳоло воқеъ аст, таъсис ёфтааст ва то асри 4 пеш аз милод ба як қудрати бузург дар [[Баҳри Миёназамин]] табдил ёфтааст. Карфагениён барои омӯхтан ва таъсиси мустамликаҳо дар соҳили Атлантикии Африқо экспедитсияҳо фиристоданд; ривояти экспедитсияи Ҳанун ба тақрибан соли 425 пеш аз милод рост меояд. Иттифоқчиёни Ҷанги Якум ва Дуюми Ҷаҳонӣ дар ҷангҳои худ аз қувваи корӣ ва сарбозони африқоӣ ба таври васеъ истифода мебурданд. == Оғози даврони нав == [[Акс:Colonial_Africa_1913_map.svg|мини|300x300пкс|Минтақаҳое, ки дар [[Африқо]] дар [[соли 1913]] таҳти назорати қудратҳои мустамликавии аврупоӣ қарор доштанд]] Назарияи мустамликадорӣ масъалаҳо ва оқибатҳои мустамликасозии кишварҳоро баррасӣ мекунад. Дар ин соҳа таҳқиқоти васеъ анҷом дода шудаанд. Қадимтарин шаҳри муосир, ки аз ҷониби аврупоиҳо дар қитъаи Африқо бунёд шудааст, [[Кейптаун]] аст, ки соли 1652 аз ҷониби Ширкати Ҳолландияи Шарқи Ҳиндустон ҳамчун истгоҳи роҳ барои киштиҳои аврупоӣ, ки ба самти Шарқ мераванд, таъсис ёфтааст. == Тақсимоти Африқо == Империяҳои таъсисёфта ба монанди Бритониё, Фаронса, Испания ва Португалия аллакай минтақаҳои соҳилиро ишғол карда буданд, аммо умқи қаламрави дохилиро забт накарда буданд. То соли 1870, аврупоиҳо танҳо тақрибан як даҳяки Африқоро, асосан дар соҳили баҳри Миёназамин ва дар ҷануби дури қитъа, назорат мекарданд. Яке аз аввалин пешравони густариши дохилӣ шоҳ Леополди II-и Белгия буд, ки то соли 1908 ҳавзаи Конгоро ҳамчун қаламрави шахсии худ идора мекард Конфронси Берлин (1884) аз ҷониби [[Отто фон Бисмарк]] барои муқаррар кардани дастурҳои байналмилалӣ ва пешгирии низоъ байни қудратҳои аврупоӣ даъват карда шуда буд ва " империализми нав "-ро ба расмият даровард. Он ба империалистҳо имкон дод, ки бидуни муқовимати назаррас ба қитъа ворид шаванд. Ягона таҳдиди ҷиддии зӯроварии байниимпериалӣ бӯҳрони Фашода дар соли 1898 байни Бритониё ва Фаронса буд, ки бе низоъи назарраси низомӣ ҳал карда шуд. Байни солҳои 1870 ва 1914, Аврупо қариб 23 миллион километри мураббаъро - як панҷуми масоҳати замини Заминро - ба моликияти мустамликавии хориҷии худ илова кард. <ref name="shepperson1985" /> === Амалияҳои маъмурӣ === Фаронсавиҳо, португалиҳо, олмониҳо ва белгиягиҳо шакли хеле мутамаркази идоракуниро, ки бо номи "ҳукмронии мустақим" маъруф аст, истифода мебурданд. Баръакс, [[англисҳо]] "ҳукмронии ғайримустақим"-ро истифода мебурданд, ҳокимони маҳаллиро эътироф мекарданд ва онҳоро маҷбур мекарданд ё барои ҳукмронӣ аз номи империя ташвиқ мекарданд. [[Фаронса]] аз [[Порис]] ҳукмронӣ мекард, сардорони маҳаллиро бе назардошти меъёрҳои анъанавӣ ва танҳо бар асоси садоқат ба Фаронса таъин мекард ва дар Африқо ду федератсияи бузурги мустамликавӣ таъсис медод: Африқои Ғарбии Фаронса ва Африқои Экватории Фаронса . <ref name="khapoya126" /> Гурӯҳҳои маҳаллӣ дар Африқои Шарқии Олмон ба меҳнати маҷбурӣ ва андозбандии Олмон муқовимат мекарданд. Дар шӯриши Абу Ширӣ (1888), олмониҳо қариб аз минтақа ронда шуданд. Дар соли 1905 шӯриши Маҷимаҷӣ бо дастгирии васеъи худ олмониҳоро ба ҳайрат овард. Шӯриш дар аввал муваффақ буд, аммо дар давоми як сол аз ҷониби нерӯҳои тақвиятӣ, ки бо пулемётҳо мусаллаҳ буданд, пахш карда шуд. Кӯшишҳои олмонӣ барои назорат кардани Африқои Ҷанубу Ғарбӣ низ бо муқовимати шадид рӯбарӯ шуданд, ки саркӯбии бераҳмонаи он боиси генотсиди Ҳереро ва Намакуа гардид. === Шӯришҳо ва муқовимат === Гурӯҳҳои маҳаллӣ дар Африқои Шарқии Олмон ба меҳнати маҷбурӣ ва андозбандии Олмон муқовимат мекарданд. Дар шӯриши Абу Ширӣ (1888), олмониҳо қариб аз минтақа ронда шуданд. Дар соли 1905 шӯриши Маҷимаҷӣ бо дастгирии васеъи худ олмониҳоро ба ҳайрат овард. Шӯриш дар аввал муваффақ буд, аммо дар давоми як сол аз ҷониби нерӯҳои тақвиятӣ, ки бо пулемётҳо мусаллаҳ буданд, пахш карда шуд. Кӯшишҳои олмонӣ барои назорат кардани Африқои Ҷанубу Ғарбӣ низ бо муқовимати шадид рӯбарӯ шуданд, ки саркӯбии бераҳмонаи он боиси генотсиди Ҳереро ва Намакуа гардид. Подшоҳи Белгия Леополд II мустамликаи бузурги шахсии худро Давлати Озоди Конго номид. Муносибати бераҳмонаи ӯ бо африқоиҳо боиси эътирози шадиди байналмилалӣ гардид ва қудратҳои аврупоӣ ӯро маҷбур карданд, ки назорати мустамликаро ба парлумони [[Белгия]] диҳад. === Иқтисоди мустамликадорӣ === Винсент Хапуя таваҷҷӯҳи назаррасеро, ки қудратҳои мустамликадорӣ ба иқтисоди мустамликадорӣ медоданд, қайд мекунад. Инҳо иборатанд аз: ба даст овардани замин, меҳнати маҷбурӣ, густариши зироатҳои пулӣ - баъзан ба зарари зироатҳои хӯрокворӣ - тағйир додани намунаҳои тиҷорати байниафриқоии пеш аз мустамликадорӣ, воридоти қувваи кории ҳиндуҳо ва истисмори идомаёфтаи [[Африқо]] ҳамчун манбаи ашёи хом барои саноати Аврупо. Қудратҳои мустамликадорӣ баъдтар ба барҳам додани ғуломдорӣ, рушди инфрасохтор ва беҳтар кардани тандурустӣ ва маориф тамаркуз карданд. == Деколонизатсия == [[Акс:Colonial_Africa_(1939).svg|мини|Африқо дар соли 1939]] Хапуя муқовимати назарраси мардуми Африқоро ба ҳукмронии мустамликавӣ таъкид мекунад. Бартарии технологӣ забт ва назоратро имконпазир сохт. Африқоиёне, ки истиқлолиятро дастгирӣ мекарданд, арзиши маорифи аврупоиро дар муқобила бо аврупоиҳо медиданд; баъзеҳо калисоҳои мустақили худро таъсис доданд ва нобаробариҳоеро, ки дар ивази дастгирии кишварҳои империалистӣ дар ҷангҳои ҷаҳонӣ ба даст оварда буданд, ошкоро маҳкум карданд. Гарчанде ки марзҳои таҳмилшудаи Аврупо ба қаламравҳои анъанавӣ мувофиқат намекарданд, ин воҳидҳои нави ҳудудии онҳо шароитеро фароҳам оварданд, ки дар он ҳаракатҳои сиёсӣ шукуфоӣ мекарданд. Гурӯҳҳои касбӣ, аз қабили ҳуқуқшиносон ва табибон, аъзои буржуазияи хурд (кормандон, муаллимон, тоҷирони хурд), коргарони шаҳрӣ ва деҳқонон нақши калидӣ доштанд. Иттифоқҳои касаба ва иттиҳодияҳои ғайрисиёсӣ ба ҳаракатҳои сиёсӣ табдил ёфтанд. === Нақши фаронсавӣ === [[Британияи Кабир|Бритониё]] интиқоли тадриҷии қудратро пайгирӣ кард, аммо сиёсати ассимилятсияи [[Фаронса]] бо муқовимат рӯбарӯ шуд, бахусус дар Африқои Шимолӣ. Додани истиқлолият ба [[Марокаш]] ва [[Тунис]] дар моҳи марти [[соли 1956]] имкон дод, ки ба [[Алҷазоир]] тамаркуз карда шавад, ки дар он ҷо муборизаи хунин ва тӯлонӣ барои истиқлолият ( 1954-1962 ) сурат гирифт. Вақте ки [[Шарл де Голл]] дар [[соли 1958]] [[Ҳамапурсӣ|раъйпурсӣ]] баргузор кард, танҳо [[Гвинея]] барои истиқлолияти пурра овоз дод. Аммо, Фаронса дар [[соли 1959]] ба конститутсия тағйирот ворид кард, то ин имконотро ба дигар мустамликаҳо низ васеъ кунад. === Мустамликаҳои Бритониё дар Африқои Шарқӣ === Деҳқонони Африқои Шарқии Бритониё аз мусодираи заминҳои худ ва ҷорӣ кардани усулҳои номатлуби кишоварзӣ хашмгин буданд. Дар Танганьика, Юлиус Нйерере нуфузи худро на танҳо дар байни африқоиҳои суахилӣ, балки бар баъзе пешвоёни сафедпӯст низ паҳн кард ва соли 1961 раҳбари Танганйикаи мустақил шуд. Дар [[Кения]], мустамликадорони сафедпӯст дар солҳои 1930 деҳқонони иҷоранишинро аз он ҷо ронда буданд; аз солҳои 1940 сар карда, низоъ шиддат гирифт ва дар [[соли 1952]] ба авҷи худ расид. Бритониё то соли 1955 шӯришро саркӯб кард ва то [[соли 1960]] принсипи ҳукмронии аксарияти африқоиро қабул кард. Кения пас аз се сол мустақил шуд. === Натиҷаи деколонизатсия === Давраи асосии деколонизатсия дар [[Африқо]] пас аз [[Ҷанги Дуюми Ҷаҳонӣ]] оғоз ёфт. Ҷунбишҳои [[истиқлолият]], ҳизбҳои сиёсии бумӣ ва иттифоқҳои касаба, дар баробари фишори [[Иёлоти Муттаҳидаи Амрико|Иёлоти Муттаҳида]] ва [[Иттиҳоди Шуравӣ|Иттиҳоди Шӯравӣ]], то солҳои 1980-ум деколонизатсияи қисми зиёди қитъаро таъмин карданд. Баъзе минтақаҳо, бахусус Африқои Ҷанубӣ ва Намибия, то ҳол аҳолии зиёди авлоди аврупоӣ доранд. Танҳо [[Дарунбум|анклавҳои]] испании Сеута ва Мелилла то ҳол таҳти ҳукмронии як кишвари аврупоӣ қарор доранд, дар ҳоле ки Реюньон, Майотта, Сент-Ҳелена, Вознессия ва Тристан-да-Кунья, ҷазираҳои Канарӣ ва Мадейра мутаносибан таҳти ҳукмронии Фаронса, Подшоҳии Муттаҳида, Испания ё Португалия боқӣ мемонанд. == Чаҳорчӯбаҳои назариявӣ == Дар китоби "Чӣ гуна Аврупо Африқоро аз даст дод", таърихшинос ва фаъоли Гайана Уолтер Родни бар асоси таҳлили марксистӣ изҳор медорад, ки Африқо аз ҷониби Ғарб тавассути истисмори иқтисодӣ ғорат шудааст. Ӯ сохтори кунунии Африқо ва Аврупоро тавассути таҳлили муқоисавӣ ба тиҷорати ғуломони Атлантик ва мустамликадорӣ пайгирӣ мекунад ва инчунин коҳиши минбаъдаи ҳуқуқи занони африқоиро дар давраи мустамликадорӣ таҳқиқ мекунад. === Шарҳ === Дар китоби "Чӣ гуна Аврупо Африқоро аз даст дод", таърихшинос ва фаъоли Гайана Уолтер Родни бар асоси таҳлили марксистӣ изҳор медорад, ки Африқо аз ҷониби Ғарб тавассути истисмори иқтисодӣ ғорат шудааст. Ӯ сохтори кунунии Африқо ва Аврупоро тавассути таҳлили муқоисавӣ ба тиҷорати ғуломони Атлантик ва мустамликадорӣ пайгирӣ мекунад ва инчунин коҳиши минбаъдаи ҳуқуқи занони африқоиро дар давраи мустамликадорӣ таҳқиқ мекунад. === Маҳмуд Мамданӣ === Маҳмуд Мамдонӣ дар китоби ''{{Lang|en|Citizen and Subject}}'' (1996) изҳор медорад, ки давлати мустамликадор дар Африқо «дуалистӣ» буд: «ду шакли қудрат таҳти як ҳукумати гегемонӣ». Як давлат барои аҳолии мустамликадори аврупоӣ бо ҳукумати интихобшуда дар шаҳрҳо ва дигаре барои мардуми бумӣ дар деҳот бо ҳокимияти қабилавӣ. Дар шаҳрҳо муассисаҳои бумӣ эътироф намешуданд ва мардуми бумӣ, ки аврупоиҳо онҳоро «ғайритамаддун» меномиданд, аз ҳуқуқи шаҳрвандӣ маҳрум карда шуданд. Ин тақсимот байни «шаҳрванд»-и аврупоӣ ва «субъект»-и африқоӣ тафовути нажодиро ба вуҷуд овард. <ref name="mamdani16" /> === Ашил Мбембе === [[Акс:Achille_Mbembe_2.JPG|мини|Ашил Мбембе]] Ашилл Мбембе таърихшинос, назарияпардози сиёсӣ ва файласуфи Камерун аст. Китоби ӯ ''{{Lang|en|On the Postcolony}}'' (2000) ҳаёти пас аз мустамликадориро дар Африқо интиқодӣ таҳқиқ мекунад ва як асари муҳим дар соҳаи пас аз мустамликадорӣ ҳисобида мешавад. Мбомбе нишон медиҳад, ки зӯроварии мустамликадорон асосан барои истихроҷи меҳнат ва сохтани шахсиятҳои итоаткор дар баданҳои африқоӣ истифода мешуд. Мустамликадорон ин зӯровариро "зарур ва хуб" меҳисобиданд, зеро он африкоиро ба коргари итоаткор табдил дод. <ref name="mbembe1992" /> Ҳаёти ҳаррӯзаи африқоӣ ба як намоиши итоаткорӣ табдил ёфт, ки дар шакли лоиҳаҳои корҳои ҷамъиятӣ ва хидмати ҷамъиятӣ ифода мешуд. <ref name="mbembe1992" /> === Стефани Терни Браун === Дар эссеи соли 2014-и худ, Стефани Терни Браун, чӣ гуна истифода шудани баҳсҳо дар бораи гигиена ва ифлосшавӣ дар ривоятҳои мустамликадориро бо истифода аз мисоли [[Кампала]] баррасӣ мекунад. Вай мафҳуми ифлосшавиро ҳамчун механизме шарҳ медиҳад, ки тавассути он як гурӯҳ гурӯҳи дигарро "ғайриинсонӣ" мекунад. Мустамликадорон тозагиро ба худ ва ифлосшавиро ба бумиён нисбат доданд ва бо ин вуҷуд надоштани инфрасохтори санитариро дар қисматҳои африқоии шаҳр ҳамчун нишонаи "варварӣ" барои сафед кардани раванди "тамаддун" тасвир карданд. Браун ин мероси моддии мустамликадориро дар Кампала ва дигар шаҳрҳои Африқо ҳанӯз зинда мебинад. <ref name="brown2014" /> === Шарҳ === Назарияҳои танқидии мустамликадории Африқо одатан дар маҳкум кардани фаъолиятҳои империалистӣ шариканд. Назарияи пас аз мустамликадорӣ решаҳои худро дар ин консепсияи зиддимустамликадорӣ/зиддиимпериалистӣ дорад. ''{{Lang|en|On the Postcolony}}'' Он аз ҷониби мунаққидоне ба монанди Мередит Терта барои тамаркузи аз ҳад зиёд ба кишварҳои мушаххаси африқоӣ, ба монанди Камерун, интиқод шудааст. Интиқодҳои монанд ба назарияҳои Мамданӣ низ садо додаанд ва иддао доранд, ки умумиятҳои ӯ дар бораи Африқо, ки дар асл бо роҳҳои хеле гуногун ва аз ҷониби идеологияҳои гуногуни империалистӣ мустамлика карда шуда буданд, нодурустанд. == Ҷусторҳои марбут == * Неоколониализм * Постколониализм * Савдои ғуломони Атлантик * Тақсимоти Африқо * Деколонизатсияи Африқо == Манбаъ == * مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Colonisation of Africa». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی، بازبینی‌شده در ۲۶ مارس ۲۰۲۶. * مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Colonisation de l'Afrique». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای فرانسوی، بازبینی‌شده در ۲۶ مارس ۲۰۲۶. * مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «استعمار إفریقیا». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای عربی ، بازبینی‌شده در ۲۶ مارس ۲۰۲۶. == Эзоҳ == {{Эзоҳ|2}} {{ПБ}} [[Гурӯҳ:Фарҳанги Ғарб]] [[Гурӯҳ:Африқошиносӣ]] [[Гурӯҳ:Африқо]] [[Гурӯҳ:Pages with unreviewed translations]] k2ci88kmci5l0kx8qcgnj5n4v0b9bxj 1479434 1479421 2026-07-07T07:57:12Z Шухрат Саъдиев 5132 ислоҳ 1479434 wikitext text/x-wiki '''Мустамликадории Африқо''' — маҷмӯи равандҳои мустамликадорӣ аст, ки аз қадим то замони муосир ба қитъаи [[Африқо]] таҳмил карда шуда буданд. [[Юнони Бостон|Юнониҳо]] ва [[Руми Бостон|румиёни]] қадим аввалин мустамликаҳоро дар [[Африқои Шимолӣ]] ва инчунин дар баъзе қисматҳои [[Авруосиё]] таъсис доданд. Аммо, дар баҳсҳои маъмул, мустамликадории Африқо бештар ба забти аврупоиён дар давраи мубориза барои [[Африқо]] (1884–1914) ва давраи неомериализм ишора мекунад, ки бо деколонизатсияи тадриҷии [[Африқо]] пас аз [[Ҷанги ҷаҳонии дувум|Ҷанги дуюми ҷаҳонӣ]] ҳамроҳ буд. Қудратҳои асосии дар неоколониализми Африқо дастдошта [[Имперотурии Бритониё]], [[Империяи мустамликавии Фаронса]], [[Империяи мустамликавии Олмон|ОлмИмперияи мустамликавии Олмон]], [[Империяи мустамликавии Португалия]], [[Империяи мустамликавии Испания]], [[Империяи мустамликавии Португалия]] ва Италия буданд. Ҳукмронии мустамликавии аврупоӣ барои сохтори [[ҷомеъа]]<nowiki/>ҳои [[Африқо|африқоӣ]] оқибатҳои амиқ дошт; он мухторияти [[ҷамоат]]<nowiki/>ҳои маҳаллиро пахш мекард, расму оинҳои бумиро халалдор мекард ва дар низомҳои иҷтимоию иқтисодии Африқо тағйироти бебозгашт ба вуҷуд меовард. Мустамликаҳо бо мақсади истисмори иқтисодӣ ва истихроҷи [[захираҳои табиӣ]] нигоҳ дошта мешуданд. Имрӯз, қариб дар ҳамаи кишварҳои [[Африқо]], [[Забони расмӣ|забони расмии]] [[ҳукумат]] ва [[ВАО]] забонест, ки аз ҷониби қудрати мустамликадор таҳмил шудааст, гарчанде ки аксари [[одам|одамон]] ба забонҳои бумии африқоии худ гап мезананд. == Мустамликаҳои бостонӣ == [[Акс:Roman_Empire_125.svg|мини|[[Имперотурии Рум]] дар замони Адриан, тақрибан соли 125 мелодӣ]] Дар давраи ҳукмронии фиръавни [[Миср]] Амасис (570–526 пеш аз милод), дар Навкратис, тақрибан 50 мил аз [[Искандария|Искандарияи]] баъдӣ, як мустамликаи тиҷоратии юнонӣ таъсис дода шуд. Юнониён дар ҳамон давра Барқаро низ мустамлика карданд. Дар соли 513 пеш аз милод, кӯшиши таъсиси мустамликаи юнонӣ байни Корна ва [[Карфаген]] анҷом дода шуд, аммо ду сол пас, бо ҳамкории бумиён ва карфагениён, мустамликадорони юнонӣ ронда шуданд. [[Искандари Мақдунӣ]] (356–323 пеш аз милод) ҳангоми забти Миср шаҳри [[Искандария|Искандарияро]] таъсис дод. Он яке аз бузургтарин шаҳрҳои давраҳои эллинистӣ ва румӣ гардид ва вазифаҳои тиҷоратӣ, фарҳангӣ ва низомиро иҷро мекард. Таҳқиқоти аввали аврупоӣ ба таъсиси нуқтаҳои савдои соҳилӣ нигаронида шуда, ҳамзамон ҷазираҳои қаблан беодам, ба монанди [[Димоғаи Сабз|Кабо-Верде]] ва Сан-Томеро мустамлика мекарданд. [[Испаниҳо]] дар асри 15 ҷазираҳои Канариро дар наздикии соҳили [[Африқои Шимолӣ]] забт карданд, ки боиси генотсиди аҳолии бумии Гуанч гардид. Финикиён дар соҳили [[Африқои Шимолӣ]] якчанд мустамликаҳоро таъсис доданд. Баъзе аз ин мустамликаҳо хеле қадимӣ буданд; масалан, Утика тақрибан соли 1100 пеш аз милод таъсис ёфтааст. [[Карфаген]], ки маънояш "шаҳри нав" аст, анъанавӣ ба соли 814 пеш аз милод тааллуқ дорад. Он дар [[Тунис]], ки ҳоло воқеъ аст, таъсис ёфтааст ва то асри 4 пеш аз милод ба як қудрати бузург дар [[Баҳри Миёназамин]] табдил ёфтааст. Карфагениён барои омӯхтан ва таъсиси мустамликаҳо дар соҳили Атлантикии Африқо экспедитсияҳо фиристоданд; ривояти экспедитсияи Ҳанун ба тақрибан соли 425 пеш аз милод рост меояд. Иттифоқчиёни Ҷанги Якум ва Дуюми Ҷаҳонӣ дар ҷангҳои худ аз қувваи корӣ ва сарбозони африқоӣ ба таври васеъ истифода мебурданд. == Оғози даврони нав == [[Акс:Colonial_Africa_1913_map.svg|мини|300x300пкс|Минтақаҳое, ки дар [[Африқо]] дар [[соли 1913]] таҳти назорати қудратҳои мустамликавии аврупоӣ қарор доштанд]] Назарияи мустамликадорӣ масъалаҳо ва оқибатҳои мустамликасозии кишварҳоро баррасӣ мекунад. Дар ин соҳа таҳқиқоти васеъ анҷом дода шудаанд. Қадимтарин шаҳри муосир, ки аз ҷониби аврупоиҳо дар қитъаи [[Африқо]] бунёд шудааст, [[Кейптаун]] аст, ки соли 1652 аз ҷониби Ширкати Ҳолландияи Шарқи Ҳиндустон ҳамчун истгоҳи роҳ барои киштиҳои аврупоӣ, ки ба самти Шарқ мераванд, таъсис ёфтааст. == Тақсимоти Африқо == Империяҳои таъсисёфта ба монанди Бритониё, Фаронса, Испания ва Португалия аллакай минтақаҳои соҳилиро ишғол карда буданд, аммо умқи қаламрави дохилиро забт накарда буданд. То соли 1870, аврупоиҳо танҳо тақрибан як даҳяки Африқоро, асосан дар соҳили баҳри Миёназамин ва дар ҷануби дури қитъа, назорат мекарданд. Яке аз аввалин пешравони густариши дохилӣ шоҳ Леополди II-и Белгия буд, ки то соли 1908 ҳавзаи Конгоро ҳамчун қаламрави шахсии худ идора мекард Конфронси Берлин (1884) аз ҷониби [[Отто фон Бисмарк]] барои муқаррар кардани дастурҳои байналмилалӣ ва пешгирии низоъ байни қудратҳои аврупоӣ даъват карда шуда буд ва " империализми нав "-ро ба расмият даровард. Он ба империалистҳо имкон дод, ки бидуни муқовимати назаррас ба қитъа ворид шаванд. Ягона таҳдиди ҷиддии зӯроварии байниимпериалӣ бӯҳрони Фашода дар соли 1898 байни Бритониё ва Фаронса буд, ки бе низоъи назарраси низомӣ ҳал карда шуд. Байни солҳои 1870 ва 1914, Аврупо қариб 23 миллион километри мураббаъро - як панҷуми масоҳати замини Заминро - ба моликияти мустамликавии хориҷии худ илова кард. === Амалияҳои маъмурӣ === Фаронсавиҳо, португалиҳо, олмониҳо ва белгиягиҳо шакли хеле мутамаркази идоракуниро, ки бо номи "ҳукмронии мустақим" маъруф аст, истифода мебурданд. Баръакс, [[англисҳо]] "ҳукмронии ғайримустақим"-ро истифода мебурданд, ҳокимони маҳаллиро эътироф мекарданд ва онҳоро маҷбур мекарданд ё барои ҳукмронӣ аз номи империя ташвиқ мекарданд. [[Фаронса]] аз [[Порис]] ҳукмронӣ мекард, сардорони маҳаллиро бе назардошти меъёрҳои анъанавӣ ва танҳо бар асоси садоқат ба Фаронса таъин мекард ва дар Африқо ду федератсияи бузурги мустамликавӣ таъсис медод: Африқои Ғарбии Фаронса ва Африқои Экватории Фаронса . Гурӯҳҳои маҳаллӣ дар Африқои Шарқии Олмон ба меҳнати маҷбурӣ ва андозбандии Олмон муқовимат мекарданд. Дар шӯриши Абу Ширӣ (1888), олмониҳо қариб аз минтақа ронда шуданд. Дар соли 1905 шӯриши Маҷимаҷӣ бо дастгирии васеъи худ олмониҳоро ба ҳайрат овард. Шӯриш дар аввал муваффақ буд, аммо дар давоми як сол аз ҷониби нерӯҳои тақвиятӣ, ки бо пулемётҳо мусаллаҳ буданд, пахш карда шуд. Кӯшишҳои олмонӣ барои назорат кардани Африқои Ҷанубу Ғарбӣ низ бо муқовимати шадид рӯбарӯ шуданд, ки саркӯбии бераҳмонаи он боиси генотсиди Ҳереро ва Намакуа гардид. === Шӯришҳо ва муқовимат === Гурӯҳҳои маҳаллӣ дар Африқои Шарқии Олмон ба меҳнати маҷбурӣ ва андозбандии Олмон муқовимат мекарданд. Дар шӯриши Абу Ширӣ ([[соли 1888]]), олмониҳо қариб аз минтақа ронда шуданд. Дар соли 1905 шӯриши Маҷимаҷӣ бо дастгирии васеъи худ олмониҳоро ба ҳайрат овард. Шӯриш дар аввал муваффақ буд, аммо дар давоми як сол аз ҷониби нерӯҳои тақвиятӣ, ки бо пулемётҳо мусаллаҳ буданд, пахш карда шуд. Кӯшишҳои олмонӣ барои назорат кардани Африқои Ҷанубу Ғарбӣ низ бо муқовимати шадид рӯбарӯ шуданд, ки саркӯбии бераҳмонаи он боиси генотсиди Ҳереро ва Намакуа гардид. Подшоҳи Белгия Леополд II мустамликаи бузурги шахсии худро Давлати Озоди Конго номид. Муносибати бераҳмонаи ӯ бо африқоиҳо боиси эътирози шадиди байналмилалӣ гардид ва қудратҳои аврупоӣ ӯро маҷбур карданд, ки назорати мустамликаро ба парлумони [[Белгия]] диҳад. === Иқтисоди мустамликадорӣ === Винсент Хапуя таваҷҷӯҳи назаррасеро, ки қудратҳои мустамликадорӣ ба иқтисоди мустамликадорӣ медоданд, қайд мекунад. Инҳо иборатанд аз: ба даст овардани замин, меҳнати маҷбурӣ, густариши зироатҳои пулӣ - баъзан ба зарари зироатҳои хӯрокворӣ - тағйир додани намунаҳои тиҷорати байниафриқоии пеш аз мустамликадорӣ, воридоти қувваи кории ҳиндуҳо ва истисмори идомаёфтаи [[Африқо]] ҳамчун манбаи ашёи хом барои саноати Аврупо. Қудратҳои мустамликадорӣ баъдтар ба барҳам додани ғуломдорӣ, рушди инфрасохтор ва беҳтар кардани тандурустӣ ва маориф тамаркуз карданд. == Деколонизатсия == [[Акс:Colonial_Africa_(1939).svg|мини|Африқо дар соли 1939]] Хапуя муқовимати назарраси мардуми Африқоро ба ҳукмронии мустамликавӣ таъкид мекунад. Бартарии технологӣ забт ва назоратро имконпазир сохт. Африқоиёне, ки истиқлолиятро дастгирӣ мекарданд, арзиши маорифи аврупоиро дар муқобила бо аврупоиҳо медиданд; баъзеҳо калисоҳои мустақили худро таъсис доданд ва нобаробариҳоеро, ки дар ивази дастгирии кишварҳои империалистӣ дар ҷангҳои ҷаҳонӣ ба даст оварда буданд, ошкоро маҳкум карданд. Гарчанде ки марзҳои таҳмилшудаи Аврупо ба қаламравҳои анъанавӣ мувофиқат намекарданд, ин воҳидҳои нави ҳудудии онҳо шароитеро фароҳам оварданд, ки дар он ҳаракатҳои сиёсӣ шукуфоӣ мекарданд. Гурӯҳҳои касбӣ, аз қабили ҳуқуқшиносон ва табибон, аъзои буржуазияи хурд (кормандон, муаллимон, тоҷирони хурд), коргарони шаҳрӣ ва деҳқонон нақши калидӣ доштанд. Иттифоқҳои касаба ва иттиҳодияҳои ғайрисиёсӣ ба ҳаракатҳои сиёсӣ табдил ёфтанд. === Нақши фаронсавӣ === [[Британияи Кабир|Бритониё]] интиқоли тадриҷии қудратро пайгирӣ кард, аммо сиёсати ассимилятсияи [[Фаронса]] бо муқовимат рӯбарӯ шуд, бахусус дар [[Африқои Шимолӣ]]. Додани [[истиқлолият]] ба [[Марокаш]] ва [[Тунис]] дар моҳи марти [[соли 1956]] имкон дод, ки ба [[Алҷазоир]] тамаркуз карда шавад, ки дар он ҷо муборизаи хунин ва тӯлонӣ барои истиқлолият ( 1954-1962 ) сурат гирифт. Вақте ки [[Шарл де Голл]] дар [[соли 1958]] [[Ҳамапурсӣ|раъйпурсӣ]] баргузор кард, танҳо [[Гвинея]] барои истиқлолияти пурра овоз дод. Аммо, [[Фаронса]] дар [[соли 1959]] ба конститутсия тағйирот ворид кард, то ин имконотро ба дигар мустамликаҳо низ васеъ кунад. === Мустамликаҳои Бритониё дар Африқои Шарқӣ === Деҳқонони Африқои Шарқии Бритониё аз мусодираи заминҳои худ ва ҷорӣ кардани усулҳои номатлуби кишоварзӣ хашмгин буданд. Дар Танганьика, Юлиус Нйерере нуфузи худро на танҳо дар байни африқоиҳои суахилӣ, балки бар баъзе пешвоёни сафедпӯст низ паҳн кард ва соли 1961 раҳбари Танганйикаи мустақил шуд. Дар [[Кения]], мустамликадорони сафедпӯст дар солҳои 1930 деҳқонони иҷоранишинро аз он ҷо ронда буданд; аз солҳои 1940 сар карда, низоъ шиддат гирифт ва дар [[соли 1952]] ба авҷи худ расид. Бритониё то соли 1955 шӯришро саркӯб кард ва то [[соли 1960]] принсипи ҳукмронии аксарияти африқоиро қабул кард. Кения пас аз се сол мустақил шуд. === Натиҷаи деколонизатсия === Давраи асосии деколонизатсия дар [[Африқо]] пас аз [[Ҷанги Дуюми Ҷаҳонӣ]] оғоз ёфт. Ҷунбишҳои [[истиқлолият]], ҳизбҳои сиёсии бумӣ ва иттифоқҳои касаба, дар баробари фишори [[Иёлоти Муттаҳидаи Амрико|Иёлоти Муттаҳида]] ва [[Иттиҳоди Шуравӣ|Иттиҳоди Шӯравӣ]], то солҳои 1980-ум деколонизатсияи қисми зиёди қитъаро таъмин карданд. Баъзе минтақаҳо, бахусус Африқои Ҷанубӣ ва Намибия, то ҳол аҳолии зиёди авлоди аврупоӣ доранд. Танҳо [[Дарунбум|анклавҳои]] испании Сеута ва Мелилла то ҳол таҳти ҳукмронии як кишвари аврупоӣ қарор доранд, дар ҳоле ки Реюньон, Майотта, Сент-Ҳелена, Вознессия ва Тристан-да-Куня, ҷазираҳои Канарӣ ва Мадейра мутаносибан таҳти ҳукмронии Фаронса, Подшоҳии Муттаҳида, Испания ё Португалия боқӣ мемонанд. == Чаҳорчӯбаҳои назариявӣ == Дар китоби "Чӣ гуна Аврупо Африқоро аз даст дод", таърихшинос ва фаъоли [[Гайана]] Уолтер Родни бар асоси таҳлили марксистӣ изҳор медорад, ки [[Африқо]] аз ҷониби Ғарб тавассути истисмори иқтисодӣ ғорат шудааст. Ӯ сохтори кунунии [[Африқо]] ва Аврупоро тавассути таҳлили муқоисавӣ ба тиҷорати [[ғулом|ғуломони]] Атлантик ва мустамликадорӣ пайгирӣ мекунад ва инчунин коҳиши минбаъдаи ҳуқуқи занони африқоиро дар давраи мустамликадорӣ таҳқиқ мекунад. === Маҳмуд Мамданӣ === Маҳмуд Мамдонӣ дар китоби ''{{Lang|en|Citizen and Subject}}'' ([[соли 1996]]) изҳор медорад, ки давлати мустамликадор дар [[Африқо]] «дуалистӣ» буд: «ду шакли қудрат таҳти як ҳукумати гегемонӣ». Як давлат барои аҳолии мустамликадори аврупоӣ бо ҳукумати интихобшуда дар шаҳрҳо ва дигаре барои мардуми бумӣ дар деҳот бо ҳокимияти қабилавӣ. Дар шаҳрҳо муассисаҳои бумӣ эътироф намешуданд ва мардуми бумӣ, ки аврупоиҳо онҳоро ''«ғайритамаддун»'' меномиданд, аз ҳуқуқи [[шаҳрвандӣ]] маҳрум карда шуданд. Ин тақсимот байни «шаҳрванд»-и аврупоӣ ва «субъект»-и африқоӣ тафовути нажодиро ба вуҷуд овард. === Ашил Мбембе === [[Акс:Achille_Mbembe_2.JPG|мини|Ашил Мбембе]] Ашилл Мбембе [[таърихшинос]], назарияпардози сиёсӣ ва файласуфи [[Камерун]] аст. Китоби ӯ ''{{Lang|en|On the Postcolony}}'' ([[соли 2000]]) ҳаёти пас аз мустамликадориро дар [[Африқо]] интиқодӣ таҳқиқ мекунад ва як асари муҳим дар соҳаи пас аз мустамликадорӣ ҳисобида мешавад. Мбомбе нишон медиҳад, ки зӯроварии мустамликадорон асосан барои истихроҷи меҳнат ва сохтани шахсиятҳои итоаткор дар баданҳои африқоӣ истифода мешуд. Мустамликадорон ин зӯровариро ''"зарур ва хуб"'' меҳисобиданд, зеро он африкоиро ба [[коргар|коргари]] итоаткор табдил дод. Ҳаёти ҳаррӯзаи африқоӣ ба як намоиши итоаткорӣ табдил ёфт, ки дар шакли лоиҳаҳои корҳои ҷамъиятӣ ва хидмати ҷамъиятӣ ифода мешуд. === Стефани Терни Браун === Дар эссеи [[соли 2014]]-и худ, Стефани Терни Браун, чӣ гуна истифода шудани баҳсҳо дар бораи гигиена ва ифлосшавӣ дар ривоятҳои мустамликадориро бо истифода аз мисоли [[Кампала]] баррасӣ мекунад. Вай мафҳуми ифлосшавиро ҳамчун механизме шарҳ медиҳад, ки тавассути он як гурӯҳ гурӯҳи дигарро "ғайриинсонӣ" мекунад. Мустамликадорон тозагиро ба худ ва ифлосшавиро ба бумиён нисбат доданд ва бо ин вуҷуд надоштани инфрасохтори санитариро дар қисматҳои африқоии шаҳр ҳамчун нишонаи "варварӣ" барои сафед кардани раванди "[[тамаддун]]" тасвир карданд. Браун ин мероси моддии мустамликадориро дар Кампала ва дигар шаҳрҳои Африқо ҳанӯз зинда мебинад. === Шарҳ === Назарияҳои танқидии мустамликадории Африқо одатан дар маҳкум кардани фаъолиятҳои империалистӣ шариканд. Назарияи пас аз мустамликадорӣ решаҳои худро дар ин консепсияи зиддимустамликадорӣ/зиддиимпериалистӣ дорад. Он аз ҷониби мунаққидоне ба монанди Мередит Терта барои тамаркузи аз ҳад зиёд ба кишварҳои мушаххаси африқоӣ, ба монанди Камерун, интиқод шудааст. Интиқодҳои монанд ба назарияҳои Мамданӣ низ садо додаанд ва иддао доранд, ки умумиятҳои ӯ дар бораи Африқо, ки дар асл бо роҳҳои хеле гуногун ва аз ҷониби идеологияҳои гуногуни империалистӣ мустамлика карда шуда буданд, нодурустанд. == Ҷусторҳои марбут == * Неоколониализм * Постколониализм * Савдои ғуломони Атлантик * Тақсимоти Африқо * Деколонизатсияи Африқо == Манбаъ == * مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Colonisation of Africa». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی، بازبینی‌شده در ۲۶ مارس ۲۰۲۶. * مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Colonisation de l'Afrique». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای فرانسوی، بازبینی‌شده در ۲۶ مارس ۲۰۲۶. * مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «استعمار إفریقیا». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای عربی ، بازبینی‌شده در ۲۶ مارس ۲۰۲۶. {{ПБ}} [[Гурӯҳ:Фарҳанги Ғарб]] [[Гурӯҳ:Африқошиносӣ]] [[Гурӯҳ:Африқо]] [[Гурӯҳ:Pages with unreviewed translations]] bo4yykpfyb916ebl2pcshkjb3w029bd 0 332527 1479425 2026-07-07T06:59:45Z VASHGIRD 8035 Саҳифаи нав: '''Астигматизм''' (аз '''а'''… ва [[Забони юнонӣ|юн.]] '''stigmé''' — нуқта) — як навъ нуқсони системаи оптикӣ ([[чашм]], асбоб ва ғайра). Дар он зоҳир мегардад, ки шикаст ё инъикоси шуоъҳои рӯшноӣ дар буришҳои дастаи рӯшноии ба асбоб (ё чашм) зананда гуногун меояд. Дар нати... 1479425 wikitext text/x-wiki '''Астигматизм''' (аз '''а'''… ва [[Забони юнонӣ|юн.]] '''stigmé''' — нуқта) — як навъ нуқсони системаи оптикӣ ([[чашм]], асбоб ва ғайра). Дар он зоҳир мегардад, ки шикаст ё инъикоси шуоъҳои рӯшноӣ дар буришҳои дастаи рӯшноии ба асбоб (ё чашм) зананда гуногун меояд. Дар натиҷа сатҳи мавҷии куравӣ баъди аз системаи [[оптика|оптикии]] астигматӣ гузаштан тағйир меёбад ва куравияти худро гум мекунад. Дастаи шуои манбаи нуқтагӣ баъди аз системаи оптикӣ гузаштан на дар як нуқта, балки дар ду порчаи ба ҳам амудии хатти рост, ки аз якдигар дар ин ё он масофа воқеанд, ба ҳам меоянд. Астигматизм тасвири чизҳоро мавозеҳ мекунад. Тасвирҳо дар буришҳои мобайнӣ шакли байзавӣ мегиранд, яктои онҳо доирашакл меояд. <br> Астигматизм ё ба сабаби асимметрияи системаи оптикӣ (дар линзаҳои силиндрӣ) ё дар сурати нисбат ба меҳвари асосии оптикӣ таҳти кунҷи калон задани дастаи рӯшноӣ (дар линзаҳои муқаррарӣ) мушоҳида меша­вад. Астигматизми обективро ба воситаи маҷмӯи [[линза]]ҳо (анастигматҳо) бартараф кардан мумкин аст. Астигматизми чашмро бо айнак ислоҳ мекунанд. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Адабиёт == * {{ЭМТ|Астигматизм|2|муаллиф=}} * Сусеман М. Как улучшить зрение. Москва, 2007; * Шкарлова С. И., Романовский В. Е. Близорукость, дальнозоркость, астигматизм. Ростов, 2010. [[Гурӯҳ:Истилоҳот]] sj1t1rs06iuahek2n46obx2r107phdr 1479426 1479425 2026-07-07T07:00:46Z VASHGIRD 8035 иловаи [[Гурӯҳ:Аберратсияи системаҳои оптикӣ]] бо ёрии [[Википедиа:HotCat|HotCat]] 1479426 wikitext text/x-wiki '''Астигматизм''' (аз '''а'''… ва [[Забони юнонӣ|юн.]] '''stigmé''' — нуқта) — як навъ нуқсони системаи оптикӣ ([[чашм]], асбоб ва ғайра). Дар он зоҳир мегардад, ки шикаст ё инъикоси шуоъҳои рӯшноӣ дар буришҳои дастаи рӯшноии ба асбоб (ё чашм) зананда гуногун меояд. Дар натиҷа сатҳи мавҷии куравӣ баъди аз системаи [[оптика|оптикии]] астигматӣ гузаштан тағйир меёбад ва куравияти худро гум мекунад. Дастаи шуои манбаи нуқтагӣ баъди аз системаи оптикӣ гузаштан на дар як нуқта, балки дар ду порчаи ба ҳам амудии хатти рост, ки аз якдигар дар ин ё он масофа воқеанд, ба ҳам меоянд. Астигматизм тасвири чизҳоро мавозеҳ мекунад. Тасвирҳо дар буришҳои мобайнӣ шакли байзавӣ мегиранд, яктои онҳо доирашакл меояд. <br> Астигматизм ё ба сабаби асимметрияи системаи оптикӣ (дар линзаҳои силиндрӣ) ё дар сурати нисбат ба меҳвари асосии оптикӣ таҳти кунҷи калон задани дастаи рӯшноӣ (дар линзаҳои муқаррарӣ) мушоҳида меша­вад. Астигматизми обективро ба воситаи маҷмӯи [[линза]]ҳо (анастигматҳо) бартараф кардан мумкин аст. Астигматизми чашмро бо айнак ислоҳ мекунанд. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Адабиёт == * {{ЭМТ|Астигматизм|2|муаллиф=}} * Сусеман М. Как улучшить зрение. Москва, 2007; * Шкарлова С. И., Романовский В. Е. Близорукость, дальнозоркость, астигматизм. Ростов, 2010. [[Гурӯҳ:Истилоҳот]] [[Гурӯҳ:Аберратсияи системаҳои оптикӣ]] 0n9t205fhkrytux9568tlvon7z70fbo 14 332528 1479433 2026-07-07T07:28:34Z Шухрат Саъдиев 5132 гурӯҳбандӣ 1479433 wikitext text/x-wiki [[Гурӯҳ:Тартиби ҷамъиятӣ]] [[Гурӯҳ:Гурӯҳҳои иҷтимоӣ]] [[Гурӯҳ:Вайронкунии ҳуқуқи инсон]] 7wtiwtj54qrvxktd6koq432zxulzmgi 0 332529 1479435 2026-07-07T07:57:21Z ~2026-38498-27 141246 Саҳифаи нав: '''Меҳрофарин Наҷибӣ''' (номи аслиаш '''Наҷевуллоев Меҳрофарин'''; тав. [[13 март]]и [[2001]], [[Панҷакент]], [[Тоҷикистон]]) — рӯзноманигори тоҷик. Барандаи ҷоизаи "Рӯзноманигори сол" (2020), "Касбияти журналистӣ" ба номи Отахон Латифӣ (2023). == Зиндагинома == Меҳрофарин Наҷибӣ 13... 1479435 wikitext text/x-wiki '''Меҳрофарин Наҷибӣ''' (номи аслиаш '''Наҷевуллоев Меҳрофарин'''; тав. [[13 март]]и [[2001]], [[Панҷакент]], [[Тоҷикистон]]) — рӯзноманигори тоҷик. Барандаи ҷоизаи "Рӯзноманигори сол" (2020), "Касбияти журналистӣ" ба номи Отахон Латифӣ (2023). == Зиндагинома == Меҳрофарин Наҷибӣ 13 марти соли 2001 дар деҳаи Рукнободи шаҳри Панҷакент ба дунё омадааст. Таҳсилоти миёнаро дар Мактаби миёнаи таҳсилоти умумии рақами 64 ба номи Аълохон Афсаҳзоди шаҳри Панҷакент гирифтааст. Сипас, таҳсилотро дар факултаи журналистикаи Донишгоҳи миллии Тоҷикистон давом дода, соли 2023 бахши бакалавр ва соли 2025 магистратураро бо дипломи сурх (аъло) хатм намудааст. == Фаъолияти касбӣ == Фаъолияти рӯзноманигориро аз соли 2019 бо ҳамкорӣ бо расонаҳои хусусиву давлатии кишвар оғоз кардааст<ref name="newreporter">[https://newreporter.org/tj/author/merofarinnaibi/ Мақолаҳо ва нақдҳои расонаии Меҳрофарин Наҷибӣ] // Нови репортер.</ref>. Солҳои 2020—2022 ба ҳайси рӯзноманигор дар Маркази тадқиқоти журналистии Тоҷикистон (МТЖТ) фаъолият кардааст. Соли 2022 сармуҳаррири ҷаридаи вижаи ҷашнии «Ворастагон» буд, ки ба муносибати 30-солагии таъсиси факултаи журналистикаи ДМТ чоп шудааст<ref name="vorastagon-2022">[https://asiaplus.news/tg/2022/12/29/vorastagon-ta%d2%b7lil-az-30-solagii-fakulteti-zhurnalistikai-dmt/ “Ворастагон”. Таҷлил аз 30-солагии факултети журналистикаи ДМТ] // Asia-Plus. — 29 декабри 2022.</ref>. Аз моҳи сентябри соли 2022 (баъди ду соли ҳамкорӣ дар давраи донишҷӯӣ) расман ба ҳайси рӯзноманигори Гурӯҳи расонаҳои «Азия-Плюс» ба кор қабул шуд<ref name="ap-30">[https://asiaplus.news/2026/05/18/ap30-lyudi-kto-my-lyudi-kotoryh-vy-chitaete-i-kotorye-rabotayut-dlya-vas-kazhdyj-den-i-mnogo-let/ Люди «Азии-Плюс»: Мехрофарин Наджиби] // Asia-Plus. — 18 майи 2026.</ref>. Бештар ба жанрҳои мусоҳибаороиву чеҳракушоӣ, инчунин омода кардани маводҳои таҳлиливу чандрасонаӣ (мултимедиа) ва нақди расонаӣ тамаркуз дорад. Чанд муддат дар «Репортёри нав» нақдҳои расонаӣ навиштааст<ref name="newreporter">[https://newreporter.org/tj/author/merofarinnaibi/ Мақолаҳо ва нақдҳои расонаии Меҳрофарин Наҷибӣ] // Нови репортер.</ref>. Ӯ бо чеҳраҳои саршиноси илму фарҳанг ва сиёсати Тоҷикистон, аз ҷумла Ҷӯрабек Муродов, Низорамо Зарифова, Убайдулло Раҷабов, Акбар Турсон, Ато Ҳамдам, Хуршед Атовулло, Абдуқаюм Қаюмзод, Умед Бобохонов, Давлатманд Хол, Афзалшо Шодиев, Саидқул Билолов, Фурқат Саид, Урун Кӯҳзод, Абдулҳамид Самад, Бақо Содиқов, Қурбон Собир, Ойниҳол Бобоназарова, Иброҳим Усмонов, Абдунабӣ Сатторзода, Сайфуллоҳ Муллоҷон, Нигина Амонқулова ва дигарон мусоҳибаҳо анҷом додааст. == Ҷоизаҳо == * Барандаи ҷоизаи «Рӯзноманигори сол»-и Кумитаи кор бо ҷавонон ва варзиши назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон (2020); * Барандаи ҷоизаи ба номи «Воҳид Асрорӣ»-и Иттифоқи журналистони Тоҷикистон (2021); * Барандаи мақоми аввали Ҷоизаи «Касбияти журналистӣ» ба номи Отахон Латифӣ (2023)<ref name="latifi-2023">[https://asiaplus.news/tg/2023/05/03/r%d3%afznomanigori-aziya-plyus-%d2%b7oizai-kasbiyati-zhurnalist%d3%a3-girift-digar-%d2%b7oiza%d2%b3o-ba-ki%d2%b3o-doda-shud/ Рӯзноманигори “Азия-Плюс” ҷоизаи “Касбияти журналистӣ” гирифт] // Asia-Plus. — 3 майи 2023.</ref><ref name="nansmit-2023">[https://nansmit.org/index.php/tj/khabar-o/116143-r-znomanigori-aziya-plyus-oizai-kasbiyati-zhurnalist-girift-digar-oiza-o-ba-ki-o-doda-shud Ҷоизаи “Касбияти журналистӣ” ба Меҳрофарин Наҷибӣ тақдим гардид] // НАНСМИТ. — 4 майи 2023.</ref>; * Ҷои аввали озмуни «Иқтисод ва саводи молиявӣ: забоне, ки ҳама мефаҳманд»-и Эътилофи миллии занони рӯзноманигори Тоҷикистон дар номинаи «Беҳтарин маводи чандрасонаӣ» (2026)<ref name="coalition-2026">[https://asiaplus.news/tg/2026/04/01/se-kormandi-aziya-plyus-sohibi-joizahoi-etilofi-zanoni-ruznomanigori-tojikiston-shudand/ Се корманди “Азия-Плюс” соҳиби ҷоизаҳои Эътилофи занони рӯзноманигори Тоҷикистон шуданд] // Asia-Plus. — 1 апрели 2026.</ref>. == Сарчашмаҳо == {{Reflist}} == Пайвандҳои беруна == * [https://mehrofarin.wordpress.com/ Сомонаи шахсии Меҳрофарин Наҷибӣ (Блог)] * [https://asiaplus.news/tg/author/mehrofarinnajibi/ Саҳифаи муаллифии Меҳрофарин Наҷибӣ дар сомонаи «Азия-Плюс»] * [https://www.facebook.com/mehrofarin.najevulloev Саҳифаи Меҳрофарин Наҷибӣ дар Фейсбук] [[Гурӯҳ:Рӯзноманигорони Тоҷикистон]] [[Гурӯҳ:Зодагони Панҷакент]] [[Гурӯҳ:Хатмкардагони Донишгоҳи миллии Тоҷикистон]] 6i5yabh8jv8uy3bhh9nxmhbia2peggo 1479437 1479435 2026-07-07T08:14:03Z ~2026-38498-27 141246 1479437 wikitext text/x-wiki '''Меҳрофарин Наҷибӣ''' (номи аслиаш '''Наҷевуллоев Меҳрофарин'''; тав. [[13 март]]и [[2001]], [[Панҷакент]], [[Тоҷикистон]]) — рӯзноманигори тоҷик. Барандаи ҷоизаи "Рӯзноманигори сол" (2020), "Касбияти журналистӣ" ба номи Отахон Латифӣ (2023). == Зиндагинома == Меҳрофарин Наҷибӣ 13 марти соли 2001 дар деҳаи Рукнободи шаҳри Панҷакент ба дунё омадааст. Таҳсилоти миёнаро дар Мактаби миёнаи таҳсилоти умумии рақами 64 ба номи Аълохон Афсаҳзоди шаҳри Панҷакент гирифтааст. Сипас, таҳсилотро дар факултаи журналистикаи Донишгоҳи миллии Тоҷикистон давом дода, соли 2023 бахши бакалавр ва соли 2025 магистратураро бо дипломи сурх (аъло) хатм намудааст. == Фаъолияти касбӣ == Фаъолияти рӯзноманигориро аз соли 2019 бо ҳамкорӣ бо расонаҳои хусусиву давлатии кишвар оғоз кардааст<ref name="newreporter">[https://newreporter.org/tj/author/merofarinnaibi/ Мақолаҳо ва нақдҳои расонаии Меҳрофарин Наҷибӣ] // Нови репортер.</ref>. Солҳои 2020—2022 ба ҳайси рӯзноманигор дар Маркази тадқиқоти журналистии Тоҷикистон (МТЖТ) фаъолият кардааст. Соли 2022 сармуҳаррири ҷаридаи вижаи ҷашнии «Ворастагон» буд, ки ба муносибати 30-солагии таъсиси факултаи журналистикаи ДМТ чоп шудааст<ref name="vorastagon-2022">[https://asiaplus.news/tg/2022/12/29/vorastagon-ta%d2%b7lil-az-30-solagii-fakulteti-zhurnalistikai-dmt/ “Ворастагон”. Таҷлил аз 30-солагии факултети журналистикаи ДМТ] // Asia-Plus. — 29 декабри 2022.</ref>. Аз моҳи сентябри соли 2022 (баъди ду соли ҳамкорӣ дар давраи донишҷӯӣ) расман ба ҳайси рӯзноманигори Гурӯҳи расонаҳои «Азия-Плюс» ба кор қабул шуд<ref name="ap-30">[https://asiaplus.news/2026/05/18/ap30-lyudi-kto-my-lyudi-kotoryh-vy-chitaete-i-kotorye-rabotayut-dlya-vas-kazhdyj-den-i-mnogo-let/ Люди «Азии-Плюс»: Мехрофарин Наджиби] // Asia-Plus. — 18 майи 2026.</ref>. Бештар ба жанрҳои мусоҳибаороиву чеҳракушоӣ, инчунин омода кардани маводҳои таҳлиливу чандрасонаӣ (мултимедиа) ва нақди расонаӣ тамаркуз дорад. Ӯ бо чеҳраҳои саршиноси илму фарҳанг ва сиёсати Тоҷикистон, аз ҷумла [[Ҷӯрабек Муродов]], [[Низорамоҳ Зарифова]], [[Убайдулло Раҷабов]], [[Акбар Турсун]], [[Ато Ҳамдам]], [[Хуршеди Атовулло]], [[Давлатманд Хол]], [[Афзалшо Шодиев]], [[Саидқул Билолов]], [[Фурқат Саид]], [[Урун Кӯҳзод]], [[Абдулҳамид Самад]], [[Бақо Содиқов]], [[Қурбон Собир]], [[Ойниҳол Бобоназарова]], [[Иброҳим Усмонов]], [[Абдунабӣ Сатторзода]], [[Сайфулло Муллоҷонов]], [[Нигина Амонқулова]] ва дигарон мусоҳибаҳо анҷом додааст. Чанд муддат дар «Репортёри нав» нақдҳои расонаӣ навиштааст<ref name="newreporter">[https://newreporter.org/tj/author/merofarinnaibi/ Мақолаҳо ва нақдҳои расонаии Меҳрофарин Наҷибӣ] // Нови репортер.</ref>. == Ҷоизаҳо == * Барандаи ҷоизаи «Рӯзноманигори сол»-и Кумитаи кор бо ҷавонон ва варзиши назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон (2020); * Барандаи ҷоизаи ба номи «Воҳид Асрорӣ»-и Иттифоқи журналистони Тоҷикистон (2021); * Барандаи мақоми аввали Ҷоизаи «Касбияти журналистӣ» ба номи Отахон Латифӣ (2023)<ref name="latifi-2023">[https://asiaplus.news/tg/2023/05/03/r%d3%afznomanigori-aziya-plyus-%d2%b7oizai-kasbiyati-zhurnalist%d3%a3-girift-digar-%d2%b7oiza%d2%b3o-ba-ki%d2%b3o-doda-shud/ Рӯзноманигори “Азия-Плюс” ҷоизаи “Касбияти журналистӣ” гирифт] // Asia-Plus. — 3 майи 2023.</ref><ref name="nansmit-2023">[https://nansmit.org/index.php/tj/khabar-o/116143-r-znomanigori-aziya-plyus-oizai-kasbiyati-zhurnalist-girift-digar-oiza-o-ba-ki-o-doda-shud Ҷоизаи “Касбияти журналистӣ” ба Меҳрофарин Наҷибӣ тақдим гардид] // НАНСМИТ. — 4 майи 2023.</ref>; * Ҷои аввали озмуни «Иқтисод ва саводи молиявӣ: забоне, ки ҳама мефаҳманд»-и Эътилофи миллии занони рӯзноманигори Тоҷикистон дар номинаи «Беҳтарин маводи чандрасонаӣ» (2026)<ref name="coalition-2026">[https://asiaplus.news/tg/2026/04/01/se-kormandi-aziya-plyus-sohibi-joizahoi-etilofi-zanoni-ruznomanigori-tojikiston-shudand/ Се корманди “Азия-Плюс” соҳиби ҷоизаҳои Эътилофи занони рӯзноманигори Тоҷикистон шуданд] // Asia-Plus. — 1 апрели 2026.</ref>. == Сарчашмаҳо == {{Reflist}} == Пайвандҳои беруна == * [https://mehrofarin.wordpress.com/ Сомонаи шахсии Меҳрофарин Наҷибӣ (Блог)] * [https://asiaplus.news/tg/author/mehrofarinnajibi/ Саҳифаи муаллифии Меҳрофарин Наҷибӣ дар сомонаи «Азия-Плюс»] * [https://www.facebook.com/mehrofarin.najevulloev Саҳифаи Меҳрофарин Наҷибӣ дар Фейсбук] [[Гурӯҳ:Рӯзноманигорони Тоҷикистон]] [[Гурӯҳ:Зодагони Панҷакент]] [[Гурӯҳ:Хатмкардагони Донишгоҳи миллии Тоҷикистон]] i0zfvcmicdjze2yxbduk1b5meodej19 0 332530 1479440 2026-07-07T08:26:54Z Шухрат Саъдиев 5132 равона 1479440 wikitext text/x-wiki #равона [[Урдуи Заррин]] fh1e4wbrp8id6o6rz9ck3a705zftw9d 0 332531 1479441 2026-07-07T08:27:41Z Шухрат Саъдиев 5132 Тағйири масир ба [[Урдуи Заррин]] 1479441 wikitext text/x-wiki #равона [[Урдуи Заррин]] fh1e4wbrp8id6o6rz9ck3a705zftw9d 0 332532 1479442 2026-07-07T08:29:35Z Шухрат Саъдиев 5132 равона 1479442 wikitext text/x-wiki #равона [[Урдуи Заррин]] fh1e4wbrp8id6o6rz9ck3a705zftw9d 6 332533 1479446 2026-07-07T10:52:51Z VASHGIRD 8035 {{Акс | тавзеҳот = Алишер Раҳимзода, риёзидони тоҷик | манбаъ = бойгонии Алишер Раҳимзода | таърихи тавлид = | муаллиф = }} {{Асосноккунии истифодаи боинсоф | мақола = Алишер Раҳимзода | мақсад = мусавварсозии мақола | имкони иваз = | ҳоказо = }} 1479446 wikitext text/x-wiki == Хулоса == {{Акс | тавзеҳот = Алишер Раҳимзода, риёзидони тоҷик | манбаъ = бойгонии Алишер Раҳимзода | таърихи тавлид = | муаллиф = }} {{Асосноккунии истифодаи боинсоф | мақола = Алишер Раҳимзода | мақсад = мусавварсозии мақола | имкони иваз = | ҳоказо = }} 4v3im3n5xel307zo52sqg6u7ecrljje 0 332534 1479449 2026-07-07T11:20:34Z VASHGIRD 8035 Саҳифаи нав: {{Олим |ном = Маҳмадназар Ҷамшедов |номи аслӣ = |тасвир = |бар = |тавсифи тасвир = |таърихи таваллуд = 25.06.1954 |зодгоҳ = Падаск, {{Зодгоҳ|ноҳияи Масчо}}, [[вилояти Ленинобод]], [[ҶШС Тоҷикистон]] |таърихи даргузашт = |шаҳрвандӣ... 1479449 wikitext text/x-wiki {{Олим |ном = Маҳмадназар Ҷамшедов |номи аслӣ = |тасвир = |бар = |тавсифи тасвир = |таърихи таваллуд = 25.06.1954 |зодгоҳ = Падаск, {{Зодгоҳ|ноҳияи Масчо}}, [[вилояти Ленинобод]], [[ҶШС Тоҷикистон]] |таърихи даргузашт = |шаҳрвандӣ = {{Парчамбандӣ|Тоҷикистон}} |маҳалли даргузашт = |фазои илмӣ = [[иқтисод]], тиҷорати байналмилалӣ |ҷойҳои кор = [[Донишгоҳи байналмилалии сайёҳӣ ва соҳибкории Тоҷикистон]] |дараҷаи илмӣ = {{Дараҷаи илмӣ|доктор|илмҳои иқтисод}} |унвонҳои илмӣ = {{Унвонҳои илмӣ||1}} |алма-матер = [[Донишгоҳи миллии Тоҷикистон]] |роҳбари илмӣ = |шогирдони маъруф = |маъруф ба = |ҷоизаҳо = Аълочии кооператсияи матлуботи Ҷумҳурии Тоҷикистон |имзо = |бари имзо = |сайт = |викитека = |викианбор = }} '''Маҳмадназар Ҷамшедов''' (зод. [[25 июн]]и [[1954]], деҳаи [[Падаск]], [[ноҳияи Масчо]]) — {{иқтисоддон|Тоҷикистон}}и тоҷик, доктори илмҳои иқтисодӣ (2019). == Зиндагинома == Маҳмадназар Ҷамшедов 25 июни соли 1954 дар деҳаи Падаскии ноҳияи Масчоҳ таваллуд шудааст. Соли 1970 мактаби таҳсилоти миёнаи рақами 4-и зодгоҳашро хатм карда, сипас дар техникуми кооперативии шаҳри Хуҷанд таҳсил кардааст. Соли 1978 факултети иқтисодии [[Донишгоҳи миллии Тоҷикистон]]ро бо ихтисоси иқтисоди савдо хатм намудааст. == Корнома == Маҳмадназар Ҷамшедов фаъолияти кории худро дар соҳаи савдо ва кооператсияи матлубот оғоз намуда, дар солҳои гуногун дар Пажӯҳишгоҳи иқтисодиёти Академияи илмҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон, Маркази стратегии назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон ва [[Донишгоҳи давлатии тиҷорати Тоҷикистон]] фаъолият кардааст. Аз соли 2023 то ҳоло и.в. профессори кафедраи иқтисоди ҷаҳонии [[Донишгоҳи байналмилалии сайёҳӣ ва соҳибкории Тоҷикистон]] мебошад. Соли 2000 рисолаи номзадиро дар мавзӯи «Бозори минтақавии молҳои истеъмолӣ: роҳҳои ташаккул ва мӯътадилгардонии он (дар мисоли Ҷумҳурии Тоҷикистон)» дифоъ намудааст. Соли 2019 рисолаи докториро дар мавзӯи «Рушди иҷтимоию иқтисодии бозори молҳои истеъмолӣ дар Тоҷикистон: назария, методология, амалия» дифоъ кардааст. Самтҳои таҳқиқот Фаъолияти илмии ӯ ба пажӯҳиши стратегияи рушди бозори молҳои истеъмолӣ, тиҷорати дохиливу хориҷӣ, масоили иқтисодии соҳибкории хурду миёна, узвияти Тоҷикистон ба [[Созмони Умумиҷаҳонии Савдо]] (СУС), соҳибкории сайёҳӣ ва иқтисоди соҳаи сайёҳӣ бахшида шудааст. == Таълифот == Маҳмадназар Ҷамшедов муаллифи беш аз 200 мақолаи илмӣ, якчанд монография ва китобҳои дарсӣ мебошад. == Осор == * Луғати истилоҳоти иқтисодӣ (русӣ — тоҷикӣ) (1999, 2010). * Бозори молҳои истеъмолии Ҷумҳурии Тоҷикистон (2003). * Тиҷорати байналмилалӣ (Китоби дарсӣ, 2007). * Иқтисоди корхонаҳои савдо (2015, 2024). * Социально-экономическое развитие рынка потребительских товаров в Таджикистане: теория, методология, практика (Монография, 2019). == Ҷоизаҳо == * Аълочии кооператсияи матлуботи Ҷумҳурии Тоҷикистон (2002). == Эзоҳ == {{эзоҳ}} lbhpu0wu143f0jwxmrw6jn998fg7m0s 1479450 1479449 2026-07-07T11:23:10Z VASHGIRD 8035 1479450 wikitext text/x-wiki {{Олим |ном = Маҳмадназар Ҷамшедов |номи аслӣ = |тасвир = |бар = |тавсифи тасвир = |таърихи таваллуд = 25.06.1954 |зодгоҳ = Падаск, {{Зодгоҳ|ноҳияи Масчо}}, [[вилояти Ленинобод]], [[ҶШС Тоҷикистон]] |таърихи даргузашт = |шаҳрвандӣ = {{Парчамбандӣ|Тоҷикистон}} |маҳалли даргузашт = |фазои илмӣ = [[иқтисод]], тиҷорати байналмилалӣ |ҷойҳои кор = [[Донишгоҳи байналмилалии сайёҳӣ ва соҳибкории Тоҷикистон]] |дараҷаи илмӣ = {{Дараҷаи илмӣ|доктор|илмҳои иқтисод}} |унвонҳои илмӣ = {{Унвонҳои илмӣ||1}} |алма-матер = [[Донишгоҳи миллии Тоҷикистон]] |роҳбари илмӣ = |шогирдони маъруф = |маъруф ба = |ҷоизаҳо = Аълочии кооператсияи матлуботи Ҷумҳурии Тоҷикистон |имзо = |бари имзо = |сайт = |викитека = |викианбор = }} '''Маҳмадназар Ҷамшедов''' (зод. [[25 июн]]и [[1954]], деҳаи [[Падаск]], [[ноҳияи Масчо]]) — {{иқтисоддон|Тоҷикистон}}и тоҷик, доктори илмҳои иқтисодӣ (2019). == Зиндагинома == Маҳмадназар Ҷамшедов 25 июни соли 1954 дар деҳаи Падаскии ноҳияи Масчоҳ таваллуд шудааст. Соли 1970 мактаби таҳсилоти миёнаи рақами 4-и зодгоҳашро хатм карда, сипас дар техникуми кооперативии шаҳри Хуҷанд таҳсил кардааст. Соли 1978 факултети иқтисодии [[Донишгоҳи миллии Тоҷикистон]]ро бо ихтисоси иқтисоди савдо хатм намудааст. == Корнома == Маҳмадназар Ҷамшедов фаъолияти кории худро дар соҳаи савдо ва кооператсияи матлубот оғоз намуда, дар солҳои гуногун дар Пажӯҳишгоҳи иқтисодиёти Академияи илмҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон, Маркази стратегии назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон ва [[Донишгоҳи давлатии тиҷорати Тоҷикистон]] фаъолият кардааст. Аз соли 2023 то ҳоло и.в. профессори кафедраи иқтисоди ҷаҳонии [[Донишгоҳи байналмилалии сайёҳӣ ва соҳибкории Тоҷикистон]] мебошад. Соли 2000 рисолаи номзадиро дар мавзӯи «Бозори минтақавии молҳои истеъмолӣ: роҳҳои ташаккул ва мӯътадилгардонии он (дар мисоли Ҷумҳурии Тоҷикистон)» дифоъ намудааст. Соли 2019 рисолаи докториро дар мавзӯи «Рушди иҷтимоию иқтисодии бозори молҳои истеъмолӣ дар Тоҷикистон: назария, методология, амалия» дифоъ кардааст. Самтҳои таҳқиқот Фаъолияти илмии ӯ ба пажӯҳиши стратегияи рушди бозори молҳои истеъмолӣ, тиҷорати дохиливу хориҷӣ, масоили иқтисодии соҳибкории хурду миёна, узвияти Тоҷикистон ба [[Созмони Умумиҷаҳонии Савдо]] (СУС), соҳибкории сайёҳӣ ва иқтисоди соҳаи сайёҳӣ бахшида шудааст. == Таълифот == Маҳмадназар Ҷамшедов муаллифи 3 китоби дарсӣ, 2 монография, 2 луғати истилоҳоти иқтисодии русӣ-тоҷикӣ, 3 восита ва дастури таълимию методӣ, муҳаррири беш аз 10 китобу тазкираҳодар бораи фаъолияти илмиву омӯзгории олимони ҷумҳурӣ, инчунин беш аз 200 мақолаи илмӣ ва илмию оммавӣ дар соҳаҳои савдо, хӯроки умумӣ, фаъолияти соҳибкорӣ, сайёҳӣ ва дигар бахшҳои бозори молҳои истеъмолии Тоҷикистон мебошад. == Осор == * Луғати истилоҳоти иқтисодӣ (русӣ — тоҷикӣ) (1999, 2010). * Бозори молҳои истеъмолии Ҷумҳурии Тоҷикистон (2003). * Тиҷорати байналмилалӣ (Китоби дарсӣ, 2007). * Иқтисоди корхонаҳои савдо (2015, 2024). * Социально-экономическое развитие рынка потребительских товаров в Таджикистане: теория, методология, практика (Монография, 2019). == Ҷоизаҳо == * Аълочии кооператсияи матлуботи Ҷумҳурии Тоҷикистон (2003)<ref>{{Cite web|url=https://iutet.tj/%d0%ba%d0%be%d1%80%d0%bc%d0%b0%d0%bd%d0%b4%d0%be%d0%bd%d0%b8-%d0%ba%d0%b0%d1%84%d0%b5%d0%b4%d1%80%d0%b0-6/|title=Кормандони кафедра|publisher=Донишгоҳи байналмилалии сайёҳӣ ва соҳибкории Тоҷикистон|lang=|accessdate=2026-07-07}}</ref>. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} r2wo5lz5c5dk7tudgizx7hqwuq0ro5f 1479453 1479450 2026-07-07T11:24:40Z VASHGIRD 8035 1479453 wikitext text/x-wiki {{Олим |ном = Маҳмадназар Ҷамшедов |номи аслӣ = |тасвир = |бар = |тавсифи тасвир = |таърихи таваллуд = 25.06.1954 |зодгоҳ = Падаск, {{Зодгоҳ|ноҳияи Масчо}}, [[вилояти Ленинобод]], [[ҶШС Тоҷикистон]] |таърихи даргузашт = |шаҳрвандӣ = {{Парчамбандӣ|Тоҷикистон}} |маҳалли даргузашт = |фазои илмӣ = [[иқтисод]], тиҷорати байналмилалӣ |ҷойҳои кор = [[Донишгоҳи байналмилалии сайёҳӣ ва соҳибкории Тоҷикистон]] |дараҷаи илмӣ = {{Дараҷаи илмӣ|доктор|илмҳои иқтисод}} |унвонҳои илмӣ = {{Унвонҳои илмӣ||1}} |алма-матер = [[Донишгоҳи миллии Тоҷикистон]] |роҳбари илмӣ = |шогирдони маъруф = |маъруф ба = |ҷоизаҳо = Аълочии кооператсияи матлуботи Ҷумҳурии Тоҷикистон |имзо = |бари имзо = |сайт = |викитека = |викианбор = }} '''Маҳмадназар Ҷамшедов''' (зод. [[25 июн]]и [[1954]], деҳаи [[Падаск]], [[ноҳияи Масчо]]) — {{иқтисоддон|Тоҷикистон}}и тоҷик, доктори илмҳои иқтисодӣ (2019). == Зиндагинома == Маҳмадназар Ҷамшедов 25 июни соли 1954 дар деҳаи Падаскии ноҳияи Масчоҳ таваллуд шудааст. Соли 1970 мактаби таҳсилоти миёнаи рақами 4-и зодгоҳашро хатм карда, сипас дар техникуми кооперативии шаҳри Хуҷанд таҳсил кардааст. Соли 1978 факултети иқтисодии [[Донишгоҳи миллии Тоҷикистон]]ро бо ихтисоси иқтисоди савдо хатм намудааст. Соли 2000 рисолаи номзадиро дар мавзӯи «Бозори минтақавии молҳои истеъмолӣ: роҳҳои ташаккул ва мӯътадилгардонии он (дар мисоли Ҷумҳурии Тоҷикистон)» дифоъ намудааст. Соли 2019 рисолаи докториро дар мавзӯи «Рушди иҷтимоию иқтисодии бозори молҳои истеъмолӣ дар Тоҷикистон: назария, методология, амалия» дифоъ кардааст<ref>{{Cite web|url=https://vak.tj/old/index.php/ru/novosti/ob-yavleniya-o-zashchite-dissertatsij/1498-zashchita-dzhamshedova-makhmadnazara|title=Защита Джамшедова Махмадназара|website=vak.tj|accessdate=2026-07-07}}</ref>. == Корнома == Маҳмадназар Ҷамшедов фаъолияти кории худро дар соҳаи савдо ва кооператсияи матлубот оғоз намуда, дар солҳои гуногун дар Пажӯҳишгоҳи иқтисодиёти Академияи илмҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон, Маркази стратегии назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон ва [[Донишгоҳи давлатии тиҷорати Тоҷикистон]] фаъолият кардааст. Аз соли 2023 то ҳоло и.в. профессори кафедраи иқтисоди ҷаҳонии [[Донишгоҳи байналмилалии сайёҳӣ ва соҳибкории Тоҷикистон]] мебошад. == Таълифот == Маҳмадназар Ҷамшедов муаллифи 3 китоби дарсӣ, 2 монография, 2 луғати истилоҳоти иқтисодии русӣ-тоҷикӣ, 3 восита ва дастури таълимию методӣ, муҳаррири беш аз 10 китобу тазкираҳодар бораи фаъолияти илмиву омӯзгории олимони ҷумҳурӣ, инчунин беш аз 200 мақолаи илмӣ ва илмию оммавӣ дар соҳаҳои савдо, хӯроки умумӣ, фаъолияти соҳибкорӣ, сайёҳӣ ва дигар бахшҳои бозори молҳои истеъмолии Тоҷикистон мебошад. == Осор == * Луғати истилоҳоти иқтисодӣ (русӣ — тоҷикӣ) (1999, 2010). * Бозори молҳои истеъмолии Ҷумҳурии Тоҷикистон (2003). * Тиҷорати байналмилалӣ (Китоби дарсӣ, 2007). * Иқтисоди корхонаҳои савдо (2015, 2024). * Социально-экономическое развитие рынка потребительских товаров в Таджикистане: теория, методология, практика (Монография, 2019). == Ҷоизаҳо == * Аълочии кооператсияи матлуботи Ҷумҳурии Тоҷикистон (2003)<ref>{{Cite web|url=https://iutet.tj/%d0%ba%d0%be%d1%80%d0%bc%d0%b0%d0%bd%d0%b4%d0%be%d0%bd%d0%b8-%d0%ba%d0%b0%d1%84%d0%b5%d0%b4%d1%80%d0%b0-6/|title=Кормандони кафедра|publisher=Донишгоҳи байналмилалии сайёҳӣ ва соҳибкории Тоҷикистон|lang=|accessdate=2026-07-07}}</ref>. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} l6mweb2dbsza2pfnbv6aptxy3iau5x3 1479454 1479453 2026-07-07T11:25:13Z VASHGIRD 8035 /* Корнома */ 1479454 wikitext text/x-wiki {{Олим |ном = Маҳмадназар Ҷамшедов |номи аслӣ = |тасвир = |бар = |тавсифи тасвир = |таърихи таваллуд = 25.06.1954 |зодгоҳ = Падаск, {{Зодгоҳ|ноҳияи Масчо}}, [[вилояти Ленинобод]], [[ҶШС Тоҷикистон]] |таърихи даргузашт = |шаҳрвандӣ = {{Парчамбандӣ|Тоҷикистон}} |маҳалли даргузашт = |фазои илмӣ = [[иқтисод]], тиҷорати байналмилалӣ |ҷойҳои кор = [[Донишгоҳи байналмилалии сайёҳӣ ва соҳибкории Тоҷикистон]] |дараҷаи илмӣ = {{Дараҷаи илмӣ|доктор|илмҳои иқтисод}} |унвонҳои илмӣ = {{Унвонҳои илмӣ||1}} |алма-матер = [[Донишгоҳи миллии Тоҷикистон]] |роҳбари илмӣ = |шогирдони маъруф = |маъруф ба = |ҷоизаҳо = Аълочии кооператсияи матлуботи Ҷумҳурии Тоҷикистон |имзо = |бари имзо = |сайт = |викитека = |викианбор = }} '''Маҳмадназар Ҷамшедов''' (зод. [[25 июн]]и [[1954]], деҳаи [[Падаск]], [[ноҳияи Масчо]]) — {{иқтисоддон|Тоҷикистон}}и тоҷик, доктори илмҳои иқтисодӣ (2019). == Зиндагинома == Маҳмадназар Ҷамшедов 25 июни соли 1954 дар деҳаи Падаскии ноҳияи Масчоҳ таваллуд шудааст. Соли 1970 мактаби таҳсилоти миёнаи рақами 4-и зодгоҳашро хатм карда, сипас дар техникуми кооперативии шаҳри Хуҷанд таҳсил кардааст. Соли 1978 факултети иқтисодии [[Донишгоҳи миллии Тоҷикистон]]ро бо ихтисоси иқтисоди савдо хатм намудааст. Соли 2000 рисолаи номзадиро дар мавзӯи «Бозори минтақавии молҳои истеъмолӣ: роҳҳои ташаккул ва мӯътадилгардонии он (дар мисоли Ҷумҳурии Тоҷикистон)» дифоъ намудааст. Соли 2019 рисолаи докториро дар мавзӯи «Рушди иҷтимоию иқтисодии бозори молҳои истеъмолӣ дар Тоҷикистон: назария, методология, амалия» дифоъ кардааст<ref>{{Cite web|url=https://vak.tj/old/index.php/ru/novosti/ob-yavleniya-o-zashchite-dissertatsij/1498-zashchita-dzhamshedova-makhmadnazara|title=Защита Джамшедова Махмадназара|website=vak.tj|accessdate=2026-07-07}}</ref>. == Корнома == Маҳмадназар Ҷамшедов фаъолияти кории худро дар соҳаи савдо ва кооператсияи матлубот оғоз намуда, дар солҳои гуногун дар Пажӯҳишгоҳи иқтисодиёти Академияи илмҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон, Маркази стратегии назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон ва [[Донишгоҳи давлатии тиҷорати Тоҷикистон]] фаъолият кардааст. Аз соли 2023 то ҳоло иҷрокунандаи вазифаи профессори кафедраи иқтисоди ҷаҳонии [[Донишгоҳи байналмилалии сайёҳӣ ва соҳибкории Тоҷикистон]] мебошад. == Таълифот == Маҳмадназар Ҷамшедов муаллифи 3 китоби дарсӣ, 2 монография, 2 луғати истилоҳоти иқтисодии русӣ-тоҷикӣ, 3 восита ва дастури таълимию методӣ, муҳаррири беш аз 10 китобу тазкираҳодар бораи фаъолияти илмиву омӯзгории олимони ҷумҳурӣ, инчунин беш аз 200 мақолаи илмӣ ва илмию оммавӣ дар соҳаҳои савдо, хӯроки умумӣ, фаъолияти соҳибкорӣ, сайёҳӣ ва дигар бахшҳои бозори молҳои истеъмолии Тоҷикистон мебошад. == Осор == * Луғати истилоҳоти иқтисодӣ (русӣ — тоҷикӣ) (1999, 2010). * Бозори молҳои истеъмолии Ҷумҳурии Тоҷикистон (2003). * Тиҷорати байналмилалӣ (Китоби дарсӣ, 2007). * Иқтисоди корхонаҳои савдо (2015, 2024). * Социально-экономическое развитие рынка потребительских товаров в Таджикистане: теория, методология, практика (Монография, 2019). == Ҷоизаҳо == * Аълочии кооператсияи матлуботи Ҷумҳурии Тоҷикистон (2003)<ref>{{Cite web|url=https://iutet.tj/%d0%ba%d0%be%d1%80%d0%bc%d0%b0%d0%bd%d0%b4%d0%be%d0%bd%d0%b8-%d0%ba%d0%b0%d1%84%d0%b5%d0%b4%d1%80%d0%b0-6/|title=Кормандони кафедра|publisher=Донишгоҳи байналмилалии сайёҳӣ ва соҳибкории Тоҷикистон|lang=|accessdate=2026-07-07}}</ref>. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} i5l3wgampgatjwbvn5hsfj3v5kapwq3 1479455 1479454 2026-07-07T11:27:30Z VASHGIRD 8035 1479455 wikitext text/x-wiki {{Олим |ном = Маҳмадназар Ҷамшедов |номи аслӣ = |тасвир = |бар = |тавсифи тасвир = |таърихи таваллуд = 25.06.1954 |зодгоҳ = Падаск, {{Зодгоҳ|ноҳияи Масчо}}, [[вилояти Ленинобод]], [[ҶШС Тоҷикистон]] |таърихи даргузашт = |шаҳрвандӣ = {{Парчамбандӣ|Тоҷикистон}} |маҳалли даргузашт = |фазои илмӣ = [[иқтисод]], тиҷорати байналмилалӣ |ҷойҳои кор = [[Донишгоҳи байналмилалии сайёҳӣ ва соҳибкории Тоҷикистон]] |дараҷаи илмӣ = {{Дараҷаи илмӣ|доктор|илмҳои иқтисод}} |унвонҳои илмӣ = {{Унвонҳои илмӣ||1}} |алма-матер = [[Донишгоҳи миллии Тоҷикистон]] |роҳбари илмӣ = |шогирдони маъруф = |маъруф ба = |ҷоизаҳо = Аълочии кооператсияи матлуботи Ҷумҳурии Тоҷикистон |имзо = |бари имзо = |сайт = |викитека = |викианбор = }} '''Маҳмадназар Ҷамшедов''' (зод. [[25 июн]]и [[1954]], деҳаи [[Падаск]], [[ноҳияи Масчо]]) — {{иқтисоддон|Тоҷикистон}}<nowiki/>и тоҷик, доктори илмҳои иқтисод (2019). == Зиндагинома == Маҳмадназар Ҷамшедов 25 июни соли 1954 дар деҳаи Падаскии ноҳияи Масчоҳ таваллуд шудааст. Соли 1970 мактаби таҳсилоти миёнаи рақами 4-и зодгоҳашро хатм карда, сипас дар техникуми кооперативии шаҳри Хуҷанд таҳсил кардааст. Соли 1978 факултети иқтисодии [[Донишгоҳи миллии Тоҷикистон]]ро бо ихтисоси иқтисоди савдо хатм намудааст. Соли 2000 рисолаи номзадиро дар мавзӯи «Бозори минтақавии молҳои истеъмолӣ: роҳҳои ташаккул ва мӯътадилгардонии он (дар мисоли Ҷумҳурии Тоҷикистон)» дифоъ намудааст. Соли 2019 рисолаи докториро дар мавзӯи «Рушди иҷтимоию иқтисодии бозори молҳои истеъмолӣ дар Тоҷикистон: назария, методология, амалия» дифоъ кардааст<ref>{{Cite web|url=https://vak.tj/old/index.php/ru/novosti/ob-yavleniya-o-zashchite-dissertatsij/1498-zashchita-dzhamshedova-makhmadnazara|title=Защита Джамшедова Махмадназара|website=vak.tj|accessdate=2026-07-07}}</ref>. == Корнома == Маҳмадназар Ҷамшедов фаъолияти кории худро дар соҳаи савдо ва кооператсияи матлубот оғоз намуда, дар солҳои гуногун дар Пажӯҳишгоҳи иқтисодиёти Академияи илмҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон, Маркази стратегии назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон ва [[Донишгоҳи давлатии тиҷорати Тоҷикистон]] фаъолият кардааст. Аз соли 2023 то ҳоло иҷрокунандаи вазифаи профессори кафедраи иқтисоди ҷаҳонии [[Донишгоҳи байналмилалии сайёҳӣ ва соҳибкории Тоҷикистон]] мебошад. == Таълифот == Маҳмадназар Ҷамшедов муаллифи 3 китоби дарсӣ, 2 монография, 2 луғати истилоҳоти иқтисодии русӣ-тоҷикӣ, 3 восита ва дастури таълимию методӣ, муҳаррири беш аз 10 китобу тазкираҳодар бораи фаъолияти илмиву омӯзгории олимони ҷумҳурӣ, инчунин беш аз 200 мақолаи илмӣ ва илмию оммавӣ дар соҳаҳои савдо, хӯроки умумӣ, фаъолияти соҳибкорӣ, сайёҳӣ ва дигар бахшҳои бозори молҳои истеъмолии Тоҷикистон мебошад. == Осор == * Луғати истилоҳоти иқтисодӣ (русӣ — тоҷикӣ) (1999, 2010). * Бозори молҳои истеъмолии Ҷумҳурии Тоҷикистон (2003). * Тиҷорати байналмилалӣ (Китоби дарсӣ, 2007). * Иқтисоди корхонаҳои савдо (2015, 2024). * Социально-экономическое развитие рынка потребительских товаров в Таджикистане: теория, методология, практика (Монография, 2019). == Ҷоизаҳо == * Аълочии кооператсияи матлуботи Ҷумҳурии Тоҷикистон (2003)<ref>{{Cite web|url=https://iutet.tj/%d0%ba%d0%be%d1%80%d0%bc%d0%b0%d0%bd%d0%b4%d0%be%d0%bd%d0%b8-%d0%ba%d0%b0%d1%84%d0%b5%d0%b4%d1%80%d0%b0-6/|title=Кормандони кафедра|publisher=Донишгоҳи байналмилалии сайёҳӣ ва соҳибкории Тоҷикистон|lang=|accessdate=2026-07-07}}</ref>. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} tr9mpalf9vd7m0lj9qemj4wxpbrblcj 1479458 1479455 2026-07-07T11:32:55Z VASHGIRD 8035 1479458 wikitext text/x-wiki {{Олим |ном = Маҳмадназар Ҷамшедов |номи аслӣ = |тасвир = Маҳмадназар Ҷамшедов.jpg |бар = |тавсифи тасвир = |таърихи таваллуд = 25.06.1954 |зодгоҳ = Падаск, {{Зодгоҳ|ноҳияи Масчо}}, [[вилояти Ленинобод]], [[ҶШС Тоҷикистон]] |таърихи даргузашт = |шаҳрвандӣ = {{Парчамбандӣ|Тоҷикистон}} |маҳалли даргузашт = |фазои илмӣ = [[иқтисод]], тиҷорати байналмилалӣ |ҷойҳои кор = [[Донишгоҳи байналмилалии сайёҳӣ ва соҳибкории Тоҷикистон]] |дараҷаи илмӣ = {{Дараҷаи илмӣ|доктор|илмҳои иқтисод}} |унвонҳои илмӣ = {{Унвонҳои илмӣ||1}} |алма-матер = [[Донишгоҳи миллии Тоҷикистон]] |роҳбари илмӣ = |шогирдони маъруф = |маъруф ба = |ҷоизаҳо = Аълочии кооператсияи матлуботи Ҷумҳурии Тоҷикистон |имзо = |бари имзо = |сайт = |викитека = |викианбор = }} '''Маҳмадназар Ҷамшедов''' (зод. [[25 июн]]и [[1954]], деҳаи [[Падаск]], [[ноҳияи Масчо]]) — {{иқтисоддон|Тоҷикистон}}<nowiki/>и тоҷик, доктори илмҳои иқтисод (2019). == Зиндагинома == Маҳмадназар Ҷамшедов 25 июни соли 1954 дар деҳаи Падаскии ноҳияи Масчоҳ таваллуд шудааст. Соли 1970 мактаби таҳсилоти миёнаи рақами 4-и зодгоҳашро хатм карда, сипас дар техникуми кооперативии шаҳри Хуҷанд таҳсил кардааст. Соли 1978 факултети иқтисодии [[Донишгоҳи миллии Тоҷикистон]]ро бо ихтисоси иқтисоди савдо хатм намудааст. Соли 2000 рисолаи номзадиро дар мавзӯи «Бозори минтақавии молҳои истеъмолӣ: роҳҳои ташаккул ва мӯътадилгардонии он (дар мисоли Ҷумҳурии Тоҷикистон)» дифоъ намудааст. Соли 2019 рисолаи докториро дар мавзӯи «Рушди иҷтимоию иқтисодии бозори молҳои истеъмолӣ дар Тоҷикистон: назария, методология, амалия» дифоъ кардааст<ref>{{Cite web|url=https://vak.tj/old/index.php/ru/novosti/ob-yavleniya-o-zashchite-dissertatsij/1498-zashchita-dzhamshedova-makhmadnazara|title=Защита Джамшедова Махмадназара|website=vak.tj|accessdate=2026-07-07}}</ref>. == Корнома == Маҳмадназар Ҷамшедов фаъолияти кории худро дар соҳаи савдо ва кооператсияи матлубот оғоз намуда, дар солҳои гуногун дар Пажӯҳишгоҳи иқтисодиёти Академияи илмҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон, Маркази стратегии назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон ва [[Донишгоҳи давлатии тиҷорати Тоҷикистон]] фаъолият кардааст. Аз соли 2023 то ҳоло иҷрокунандаи вазифаи профессори кафедраи иқтисоди ҷаҳонии [[Донишгоҳи байналмилалии сайёҳӣ ва соҳибкории Тоҷикистон]] мебошад. == Таълифот == Маҳмадназар Ҷамшедов муаллифи 3 китоби дарсӣ, 2 монография, 2 луғати истилоҳоти иқтисодии русӣ-тоҷикӣ, 3 восита ва дастури таълимию методӣ, муҳаррири беш аз 10 китобу тазкираҳодар бораи фаъолияти илмиву омӯзгории олимони ҷумҳурӣ, инчунин беш аз 200 мақолаи илмӣ ва илмию оммавӣ дар соҳаҳои савдо, хӯроки умумӣ, фаъолияти соҳибкорӣ, сайёҳӣ ва дигар бахшҳои бозори молҳои истеъмолии Тоҷикистон мебошад. == Осор == * Луғати истилоҳоти иқтисодӣ (русӣ — тоҷикӣ) (1999, 2010). * Бозори молҳои истеъмолии Ҷумҳурии Тоҷикистон (2003). * Тиҷорати байналмилалӣ (Китоби дарсӣ, 2007). * Иқтисоди корхонаҳои савдо (2015, 2024). * Социально-экономическое развитие рынка потребительских товаров в Таджикистане: теория, методология, практика (Монография, 2019). == Ҷоизаҳо == * Аълочии кооператсияи матлуботи Ҷумҳурии Тоҷикистон (2003)<ref>{{Cite web|url=https://iutet.tj/%d0%ba%d0%be%d1%80%d0%bc%d0%b0%d0%bd%d0%b4%d0%be%d0%bd%d0%b8-%d0%ba%d0%b0%d1%84%d0%b5%d0%b4%d1%80%d0%b0-6/|title=Кормандони кафедра|publisher=Донишгоҳи байналмилалии сайёҳӣ ва соҳибкории Тоҷикистон|lang=|accessdate=2026-07-07}}</ref>. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} 3e40ys6ekdugg4kml7qwxoqxxaum5id 3 332535 1479452 2026-07-07T11:23:11Z J ansari 20087 J ansari moved page [[Баҳси корбар:Muthi'ah Zahra]] to [[Баҳси корбар:Pinggala 09]]: Automatically moved page while renaming the user "[[Special:CentralAuth/Muthi'ah Zahra|Muthi'ah Zahra]]" to "[[Special:CentralAuth/Pinggala 09|Pinggala 09]]" 1479452 wikitext text/x-wiki #равона [[Баҳси корбар:Pinggala 09]] 6kizpkhf9oem9swm61jez5g1ngwz39i 0 332536 1479456 2026-07-07T11:32:24Z Сунатулло Сафарзода 108676 Саҳифаи нав: {{Рассом}} Карл Павлович Брюллоов, (23.12.1799, ш. Петербург – 23.6.1852) — ш А. И. Иванов ва А. Е. Егоров таълим гирифтааст. Солҳои 1823–35 ва 1850–52 дар Итолиё зистааст. Брюллоов санъати тасвирии русро бо равияи нав интишор дод, ҷустуҷӯҳои эҷодиаш бо ифодаи романтикии хосси... 1479456 wikitext text/x-wiki {{Рассом}} Карл Павлович Брюллоов, (23.12.1799, ш. Петербург – 23.6.1852) — ш А. И. Иванов ва А. Е. Егоров таълим гирифтааст. Солҳои 1823–35 ва 1850–52 дар Итолиё зистааст. Брюллоов санъати тасвирии русро бо равияи нав интишор дод, ҷустуҷӯҳои эҷодиаш бо ифодаи романтикии хосси замон омезиш ёфтаанд. Хусусан дар портретнигорӣ маҳорати баланд дошт. Дар онҳо олами маънавӣ ва табиати инсон ҳамаҷониба инъикос ёфтааст. Портретҳои ашхоси машҳури қадиму ҷадид чун И. А. Крилов, В. А. Жуковский, А. Н. Струговшиков, А. К. Толстой, Ҷованни Пач­чини, Титтони ва дигарон дар ин навъ санъати тасвирии рус назир надоранд. Машҳур­тарин мусаввараи Брюллоов «Рӯзи охирини Помпей» ном дорад, ки дар он шаҳри харобшуда аз вулкани Везувий тасвир ёфтааст. Дар ин асар воқеияти таъ­рихӣ хуб ифода шуда, унсурҳои класситсизми академӣ ба назар мерасад. «Муҳосираи Псков», «Рӯзи охирини Помпей», «Бегуноҳӣ заминро тарк мекунад», «Марги Инесса де Кастро», «Тохтутози Ген­зерих ба Рим», «Диана дар қа­нот­ҳои шаб», «Нимашаби итолиёӣ», «Вирсавия», «Духтари савора» ва дигар мусав­вараҳояш ба хазинаи тилоии эҷодии санъати тасвирии ҷаҳон ворид шудаанд. Аз мактаби эҷодии Брюллоов бисёр рассомони барҷастаи замон ва баъдӣ дар Руссия ва Аврупо сабақ гирифтаанд. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Адабиёт == * {{ЭМТ|Карл Павлович Брюллоов,|7|муаллиф= }} {{ПБ}} [[Гурӯҳ:Рассом]] gxtdkhwys7de8g7xd4l6yzndo6beeqv 6 332537 1479457 2026-07-07T11:32:43Z VASHGIRD 8035 {{Акс | тавзеҳот = Маҳмадназар Ҷамшедов, иқтисоддони тоҷик, доктори илмҳои иқтисод | манбаъ = бойгонии Маҳмадназар Ҷамшедов | таърихи тавлид = | муаллиф = }} {{Асосноккунии истифодаи боинсоф | мақола = Маҳмадназар Ҷамшедов | мақсад = мусавварсозии мақола | имкони иваз = акси озод дастрас нест | ҳоказо = }} 1479457 wikitext text/x-wiki == Хулоса == {{Акс | тавзеҳот = Маҳмадназар Ҷамшедов, иқтисоддони тоҷик, доктори илмҳои иқтисод | манбаъ = бойгонии Маҳмадназар Ҷамшедов | таърихи тавлид = | муаллиф = }} {{Асосноккунии истифодаи боинсоф | мақола = Маҳмадназар Ҷамшедов | мақсад = мусавварсозии мақола | имкони иваз = акси озод дастрас нест | ҳоказо = }} rz84ads1hmw04smtkr4j0m6ht39pmtx