Мирзо Турсунзода

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="tg">
  <siteinfo>
    <sitename>Википедиа</sitename>
    <dbname>tgwiki</dbname>
    <base>https://tg.wikipedia.org/wiki/%D0%A1%D0%B0%D2%B3%D0%B8%D1%84%D0%B0%D0%B8_%D0%B0%D1%81%D0%BB%D3%A3</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.10</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Медиа</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Вижа</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Баҳс</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Корбар</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Баҳси корбар</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Википедиа</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Баҳси Википедиа</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Акс</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Баҳси акс</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">Медиавики</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">Баҳси медиавики</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Шаблон</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Баҳси шаблон</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Роҳнамо</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Баҳси роҳнамо</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Гурӯҳ</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Баҳси гурӯҳ</namespace>
      <namespace key="100" case="first-letter">Портал</namespace>
      <namespace key="101" case="first-letter">Баҳси портал</namespace>
      <namespace key="102" case="first-letter">Лоиҳа</namespace>
      <namespace key="103" case="first-letter">Баҳси Лоиҳа</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Модул</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Баҳси Модул</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>Мирзо Турсунзода</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2014</id>
    <revision>
      <id>1479654</id>
      <parentid>1471022</parentid>
      <timestamp>2026-07-09T08:52:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VASHGIRD</username>
        <id>8035</id>
      </contributor>
      <origin>1479654</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25414" sha1="lley1x5k5idhg8pftx15gzb693lfu4d" xml:space="preserve">{{Адиб
|ном                  = Мирзо Турсунзода
|номи аслӣ            = 
|тасвир               = Мирзо Турсунзода.png
|тавсифи тасвир       = 
|ном ҳангоми таваллуд = Мирзо
|номи пурра           =  
|тахаллусҳо           =  
|таърихи таваллуд     = 2.05.1911
|зодгоҳ                  = деҳаи [[Қаратоғ]], {{Зодгоҳ|бекигарии Ҳисор|ноҳияи Ҳисор|ноҳияи Ҳисор}}, [[Аморати Бухоро]] 
|таърихи даргузашт    = 24.09.1977
|маҳалли даргузашт    = {{МаҳаллиМарг|Душанбе|шаҳри Душанбе}}, [[Тоҷикистон]]
|шаҳрвандӣ            = {{парчамбандӣ|ИҶШС}}
|навъи фаъолият       = {{шоир|}}, [[тарҷумон]], арбоби ҷамъиятиву сиёсӣ  
|солҳои фаъолият      = 1930—1976
|самт                 = реализми сотсиалистӣ, 
|жанр                 = [[достон]], [[ғазал]], [[тарона]], [[либретто]].
|забони осор          = [[тоҷикӣ]] 
|ҷоизаҳо            = {{{!}}
{{!}}{{Мукофоти ленинӣ|1960}}{{!!}}{{Мукофоти сталинӣ|1948}}
{{!}}}
|ҷоизаҳо              = {{{!}} style=&quot;background:transparent&quot;
{{!}}{{Медали Дос ва Болға}}{{!!}}{{Қаҳрамони Тоҷикистон}}
{{!}}}
{{{!}} style=&quot;background:transparent&quot;
{{!}}{{Ордени Ленин}}{{!!}}{{Ордени Ленин}}{{!!}}{{Ордени Ленин}}{{!!}}{{Ордени Ленин}}
{{!}}-
{{!}}{{Ордени Инқилоби Октябр}}{{!!}}{{Ордени Байрақи Сурхи Меҳнат}}{{!!}}{{Ордени Байрақи Сурхи Меҳнат}}{{!!}}{{Ордени Байрақи Сурхи Меҳнат}}
{{!}}-
{{!}}{{Ордени Нишони Фахрӣ}}{{!!}}{{Ордени Нишони Фахрӣ}}{{!!}}{{медали Барои шуҷоати меҳнатӣ}}{{!!}}{{медали Барои меҳнати шуҷоатнок|}} 
{{!}}}
|Lib                  =  
|сайт                 = 
}}

'''Мирзо Турсунзода''' ([[2 май]]и [[1911]], [[Қаратоғ]], [[бекигарии Ҳисор]], [[аморати Бухоро]]  — [[24 сентябр]]и [[1977]], [[Душанбе]], [[ҶШС Тоҷикистон]], [[ИҶШС]]) — шоир, арбоби ҷамъиятиву сиёсӣ, раиси [[Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон|Иттифоқи нависандагони Тоҷикистони Шуравӣ]], Шоири халқии Тоҷикистон ([[1961]]), академики АИ [[ҶШС Тоҷикистон]] ([[1951]]), Қаҳрамони меҳнати сотсиалистӣ ([[1967]])&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=https://sputnik-tj.com/infographics/20190502/1028815768/Ede-az-shoir-donishmand-va-cherai-sisii-Tojikiston-Mirzo-Tursunzoda-.html|title=Ёде аз шоир, донишманд ва чеҳраи сиёсии Тоҷикистон Мирзо Турсунзода|author=Sputnik|website=Sputnik Tajik|lang=tg|accessdate=2019-09-10}}&lt;/ref&gt;. Раиси Кумитаи якдилии халқҳои Осиё ва Африқо. Барандаи Ҷоизаи байналмилалии ба номи Неҳру, [[Ҷоизаи давлатии СССР (ИҶШС)]] ва [[Ҷоизаи давлатии Тоҷикистон ба номи Абӯабдуллоҳи Рӯдакӣ]]. [[Қаҳрамони Тоҷикистон]] ([[2001]])

== Зиндагинома ==
Мирзо Турсунзода [[2 май]]и соли [[1911]]  дар деҳаи Қаратоғ дар водии [[Ҳисор]] ба дунё омадааст. Падараш – усто Турсун, яке аз ҳунармандони ин деҳа буд. Ҳарчанд хонавода зиндагонии фақиронае дошт, усто Турсун писараш Мирзоро дар мактаби муллои деҳа ба таҳсил дод. Аммо пас аз пирӯзии Инқилоби Октябри Кабир дар [[Қаратоғ]] мактаби нави шуравӣ ташкил ёфт ва Мирзо яке аз нахустин донишомӯзони он шуд. Дар солҳои [[1925]] - [[1926]] дар интернати [[Душанбе]] таҳсили худро давом медиҳад. Дар солҳои [[1926]] - [[1927]] дар  [[Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ|Донишгоҳи омӯзгорӣ]] таҳсил мекунад. Мирзо Турсунзода дар солҳои [[1927]] - [[1930]] дар Дорулмуаллимини тоҷикии шаҳри [[Тошкент]] хонда, соҳиби маълумоти пурра мегардад. 
Вай дар симати роҳбари шуъбаи умумӣ ва котиби масъули рӯзномаи «Комсомоли Тоҷикистон» кор карда, баъдтар бахши адабии Театри мусиқӣ-драмавии ба номи А. С. Пушкини вилояти Ленинободро роҳбарӣ намудааст.
Соли [[1935]] мудири шуъбаи ташкилотӣ-оммавии Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон шуд ва роҳбарии бахши драматургияро бар уҳда дошт.
Мирзо Турсунзода соли [[1939]] раиси Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон шуд. Аз соли [[1943]] мудири Идораи ҳунари Шурои Кумитаи халқии [[ҶШС Тоҷикистон]] ва аз соли [[1946]] — [[1977]] то поёни зиндагонии худ раиси Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон буд.
Фаъолияти ҷамъиятию сиёсии Мирзо Турсунзода ниҳоят бузург аст. Вай намояндаи Шурои Олии ИҶШС, аъзои Кумитаи Марказии Ҳизби Коммунистии Тоҷикистон, раиси Кумитаи шуравии ҳамраъии кишварҳои Осиё ва Африко, аъзои ҳақиқии Академияи илмҳои [[Тоҷикистон]] ва Котиби раёсати Иттифоқи нависандагони [[ИҶШС]] буд.
Мирзо Турсунзода [[24 сентябр]]и соли [[1977]] дар шаҳри [[Душанбе]] даргузашт ва дар теппаи Лучоб ([[Боғи Лучоб]]) дар шаҳри [[Душанбе]] ба хок супурда шуд. 
Мирзо Турсунзода шоири ватанпарвар буд, бинобар ин беҳтарин сафҳаҳои эҷодиёташ ба васфи Ватан ва мардуми он бахшида шудааст. Мирзо Турсунзода ҳамчун мубориз ва тарғибгари сулҳу амонӣ ва ғояҳои интернационалӣ борҳо ба хориҷа сафар карда, дар роҳи пойдории сулҳу дӯстии миллатҳои Ғарбу Шарқ хидматҳои беназир кардааст&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.

== Эҷодиёт ==
Фаъолияти эҷодии Мирзо Турсунзода аз соли 1930 сар мешавад. Аввалин маҷмуъаи шеърҳои ӯ бо номи «Байрақи зафар» (1932) аз чоп мебарояд. Сипас, шеъру достонҳои «Ба эҷодкорам» (1934), «Манзараҳои Хуҷанд» (1935), «Офтоби мамлакат» (1936), «Хазон ва баҳор» (1937), «Суруди ҷавонӣ» (1937), «Мамлакати тиллоӣ» (1938), «Оҳанрабо» (1939), «Халқи далер» (1939), «Чаманистон» (1940), «Водии Ҳисор» (1940), «Мо аз Хоруғ омадем» (1940) ва ғайра дастраси хонандагон мегарданд. Эҷодиёти Мирзо Турсунзода дар солҳои баъдӣ дар  маҷмуъаҳои «Пайғом» (1949), «Асарҳои мунтахаб» (1955), «Чароғи абадӣ» (1958) ва «Ман аз Шарқи Озод» (1959) ба табъ мерасанд.
Дар шеърҳои «Ҳамшираҳо» (1941), «Ба ҷанг» (1941), «Хотираи капитан» (1941), «Ҳаргиз» (1942), «Баҳодури тоҷик» (1943), «Паҳлавони интиқомгир (1944), «Рафиқи азиз» (1944) корномаҳои ҷангӣ бо шӯру ҳаяҷон тасвир ёфта, ғояҳои ватанхоҳию душманбадбинӣ талқин мешаванд. Дар солҳои ҷанг Турсунзода достонҳои «Писари Ватан» (1942) ва «Барои Ватан» (1942)-ро ҳамроҳи [[Абдусалом Деҳотӣ]] эҷод мекунад.
Ҳаракатҳои озодихоҳии миллатҳои Осиё ва Африко дар силсилаи асарҳои Мирзо Турсунзода «Ман аз Шарқи озод» (1950), «Қиссаи Ҳиндустон» (1947), «Садои Осиё» (1957), «Чароғи абадӣ» (1958), «Ҷони ширин» (1959), «Роҳи нури офтоб» (1964) ва достони «Аз Ганг то Кремл» (1970) ва ғайра  хеле хуб тасвир ёфтаанд.
Соли 1960 Ҳукумати шуравӣ хидматҳои барҷастаи шоирро ба назар гирифта, барои достони «Ҳасани аробакаш» ва силсилаи шеърҳои «Садои Осиё» ӯро бо Ҷоизаи Ленинӣ ва [[соли 1964]] барои достони «Ҷони ширин» бо Ҷоизаи давлатии ба номи Рӯдакӣ сарфароз мегардонад.
Фаъолияти тарҷумонии Мирзо Турсунзода низ самарабахш мебошад. Адиб як қатор асарҳои А.С. Пушкин, Т.Г. Шевченко, Н.А. Некрасов, [[Самад Вурғун]], Зулфия, Анатолий Сафронов ва дигар нависандагони номдори собиқ Иттиҳоди Шуравиро бо маҳорати баланд тарҷума кардааст.

Маҷмуъаҳои шеър ва достонҳои &quot;Писари Ватан&quot; (1942), &quot;Арӯс аз Москва&quot; (1945), «Қиссаи Ҳиндустон» (1948), «Ман аз Шарқи озод» (1950), «Ҳасани аробакаш» (1954), «Садои Осиё» (1956), «Чароғи абадӣ» (1957), «Ҷони ширин» (1963), &quot;Аз Ганг то Кремл&quot; (1967) ва дигар маҷмуъаҳо маҳсули эҷоди ӯст. Мероси адабии Мирзо Турсунзода ба чандин забон тарҷума ва нашр шудаанд.

== Ҷоизаҳо ==
Хидматҳои Мирзо Турсунзода ҳамчун шоири пешқадами замон ва арбоби ҷамъиятиву сиёсии [[Тоҷикистон]] бо ҷоизаҳои давлатии ИҶШС, ҶШС Тоҷикистон, давлатии ба номи Ленин ва байналмилалии ба номи Неҳру қадр карда шудаанд. 
Ӯ сазовори унвонҳои:
* Ҷоизаи давлатии СССР (ИҶШС) ([[1948]],
* Академики [[Академияи илмҳои Тоҷикистон|Академияи илмҳои ҶШС Тоҷикистон]] ([[1951]]),
* Шоири халқии Тоҷикистон ([[1961]]), 
* [[Ҷоизаи давлатии Тоҷикистон ба номи Абӯабдуллоҳ Рӯдакӣ]] ([[1963]]) 
* Қаҳрамони меҳнати сотсиалистӣ ([[1967]]) шудааст.
* Барои достонҳои «Қиссаи Ҳиндустон»(соли 1948), «Ҳасани аробакаш» (1954), «Чароғи абадӣ» (1957), «Садои Осиё» (1960), «Ҷони ширин» (соли 1963) соҳиби ҷоизаҳои  давлатии ИҶШС, ҶШС Тоҷикистон ([[Ҷоизаи давлатии Тоҷикистон ба номи Абӯабдуллоҳ Рӯдакӣ]]) гардид. 
* Барои достони &quot;Аз Ганг то Кремл&quot; (соли 1967) - соҳиби Ҷоизаи байналмилалии ба номи Неҳру шудааст,
* бо унвони олии [[Ҷумҳурии Тоҷикистон]] [[Қаҳрамони Тоҷикистон]] ([[2001]]) сарфароз гардидааст.

== Накӯдошти устод ==  
Дар накӯдошти ин фарзанди номдори миллат, шоири халқӣ, арбоби ҷамъиятиву сиёсии [[Тоҷикистон]], устод Мирзо Турсунзода дар [[Ҷумҳурии Тоҷикистон]] шаҳри [[Турсунзода]] ва [[Ноҳияи Турсунзода]] (ки қаблан ба номи ноҳияи Регар мазкур буд), [[Донишкадаи давлатии санъати Тоҷикистон ба номи М. Турсунзода|Донишкадаи санъати Тоҷикистон]] номгузорӣ шудааст.

Соли [[2001]] Мирзо Турсунзода бо унвони олии [[Ҷумҳурии Тоҷикистон]] [[Қаҳрамони Тоҷикистон]] сарфароз шудааст. Нимпайкараи ӯ назди [[Донишкадаи давлатии санъати Тоҷикистон ба номи М. Турсунзода|Донишкадаи ҳунари Тоҷикистон]] ва пайкарааш дар шаҳри Турсунзода бунёд шудааст. Мақбараи Мирзо Турcунзода дар [[Боғи Лучоб]] дар шаҳри [[Душанбе]] ва дигаор хиёбонҳои шаҳру рустоҳо ба номи ӯ сохтаву гузошта шудаанд. Соли 1977 номи Мирзо Турсунзода бар мактаби миёнаи № 95 (акнун №12) дар вилояти Самарқанди Узбакистон, дар ноҳияи Самарқанд, ниҳода шудааст.

== Достони &quot;Ҷони ширин&quot; ==
{{иқтибос|муаллиф|Мирзо Турсунзода 
;Ҷони ширин ин қадар ҷангам макун,
;Ин қадар беҳуда дилтангам макун.
;Гашта-гашта дар сафар боз омадам,
;Боз дар наздат ба парвоз омада,
;Ҳар куҷо, ки хоб кардам, хестам,
;Ҳар куҷо, ки буд ҷои зистам,
;Ин дили ман манзили ёду ту буд,
;Ёди руи ҳуснободи ту буд.
;Бе ту нагзашт аз гулӯям об ҳам,
;Бе ту дар чашмам наёмад хоб ҳам.
;Бе ту ҳар як рӯзи ман як сол шуд, 
;Бе ту дил ғаш кард, чун атфол шуд.
;Бе ту дидам гарчӣ зебо духтарон,
;Бе ту бишнидам суруди ошиқон, 
;Бе ту дар тӯю тамошоҳо шудам, 
;Бе ту гоҳо булбули гӯё шудам,
;Бе ту дар васфи занон гуфтам сухан,
;Бе ту дар маҷлис фушурдам дасти зан,
;Лек дар пеши назар рӯи ту буд,
;Ҷилваҳои чашму абрӯи ту буд.
;Ҷони ширин,пас дигар ҷангам макун,
;Ин қадар беҳуда дилтангам макун,
;Нестам мисли падарҳои дигар
;Дар бари фарзандҳо шому саҳар,
;Чор гардад чашми онҳо дар раҳам,	
;Гум занад дилҳои онҳо дам ба дам.}}

==Осор==

* Осори мунтахаб /Иборат аз ду ҷилд.- Душанбе: Ирфон, 1981:
* * Ҷ.1.- Шеърҳо.- 1981.- 319 с.
* * Ҷ.2. Силсилаи шеърҳо ва достонҳо. - 1981.- 355 с.
* * Ба сӯи қуллаҳои нав: Мақолаҳои публисистӣ.- Душанбе: Ирфон, 1977.- 88 с.
* * Се нозанини Шарқ: Шеърҳо ва достонҳо.- Душанбе: Ирфон, 1967.- 215 с.
* * Шеър ва достонҳо.- Душанбе: Адиб, 1991.- 320 с.
* * Садои Осиё. - Ҳасани аробакаш: Шеърҳо ва достонҳо.- Стали¬нобод: Нашрдавтоҷик, 1961.- 129 с.
* * Фолклори тоҷик.- Сталино¬бод: Нашрдавтоҷик, 1957.- 453 с.- Бо ҳамкории А.Н.Болдирев.
* * Шеър ва достонҳо /Барои бачаҳои синни миёна ва калони мак¬табӣ.- Душанбе: Адиб, 1988.- 240 с.
* * Ҳамеша бо Ватан будам: Панду ҳикматҳо.-Душанбе, 2009.-24 с.
*

== Адабиёт ==
* * Мирзо Турсунзода //Адибони Тоҷикистон.- Душанбе: Ирфон, 1968.- С.222-227.
* * Сайфуллоев, А. Мирзо Турсунзода //ЭСТ.- Душанбе,1987.- Ҷ.7. - С.435- 455.
* * Бобоев, Ю., Шодиқулов, Ҳ. Мирзо Турсунзода //Энсикло¬пе¬ди¬яи адабиёт ва санъати тоҷик.- Душанбе,2004.- Ҷ.3.- С.229-233.
* * Мусоев, А. Фарзанди қарни ХХ: Мир¬зо Турсунзода.- Душанбе: Ифрон,2010.- 65 с.
* * Бобокалонова, Ҷ. Вассофи бузурги зиндагӣ: Ба ёрии лекторон. - Душанбе: Дониш, 1985.-28 с.
* * Мирзо Турсунзода (1911-1977) //Сайфуллоев, А. Аркони сухан. -  Душанбе: Маориф, 1985.- С.7-32.
* * Мирзо Турсунзода //Асозода Х. Адабиёти тоҷик дар садаи ХХ.- Душанбе: Маориф,1999.- С.281-311.
* * Раҳмонов, Э. Мирзо Турсунзода-шоири бузург ва арбоби бар¬ҷастаи ҷамъиятӣ: Суханронии Президенти Ҷумҳурии Тоҷи¬кис¬тон Э.Раҳ¬монов дар маҷлиси тантанавӣ бахшида ба 90- солагии устод Мирзо Тур¬сунзода //Ҷумҳурият.- 2001.- 30 октябр.
* * Саъдуллоев, А. Ду шоҳсутуни кохи сухан: Мирзо Турсунзодаи тоҷик ва Чингиз Айматови қирғиз //Адабиёт ва санъат.- 2009.- 10 сентябр.
* * Асозода, Х. Ҷойи устод Турсунзода холист: Ба пешвози 100- солагии зодрӯзи Мирзо Тусрунзода //Адабиёт ва санъат.- 2009.- 20 август.
* * Саидмуродов, М. Устоди вопасин: Мирзо Тур¬сун¬¬¬¬зода //Омӯз¬гор.- 2009.- 1 май.
* * Кӯчаров, Н. Поси ошнии ду суханвар: Мирзо Турсунзода ва Раҳим Ҳошим //Адабиёт ва санъат.- 2009.- 4 июн.
* * Саидзода, Ҷ. Вассофи бахту  саодат: Мирзо Турсунзода //Адабиёт ва санъат.- 2009.- 29 январ.
* * Муҳаммадзода, М. Вассофи ормонҳои башарият: Мирзо Тур¬сун¬зода //Адабиёт ва санъат.- 2010.- 27 май.
* * Абдуллоҳ, А., Каримов, М. Бузургонро бузургон зинда медоранд: Ба ифтихори 100-солагии Мирзо Турсунзода //Омӯзгор.- 2010. - 30 июн.
* * Назрӣ, У. Ғазалсарои мумтоз: Мир¬зо Турсунзода //Адабиёт ва санъат.- 2010.- 8 апрел.
* * Абдуллоҳ, А. Васфи занону модарон дар эҷодиёти Мирзо Турсунзода: Ба ифтихори 100- солагии зодрӯзи Мирзо Турсунзода // Адабиёт ва санъат.- 2010.- 12 август.
* * Кӯчаров, А. «Шеъри ман ба осонӣ эҷод намешавад»: Ба ифтихори 100- солагии Мирзо Турсунзода //Ҷумҳурият.- 2010.- 13 ноябр.
* * Давронов, А. Шеър ва шеваи рӯзгори шоир: Мирзо Турсун¬зо¬да //Адабиёт ва санъат.- 2010.- 9 декабр.
* * Абдулло, З. Як нигоҳ ба дили устод: Мирзо Турсунзода //Ҷумҳурият.- 2010.- 23 октябр.
* * Саидзода,Ҷ. Шеъри Турсунзодаву ин обшорон зинда бод!: Рисола.- Душанбе: Адиб,2010.- 160 с.
* * Ғаффоров, У. Устоди маънавии устод: Мирзо Турсунзода // Ғаф¬форов, У. Шаҳбози осмони сухан.- Душанбе: Адиб,2007.- С.94-115.
* * Аҳмадов, Б. Шоири беназир: Гуфторҳо дар ситоиши Мирзо Тур¬сунзода //Ҷумҳурият.- 2001.- 25 октябр.
* * Самад, А. Ифтихори миллат: Мирзо Турсунзода // Ҷумҳурият.- 2001.- 16 октябр.
* * Сайфуллоев, А. Иттифоқи Мирзо Турсунзода: Хотираҳо // Адабиёт ва санъат.- 2001.- 18 май.
* * Саидзода, Ҷ. Устод Турсунзода ва «Шоҳнома»-и Фирдавсӣ // Адабиёт ва санъат- 2001.- 5 октябр.
* * Акрамзод, С. Тасвири табиат дар ашъори Мирзо Турсунзода // Адабиёт ва санъат.- 2001.- 5 октябр.
* * Бобоев, М. Ёде аз устод: Мирзо Турсунзода //Ҷумҳурият.- 2001.- 25 сентябр.
* * Абдулло, К. Пайвандгари дилҳо: Мирзо Турсунзода //Ҷумҳурият.- 2001.- 22 сентя¬бр.
* * Ҳайдаршо, М. Сарводаи миллат: Шеър бахшида ба Мирзо Турсунзода //Садои мардум.- 2001.- 1 ноябр.
* * Шодиқулов, Ҳ. Шеър ва шоири аср: Мирзо Турсунзода //Садои мардум.- 2001.- 27 октябр.
* * Сӯфизода, А. Ошён гар мегузорӣ, дар дили инсон гузор… // Омӯзгор.-2001.- 24 октябр.
* * Гуфтори бузургон дар васфи устод Мирзо Турсунзода //Адабиёт ва санъат.- 2001.- 19 октябр.
* * Кӯчаров, А. Нигоҳе ба таҳрифоти ашъори шоир //Ҷумҳурият.-2001.-19 июн.
* * Мазҳабшоҳӣ, М. Миллатсози дилгарм //Тоҷикистон.-2001.- 21 сентябр.
* * Номаҳои Садриддин Айнӣ ба Мирзо Турсунзода //Ҷумҳурият.- 2001.- 12 апрел.
* * Сӯфиев, К. Номашон ҷовид, ёдашон бо мост //Ҷумҳурият.-2001. -5 июл.
* * Ҷӯразода, Ғ. Вохӯрие, ки як умр дар ёд бимонд //Адабиёт ва санъат.- 2001.- 24 август.
* * Табаров, С. Мақоми Мирзо Турсунзода дар адабиёти умумиҷаҳонии асри ХХ //Ҷумҳурият.- 2001.- 25-27 октябр.
* * Сайфуллоев, А. Иттифоқи Мирзо Турсунзода //Адабиёт ва санъат.- 2005.- 6 январ.
== Инчунин нигаред ==
*[[Қаҳрамонони Тоҷикистон]]

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Пайванди беруна==
*[http://adibontj.blogspot.ru/  &quot;Айнӣ- Лоҳутӣ - Турсунзода&quot;]
*[https://www.youtube.com/watch?v=jpBd8PnPlgU  &quot;Мирзо Турсунзода - Шоиро, аз сухтан дори хабар&quot;]
*[https://www.youtube.com/watch?v=WBQqzb7kaRc &quot;Мирзо Турсунзода - Махмудчон Вохидов - Чони ширин&quot;]

{{Commonscat|Mirzo Tursunzoda}}

{{Қаҳрамонони Тоҷикистон}}
{{Барандагони ҷоизаи давлатии А. Рӯдакӣ 1963-1988}}
[[Гурӯҳ:Шоирон аз рӯи алифбо]]
[[Гурӯҳ:Адибони Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Шоирони тоҷик]]
[[Гурӯҳ:Академикҳои АИ Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Аъзои Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Барандагони Ҷоизаи давлатии ба номи Абӯабдуллоҳ Рӯдакӣ]]
[[Гурӯҳ:Барандагони Ҷоизаи давлатии ИҶШС]]
[[Гурӯҳ:Шахсиятҳо: ИҶШС]]
[[Гурӯҳ:Шоирони халқии ҶШС Тоҷикистон]]</text>
      <sha1>lley1x5k5idhg8pftx15gzb693lfu4d</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1479655</id>
      <parentid>1479654</parentid>
      <timestamp>2026-07-09T08:53:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VASHGIRD</username>
        <id>8035</id>
      </contributor>
      <origin>1479655</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25403" sha1="4xksc56p90tdwl6cnspg2hkoifx3tea" xml:space="preserve">{{Адиб
|ном                  = Мирзо Турсунзода
|номи аслӣ            = 
|тасвир               = Мирзо Турсунзода.png
|тавсифи тасвир       = 
|ном ҳангоми таваллуд = Мирзо
|номи пурра           =  
|тахаллусҳо           =  
|таърихи таваллуд     = 2.05.1911
|зодгоҳ                  = деҳаи [[Қаратоғ]], {{Зодгоҳ|бекигарии Ҳисор|ноҳияи Ҳисор|ноҳияи Ҳисор}}, [[Аморати Бухоро]] 
|таърихи даргузашт    = 24.09.1977
|маҳалли даргузашт    = {{МаҳаллиМарг|Душанбе|шаҳри Душанбе}}, [[Тоҷикистон]]
|шаҳрвандӣ            = {{парчамбандӣ|ИҶШС}}
|навъи фаъолият       = {{шоир|}}, [[тарҷумон]], арбоби ҷамъиятиву сиёсӣ  
|солҳои фаъолият      = 1930—1976
|самт                 = реализми сотсиалистӣ, 
|жанр                 = [[достон]], [[ғазал]], [[тарона]], [[либретто]].
|забони осор          = [[тоҷикӣ]] 
|ҷоизаҳо            = {{{!}}
{{!}}{{Мукофоти ленинӣ|1960}}{{!!}}{{Мукофоти сталинӣ|1948}}
{{!}}}
|ҷоизаҳо              = {{{!}} style=&quot;background:transparent&quot;
{{!}}{{Медали Дос ва Болға}}{{!!}}{{Қаҳрамони Тоҷикистон}}
{{!}}}
{{{!}} style=&quot;background:transparent&quot;
{{!}}{{Ордени Ленин}}{{!!}}{{Ордени Ленин}}{{!!}}{{Ордени Ленин}}{{!!}}{{Ордени Ленин}}
{{!}}-
{{!}}{{Ордени Инқилоби Октябр}}{{!!}}{{Ордени Байрақи Сурхи Меҳнат}}{{!!}}{{Ордени Байрақи Сурхи Меҳнат}}{{!!}}{{Ордени Байрақи Сурхи Меҳнат}}
{{!}}-
{{!}}{{Ордени Нишони Фахрӣ}}{{!!}}{{Ордени Нишони Фахрӣ}}{{!!}}{{медали Барои шуҷоати меҳнатӣ}}{{!!}}{{медали Барои меҳнати шуҷоатнок|}} 
{{!}}}
|Lib                  =  
|сайт                 = 
}}

'''Мирзо Турсунзода''' ([[2 май]]и [[1911]], [[Қаратоғ]], [[бекигарии Ҳисор]], [[аморати Бухоро]]  — [[24 сентябр]]и [[1977]], [[Душанбе]], [[ҶШС Тоҷикистон]], [[ИҶШС]]) — шоир, арбоби ҷамъиятиву сиёсӣ, раиси [[Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон|Иттифоқи нависандагони Тоҷикистони Шуравӣ]], Шоири халқии Тоҷикистон ([[1961]]), академики АИ [[ҶШС Тоҷикистон]] ([[1951]]), Қаҳрамони меҳнати сотсиалистӣ ([[1967]])&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=https://sputnik-tj.com/infographics/20190502/1028815768/Ede-az-shoir-donishmand-va-cherai-sisii-Tojikiston-Mirzo-Tursunzoda-.html|title=Ёде аз шоир, донишманд ва чеҳраи сиёсии Тоҷикистон Мирзо Турсунзода|author=Sputnik|website=Sputnik Tajik|lang=tg|accessdate=2019-09-10}}&lt;/ref&gt;. Раиси Кумитаи якдилии халқҳои Осиё ва Африқо. Барандаи Ҷоизаи байналмилалии ба номи Неҳру, [[Ҷоизаи давлатии ИҶШС]] ва [[Ҷоизаи давлатии Тоҷикистон ба номи Абӯабдуллоҳи Рӯдакӣ]]. [[Қаҳрамони Тоҷикистон]] ([[2001]])

== Зиндагинома ==
Мирзо Турсунзода [[2 май]]и соли [[1911]]  дар деҳаи Қаратоғ дар водии [[Ҳисор]] ба дунё омадааст. Падараш – усто Турсун, яке аз ҳунармандони ин деҳа буд. Ҳарчанд хонавода зиндагонии фақиронае дошт, усто Турсун писараш Мирзоро дар мактаби муллои деҳа ба таҳсил дод. Аммо пас аз пирӯзии Инқилоби Октябри Кабир дар [[Қаратоғ]] мактаби нави шуравӣ ташкил ёфт ва Мирзо яке аз нахустин донишомӯзони он шуд. Дар солҳои [[1925]] - [[1926]] дар интернати [[Душанбе]] таҳсили худро давом медиҳад. Дар солҳои [[1926]] - [[1927]] дар  [[Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ|Донишгоҳи омӯзгорӣ]] таҳсил мекунад. Мирзо Турсунзода дар солҳои [[1927]] - [[1930]] дар Дорулмуаллимини тоҷикии шаҳри [[Тошкент]] хонда, соҳиби маълумоти пурра мегардад. 
Вай дар симати роҳбари шуъбаи умумӣ ва котиби масъули рӯзномаи «Комсомоли Тоҷикистон» кор карда, баъдтар бахши адабии Театри мусиқӣ-драмавии ба номи А. С. Пушкини вилояти Ленинободро роҳбарӣ намудааст.
Соли [[1935]] мудири шуъбаи ташкилотӣ-оммавии Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон шуд ва роҳбарии бахши драматургияро бар уҳда дошт.
Мирзо Турсунзода соли [[1939]] раиси Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон шуд. Аз соли [[1943]] мудири Идораи ҳунари Шурои Кумитаи халқии [[ҶШС Тоҷикистон]] ва аз соли [[1946]] — [[1977]] то поёни зиндагонии худ раиси Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон буд.
Фаъолияти ҷамъиятию сиёсии Мирзо Турсунзода ниҳоят бузург аст. Вай намояндаи Шурои Олии ИҶШС, аъзои Кумитаи Марказии Ҳизби Коммунистии Тоҷикистон, раиси Кумитаи шуравии ҳамраъии кишварҳои Осиё ва Африко, аъзои ҳақиқии Академияи илмҳои [[Тоҷикистон]] ва Котиби раёсати Иттифоқи нависандагони [[ИҶШС]] буд.
Мирзо Турсунзода [[24 сентябр]]и соли [[1977]] дар шаҳри [[Душанбе]] даргузашт ва дар теппаи Лучоб ([[Боғи Лучоб]]) дар шаҳри [[Душанбе]] ба хок супурда шуд. 
Мирзо Турсунзода шоири ватанпарвар буд, бинобар ин беҳтарин сафҳаҳои эҷодиёташ ба васфи Ватан ва мардуми он бахшида шудааст. Мирзо Турсунзода ҳамчун мубориз ва тарғибгари сулҳу амонӣ ва ғояҳои интернационалӣ борҳо ба хориҷа сафар карда, дар роҳи пойдории сулҳу дӯстии миллатҳои Ғарбу Шарқ хидматҳои беназир кардааст&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.

== Эҷодиёт ==
Фаъолияти эҷодии Мирзо Турсунзода аз соли 1930 сар мешавад. Аввалин маҷмуъаи шеърҳои ӯ бо номи «Байрақи зафар» (1932) аз чоп мебарояд. Сипас, шеъру достонҳои «Ба эҷодкорам» (1934), «Манзараҳои Хуҷанд» (1935), «Офтоби мамлакат» (1936), «Хазон ва баҳор» (1937), «Суруди ҷавонӣ» (1937), «Мамлакати тиллоӣ» (1938), «Оҳанрабо» (1939), «Халқи далер» (1939), «Чаманистон» (1940), «Водии Ҳисор» (1940), «Мо аз Хоруғ омадем» (1940) ва ғайра дастраси хонандагон мегарданд. Эҷодиёти Мирзо Турсунзода дар солҳои баъдӣ дар  маҷмуъаҳои «Пайғом» (1949), «Асарҳои мунтахаб» (1955), «Чароғи абадӣ» (1958) ва «Ман аз Шарқи Озод» (1959) ба табъ мерасанд.
Дар шеърҳои «Ҳамшираҳо» (1941), «Ба ҷанг» (1941), «Хотираи капитан» (1941), «Ҳаргиз» (1942), «Баҳодури тоҷик» (1943), «Паҳлавони интиқомгир (1944), «Рафиқи азиз» (1944) корномаҳои ҷангӣ бо шӯру ҳаяҷон тасвир ёфта, ғояҳои ватанхоҳию душманбадбинӣ талқин мешаванд. Дар солҳои ҷанг Турсунзода достонҳои «Писари Ватан» (1942) ва «Барои Ватан» (1942)-ро ҳамроҳи [[Абдусалом Деҳотӣ]] эҷод мекунад.
Ҳаракатҳои озодихоҳии миллатҳои Осиё ва Африко дар силсилаи асарҳои Мирзо Турсунзода «Ман аз Шарқи озод» (1950), «Қиссаи Ҳиндустон» (1947), «Садои Осиё» (1957), «Чароғи абадӣ» (1958), «Ҷони ширин» (1959), «Роҳи нури офтоб» (1964) ва достони «Аз Ганг то Кремл» (1970) ва ғайра  хеле хуб тасвир ёфтаанд.
Соли 1960 Ҳукумати шуравӣ хидматҳои барҷастаи шоирро ба назар гирифта, барои достони «Ҳасани аробакаш» ва силсилаи шеърҳои «Садои Осиё» ӯро бо Ҷоизаи Ленинӣ ва [[соли 1964]] барои достони «Ҷони ширин» бо Ҷоизаи давлатии ба номи Рӯдакӣ сарфароз мегардонад.
Фаъолияти тарҷумонии Мирзо Турсунзода низ самарабахш мебошад. Адиб як қатор асарҳои А.С. Пушкин, Т.Г. Шевченко, Н.А. Некрасов, [[Самад Вурғун]], Зулфия, Анатолий Сафронов ва дигар нависандагони номдори собиқ Иттиҳоди Шуравиро бо маҳорати баланд тарҷума кардааст.

Маҷмуъаҳои шеър ва достонҳои &quot;Писари Ватан&quot; (1942), &quot;Арӯс аз Москва&quot; (1945), «Қиссаи Ҳиндустон» (1948), «Ман аз Шарқи озод» (1950), «Ҳасани аробакаш» (1954), «Садои Осиё» (1956), «Чароғи абадӣ» (1957), «Ҷони ширин» (1963), &quot;Аз Ганг то Кремл&quot; (1967) ва дигар маҷмуъаҳо маҳсули эҷоди ӯст. Мероси адабии Мирзо Турсунзода ба чандин забон тарҷума ва нашр шудаанд.

== Ҷоизаҳо ==
Хидматҳои Мирзо Турсунзода ҳамчун шоири пешқадами замон ва арбоби ҷамъиятиву сиёсии [[Тоҷикистон]] бо ҷоизаҳои давлатии ИҶШС, ҶШС Тоҷикистон, давлатии ба номи Ленин ва байналмилалии ба номи Неҳру қадр карда шудаанд. 
Ӯ сазовори унвонҳои:
* Ҷоизаи давлатии СССР (ИҶШС) ([[1948]],
* Академики [[Академияи илмҳои Тоҷикистон|Академияи илмҳои ҶШС Тоҷикистон]] ([[1951]]),
* Шоири халқии Тоҷикистон ([[1961]]), 
* [[Ҷоизаи давлатии Тоҷикистон ба номи Абӯабдуллоҳ Рӯдакӣ]] ([[1963]]) 
* Қаҳрамони меҳнати сотсиалистӣ ([[1967]]) шудааст.
* Барои достонҳои «Қиссаи Ҳиндустон»(соли 1948), «Ҳасани аробакаш» (1954), «Чароғи абадӣ» (1957), «Садои Осиё» (1960), «Ҷони ширин» (соли 1963) соҳиби ҷоизаҳои  давлатии ИҶШС, ҶШС Тоҷикистон ([[Ҷоизаи давлатии Тоҷикистон ба номи Абӯабдуллоҳ Рӯдакӣ]]) гардид. 
* Барои достони &quot;Аз Ганг то Кремл&quot; (соли 1967) - соҳиби Ҷоизаи байналмилалии ба номи Неҳру шудааст,
* бо унвони олии [[Ҷумҳурии Тоҷикистон]] [[Қаҳрамони Тоҷикистон]] ([[2001]]) сарфароз гардидааст.

== Накӯдошти устод ==  
Дар накӯдошти ин фарзанди номдори миллат, шоири халқӣ, арбоби ҷамъиятиву сиёсии [[Тоҷикистон]], устод Мирзо Турсунзода дар [[Ҷумҳурии Тоҷикистон]] шаҳри [[Турсунзода]] ва [[Ноҳияи Турсунзода]] (ки қаблан ба номи ноҳияи Регар мазкур буд), [[Донишкадаи давлатии санъати Тоҷикистон ба номи М. Турсунзода|Донишкадаи санъати Тоҷикистон]] номгузорӣ шудааст.

Соли [[2001]] Мирзо Турсунзода бо унвони олии [[Ҷумҳурии Тоҷикистон]] [[Қаҳрамони Тоҷикистон]] сарфароз шудааст. Нимпайкараи ӯ назди [[Донишкадаи давлатии санъати Тоҷикистон ба номи М. Турсунзода|Донишкадаи ҳунари Тоҷикистон]] ва пайкарааш дар шаҳри Турсунзода бунёд шудааст. Мақбараи Мирзо Турcунзода дар [[Боғи Лучоб]] дар шаҳри [[Душанбе]] ва дигаор хиёбонҳои шаҳру рустоҳо ба номи ӯ сохтаву гузошта шудаанд. Соли 1977 номи Мирзо Турсунзода бар мактаби миёнаи № 95 (акнун №12) дар вилояти Самарқанди Узбакистон, дар ноҳияи Самарқанд, ниҳода шудааст.

== Достони &quot;Ҷони ширин&quot; ==
{{иқтибос|муаллиф|Мирзо Турсунзода 
;Ҷони ширин ин қадар ҷангам макун,
;Ин қадар беҳуда дилтангам макун.
;Гашта-гашта дар сафар боз омадам,
;Боз дар наздат ба парвоз омада,
;Ҳар куҷо, ки хоб кардам, хестам,
;Ҳар куҷо, ки буд ҷои зистам,
;Ин дили ман манзили ёду ту буд,
;Ёди руи ҳуснободи ту буд.
;Бе ту нагзашт аз гулӯям об ҳам,
;Бе ту дар чашмам наёмад хоб ҳам.
;Бе ту ҳар як рӯзи ман як сол шуд, 
;Бе ту дил ғаш кард, чун атфол шуд.
;Бе ту дидам гарчӣ зебо духтарон,
;Бе ту бишнидам суруди ошиқон, 
;Бе ту дар тӯю тамошоҳо шудам, 
;Бе ту гоҳо булбули гӯё шудам,
;Бе ту дар васфи занон гуфтам сухан,
;Бе ту дар маҷлис фушурдам дасти зан,
;Лек дар пеши назар рӯи ту буд,
;Ҷилваҳои чашму абрӯи ту буд.
;Ҷони ширин,пас дигар ҷангам макун,
;Ин қадар беҳуда дилтангам макун,
;Нестам мисли падарҳои дигар
;Дар бари фарзандҳо шому саҳар,
;Чор гардад чашми онҳо дар раҳам,	
;Гум занад дилҳои онҳо дам ба дам.}}

==Осор==

* Осори мунтахаб /Иборат аз ду ҷилд.- Душанбе: Ирфон, 1981:
* * Ҷ.1.- Шеърҳо.- 1981.- 319 с.
* * Ҷ.2. Силсилаи шеърҳо ва достонҳо. - 1981.- 355 с.
* * Ба сӯи қуллаҳои нав: Мақолаҳои публисистӣ.- Душанбе: Ирфон, 1977.- 88 с.
* * Се нозанини Шарқ: Шеърҳо ва достонҳо.- Душанбе: Ирфон, 1967.- 215 с.
* * Шеър ва достонҳо.- Душанбе: Адиб, 1991.- 320 с.
* * Садои Осиё. - Ҳасани аробакаш: Шеърҳо ва достонҳо.- Стали¬нобод: Нашрдавтоҷик, 1961.- 129 с.
* * Фолклори тоҷик.- Сталино¬бод: Нашрдавтоҷик, 1957.- 453 с.- Бо ҳамкории А.Н.Болдирев.
* * Шеър ва достонҳо /Барои бачаҳои синни миёна ва калони мак¬табӣ.- Душанбе: Адиб, 1988.- 240 с.
* * Ҳамеша бо Ватан будам: Панду ҳикматҳо.-Душанбе, 2009.-24 с.
*

== Адабиёт ==
* * Мирзо Турсунзода //Адибони Тоҷикистон.- Душанбе: Ирфон, 1968.- С.222-227.
* * Сайфуллоев, А. Мирзо Турсунзода //ЭСТ.- Душанбе,1987.- Ҷ.7. - С.435- 455.
* * Бобоев, Ю., Шодиқулов, Ҳ. Мирзо Турсунзода //Энсикло¬пе¬ди¬яи адабиёт ва санъати тоҷик.- Душанбе,2004.- Ҷ.3.- С.229-233.
* * Мусоев, А. Фарзанди қарни ХХ: Мир¬зо Турсунзода.- Душанбе: Ифрон,2010.- 65 с.
* * Бобокалонова, Ҷ. Вассофи бузурги зиндагӣ: Ба ёрии лекторон. - Душанбе: Дониш, 1985.-28 с.
* * Мирзо Турсунзода (1911-1977) //Сайфуллоев, А. Аркони сухан. -  Душанбе: Маориф, 1985.- С.7-32.
* * Мирзо Турсунзода //Асозода Х. Адабиёти тоҷик дар садаи ХХ.- Душанбе: Маориф,1999.- С.281-311.
* * Раҳмонов, Э. Мирзо Турсунзода-шоири бузург ва арбоби бар¬ҷастаи ҷамъиятӣ: Суханронии Президенти Ҷумҳурии Тоҷи¬кис¬тон Э.Раҳ¬монов дар маҷлиси тантанавӣ бахшида ба 90- солагии устод Мирзо Тур¬сунзода //Ҷумҳурият.- 2001.- 30 октябр.
* * Саъдуллоев, А. Ду шоҳсутуни кохи сухан: Мирзо Турсунзодаи тоҷик ва Чингиз Айматови қирғиз //Адабиёт ва санъат.- 2009.- 10 сентябр.
* * Асозода, Х. Ҷойи устод Турсунзода холист: Ба пешвози 100- солагии зодрӯзи Мирзо Тусрунзода //Адабиёт ва санъат.- 2009.- 20 август.
* * Саидмуродов, М. Устоди вопасин: Мирзо Тур¬сун¬¬¬¬зода //Омӯз¬гор.- 2009.- 1 май.
* * Кӯчаров, Н. Поси ошнии ду суханвар: Мирзо Турсунзода ва Раҳим Ҳошим //Адабиёт ва санъат.- 2009.- 4 июн.
* * Саидзода, Ҷ. Вассофи бахту  саодат: Мирзо Турсунзода //Адабиёт ва санъат.- 2009.- 29 январ.
* * Муҳаммадзода, М. Вассофи ормонҳои башарият: Мирзо Тур¬сун¬зода //Адабиёт ва санъат.- 2010.- 27 май.
* * Абдуллоҳ, А., Каримов, М. Бузургонро бузургон зинда медоранд: Ба ифтихори 100-солагии Мирзо Турсунзода //Омӯзгор.- 2010. - 30 июн.
* * Назрӣ, У. Ғазалсарои мумтоз: Мир¬зо Турсунзода //Адабиёт ва санъат.- 2010.- 8 апрел.
* * Абдуллоҳ, А. Васфи занону модарон дар эҷодиёти Мирзо Турсунзода: Ба ифтихори 100- солагии зодрӯзи Мирзо Турсунзода // Адабиёт ва санъат.- 2010.- 12 август.
* * Кӯчаров, А. «Шеъри ман ба осонӣ эҷод намешавад»: Ба ифтихори 100- солагии Мирзо Турсунзода //Ҷумҳурият.- 2010.- 13 ноябр.
* * Давронов, А. Шеър ва шеваи рӯзгори шоир: Мирзо Турсун¬зо¬да //Адабиёт ва санъат.- 2010.- 9 декабр.
* * Абдулло, З. Як нигоҳ ба дили устод: Мирзо Турсунзода //Ҷумҳурият.- 2010.- 23 октябр.
* * Саидзода,Ҷ. Шеъри Турсунзодаву ин обшорон зинда бод!: Рисола.- Душанбе: Адиб,2010.- 160 с.
* * Ғаффоров, У. Устоди маънавии устод: Мирзо Турсунзода // Ғаф¬форов, У. Шаҳбози осмони сухан.- Душанбе: Адиб,2007.- С.94-115.
* * Аҳмадов, Б. Шоири беназир: Гуфторҳо дар ситоиши Мирзо Тур¬сунзода //Ҷумҳурият.- 2001.- 25 октябр.
* * Самад, А. Ифтихори миллат: Мирзо Турсунзода // Ҷумҳурият.- 2001.- 16 октябр.
* * Сайфуллоев, А. Иттифоқи Мирзо Турсунзода: Хотираҳо // Адабиёт ва санъат.- 2001.- 18 май.
* * Саидзода, Ҷ. Устод Турсунзода ва «Шоҳнома»-и Фирдавсӣ // Адабиёт ва санъат- 2001.- 5 октябр.
* * Акрамзод, С. Тасвири табиат дар ашъори Мирзо Турсунзода // Адабиёт ва санъат.- 2001.- 5 октябр.
* * Бобоев, М. Ёде аз устод: Мирзо Турсунзода //Ҷумҳурият.- 2001.- 25 сентябр.
* * Абдулло, К. Пайвандгари дилҳо: Мирзо Турсунзода //Ҷумҳурият.- 2001.- 22 сентя¬бр.
* * Ҳайдаршо, М. Сарводаи миллат: Шеър бахшида ба Мирзо Турсунзода //Садои мардум.- 2001.- 1 ноябр.
* * Шодиқулов, Ҳ. Шеър ва шоири аср: Мирзо Турсунзода //Садои мардум.- 2001.- 27 октябр.
* * Сӯфизода, А. Ошён гар мегузорӣ, дар дили инсон гузор… // Омӯзгор.-2001.- 24 октябр.
* * Гуфтори бузургон дар васфи устод Мирзо Турсунзода //Адабиёт ва санъат.- 2001.- 19 октябр.
* * Кӯчаров, А. Нигоҳе ба таҳрифоти ашъори шоир //Ҷумҳурият.-2001.-19 июн.
* * Мазҳабшоҳӣ, М. Миллатсози дилгарм //Тоҷикистон.-2001.- 21 сентябр.
* * Номаҳои Садриддин Айнӣ ба Мирзо Турсунзода //Ҷумҳурият.- 2001.- 12 апрел.
* * Сӯфиев, К. Номашон ҷовид, ёдашон бо мост //Ҷумҳурият.-2001. -5 июл.
* * Ҷӯразода, Ғ. Вохӯрие, ки як умр дар ёд бимонд //Адабиёт ва санъат.- 2001.- 24 август.
* * Табаров, С. Мақоми Мирзо Турсунзода дар адабиёти умумиҷаҳонии асри ХХ //Ҷумҳурият.- 2001.- 25-27 октябр.
* * Сайфуллоев, А. Иттифоқи Мирзо Турсунзода //Адабиёт ва санъат.- 2005.- 6 январ.
== Инчунин нигаред ==
*[[Қаҳрамонони Тоҷикистон]]

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Пайванди беруна==
*[http://adibontj.blogspot.ru/  &quot;Айнӣ- Лоҳутӣ - Турсунзода&quot;]
*[https://www.youtube.com/watch?v=jpBd8PnPlgU  &quot;Мирзо Турсунзода - Шоиро, аз сухтан дори хабар&quot;]
*[https://www.youtube.com/watch?v=WBQqzb7kaRc &quot;Мирзо Турсунзода - Махмудчон Вохидов - Чони ширин&quot;]

{{Commonscat|Mirzo Tursunzoda}}

{{Қаҳрамонони Тоҷикистон}}
{{Барандагони ҷоизаи давлатии А. Рӯдакӣ 1963-1988}}
[[Гурӯҳ:Шоирон аз рӯи алифбо]]
[[Гурӯҳ:Адибони Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Шоирони тоҷик]]
[[Гурӯҳ:Академикҳои АИ Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Аъзои Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Барандагони Ҷоизаи давлатии ба номи Абӯабдуллоҳ Рӯдакӣ]]
[[Гурӯҳ:Барандагони Ҷоизаи давлатии ИҶШС]]
[[Гурӯҳ:Шахсиятҳо: ИҶШС]]
[[Гурӯҳ:Шоирони халқии ҶШС Тоҷикистон]]</text>
      <sha1>4xksc56p90tdwl6cnspg2hkoifx3tea</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Абдурраҳмони Ҷомӣ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2188</id>
    <revision>
      <id>1479633</id>
      <parentid>1444616</parentid>
      <timestamp>2026-07-09T05:51:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VASHGIRD</username>
        <id>8035</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Вироиши [[Special:Contributions/~2025-30318-17|~2025-30318-17]] ([[User talk:~2025-30318-17|Баҳс]]) вогардонида шуд ба охирин тағйире, ки [[User:InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]] анҷом дода буд</comment>
      <origin>1403399</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="29821" sha1="mi4mk380c7hf5fy3i6fx95hfocxokse" xml:space="preserve">{{Адиб}}

'''Нуруддин Абдурраҳмон ибни Аҳмади Ҷомӣ''' ({{lang-fa|نورالدّین عبد الرّحمن بن احمد بن محمد جامی}}), машҳур ба '''Ҷомӣ''' {{lang-fa|جامی}}; {{ВД-Дебоча}}) — {{шоир}}, [[мусиқидон]], [[забоншинос]], [[адабиётшинос]], {{муаррих}} ва [[ориф]]и форс-тоҷик.

== Зиндагинома ==
Нуриддин Абдурахмони Ҷомӣ [[7 ноябр]]и [[соли 1414]] дар деҳаи Харгарди вилояти Ҷом, наздикии шаҳри [[Нишопур]] ба дунё омадааст. Падар ва бобои Ҷомӣ мардони бофазлу дониш буданд. Ҳангоме, ки Ҷомӣ 11 — сола мешавад, оилаи онҳо аз вилояти Ҷом ба [[Ҳирот]] меоянд. То ин дам Абдураҳмон дар Ҷом, дар назди падараш Низомиддин Аҳмад хату саводи пурра бароварда, инчунин сарфу наҳви [[Забони арабӣ|забони арабиро]] низ то андозае аз худ карда буд. Дар ин бора яке аз шогирдони вафодори Ҷомӣ [[Абдулғафури Лорӣ]] чунин менависад: «Рӯзе сухан аз устодон ва муаллимони ҳазрати эшон (Ҷомиро дар назар дорад) дар миён афтод, фармудаанд, ки мо ба ҳақиқат шогирди падари худем, забон аз вай омӯхтаем».

== Таҳсил ==
Баъд аз ин Абдураҳмон дар [[Ҳирот]], дар мадрасаи Низомия таҳсили илмро давом медиҳад. Ӯ дар назди Мавлоно Ҷунайдӣ усули забони арабӣ, асарҳои «Мухтасарулмаонӣ», «Алмутаввал»-и Саъдиддини Тафтазониро, ки оид ба илми баён буданд, омӯхта доир ба илмҳои ҳикмат ва мантиқ аз олимони машҳури замон Хоҷа Алии Самарқандӣ ва Шаҳобиддин Муҳаммади Чочармӣ сабақ мегирад.
Ҷомӣ аз кӯдакӣ зеҳни бурро ва ақли расо дошт. Ӯ дорои хислати аҷибе буд — ба ҳар як чиз, ба ҳар як ҳодиса аз нуқтаи назари танқидӣ, кунҷковӣ назар мекард, бештар ба илмҳои дақиқ майлу рағбат дошт. Ҷомӣ ба як бор хондан моҳияти асосии масъаларо дарк мекард. Ӯ монанди шогирдони дигар дар баҳсу мунозираҳо худнамоӣ намекард, баръакс, дар он ҷойҳо орому ботамкин буд. Суханони Ҷомӣ қатъӣ буданд ва бурҳону далелҳои раднашаванда доштанд. Аз ин рӯ, ӯ ҳамеша дар баҳсу мунозираи муллобачагон ғолиб мебаромад.

Қобилияту истеъдоди Абдураҳмони Ҷомӣ чунон бузург буд, ки ҳатто устодон аз уҳдаи дарс додани ӯ баромада наметавонистанд. Дар ин бора муаллифи «Бадоеъ-ул-вақоеъ» [[Зайниддин Маҳмуди Восифӣ]] нақли аҷибе овардааст, ки он «Хамсаи мутаҳайира» («Панҷгонаи ҳайратовар») ном дошта, мазмуни зерро дар бар мегирад.
Онҳо панҷ нафар буданд, панҷ нафар толибилм, донишҷӯ. Ҳоло онҳо дар ҳуҷраи мадраса нишаста, устоди худро интизоранд. Устод Мавлоно Муҳаммади Чочармӣ вориди ҳуҷра шуд. Шогирдон — Абдураҳмон, Ҳусайн, Шамсиддин, Довуд, Муиниддин аз ҷой хеста ба устод салом доданд. Дарс сар шуд, муаллим аз онҳо вазифаи хонагиро пурсид. Ҷавоби пурра ва саҳеҳ медоданд. Мавлоно ба шогирдон асари олими машҳур «Шарҳи тарид»-и Мавлоно Алии Кушчиро тадрис мекард. Ҳангоми шарҳу маънидоди баъзе масъалаҳои асар дар байни муаллиму шогирдон баҳсу мунозира авҷ мегирифт, гоҳо шогирдон ғолиб мебаромаданд.
Чӣ бояд кард? «Илоҷи воқеа пеш аз вуқӯъ» гуфтаанд, андеша мекард, роҳ меҷуст устод.
Пас фикру тадбир он аст, ки ман худамро касал кунам ва шогирдонро дар кӯи бекорӣ андозам. Вале бояд ман дар ин муддат шабу рӯз мутолиа кунам ва ба дарсгӯии шогирдон нағзтар тайёр шавам.
Мавлоно Муҳаммади Чочармӣ шогирдонро ба муҳлати 40 рӯз бо сабаби «касалӣ» ва ба «табобат» машғул шудани худ ҷавоб дод. Вале шогирдон сабаби касалии устоди худро пай бурданд. Бинобар ин онҳо қарор доданд, ки ҳар рӯз дар масҷиди Мулкон ҷамъ омада, як нафарашон муаллим шавад. Ба ҳамин тариқ, дар муддати 40 рӯз ба навбат дарс гуфтанд ва дониши худро такмил доданд. Мавлоно Чочармӣ ҳам дар ин муддат шабу рӯз пайваста дар мутолиа буд. Барои шогирдони «гапнодаро» саволу супоришҳои ниҳоят душворро тайёр мекард.
Ӯ аз он хурсанд буд, ки дониши зиёде гирифтааст ва он метавонад ба таълими яксолаи шогирдон кифоят кунад. Ниҳоят рӯзи 40-ум ба шогирдон хабар медиҳанд, ки устод аз «бистари беморӣ» хестааст ва имрӯз дарс мегӯяд. Онҳо ба дарс ҳозир шуданд. Мавлоно ба шарҳи як масъалаи мураккаб сар кард. Шогирдон пеш аз устод ҷавоб доданд. Мавлоно ҳайрон шуд ва гуфт:
«Шогирдони азизам, ман касал набудам, мутолиа кардам, хондам, то ки ба шумо дарс гӯям. Вале, хушбахтона, шумо бузург, устод шудаед, ҷавон ҳам бошед, дигар шуморо ҳеч кас қудрати дарс додан надорад. Ҳамаи илмҳоро аз худ кардаед. Ба шумо роҳи сафед металабам». Он чор нафар шарикдарсони Ҷомӣ, ки зикрашон дар боло рафт, дар ҳақиқат олимони машҳури замони худ шуданд.

Баъд аз ин ҳодиса Абдураҳмони Ҷомӣ дар синни 23-солагиаш ба [[Самарқанд]] меояд. Ҷомӣ чанд муддат дар назди [[Қозизодаи Румӣ]] аз илмҳои ҳисоб, риёзиёт ва нуҷум таълим мегирад. Ӯ на танҳо дар назди устодаш дарс мехонд, балки ба корҳои илмии Қозизода ёрӣ мерасонд. Ӯ бештар дар баҳсу мунозираҳои олимони машҳур ҳозир мешуд ва агар лозим медонист, сухан мегуфт. Ҷомӣ суханро дароз намекард. Суханҳояш муъҷаз ва бомаънӣ буданд. Дар ҷамъомади шоирон иштирок карда, бо тааммул гӯш мекард. Вале шеър намегуфт. Пай бурдан душвор набуд, ки Ҷомӣ ба ин пешаи эҷодӣ шавқи беандоза дорад.

Абдураҳмони Ҷомӣ соли [[1453]] ба [[Ҳирот]] меояд. Ӯ аввал хост ба хидмати дарбор равад, вале одати хушоматгӯӣ надошт ва нарафтанро афзалтар донист. Боз чанд муддат ба таҳсили илм, аз ҷумла, илми шеър машғул гардид. Дар ин айём Ҷомӣ бо яке аз бузургони ҷараёни нақшбандия Саъдиддини Қошғарӣ (ваф. 1456) шиносоӣ пайдо карда, ин фирқаро қабул мекунад.
Пас аз марги устоди рӯҳонии худ — Саъдиддини Қошғарӣ, Ҷомӣ роҳбари маслаки [[нақшбандия]]и [[Хуросон]] мешавад. Ӯ муридон (шогирдон)-и зиёд дошт, ба онҳо таълим медод, нозукиҳои маслаки нақшбандияро меомӯзонд. Абдулғафури Лорӣ яке аз муридони бовафои Ҷомӣ ба ҳисоб мерафт. Абдураҳмони Ҷомӣ [[19 ноябр]]и соли [[1492]] дар [[Ҳирот]] аз олам чашм пӯшид. Дар ҳамин ҷо ба хок супорида шудааст.

== Мероси адабӣ ==
Абдураҳмони Ҷомӣ умри дарозу пурбаракате дидааст. Вале онро зоеъ нагузаронида, барои наслҳои оянда осори пурарзиши илмию адаби мерос гузоштааст. Ӯ қариб 50-соли ҳаёти худро ба офаридани асарҳои илмӣ ва сурудани ашъори дилангезу достонҳои барҷаста сарф кардааст. Шогирдон ва ҳамзамонони Ҷомӣ микдори асарҳои ӯро аз 46 адад зиёд медонанд. Масалан, дар ин бора шогирди наздики Ҷомӣ [[Камолуддин Биноӣ]] чунин мегӯяд:

:: Ҷомӣ, он офтоби нуронӣ,
:: Он мунаввар ба нури субҳонӣ.
:: Буд аз чил зиёд таснифаш,
:: Рӯ дар эъҷоз кард таълифаш.

Соли 1503 куллиёти Ҷомӣ аз тарафи дӯстонаш тартиб дода мешавад, ки он нусҳа то замони мо омада расидааст. Асарҳое, ки дар куллиёти адиб ҷамъ оварда шудаанд, илмҳои гуногун: [[нуҷум]], [[фалсафа]], [[забоншиносӣ]], [[адабиётшиносӣ]], [[тафсир]], [[ҳадис]], [[фикх]], [[ахлоқ]], [[мусиқӣ]] ва ғайраро дар бар мегиранд. Махсусан, асарҳои илмие, ки доир ба арӯзу қофия, мусиқӣ иншо шудаанд, қимату арзиши зиёд доранд. Асари тарҷумаҳолии ӯ «Нафаҳот-ул-унс» дар бораи ҳаёту фаъолияти 616 мард ва 34 зан маълумот медиҳад, ки аксарияти онҳо уламо, шайхони бузурги асрҳои гузашта ва шоиронанд. Дар «Алфавоидуззиёия» Ҷомӣ дар бораи қоидаю қонуни забони арабӣ ва усули таълими он фикру мулоҳизаҳои судбахш баён мекунад. Ҳоло ҳам дар баъзе мадрасаҳою мактабҳои Ховар асари мазкур ҳамчун китоби дарсӣ барои омӯхтани забони арабӣ истифода мешавад.
Вале бояд эътироф кард, ки Абдураҳмони Ҷомӣ дар таърих ҳамчун нависанда ва шоир маълуму машҳур аст. Шуҳрату эътибори Ҷомӣ ҳамчун шоир ба кишварҳои гуногун паҳн шудааст. Ба ин нуқта худи Ҷомӣ ишорат карда мегӯяд:

:: Агар ба форс равад корвони ашъорам,
:: Равони Саъдию Ҳофиз кунандаш истиқбол.
:: В-агар ба Ҳинд расад Хусраву Ҳасан гӯяд,
:: Ки: «Эй ҷаҳони ҳунар, марҳабо, таол, таол!»

Аз Ҷомӣ се девон, «[[Ҳафт авранг]]» (иборат аз ҳафт маснавӣ), «[[Баҳористон]]» ва «[[Чиҳил ҳадис]]» ба мо омадааст, ки ҳар кадоми онҳо дорои аҳамияти калони адабиву эстетики мебошанд. Абдураҳмони Ҷомӣ фаъолияти адабии худро аз сурудани ашъори лирики — [[ғазал]], [[қасида]], [[рубоӣ]], [[қитъа]] ва ғайра сар кардааст ва то охири умр онро давом додааст. Дар эҷодиёти шоир [[ғазал]] мавқеи асосӣ дорад. Масалан, дар девони аввал — «Фотиҳат-уш-шубоб» 1016 ғазал, дар девони дуюм — «Воситат-ул-икд» 493 ва дар девони сеюм — «Хотимат-ул-ҳаёт» 296 ғазал омадааст, ки миқдори умуми онҳо 1805 ғазалро ташкил медиҳад. Ба ҳамин маъни ишора карда, худи шоир чунин мегӯяд:

:: Ҳаст девони шеъри ман аксар,
:: Ғазали ошиқони шайдоӣ,
:: Ё фунуни насоеҳ асту ҳикам,
:: Мунбаис аз шуури доноӣ.
:: Зикри дунон наёби андар вай,
:: К-он бувад нақди умрфарсоӣ.

Қасида дар девонҳои шоир ҷои дуюмро мегирад, ки миқдори онҳо 53-то мебошад. Қасидаҳои Ҷомӣ ҳаҷман хурд буда, аз 8 то 15 байтро ташкил медиҳанд. Мавзӯъҳои асосии онҳо масъалаҳои фалсафӣ, панду ҳикмат, шарҳи ҳол ва ғайраро дар бар мегиранд. Қасидаҳои «Луҷҷат-ул-асрор», «Ҷило-ур-рух» ва «Рашхи бол ва шарҳи ҳол» дар мавзӯъҳои боло суруда шуда, қимату арзиши зиёде доранд. Чунончи шоир дар қасидаи «Луҷҷат-ул-асрор» ба масъалаҳои тарбиявию ахлоқӣ диққат дода, таъкид менамояд, ки ҷавононро аз кӯдакӣ бояд тарбия кард, ба роҳи рост ҳидоят намуд, зеро ба ақидаи шоир, ҷавонон ҳам ба мисли дарахтони навбарг ё ниҳоли нозук мешаванд. Агар ин ниҳолҳо аз хурди тарбия ёбанд, ҳосили аъло медиҳанд ва ҷавонон низ, чун ба камол мерасанд, корҳои нек ва судбахш хоҳанд намуд:

:: Дар ҷавонӣ саъй кун, гар бе халал хоҳӣ амал,
:: Мева бенуқсон бувад, чун аз дарахти навбар аст.

Баъдан Ҷомӣ дар қасида таъкид мекунад, ки агар шахс соҳиби донишу камолот бошад, ҳеч гоҳ гадо нест, ӯ шоҳ аст:

:: Гар надорад Симу зар доно, манеҳ номаш гадо,
:: Дар бараш дил баҳри дониш, ӯ шахи баҳру бар аст.

Дар эҷодиёти Ҷомӣ рубои, қитъа, тарчеъбанд, таркиббанд, мураббаъ, фард дида мешаванд, ки онҳо аз лиҳози маъни ва санъати суханвари дар пояи баланд меистанд. Ҷомӣ дар рубоиёт ва қитъаоти худ бештар фикрҳои панду ахлоқии худро ифода кардааст. Чунончи, дар қитъаи зерин ба як масъалаи муҳими рӯзғори хеш дахл намуда, таъкид менамояд, ки инсон бояд меҳнатдӯст бошад. Ӯ бояд омӯхтан ва меҳнат карданро барои худ ор надонад, аз пайи номи падар нашавад, балки фазлу ҳунари худро дар назди мардум нишон диҳад. Агар ин сифатҳоро надошта бошад, мисли шохи беҳосили дарахти мевадор аст, ки он чун ҳезум аст:

:: Ҳар писар, к-у аз падар лофар, на аз фазлу ҳунар,
:: Филмасал гар дидаро мардум бувад, номардум аст.
:: Шохи бебар гарчи бошад аз дарахти мевадор,
:: Чун наёрад мева бор, андар шумори ҳезум аст.

=== «Нафаҳот-ул-унс»-и Абдураҳмони Ҷомӣ ===
Дар сарчашмаҳои илмию адабӣ оварда шудааст, ки теъдоди асарҳои назмиву насрии А.Ҷомӣ 54 адад мебошад. «[[Баҳористон]]», «Нафаҳот-ул-унс» ва «Муншаот» аз зумраи асарҳои насрии Абдураҳмони Ҷомӣ маҳсуб меёбанд. Мекӯшем, то оид ба асари Мавлоно Абдураҳмони Ҷомӣ «Нафаҳот-ул-унс» ибрози андеша намоем. Асари тарҷумаиҳолии «Нафаҳот-ул-унс» дар бораи ҳаёту фаъолияти 616 мард ва 34 зан маълумот медиҳад.
«Нафаҳот-ул-унс-миқ-қударот-ул-қудус» (дар адабиёти илмию бадеӣ номи ихтисоршудаи он — «Нафаҳот-ул-унс» дида мешавад) асари насрӣ ва илмии Мавлоно Ҷомӣ буда, солҳои 1475—1476 бо забони тоҷикӣ таълиф гардидааст. Дар ин асар оид ба шарҳи ҳол ва тавсифи шайхони тасаввуфу шоирони асрҳои XIII ва XIV сухан меравад.
«Нафаҳот-ул-унс»-и Абдураҳмони Ҷомӣ яке аз асарҳои гаронбаҳотарини ирфонӣ ба ҳисоб рафта, бо хоҳиш ва тақозои [[Алишери Навоӣ|Мир Алишери Навоӣ]] иншо шудааст. Асари мазкурро Абдураҳмони Ҷомӣ дар пайравии «Табақот-ус-суфия»-и [[Хоҷа Абдуллоҳ Ансорӣ]] навиштааст, аммо асар аз ҷиҳати таркибу сохт ба «Тазкират-ул-авлиё»-и [[Аттор|Фаридаддуни Аттор]] шабоҳат дорад.
Калимаи «нафаҳот» арабӣ буда, маънояш бӯи хуш, роиҳа мебошад. Калимаи «унс» бошад, маънояш дӯстӣ, ошноӣ ва улфат мебошад.
Ҳазрати Ҷомӣ мефармояд:

: Мо надорем машоме, ки тавонем шунид,
: В-арна ҳар дам вазад аз гулшани васлат нафаҳот.

«Нафаҳот-ул-унс» соли [[1495]] бо унвони «Насоим-ул-улд» аз ҷониби Мир [[Алишери Навоӣ]] бо забони ӯзбекӣ тарҷума гардидааст, инчунин, тарҷумаи англисию олмонии ин асар низ мавҷуд аст.
Дар «Нафаҳот-ул-унс» доир ба мақому манзалати Мансури Ҳаллоҷ, Абӯсаиди Абӯлхайр, [[Мир Сайид Алии Ҳамадонӣ]], [[Абӯҳошими Сӯфӣ]] барин шайхони тариқат ва [[Аттор|Фаридаддуни Аттор]], [[Саноӣ|Саноии Ғазнавӣ]], [[Ҷалолиддини Балхӣ]], [[Низомии Ганҷавӣ]], [[Камоли Хуҷандӣ]], [[Саъдии Шерозӣ]] ва [[Ҳофизи Шерозӣ]] барин шоирони мутаффаккир маълумоти гуногун пайдо кардан мумкин аст. Мавлоно Абдураҳмони Ҷомӣ дар таълифи «Нафаҳот-ул-унс» аз «Рисолат-ул-кушайрия»-и [[Абӯлқосими Кушайрӣ]], «Кашф-ул-маҳҷуб»-и [[Ҳаҷвирӣ]] истифода бурдааст, ки беҳтарин нусхаҳои хаттии ин асари гаронбаҳо дар китобхонаҳои шаҳри [[Душанбе]] ва [[Кобул]] нигоҳдорӣ мешаванд. «Нафаҳот-ул-унс» ёддошти пурқиммату арзандаест, баҳри тарбияи ахлоқу маънавият. Орифи бузург дар қисмати «Роҷеъ ба Мавлоно Ҷалолиддини Муҳаммад ал-Балхӣ-ар-Румӣ» менависад:
{{аввали иқтибос}}«Фармуд, ки суҳбат азиз аст… ва гуфт, ки дар ин маънӣ ҳазрати Худовандам Шамсиддин Табрезӣ фармуданд, ки аломати муриди қабулёфта он аст, ки аслан бо мардуми бегона суҳбат надорад ва агар ногоҳ дар суҳбате бегона афтад, чунон биншинад, ки мунофиқ дар масҷид ва кӯдак дар мактаб ва асир дар зиндон…»{{охири иқтибос|сарчашма=«Роҷеъ ба Мавлоно Ҷалолиддини Муҳаммад ал-Балхӣ-ар-Румӣ»}} Ҷомӣ дар ин ҷо ситоиши ахлоқи ҳамидаву накӯҳиши ахлоқи разиларо овардааст, зеро худи ӯ орифи баркамол аст
Дар «Роҷеъ ба Хоҷа Шамсиддин Муҳаммад Ҳофизи Шерозӣ» оварда шудааст, ки {{аввали иқтибос}}«…вай лисонулғайб ва тарҷумонуласрор аст. Басо асрори ғайбия ва маънои ҳақиқа, ки дар кисвати сурат ва либоси маҷоз намуда, ҳарчанд маълум нест, ки вай дасти иродати шере гирифт ва дар тасаввуф ба яке аз ин тоифа нисбат дуруст карда, аммо суханони вай бар машраби ин тоифа воқеъ шудааст, ки ҳеч касро ин иттифоқ наяфтода. Яке аз азизони силсилаи хоҷагон фармудааст, ки ҳеч девон беҳ аз девони [[Ҳофизи Шерозӣ|Ҳофиз]] нест, агар марди суфӣ бошад ва чун ашъори вай аз он машҳуртар аст, ки ба эрод эҳтиёҷ дошта бошад, лоҷарам инони ҳилм аз он масруф мегардад».{{охири иқтибос|сарчашма=«Роҷеъ ба Хоҷа Шамсиддин Муҳаммад Ҳофизи Шерозӣ» }} Мавлоно Ҷомӣ, ки дар ирфон ва дар шарҳи маорифи суфия шуҳрату овозаи бисёр дошт, суфиёну фақеҳони [[Ҳирот]] ба вай ҳурмати беандоза доштанд.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.omuzgor-news.tj/?p=5642 |title=Орифи замон/«Нафаҳот-ул-унс»-и Абдураҳмони Ҷомӣ |accessdate=2014-12-28 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160305003514/http://www.omuzgor-news.tj/?p=5642 |archivedate=2016-03-05 }}&lt;/ref&gt;

== Сафарҳои Ҷомӣ ==
Абдураҳмони Ҷомӣ дар ҳаёти худ 7 маротиба ба сафар баромада, шаҳрҳои Самарқанду Тошканд, Форобу Марвро тамошо кардааст. Сафари охирин ва тӯлонии Ҷомӣ соли 1472 дар моҳи август оғоз ёфт. Ӯ шаҳрҳои Нишопур, Сабзавор, Бастом, Домгон, Қазвин, Ҳамадон, Бағдодро саёҳат карда, бо арбобони илму адаби ин шаҳрҳо вохӯрд, суҳбатҳо орост. Дар ҳар ҷо Ҷомиро иззату эҳтиром мекарданд. Ҷомӣ Макка ва Мадинаро зиёрат карда, соли 1473 ба Ҳирот бозмегардад. Поёни умри Ҷомӣ дар Ҳирот гузашт. Ӯ ба эҷод кардани асарҳои илмиву адабӣ батамом машғул буд. Як дақиқа вақти худро бекор намегузаронд. Танҳо ба мактаби адабии Ҳирот роҳбарӣ карда, ба шоирони ҷавон маслиҳатҳои муфид медод. Ҷомӣ дӯстони бисёр дошт, ки бо онҳо базми шеъру суруд меорост, сӯҳбатҳои дилангез мекард. Яке аз шогирдони беҳтарини Ҷомӣ [[Алишер Навоӣ]] буд. Муносибати онҳо на ҳамчун устоду шогирд, балки мисли ду дӯсти ҷонӣ, ду ҳамкору ҳаммаслак ба назар мерасид. Абдураҳмони Ҷомӣ оилаи хуб ва фарзандони лоиқ дошт. Вале се фарзанди адиб дар тифлӣ ва хурдсолӣ вафот карданд. Албатта, вафоти фарзандон қалби адибро ба шӯру ғалаён овард. Дар мотами фарзандон Ҷомӣ ашки ғаму ҳасрат рехт, оҳи ҷонсӯз аз дили пурсӯз баровард. Ӯ дар марги фарзандон марсияҳо сурудааст, ки дар онҳо сӯзу гудози падари доғдида басо муассир ифода ёфтааст:

:: Рехти хуни дил аз дидаи гирёни падар,
:: Раҳм бар ҷони падар н-омад, эй ҷони падар.
:: Навбаҳор омаду гулҳо ҳама рустанд зи хок,
:: Ту ҳам аз хок баро, эй гули хандони падар.

== [[Аълохон Афсаҳзод]] дар бораи Ҷомӣ ==
Омӯзиши ҳаёту эҷодиёт ва афкори Абдураҳмони Ҷомиро [[Аълохон Афсаҳзод]] аз таҳқиқи «Лайлӣ ва Маҷнун»-и ӯ шурӯъ кард ва баъдан омӯзиши кулли эҷодиёти ӯро фаро гирифта, яке аз ҷомеашиносони маъруф дар доираҳои илмии Шарқу Ғарб шинохта шуд. Афсаҳзод дар бораи Ҷомӣ асарҳои таҳқиқии бис­ёре таълиф намудааст: «Рӯзгор ва осори Абдурраҳмони Ҷомӣ» (1980), «Таҳаввули афкори Абдураҳмони Ҷомӣ» (1981), «Лирикаи Абдураҳмони Ҷомӣ» (ба забони русӣ М., 1985), «Ҷомӣ — адиб ва мутафаккир» (1989), «Ҷомӣ — шоири ғазалсаро», «Нақд ва баррасии осору шарҳи аҳволи Ҷомӣ» (Т., 1999) ва ғайра Солҳои 60 асри XX Афсаҳзод дар ҳамкорӣ бо донишмандони Институти шарқшиносӣ осори Ҷомиро дар [[Душанбе]] дар панҷ ҷилд ва дар [[Теҳрон]] дар ҳафт ҷилд (ба алифбои арабии тоҷикӣ; 1999—2001) ба табъ расонд. Ин кори ӯ дар [[Эрон]] бо Ҷоизаи байналмилалии «Китоби сол» (2000) ва дипломи ёдгории «Баҳори озодӣ» қадр карда шуд.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Пайвандҳо ==
* [https://guftor.ru/ҷомӣ/мунтахаби-ғазалиёт/ Абдурраҳмони Ҷомӣ. Мунтахаби ғазалиёт]{{Пайванди мурда|date=June 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [https://www.youtube.com/watch?v=3COWRgiCAlQ Ғазалҳои Абдураҳмони Ҷомӣ — Маҳмудҷон Воҳидов, Ҳадя]
{{ПБ}}
{{Бузургони адаби форсӣ}}

[[Гурӯҳ:Адабиёти форсу тоҷик]]
[[Гурӯҳ:Шоирони форсу тоҷик]]
[[Гурӯҳ:Шоирони порсигӯ]]</text>
      <sha1>mi4mk380c7hf5fy3i6fx95hfocxokse</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ноҳияи Файзобод</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2872</id>
    <revision>
      <id>1479589</id>
      <parentid>1390633</parentid>
      <timestamp>2026-07-08T18:42:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VASHGIRD</username>
        <id>8035</id>
      </contributor>
      <origin>1479589</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="31578" sha1="figx392v4wg9aqqumm4mpcbxsdh42i6" xml:space="preserve">{{otheruses|Файзобод (мазмунҳо)}}
{{ВМ
| Ранг1 = #A5D570
| Номи тоҷикӣ = Ноҳияи Файзобод
| Номи аслӣ = 
| Нишон = 
| Парчам = 
| Бари нишон = 
| Бари парчам = 
| Тавсифи нишон = 
| Тавсифи парчам = 
| Кишвар = [[Тоҷикистон]]
| lat_dir = N
| lat_deg = 38
| lat_min = 33
| lat_sec = 
| lon_dir = E
| lon_deg = 69
| lon_min = 19
| lon_sec = 
| region = TJ
| type = city
| Дараҷа = 
| CoordScale = 
| Суруди миллӣ = 
| Мақом         = Ноҳияи маъмурӣ
| Тобеъи         = [[Ноҳияҳои тобеи ҷумҳурӣ|НТҶ]]
| Шомили         = 2 шаҳрак, 7 ҷамоат
| Пойтахт        = [[Файзобод]]
| Шаҳри бузургтарин   = 
| Шаҳрҳои бузургтарин = 
| Таъсис         = [[14 июн]]и [[соли 1931]]
| Барҳамхӯрӣ     = 
| Номҳои пешина  = 
| Роҳбар         = [[Мансур Каримзода]]
| Шакли роҳбарӣ  = Раиси ноҳия
| Раис2          = 
| Шакли роҳбарӣ2 = 
| Раис3          = 
| Шакли роҳбарӣ3 = 
| ММД            = 
| Соли ММД       = 
| Ҷой аз рӯи ММД = 
| ММД ба сари аҳолӣ = 
| Ҷой аз рӯи ММД ба сари аҳолӣ = 
| Забон = [[Забони тоҷикӣ|тоҷикӣ]]
| Забонҳо = 
| Аҳолӣ = 111 700&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://stat.tj/storage//1.01.2022.pdf|title=ШУМОРАИ АҲОЛИИ ҶУМҲУРИИ ТОҶИКИСТОН ТО 1 ЯНВАРИ СОЛИ 2022|author=Агентии омори назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон|accessdate=2022-11-23|archivedate=2022-10-10|archiveurl=https://web.archive.org/web/20221010195817/https://stat.tj/storage//1.01.2022.pdf}}&lt;/ref&gt;
| Соли барӯйхатгирӣ = 2022
| Фоиз аз аҳолӣ = 
| Ҷой аз рӯи аҳолӣ = 
| Баҳодиҳии аҳолӣ = 
| Соли баҳодиҳӣ = 
| Зичӣ = 
| Ҷой аз рӯи зичӣ = 
| Ҳайати миллӣ = [[Мардуми тоҷик|тоҷикон]]
| Ҳайати динӣ = [[мусулмон]]он: [[суннӣ]]-[[ҳанафӣ]]
| Масоҳат = 874,11
| Фоиз аз масоҳат = 
| Ҷой аз рӯи масоҳат = 
| Баландии бештарин = 
| Баландии миёна = 
| Баландии камтарин = 
| Харита = Location of Fayzobod District in Tajikistan.png
| Андозаи харита = 
| Харита2 = 
| Минтақаи замонӣ = UTC+5
| Сарвожа = FA
| ISO = TJ.RR.FA
| Шиносаи ададӣ = 
| Шакли шиноса = 
| Шиносаи ададӣ2 = 
| Шакли шиноса2 = 
| Шиносаи ададӣ3 = 
| Шакли шиноса3 = 
| FIPS = 
| Коди телефон = +992 3135
| Нишонаи почта = 735413
| Домени интернет = .tj
| Коди мошинҳо = TJ08
| Вебгоҳ = http://faizobod.tj/
| Гурӯҳ дар Commons = Faizobod District
| Эзоҳ = 
}}
'''Ноҳияи Файзобод''' ({{lang-fa|ناحیۀ فیض‌آباد}}) — яке аз [[ноҳияҳои тобеи ҷумҳурӣ]] дар [[Тоҷикистон]]. [[14 июн]]и соли [[1931]] таъсис ёфтааст. Аҳолиаш 94 500 нафар ([[соли 2016]]), [[тоҷикон]], масоҳаташ 874,11 км². [[Маркази маъмурӣ|Маркази маъмуриаш]] — [[Файзобод|шаҳраки Файзобод]], ки 50 км [[шарқ]]тар аз [[Душанбе|шаҳри Душанбе]] ҷой гирифтааст.

== Мавқеи ҷуғрофиёӣ ==
Ҳудуди ноҳия дар ҳавзаи болооби [[Элок (дарё)|дарёи Элок]] (шохоби чапи [[Кофарниҳон (дарё)|Кофарниҳон]]) ва соҳили рости дарёи Вахшу [[обанбори Норак]] дар водии [[Рашт]] ҷой гирифта аст. Дар [[шимол]] ва [[ғарб]] бо [[ноҳияи Ваҳдат]], дар [[шарқ]] — бо [[ноҳияи Роғун]], дар [[ҷануб]] — бо [[ноҳияи Норак|ноҳияҳои Норак]] ва [[ноҳияи Балҷувон|Балҷувон]]и [[вилояти Хатлон]] ҳаммарз аст.

== Иқлим ==
Релефаш кӯҳист. Қисми шимоли ғарбиро нишебиҳон ҷанубу шарқии қаторкӯҳи Қаротегин (баландиаш то 300 — 3500 метр) ва қисми ҷануби шарқиро Сурхкӯҳ (2500 — 3000 метр) ишғол кардаанд. Дар байни ин кӯҳқо [[Деҳоти Қалаидашт|ҷамоатҳои деҳоти Қалъаидашт]], [[Деҳоти Мискинобод|Мискинобод]] (баландиаш аз сатҳи баҳр 1100—1700 метр) воқеъ гаштаанд. Дар ноҳия чашмаҳои обашон аз пайвастгиҳои химиявӣ бой (Файзобод, [[Қуруғ|Қӯру]]&lt;nowiki/&gt;ғ) мавҷуданд. Оби чашмаи [[Меҳробод|деҳаи Меҳробод]] (номи пештарааш Гумбулоқ) ҳамчун оби минералии нӯшокии «Файзобод» машҳур аст. Иқлими ноҳия вобаста ба баландӣ тағйир меёбад. Сардии ҳаво зимистон (феврал) 20° — 26° буда, тобистон 33° — 38° (июл) гарм аст.

== Табиат ==
[[File:Боғи себ дар айни шукуфоӣ. Деҳаи Элоки ноҳияи Файзобод.jpg|alt=Боғи себ дар айни шукуфоӣ. Деҳаи Элоки ноҳияи Файзобод|left|thumb|Боғи себ дар айни шукуфоӣ. Деҳаи [[Элок]]и ноҳияи Файзобод|300x300px]]
Калонтарин рӯди ноҳия [[Элок (дарё)|Элок]] аст. Сарҳади ҷанубию шарқии ноҳия қад-қади дарёи Вахшу обанбори Норак мегузарад. Дар заминҳои болооби ҳудуди деҳоти Қалъаидашту Мискинобод эфемерҳо, шутурхор, ҷорӯбак, ғеша, шӯраю шибоғ мерӯянд. Дар Мискинобод ва дараҳои Хамисавра, Яккабед, Тахтаҳо, Ҷавчӣ ва ғайра чормағз, олӯча, дӯлона, бодоми талхак, санҷид, себ, туғ, настаран, камол, ангури сагак, рӯян, сияҳхор ва ғайра бисёранд.

== Таърих ==
[[File:Daromadgohi Faizobod.jpg|alt=Даромадгоҳи ноҳияи Файзобод|thumb|300x300px|Даромадгоҳи ноҳияи Файзобод]]
{{Гузида
 | Баробаркунӣ    = right
 | Беқатъшавӣ    = 1
 | Сарлавҳа       = Эмомалӣ Раҳмон
 | Мундариҷа      = &lt;pre&gt;
Ноҳияи Файзобод таърихи бою рангине дорад ва табиати зебо, 
касбу ҳунарҳои мардумӣ ва ёдгориҳои таърихии он дар бисёр 
сарчашмаҳои илмӣ аз ҷониби сайёҳону таърихнигорон ба некӣ 
ёд шудаанд. Дар домани ин куҳандиёр манзараҳои зебову камназир 
зиёд буда, захираҳои сайёҳии ҳудуди ноҳия ба тарғибу ташвиқ 
ва сохтмони инфрасохтори зарурии сайёҳӣ ниёз доранд. Чунонки 
медонед, дар наздикии маркази ноҳия мақбараи Ҳотами Асам ҷойгир 
аст. Доир ба шахсият ва мақоми ирфонии ин шахсияти шинохта 
Фаридаддини Аттор, Абдураҳмони Ҷомӣ ва Мавлавӣ Ғулом Сарвари Лоҳурӣ 
маълумоти ҷолибе додаанд. Мақбараи мазкур ба садаи XV тааллуқ дошта, 
аз ҷониби олимони маъруфи ватаниву хориҷӣ мавриди таҳқиқ ва омӯзиши 
ҳамаҷониба қарор гирифтааст. Ғайр аз ин, дар қаламрави ноҳия шаҳри 
бостонии Вашгирд, ки таърихи беш аз сеҳазорсола дорад, мавҷуд буда, 
то ҳол дар сатҳи зарурӣ омӯхта нашудааст. Ободсозии мақбара ва 
омӯзиши амиқи шаҳри куҳани Вашгирд боз як саҳифаи таърихи 
ватанамонро равшан намуда, метавонад ба мавзеи ҷолиби сайёҳон ва 
ҳаводорони таърих табдил ёбад. Дар робита ба ин, Вазорати фарҳанг 
ва мақомоти иҷроияи маҳаллии ҳокимияти давлатии ноҳия вазифадор 
карда мешаванд, ки ҷиҳати идомаи корҳои таҳқиқотӣ ва ободу зебо 
гардонидани гирду атрофи ёдгориҳои таърихии дар ҳудуди ноҳия 
кашфшуда тадбирҳои иловагӣ андешанд.
&lt;/pre&gt;
 | Имзо         = ''10 апрели соли 2014''
}}
Дар китоби қиматарзиши [[Бобоҷон Ғафуров]] «[[Тоҷикон (китоб)|Тоҷикон]]» омадааст, ки шаҳри [[Вашгирд]], ки миёни дарёҳои Кофарниҳону Вахш ҷой доштааст, баробари Чағониён, Аҳорун, Шумон, Кумод дар он замонҳо як ҳукумати ба сари худ мустақили сиёсиро ташкил мекардааст.

Бостоншинос Юсуф Ёқубов баъди таҳқиқи харобаҳои Вашгирд чунин хулоса мебарорад: ''«Возеҳ гардид, ки ин шаҳр дар аввали асри яки мелодӣ ба вуҷуд омада дар асрҳои IХ — ХII яке аз марказҳои калонтарини маданӣ, илмӣ, ҳунарӣ ва савдо дар Бохтари Шимолӣ ба шумор мерафт. Шаҳр аз се қисмат иборат буд: диз (қалъа), шаҳристон ва работ. Дизи шаҳр ҳоло ба номи „Қалъаи сангин“ машҳур аст. Дар охир таъкид мекунам, ки дар Тоҷикистон ба монанди харобаҳои Вашгирд шаҳри қадиму калон нест».''

Тазкиранавис Ал — Истахрӣ Вашгирдро шаҳре медонад баробари Тирмиз ва аз [[Ҳисор]] бузургтар. Ҳамчунин аз маълумоти ӯ равшан мегардад, ки дар асри Х Пули Сангин (дар Норак) сарҳади табиии байни Хуталон ва Вашгирд будааст. Бостоншинос [[Давлатхоҷа Довудӣ]] бошад, баъди ҳафриёти харобаҳои Вашгирди куҳан ба чунин хулоса омадааст: ''«Дар асрҳои миёна дар Бохтари қадим се вилояти бузургу бонуфуз буд — Хатлон, Чағониён ва Вашгирд. Аммо дар замонҳои қадим аз ҳама бонуфузтарин вилояти ин минтақа маҳз Висагард (Вашгирд) будааст. Хулоса, аз асри III—II то милод ва то асрҳои VI — ХVI шаҳри Вашгирд обод буда, Қалъаи сангин, Қалъаи Фотимаи Зуҳро ва шаҳристону работ дошт. Ба ҳайати вилояти Висагирди қадим на танҳо ноҳияи имрӯзаи Файзобод, балки ноҳияҳои гирду атроф — аз Кабудҷар то Душанбею Ҳисор дохил мешуданд. Шояд вилояти Сурхандарё ва Тирмиз низ ба ҳайати Висагард дохил буданд ва ё ин ки аз лиҳози сиёсӣ тобеи шоҳи Висагард -Пирон ва авлодони ӯ буданд».''

Устоди зиндаёд шоир ва мутафаккир Усмон Шарифзода нигоштааст: ''«Коваи Виштосп дар садаи VI-и пеш аз мелод шаҳре бо номи Вишгард (Висагард) бунёд кард. (Вис — ошиқ, гард ё гирд шаҳр гуфтан аст. „Шаҳри ишқ“ ё „Ошиқшаҳр“). Коваи Виштосп бошад, шоҳи Эронзамин буд, маънои номаш Вис ё Виш — Ошиқ мебошад… Бешубҳа, Вишгард ё Вашгирдро ҳамрадиф ва ҳаммаънои номи худ гузошта…''

''Дар садаи VI-и пеш аз мелод, пеш аз ислом, дар диёри Вишгард хат вуҷуд дошт. То Ислом ин ҷо ҳуруфе буд маълум ва марбут дар кутуб, мардумаш зардуштӣ буд. Инро олими тадқиқотчӣ бо номи Самъонӣ дар садаи XII исбот кардааст»''.

Оид ба қисми дуюми калимаи Вашгирд (гард, гирд) хаминро зикр кардан ба маврид аст, ки калимаҳо низ мисли мурғони осмонӣ метавонанд аз манзиле ба манзиле, аз диёре ба диёре, аз шаҳре ба шаҳре, аз забоне ба забони дигар кӯчанду парвоз кунанд ва омезиш ёбанду маскан гиранд. Бад-ин маънӣ метавон гуфт, ки калимаҳои русии город — шаҳр, градостроение — шаҳрсозӣ аз ҳамин калимаи гард (ё гирд) гирифта шуда, дар қисми дуюми калимаҳои шаҳрҳои русӣ, ба мисли Петро-град, Сталин-град, Ленин-град ва ғайра фаровон истифода шудааст.

=== Замони Шӯравӣ ===
Пас аз сарнагун шудани Аморати Бухоро ва ташкил гардидани Ҷумҳурии Шӯравии Халқии Бухоро, Файзобод яке аз туманҳои водии Ҳисор маҳсуб мешуд. Вақте Ҷумҳурии худмухтори Тоҷикистон (соли 1924) ва Ҷумҳурии Советии Сотсиалистии Тоҷикистон (соли 1929) ташкил ёфтанд, ҳудуди имрӯзаи Файзобод (ба ғайр аз ҷамоатҳои деҳоти Чашмасор, Қалъаидашт ва Мискинобод) дар тобеияти ноҳияи Янгибозор (ҳоло шаҳри Ваҳдат) қарор дошт. Мустақилияти ноҳияи Файзободро Кумитаи Иҷроияи Марказии ҶШС Тоҷикистон бо қарори № 32 аз 14 июни соли 1931 қонунӣ гардонд. Зери ин қарор Раиси КИМ ҶШС Тоҷикистон Нусратулло Махсум ва котиби КИМ ҶШС Тоҷикистон А. Зиннатшоев имзо гузоштаанд. Ба тобеияти ноҳияи Файзобод нуҳ шӯродеҳот Файзобод, Гумбулоқ, Хоҷамард, Дубеда, Диишо, Шолипая, Норак, Чакалӣ, Меҳрозӣ, ва қисми деҳаҳои ҷамоати Якабед дохил мешуд. Маркази ноҳияи Файзобод деҳаи Дарагиён муқаррар карда шуд.[[File:Binoi hukumat.jpg|alt=Бинои ҳукумат (солҳои 2008)|thumb|300x300px|Бинои ҳукумат (солҳои 2008)]]

Моҳи январи соли 1963 ноҳияи Файзобод дубора бо [[ноҳияи Ваҳдат|ноҳияи Орҷоникдзеобод]] ҳамроҳ карда мешавад. Моҳи январи соли [[1969]] ҳамчун ноҳияи мустақил ташкил ёфта, то имруз арзи вуҷуд дорад. Ҳамзамон маркази маъмурии ноҳия аз Дарагиён ба Файзобод тағйири ном карда шуд.

=== Замони истиқлол ===
Бо қарори Маҷлиси Миллии [[Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] аз [[29 май]]и соли [[2000]] деҳаи Файзобод Шаҳрак эълон шуд.

Соли [[Соли 2011|2011]] 80-солагии таъсисёбии ноҳияи Файзобод ҷашн гирифта шуд. Мардуми Файзобод бо ҳунармандии худ дар тамоми мамлакат шуҳрат доранд. Намудҳои ҳунарманди кулолгарӣ, чубкорӣ, оҳангарӣ, заргарӣ, гулдузӣ ва ғайраҳо мардум шуғл меварзанд.

: Файз хезад доимо аз хоки Файзободи ман
: Файзи Файзобод бошад хонаи ободи ман!

=== Ёдгориҳои меъморӣ ва таърихию фарҳангӣ ===
[[File:Hojai hotam.jpg|alt=Мақбараи Хоҷаи Ҳотам|thumb|300x300px|Мақбараи Хоҷаи Ҳотам]]
Файзобод, ки дар гузаштаи сеҳазорсола Вашгирд ном дошт, бо таъриху фарҳанги худ ифтихор менамояд. Оромгоҳи имрӯзаи деҳаи Саричашма, ки сатҳи як қисми масоҳати шаҳри қадим аст, дар қатори 27 мавзеъҳои таърихию фарҳангии Тоҷикистон ҳамчун мамнуъгоҳи таърихӣ-фарҳангӣ ба қайд гирифта шудааст. Ҳамчунин мақбараи Хоҷаи Ҳотам, [[Доробқалъа]] (воқеъ дар Қалъадашт), дахмаи хиштапазии асри Х (дар канортари соҳили дарёи Элок, рӯ ба рӯи деҳаи Қанғелӣ), масҷиди куҳнаи деҳаи Файзобод (асри 19), нимпайкараҳои Ҳикмат Ризо ва Дӯстмурод Алиев, ҳайкали барқади В. И. Ленин (дар маркази шаҳрак) ҳамчун ёдгориҳои меъморӣ, таърихию фарҳангӣ шинохта шудаанд.

== Мақомоти идорӣ ==
[[File:Бинои ҳукумати ноҳияи Файзобод.jpg|alt=Бинои мақомоти иҷроияи ҳокимияти давлатии ноҳияи Файзобод.|thumb|300x300px|Бинои мақомоти иҷроияи ҳокимияти давлатии ноҳияи Файзобод, соли 2017]]
Сарвари ноҳияи Файзобод Раиси ноҳияи он аст, ки аз ҷониби Раиси Ҷумҳури Тоҷикистон таъйин мегардад. Ниҳоди қонунгузори ноҳияи Файзобод — Маҷлиси намояндагони халқӣ мебошад, ки аз тарафи ҳама мардуми ноҳияи Файзобод ба муддати 5 сол интихоб мешавад.

== Тақсимоти марзию маъмурӣ ==
Ҳудуди марзию маъмурии ноҳияи Файзобод ба 8 ҷамоати деҳот (Бӯстон, Меҳробод, Вашгирд, Дӯстмурод Алиев, Ҷавонон Чашмасор, Қалъаидашт) ва 2 ҷамоати шаҳрак — Файзобод ва 30-солагии истиқлол тақсим мешавад.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.untj.org/files/minutes/Food/List_of_Jamoats.xls|title=List of Jamoats|publisher=UN Coordination, Tajikistan|accessdate=Jun 14, 2010|archiveurl=https://www.webcitation.org/65jLV4CEW?url=http://www.untj.org/files/minutes/Food/List_of_Jamoats.xls|archivedate=2012-02-26}}&lt;/ref&gt;:

{| class=&quot;wikitable&quot; width= &quot;50%&quot;
|-
| colspan=&quot;12&quot; style=&quot;text-align:center; background:#ffdead;&quot;|'''Ҷамоатҳои ноҳияи Файзобод'''
|-
! width=30% | Ҷамоат
! width=30% | Аҳолӣ
|-
|шаҳраки [[Файзобод]] || 9 600 нафар ([[Соли 2016|2016]])&lt;ref name=&quot;аҳолӣ_2016&quot;/&gt;
|-
|шаҳраки [[30-солагии истиқлол]] || 15 878 нафар ([[Соли 2010|2010]])
|-
|[[Деҳоти Бӯстон|Бӯстон]] || 6 280 нафар ([[Соли 2010|2010]])
|-
|[[Деҳоти Вашгирд|Вашгирд]] || 4 590 нафар ([[Соли 2010|2010]])
|-
|[[Деҳоти Дӯстмурод Алиев|Дӯстмурод Алиев]]|| 11 287 нафар ([[Соли 2010|2010]])
|-
|[[Деҳоти Қалаидашт|Қалъаи Дашт]] || 10 948 нафар ([[Соли 2010|2010]])
|-
|[[Деҳоти Меҳробод|Меҳробод]] || 9 031 нафар ([[Соли 2010|2010]])
|-
|[[Деҳоти Чашмасор|Чашмасор]] || 5 522 нафар ([[Соли 2010|2010]])
|-
|[[Деҳоти Ҷавонон|Ҷавонон]] || 11 339 нафар ([[Соли 2010|2010]])
|-
|}

== Мардум ==
[[File:Суҳбати мӯйсафедон. Чойхонаи ноҳияи Файзобод.JPG|alt=Суҳбати мӯйсафедон. Чойхонаи ноҳияи Файзобод|thumb|300x300px|Суҳбати мӯйсафедон. Чойхонаи ноҳияи Файзобод]]
Бино бар саршумори соли [[2016]] аҳолии ноҳия 94 500 ҳазор тан бошанда доштааст. Сокинони шаҳраки [[Файзобод]] 9 600 нафар ва аҳолии деҳоти ноҳия ҳамагӣ 85 000 нафар аҳолиро дар бар мегирад&lt;ref name=&quot;аҳолӣ_2016&quot;&gt;{{Cite web |url=http://www.stat.tj/ru/img/65a709121baf8a64bf15d33f398aafde_1435736807.pdf |title=Маҷмӯаи омории «Шумораи аҳолии Ҷумҳурии Тоҷикистон то 1 январи соли 2016». Агентии омори назди Президенти ҶТ. |accessdate=2016-10-08 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150702021130/http://www.stat.tj/ru/img/65a709121baf8a64bf15d33f398aafde_1435736807.pdf |archivedate=2015-07-02 }}&lt;/ref&gt;. Мардуми ноҳияи Файзобод ба забони тоҷикӣ сухан мегӯянд. Аҳолӣ мусалмон буда, ҳамагӣ аҳли сунат ва ҳанафимазҳаб ҳастанд.
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
!'''сол'''
!2014
!2015
!2019
!2020
|-
|'''шумора &lt;br&gt;(ҳаз. нафар)'''
|89,9
|{{зиёдшавӣ}}92,3
|{{зиёдшавӣ}}101,4
|{{зиёдшавӣ}}103,6
|}

== Иқтисод ==
Дар иқтисодиёти ноҳия соҳаи кишоварзӣ мавқеи асосӣ дорад. Махсусан, чорводорию мурғпарварӣ ва занбӯриасалпарварӣ, боғу токдорӣ, ғаллакорӣ рушд дорад.

Корхонаҳои саноатии ноҳия ҶСК «Хидмат», ду сехи нонпазӣ, заводи хишт, заводи шарбати Файзобод, ҶДММ «Гулоб», [[Файзобод (оби маъданӣ)|ҶДММ «Оби Файзобод»]], заводи коркарди шири «Суҳроб-2010», заводи коркарди ғалладона мебошанд. Дар ҳудуди ноҳия идораҳои хоҷагии ҷангал, стансияи таҷрибавии ниҳолпарварӣ, [[Карсанг|Пойгоҳи Института хокшиносии назди Академияи илмҳои кишоварзи ҶТ]], стансияи обу ҳавосанҷӣ ҷой гирифтаанд.
[[File:Бинои Филиали ҶСК &quot;Ориёнбонк&quot; дар ноҳияи Файзобод.jpg|alt=Бинои Филиали ҶСК «Ориёнбонк» дар ноҳияи Файзобод|thumb|300x300px|Бинои Филиали ҶСК «Ориёнбонк» дар ноҳияи Файзобод]]

== Маориф ==
Соли хониши 2010 дар ноҳия 40 муассисаи миёнаи умумӣ, 6 муассисаи таҳсилоти асосӣ, 12 мактаби ибтидоӣ, 1 мактаби варзишӣ, 3 муассисаҳои таълимии томактабӣ, маркази эҷодии кӯдакон ва наврасон, литсейи касбҳои техникии № 24, муассисаи давлатии «Гимназияи Файзобод», филиали Коллеҷи тиббии шаҳри Вахдат, Маркази корҳои берун аз мактаб фаъолият доранд. Ба 19323 нафар хонандагон 192 нафар омӯзгорон таълиму тарбия медиҳанд.

== Тандурустӣ ==
[[File:Маркази саломатии ноҳияи Файзобод.jpg|thumb|Маркази саломатии ноҳияи Файзобод|left]]
Дар ноҳия як беморхонаи марказӣ ва ду беморхонаи минтақавӣ ([[Мискинобод]] ва [[Меҳробод]]) 200 кат маҷуд аст. Дар 46 муассисаи тандурустӣ (аз ҷумла 8 маркази саломатӣ, 29 хонаи саломатӣ, 5 маркази соҳавӣ) 80 нафар духтурони дорои маълумоти олӣ ва 316 нафар бародари шафқат ва ҳамшираҳои тиббӣ ба мардум хидмати тиббӣ мерасонанд.

== Фарҳанг ==
[[File:Қасри фарҳанги ноҳияи Файзобод.jpg|thumb|Қасри фарҳанги ноҳияи Файзобод|left]]
Дар ноҳия 17 китобхона, 5 хонаи фарҳанг, осорхона, [[Театри халқии ноҳияи Файзобод|театри халқӣ]], Мактаби санъати ба номи Дӯстмурод Алиев, Филармонияи халқии ноҳияи Файзобод ба номи Нигина Рауфова, боғи фарҳангу фароғатӣ ба сокинони ноҳия хидмати фарҳангӣ мерасонанд. Захираи умумии китоб дар китобхонаҳо 81000 адад мебошад, ки беш аз 30 ҳазор нусхааш тоҷикӣ аст. Инчунин дар ноҳия театр — студияи ҳаҷвии «Шаҳрошуб», ансамбли мақомсароён, ансамбли фалаксароён, ансамбли этнографии карнайнавозон фаъолият доранд.

Дар ноҳия истироҳатгоҳи бачагонаи «Дурахшон» амал мекунад, ки дар он дар ду баст 200-нафарӣ хонандагон истироҳат мекунанд.

== Варзиш ==
Замони истиқлол дар ҷамоатҳои шаҳрак ва деҳоти ноҳия 20 майдони варзишии футбол, 10 майдончаи волейбол ва дар назди муаасисаҳои таълимӣ 40 майдончаи футбол, 41 майдончаи волейбол ва 6 майдончаи баскетбол сохта ба истифода дода шуд. Шумораи толорҳои варзишӣ дар ноҳия ба 22 адад мерасад.

Дар мактаби варзишии кӯдакон ва наврасони ноҳия намудҳои варзиши  волейбол, гӯштини ҷудо, самбо, гӯштини миллӣ, шоҳмот, футбол ва тениси рӯи миз дар 41  гурӯҳ таълим дода мешавад. Ҷаъман  450 нафар варзишгар, аз ҷумла  21 нафар духтарон дар ин муассиса ба машқу тамрин машғуланд.

Варзишгарони ноҳия дар 25 соли истиқлол имкон пайдо намуданд, ки дар мусобиқаҳои ноҳиявӣ, минтақавӣ, ҷумҳуриявӣ ва байналмилӣ  иштирок намуда, 20 медали тило, 34 медали нуқра ва 112 медали биринҷӣ ба даст оранд. Варзишгарон Мавлуда Саъдуллоева, Азизулло Икромов, Умед Қаландаров, Ҳукумзода Саидмаҳмуд, Раҳмоналӣ Чақалов, Маҳмадшариф Наҷмиддинов, Алидод Рабиев, Наврӯз Ҳомидов, Одиназода Азмиддин, Амриддин Абдуллоев, Маҳмадулло Қаландаров, Шарифзода  Исфандиёр, Маҳмадалӣ Мирзоев, Нематулло Икромов, Саидбек Ганҷов ва даҳҳо нафари дигар дар мусобиқаҳои ҷумҳуриявӣ ва минтақавӣ соҳиби ҷойҳои намоён гардида эътибори ноҳияро баланд бардоштаанд&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.nabzifayzobod.tj/index.php/varzish/963-ro-i-vase-ba-varzish|title=Роҳи васеъ ба варзиш|author=Собир Розиқов|website=Набзи Файзобод|date=|publisher=www.nabzifayzobod.tj|lang=tg|accessdate=2017-07-24}}&lt;/ref&gt;.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* ФАЙЗОБОД. Энсиклопедия. — {{Д.}}, 2011. [[Сарредаксияи илмии Энсиклопедияи Миллии Тоҷик|СИЭМТ]], — 392 саҳ. — ISBN 978-99947-33-48-4

== Пайвандҳо ==
* [http://www.khovar.tj/content/%D1%82%D0%B0%D0%B1%D0%B4%D0%B8%D0%BB%D0%B8-%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8-14-%D0%B4%D0%B5%D2%B3%D0%B0-%D0%B4%D0%B0%D1%80-%D0%BD%D0%BE%D2%B3%D0%B8%D1%8F%D0%B8-%D1%84%D0%B0%D0%B9%D0%B7%D0%BE%D0%B1%D0%BE%D0%B4 Табдили номи 14 деҳа дар ноҳияи Файзобод] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20150810080540/http://khovar.tj/content/%D1%82%D0%B0%D0%B1%D0%B4%D0%B8%D0%BB%D0%B8-%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8-14-%D0%B4%D0%B5%D2%B3%D0%B0-%D0%B4%D0%B0%D1%80-%D0%BD%D0%BE%D2%B3%D0%B8%D1%8F%D0%B8-%D1%84%D0%B0%D0%B9%D0%B7%D0%BE%D0%B1%D0%BE%D0%B4 |date=2015-08-10 }}
* [https://www.facebook.com/groups/232956386756182 Файзабад и Файзабадцы/Файзобод ва Файзободиҳо] Шӯрои фарзандони ноҳияи Файзобод дар шабакаи иҷтимоии Фейсбук

{{Ноҳияи Файзобод}}
{{Тақсимоти маъмурии Тоҷикистон|state=collapsed}}

[[Гурӯҳ:Ноҳияи Файзобод]]
[[Гурӯҳ:Ноҳияҳои тобеи ҷумҳурӣ]]
[[Гурӯҳ:Ноҳияҳои Тоҷикистон]]</text>
      <sha1>figx392v4wg9aqqumm4mpcbxsdh42i6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Дӯстмурод Алӣ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4378</id>
    <revision>
      <id>1479591</id>
      <parentid>1438531</parentid>
      <timestamp>2026-07-08T18:46:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VASHGIRD</username>
        <id>8035</id>
      </contributor>
      <comment>/* Зиндагинома */</comment>
      <origin>1479591</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7277" sha1="gts9s30v3w839asqw6ghi20czqwefp7" xml:space="preserve">{{Мусиқидон
|замина               =  &lt;!--solo_singer / non_vocal_instrumentalist / non_performing_personnel--&gt;
|ном                  = Дӯстмурод Алиев
|номи аслӣ            = 
|тасвир               = Dustmurod.jpg
|бар                  = 
|тавсифи тасвир       = Нимпайкараии ҳофизи шинохта Дӯстмуроди Алӣ дар зодгоҳаш деҳаи Кабкрез
|ном ҳангоми таваллуд = 
|номи пурра           = 
|таърихи таваллуд     = 19.4.1950
|зодгоҳ               = [[Кабкрез]], {{Зодгоҳ|ноҳияи Файзобод}}, [[ҶШС Тоҷикистон]]
|таърихи даргузашт    = 18.4.1989
|маҳалли даргузашт    = 
|солҳои фаъолият      = 
|кишвар               = {{Парчамбандӣ|Тоҷикистон|1980}}
|касб                 = 
|навъи садо           = 
|асбоб                = 
|сабк                 = 
|номи мустаъор        = 
|гурӯҳ                = 
|ҳамкорӣ              = 
|ношир                = 
|ҷоизаҳо              = [[Ҳофизи халқии Тоҷикистон]] ([[1979]])
|викианбор            = 
|викитека             = 
|вебгоҳ               = 
}}

'''Дӯстмурод Алиев''' ([[19 апрел]]и [[1950]], [[Кабкрез|деҳаи Кабкрез]], [[ноҳияи Файзобод]], [[ҶШС Тоҷикистон]] — [[18 апрел]]и [[Соли 1989|1989]], ҳамон ҷо) — овозхони тоҷик. [[Ҳофизи халқии ҶШС Тоҷикистон]] ([[1979]]).

== Зиндагинома ==
Дӯстмурод Алиев 19 апрели соли 1950 дар деҳаи Кабкрези ноҳияи Файзобод ба дунё омадааст. Хатмкардаи факултети маданию маърифатии Институти давлатии санъати Тоҷикистон (1974). Солҳои 1974—1975 дар сафи Артиши Шӯравӣ хидмат кардааст.

=== Фаъолият ===
Аз соли 1975 то охири умр роҳбари бадеии дастаи ҳунарии Хонаи маданияти ноҳияи Файзобод буд.

=== Даргузашт ===
Дӯстмурод Алиев дар айни камолоти ҳунарӣ 19 апрели соли 1989 бар асари беморӣ даргузашт.

== Эҷод ==
Овози Дӯстмурод Алиев тенори лирикӣ буда, ӯ мусаннифи зиёда аз 60 суруду тарона аст. Аммо аз Дӯстмурод дар фонди тилои радиои тоҷик танҳо 25 суруд боқӣ мондааст&lt;ref&gt;[http://www.ozodi.org/a/2073767.html Садое, ки барои ҳамеша дар дилҳо нишаст] // Озодӣ — 17 июни 2010.&lt;/ref&gt;. Асоси репертуари ӯро мавзӯъҳои мухталифи замони мо доир ба васфи Ватану меҳнат, диёри хушманзар, фидокориҳои мардуми шуҷоатманди мо, тараннуми муҳаббати поки инсонӣ ва ғайра ташкил медиҳанд.

=== Сурудҳо ===
Сурудҳои зер аз оҳангҳои ӯ буда, басо дилнишинанд:

* ''«Баҳор омад»'' (шеъри халқӣ),
* ''«Махзани дурдона»'' (шеъри А. Баҳорӣ),
* ''«Моҳи рухсорат»'' (шеъри [[Сайидои Насафӣ|Сайидо]]),
* ''«Моҳи Файзобод»'' (шеъри [[Усмон Шарифзода]]),
* ''«Ноз», «Мастона ба ноз омадаӣ»'' (шеъри Кошиф),
* ''«Садқаи чашмони ту»'' (шеъри Ш. Ҳайрат),
* ''«Савсани ҳусн»'' (шеъри А. Воситзода)
* ''«Туро ман дӯст медорам»'' (шеъри [[Лоиқ Шералӣ|Лоиқ]])

=== Нақш дар театр ===
Дӯстмурод Алиев чун ҳунарпеша низ дар [[Театри халқии ноҳияи Файзобод]] дар чандин пйесаҳои якпардагӣ нақшҳое офаридааст, ки беҳтаринашон Зиёпонсад («Оилаи аскар»-и Т. Аҳмадхонов), Ориф («Бародарон»-и С. Саидмуродов), Эшони Иллоанта («Иллоанта»-и А. Атобоев) мебошанд. Ба Ҷумҳурии Демократии Афғонистон (1984) сафари ҳунарӣ кардааст.

== Сабки овозхонӣ ==
Дӯстмурод Алиев чун устодон [[Зафар Нозим]]ов, [[Нигина Рауфова]] ҳофизи нотакрор буда мактаби сарояндагии хешро пайдо кард ва шогирдону пайравонаш бисёриҳо бо услуби ӯ месароянд. Соли 1990, баъди як соли фавти Дӯстмурод дар Файзобод нахустин «Дӯстмуродхонӣ» ташкил шуд, ки пайравонаш аз Қубодиёну Қумсангиру Колхозобод, аз Кӯлобу Вахшу Нораку Ёвон ва дигар гӯшаҳои Тоҷикистон дар ин маҳфил иштирок намуданд&lt;ref&gt;[http://www.nabzifayzobod.tj/index.php/amdijoroni-mo/595-guli-khushb-ji-chaman Гули хушбӯйи чаман]// Набзи Файзобод — 24 апрели 2015.&lt;/ref&gt;.

== Некдошт ==
[[Акс:Дӯстмурод Алӣ.jpg|thumb|Лавҳаи ёдгорӣ дар деҳаи [[Кабкрез]]и ноҳияи Файзобод.]]
Дар ноҳияи Файзобод мактаби санъати ноҳия ва як ҷамоати деҳот (пешина ҷамоати деҳоти Файзобод) номи Дӯстмурод Алиевро доранд. Дар зодгоҳаш деҳаи Кабкрез, наздик ба роҳи Ваҳдат—Файзобод нимпайкараи овозхон гузошта шудааст.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Пайвандҳо ==
* [http://www.ozodi.org/a/2073767.html Садое, ки барои ҳамеша дар дилҳо нишаст] // Озодӣ — 17 июни 2010.
* [http://www.ruzgor.tj/news/9573-jode-az-marhum-dustmurodi-ali-ovozkhoni-ma-rufi-kishvar.html Ёде аз марҳум Дӯстмуроди Алӣ, овозхони маъруфи кишвар] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20190127050308/http://www.ruzgor.tj/news/9573-jode-az-marhum-dustmurodi-ali-ovozkhoni-ma-rufi-kishvar.html |date=2019-01-27 }} // Рӯзгор. ТҶ — 24 апрели 2013.

== АДабиёт ==
* {{ЭМТ|Алиев Дӯстмурод|1|}}
* ФАЙЗОБОД. Энсиклопедия. Душанбе, 2011. Сарредаксияи илмии Энсиклопедияи Миллии Тоҷик. 392 саҳ.

[[Гурӯҳ:Ҷамоати Дӯстмурод Алиев]]
[[Гурӯҳ:Ҳофизони халқии ҶШС Тоҷикистон]]</text>
      <sha1>gts9s30v3w839asqw6ghi20czqwefp7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1479592</id>
      <parentid>1479591</parentid>
      <timestamp>2026-07-08T19:09:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VASHGIRD</username>
        <id>8035</id>
      </contributor>
      <origin>1479592</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7298" sha1="snroh43xumldwooj03vuxskt7s67j72" xml:space="preserve">{{Мусиқидон
|замина               =  &lt;!--solo_singer / non_vocal_instrumentalist / non_performing_personnel--&gt;
|ном                  = Дӯстмурод Алиев
|номи аслӣ            = 
|тасвир               = Dustmurod.jpg
|бар                  = 
|тавсифи тасвир       = 
|ном ҳангоми таваллуд = 
|номи пурра           = 
|таърихи таваллуд     = 19.4.1950
|зодгоҳ               = [[Кабкрез]], {{Зодгоҳ|ноҳияи Файзобод}}, [[ҶШС Тоҷикистон]]
|таърихи даргузашт    = 18.4.1989
|маҳалли даргузашт    = 
|солҳои фаъолият      = 
|кишвар               = {{Парчамбандӣ|Тоҷикистон|1980}}
|касб                 = 
|навъи садо           = 
|асбоб                = 
|сабк                 = 
|номи мустаъор        = 
|гурӯҳ                = 
|ҳамкорӣ              = 
|ношир                = 
|ҷоизаҳо              = [[Ҳофизи халқии Тоҷикистон]] ([[1979]])
|викианбор            = 
|викитека             = 
|вебгоҳ               = 
}}

'''Дӯстмурод Алиев''' ([[19 апрел]]и [[1950]], [[Кабкрез|деҳаи Кабкрез]], [[ноҳияи Файзобод]], [[ҶШС Тоҷикистон]] — [[18 апрел]]и [[Соли 1989|1989]], ҳамон ҷо) — овозхони тоҷик. [[Ҳофизи халқии ҶШС Тоҷикистон]] ([[1979]]).

== Зиндагинома ==
Дӯстмурод Алиев 19 апрели соли 1950 дар деҳаи Кабкрези ноҳияи Файзобод ба дунё омадааст. Хатмкардаи факултети маданию маърифатии Институти давлатии санъати Тоҷикистон (1974). Солҳои 1974—1975 дар сафи Артиши Шӯравӣ хидмат кардааст.

=== Фаъолият ===
Аз соли 1975 то охири умр роҳбари бадеии дастаи ҳунарии Хонаи маданияти ноҳияи Файзобод буд.

=== Даргузашт ===
Дӯстмурод Алиев дар айни камолоти ҳунарӣ 19 апрели соли 1989 бар асари беморӣ даргузашт.

== Эҷод ==
Овози Дӯстмурод Алиев тенори лирикӣ буда, ӯ мусаннифи зиёда аз 60 суруду тарона аст. Аммо аз Дӯстмурод дар фонди тилои радиои тоҷик танҳо 25 суруд боқӣ мондааст&lt;ref&gt;[http://www.ozodi.org/a/2073767.html Садое, ки барои ҳамеша дар дилҳо нишаст] // Озодӣ — 17 июни 2010.&lt;/ref&gt;. Асоси репертуари ӯро мавзӯъҳои мухталифи замони мо доир ба васфи Ватану меҳнат, диёри хушманзар, фидокориҳои мардуми шуҷоатманди мо, тараннуми муҳаббати поки инсонӣ ва ғайра ташкил медиҳанд.

=== Сурудҳо ===
Сурудҳои зер аз оҳангҳои ӯ буда, басо дилнишинанд:

* ''«Баҳор омад»'' (шеъри халқӣ),
* ''«Махзани дурдона»'' (шеъри А. Баҳорӣ),
* ''«Моҳи рухсорат»'' (шеъри [[Сайидои Насафӣ|Сайидо]]),
* ''«Моҳи Файзобод»'' (шеъри [[Усмон Шарифзода]]),
* ''«Ноз», «Мастона ба ноз омадаӣ»'' (шеъри Кошиф),
* ''«Садқаи чашмони ту»'' (шеъри Ш. Ҳайрат),
* ''«Савсани ҳусн»'' (шеъри А. Воситзода)
* ''«Туро ман дӯст медорам»'' (шеъри [[Лоиқ Шералӣ|Лоиқ]])

=== Нақш дар театр ===
Дӯстмурод Алиев чун ҳунарпеша низ дар [[Театри халқии ноҳияи Файзобод]] дар чандин пйесаҳои якпардагӣ нақшҳое офаридааст, ки беҳтаринашон Зиёпонсад («Оилаи аскар»-и Т. Аҳмадхонов), Ориф («Бародарон»-и С. Саидмуродов), Эшони Иллоанта («Иллоанта»-и А. Атобоев) мебошанд. Ба Ҷумҳурии Демократии Афғонистон (1984) сафари ҳунарӣ кардааст.

== Сабки овозхонӣ ==
Дӯстмурод Алиев чун устодон [[Зафар Нозим]]ов, [[Нигина Рауфова]] ҳофизи нотакрор буда мактаби сарояндагии хешро пайдо кард ва шогирдону пайравонаш бисёриҳо бо услуби ӯ месароянд. Соли 1990, баъди як соли фавти Дӯстмурод дар Файзобод нахустин «Дӯстмуродхонӣ» ташкил шуд, ки пайравонаш аз Қубодиёну Қумсангиру Колхозобод, аз Кӯлобу Вахшу Нораку Ёвон ва дигар гӯшаҳои Тоҷикистон дар ин маҳфил иштирок намуданд&lt;ref&gt;[http://www.nabzifayzobod.tj/index.php/amdijoroni-mo/595-guli-khushb-ji-chaman Гули хушбӯйи чаман]// Набзи Файзобод — 24 апрели 2015.&lt;/ref&gt;.

== Некдошт ==
[[Акс:Dustmurod.jpg|мини|Нимпайкараии  Дӯстмурод Алӣ дар зодгоҳаш деҳаи Кабкрез, соли 2006]]
[[Акс:Дӯстмурод Алӣ.jpg|thumb|Лавҳаи ёдгорӣ дар деҳаи [[Кабкрез]]и ноҳияи Файзобод.]]
Дар ноҳияи Файзобод мактаби санъати ноҳия ва як ҷамоати деҳот (пешина ҷамоати деҳоти Файзобод) номи Дӯстмурод Алиевро доранд. Дар зодгоҳаш деҳаи Кабкрез, наздик ба роҳи Ваҳдат—Файзобод нимпайкараи овозхон гузошта шудааст.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Пайвандҳо ==
* [http://www.ozodi.org/a/2073767.html Садое, ки барои ҳамеша дар дилҳо нишаст] // Озодӣ — 17 июни 2010.
* [http://www.ruzgor.tj/news/9573-jode-az-marhum-dustmurodi-ali-ovozkhoni-ma-rufi-kishvar.html Ёде аз марҳум Дӯстмуроди Алӣ, овозхони маъруфи кишвар] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20190127050308/http://www.ruzgor.tj/news/9573-jode-az-marhum-dustmurodi-ali-ovozkhoni-ma-rufi-kishvar.html |date=2019-01-27 }} // Рӯзгор. ТҶ — 24 апрели 2013.

== АДабиёт ==
* {{ЭМТ|Алиев Дӯстмурод|1|}}
* ФАЙЗОБОД. Энсиклопедия. Душанбе, 2011. Сарредаксияи илмии Энсиклопедияи Миллии Тоҷик. 392 саҳ.

[[Гурӯҳ:Ҷамоати Дӯстмурод Алиев]]
[[Гурӯҳ:Ҳофизони халқии ҶШС Тоҷикистон]]</text>
      <sha1>snroh43xumldwooj03vuxskt7s67j72</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1479593</id>
      <parentid>1479592</parentid>
      <timestamp>2026-07-08T19:09:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VASHGIRD</username>
        <id>8035</id>
      </contributor>
      <origin>1479593</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7285" sha1="kx0zd33571y9e5pmxkjow7seamvv4gq" xml:space="preserve">{{Мусиқидон
|замина               =  &lt;!--solo_singer / non_vocal_instrumentalist / non_performing_personnel--&gt;
|ном                  = Дӯстмурод Алиев
|номи аслӣ            = 
|тасвир               = 
|бар                  = 
|тавсифи тасвир       = 
|ном ҳангоми таваллуд = 
|номи пурра           = 
|таърихи таваллуд     = 19.4.1950
|зодгоҳ               = [[Кабкрез]], {{Зодгоҳ|ноҳияи Файзобод}}, [[ҶШС Тоҷикистон]]
|таърихи даргузашт    = 18.4.1989
|маҳалли даргузашт    = 
|солҳои фаъолият      = 
|кишвар               = {{Парчамбандӣ|Тоҷикистон|1980}}
|касб                 = 
|навъи садо           = 
|асбоб                = 
|сабк                 = 
|номи мустаъор        = 
|гурӯҳ                = 
|ҳамкорӣ              = 
|ношир                = 
|ҷоизаҳо              = [[Ҳофизи халқии Тоҷикистон]] ([[1979]])
|викианбор            = 
|викитека             = 
|вебгоҳ               = 
}}

'''Дӯстмурод Алиев''' ([[19 апрел]]и [[1950]], [[Кабкрез|деҳаи Кабкрез]], [[ноҳияи Файзобод]], [[ҶШС Тоҷикистон]] — [[18 апрел]]и [[Соли 1989|1989]], ҳамон ҷо) — овозхони тоҷик. [[Ҳофизи халқии ҶШС Тоҷикистон]] ([[1979]]).

== Зиндагинома ==
Дӯстмурод Алиев 19 апрели соли 1950 дар деҳаи Кабкрези ноҳияи Файзобод ба дунё омадааст. Хатмкардаи факултети маданию маърифатии Институти давлатии санъати Тоҷикистон (1974). Солҳои 1974—1975 дар сафи Артиши Шӯравӣ хидмат кардааст.

=== Фаъолият ===
Аз соли 1975 то охири умр роҳбари бадеии дастаи ҳунарии Хонаи маданияти ноҳияи Файзобод буд.

=== Даргузашт ===
Дӯстмурод Алиев дар айни камолоти ҳунарӣ 19 апрели соли 1989 бар асари беморӣ даргузашт.

== Эҷод ==
Овози Дӯстмурод Алиев тенори лирикӣ буда, ӯ мусаннифи зиёда аз 60 суруду тарона аст. Аммо аз Дӯстмурод дар фонди тилои радиои тоҷик танҳо 25 суруд боқӣ мондааст&lt;ref&gt;[http://www.ozodi.org/a/2073767.html Садое, ки барои ҳамеша дар дилҳо нишаст] // Озодӣ — 17 июни 2010.&lt;/ref&gt;. Асоси репертуари ӯро мавзӯъҳои мухталифи замони мо доир ба васфи Ватану меҳнат, диёри хушманзар, фидокориҳои мардуми шуҷоатманди мо, тараннуми муҳаббати поки инсонӣ ва ғайра ташкил медиҳанд.

=== Сурудҳо ===
Сурудҳои зер аз оҳангҳои ӯ буда, басо дилнишинанд:

* ''«Баҳор омад»'' (шеъри халқӣ),
* ''«Махзани дурдона»'' (шеъри А. Баҳорӣ),
* ''«Моҳи рухсорат»'' (шеъри [[Сайидои Насафӣ|Сайидо]]),
* ''«Моҳи Файзобод»'' (шеъри [[Усмон Шарифзода]]),
* ''«Ноз», «Мастона ба ноз омадаӣ»'' (шеъри Кошиф),
* ''«Садқаи чашмони ту»'' (шеъри Ш. Ҳайрат),
* ''«Савсани ҳусн»'' (шеъри А. Воситзода)
* ''«Туро ман дӯст медорам»'' (шеъри [[Лоиқ Шералӣ|Лоиқ]])

=== Нақш дар театр ===
Дӯстмурод Алиев чун ҳунарпеша низ дар [[Театри халқии ноҳияи Файзобод]] дар чандин пйесаҳои якпардагӣ нақшҳое офаридааст, ки беҳтаринашон Зиёпонсад («Оилаи аскар»-и Т. Аҳмадхонов), Ориф («Бародарон»-и С. Саидмуродов), Эшони Иллоанта («Иллоанта»-и А. Атобоев) мебошанд. Ба Ҷумҳурии Демократии Афғонистон (1984) сафари ҳунарӣ кардааст.

== Сабки овозхонӣ ==
Дӯстмурод Алиев чун устодон [[Зафар Нозим]]ов, [[Нигина Рауфова]] ҳофизи нотакрор буда мактаби сарояндагии хешро пайдо кард ва шогирдону пайравонаш бисёриҳо бо услуби ӯ месароянд. Соли 1990, баъди як соли фавти Дӯстмурод дар Файзобод нахустин «Дӯстмуродхонӣ» ташкил шуд, ки пайравонаш аз Қубодиёну Қумсангиру Колхозобод, аз Кӯлобу Вахшу Нораку Ёвон ва дигар гӯшаҳои Тоҷикистон дар ин маҳфил иштирок намуданд&lt;ref&gt;[http://www.nabzifayzobod.tj/index.php/amdijoroni-mo/595-guli-khushb-ji-chaman Гули хушбӯйи чаман]// Набзи Файзобод — 24 апрели 2015.&lt;/ref&gt;.

== Некдошт ==
[[Акс:Dustmurod.jpg|мини|Нимпайкараии  Дӯстмурод Алӣ дар зодгоҳаш деҳаи Кабкрез, соли 2006]]
[[Акс:Дӯстмурод Алӣ.jpg|thumb|Лавҳаи ёдгорӣ дар деҳаи [[Кабкрез]]и ноҳияи Файзобод.]]
Дар ноҳияи Файзобод мактаби санъати ноҳия ва як ҷамоати деҳот (пешина ҷамоати деҳоти Файзобод) номи Дӯстмурод Алиевро доранд. Дар зодгоҳаш деҳаи Кабкрез, наздик ба роҳи Ваҳдат—Файзобод нимпайкараи овозхон гузошта шудааст.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Пайвандҳо ==
* [http://www.ozodi.org/a/2073767.html Садое, ки барои ҳамеша дар дилҳо нишаст] // Озодӣ — 17 июни 2010.
* [http://www.ruzgor.tj/news/9573-jode-az-marhum-dustmurodi-ali-ovozkhoni-ma-rufi-kishvar.html Ёде аз марҳум Дӯстмуроди Алӣ, овозхони маъруфи кишвар] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20190127050308/http://www.ruzgor.tj/news/9573-jode-az-marhum-dustmurodi-ali-ovozkhoni-ma-rufi-kishvar.html |date=2019-01-27 }} // Рӯзгор. ТҶ — 24 апрели 2013.

== АДабиёт ==
* {{ЭМТ|Алиев Дӯстмурод|1|}}
* ФАЙЗОБОД. Энсиклопедия. Душанбе, 2011. Сарредаксияи илмии Энсиклопедияи Миллии Тоҷик. 392 саҳ.

[[Гурӯҳ:Ҷамоати Дӯстмурод Алиев]]
[[Гурӯҳ:Ҳофизони халқии ҶШС Тоҷикистон]]</text>
      <sha1>kx0zd33571y9e5pmxkjow7seamvv4gq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1479594</id>
      <parentid>1479593</parentid>
      <timestamp>2026-07-08T19:11:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VASHGIRD</username>
        <id>8035</id>
      </contributor>
      <origin>1479594</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7300" sha1="s2x8s7lqy1d953oj7yq7rgjbazsxmi2" xml:space="preserve">{{Мусиқидон
|замина               =  &lt;!--solo_singer / non_vocal_instrumentalist / non_performing_personnel--&gt;
|ном                  = Дӯстмурод Алиев
|номи аслӣ            = 
|тасвир               = 
|бар                  = 
|тавсифи тасвир       = 
|ном ҳангоми таваллуд = 
|номи пурра           = 
|таърихи таваллуд     = 19.4.1950
|зодгоҳ               = [[Кабкрез]], {{Зодгоҳ|ноҳияи Файзобод}}, [[ҶШС Тоҷикистон]]
|таърихи даргузашт    = 18.4.1989
|маҳалли даргузашт    = 
|солҳои фаъолият      = 
|кишвар               = {{Парчамбандӣ|Тоҷикистон|1980}}
|касб                 = 
|навъи садо           = 
|асбоб                = 
|сабк                 = 
|номи мустаъор        = 
|гурӯҳ                = 
|ҳамкорӣ              = 
|ношир                = 
|ҷоизаҳо              = [[Ҳофизи халқии Тоҷикистон]] ([[1979]])
|викианбор            = 
|викитека             = 
|вебгоҳ               = 
}}

'''Дӯстмурод Алиев''' ([[19 апрел]]и [[1950]], [[Кабкрез|деҳаи Кабкрез]], [[ноҳияи Файзобод]], [[ҶШС Тоҷикистон]] — [[18 апрел]]и [[Соли 1989|1989]], ҳамон ҷо) — овозхони тоҷик. [[Ҳофизи халқии ҶШС Тоҷикистон]] ([[1979]]).

== Зиндагинома ==
Дӯстмурод Алиев 19 апрели соли 1950 дар деҳаи Кабкрези ноҳияи Файзобод ба дунё омадааст. Хатмкардаи факултети маданию маърифатии Институти давлатии санъати Тоҷикистон (1974). Солҳои 1974—1975 дар сафи Артиши Шӯравӣ хидмат кардааст.

=== Фаъолият ===
Аз соли 1975 то охири умр роҳбари бадеии дастаи ҳунарии Хонаи маданияти ноҳияи Файзобод буд.

=== Даргузашт ===
[[Акс:Dustmurod.jpg|мини|Нимпайкараии  Дӯстмурод Алӣ дар зодгоҳаш деҳаи Кабкрез, соли 2006]]
[[Акс:Дӯстмурод Алӣ.jpg|thumb|Лавҳаи ёдгории Дӯстмурод Алӣ дар деҳаи Кабкрез, солҳои 2010-ум]]
Дӯстмурод Алиев дар айни камолоти ҳунарӣ 19 апрели соли 1989 бар асари беморӣ даргузашт.

== Эҷод ==
Овози Дӯстмурод Алиев тенори лирикӣ буда, ӯ мусаннифи зиёда аз 60 суруду тарона аст. Аммо аз Дӯстмурод дар фонди тилои радиои тоҷик танҳо 25 суруд боқӣ мондааст&lt;ref&gt;[http://www.ozodi.org/a/2073767.html Садое, ки барои ҳамеша дар дилҳо нишаст] // Озодӣ — 17 июни 2010.&lt;/ref&gt;. Асоси репертуари ӯро мавзӯъҳои мухталифи замони мо доир ба васфи Ватану меҳнат, диёри хушманзар, фидокориҳои мардуми шуҷоатманди мо, тараннуми муҳаббати поки инсонӣ ва ғайра ташкил медиҳанд.

=== Сурудҳо ===
Сурудҳои зер аз оҳангҳои ӯ буда, басо дилнишинанд:

* ''«Баҳор омад»'' (шеъри халқӣ),
* ''«Махзани дурдона»'' (шеъри А. Баҳорӣ),
* ''«Моҳи рухсорат»'' (шеъри [[Сайидои Насафӣ|Сайидо]]),
* ''«Моҳи Файзобод»'' (шеъри [[Усмон Шарифзода]]),
* ''«Ноз», «Мастона ба ноз омадаӣ»'' (шеъри Кошиф),
* ''«Садқаи чашмони ту»'' (шеъри Ш. Ҳайрат),
* ''«Савсани ҳусн»'' (шеъри А. Воситзода)
* ''«Туро ман дӯст медорам»'' (шеъри [[Лоиқ Шералӣ|Лоиқ]])

=== Нақш дар театр ===
Дӯстмурод Алиев чун ҳунарпеша низ дар [[Театри халқии ноҳияи Файзобод]] дар чандин пйесаҳои якпардагӣ нақшҳое офаридааст, ки беҳтаринашон Зиёпонсад («Оилаи аскар»-и Т. Аҳмадхонов), Ориф («Бародарон»-и С. Саидмуродов), Эшони Иллоанта («Иллоанта»-и А. Атобоев) мебошанд. Ба Ҷумҳурии Демократии Афғонистон (1984) сафари ҳунарӣ кардааст.

== Сабки овозхонӣ ==
Дӯстмурод Алиев чун устодон [[Зафар Нозим]]ов, [[Нигина Рауфова]] ҳофизи нотакрор буда мактаби сарояндагии хешро пайдо кард ва шогирдону пайравонаш бисёриҳо бо услуби ӯ месароянд. Соли 1990, баъди як соли фавти Дӯстмурод дар Файзобод нахустин «Дӯстмуродхонӣ» ташкил шуд, ки пайравонаш аз Қубодиёну Қумсангиру Колхозобод, аз Кӯлобу Вахшу Нораку Ёвон ва дигар гӯшаҳои Тоҷикистон дар ин маҳфил иштирок намуданд&lt;ref&gt;[http://www.nabzifayzobod.tj/index.php/amdijoroni-mo/595-guli-khushb-ji-chaman Гули хушбӯйи чаман]// Набзи Файзобод — 24 апрели 2015.&lt;/ref&gt;.

== Некдошт ==
Дар ноҳияи Файзобод мактаби санъати ноҳия ва як ҷамоати деҳот (пешина ҷамоати деҳоти Файзобод) номи Дӯстмурод Алиевро доранд. Дар зодгоҳаш деҳаи Кабкрез, наздик ба роҳи Ваҳдат—Файзобод нимпайкараи овозхон гузошта шудааст.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Пайвандҳо ==
* [http://www.ozodi.org/a/2073767.html Садое, ки барои ҳамеша дар дилҳо нишаст] // Озодӣ — 17 июни 2010.
* [http://www.ruzgor.tj/news/9573-jode-az-marhum-dustmurodi-ali-ovozkhoni-ma-rufi-kishvar.html Ёде аз марҳум Дӯстмуроди Алӣ, овозхони маъруфи кишвар] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20190127050308/http://www.ruzgor.tj/news/9573-jode-az-marhum-dustmurodi-ali-ovozkhoni-ma-rufi-kishvar.html |date=2019-01-27 }} // Рӯзгор. ТҶ — 24 апрели 2013.

== АДабиёт ==
* {{ЭМТ|Алиев Дӯстмурод|1|}}
* ФАЙЗОБОД. Энсиклопедия. Душанбе, 2011. Сарредаксияи илмии Энсиклопедияи Миллии Тоҷик. 392 саҳ.

[[Гурӯҳ:Ҷамоати Дӯстмурод Алиев]]
[[Гурӯҳ:Ҳофизони халқии ҶШС Тоҷикистон]]</text>
      <sha1>s2x8s7lqy1d953oj7yq7rgjbazsxmi2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Шоҳаншоҳии Ҳахоманишӣ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>12984</id>
    <revision>
      <id>1479647</id>
      <parentid>1450115</parentid>
      <timestamp>2026-07-09T08:23:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VASHGIRD</username>
        <id>8035</id>
      </contributor>
      <origin>1479647</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="35144" sha1="370w75qxu35q7cfjwo50s2ejry6wut3" xml:space="preserve">{{Давлати таърихӣ
|название                 = Держава Ахеменидов 
|самоназвание             = {{lang-peo|Ariyānām Xšaçam}}
|статус                   = Империя
|флаг                     = Standard of Cyrus the Great.svg
|описание_флага           = 
|герб                     = Achaemenid Falcon.svg
|описание_герба           = 
|карта                    = Achaemenid Empire ru.svg
|описание                 = 
|p1                       = Мидия
|image_p1                 = [[Файл:Median Empire.svg|30px]]
|p2                       =
|flag_p2                  =
|p3                       =
|flag_p3                  =
|p4                       =
|flag_p4                  =
|образовано               = [[550 до н. э.]]
|ликвидировано            = [[330 до н. э.]]
|s1                       = Древняя Македония
|image_s1                 = [[Файл:Vergina Sun.svg|30px]]
|s2                       =
|flag_s2                  =
|s3                       =
|flag_s3                  =
|s4                       =
|flag_s4                  =
|девиз                    =
|столица                  = [[Персеполь]] (50,000), [[Пасаргады]], [[Экбатана]] (50,000), [[Сузы]] (100,000), [[Вавилон]] (200,000)
|города                   = [[Персеполь]], [[Вавилон]], [[Бактра]] (200,000), [[Сарды]] (100,000), [[Сузы]], [[Пасаргады]], [[Экбатана]], [[Мемфис (Египет)|Мемфис]] (50,000), [[Милет]] (40,000), [[Дамаск]] (40,000), [[Мараканда]] (40,000), [[Тир (город)|Сур]] (40,000)                                               
|язык                     = [[Древнеперсидский язык|Древнеперсидский]], [[Арамейские языки#имперский арамейский|имперский арамейский]], [[Эламский язык|Эламский]], [[Аккадский язык|Аккадский]]
|валюта                   = [[Дарик]]
|дополнительный_параметр  =
|содержимое_параметра     =
|площадь                  =
|население                = 50 млн. ч. (480 г. до н. э.)
35 млн. ч. (330 г. до н. э.)
|форма_правления          = [[Монархия]]
|династия                 = [[Ахемениды]]
|титул_правителей         = [[Шахиншах]]
|правитель1               = [[Кир II Великий]]
|год_правителя1           = [[559 год до н. э.|559]]—[[530 до н. э.]]
|титул_правителей2        = &lt;!--используется при изменении титула последующего правителя--&gt;
|правитель2               = 
|год_правителя2           = 
|титул_правителей3        = 
|правитель3               = 
|год_правителя3           = 
|титул_правителей4        = 
|правитель4               = 
|год_правителя4           = 
|титул_правителей5        = 
|правитель5               = 
|год_правителя5           = 
|титул_правителей6        =  
|правитель6               = 
|год_правителя6           = 
|религия                  =
|дополнительный_параметр1 =
|содержимое_параметра1    =
|Этап1                    = Основана
|Дата1                    =
|Год1                     = [[550 до н. э.]]
|Этап2                    =
|Дата2                    =
|Год2                     =
|Этап3                    =
|Дата3                    =
|Год3                     =
|Этап4                    =
|Дата4                    =
|Год4                     =
|Этап5                    =
|Дата5                    =
|Год5                     =
|Этап6                    = Прекратила существование
|Дата6                    =
|Год6                     = [[330 до н. э.]]
|дополнительный_параметр2 = Административное деление                                  
|содержимое_параметра2    = 20 [[Сатрапия|сатрапий]]
|до                       = Мидия
|д1                       = Персия
|д2                       = Согдиана
|д3                       = Бактрия
|д4                       =
|д5                       =
|д6                       =
|д7                       =
|после                    = Древняя Македония#Македонская империя{{!}}Македонская империя
|п1                       = Государство Селевкидов
|п2                       =
|п3                       =
|п4                       =
|п5                       =
|п6                       =
|п7                       =
|прим                     =
}}
'''Шоҳаншоҳии Ҳахоманишӣ''' ({{lang-peo|'''Ariyānām Xšaçam'''}}; {{lang-fa|شاهنشاهی هخامنشی }}) — як подшоҳии бостонии эронӣ дар бохтари Осиё, ки тавассути [[Куруши Бузург]] дар соли 550 пеш аз мелод бунёдгузорӣ шуд. Дар даврони Хашёёршоҳи якум ба бузургтарин густараи худ расид, ки аз Балкан ва Аврупои Шарқӣ дар бохтар, то дараи Синд дар ховар имтидод дошт. Ин шоҳаншоҳӣ бузургтарин имперотурии ҷаҳон то бад-он рӯз буд ва дар маҷмӯъ 5,5 миллион км густара дошт. Ҳамчунин ин шоҳаншоҳӣ нахустин абарқудрати ҷаҳон низ буд, ки ниҳоятан дар пайи ҳамлаи [[Искандари Мақдунӣ]] ба Эрон сарнагун шуд ва аз байн рафт.

== Таърих ==
[[File:Persian Empire, 490 BC.png|right|thumb|350px|Шоҳаншоҳии Ҳахоманишӣ) ({{lang-fa|شاهنشاهی هخامنشیها }})]]
[[File:Cyrus tomb.jpg|right|thumb|350px|Мақбараи Куруши Кабир]]

Ба иттифоқи қабилаҳои эронӣ на ҳама вақт муяссар мешуд, ки худро аз ҳуҷумҳои душманон муҳофизат карда тавонанд. Барои ҳамин, ба онҳо лозим меомад, ки иттифоқҳои қабилаҳояшонро калонтару мустаҳкамтар кунанд. Қабилаҳои сершумори хурд омада, бо ихтиёри худ ба иттифоқи қабилаҳои пурзӯртар якҷоя шуда, онҳоро боз ҳам пурқувваттар мегардонанд. Сохти ин иттифоқи қабилаҳо ба сохти давлатӣ монанд мешуд.
 
Дар миёнаҳои асри VI пеш аз милод дар Форс давлате бо номи Шоҳаншоҳии Ҳахоманишӣ таъсис меёбад. Асосгузори ин давлат писари Камбуҷи I [[Куруши Кабир|Куруши II]]-ро ([[Куруши Кабир]] ({{lang-fa|کورش بزرگ}}) мешуморанд, ки ӯ солҳои 550—529 пеш аз милод ҳукумронӣ кардааст. Номи давлат аз номи сарсулолаи ин хонадон, ки [[Куруши Кабир]] Ҳахоманиш ном дошт , гирифта шудааст. Куруш худро «шоҳи Ашан» ва «шоҳи Порсу», яъне шоҳи Форс меномид. Барои васеъ кардани давлати худ Куруши II бар зидди шоҳи Модҳо — Астиаг, ки аз руйи маълумотҳои зиёд бобояш маҳсуб мегашт,  ҷанг кард ва пойтахти он шаҳри Экбатан (Ҳамадон)-ро забт карда, тобеи давлати худ мегардонад. Ғалабаи Куруши II бар шоҳи Модҳо аз он сабаб осон гардид, ки халқи он бар зидди шоҳ Астиаг шӯриш бардошта буд. Мувофиқи ривояте шӯришгардон шоҳи худ — Астиагро дастгир карда, ба Куруш месупоранд. Вале Куруши II ӯро қатл накарда, баръакс, ба мартабаи баланд мушарраф мегардонад. Баъди забти Модҳо Куруши II ҷангҳои истилогаронаи худро давом дода,соли 547 п.а.м давлати Лидия, ки яке аз давлатҳои пурзури он вақт ба шумор мерафт тасарруф мекунад ва баъдан, ба  Арманистон ва Каппадокия лашкар кашида, онҷойҳоро низ забт мекунад. Баъд аз ин [[Куруши Кабир]] нияти ҳуҷум ба Бобулро кард. Шоҳи Бобули нав дар давраи ҳукмронии Навуходоносори II ба давлати пуриқтидор табдил ёфта буд. 
Барои ҳамин забти он кори осон набуд. Мушкилии забти Бобул дар он буд, ки шоҳи Лидиён Крез ва шоҳи Миср — фиръавн Яхмост II бо ҳамроҳии Бобул бар зидди давлати Форс иттифоқ баста буданд. Барои ҳамин Куруш аввал ҳокимияти худро дар Осиёи Ғарбӣ ва махсусан дар Осиёи Хурд мустаҳкам карда, одамон ва дороии давлатҳои ишғолкардаро барои мустаҳкам намудани давлат ва қӯшуни худ истифода бурд. Курши II аввал давлати заифтари ин иттифоқ — Лидиёнро торумор ва ба давлати худ ҳамроҳ мекунад. Баъд тамоми қувваро бар зидди Бобул равон кард. Миср ба Лидиён ва Бобул ёрӣ нарасонд. Дар ин ҳолат Куруш бо мушкилии зиёд Бобулро ҳам ишғол кард.
Куруш ба ин қаноат накарда мамлакатҳои зиёди дигарро ҳам забт карда, Шоҳаншоҳии Ҳахоманишиҳо — империияи бузурги [[Ҳахоманишиён]]ро ташкил намуд. Баъд аз кушта шудани Куруши II дар яке аз ҷангҳо ба тахти подшоҳии Ҳахоманишиён писари ӯ Камбиз менишинад. Дар давраи ҳукмронии ӯ дар мамлакат ошӯбҳои бисёре сар мезананд. Баъзе вилояту давлатҳои забткардашуда аз ҳайати давлати Ҳахоманишиён мебароянд. Ба Камбиз лозим омад, ки барои пахш кардани шӯришҳои сершумор вақти тулонӣ ва қувваи зиёд сарф кунад. ӯ ба мақсад ноил шуданаш қувва ҷамъ карда, соли 526 пеш аз милод ба Миср лашкар мекашад. Ҳангоме, ки лашкари [[Ҳахоманишиён]] ба Миср наздик мешуд, шоҳи Яхмоси II ногаҳон вафот мекунад. Ба тахти фиръавнии Миср Псамтики III менишинад, вале ба ӯ муяссар намешавад, ки Мисрро аз истилои форсҳо наҷот бидиҳад. Лашкари мисриҳо дар наздикии Полузия ва Мемфис аз форсҳо сахт шикаст мехӯрад.
Камбуҷия сиёсати кишваркушоии падарашро идома дод. Дар бораи панҷ соли аввали ҳукмронии ӯ дар сарчашмаҳои хаттӣ ягон хел маълумот нест. Муаррихони Юнони қадим аз вақти ҳуҷуми ӯ ба Миср сар карда, дар бораи ӯ ахбор медиҳанд. Куруш баъди Бобулро ишғол кардан бояд ба Миср ҳуҷум мекард. Аммо тавре ки ишора кардем, ӯ бо сабабҳои номаълум ин корро ба таъхир андохт. Дар натиҷаи марги ногаҳонӣ ва фоҷиавии ӯ ин нақша иҷро нашуд. Камбуҷия низ барои ба Миср ҳамла овардан шитоб накард. Эҳтимол ӯ мехост хубтар тайёрӣ бинад ва дар фурсати муносиб ин корро анҷом диҳад. Соли 525-и то мелод Камбуҷия лашкари худро дар Фаластин ҷамъ карда, ба сӯйи Миср равон гардид. Ба ёрии ӯ киштиҳои ҳарбии финикиҳо ва юнониёни Осиёи Хурд омада буданд. Нахустин муҳориба бо лашкари мисриҳо дар назди шаҳри Пелусия ба вуқӯъ пайваст. Дар ин задухӯрди хунин форсҳо пурра ғалаба карданд. Боқимондаҳои лашкари Миср бетартибона қафо гаштанд. Баъди ин муҳориба форсҳо ба сӯйи пойтахти Миср — шаҳри Мемфис ҳаракат карда, ягон муқобилияти ҷиддӣ надиданд. Онҳо ба шаҳр расида, онро муҳосира намуданд. Мисриҳо муқобилияти зиёд нишон надода, ба зудӣ таслим шуданд. Фиръавн Псаметихи Ш асир гирифта шуд. Аммо Камбуҷия сиёсати падарашро давом дода, ӯро афв кард. Августи соли 525-и то мелод Камбуҷияро расман шоҳи Миср эълон карданд. Барои таваҷҷуҳи аҳолии маҳаллиро ба худ ҷалб кардан ӯ либосҳои мисрӣ пӯшид ва маросими батахтинишиниаш мувофиқи қоидаҳои мисрӣ гузаронда шуд. Барои қонунӣ гардонидани ҳукмрониаш ӯ худро вориси фиръавнҳо эълон карда,ба сулолаи 26 - Фиръавнҳо дар Миср асос мегузорад. Баъди Мемфисро ишғол кардани Камбуҷия қабилаҳои Либиё ихтиёран ба ӯ тобеъ шуданд. Баъдтар ӯ қисмати шимолии Куш (Эфиопия)-ро ишғол кард. Аз сарчашмаҳои хаттӣ бармеояд, ки ӯ бо баъзе амалҳояш рӯҳониёни Мисрро ба худ зид карда буд. Ба ӯ вайрону ғорат кардани якчанд ибодатхонаҳоро нисбат медиҳанд. Аммо ба ақидаи як қисми олимон, ин хабарҳо заминаи воқеӣ надоранд ва онҳоро рӯҳониён барои беобрӯ кардани Камбуҷия бофта баровардаанд. Дар ҳар сурат гумон кардан душвор аст, ки рӯҳониён ӯро бесабаб туҳмат карда бошанд. Шояд харобкунии ибодатхонаҳо, ки ба ӯ нисбат медиҳанд, пурра набошад ҳам, қисман ҷой доштааст. Камбуҷия чор сол дар Миср монд.&lt;ref&gt;Дар бораи ҳамлаи Камбуҷия ба Миср ниг: Дандамаев М. А. Политическая история Ахеменидской державы. — С. 55-63&lt;/ref&gt;.

Дар ин миён дар пойтахти империя вазъият ноором шуда буд. Аз набудани подшоҳ истифода бурда, мубад Гаумата, ки Камбуҷия идораи корҳои давлатиро ба ӯ супорида буд ва ба бародари Камбуҷия Бардия хеле монанд буд, худро шоҳаншоҳ эълон кард. Ҳол он ки мувофиқи ахбори Ҳеродот, Камбуҷия бародараш Бардияро пеш аз ҳуҷумаш ба Миср пинҳонӣ кушта буд. Хабари табаддулоти Бардияи дурӯғин моҳи марти соли 522-и то мелод ба Миср расид. Баъди шунидани ин хабар Камбуҷия лашкарро ҷамъ карда, ба сӯйи Эрон равон гардид, аммо дар роҳ ногаҳон бемор шуда, вафот кард. Марги ӯ асроромез буд ва ривоятҳои зиёдро ба миён овард. Аз рӯйи яке аз онҳо, ӯро ҷосусони мубад Гаумата заҳр дода куштанд. Марги Камбуҷия муборизаҳои дохилисулолавӣ ва дарбориро тезутунд кард.&lt;ref&gt;Дандамаев М. А. Политическая история Ахеменидской державы. — С. 55-63&lt;/ref&gt;;

Баъди вафоти Камбиз ба тахти подшоҳии Шоҳаншоҳии Ҳахоманишӣ [[Дopиуши Бузург]] ё Дорои I соли 522 пеш аз милод менишинад. Дорои як маҷбур мешавад, ки чор сол бар зидди ошубгарону саркашон мубориза барад ва мамлакатро пурра ба даст гирад. Ӯ барои пуриқтидор шудани давлати Ҳахоманишииҳо ҷидду ҷаҳди зиёд ба харҷ медиҳад. Ӯ барои мустаҳкам гардонидани давлат дар соҳаҳои маъмурӣ, молия ва ҳарбӣ як қатор ислоҳот мегузаронад. зимнан, барои вусъат бахшидан ба тиҷорати дохилию хориҷӣ роҳҳои зиёдро тармим месозад. Аз ҷумла, бо ташаббуси ӯ канали Суэтс аз нав барқарор карда мешавад. Баъди ин ҳама ободониҳо,   Дорои I (522—486 п.м.) ба як чанд ҷо лашкар кашида, пурра сарзамини Осиёи Миёнаро ба зери тасарруфи [[Ҳахоманишиён]] медарорад. Дар замони Ӯ империяи Ҳахоманишиҳо дар се қитъа доман густурда буд.
Солҳои минбаъда сулолаи [[Ҳахоманишиён]] боз дусад сол ҳукмронӣ намуданд, вале зулму истидоди халқҳои тобеи форсҳо ва зиддиятҳои дохили дарборӣ ба заволи ҳукумат оварданд.
Шоҳаншоҳии Ҳахоманиширо солҳои 334—327 п.м. [[Искандари Мақдунӣ]] истило мекунад.&lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot;&gt;Б.Ғ. Ғафуров Тоҷикон. Китоби 1. — Душанбе, 2008. — С. 76-82&lt;/ref&gt;

== Сохтор ==
Пойтахти Шоҳаншоҳии Ҳахоманишӣ шаҳри Пасаргада ва [[Тахти Ҷамшед]] (юн.-қад. Περσέπολις (Персеполь) — маъно ''Шаҳри форсҳо'') баданд. Тахти Ҷамшед (Персополис) солҳои 522-450 п.а.м. сохта шудааст. Тамоми '''Шоҳаншоҳии Ҳахоманишӣ''' ба вилоятҳои молиётдиҳандаи ҳарбӣ, яъне [[Сатрапия|сатрапиҳо]] таксим гардида буд, ки онҳоро волиҳо (сатрапҳо) идора мекарданд. Чи навъе, ки Ҳеродот хабар медиҳад (lll,89-94), дар аҳди Дорои l (522—486 пеш аз милод) шумораи ин қабил вилоятҳо ба 20 мерасид. Аз руйи навиштаҷоти &quot;Нақши Рустам&quot; бошад, шумораи он ба 30 адад мерасид. Волиҳо, ки бевосита ба подшоҳ итоат мекарданд аксаран аз байни форсҳо таъйин карда мешуданд. Вазифаи воли асосан аз ҷамъоварии андоз ва нигаҳдории қӯшун иборат буд. Вай инчунин ҳақ дошт бо ҳамсоягони итоат накарда, муносибат намояд ва бо ризоияти подшоҳ метавонист, ҳатто бар зидди онҳо лашкар кашад. Мансаби волӣ бештар меросӣ буд. Зимнан, бояд ёдовар шуд, ки Дорои 1 мамлакатро ба 7 округи ҳарби ҷудо намуд, ки онҳо бевосита ба подшоҳ итоат мекарданд.

== Иқтисоди шоҳаншоҳӣ ==
Мувофиқи ислоҳоти дар соҳаи молиёт ҷорӣ намудаи Дорои I ҳар вилоят мебоист андози солонаро бо пул адо кунад. Мувофиқи ислоҳоти молиявии Дорои 1 аз соли 515 п.а.м дар мамлакат вазни якхелаи пул ҷори карда шуд, ки дар мамлакат дар гардиш буд. Тангаҳои дар муомилотбуда &quot;Дорик&quot; ном дошт. 
Боҷу хироҷғундорӣ аз муҳимтарин амалҳои дастгоҳи давлатӣ ҳисоб мешуд.
Ғайр аз ин, ба тариқи молиёти ҷинсӣ, яъне маҳсулоти зироатӣ ё ки ҳунармандӣ андоз мепардохтанд. Илова бар ҳамаи ин, боҷҳои дохилӣ ва андозҳои роҳ низ вуҷуд доштанд. Махсусан бо сарбоз таъмин кардани кушуни ҳахоманишӣ барои аҳолӣ бори гароне буд.
[[Осиёи Миёна]] ба чор сатрапӣ тақсим шуда буд. Қабилаҳои кӯчманчии сокини канораҳои баҳри Каспӣ, ба қавли Ҳеродот, ба таркиби сатрапии ХI дохил шуда, солона ба маблағи 200 таланти нуқраи бобулӣ хироҷ медоданд. [[Хоразм]], [[Суғд]] ва Порт сатрапии XVI буда, 300 талант андоз мепардохтанд. Бохтар сатрапии XII ба шумор рафта, 360 талант андоз мепардохтанд. Ниҳоят сакоиҳои вилояти XV-ро ташкил намуда, ба маблағи 250 талант андоз медоданд.

Яке аз воситаҳое, ки Ҳахоманишиҳо аз аҳолии [[Осиёи Миёна]] андозҳои иловагӣ мегирифтанд, бастани дарғот буд. Ахолӣ аз беоби ба танг омада, маҷбур мешуд, ки барои кушодани дарғот хироҷи иловагӣ бидиҳад. Ҳеродот дар ин бора менависад:
&lt;blockquote&gt;
«…Вақте, ки онҳо беоб монданд, ба аёли худ ба Форс мераванд, дар назди дари қасри подшоҳ ҷамъ шуда, доду фиғон мебардоштанд; подшоҳ аҳволи ин мӯҳтоҷонро дида, амр мекунад, ки дарғотҳоро кушода, обро ба сӯи дашт сар диҳанд. Ҳамин ки замин аз об сер шуд, боз дарғотҳоро мебанданд ва бо амри подшоҳ дарғотҳои дигарро барои дигар мӯҳтоҷони об боз мекунанд. Аз руи ин ривоятҳо ба ман маълум аст, ки подшоҳ ғайр аз андозҳои муқаррарӣ ба ивази кушодани дарғотҳо пули бисёр меситонад». (Тоҷикон,Китоби якум. Б.Ғафуров).
&lt;/blockquote&gt;

Муайян кардани ин ҷои дарғот, ки аз рӯи суханони Ҳеродот дар дарёи Акес вокеъ гардида будааст, кори хеле душвор аст. Ба тибқи ақидаи аксари муҳаққиқон, ин дарғот дар [[дарёи Теҷен]] — Ҳарируд аст, ки аҳъёнан дарёи Мурғоб меноманд. Кӯшишҳои боз ҳам аниқтар муайян кардан хам ба назар мерасад.

Зоҳиран, дар аҳди ҳукумронии ҳахоманишиҳо иншоотҳои калони объёрӣ дар дасти (ва ё таҳти назорати) маъмурони ҳахоманишӣ қарор гирифта буданд. Вазъияти аҳолии меҳнатӣ дар давраи ҳукумронии ҳахоманишиҳо фавқулода вазнин буд. Қабилаву халқҳои озодихоҳи Осиёи Миёна муттасил ба муқобили ҷавру зулми подшоҳони форс шӯриш мебардоштанд.
Ҳанӯз аз нимаи дуввуми асри IV пеш аз милод хоразмиҳо давлати мустақили худро таъсис менамоянд. Дар ин вақт сакоиҳо ҳам аз тобеяти ҳахоманишиҳо берун меоянд.

Давлати Ҳахоманишӣ тазоҳури равшани давлати ҳарбии ашрофии ғуломдорӣ ба шумор мерафт, ки табақаҳои ҳукумрон ва соҳибимтиёзи он аз форсҳо ва қисман мидиҳо иборат буданд. Дар маҳалҳо, алалхусус дар вилоятҳои аз марказ дури давлати ҳахоманишӣ ҳокимияти маъмурони «худӣ», яъне осиёмиёнагӣ хеле қавӣ буд: ҳахоманишиҳо ва ашрофи маҳаллӣ якҷоя ба аҳолии сатрапиҳои Осиёи Миёна зулму ситам мекарданд.&lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot;/&gt;

== Осиёи Миёна ва Эрон дар аҳди салтанати Ҳахоманишиҳо ==
Созмонҳои иқтисодию сиёсӣ ва анъанаҳои мадание, ки дар давраи Ҳахоманишиҳо ба вуҷуд омада буданд, қарнҳо маҳфуз монда, дар давлати императории [[Искандари Македонӣ|Искандари Макдунӣ]], давлатҳои Портҳо [[Давлати Сосониён|Сосониён]] ва халқҳои [[Осиёи Миёна]] низ давом карданд.

Ҳахоманишиҳо бар хилофи дигар подшоҳони пешиназамони Шарқи қадим, нисбат ба оину мазҳабҳои соири халқхо хеле ботаҳаммул муносибат карда, ҳатто маъбаду калисоҳои кишварҳои мухталифро дубора барқарор намуданд. Хусусан асосгузори давлати Ҳахоманишиҳо Куруш дар ин кор шуҳрати зиёде пайдо карда буд. Дар замони Ҳахоманишиҳо барои тичорати байналхалқӣ шароити мусоид фароҳам омада буд. Саёҳон ва донишмандон метавонистанд ба кишварҳои тобеи давлати Ҳахоманишиҳо сафар кунанд. Бисёр намояндагони маъруфи маданияти Юнони Қадим (Гекатей, [[Ҳеродот]], Демокрит) он вақтҳо ба кишварҳои машриқзамин
саёҳат намуда, ҳамватанони худро бо комёбиҳои мадании халқҳои Шарқ шиносониданд.

Дар давлати Ҳахоманишиҳо, махсусан бохтариҳо, хоразмиҳо, суғдиҳо, портҳо, марвониҳо, сакоиҳо ва дигар халқҳои [[Осиёи Миёна]] нақши бузурге бозидаанд.
Достони халқии эронӣ, ки аз фикраҳои бокимондаи, ,Таърихи Форс&quot; ном асари табиби дарбори Ардашери II — Ктесий ба мо маълум аст, аслан дар вилояти Осиёи Миёна, бештар дар маҳалҳои бохтариҳо ва сакоиҳо офарида шудааст. Баъдтар вай ба тарафҳои Ғарб интишор ёфта, пас аз тағироту иловаҳо асоси хамосаи миллии эрониро фароҳам овард. Бисёр сюжетҳои ин достон ба «[[Шоҳнома]]» — [[Фирдавсӣ]] дохил гардидаанд.
Оини [[Зардушт]]и, ки дар [[Осиёи Миёна]] ба зуҳур омада буд, дар замони [[Ҳахоманишиён]] ба [[Эрон]] ва боз дуртар ба тарафҳои ғарб паҳн шуда, баъдҳо мазҳаби давлатии эрониҳо қарор гирифт. Ҳануз дар садаи V дар шаҳри Мемфиси Миср маъбади худои эронӣ Митра вуҷуд дошт. Дар давраи империяи [[Рим]] парастиши Митра дар бисёр мамлакатҳо расм гардида, то ҷазираҳои [[Бритониё]] расида буд.

Халқҳои Осиёи Миёна ва Эрон дар бобати либос хам умумият доштанд, хусусан либоси хоразмихо, бохтарихо ва дигар халқҳои Осиёи Миёна хеле монанд буд, зимнан сакоиҳои тиграхур бештар бо кулохи худ фарқ мекарданд. Либоси онҳо аз нимтанаи тасмакалон ва шалвори кӯтоҳ иборат буд. Намояндагони халқҳои Осиёи Миёна дар нақшҳои барчастаи Бесутун,Тахти Чамшед ва Накши Рустам татствир ёфтаанд, ки ин барои донистани хусусиятҳои антропологи ва этнографии ин халқхо ахамияти багоят калон дорад. Ин ёдгорихо нишон медиханд.ки либоси форсхо хам айнан мисли либоси мардумони Осиёи Миёна будааст.
Нихоят, халқҳои [[Осиёи Миёна]] дар офариниши осори бошукӯҳи санъати [[Ҳахоманишиён]] ҳиссаи бузурги моддӣ гузоштанд. Тибқи навиштаҷоти Доро, барои сохтмони қасри Шуш аз Бохтар [[тило]], аз Суғд [[лоҷувард]] ва ақиқ, аз Хоразм [[фирӯза]] бурдааст.&lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot;/&gt;

Ин маълумот, инчунин ахбори муаллифони қадим ва ҳафриёти бостоншиносӣ аз дараҷаи баланди тараққиёти кори маъдан дар Осиёи Миёна ва таъсири он ба пешрафти кори маъдан дар Эрон шаҳодат медиҳанд. Ногуфта намонад, ки лоҷуварди Осиёи Миёна ва Ҳиндустон, Бобул ва Миср хам мавриди истифода будааст. Мардуми Осиёи Миёна нахустин бор бо хат пас аз дохил шудан ба ҳайати давлати Ҳахоманишӣ ошноӣ пайдо карданд. Ин системаи хат дар Осиёи Миёна ва Эрон муддати чандин аср, то давраи истилои арабҳо мавҷудияти худро нигоҳ дошт.

Дар замони [[Ҳахоманишиён]] ба тавассути ривоҷи касбу ҳунар ва муносибатҳои пулию молӣ тараққиёти босуръати шаҳрҳои Осиёи Миёна ҳамчун марказҳои маъмурӣ ва ҳунармандӣ шурӯъ гардид. Ҳаминро бояд хотирнишон кард, ки халқҳои Осиёи Миёна дар давраи [[Ҳахоманишиён]] аввалин бор ба пули танга ([[дороӣ]]) ошно шудаанд. Намунаҳои тангаи тило ва дигар сиккаҳои системаи пули [[Ҳахоманишиён]] аз қаламравӣ Осиёи Миёна пайдо карда шуд.

Ба миён омадани иттиҳодияи чандин кишварҳо дар замони [[Ҳахоманишиён]] ба рушди тамаддуни Шарқ ва таҳкими робитаҳои мутақобили иктисодию фарҳангии бисёр халқҳо мусоидат намуд.&lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot;/&gt;

== Боз нигаред ==
* [[Давлатҳои ниёгони халқи тоҷик]]
* [[Таърихи Тоҷикистон]]

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}
{{Давлатҳои бостонии мардуми тоҷик}}

[[Гурӯҳ:Эрон]]
[[Гурӯҳ:Таърихи Осиёи Марказӣ]]
[[Гурӯҳ:Таърихи Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Давлатдориҳо дар таърихи Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Шоҳаншоҳии Ҳахоманишӣ]]
[[Гурӯҳ:Эрони бостон]]
[[Гурӯҳ:Сулолаҳои Эрони бостон]]</text>
      <sha1>370w75qxu35q7cfjwo50s2ejry6wut3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1479648</id>
      <parentid>1479647</parentid>
      <timestamp>2026-07-09T08:23:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VASHGIRD</username>
        <id>8035</id>
      </contributor>
      <origin>1479648</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="35146" sha1="tg7kqx2l3p1pegt8u9aoyeivzca9lk8" xml:space="preserve">{{Давлати таърихӣ
|название                 = Держава Ахеменидов 
|самоназвание             = {{lang-peo|Ariyānām Xšaçam}}
|статус                   = Империя
|флаг                     = Standard of Cyrus the Great.svg
|описание_флага           = 
|герб                     = Achaemenid Falcon.svg
|описание_герба           = 
|карта                    = Achaemenid Empire ru.svg
|описание                 = 
|p1                       = Мидия
|image_p1                 = [[Файл:Median Empire.svg|30px]]
|p2                       =
|flag_p2                  =
|p3                       =
|flag_p3                  =
|p4                       =
|flag_p4                  =
|образовано               = [[550 до н. э.]]
|ликвидировано            = [[330 до н. э.]]
|s1                       = Древняя Македония
|image_s1                 = [[Файл:Vergina Sun.svg|30px]]
|s2                       =
|flag_s2                  =
|s3                       =
|flag_s3                  =
|s4                       =
|flag_s4                  =
|девиз                    =
|столица                  = [[Персеполь]] (50,000), [[Пасаргады]], [[Экбатана]] (50,000), [[Сузы]] (100,000), [[Вавилон]] (200,000)
|города                   = [[Персеполь]], [[Вавилон]], [[Бактра]] (200,000), [[Сарды]] (100,000), [[Сузы]], [[Пасаргады]], [[Экбатана]], [[Мемфис (Египет)|Мемфис]] (50,000), [[Милет]] (40,000), [[Дамаск]] (40,000), [[Мараканда]] (40,000), [[Тир (город)|Сур]] (40,000)                                               
|язык                     = [[Древнеперсидский язык|Древнеперсидский]], [[Арамейские языки#имперский арамейский|имперский арамейский]], [[Эламский язык|Эламский]], [[Аккадский язык|Аккадский]]
|валюта                   = [[Дарик]]
|дополнительный_параметр  =
|содержимое_параметра     =
|площадь                  =
|население                = 50 млн. ч. (480 г. до н. э.)
35 млн. ч. (330 г. до н. э.)
|форма_правления          = [[Монархия]]
|династия                 = [[Ахемениды]]
|титул_правителей         = [[Шахиншах]]
|правитель1               = [[Кир II Великий]]
|год_правителя1           = [[559 год до н. э.|559]]—[[530 до н. э.]]
|титул_правителей2        = &lt;!--используется при изменении титула последующего правителя--&gt;
|правитель2               = 
|год_правителя2           = 
|титул_правителей3        = 
|правитель3               = 
|год_правителя3           = 
|титул_правителей4        = 
|правитель4               = 
|год_правителя4           = 
|титул_правителей5        = 
|правитель5               = 
|год_правителя5           = 
|титул_правителей6        =  
|правитель6               = 
|год_правителя6           = 
|религия                  =
|дополнительный_параметр1 =
|содержимое_параметра1    =
|Этап1                    = Основана
|Дата1                    =
|Год1                     = [[550 до н. э.]]
|Этап2                    =
|Дата2                    =
|Год2                     =
|Этап3                    =
|Дата3                    =
|Год3                     =
|Этап4                    =
|Дата4                    =
|Год4                     =
|Этап5                    =
|Дата5                    =
|Год5                     =
|Этап6                    = Прекратила существование
|Дата6                    =
|Год6                     = [[330 до н. э.]]
|дополнительный_параметр2 = Административное деление                                  
|содержимое_параметра2    = 20 [[Сатрапия|сатрапий]]
|до                       = Мидия
|д1                       = Персия
|д2                       = Согдиана
|д3                       = Бактрия
|д4                       =
|д5                       =
|д6                       =
|д7                       =
|после                    = Древняя Македония#Македонская империя{{!}}Македонская империя
|п1                       = Государство Селевкидов
|п2                       =
|п3                       =
|п4                       =
|п5                       =
|п6                       =
|п7                       =
|прим                     =
}}
'''Шоҳаншоҳии Ҳахоманишӣ''' ({{lang-peo|'''Ariyānām Xšaçam'''}}; {{lang-fa|شاهنشاهی هخامنشی }}) — як подшоҳии бостонии эронӣ дар бохтари Осиё, ки тавассути [[Куруши Бузург]] дар соли 550 пеш аз мелод бунёдгузорӣ шуд. Дар даврони Хашёёршоҳи якум ба бузургтарин густараи худ расид, ки аз Балкан ва Аврупои Шарқӣ дар бохтар, то дараи Синд дар ховар имтидод дошт. Ин шоҳаншоҳӣ бузургтарин имперотурии ҷаҳон то бад-он рӯз буд ва дар маҷмӯъ 5,5 миллион км² густара дошт. Ҳамчунин ин шоҳаншоҳӣ нахустин абарқудрати ҷаҳон низ буд, ки ниҳоятан дар пайи ҳамлаи [[Искандари Мақдунӣ]] ба Эрон сарнагун шуд ва аз байн рафт.

== Таърих ==
[[File:Persian Empire, 490 BC.png|right|thumb|350px|Шоҳаншоҳии Ҳахоманишӣ) ({{lang-fa|شاهنشاهی هخامنشیها }})]]
[[File:Cyrus tomb.jpg|right|thumb|350px|Мақбараи Куруши Кабир]]

Ба иттифоқи қабилаҳои эронӣ на ҳама вақт муяссар мешуд, ки худро аз ҳуҷумҳои душманон муҳофизат карда тавонанд. Барои ҳамин, ба онҳо лозим меомад, ки иттифоқҳои қабилаҳояшонро калонтару мустаҳкамтар кунанд. Қабилаҳои сершумори хурд омада, бо ихтиёри худ ба иттифоқи қабилаҳои пурзӯртар якҷоя шуда, онҳоро боз ҳам пурқувваттар мегардонанд. Сохти ин иттифоқи қабилаҳо ба сохти давлатӣ монанд мешуд.
 
Дар миёнаҳои асри VI пеш аз милод дар Форс давлате бо номи Шоҳаншоҳии Ҳахоманишӣ таъсис меёбад. Асосгузори ин давлат писари Камбуҷи I [[Куруши Кабир|Куруши II]]-ро ([[Куруши Кабир]] ({{lang-fa|کورش بزرگ}}) мешуморанд, ки ӯ солҳои 550—529 пеш аз милод ҳукумронӣ кардааст. Номи давлат аз номи сарсулолаи ин хонадон, ки [[Куруши Кабир]] Ҳахоманиш ном дошт , гирифта шудааст. Куруш худро «шоҳи Ашан» ва «шоҳи Порсу», яъне шоҳи Форс меномид. Барои васеъ кардани давлати худ Куруши II бар зидди шоҳи Модҳо — Астиаг, ки аз руйи маълумотҳои зиёд бобояш маҳсуб мегашт,  ҷанг кард ва пойтахти он шаҳри Экбатан (Ҳамадон)-ро забт карда, тобеи давлати худ мегардонад. Ғалабаи Куруши II бар шоҳи Модҳо аз он сабаб осон гардид, ки халқи он бар зидди шоҳ Астиаг шӯриш бардошта буд. Мувофиқи ривояте шӯришгардон шоҳи худ — Астиагро дастгир карда, ба Куруш месупоранд. Вале Куруши II ӯро қатл накарда, баръакс, ба мартабаи баланд мушарраф мегардонад. Баъди забти Модҳо Куруши II ҷангҳои истилогаронаи худро давом дода,соли 547 п.а.м давлати Лидия, ки яке аз давлатҳои пурзури он вақт ба шумор мерафт тасарруф мекунад ва баъдан, ба  Арманистон ва Каппадокия лашкар кашида, онҷойҳоро низ забт мекунад. Баъд аз ин [[Куруши Кабир]] нияти ҳуҷум ба Бобулро кард. Шоҳи Бобули нав дар давраи ҳукмронии Навуходоносори II ба давлати пуриқтидор табдил ёфта буд. 
Барои ҳамин забти он кори осон набуд. Мушкилии забти Бобул дар он буд, ки шоҳи Лидиён Крез ва шоҳи Миср — фиръавн Яхмост II бо ҳамроҳии Бобул бар зидди давлати Форс иттифоқ баста буданд. Барои ҳамин Куруш аввал ҳокимияти худро дар Осиёи Ғарбӣ ва махсусан дар Осиёи Хурд мустаҳкам карда, одамон ва дороии давлатҳои ишғолкардаро барои мустаҳкам намудани давлат ва қӯшуни худ истифода бурд. Курши II аввал давлати заифтари ин иттифоқ — Лидиёнро торумор ва ба давлати худ ҳамроҳ мекунад. Баъд тамоми қувваро бар зидди Бобул равон кард. Миср ба Лидиён ва Бобул ёрӣ нарасонд. Дар ин ҳолат Куруш бо мушкилии зиёд Бобулро ҳам ишғол кард.
Куруш ба ин қаноат накарда мамлакатҳои зиёди дигарро ҳам забт карда, Шоҳаншоҳии Ҳахоманишиҳо — империияи бузурги [[Ҳахоманишиён]]ро ташкил намуд. Баъд аз кушта шудани Куруши II дар яке аз ҷангҳо ба тахти подшоҳии Ҳахоманишиён писари ӯ Камбиз менишинад. Дар давраи ҳукмронии ӯ дар мамлакат ошӯбҳои бисёре сар мезананд. Баъзе вилояту давлатҳои забткардашуда аз ҳайати давлати Ҳахоманишиён мебароянд. Ба Камбиз лозим омад, ки барои пахш кардани шӯришҳои сершумор вақти тулонӣ ва қувваи зиёд сарф кунад. ӯ ба мақсад ноил шуданаш қувва ҷамъ карда, соли 526 пеш аз милод ба Миср лашкар мекашад. Ҳангоме, ки лашкари [[Ҳахоманишиён]] ба Миср наздик мешуд, шоҳи Яхмоси II ногаҳон вафот мекунад. Ба тахти фиръавнии Миср Псамтики III менишинад, вале ба ӯ муяссар намешавад, ки Мисрро аз истилои форсҳо наҷот бидиҳад. Лашкари мисриҳо дар наздикии Полузия ва Мемфис аз форсҳо сахт шикаст мехӯрад.
Камбуҷия сиёсати кишваркушоии падарашро идома дод. Дар бораи панҷ соли аввали ҳукмронии ӯ дар сарчашмаҳои хаттӣ ягон хел маълумот нест. Муаррихони Юнони қадим аз вақти ҳуҷуми ӯ ба Миср сар карда, дар бораи ӯ ахбор медиҳанд. Куруш баъди Бобулро ишғол кардан бояд ба Миср ҳуҷум мекард. Аммо тавре ки ишора кардем, ӯ бо сабабҳои номаълум ин корро ба таъхир андохт. Дар натиҷаи марги ногаҳонӣ ва фоҷиавии ӯ ин нақша иҷро нашуд. Камбуҷия низ барои ба Миср ҳамла овардан шитоб накард. Эҳтимол ӯ мехост хубтар тайёрӣ бинад ва дар фурсати муносиб ин корро анҷом диҳад. Соли 525-и то мелод Камбуҷия лашкари худро дар Фаластин ҷамъ карда, ба сӯйи Миср равон гардид. Ба ёрии ӯ киштиҳои ҳарбии финикиҳо ва юнониёни Осиёи Хурд омада буданд. Нахустин муҳориба бо лашкари мисриҳо дар назди шаҳри Пелусия ба вуқӯъ пайваст. Дар ин задухӯрди хунин форсҳо пурра ғалаба карданд. Боқимондаҳои лашкари Миср бетартибона қафо гаштанд. Баъди ин муҳориба форсҳо ба сӯйи пойтахти Миср — шаҳри Мемфис ҳаракат карда, ягон муқобилияти ҷиддӣ надиданд. Онҳо ба шаҳр расида, онро муҳосира намуданд. Мисриҳо муқобилияти зиёд нишон надода, ба зудӣ таслим шуданд. Фиръавн Псаметихи Ш асир гирифта шуд. Аммо Камбуҷия сиёсати падарашро давом дода, ӯро афв кард. Августи соли 525-и то мелод Камбуҷияро расман шоҳи Миср эълон карданд. Барои таваҷҷуҳи аҳолии маҳаллиро ба худ ҷалб кардан ӯ либосҳои мисрӣ пӯшид ва маросими батахтинишиниаш мувофиқи қоидаҳои мисрӣ гузаронда шуд. Барои қонунӣ гардонидани ҳукмрониаш ӯ худро вориси фиръавнҳо эълон карда,ба сулолаи 26 - Фиръавнҳо дар Миср асос мегузорад. Баъди Мемфисро ишғол кардани Камбуҷия қабилаҳои Либиё ихтиёран ба ӯ тобеъ шуданд. Баъдтар ӯ қисмати шимолии Куш (Эфиопия)-ро ишғол кард. Аз сарчашмаҳои хаттӣ бармеояд, ки ӯ бо баъзе амалҳояш рӯҳониёни Мисрро ба худ зид карда буд. Ба ӯ вайрону ғорат кардани якчанд ибодатхонаҳоро нисбат медиҳанд. Аммо ба ақидаи як қисми олимон, ин хабарҳо заминаи воқеӣ надоранд ва онҳоро рӯҳониён барои беобрӯ кардани Камбуҷия бофта баровардаанд. Дар ҳар сурат гумон кардан душвор аст, ки рӯҳониён ӯро бесабаб туҳмат карда бошанд. Шояд харобкунии ибодатхонаҳо, ки ба ӯ нисбат медиҳанд, пурра набошад ҳам, қисман ҷой доштааст. Камбуҷия чор сол дар Миср монд.&lt;ref&gt;Дар бораи ҳамлаи Камбуҷия ба Миср ниг: Дандамаев М. А. Политическая история Ахеменидской державы. — С. 55-63&lt;/ref&gt;.

Дар ин миён дар пойтахти империя вазъият ноором шуда буд. Аз набудани подшоҳ истифода бурда, мубад Гаумата, ки Камбуҷия идораи корҳои давлатиро ба ӯ супорида буд ва ба бародари Камбуҷия Бардия хеле монанд буд, худро шоҳаншоҳ эълон кард. Ҳол он ки мувофиқи ахбори Ҳеродот, Камбуҷия бародараш Бардияро пеш аз ҳуҷумаш ба Миср пинҳонӣ кушта буд. Хабари табаддулоти Бардияи дурӯғин моҳи марти соли 522-и то мелод ба Миср расид. Баъди шунидани ин хабар Камбуҷия лашкарро ҷамъ карда, ба сӯйи Эрон равон гардид, аммо дар роҳ ногаҳон бемор шуда, вафот кард. Марги ӯ асроромез буд ва ривоятҳои зиёдро ба миён овард. Аз рӯйи яке аз онҳо, ӯро ҷосусони мубад Гаумата заҳр дода куштанд. Марги Камбуҷия муборизаҳои дохилисулолавӣ ва дарбориро тезутунд кард.&lt;ref&gt;Дандамаев М. А. Политическая история Ахеменидской державы. — С. 55-63&lt;/ref&gt;;

Баъди вафоти Камбиз ба тахти подшоҳии Шоҳаншоҳии Ҳахоманишӣ [[Дopиуши Бузург]] ё Дорои I соли 522 пеш аз милод менишинад. Дорои як маҷбур мешавад, ки чор сол бар зидди ошубгарону саркашон мубориза барад ва мамлакатро пурра ба даст гирад. Ӯ барои пуриқтидор шудани давлати Ҳахоманишииҳо ҷидду ҷаҳди зиёд ба харҷ медиҳад. Ӯ барои мустаҳкам гардонидани давлат дар соҳаҳои маъмурӣ, молия ва ҳарбӣ як қатор ислоҳот мегузаронад. зимнан, барои вусъат бахшидан ба тиҷорати дохилию хориҷӣ роҳҳои зиёдро тармим месозад. Аз ҷумла, бо ташаббуси ӯ канали Суэтс аз нав барқарор карда мешавад. Баъди ин ҳама ободониҳо,   Дорои I (522—486 п.м.) ба як чанд ҷо лашкар кашида, пурра сарзамини Осиёи Миёнаро ба зери тасарруфи [[Ҳахоманишиён]] медарорад. Дар замони Ӯ империяи Ҳахоманишиҳо дар се қитъа доман густурда буд.
Солҳои минбаъда сулолаи [[Ҳахоманишиён]] боз дусад сол ҳукмронӣ намуданд, вале зулму истидоди халқҳои тобеи форсҳо ва зиддиятҳои дохили дарборӣ ба заволи ҳукумат оварданд.
Шоҳаншоҳии Ҳахоманиширо солҳои 334—327 п.м. [[Искандари Мақдунӣ]] истило мекунад.&lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot;&gt;Б.Ғ. Ғафуров Тоҷикон. Китоби 1. — Душанбе, 2008. — С. 76-82&lt;/ref&gt;

== Сохтор ==
Пойтахти Шоҳаншоҳии Ҳахоманишӣ шаҳри Пасаргада ва [[Тахти Ҷамшед]] (юн.-қад. Περσέπολις (Персеполь) — маъно ''Шаҳри форсҳо'') баданд. Тахти Ҷамшед (Персополис) солҳои 522-450 п.а.м. сохта шудааст. Тамоми '''Шоҳаншоҳии Ҳахоманишӣ''' ба вилоятҳои молиётдиҳандаи ҳарбӣ, яъне [[Сатрапия|сатрапиҳо]] таксим гардида буд, ки онҳоро волиҳо (сатрапҳо) идора мекарданд. Чи навъе, ки Ҳеродот хабар медиҳад (lll,89-94), дар аҳди Дорои l (522—486 пеш аз милод) шумораи ин қабил вилоятҳо ба 20 мерасид. Аз руйи навиштаҷоти &quot;Нақши Рустам&quot; бошад, шумораи он ба 30 адад мерасид. Волиҳо, ки бевосита ба подшоҳ итоат мекарданд аксаран аз байни форсҳо таъйин карда мешуданд. Вазифаи воли асосан аз ҷамъоварии андоз ва нигаҳдории қӯшун иборат буд. Вай инчунин ҳақ дошт бо ҳамсоягони итоат накарда, муносибат намояд ва бо ризоияти подшоҳ метавонист, ҳатто бар зидди онҳо лашкар кашад. Мансаби волӣ бештар меросӣ буд. Зимнан, бояд ёдовар шуд, ки Дорои 1 мамлакатро ба 7 округи ҳарби ҷудо намуд, ки онҳо бевосита ба подшоҳ итоат мекарданд.

== Иқтисоди шоҳаншоҳӣ ==
Мувофиқи ислоҳоти дар соҳаи молиёт ҷорӣ намудаи Дорои I ҳар вилоят мебоист андози солонаро бо пул адо кунад. Мувофиқи ислоҳоти молиявии Дорои 1 аз соли 515 п.а.м дар мамлакат вазни якхелаи пул ҷори карда шуд, ки дар мамлакат дар гардиш буд. Тангаҳои дар муомилотбуда &quot;Дорик&quot; ном дошт. 
Боҷу хироҷғундорӣ аз муҳимтарин амалҳои дастгоҳи давлатӣ ҳисоб мешуд.
Ғайр аз ин, ба тариқи молиёти ҷинсӣ, яъне маҳсулоти зироатӣ ё ки ҳунармандӣ андоз мепардохтанд. Илова бар ҳамаи ин, боҷҳои дохилӣ ва андозҳои роҳ низ вуҷуд доштанд. Махсусан бо сарбоз таъмин кардани кушуни ҳахоманишӣ барои аҳолӣ бори гароне буд.
[[Осиёи Миёна]] ба чор сатрапӣ тақсим шуда буд. Қабилаҳои кӯчманчии сокини канораҳои баҳри Каспӣ, ба қавли Ҳеродот, ба таркиби сатрапии ХI дохил шуда, солона ба маблағи 200 таланти нуқраи бобулӣ хироҷ медоданд. [[Хоразм]], [[Суғд]] ва Порт сатрапии XVI буда, 300 талант андоз мепардохтанд. Бохтар сатрапии XII ба шумор рафта, 360 талант андоз мепардохтанд. Ниҳоят сакоиҳои вилояти XV-ро ташкил намуда, ба маблағи 250 талант андоз медоданд.

Яке аз воситаҳое, ки Ҳахоманишиҳо аз аҳолии [[Осиёи Миёна]] андозҳои иловагӣ мегирифтанд, бастани дарғот буд. Ахолӣ аз беоби ба танг омада, маҷбур мешуд, ки барои кушодани дарғот хироҷи иловагӣ бидиҳад. Ҳеродот дар ин бора менависад:
&lt;blockquote&gt;
«…Вақте, ки онҳо беоб монданд, ба аёли худ ба Форс мераванд, дар назди дари қасри подшоҳ ҷамъ шуда, доду фиғон мебардоштанд; подшоҳ аҳволи ин мӯҳтоҷонро дида, амр мекунад, ки дарғотҳоро кушода, обро ба сӯи дашт сар диҳанд. Ҳамин ки замин аз об сер шуд, боз дарғотҳоро мебанданд ва бо амри подшоҳ дарғотҳои дигарро барои дигар мӯҳтоҷони об боз мекунанд. Аз руи ин ривоятҳо ба ман маълум аст, ки подшоҳ ғайр аз андозҳои муқаррарӣ ба ивази кушодани дарғотҳо пули бисёр меситонад». (Тоҷикон,Китоби якум. Б.Ғафуров).
&lt;/blockquote&gt;

Муайян кардани ин ҷои дарғот, ки аз рӯи суханони Ҳеродот дар дарёи Акес вокеъ гардида будааст, кори хеле душвор аст. Ба тибқи ақидаи аксари муҳаққиқон, ин дарғот дар [[дарёи Теҷен]] — Ҳарируд аст, ки аҳъёнан дарёи Мурғоб меноманд. Кӯшишҳои боз ҳам аниқтар муайян кардан хам ба назар мерасад.

Зоҳиран, дар аҳди ҳукумронии ҳахоманишиҳо иншоотҳои калони объёрӣ дар дасти (ва ё таҳти назорати) маъмурони ҳахоманишӣ қарор гирифта буданд. Вазъияти аҳолии меҳнатӣ дар давраи ҳукумронии ҳахоманишиҳо фавқулода вазнин буд. Қабилаву халқҳои озодихоҳи Осиёи Миёна муттасил ба муқобили ҷавру зулми подшоҳони форс шӯриш мебардоштанд.
Ҳанӯз аз нимаи дуввуми асри IV пеш аз милод хоразмиҳо давлати мустақили худро таъсис менамоянд. Дар ин вақт сакоиҳо ҳам аз тобеяти ҳахоманишиҳо берун меоянд.

Давлати Ҳахоманишӣ тазоҳури равшани давлати ҳарбии ашрофии ғуломдорӣ ба шумор мерафт, ки табақаҳои ҳукумрон ва соҳибимтиёзи он аз форсҳо ва қисман мидиҳо иборат буданд. Дар маҳалҳо, алалхусус дар вилоятҳои аз марказ дури давлати ҳахоманишӣ ҳокимияти маъмурони «худӣ», яъне осиёмиёнагӣ хеле қавӣ буд: ҳахоманишиҳо ва ашрофи маҳаллӣ якҷоя ба аҳолии сатрапиҳои Осиёи Миёна зулму ситам мекарданд.&lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot;/&gt;

== Осиёи Миёна ва Эрон дар аҳди салтанати Ҳахоманишиҳо ==
Созмонҳои иқтисодию сиёсӣ ва анъанаҳои мадание, ки дар давраи Ҳахоманишиҳо ба вуҷуд омада буданд, қарнҳо маҳфуз монда, дар давлати императории [[Искандари Македонӣ|Искандари Макдунӣ]], давлатҳои Портҳо [[Давлати Сосониён|Сосониён]] ва халқҳои [[Осиёи Миёна]] низ давом карданд.

Ҳахоманишиҳо бар хилофи дигар подшоҳони пешиназамони Шарқи қадим, нисбат ба оину мазҳабҳои соири халқхо хеле ботаҳаммул муносибат карда, ҳатто маъбаду калисоҳои кишварҳои мухталифро дубора барқарор намуданд. Хусусан асосгузори давлати Ҳахоманишиҳо Куруш дар ин кор шуҳрати зиёде пайдо карда буд. Дар замони Ҳахоманишиҳо барои тичорати байналхалқӣ шароити мусоид фароҳам омада буд. Саёҳон ва донишмандон метавонистанд ба кишварҳои тобеи давлати Ҳахоманишиҳо сафар кунанд. Бисёр намояндагони маъруфи маданияти Юнони Қадим (Гекатей, [[Ҳеродот]], Демокрит) он вақтҳо ба кишварҳои машриқзамин
саёҳат намуда, ҳамватанони худро бо комёбиҳои мадании халқҳои Шарқ шиносониданд.

Дар давлати Ҳахоманишиҳо, махсусан бохтариҳо, хоразмиҳо, суғдиҳо, портҳо, марвониҳо, сакоиҳо ва дигар халқҳои [[Осиёи Миёна]] нақши бузурге бозидаанд.
Достони халқии эронӣ, ки аз фикраҳои бокимондаи, ,Таърихи Форс&quot; ном асари табиби дарбори Ардашери II — Ктесий ба мо маълум аст, аслан дар вилояти Осиёи Миёна, бештар дар маҳалҳои бохтариҳо ва сакоиҳо офарида шудааст. Баъдтар вай ба тарафҳои Ғарб интишор ёфта, пас аз тағироту иловаҳо асоси хамосаи миллии эрониро фароҳам овард. Бисёр сюжетҳои ин достон ба «[[Шоҳнома]]» — [[Фирдавсӣ]] дохил гардидаанд.
Оини [[Зардушт]]и, ки дар [[Осиёи Миёна]] ба зуҳур омада буд, дар замони [[Ҳахоманишиён]] ба [[Эрон]] ва боз дуртар ба тарафҳои ғарб паҳн шуда, баъдҳо мазҳаби давлатии эрониҳо қарор гирифт. Ҳануз дар садаи V дар шаҳри Мемфиси Миср маъбади худои эронӣ Митра вуҷуд дошт. Дар давраи империяи [[Рим]] парастиши Митра дар бисёр мамлакатҳо расм гардида, то ҷазираҳои [[Бритониё]] расида буд.

Халқҳои Осиёи Миёна ва Эрон дар бобати либос хам умумият доштанд, хусусан либоси хоразмихо, бохтарихо ва дигар халқҳои Осиёи Миёна хеле монанд буд, зимнан сакоиҳои тиграхур бештар бо кулохи худ фарқ мекарданд. Либоси онҳо аз нимтанаи тасмакалон ва шалвори кӯтоҳ иборат буд. Намояндагони халқҳои Осиёи Миёна дар нақшҳои барчастаи Бесутун,Тахти Чамшед ва Накши Рустам татствир ёфтаанд, ки ин барои донистани хусусиятҳои антропологи ва этнографии ин халқхо ахамияти багоят калон дорад. Ин ёдгорихо нишон медиханд.ки либоси форсхо хам айнан мисли либоси мардумони Осиёи Миёна будааст.
Нихоят, халқҳои [[Осиёи Миёна]] дар офариниши осори бошукӯҳи санъати [[Ҳахоманишиён]] ҳиссаи бузурги моддӣ гузоштанд. Тибқи навиштаҷоти Доро, барои сохтмони қасри Шуш аз Бохтар [[тило]], аз Суғд [[лоҷувард]] ва ақиқ, аз Хоразм [[фирӯза]] бурдааст.&lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot;/&gt;

Ин маълумот, инчунин ахбори муаллифони қадим ва ҳафриёти бостоншиносӣ аз дараҷаи баланди тараққиёти кори маъдан дар Осиёи Миёна ва таъсири он ба пешрафти кори маъдан дар Эрон шаҳодат медиҳанд. Ногуфта намонад, ки лоҷуварди Осиёи Миёна ва Ҳиндустон, Бобул ва Миср хам мавриди истифода будааст. Мардуми Осиёи Миёна нахустин бор бо хат пас аз дохил шудан ба ҳайати давлати Ҳахоманишӣ ошноӣ пайдо карданд. Ин системаи хат дар Осиёи Миёна ва Эрон муддати чандин аср, то давраи истилои арабҳо мавҷудияти худро нигоҳ дошт.

Дар замони [[Ҳахоманишиён]] ба тавассути ривоҷи касбу ҳунар ва муносибатҳои пулию молӣ тараққиёти босуръати шаҳрҳои Осиёи Миёна ҳамчун марказҳои маъмурӣ ва ҳунармандӣ шурӯъ гардид. Ҳаминро бояд хотирнишон кард, ки халқҳои Осиёи Миёна дар давраи [[Ҳахоманишиён]] аввалин бор ба пули танга ([[дороӣ]]) ошно шудаанд. Намунаҳои тангаи тило ва дигар сиккаҳои системаи пули [[Ҳахоманишиён]] аз қаламравӣ Осиёи Миёна пайдо карда шуд.

Ба миён омадани иттиҳодияи чандин кишварҳо дар замони [[Ҳахоманишиён]] ба рушди тамаддуни Шарқ ва таҳкими робитаҳои мутақобили иктисодию фарҳангии бисёр халқҳо мусоидат намуд.&lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot;/&gt;

== Боз нигаред ==
* [[Давлатҳои ниёгони халқи тоҷик]]
* [[Таърихи Тоҷикистон]]

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}
{{Давлатҳои бостонии мардуми тоҷик}}

[[Гурӯҳ:Эрон]]
[[Гурӯҳ:Таърихи Осиёи Марказӣ]]
[[Гурӯҳ:Таърихи Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Давлатдориҳо дар таърихи Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Шоҳаншоҳии Ҳахоманишӣ]]
[[Гурӯҳ:Эрони бостон]]
[[Гурӯҳ:Сулолаҳои Эрони бостон]]</text>
      <sha1>tg7kqx2l3p1pegt8u9aoyeivzca9lk8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Театри мусиқӣ-мазҳакавии шаҳри Хоруғ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>20814</id>
    <revision>
      <id>1479535</id>
      <parentid>1455087</parentid>
      <timestamp>2026-07-08T12:25:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VASHGIRD</username>
        <id>8035</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>VASHGIRD moved page [[Театри давлатии мусиқӣ-мазҳакавии ба номи М. Назарови ш. Хоруғ]] to [[Театри давлатии мусиқӣ-мазҳакавии Хоруғ]]</comment>
      <origin>1455087</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1320" sha1="o0tn5mh9mtzwdviz2z6abxjifbcsijx" xml:space="preserve">'''Театри давлатии мусиқӣ-мазҳакавии ба номи М. Назарови ш. [[Хоруғ]]''' – яке аз муассисаҳои театрии тобеи Вазорати фарҳанги Тоҷикистон мебошад. Театр дар шаҳри [[Хоруғ]] ҷойгир аст.

==  Таърих  ==
Соли таъсисёбии театр – соли 1936

== Ҳунарпешагон  ==

4 н. Ҳунарпешаи шоистаи Тоҷикистон
 
1 н. дорандаи ордени «Шараф» дараҷаи 2

1 н, Дорандаи медали «Хидмати шоиста»

== Асарҳои  таҳияшуда  ==

Солҳои 2009- 2010:
 
«Даври орифин»-и  У.Хисравов,
 
«Шаби охирин Афлотун»-и С. Аюбӣ

== Манобеъ  ==
 
Роҳнамо (маълумотнома). Маълумотномаи омории Вазорати фарҳанги Ҷумҳурии Тоҷикистон. – Душанбе, 2010
  
{{таърих-ҷавона}}

[[Гурӯҳ:Муассисаҳои театрӣ дар Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Театрҳои Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Театрҳои Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшон]]
[[Гурӯҳ:Хоруғ]]</text>
      <sha1>o0tn5mh9mtzwdviz2z6abxjifbcsijx</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1479537</id>
      <parentid>1479535</parentid>
      <timestamp>2026-07-08T12:26:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VASHGIRD</username>
        <id>8035</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>VASHGIRD moved page [[Театри давлатии мусиқӣ-мазҳакавии Хоруғ]] to [[Театри мусиқӣ-мазҳакавии шаҳри Хоруғ]]</comment>
      <origin>1455087</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1320" sha1="o0tn5mh9mtzwdviz2z6abxjifbcsijx" xml:space="preserve">'''Театри давлатии мусиқӣ-мазҳакавии ба номи М. Назарови ш. [[Хоруғ]]''' – яке аз муассисаҳои театрии тобеи Вазорати фарҳанги Тоҷикистон мебошад. Театр дар шаҳри [[Хоруғ]] ҷойгир аст.

==  Таърих  ==
Соли таъсисёбии театр – соли 1936

== Ҳунарпешагон  ==

4 н. Ҳунарпешаи шоистаи Тоҷикистон
 
1 н. дорандаи ордени «Шараф» дараҷаи 2

1 н, Дорандаи медали «Хидмати шоиста»

== Асарҳои  таҳияшуда  ==

Солҳои 2009- 2010:
 
«Даври орифин»-и  У.Хисравов,
 
«Шаби охирин Афлотун»-и С. Аюбӣ

== Манобеъ  ==
 
Роҳнамо (маълумотнома). Маълумотномаи омории Вазорати фарҳанги Ҷумҳурии Тоҷикистон. – Душанбе, 2010
  
{{таърих-ҷавона}}

[[Гурӯҳ:Муассисаҳои театрӣ дар Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Театрҳои Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Театрҳои Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшон]]
[[Гурӯҳ:Хоруғ]]</text>
      <sha1>o0tn5mh9mtzwdviz2z6abxjifbcsijx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Элок</title>
    <ns>0</ns>
    <id>22324</id>
    <revision>
      <id>1479605</id>
      <parentid>1454190</parentid>
      <timestamp>2026-07-08T19:36:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VASHGIRD</username>
        <id>8035</id>
      </contributor>
      <comment>/* Маҳаллаҳо */</comment>
      <origin>1479605</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14571" sha1="f0svw1janj5tm63iqef7bcfn7rqocg7" xml:space="preserve">{{маъноҳои дигар}}
{{МА
 |мақом                   = Деҳа
 |номи тоҷикӣ             = Элок
 |номи аслӣ               = 
 |тасвир                  = 
 |тавсифи тасвир          = 
 |тобеият                 = 
 |кишвар                  = Тоҷикистон
  |lat_deg=38.6613|lat_min=|lat_sec=|latNS=N
  |lon_deg=69.5206|lon_min=|lon_sec=|longEW=E
  |CoordAddon             = 
  |CoordScale             = 
 |шакли минтақа           = Вилоят
 |минтақа                 = Ноҳияҳои тобеи ҷумҳурӣ
 |минтақа дар ҷадвал      = Ноҳияҳои тобеи ҷумҳурӣ {{!}} НТҶ
 |шакли ноҳия             = Ноҳия
 |ноҳия                   = ноҳияи Файзобод
 |ноҳия дар ҷадвал        = ноҳияи Файзобод {{!}} Файзобод
 |шакли ҷомеа             = Ҷамоат
 |ҷомеа                   = Деҳоти Қалаидашт
 |ҷомеа дар ҷадвал        = 
 |тақсимоти дохилӣ        = 5 маҳалла
 |шакли роҳбарӣ           = Раиси маҳалла
 |роҳбар                  = 
 |замони таъсис           = 
 |аввалин номбарӣ         = 
 |номҳои пешина           = 
 |мақом аз                = 
 |забони расмӣ            = тоҷикӣ
  |аҳолӣ                  = {{шумора|4211}}
  |соли барӯйхатгирӣ      = 2017
  |зичӣ                   = 
  |агломератсия           = 
  |ҳайати миллӣ           = [[мардуми тоҷик|тоҷикон]]
  |ҳайати динӣ            = [[мусулмон]]они [[ҳанафӣ|ҳанафимазҳаб]]
  |этнохороним            = 
 |вақти минтақавӣ         = 
 |DST                     = 
 |коди телефон            = +992 3135
 |нишонаи почта           = 735413
 |нишонаҳои почта         = 
 |коди мошинҳо            = TJ08
 |шакли шиноса            = 
 |шиносаи ададӣ           = 
 |минтақаи замонӣ         = +5
 |гурӯҳ дар Commons       = Ilak (village in Tajikistan)
 |сайт                    = 
}}
'''Элок''' ({{lang-fa|ایلاک}}), '''Элокдара'''&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;''Камалиддинов Ш. С.'' [http://www.kroraina.com/casia/kamalid/kamal2_8.html Историческая география Южного Согда и Тохаристана по арабоязычным источникам IX — начала XIII вв]. — Ташкент: Узбекистон, 1996.&lt;/ref&gt; — [[деҳа]]ест дар [[Деҳоти Қалъаидашт|ҷамоати деҳоти Қалъаидашти]] [[ноҳияи Файзобод]]. Аҳолиаш 2949 нафар ([[Соли 2010|2010]]), [[Мардуми тоҷик|тоҷикон]].

== Таърих ==
Тибқи шаҳодати куҳансолони деҳа дар солҳои 50-уми асри XX, Элокдара таърихи беш аз 100—120-сола доштааст&lt;ref&gt;{{китоб|муаллиф=Б. И. Искандаров, А. М. Мухторов|ном=История таджикского народа. Т. 2, кн. 2|пайванд=https://www.google.com.tj/books/edition/Istori%CD%A1a%EF%B8%A1_tadzhikskogo_naroda/z_FBAAAAYAAJ?hl=ru|нашриёт=Издательство восточной литературы|сол=1964|саҳифа=356|язык=ru|саҳифаҳо=67|ссылка=https://zarowadk.ru/dnld/history/files4/itn_2_2_1964.pdf}}&lt;/ref&gt;. Дар он замон Элок яке аз нуқтаҳои аҳолинишини ниҳоии ғарбии [[бекигарии Қаротегин]] маҳсуб мешуд. Сокинони Элок қисман худро аз [[Кӯлоб]] ва қисман аз Файзобод омада мешуморанд&lt;ref&gt;Таджики Каратегина и Дарваза / под ред. Н.А. Кислякова и А.К. Писарчик. – Д. : Дониш, 1966. – Вып. 1. – С. 106. &lt;/ref&gt;. 

Шаҳри Элок (Илок) дар масофаи як рӯза роҳ дар шарқи [[Вашгирд]] воқеъ буд ва [[Истахрӣ]] онро охирин шаҳри Вашгирд дар марзи Рошт гуфтааст. Ҳоло яке аз деҳаҳои ноҳияи Файзобод ва ҳам рӯде, ки аз ҳудуди ин ноҳия гузашта ба дарёи Кофарниҳон мерезад, Элок ном доранд. [[В. В. Бартолд]] вайронаҳои истеҳкоми Қалъаи Даштро макони шаҳри асримиёнагии Элок мешуморад. Дар харитаи садаи XIX-и ин мавзеъ дар шимолу шарқи Файзобод, миёни ин ноҳия ва Оби Гарм маҳалле бо номи Элокдара сабт шудааст, ки эҳтимол маҳалли аслии Элоки асримиёнагӣ дар он воқеъ бошад&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.

== Иқтисод ==
Деҳа нуқтаҳои хидматрасонии маишӣ, хонаи саломатӣ, 44 хоҷагии деҳқонӣ, 7 мағоза, 2 дорухона, сартарошхона, коргоҳи дӯзандагӣ, бустонсаро, хоҷагии колективии «Элок», осиёи обӣ, 2 осиёи барқӣ, сехи коркарди чубу тахта, нуқтаи фурӯши сӯзишворӣ, гӯшаи деҳқон, автосервис, устохонаи оҳангарӣ, 2 толори варзишӣ, корхонаи коркарди маҳсулоти шири ҶДММ «Суҳробҷон», масҷиди ҷомеъи марказӣ, масҷиди панҷвақта дорад.

Мардуми деҳа ба боғдорӣ, ғаллакорӣ, кадупарварӣ, чорводорӣ, картошкапарварӣ машғуланд. Заминҳо аз чашмаҳо обёрӣ мешаванд&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;Файзобод. Энсиклопедия. — {{Д.}}, 2011. [[Сарредаксияи илмии Энсиклопедияи Миллии Тоҷик|СИЭМТ]], — 392 саҳ. — ISBN 978-99947-33-48-4&lt;/ref&gt;.[[Акс:Элоки офтоби.jpeg|thumb|Боғи себ|300x300px]]

== Маҳаллаҳо ==
{| class=&quot;wikitable&quot; width=&quot;50%&quot;
|-
| colspan=&quot;12&quot; style=&quot;text-align:center; background:#ffdead;&quot; |'''Маҳаллаҳои деҳаи Элок'''
|-
! width=&quot;30%&quot; | Маҳалла
! width=&quot;30%&quot; | Аҳолӣ
|-

| Элоки Миёна ||
|-
| Элоки Боло ||
|-
| Элоки Поён ||
|-
| Гулихайри Боло ||
|-
| Гулихайри Поён ||
|-
|}

== Маориф ==
Деҳаи Элок як муассисаи таҳсилоти миёнаи умумӣ ва як муассисаи таҳсилоти миёна дорад. Илова бар ин, аз ҷониби ширкати «ТВЕА»-и Ҷумҳурии Мардумии Чин&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sputnik.tj/20190920/TBEA-Chin-dar-dehai-Elok-maktab-mesozad-1029895633.html|title=“ТВЕА”-и Чин дар деҳаи Элок мактаб месозад|author=|website=Sputnik Тоҷикистон|date=2019-09-20|lang=tg|accessdate=2025-12-23}}&lt;/ref&gt; дар деҳаи Элок сохтмони муассисаи таълимӣ барои 2400 хонанда&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://khovar.tj/suhanronii-peshvoi-millat-emomal-ra-mon-dar-mulo-ot-bo-ro-baron-va-faoloni-no-iyai-fajzobod/|title=Суханронии Пешвои миллат Эмомалӣ Раҳмон дар мулоқот бо роҳбарон ва фаъолони ноҳияи Файзобод|date=2020-09-19|publisher=АМИТ «Ховар»|lang=|accessdate=2025-12-23}}&lt;/ref&gt; идома дорад.

=== Ҷоизадорони озмуни «Фурӯғ» ===
Хонандагони мактаби Элок дар солҳои мухталиф дар озмуни «[[Фурӯғи субҳи доноӣ китоб аст (озмун)|Фурӯғи субҳи доноӣ китоб аст…]]» иштирок карда, соҳиби ҷойҳои намоён шуданд.

==== 2020 ====
* Рухшона Бобошоҳзода, хонандаи синфи 11, ҷои якум дар номинатсияи хондан ва аз ёд кардани осори адибони муосири тоҷик&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://old.kmt.tj/ganchkhoi-ozmun-ruhshona-boboshokhzoda-honandai-sinfi-11-az-dekhai-eloki-nokhiyai-fayzobod|title=Ганҷҳои озмун. Рухшона Бобошоҳзода, хонандаи синфи 11 аз деҳаи Элоки ноҳияи Файзобод|author=Фарзонаи Мирзо|website=old.kmt.tj|date=2020-12-14|publisher=Китобхонаи миллии Тоҷикистон|accessdate=2025-12-23}}&lt;/ref&gt;;
* Нигора Раҳмонова, хонандаи синфи 5, ҷои дуюм дар номинатсияи хондан ва аз ёд кардани ашъори бачагона ва афсонаву ривоятҳои халқи тоҷик.

== Афроди шинохта ==
Пирони тариқати нақшбандия [[Шайх Абдурраҳими Давлат]], Эшони Шайх; собиқ муовини Раиси Шӯрои уламои Тоҷикистон [[Домулло Маъруфи Элокӣ|Домулло Маъруф Раҳимзода]], сархатиби Масҷиди марказии «Яккачинор»-и ноҳияи Синои шаҳри Душанбе Эшони Ҳамдулло (Раҳимов), сархатиби Масҷиди марказии ноҳияи Файзобод Эшони Қори Носир; адабиётшинос ва доктори илмҳои филология [[Боймурод Шарифзода]], доктори илмҳои филология [[Муҳриддин Низомӣ]], номзади илмҳои фалсафа [[Файзалӣ Аминов]], номзади илмҳои иқтисод [[Исмоил Бобиев]], доктои илмҳои физика ва математика [[Сарвар Зарифзода]], доктори илмҳои физика ва математика [[Афзалшоҳ Зарифзода]]; олимони [[Пажӯҳишгоҳи рушди маорифи Академияи таҳсилоти Тоҷикистон|ПРМ]] [[Салоҳуддин Амонӣ]], номзади илмҳои педагогика [[Сайфиддин Камолзода]], Қурбоналӣ Зиёев; номзади илмҳои иқтисод [[Забҳулло Нуруллоев]]; шоир [[Усмон Шарифзода]], шоиру рӯзноманигор [[Исо Раҳим]], рӯзноманигор [[Хӯҷаназари Аминиён]], рӯзноманигору донишноманавис Неъматуллоҳ Акбар ва доктори фалсафа (PhD) аз рӯи ихтисоси филология Абдусалом Тоирзода аз шахсиятҳои маъруфи деҳа ба шумор меоянд.

=== Иштирокдорони ҶБВ ===
Аз деҳаи Элок дар [[Ҷанги Бузурги Ватанӣ]] нафарони зиёде ширкат доштаанд, аз ҷумлаи онҳо Абдуллохон Фатҳуддинов, Одинахуҷа Зиёев&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://jumhuriyat.tj/index.php?art_id=19092|title=ҚИССАИ ҚАҲРАМОНИ 103-СОЛА|author=Убайдулло РАҲИМОВ|website=Нашрияи расмии Тоҷикистон - &quot;Ҷумҳурият&quot;|date=|publisher=jumhuriyat.tj|accessdate=2017-06-07}}&lt;/ref&gt;, Бобӣ Раҳимов, Достӣ Садруддинов, Абдулҳай Муҳиддинов, Аҳмадхон Фатҳуддинов, Сабур Зукуллоев, Сафар Аминов, Ҳикматулло Абдуллоев ва дигарон мебошанд.

== Ҷозибаҳои гардишгарӣ ==
Мақбараи [[Шайх Абдураҳими Давлат]], мақбари Шайх Асадуллоҳ ва Масҷиди ҷомеъи марказии ноҳияи Файзобод дар ҳамин деҳа ҷойгир аст.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://ruzgor.tj/adabiyot-va-farhang/12821-zijorati-avlijoi-fayzobod-2.html|title=Зиёрати марқади Шайх Абдураҳими Давлат|author=Султони Ҳамад|website=Рӯзгор|date=2017-06-09|publisher=|accessdate=2025-12-23|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170620140348/http://www.ruzgor.tj/adabiyot-va-farhang/12821-zijorati-avlijoi-fayzobod-2.html|archivedate=2017-06-20}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;[[Акс:Elok - Panorama.jpg|alt=Манзараи умумии деҳаи Элок|thumb|300x300px|Манзараи умумии деҳаи Элок]]

== Нигористон ==
&lt;gallery&gt;
Акс:Замини Сияҳхор.jpeg|Замини &quot;Сияҳхор&quot;
Акс:Бахори Элок.jpeg|Баҳори Элок
Акс:Элок.jpg|“Шаҳу арус”
Акс:Элок 2.jpg|“Бинии камар”
Акс:Элок 3.jpg|“Чордара”
Акс:Элок 180.jpg|Деҳаи Элок аз баландӣ
&lt;/gallery&gt;

== Ҷусторҳои вобаста ==
* [[Элок (дарё)|Рӯди Элок]]
* [[Чашмаи Элок]]

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Пайвандҳо ==
* {{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=KN1yVC-nuVw|title=Рӯзе дар деҳа. Элок, ноҳияи Файзобод|website=YouTube|date=2025-02-09|publisher=[[ТВ Варзиш]]}}
* {{Cite web|url=https://khovar.tj/ab-ai-buzurgi-sozandag-dar-sha-ru-de-oti-to-ikiston-barodaron-abdura-imzoda-o-arib-2-kilometr-ro-i-de-ai-eloki-fajzobodro-mumfarsh-kardand/|title=Бародарон Абдураҳимзодаҳо қариб 2 километр роҳи деҳаи Элоки Файзободро мумфарш карданд|date=2021-04-20|publisher=[[АМИТ «Ховар»]]|lang=|accessdate=2026-02-13}}
* [http://ok.ru/dustmurodi.said/album/509255462444 Деҳаи Элок дар расмҳо аз нигоҳи ман…]
{{ПБ}}

{{Ноҳияи Файзобод}}

[[Гурӯҳ:Деҳаҳои Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Деҳаҳои ноҳияи Файзобод]]
[[Гурӯҳ:Ҷамоати Қалаидашт]]</text>
      <sha1>f0svw1janj5tm63iqef7bcfn7rqocg7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1479606</id>
      <parentid>1479605</parentid>
      <timestamp>2026-07-08T19:37:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VASHGIRD</username>
        <id>8035</id>
      </contributor>
      <comment>/* Ҷусторҳои вобаста */</comment>
      <origin>1479606</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14559" sha1="ta05ldt6e3fi1yfupzhhirdtd64x56r" xml:space="preserve">{{маъноҳои дигар}}
{{МА
 |мақом                   = Деҳа
 |номи тоҷикӣ             = Элок
 |номи аслӣ               = 
 |тасвир                  = 
 |тавсифи тасвир          = 
 |тобеият                 = 
 |кишвар                  = Тоҷикистон
  |lat_deg=38.6613|lat_min=|lat_sec=|latNS=N
  |lon_deg=69.5206|lon_min=|lon_sec=|longEW=E
  |CoordAddon             = 
  |CoordScale             = 
 |шакли минтақа           = Вилоят
 |минтақа                 = Ноҳияҳои тобеи ҷумҳурӣ
 |минтақа дар ҷадвал      = Ноҳияҳои тобеи ҷумҳурӣ {{!}} НТҶ
 |шакли ноҳия             = Ноҳия
 |ноҳия                   = ноҳияи Файзобод
 |ноҳия дар ҷадвал        = ноҳияи Файзобод {{!}} Файзобод
 |шакли ҷомеа             = Ҷамоат
 |ҷомеа                   = Деҳоти Қалаидашт
 |ҷомеа дар ҷадвал        = 
 |тақсимоти дохилӣ        = 5 маҳалла
 |шакли роҳбарӣ           = Раиси маҳалла
 |роҳбар                  = 
 |замони таъсис           = 
 |аввалин номбарӣ         = 
 |номҳои пешина           = 
 |мақом аз                = 
 |забони расмӣ            = тоҷикӣ
  |аҳолӣ                  = {{шумора|4211}}
  |соли барӯйхатгирӣ      = 2017
  |зичӣ                   = 
  |агломератсия           = 
  |ҳайати миллӣ           = [[мардуми тоҷик|тоҷикон]]
  |ҳайати динӣ            = [[мусулмон]]они [[ҳанафӣ|ҳанафимазҳаб]]
  |этнохороним            = 
 |вақти минтақавӣ         = 
 |DST                     = 
 |коди телефон            = +992 3135
 |нишонаи почта           = 735413
 |нишонаҳои почта         = 
 |коди мошинҳо            = TJ08
 |шакли шиноса            = 
 |шиносаи ададӣ           = 
 |минтақаи замонӣ         = +5
 |гурӯҳ дар Commons       = Ilak (village in Tajikistan)
 |сайт                    = 
}}
'''Элок''' ({{lang-fa|ایلاک}}), '''Элокдара'''&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;''Камалиддинов Ш. С.'' [http://www.kroraina.com/casia/kamalid/kamal2_8.html Историческая география Южного Согда и Тохаристана по арабоязычным источникам IX — начала XIII вв]. — Ташкент: Узбекистон, 1996.&lt;/ref&gt; — [[деҳа]]ест дар [[Деҳоти Қалъаидашт|ҷамоати деҳоти Қалъаидашти]] [[ноҳияи Файзобод]]. Аҳолиаш 2949 нафар ([[Соли 2010|2010]]), [[Мардуми тоҷик|тоҷикон]].

== Таърих ==
Тибқи шаҳодати куҳансолони деҳа дар солҳои 50-уми асри XX, Элокдара таърихи беш аз 100—120-сола доштааст&lt;ref&gt;{{китоб|муаллиф=Б. И. Искандаров, А. М. Мухторов|ном=История таджикского народа. Т. 2, кн. 2|пайванд=https://www.google.com.tj/books/edition/Istori%CD%A1a%EF%B8%A1_tadzhikskogo_naroda/z_FBAAAAYAAJ?hl=ru|нашриёт=Издательство восточной литературы|сол=1964|саҳифа=356|язык=ru|саҳифаҳо=67|ссылка=https://zarowadk.ru/dnld/history/files4/itn_2_2_1964.pdf}}&lt;/ref&gt;. Дар он замон Элок яке аз нуқтаҳои аҳолинишини ниҳоии ғарбии [[бекигарии Қаротегин]] маҳсуб мешуд. Сокинони Элок қисман худро аз [[Кӯлоб]] ва қисман аз Файзобод омада мешуморанд&lt;ref&gt;Таджики Каратегина и Дарваза / под ред. Н.А. Кислякова и А.К. Писарчик. – Д. : Дониш, 1966. – Вып. 1. – С. 106. &lt;/ref&gt;. 

Шаҳри Элок (Илок) дар масофаи як рӯза роҳ дар шарқи [[Вашгирд]] воқеъ буд ва [[Истахрӣ]] онро охирин шаҳри Вашгирд дар марзи Рошт гуфтааст. Ҳоло яке аз деҳаҳои ноҳияи Файзобод ва ҳам рӯде, ки аз ҳудуди ин ноҳия гузашта ба дарёи Кофарниҳон мерезад, Элок ном доранд. [[В. В. Бартолд]] вайронаҳои истеҳкоми Қалъаи Даштро макони шаҳри асримиёнагии Элок мешуморад. Дар харитаи садаи XIX-и ин мавзеъ дар шимолу шарқи Файзобод, миёни ин ноҳия ва Оби Гарм маҳалле бо номи Элокдара сабт шудааст, ки эҳтимол маҳалли аслии Элоки асримиёнагӣ дар он воқеъ бошад&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.

== Иқтисод ==
Деҳа нуқтаҳои хидматрасонии маишӣ, хонаи саломатӣ, 44 хоҷагии деҳқонӣ, 7 мағоза, 2 дорухона, сартарошхона, коргоҳи дӯзандагӣ, бустонсаро, хоҷагии колективии «Элок», осиёи обӣ, 2 осиёи барқӣ, сехи коркарди чубу тахта, нуқтаи фурӯши сӯзишворӣ, гӯшаи деҳқон, автосервис, устохонаи оҳангарӣ, 2 толори варзишӣ, корхонаи коркарди маҳсулоти шири ҶДММ «Суҳробҷон», масҷиди ҷомеъи марказӣ, масҷиди панҷвақта дорад.

Мардуми деҳа ба боғдорӣ, ғаллакорӣ, кадупарварӣ, чорводорӣ, картошкапарварӣ машғуланд. Заминҳо аз чашмаҳо обёрӣ мешаванд&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;Файзобод. Энсиклопедия. — {{Д.}}, 2011. [[Сарредаксияи илмии Энсиклопедияи Миллии Тоҷик|СИЭМТ]], — 392 саҳ. — ISBN 978-99947-33-48-4&lt;/ref&gt;.[[Акс:Элоки офтоби.jpeg|thumb|Боғи себ|300x300px]]

== Маҳаллаҳо ==
{| class=&quot;wikitable&quot; width=&quot;50%&quot;
|-
| colspan=&quot;12&quot; style=&quot;text-align:center; background:#ffdead;&quot; |'''Маҳаллаҳои деҳаи Элок'''
|-
! width=&quot;30%&quot; | Маҳалла
! width=&quot;30%&quot; | Аҳолӣ
|-

| Элоки Миёна ||
|-
| Элоки Боло ||
|-
| Элоки Поён ||
|-
| Гулихайри Боло ||
|-
| Гулихайри Поён ||
|-
|}

== Маориф ==
Деҳаи Элок як муассисаи таҳсилоти миёнаи умумӣ ва як муассисаи таҳсилоти миёна дорад. Илова бар ин, аз ҷониби ширкати «ТВЕА»-и Ҷумҳурии Мардумии Чин&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sputnik.tj/20190920/TBEA-Chin-dar-dehai-Elok-maktab-mesozad-1029895633.html|title=“ТВЕА”-и Чин дар деҳаи Элок мактаб месозад|author=|website=Sputnik Тоҷикистон|date=2019-09-20|lang=tg|accessdate=2025-12-23}}&lt;/ref&gt; дар деҳаи Элок сохтмони муассисаи таълимӣ барои 2400 хонанда&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://khovar.tj/suhanronii-peshvoi-millat-emomal-ra-mon-dar-mulo-ot-bo-ro-baron-va-faoloni-no-iyai-fajzobod/|title=Суханронии Пешвои миллат Эмомалӣ Раҳмон дар мулоқот бо роҳбарон ва фаъолони ноҳияи Файзобод|date=2020-09-19|publisher=АМИТ «Ховар»|lang=|accessdate=2025-12-23}}&lt;/ref&gt; идома дорад.

=== Ҷоизадорони озмуни «Фурӯғ» ===
Хонандагони мактаби Элок дар солҳои мухталиф дар озмуни «[[Фурӯғи субҳи доноӣ китоб аст (озмун)|Фурӯғи субҳи доноӣ китоб аст…]]» иштирок карда, соҳиби ҷойҳои намоён шуданд.

==== 2020 ====
* Рухшона Бобошоҳзода, хонандаи синфи 11, ҷои якум дар номинатсияи хондан ва аз ёд кардани осори адибони муосири тоҷик&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://old.kmt.tj/ganchkhoi-ozmun-ruhshona-boboshokhzoda-honandai-sinfi-11-az-dekhai-eloki-nokhiyai-fayzobod|title=Ганҷҳои озмун. Рухшона Бобошоҳзода, хонандаи синфи 11 аз деҳаи Элоки ноҳияи Файзобод|author=Фарзонаи Мирзо|website=old.kmt.tj|date=2020-12-14|publisher=Китобхонаи миллии Тоҷикистон|accessdate=2025-12-23}}&lt;/ref&gt;;
* Нигора Раҳмонова, хонандаи синфи 5, ҷои дуюм дар номинатсияи хондан ва аз ёд кардани ашъори бачагона ва афсонаву ривоятҳои халқи тоҷик.

== Афроди шинохта ==
Пирони тариқати нақшбандия [[Шайх Абдурраҳими Давлат]], Эшони Шайх; собиқ муовини Раиси Шӯрои уламои Тоҷикистон [[Домулло Маъруфи Элокӣ|Домулло Маъруф Раҳимзода]], сархатиби Масҷиди марказии «Яккачинор»-и ноҳияи Синои шаҳри Душанбе Эшони Ҳамдулло (Раҳимов), сархатиби Масҷиди марказии ноҳияи Файзобод Эшони Қори Носир; адабиётшинос ва доктори илмҳои филология [[Боймурод Шарифзода]], доктори илмҳои филология [[Муҳриддин Низомӣ]], номзади илмҳои фалсафа [[Файзалӣ Аминов]], номзади илмҳои иқтисод [[Исмоил Бобиев]], доктои илмҳои физика ва математика [[Сарвар Зарифзода]], доктори илмҳои физика ва математика [[Афзалшоҳ Зарифзода]]; олимони [[Пажӯҳишгоҳи рушди маорифи Академияи таҳсилоти Тоҷикистон|ПРМ]] [[Салоҳуддин Амонӣ]], номзади илмҳои педагогика [[Сайфиддин Камолзода]], Қурбоналӣ Зиёев; номзади илмҳои иқтисод [[Забҳулло Нуруллоев]]; шоир [[Усмон Шарифзода]], шоиру рӯзноманигор [[Исо Раҳим]], рӯзноманигор [[Хӯҷаназари Аминиён]], рӯзноманигору донишноманавис Неъматуллоҳ Акбар ва доктори фалсафа (PhD) аз рӯи ихтисоси филология Абдусалом Тоирзода аз шахсиятҳои маъруфи деҳа ба шумор меоянд.

=== Иштирокдорони ҶБВ ===
Аз деҳаи Элок дар [[Ҷанги Бузурги Ватанӣ]] нафарони зиёде ширкат доштаанд, аз ҷумлаи онҳо Абдуллохон Фатҳуддинов, Одинахуҷа Зиёев&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://jumhuriyat.tj/index.php?art_id=19092|title=ҚИССАИ ҚАҲРАМОНИ 103-СОЛА|author=Убайдулло РАҲИМОВ|website=Нашрияи расмии Тоҷикистон - &quot;Ҷумҳурият&quot;|date=|publisher=jumhuriyat.tj|accessdate=2017-06-07}}&lt;/ref&gt;, Бобӣ Раҳимов, Достӣ Садруддинов, Абдулҳай Муҳиддинов, Аҳмадхон Фатҳуддинов, Сабур Зукуллоев, Сафар Аминов, Ҳикматулло Абдуллоев ва дигарон мебошанд.

== Ҷозибаҳои гардишгарӣ ==
Мақбараи [[Шайх Абдураҳими Давлат]], мақбари Шайх Асадуллоҳ ва Масҷиди ҷомеъи марказии ноҳияи Файзобод дар ҳамин деҳа ҷойгир аст.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://ruzgor.tj/adabiyot-va-farhang/12821-zijorati-avlijoi-fayzobod-2.html|title=Зиёрати марқади Шайх Абдураҳими Давлат|author=Султони Ҳамад|website=Рӯзгор|date=2017-06-09|publisher=|accessdate=2025-12-23|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170620140348/http://www.ruzgor.tj/adabiyot-va-farhang/12821-zijorati-avlijoi-fayzobod-2.html|archivedate=2017-06-20}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;[[Акс:Elok - Panorama.jpg|alt=Манзараи умумии деҳаи Элок|thumb|300x300px|Манзараи умумии деҳаи Элок]]

== Нигористон ==
&lt;gallery&gt;
Акс:Замини Сияҳхор.jpeg|Замини &quot;Сияҳхор&quot;
Акс:Бахори Элок.jpeg|Баҳори Элок
Акс:Элок.jpg|“Шаҳу арус”
Акс:Элок 2.jpg|“Бинии камар”
Акс:Элок 3.jpg|“Чордара”
Акс:Элок 180.jpg|Деҳаи Элок аз баландӣ
&lt;/gallery&gt;

== Нигаред низ ==
* [[Элок (дарё)|Рӯди Элок]]
* [[Чашмаи Элок]]

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Пайвандҳо ==
* {{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=KN1yVC-nuVw|title=Рӯзе дар деҳа. Элок, ноҳияи Файзобод|website=YouTube|date=2025-02-09|publisher=[[ТВ Варзиш]]}}
* {{Cite web|url=https://khovar.tj/ab-ai-buzurgi-sozandag-dar-sha-ru-de-oti-to-ikiston-barodaron-abdura-imzoda-o-arib-2-kilometr-ro-i-de-ai-eloki-fajzobodro-mumfarsh-kardand/|title=Бародарон Абдураҳимзодаҳо қариб 2 километр роҳи деҳаи Элоки Файзободро мумфарш карданд|date=2021-04-20|publisher=[[АМИТ «Ховар»]]|lang=|accessdate=2026-02-13}}
* [http://ok.ru/dustmurodi.said/album/509255462444 Деҳаи Элок дар расмҳо аз нигоҳи ман…]
{{ПБ}}

{{Ноҳияи Файзобод}}

[[Гурӯҳ:Деҳаҳои Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Деҳаҳои ноҳияи Файзобод]]
[[Гурӯҳ:Ҷамоати Қалаидашт]]</text>
      <sha1>ta05ldt6e3fi1yfupzhhirdtd64x56r</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1479609</id>
      <parentid>1479606</parentid>
      <timestamp>2026-07-08T19:42:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VASHGIRD</username>
        <id>8035</id>
      </contributor>
      <comment>/* Иқтисод */</comment>
      <origin>1479609</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14557" sha1="9zuvny9a8mzbu5vfb2406p0fvm6ywt0" xml:space="preserve">{{маъноҳои дигар}}
{{МА
 |мақом                   = Деҳа
 |номи тоҷикӣ             = Элок
 |номи аслӣ               = 
 |тасвир                  = 
 |тавсифи тасвир          = 
 |тобеият                 = 
 |кишвар                  = Тоҷикистон
  |lat_deg=38.6613|lat_min=|lat_sec=|latNS=N
  |lon_deg=69.5206|lon_min=|lon_sec=|longEW=E
  |CoordAddon             = 
  |CoordScale             = 
 |шакли минтақа           = Вилоят
 |минтақа                 = Ноҳияҳои тобеи ҷумҳурӣ
 |минтақа дар ҷадвал      = Ноҳияҳои тобеи ҷумҳурӣ {{!}} НТҶ
 |шакли ноҳия             = Ноҳия
 |ноҳия                   = ноҳияи Файзобод
 |ноҳия дар ҷадвал        = ноҳияи Файзобод {{!}} Файзобод
 |шакли ҷомеа             = Ҷамоат
 |ҷомеа                   = Деҳоти Қалаидашт
 |ҷомеа дар ҷадвал        = 
 |тақсимоти дохилӣ        = 5 маҳалла
 |шакли роҳбарӣ           = Раиси маҳалла
 |роҳбар                  = 
 |замони таъсис           = 
 |аввалин номбарӣ         = 
 |номҳои пешина           = 
 |мақом аз                = 
 |забони расмӣ            = тоҷикӣ
  |аҳолӣ                  = {{шумора|4211}}
  |соли барӯйхатгирӣ      = 2017
  |зичӣ                   = 
  |агломератсия           = 
  |ҳайати миллӣ           = [[мардуми тоҷик|тоҷикон]]
  |ҳайати динӣ            = [[мусулмон]]они [[ҳанафӣ|ҳанафимазҳаб]]
  |этнохороним            = 
 |вақти минтақавӣ         = 
 |DST                     = 
 |коди телефон            = +992 3135
 |нишонаи почта           = 735413
 |нишонаҳои почта         = 
 |коди мошинҳо            = TJ08
 |шакли шиноса            = 
 |шиносаи ададӣ           = 
 |минтақаи замонӣ         = +5
 |гурӯҳ дар Commons       = Ilak (village in Tajikistan)
 |сайт                    = 
}}
'''Элок''' ({{lang-fa|ایلاک}}), '''Элокдара'''&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;''Камалиддинов Ш. С.'' [http://www.kroraina.com/casia/kamalid/kamal2_8.html Историческая география Южного Согда и Тохаристана по арабоязычным источникам IX — начала XIII вв]. — Ташкент: Узбекистон, 1996.&lt;/ref&gt; — [[деҳа]]ест дар [[Деҳоти Қалъаидашт|ҷамоати деҳоти Қалъаидашти]] [[ноҳияи Файзобод]]. Аҳолиаш 2949 нафар ([[Соли 2010|2010]]), [[Мардуми тоҷик|тоҷикон]].

== Таърих ==
Тибқи шаҳодати куҳансолони деҳа дар солҳои 50-уми асри XX, Элокдара таърихи беш аз 100—120-сола доштааст&lt;ref&gt;{{китоб|муаллиф=Б. И. Искандаров, А. М. Мухторов|ном=История таджикского народа. Т. 2, кн. 2|пайванд=https://www.google.com.tj/books/edition/Istori%CD%A1a%EF%B8%A1_tadzhikskogo_naroda/z_FBAAAAYAAJ?hl=ru|нашриёт=Издательство восточной литературы|сол=1964|саҳифа=356|язык=ru|саҳифаҳо=67|ссылка=https://zarowadk.ru/dnld/history/files4/itn_2_2_1964.pdf}}&lt;/ref&gt;. Дар он замон Элок яке аз нуқтаҳои аҳолинишини ниҳоии ғарбии [[бекигарии Қаротегин]] маҳсуб мешуд. Сокинони Элок қисман худро аз [[Кӯлоб]] ва қисман аз Файзобод омада мешуморанд&lt;ref&gt;Таджики Каратегина и Дарваза / под ред. Н.А. Кислякова и А.К. Писарчик. – Д. : Дониш, 1966. – Вып. 1. – С. 106. &lt;/ref&gt;. 

Шаҳри Элок (Илок) дар масофаи як рӯза роҳ дар шарқи [[Вашгирд]] воқеъ буд ва [[Истахрӣ]] онро охирин шаҳри Вашгирд дар марзи Рошт гуфтааст. Ҳоло яке аз деҳаҳои ноҳияи Файзобод ва ҳам рӯде, ки аз ҳудуди ин ноҳия гузашта ба дарёи Кофарниҳон мерезад, Элок ном доранд. [[В. В. Бартолд]] вайронаҳои истеҳкоми Қалъаи Даштро макони шаҳри асримиёнагии Элок мешуморад. Дар харитаи садаи XIX-и ин мавзеъ дар шимолу шарқи Файзобод, миёни ин ноҳия ва Оби Гарм маҳалле бо номи Элокдара сабт шудааст, ки эҳтимол маҳалли аслии Элоки асримиёнагӣ дар он воқеъ бошад&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.

== Иқтисод ==
Деҳа нуқтаҳои хидматрасонии маишӣ, хонаи саломатӣ, 44 хоҷагии деҳқонӣ, 7 мағоза, 2 дорухона, сартарошхона, коргоҳи дӯзандагӣ, бустонсаро, хоҷагии колективии «Элок», осиёи обӣ, 2 осиёи барқӣ, сехи коркарди чубу тахта, нуқтаи фурӯши сӯзишворӣ, гӯшаи деҳқон, автосервис, устохонаи оҳангарӣ, 2 толори варзишӣ, корхонаи коркарди маҳсулоти шири ҶДММ «Суҳробҷон», масҷиди ҷомеъи марказӣ, масҷиди панҷвақта дорад.

Мардуми деҳа ба боғдорӣ, ғаллакорӣ, кадупарварӣ, чорводорӣ, картошкапарварӣ машғуланд. Заминҳо аз чашмаҳо обёрӣ мешаванд&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;Файзобод. Энсиклопедия. — {{Д.}} : [[Сарредаксияи илмии Энсиклопедияи Миллии Тоҷик|СИЭМТ]], 2011. — 392 саҳ. — ISBN 978-99947-33-48-4&lt;/ref&gt;.[[Акс:Элоки офтоби.jpeg|thumb|Боғи себ|300x300px]]

== Маҳаллаҳо ==
{| class=&quot;wikitable&quot; width=&quot;50%&quot;
|-
| colspan=&quot;12&quot; style=&quot;text-align:center; background:#ffdead;&quot; |'''Маҳаллаҳои деҳаи Элок'''
|-
! width=&quot;30%&quot; | Маҳалла
! width=&quot;30%&quot; | Аҳолӣ
|-

| Элоки Миёна ||
|-
| Элоки Боло ||
|-
| Элоки Поён ||
|-
| Гулихайри Боло ||
|-
| Гулихайри Поён ||
|-
|}

== Маориф ==
Деҳаи Элок як муассисаи таҳсилоти миёнаи умумӣ ва як муассисаи таҳсилоти миёна дорад. Илова бар ин, аз ҷониби ширкати «ТВЕА»-и Ҷумҳурии Мардумии Чин&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sputnik.tj/20190920/TBEA-Chin-dar-dehai-Elok-maktab-mesozad-1029895633.html|title=“ТВЕА”-и Чин дар деҳаи Элок мактаб месозад|author=|website=Sputnik Тоҷикистон|date=2019-09-20|lang=tg|accessdate=2025-12-23}}&lt;/ref&gt; дар деҳаи Элок сохтмони муассисаи таълимӣ барои 2400 хонанда&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://khovar.tj/suhanronii-peshvoi-millat-emomal-ra-mon-dar-mulo-ot-bo-ro-baron-va-faoloni-no-iyai-fajzobod/|title=Суханронии Пешвои миллат Эмомалӣ Раҳмон дар мулоқот бо роҳбарон ва фаъолони ноҳияи Файзобод|date=2020-09-19|publisher=АМИТ «Ховар»|lang=|accessdate=2025-12-23}}&lt;/ref&gt; идома дорад.

=== Ҷоизадорони озмуни «Фурӯғ» ===
Хонандагони мактаби Элок дар солҳои мухталиф дар озмуни «[[Фурӯғи субҳи доноӣ китоб аст (озмун)|Фурӯғи субҳи доноӣ китоб аст…]]» иштирок карда, соҳиби ҷойҳои намоён шуданд.

==== 2020 ====
* Рухшона Бобошоҳзода, хонандаи синфи 11, ҷои якум дар номинатсияи хондан ва аз ёд кардани осори адибони муосири тоҷик&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://old.kmt.tj/ganchkhoi-ozmun-ruhshona-boboshokhzoda-honandai-sinfi-11-az-dekhai-eloki-nokhiyai-fayzobod|title=Ганҷҳои озмун. Рухшона Бобошоҳзода, хонандаи синфи 11 аз деҳаи Элоки ноҳияи Файзобод|author=Фарзонаи Мирзо|website=old.kmt.tj|date=2020-12-14|publisher=Китобхонаи миллии Тоҷикистон|accessdate=2025-12-23}}&lt;/ref&gt;;
* Нигора Раҳмонова, хонандаи синфи 5, ҷои дуюм дар номинатсияи хондан ва аз ёд кардани ашъори бачагона ва афсонаву ривоятҳои халқи тоҷик.

== Афроди шинохта ==
Пирони тариқати нақшбандия [[Шайх Абдурраҳими Давлат]], Эшони Шайх; собиқ муовини Раиси Шӯрои уламои Тоҷикистон [[Домулло Маъруфи Элокӣ|Домулло Маъруф Раҳимзода]], сархатиби Масҷиди марказии «Яккачинор»-и ноҳияи Синои шаҳри Душанбе Эшони Ҳамдулло (Раҳимов), сархатиби Масҷиди марказии ноҳияи Файзобод Эшони Қори Носир; адабиётшинос ва доктори илмҳои филология [[Боймурод Шарифзода]], доктори илмҳои филология [[Муҳриддин Низомӣ]], номзади илмҳои фалсафа [[Файзалӣ Аминов]], номзади илмҳои иқтисод [[Исмоил Бобиев]], доктои илмҳои физика ва математика [[Сарвар Зарифзода]], доктори илмҳои физика ва математика [[Афзалшоҳ Зарифзода]]; олимони [[Пажӯҳишгоҳи рушди маорифи Академияи таҳсилоти Тоҷикистон|ПРМ]] [[Салоҳуддин Амонӣ]], номзади илмҳои педагогика [[Сайфиддин Камолзода]], Қурбоналӣ Зиёев; номзади илмҳои иқтисод [[Забҳулло Нуруллоев]]; шоир [[Усмон Шарифзода]], шоиру рӯзноманигор [[Исо Раҳим]], рӯзноманигор [[Хӯҷаназари Аминиён]], рӯзноманигору донишноманавис Неъматуллоҳ Акбар ва доктори фалсафа (PhD) аз рӯи ихтисоси филология Абдусалом Тоирзода аз шахсиятҳои маъруфи деҳа ба шумор меоянд.

=== Иштирокдорони ҶБВ ===
Аз деҳаи Элок дар [[Ҷанги Бузурги Ватанӣ]] нафарони зиёде ширкат доштаанд, аз ҷумлаи онҳо Абдуллохон Фатҳуддинов, Одинахуҷа Зиёев&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://jumhuriyat.tj/index.php?art_id=19092|title=ҚИССАИ ҚАҲРАМОНИ 103-СОЛА|author=Убайдулло РАҲИМОВ|website=Нашрияи расмии Тоҷикистон - &quot;Ҷумҳурият&quot;|date=|publisher=jumhuriyat.tj|accessdate=2017-06-07}}&lt;/ref&gt;, Бобӣ Раҳимов, Достӣ Садруддинов, Абдулҳай Муҳиддинов, Аҳмадхон Фатҳуддинов, Сабур Зукуллоев, Сафар Аминов, Ҳикматулло Абдуллоев ва дигарон мебошанд.

== Ҷозибаҳои гардишгарӣ ==
Мақбараи [[Шайх Абдураҳими Давлат]], мақбари Шайх Асадуллоҳ ва Масҷиди ҷомеъи марказии ноҳияи Файзобод дар ҳамин деҳа ҷойгир аст.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://ruzgor.tj/adabiyot-va-farhang/12821-zijorati-avlijoi-fayzobod-2.html|title=Зиёрати марқади Шайх Абдураҳими Давлат|author=Султони Ҳамад|website=Рӯзгор|date=2017-06-09|publisher=|accessdate=2025-12-23|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170620140348/http://www.ruzgor.tj/adabiyot-va-farhang/12821-zijorati-avlijoi-fayzobod-2.html|archivedate=2017-06-20}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;[[Акс:Elok - Panorama.jpg|alt=Манзараи умумии деҳаи Элок|thumb|300x300px|Манзараи умумии деҳаи Элок]]

== Нигористон ==
&lt;gallery&gt;
Акс:Замини Сияҳхор.jpeg|Замини &quot;Сияҳхор&quot;
Акс:Бахори Элок.jpeg|Баҳори Элок
Акс:Элок.jpg|“Шаҳу арус”
Акс:Элок 2.jpg|“Бинии камар”
Акс:Элок 3.jpg|“Чордара”
Акс:Элок 180.jpg|Деҳаи Элок аз баландӣ
&lt;/gallery&gt;

== Нигаред низ ==
* [[Элок (дарё)|Рӯди Элок]]
* [[Чашмаи Элок]]

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Пайвандҳо ==
* {{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=KN1yVC-nuVw|title=Рӯзе дар деҳа. Элок, ноҳияи Файзобод|website=YouTube|date=2025-02-09|publisher=[[ТВ Варзиш]]}}
* {{Cite web|url=https://khovar.tj/ab-ai-buzurgi-sozandag-dar-sha-ru-de-oti-to-ikiston-barodaron-abdura-imzoda-o-arib-2-kilometr-ro-i-de-ai-eloki-fajzobodro-mumfarsh-kardand/|title=Бародарон Абдураҳимзодаҳо қариб 2 километр роҳи деҳаи Элоки Файзободро мумфарш карданд|date=2021-04-20|publisher=[[АМИТ «Ховар»]]|lang=|accessdate=2026-02-13}}
* [http://ok.ru/dustmurodi.said/album/509255462444 Деҳаи Элок дар расмҳо аз нигоҳи ман…]
{{ПБ}}

{{Ноҳияи Файзобод}}

[[Гурӯҳ:Деҳаҳои Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Деҳаҳои ноҳияи Файзобод]]
[[Гурӯҳ:Ҷамоати Қалаидашт]]</text>
      <sha1>9zuvny9a8mzbu5vfb2406p0fvm6ywt0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Элок (дарё)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>34173</id>
    <revision>
      <id>1479607</id>
      <parentid>1432962</parentid>
      <timestamp>2026-07-08T19:38:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VASHGIRD</username>
        <id>8035</id>
      </contributor>
      <origin>1479607</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3232" sha1="csw6qt6p5repcyw1h9kd9402a3hv2u6" xml:space="preserve">{{дигар мазмунҳо|Элок (маъноҳо)}}
{{Дарё
|Ном                     = Элок
 |Номгузории миллӣ       = 
|Тасвир                  = Дарёи Элок.jpg 
 |Зернависи тасвир       = Дарёи Элок дар сарчашма
|Тӯл                     = 97
|Масоҳати ҳавза          = 829
|Ҳавза                   = 
|Сарфи об                = 0,5
 |Ҷойи ченкунӣ           = 
|Сарчашма                = &lt;!-- слияние Насорты? и реки Пионерабатская --&gt;
 |Мавқеи сарчашма        = 
 |Баландии сарчашма      = 
 |Координатаҳои сарчашма = 38.656/69.5401
|Резишгоҳ                = Дарёи Кофарниҳон
 |Мавқеи резишгоҳ        = 
 |Баландии резишгоҳ      = 
 |Координатаҳои резишгоҳ =  38.4796/68.7769
|Кишвар                   = Тоҷикистон
 |Минтақа                = Ноҳияҳои тобеи ҷумҳурӣ
  |Ноҳия                 = ноҳияи Файзобод/ноҳияи Рӯдакӣ/ноҳияи Ҳисор
}}
'''Элок''' — дарё дар [[ноҳияи Файзобод]], калонтарин шохоби чапи [[дарёи Кофарниҳон]]&lt;ref name=&quot;Файзобод&quot;&gt;ФАЙЗОБОД. Энсиклопедия. Душанбе, 2011. Сарредаксияи илмии Энсиклопедияи Миллии Тоҷик. 392 саҳ.&lt;/ref&gt;.

Аз ҳудуди [[ноҳияи Файзобод]], [[ноҳияи Ваҳдат]] ва [[ноҳияи Рӯдакӣ]] ҷорист. Тули дарё 97 км буда&lt;ref name=&quot;Файзобод&quot; /&gt;, масоҳати ҳавзааш 829 км²&lt;ref name=&quot;Файзобод&quot; /&gt;. Дарё аз чашмаҳои кӯҳии деҳаи Элок сарчашма мегирад ва дар доманаи ҷанубии қаторкӯҳи Қаротегину Сурхкӯҳ ва поёнобаш аз водии Ҳисор мегузарад. Манбаи дарё обҳои зеризаминӣ ва [[барф]]у [[борон]] мебошад. Сарфи миёнаи бисёрсолаи об 0,5 м³/с&lt;ref name=&quot;Файзобод&quot; /&gt;. Дар дарёи Элок [[ширмоҳӣ]], зағорамоҳӣ ва дар болообаш гулмоҳӣ ҳаст. Оби Элок барои обёрии заминҳо ва аз об таъмин кардани аҳолӣ истифода мешавад.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Пайвандҳо ==
* [http://www.pressa.tj/article/sel-dar-rudaki-1000-honaro-harob-va-mardumro-behonumon-kard Сел дар Рӯдакӣ 1000 хонаро хароб ва мардумро бехонумон кард — Пресса.ТҶ] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20160513104825/http://www.pressa.tj/article/sel-dar-rudaki-1000-honaro-harob-va-mardumro-behonumon-kard |date=2016-05-13 }}

== Сарчашма ==
* {{ЭСТ|Элок|8|саҳифҳо=190|муаллиф=Н. Худоиев, З. Мӯсоев}}

[[Гурӯҳ:Ноҳияи Файзобод]]
[[Гурӯҳ:Дарёҳои Тоҷикистон]]</text>
      <sha1>csw6qt6p5repcyw1h9kd9402a3hv2u6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ҷоизаи давлатии ИҶШС</title>
    <ns>0</ns>
    <id>59232</id>
    <revision>
      <id>1479658</id>
      <parentid>1294047</parentid>
      <timestamp>2026-07-09T10:00:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VASHGIRD</username>
        <id>8035</id>
      </contributor>
      <origin>1479658</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8018" sha1="8n189p7l77lrfdejz6mgwfweerei0ty" xml:space="preserve">{{Қуттии ҷоиза
| ном                  = Ҷоизаи давлатии ИҶШС
| тасвир               = Medal State Prize Soviet Union.png
| бари тасвир          = 100px
| номи аслӣ            = {{lang-ru|Государственная премия СССР}}
| кишвар               = {{Парчамкунонӣ|ИҶШС}}
| намуд                = [[Унвонҳои фахрии ИҶШС|Унвони фахрӣ]]
| асоси супурдан       = Барои комёбиҳои барҷаста дар соҳаи илм ва техника, адабиёт, санъат, меъморӣ ва нишондиҳандаҳои баланди меҳнатӣ
| мақом                = Супурда намешавад
| таъсис               = 1966
| супурдани нахустин   = 1967
| супурдани охирин     = 1991
| ҷоизаи болоӣ         = [[Ҷоизаи Ленинӣ]]
| ҷоизаи поёнӣ         = [[Ҷоизаи Комсомоли Ленинӣ]]
| муодилҳо             = [[Ҷоизаи Сталинӣ]], [[Ҷоизаи давлатии Федератсияи Русия]]
}}

'''Ҷоизаи давлатии ИҶШС''' ({{lang|ru|Государственная премия СССР}}) — ҷоизаи ҳарсолаи давлатӣ, ки бо Қарори КМ КПСС ва Совети Вазирони СССР 9 сентябри соли 1966 таъсис ёфтааст. Ин ҷоиза дар давраи аз соли 1967 то 1991 барои комёбиҳои барҷастаи эҷодӣ дар соҳаи илм ва техника, адабиёт, санъат ва меъморӣ эҳдо мегардид. 

Бо Қарори КМ ҲКИШ ва Совети Вазирони СССР аз 17 сентябри соли 1967 Низомнома оид ба ин ҷоиза тасдиқ карда шуд. Бо пошхӯрии Иттиҳоди Шӯравӣ дар соли 1991, Ҷоизаи давлатии ИҶШС аз байн рафт.

== Мақом ва таърих ==
Ҷоизаи давлатии ИҶШС аз рӯи аҳамият ва ҳаҷми маблағи пулӣ (5 000 рубл) пас аз [[Ҷоизаи Ленинӣ]] (ки дар давраи аз соли 1957 то 1991 супурда мешуд) ҷои дуюмро ишғол мекард. Талабот ба лауреатони ин ду ҷоиза фарқ мекард: агар барои соҳиб шудан ба Ҷоизаи Ленинӣ таҳқиқоти «махсусан барҷаста ва бартар аз комёбиҳои ҷаҳонӣ» лозим мешуд, барои Ҷоизаи давлатӣ «саҳми бузург дар рушди илму техникаи ватанӣ» кифоя буд. 

Лауреатони Ҷоизаи Сталинӣ, ки дар солҳои 1941–1955 супурда мешуд, метавонистанд медалҳо ва ҳуҷҷатҳои худро ба атрибутҳои Ҷоизаи давлатӣ ҷойгузин кунанд. Дар адабиёти маълумотномавии шӯравии солҳои 1960–1980 худи Ҷоизаи Сталинӣ низ бо сабабҳои сиёсӣ «Ҷоизаи давлатии ИҶШС» номида мешуд (масалан, «Лауреати Ҷоизаи давлатӣ, соли 1949»).

Ҷоиза ҳар сол дар арафаи иди Инқилоби Октябр эълон мегардид (то 50 ҷоиза дар соҳаи илм ва техника ва то 10 ҷоиза дар соҳаи адабиёт, санъат ва меъморӣ). Ба соҳибони ҷоиза диплом, нишони фахрии лауреат ва маблағи муайяни пулӣ супурда мешуд. Дар ҷумҳуриҳои иттифоқӣ низ ҷоизаҳои давлатии ҷумҳуриявии соҳавӣ таъсис ёфта буданд.

== Феҳристи ҷоизадорон аз Тоҷикистон (дар соҳаи адабиёт ва санъат) ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:95%; border-collapse:collapse;&quot; width=&quot;100%&quot;
|- style=&quot;background-color:#99ccff; text-align:center; font-weight:bold;&quot;
! №
! Шахсият / Гурӯҳи эҷодӣ
! Унвон / Пеша
! Соли супурдан
! Асар ё заминаи мукофотонидан
! Намуди ҷоиза
|-
| 1 || [[Мухтор Ашрафӣ]] || оҳангсоз, дирижёр || 1943, 1952 || Барои осори мусиқӣ ва опера || Ҷоизаи ба номи Сталин
|-
| 2 || [[Комил Ёрматов]] || кинорежиссёр || 1948 || Барои хидматҳо дар соҳаи синамо || Ҷоизаи ба номи Сталин
|-
| 3 || [[Мирзо Турсунзода]] || [[Шоири халқии Тоҷикистон]] || 1948 || барои достони «Қиссаи Ҳиндустон» || Ҷоизаи ба номи Сталин
|-
| 4 || [[Садриддин Айнӣ]] || [[Нависандаи халқии Тоҷикистон]] || 1949 || барои китоби «Ёддоштҳо» (Қисмҳои 1–2) || Ҷоизаи ба номи Сталин
|-
| 5 || [[Сергей Баласанян]],&lt;br&gt;[[Ғаффор Валаматзода]],&lt;br&gt;[[Лутфӣ Зоҳидова]],&lt;br&gt;Муҳаммад Қобилов,&lt;br&gt;Евгений Чемодуров || гурӯҳи эҷодӣ || 1949 || барои балети «Лайли ва Маҷнун» || Ҷоизаи ба номи Сталин
|-
| 6 || [[Борис Бибиков]] || коргардони театр || 1950 || Барои соҳаи театрӣ || Ҷоизаи ба номи Сталин
|-
| 7 || [[Мирсаид Миршакар]] || [[Шоири халқии Тоҷикистон]] || 1950 || барои достонҳои «Қишлоқи тилоӣ» ва «Панҷи ноором» || Ҷоизаи ба номи Сталин
|-
| 8 || [[Иброҳим Барамиков]],&lt;br&gt;[[Борис Кимиёгаров]] || гурӯҳи эҷодӣ (кинематографистон) || 1952 || барои филми ҳуҷҷатии «Тоҷикистони Советӣ» || Ҷоизаи ба номи Сталин
|-
| 9 || [[Ашӯра Носирова]] || [[Ҳунарпешаи халқии ҶШС Тоҷикистон]] || 1952 || барои маҳорати баланди рақсӣ || Ҷоизаи ба номи Сталин
|-
| 10 || [[Муъмин Қาноат]] || [[Шоири халқии ... Тоҷикистон]] || 1978 || барои достони «Суруши Сталинград» || Ҷоизаи давлатии ИҶШС
|-
| 11 || [[Ато Муҳаммадҷонов]] || актёри театр ва кино, [[Ҳунарпешаи халқии ҶШС Тоҷикистон]] || 1986 || барои офаридани нақшҳо дар кинофилмҳо || Ҷоизаи давлатии ИҶШС
|-
| 12 || [[Ҳошим Гадоев]] || [[Ҳунарпешаи халқии СССР]] || 1989 || барои нақши Рустам дар филми «Рустам ва Сӯҳроб» || Ҷоизаи давлатии ИҶШС
|}

== Нигаред низ ==
* [[Ҷоизаи Ленинӣ]]
* [[Ҷоизаи Комсомоли Ленинӣ]]
* [[Унвонҳои фахрии ИҶШС]]

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Пайвандҳо ==
* Постановление Совета Министров СССР от 11 октября 1967 г. N 946 «О почётном знаке и дипломе лауреата государственной премии СССР»

== Адабиёт ==
* Энсиклопедияи советии тоҷик. Ҷилди 4. — Душанбе, 1983. — с. 540.

[[Гурӯҳ:Ҷоизаҳои ИҶШС]]
[[Гурӯҳ:Барандагони Ҷоизаи давлатии ИҶШС]]
[[Гурӯҳ:Унвонҳои фахрӣ]]</text>
      <sha1>8n189p7l77lrfdejz6mgwfweerei0ty</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1479659</id>
      <parentid>1479658</parentid>
      <timestamp>2026-07-09T10:04:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VASHGIRD</username>
        <id>8035</id>
      </contributor>
      <comment>/* Феҳристи ҷоизадорон аз Тоҷикистон (дар соҳаи адабиёт ва санъат) */</comment>
      <origin>1479659</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7530" sha1="oz9zw5ej97odc9rvit4hk2upqof9c3m" xml:space="preserve">{{Қуттии ҷоиза
| ном                  = Ҷоизаи давлатии ИҶШС
| тасвир               = Medal State Prize Soviet Union.png
| бари тасвир          = 100px
| номи аслӣ            = {{lang-ru|Государственная премия СССР}}
| кишвар               = {{Парчамкунонӣ|ИҶШС}}
| намуд                = [[Унвонҳои фахрии ИҶШС|Унвони фахрӣ]]
| асоси супурдан       = Барои комёбиҳои барҷаста дар соҳаи илм ва техника, адабиёт, санъат, меъморӣ ва нишондиҳандаҳои баланди меҳнатӣ
| мақом                = Супурда намешавад
| таъсис               = 1966
| супурдани нахустин   = 1967
| супурдани охирин     = 1991
| ҷоизаи болоӣ         = [[Ҷоизаи Ленинӣ]]
| ҷоизаи поёнӣ         = [[Ҷоизаи Комсомоли Ленинӣ]]
| муодилҳо             = [[Ҷоизаи Сталинӣ]], [[Ҷоизаи давлатии Федератсияи Русия]]
}}

'''Ҷоизаи давлатии ИҶШС''' ({{lang|ru|Государственная премия СССР}}) — ҷоизаи ҳарсолаи давлатӣ, ки бо Қарори КМ КПСС ва Совети Вазирони СССР 9 сентябри соли 1966 таъсис ёфтааст. Ин ҷоиза дар давраи аз соли 1967 то 1991 барои комёбиҳои барҷастаи эҷодӣ дар соҳаи илм ва техника, адабиёт, санъат ва меъморӣ эҳдо мегардид. 

Бо Қарори КМ ҲКИШ ва Совети Вазирони СССР аз 17 сентябри соли 1967 Низомнома оид ба ин ҷоиза тасдиқ карда шуд. Бо пошхӯрии Иттиҳоди Шӯравӣ дар соли 1991, Ҷоизаи давлатии ИҶШС аз байн рафт.

== Мақом ва таърих ==
Ҷоизаи давлатии ИҶШС аз рӯи аҳамият ва ҳаҷми маблағи пулӣ (5 000 рубл) пас аз [[Ҷоизаи Ленинӣ]] (ки дар давраи аз соли 1957 то 1991 супурда мешуд) ҷои дуюмро ишғол мекард. Талабот ба лауреатони ин ду ҷоиза фарқ мекард: агар барои соҳиб шудан ба Ҷоизаи Ленинӣ таҳқиқоти «махсусан барҷаста ва бартар аз комёбиҳои ҷаҳонӣ» лозим мешуд, барои Ҷоизаи давлатӣ «саҳми бузург дар рушди илму техникаи ватанӣ» кифоя буд. 

Лауреатони Ҷоизаи Сталинӣ, ки дар солҳои 1941–1955 супурда мешуд, метавонистанд медалҳо ва ҳуҷҷатҳои худро ба атрибутҳои Ҷоизаи давлатӣ ҷойгузин кунанд. Дар адабиёти маълумотномавии шӯравии солҳои 1960–1980 худи Ҷоизаи Сталинӣ низ бо сабабҳои сиёсӣ «Ҷоизаи давлатии ИҶШС» номида мешуд (масалан, «Лауреати Ҷоизаи давлатӣ, соли 1949»).

Ҷоиза ҳар сол дар арафаи иди Инқилоби Октябр эълон мегардид (то 50 ҷоиза дар соҳаи илм ва техника ва то 10 ҷоиза дар соҳаи адабиёт, санъат ва меъморӣ). Ба соҳибони ҷоиза диплом, нишони фахрии лауреат ва маблағи муайяни пулӣ супурда мешуд. Дар ҷумҳуриҳои иттифоқӣ низ ҷоизаҳои давлатии ҷумҳуриявии соҳавӣ таъсис ёфта буданд.

== Феҳристи ҷоизадорон аз Тоҷикистон (дар соҳаи адабиёт ва санъат) ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:95%; border-collapse:collapse;&quot; width=&quot;100%&quot;
|- style=&quot;background-color:#99ccff; text-align:center; font-weight:bold;&quot;
! №
! Шахсият / Гурӯҳи эҷодӣ
! Унвон / Пеша
! Соли супурдан
! Асар ё заминаи ҷоиза
|-
| 1 || [[Мухтор Ашрафӣ]] || оҳангсоз, дирижёр || 1943, 1952 || Барои осори мусиқӣ ва опера 
|-
| 2 || [[Комил Ёрматов]] || кинорежиссёр || 1948 || Барои хидматҳо дар соҳаи синамо 
|-
| 3 || [[Мирзо Турсунзода]] || [[Шоири халқии Тоҷикистон]] || 1948 || барои достони «Қиссаи Ҳиндустон» 
|-
| 4 || [[Садриддин Айнӣ]] || [[Нависандаи халқии Тоҷикистон]] || 1949 || барои китоби «Ёддоштҳо» (Қисмҳои 1–2) 
|-
| 5 || [[Сергей Баласанян]],&lt;br&gt;[[Ғаффор Валаматзода]],&lt;br&gt;[[Лутфӣ Зоҳидова]],&lt;br&gt;[[Муҳаммад Қобилов]],&lt;br&gt;[[Евгений Чемодуров]]|| гурӯҳи эҷодӣ || 1949 || барои балети «Лайли ва Маҷнун» 
|-
| 6 || [[Борис Бибиков]] || коргардони театр || 1950 || Барои соҳаи театрӣ 
|-
| 7 || [[Мирсаид Миршакар]] || [[Шоири халқии Тоҷикистон]] || 1950 || барои достонҳои «Қишлоқи тилоӣ» ва «Панҷи ноором» 
|-
| 8 || [[Иброҳим Барамиков]],&lt;br&gt;[[Борис Кимёгаров|Борис Кимиёгаров]]|| гурӯҳи эҷодӣ (кинематографистон) || 1952 || барои филми ҳуҷҷатии «Тоҷикистони Советӣ» 
|-
| 9 || [[Ашӯра Носирова]] || [[Ҳунарпешаи халқии ҶШС Тоҷикистон]] || 1952 || барои маҳорати баланди рақсӣ 
|-
| 10 || [[Мӯъмин Қаноат|Муъмин Қаноат]]|| [[Шоири халқии Тоҷикистон]]|| 1978 || барои достони «Суруши Сталинград» 
|-
| 11 || [[Ато Муҳаммадҷонов]] || актёри театр ва кино, [[Ҳунарпешаи халқии ҶШС Тоҷикистон]] || 1986 || барои офаридани нақшҳо дар кинофилмҳо 
|-
| 12 || [[Ҳошим Гадоев]] || [[Ҳунарпешаи халқии СССР]] || 1989 || барои нақши Рустам дар филми «Рустам ва Суҳроб» 
|}

== Нигаред низ ==
* [[Ҷоизаи Ленинӣ]]
* [[Ҷоизаи Комсомоли Ленинӣ]]
* [[Унвонҳои фахрии ИҶШС]]

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Пайвандҳо ==
* Постановление Совета Министров СССР от 11 октября 1967 г. N 946 «О почётном знаке и дипломе лауреата государственной премии СССР»

== Адабиёт ==
* Энсиклопедияи советии тоҷик. Ҷилди 4. — Душанбе, 1983. — с. 540.

[[Гурӯҳ:Ҷоизаҳои ИҶШС]]
[[Гурӯҳ:Барандагони Ҷоизаи давлатии ИҶШС]]
[[Гурӯҳ:Унвонҳои фахрӣ]]</text>
      <sha1>oz9zw5ej97odc9rvit4hk2upqof9c3m</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1479660</id>
      <parentid>1479659</parentid>
      <timestamp>2026-07-09T10:05:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VASHGIRD</username>
        <id>8035</id>
      </contributor>
      <origin>1479660</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7535" sha1="af6z6wwxezbsyss04tce94okwpbne6q" xml:space="preserve">{{Қуттии ҷоиза
| ном                  = Ҷоизаи давлатии ИҶШС
| тасвир               = Medal State Prize Soviet Union.png
| бари тасвир          = 100px
| номи аслӣ            = {{lang-ru|Государственная премия СССР}}
| кишвар               = {{Парчамкунонӣ|ИҶШС}}
| намуд                = [[Унвонҳои фахрии ИҶШС|Унвони фахрӣ]]
| асоси супурдан       = Барои комёбиҳои барҷаста дар соҳаи илм ва техника, адабиёт, санъат, меъморӣ ва нишондиҳандаҳои баланди меҳнатӣ
| мақом                = Супурда намешавад
| таъсис               = 1966
| супурдани нахустин   = 1967
| супурдани охирин     = 1991
| ҷоизаи болоӣ         = [[Ҷоизаи Ленинӣ]]
| ҷоизаи поёнӣ         = [[Ҷоизаи Комсомоли Ленинӣ]]
| муодилҳо             = [[Ҷоизаи Сталинӣ]], [[Ҷоизаи давлатии Федератсияи Русия]]
}}

'''Ҷоизаи давлатии ИҶШС''' ({{lang|ru|Государственная премия СССР}}) — ҷоизаи ҳарсолаи давлатӣ, ки бо Қарори КМ ҲКИШ ва Совети Вазирони ИШҶС 9 сентябри соли 1966 таъсис ёфтааст. Ин ҷоиза дар давраи аз соли 1967 то 1991 барои комёбиҳои барҷастаи эҷодӣ дар соҳаи илм ва техника, адабиёт, санъат ва меъморӣ эҳдо мегардид. 

Бо Қарори КМ ҲКИШ ва Совети Вазирони ИШҶС  аз 17 сентябри соли 1967 Низомнома оид ба ин ҷоиза тасдиқ карда шуд. Бо пошхӯрии [[Иттиҳоди Шӯравӣ]] дар соли 1991, Ҷоизаи давлатии ИҶШС аз байн рафт.

== Мақом ва таърих ==
Ҷоизаи давлатии ИҶШС аз рӯи аҳамият ва ҳаҷми маблағи пулӣ (5 000 рубл) пас аз [[Ҷоизаи Ленинӣ]] (ки дар давраи аз соли 1957 то 1991 супурда мешуд) ҷои дуюмро ишғол мекард. Талабот ба лауреатони ин ду ҷоиза фарқ мекард: агар барои соҳиб шудан ба Ҷоизаи Ленинӣ таҳқиқоти «махсусан барҷаста ва бартар аз комёбиҳои ҷаҳонӣ» лозим мешуд, барои Ҷоизаи давлатӣ «саҳми бузург дар рушди илму техникаи ватанӣ» кифоя буд. 

Лауреатони Ҷоизаи Сталинӣ, ки дар солҳои 1941–1955 супурда мешуд, метавонистанд медалҳо ва ҳуҷҷатҳои худро ба атрибутҳои Ҷоизаи давлатӣ ҷойгузин кунанд. Дар адабиёти маълумотномавии шӯравии солҳои 1960–1980 худи Ҷоизаи Сталинӣ низ бо сабабҳои сиёсӣ «Ҷоизаи давлатии ИҶШС» номида мешуд (масалан, «Лауреати Ҷоизаи давлатӣ, соли 1949»).

Ҷоиза ҳар сол дар арафаи иди Инқилоби Октябр эълон мегардид (то 50 ҷоиза дар соҳаи илм ва техника ва то 10 ҷоиза дар соҳаи адабиёт, санъат ва меъморӣ). Ба соҳибони ҷоиза диплом, нишони фахрии лауреат ва маблағи муайяни пулӣ супурда мешуд. Дар ҷумҳуриҳои иттифоқӣ низ ҷоизаҳои давлатии ҷумҳуриявии соҳавӣ таъсис ёфта буданд.

== Феҳристи ҷоизадорон аз Тоҷикистон (дар соҳаи адабиёт ва санъат) ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:95%; border-collapse:collapse;&quot; width=&quot;100%&quot;
|- style=&quot;background-color:#99ccff; text-align:center; font-weight:bold;&quot;
! №
! Шахсият / Гурӯҳи эҷодӣ
! Унвон / Пеша
! Соли супурдан
! Асар ё заминаи ҷоиза
|-
| 1 || [[Мухтор Ашрафӣ]] || оҳангсоз, дирижёр || 1943, 1952 || Барои осори мусиқӣ ва опера 
|-
| 2 || [[Комил Ёрматов]] || кинорежиссёр || 1948 || Барои хидматҳо дар соҳаи синамо 
|-
| 3 || [[Мирзо Турсунзода]] || [[Шоири халқии Тоҷикистон]] || 1948 || барои достони «Қиссаи Ҳиндустон» 
|-
| 4 || [[Садриддин Айнӣ]] || [[Нависандаи халқии Тоҷикистон]] || 1949 || барои китоби «Ёддоштҳо» (Қисмҳои 1–2) 
|-
| 5 || [[Сергей Баласанян]],&lt;br&gt;[[Ғаффор Валаматзода]],&lt;br&gt;[[Лутфӣ Зоҳидова]],&lt;br&gt;[[Муҳаммад Қобилов]],&lt;br&gt;[[Евгений Чемодуров]]|| гурӯҳи эҷодӣ || 1949 || барои балети «Лайли ва Маҷнун» 
|-
| 6 || [[Борис Бибиков]] || коргардони театр || 1950 || Барои соҳаи театрӣ 
|-
| 7 || [[Мирсаид Миршакар]] || [[Шоири халқии Тоҷикистон]] || 1950 || барои достонҳои «Қишлоқи тилоӣ» ва «Панҷи ноором» 
|-
| 8 || [[Иброҳим Барамиков]],&lt;br&gt;[[Борис Кимёгаров|Борис Кимиёгаров]]|| гурӯҳи эҷодӣ (кинематографистон) || 1952 || барои филми ҳуҷҷатии «Тоҷикистони Советӣ» 
|-
| 9 || [[Ашӯра Носирова]] || [[Ҳунарпешаи халқии ҶШС Тоҷикистон]] || 1952 || барои маҳорати баланди рақсӣ 
|-
| 10 || [[Мӯъмин Қаноат|Муъмин Қаноат]]|| [[Шоири халқии Тоҷикистон]]|| 1978 || барои достони «Суруши Сталинград» 
|-
| 11 || [[Ато Муҳаммадҷонов]] || актёри театр ва кино, [[Ҳунарпешаи халқии ҶШС Тоҷикистон]] || 1986 || барои офаридани нақшҳо дар кинофилмҳо 
|-
| 12 || [[Ҳошим Гадоев]] || [[Ҳунарпешаи халқии СССР]] || 1989 || барои нақши Рустам дар филми «Рустам ва Суҳроб» 
|}

== Нигаред низ ==
* [[Ҷоизаи Ленинӣ]]
* [[Ҷоизаи Комсомоли Ленинӣ]]
* [[Унвонҳои фахрии ИҶШС]]

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Пайвандҳо ==
* Постановление Совета Министров СССР от 11 октября 1967 г. N 946 «О почётном знаке и дипломе лауреата государственной премии СССР»

== Адабиёт ==
* Энсиклопедияи советии тоҷик. Ҷилди 4. — Душанбе, 1983. — с. 540.

[[Гурӯҳ:Ҷоизаҳои ИҶШС]]
[[Гурӯҳ:Барандагони Ҷоизаи давлатии ИҶШС]]
[[Гурӯҳ:Унвонҳои фахрӣ]]</text>
      <sha1>af6z6wwxezbsyss04tce94okwpbne6q</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1479661</id>
      <parentid>1479660</parentid>
      <timestamp>2026-07-09T10:05:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VASHGIRD</username>
        <id>8035</id>
      </contributor>
      <origin>1479661</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7535" sha1="6nf1otw3c26ke97mkydtglbld3ddvmw" xml:space="preserve">{{Қуттии ҷоиза
| ном                  = Ҷоизаи давлатии ИҶШС
| тасвир               = Medal State Prize Soviet Union.png
| бари тасвир          = 100px
| номи аслӣ            = {{lang-ru|Государственная премия СССР}}
| кишвар               = {{Парчамкунонӣ|ИҶШС}}
| намуд                = [[Унвонҳои фахрии ИҶШС|Унвони фахрӣ]]
| асоси супурдан       = Барои комёбиҳои барҷаста дар соҳаи илм ва техника, адабиёт, санъат, меъморӣ ва нишондиҳандаҳои баланди меҳнатӣ
| мақом                = Супурда намешавад
| таъсис               = 1966
| супурдани нахустин   = 1967
| супурдани охирин     = 1991
| ҷоизаи болоӣ         = [[Ҷоизаи Ленинӣ]]
| ҷоизаи поёнӣ         = [[Ҷоизаи Комсомоли Ленинӣ]]
| муодилҳо             = [[Ҷоизаи Сталинӣ]], [[Ҷоизаи давлатии Федератсияи Русия]]
}}

'''Ҷоизаи давлатии ИҶШС''' ({{lang-ru|Государственная премия СССР}}) — ҷоизаи ҳарсолаи давлатӣ, ки бо Қарори КМ ҲКИШ ва Совети Вазирони ИШҶС 9 сентябри соли 1966 таъсис ёфтааст. Ин ҷоиза дар давраи аз соли 1967 то 1991 барои комёбиҳои барҷастаи эҷодӣ дар соҳаи илм ва техника, адабиёт, санъат ва меъморӣ эҳдо мегардид. 

Бо Қарори КМ ҲКИШ ва Совети Вазирони ИШҶС  аз 17 сентябри соли 1967 Низомнома оид ба ин ҷоиза тасдиқ карда шуд. Бо пошхӯрии [[Иттиҳоди Шӯравӣ]] дар соли 1991, Ҷоизаи давлатии ИҶШС аз байн рафт.

== Мақом ва таърих ==
Ҷоизаи давлатии ИҶШС аз рӯи аҳамият ва ҳаҷми маблағи пулӣ (5 000 рубл) пас аз [[Ҷоизаи Ленинӣ]] (ки дар давраи аз соли 1957 то 1991 супурда мешуд) ҷои дуюмро ишғол мекард. Талабот ба лауреатони ин ду ҷоиза фарқ мекард: агар барои соҳиб шудан ба Ҷоизаи Ленинӣ таҳқиқоти «махсусан барҷаста ва бартар аз комёбиҳои ҷаҳонӣ» лозим мешуд, барои Ҷоизаи давлатӣ «саҳми бузург дар рушди илму техникаи ватанӣ» кифоя буд. 

Лауреатони Ҷоизаи Сталинӣ, ки дар солҳои 1941–1955 супурда мешуд, метавонистанд медалҳо ва ҳуҷҷатҳои худро ба атрибутҳои Ҷоизаи давлатӣ ҷойгузин кунанд. Дар адабиёти маълумотномавии шӯравии солҳои 1960–1980 худи Ҷоизаи Сталинӣ низ бо сабабҳои сиёсӣ «Ҷоизаи давлатии ИҶШС» номида мешуд (масалан, «Лауреати Ҷоизаи давлатӣ, соли 1949»).

Ҷоиза ҳар сол дар арафаи иди Инқилоби Октябр эълон мегардид (то 50 ҷоиза дар соҳаи илм ва техника ва то 10 ҷоиза дар соҳаи адабиёт, санъат ва меъморӣ). Ба соҳибони ҷоиза диплом, нишони фахрии лауреат ва маблағи муайяни пулӣ супурда мешуд. Дар ҷумҳуриҳои иттифоқӣ низ ҷоизаҳои давлатии ҷумҳуриявии соҳавӣ таъсис ёфта буданд.

== Феҳристи ҷоизадорон аз Тоҷикистон (дар соҳаи адабиёт ва санъат) ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:95%; border-collapse:collapse;&quot; width=&quot;100%&quot;
|- style=&quot;background-color:#99ccff; text-align:center; font-weight:bold;&quot;
! №
! Шахсият / Гурӯҳи эҷодӣ
! Унвон / Пеша
! Соли супурдан
! Асар ё заминаи ҷоиза
|-
| 1 || [[Мухтор Ашрафӣ]] || оҳангсоз, дирижёр || 1943, 1952 || Барои осори мусиқӣ ва опера 
|-
| 2 || [[Комил Ёрматов]] || кинорежиссёр || 1948 || Барои хидматҳо дар соҳаи синамо 
|-
| 3 || [[Мирзо Турсунзода]] || [[Шоири халқии Тоҷикистон]] || 1948 || барои достони «Қиссаи Ҳиндустон» 
|-
| 4 || [[Садриддин Айнӣ]] || [[Нависандаи халқии Тоҷикистон]] || 1949 || барои китоби «Ёддоштҳо» (Қисмҳои 1–2) 
|-
| 5 || [[Сергей Баласанян]],&lt;br&gt;[[Ғаффор Валаматзода]],&lt;br&gt;[[Лутфӣ Зоҳидова]],&lt;br&gt;[[Муҳаммад Қобилов]],&lt;br&gt;[[Евгений Чемодуров]]|| гурӯҳи эҷодӣ || 1949 || барои балети «Лайли ва Маҷнун» 
|-
| 6 || [[Борис Бибиков]] || коргардони театр || 1950 || Барои соҳаи театрӣ 
|-
| 7 || [[Мирсаид Миршакар]] || [[Шоири халқии Тоҷикистон]] || 1950 || барои достонҳои «Қишлоқи тилоӣ» ва «Панҷи ноором» 
|-
| 8 || [[Иброҳим Барамиков]],&lt;br&gt;[[Борис Кимёгаров|Борис Кимиёгаров]]|| гурӯҳи эҷодӣ (кинематографистон) || 1952 || барои филми ҳуҷҷатии «Тоҷикистони Советӣ» 
|-
| 9 || [[Ашӯра Носирова]] || [[Ҳунарпешаи халқии ҶШС Тоҷикистон]] || 1952 || барои маҳорати баланди рақсӣ 
|-
| 10 || [[Мӯъмин Қаноат|Муъмин Қаноат]]|| [[Шоири халқии Тоҷикистон]]|| 1978 || барои достони «Суруши Сталинград» 
|-
| 11 || [[Ато Муҳаммадҷонов]] || актёри театр ва кино, [[Ҳунарпешаи халқии ҶШС Тоҷикистон]] || 1986 || барои офаридани нақшҳо дар кинофилмҳо 
|-
| 12 || [[Ҳошим Гадоев]] || [[Ҳунарпешаи халқии СССР]] || 1989 || барои нақши Рустам дар филми «Рустам ва Суҳроб» 
|}

== Нигаред низ ==
* [[Ҷоизаи Ленинӣ]]
* [[Ҷоизаи Комсомоли Ленинӣ]]
* [[Унвонҳои фахрии ИҶШС]]

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Пайвандҳо ==
* Постановление Совета Министров СССР от 11 октября 1967 г. N 946 «О почётном знаке и дипломе лауреата государственной премии СССР»

== Адабиёт ==
* Энсиклопедияи советии тоҷик. Ҷилди 4. — Душанбе, 1983. — с. 540.

[[Гурӯҳ:Ҷоизаҳои ИҶШС]]
[[Гурӯҳ:Барандагони Ҷоизаи давлатии ИҶШС]]
[[Гурӯҳ:Унвонҳои фахрӣ]]</text>
      <sha1>6nf1otw3c26ke97mkydtglbld3ddvmw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Чашмаи Элок</title>
    <ns>0</ns>
    <id>65079</id>
    <revision>
      <id>1479608</id>
      <parentid>1472854</parentid>
      <timestamp>2026-07-08T19:41:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VASHGIRD</username>
        <id>8035</id>
      </contributor>
      <comment>/* Таърих */</comment>
      <origin>1479608</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3403" sha1="a2jxmp4hp8545joeuggtxcxxdgvz2cg" xml:space="preserve">{{дигар мазмунҳо|Элок (маъноҳо)}}
[[Акс:Чашмаи Элок.jpg|alt=Бинои пурнақшу нигор дар болои ЧАШМАИ ЭЛОК|thumb|Бинои пурнақшунигор бар рӯйи Чашмаи Элок]]
[[Акс:Чашмаи Элок 2.jpeg|мини|upright|Обшори Чашмаи Элок]]
'''Чашмаи Элок''' — [[чашма]] дар [[Элок|деҳаи Элоки]] [[Деҳоти Қалаидашт|ҷамоати деҳоти Қалаидашти]] [[ноҳияи Файзобод]]. Обаш ҳамеша сард ва софу зулол мебошад.

== Таърих ==
Соли 1976 бо ташаббуси директори ҳамонвақтаи совхози Қалъаи Дашт Садриддин Ғиёсов ва ёрию дастгирии сокинони маҳал дар болои чашма аз тарафи устоҳои чӯбкори исфарагӣ А. Сироҷов, X. Ахмедов, К. Холиқов бинои зебои пурнақшунигор сохта шуд. Ба муносибати ба 20-солагии Истиқлоли давлатии Тоҷикистон ва 80-солагии ноҳияи Файзобод бинои чашма аз нав таъмир карда шуд. Ин мавзеъ макони пазироии меҳмонон гаштааст. Сокини деҳаи Элок Акбар Раҳимзода дар васфи ин чашма гуфтааст:

{{иқтибоси академикӣ|&lt;poem&gt;
Биё ин ҷо бинӯш оби зулоли чашмасорашро,
Тамошо кун бинову манзару нақшу нигорашро.
Ба сони гулшану боғу чаман зиннатфизо бошад.
Диёри сайргоҳи бехазон, фасли бахорашро.
&lt;/poem&gt;}}

== Чашмаи Элок дар филмҳо ==
[[Акс:Чашмаи Элок дар телефилми Завқи ҷавонӣ.jpg|чап|мини|Чашмаи Элок дар телефилми «Завқи ҷавонӣ», 1983.]]
Чашмаи Элок дар замони шӯравӣ дар навори сурудхонии бархе аз овозхонони тоҷик ва чанде аз филмҳо сабт шудааст. Баъзе саҳнаҳои филми телевизиюнии «Завқи ҷавонӣ» (1983) дар ҳамин Чашмаи Элок ба навор гирифта шудааст. Дар филм намои Чашмаи Элок, тарбузҳои даруни об, рақси [[Саида Файзалиева]], ҷамъи меҳмонон бараъло намуддор аст&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=uSn8xZgdOnc|title=Филми «Завқи ҷавонӣ»|website=youtube.com|date=2022-08-22}}&lt;/ref&gt;.

== Нигаред низ ==
* [[Элок|Деҳаи Элок]]
* [[Элок (дарё)|Дарёи Элок]]

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* ФАЙЗОБОД. Энсиклопедия. Душанбе, 2011. Сарредаксияи илмии Энсиклопедияи Миллии Тоҷик. 392 саҳ.

[[Гурӯҳ:Ноҳияи Файзобод]]
[[Гурӯҳ:Ҷамоати Қалаидашт]]
[[Гурӯҳ:Чашмаҳои Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Объектҳои обӣ ба тартиби алифбо]]</text>
      <sha1>a2jxmp4hp8545joeuggtxcxxdgvz2cg</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1479610</id>
      <parentid>1479608</parentid>
      <timestamp>2026-07-08T19:42:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VASHGIRD</username>
        <id>8035</id>
      </contributor>
      <comment>/* Адабиёт */</comment>
      <origin>1479610</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3447" sha1="57s78csx9vxvdtyfhv61m44ltqj94zr" xml:space="preserve">{{дигар мазмунҳо|Элок (маъноҳо)}}
[[Акс:Чашмаи Элок.jpg|alt=Бинои пурнақшу нигор дар болои ЧАШМАИ ЭЛОК|thumb|Бинои пурнақшунигор бар рӯйи Чашмаи Элок]]
[[Акс:Чашмаи Элок 2.jpeg|мини|upright|Обшори Чашмаи Элок]]
'''Чашмаи Элок''' — [[чашма]] дар [[Элок|деҳаи Элоки]] [[Деҳоти Қалаидашт|ҷамоати деҳоти Қалаидашти]] [[ноҳияи Файзобод]]. Обаш ҳамеша сард ва софу зулол мебошад.

== Таърих ==
Соли 1976 бо ташаббуси директори ҳамонвақтаи совхози Қалъаи Дашт Садриддин Ғиёсов ва ёрию дастгирии сокинони маҳал дар болои чашма аз тарафи устоҳои чӯбкори исфарагӣ А. Сироҷов, X. Ахмедов, К. Холиқов бинои зебои пурнақшунигор сохта шуд. Ба муносибати ба 20-солагии Истиқлоли давлатии Тоҷикистон ва 80-солагии ноҳияи Файзобод бинои чашма аз нав таъмир карда шуд. Ин мавзеъ макони пазироии меҳмонон гаштааст. Сокини деҳаи Элок Акбар Раҳимзода дар васфи ин чашма гуфтааст:

{{иқтибоси академикӣ|&lt;poem&gt;
Биё ин ҷо бинӯш оби зулоли чашмасорашро,
Тамошо кун бинову манзару нақшу нигорашро.
Ба сони гулшану боғу чаман зиннатфизо бошад.
Диёри сайргоҳи бехазон, фасли бахорашро.
&lt;/poem&gt;}}

== Чашмаи Элок дар филмҳо ==
[[Акс:Чашмаи Элок дар телефилми Завқи ҷавонӣ.jpg|чап|мини|Чашмаи Элок дар телефилми «Завқи ҷавонӣ», 1983.]]
Чашмаи Элок дар замони шӯравӣ дар навори сурудхонии бархе аз овозхонони тоҷик ва чанде аз филмҳо сабт шудааст. Баъзе саҳнаҳои филми телевизиюнии «Завқи ҷавонӣ» (1983) дар ҳамин Чашмаи Элок ба навор гирифта шудааст. Дар филм намои Чашмаи Элок, тарбузҳои даруни об, рақси [[Саида Файзалиева]], ҷамъи меҳмонон бараъло намуддор аст&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=uSn8xZgdOnc|title=Филми «Завқи ҷавонӣ»|website=youtube.com|date=2022-08-22}}&lt;/ref&gt;.

== Нигаред низ ==
* [[Элок|Деҳаи Элок]]
* [[Элок (дарё)|Дарёи Элок]]

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* Файзобод. Энсиклопедия. — {{Д.}} : [[Сарредаксияи илмии Энсиклопедияи Миллии Тоҷик|СИЭМТ]], 2011. — 392 саҳ. — ISBN 978-99947-33-48-4

[[Гурӯҳ:Ноҳияи Файзобод]]
[[Гурӯҳ:Ҷамоати Қалаидашт]]
[[Гурӯҳ:Чашмаҳои Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Объектҳои обӣ ба тартиби алифбо]]</text>
      <sha1>57s78csx9vxvdtyfhv61m44ltqj94zr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1479611</id>
      <parentid>1479610</parentid>
      <timestamp>2026-07-08T19:47:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VASHGIRD</username>
        <id>8035</id>
      </contributor>
      <origin>1479611</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3562" sha1="jb96k5yfl7wxlwild1uufj9ur6aho6s" xml:space="preserve">{{дигар мазмунҳо|Элок (маъноҳо)}}
[[Акс:Чашмаи Элок.jpg|alt=Бинои пурнақшу нигор дар болои ЧАШМАИ ЭЛОК|thumb|Бинои пурнақшунигор бар рӯйи Чашмаи Элок]]
[[Акс:Чашмаи Элок 2.jpeg|мини|upright|Обшори Чашмаи Элок]]
'''Чашмаи Элок''' — [[чашма]] дар [[Элок|деҳаи Элоки]] [[Деҳоти Қалаидашт|ҷамоати деҳоти Қалаидашти]] [[ноҳияи Файзобод]]. Обаш ҳамеша сард ва софу зулол мебошад.

[[Акс:Чашмаи Элок, 2025 (85740).jpg|чап|мини|255x255пкс|Сақфи Чашмаи Элок]]

== Таърих ==
Соли 1976 бо ташаббуси директори ҳамонвақтаи совхози Қалъаи Дашт Садриддин Ғиёсов ва ёрию дастгирии сокинони маҳал дар болои чашма аз тарафи устоҳои чӯбкори исфарагӣ А. Сироҷов, X. Ахмедов, К. Холиқов бинои зебои пурнақшунигор сохта шуд. Ба муносибати ба 20-солагии Истиқлоли давлатии Тоҷикистон ва 80-солагии ноҳияи Файзобод бинои чашма аз нав таъмир карда шуд. Ин мавзеъ макони пазироии меҳмонон гаштааст. Сокини деҳаи Элок Акбар Раҳимзода дар васфи ин чашма гуфтааст:

{{иқтибоси академикӣ|&lt;poem&gt;
Биё ин ҷо бинӯш оби зулоли чашмасорашро,
Тамошо кун бинову манзару нақшу нигорашро.
Ба сони гулшану боғу чаман зиннатфизо бошад.
Диёри сайргоҳи бехазон, фасли бахорашро.
&lt;/poem&gt;}}

== Чашмаи Элок дар филмҳо ==
[[Акс:Чашмаи Элок дар телефилми Завқи ҷавонӣ.jpg|чап|мини|Чашмаи Элок дар телефилми «Завқи ҷавонӣ», 1983.]]
Чашмаи Элок дар замони шӯравӣ дар навори сурудхонии бархе аз овозхонони тоҷик ва чанде аз филмҳо сабт шудааст. Баъзе саҳнаҳои филми телевизиюнии «Завқи ҷавонӣ» (1983) дар ҳамин Чашмаи Элок ба навор гирифта шудааст. Дар филм намои Чашмаи Элок, тарбузҳои даруни об, рақси [[Саида Файзалиева]], ҷамъи меҳмонон бараъло намуддор аст&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=uSn8xZgdOnc|title=Филми «Завқи ҷавонӣ»|website=youtube.com|date=2022-08-22}}&lt;/ref&gt;.

== Нигаред низ ==
* [[Элок|Деҳаи Элок]]
* [[Элок (дарё)|Дарёи Элок]]

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* Файзобод. Энсиклопедия. — {{Д.}} : [[Сарредаксияи илмии Энсиклопедияи Миллии Тоҷик|СИЭМТ]], 2011. — 392 саҳ. — ISBN 978-99947-33-48-4

[[Гурӯҳ:Ноҳияи Файзобод]]
[[Гурӯҳ:Ҷамоати Қалаидашт]]
[[Гурӯҳ:Чашмаҳои Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Объектҳои обӣ ба тартиби алифбо]]</text>
      <sha1>jb96k5yfl7wxlwild1uufj9ur6aho6s</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1479612</id>
      <parentid>1479611</parentid>
      <timestamp>2026-07-08T19:47:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VASHGIRD</username>
        <id>8035</id>
      </contributor>
      <comment>/* Таърих */</comment>
      <origin>1479612</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3558" sha1="s3kdocg5o316a41vzc29f41cry8nbui" xml:space="preserve">{{дигар мазмунҳо|Элок (маъноҳо)}}
[[Акс:Чашмаи Элок.jpg|alt=Бинои пурнақшу нигор дар болои ЧАШМАИ ЭЛОК|thumb|Бинои пурнақшунигор бар рӯйи Чашмаи Элок]]
[[Акс:Чашмаи Элок 2.jpeg|мини|upright|Обшори Чашмаи Элок]]
'''Чашмаи Элок''' — [[чашма]] дар [[Элок|деҳаи Элоки]] [[Деҳоти Қалаидашт|ҷамоати деҳоти Қалаидашти]] [[ноҳияи Файзобод]]. Обаш ҳамеша сард ва софу зулол мебошад.

[[Акс:Чашмаи Элок, 2025 (85740).jpg|чап|мини|170x170px|Сақфи Чашмаи Элок]]

== Таърих ==
Соли 1976 бо ташаббуси директори ҳамонвақтаи совхози Қалъаи Дашт Садриддин Ғиёсов ва ёрию дастгирии сокинони маҳал дар болои чашма аз тарафи устоҳои чӯбкори исфарагӣ А. Сироҷов, X. Ахмедов, К. Холиқов бинои зебои пурнақшунигор сохта шуд. Ба муносибати ба 20-солагии Истиқлоли давлатии Тоҷикистон ва 80-солагии ноҳияи Файзобод бинои чашма аз нав таъмир карда шуд. Ин мавзеъ макони пазироии меҳмонон гаштааст. Сокини деҳаи Элок Акбар Раҳимзода дар васфи ин чашма гуфтааст:

{{иқтибоси академикӣ|&lt;poem&gt;
Биё ин ҷо бинӯш оби зулоли чашмасорашро,
Тамошо кун бинову манзару нақшу нигорашро.
Ба сони гулшану боғу чаман зиннатфизо бошад.
Диёри сайргоҳи бехазон, фасли бахорашро.
&lt;/poem&gt;}}

== Чашмаи Элок дар филмҳо ==
[[Акс:Чашмаи Элок дар телефилми Завқи ҷавонӣ.jpg|чап|мини|Чашмаи Элок дар телефилми «Завқи ҷавонӣ», 1983.]]
Чашмаи Элок дар замони шӯравӣ дар навори сурудхонии бархе аз овозхонони тоҷик ва чанде аз филмҳо сабт шудааст. Баъзе саҳнаҳои филми телевизиюнии «Завқи ҷавонӣ» (1983) дар ҳамин Чашмаи Элок ба навор гирифта шудааст. Дар филм намои Чашмаи Элок, тарбузҳои даруни об, рақси [[Саида Файзалиева]], ҷамъи меҳмонон бараъло намуддор аст&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=uSn8xZgdOnc|title=Филми «Завқи ҷавонӣ»|website=youtube.com|date=2022-08-22}}&lt;/ref&gt;.

== Нигаред низ ==
* [[Элок|Деҳаи Элок]]
* [[Элок (дарё)|Дарёи Элок]]

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* Файзобод. Энсиклопедия. — {{Д.}} : [[Сарредаксияи илмии Энсиклопедияи Миллии Тоҷик|СИЭМТ]], 2011. — 392 саҳ. — ISBN 978-99947-33-48-4

[[Гурӯҳ:Ноҳияи Файзобод]]
[[Гурӯҳ:Ҷамоати Қалаидашт]]
[[Гурӯҳ:Чашмаҳои Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Объектҳои обӣ ба тартиби алифбо]]</text>
      <sha1>s3kdocg5o316a41vzc29f41cry8nbui</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1479613</id>
      <parentid>1479612</parentid>
      <timestamp>2026-07-08T19:48:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VASHGIRD</username>
        <id>8035</id>
      </contributor>
      <origin>1479613</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3551" sha1="4g6e6ccew5hznxfkia37w0f1emqtb9y" xml:space="preserve">{{дигар мазмунҳо|Элок (маъноҳо)}}
[[Акс:Чашмаи Элок.jpg|alt=Бинои пурнақшу нигор дар болои ЧАШМАИ ЭЛОК|thumb|Бинои пурнақшунигор бар рӯйи Чашмаи Элок]]
[[Акс:Чашмаи Элок 2.jpeg|мини|upright|Обшори Чашмаи Элок]]
'''Чашмаи Элок''' — [[чашма]] дар [[Элок|деҳаи Элоки]] [[Деҳоти Қалаидашт|ҷамоати деҳоти Қалаидашти]] [[ноҳияи Файзобод]]. Обаш ҳамеша сард ва софу зулол мебошад.

[[Акс:Чашмаи Элок, 2025 (85740).jpg|мини|257x257px|Сақфи Чашмаи Элок]]

== Таърих ==
Соли 1976 бо ташаббуси директори ҳамонвақтаи совхози Қалъаи Дашт Садриддин Ғиёсов ва ёрию дастгирии сокинони маҳал дар болои чашма аз тарафи устоҳои чӯбкори исфарагӣ А. Сироҷов, X. Ахмедов, К. Холиқов бинои зебои пурнақшунигор сохта шуд. Ба муносибати ба 20-солагии Истиқлоли давлатии Тоҷикистон ва 80-солагии ноҳияи Файзобод бинои чашма аз нав таъмир карда шуд. Ин мавзеъ макони пазироии меҳмонон гаштааст. Сокини деҳаи Элок Акбар Раҳимзода дар васфи ин чашма гуфтааст:

{{иқтибоси академикӣ|&lt;poem&gt;
Биё ин ҷо бинӯш оби зулоли чашмасорашро,
Тамошо кун бинову манзару нақшу нигорашро.
Ба сони гулшану боғу чаман зиннатфизо бошад.
Диёри сайргоҳи бехазон, фасли бахорашро.
&lt;/poem&gt;}}

== Чашмаи Элок дар филмҳо ==
[[Акс:Чашмаи Элок дар телефилми Завқи ҷавонӣ.jpg|чап|мини|Чашмаи Элок дар телефилми «Завқи ҷавонӣ», 1983.]]
Чашмаи Элок дар замони шӯравӣ дар навори сурудхонии бархе аз овозхонони тоҷик ва чанде аз филмҳо сабт шудааст. Баъзе саҳнаҳои филми телевизиюнии «Завқи ҷавонӣ» (1983) дар ҳамин Чашмаи Элок ба навор гирифта шудааст. Дар филм намои Чашмаи Элок, тарбузҳои даруни об, рақси [[Саида Файзалиева]], ҷамъи меҳмонон бараъло намуддор аст&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=uSn8xZgdOnc|title=Филми «Завқи ҷавонӣ»|website=youtube.com|date=2022-08-22}}&lt;/ref&gt;.

== Нигаред низ ==
* [[Элок|Деҳаи Элок]]
* [[Элок (дарё)|Дарёи Элок]]

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* Файзобод. Энсиклопедия. — {{Д.}} : [[Сарредаксияи илмии Энсиклопедияи Миллии Тоҷик|СИЭМТ]], 2011. — 392 саҳ. — ISBN 978-99947-33-48-4

[[Гурӯҳ:Ноҳияи Файзобод]]
[[Гурӯҳ:Ҷамоати Қалаидашт]]
[[Гурӯҳ:Чашмаҳои Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Объектҳои обӣ ба тартиби алифбо]]</text>
      <sha1>4g6e6ccew5hznxfkia37w0f1emqtb9y</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Соибсултон Алиназарова</title>
    <ns>0</ns>
    <id>69112</id>
    <revision>
      <id>1479531</id>
      <parentid>1376520</parentid>
      <timestamp>2026-07-08T12:06:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VASHGIRD</username>
        <id>8035</id>
      </contributor>
      <comment>/* Зиндагинома */</comment>
      <origin>1479531</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4547" sha1="9kfhjwc9esyoga6ejkeoztoi90yhlg5" xml:space="preserve">{{Синамогар
 |ном                  = Соибсултон Алиназарова
 |номи аслӣ            = 
 |ном ҳангоми таваллуд = 
 |тасвир               = 
 |бар                  = 
 |тавсифи тасвир       = 
 |таърихи таваллуд     = 28.2.1944
 |зодгоҳ               = {{Зодгоҳ|Бартанг|ноҳияи Бартанг}}
 |шаҳрвандӣ            = 
 |табаият              = 
 |таърихи даргузашт    = 
 |маҳалли даргузашт    = 
 |касб                 = [[ҳунарпеша]]
 |мукофоту ҷоизаҳо     = 
 |соядаст              = 
 |сайт                 = 
 |викианбор            = 
}}

'''Соибсултон Алиназарова ''' ([[28 феврал]]и [[1944]], [[ноҳияи Бартанг]]) — ҳунарпешаи [[Театри давлатии ҷавонон ба номи М. Воҳидов]]. [[Ҳунарпешаи халқии Тоҷикистон]] (2009), Аълочии фарҳанги СССР (1974).

== Зиндагинома ==
Хатмкардаи Омӯзишгоҳи мусиқии шаҳри Душанбе (1964), Институти давлатии санъати театрии ба номи А. В. Луначарскийи шаҳри Москва (1971). Ҳунарпешаи Театри драмаи мусиқии ба номи Рӯдакии шаҳри Хоруғ (1964—1966). Аз соли 1971 ҳунарпешаи Театри давлатии ҷавонони Тоҷикистон ба номи М. Воҳидов. Истеъдоди Алиназарова аз нахустин симоҳои офаридааш зоҳир гардид. Ролҳои офаридаи Алиназарова дорои драматизми амиқ, иродаи бузург ва хусусиятҳои нотакроранд. Дар саҳнаи театр як силсила ролҳои ҷолиби драмавӣ, фоҷиавӣ ва романтикӣ офаридааст: Ҷамила («Бой ва хидматгор»-и Ҳ. Ниёзӣ, 1964), Хосият («Хонаи умед»-и А. Сидқӣ, 1964), Лайлӣ («Қишлоқи тилоӣ»-и М. Миршакар, 1965), Мария Лвовна («Пирии пурзаҳмат»-и Л. Рахманов, 1970), Дилбар («Ғори аҷинаҳо»-и Г. Сафиева, 1971), Нина («Сафар Амиршоев»-и С. Сафаров, 1972), Ширин («Хусрав ва Ширин»-и Г. Птитсин), Марҷона («Фолбинии Афандӣ»-и А. Баҳорӣ), Сабринисо («Сафар Махсум»-и А. Ҳамдам, 1992), Тӯтӣ («Торҳои муҳаббат»-и Қ. Киром), Оҳу («Олами вуҳуш»-и А. Қодиров, 1998), Оқила («Дар ҷустуҷӯи бахт»-и Ҳ. Нуров), Фаррошхола («Моҷарои имтиҳон»-и А. Атобоев) ва ғайра Алиназарова дар телевизион низ фаъолият кардааст. Роли Қандалотро дар намоишномаи «Алифбоҷон-алифбо» хеле хуб офарид. Барандаи намоишномаҳои «Театр ва бачаҳо» ва «Хоби ширин, хурдтаракон» буд. Дар филми телевизионии «Духтари ҷасур»-и Ш. Қиёмов роли духтари ҷасурро моҳирона бозид. Дар бисёр фестивалу озмунҳо иштирок карда, соҳиби ҷоизаҳо шудааст. Муаллифи драмаи «Навҳаи зан» ва 70 мақола.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://vfarhang.tj/index.php?view=data_links&amp;link=teatri_davlatii_javononi_tojikiston_ba_nomi_mahmudjon_vohidov |title=Театри давлатии ҷавонони Тоҷикистон ба номи Маҳмудҷон Воҳидов |accessdate=2015-05-19 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160305133725/http://vfarhang.tj/index.php?view=data_links&amp;link=teatri_davlatii_javononi_tojikiston_ba_nomi_mahmudjon_vohidov |archivedate=2016-03-05 }}&lt;/ref&gt;

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Сарчашма ==
* {{ЭМТ|Алиназарова Соибсултон |1}}
[[Гурӯҳ:Феҳристи ҳунарпешагон]]
[[Гурӯҳ:Ҳунарпешаи театри давлатии ҷавонони Тоҷикистон ба номи М. Воҳидов]]</text>
      <sha1>9kfhjwc9esyoga6ejkeoztoi90yhlg5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Шаблон:Арбоби низомӣ/doc</title>
    <ns>10</ns>
    <id>115853</id>
    <revision>
      <id>1479560</id>
      <parentid>1464530</parentid>
      <timestamp>2026-07-08T13:37:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VASHGIRD</username>
        <id>8035</id>
      </contributor>
      <origin>1479560</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11114" sha1="a1nb89khx544fv8w574o1by1agu7ju5" xml:space="preserve">{{docpage}}
{{TOC right}}
Ин [[Википедия:Шаблонҳои қуттӣ|шаблони қуттӣ]] барои мақолаҳо дар бораи низомиён пешбинӣ шудааст. Қисман бо шаблони англисии {{ent|Infobox military person}} мутобиқат мекунад.

== Захира барои нусхабардорӣ ==
Барои илова кардани қуттии «Арбоби низомӣ» ба мақола, коди зеринро нусхабардорӣ кунед. Майдонҳое, ки бо аломати ду ситорача (**) ишора шудаанд, боркунии автоматии маълумотро аз [[Викидода|Викидода]] дастгирӣ мекунанд.

&lt;pre&gt;{{Арбоби низомӣ
 | ном                  = 
 | номи аслӣ            = {{lang-XX|}}
 | ном ҳангоми таваллуд = 
 | таърихи таваллуд     = дд.мм.гггг**
 | зодгоҳ               = 
 | таърихи даргузашт    = дд.мм.гггг**
 | маҳалли даргузашт    = 
 | тасвир               = тасвир**
 | бар                  = 
 | тавсифи тасвир       = 
 | лақаб                = 
 | тахаллус             = 
 | навъи фаъолият       = 
 | мансубият            = {{Парчамбандӣ|}}
 | солҳои хидмат        = 
 | рутба                = 
 | naмуди қушун         = 
 | фармондеҳ            = 
 | қисм                 = 
 | ҷанг                 = 
 | ҷоизаҳо              = 
{{ряд
 | {{шаблони ҷоизаи олӣ}}
 | {{шаблони ҷоизаи олӣ}}
 | {{шаблони ҷоизаи олӣ}}
 | {{шаблони ҷоизаи олӣ}}
}}
{{ряд
 | {{шаблони ҷоиза}}
 | {{шаблони ҷоиза}}
 | {{шаблони ҷоиза}}
 | {{шаблони ҷоиза}}
}}
 | равобит              = 
 | истеъфо              = 
 | соядаст              = 
}}&lt;/pre&gt;

== Параметрҳои шаблон ==
{| class=wikitable
 ! Параметр
 ! Тавсиф
 ! Хосияти&lt;br&gt;Викидода
 ! Эзоҳҳо

 |-
 | '''ном''' || шакли тоҷикии ном || || агар шакли устувори ном бо тоҷикӣ мавҷуд бошад, маҳз ҳамонро нависед.

 |-
 | '''номи аслӣ''' || барои арбоби низомии хориҷӣ истифода мешавад || [[:d:Property:P1559|P1559]] || тавсия мешавад, ки аз [[Гурӯҳ:Шаблонҳои забонҳо|шаблонҳои забонӣ]] ба шакли &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{lang-XX}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; истифода кунед, ки дар он &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;XX&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; — коди ду ё сеҳарфии забон мувофиқи стандарти [[ISO 639]] аст (масалан, {{t|lang-en}} — забони англисӣ, {{t|lang-de}} — забони олмонӣ ва ғ.)

 |-
 | '''ном ҳангоми таваллуд''' || ном ҳангоми таваллуд || [[:d:Property:P1477|P1477]] ||
 
 |-
 | '''таърихи таваллуд''' || таърихи таваллуд дар формати &lt;code&gt;дд.мм.гггг&lt;/code&gt; || [[:d:Property:P569|P569]] || {{Старый-новый стиль,примечание}}

 |-
 | '''зодгоҳ''' || маҳалли таваллуд || [[:d:Property:P19|P19]] ||
 
 |-
 | '''таърихи даргузашт''' || таърихи вафот дар формати &lt;code&gt;дд.мм.гггг&lt;/code&gt; || [[:d:Property:P570|P570]] || {{Старый-новый стиль,примечание}}
 
 |-
 | '''маҳалли даргузашт''' || маҳалли вафот || [[:d:Property:P20|P20]] ||

 |-
 | '''тасвир''' || номи файл ба шакли &lt;code&gt;Example.jpg&lt;/code&gt; || [[:d:Property:P18|P18]] ||

 |-
 | '''бар''' || бари тасвир ба шакли &lt;code&gt;250px&lt;/code&gt; || ||
 
 |-
 | '''тавсифи тасвир''' || зернависи зери акс || ||

 |-
 | '''лақаб''' || лақаб(ҳо) || ||

 |-
 | '''тахаллус''' || тахаллус(ҳо) || ||

 |-
 | '''мансубият''' || кишвар ё созмоне, ки хидмати ҳарбии шахсият бо он алоқаманд аст || || Метавонад якчандто бошад (бо нишон додани таърихи мувофиқ). Ҳангоми нишон додани кишвар метавонед аз шаблони {{t|Парчамбандӣ}} истифода кунед. Барои нишон додани намуди қушун (армия, флот ва ғ.) аз майдони '''намуди қушун''' истифода кунед (ба поён нигаред)
 
 |-
 | '''солҳои хидмат''' || солҳои хидмати ҳарбӣ || ||

 |-
 | '''рутба''' || рутбаи олии ҳарбӣ ё чини низомии бадастоварда || [[:d:Property:P410|P410]] || Ҳолатҳои махсусро нишон диҳед, масалан, додани рутба ҳангоми ба истеъфо баромадан, пас аз марг ва ғайра. Агар дар артишҳои гуногун хидмат карда бошад, ҳамаашро нишон диҳед. Дар сурати имконпазир будан, метавонед аз шаблонҳои рутбаҳои ҳарбӣ истифода кунед.

 |-
 | '''намуди қушун''' || армия, флот, қувваҳои ҳавоӣ ва ғ. || || Агар созмони ҳарбӣ ғайрирасмӣ бошад, ин майдонро холӣ гузоред.

 |-
 | '''фармондеҳ''' || кадом қисмҳо ё воҳидҳои ҳарбиро фармондеҳӣ кардааст || || Барои сарлашкарон нишон дода мешавад. Вазифаҳои муҳими фармондеҳиро бо таърихашон нишон диҳед. Сарлавҳаи ин сатр дар мақола ба таври худкор ба «Фармондеҳӣ кард» табдил меёбад, агар дар Викидода ҷинси шахсият занона (хосияти [[:d:Property:P21|P21]]) нишон дода шуда бошад.

 |-
 | '''қисм''' || барои низомиёне, ки сарлашкар НЕСТАНД (ё бо ин вазифа шинохта нашудаанд) || || қисми ҳарбиеро, ки хидмат он ҷо гузаштааст, нишон диҳед (рота, баталён, полк ва ғ.). Агар майдони '''фармондеҳ''' пур шуда бошад, ин майдонро навиштан шарт нест.

 |-
 | '''ҷанг''' || номбар кардани ҷангҳо ва набардҳои муҳиме, ки шахсият дар онҳо иштирок доштааст. || ||

 |-
 | '''ҷоизаҳо''' || ҷоизаҳо, орденҳо ва медалҳои муҳим ||[[:d:Property:P166|P166]]|| Тавсия мешавад, ки планкаҳои ҷоизаҳоро бо шаблони контейнерии {{t|ряд}} ҷойгир кунед. Аксҳои орденҳо ва медалҳоро бояд ''зери'' планкаҳои орденӣ гузоред.

 |-
 | '''викианбор''' || номи категория дар [[Викианбор]] (Wikimedia Commons) || [[:d:Property:P373|P373]] || БЕ пешванди &lt;code&gt;Category:&lt;/code&gt;

 |-
 | '''равобит''' || равобити муҳими хидматӣ ё оилавӣ || || Бо нишон додани равобити муфассали оилавӣ сӯиистифода накунед.

 |-
 | '''истеъфо''' || машғулият ё касб баъд аз ба истеъфо баромадан || ||

 |-
 | '''соядаст''' || акси соядаст ё имзои шахс || [[:d:Property:P109|P109]] || номи файл ба шакли &lt;code&gt;Example.jpg&lt;/code&gt;
 |}

== Намунаи пуркунӣ ==
{{demo|reverse=1|br=|&lt;nowiki&gt;
{{Арбоби низомӣ
 | ном                  = Афанасий Павлантьевич Белобородов
 | таърихи таваллуд     = 31.01.1903
 | зодгоҳ               = деҳаи Акинино-Баклаши, Иркутск, Империяи Русия
 | таърихи даргузашт    = 01.09.1990
 | маҳалли даргузашт    = Москва, РСФСР, ИҶШС
 | тасвир               = 
 | мансубият            = {{Парчамбандӣ|ИҶШС|армия}}
 | солҳои хидмат        = 1919—1990
 | рутба                = {{СССР, Генерал армии|тип=1974}}
 | намуди қушун         = [[пехота]]
 | фармондеҳ            = 
* Армияи 43-юм
* Армияи 1-уми Сурхпарчам
 | ҷанг                 = 
* Муноқишаи КВЖД
* Ҷанги Бузурги Ватанӣ
** Битва за Москву
** Белорусская наступательная операция
 | ҷоизаҳо              = 
{{ряд
 | {{Медаль Золотая Звезда}} 
 | {{Медаль Золотая Звезда}} 
}}
{{ряд
 | {{Орден Ленина}} 
 | {{Орден Ленина}} 
 | {{Орден Ленина}} 
 | {{Орден Ленина}} 
}}
{{ряд
 | {{Орден Ленина}} 
 | {{Орден Октябрьской Революции}} 
 | {{Орден Красного Знамени}} 
 | {{Орден Красного Знамени}} 
}}
}}
&lt;/nowiki&gt;}}

== TemplateData ==
&lt;templatedata&gt;
{
	&quot;params&quot;: {
		&quot;ном&quot;: {},
		&quot;номи аслӣ&quot;: {},
		&quot;тасвир&quot;: {
			&quot;type&quot;: &quot;wiki-file-name&quot;
		},
		&quot;бар&quot;: {
			&quot;type&quot;: &quot;number&quot;
		},
		&quot;тавсифи тасвир&quot;: {},
		&quot;давраҳои ҳаёт&quot;: {},
		&quot;ном ҳангоми таваллуд&quot;: {},
		&quot;лақаб&quot;: {},
		&quot;тахаллус&quot;: {},
		&quot;таърихи таваллуд&quot;: {
			&quot;type&quot;: &quot;date&quot;
		},
		&quot;таърихи даргузашт&quot;: {
			&quot;type&quot;: &quot;date&quot;
		},
		&quot;зодгоҳ&quot;: {},
		&quot;маҳалли даргузашт&quot;: {},
		&quot;мансубият&quot;: {},
		&quot;намуди қушун&quot;: {},
		&quot;солҳои хидмат&quot;: {},
		&quot;рутба&quot;: {},
		&quot;қисм&quot;: {},
		&quot;фармондеҳ&quot;: {},
		&quot;вазифа&quot;: {},
		&quot;ҷанг&quot;: {},
		&quot;ҷоизаҳо&quot;: {},
		&quot;равобит&quot;: {},
		&quot;истеъфо&quot;: {},
		&quot;соядаст&quot;: {
			&quot;type&quot;: &quot;wiki-file-name&quot;
		},
		&quot;викианбор&quot;: {},
		&quot;nocat&quot;: {
			&quot;type&quot;: &quot;boolean&quot;
		},
		&quot;from&quot;: {},
		&quot;навъи фаъолият&quot;: {},
		&quot;викитека&quot;: {},
		&quot;номи пурра&quot;: {}
	},
	&quot;format&quot;: &quot;block&quot;
}
&lt;/templatedata&gt;

== Нигаред низ ==
* {{tl|Ходими давлатӣ}}
* {{tl|Олим}}
* {{tl|Шахс}}

&lt;includeonly&gt;
[[Гурӯҳ:Шаблонҳо-қуттиҳо:Ашхос|Низомӣ]]
[[Гурӯҳ:Шаблонҳо-қуттиҳо:Корҳои низомӣ|Ходим]]
&lt;/includeonly&gt;</text>
      <sha1>a1nb89khx544fv8w574o1by1agu7ju5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1479561</id>
      <parentid>1479560</parentid>
      <timestamp>2026-07-08T13:37:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VASHGIRD</username>
        <id>8035</id>
      </contributor>
      <comment>/* Захира барои нусхабардорӣ */</comment>
      <origin>1479561</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11114" sha1="o2pd0jcu9xbe0w75vj41y4mbo5z9ini" xml:space="preserve">{{docpage}}
{{TOC right}}
Ин [[Википедия:Шаблонҳои қуттӣ|шаблони қуттӣ]] барои мақолаҳо дар бораи низомиён пешбинӣ шудааст. Қисман бо шаблони англисии {{ent|Infobox military person}} мутобиқат мекунад.

== Захира барои нусхабардорӣ ==
Барои илова кардани қуттии «Арбоби низомӣ» ба мақола, коди зеринро нусхабардорӣ кунед. Майдонҳое, ки бо аломати ду ситорача (**) ишора шудаанд, боркунии автоматии маълумотро аз [[Викидода|Викидода]] дастгирӣ мекунанд.

&lt;pre&gt;{{Арбоби низомӣ
 | ном                  = 
 | номи аслӣ            = {{lang-XX|}}
 | ном ҳангоми таваллуд = 
 | таърихи таваллуд     = рр.мм.сссс**
 | зодгоҳ               = 
 | таърихи даргузашт    = рр.мм.сссс**
 | маҳалли даргузашт    = 
 | тасвир               = тасвир**
 | бар                  = 
 | тавсифи тасвир       = 
 | лақаб                = 
 | тахаллус             = 
 | навъи фаъолият       = 
 | мансубият            = {{Парчамбандӣ|}}
 | солҳои хидмат        = 
 | рутба                = 
 | naмуди қушун         = 
 | фармондеҳ            = 
 | қисм                 = 
 | ҷанг                 = 
 | ҷоизаҳо              = 
{{ряд
 | {{шаблони ҷоизаи олӣ}}
 | {{шаблони ҷоизаи олӣ}}
 | {{шаблони ҷоизаи олӣ}}
 | {{шаблони ҷоизаи олӣ}}
}}
{{ряд
 | {{шаблони ҷоиза}}
 | {{шаблони ҷоиза}}
 | {{шаблони ҷоиза}}
 | {{шаблони ҷоиза}}
}}
 | равобит              = 
 | истеъфо              = 
 | соядаст              = 
}}&lt;/pre&gt;

== Параметрҳои шаблон ==
{| class=wikitable
 ! Параметр
 ! Тавсиф
 ! Хосияти&lt;br&gt;Викидода
 ! Эзоҳҳо

 |-
 | '''ном''' || шакли тоҷикии ном || || агар шакли устувори ном бо тоҷикӣ мавҷуд бошад, маҳз ҳамонро нависед.

 |-
 | '''номи аслӣ''' || барои арбоби низомии хориҷӣ истифода мешавад || [[:d:Property:P1559|P1559]] || тавсия мешавад, ки аз [[Гурӯҳ:Шаблонҳои забонҳо|шаблонҳои забонӣ]] ба шакли &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{lang-XX}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; истифода кунед, ки дар он &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;XX&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; — коди ду ё сеҳарфии забон мувофиқи стандарти [[ISO 639]] аст (масалан, {{t|lang-en}} — забони англисӣ, {{t|lang-de}} — забони олмонӣ ва ғ.)

 |-
 | '''ном ҳангоми таваллуд''' || ном ҳангоми таваллуд || [[:d:Property:P1477|P1477]] ||
 
 |-
 | '''таърихи таваллуд''' || таърихи таваллуд дар формати &lt;code&gt;дд.мм.гггг&lt;/code&gt; || [[:d:Property:P569|P569]] || {{Старый-новый стиль,примечание}}

 |-
 | '''зодгоҳ''' || маҳалли таваллуд || [[:d:Property:P19|P19]] ||
 
 |-
 | '''таърихи даргузашт''' || таърихи вафот дар формати &lt;code&gt;дд.мм.гггг&lt;/code&gt; || [[:d:Property:P570|P570]] || {{Старый-новый стиль,примечание}}
 
 |-
 | '''маҳалли даргузашт''' || маҳалли вафот || [[:d:Property:P20|P20]] ||

 |-
 | '''тасвир''' || номи файл ба шакли &lt;code&gt;Example.jpg&lt;/code&gt; || [[:d:Property:P18|P18]] ||

 |-
 | '''бар''' || бари тасвир ба шакли &lt;code&gt;250px&lt;/code&gt; || ||
 
 |-
 | '''тавсифи тасвир''' || зернависи зери акс || ||

 |-
 | '''лақаб''' || лақаб(ҳо) || ||

 |-
 | '''тахаллус''' || тахаллус(ҳо) || ||

 |-
 | '''мансубият''' || кишвар ё созмоне, ки хидмати ҳарбии шахсият бо он алоқаманд аст || || Метавонад якчандто бошад (бо нишон додани таърихи мувофиқ). Ҳангоми нишон додани кишвар метавонед аз шаблони {{t|Парчамбандӣ}} истифода кунед. Барои нишон додани намуди қушун (армия, флот ва ғ.) аз майдони '''намуди қушун''' истифода кунед (ба поён нигаред)
 
 |-
 | '''солҳои хидмат''' || солҳои хидмати ҳарбӣ || ||

 |-
 | '''рутба''' || рутбаи олии ҳарбӣ ё чини низомии бадастоварда || [[:d:Property:P410|P410]] || Ҳолатҳои махсусро нишон диҳед, масалан, додани рутба ҳангоми ба истеъфо баромадан, пас аз марг ва ғайра. Агар дар артишҳои гуногун хидмат карда бошад, ҳамаашро нишон диҳед. Дар сурати имконпазир будан, метавонед аз шаблонҳои рутбаҳои ҳарбӣ истифода кунед.

 |-
 | '''намуди қушун''' || армия, флот, қувваҳои ҳавоӣ ва ғ. || || Агар созмони ҳарбӣ ғайрирасмӣ бошад, ин майдонро холӣ гузоред.

 |-
 | '''фармондеҳ''' || кадом қисмҳо ё воҳидҳои ҳарбиро фармондеҳӣ кардааст || || Барои сарлашкарон нишон дода мешавад. Вазифаҳои муҳими фармондеҳиро бо таърихашон нишон диҳед. Сарлавҳаи ин сатр дар мақола ба таври худкор ба «Фармондеҳӣ кард» табдил меёбад, агар дар Викидода ҷинси шахсият занона (хосияти [[:d:Property:P21|P21]]) нишон дода шуда бошад.

 |-
 | '''қисм''' || барои низомиёне, ки сарлашкар НЕСТАНД (ё бо ин вазифа шинохта нашудаанд) || || қисми ҳарбиеро, ки хидмат он ҷо гузаштааст, нишон диҳед (рота, баталён, полк ва ғ.). Агар майдони '''фармондеҳ''' пур шуда бошад, ин майдонро навиштан шарт нест.

 |-
 | '''ҷанг''' || номбар кардани ҷангҳо ва набардҳои муҳиме, ки шахсият дар онҳо иштирок доштааст. || ||

 |-
 | '''ҷоизаҳо''' || ҷоизаҳо, орденҳо ва медалҳои муҳим ||[[:d:Property:P166|P166]]|| Тавсия мешавад, ки планкаҳои ҷоизаҳоро бо шаблони контейнерии {{t|ряд}} ҷойгир кунед. Аксҳои орденҳо ва медалҳоро бояд ''зери'' планкаҳои орденӣ гузоред.

 |-
 | '''викианбор''' || номи категория дар [[Викианбор]] (Wikimedia Commons) || [[:d:Property:P373|P373]] || БЕ пешванди &lt;code&gt;Category:&lt;/code&gt;

 |-
 | '''равобит''' || равобити муҳими хидматӣ ё оилавӣ || || Бо нишон додани равобити муфассали оилавӣ сӯиистифода накунед.

 |-
 | '''истеъфо''' || машғулият ё касб баъд аз ба истеъфо баромадан || ||

 |-
 | '''соядаст''' || акси соядаст ё имзои шахс || [[:d:Property:P109|P109]] || номи файл ба шакли &lt;code&gt;Example.jpg&lt;/code&gt;
 |}

== Намунаи пуркунӣ ==
{{demo|reverse=1|br=|&lt;nowiki&gt;
{{Арбоби низомӣ
 | ном                  = Афанасий Павлантьевич Белобородов
 | таърихи таваллуд     = 31.01.1903
 | зодгоҳ               = деҳаи Акинино-Баклаши, Иркутск, Империяи Русия
 | таърихи даргузашт    = 01.09.1990
 | маҳалли даргузашт    = Москва, РСФСР, ИҶШС
 | тасвир               = 
 | мансубият            = {{Парчамбандӣ|ИҶШС|армия}}
 | солҳои хидмат        = 1919—1990
 | рутба                = {{СССР, Генерал армии|тип=1974}}
 | намуди қушун         = [[пехота]]
 | фармондеҳ            = 
* Армияи 43-юм
* Армияи 1-уми Сурхпарчам
 | ҷанг                 = 
* Муноқишаи КВЖД
* Ҷанги Бузурги Ватанӣ
** Битва за Москву
** Белорусская наступательная операция
 | ҷоизаҳо              = 
{{ряд
 | {{Медаль Золотая Звезда}} 
 | {{Медаль Золотая Звезда}} 
}}
{{ряд
 | {{Орден Ленина}} 
 | {{Орден Ленина}} 
 | {{Орден Ленина}} 
 | {{Орден Ленина}} 
}}
{{ряд
 | {{Орден Ленина}} 
 | {{Орден Октябрьской Революции}} 
 | {{Орден Красного Знамени}} 
 | {{Орден Красного Знамени}} 
}}
}}
&lt;/nowiki&gt;}}

== TemplateData ==
&lt;templatedata&gt;
{
	&quot;params&quot;: {
		&quot;ном&quot;: {},
		&quot;номи аслӣ&quot;: {},
		&quot;тасвир&quot;: {
			&quot;type&quot;: &quot;wiki-file-name&quot;
		},
		&quot;бар&quot;: {
			&quot;type&quot;: &quot;number&quot;
		},
		&quot;тавсифи тасвир&quot;: {},
		&quot;давраҳои ҳаёт&quot;: {},
		&quot;ном ҳангоми таваллуд&quot;: {},
		&quot;лақаб&quot;: {},
		&quot;тахаллус&quot;: {},
		&quot;таърихи таваллуд&quot;: {
			&quot;type&quot;: &quot;date&quot;
		},
		&quot;таърихи даргузашт&quot;: {
			&quot;type&quot;: &quot;date&quot;
		},
		&quot;зодгоҳ&quot;: {},
		&quot;маҳалли даргузашт&quot;: {},
		&quot;мансубият&quot;: {},
		&quot;намуди қушун&quot;: {},
		&quot;солҳои хидмат&quot;: {},
		&quot;рутба&quot;: {},
		&quot;қисм&quot;: {},
		&quot;фармондеҳ&quot;: {},
		&quot;вазифа&quot;: {},
		&quot;ҷанг&quot;: {},
		&quot;ҷоизаҳо&quot;: {},
		&quot;равобит&quot;: {},
		&quot;истеъфо&quot;: {},
		&quot;соядаст&quot;: {
			&quot;type&quot;: &quot;wiki-file-name&quot;
		},
		&quot;викианбор&quot;: {},
		&quot;nocat&quot;: {
			&quot;type&quot;: &quot;boolean&quot;
		},
		&quot;from&quot;: {},
		&quot;навъи фаъолият&quot;: {},
		&quot;викитека&quot;: {},
		&quot;номи пурра&quot;: {}
	},
	&quot;format&quot;: &quot;block&quot;
}
&lt;/templatedata&gt;

== Нигаред низ ==
* {{tl|Ходими давлатӣ}}
* {{tl|Олим}}
* {{tl|Шахс}}

&lt;includeonly&gt;
[[Гурӯҳ:Шаблонҳо-қуттиҳо:Ашхос|Низомӣ]]
[[Гурӯҳ:Шаблонҳо-қуттиҳо:Корҳои низомӣ|Ходим]]
&lt;/includeonly&gt;</text>
      <sha1>o2pd0jcu9xbe0w75vj41y4mbo5z9ini</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1479562</id>
      <parentid>1479561</parentid>
      <timestamp>2026-07-08T13:38:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VASHGIRD</username>
        <id>8035</id>
      </contributor>
      <origin>1479562</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11138" sha1="ow3y97o2ownyesi3hi0iw88smvt04d3" xml:space="preserve">{{docpage}}
{{TOC right}}
Ин [[Википедия:Шаблонҳои қуттӣ|шаблони қуттӣ]] барои мақолаҳо дар бораи низомиён пешбинӣ шудааст. Қисман бо шаблони англисии {{ent|Infobox military person}} мутобиқат мекунад.

== Захира барои нусхабардорӣ ==
Барои илова кардани қуттии «Арбоби низомӣ» ба мақола, коди зеринро нусхабардорӣ кунед. Майдонҳое, ки бо аломати ду ситорача (**) ишора шудаанд, боркунии автоматии маълумотро аз [[Викидода|Викидода]] дастгирӣ мекунанд.

&lt;pre&gt;{{Арбоби низомӣ
 | ном                  = 
 | номи аслӣ            = {{lang-XX|}}
 | ном ҳангоми таваллуд = 
 | таърихи таваллуд     = рр.мм.сссс**
 | зодгоҳ               = 
 | таърихи даргузашт    = рр.мм.сссс**
 | маҳалли даргузашт    = 
 | тасвир               = тасвир**
 | бар                  = 
 | тавсифи тасвир       = 
 | лақаб                = 
 | тахаллус             = 
 | навъи фаъолият       = 
 | мансубият            = {{Парчамбандӣ|}}
 | солҳои хидмат        = 
 | рутба                = 
 | naмуди қушун         = 
 | фармондеҳ            = 
 | қисм                 = 
 | ҷанг                 = 
 | ҷоизаҳо              = 
{{Қатор
 | {{шаблони ҷоизаи олӣ}}
 | {{шаблони ҷоизаи олӣ}}
 | {{шаблони ҷоизаи олӣ}}
 | {{шаблони ҷоизаи олӣ}}
}}
{{Қатор
 | {{шаблони ҷоиза}}
 | {{шаблони ҷоиза}}
 | {{шаблони ҷоиза}}
 | {{шаблони ҷоиза}}
}}
 | равобит              = 
 | истеъфо              = 
 | соядаст              = 
}}&lt;/pre&gt;

== Параметрҳои шаблон ==
{| class=wikitable
 ! Параметр
 ! Тавсиф
 ! Хосияти&lt;br&gt;Викидода
 ! Эзоҳҳо

 |-
 | '''ном''' || шакли тоҷикии ном || || агар шакли устувори ном бо тоҷикӣ мавҷуд бошад, маҳз ҳамонро нависед.

 |-
 | '''номи аслӣ''' || барои арбоби низомии хориҷӣ истифода мешавад || [[:d:Property:P1559|P1559]] || тавсия мешавад, ки аз [[Гурӯҳ:Шаблонҳои забонҳо|шаблонҳои забонӣ]] ба шакли &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{lang-XX}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; истифода кунед, ки дар он &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;XX&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; — коди ду ё сеҳарфии забон мувофиқи стандарти [[ISO 639]] аст (масалан, {{t|lang-en}} — забони англисӣ, {{t|lang-de}} — забони олмонӣ ва ғ.)

 |-
 | '''ном ҳангоми таваллуд''' || ном ҳангоми таваллуд || [[:d:Property:P1477|P1477]] ||
 
 |-
 | '''таърихи таваллуд''' || таърихи таваллуд дар формати &lt;code&gt;дд.мм.гггг&lt;/code&gt; || [[:d:Property:P569|P569]] || {{Старый-новый стиль,примечание}}

 |-
 | '''зодгоҳ''' || маҳалли таваллуд || [[:d:Property:P19|P19]] ||
 
 |-
 | '''таърихи даргузашт''' || таърихи вафот дар формати &lt;code&gt;дд.мм.гггг&lt;/code&gt; || [[:d:Property:P570|P570]] || {{Старый-новый стиль,примечание}}
 
 |-
 | '''маҳалли даргузашт''' || маҳалли вафот || [[:d:Property:P20|P20]] ||

 |-
 | '''тасвир''' || номи файл ба шакли &lt;code&gt;Example.jpg&lt;/code&gt; || [[:d:Property:P18|P18]] ||

 |-
 | '''бар''' || бари тасвир ба шакли &lt;code&gt;250px&lt;/code&gt; || ||
 
 |-
 | '''тавсифи тасвир''' || зернависи зери акс || ||

 |-
 | '''лақаб''' || лақаб(ҳо) || ||

 |-
 | '''тахаллус''' || тахаллус(ҳо) || ||

 |-
 | '''мансубият''' || кишвар ё созмоне, ки хидмати ҳарбии шахсият бо он алоқаманд аст || || Метавонад якчандто бошад (бо нишон додани таърихи мувофиқ). Ҳангоми нишон додани кишвар метавонед аз шаблони {{t|Парчамбандӣ}} истифода кунед. Барои нишон додани намуди қушун (армия, флот ва ғ.) аз майдони '''намуди қушун''' истифода кунед (ба поён нигаред)
 
 |-
 | '''солҳои хидмат''' || солҳои хидмати ҳарбӣ || ||

 |-
 | '''рутба''' || рутбаи олии ҳарбӣ ё чини низомии бадастоварда || [[:d:Property:P410|P410]] || Ҳолатҳои махсусро нишон диҳед, масалан, додани рутба ҳангоми ба истеъфо баромадан, пас аз марг ва ғайра. Агар дар артишҳои гуногун хидмат карда бошад, ҳамаашро нишон диҳед. Дар сурати имконпазир будан, метавонед аз шаблонҳои рутбаҳои ҳарбӣ истифода кунед.

 |-
 | '''намуди қушун''' || армия, флот, қувваҳои ҳавоӣ ва ғ. || || Агар созмони ҳарбӣ ғайрирасмӣ бошад, ин майдонро холӣ гузоред.

 |-
 | '''фармондеҳ''' || кадом қисмҳо ё воҳидҳои ҳарбиро фармондеҳӣ кардааст || || Барои сарлашкарон нишон дода мешавад. Вазифаҳои муҳими фармондеҳиро бо таърихашон нишон диҳед. Сарлавҳаи ин сатр дар мақола ба таври худкор ба «Фармондеҳӣ кард» табдил меёбад, агар дар Викидода ҷинси шахсият занона (хосияти [[:d:Property:P21|P21]]) нишон дода шуда бошад.

 |-
 | '''қисм''' || барои низомиёне, ки сарлашкар НЕСТАНД (ё бо ин вазифа шинохта нашудаанд) || || қисми ҳарбиеро, ки хидмат он ҷо гузаштааст, нишон диҳед (рота, баталён, полк ва ғ.). Агар майдони '''фармондеҳ''' пур шуда бошад, ин майдонро навиштан шарт нест.

 |-
 | '''ҷанг''' || номбар кардани ҷангҳо ва набардҳои муҳиме, ки шахсият дар онҳо иштирок доштааст. || ||

 |-
 | '''ҷоизаҳо''' || ҷоизаҳо, орденҳо ва медалҳои муҳим ||[[:d:Property:P166|P166]]|| Тавсия мешавад, ки планкаҳои ҷоизаҳоро бо шаблони контейнерии {{t|Қатор}} ҷойгир кунед. Аксҳои орденҳо ва медалҳоро бояд ''зери'' планкаҳои орденӣ гузоред.

 |-
 | '''викианбор''' || номи категория дар [[Викианбор]] (Wikimedia Commons) || [[:d:Property:P373|P373]] || БЕ пешванди &lt;code&gt;Category:&lt;/code&gt;

 |-
 | '''равобит''' || равобити муҳими хидматӣ ё оилавӣ || || Бо нишон додани равобити муфассали оилавӣ сӯиистифода накунед.

 |-
 | '''истеъфо''' || машғулият ё касб баъд аз ба истеъфо баромадан || ||

 |-
 | '''соядаст''' || акси соядаст ё имзои шахс || [[:d:Property:P109|P109]] || номи файл ба шакли &lt;code&gt;Example.jpg&lt;/code&gt;
 |}

== Намунаи пуркунӣ ==
{{demo|reverse=1|br=|&lt;nowiki&gt;
{{Арбоби низомӣ
 | ном                  = Афанасий Павлантьевич Белобородов
 | таърихи таваллуд     = 31.01.1903
 | зодгоҳ               = деҳаи Акинино-Баклаши, Иркутск, Империяи Русия
 | таърихи даргузашт    = 01.09.1990
 | маҳалли даргузашт    = Москва, РСФСР, ИҶШС
 | тасвир               = 
 | мансубият            = {{Парчамбандӣ|ИҶШС|армия}}
 | солҳои хидмат        = 1919—1990
 | рутба                = {{СССР, Генерал армии|тип=1974}}
 | намуди қушун         = [[пехота]]
 | фармондеҳ            = 
* Армияи 43-юм
* Армияи 1-уми Сурхпарчам
 | ҷанг                 = 
* Муноқишаи КВЖД
* Ҷанги Бузурги Ватанӣ
** Битва за Москву
** Белорусская наступательная операция
 | ҷоизаҳо              = 
{{Қатор
 | {{Медаль Золотая Звезда}} 
 | {{Медаль Золотая Звезда}} 
}}
{{Қатор
 | {{Орден Ленина}} 
 | {{Орден Ленина}} 
 | {{Орден Ленина}} 
 | {{Орден Ленина}} 
}}
{{Қатор
 | {{Орден Ленина}} 
 | {{Орден Октябрьской Революции}} 
 | {{Орден Красного Знамени}} 
 | {{Орден Красного Знамени}} 
}}
}}
&lt;/nowiki&gt;}}

== TemplateData ==
&lt;templatedata&gt;
{
	&quot;params&quot;: {
		&quot;ном&quot;: {},
		&quot;номи аслӣ&quot;: {},
		&quot;тасвир&quot;: {
			&quot;type&quot;: &quot;wiki-file-name&quot;
		},
		&quot;бар&quot;: {
			&quot;type&quot;: &quot;number&quot;
		},
		&quot;тавсифи тасвир&quot;: {},
		&quot;давраҳои ҳаёт&quot;: {},
		&quot;ном ҳангоми таваллуд&quot;: {},
		&quot;лақаб&quot;: {},
		&quot;тахаллус&quot;: {},
		&quot;таърихи таваллуд&quot;: {
			&quot;type&quot;: &quot;date&quot;
		},
		&quot;таърихи даргузашт&quot;: {
			&quot;type&quot;: &quot;date&quot;
		},
		&quot;зодгоҳ&quot;: {},
		&quot;маҳалли даргузашт&quot;: {},
		&quot;мансубият&quot;: {},
		&quot;намуди қушун&quot;: {},
		&quot;солҳои хидмат&quot;: {},
		&quot;рутба&quot;: {},
		&quot;қисм&quot;: {},
		&quot;фармондеҳ&quot;: {},
		&quot;вазифа&quot;: {},
		&quot;ҷанг&quot;: {},
		&quot;ҷоизаҳо&quot;: {},
		&quot;равобит&quot;: {},
		&quot;истеъфо&quot;: {},
		&quot;соядаст&quot;: {
			&quot;type&quot;: &quot;wiki-file-name&quot;
		},
		&quot;викианбор&quot;: {},
		&quot;nocat&quot;: {
			&quot;type&quot;: &quot;boolean&quot;
		},
		&quot;from&quot;: {},
		&quot;навъи фаъолият&quot;: {},
		&quot;викитека&quot;: {},
		&quot;номи пурра&quot;: {}
	},
	&quot;format&quot;: &quot;block&quot;
}
&lt;/templatedata&gt;

== Нигаред низ ==
* {{tl|Ходими давлатӣ}}
* {{tl|Олим}}
* {{tl|Шахс}}

&lt;includeonly&gt;
[[Гурӯҳ:Шаблонҳо-қуттиҳо:Ашхос|Низомӣ]]
[[Гурӯҳ:Шаблонҳо-қуттиҳо:Корҳои низомӣ|Ходим]]
&lt;/includeonly&gt;</text>
      <sha1>ow3y97o2ownyesi3hi0iw88smvt04d3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1479563</id>
      <parentid>1479562</parentid>
      <timestamp>2026-07-08T13:38:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VASHGIRD</username>
        <id>8035</id>
      </contributor>
      <origin>1479563</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11130" sha1="71ng0trnja4b0wa8fnc0j545zrcgi2t" xml:space="preserve">{{docpage}}
{{TOC right}}
Ин [[Википедия:Шаблонҳои қуттӣ|шаблони қуттӣ]] барои мақолаҳо дар бораи низомиён пешбинӣ шудааст. Қисман бо шаблони англисии {{ent|Infobox military person}} мутобиқат мекунад.

== Захира барои нусхабардорӣ ==
Барои илова кардани қуттии «Арбоби низомӣ» ба мақола, коди зеринро нусхабардорӣ кунед. Майдонҳое, ки бо аломати ду ситорача (**) ишора шудаанд, боркунии автоматии маълумотро аз [[Викидода|Викидода]] дастгирӣ мекунанд.

&lt;pre&gt;{{Арбоби низомӣ
 | ном                  = 
 | номи аслӣ            = {{lang-XX|}}
 | ном ҳангоми таваллуд = 
 | таърихи таваллуд     = рр.мм.сссс**
 | зодгоҳ               = 
 | таърихи даргузашт    = рр.мм.сссс**
 | маҳалли даргузашт    = 
 | тасвир               = тасвир**
 | бар                  = 
 | тавсифи тасвир       = 
 | лақаб                = 
 | тахаллус             = 
 | навъи фаъолият       = 
 | мансубият            = {{Парчамбандӣ|}}
 | солҳои хидмат        = 
 | рутба                = 
 | naмуди қушун         = 
 | фармондеҳ            = 
 | қисм                 = 
 | ҷанг                 = 
 | ҷоизаҳо              = 
{{Қатор
 | {{шаблони ҷоизаи олӣ}}
 | {{шаблони ҷоизаи олӣ}}
 | {{шаблони ҷоизаи олӣ}}
 | {{шаблони ҷоизаи олӣ}}
}}
{{Қатор
 | {{шаблони ҷоиза}}
 | {{шаблони ҷоиза}}
 | {{шаблони ҷоиза}}
 | {{шаблони ҷоиза}}
}}
 | равобит              = 
 | истеъфо              = 
 | соядаст              = 
}}&lt;/pre&gt;

== Параметрҳои шаблон ==
{| class=wikitable
 ! Параметр
 ! Тавсиф
 ! Хосияти&lt;br&gt;Викидода
 ! Эзоҳҳо

 |-
 | '''ном''' || шакли тоҷикии ном || || агар шакли устувори ном бо тоҷикӣ мавҷуд бошад, маҳз ҳамонро нависед.

 |-
 | '''номи аслӣ''' || барои арбоби низомии хориҷӣ истифода мешавад || [[:d:Property:P1559|P1559]] || тавсия мешавад, ки аз [[Гурӯҳ:Шаблонҳои забонҳо|шаблонҳои забонӣ]] ба шакли &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{lang-XX}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; истифода кунед, ки дар он &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;XX&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; — коди ду ё сеҳарфии забон мувофиқи стандарти [[ISO 639]] аст (масалан, {{t|lang-en}} — забони англисӣ, {{t|lang-de}} — забони олмонӣ ва ғ.)

 |-
 | '''ном ҳангоми таваллуд''' || ном ҳангоми таваллуд || [[:d:Property:P1477|P1477]] ||
 
 |-
 | '''таърихи таваллуд''' || таърихи таваллуд дар формати &lt;code&gt;дд.мм.гггг&lt;/code&gt; || [[:d:Property:P569|P569]] || {{Старый-новый стиль,примечание}}

 |-
 | '''зодгоҳ''' || маҳалли таваллуд || [[:d:Property:P19|P19]] ||
 
 |-
 | '''таърихи даргузашт''' || таърихи вафот дар формати &lt;code&gt;дд.мм.гггг&lt;/code&gt; || [[:d:Property:P570|P570]] || {{Старый-новый стиль,примечание}}
 
 |-
 | '''маҳалли даргузашт''' || маҳалли вафот || [[:d:Property:P20|P20]] ||

 |-
 | '''тасвир''' || номи файл ба шакли &lt;code&gt;Example.jpg&lt;/code&gt; || [[:d:Property:P18|P18]] ||

 |-
 | '''бар''' || бари тасвир ба шакли &lt;code&gt;250px&lt;/code&gt; || ||
 
 |-
 | '''тавсифи тасвир''' || зернависи зери акс || ||

 |-
 | '''лақаб''' || лақаб(ҳо) || ||

 |-
 | '''тахаллус''' || тахаллус(ҳо) || ||

 |-
 | '''мансубият''' || кишвар ё созмоне, ки хидмати ҳарбии шахсият бо он алоқаманд аст || || Метавонад якчандто бошад (бо нишон додани таърихи мувофиқ). Ҳангоми нишон додани кишвар метавонед аз шаблони {{t|Парчамбандӣ}} истифода кунед. Барои нишон додани намуди қушун (армия, флот ва ғ.) аз майдони '''намуди қушун''' истифода кунед (ба поён нигаред)
 
 |-
 | '''солҳои хидмат''' || солҳои хидмати ҳарбӣ || ||

 |-
 | '''рутба''' || рутбаи олии ҳарбӣ ё чини низомии бадастоварда || [[:d:Property:P410|P410]] || Ҳолатҳои махсусро нишон диҳед, масалан, додани рутба ҳангоми ба истеъфо баромадан, пас аз марг ва ғайра. Агар дар артишҳои гуногун хидмат карда бошад, ҳамаашро нишон диҳед. Дар сурати имконпазир будан, метавонед аз шаблонҳои рутбаҳои ҳарбӣ истифода кунед.

 |-
 | '''намуди қушун''' || армия, флот, қувваҳои ҳавоӣ ва ғ. || || Агар созмони ҳарбӣ ғайрирасмӣ бошад, ин майдонро холӣ гузоред.

 |-
 | '''фармондеҳ''' || кадом қисмҳо ё воҳидҳои ҳарбиро фармондеҳӣ кардааст || || Барои сарлашкарон нишон дода мешавад. Вазифаҳои муҳими фармондеҳиро бо таърихашон нишон диҳед. Сарлавҳаи ин сатр дар мақола ба таври худкор ба «Фармондеҳӣ кард» табдил меёбад, агар дар Викидода ҷинси шахсият занона (хосияти [[:d:Property:P21|P21]]) нишон дода шуда бошад.

 |-
 | '''қисм''' || барои низомиёне, ки сарлашкар НЕСТАНД (ё бо ин вазифа шинохта нашудаанд) || || қисми ҳарбиеро, ки хидмат он ҷо гузаштааст, нишон диҳед (рота, баталён, полк ва ғ.). Агар майдони '''фармондеҳ''' пур шуда бошад, ин майдонро навиштан шарт нест.

 |-
 | '''ҷанг''' || номбар кардани ҷангҳо ва набардҳои муҳиме, ки шахсият дар онҳо иштирок доштааст. || ||

 |-
 | '''ҷоизаҳо''' || ҷоизаҳо, орденҳо ва медалҳои муҳим ||[[:d:Property:P166|P166]]|| Тавсия мешавад, ки планкаҳои ҷоизаҳоро бо шаблони контейнерии {{t|Қатор}} ҷойгир кунед. Аксҳои орденҳо ва медалҳоро бояд ''зери'' планкаҳои орденӣ гузоред.

 |-
 | '''викианбор''' || номи категория дар [[Викианбор]] (Wikimedia Commons) || [[:d:Property:P373|P373]] || БЕ пешванди &lt;code&gt;Category:&lt;/code&gt;

 |-
 | '''равобит''' || равобити муҳими хидматӣ ё оилавӣ || || Бо нишон додани равобити муфассали оилавӣ сӯиистифода накунед.

 |-
 | '''истеъфо''' || машғулият ё касб баъд аз ба истеъфо баромадан || ||

 |-
 | '''соядаст''' || акси соядаст ё имзои шахс || [[:d:Property:P109|P109]] || номи файл ба шакли &lt;code&gt;Example.jpg&lt;/code&gt;
 |}

== Намунаи пуркунӣ ==
{{demo|reverse=1|br=|&lt;nowiki&gt;
{{Арбоби низомӣ
 | ном                  = Афанасий Павлантьевич Белобородов
 | таърихи таваллуд     = 31.01.1903
 | зодгоҳ               = деҳаи Акинино-Баклаши, Иркутск, Империяи Русия
 | таърихи даргузашт    = 01.09.1990
 | маҳалли даргузашт    = Москва, РСФСР, ИҶШС
 | тасвир               = 
 | мансубият            = {{Парчамбандӣ|ИҶШС|армия}}
 | солҳои хидмат        = 1919—1990
 | рутба                = {{СССР, Генерал армии|тип=1974}}
 | намуди қушун         = [[пехота]]
 | фармондеҳ            = 
* Армияи 43-юм
* Армияи 1-уми Сурхпарчам
 | ҷанг                 = 
* Муноқишаи КВЖД
* Ҷанги Бузурги Ватанӣ
** Битва за Москву
** Белорусская наступательная операция
 | ҷоизаҳо              = 
{{Қатор
 | {{Медаль Золотая Звезда}} 
 | {{Медаль Золотая Звезда}} 
}}
{{Қатор
 | {{Орден Ленина}} 
 | {{Орден Ленина}} 
 | {{Орден Ленина}} 
 | {{Орден Ленина}} 
}}
{{Қатор
 | {{Орден Ленина}} 
 | {{Орден Октябрьской Революции}} 
 | {{Орден Красного Знамени}} 
 | {{Орден Красного Знамени}} 
}}
}}
&lt;/nowiki&gt;}}

== TemplateData ==
&lt;templatedata&gt;
{
	&quot;params&quot;: {
		&quot;ном&quot;: {},
		&quot;номи аслӣ&quot;: {},
		&quot;тасвир&quot;: {
			&quot;type&quot;: &quot;wiki-file-name&quot;
		},
		&quot;бар&quot;: {
			&quot;type&quot;: &quot;number&quot;
		},
		&quot;тавсифи тасвир&quot;: {},
		&quot;давраҳои ҳаёт&quot;: {},
		&quot;ном ҳангоми таваллуд&quot;: {},
		&quot;лақаб&quot;: {},
		&quot;тахаллус&quot;: {},
		&quot;таърихи таваллуд&quot;: {
			&quot;type&quot;: &quot;date&quot;
		},
		&quot;таърихи даргузашт&quot;: {
			&quot;type&quot;: &quot;date&quot;
		},
		&quot;зодгоҳ&quot;: {},
		&quot;маҳалли даргузашт&quot;: {},
		&quot;мансубият&quot;: {},
		&quot;намуди қушун&quot;: {},
		&quot;солҳои хидмат&quot;: {},
		&quot;рутба&quot;: {},
		&quot;қисм&quot;: {},
		&quot;фармондеҳ&quot;: {},
		&quot;вазифа&quot;: {},
		&quot;ҷанг&quot;: {},
		&quot;ҷоизаҳо&quot;: {},
		&quot;равобит&quot;: {},
		&quot;истеъфо&quot;: {},
		&quot;соядаст&quot;: {
			&quot;type&quot;: &quot;wiki-file-name&quot;
		},
		&quot;викианбор&quot;: {},
		&quot;nocat&quot;: {
			&quot;type&quot;: &quot;boolean&quot;
		},
		&quot;from&quot;: {},
		&quot;навъи фаъолият&quot;: {},
		&quot;викитека&quot;: {},
		&quot;номи пурра&quot;: {}
	},
	&quot;format&quot;: &quot;block&quot;
}
&lt;/templatedata&gt;

== Нигаред низ ==
* {{tl|Ходими давлатӣ}}
* {{tl|Олим}}
* {{tl|Шахс}}

&lt;includeonly&gt;
[[Гурӯҳ:Шаблон-қуттиҳо:Ашхос|Низомӣ]]
[[Гурӯҳ:Шаблон-қуттиҳо:Корҳои низомӣ|Ходим]]
&lt;/includeonly&gt;</text>
      <sha1>71ng0trnja4b0wa8fnc0j545zrcgi2t</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1479564</id>
      <parentid>1479563</parentid>
      <timestamp>2026-07-08T13:44:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VASHGIRD</username>
        <id>8035</id>
      </contributor>
      <comment>/* Намунаи пуркунӣ */</comment>
      <origin>1479564</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11104" sha1="q5nnmifff6ipknt5mjuk0maeb0frugn" xml:space="preserve">{{docpage}}
{{TOC right}}
Ин [[Википедия:Шаблонҳои қуттӣ|шаблони қуттӣ]] барои мақолаҳо дар бораи низомиён пешбинӣ шудааст. Қисман бо шаблони англисии {{ent|Infobox military person}} мутобиқат мекунад.

== Захира барои нусхабардорӣ ==
Барои илова кардани қуттии «Арбоби низомӣ» ба мақола, коди зеринро нусхабардорӣ кунед. Майдонҳое, ки бо аломати ду ситорача (**) ишора шудаанд, боркунии автоматии маълумотро аз [[Викидода|Викидода]] дастгирӣ мекунанд.

&lt;pre&gt;{{Арбоби низомӣ
 | ном                  = 
 | номи аслӣ            = {{lang-XX|}}
 | ном ҳангоми таваллуд = 
 | таърихи таваллуд     = рр.мм.сссс**
 | зодгоҳ               = 
 | таърихи даргузашт    = рр.мм.сссс**
 | маҳалли даргузашт    = 
 | тасвир               = тасвир**
 | бар                  = 
 | тавсифи тасвир       = 
 | лақаб                = 
 | тахаллус             = 
 | навъи фаъолият       = 
 | мансубият            = {{Парчамбандӣ|}}
 | солҳои хидмат        = 
 | рутба                = 
 | naмуди қушун         = 
 | фармондеҳ            = 
 | қисм                 = 
 | ҷанг                 = 
 | ҷоизаҳо              = 
{{Қатор
 | {{шаблони ҷоизаи олӣ}}
 | {{шаблони ҷоизаи олӣ}}
 | {{шаблони ҷоизаи олӣ}}
 | {{шаблони ҷоизаи олӣ}}
}}
{{Қатор
 | {{шаблони ҷоиза}}
 | {{шаблони ҷоиза}}
 | {{шаблони ҷоиза}}
 | {{шаблони ҷоиза}}
}}
 | равобит              = 
 | истеъфо              = 
 | соядаст              = 
}}&lt;/pre&gt;

== Параметрҳои шаблон ==
{| class=wikitable
 ! Параметр
 ! Тавсиф
 ! Хосияти&lt;br&gt;Викидода
 ! Эзоҳҳо

 |-
 | '''ном''' || шакли тоҷикии ном || || агар шакли устувори ном бо тоҷикӣ мавҷуд бошад, маҳз ҳамонро нависед.

 |-
 | '''номи аслӣ''' || барои арбоби низомии хориҷӣ истифода мешавад || [[:d:Property:P1559|P1559]] || тавсия мешавад, ки аз [[Гурӯҳ:Шаблонҳои забонҳо|шаблонҳои забонӣ]] ба шакли &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{lang-XX}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; истифода кунед, ки дар он &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;XX&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; — коди ду ё сеҳарфии забон мувофиқи стандарти [[ISO 639]] аст (масалан, {{t|lang-en}} — забони англисӣ, {{t|lang-de}} — забони олмонӣ ва ғ.)

 |-
 | '''ном ҳангоми таваллуд''' || ном ҳангоми таваллуд || [[:d:Property:P1477|P1477]] ||
 
 |-
 | '''таърихи таваллуд''' || таърихи таваллуд дар формати &lt;code&gt;дд.мм.гггг&lt;/code&gt; || [[:d:Property:P569|P569]] || {{Старый-новый стиль,примечание}}

 |-
 | '''зодгоҳ''' || маҳалли таваллуд || [[:d:Property:P19|P19]] ||
 
 |-
 | '''таърихи даргузашт''' || таърихи вафот дар формати &lt;code&gt;дд.мм.гггг&lt;/code&gt; || [[:d:Property:P570|P570]] || {{Старый-новый стиль,примечание}}
 
 |-
 | '''маҳалли даргузашт''' || маҳалли вафот || [[:d:Property:P20|P20]] ||

 |-
 | '''тасвир''' || номи файл ба шакли &lt;code&gt;Example.jpg&lt;/code&gt; || [[:d:Property:P18|P18]] ||

 |-
 | '''бар''' || бари тасвир ба шакли &lt;code&gt;250px&lt;/code&gt; || ||
 
 |-
 | '''тавсифи тасвир''' || зернависи зери акс || ||

 |-
 | '''лақаб''' || лақаб(ҳо) || ||

 |-
 | '''тахаллус''' || тахаллус(ҳо) || ||

 |-
 | '''мансубият''' || кишвар ё созмоне, ки хидмати ҳарбии шахсият бо он алоқаманд аст || || Метавонад якчандто бошад (бо нишон додани таърихи мувофиқ). Ҳангоми нишон додани кишвар метавонед аз шаблони {{t|Парчамбандӣ}} истифода кунед. Барои нишон додани намуди қушун (армия, флот ва ғ.) аз майдони '''намуди қушун''' истифода кунед (ба поён нигаред)
 
 |-
 | '''солҳои хидмат''' || солҳои хидмати ҳарбӣ || ||

 |-
 | '''рутба''' || рутбаи олии ҳарбӣ ё чини низомии бадастоварда || [[:d:Property:P410|P410]] || Ҳолатҳои махсусро нишон диҳед, масалан, додани рутба ҳангоми ба истеъфо баромадан, пас аз марг ва ғайра. Агар дар артишҳои гуногун хидмат карда бошад, ҳамаашро нишон диҳед. Дар сурати имконпазир будан, метавонед аз шаблонҳои рутбаҳои ҳарбӣ истифода кунед.

 |-
 | '''намуди қушун''' || армия, флот, қувваҳои ҳавоӣ ва ғ. || || Агар созмони ҳарбӣ ғайрирасмӣ бошад, ин майдонро холӣ гузоред.

 |-
 | '''фармондеҳ''' || кадом қисмҳо ё воҳидҳои ҳарбиро фармондеҳӣ кардааст || || Барои сарлашкарон нишон дода мешавад. Вазифаҳои муҳими фармондеҳиро бо таърихашон нишон диҳед. Сарлавҳаи ин сатр дар мақола ба таври худкор ба «Фармондеҳӣ кард» табдил меёбад, агар дар Викидода ҷинси шахсият занона (хосияти [[:d:Property:P21|P21]]) нишон дода шуда бошад.

 |-
 | '''қисм''' || барои низомиёне, ки сарлашкар НЕСТАНД (ё бо ин вазифа шинохта нашудаанд) || || қисми ҳарбиеро, ки хидмат он ҷо гузаштааст, нишон диҳед (рота, баталён, полк ва ғ.). Агар майдони '''фармондеҳ''' пур шуда бошад, ин майдонро навиштан шарт нест.

 |-
 | '''ҷанг''' || номбар кардани ҷангҳо ва набардҳои муҳиме, ки шахсият дар онҳо иштирок доштааст. || ||

 |-
 | '''ҷоизаҳо''' || ҷоизаҳо, орденҳо ва медалҳои муҳим ||[[:d:Property:P166|P166]]|| Тавсия мешавад, ки планкаҳои ҷоизаҳоро бо шаблони контейнерии {{t|Қатор}} ҷойгир кунед. Аксҳои орденҳо ва медалҳоро бояд ''зери'' планкаҳои орденӣ гузоред.

 |-
 | '''викианбор''' || номи категория дар [[Викианбор]] (Wikimedia Commons) || [[:d:Property:P373|P373]] || БЕ пешванди &lt;code&gt;Category:&lt;/code&gt;

 |-
 | '''равобит''' || равобити муҳими хидматӣ ё оилавӣ || || Бо нишон додани равобити муфассали оилавӣ сӯиистифода накунед.

 |-
 | '''истеъфо''' || машғулият ё касб баъд аз ба истеъфо баромадан || ||

 |-
 | '''соядаст''' || акси соядаст ё имзои шахс || [[:d:Property:P109|P109]] || номи файл ба шакли &lt;code&gt;Example.jpg&lt;/code&gt;
 |}

== Намунаи пуркунӣ ==
{{demo|reverse=1|br=|&lt;nowiki&gt;
{{Арбоби низомӣ
 | ном                  = Афанасий Павлантьевич Белобородов
 | таърихи таваллуд     = 31.01.1903
 | зодгоҳ               = деҳаи Акинино-Баклаши, Иркутск, Империяи Русия
 | таърихи даргузашт    = 01.09.1990
 | маҳалли даргузашт    = Москва, РСФСР, ИҶШС
 | тасвир               = 
 | мансубият            = {{Парчамбандӣ|ИҶШС|армия}}
 | солҳои хидмат        = 1919—1990
 | рутба                = {{СССР, Генерал армии|тип=1974}}
 | намуди қушун         = [[пехота]]
 | фармондеҳ            = 
* Армияи 43-юм
* Армияи 1-уми Сурхпарчам
 | ҷанг                 = 
* Муноқишаи КВЖД
* Ҷанги Бузурги Ватанӣ
** Битва за Москву
** Белорусская наступательная операция
 | ҷоизаҳо              = 
{{Қатор
 | {{Медали Ситораи Тилоӣ}} 
 | {{Медали Ситораи Тилоӣ}} 
}}
{{Қатор
 | {{Ордени Ленин}} 
 | {{Ордени Ленин}} 
 | {{Ордени Ленин}} 
 | {{Ордени Ленин}} 
}}
{{Қатор
 | {{Ордени Ленин}} 
 | {{Ордени инқилоби Октябр}} 
 | {{Ордени Байрақи Сурх}} 
 | {{Ордени Байрақи Сурх}} 
}}
}}
&lt;/nowiki&gt;}}

== TemplateData ==
&lt;templatedata&gt;
{
	&quot;params&quot;: {
		&quot;ном&quot;: {},
		&quot;номи аслӣ&quot;: {},
		&quot;тасвир&quot;: {
			&quot;type&quot;: &quot;wiki-file-name&quot;
		},
		&quot;бар&quot;: {
			&quot;type&quot;: &quot;number&quot;
		},
		&quot;тавсифи тасвир&quot;: {},
		&quot;давраҳои ҳаёт&quot;: {},
		&quot;ном ҳангоми таваллуд&quot;: {},
		&quot;лақаб&quot;: {},
		&quot;тахаллус&quot;: {},
		&quot;таърихи таваллуд&quot;: {
			&quot;type&quot;: &quot;date&quot;
		},
		&quot;таърихи даргузашт&quot;: {
			&quot;type&quot;: &quot;date&quot;
		},
		&quot;зодгоҳ&quot;: {},
		&quot;маҳалли даргузашт&quot;: {},
		&quot;мансубият&quot;: {},
		&quot;намуди қушун&quot;: {},
		&quot;солҳои хидмат&quot;: {},
		&quot;рутба&quot;: {},
		&quot;қисм&quot;: {},
		&quot;фармондеҳ&quot;: {},
		&quot;вазифа&quot;: {},
		&quot;ҷанг&quot;: {},
		&quot;ҷоизаҳо&quot;: {},
		&quot;равобит&quot;: {},
		&quot;истеъфо&quot;: {},
		&quot;соядаст&quot;: {
			&quot;type&quot;: &quot;wiki-file-name&quot;
		},
		&quot;викианбор&quot;: {},
		&quot;nocat&quot;: {
			&quot;type&quot;: &quot;boolean&quot;
		},
		&quot;from&quot;: {},
		&quot;навъи фаъолият&quot;: {},
		&quot;викитека&quot;: {},
		&quot;номи пурра&quot;: {}
	},
	&quot;format&quot;: &quot;block&quot;
}
&lt;/templatedata&gt;

== Нигаред низ ==
* {{tl|Ходими давлатӣ}}
* {{tl|Олим}}
* {{tl|Шахс}}

&lt;includeonly&gt;
[[Гурӯҳ:Шаблон-қуттиҳо:Ашхос|Низомӣ]]
[[Гурӯҳ:Шаблон-қуттиҳо:Корҳои низомӣ|Ходим]]
&lt;/includeonly&gt;</text>
      <sha1>q5nnmifff6ipknt5mjuk0maeb0frugn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1479565</id>
      <parentid>1479564</parentid>
      <timestamp>2026-07-08T13:47:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VASHGIRD</username>
        <id>8035</id>
      </contributor>
      <origin>1479565</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11100" sha1="88jmvipa3jcdjhue01emfvv6gfdjxjf" xml:space="preserve">{{docpage}}
{{TOC right}}
Ин [[Википедия:Шаблонҳои қуттӣ|шаблони қуттӣ]] барои мақолаҳо дар бораи низомиён пешбинӣ шудааст. Қисман бо шаблони англисии {{ent|Infobox military person}} мутобиқат мекунад.

== Захира барои нусхабардорӣ ==
Барои илова кардани қуттии «Арбоби низомӣ» ба мақола, коди зеринро нусхабардорӣ кунед. Майдонҳое, ки бо аломати ду ситорача (**) ишора шудаанд, боркунии автоматии маълумотро аз [[Викидода|Викидода]] дастгирӣ мекунанд.

&lt;pre&gt;{{Арбоби низомӣ
 | ном                  = 
 | номи аслӣ            = {{lang-XX|}}
 | ном ҳангоми таваллуд = 
 | таърихи таваллуд     = рр.мм.сссс**
 | зодгоҳ               = 
 | таърихи даргузашт    = рр.мм.сссс**
 | маҳалли даргузашт    = 
 | тасвир               = тасвир**
 | бар                  = 
 | тавсифи тасвир       = 
 | лақаб                = 
 | тахаллус             = 
 | навъи фаъолият       = 
 | мансубият            = {{Парчамбандӣ|}}
 | солҳои хидмат        = 
 | рутба                = 
 | naмуди қушун         = 
 | фармондеҳ            = 
 | қисм                 = 
 | ҷанг                 = 
 | ҷоизаҳо              = 
{{Қатор
 | {{шаблони ҷоизаи олӣ}}
 | {{шаблони ҷоизаи олӣ}}
 | {{шаблони ҷоизаи олӣ}}
 | {{шаблони ҷоизаи олӣ}}
}}
{{Қатор
 | {{шаблони ҷоиза}}
 | {{шаблони ҷоиза}}
 | {{шаблони ҷоиза}}
 | {{шаблони ҷоиза}}
}}
 | равобит              = 
 | истеъфо              = 
 | соядаст              = 
}}&lt;/pre&gt;

== Параметрҳои шаблон ==
{| class=wikitable
 ! Параметр
 ! Тавсиф
 ! Хосияти&lt;br&gt;Викидода
 ! Эзоҳҳо

 |-
 | '''ном''' || шакли тоҷикии ном || || агар шакли устувори ном бо тоҷикӣ мавҷуд бошад, маҳз ҳамонро нависед.

 |-
 | '''номи аслӣ''' || барои арбоби низомии хориҷӣ истифода мешавад || [[:d:Property:P1559|P1559]] || тавсия мешавад, ки аз [[Гурӯҳ:Шаблонҳои забонҳо|шаблонҳои забонӣ]] ба шакли &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{lang-XX}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; истифода кунед, ки дар он &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;XX&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; — коди ду ё сеҳарфии забон мувофиқи стандарти [[ISO 639]] аст (масалан, {{t|lang-en}} — забони англисӣ, {{t|lang-de}} — забони олмонӣ ва ғ.)

 |-
 | '''ном ҳангоми таваллуд''' || ном ҳангоми таваллуд || [[:d:Property:P1477|P1477]] ||
 
 |-
 | '''таърихи таваллуд''' || таърихи таваллуд дар формати &lt;code&gt;дд.мм.гггг&lt;/code&gt; || [[:d:Property:P569|P569]] || {{Старый-новый стиль,примечание}}

 |-
 | '''зодгоҳ''' || маҳалли таваллуд || [[:d:Property:P19|P19]] ||
 
 |-
 | '''таърихи даргузашт''' || таърихи вафот дар формати &lt;code&gt;дд.мм.гггг&lt;/code&gt; || [[:d:Property:P570|P570]] || {{Старый-новый стиль,примечание}}
 
 |-
 | '''маҳалли даргузашт''' || маҳалли вафот || [[:d:Property:P20|P20]] ||

 |-
 | '''тасвир''' || номи файл ба шакли &lt;code&gt;Example.jpg&lt;/code&gt; || [[:d:Property:P18|P18]] ||

 |-
 | '''бар''' || бари тасвир ба шакли &lt;code&gt;250px&lt;/code&gt; || ||
 
 |-
 | '''тавсифи тасвир''' || зернависи зери акс || ||

 |-
 | '''лақаб''' || лақаб(ҳо) || ||

 |-
 | '''тахаллус''' || тахаллус(ҳо) || ||

 |-
 | '''мансубият''' || кишвар ё созмоне, ки хидмати ҳарбии шахсият бо он алоқаманд аст || || Метавонад якчандто бошад (бо нишон додани таърихи мувофиқ). Ҳангоми нишон додани кишвар метавонед аз шаблони {{t|Парчамбандӣ}} истифода кунед. Барои нишон додани намуди қушун (армия, флот ва ғ.) аз майдони '''намуди қушун''' истифода кунед (ба поён нигаред)
 
 |-
 | '''солҳои хидмат''' || солҳои хидмати ҳарбӣ || ||

 |-
 | '''рутба''' || рутбаи олии ҳарбӣ ё чини низомии бадастоварда || [[:d:Property:P410|P410]] || Ҳолатҳои махсусро нишон диҳед, масалан, додани рутба ҳангоми ба истеъфо баромадан, пас аз марг ва ғайра. Агар дар артишҳои гуногун хидмат карда бошад, ҳамаашро нишон диҳед. Дар сурати имконпазир будан, метавонед аз шаблонҳои рутбаҳои ҳарбӣ истифода кунед.

 |-
 | '''намуди қушун''' || армия, флот, қувваҳои ҳавоӣ ва ғ. || || Агар созмони ҳарбӣ ғайрирасмӣ бошад, ин майдонро холӣ гузоред.

 |-
 | '''фармондеҳ''' || кадом қисмҳо ё воҳидҳои ҳарбиро фармондеҳӣ кардааст || || Барои сарлашкарон нишон дода мешавад. Вазифаҳои муҳими фармондеҳиро бо таърихашон нишон диҳед. Сарлавҳаи ин сатр дар мақола ба таври худкор ба «Фармондеҳӣ кард» табдил меёбад, агар дар Викидода ҷинси шахсият занона (хосияти [[:d:Property:P21|P21]]) нишон дода шуда бошад.

 |-
 | '''қисм''' || барои низомиёне, ки сарлашкар НЕСТАНД (ё бо ин вазифа шинохта нашудаанд) || || қисми ҳарбиеро, ки хидмат он ҷо гузаштааст, нишон диҳед (рота, баталён, полк ва ғ.). Агар майдони '''фармондеҳ''' пур шуда бошад, ин майдонро навиштан шарт нест.

 |-
 | '''ҷанг''' || номбар кардани ҷангҳо ва набардҳои муҳиме, ки шахсият дар онҳо иштирок доштааст. || ||

 |-
 | '''ҷоизаҳо''' || ҷоизаҳо, орденҳо ва медалҳои муҳим ||[[:d:Property:P166|P166]]|| Тавсия мешавад, ки планкаҳои ҷоизаҳоро бо шаблони контейнерии {{t|Қатор}} ҷойгир кунед. Аксҳои орденҳо ва медалҳоро бояд ''зери'' планкаҳои орденӣ гузоред.

 |-
 | '''викианбор''' || номи категория дар [[Викианбор]] (Wikimedia Commons) || [[:d:Property:P373|P373]] || БЕ пешванди &lt;code&gt;Category:&lt;/code&gt;

 |-
 | '''равобит''' || равобити муҳими хидматӣ ё оилавӣ || || Бо нишон додани равобити муфассали оилавӣ сӯиистифода накунед.

 |-
 | '''истеъфо''' || машғулият ё касб баъд аз ба истеъфо баромадан || ||

 |-
 | '''соядаст''' || акси соядаст ё имзои шахс || [[:d:Property:P109|P109]] || номи файл ба шакли &lt;code&gt;Example.jpg&lt;/code&gt;
 |}

== Намунаи пуркунӣ ==
{{demo|reverse=1|br=|&lt;nowiki&gt;
{{Арбоби низомӣ
 | ном                  = Афанасий Павлантьевич Белобородов
 | таърихи таваллуд     = 31.01.1903
 | зодгоҳ               = деҳаи Акинино-Баклаши, Иркутск, Империяи Русия
 | таърихи даргузашт    = 01.09.1990
 | маҳалли даргузашт    = Москва, РСФСР, ИҶШС
 | тасвир               = 
 | мансубият            = {{Парчамбандӣ|ИҶШС|армия}}
 | солҳои хидмат        = 1919—1990
 | рутба                = {{СССР, Генерал армии|тип=1974}}
 | намуди қушун         = [[пехота]]
 | фармондеҳ            = 
* Армияи 43-юм
* Армияи 1-уми Сурхпарчам
 | ҷанг                 = 
* Муноқишаи КВЖД
* Ҷанги Бузурги Ватанӣ
** Битва за Москву
** Белорусская наступательная операция
 | ҷоизаҳо              = 
{{Қатор
 | {{Медали Ситораи Тило}} 
 | {{Медали Ситораи Тило}} 
}}
{{Қатор
 | {{Ордени Ленин}} 
 | {{Ордени Ленин}} 
 | {{Ордени Ленин}} 
 | {{Ордени Ленин}} 
}}
{{Қатор
 | {{Ордени Ленин}} 
 | {{Ордени Инқилоби Октябр}} 
 | {{Ордени Байрақи Сурх}} 
 | {{Ордени Байрақи Сурх}} 
}}
}}
&lt;/nowiki&gt;}}

== TemplateData ==
&lt;templatedata&gt;
{
	&quot;params&quot;: {
		&quot;ном&quot;: {},
		&quot;номи аслӣ&quot;: {},
		&quot;тасвир&quot;: {
			&quot;type&quot;: &quot;wiki-file-name&quot;
		},
		&quot;бар&quot;: {
			&quot;type&quot;: &quot;number&quot;
		},
		&quot;тавсифи тасвир&quot;: {},
		&quot;давраҳои ҳаёт&quot;: {},
		&quot;ном ҳангоми таваллуд&quot;: {},
		&quot;лақаб&quot;: {},
		&quot;тахаллус&quot;: {},
		&quot;таърихи таваллуд&quot;: {
			&quot;type&quot;: &quot;date&quot;
		},
		&quot;таърихи даргузашт&quot;: {
			&quot;type&quot;: &quot;date&quot;
		},
		&quot;зодгоҳ&quot;: {},
		&quot;маҳалли даргузашт&quot;: {},
		&quot;мансубият&quot;: {},
		&quot;намуди қушун&quot;: {},
		&quot;солҳои хидмат&quot;: {},
		&quot;рутба&quot;: {},
		&quot;қисм&quot;: {},
		&quot;фармондеҳ&quot;: {},
		&quot;вазифа&quot;: {},
		&quot;ҷанг&quot;: {},
		&quot;ҷоизаҳо&quot;: {},
		&quot;равобит&quot;: {},
		&quot;истеъфо&quot;: {},
		&quot;соядаст&quot;: {
			&quot;type&quot;: &quot;wiki-file-name&quot;
		},
		&quot;викианбор&quot;: {},
		&quot;nocat&quot;: {
			&quot;type&quot;: &quot;boolean&quot;
		},
		&quot;from&quot;: {},
		&quot;навъи фаъолият&quot;: {},
		&quot;викитека&quot;: {},
		&quot;номи пурра&quot;: {}
	},
	&quot;format&quot;: &quot;block&quot;
}
&lt;/templatedata&gt;

== Нигаред низ ==
* {{tl|Ходими давлатӣ}}
* {{tl|Олим}}
* {{tl|Шахс}}

&lt;includeonly&gt;
[[Гурӯҳ:Шаблон-қуттиҳо:Ашхос|Низомӣ]]
[[Гурӯҳ:Шаблон-қуттиҳо:Корҳои низомӣ|Ходим]]
&lt;/includeonly&gt;</text>
      <sha1>88jmvipa3jcdjhue01emfvv6gfdjxjf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Шаблон:Шахс</title>
    <ns>10</ns>
    <id>117069</id>
    <revision>
      <id>1479544</id>
      <parentid>1471089</parentid>
      <timestamp>2026-07-08T12:44:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VASHGIRD</username>
        <id>8035</id>
      </contributor>
      <origin>1479544</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4857" sha1="bnufhb2ikzk7dsi2wv9dkn0rfpugnht" xml:space="preserve">&lt;includeonly&gt;{{Қуттӣ
| ном             = Шахс
| from            = {{{from|}}}
| болоӣ           = {{Қуттӣ/ном|{{{ном|{{{Ном|}}}}}}|from={{{from|}}}}}
| болоӣ2          = {{Қуттӣ/номи аслӣ|{{{номи аслӣ|{{{Номи аслӣ|}}}}}}|from={{{from|}}}}}
| тасвир          = {{wikidata|p18|{{{тасвир|{{{тасвир|}}}}}}|size={{{бар|{{{бар|}}}}}}|caption={{{зернависи тасвир|{{{зернависи тасвир|}}}}}}|from={{{from|}}}}}

| нишонагузорӣ1   = Ном ҳангоми таваллуд
| матн1           = {{{ном ҳангоми таваллуд|{{{ном ҳангоми таваллуд|}}}}}}
| викидода1       = p1477

| нишонагузорӣ2   = Номи пӯра
| матн2           = {{{полное имя|}}}

| нишонагузорӣ3   = Таърихи таваллуд
| матн3           = {{wikidata/p569|{{{зодрӯз|{{{таърихи таваллуд|{{{таърихи таваллуд|}}}}}}}}}|{{{таърихи даргузашт|{{{таърихи даргузашт|}}}}}}|from={{{from|}}}|nocat={{{nocat|}}}}}

| нишонагузорӣ4   = Зодгоҳ
| матн4           = {{{зодгоҳ|{{{маҳалли таваллуд|}}}}}}
| викидода4       = p19

| нишонагузорӣ5   = Таърихи даргузашт
| матн5           = {{wikidata/p570|{{{маҳалли даргузашт|{{{маҳалли даргузашт|}}}}}}|{{{зодрӯз|{{{таърихи таваллуд|{{{таърихи таваллуд|}}}}}}}}}|from={{{from|}}}|nocat={{{nocat|}}}}}

| нишонагузорӣ6   = Маҳалли даргузашт
| матн6           = {{{маҳалли даргузашт|{{{маҳалли даргузашт|}}}}}}
| викидода6       = p20

| нишонагузорӣ7   = Шаҳрвандӣ
| матн7           = {{{шаҳрвандӣ|{{{шаҳрвандӣ|}}}}}}
| викидода7       = {{#if: {{{шаҳрвандӣ|{{{шаҳрвандӣ|}}}}}} | p27 }}

| нишонагузорӣ8   = Табаият
| матн8           = {{{табаият|{{{табаъият|}}}}}}
| викидода8       = {{#if: {{{табаъият|{{{табаият|}}}}}} | p27 }}

| нишонагузорӣ9   = Кишвар
| матн9           = {{#if: {{{шаҳрвандӣ|{{{шаҳрвандӣ|}}}}}}{{{табаъият|{{{табаият|}}}}}} || {{wikidata|p27|{{{кишвар|}}}|from={{{from|}}}}} }}

| нишонагузорӣ10  = Самти фаъолият
| матн10          = {{{пеша|{{{самти фаъолият|}}}}}}
| викидода10      = p106

| нишонагузорӣ11  = Падар
| матн11          = {{{падар|{{{падар|}}}}}}
| викидода11      = p22

| нишонагузорӣ12  = Модар
| матн12          = {{{модар|{{{модар|}}}}}}
| викидода12      = p25

| нишонагузорӣ13  = {{#if:{{{ҳамсар|}}}|Завҷ|{{#if:{{{завҷа|{{{ҳамсар|}}}}}}|Завҷа|{{#if:{{{ҳамсарон|}}}|Ҳамсар|{{wikidata gender switch|{{{ҷинс|}}}|Завҷ|Завҷа|Ҳамсар}}}}}}}}
| матн13          = {{#if: {{{завҷа|{{{ҳамсарон|}}}}}} | {{{завҷа|{{{ҳамсарон|}}}}}} | {{#if: {{{ҳамсар|}}} | {{{супруг|}}} | {{{супруг(а)|}}} }} }}
| викидода13      = p26

| нишонагузорӣ14  = Фарзандон
| матн14          = {{{фарзанд|{{{фарзандон|}}}}}}
| викидода14      = p40

| нишонагузорӣ15  = Ҷоизаҳо
| матн15          = {{#if: {{{ҷоизаҳо|{{{ҷоизаҳо|}}}}}} | {{#ifeq: {{{ҷоизаҳо|{{{ҷоизаҳо|}}}}}} | - | - | &lt;div&gt;
{{{ҷоизаҳо|{{{награды и премии}}}}}}
&lt;/div&gt; }} }}
| викидода15      = p166

| нишонагузорӣ16  = Соядаст
| матн16          = {{wikidata|p109|{{{имзо|{{{дастхат|}}}}}}|size={{#if: {{{бари имзо|{{{бари дастхат|}}}}}} | {{{бари имзо|{{{бари дастхат}}}}}} | 150x150px }}|from={{{from|}}}}}

| нишонагузорӣ17  = Вебгоҳ
| матн17          = {{{вебгоҳ|{{{сайт|}}}}}}
| викидода17      = p856

| нишонагузорӣ18  = Дигар
| матн18          = {{{дигар|{{{дигар|}}}}}}

| поёнӣ           = {{Қуттӣ/Викианбор|{{{викианбор|{{{викианбор|}}}}}}|from={{{from|}}}}}
| поёнӣ2          = {{Қуттӣ/Викитека|{{{викитека|}}}|Осор|from={{{from|}}}}}
}}&lt;!--

--&gt;{{#if: {{NAMESPACE}}{{{nocat|}}} || &lt;!--
--&gt;[[Гурӯҳ:Шахсиятҳо аз рӯи алифбо]]&lt;!--
--&gt;{{#invoke:CategoryForProfession|mainFunction}}&lt;!--
--&gt;}}&lt;/includeonly&gt;&lt;noinclude&gt;
{{doc}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>bnufhb2ikzk7dsi2wv9dkn0rfpugnht</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1479545</id>
      <parentid>1479544</parentid>
      <timestamp>2026-07-08T12:44:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VASHGIRD</username>
        <id>8035</id>
      </contributor>
      <origin>1479545</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4255" sha1="fxp8pxddfb3vqme6cuedwwdc7dxvagt" xml:space="preserve">&lt;includeonly&gt;{{Қуттӣ
| ном              = Шахс
| from            = {{{from|}}}
| болоӣ           = {{Қуттӣ/ном|{{{ном|{{{Ном|}}}}}}|from={{{from|}}}}}
| болоӣ2          = {{Қуттӣ/номи аслӣ|{{{номи аслӣ|{{{Номи аслӣ|}}}}}}|from={{{from|}}}}}
| тасвир          = {{wikidata|p18|{{{тасвир|}}}}|size={{{бар|}}}|caption={{{зернависи тасвир|}}}|from={{{from|}}}}}

| нишонагузорӣ1   = Ном ҳангоми таваллуд
| матн1           = {{{ном ҳангоми таваллуд|}}}
| викидода1       = p1477

| нишонагузорӣ2   = Номи пӯра
| матн2           = {{{полное имя|}}}

| нишонагузорӣ3   = Таърихи таваллуд
| матн3           = {{wikidata/p569|{{{зодрӯз|{{{таърихи таваллуд|}}}}}}|{{{таърихи даргузашт|}}}|from={{{from|}}}|nocat={{{nocat|}}}}}

| нишонагузорӣ4   = Зодгоҳ
| матн4           = {{{зодгоҳ|{{{маҳалли таваллуд|}}}}}}
| викидода4       = p19

| нишонагузорӣ5   = Таърихи даргузашт
| матн5           = {{wikidata/p570|{{{таърихи даргузашт|}}}|{{{зодрӯз|{{{таърихи таваллуд|}}}}}}|from={{{from|}}}|nocat={{{nocat|}}}}}

| нишонагузорӣ6   = Маҳалли даргузашт
| матн6           = {{{маҳалли даргузашт|}}}
| викидода6       = p20

| нишонагузорӣ7   = Шаҳрвандӣ
| матн7           = {{{шаҳрвандӣ|}}}
| викидода7       = {{#if: {{{шаҳрвандӣ|}}} | p27 }}

| нишонагузорӣ8   = Табаият
| матн8           = {{{табаият|{{{табаъият|}}}}}}
| викидода8       = {{#if: {{{табаъият|{{{табаият|}}}}}} | p27 }}

| нишонагузорӣ9   = Кишвар
| матн9           = {{#if: {{{шаҳрвандӣ|}}}{{{табаъият|{{{табаият|}}}}}} || {{wikidata|p27|{{{кишвар|}}}|from={{{from|}}}}} }}

| нишонагузорӣ10  = Самти фаъолият
| матн10          = {{{пеша|{{{самти фаъолият|}}}}}}
| викидода10      = p106

| нишонагузорӣ11  = Падар
| матн11          = {{{падар|}}}
| викидода11      = p22

| нишонагузорӣ12  = Модар
| матн12          = {{{модар|}}}
| викидода12      = p25

| нишонагузорӣ13  = {{#if:{{{ҳамсар|}}}|Завҷ|{{#if:{{{завҷа|}}}|Завҷа|{{#if:{{{ҳамсарон|}}}|Ҳамсар|{{wikidata gender switch|{{{ҷинс|}}}|Завҷ|Завҷа|Ҳамсар}}}}}}}}
| матн13          = {{#if: {{{завҷа|}}} | {{{завҷа|}}} | {{#if: {{{ҳамсар|}}} | {{{ҳамсар|}}} | {{{ҳамсарон|}}} }} }}
| викидода13      = p26

| нишонагузорӣ14  = Фарзандон
| матн14          = {{{фарзанд|{{{фарзандон|}}}}}}
| викидода14      = p40

| нишонагузорӣ15  = Ҷоизаҳо
| матн15          = {{#if: {{{ҷоизаҳо|}}} | {{#ifeq: {{{ҷоизаҳо|}}} | - | - | &lt;div&gt;
{{{ҷоизаҳо}}}
&lt;/div&gt; }} }}
| викидода15      = p166

| нишонагузорӣ16  = Соядаст
| матн16          = {{wikidata|p109|{{{имзо|{{{дастхат|}}}}}}|size={{#if: {{{бари имзо|{{{бари дастхат|}}}}}} | {{{бари имзо|{{{бари дастхат}}}}}} | 150x150px }}|from={{{from|}}}}}

| нишонагузорӣ17  = Вебгоҳ
| матн17          = {{{вебгоҳ|{{{сайт|}}}}}}
| викидода17      = p856

| нишонагузорӣ18  = Дигар
| матн18          = {{{дигар|}}}

| поёнӣ           = {{Қуттӣ/Викианбор|{{{викианбор|}}}|from={{{from|}}}}}
| поёнӣ2          = {{Қуттӣ/Викитека|{{{викитека|}}}|Осор|from={{{from|}}}}}
}}&lt;!--

--&gt;{{#if: {{NAMESPACE}}{{{nocat|}}} || &lt;!--
--&gt;[[Гурӯҳ:Шахсиятҳо аз рӯи алфавит]]&lt;!--
--&gt;{{#invoke:CategoryForProfession|mainFunction}}&lt;!--
--&gt;}}&lt;/includeonly&gt;&lt;noinclude&gt;
{{doc}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>fxp8pxddfb3vqme6cuedwwdc7dxvagt</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1479546</id>
      <parentid>1479545</parentid>
      <timestamp>2026-07-08T12:45:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VASHGIRD</username>
        <id>8035</id>
      </contributor>
      <comment>Ботили нусхаи [[Special:Diff/1479545|1479545]] аз тарафи [[Special:Contributions/VASHGIRD|VASHGIRD]] ([[User talk:VASHGIRD|Баҳс]])</comment>
      <origin>1479546</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4857" sha1="bnufhb2ikzk7dsi2wv9dkn0rfpugnht" xml:space="preserve">&lt;includeonly&gt;{{Қуттӣ
| ном             = Шахс
| from            = {{{from|}}}
| болоӣ           = {{Қуттӣ/ном|{{{ном|{{{Ном|}}}}}}|from={{{from|}}}}}
| болоӣ2          = {{Қуттӣ/номи аслӣ|{{{номи аслӣ|{{{Номи аслӣ|}}}}}}|from={{{from|}}}}}
| тасвир          = {{wikidata|p18|{{{тасвир|{{{тасвир|}}}}}}|size={{{бар|{{{бар|}}}}}}|caption={{{зернависи тасвир|{{{зернависи тасвир|}}}}}}|from={{{from|}}}}}

| нишонагузорӣ1   = Ном ҳангоми таваллуд
| матн1           = {{{ном ҳангоми таваллуд|{{{ном ҳангоми таваллуд|}}}}}}
| викидода1       = p1477

| нишонагузорӣ2   = Номи пӯра
| матн2           = {{{полное имя|}}}

| нишонагузорӣ3   = Таърихи таваллуд
| матн3           = {{wikidata/p569|{{{зодрӯз|{{{таърихи таваллуд|{{{таърихи таваллуд|}}}}}}}}}|{{{таърихи даргузашт|{{{таърихи даргузашт|}}}}}}|from={{{from|}}}|nocat={{{nocat|}}}}}

| нишонагузорӣ4   = Зодгоҳ
| матн4           = {{{зодгоҳ|{{{маҳалли таваллуд|}}}}}}
| викидода4       = p19

| нишонагузорӣ5   = Таърихи даргузашт
| матн5           = {{wikidata/p570|{{{маҳалли даргузашт|{{{маҳалли даргузашт|}}}}}}|{{{зодрӯз|{{{таърихи таваллуд|{{{таърихи таваллуд|}}}}}}}}}|from={{{from|}}}|nocat={{{nocat|}}}}}

| нишонагузорӣ6   = Маҳалли даргузашт
| матн6           = {{{маҳалли даргузашт|{{{маҳалли даргузашт|}}}}}}
| викидода6       = p20

| нишонагузорӣ7   = Шаҳрвандӣ
| матн7           = {{{шаҳрвандӣ|{{{шаҳрвандӣ|}}}}}}
| викидода7       = {{#if: {{{шаҳрвандӣ|{{{шаҳрвандӣ|}}}}}} | p27 }}

| нишонагузорӣ8   = Табаият
| матн8           = {{{табаият|{{{табаъият|}}}}}}
| викидода8       = {{#if: {{{табаъият|{{{табаият|}}}}}} | p27 }}

| нишонагузорӣ9   = Кишвар
| матн9           = {{#if: {{{шаҳрвандӣ|{{{шаҳрвандӣ|}}}}}}{{{табаъият|{{{табаият|}}}}}} || {{wikidata|p27|{{{кишвар|}}}|from={{{from|}}}}} }}

| нишонагузорӣ10  = Самти фаъолият
| матн10          = {{{пеша|{{{самти фаъолият|}}}}}}
| викидода10      = p106

| нишонагузорӣ11  = Падар
| матн11          = {{{падар|{{{падар|}}}}}}
| викидода11      = p22

| нишонагузорӣ12  = Модар
| матн12          = {{{модар|{{{модар|}}}}}}
| викидода12      = p25

| нишонагузорӣ13  = {{#if:{{{ҳамсар|}}}|Завҷ|{{#if:{{{завҷа|{{{ҳамсар|}}}}}}|Завҷа|{{#if:{{{ҳамсарон|}}}|Ҳамсар|{{wikidata gender switch|{{{ҷинс|}}}|Завҷ|Завҷа|Ҳамсар}}}}}}}}
| матн13          = {{#if: {{{завҷа|{{{ҳамсарон|}}}}}} | {{{завҷа|{{{ҳамсарон|}}}}}} | {{#if: {{{ҳамсар|}}} | {{{супруг|}}} | {{{супруг(а)|}}} }} }}
| викидода13      = p26

| нишонагузорӣ14  = Фарзандон
| матн14          = {{{фарзанд|{{{фарзандон|}}}}}}
| викидода14      = p40

| нишонагузорӣ15  = Ҷоизаҳо
| матн15          = {{#if: {{{ҷоизаҳо|{{{ҷоизаҳо|}}}}}} | {{#ifeq: {{{ҷоизаҳо|{{{ҷоизаҳо|}}}}}} | - | - | &lt;div&gt;
{{{ҷоизаҳо|{{{награды и премии}}}}}}
&lt;/div&gt; }} }}
| викидода15      = p166

| нишонагузорӣ16  = Соядаст
| матн16          = {{wikidata|p109|{{{имзо|{{{дастхат|}}}}}}|size={{#if: {{{бари имзо|{{{бари дастхат|}}}}}} | {{{бари имзо|{{{бари дастхат}}}}}} | 150x150px }}|from={{{from|}}}}}

| нишонагузорӣ17  = Вебгоҳ
| матн17          = {{{вебгоҳ|{{{сайт|}}}}}}
| викидода17      = p856

| нишонагузорӣ18  = Дигар
| матн18          = {{{дигар|{{{дигар|}}}}}}

| поёнӣ           = {{Қуттӣ/Викианбор|{{{викианбор|{{{викианбор|}}}}}}|from={{{from|}}}}}
| поёнӣ2          = {{Қуттӣ/Викитека|{{{викитека|}}}|Осор|from={{{from|}}}}}
}}&lt;!--

--&gt;{{#if: {{NAMESPACE}}{{{nocat|}}} || &lt;!--
--&gt;[[Гурӯҳ:Шахсиятҳо аз рӯи алифбо]]&lt;!--
--&gt;{{#invoke:CategoryForProfession|mainFunction}}&lt;!--
--&gt;}}&lt;/includeonly&gt;&lt;noinclude&gt;
{{doc}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>bnufhb2ikzk7dsi2wv9dkn0rfpugnht</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1479547</id>
      <parentid>1479546</parentid>
      <timestamp>2026-07-08T12:46:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VASHGIRD</username>
        <id>8035</id>
      </contributor>
      <origin>1479547</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4855" sha1="ajxinwzuhaa7d2t5x9n1l6go1omf2hf" xml:space="preserve">&lt;includeonly&gt;{{Қуттӣ
| ном             = Шахс
| from            = {{{from|}}}
| болоӣ           = {{Қуттӣ/ном|{{{ном|{{{Ном|}}}}}}|from={{{from|}}}}}
| болоӣ2          = {{Қуттӣ/номи аслӣ|{{{номи аслӣ|{{{Номи аслӣ|}}}}}}|from={{{from|}}}}}
| тасвир          = {{wikidata|p18|{{{тасвир|{{{тасвир|}}}}}}|size={{{бар|{{{бар|}}}}}}|caption={{{зернависи тасвир|{{{зернависи тасвир|}}}}}}|from={{{from|}}}}}

| нишонагузорӣ1   = Ном ҳангоми таваллуд
| матн1           = {{{ном ҳангоми таваллуд|{{{ном ҳангоми таваллуд|}}}}}}
| викидода1       = p1477

| нишонагузорӣ2   = Номи пура
| матн2           = {{{номи пура|}}}

| нишонагузорӣ3   = Таърихи таваллуд
| матн3           = {{wikidata/p569|{{{зодрӯз|{{{таърихи таваллуд|{{{таърихи таваллуд|}}}}}}}}}|{{{таърихи даргузашт|{{{таърихи даргузашт|}}}}}}|from={{{from|}}}|nocat={{{nocat|}}}}}

| нишонагузорӣ4   = Зодгоҳ
| матн4           = {{{зодгоҳ|{{{маҳалли таваллуд|}}}}}}
| викидода4       = p19

| нишонагузорӣ5   = Таърихи даргузашт
| матн5           = {{wikidata/p570|{{{маҳалли даргузашт|{{{маҳалли даргузашт|}}}}}}|{{{зодрӯз|{{{таърихи таваллуд|{{{таърихи таваллуд|}}}}}}}}}|from={{{from|}}}|nocat={{{nocat|}}}}}

| нишонагузорӣ6   = Маҳалли даргузашт
| матн6           = {{{маҳалли даргузашт|{{{маҳалли даргузашт|}}}}}}
| викидода6       = p20

| нишонагузорӣ7   = Шаҳрвандӣ
| матн7           = {{{шаҳрвандӣ|{{{шаҳрвандӣ|}}}}}}
| викидода7       = {{#if: {{{шаҳрвандӣ|{{{шаҳрвандӣ|}}}}}} | p27 }}

| нишонагузорӣ8   = Табаият
| матн8           = {{{табаият|{{{табаъият|}}}}}}
| викидода8       = {{#if: {{{табаъият|{{{табаият|}}}}}} | p27 }}

| нишонагузорӣ9   = Кишвар
| матн9           = {{#if: {{{шаҳрвандӣ|{{{шаҳрвандӣ|}}}}}}{{{табаъият|{{{табаият|}}}}}} || {{wikidata|p27|{{{кишвар|}}}|from={{{from|}}}}} }}

| нишонагузорӣ10  = Самти фаъолият
| матн10          = {{{пеша|{{{самти фаъолият|}}}}}}
| викидода10      = p106

| нишонагузорӣ11  = Падар
| матн11          = {{{падар|{{{падар|}}}}}}
| викидода11      = p22

| нишонагузорӣ12  = Модар
| матн12          = {{{модар|{{{модар|}}}}}}
| викидода12      = p25

| нишонагузорӣ13  = {{#if:{{{ҳамсар|}}}|Завҷ|{{#if:{{{завҷа|{{{ҳамсар|}}}}}}|Завҷа|{{#if:{{{ҳамсарон|}}}|Ҳамсар|{{wikidata gender switch|{{{ҷинс|}}}|Завҷ|Завҷа|Ҳамсар}}}}}}}}
| матн13          = {{#if: {{{завҷа|{{{ҳамсарон|}}}}}} | {{{завҷа|{{{ҳамсарон|}}}}}} | {{#if: {{{ҳамсар|}}} | {{{супруг|}}} | {{{супруг(а)|}}} }} }}
| викидода13      = p26

| нишонагузорӣ14  = Фарзандон
| матн14          = {{{фарзанд|{{{фарзандон|}}}}}}
| викидода14      = p40

| нишонагузорӣ15  = Ҷоизаҳо
| матн15          = {{#if: {{{ҷоизаҳо|{{{ҷоизаҳо|}}}}}} | {{#ifeq: {{{ҷоизаҳо|{{{ҷоизаҳо|}}}}}} | - | - | &lt;div&gt;
{{{ҷоизаҳо|{{{награды и премии}}}}}}
&lt;/div&gt; }} }}
| викидода15      = p166

| нишонагузорӣ16  = Соядаст
| матн16          = {{wikidata|p109|{{{имзо|{{{дастхат|}}}}}}|size={{#if: {{{бари имзо|{{{бари дастхат|}}}}}} | {{{бари имзо|{{{бари дастхат}}}}}} | 150x150px }}|from={{{from|}}}}}

| нишонагузорӣ17  = Вебгоҳ
| матн17          = {{{вебгоҳ|{{{сайт|}}}}}}
| викидода17      = p856

| нишонагузорӣ18  = Дигар
| матн18          = {{{дигар|{{{дигар|}}}}}}

| поёнӣ           = {{Қуттӣ/Викианбор|{{{викианбор|{{{викианбор|}}}}}}|from={{{from|}}}}}
| поёнӣ2          = {{Қуттӣ/Викитека|{{{викитека|}}}|Осор|from={{{from|}}}}}
}}&lt;!--

--&gt;{{#if: {{NAMESPACE}}{{{nocat|}}} || &lt;!--
--&gt;[[Гурӯҳ:Шахсиятҳо аз рӯи алифбо]]&lt;!--
--&gt;{{#invoke:CategoryForProfession|mainFunction}}&lt;!--
--&gt;}}&lt;/includeonly&gt;&lt;noinclude&gt;
{{doc}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ajxinwzuhaa7d2t5x9n1l6go1omf2hf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Шаблон:Шахс/doc</title>
    <ns>10</ns>
    <id>117070</id>
    <revision>
      <id>1479548</id>
      <parentid>1464528</parentid>
      <timestamp>2026-07-08T12:54:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VASHGIRD</username>
        <id>8035</id>
      </contributor>
      <origin>1479548</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11538" sha1="86v92untiu5ojua50xjv4ypbb6dkbao" xml:space="preserve">{{docpage}}
{{Установлена проверка на неизвестные параметры}}
{{Lua|CategoryForProfession|partly=1}}
{{Uses Wikidata|p18|p19|p20|p22|p25|p27|p106|p109|p166|p569||p570|p856|p1477}}
{{TOC right}}

Ин [[Википедия:Шаблонҳои қуттӣ|шаблони қуттӣ]] (карточка) барои '''ҳар гуна шахсиятҳо''' пешбинӣ шудааст. Аҳамият диҳед, ки шаблонҳои '''дақиқтар ва махсус''' барои гурӯҳҳои алоҳидаи ашхос мавҷуданд:

* {{tl|Арбоби низомӣ}}
** {{tl|Самурай}}
* {{tl|Ходими давлатӣ}}
* {{tl|Сиёсатмадор}}
* {{tl|Ходими дин}}
** {{tl|Шахс/Ислом}}
* {{tl|Синамогар}} — барои ҳамаи шахсиятҳои марбут ба синамо: коргардонҳо, актёрон, сенариянависон ва ғ.
* {{tl|Ходими театр}} — барои ҳамаи шахсиятҳои марбут ба театр: коргардонҳо, актёрон, рассомон ва ғ.
* {{tl|Мусиқидон}}
* {{tl|Рассом}}
* {{tl|Меъмор}}
* {{tl|Адиб}}
* {{tl|Олим}}
** {{tl|Файласуф}}
** {{tl|Пизишк}}
** {{tl|Ректор}}
* {{tl|Фазонавард}}
* {{tl|Варзишгар}}
** {{tl|Футболбоз}}
** {{tl|Шатранҷбоз}}

Мақола ба таври худкор ба [[Гурӯҳ:Шахсиятҳо аз рӯи алифбо]] илова карда мешавад. Гурӯҳҳои касбҳо аз рӯи алифбо ва кишварҳо дар асоси маълумоти [[Викидода]] (Wikidata) ба таври худкор илова мешаванд.

== Барои нусхабардорӣ ==
&lt;pre&gt;
{{Шахсият
| ном                  = 
| номи аслӣ            = {{lang-XX|}}
| ном ҳангоми таваллуд = 
| номи пӯра            = 
| тасвир               = | бар                  = 
| зернависи тасвир     = | таърихи таваллуд     = дд.мм.гггг
| зодгоҳ               = {{Зодгоҳ|}}| таърихи даргузашт    = дд.мм.гггг
| маҳалли даргузашт    = {{МаҳаллиМарг|}}
| шаҳрвандӣ            = 
| табаият              = 
| пеша                 = 
| падар                = 
| модар                = 
| ҳамсар               = 
| фарзанд              = 
| ҷоизаҳо              = 
| имзо                 = 
| вебгоҳ               = 
}}
&lt;/pre&gt;

== Намунаи истифода ==
{{Markup | 
&lt;nowiki&gt;
{{Шахсият
| ном                  = Розмерӣ Кеннедӣ
| тасвир               = Rosemary Kennedy in 1931.jpeg
| зернависи тасвир     = Розмерӣ дар соли 1931
| ном ҳангоми таваллуд = Роуз Марӣ Кеннедӣ&lt;br&gt;&lt;small&gt;{{lang-en|Rose Marie Kennedy}}&lt;/small&gt;
| таърихи таваллуд     = 13.09.1918
| зодгоҳ               = [[Бруклайн, Массачусетс]], ИМА
| таърихи даргузашт    = 07.01.2005
| маҳалли даргузашт    = Форт Аткинсон, Висконсин, ИМА
| падар                = [[Ҷозеф П. Кеннедӣ Ср.]]
| модар                = [[Роуз Фитзҷералд Кеннедӣ]]
}}
&lt;/nowiki&gt;
|
{{Шахсият
| ном                  = Розмерӣ Кеннедӣ
| тасвир               = Rosemary Kennedy in 1931.jpeg
| зернависи тасвир     = Розмерӣ дар соли 1931
| ном ҳангоми таваллуд = Роуз Марӣ Кеннедӣ&lt;br&gt;&lt;small&gt;{{lang-en|Rose Marie Kennedy}}&lt;/small&gt;
| таърихи таваллуд     = 13.09.1918
| зодгоҳ               = [[Бруклайн, Массачусетс]], ИМА
| таърихи даргузашт    = 07.01.2005
| маҳалли даргузашт    = Форт Аткинсон, Висконсин, ИМА
| падар                = [[Ҷозеф П. Кеннедӣ Ср.]]
| модар                = [[Роуз Фитзҷералд Кеннедӣ]]
| nocat                = 1
}}
}}
{{clear}}

== Тавсияҳои махсус ==

=== Зодгоҳ ва маҳалли даргузашт ===
Мазмуни ин майдонҳо набояд танҳо бо номи шаҳр маҳдуд шавад, балки метавонад муфассал бошад, аммо '''флагҳоро (парчамҳо)-ро барои нишон додани зодгоҳ ва маҳалли марг истифода набаред'''.

=== Ҷоизаҳо ва премияҳо ===
Ҷоизаҳо ва унвонҳои фахриро тавсия дода мешавад, ки дар шакли нишонҳо (айконҳо) дар ячейкаҳои ҷадвали ноаён дар {{nobr|3—4 сутун}} ҷойгир кунед.

== Параметрҳои шаблон ==
Параметрҳое, ки хосияти Викидода доранд, тавсия дода мешавад, ки дар худи Викидода пур карда шаванд. Барои нест кардани нишони худкор аз Викидода дар майдони мақола аломати «-» (минус)-ро гузоред.

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Параметр !! Тавсиф !! Хосияти&lt;br&gt;Викидода
|-
| ном || номи шахс ||
|-
| номи аслӣ || ном ба забони аслӣ бо шаблони силсилаи lang-en ||
|-
| тасвир || тасвири шахс, танҳо номи файл || [[d:Property:P18|P18]]
|-
| бар || бари тасвир ||
|-
| зернависи тасвир || тавсифи тасвир ||
|-
| ном ҳангоми таваллуд || ном ҳангоми таваллуд, агар тағйир ёфта бошад || [[d:Property:P1477|P1477]]
|-
| номи пӯра || номи пӯраи шахс ||
|-
| таърихи таваллуд || дар формати &lt;code&gt;дд.мм.гггг&lt;/code&gt; || [[d:Property:P569|P569]]
|-
| зодгоҳ || тавсия мешавад шаблони {{tl|Зодгоҳ}} истифода шавад || [[d:Property:P19|P19]]
|-
| таърихи даргузашт || дар формати &lt;code&gt;дд.мм.гггг&lt;/code&gt; || [[d:Property:P570|P570]]
|-
| маҳалли даргузашт || тавсия мешавад шаблони {{tl|МаҳаллиМарг}} истифода шавад || [[d:Property:P20|P20]]
|-
| шаҳрвандӣ || || [[d:Property:P27|P27]]
|-
| табаият || табаият барои шахсони даврони монархӣ ||
|-
| пеша || соҳаи фаъолият ё касб || [[d:Property:P106|P106]]
|-
| падар || || [[d:Property:P22|P22]]
|-
| модар || || [[d:Property:P25|P25]]
|-
| ҳамсар || завҷа ё завҷ || [[d:Property:P26|P26]]
|-
| фарзанд || фарзандон || [[d:Property:P40|P40]]
|-
| ҷоизаҳо || орденҳо, медалҳо ва унвонҳо || [[d:Property:P166|P166]]
|-
| имзо || соядасти шахс || [[d:Property:P109|P109]]
|-
| вебгоҳ || сомонаи расмӣ || [[d:Property:P856|P856]]
|}

== TemplateData ==
{| class=&quot;standard collapsible collapsed&quot;
!templatedata
|-
|
&lt;templatedata&gt;
{
	&quot;description&quot;: &quot;Ин шаблон-қуттӣ барои ҳама гуна шахсиятҳо пешбинӣ шудааст.&quot;,
	&quot;params&quot;: {
		&quot;ном&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;ном&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;номи шахсият&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;line&quot;,
			&quot;example&quot;: &quot;Садриддин Айнӣ&quot;
		},
		&quot;номи аслӣ&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;номи аслӣ&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;ном ба забони аслӣ бо шаблони силсилаи lang&quot;,
			&quot;example&quot;: &quot;{{lang-en|Terry Pratchett}}&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;
		},
		&quot;номии пӯра&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;номи пӯра&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;номи пӯраи шахсият&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;
		},
		&quot;тасвир&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;тасвир&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;номи файли тасвир аз Викианбор (P18)&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;wiki-file-name&quot;
		},
		&quot;бар&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;бар&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;бари тасвир (масалан 220px)&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;
		},
		&quot;зернависи тасвир&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;зернависи тасвир&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;тавсифи акс&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;
		},
		&quot;ном ҳангоми таваллуд&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;ном ҳангоми таваллуд&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;ном ҳангоми таваллуд, агар тағйир ёфта бошад (P1477)&quot;
		},
		&quot;таърихи таваллуд&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;таърихи таваллуд&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;дд.мм.гггг (P569)&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;date&quot;,
			&quot;example&quot;: &quot;15.04.1978&quot;
		},
		&quot;зодгоҳ&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;зодгоҳ&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;маҳалли таваллуд (P19)&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;
		},
		&quot;таърихи даргузашт&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;таърихи даргузашт&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;дд.мм.гггг (P570)&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;date&quot;
		},
		&quot;маҳалли даргузашт&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;маҳалли даргузашт&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;маҳалли вафот (P20)&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;
		},
		&quot;шаҳрвандӣ&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;шаҳрвандӣ&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;шаҳрвандӣ (P27)&quot;
		},
		&quot;табаият&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;табаият&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;табаият барои давлатҳои монархӣ&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;
		},
		&quot;пеша&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;пеша&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;касб ё соҳаи фаъолият (P106)&quot;
		},
		&quot;падар&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;падар&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;
		},
		&quot;модар&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;модар&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;
		},
		&quot;ҳамсар&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;ҳамсар&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;завҷ ё завҷа (P26)&quot;
		},
		&quot;фарзанд&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;фарзанд&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;
		},
		&quot;ҷоизаҳо&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;ҷоизаҳо&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;орденҳо, медалҳо ва унвонҳо (P166)&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;
		},
		&quot;имзо&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;имзо&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;соядасти шахс (P109)&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;wiki-file-name&quot;
		},
		&quot;вебгоҳ&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;вебгоҳ&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;сомонаи расмӣ (P856)&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;url&quot;
		},
		&quot;дигар&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;дигар&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;маълумоти иловагӣ&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;
		},
		&quot;викианбор&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;викианбор&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;намоиши категория дар Викианбор (P373)&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;line&quot;
		},
		&quot;nocat&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;nocat&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;boolean&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;агар «1» бошад, мақоларо ба категорияҳо илова намекунад&quot;
		},
		&quot;from&quot;: {
			&quot;description&quot;: &quot;барои пайваст кардани унсури дигари Викидода&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;line&quot;
		}
	},
	&quot;format&quot;: &quot;block&quot;
}
&lt;/templatedata&gt;
|}

== Нигаред низ ==
* {{tl|Зодгоҳ}}, {{tl|МаҳаллиДаргузашт}}
* [[:Гурӯҳ:Шаблон-қуттиҳо:Ашхос]]

&lt;includeonly&gt;
[[Гурӯҳ:Шаблон-қуттиҳо:Ашхос]]
&lt;/includeonly&gt;</text>
      <sha1>86v92untiu5ojua50xjv4ypbb6dkbao</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1479549</id>
      <parentid>1479548</parentid>
      <timestamp>2026-07-08T12:57:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VASHGIRD</username>
        <id>8035</id>
      </contributor>
      <origin>1479549</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11536" sha1="cdbtwr1lcjc1zyj1jy4fhgbra4l0l13" xml:space="preserve">{{docpage}}
{{Санҷиши параметрҳои ношинохта танзим шудааст}}
{{Lua|CategoryForProfession|partly=1}}
{{Uses Wikidata|p18|p19|p20|p22|p25|p27|p106|p109|p166|p569||p570|p856|p1477}}
{{TOC right}}

Ин [[Википедия:Шаблонҳои қуттӣ|шаблони қуттӣ]] (карточка) барои '''ҳар гуна шахсиятҳо''' пешбинӣ шудааст. Аҳамият диҳед, ки шаблонҳои '''дақиқтар ва махсус''' барои гурӯҳҳои алоҳидаи ашхос мавҷуданд:

* {{tl|Арбоби низомӣ}}
** {{tl|Самурай}}
* {{tl|Ходими давлатӣ}}
* {{tl|Сиёсатмадор}}
* {{tl|Ходими дин}}
** {{tl|Шахс/Ислом}}
* {{tl|Синамогар}} — барои ҳамаи шахсиятҳои марбут ба синамо: коргардонҳо, актёрон, сенариянависон ва ғ.
* {{tl|Ходими театр}} — барои ҳамаи шахсиятҳои марбут ба театр: коргардонҳо, актёрон, рассомон ва ғ.
* {{tl|Мусиқидон}}
* {{tl|Рассом}}
* {{tl|Меъмор}}
* {{tl|Адиб}}
* {{tl|Олим}}
** {{tl|Файласуф}}
** {{tl|Пизишк}}
** {{tl|Ректор}}
* {{tl|Фазонавард}}
* {{tl|Варзишгар}}
** {{tl|Футболбоз}}
** {{tl|Шатранҷбоз}}

Мақола ба таври худкор ба [[Гурӯҳ:Шахсиятҳо аз рӯи алифбо]] илова карда мешавад. Гурӯҳҳои касбҳо аз рӯи алифбо ва кишварҳо дар асоси маълумоти [[Викидода]] (Wikidata) ба таври худкор илова мешаванд.

== Барои нусхабардорӣ ==
&lt;pre&gt;
{{Шахсият
| ном                  = 
| номи аслӣ            = {{lang-XX|}}
| ном ҳангоми таваллуд = 
| номи пӯра            = 
| тасвир               = | бар                  = 
| зернависи тасвир     = | таърихи таваллуд     = дд.мм.гггг
| зодгоҳ               = {{Зодгоҳ|}}| таърихи даргузашт    = дд.мм.гггг
| маҳалли даргузашт    = {{МаҳаллиМарг|}}
| шаҳрвандӣ            = 
| табаият              = 
| пеша                 = 
| падар                = 
| модар                = 
| ҳамсар               = 
| фарзанд              = 
| ҷоизаҳо              = 
| имзо                 = 
| вебгоҳ               = 
}}
&lt;/pre&gt;

== Намунаи истифода ==
{{Markup | 
&lt;nowiki&gt;
{{Шахсият
| ном                  = Розмерӣ Кеннедӣ
| тасвир               = Rosemary Kennedy in 1931.jpeg
| зернависи тасвир     = Розмерӣ дар соли 1931
| ном ҳангоми таваллуд = Роуз Марӣ Кеннедӣ&lt;br&gt;&lt;small&gt;{{lang-en|Rose Marie Kennedy}}&lt;/small&gt;
| таърихи таваллуд     = 13.09.1918
| зодгоҳ               = [[Бруклайн, Массачусетс]], ИМА
| таърихи даргузашт    = 07.01.2005
| маҳалли даргузашт    = Форт Аткинсон, Висконсин, ИМА
| падар                = [[Ҷозеф П. Кеннедӣ Ср.]]
| модар                = [[Роуз Фитзҷералд Кеннедӣ]]
}}
&lt;/nowiki&gt;
|
{{Шахсият
| ном                  = Розмерӣ Кеннедӣ
| тасвир               = Rosemary Kennedy in 1931.jpeg
| зернависи тасвир     = Розмерӣ дар соли 1931
| ном ҳангоми таваллуд = Роуз Марӣ Кеннедӣ&lt;br&gt;&lt;small&gt;{{lang-en|Rose Marie Kennedy}}&lt;/small&gt;
| таърихи таваллуд     = 13.09.1918
| зодгоҳ               = [[Бруклайн, Массачусетс]], ИМА
| таърихи даргузашт    = 07.01.2005
| маҳалли даргузашт    = Форт Аткинсон, Висконсин, ИМА
| падар                = [[Ҷозеф П. Кеннедӣ Ср.]]
| модар                = [[Роуз Фитзҷералд Кеннедӣ]]
| nocat                = 1
}}
}}
{{clear}}

== Тавсияҳои махсус ==

=== Зодгоҳ ва маҳалли даргузашт ===
Мазмуни ин майдонҳо набояд танҳо бо номи шаҳр маҳдуд шавад, балки метавонад муфассал бошад, аммо '''флагҳоро (парчамҳо)-ро барои нишон додани зодгоҳ ва маҳалли марг истифода набаред'''.

=== Ҷоизаҳо ва премияҳо ===
Ҷоизаҳо ва унвонҳои фахриро тавсия дода мешавад, ки дар шакли нишонҳо (айконҳо) дар ячейкаҳои ҷадвали ноаён дар {{nobr|3—4 сутун}} ҷойгир кунед.

== Параметрҳои шаблон ==
Параметрҳое, ки хосияти Викидода доранд, тавсия дода мешавад, ки дар худи Викидода пур карда шаванд. Барои нест кардани нишони худкор аз Викидода дар майдони мақола аломати «-» (минус)-ро гузоред.

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Параметр !! Тавсиф !! Хосияти&lt;br&gt;Викидода
|-
| ном || номи шахс ||
|-
| номи аслӣ || ном ба забони аслӣ бо шаблони силсилаи lang-en ||
|-
| тасвир || тасвири шахс, танҳо номи файл || [[d:Property:P18|P18]]
|-
| бар || бари тасвир ||
|-
| зернависи тасвир || тавсифи тасвир ||
|-
| ном ҳангоми таваллуд || ном ҳангоми таваллуд, агар тағйир ёфта бошад || [[d:Property:P1477|P1477]]
|-
| номи пӯра || номи пӯраи шахс ||
|-
| таърихи таваллуд || дар формати &lt;code&gt;дд.мм.гггг&lt;/code&gt; || [[d:Property:P569|P569]]
|-
| зодгоҳ || тавсия мешавад шаблони {{tl|Зодгоҳ}} истифода шавад || [[d:Property:P19|P19]]
|-
| таърихи даргузашт || дар формати &lt;code&gt;дд.мм.гггг&lt;/code&gt; || [[d:Property:P570|P570]]
|-
| маҳалли даргузашт || тавсия мешавад шаблони {{tl|МаҳаллиМарг}} истифода шавад || [[d:Property:P20|P20]]
|-
| шаҳрвандӣ || || [[d:Property:P27|P27]]
|-
| табаият || табаият барои шахсони даврони монархӣ ||
|-
| пеша || соҳаи фаъолият ё касб || [[d:Property:P106|P106]]
|-
| падар || || [[d:Property:P22|P22]]
|-
| модар || || [[d:Property:P25|P25]]
|-
| ҳамсар || завҷа ё завҷ || [[d:Property:P26|P26]]
|-
| фарзанд || фарзандон || [[d:Property:P40|P40]]
|-
| ҷоизаҳо || орденҳо, медалҳо ва унвонҳо || [[d:Property:P166|P166]]
|-
| имзо || соядасти шахс || [[d:Property:P109|P109]]
|-
| вебгоҳ || сомонаи расмӣ || [[d:Property:P856|P856]]
|}

== TemplateData ==
{| class=&quot;standard collapsible collapsed&quot;
!templatedata
|-
|
&lt;templatedata&gt;
{
	&quot;description&quot;: &quot;Ин шаблон-қуттӣ барои ҳама гуна шахсиятҳо пешбинӣ шудааст.&quot;,
	&quot;params&quot;: {
		&quot;ном&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;ном&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;номи шахсият&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;line&quot;,
			&quot;example&quot;: &quot;Садриддин Айнӣ&quot;
		},
		&quot;номи аслӣ&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;номи аслӣ&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;ном ба забони аслӣ бо шаблони силсилаи lang&quot;,
			&quot;example&quot;: &quot;{{lang-en|Terry Pratchett}}&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;
		},
		&quot;номии пӯра&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;номи пӯра&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;номи пӯраи шахсият&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;
		},
		&quot;тасвир&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;тасвир&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;номи файли тасвир аз Викианбор (P18)&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;wiki-file-name&quot;
		},
		&quot;бар&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;бар&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;бари тасвир (масалан 220px)&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;
		},
		&quot;зернависи тасвир&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;зернависи тасвир&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;тавсифи акс&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;
		},
		&quot;ном ҳангоми таваллуд&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;ном ҳангоми таваллуд&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;ном ҳангоми таваллуд, агар тағйир ёфта бошад (P1477)&quot;
		},
		&quot;таърихи таваллуд&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;таърихи таваллуд&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;дд.мм.гггг (P569)&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;date&quot;,
			&quot;example&quot;: &quot;15.04.1978&quot;
		},
		&quot;зодгоҳ&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;зодгоҳ&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;маҳалли таваллуд (P19)&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;
		},
		&quot;таърихи даргузашт&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;таърихи даргузашт&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;дд.мм.гггг (P570)&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;date&quot;
		},
		&quot;маҳалли даргузашт&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;маҳалли даргузашт&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;маҳалли вафот (P20)&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;
		},
		&quot;шаҳрвандӣ&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;шаҳрвандӣ&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;шаҳрвандӣ (P27)&quot;
		},
		&quot;табаият&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;табаият&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;табаият барои давлатҳои монархӣ&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;
		},
		&quot;пеша&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;пеша&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;касб ё соҳаи фаъолият (P106)&quot;
		},
		&quot;падар&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;падар&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;
		},
		&quot;модар&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;модар&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;
		},
		&quot;ҳамсар&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;ҳамсар&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;завҷ ё завҷа (P26)&quot;
		},
		&quot;фарзанд&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;фарзанд&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;
		},
		&quot;ҷоизаҳо&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;ҷоизаҳо&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;орденҳо, медалҳо ва унвонҳо (P166)&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;
		},
		&quot;имзо&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;имзо&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;соядасти шахс (P109)&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;wiki-file-name&quot;
		},
		&quot;вебгоҳ&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;вебгоҳ&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;сомонаи расмӣ (P856)&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;url&quot;
		},
		&quot;дигар&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;дигар&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;маълумоти иловагӣ&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;
		},
		&quot;викианбор&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;викианбор&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;намоиши категория дар Викианбор (P373)&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;line&quot;
		},
		&quot;nocat&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;nocat&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;boolean&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;агар «1» бошад, мақоларо ба категорияҳо илова намекунад&quot;
		},
		&quot;from&quot;: {
			&quot;description&quot;: &quot;барои пайваст кардани унсури дигари Викидода&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;line&quot;
		}
	},
	&quot;format&quot;: &quot;block&quot;
}
&lt;/templatedata&gt;
|}

== Нигаред низ ==
* {{tl|Зодгоҳ}}, {{tl|МаҳаллиДаргузашт}}
* [[:Гурӯҳ:Шаблон-қуттиҳо:Ашхос]]

&lt;includeonly&gt;
[[Гурӯҳ:Шаблон-қуттиҳо:Ашхос]]
&lt;/includeonly&gt;</text>
      <sha1>cdbtwr1lcjc1zyj1jy4fhgbra4l0l13</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1479552</id>
      <parentid>1479549</parentid>
      <timestamp>2026-07-08T12:59:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VASHGIRD</username>
        <id>8035</id>
      </contributor>
      <origin>1479552</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11476" sha1="nej3ycp1mt94p8hc7topcz3yiq9bl9h" xml:space="preserve">{{docpage}}
{{Санҷиши параметрҳои ношинохта танзим шудааст}}
{{Lua|CategoryForProfession|partly=1}}
{{Uses Wikidata|p18|p19|p20|p22|p25|p27|p106|p109|p166|p569||p570|p856|p1477}}
{{TOC right}}

Ин [[Википедия:Шаблонҳои қуттӣ|шаблони қуттӣ]] (карточка) барои '''ҳар гуна Шахсҳо''' пешбинӣ шудааст. Аҳамият диҳед, ки шаблонҳои '''дақиқтар ва махсус''' барои гурӯҳҳои алоҳидаи ашхос мавҷуданд:

* {{tl|Арбоби низомӣ}}
** {{tl|Самурай}}
* {{tl|Ходими давлатӣ}}
* {{tl|Сиёсатмадор}}
* {{tl|Ходими дин}}
** {{tl|Шахс/Ислом}}
* {{tl|Синамогар}} — барои ҳамаи Шахсҳои марбут ба синамо: коргардонҳо, актёрон, сенариянависон ва ғ.
* {{tl|Ходими театр}} — барои ҳамаи Шахсҳои марбут ба театр: коргардонҳо, актёрон, рассомон ва ғ.
* {{tl|Мусиқидон}}
* {{tl|Рассом}}
* {{tl|Меъмор}}
* {{tl|Адиб}}
* {{tl|Олим}}
** {{tl|Файласуф}}
** {{tl|Пизишк}}
** {{tl|Ректор}}
* {{tl|Фазонавард}}
* {{tl|Варзишгар}}
** {{tl|Футболбоз}}
** {{tl|Шатранҷбоз}}

Мақола ба таври худкор ба [[Гурӯҳ:Шахсҳо аз рӯи алифбо]] илова карда мешавад. Гурӯҳҳои касбҳо аз рӯи алифбо ва кишварҳо дар асоси маълумоти [[Викидода]] (Wikidata) ба таври худкор илова мешаванд.

== Барои нусхабардорӣ ==
&lt;pre&gt;
{{Шахс
| ном                  = 
| номи аслӣ            = {{lang-XX|}}
| ном ҳангоми таваллуд = 
| номи пӯра            = 
| тасвир               = | бар                  = 
| зернависи тасвир     = | таърихи таваллуд     = дд.мм.гггг
| зодгоҳ               = {{Зодгоҳ|}}| таърихи даргузашт    = дд.мм.гггг
| маҳалли даргузашт    = {{МаҳаллиМарг|}}
| шаҳрвандӣ            = 
| табаият              = 
| пеша                 = 
| падар                = 
| модар                = 
| ҳамсар               = 
| фарзанд              = 
| ҷоизаҳо              = 
| имзо                 = 
| вебгоҳ               = 
}}
&lt;/pre&gt;

== Намунаи истифода ==
{{Markup | 
&lt;nowiki&gt;
{{Шахс
| ном                  = Розмерӣ Кеннедӣ
| тасвир               = Rosemary Kennedy in 1931.jpeg
| зернависи тасвир     = Розмерӣ дар соли 1931
| ном ҳангоми таваллуд = Роуз Марӣ Кеннедӣ&lt;br&gt;&lt;small&gt;{{lang-en|Rose Marie Kennedy}}&lt;/small&gt;
| таърихи таваллуд     = 13.09.1918
| зодгоҳ               = [[Бруклайн, Массачусетс]], ИМА
| таърихи даргузашт    = 07.01.2005
| маҳалли даргузашт    = Форт Аткинсон, Висконсин, ИМА
| падар                = [[Ҷозеф П. Кеннедӣ Ср.]]
| модар                = [[Роуз Фитзҷералд Кеннедӣ]]
}}
&lt;/nowiki&gt;
|
{{Шахс
| ном                  = Розмерӣ Кеннедӣ
| тасвир               = Rosemary Kennedy in 1931.jpeg
| зернависи тасвир     = Розмерӣ дар соли 1931
| ном ҳангоми таваллуд = Роуз Марӣ Кеннедӣ&lt;br&gt;&lt;small&gt;{{lang-en|Rose Marie Kennedy}}&lt;/small&gt;
| таърихи таваллуд     = 13.09.1918
| зодгоҳ               = [[Бруклайн, Массачусетс]], ИМА
| таърихи даргузашт    = 07.01.2005
| маҳалли даргузашт    = Форт Аткинсон, Висконсин, ИМА
| падар                = [[Ҷозеф П. Кеннедӣ Ср.]]
| модар                = [[Роуз Фитзҷералд Кеннедӣ]]
| nocat                = 1
}}
}}
{{clear}}

== Тавсияҳои махсус ==

=== Зодгоҳ ва маҳалли даргузашт ===
Мазмуни ин майдонҳо набояд танҳо бо номи шаҳр маҳдуд шавад, балки метавонад муфассал бошад, аммо '''флагҳоро (парчамҳо)-ро барои нишон додани зодгоҳ ва маҳалли марг истифода набаред'''.

=== Ҷоизаҳо ва премияҳо ===
Ҷоизаҳо ва унвонҳои фахриро тавсия дода мешавад, ки дар шакли нишонҳо (айконҳо) дар ячейкаҳои ҷадвали ноаён дар {{nobr|3—4 сутун}} ҷойгир кунед.

== Параметрҳои шаблон ==
Параметрҳое, ки хосияти Викидода доранд, тавсия дода мешавад, ки дар худи Викидода пур карда шаванд. Барои нест кардани нишони худкор аз Викидода дар майдони мақола аломати «-» (минус)-ро гузоред.

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Параметр !! Тавсиф !! Хосияти&lt;br&gt;Викидода
|-
| ном || номи шахс ||
|-
| номи аслӣ || ном ба забони аслӣ бо шаблони силсилаи lang-en ||
|-
| тасвир || тасвири шахс, танҳо номи файл || [[d:Property:P18|P18]]
|-
| бар || бари тасвир ||
|-
| зернависи тасвир || тавсифи тасвир ||
|-
| ном ҳангоми таваллуд || ном ҳангоми таваллуд, агар тағйир ёфта бошад || [[d:Property:P1477|P1477]]
|-
| номи пӯра || номи пӯраи шахс ||
|-
| таърихи таваллуд || дар формати &lt;code&gt;дд.мм.гггг&lt;/code&gt; || [[d:Property:P569|P569]]
|-
| зодгоҳ || тавсия мешавад шаблони {{tl|Зодгоҳ}} истифода шавад || [[d:Property:P19|P19]]
|-
| таърихи даргузашт || дар формати &lt;code&gt;дд.мм.гггг&lt;/code&gt; || [[d:Property:P570|P570]]
|-
| маҳалли даргузашт || тавсия мешавад шаблони {{tl|МаҳаллиМарг}} истифода шавад || [[d:Property:P20|P20]]
|-
| шаҳрвандӣ || || [[d:Property:P27|P27]]
|-
| табаият || табаият барои шахсони даврони монархӣ ||
|-
| пеша || соҳаи фаъолият ё касб || [[d:Property:P106|P106]]
|-
| падар || || [[d:Property:P22|P22]]
|-
| модар || || [[d:Property:P25|P25]]
|-
| ҳамсар || завҷа ё завҷ || [[d:Property:P26|P26]]
|-
| фарзанд || фарзандон || [[d:Property:P40|P40]]
|-
| ҷоизаҳо || орденҳо, медалҳо ва унвонҳо || [[d:Property:P166|P166]]
|-
| имзо || соядасти шахс || [[d:Property:P109|P109]]
|-
| вебгоҳ || сомонаи расмӣ || [[d:Property:P856|P856]]
|}

== TemplateData ==
{| class=&quot;standard collapsible collapsed&quot;
!templatedata
|-
|
&lt;templatedata&gt;
{
	&quot;description&quot;: &quot;Ин шаблон-қуттӣ барои ҳама гуна Шахсҳо пешбинӣ шудааст.&quot;,
	&quot;params&quot;: {
		&quot;ном&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;ном&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;номи Шахс&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;line&quot;,
			&quot;example&quot;: &quot;Садриддин Айнӣ&quot;
		},
		&quot;номи аслӣ&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;номи аслӣ&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;ном ба забони аслӣ бо шаблони силсилаи lang&quot;,
			&quot;example&quot;: &quot;{{lang-en|Terry Pratchett}}&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;
		},
		&quot;номии пӯра&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;номи пӯра&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;номи пӯраи Шахс&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;
		},
		&quot;тасвир&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;тасвир&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;номи файли тасвир аз Викианбор (P18)&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;wiki-file-name&quot;
		},
		&quot;бар&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;бар&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;бари тасвир (масалан 220px)&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;
		},
		&quot;зернависи тасвир&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;зернависи тасвир&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;тавсифи акс&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;
		},
		&quot;ном ҳангоми таваллуд&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;ном ҳангоми таваллуд&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;ном ҳангоми таваллуд, агар тағйир ёфта бошад (P1477)&quot;
		},
		&quot;таърихи таваллуд&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;таърихи таваллуд&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;дд.мм.гггг (P569)&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;date&quot;,
			&quot;example&quot;: &quot;15.04.1978&quot;
		},
		&quot;зодгоҳ&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;зодгоҳ&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;маҳалли таваллуд (P19)&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;
		},
		&quot;таърихи даргузашт&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;таърихи даргузашт&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;дд.мм.гггг (P570)&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;date&quot;
		},
		&quot;маҳалли даргузашт&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;маҳалли даргузашт&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;маҳалли вафот (P20)&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;
		},
		&quot;шаҳрвандӣ&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;шаҳрвандӣ&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;шаҳрвандӣ (P27)&quot;
		},
		&quot;табаият&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;табаият&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;табаият барои давлатҳои монархӣ&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;
		},
		&quot;пеша&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;пеша&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;касб ё соҳаи фаъолият (P106)&quot;
		},
		&quot;падар&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;падар&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;
		},
		&quot;модар&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;модар&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;
		},
		&quot;ҳамсар&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;ҳамсар&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;завҷ ё завҷа (P26)&quot;
		},
		&quot;фарзанд&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;фарзанд&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;
		},
		&quot;ҷоизаҳо&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;ҷоизаҳо&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;орденҳо, медалҳо ва унвонҳо (P166)&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;
		},
		&quot;имзо&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;имзо&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;соядасти шахс (P109)&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;wiki-file-name&quot;
		},
		&quot;вебгоҳ&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;вебгоҳ&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;сомонаи расмӣ (P856)&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;url&quot;
		},
		&quot;дигар&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;дигар&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;маълумоти иловагӣ&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;
		},
		&quot;викианбор&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;викианбор&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;намоиши категория дар Викианбор (P373)&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;line&quot;
		},
		&quot;nocat&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;nocat&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;boolean&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;агар «1» бошад, мақоларо ба категорияҳо илова намекунад&quot;
		},
		&quot;from&quot;: {
			&quot;description&quot;: &quot;барои пайваст кардани унсури дигари Викидода&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;line&quot;
		}
	},
	&quot;format&quot;: &quot;block&quot;
}
&lt;/templatedata&gt;
|}

== Нигаред низ ==
* {{tl|Зодгоҳ}}, {{tl|МаҳаллиДаргузашт}}
* [[:Гурӯҳ:Шаблон-қуттиҳо:Ашхос]]

&lt;includeonly&gt;
[[Гурӯҳ:Шаблон-қуттиҳо:Ашхос]]
&lt;/includeonly&gt;</text>
      <sha1>nej3ycp1mt94p8hc7topcz3yiq9bl9h</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1479553</id>
      <parentid>1479552</parentid>
      <timestamp>2026-07-08T13:00:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VASHGIRD</username>
        <id>8035</id>
      </contributor>
      <origin>1479553</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11455" sha1="l1jw63j3gljx4moq7cr8uoucmogeqy1" xml:space="preserve">{{docpage}}
{{Санҷиши параметрҳои ношинохта танзим шудааст}}
{{Lua|CategoryForProfession|partly=1}}
{{Uses Wikidata|p18|p19|p20|p22|p25|p27|p106|p109|p166|p569||p570|p856|p1477}}
{{TOC right}}

Ин [[Википедия:Шаблонҳои қуттӣ|шаблони қуттӣ]] барои '''ҳар гуна ашхос''' пешбинӣ шудааст. Аҳамият диҳед, ки шаблонҳои '''дақиқтар ва махсус''' барои гурӯҳҳои алоҳидаи ашхос мавҷуданд:

* {{tl|Арбоби низомӣ}}
** {{tl|Самурай}}
* {{tl|Ходими давлатӣ}}
* {{tl|Сиёсатмадор}}
* {{tl|Ходими дин}}
** {{tl|Шахс/Ислом}}
* {{tl|Синамогар}} — барои ҳамаи Шахсҳои марбут ба синамо: коргардонҳо, актёрон, сенариянависон ва ғ.
* {{tl|Ходими театр}} — барои ҳамаи Шахсҳои марбут ба театр: коргардонҳо, актёрон, рассомон ва ғ.
* {{tl|Мусиқидон}}
* {{tl|Рассом}}
* {{tl|Меъмор}}
* {{tl|Адиб}}
* {{tl|Олим}}
** {{tl|Файласуф}}
** {{tl|Пизишк}}
** {{tl|Ректор}}
* {{tl|Фазонавард}}
* {{tl|Варзишгар}}
** {{tl|Футболбоз}}
** {{tl|Шатранҷбоз}}

Мақола ба таври худкор ба [[Гурӯҳ:Шахсҳо аз рӯи алифбо]] илова карда мешавад. Гурӯҳҳои касбҳо аз рӯи алифбо ва кишварҳо дар асоси маълумоти [[Викидода]] (Wikidata) ба таври худкор илова мешаванд.

== Барои нусхабардорӣ ==
&lt;pre&gt;
{{Шахс
| ном                  = 
| номи аслӣ            = {{lang-XX|}}
| ном ҳангоми таваллуд = 
| номи пӯра            = 
| тасвир               = | бар                  = 
| зернависи тасвир     = | таърихи таваллуд     = дд.мм.гггг
| зодгоҳ               = {{Зодгоҳ|}}| таърихи даргузашт    = дд.мм.гггг
| маҳалли даргузашт    = {{МаҳаллиМарг|}}
| шаҳрвандӣ            = 
| табаият              = 
| пеша                 = 
| падар                = 
| модар                = 
| ҳамсар               = 
| фарзанд              = 
| ҷоизаҳо              = 
| имзо                 = 
| вебгоҳ               = 
}}
&lt;/pre&gt;

== Намунаи истифода ==
{{Markup | 
&lt;nowiki&gt;
{{Шахс
| ном                  = Розмерӣ Кеннедӣ
| тасвир               = Rosemary Kennedy in 1931.jpeg
| зернависи тасвир     = Розмерӣ дар соли 1931
| ном ҳангоми таваллуд = Роуз Марӣ Кеннедӣ&lt;br&gt;&lt;small&gt;{{lang-en|Rose Marie Kennedy}}&lt;/small&gt;
| таърихи таваллуд     = 13.09.1918
| зодгоҳ               = [[Бруклайн, Массачусетс]], ИМА
| таърихи даргузашт    = 07.01.2005
| маҳалли даргузашт    = Форт Аткинсон, Висконсин, ИМА
| падар                = [[Ҷозеф П. Кеннедӣ Ср.]]
| модар                = [[Роуз Фитзҷералд Кеннедӣ]]
}}
&lt;/nowiki&gt;
|
{{Шахс
| ном                  = Розмерӣ Кеннедӣ
| тасвир               = Rosemary Kennedy in 1931.jpeg
| зернависи тасвир     = Розмерӣ дар соли 1931
| ном ҳангоми таваллуд = Роуз Марӣ Кеннедӣ&lt;br&gt;&lt;small&gt;{{lang-en|Rose Marie Kennedy}}&lt;/small&gt;
| таърихи таваллуд     = 13.09.1918
| зодгоҳ               = [[Бруклайн, Массачусетс]], ИМА
| таърихи даргузашт    = 07.01.2005
| маҳалли даргузашт    = Форт Аткинсон, Висконсин, ИМА
| падар                = [[Ҷозеф П. Кеннедӣ Ср.]]
| модар                = [[Роуз Фитзҷералд Кеннедӣ]]
| nocat                = 1
}}
}}
{{clear}}

== Тавсияҳои махсус ==

=== Зодгоҳ ва маҳалли даргузашт ===
Мазмуни ин майдонҳо набояд танҳо бо номи шаҳр маҳдуд шавад, балки метавонад муфассал бошад, аммо '''флагҳоро (парчамҳо)-ро барои нишон додани зодгоҳ ва маҳалли марг истифода набаред'''.

=== Ҷоизаҳо ва премияҳо ===
Ҷоизаҳо ва унвонҳои фахриро тавсия дода мешавад, ки дар шакли нишонҳо (айконҳо) дар ячейкаҳои ҷадвали ноаён дар {{nobr|3—4 сутун}} ҷойгир кунед.

== Параметрҳои шаблон ==
Параметрҳое, ки хосияти Викидода доранд, тавсия дода мешавад, ки дар худи Викидода пур карда шаванд. Барои нест кардани нишони худкор аз Викидода дар майдони мақола аломати «-» (минус)-ро гузоред.

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Параметр !! Тавсиф !! Хосияти&lt;br&gt;Викидода
|-
| ном || номи шахс ||
|-
| номи аслӣ || ном ба забони аслӣ бо шаблони силсилаи lang-en ||
|-
| тасвир || тасвири шахс, танҳо номи файл || [[d:Property:P18|P18]]
|-
| бар || бари тасвир ||
|-
| зернависи тасвир || тавсифи тасвир ||
|-
| ном ҳангоми таваллуд || ном ҳангоми таваллуд, агар тағйир ёфта бошад || [[d:Property:P1477|P1477]]
|-
| номи пӯра || номи пӯраи шахс ||
|-
| таърихи таваллуд || дар формати &lt;code&gt;дд.мм.гггг&lt;/code&gt; || [[d:Property:P569|P569]]
|-
| зодгоҳ || тавсия мешавад шаблони {{tl|Зодгоҳ}} истифода шавад || [[d:Property:P19|P19]]
|-
| таърихи даргузашт || дар формати &lt;code&gt;дд.мм.гггг&lt;/code&gt; || [[d:Property:P570|P570]]
|-
| маҳалли даргузашт || тавсия мешавад шаблони {{tl|МаҳаллиМарг}} истифода шавад || [[d:Property:P20|P20]]
|-
| шаҳрвандӣ || || [[d:Property:P27|P27]]
|-
| табаият || табаият барои шахсони даврони монархӣ ||
|-
| пеша || соҳаи фаъолият ё касб || [[d:Property:P106|P106]]
|-
| падар || || [[d:Property:P22|P22]]
|-
| модар || || [[d:Property:P25|P25]]
|-
| ҳамсар || завҷа ё завҷ || [[d:Property:P26|P26]]
|-
| фарзанд || фарзандон || [[d:Property:P40|P40]]
|-
| ҷоизаҳо || орденҳо, медалҳо ва унвонҳо || [[d:Property:P166|P166]]
|-
| имзо || соядасти шахс || [[d:Property:P109|P109]]
|-
| вебгоҳ || сомонаи расмӣ || [[d:Property:P856|P856]]
|}

== TemplateData ==
{| class=&quot;standard collapsible collapsed&quot;
!templatedata
|-
|
&lt;templatedata&gt;
{
	&quot;description&quot;: &quot;Ин шаблон-қуттӣ барои ҳама гуна Шахсҳо пешбинӣ шудааст.&quot;,
	&quot;params&quot;: {
		&quot;ном&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;ном&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;номи Шахс&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;line&quot;,
			&quot;example&quot;: &quot;Садриддин Айнӣ&quot;
		},
		&quot;номи аслӣ&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;номи аслӣ&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;ном ба забони аслӣ бо шаблони силсилаи lang&quot;,
			&quot;example&quot;: &quot;{{lang-en|Terry Pratchett}}&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;
		},
		&quot;номии пӯра&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;номи пӯра&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;номи пӯраи Шахс&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;
		},
		&quot;тасвир&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;тасвир&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;номи файли тасвир аз Викианбор (P18)&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;wiki-file-name&quot;
		},
		&quot;бар&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;бар&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;бари тасвир (масалан 220px)&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;
		},
		&quot;зернависи тасвир&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;зернависи тасвир&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;тавсифи акс&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;
		},
		&quot;ном ҳангоми таваллуд&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;ном ҳангоми таваллуд&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;ном ҳангоми таваллуд, агар тағйир ёфта бошад (P1477)&quot;
		},
		&quot;таърихи таваллуд&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;таърихи таваллуд&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;дд.мм.гггг (P569)&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;date&quot;,
			&quot;example&quot;: &quot;15.04.1978&quot;
		},
		&quot;зодгоҳ&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;зодгоҳ&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;маҳалли таваллуд (P19)&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;
		},
		&quot;таърихи даргузашт&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;таърихи даргузашт&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;дд.мм.гггг (P570)&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;date&quot;
		},
		&quot;маҳалли даргузашт&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;маҳалли даргузашт&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;маҳалли вафот (P20)&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;
		},
		&quot;шаҳрвандӣ&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;шаҳрвандӣ&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;шаҳрвандӣ (P27)&quot;
		},
		&quot;табаият&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;табаият&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;табаият барои давлатҳои монархӣ&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;
		},
		&quot;пеша&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;пеша&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;касб ё соҳаи фаъолият (P106)&quot;
		},
		&quot;падар&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;падар&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;
		},
		&quot;модар&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;модар&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;
		},
		&quot;ҳамсар&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;ҳамсар&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;завҷ ё завҷа (P26)&quot;
		},
		&quot;фарзанд&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;фарзанд&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;
		},
		&quot;ҷоизаҳо&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;ҷоизаҳо&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;орденҳо, медалҳо ва унвонҳо (P166)&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;
		},
		&quot;имзо&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;имзо&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;соядасти шахс (P109)&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;wiki-file-name&quot;
		},
		&quot;вебгоҳ&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;вебгоҳ&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;сомонаи расмӣ (P856)&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;url&quot;
		},
		&quot;дигар&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;дигар&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;маълумоти иловагӣ&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;
		},
		&quot;викианбор&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;викианбор&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;намоиши категория дар Викианбор (P373)&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;line&quot;
		},
		&quot;nocat&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;nocat&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;boolean&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;агар «1» бошад, мақоларо ба категорияҳо илова намекунад&quot;
		},
		&quot;from&quot;: {
			&quot;description&quot;: &quot;барои пайваст кардани унсури дигари Викидода&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;line&quot;
		}
	},
	&quot;format&quot;: &quot;block&quot;
}
&lt;/templatedata&gt;
|}

== Нигаред низ ==
* {{tl|Зодгоҳ}}, {{tl|МаҳаллиДаргузашт}}
* [[:Гурӯҳ:Шаблон-қуттиҳо:Ашхос]]

&lt;includeonly&gt;
[[Гурӯҳ:Шаблон-қуттиҳо:Ашхос]]
&lt;/includeonly&gt;</text>
      <sha1>l1jw63j3gljx4moq7cr8uoucmogeqy1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1479554</id>
      <parentid>1479553</parentid>
      <timestamp>2026-07-08T13:10:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VASHGIRD</username>
        <id>8035</id>
      </contributor>
      <origin>1479554</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16754" sha1="popi1nsw931rhxcu015mvantf9xw3vc" xml:space="preserve">{{docpage}}
{{Санҷиши параметрҳои ношинохта танзим шудааст}}
{{Lua|CategoryForProfession|partly=1}}
{{Uses Wikidata|p18|p19|p20|p22|p25|p27|p106|p109|p166|p569||p570|p856|p1477}}
{{TOC right}}

Ин [[Википедия:Шаблонҳои қуттӣ|шаблони қуттӣ]] барои '''ҳар гуна ашхос''' пешбинӣ шудааст. Аҳамият диҳед, ки шаблонҳои '''дақиқтар ва махсус''' барои гурӯҳҳои алоҳидаи ашхос мавҷуданд:
Узр, ман он қисматро барои ихчамтар шудани саҳифаи ҳуҷҷатгузорӣ кӯтоҳ карда будам. Суръати кории Википедияи тоҷикӣ баъзан аз шаблонҳои вазнин паст мешавад, вале комилан дуруст мегӯед — барои роҳати корбарон рӯйхати пӯраи шаблонҳои махсус бояд дар саҳифаи док мавҷуд бошад.

Дар зер ин қисматро пӯра ба забони тоҷикӣ ва мувофиқи номи шаблонҳои фаъоли Википедияи тоҷикӣ тарҷума ва мутобиқ кардам:

---

Ин [[Википедия:Шаблонҳои қуттӣ|шаблони қуттӣ]] (карточка) барои '''ҳар гуна шахсиятҳо''' пешбинӣ шудааст. Аҳамият диҳед, ки шаблонҳои '''дақиқтар ва махсус''' барои гурӯҳҳои алоҳидаи ашхос мавҷуданд:

* {{tl|Арбоби низомӣ}}
** {{tl|Самурай}}
* {{tl|Ходими давлатӣ}}
** {{tl|Депутати Кнессет}}
** {{tl|Императори Чин}}
** {{tl|Шахсияти седавлатӣ}}
** {{tl|Фаръон}}
* {{tl|Сиёсатмадор}}
* {{tl|Ходими дин}}
** {{tl|Рӯҳонӣ}}
*** {{tl|Иерарх}}
**** {{tl|Усқуфи протестантӣ}}
***** {{tl|Усқуфи аъзами Кентербери}}
**** {{tl|Пастор}}
** {{tl|Муқаддас}}
** {{tl|Шахсияти Теврот}}
** {{tl|Шахс/Ислом}}
** {{tl|Илоҳиётшинос}}
* {{tl|Синамогар}} — барои ҳамаи шахсиятҳои марбут ба синамо: коргардонҳо, актёрон, сенариянависон ва ғ.
* {{tl|Ходими театр}} — барои ҳамаи шахсиятҳои марбут ба театр: коргардонҳо, актёрон, рассомон ва ғ.
** {{tl|Актёри кабуки}}
* {{tl|Сэйю}} — барои актёрони дубляжи ҷопонӣ.
* {{tl|Мусиқидон}}
* {{tl|Рассом}}
* {{tl|Қуттии аккос}}
* {{tl|Меъмор}}
* {{tl|Ходими сирк}}
* {{tl|Тарроҳ}}
* {{tl|Муаллифи комиксҳо}}
* {{tl|Адиб}}
* {{tl|Олим}}
** {{tl|Файласуф}}
** {{tl|Пизишк}}
** {{tl|Систематик}} — барои систематикони табиати зинда. Беҳтар аст бо шаблони {{tl|Олим}} якҷоя истифода шавад.
** {{tl|Ректор}}
* {{tl|Фазонавард}}
* {{tl|Варзишгар}}
** {{tl|Бадминтонбоз}}
** {{tl|Баскетболбоз}}
** {{tl|Бейсболбоз}}
** {{tl|Билярдбоз}}
*** {{tl|Снукербоз}}
** {{tl|Размикор}} — қуттии умумӣ барои ҳамаи намудҳои разм.
*** {{tl|Размикори услуби омехта}}
*** {{tl|Муштзан}}
*** {{tl|Ҷудукор}}
**** {{tl|Ҷудукори паралимпӣ}}
*** {{tl|Каратэбоз}}
*** {{tl|Устоди ҳунарҳои размӣ}}
*** {{tl|Рестлер}}
**** {{tl|Гурӯҳи рестлерҳо}}
*** {{tl|Сумобоз}}
** {{tl|Велосипедрон}}
** {{tl|Волейболбоз}}
** {{tl|Гандболбоз}}
** {{tl|Гимнаст}}
** {{tl|Шатранҷбози го}}
** {{tl|Голфбоз}}
** {{tl|Гонщик}}
*** {{tl|Мотопогарон}}
*** {{tl|Вайронкунандаи WRC}}
*** {{tl|Собиқ пилоти CART омор}}
*** {{tl|Погарони NASCAR}}
*** {{tl|Пилоти амалкунандаи IndyCar}}
*** {{tl|Пилоти Ле-Ман}}
*** {{tl|Пилоти Формула-1}}
*** {{tl|Погарони спидвей}}
** {{tl|Дартсбоз}}
** {{tl|Киберварзишгар}}
** {{tl|Конкитоз}}
** {{tl|Крикетбоз}}
** {{tl|Сабукварз}}
** {{tl|Лижарон}}
*** {{tl|Биатлонбоз}}
*** {{tl|Кӯҳлижарон}}
*** {{tl|Двоеборец}}
*** {{tl|Ҷаҳишгари трамплин}}
*** {{tl|Сноубордбоз}}
*** {{tl|Фристайлбоз}}
** {{tl|Покербоз}}
** {{tl|Регбибоз}}
** {{tl|Рэндзист}}
** {{tl|Ча marcasбоз}}
*** {{tl|Бобслейбоз}}
*** {{tl|Скелетонбоз}}
** {{tl|Тирандоз}}
** {{tl|Теннисбоз}}
*** {{tl|Теннисисти ТМ}} — барои бозингарони [[тенниси рӯи миз]].
** {{tl|Фигурист}}
** {{tl|Футболбоз}}
*** {{tl|Бозингари NFL}} — барои бозингарони футболи америкоӣ.
** {{tl|Хоккеист}} — барои бозингарони хоккейи рӯи ях.
*** {{tl|Бозингари хоккей бо тӯб}}
** {{tl|Шатранҷбоз}}
** {{tl|Яхтсмен}}
* Мураббиёни варзиш:
** {{tl|Мураббии вазнбардорӣ}}
** {{tl|Мураббии конкитозии бадеӣ}}
** {{tl|Мураббии хоккей}}
* {{tl|Ҷинояткор}}
** {{tl|Қотил}}
* {{tl|Блогер}}
** {{tl|Ютубер}}
* {{tl|Соҳибкор}}
* {{tl|Қороқчии баҳрӣ}}
* {{tl|Ходими ҷамъиятӣ}}
* {{tl|Фотомодел}}
* {{tl|Қуттии рӯзноманигор}}

Барои қаҳрамонҳои хаёлӣ бояд шаблони {{tl|Персонаж}} ва шаблонҳои марбут ба онро истифода бурд.

Барои ҷустуҷӯи муфассали шаблони мувофиқ, ба [[Гурӯҳ:Шаблон-қуттиҳо:Ашхос]] нигаред. Шаблон ба таври худкор мақоларо ба [[Гурӯҳ:Шахсиятҳо аз рӯи алифбо]] илова мекунад.

Гурӯҳҳои касбҳо аз рӯи алифбо ва кишварҳо дар асоси маълумоти [[Викидода]] (Wikidata) ба таври худкор илова мешаванд. Дар сурате, ки агар шахсиятро ба гурӯҳ илова кардан лозим набошад, параметри `|бидуни гурӯҳ =` мавҷуд аст, ки дар он номи гурӯҳҳои истисношавандаро тавассути нуқта-вергул (;) номбар кардан лозим аст.

== Барои нусхабардорӣ ==
&lt;pre&gt;
{{Шахс
| ном                  = 
| номи аслӣ            = {{lang-XX|}}
| ном ҳангоми таваллуд = 
| номи пӯра            = 
| тасвир               = | бар                  = 
| зернависи тасвир     = | таърихи таваллуд     = дд.мм.гггг
| зодгоҳ               = {{Зодгоҳ|}}| таърихи даргузашт    = дд.мм.гггг
| маҳалли даргузашт    = {{МаҳаллиМарг|}}
| шаҳрвандӣ            = 
| табаият              = 
| пеша                 = 
| падар                = 
| модар                = 
| ҳамсар               = 
| фарзанд              = 
| ҷоизаҳо              = 
| имзо                 = 
| вебгоҳ               = 
}}
&lt;/pre&gt;

== Намунаи истифода ==
{{Markup | 
&lt;nowiki&gt;
{{Шахс
| ном                  = Розмерӣ Кеннедӣ
| тасвир               = Rosemary Kennedy in 1931.jpeg
| зернависи тасвир     = Розмерӣ дар соли 1931
| ном ҳангоми таваллуд = Роуз Марӣ Кеннедӣ&lt;br&gt;&lt;small&gt;{{lang-en|Rose Marie Kennedy}}&lt;/small&gt;
| таърихи таваллуд     = 13.09.1918
| зодгоҳ               = [[Бруклайн, Массачусетс]], ИМА
| таърихи даргузашт    = 07.01.2005
| маҳалли даргузашт    = Форт Аткинсон, Висконсин, ИМА
| падар                = [[Ҷозеф П. Кеннедӣ Ср.]]
| модар                = [[Роуз Фитзҷералд Кеннедӣ]]
}}
&lt;/nowiki&gt;
|
{{Шахс
| ном                  = Розмерӣ Кеннедӣ
| тасвир               = Rosemary Kennedy in 1931.jpeg
| зернависи тасвир     = Розмерӣ дар соли 1931
| ном ҳангоми таваллуд = Роуз Марӣ Кеннедӣ&lt;br&gt;&lt;small&gt;{{lang-en|Rose Marie Kennedy}}&lt;/small&gt;
| таърихи таваллуд     = 13.09.1918
| зодгоҳ               = [[Бруклайн, Массачусетс]], ИМА
| таърихи даргузашт    = 07.01.2005
| маҳалли даргузашт    = Форт Аткинсон, Висконсин, ИМА
| падар                = [[Ҷозеф П. Кеннедӣ Ср.]]
| модар                = [[Роуз Фитзҷералд Кеннедӣ]]
| nocat                = 1
}}
}}
{{clear}}

== Тавсияҳои махсус ==

=== Зодгоҳ ва маҳалли даргузашт ===
Мазмуни ин майдонҳо набояд танҳо бо номи шаҳр маҳдуд шавад, балки метавонад муфассал бошад, аммо '''флагҳоро (парчамҳо)-ро барои нишон додани зодгоҳ ва маҳалли марг истифода набаред'''.

=== Ҷоизаҳо ва премияҳо ===
Ҷоизаҳо ва унвонҳои фахриро тавсия дода мешавад, ки дар шакли нишонҳо (айконҳо) дар ячейкаҳои ҷадвали ноаён дар {{nobr|3—4 сутун}} ҷойгир кунед.

== Параметрҳои шаблон ==
Параметрҳое, ки хосияти Викидода доранд, тавсия дода мешавад, ки дар худи Викидода пур карда шаванд. Барои нест кардани нишони худкор аз Викидода дар майдони мақола аломати «-» (минус)-ро гузоред.

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Параметр !! Тавсиф !! Хосияти&lt;br&gt;Викидода
|-
| ном || номи шахс ||
|-
| номи аслӣ || ном ба забони аслӣ бо шаблони силсилаи lang-en ||
|-
| тасвир || тасвири шахс, танҳо номи файл || [[d:Property:P18|P18]]
|-
| бар || бари тасвир ||
|-
| зернависи тасвир || тавсифи тасвир ||
|-
| ном ҳангоми таваллуд || ном ҳангоми таваллуд, агар тағйир ёфта бошад || [[d:Property:P1477|P1477]]
|-
| номи пӯра || номи пӯраи шахс ||
|-
| таърихи таваллуд || дар формати &lt;code&gt;дд.мм.гггг&lt;/code&gt; || [[d:Property:P569|P569]]
|-
| зодгоҳ || тавсия мешавад шаблони {{tl|Зодгоҳ}} истифода шавад || [[d:Property:P19|P19]]
|-
| таърихи даргузашт || дар формати &lt;code&gt;дд.мм.гггг&lt;/code&gt; || [[d:Property:P570|P570]]
|-
| маҳалли даргузашт || тавсия мешавад шаблони {{tl|МаҳаллиМарг}} истифода шавад || [[d:Property:P20|P20]]
|-
| шаҳрвандӣ || || [[d:Property:P27|P27]]
|-
| табаият || табаият барои шахсони даврони монархӣ ||
|-
| пеша || соҳаи фаъолият ё касб || [[d:Property:P106|P106]]
|-
| падар || || [[d:Property:P22|P22]]
|-
| модар || || [[d:Property:P25|P25]]
|-
| ҳамсар || завҷа ё завҷ || [[d:Property:P26|P26]]
|-
| фарзанд || фарзандон || [[d:Property:P40|P40]]
|-
| ҷоизаҳо || орденҳо, медалҳо ва унвонҳо || [[d:Property:P166|P166]]
|-
| имзо || соядасти шахс || [[d:Property:P109|P109]]
|-
| вебгоҳ || сомонаи расмӣ || [[d:Property:P856|P856]]
|}

== TemplateData ==
{| class=&quot;standard collapsible collapsed&quot;
!templatedata
|-
|
&lt;templatedata&gt;
{
	&quot;description&quot;: &quot;Ин шаблон-қуттӣ барои ҳама гуна Шахсҳо пешбинӣ шудааст.&quot;,
	&quot;params&quot;: {
		&quot;ном&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;ном&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;номи Шахс&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;line&quot;,
			&quot;example&quot;: &quot;Садриддин Айнӣ&quot;
		},
		&quot;номи аслӣ&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;номи аслӣ&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;ном ба забони аслӣ бо шаблони силсилаи lang&quot;,
			&quot;example&quot;: &quot;{{lang-en|Terry Pratchett}}&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;
		},
		&quot;номии пӯра&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;номи пӯра&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;номи пӯраи Шахс&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;
		},
		&quot;тасвир&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;тасвир&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;номи файли тасвир аз Викианбор (P18)&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;wiki-file-name&quot;
		},
		&quot;бар&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;бар&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;бари тасвир (масалан 220px)&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;
		},
		&quot;зернависи тасвир&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;зернависи тасвир&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;тавсифи акс&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;
		},
		&quot;ном ҳангоми таваллуд&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;ном ҳангоми таваллуд&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;ном ҳангоми таваллуд, агар тағйир ёфта бошад (P1477)&quot;
		},
		&quot;таърихи таваллуд&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;таърихи таваллуд&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;дд.мм.гггг (P569)&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;date&quot;,
			&quot;example&quot;: &quot;15.04.1978&quot;
		},
		&quot;зодгоҳ&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;зодгоҳ&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;маҳалли таваллуд (P19)&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;
		},
		&quot;таърихи даргузашт&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;таърихи даргузашт&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;дд.мм.гггг (P570)&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;date&quot;
		},
		&quot;маҳалли даргузашт&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;маҳалли даргузашт&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;маҳалли вафот (P20)&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;
		},
		&quot;шаҳрвандӣ&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;шаҳрвандӣ&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;шаҳрвандӣ (P27)&quot;
		},
		&quot;табаият&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;табаият&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;табаият барои давлатҳои монархӣ&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;
		},
		&quot;пеша&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;пеша&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;касб ё соҳаи фаъолият (P106)&quot;
		},
		&quot;падар&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;падар&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;
		},
		&quot;модар&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;модар&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;
		},
		&quot;ҳамсар&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;ҳамсар&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;завҷ ё завҷа (P26)&quot;
		},
		&quot;фарзанд&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;фарзанд&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;
		},
		&quot;ҷоизаҳо&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;ҷоизаҳо&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;орденҳо, медалҳо ва унвонҳо (P166)&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;
		},
		&quot;имзо&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;имзо&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;соядасти шахс (P109)&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;wiki-file-name&quot;
		},
		&quot;вебгоҳ&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;вебгоҳ&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;сомонаи расмӣ (P856)&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;url&quot;
		},
		&quot;дигар&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;дигар&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;маълумоти иловагӣ&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;
		},
		&quot;викианбор&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;викианбор&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;намоиши категория дар Викианбор (P373)&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;line&quot;
		},
		&quot;nocat&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;nocat&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;boolean&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;агар «1» бошад, мақоларо ба категорияҳо илова намекунад&quot;
		},
		&quot;from&quot;: {
			&quot;description&quot;: &quot;барои пайваст кардани унсури дигари Викидода&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;line&quot;
		}
	},
	&quot;format&quot;: &quot;block&quot;
}
&lt;/templatedata&gt;
|}

== Нигаред низ ==
* {{tl|Зодгоҳ}}, {{tl|МаҳаллиДаргузашт}}
* [[:Гурӯҳ:Шаблон-қуттиҳо:Ашхос]]

&lt;includeonly&gt;
[[Гурӯҳ:Шаблон-қуттиҳо:Ашхос]]
&lt;/includeonly&gt;</text>
      <sha1>popi1nsw931rhxcu015mvantf9xw3vc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1479555</id>
      <parentid>1479554</parentid>
      <timestamp>2026-07-08T13:12:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VASHGIRD</username>
        <id>8035</id>
      </contributor>
      <comment>/* Барои нусхабардорӣ */</comment>
      <origin>1479555</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16767" sha1="jf722yqyayzqre7is9py46cezbd97gu" xml:space="preserve">{{docpage}}
{{Санҷиши параметрҳои ношинохта танзим шудааст}}
{{Lua|CategoryForProfession|partly=1}}
{{Uses Wikidata|p18|p19|p20|p22|p25|p27|p106|p109|p166|p569||p570|p856|p1477}}
{{TOC right}}

Ин [[Википедия:Шаблонҳои қуттӣ|шаблони қуттӣ]] барои '''ҳар гуна ашхос''' пешбинӣ шудааст. Аҳамият диҳед, ки шаблонҳои '''дақиқтар ва махсус''' барои гурӯҳҳои алоҳидаи ашхос мавҷуданд:
Узр, ман он қисматро барои ихчамтар шудани саҳифаи ҳуҷҷатгузорӣ кӯтоҳ карда будам. Суръати кории Википедияи тоҷикӣ баъзан аз шаблонҳои вазнин паст мешавад, вале комилан дуруст мегӯед — барои роҳати корбарон рӯйхати пӯраи шаблонҳои махсус бояд дар саҳифаи док мавҷуд бошад.

Дар зер ин қисматро пӯра ба забони тоҷикӣ ва мувофиқи номи шаблонҳои фаъоли Википедияи тоҷикӣ тарҷума ва мутобиқ кардам:

---

Ин [[Википедия:Шаблонҳои қуттӣ|шаблони қуттӣ]] (карточка) барои '''ҳар гуна шахсиятҳо''' пешбинӣ шудааст. Аҳамият диҳед, ки шаблонҳои '''дақиқтар ва махсус''' барои гурӯҳҳои алоҳидаи ашхос мавҷуданд:

* {{tl|Арбоби низомӣ}}
** {{tl|Самурай}}
* {{tl|Ходими давлатӣ}}
** {{tl|Депутати Кнессет}}
** {{tl|Императори Чин}}
** {{tl|Шахсияти седавлатӣ}}
** {{tl|Фаръон}}
* {{tl|Сиёсатмадор}}
* {{tl|Ходими дин}}
** {{tl|Рӯҳонӣ}}
*** {{tl|Иерарх}}
**** {{tl|Усқуфи протестантӣ}}
***** {{tl|Усқуфи аъзами Кентербери}}
**** {{tl|Пастор}}
** {{tl|Муқаддас}}
** {{tl|Шахсияти Теврот}}
** {{tl|Шахс/Ислом}}
** {{tl|Илоҳиётшинос}}
* {{tl|Синамогар}} — барои ҳамаи шахсиятҳои марбут ба синамо: коргардонҳо, актёрон, сенариянависон ва ғ.
* {{tl|Ходими театр}} — барои ҳамаи шахсиятҳои марбут ба театр: коргардонҳо, актёрон, рассомон ва ғ.
** {{tl|Актёри кабуки}}
* {{tl|Сэйю}} — барои актёрони дубляжи ҷопонӣ.
* {{tl|Мусиқидон}}
* {{tl|Рассом}}
* {{tl|Қуттии аккос}}
* {{tl|Меъмор}}
* {{tl|Ходими сирк}}
* {{tl|Тарроҳ}}
* {{tl|Муаллифи комиксҳо}}
* {{tl|Адиб}}
* {{tl|Олим}}
** {{tl|Файласуф}}
** {{tl|Пизишк}}
** {{tl|Систематик}} — барои систематикони табиати зинда. Беҳтар аст бо шаблони {{tl|Олим}} якҷоя истифода шавад.
** {{tl|Ректор}}
* {{tl|Фазонавард}}
* {{tl|Варзишгар}}
** {{tl|Бадминтонбоз}}
** {{tl|Баскетболбоз}}
** {{tl|Бейсболбоз}}
** {{tl|Билярдбоз}}
*** {{tl|Снукербоз}}
** {{tl|Размикор}} — қуттии умумӣ барои ҳамаи намудҳои разм.
*** {{tl|Размикори услуби омехта}}
*** {{tl|Муштзан}}
*** {{tl|Ҷудукор}}
**** {{tl|Ҷудукори паралимпӣ}}
*** {{tl|Каратэбоз}}
*** {{tl|Устоди ҳунарҳои размӣ}}
*** {{tl|Рестлер}}
**** {{tl|Гурӯҳи рестлерҳо}}
*** {{tl|Сумобоз}}
** {{tl|Велосипедрон}}
** {{tl|Волейболбоз}}
** {{tl|Гандболбоз}}
** {{tl|Гимнаст}}
** {{tl|Шатранҷбози го}}
** {{tl|Голфбоз}}
** {{tl|Гонщик}}
*** {{tl|Мотопогарон}}
*** {{tl|Вайронкунандаи WRC}}
*** {{tl|Собиқ пилоти CART омор}}
*** {{tl|Погарони NASCAR}}
*** {{tl|Пилоти амалкунандаи IndyCar}}
*** {{tl|Пилоти Ле-Ман}}
*** {{tl|Пилоти Формула-1}}
*** {{tl|Погарони спидвей}}
** {{tl|Дартсбоз}}
** {{tl|Киберварзишгар}}
** {{tl|Конкитоз}}
** {{tl|Крикетбоз}}
** {{tl|Сабукварз}}
** {{tl|Лижарон}}
*** {{tl|Биатлонбоз}}
*** {{tl|Кӯҳлижарон}}
*** {{tl|Двоеборец}}
*** {{tl|Ҷаҳишгари трамплин}}
*** {{tl|Сноубордбоз}}
*** {{tl|Фристайлбоз}}
** {{tl|Покербоз}}
** {{tl|Регбибоз}}
** {{tl|Рэндзист}}
** {{tl|Ча marcasбоз}}
*** {{tl|Бобслейбоз}}
*** {{tl|Скелетонбоз}}
** {{tl|Тирандоз}}
** {{tl|Теннисбоз}}
*** {{tl|Теннисисти ТМ}} — барои бозингарони [[тенниси рӯи миз]].
** {{tl|Фигурист}}
** {{tl|Футболбоз}}
*** {{tl|Бозингари NFL}} — барои бозингарони футболи америкоӣ.
** {{tl|Хоккеист}} — барои бозингарони хоккейи рӯи ях.
*** {{tl|Бозингари хоккей бо тӯб}}
** {{tl|Шатранҷбоз}}
** {{tl|Яхтсмен}}
* Мураббиёни варзиш:
** {{tl|Мураббии вазнбардорӣ}}
** {{tl|Мураббии конкитозии бадеӣ}}
** {{tl|Мураббии хоккей}}
* {{tl|Ҷинояткор}}
** {{tl|Қотил}}
* {{tl|Блогер}}
** {{tl|Ютубер}}
* {{tl|Соҳибкор}}
* {{tl|Қороқчии баҳрӣ}}
* {{tl|Ходими ҷамъиятӣ}}
* {{tl|Фотомодел}}
* {{tl|Қуттии рӯзноманигор}}

Барои қаҳрамонҳои хаёлӣ бояд шаблони {{tl|Персонаж}} ва шаблонҳои марбут ба онро истифода бурд.

Барои ҷустуҷӯи муфассали шаблони мувофиқ, ба [[Гурӯҳ:Шаблон-қуттиҳо:Ашхос]] нигаред. Шаблон ба таври худкор мақоларо ба [[Гурӯҳ:Шахсиятҳо аз рӯи алифбо]] илова мекунад.

Гурӯҳҳои касбҳо аз рӯи алифбо ва кишварҳо дар асоси маълумоти [[Викидода]] (Wikidata) ба таври худкор илова мешаванд. Дар сурате, ки агар шахсиятро ба гурӯҳ илова кардан лозим набошад, параметри `|бидуни гурӯҳ =` мавҷуд аст, ки дар он номи гурӯҳҳои истисношавандаро тавассути нуқта-вергул (;) номбар кардан лозим аст.

== Барои нусхабардорӣ ==
&lt;pre&gt;
{{Шахс
| ном                  = 
| номи аслӣ            = {{lang-XX|}}
| ном ҳангоми таваллуд = 
| номи пӯра            = 
| тасвир               = 
| бар                  = 
| зернависи тасвир     = 
| таърихи таваллуд     = рр.мм.сссс
| зодгоҳ               = {{Зодгоҳ|}}
| таърихи даргузашт    = рр.мм.сссс
| маҳалли даргузашт    = {{МаҳаллиДаргузашт|}}
| шаҳрвандӣ            = 
| табаият              = 
| пеша                 = 
| падар                = 
| модар                = 
| ҳамсар               = 
| фарзанд              = 
| ҷоизаҳо              = 
| имзо                 = 
| вебгоҳ               = 
}}
&lt;/pre&gt;

== Намунаи истифода ==
{{Markup | 
&lt;nowiki&gt;
{{Шахс
| ном                  = Розмерӣ Кеннедӣ
| тасвир               = Rosemary Kennedy in 1931.jpeg
| зернависи тасвир     = Розмерӣ дар соли 1931
| ном ҳангоми таваллуд = Роуз Марӣ Кеннедӣ&lt;br&gt;&lt;small&gt;{{lang-en|Rose Marie Kennedy}}&lt;/small&gt;
| таърихи таваллуд     = 13.09.1918
| зодгоҳ               = [[Бруклайн, Массачусетс]], ИМА
| таърихи даргузашт    = 07.01.2005
| маҳалли даргузашт    = Форт Аткинсон, Висконсин, ИМА
| падар                = [[Ҷозеф П. Кеннедӣ Ср.]]
| модар                = [[Роуз Фитзҷералд Кеннедӣ]]
}}
&lt;/nowiki&gt;
|
{{Шахс
| ном                  = Розмерӣ Кеннедӣ
| тасвир               = Rosemary Kennedy in 1931.jpeg
| зернависи тасвир     = Розмерӣ дар соли 1931
| ном ҳангоми таваллуд = Роуз Марӣ Кеннедӣ&lt;br&gt;&lt;small&gt;{{lang-en|Rose Marie Kennedy}}&lt;/small&gt;
| таърихи таваллуд     = 13.09.1918
| зодгоҳ               = [[Бруклайн, Массачусетс]], ИМА
| таърихи даргузашт    = 07.01.2005
| маҳалли даргузашт    = Форт Аткинсон, Висконсин, ИМА
| падар                = [[Ҷозеф П. Кеннедӣ Ср.]]
| модар                = [[Роуз Фитзҷералд Кеннедӣ]]
| nocat                = 1
}}
}}
{{clear}}

== Тавсияҳои махсус ==

=== Зодгоҳ ва маҳалли даргузашт ===
Мазмуни ин майдонҳо набояд танҳо бо номи шаҳр маҳдуд шавад, балки метавонад муфассал бошад, аммо '''флагҳоро (парчамҳо)-ро барои нишон додани зодгоҳ ва маҳалли марг истифода набаред'''.

=== Ҷоизаҳо ва премияҳо ===
Ҷоизаҳо ва унвонҳои фахриро тавсия дода мешавад, ки дар шакли нишонҳо (айконҳо) дар ячейкаҳои ҷадвали ноаён дар {{nobr|3—4 сутун}} ҷойгир кунед.

== Параметрҳои шаблон ==
Параметрҳое, ки хосияти Викидода доранд, тавсия дода мешавад, ки дар худи Викидода пур карда шаванд. Барои нест кардани нишони худкор аз Викидода дар майдони мақола аломати «-» (минус)-ро гузоред.

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Параметр !! Тавсиф !! Хосияти&lt;br&gt;Викидода
|-
| ном || номи шахс ||
|-
| номи аслӣ || ном ба забони аслӣ бо шаблони силсилаи lang-en ||
|-
| тасвир || тасвири шахс, танҳо номи файл || [[d:Property:P18|P18]]
|-
| бар || бари тасвир ||
|-
| зернависи тасвир || тавсифи тасвир ||
|-
| ном ҳангоми таваллуд || ном ҳангоми таваллуд, агар тағйир ёфта бошад || [[d:Property:P1477|P1477]]
|-
| номи пӯра || номи пӯраи шахс ||
|-
| таърихи таваллуд || дар формати &lt;code&gt;дд.мм.гггг&lt;/code&gt; || [[d:Property:P569|P569]]
|-
| зодгоҳ || тавсия мешавад шаблони {{tl|Зодгоҳ}} истифода шавад || [[d:Property:P19|P19]]
|-
| таърихи даргузашт || дар формати &lt;code&gt;дд.мм.гггг&lt;/code&gt; || [[d:Property:P570|P570]]
|-
| маҳалли даргузашт || тавсия мешавад шаблони {{tl|МаҳаллиМарг}} истифода шавад || [[d:Property:P20|P20]]
|-
| шаҳрвандӣ || || [[d:Property:P27|P27]]
|-
| табаият || табаият барои шахсони даврони монархӣ ||
|-
| пеша || соҳаи фаъолият ё касб || [[d:Property:P106|P106]]
|-
| падар || || [[d:Property:P22|P22]]
|-
| модар || || [[d:Property:P25|P25]]
|-
| ҳамсар || завҷа ё завҷ || [[d:Property:P26|P26]]
|-
| фарзанд || фарзандон || [[d:Property:P40|P40]]
|-
| ҷоизаҳо || орденҳо, медалҳо ва унвонҳо || [[d:Property:P166|P166]]
|-
| имзо || соядасти шахс || [[d:Property:P109|P109]]
|-
| вебгоҳ || сомонаи расмӣ || [[d:Property:P856|P856]]
|}

== TemplateData ==
{| class=&quot;standard collapsible collapsed&quot;
!templatedata
|-
|
&lt;templatedata&gt;
{
	&quot;description&quot;: &quot;Ин шаблон-қуттӣ барои ҳама гуна Шахсҳо пешбинӣ шудааст.&quot;,
	&quot;params&quot;: {
		&quot;ном&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;ном&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;номи Шахс&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;line&quot;,
			&quot;example&quot;: &quot;Садриддин Айнӣ&quot;
		},
		&quot;номи аслӣ&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;номи аслӣ&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;ном ба забони аслӣ бо шаблони силсилаи lang&quot;,
			&quot;example&quot;: &quot;{{lang-en|Terry Pratchett}}&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;
		},
		&quot;номии пӯра&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;номи пӯра&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;номи пӯраи Шахс&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;
		},
		&quot;тасвир&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;тасвир&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;номи файли тасвир аз Викианбор (P18)&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;wiki-file-name&quot;
		},
		&quot;бар&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;бар&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;бари тасвир (масалан 220px)&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;
		},
		&quot;зернависи тасвир&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;зернависи тасвир&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;тавсифи акс&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;
		},
		&quot;ном ҳангоми таваллуд&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;ном ҳангоми таваллуд&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;ном ҳангоми таваллуд, агар тағйир ёфта бошад (P1477)&quot;
		},
		&quot;таърихи таваллуд&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;таърихи таваллуд&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;дд.мм.гггг (P569)&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;date&quot;,
			&quot;example&quot;: &quot;15.04.1978&quot;
		},
		&quot;зодгоҳ&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;зодгоҳ&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;маҳалли таваллуд (P19)&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;
		},
		&quot;таърихи даргузашт&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;таърихи даргузашт&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;дд.мм.гггг (P570)&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;date&quot;
		},
		&quot;маҳалли даргузашт&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;маҳалли даргузашт&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;маҳалли вафот (P20)&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;
		},
		&quot;шаҳрвандӣ&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;шаҳрвандӣ&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;шаҳрвандӣ (P27)&quot;
		},
		&quot;табаият&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;табаият&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;табаият барои давлатҳои монархӣ&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;
		},
		&quot;пеша&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;пеша&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;касб ё соҳаи фаъолият (P106)&quot;
		},
		&quot;падар&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;падар&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;
		},
		&quot;модар&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;модар&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;
		},
		&quot;ҳамсар&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;ҳамсар&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;завҷ ё завҷа (P26)&quot;
		},
		&quot;фарзанд&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;фарзанд&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;
		},
		&quot;ҷоизаҳо&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;ҷоизаҳо&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;орденҳо, медалҳо ва унвонҳо (P166)&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;
		},
		&quot;имзо&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;имзо&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;соядасти шахс (P109)&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;wiki-file-name&quot;
		},
		&quot;вебгоҳ&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;вебгоҳ&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;сомонаи расмӣ (P856)&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;url&quot;
		},
		&quot;дигар&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;дигар&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;маълумоти иловагӣ&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;
		},
		&quot;викианбор&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;викианбор&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;намоиши категория дар Викианбор (P373)&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;line&quot;
		},
		&quot;nocat&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;nocat&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;boolean&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;агар «1» бошад, мақоларо ба категорияҳо илова намекунад&quot;
		},
		&quot;from&quot;: {
			&quot;description&quot;: &quot;барои пайваст кардани унсури дигари Викидода&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;line&quot;
		}
	},
	&quot;format&quot;: &quot;block&quot;
}
&lt;/templatedata&gt;
|}

== Нигаред низ ==
* {{tl|Зодгоҳ}}, {{tl|МаҳаллиДаргузашт}}
* [[:Гурӯҳ:Шаблон-қуттиҳо:Ашхос]]

&lt;includeonly&gt;
[[Гурӯҳ:Шаблон-қуттиҳо:Ашхос]]
&lt;/includeonly&gt;</text>
      <sha1>jf722yqyayzqre7is9py46cezbd97gu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Алмос Абдуллоев</title>
    <ns>0</ns>
    <id>117316</id>
    <revision>
      <id>1479588</id>
      <parentid>1311055</parentid>
      <timestamp>2026-07-08T18:39:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VASHGIRD</username>
        <id>8035</id>
      </contributor>
      <origin>1479588</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5377" sha1="ckaso2vcijd60s5cltwht3ui9fkym9k" xml:space="preserve">{{Ҳамномҳо|Алмос (мазмунҳо){{!}}Алмос}}
{{Ҳамнасабҳо|Абдуллоев}}
{{Мусиқидон
 |замина               = 
 |ном                  = 
 |номи аслӣ            = Алмос Абдуллоев 
 |тасвир               = Алмос Абдуллоев.jpg   
 |бар                  = 
 |тавсифи тасвир       = 
 |ном ҳангоми таваллуд = 
 |номи пурра           = 
 |таърихи таваллуд     = 1.05.1947
 |зодгоҳ               = {{Зодгоҳ|Самарқанд|шаҳри Самарқанд}}
 |таърихи даргузашт    = 2.09.2019  
 |маҳалли даргузашт    = {{МаҳаллиМарг|Душанбе|шаҳри Душанбе}} 
 |солҳои фаъолият      = 
 |мамлакат             = {{Парчамбандӣ|Тоҷикистон}}
 |касб                 = [[мутриб]],  оҳангсоз, [[омӯзгор]]
 |навъи садо           = 
 |асбоб                = 
 |сабк                 = 
 |номи мустаъор        = 
 |гурӯҳ                = 
 |ҳамкорӣ              = 
 |ношир                = 
 |ҷоизаҳо              = [[Арбоби ҳунари Тоҷикистон|Арбоби шоистаи ҳунари Тоҷикистон]]  (1994)
 |викианбор            = 
 |викитека             = 
 |вебгоҳ               = 
}}
  
'''Алмос Абдуллоев''' (1 майи 1947, Самарқанд —2 сентябри 2019, Душанбе) — [[мутриб]], оҳангсоз, [[омӯзгор]], донандаи мусиқии мардумӣ ва [[Шашмақом]], [[Арбоби ҳунари Тоҷикистон|Арбоби шоистаи ҳунари Тоҷикистон]] (1994)

== Зиндагинома ==
Алмос Абдуллоев фориғуттаҳсили Омӯзишгоҳи мусиқии Самарқанд (1956), [[Донишкадаи давлатии санъати Тоҷикистон ба номи М. Турсунзода]] (1983), Ӯ солҳои тулонӣ навозанда, мутриби Филармонияи давлатии Тоҷикистон (1970—1975), муддате дар институти мусиқии мардумии Ироқ тадрис намуда, ромишгар, роҳбари мусиқӣ, роҳбари бадеӣ, муаллим — ромишгари дастаи мақомхонон, ансамбли давлатии «Шашмақом» ([[Кумитаи телевизион ва радиои назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон]] 1979—2002, 2004—2005), муаллими гурӯҳи мусиқии суннатии [[Донишкадаи давлатии санъати Тоҷикистон ба номи М. Турсунзода]] (1983—2002), досент ва мудири кафедраи мусиқии суннатии Консерваторяи миллии Тоҷикистон (2003—2007). Алмос Абдуллоев ширкаткунанда дар даҳаҳои адабиёт ва санъати тоҷик дар РСФСР, Узбекистон, Қирғизистон, Белоруссия, рӯзҳои фарҳанги тоҷик дар Русия (2005), ЮНЕСКО (Париж, 2005), 2 — симпозиуми байналмилалии мусиқишиносӣ (Самарқанд, 1983,1987), симпозиум ва фестивали байналмилалии мусиқӣ ба ифтихори 1400-солагии Борбад (Душанбе, 1990), Исфара (2003). Ӯ мусаннифи чандин суруду оҳангҳо ва асари силсилавии му-сиқии «Ҳиҷоз» (2000) буда, дар инкишофи мусиқӣ, толибони ҷавони мусиқӣ саҳми хоса дошта, барои хидматҳои шоёнаш бо ифтихорномаю мукофотҳои ҶТ, мамолики хориҷӣ (Эрон, Ироқ) сарфароз шудааст. Алмос Абдуллоев ба кишварҳои зиёди Шарқу Ғарб, ҷумҳуриҳои собиқ Шуравӣ дар ҳайати дастаҳои ҳунарӣ сафар намудааст.

Ҳоло ба ҳайси дотсенти Косерватория миллии Тоҷикистон кор карда истодааст.&lt;ref&gt;Донишномаи Шашмақом./Зери таҳрири Олимов К., Абдувалиев А., Азизӣ Ф., Раҷабов А., Ҳакимов Н. — Душанбе, 2009. — С. 42 ISBN 978-99947-49-13-3&lt;/ref&gt;

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* Энсиклопедияи адабиёт ва санъати тоҷик, ҷ.1. — Душанбе, 2004;
* Энциклопедия Душанбе. — Душанбе, 2004.

[[Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо]]
[[Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Мусиқишиносони Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Олимони Донишкадаи давлатии санъати Тоҷикистон ба номи Мирзо Турсунзода]]
[[Гурӯҳ:Шашмақом]]
[[Гурӯҳ:Арбобони ҳунари Тоҷикистон]]</text>
      <sha1>ckaso2vcijd60s5cltwht3ui9fkym9k</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Шаблон:Адиб</title>
    <ns>10</ns>
    <id>117353</id>
    <revision>
      <id>1479650</id>
      <parentid>1464467</parentid>
      <timestamp>2026-07-09T08:47:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VASHGIRD</username>
        <id>8035</id>
      </contributor>
      <origin>1479650</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5921" sha1="836r0jd0ja0mk6d4lqsjkb53d3dh9o4" xml:space="preserve">&lt;includeonly&gt;{{Қуттӣ
| исм               = Адиб
| from              = {{{from|}}}
| сабки_болоӣ       = background:#d9d2e9;
| сабки_поёнӣ       = background:#d9d2e9;
| сабки_сарлавҳаҳо  = background-color:#d9d2e9;
| сабки_нишонагузориҳо = min-width:9em; background:#eee; padding: 3px;

| болоӣ             = {{Қуттӣ/ном|{{{ном|{{{имя|}}}}}}|from={{{from|}}}}}
| болоӣ2            = {{Қуттӣ/номи аслӣ|{{{номи аслӣ|{{{оригинал имени|}}}}}}|from={{{from|}}}}}
| тасвир            = {{wikidata|p18|{{{тасвир|{{{изображение|}}}}}}|size={{{бар|{{{ширина|}}}}}}|caption={{{тавсифи тасвир|{{{описание изображения|}}}}}}|from={{{from|}}}}}

| нишонагузорӣ1     = Ном ҳангоми таваллуд
| матн1             = {{{ном ҳангоми таваллуд|{{{Ном ҳангоми таваллуд|{{{имя при рождении|}}}}}}}}}
| викидода1         = p1477

| нишонагузорӣ2     = Тахаллусҳо
| матн2             = {{{тахаллусҳо|{{{Тахаллусҳо|{{{псевдонимы|}}}}}}}}}
| викидода2         = p742

| нишонагузорӣ3     = Номи пурра
| матн3             = {{{номи пурра|{{{полное имя|}}}}}}}

| нишонагузорӣ4     = Таърихи таваллуд
| матн4             = {{wikidata/p569|{{{таърихи таваллуд|{{{таваллуд|{{{дата рождения|}}}}}}}}}|{{{таърихи даргузашт|{{{даргузашт|{{{дата смерти|}}}}}}}}}|from={{{from|}}}|nocat={{{nocat|}}}}}

| нишонагузорӣ5     = Зодгоҳ
| матн5             = {{{зодгоҳ|{{{место рождения|}}}}}}
| викидода5         = p19

| нишонагузорӣ6     = Таърихи даргузашт
| матн6             = {{wikidata/p570|{{{таърихи даргузашт|{{{даргузашт|{{{дата смерти|}}}}}}}}}|{{{таърихи таваллуд|{{{таваллуд|{{{дата рождения|}}}}}}}}}|from={{{from|}}}|nocat={{{nocat|}}}}}

| нишонагузорӣ7     = Маҳалли даргузашт
| матн7             = {{{маҳалли даргузашт|{{{место смерти|}}}}}}
| викидода7         = p20

| нишонагузорӣ8     = Маҳалли дафн
| матн8             = {{{маҳалли дафн|{{{похоронен|{{{похоронена|}}}}}}}}}
| викидода8         = p119

| нишонагузорӣ9     = {{#if: {{{табаият|{{{подданство|}}}}}} | Табаият | {{#if: {{{шаҳрвандӣ|{{{гражданство|}}}}}} | Шаҳрвандӣ | Шаҳрвандӣ (табаият) }} }}
| матн9             = {{{шаҳрвандӣ|{{{гражданство|{{{табаият|{{{подданство|{{{страна|}}}}}}}}}}}}}}}
| викидода9         = p27

| нишонагузорӣ10    = Таҳсилот
| матн10            = {{{таҳсилот|{{{образование|{{{альма-матер|}}}}}}}}}
| викидода10        = p69

| нишонагузорӣ11    = Навъи фаъолият
| матн11            = {{{навъи фаъолият|{{{род деятельности|}}}}}}
| викидода11        = p106

| нишонагузорӣ12    = Солҳои эҷод
| матн12            = {{{солҳои фаъолият|{{{годы активности|}}}}}}
| викидода12        = p2031

| нишонагузорӣ13    = Самт
| матн13            = {{{самт|{{{направление|}}}}}}

| нишонагузорӣ14    = Жанр
| матн14            = {{{жанр|{{{направление|}}}}}}
| викидода14        = p136

| нишонагузорӣ15    = Забони осор
| матн15            = {{{забони осор|{{{язык произведений|}}}}}}
| викидода15        = p1412

| нишонагузорӣ16    = Аввалин қадам (Дебют)
| матн16            = {{{дебют|{{{аввалин қадам|{{{дебют|}}}}}}}}}

| нишонагузорӣ17    = Ҷоизаҳои адабӣ
| матн17            = {{{ҷоизаҳои адабӣ|{{{премии|}}}}}}

| нишонагузорӣ18    = Ҷоизаҳо
| матн18            = {{{ҷоизаҳо|{{{награды|}}}}}}
| викидода18        = p166

| нишонагузорӣ19    = [[Internet Movie Database|IMDb]]
| матн19            = {{wikidata|p345|prefix=nm|from={{{from|}}}}}

| нишонагузорӣ20    = Соядаст
| матн20            = {{wikidata|p109|{{{соядаст|{{{автограф|{{{роспись|}}}}}}}}}|size=150x150|alt=соядаст|from={{{from|}}}}}

| нишонагузорӣ21    = Вебгоҳ
| матн21            = {{wikidata|p856|{{{вебгоҳ|{{{website|{{{сайт|}}}}}}}}}|from={{{from|}}}}}

| матн22            = {{#if:{{{Lib|}}}|&lt;span style=&quot;font-weight:normal&quot;&gt;[{{{Lib}}} Осор дар сайти Lib.ru]&lt;/span&gt;}}

| поёнӣ             = {{қуттӣ/Викитека|{{{викитека|}}}|Осор|from={{{from|}}}}}
| поёнӣ2            = {{қуттӣ/Викианбор|{{{викианбор|{{{викисклад|}}}}}}|Парвандаҳо|from={{{from|}}}}}
| поёнӣ3            = {{қуттӣ/Викигуфтовард|{{{викигуфтовард|{{{викицитатник|}}}}}}|Гуфтовардҳо|from={{{from|}}}}}
}}&lt;!--
--&gt;{{#if:{{NAMESPACE}}{{{nocat|}}}||&lt;!--
--&gt;[[Гурӯҳ:Шахсиятҳо аз рӯи алифбо]]&lt;!--
--&gt;[[Гурӯҳ:Адибон аз рӯи алифбо]]&lt;!--
--&gt;{{#invoke:CategoryForProfession|mainFunction}}&lt;!--
--&gt;}}&lt;/includeonly&gt;&lt;noinclude&gt;{{doc}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>836r0jd0ja0mk6d4lqsjkb53d3dh9o4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1479653</id>
      <parentid>1479650</parentid>
      <timestamp>2026-07-09T08:52:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VASHGIRD</username>
        <id>8035</id>
      </contributor>
      <origin>1479653</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5920" sha1="7yyuletg9nvnhpc4s3k4q3wmu2qt4rt" xml:space="preserve">&lt;includeonly&gt;{{Қуттӣ
| исм               = Адиб
| from              = {{{from|}}}
| сабки_болоӣ       = background:#d9d2e9;
| сабки_поёнӣ       = background:#d9d2e9;
| сабки_сарлавҳаҳо  = background-color:#d9d2e9;
| сабки_нишонагузориҳо = min-width:9em; background:#eee; padding: 3px;

| болоӣ             = {{Қуттӣ/ном|{{{ном|{{{имя|}}}}}}|from={{{from|}}}}}
| болоӣ2            = {{Қуттӣ/номи аслӣ|{{{номи аслӣ|{{{оригинал имени|}}}}}}|from={{{from|}}}}}
| тасвир            = {{wikidata|p18|{{{тасвир|{{{изображение|}}}}}}|size={{{бар|{{{ширина|}}}}}}|caption={{{тавсифи тасвир|{{{описание изображения|}}}}}}|from={{{from|}}}}}

| нишонагузорӣ1     = Ном ҳангоми таваллуд
| матн1             = {{{ном ҳангоми таваллуд|{{{Ном ҳангоми таваллуд|{{{имя при рождении|}}}}}}}}}
| викидода1         = p1477

| нишонагузорӣ2     = Тахаллусҳо
| матн2             = {{{тахаллусҳо|{{{Тахаллусҳо|{{{псевдонимы|}}}}}}}}}
| викидода2         = p742

| нишонагузорӣ3     = Номи пурра
| матн3             = {{{номи пурра|{{{полное имя|}}}}}}

| нишонагузорӣ4     = Таърихи таваллуд
| матн4             = {{wikidata/p569|{{{таърихи таваллуд|{{{таваллуд|{{{дата рождения|}}}}}}}}}|{{{таърихи даргузашт|{{{даргузашт|{{{дата смерти|}}}}}}}}}|from={{{from|}}}|nocat={{{nocat|}}}}}

| нишонагузорӣ5     = Зодгоҳ
| матн5             = {{{зодгоҳ|{{{место рождения|}}}}}}
| викидода5         = p19

| нишонагузорӣ6     = Таърихи даргузашт
| матн6             = {{wikidata/p570|{{{таърихи даргузашт|{{{даргузашт|{{{дата смерти|}}}}}}}}}|{{{таърихи таваллуд|{{{таваллуд|{{{дата рождения|}}}}}}}}}|from={{{from|}}}|nocat={{{nocat|}}}}}

| нишонагузорӣ7     = Маҳалли даргузашт
| матн7             = {{{маҳалли даргузашт|{{{место смерти|}}}}}}
| викидода7         = p20

| нишонагузорӣ8     = Маҳалли дафн
| матн8             = {{{маҳалли дафн|{{{похоронен|{{{похоронена|}}}}}}}}}
| викидода8         = p119

| нишонагузорӣ9     = {{#if: {{{табаият|{{{подданство|}}}}}} | Табаият | {{#if: {{{шаҳрвандӣ|{{{гражданство|}}}}}} | Шаҳрвандӣ | Шаҳрвандӣ (табаият) }} }}
| матн9             = {{{шаҳрвандӣ|{{{гражданство|{{{табаият|{{{подданство|{{{страна|}}}}}}}}}}}}}}}
| викидода9         = p27

| нишонагузорӣ10    = Таҳсилот
| матн10            = {{{таҳсилот|{{{образование|{{{альма-матер|}}}}}}}}}
| викидода10        = p69

| нишонагузорӣ11    = Навъи фаъолият
| матн11            = {{{навъи фаъолият|{{{род деятельности|}}}}}}
| викидода11        = p106

| нишонагузорӣ12    = Солҳои эҷод
| матн12            = {{{солҳои фаъолият|{{{годы активности|}}}}}}
| викидода12        = p2031

| нишонагузорӣ13    = Самт
| матн13            = {{{самт|{{{направление|}}}}}}

| нишонагузорӣ14    = Жанр
| матн14            = {{{жанр|{{{направление|}}}}}}
| викидода14        = p136

| нишонагузорӣ15    = Забони осор
| матн15            = {{{забони осор|{{{язык произведений|}}}}}}
| викидода15        = p1412

| нишонагузорӣ16    = Аввалин қадам (Дебют)
| матн16            = {{{дебют|{{{аввалин қадам|{{{дебют|}}}}}}}}}

| нишонагузорӣ17    = Ҷоизаҳои адабӣ
| матн17            = {{{ҷоизаҳои адабӣ|{{{премии|}}}}}}

| нишонагузорӣ18    = Ҷоизаҳо
| матн18            = {{{ҷоизаҳо|{{{награды|}}}}}}
| викидода18        = p166

| нишонагузорӣ19    = [[Internet Movie Database|IMDb]]
| матн19            = {{wikidata|p345|prefix=nm|from={{{from|}}}}}

| нишонагузорӣ20    = Соядаст
| матн20            = {{wikidata|p109|{{{соядаст|{{{автограф|{{{роспись|}}}}}}}}}|size=150x150|alt=соядаст|from={{{from|}}}}}

| нишонагузорӣ21    = Вебгоҳ
| матн21            = {{wikidata|p856|{{{вебгоҳ|{{{website|{{{сайт|}}}}}}}}}|from={{{from|}}}}}

| матн22            = {{#if:{{{Lib|}}}|&lt;span style=&quot;font-weight:normal&quot;&gt;[{{{Lib}}} Осор дар сайти Lib.ru]&lt;/span&gt;}}

| поёнӣ             = {{қуттӣ/Викитека|{{{викитека|}}}|Осор|from={{{from|}}}}}
| поёнӣ2            = {{қуттӣ/Викианбор|{{{викианбор|{{{викисклад|}}}}}}|Парвандаҳо|from={{{from|}}}}}
| поёнӣ3            = {{қуттӣ/Викигуфтовард|{{{викигуфтовард|{{{викицитатник|}}}}}}|Гуфтовардҳо|from={{{from|}}}}}
}}&lt;!--
--&gt;{{#if:{{NAMESPACE}}{{{nocat|}}}||&lt;!--
--&gt;[[Гурӯҳ:Шахсиятҳо аз рӯи алифбо]]&lt;!--
--&gt;[[Гурӯҳ:Адибон аз рӯи алифбо]]&lt;!--
--&gt;{{#invoke:CategoryForProfession|mainFunction}}&lt;!--
--&gt;}}&lt;/includeonly&gt;&lt;noinclude&gt;{{doc}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>7yyuletg9nvnhpc4s3k4q3wmu2qt4rt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Шаблон:Адиб/doc</title>
    <ns>10</ns>
    <id>117355</id>
    <revision>
      <id>1479652</id>
      <parentid>1210821</parentid>
      <timestamp>2026-07-09T08:50:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VASHGIRD</username>
        <id>8035</id>
      </contributor>
      <origin>1479652</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10036" sha1="k0hi5s8oblu72suq3bo4d9o4rl64z9e" xml:space="preserve">{{docpage}}{{OnLua|Wikidata}}
{{Санҷиши параметрҳои ношинохта танзим шудааст}}
{{регдонро истифода баред}}
Ин [[Википедия:Шаблонҳои қуттӣ|шаблони қуттӣ]] барои адибон, нависандагон, драматургон, шоирон ва тарҷумонҳо пешбинӣ шудааст. Қиматҳо дар майдони ''навъи фаъолият'' бо ёрии шаблонҳои махсус, ба мисли {{tl|Адиб/гур}}, {{tl|Романнавис}}, {{tl|Шоир}}, {{tl|Драматург}} ва {{tl|Тарҷумон}} қолаббандӣ хоҳанд шуд.

''Эзоҳ: Майдонҳои бо ситорача ишорашуда (*), ҳатман пур карда шаванд.''

== Захира барои нусхабардорӣ ==
&lt;pre&gt;
{{Адиб
| ном                  = &lt;!-- (ном)* --&gt;
| номи аслӣ            = &lt;!-- (ном ба забони аслӣ) --&gt;
| тасвир               = &lt;!-- (тшнҳо номи акс) --&gt;
| бар                  = &lt;!-- (бари сурат, ба таври пешфарз 250px) --&gt;
| тавсифи тасвир       = &lt;!-- (тавсифи сурат) --&gt;
| ном ҳангоми таваллуд = &lt;!-- (ном ҳангоми таваллуд) --&gt;
| номи пурра            = &lt;!-- (номи пурра) --&gt;
| тахаллусҳо            = &lt;!-- (тахаллусҳо) --&gt;
| таърихи таваллуд     = &lt;!-- дар қолаби рр.мм.сссс --&gt;
| зодгоҳ               = &lt;!-- {{Зодгоҳ|}} --&gt;
| таърихи даргузашт    = &lt;!-- дар қолаби рр.мм.сссс --&gt;
| маҳалли даргузашт    = &lt;!-- {{МаҳаллиМарг|}} --&gt;
| маҳалли дафн         = &lt;!-- (маҳалли дафн) --&gt;
| шаҳрвандӣ            = &lt;!-- (шаҳрвандӣ / табаият) --&gt;
| таҳсилот             = &lt;!-- (донишгоҳ ё омӯзишгоҳ) --&gt;
| навъи фаъолият       = &lt;!-- (романнавис, шоир, драматург, тарҷумон)* --&gt;
| солҳои фаъолият      = &lt;!-- (давраи фаъолияти эҷодӣ, масалан, 1802—1870) --&gt;
| самт                 = &lt;!-- (самти адабӣ) --&gt;
| жанр                 = &lt;!-- (роман, шеър, пафлет ва ғ.) --&gt;
| забони осор          = &lt;!-- (забонҳое, ки муаллиф осорашро навиштааст) --&gt;
| дебют                = &lt;!-- (китоби аввалин) --&gt;
| ҷоизаҳои адабӣ       = &lt;!-- (ҷоизаҳои асосии касбӣ / премияҳо) --&gt;
| ҷоизаҳо              = &lt;!-- (мукофотҳои давлатӣ ва ғайриадабӣ) --&gt;
| вебгоҳ               = &lt;!-- (сомонаи расмӣ) --&gt;
| соядаст              = &lt;!-- (сурати имзо) --&gt;
}}
&lt;/pre&gt;

== Намунаи истифодабарӣ ==
&lt;pre&gt;
{{Адиб
| ном                  = Виктор Гюго
| номи аслӣ            = {{lang-fr|Victor Hugo}}
| тасвир               = Victor Hugo.jpg
| тавсифи тасвир       = В. Гюго дар соли 1884
| номи пурра            = Виктор Мари Гюго
| таърихи таваллуд     = 26.02.1802
| зодгоҳ               = [[Безансон]], [[Фаронса]]
| таърихи даргузашт    = 22.05.1885
| маҳалли даргузашт    = [[Париж]], [[Фаронса]]
| маҳалли дафн         = [[Пантеон (Париж)|Пантеон]]
| шаҳрвандӣ            = [[Фаронса]]
| таҳсилот             = [[Парижский университет]]
| навъи фаъолият       = [[драматург]], [[эссеист]], [[мемуарист]], [[поэт]]
| солҳои фаъолият      = 1816—1870
| жанр                 = [[роман]], [[поэзия]], [[памфлет]]
| забони осор          = [[забони фаронсавӣ|фаронсавӣ]]
}}
&lt;/pre&gt;

== TemplateData ==
&lt;templatedata&gt;
{
	&quot;params&quot;: {
		&quot;ном&quot;: {
			&quot;example&quot;: &quot;Виктор Гюго&quot;,
			&quot;aliases&quot;: [
				&quot;имя&quot;
			],
			&quot;required&quot;: true,
			&quot;label&quot;: &quot;ном&quot;
		},
		&quot;номи аслӣ&quot;: {
			&quot;description&quot;: &quot;ном ба забони аслӣ бо шаблони силсилаи lang-xx&quot;,
			&quot;example&quot;: &quot;{{lang-fr|Victor Hugo}}&quot;,
			&quot;aliases&quot;: [
				&quot;оригинал имени&quot;
			],
			&quot;label&quot;: &quot;номи аслӣ&quot;
		},
		&quot;тасвир&quot;: {
			&quot;description&quot;: &quot;тасвири адиб (танҳо номи файл)&quot;,
			&quot;example&quot;: &quot;Victor Hugo.jpg&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;wiki-file-name&quot;,
			&quot;aliases&quot;: [
				&quot;изображение&quot;
			],
			&quot;label&quot;: &quot;тасвир&quot;
		},
		&quot;бар&quot;: {
			&quot;type&quot;: &quot;number&quot;,
			&quot;aliases&quot;: [
				&quot;ширина&quot;
			],
			&quot;label&quot;: &quot;бар&quot;
		},
		&quot;тавсифи тасвир&quot;: {
			&quot;example&quot;: &quot;В. Гюго дар соли 1884&quot;,
			&quot;aliases&quot;: [
				&quot;описание изображения&quot;
			],
			&quot;label&quot;: &quot;тавсифи тасвир&quot;
		},
		&quot;ном ҳангоми таваллуд&quot;: {
			&quot;description&quot;: &quot;ном ҳангоми таваллуд, агар аз номи кунунӣ фарқ кунад&quot;,
			&quot;aliases&quot;: [
				&quot;имя при рождении&quot;
			],
			&quot;label&quot;: &quot;ном ҳангоми таваллуд&quot;
		},
		&quot;тахаллусҳо&quot;: {
			&quot;aliases&quot;: [
				&quot;псевдонимы&quot;
			],
			&quot;label&quot;: &quot;тахаллусҳо&quot;
		},
		&quot;номи пурра&quot;: {
			&quot;example&quot;: &quot;Виктор Мари Гюго&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;номи пӯраи адиб&quot;,
			&quot;aliases&quot;: [
				&quot;полное имя&quot;
			],
			&quot;label&quot;: &quot;номи пурра&quot;
		},
		&quot;таърихи таваллуд&quot;: {
			&quot;type&quot;: &quot;date&quot;,
			&quot;example&quot;: &quot;26.02.1802&quot;,
			&quot;aliases&quot;: [
				&quot;дата рождения&quot;,
				&quot;таваллуд&quot;
			],
			&quot;label&quot;: &quot;таърихи таваллуд&quot;
		},
		&quot;таърихи даргузашт&quot;: {
			&quot;type&quot;: &quot;date&quot;,
			&quot;example&quot;: &quot;22.05.1885&quot;,
			&quot;aliases&quot;: [
				&quot;дата смерти&quot;,
				&quot;даргузашт&quot;
			],
			&quot;label&quot;: &quot;таърихи даргузашт&quot;
		},
		&quot;зодгоҳ&quot;: {
			&quot;example&quot;: &quot;[[Безансон]], [[Фаронса]]&quot;,
			&quot;aliases&quot;: [
				&quot;место рождения&quot;
			],
			&quot;label&quot;: &quot;зодгоҳ&quot;
		},
		&quot;маҳалли даргузашт&quot;: {
			&quot;example&quot;: &quot;[[Париж]], [[Фаронса]]&quot;,
			&quot;aliases&quot;: [
				&quot;место смерти&quot;
			],
			&quot;label&quot;: &quot;маҳалли даргузашт&quot;
		},
		&quot;шаҳрвандӣ&quot;: {
			&quot;aliases&quot;: [
				&quot;страна&quot;,
				&quot;гражданство&quot;,
				&quot;подданство&quot;
			],
			&quot;example&quot;: &quot;[[Фаронса]]&quot;,
			&quot;label&quot;: &quot;шаҳрвандӣ&quot;
		},
		&quot;навъи фаъолият&quot;: {
			&quot;description&quot;: &quot;профили адабӣ: романнавис, шоир, драматург, тарҷумон&quot;,
			&quot;example&quot;: &quot;[[драматург]], [[эссеист]]&quot;,
			&quot;aliases&quot;: [
				&quot;род деятельности&quot;
			],
			&quot;label&quot;: &quot;навъи фаъолият&quot;
		},
		&quot;солҳои фаъолият&quot;: {
			&quot;description&quot;: &quot;давраи фаъолияти эҷодӣ&quot;,
			&quot;example&quot;: &quot;1816—1870&quot;,
			&quot;aliases&quot;: [
				&quot;годы активности&quot;
			],
			&quot;label&quot;: &quot;солҳои фаъолият&quot;
		},
		&quot;амт&quot;: {
			&quot;description&quot;: &quot;самти адабӣ&quot;,
			&quot;aliases&quot;: [
				&quot;направление&quot;
			],
			&quot;label&quot;: &quot;самт&quot;
		},
		&quot;жанр&quot;: {
			&quot;description&quot;: &quot;жанрҳое, ки муаллиф дар онҳо кор кардааст&quot;,
			&quot;example&quot;: &quot;[[роман]], [[поэзия]]&quot;,
			&quot;label&quot;: &quot;жанр&quot;
		},
		&quot;забони осор&quot;: {
			&quot;description&quot;: &quot;забон ё забонҳое, ки муаллиф осорашро навиштааст&quot;,
			&quot;example&quot;: &quot;[[забони фаронсавӣ|фаронсавӣ]]&quot;,
			&quot;aliases&quot;: [
				&quot;язык произведений&quot;
			],
			&quot;label&quot;: &quot;забони осор&quot;
		},
		&quot;дебют&quot;: {
			&quot;description&quot;: &quot;китоби аввалин ё дебютӣ&quot;,
			&quot;label&quot;: &quot;дебют&quot;
		},
		&quot;ҷоизаҳои адабӣ&quot;: {
			&quot;description&quot;: &quot;ҷоизаҳои асосии адабии ҷаҳонӣ ё миллӣ (Нобел ва ғ.)&quot;,
			&quot;aliases&quot;: [
				&quot;премии&quot;
			],
			&quot;label&quot;: &quot;ҷоизаҳои адабӣ&quot;
		},
		&quot;ҷоизаҳо&quot;: {
			&quot;description&quot;: &quot;мукофотҳои давлатӣ ва ғайриадабӣ&quot;,
			&quot;aliases&quot;: [
				&quot;награды&quot;
			],
			&quot;label&quot;: &quot;ҷоизаҳо&quot;
		},
		&quot;соядаст&quot;: {
			&quot;type&quot;: &quot;wiki-file-name&quot;,
			&quot;aliases&quot;: [
				&quot;автограф&quot;,
				&quot;роспись&quot;
			],
			&quot;description&quot;: &quot;акси соядаст ё имзо&quot;,
			&quot;label&quot;: &quot;соядаст&quot;
		},
		&quot;вебгоҳ&quot;: {
			&quot;aliases&quot;: [
				&quot;сайт&quot;,
				&quot;website&quot;
			],
			&quot;type&quot;: &quot;url&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;сомонаи расмӣ&quot;,
			&quot;label&quot;: &quot;вебгоҳ&quot;
		},
		&quot;nocat&quot;: {
			&quot;type&quot;: &quot;boolean&quot;
		},
		&quot;from&quot;: {},
		&quot;маҳалли дафн&quot;: {
			&quot;aliases&quot;: [
				&quot;похоронен&quot;,
				&quot;похоронена&quot;
			],
			&quot;label&quot;: &quot;маҳалли дафн&quot;
		},
		&quot;таҳсилот&quot;: {
			&quot;aliases&quot;: [
				&quot;образование&quot;,
				&quot;альма-матер&quot;
			],
			&quot;description&quot;: &quot;муассисаи таҳсилоти олӣ&quot;,
			&quot;label&quot;: &quot;таҳсилот&quot;
		},
		&quot;викитека&quot;: {
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
			&quot;deprecated&quot;: true
		},
		&quot;викианбор&quot;: {
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
			&quot;deprecated&quot;: true,
			&quot;aliases&quot;: [
				&quot;викисклад&quot;
			]
		},
		&quot;викигуфтовард&quot;: {
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
			&quot;deprecated&quot;: true,
			&quot;aliases&quot;: [
				&quot;викицитатник&quot;
			]
		}
	},
	&quot;description&quot;: &quot;Шаблон-қуттӣ барои мақолаҳо дар бораи адибон ва нависандагон.&quot;,
	&quot;format&quot;: &quot;block&quot;
}
&lt;/templatedata&gt;

== Нигаред низ ==
* {{tl|Адиб/гур}}

&lt;includeonly&gt;
[[Гурӯҳ:Шаблон-қуттиҳо:Касбҳои фарҳанг ва ҳунар]]
[[Гурӯҳ:Шаблон-қуттиҳо:Адабиёт]]
[[Гурӯҳ:Шаблон-қуттиҳо:Ашхос]]
&lt;/includeonly&gt;</text>
      <sha1>k0hi5s8oblu72suq3bo4d9o4rl64z9e</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ноҳияи Носири Хусрав</title>
    <ns>0</ns>
    <id>141395</id>
    <revision>
      <id>1479622</id>
      <parentid>1407052</parentid>
      <timestamp>2026-07-09T04:29:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VASHGIRD</username>
        <id>8035</id>
      </contributor>
      <origin>1479622</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9612" sha1="14peagj65x4h48jjmya9t9lg5sk2860" xml:space="preserve">{{ВМ}}
'''Ноҳияи Носири Хусрав''' ({{lang-fa|ناحیه ناصرخسرو}}) — яке аз [[ноҳия]]ҳои идории [[вилояти Хатлон]] аст ва дар ҷануби Ҷумҳурии [[Тоҷикистон]] ҷой дорад.

Ин [[ноҳия]] [[27 октябр]]и соли [[1939]] дар бахше аз [[вилояти Сталинобод]] дар [[Республикаи Советии Социалистии Тоҷикистон|Ҷумҳурии Шӯравии Сосиалистии Тоҷикистон]] таъсис ёфта&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://wwhp.ru/stali.htm |title=СТАЛИНАБАДСКАЯ ОБЛАСТЬ |accessdate=2016-10-02 |archivedate=2010-07-25 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100725100156/http://wwhp.ru/stali.htm }}&lt;/ref&gt; ва дар солҳои [[1930]]—[[1970]] ба ёди [[Микоян, Анастас Иванович|Анастас Микоян]], яке аз раҳбарони шӯравӣ, '''ноҳияи Микоянобод''' номида мешуд&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://bse2.ru/book_view.jsp?idn=030292&amp;page=432&amp;format=html |title=''Введенский Б.А.'' Большая советская энциклопедия, Том 27 — Большая Советская Энциклопедия Второе издание |accessdate=2016-10-02 |archivedate=2015-02-07 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150207103931/http://bse2.ru/book_view.jsp?idn=030292&amp;page=432&amp;format=html }}&lt;/ref&gt;.
Маркази ин ноҳия деҳаи [[Бешкент]]  аст.

== Ҷойгоҳ ==
Ноҳияи Носири Хусрав бо сарзамине 800 км² дар дараи рӯди Кофурниҳон ҷой дорад. Дар шимол бо [[ноҳияи Рӯдакӣ]], дар шарқ — бо [[ноҳияи Дӯстӣ]], дар ғарб — бо [[ноҳияи Шаҳритус]] аз ноҳияҳои [[вилояти Хатлон]] ва дар ҷануб — бо [[ноҳияи Қалъаи Зол]] аз ноҳияҳои [[Вилояти Қундуз]]и Афғонистон ҳаммарз аст.
== Таърих ==
Мардум дар дараи [[рӯди Кофурниҳон]] аз нимаи дувуми ҳазораи I пеш аз милод маскун буда ва шабакаи густардаи обёрӣ падид оварда будаанд. Киштзори каронаи рости ин рӯдро ҷӯйе обёрӣ мекардааст, ки саргаҳаш 18 км шимолтар аз шаҳраки Қубодиён ҷой дошта аст. Як ҷӯи дигар киштзори каронаи чапи рӯдро обёрӣ мекардааст&lt;ref&gt;''Дьяконов М. М.'' Археологические работы в нижнем течении реки Кафирнигана (Кобадиан). Труды Таджикской археологической экспедиции. Т. 2. — М. — Л., — с. 252; 292&lt;/ref&gt;.
Номи Қубодиён дар манобеъи садаҳои миёна ба гунаҳои {{lang-fa|«قبادیان»}}, {{lang-fa|«قوادیان»}} ва {{lang-fa|«قباذیان}}» омада ва дар он замон сарзамини миёни рӯдҳои [[Сурхондарё]] ва [[Вахш]]ро меномиданд.
Нахустин бор аз Қубодиён ба гунаи {{lang-fa|«قبادیان»}} дар [[Таърихи Табарӣ|«Торихи Табарӣ»]], навиштаи [[Муҳаммад ибни Ҷарири Табарӣ]], дар замони лашкаркашии Асад ибни Абдуллоҳ ба Хутталон дар [[соли 725]] ёд шудааст&lt;ref&gt;''Ат-Табари, Абу Джафар Мухаммад ибн Джарир''. [http://www.vostlit.info/Texts/rus10/Tabari/text5.phtml?id=1382 «История пророков и царей», пер. В. И. Беляева, О. Г. Большакова, А. Б. Халидова. Ташкент. Фан. 1987]&lt;/ref&gt;.

Дар [[садаи IX]] м. Қубодиён яке аз бахшҳои [[вилояти Хатлон|Хутталон]]&lt;ref&gt;''Abu Аli Ahmad ibn Omar ibn Rosteh''. Kitab al-a’lak an-nafisa. Ed. M. J. de Goeje. Bibliotheca geographorum arabicorum. Pars 7. — Lugduni Batavorum: E. J. Brill, 1967. — P. 1—230. — с. 93&lt;/ref&gt;, ва дар садаи X м. дар замони аморати [[Сомониён]] — бахше аз вилояти [[вилояти Сурхандарё|Чағониён]]&lt;ref&gt;''Shamsaddin Abu Abdullah Mohammad ibn Ahmad al-Moqaddasi''. Descriptio Imperii moslemici. Ed. M. J. de Goeje. Bibliotheca geographorum arabicorum. Pars 3. — Lugduni-Batavorum, 1967. — 498 p. — с. 49, 284&lt;/ref&gt; будааст.
Бино бар навиштаи ас-Самъонӣ, Қубодиён дар [[садаи XII]] м. «ноҳияе ободон» аз бахшҳои [[Балх]] будааст. Қубодиён дар садаҳои миёна яке аз калонтарин шаҳрҳои Мовароуннаҳр буда. Сарзамини Қубодиён чанд шаҳри бузургу ободон доштааст, ки дар миёни кӯҳсор дар поёноби рӯди Кофурниҳон ва начандон дур аз Омударё ҷой доштаанд&lt;ref&gt;''Камалиддинов Ш. С.'' [http://www.kroraina.com/casia/kamalid/kamal2_10.html Историческая география Южного Согда и Тохаристана по арабоязычным источникам IX — начала XIII вв.]&lt;/ref&gt;.

Пас аз инқилоби Бухоро дар соли 1920 ва таъсиси [[Ҷумҳурии Мухтори Шӯравии Сотсиалистии Тоҷикистон]] Қубодиён  бахше аз [[вилояти Қурғонтеппа]] гардид ки то соли 1929 вуҷуд дошт. Вилояти Қурғонтеппа дар он сол ба округ табдил дода шуд. Соли 1931 округи Қурғонтеппа барҳам дода шуд ва сарзамини он тобеъи ҷумҳурӣ шуд. Аз [[4 январ]]и соли [[1944]] ин ноҳия бахше аз [[вилояти Қурғонтеппа]] шуд.
== Мардум ==
Мардуми ноҳия ба [[забони тоҷикӣ]] ва [[забони узбакӣ|узбакӣ]] сухан мегӯянд. Бар пояи омори соли 2016, ноҳияи Носири Хусрав 29,6 ҳаз. тан ҷамъият дошт.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.stat.tj/ru/img/65a709121baf8a64bf15d33f398aafde_1435736807.pdf |title=Численность населения Республики Таджикистан на 1 января 2016 года. Сообщение Агентства по статистике при Президенте Республики Таджикистан. |accessdate=2016-10-02 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150702021130/http://www.stat.tj/ru/img/65a709121baf8a64bf15d33f398aafde_1435736807.pdf |archivedate=2015-07-02 }}&lt;/ref&gt;.
{|class=&quot;wikitable&quot; border=&quot;2&quot; cellpadding=&quot;4&quot; cellspacing=&quot;0&quot; style=&quot;margin: 1em 1em 1em 0; background: white; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse;  font-size: 95%;&quot; style=&quot;border: 1em solid white&quot;)
|-
|'''Сол'''
|2021
|2022
|-
|'''Аҳолӣ, &lt;br /&gt; ҳазор наф.'''
|44,2
|45,1
|}

== Бахшбандӣ ==
Бар асоси Қонуни тақсимоти кишварӣ, ноҳияи  Носири Хусрав 3 [[ҷамоат]]&lt;ref&gt;Феҳристи номи маҳалҳои Тоҷикистон. — Душанбе: Сарредаксияи илмии Энсиклопедияи Миллии Тоҷик, 2013. — 332 с.&lt;/ref&gt;. дорад:
{| class=&quot;wikitable&quot; width= &quot;50%&quot;
|-
| colspan=&quot;12&quot; style=&quot;text-align:center; background:#ffdead;&quot;|''' Ҷамоати Носири Хусрав &lt;ref&gt;Феҳристи номи маҳалҳои Тоҷикистон. — Душанбе: Сарредаксияи илмии Энсиклопедияи Миллии Тоҷик, 2013. — с.114&lt;/ref&gt;
|-
! width=30% | Ҷамоат
! width=30% | Деҳа (шумора)
|-
|[[Деҳоти Фирӯза|Фирӯза]] ||  19
|- 
|[[Деҳоти Наврӯз|Наврӯз]] || 6
|-
|[[Деҳоти Истиқлол (н. Носири Хусрав)|Истиқлол]] || 8  
|- 
|}

== Ҳукумат ==
Сарвари ноҳияи Носири Хусрав Раиси Ҳукумати он аст, ки вайро Раиси Ҷумҳурии [[Тоҷикистон]] таъйин мекунад. Ниҳоди қонунгузори ноҳияи Қубодиён Маҷлиси намояндагони халқӣ мебошад ки онро раъйдиҳандагони ноҳияи Қубодиён барои 5 сол интихоб мекунанд.

== Иқтисодиёт ==
{{Дар нақша}}

== Омӯзишу парвариш ==
{{Дар нақша}}

== Ниҳодҳои фарҳангӣ ==
{{Дар нақша}}
 
== Беҳдошту беҳзистӣ ==
{{Дар нақша}}
 
 
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

{{тоҷикистон-ҷуғ-нопурра}}
{{Ноҳияи Носири Хусрав}}
{{Тақсимоти маъмурии вилояти Хатлон}}
{{Тақсимоти маъмурии Тоҷикистон}}

[[Гурӯҳ:Ноҳияҳои Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Вилояти Хатлон]]
[[Гурӯҳ:Ноҳияи Носири Хусрав]]</text>
      <sha1>14peagj65x4h48jjmya9t9lg5sk2860</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Шаблон:Сиёсатмадор</title>
    <ns>10</ns>
    <id>141670</id>
    <revision>
      <id>1479567</id>
      <parentid>1241716</parentid>
      <timestamp>2026-07-08T13:50:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VASHGIRD</username>
        <id>8035</id>
      </contributor>
      <origin>1479567</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5895" sha1="szchz0s8t88tdynlrofxn5pcknovbvl" xml:space="preserve">&lt;includeonly&gt;{{Қуттӣ
| исм             = Сиёсатмадор
| from            = {{{from|}}}
| сабки_нишонагузорӣ = min-width:9em;

| болоӣ           = {{Қуттӣ/ном|{{{ном|{{{имя|{{{Имя|}}}}}}}}}|from={{{from|}}}}}
| болоӣ2          = {{Қуттӣ/номи аслӣ|{{{номи аслӣ|{{{оригинал имени|{{{Оригинал имени|}}}}}}}}}|from={{{from|}}}}}
| тасвир          = {{wikidata|p18|{{{тасвир|{{{изображение|{{{Изображение|}}}}}}}}}|size={{{бар|{{{ширина|{{{Ширина|}}}}}}}}}|caption={{{тавсифи тасвир|{{{описание изображения|{{{Описание изображения|}}}}}}}}}|from={{{from|}}}}}

| нишонагузорӣ1   = Ном ҳангоми таваллуд
| матн1           = {{{ном ҳангоми таваллуд|{{{имя при рождении|{{{Имя при рождении|}}}}}}}}}

| нишонагузорӣ2   = Тахаллусҳо
| матн2           = {{{тахаллусҳо|{{{номи мустаъор|{{{псевдонимы|{{{Псевдонимы|}}}}}}}}}}}}

| нишонагузорӣ3   = Таърихи таваллуд
| матн3           = {{wikidata/p569|{{{таърихи таваллуд|{{{дата рождения|{{{Дата рождения|}}}}}}}}}|{{{таърихи даргузашт|{{{дата смерти|{{{Дата смерти|}}}}}}}}}|from={{{from|}}}}}

| нишонагузорӣ4   = Зодгоҳ
| матн4           = {{{зодгоҳ|{{{место рождения|{{{Место рождения|}}}}}}}}}
| викидода4       = p19

| нишонагузорӣ5   = Таърихи даргузашт
| матн5           = {{wikidata/p570|{{{таърихи даргузашт|{{{дата смерти|{{{Дата смерти|}}}}}}}}}|{{{таърихи таваллуд|{{{дата рождения|{{{Дата рождения|}}}}}}}}}|from={{{from|}}}}}

| нишонагузорӣ6   = Маҳалли даргузашт
| матн6           = {{{маҳалли даргузашт|{{{место смерти|{{{Место смерти|}}}}}}}}}
| викидода6       = p20

| нишонагузорӣ7   = Шаҳрвандӣ
| матн7           = {{{шаҳрвандӣ|{{{страна|{{{гражданство|{{{подданство|{{{Гражданство|}}}}}}}}}}}}}}}
| викидода7       = p27

| нишонагузорӣ8   = Навъи фаъолият
| матн8           = {{{навъи фаъолият|{{{род деятельности|{{{Род деятельности|}}}}}}}}}
| викидода8       = p106

| нишонагузорӣ9   = Таҳсилот
| матн9           = {{{таҳсилот|{{{образование|{{{альма-матер|{{{Образование|}}}}}}}}}}}}
| викидода9       = p69

| нишонагузорӣ10  = Дараҷаи илмӣ
| матн10          = {{{дараҷаи илмӣ|{{{учёная степень|{{{Учёная степень|}}}}}}}}}
| викидода10      = p512

| нишонагузорӣ11  = Унвонҳои илмӣ
| матн11          = {{{унвонҳои илмӣ|{{{учёное звание|{{{Учёное звание|}}}}}}}}}

| нишонагузорӣ12  = Эътиқод
| матн12          = {{{эътиқод|{{{вероисповедание|{{{Вероисповедание|}}}}}}}}}
| викидода12      = p140

| niшонагузорӣ13  = Ҳизб
| матн13          = {{{ҳизб|{{{партия|{{{Партия|}}}}}}}}}
| викидода13      = p102

| нишонагузорӣ14  = Ғояҳои асосӣ
| матн14          = {{{ғояҳои асосӣ|{{{основные идеи|{{{Основные идеи|}}}}}}}}}
| викидода14      = p1142

| нишонагузорӣ15  = Падар
| матн15          = {{{падар|{{{отец|{{{Отец|}}}}}}}}}
| викидода15      = p22

| нишонагузорӣ16  = Модар
| матн16          = {{{модар|{{{мать|{{{Мать|}}}}}}}}}
| викидода16      = p25

| нишонагузорӣ17  = {{wikidata gender switch||Завҷ|Завҷа|Ҳамсар}}
| матн17          = {{wikidata|p26|{{#if: {{{завҷа|{{{супруга|{{{Супруга|}}}}}}}}} | {{{завҷа|{{{супруга|{{{Супруга|}}}}}}}}} | {{{ҳамсар|{{{супруг|{{{Супруг|}}}}}}}}} }}}}

| нишонагузорӣ18  = Фарзандон
| матн18          = {{{фарзандон|{{{дети|{{{Дети|}}}}}}}}}
| викидода18      = p40

| нишонагузорӣ19  = Ҷоизаҳо
| матн19          = {{{мукофотҳо|{{{награды|{{{ҷоизаҳо|{{{Награды|}}}}}}}}}}}}
| викидода19      = p166

| нишонагузорӣ20  = Соядаст
| матн10          = {{wikidata|p109|{{{соядаст|{{{автограф|{{{Автограф|}}}}}}}}}|size={{#if:{{{бари соядаст|{{{ширина автографа|{{{Ширина автографа|}}}}}}}}}|{{{бари соядаст|{{{ширина автографа|{{{Ширина автографа}}}}}}}}}|143x143}}|alt=Соядаст|from={{{from|}}}}}

| поёнӣ           = {{wikidata|p856|{{{вебгоҳ|{{{сайт|{{{Сайт|}}}}}}}}}|from={{{from|}}}}}
| поёнӣ2          = {{қуттӣ/Викианбор|{{{викианбор|{{{Викисклад|}}}}}}|from={{{from|}}}}}
| поёнӣ3          = {{қуттӣ/Викитека||Осор|from={{{from|}}}}}
}}&lt;!--

--&gt;{{#if:{{NAMESPACE}}{{{nocat|}}}||&lt;!--
--&gt;[[Гурӯҳ:Шахсиятҳо аз рӯи алифбо]]&lt;!--
--&gt;[[Гурӯҳ:Сиёсатмадорон аз рӯи алифбо]]&lt;!--
--&gt;{{#invoke:CategoryForProfession|mainFunction}}&lt;!--
--&gt;}}&lt;/includeonly&gt;&lt;noinclude&gt;{{doc}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>szchz0s8t88tdynlrofxn5pcknovbvl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Шаблон:Арбоби низомӣ</title>
    <ns>10</ns>
    <id>149658</id>
    <revision>
      <id>1479557</id>
      <parentid>1348691</parentid>
      <timestamp>2026-07-08T13:26:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VASHGIRD</username>
        <id>8035</id>
      </contributor>
      <origin>1479557</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3573" sha1="a95cox7wiz312dxkilpkxytaakbvv1d" xml:space="preserve">&lt;includeonly&gt;{{Қуттӣ
|исм         = Арбоби низомӣ
|болоӣ       = {{#if: {{{name|{{{ном|}}}}}} | {{{name|{{{ном|}}}}}} | {{PAGENAME}}}}
|сабки_болоӣ = background:#B0C4DE;
|болоӣ2      = {{wikidata|p1559[language!:tg]|{{{номи аслӣ|}}}|monolingualLangTemplate=lang}}

|тасвир  = {{wikidata|p18|{{{image|{{{тасвир|}}}}}}|size={{#if:{{{бар|}}}|{{{бар}}}|200px}}}}
|имзо      = {{{caption|{{{тавсифи тасвир|}}}}}}

|нишонагузорӣ1 = Давраҳои ҳаёт
|матн1 = {{{lived|{{{давраҳои ҳаёт|}}}}}}

|нишонагузорӣ2 = Лақаб
|матн2 = {{{nickname|{{{лақаб|}}}}}}

|нишонагузорӣ3 = Тахаллус
|матн3 = {{{nickname|{{{тахаллус|}}}}}}

|нишонагузорӣ4 = Зодрӯз
|матн4 = {{wikidata/p569|{{{зодрӯз|}}}|{{{таърихи даргузашт|}}}}}

|нишонагузорӣ5 = Зодгоҳ
|матн5 = {{{placeofbirth|{{{зодгоҳ|}}}}}}
|викидода6     = p19

|нишонагузорӣ6 = Таърихи даргузашт
|матн6 = {{wikidata/p570|{{{таърихи даргузашт|}}}|{{{зодрӯз|}}}}}

|нишонагузорӣ7 = Маҳали даргузашт
|матн7 = {{{placeofdeath|{{{маҳали даргузашт|}}}}}}
|викидода8      = p20

|нишонагузорӣ8 = Мансубият
|матн8 = {{{allegiance|{{{мансубият|}}}}}}

|нишонагузорӣ9 = Нвъи лашкар
|матн9 = {{{branch|{{{намуди қушун|}}}}}}
|викидода10      = p241

|нишонагузорӣ10 = Солҳои хидмат
|матн10 = {{{serviceyears|{{{солҳои хидмат|}}}}}}

|нишонагузорӣ11 = Рутба
|матн11 = {{{rank|{{{рутба|}}}}}}
|викидода12     = p410

|нишонагузорӣ12 = Қисм
|матн12 = {{{unit|{{{қисм|}}}}}}

|нишонагузорӣ13 = Фармондеҳ
|матн13 = {{{commands|{{{фармондеҳ|}}}}}}

|нишонагузорӣ14 = Вазифа
|матн14 = {{{office|{{{вазифа|}}}}}}

|нишонагузорӣ15 = Набард/ҷангҳо
|матн15 = {{{battles|{{{ҷанг|}}}}}}
|викидода17     = p607

|нишонагузорӣ16 = Ҷоизаҳо
|матн16 = {{{awards|{{{ҷоизаҳо|}}}}}}
|викидода17     = p166

|нишонагузорӣ17 = Равобит
|матн17 = {{{relations|{{{равобит|}}}}}}

|нишонагузорӣ18 = Истеъфо
|матн18 = {{{laterwork|{{{истеъфо|}}}}}}

|нишонагузорӣ19 = Соядаст
|матн19 = {{wikidata|p109[1]|{{{соядаст|{{{имзо|}}}}}}}}

| сабки_поёнӣ = border-top:1px solid #ddd; background:#eaeaea;
| поёнӣ =  {{commonslink2|{{{викианбор|}}}|{{#if: {{{name|{{{ном|}}}}}} | {{{name|{{{ном|}}}}}} | {{PAGENAME}}}} }}
}}{{#if:{{NAMESPACE}}{{{nocat|}}}||&lt;!--
--&gt;[[Гурӯҳ:Шахсиятҳо аз рӯи алифбо]]&lt;!--
--&gt;{{#if:{{{викианбор|}}}|[[Гурӯҳ:Википедия:Пайванди мустақим ба мақола аз Викианбор]]}}&lt;!--
--&gt;{{#switch:{{wikidata|p18|{{{image|{{{тасвир|}}}|plain=true}}}}}
|=[[Гурӯҳ:Википедия:Мақолаҳои бесурат дар бораи низомиён]]
|Replace this image male.svg|Replace this image female.svg=[[Гурӯҳ:Википедия: Мақолаҳои бесурат дар бораи низомиён]]
}}&lt;!--
--&gt;}}&lt;/includeonly&gt;&lt;noinclude&gt;{{doc}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>a95cox7wiz312dxkilpkxytaakbvv1d</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1479558</id>
      <parentid>1479557</parentid>
      <timestamp>2026-07-08T13:27:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VASHGIRD</username>
        <id>8035</id>
      </contributor>
      <origin>1479558</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3692" sha1="pyhpitrs9zgek8ru1urpnu2fo2g417j" xml:space="preserve">&lt;includeonly&gt;{{Қуттӣ
| исм             = Арбоби низомӣ
| from            = {{{from|}}}
| болоӣ           = {{Қуттӣ/ном|{{{ном|}}}}}
| болоӣ2          = {{Қуттӣ/номи аслӣ|{{{номи аслӣ|}}}}}
| тасвир          = {{wikidata|p18|{{{тасвир|}}}|size={{{бар|150px}}}|caption={{{тавсифи тасвир|}}}|from={{{from|}}}}}

| нишонагузорӣ1   = Давраҳои ҳаёт
| матн1           = {{{давраҳои ҳаёт|}}}

| нишонагузорӣ2   = Ном ҳангоми таваллуд
| матн2           = {{{ном ҳангоми таваллуд|}}}
| викидода2       = p1477

| нишонагузорӣ3   = Номи пурра
| матн3           = {{{номи пурра|}}}

| нишонагузорӣ4   = Лақаб
| матн4           = {{{лақаб|}}}

| нишонагузорӣ5   = Тахаллус
| матн5           = {{{тахаллус|}}}

| нишонагузорӣ6   = Таърихи таваллуд
| матн6           = {{wikidata/p569|{{{таърихи таваллуд|{{{зодрӯз|}}}}}}|{{{таърихи даргузашт|}}}|from={{{from|}}}}}

| нишонагузорӣ7   = Зодгоҳ
| матн7           = {{{зодгоҳ|}}}
| викидода7       = p19

| нишонагузорӣ8   = Таърихи даргузашт
| матн8           = {{wikidata/p570|{{{таърихи даргузашт|}}}|{{{таърихи таваллуд|{{{зодрӯз|}}}}}}|from={{{from|}}}}}

| нишонагузорӣ9   = Маҳалли даргузашт
| матн9           = {{{маҳалли даргузашт|}}}
| викидода9       = p20

| нишонагузорӣ10  = Навъи фаъолият
| матн10          = {{{навъи фаъолият|}}}
| викидода10      = p106

| нишонагузорӣ11  = Мансубият
| матн11          = {{{мансубият|}}}

| нишонагузорӣ12  = Намуди қушун
| матн12          = {{{намуди қушун|}}}
| викидода12      = p241

| нишонагузорӣ13  = Солҳои хидмат
| матн13          = {{{солҳои хидмат|}}}

| нишонагузорӣ14  = Рутба
| матн14          = {{{рутба|}}}
| викидода14      = p410

| нишонагузорӣ15  = Қисм
| матн15          = {{{қисм|}}}

| нишонагузорӣ16  = {{wikidata gender switch|{{{ҷинс|}}}|Фармондеҳӣ кард|Фармондеҳ}}
| матн16          = {{wikidata|p598|{{{фармондеҳ|}}}|from={{{from|}}}}}

| нишонагузорӣ17  = Вазифа
| матн17          = {{{вазифа|}}}

| нишонагузорӣ18  = Ҷангҳо
| матн18          = {{{ҷанг|}}}
| викидода18      = p607

| niшонагузорӣ19  = Ҷоизаҳо
| матн19          = {{{ҷоизаҳо|}}}
| викидода19      = p166

| нишонагузорӣ20  = Равобит
| матн20          = {{{равобит|}}}

| нишонагузорӣ21  = Истеъфо
| матн21          = {{{истеъфо|}}}

| нишонагузорӣ22  = Соядаст
| матн22          = {{wikidata|p109|{{{соядаст|{{{имзо|}}}}}}|size=150x150|from={{{from|}}}}}

| поёнӣ           = {{қуттӣ/Викианбор|{{{викианбор|}}}|from={{{from|}}}}}
| поёнӣ2          = {{қуттӣ/Викитека|{{{викитека|}}}|Осор|from={{{from|}}}}}
}}&lt;!--

--&gt;{{#if:{{NAMESPACE}}{{{nocat|}}}||&lt;!--
--&gt;[[Гурӯҳ:Шахсиятҳо аз рӯи алифбо]]&lt;!--
--&gt;}}&lt;/includeonly&gt;&lt;noinclude&gt;{{doc}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>pyhpitrs9zgek8ru1urpnu2fo2g417j</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1479559</id>
      <parentid>1479558</parentid>
      <timestamp>2026-07-08T13:28:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VASHGIRD</username>
        <id>8035</id>
      </contributor>
      <origin>1479559</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4824" sha1="3waisv9eqcx22bwbljecv3yy3wqlgk6" xml:space="preserve">&lt;includeonly&gt;{{Қуттӣ
| ном             = Арбоби низомӣ
| from            = {{{from|}}}
| болоӣ           = {{Қуттӣ/ном|{{{ном|{{{имя|{{{name|}}}}}}}}}|from={{{from|}}}}}
| болоӣ2          = {{Қуттӣ/номи аслӣ|{{{номи аслӣ|{{{оригинал имени|}}}}}}|from={{{from|}}}}}
| тасвир          = {{wikidata|p18|{{{тасвир|{{{изображение|{{{image|}}}}}}}}}|size={{{бар|{{{ширина|150px}}}}}}|caption={{{тавсифи тасвир|{{{описание изображения|{{{caption|}}}}}}}}}|from={{{from|}}}}}

| нишонагузорӣ1   = Давраҳои ҳаёт
| матн1           = {{{давраҳои ҳаёт|{{{период жизни|{{{lived|}}}}}}}}}

| нишонагузорӣ2   = Ном ҳангоми таваллуд
| матн2           = {{{ном ҳангоми таваллуд|{{{имя при рождении|}}}}}}
| викидода2       = p1477

| нишонагузорӣ3   = Номи пурра
| матн3           = {{{номи пурра|{{{полное имя|}}}}}}

| нишонагузорӣ4   = Лақаб
| матн4           = {{{лақаб|{{{прозвище|{{{nickname|}}}}}}}}}

| нишонагузорӣ5   = Тахаллус
| матн5           = {{{тахаллус|{{{псевдоним|}}}}}}

| нишонагузорӣ6   = Таърихи таваллуд
| матн6           = {{wikidata/p569|{{{таърихи таваллуд|{{{дата рождения|{{{зодрӯз|}}}}}}}}}|{{{таърихи даргузашт|{{{дата смерти|}}}}}}|from={{{from|}}}}}

| нишонагузорӣ7   = Зодгоҳ
| матн7           = {{{зодгоҳ|{{{место рождения|{{{placeofbirth|}}}}}}}}}
| викидода7       = p19

| нишонагузорӣ8   = Таърихи даргузашт
| матн8           = {{wikidata/p570|{{{таърихи даргузашт|{{{дата смерти|}}}}}}|{{{таърихи таваллуд|{{{дата рождения|{{{зодрӯз|}}}}}}}}}|from={{{from|}}}}}

| нишонагузорӣ9   = Маҳалли даргузашт
| матн9           = {{{маҳалли даргузашт|{{{место смерти|{{{placeofdeath|}}}}}}}}}
| викидода9       = p20

| нишонагузорӣ10  = Навъи фаъолият
| матн10          = {{{навъи фаъолият|{{{род деятельности|}}}}}}
| викидода10      = p106

| нишонагузорӣ11  = Мансубият
| матн11          = {{{мансубият|{{{принадлежность|{{{allegiance|}}}}}}}}}

| нишонагузорӣ12  = Намуди қушун
| матн12          = {{{намуди қушун|{{{род войск|{{{branch|}}}}}}}}}
| викидода12      = p241

| нишонагузорӣ13  = Солҳои хидмат
| матн13          = {{{солҳои хидмат|{{{годы службы|{{{serviceyears|}}}}}}}}}

| нишонагузорӣ14  = Рутба
| матн14          = {{{рутба|{{{звание|{{{rank|}}}}}}}}}
| викидода14      = p410

| нишонагузорӣ15  = Қисм
| матн15          = {{{қисм|{{{часть|{{{unit|}}}}}}}}}

| нишонагузорӣ16  = {{wikidata gender switch|{{{ҷинс|}}}|Фармондеҳӣ кард|Фармондеҳ}}
| матн16          = {{wikidata|p598|{{{фармондеҳ|{{{командовал|{{{commands|}}}}}}}}}|from={{{from|}}}}}

| нишонагузорӣ17  = Вазифа
| матн17          = {{{вазифа|{{{должность|{{{office|}}}}}}}}}

| нишонагузорӣ18  = Ҷангҳо
| матн18          = {{{ҷанг|{{{сражения|{{{battles|}}}}}}}}}
| викидода18      = p607

| нишонагузорӣ19  = Ҷоизаҳо
| матн19          = {{{ҷоизаҳо|{{{награды|{{{awards|}}}}}}}}}
| викидода19      = p166

| нишонагузорӣ20  = Равобит
| матн20          = {{{равобит|{{{связи|{{{relations|}}}}}}}}}

| нишонагузорӣ21  = Истеъфо
| матн21          = {{{истеъфо|{{{в отставке|{{{laterwork|}}}}}}}}}

| нишонагузорӣ22  = Соядаст
| матн22          = {{wikidata|p109|{{{соядаст|{{{автограф|{{{роспись|{{{имзо|}}}}}}}}}}}}}|size=150x150|from={{{from|}}}}}

| поёнӣ           = {{Қуттӣ/Викианбор|{{{викианбор|{{{викисклад|}}}}}}|from={{{from|}}}}}
| поёнӣ2          = {{Қуттӣ/Викитека|{{{викитека|}}}|Осор|from={{{from|}}}}}
}}&lt;!--

--&gt;{{#if:{{NAMESPACE}}{{{nocat|}}}||&lt;!--
--&gt;[[Гурӯҳ:Шахсиятҳо аз рӯи алифбо]]&lt;!--
--&gt;}}&lt;/includeonly&gt;&lt;noinclude&gt;{{doc}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>3waisv9eqcx22bwbljecv3yy3wqlgk6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1479566</id>
      <parentid>1479559</parentid>
      <timestamp>2026-07-08T13:48:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VASHGIRD</username>
        <id>8035</id>
      </contributor>
      <origin>1479566</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4823" sha1="dysg87p4090klexpxtcs5jw7tb9id60" xml:space="preserve">&lt;includeonly&gt;{{Қуттӣ
| ном             = Арбоби низомӣ
| from            = {{{from|}}}
| болоӣ           = {{Қуттӣ/ном|{{{ном|{{{имя|{{{name|}}}}}}}}}|from={{{from|}}}}}
| болоӣ2          = {{Қуттӣ/номи аслӣ|{{{номи аслӣ|{{{оригинал имени|}}}}}}|from={{{from|}}}}}
| тасвир          = {{wikidata|p18|{{{тасвир|{{{изображение|{{{image|}}}}}}}}}|size={{{бар|{{{ширина|150px}}}}}}|caption={{{тавсифи тасвир|{{{описание изображения|{{{caption|}}}}}}}}}|from={{{from|}}}}}

| нишонагузорӣ1   = Давраҳои ҳаёт
| матн1           = {{{давраҳои ҳаёт|{{{период жизни|{{{lived|}}}}}}}}}

| нишонагузорӣ2   = Ном ҳангоми таваллуд
| матн2           = {{{ном ҳангоми таваллуд|{{{имя при рождении|}}}}}}
| викидода2       = p1477

| нишонагузорӣ3   = Номи пурра
| матн3           = {{{номи пурра|{{{полное имя|}}}}}}

| нишонагузорӣ4   = Лақаб
| матн4           = {{{лақаб|{{{прозвище|{{{nickname|}}}}}}}}}

| нишонагузорӣ5   = Тахаллус
| матн5           = {{{тахаллус|{{{псевдоним|}}}}}}

| нишонагузорӣ6   = Таърихи таваллуд
| матн6           = {{wikidata/p569|{{{таърихи таваллуд|{{{дата рождения|{{{зодрӯз|}}}}}}}}}|{{{таърихи даргузашт|{{{дата смерти|}}}}}}|from={{{from|}}}}}

| нишонагузорӣ7   = Зодгоҳ
| матн7           = {{{зодгоҳ|{{{место рождения|{{{placeofbirth|}}}}}}}}}
| викидода7       = p19

| нишонагузорӣ8   = Таърихи даргузашт
| матн8           = {{wikidata/p570|{{{таърихи даргузашт|{{{дата смерти|}}}}}}|{{{таърихи таваллуд|{{{дата рождения|{{{зодрӯз|}}}}}}}}}|from={{{from|}}}}}

| нишонагузорӣ9   = Маҳалли даргузашт
| матн9           = {{{маҳалли даргузашт|{{{место смерти|{{{placeofdeath|}}}}}}}}}
| викидода9       = p20

| нишонагузорӣ10  = Навъи фаъолият
| матн10          = {{{навъи фаъолият|{{{род деятельности|}}}}}}
| викидода10      = p106

| нишонагузорӣ11  = Мансубият
| матн11          = {{{мансубият|{{{принадлежность|{{{allegiance|}}}}}}}}}

| нишонагузорӣ12  = Намуди қушун
| матн12          = {{{намуди қушун|{{{род войск|{{{branch|}}}}}}}}}
| викидода12      = p241

| нишонагузорӣ13  = Солҳои хидмат
| матн13          = {{{солҳои хидмат|{{{годы службы|{{{serviceyears|}}}}}}}}}

| нишонагузорӣ14  = Рутба
| матн14          = {{{рутба|{{{звание|{{{rank|}}}}}}}}}
| викидода14      = p410

| нишонагузорӣ15  = Қисм
| матн15          = {{{қисм|{{{часть|{{{unit|}}}}}}}}}

| нишонагузорӣ16  = {{wikidata gender switch|{{{ҷинс|}}}|Фармондеҳӣ кард|Фармондеҳ}}
| матн16          = {{wikidata|p598|{{{фармондеҳ|{{{командовал|{{{commands|}}}}}}}}}|from={{{from|}}}}}

| нишонагузорӣ17  = Вазифа
| матн17          = {{{вазифа|{{{должность|{{{office|}}}}}}}}}

| нишонагузорӣ18  = Ҷангҳо
| матн18          = {{{ҷанг|{{{сражения|{{{battles|}}}}}}}}}
| викидода18      = p607

| нишонагузорӣ19  = Ҷоизаҳо
| матн19          = {{{ҷоизаҳо|{{{награды|{{{awards|}}}}}}}}}
| викидода19      = p166

| нишонагузорӣ20  = Равобит
| матн20          = {{{равобит|{{{связи|{{{relations|}}}}}}}}}

| нишонагузорӣ21  = Истеъфо
| матн21          = {{{истеъфо|{{{в отставке|{{{laterwork|}}}}}}}}}

| нишонагузорӣ22  = Соядаст
| матн22          = {{wikidata|p109|{{{соядаст|{{{автограф|{{{роспись|{{{имзо|}}}}}}}}}}}}|size=150x150|from={{{from|}}}}}

| поёнӣ           = {{Қуттӣ/Викианбор|{{{викианбор|{{{викисклад|}}}}}}|from={{{from|}}}}}
| поёнӣ2          = {{Қуттӣ/Викитека|{{{викитека|}}}|Осор|from={{{from|}}}}}
}}&lt;!--

--&gt;{{#if:{{NAMESPACE}}{{{nocat|}}}||&lt;!--
--&gt;[[Гурӯҳ:Шахсиятҳо аз рӯи алифбо]]&lt;!--
--&gt;}}&lt;/includeonly&gt;&lt;noinclude&gt;{{doc}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>dysg87p4090klexpxtcs5jw7tb9id60</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Шаблон:Синамогар</title>
    <ns>10</ns>
    <id>200753</id>
    <revision>
      <id>1479570</id>
      <parentid>1471087</parentid>
      <timestamp>2026-07-08T17:14:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VASHGIRD</username>
        <id>8035</id>
      </contributor>
      <origin>1479570</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4443" sha1="8u85ra9ca3mhlj50d6lo93li5zn7w2c" xml:space="preserve">&lt;includeonly&gt;{{Қуттӣ
| исм               = Синамогар
| from              = {{{from|}}}

| болоӣ             = {{Қуттӣ/ном|{{{ном|{{{Ном|}}}}}}|from={{{from|}}}}}
| болоӣ2            = {{Қуттӣ/номи аслӣ|{{{номи аслӣ|{{{Номи аслӣ|{{{оригинал имени|{{{Оригинал имени|}}}}}}}}}}}}}|from={{{from|}}}}}
| тасвир            = {{wikidata|p18|{{{тасвир|{{{Тасвир|{{{изображение|{{{Изображение|}}}}}}}}}}}}}|size={{{бар|{{{Бар|{{{ширина|{{{Ширина|}}}}}}}}}}}}}|caption={{{тавсифи тасвир|{{{Тавсифи тасвир|{{{описание изображения|{{{Описание изображения|}}}}}}}}}}}}}|from={{{from|}}}}}

| нишонагузорӣ1     = Ном ҳангоми таваллуд
| матн1             = {{{ном ҳангоми таваллуд|{{{Ном ҳангоми таваллуд|{{{имя при рождении|{{{Имя при рождении|}}}}}}}}}}}}
| викидода1         = p1477

| нишонагузорӣ2     = Таърихи таваллуд
| матн2             = {{wikidata/p569|{{{таърихи таваллуд|{{{Санаи таваллуд|{{{дата рождения|{{{Дата рождения|}}}}}}}}}}}}}|{{{таърихи даргузашт|{{{Санаи марг|{{{дата смерти|{{{Дата смерти|}}}}}}}}}}}}}|nocat={{{nocat|}}}|from={{{from|}}}}}

| нишонагузорӣ3     = Зодгоҳ
| матн3             = {{{зодгоҳ|{{{Зодгоҳ|{{{место рождения|{{{Место рождения|}}}}}}}}}}}}
| викидода3         = p19

| нишонагузорӣ4     = Таърихи даргузашт
| матн4             = {{wikidata/p570|{{{таърихи даргузашт|{{{Санаи марг|{{{дата смерти|{{{Дата смерти|}}}}}}}}}}}}}|{{{таърихи таваллуд|{{{Санаи таваллуд|{{{дата рождения|{{{Дата рождения|}}}}}}}}}}}}}|nocat={{{nocat|}}}|from={{{from|}}}}}

| нишонагузорӣ5     = Маҳалли даргузашт
| матн5             = {{{маҳалли даргузашт|{{{Маҳалли марг|{{{место смерти|{{{Место смерти|}}}}}}}}}}}}
| викидода5         = p20

| нишонагузорӣ6     = Шаҳрвандӣ
| матн6             = {{{шаҳрвандӣ|{{{Шаҳрвандӣ|{{{гражданство|{{{Гражданство|}}}}}}}}}}}}
| викидода6         = p27

| нишонагузорӣ7     = Касб
| матн7             = {{{касб|{{{Касб|{{{профессия|{{{Профессия|}}}}}}}}}}}}
| викидода7         = p106

| нишонагузорӣ8     = Корнома
| матн8             = {{{солҳои фаъолият|{{{Солҳои фаъолият|{{{годы активности|{{{Годы активности|}}}}}}}}}}}}
| викидода8         = p2031

| нишонагузорӣ9     = Самт
| матн9             = {{{самт|{{{Самт|{{{направление|{{{Направление|}}}}}}}}}}}}
| викидода9         = p136

| нишонагузорӣ10    = Ҷоизаҳо
| матн10            = {{{ҷоизаҳо|{{{Ҷоизаҳо|{{{награды|{{{Награды|}}}}}}}}}}}}
| викидода10        = p166

| нишонагузорӣ11    = [[Бонки Иттилоотии Интернетии Филмҳо|IMDb]]
| матн11            = {{wikidata|p345|{{{imdb_id|}}}|prefix=nm|from={{{from|}}}}}

| нишонагузорӣ12    = [[Аниматор.ру]]
| матн12            = {{wikidata|P5770|{{{anim_id|}}}|title=ID&amp;nbsp;$1|from={{{from|}}}}}

| нишонагузорӣ13    = Соядаст
| матн13            = {{{соядаст|{{{Автограф|{{{автограф|}}}}}}}}}
| викидода13        = p109

| матн14            = {{wikidata|p856|{{{сайт|{{{Вебгоҳ|}}}}}}|from={{{from|}}}}}

| поёнӣ             = {{қуттӣ/Викианбор|from={{{from|}}}}}
}}&lt;!--

--&gt;{{#if: {{NAMESPACE}}{{{nocat|}}} || &lt;!--
--&gt;[[Гурӯҳ:Шахсиятҳо аз рӯи алифбо]]&lt;!--
--&gt;[[Гурӯҳ:Синамогарон аз рӯи алифбо]]&lt;!--
--&gt;{{#invoke:CategoryForProfession|mainFunction}}&lt;!--
--&gt;}}&lt;/includeonly&gt;&lt;noinclude&gt;{{doc}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>8u85ra9ca3mhlj50d6lo93li5zn7w2c</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1479572</id>
      <parentid>1479570</parentid>
      <timestamp>2026-07-08T17:30:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VASHGIRD</username>
        <id>8035</id>
      </contributor>
      <origin>1479572</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4437" sha1="8b9s3760e7xr0kt2taj6wu645sfpscd" xml:space="preserve">&lt;includeonly&gt;{{Қуттӣ
| исм               = Синамогар
| from              = {{{from|}}}

| болоӣ             = {{Қуттӣ/ном|{{{ном|{{{Ном|}}}}}}|from={{{from|}}}}}
| болоӣ2            = {{Қуттӣ/номи аслӣ|{{{номи аслӣ|{{{Номи аслӣ|{{{оригинал имени|{{{Оригинал имени|}}}}}}}}}}}}}|from={{{from|}}}}}
| тасвир            = {{wikidata|p18|{{{тасвир|{{{Тасвир|{{{изображение|{{{Изображение|}}}}}}}}}}}}}|size={{{бар|{{{Бар|{{{ширина|{{{Ширина|}}}}}}}}}}}}}|caption={{{тавсифи тасвир|{{{Тавсифи тасвир|{{{описание изображения|{{{Описание изображения|}}}}}}}}}}}}}|from={{{from|}}}}}

| нишонагузорӣ1     = Ном ҳангоми таваллуд
| матн1             = {{{ном ҳангоми таваллуд|{{{Ном ҳангоми таваллуд|{{{имя при рождении|{{{Имя при рождении|}}}}}}}}}}}}
| викидода1         = p1477

| нишонагузорӣ2     = Таърихи таваллуд
| матн2             = {{wikidata/p569|{{{таърихи таваллуд|{{{Санаи таваллуд|{{{дата рождения|{{{Дата рождения|}}}}}}}}}}}}}|{{{таърихи даргузашт|{{{Санаи марг|{{{дата смерти|{{{Дата смерти|}}}}}}}}}}}}}|nocat={{{nocat|}}}|from={{{from|}}}}}

| нишонагузорӣ3     = Зодгоҳ
| матн3             = {{{зодгоҳ|{{{Зодгоҳ|{{{место рождения|{{{Место рождения|}}}}}}}}}}}}
| викидода3         = p19

| нишонагузорӣ4     = Таърихи даргузашт
| матн4             = {{wikidata/p570|{{{таърихи даргузашт|{{{Санаи марг|{{{дата смерти|{{{Дата смерти|}}}}}}}}}}}}}|{{{таърихи таваллуд|{{{Санаи таваллуд|{{{дата рождения|{{{Дата рождения|}}}}}}}}}}}}}|nocat={{{nocat|}}}|from={{{from|}}}}}

| нишонагузорӣ5     = Маҳалли даргузашт
| матн5             = {{{маҳалли даргузашт|{{{Маҳалли марг|{{{место смерти|{{{Место смерти|}}}}}}}}}}}}
| викидода5         = p20

| нишонагузорӣ6     = Шаҳрвандӣ
| матн6             = {{{шаҳрвандӣ|{{{Шаҳрвандӣ|{{{гражданство|{{{Гражданство|}}}}}}}}}}}}
| викидода6         = p27

| нишонагузорӣ7     = Касб
| матн7             = {{{касб|{{{Касб|{{{профессия|{{{Профессия|}}}}}}}}}}}}
| викидода7         = p106

| нишонагузорӣ8     = Корнома
| матн8             = {{{солҳои фаъолият|{{{Солҳои фаъолият|{{{годы активности|{{{Годы активности|}}}}}}}}}}}}
| викидода8         = p2031

| нишонагузорӣ9     = Самт
| матн9             = {{{амт|{{{Самт|{{{направление|{{{Направление|}}}}}}}}}}}}
| викидода9         = p136

| нишонагузорӣ10    = Ҷоизаҳо
| матн10            = {{{ҷоизаҳо|{{{Ҷоизаҳо|{{{награды|{{{Награды|}}}}}}}}}}}}
| викидода10        = p166

| нишонагузорӣ11    = [[Бонки Иттилоотии Интернетии Филмҳо|IMDb]]
| матн11            = {{wikidata|p345|{{{imdb_id|}}}|prefix=nm|from={{{from|}}}}}

| нишонагузорӣ12    = [[Аниматор.ру]]
| матн12            = {{wikidata|P5770|{{{anim_id|}}}|title=ID&amp;nbsp;$1|from={{{from|}}}}}

| нишонагузорӣ13    = Соядаст
| матн13            = {{{соядаст|{{{Автограф|{{{автограф|}}}}}}}}}
| викидода13        = p109

| матн14            = {{wikidata|p856|{{{сайт|{{{Сайт|}}}}}}|from={{{from|}}}}}

| поёнӣ             = {{қуттӣ/Викианбор|from={{{from|}}}}}
}}&lt;!--

--&gt;{{#if: {{NAMESPACE}}{{{nocat|}}} || &lt;!--
--&gt;[[Гурӯҳ:Шахсиятҳо аз рӯи алифбо]]&lt;!--
--&gt;[[Гурӯҳ:Синамогарон аз рӯи алифбо]]&lt;!--
--&gt;{{#invoke:CategoryForProfession|mainFunction}}&lt;!--
--&gt;}}&lt;/includeonly&gt;&lt;noinclude&gt;{{doc}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>8b9s3760e7xr0kt2taj6wu645sfpscd</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1479573</id>
      <parentid>1479572</parentid>
      <timestamp>2026-07-08T17:31:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VASHGIRD</username>
        <id>8035</id>
      </contributor>
      <origin>1479573</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4439" sha1="3wr0prhmmohlz1438ad8prawmamr2in" xml:space="preserve">&lt;includeonly&gt;{{Қуттӣ
| исм               = Синамогар
| from              = {{{from|}}}

| болоӣ             = {{Қуттӣ/ном|{{{ном|{{{Ном|}}}}}}|from={{{from|}}}}}
| болоӣ2            = {{Қуттӣ/номи аслӣ|{{{номи аслӣ|{{{Номи аслӣ|{{{оригинал имени|{{{Оригинал имени|}}}}}}}}}}}}}|from={{{from|}}}}}
| тасвир            = {{wikidata|p18|{{{тасвир|{{{Тасвир|{{{изображение|{{{Изображение|}}}}}}}}}}}}}|size={{{бар|{{{Бар|{{{ширина|{{{Ширина|}}}}}}}}}}}}}|caption={{{тавсифи тасвир|{{{Тавсифи тасвир|{{{описание изображения|{{{Описание изображения|}}}}}}}}}}}}}|from={{{from|}}}}}

| нишонагузорӣ1     = Ном ҳангоми таваллуд
| матн1             = {{{ном ҳангоми таваллуд|{{{Ном ҳангоми таваллуд|{{{имя при рождении|{{{Имя при рождении|}}}}}}}}}}}}
| викидода1         = p1477

| нишонагузорӣ2     = Таърихи таваллуд
| матн2             = {{wikidata/p569|{{{таърихи таваллуд|{{{Санаи таваллуд|{{{дата рождения|{{{Дата рождения|}}}}}}}}}}}}}|{{{таърихи даргузашт|{{{Санаи марг|{{{дата смерти|{{{Дата смерти|}}}}}}}}}}}}}|nocat={{{nocat|}}}|from={{{from|}}}}}

| нишонагузорӣ3     = Зодгоҳ
| матн3             = {{{зодгоҳ|{{{Зодгоҳ|{{{место рождения|{{{Место рождения|}}}}}}}}}}}}
| викидода3         = p19

| нишонагузорӣ4     = Таърихи даргузашт
| матн4             = {{wikidata/p570|{{{таърихи даргузашт|{{{Санаи марг|{{{дата смерти|{{{Дата смерти|}}}}}}}}}}}}}|{{{таърихи таваллуд|{{{Санаи таваллуд|{{{дата рождения|{{{Дата рождения|}}}}}}}}}}}}}|nocat={{{nocat|}}}|from={{{from|}}}}}

| нишонагузорӣ5     = Маҳалли даргузашт
| матн5             = {{{маҳалли даргузашт|{{{Маҳалли марг|{{{место смерти|{{{Место смерти|}}}}}}}}}}}}
| викидода5         = p20

| нишонагузорӣ6     = Шаҳрвандӣ
| матн6             = {{{шаҳрвандӣ|{{{Шаҳрвандӣ|{{{гражданство|{{{Гражданство|}}}}}}}}}}}}
| викидода6         = p27

| нишонагузорӣ7     = Касб
| матн7             = {{{касб|{{{Касб|{{{профессия|{{{Профессия|}}}}}}}}}}}}
| викидода7         = p106

| нишонагузорӣ8     = Корнома
| матн8             = {{{солҳои фаъолият|{{{Солҳои фаъолият|{{{годы активности|{{{Годы активности|}}}}}}}}}}}}
| викидода8         = p2031

| нишонагузорӣ9     = Самт
| матн9             = {{{самт|{{{Самт|{{{направление|{{{Направление|}}}}}}}}}}}}
| викидода9         = p136

| нишонагузорӣ10    = Ҷоизаҳо
| матн10            = {{{ҷоизаҳо|{{{Ҷоизаҳо|{{{награды|{{{Награды|}}}}}}}}}}}}
| викидода10        = p166

| нишонагузорӣ11    = [[Бонки Иттилоотии Интернетии Филмҳо|IMDb]]
| матн11            = {{wikidata|p345|{{{imdb_id|}}}|prefix=nm|from={{{from|}}}}}

| нишонагузорӣ12    = [[Аниматор.ру]]
| матн12            = {{wikidata|P5770|{{{anim_id|}}}|title=ID&amp;nbsp;$1|from={{{from|}}}}}

| нишонагузорӣ13    = Соядаст
| матн13            = {{{соядаст|{{{Автограф|{{{автограф|}}}}}}}}}
| викидода13        = p109

| матн14            = {{wikidata|p856|{{{сайт|{{{Сайт|}}}}}}|from={{{from|}}}}}

| поёнӣ             = {{қуттӣ/Викианбор|from={{{from|}}}}}
}}&lt;!--

--&gt;{{#if: {{NAMESPACE}}{{{nocat|}}} || &lt;!--
--&gt;[[Гурӯҳ:Шахсиятҳо аз рӯи алифбо]]&lt;!--
--&gt;[[Гурӯҳ:Синамогарон аз рӯи алифбо]]&lt;!--
--&gt;{{#invoke:CategoryForProfession|mainFunction}}&lt;!--
--&gt;}}&lt;/includeonly&gt;&lt;noinclude&gt;{{doc}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>3wr0prhmmohlz1438ad8prawmamr2in</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1479574</id>
      <parentid>1479573</parentid>
      <timestamp>2026-07-08T17:33:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VASHGIRD</username>
        <id>8035</id>
      </contributor>
      <origin>1479574</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4434" sha1="qz78csx732hdmxfdf8bwzakjw2rnvyp" xml:space="preserve">&lt;includeonly&gt;{{Қуттӣ
| исм               = Синамогар
| from              = {{{from|}}}

| болоӣ             = {{Қуттӣ/ном|{{{ном|{{{Ном|}}}}}}|from={{{from|}}}}}
| болоӣ2            = {{Қуттӣ/номи аслӣ|{{{номи аслӣ|{{{Номи аслӣ|{{{оригинал имени|{{{Оригинал имени|}}}}}}}}}}}}|from={{{from|}}}}}
| тасвир            = {{wikidata|p18|{{{тасвир|{{{Тасвир|{{{изображение|{{{Изображение|}}}}}}}}}}}}}|size={{{бар|{{{Бар|{{{ширина|{{{Ширина|}}}}}}}}}}}}|caption={{{тавсифи тасвир|{{{Тавсифи тасвир|{{{описание изображения|{{{Описание изображения|}}}}}}}}}}}}|from={{{from|}}}}}

| нишонагузорӣ1     = Ном ҳангоми таваллуд
| матн1             = {{{ном ҳангоми таваллуд|{{{Ном ҳангоми таваллуд|{{{имя при рождении|{{{Имя при рождении|}}}}}}}}}}}}
| викидода1         = p1477

| нишонагузорӣ2     = Таърихи таваллуд
| матн2             = {{wikidata/p569|{{{таърихи таваллуд|{{{Санаи таваллуд|{{{дата рождения|{{{Дата рождения|}}}}}}}}}}}}}|{{{таърихи даргузашт|{{{Санаи марг|{{{дата смерти|{{{Дата смерти|}}}}}}}}}}}}|nocat={{{nocat|}}}|from={{{from|}}}}}

| нишонагузорӣ3     = Зодгоҳ
| матн3             = {{{зодгоҳ|{{{Зодгоҳ|{{{место рождения|{{{Место рождения|}}}}}}}}}}}}
| викидода3         = p19

| нишонагузорӣ4     = Таърихи даргузашт
| матн4             = {{wikidata/p570|{{{таърихи даргузашт|{{{Санаи марг|{{{дата смерти|{{{Дата смерти|}}}}}}}}}}}}}|{{{таърихи таваллуд|{{{Санаи таваллуд|{{{дата рождения|{{{Дата рождения|}}}}}}}}}}}}|nocat={{{nocat|}}}|from={{{from|}}}}}

| нишонагузорӣ5     = Маҳалли даргузашт
| матн5             = {{{маҳалли даргузашт|{{{Маҳалли марг|{{{место смерти|{{{Место смерти|}}}}}}}}}}}}
| викидода5         = p20

| нишонагузорӣ6     = Шаҳрвандӣ
| матн6             = {{{шаҳрвандӣ|{{{Шаҳрвандӣ|{{{гражданство|{{{Гражданство|}}}}}}}}}}}}
| викидода6         = p27

| нишонагузорӣ7     = Касб
| матн7             = {{{касб|{{{Касб|{{{профессия|{{{Профессия|}}}}}}}}}}}}
| викидода7         = p106

| нишонагузорӣ8     = Корнома
| матн8             = {{{солҳои фаъолият|{{{Солҳои фаъолият|{{{годы активности|{{{Годы активности|}}}}}}}}}}}}
| викидода8         = p2031

| нишонагузорӣ9     = Самт
| матн9             = {{{самт|{{{Самт|{{{направление|{{{Направление|}}}}}}}}}}}}
| викидода9         = p136

| нишонагузорӣ10    = Ҷоизаҳо
| матн10            = {{{ҷоизаҳо|{{{Ҷоизаҳо|{{{награды|{{{Награды|}}}}}}}}}}}}
| викидода10        = p166

| нишонагузорӣ11    = [[Бонки Иттилоотии Интернетии Филмҳо|IMDb]]
| матн11            = {{wikidata|p345|{{{imdb_id|}}}|prefix=nm|from={{{from|}}}}}

| нишонагузорӣ12    = [[Аниматор.ру]]
| матн12            = {{wikidata|P5770|{{{anim_id|}}}|title=ID&amp;nbsp;$1|from={{{from|}}}}}

| нишонагузорӣ13    = Соядаст
| матн13            = {{{соядаст|{{{Автограф|{{{автограф|}}}}}}}}}
| викидода13        = p109

| матн14            = {{wikidata|p856|{{{сайт|{{{Сайт|}}}}}}|from={{{from|}}}}}

| поёнӣ             = {{қуттӣ/Викианбор|from={{{from|}}}}}
}}&lt;!--

--&gt;{{#if: {{NAMESPACE}}{{{nocat|}}} || &lt;!--
--&gt;[[Гурӯҳ:Шахсиятҳо аз рӯи алифбо]]&lt;!--
--&gt;[[Гурӯҳ:Синамогарон аз рӯи алифбо]]&lt;!--
--&gt;{{#invoke:CategoryForProfession|mainFunction}}&lt;!--
--&gt;}}&lt;/includeonly&gt;&lt;noinclude&gt;{{doc}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>qz78csx732hdmxfdf8bwzakjw2rnvyp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1479575</id>
      <parentid>1479574</parentid>
      <timestamp>2026-07-08T17:39:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VASHGIRD</username>
        <id>8035</id>
      </contributor>
      <origin>1479575</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4447" sha1="nwzliappa6kycqezxfjzjnxq2xq6ew1" xml:space="preserve">&lt;includeonly&gt;{{Қуттӣ
| исм               = Синамогар
| from              = {{{from|}}}

| болоӣ             = {{Қуттӣ/ном|{{{ном|{{{Ном|}}}}}}|from={{{from|}}}}}
| болоӣ2            = {{Қуттӣ/номи аслӣ|{{{номи аслӣ|{{{Номи аслӣ|{{{оригинал имени|{{{Оригинал имени|}}}}}}}}}}}}}|from={{{from|}}}}}
| тасвир            = {{wikidata|p18|{{{тасвир|{{{Тасвир|{{{изображение|{{{Изображение|}}}}}}}}}}}}}|size={Style={{{бар|{{{Бар|{{{ширина|{{{Ширина|150px}}}}}}}}}}}}}|alt={{{тавсифи тасвир|{{{Тавсифи тасвир|{{{описание изображения|{{{Описание изображения|}}}}}}}}}}}}}|from={{{from|}}}}}

| нишонагузорӣ1     = Ном ҳангоми таваллуд
| матн1             = {{{ном ҳангоми таваллуд|{{{Ном ҳангоми таваллуд|{{{имя при рождении|{{{Имя при рождении|}}}}}}}}}}}}
| викидода1         = p1477

| нишонагузорӣ2     = Таърихи таваллуд
| матн2             = {{wikidata/p569|{{{таърихи таваллуд|{{{Санаи таваллуд|{{{дата рождения|{{{Дата рождения|}}}}}}}}}}}}}|{{{таърихи даргузашт|{{{Санаи марг|{{{дата смерти|{{{Дата смерти|}}}}}}}}}}}}}|nocat={{{nocat|}}}|from={{{from|}}}}}

| нишонагузорӣ3     = Зодгоҳ
| матн3             = {{{зодгоҳ|{{{Зодгоҳ|{{{место рождения|{{{Место рождения|}}}}}}}}}}}}
| викидода3         = p19

| нишонагузорӣ4     = Таърихи даргузашт
| матн4             = {{wikidata/p570|{{{таърихи даргузашт|{{{Санаи марг|{{{дата смерти|{{{Дата смерти|}}}}}}}}}}}}}|{{{таърихи таваллуд|{{{Санаи таваллуд|{{{дата рождения|{{{Дата рождения|}}}}}}}}}}}}}|nocat={{{nocat|}}}|from={{{from|}}}}}

| нишонагузорӣ5     = Маҳалли даргузашт
| матн5             = {{{маҳалли даргузашт|{{{Маҳалли марг|{{{место смерти|{{{Место смерти|}}}}}}}}}}}}
| викидода5         = p20

| нишонагузорӣ6     = Шаҳрвандӣ
| матн6             = {{{шаҳрвандӣ|{{{Шаҳрвандӣ|{{{гражданство|{{{Гражданство|}}}}}}}}}}}}
| викидода6         = p27

| нишонагузорӣ7     = Касб
| матн7             = {{{касб|{{{Касб|{{{профессия|{{{Профессия|}}}}}}}}}}}}
| викидода7         = p106

| нишонагузорӣ8     = Корнома
| матн8             = {{{солҳои фаъолият|{{{Солҳои фаъолият|{{{годы активности|{{{Годы активности|}}}}}}}}}}}}
| викидода8         = p2031

| нишонагузорӣ9     = Самт
| матн9             = {{{самт|{{{Самт|{{{направление|{{{Направление|}}}}}}}}}}}}
| викидода9         = p136

| нишонагузорӣ10    = Ҷоизаҳо
| матн10            = {{{ҷоизаҳо|{{{Ҷоизаҳо|{{{награды|{{{Награды|}}}}}}}}}}}}
| викидода10        = p166

| нишонагузорӣ11    = [[Бонки Иттилоотии Интернетии Филмҳо|IMDb]]
| матн11            = {{wikidata|p345|{{{imdb_id|}}}|prefix=nm|from={{{from|}}}}}

| нишонагузорӣ12    = [[Аниматор.ру]]
| матн12            = {{wikidata|P5770|{{{anim_id|}}}|title=ID&amp;nbsp;$1|from={{{from|}}}}}

| нишонагузорӣ13    = Соядаст
| матн13            = {{{соядаст|{{{Автограф|{{{автограф|}}}}}}}}}
| викидода13        = p109

| матн14            = {{wikidata|p856|{{{сайт|{{{Сайт|}}}}}}|from={{{from|}}}}}

| поёнӣ             = {{қуттӣ/Викианбор|from={{{from|}}}}}
}}&lt;!--

--&gt;{{#if: {{NAMESPACE}}{{{nocat|}}} || &lt;!--
--&gt;[[Гурӯҳ:Шахсиятҳо аз рӯи алифбо]]&lt;!--
--&gt;[[Гурӯҳ:Синамогарон аз рӯи алифбо]]&lt;!--
--&gt;{{#invoke:CategoryForProfession|mainFunction}}&lt;!--
--&gt;}}&lt;/includeonly&gt;&lt;noinclude&gt;{{doc}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>nwzliappa6kycqezxfjzjnxq2xq6ew1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1479576</id>
      <parentid>1479575</parentid>
      <timestamp>2026-07-08T17:40:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VASHGIRD</username>
        <id>8035</id>
      </contributor>
      <origin>1479576</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4255" sha1="dde9btb1p8icky8893df2oo1z2vu64o" xml:space="preserve">&lt;includeonly&gt;{{#if:{{{nocat|}}}{{NAMESPACE}}||[[Гурӯҳ:Шахсиятҳо аз рӯи алифбо]]}}{{Қуттӣ
|исм               = Синамогар
|синфи_бадан        = vcard
|сабки_бадан        = 
|ном          = 
|сабки_ном    = 
|болоӣ            = {{Қуттӣ/ном|{{{Ном|}}}{{{ном|}}}}}
|сабки_болоӣ      = background:#eaecf0;
|синфи_болоӣ      = fn
|болоӣ2           = {{Қуттӣ/номи аслӣ|{{{Номи аслӣ|}}}{{{номи аслӣ|}}}}}
|сабки_болоӣ2     = 
|синфи_болоӣ2     = nickname
|тасвир           = &lt;div class=&quot;center&quot;&gt;{{wikidata|p18|{{{Тасвир|}}}{{{тасвир|}}}|size={{{Бар|}}}{{{бар|}}}|description={{{Тавсифи тасвир|}}}{{{тавсифи тасвир|}}}}}&lt;/div&gt;
|сабки_тасвирот = 
|имзо           = 
|сабки_имзоҳо     = 
|сабки_сарлавҳаҳо  = 
|сабки_нишонагузориҳо       = text-align:right; background:#eaecf0;
|сабки_матнҳо      = 
|нишонагузорӣ1       = Ном ба ҳангоми таваллуд:
|матн1       = {{{Ном ҳангоми таваллуд|}}}{{{ном ҳангоми таваллуд|}}}
|синф1       = nickname
|викидода1  = p1477

|нишонагузорӣ2       = Таърихи&amp;nbsp;таваллуд:
|матн2       = {{wikidata/p569|{{{Санаи таваллуд|}}}{{{таърихи таваллуд|}}}|{{{Санаи марг|}}}{{{таърихи даргузашт|}}}|nocat={{{nocat|}}}}}

|нишонагузорӣ3       = Зодгоҳ:
|матн3       = {{{Зодгоҳ|}}}{{{зодгоҳ|}}}
|викидода3  = p19

|нишонагузорӣ4       = Таърихи даргузашт
|матн4       = {{wikidata/p570|{{{Санаи марг|}}}{{{таърихи даргузашт|}}}|{{{Санаи таваллуд|}}}{{{таърихи таваллуд|}}}|nocat={{{nocat|}}}}}

|нишонагузорӣ5       = Маҳалли&amp;nbsp;марг:
|матн5       = {{{Маҳалли марг|}}}{{{маҳалли даргузашт|}}}
|викидода5  = p20

|нишонагузорӣ6       = Шаҳрвандӣ:
|матн6       = {{{Шаҳрвандӣ|}}}{{{шаҳрвандӣ|}}}
|синф6       = adr
|викидода6  = p27

|нишонагузорӣ7       = Касб:
|матн7       = {{{Касб|{{{касб|}}}}}}
|синф7       = note
|викидода7  = p106

|нишонагузорӣ8       = Корнома:
|матн8       = {{{Солҳои фаъолият|}}}{{{солҳои фаъолият|}}}
|викидода8  = p2031

|нишонагузорӣ9       = Самт:
|матн9       = {{{Самт|}}}{{{самт|}}}
|викидода9  = p136

|нишонагузорӣ10      = Ҷоизаҳо:
|матн10      = {{{Ҷоизаҳо|}}}{{{ҷоизаҳо|}}}
|викидода10 = p166

|нишонагузорӣ11      = [[Бонки Иттилоотии Интернетии Филмҳо|IMDb]]:
|матн11      = {{wikidata|p345|{{{imdb_id|}}}|prefix=nm}}

|нишонагузорӣ12      = [[Аниматор.ру]]:
|матн12      = {{#if:{{{anim_id|}}}|[http://www.animator.ru/db/?p=show_person&amp;pid={{{anim_id}}} ID&amp;nbsp;{{{anim_id}}}]}}

|сарлавҳа13  = {{wikidata|p856|{{{Сайт|}}}{{{сайт|}}}}}

|поёнӣ        = {{Қуттӣ/Викианбор||{{Қуттӣ/ном|{{{Ном|}}}{{{ном|}}}}}}}
}} {{#if:{{NAMESPACE}}{{{nocat|}}}||&lt;!--
--&gt;{{#if:{{wikidata|p18|{{{тасвир|}}}{{{тасвир|}}}|plain=true}}|{{#ifeq:{{{тасвир|}}}{{{тасвир|}}}|Replace this image male.svg|[[Гурӯҳ:Википедия:Мақолаҳои бесурат дар бораи синамогарон]]|{{#ifeq:{{{тасвир|}}}{{{тасвир|}}}|Replace this image female.svg|[[Гурӯҳ:Википедия:Мақолаҳои бесурат дар бораи синамогарон]]}}}}|[[Гурӯҳ:Википедия:Мақолаҳои бесурат дар бораи синамогарон]]}}&lt;!--
--&gt;{{тафтиши IMDb|Синамогарон|nm|{{{imdb_id|}}}}}&lt;!--
--&gt;{{#invoke:CategoryForProfession|mainFunction}}&lt;!--
--&gt;}}&lt;/includeonly&gt;&lt;noinclude&gt;{{doc}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>dde9btb1p8icky8893df2oo1z2vu64o</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Шаблон:Синамогар/doc</title>
    <ns>10</ns>
    <id>200754</id>
    <revision>
      <id>1479571</id>
      <parentid>1210824</parentid>
      <timestamp>2026-07-08T17:24:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VASHGIRD</username>
        <id>8035</id>
      </contributor>
      <origin>1479571</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12863" sha1="1li2b6zi2ev63g29wo2pvu5ju8if4b3" xml:space="preserve">{{docpage}}
{{OnLua|CategoryForProfession}}
{{Санҷиши параметрҳои ношинохта танзим шудааст}}

Ин [[Википедия:Шаблонҳои қуттӣ|шаблони қуттӣ]] барои мақолаҳо дар бораи шахсиятҳои марбут ба синамо — актёрон, коргардонҳо, сенариянависон ва ғайра пешбинӣ шудааст. Барои ходимони театр, ба шаблони {{t|Ходими театр}} нигаред.

== Захира барои нусхабардорӣ ==
Барои илова кардани қуттии «Синамогар» ба мақола, коди зеринро нусхабардорӣ карда пур кунед:

&lt;pre&gt;
{{Синамогар
| ном                  = 
| номи аслӣ            = {{lang-xx|}}
| тасвир               = 
| бар                  = 
| тавсифи тасвир       = 
| ном ҳангоми таваллуд = &lt;!-- танҳо дар сурате, ки аз номи дар боло нишондодашуда фарқ кунад --&gt;
| таърихи таваллуд     = &lt;!-- РР.ММ.СССС --&gt;
| зодгоҳ               = {{Зодгоҳ|}}
| таърихи даргузашт    = &lt;!-- РР.ММ.СССС --&gt;
| маҳалли даргузашт    = &lt;!-- {{МаҳаллиДаргузашт|}} --&gt;
| шаҳрвандӣ            = 
| касб                 = 
| солҳои фаъолият      = 
| самт                 = &lt;!-- танҳо барои коргардонҳои синамо --&gt;
| ҷоизаҳо              = 
}}&lt;/pre&gt;

Параметрҳои зерин дар аксари ҳолатҳо ба таври худкор аз Викидода (Wikidata) гирифта мешаванд, бинобар ин зарурати дастӣ пур кардани онҳо нест:
&lt;pre&gt;
| imdb_id              = 
| anim_id              = 
| сайт                 = 
| соядаст              = 
&lt;/pre&gt;

== Намунаи истифодабарӣ ==
{{Синамогар
| ном                  = Райнер Вернер Фасбиндер
| номи аслӣ            = {{lang-de|Rainer Werner Fassbinder}}
| тасвир               = PER51895 061.jpg
| тавсифи тасвир       = Фасбиндер дар [[Фестивали синамои Венеция]] дар соли 1980
| ном ҳангоми таваллуд = 
| таърихи таваллуд     = 31.5.1945
| зодгоҳ               = {{Зодгоҳ|Бавария}}
| таърихи даргузашт    = 10.6.1982
| маҳалли даргузашт    = {{МаҳаллиМарг|Мюнхен}}
| касб                 = {{Кинорежиссёр|ФРГ}}, {{Филмномананвис|ФРГ}}
| шаҳрвандӣ            = [[Федеративная Республика Германии (1949—1990)|ФРГ]]
| солҳои фаъолият      = [[1965 год в кино|1965]]—[[1982 год в кино|1982]]
| самт                 = [[Новое немецкое кино|Синамои нави германӣ]]
| ҷоизаҳо              = [[Золотой медведь|«Хирси тиллоӣ»]] (1982)
}}

Коди намунаи боло:
&lt;pre&gt;
{{Синамогар
| ном                  = Райнер Вернер Фасбиндер
| номи аслӣ            = {{lang-de|Rainer Werner Fassbinder}}
| тасвир               = PER51895 061.jpg
| тавсифи тасвир       = Фасбиндер дар [[Фестивали синамои Венеция]] дар соли 1980
| ном ҳангоми таваллуд = 
| таърихи таваллуд     = 31.5.1945
| зодгоҳ               = {{Зодгоҳ|Бавария}}
| таърихи даргузашт    = 10.6.1982
| маҳалли даргузашт    = {{МаҳаллиМарг|Мюнхен}}
| касб                 = {{Кинорежиссёр|ФРГ}}, {{Филмномананвис|ФРГ}}
| шаҳрвандӣ            = [[Федеративная Республика Германии (1949—1990)|ФРГ]]
| солҳои фаъолият      = [[1965 год в кино|1965]]—[[1982 год в кино|1982]]
| самт                 = [[Новое немецкое кино|Синамои нави германӣ]]
| ҷоизаҳо              = [[Золотой медведь|«Хирси тиллоӣ»]] (1982)
}}
&lt;/pre&gt;

== Тавсияҳо барои истифода ==
* Параметри **«ҷоизаҳо»** танҳо барои ҷоизаҳои аввалини ҷашнвораҳои бузургтарини дараҷаи А (яъне «Хирсҳои тиллоӣ», «Шохаҳои нахли тиллоӣ» ва «Шерони тиллоӣ»), инчунин барои ҷоизаҳои «Оскар», «Сезар» ва дигар мукофотҳои асосии миллии синамои ҷаҳон пешбинӣ шудааст. Ҷоизаҳои хурдтарро ин ҷо навиштан лозим нест.
* Дар параметри **«ном»** беҳтар аст, ки на номи пӯраи шахс, балки номеро нависед, ки одатан дар титрҳои филмҳо меояд — масалан, `Никита Михалков`, на `Никита Сергеевич Михалков`. Барои номи пӯраи аввалия параметри «ном ҳангоми таваллуд» мавҷуд аст.
* Давраи фаъолияти эҷодиро (соли оғоз — соли анҷоми карйера) метавонед аз сомонаи [[Internet Movie Database|IMDb]] дақиқ кунед.
* Барои акси асосӣ набояд аз муқоваи китобҳо, маҷаллаҳо ё аксҳои гурӯҳӣ истифода кард. Бари стандартии тасвир `267px` аст.
* Тавзеҳи зери аксро танҳо дар ҳолатҳое истифода баред, ки он зарур бошад. Масалан, агар акс кадр аз кадом як филм бошад, метавонед номи филм ва соли наворгириро нишон диҳед.
* Дар майдонҳои **«таърихи таваллуд»** ва **«таърихи даргузашт»** истифодаи шаблонҳои хусусии сана шарт нест — санаҳо аз ҷониби худи қуттӣ коркард шуда, мақоларо ба таври худкор ба категорияҳои зарурӣ илова мекунанд. Формати пуркунӣ: `ДД.ММ.ГГГГ`.
* Дар майдони **«касб»** метавонед аз шаблонҳои махсуси касбӣ истифода баред, ба монанди: {{tl|Сценарист}}, {{tl|Кинорежиссёр}}, {{tl|Актриса}}, {{tl|Актёр}}, {{tl|Комик}}, {{tl|Кинопродюсер}}, {{tl|Кинооператор}}, {{tl|Художник кино}}. Баъд аз аломати хатти амудӣ номи кишвар навишта мешавад.
* Параметри **«самт»** барои истилоҳоти синамошиносӣ истифода мешавад, масалан: [[мавҷи нави франсавӣ]], [[экспрессионизм]] ва ғайра.

== Параметрҳо (TemplateData) ==
&lt;templatedata&gt;
{
	&quot;description&quot;: &quot;Шаблон-қуттӣ барои мақолаҳо дар бораи шахсиятҳои марбут ба синамо&quot;,
	&quot;params&quot;: {
		&quot;ном&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;ном&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Номи шахсият ба тоҷикӣ.&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string/line&quot;,
			&quot;required&quot;: true,
			&quot;aliases&quot;: [
				&quot;Ном&quot;
			]
		},
		&quot;номи аслӣ&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;номи аслӣ&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Ном ба забони аслӣ.&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string/line&quot;,
			&quot;required&quot;: false,
			&quot;aliases&quot;: [
				&quot;Номи аслӣ&quot;
			]
		},
		&quot;тасвир&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;тасвир&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Акси шахсият.&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;wiki-file-name&quot;,
			&quot;required&quot;: false,
			&quot;aliases&quot;: [
				&quot;Тасвир&quot;
			]
		},
		&quot;bar&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;бар&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Бари тасвир.&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string/line&quot;,
			&quot;required&quot;: false,
			&quot;aliases&quot;: [
				&quot;Бар&quot;
			]
		},
		&quot;тавсифи тасвир&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;тавсифи тасвир&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Тавзеҳи зери акс.&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
			&quot;required&quot;: false,
			&quot;aliases&quot;: [
				&quot;Тавсифи тасвир&quot;
			]
		},
		&quot;ном ҳангоми таваллуд&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;ном ҳангоми таваллуд&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Номи пӯра ҳангоми таваллуд, агар тағйир ёфта бошад.&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string/line&quot;,
			&quot;required&quot;: false,
			&quot;aliases&quot;: [
				&quot;Ном ҳангоми таваллуд&quot;
			]
		},
		&quot;таърихи таваллуд&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;таърихи таваллуд&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Санаи таваллуд дар формати ДД.ММ.ГГГГ.&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;date&quot;,
			&quot;required&quot;: false,
			&quot;aliases&quot;: [
				&quot;Санаи таваллуд&quot;
			]
		},
		&quot;зодгоҳ&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;зодгоҳ&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Маҳалли таваллуди шахсият.&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
			&quot;required&quot;: false,
			&quot;aliases&quot;: [
				&quot;Зодгоҳ&quot;
			]
		},
		&quot;таърихи даргузашт&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;таърихи даргузашт&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Таърихи даргузашт дар формати РР.ММ.СССС.&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;date&quot;,
			&quot;required&quot;: false,
			&quot;aliases&quot;: [
				&quot;Санаи марг&quot;
			]
		},
		&quot;маҳалли даргузашт&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;маҳалли даргузашт&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Маҳалли вафоти шахсият.&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
			&quot;required&quot;: false,
			&quot;aliases&quot;: [
				&quot;Маҳалли марг&quot;
			]
		},
		&quot;касб&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;касб&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Касбҳои синамоӣ (коргардон, актёр ва ғайра).&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
			&quot;required&quot;: false,
			&quot;aliases&quot;: [
				&quot;Касб&quot;
			]
		},
		&quot;шаҳрвандӣ&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;шаҳрвандӣ&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Кишваре, ки шахсият шаҳрванди он аст.&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
			&quot;required&quot;: false,
			&quot;aliases&quot;: [
				&quot;Шаҳрвандӣ&quot;
			]
		},
		&quot;солҳои фаъолият&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;солҳои фаъолият&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Соли оғоз ва анҷоми фаъолият.&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
			&quot;required&quot;: false,
			&quot;aliases&quot;: [
				&quot;Солҳои фаъолият&quot;
			]
		},
		&quot;самт&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;самт&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Самт ва мактаби синамоӣ.&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
			&quot;required&quot;: false,
			&quot;aliases&quot;: [
				&quot;Самт&quot;
			]
		},
		&quot;ҷоизаҳо&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;ҷоизаҳо&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Ҷоизаву мукофотҳои олии синамоӣ.&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
			&quot;required&quot;: false,
			&quot;aliases&quot;: [
				&quot;Мукофотҳо&quot;,
				&quot;награды&quot;
			]
		},
		&quot;imdb_id&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;imdb_id&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Идентификатори сайт IMDb.&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;number&quot;,
			&quot;required&quot;: false
		},
		&quot;сайт&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;сайт&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Сомонаи расмии шахсият.&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;url&quot;,
			&quot;required&quot;: false,
			&quot;aliases&quot;: [
				&quot;Сайт&quot;
			]
		},
		&quot;nocat&quot;: {
			&quot;description&quot;: &quot;Мақоларо ба категорияҳо илова намекунад.&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;boolean&quot;,
			&quot;label&quot;: &quot;nocat&quot;
		},
		&quot;anim_id&quot;: {
			&quot;description&quot;: &quot;Идентификатори сомонаи Аниматор.ру.&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;number&quot;,
			&quot;label&quot;: &quot;anim_id&quot;
		},
		&quot;соядаст&quot;: {
			&quot;description&quot;: &quot;Акси имзо ё соядаст.&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;wiki-file-name&quot;,
			&quot;label&quot;: &quot;соядаст&quot;,
			&quot;aliases&quot;: [
				&quot;Автограф&quot;,
				&quot;автограф&quot;
			]
		},
		&quot;from&quot;: {}
	},
	&quot;format&quot;: &quot;{{_\n| ____________________ = _\n}}\n&quot;,
	&quot;paramOrder&quot;: [
		&quot;ном&quot;,
		&quot;номи аслӣ&quot;,
		&quot;тасвир&quot;,
		&quot;bar&quot;,
		&quot;тавсифи тасвир&quot;,
		&quot;ном ҳангоми таваллуд&quot;,
		&quot;таърихи таваллуд&quot;,
		&quot;зодгоҳ&quot;,
		&quot;таърихи даргузашт&quot;,
		&quot;маҳалли даргузашт&quot;,
		&quot;шаҳрвандӣ&quot;,
		&quot;касб&quot;,
		&quot;солҳои фаъолият&quot;,
		&quot;самт&quot;,
		&quot;ҷоизаҳо&quot;,
		&quot;imdb_id&quot;,
		&quot;anim_id&quot;,
		&quot;соядаст&quot;,
		&quot;сайт&quot;,
		&quot;nocat&quot;,
		&quot;from&quot;
	]
}
&lt;/templatedata&gt;

== Нигаред низ ==
* {{tl|Ходими театр}}

&lt;includeonly&gt;
[[Гурӯҳ:Шаблон-қуттиҳо:Синамогар]]
[[Гурӯҳ:Шаблон-қуттиҳо:Касбҳои фарҳанг ва ҳунар]]
&lt;/includeonly&gt;</text>
      <sha1>1li2b6zi2ev63g29wo2pvu5ju8if4b3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Муғ (деҳа, н. Лахш)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>207138</id>
    <revision>
      <id>1479619</id>
      <parentid>1434259</parentid>
      <timestamp>2026-07-09T03:59:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VASHGIRD</username>
        <id>8035</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>VASHGIRD moved page [[Муғ]] to [[Муғ (деҳа, н. Лахш)]]</comment>
      <origin>1434259</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4193" sha1="f7apt30yb6zrfbgzrbs9evtri6d1ada" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом                   = Деҳа
 |номи тоҷикӣ             = Муғ
 |номи аслӣ               = 
 |тасвир                  = 
 |тавсифи тасвир          = 
 |тобеият                 = 
 |кишвар                  = Тоҷикистон
  |lat_dir = |lat_deg = |lat_min = |lat_sec = 
  |lon_dir = |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = 
  |CoordAddon             = 
  |CoordScale             = 
 |шакли минтақа           = Вилоят
 |минтақа                 = Ноҳияҳои тобеи ҷумҳурӣ
 |минтақа дар ҷадвал      = Ноҳияҳои тобеи ҷумҳурӣ{{!}} НТҶ
 |шакли ноҳия             = Ноҳия
 |ноҳия                   = ноҳияи Лахш
 |ноҳия дар ҷадвал        = ноҳияи Лахш {{!}} Лахш
 |шакли ҷомеа             = Ҷамоат
 |ҷомеа                   = Деҳоти Лахши Боло
 |ҷомеа дар ҷадвал        = 
 |тақсимоти дохилӣ        = 
 |шакли роҳбарӣ           = Раиси маҳалла
 |роҳбар                  = 
 |замони таъсис           = 
 |аввалин номбарӣ         = 
 |номҳои пешина           = Мук, Муқ
 |мақом аз                = 
 |забони расмӣ            = тоҷикӣ
  |аҳолӣ                  = 945
  |соли барӯйхатгирӣ      = 2017
  |зичӣ                   = 
  |агломератсия           = 
  |ҳайати миллӣ           = [[мардуми тоҷик|тоҷикон]] ва қирғизҳо
  |ҳайати динӣ            = [[мусулмон]]они [[ҳанафӣ|ҳанафимазҳаб]]
  |этнохороним            = 
 |вақти минтақавӣ         = 
 |DST                     = 
 |коди телефон            = +992 3132
 |нишонаи почта           = 737450
 |нишонаҳои почта         = 
 |коди мошинҳо            = TJ08
 |шакли шиноса            = 
 |шиносаи ададӣ           = 
 |гурӯҳ дар Commons       = 
 |сайт                    = 
}}
'''Муғ'''&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sadoimardum.tj/ma-lisi-ol/arori-ma-lisi-millii-ma-lisi-olii-um-urii-to-ikiston-oid-ba-ivaz-namudani-nomi-ba-ze-vo-id-oi-ma-muriyu-udud-va-ma-al-oi-a-olinishini-no-iyai-lahsh/|title=Садои мардум — нашрияи Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон — Қарори Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон Оид ба иваз намудани номи баъзе воҳидҳои маъмурию ҳудудӣ ва маҳалҳои аҳолинишини ноҳияи Лахш|lang=ru-RU|accessdate=2022-09-14|archivedate=2022-09-14|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220914152849/https://sadoimardum.tj/ma-lisi-ol/arori-ma-lisi-millii-ma-lisi-olii-um-urii-to-ikiston-oid-ba-ivaz-namudani-nomi-ba-ze-vo-id-oi-ma-muriyu-udud-va-ma-al-oi-a-olinishini-no-iyai-lahsh/}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sputnik-tj.com/20220322/yangishahr-minbuloq-qazaqtar-ivaz-1046978386.html|title=Тағйири беш аз 40 ҷойном дар Лахш|author=Sputnik Тоҷикистон|website=Sputnik Тоҷикистон|date=20220322T1137+0500|lang=tg|accessdate=2022-09-14}}&lt;/ref&gt; (то марти 2022 — Мук) — [[деҳа]] дар [[Ҷамоати деҳот|ҷамоати]] [[деҳоти Лахши Боло]]и [[ноҳияи Лахш]]. Аз Муғ то маркази ҷамоат 20 км, то маркази ноҳия 75 км. Аҳолиаш 945 нафар ([[2017]]), тоҷикон ва қирғизҳо.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Сарчашма ==
* Тақсимоти маъмурии Ҷумҳурии Тоҷикистон — {{Д.}}: [[СИЭМТ]], 2017. — 580 с. — ISBN 978-99947-33-68-2

{{Тоҷикистон-нопурра}}

{{ноҳияи Лахш}}

[[Гурӯҳ:Деҳаҳои Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Деҳаҳои ноҳияи Лахш]]
[[Гурӯҳ:Ҷамоати Лахши Боло]]</text>
      <sha1>f7apt30yb6zrfbgzrbs9evtri6d1ada</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Муҳиддин Музаффар</title>
    <ns>0</ns>
    <id>208021</id>
    <revision>
      <id>1479577</id>
      <parentid>1320096</parentid>
      <timestamp>2026-07-08T17:41:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VASHGIRD</username>
        <id>8035</id>
      </contributor>
      <origin>1479577</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9439" sha1="tlcf3lyth9neotzzf1tcohs8nle7oaj" xml:space="preserve">{{Синамогар
|ном                  = Муҳиддини Музаффар
|номи аслӣ            = Муҳиддин Ҷураев
|тасвир               = Муҳиддини Музаффар.jpg
|бар                  = 
|тавсифи тасвир       = 
|ном ҳангоми таваллуд = Ҷӯраев Муҳидддин Музаффарович
|таърихи таваллуд     = 24.04.1987
|зодгоҳ               = {{Зодгоҳ|Конибодом|шаҳри Конибодом}}, [[вилояти Ленинобод]], [[ҶШС Тоҷикистон]]
|таърихи даргузашт    = 
|маҳалли даргузашт    = 
|шаҳрвандӣ            = {{парчамбандӣ|Тоҷикистон}}
|касб                 = ҳунарпешаи театр, коргардони филм
|солҳои фаъолият      = 
|самт                 = 
|мукофотҳо            = 
|imdb_id              = 
|anim_id              = 
|сайт                 = 
}}
'''Муҳиддини Музаффар''' (''Ҷӯраев Муҳидддин Музаффарович''; тав. [[24 апрел]]и [[1987]], [[Конибодом]], [[вилояти Ленинобод]], [[ҶШС Тоҷикистон]]) — [[коргардон]], [[ҳунарпеша]]&lt;nowiki/&gt;и [[театр]] ва [[синамо]]. Узви Иттифоқи синамогарони Тоҷикистон (аз 2011). Аълочии кинематографияи Тоҷикистон (2022).

== Зиндагинома ==
Муҳиддини Музаффар 24 апрели соли 1987 дар шаҳри Конибодоми вилояти Ленинобод дар хонаводаи коргар ба дунё омадааст&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web|url=https://sughdcinema.com/2-mu-iddini-muzaffar-korgardoni-film-oi-su-dsinamo/|title=Муҳиддини Музаффар – коргардони филмҳои «Суғдсинамо»|author=|website=sughdcinema.com|date=|publisher=Киностудияи &quot;Суғдсинамо&quot;|lang=tg|accessdate=2018-03-14|archiveurl=https://web.archive.org/web/20191207201754/https://sughdcinema.com/2-mu-iddini-muzaffar-korgardoni-film-oi-su-dsinamo/|archivedate=2019-12-07}}&lt;/ref&gt;. Соли 2004 мактаб-гимназияи № 1 ба номи Э. Бозоровро хатм намудааст.

Соли 2009 [[Донишкадаи давлатии фарҳанг ва санъати Тоҷикистон ба номи М. Турсунзода]]ро аз рӯи ихтисоси ҳунарпешаи театр ва синамо зери роҳбарии [[Тағоймурод Розиқов]] бо дипломи аъло хатм кардааст.

Бо роҳбарии [[Саъдулло Раҳимов]] курси «Мактаби синамо»-и назди Иттифоқи синамогарони Тоҷикистон дар соли 2008 ва курси коргардонии мактаби САУНДРАМА-и А. Панков дар театри «Илҳом»-и шаҳри Тошкентро дар соли соли 2013 хатм кардааст&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=http://jumhuriyat.tj/index.php?art_id=29060|title=М. Музаффар: “Муаррифии миллат мояи ифтихору саодат аст”|author=|website=jumhuriyat.tj|date=2017-04-27|publisher=&quot;Ҷумҳурият&quot;|accessdate=2018-03-14}}&lt;/ref&gt;. Дар соли 2021 таҳти роҳбари курси [[Валерий Аҳадов]] [[ВГИК]]-ро хатм кардааст.

Оиладор ва соҳиби чор нафар фарзанд аст.

== Корнома ==
Фаъолияти кориашро соли 2009 дар [[Театри давлатии драма ва мусиқии ба номи Тӯҳфа Фозилова|Театри давлатии драма ва мусиқии ба номи Тӯҳфа Фозиловаи шаҳри Конибодом]] ба ҳайси ҳунарпеша оғоз карда, дар солҳои 2013—2016 вазифаи саркоргардони театрро бар уҳда дошт.

Аз соли 2015 муассис ва директори [[Муассисаи давлатии «Суғдсинамо»]] мебошад.

== Фаъолияти эҷодӣ ==
Аз айёми донишҷӯӣ ба фаъолияти коргардонӣ таваҷҷуҳ зоҳир намуда, тими ҳунарӣ таъсис дод. Нахустин маҳсули эҷодии ин дастаи ҳунарӣ таҳияи филми мустанади «Разве это жизнь» дар соли 2008 мебошад, ки аз рӯзгори бесарпаноҳони рустабори шаҳри Душанбе ривоят мекунад.

=== Коргардонӣ ===

==== Театр ====
* 2007 — «Куштори яксаду чаҳордаҳ шоҳзодаи Ҳахоманиши дар кӯшки гардон» (аз рӯи романи «Достони писари Худо»-и Сорбон)
* 2009 — «Модар-Ватан» (аз рӯи асарҳои Фирдавсӣ, М. Горкий, Сорбон, Р. Масов, А. Азиз)
* 2013 — «Инопланетянинҳо дар замин» (асари С. Алферова)
* 2014 — «Модар ман зан мегирам» (асари А.Ривкин)
* 2014 — «Хонуми боистеъдод» (асари М. Ҷӯраев)

* 2017 — «Қорӣ-ишкамба» (аз рӯи повести Айнӣ)

==== Мустанадҳо ====
* 2008 — «Разве это жизнь?»
* 2009 — «Канд»

==== Филмҳои ҳунарӣ ====
* 2010 — «Ормонҳо»
* 2014 — «Паймон»

* 2015 — «Коса»
* 2016 — «12 соли интизорӣ»
* 2017 — «Тангно»
* 2018 — «[[Сайёра ранг иваз мекунад]]»

* 2020 — «Аз миллион яке»
* 2021 — «Пайроҳаи мураббӣ» (сериал, 5 қисмат)&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://jom.tj/2021/03/16/payrahai-murabi/|title=“Пайраҳаи мураббӣ” дар бораи кист?|author=Ҳалимҷон Ҷураев|date=2021-03-16|publisher=JOM|lang=|accessdate=2022-11-09}}&lt;/ref&gt;
* 2022 — «[[Дов (филм, 2021)|Дов]]»

==== Таҳиякунандагӣ ва филмноманависӣ ====
* 2017 — «Духтари Сайхун» (филми ҳуҷҷатӣ)
* 2019 — «Саргузашти Алишер» (филми ҳунарӣ)
* 2019 — «Кӯчаи Умед-612» (филми ҳуҷҷатӣ)

=== Нақшҳо ===

==== Театрӣ ====
* «Шоҳзода Ох» — дар намоишномаи «Куштори 114 шоҳзодаи Ҳахоманишӣ дар кӯшки гардон». Таҳияи Қурбон Собир
* «Чеишвилӣ» — дар намоишномаи «Айбнома». Таҳияи Тағоймурод Розиқов
* «Шайх Низомиддин» — дар намоишномаи «Зебуниссо». Таҳияи Тағоймурод Розиқов
* «Содиқ»- дар намоишномаи «Мизон». Таҳияи Давлат Убайдуллоев
* «Тур ва Сатрак» — дар намоишномаи «Модар — Ватан» таҳияи Муҳиддин Музаффар
* «Шоҳ Пенфей» — дар намоишномаи «Ваҳваҳабонувон». Таҳияи А. Хоҷақулӣ
* «Шоҳ Лир» — дар намоишномаи «Суди девонагон». Таҳияи А. Хоҷақулӣ
* «Қобил»- дар намоишомаи «Қобил». Таҳияи А. Хоҷақулӣ.

==== Синамоӣ ====
* «Хушнуд» — филми ҳунарии «Ормонҳо». Коргардон Муҳиддин Музаффар

=== Мушовирӣ ===
Дар филмҳои «Духтари Сайҳун» ва «Соҳибватан» мушовирӣ кардааст&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;.

== Ҷоизаҳо ==

=== Синамоӣ ===
Муҳиддини Музаффар дар ҷашнвора-озмуни байналмилалии «Фарҳанги Осиёи Марказии боз-OrzuArtsFestival» дар шаҳри Лондон, ки аз 5 то 20 октябри соли 2016 баргузор гаридид ба гирифтани 2 ҷоизаи ифтихорӣ, ҷоизаи «Коргардони беҳтарин» барои филми кӯтоҳи «Коса» ва «Беҳтарин нақши мардона» барои иҷрои нақши Шоҳ Лир дар намоиши «Суди девонагон» мушарраф гаштааст&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ozodi.org/a/muzaffari-muhiddin-tajik-film-maker-awards-in-london/28080275.html|title=Муҳиддини Музаффар: &quot;Мехоҳам дар кишвар фазои ҳунарӣ созам&quot;|website=Радиои Озодӣ|lang=tg|accessdate=2018-03-15}}&lt;/ref&gt;.

=== Ҳирфаӣ ===
* Аълочии фарҳанги Ҷумҳурии Тоҷикистон (2015);
* Аълочии кинематографияи Ҷумҳурии Тоҷикистон (2022).

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

{{Authority control}}

[[Гурӯҳ:Синамогарони Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Коргардонҳои филми Тоҷикистон]]</text>
      <sha1>tlcf3lyth9neotzzf1tcohs8nle7oaj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Шаблон:Ходими театр</title>
    <ns>10</ns>
    <id>209426</id>
    <revision>
      <id>1479533</id>
      <parentid>1388409</parentid>
      <timestamp>2026-07-08T12:13:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VASHGIRD</username>
        <id>8035</id>
      </contributor>
      <origin>1479533</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3580" sha1="1go7l6zzi0hjbd6m6rjqrlw7a1ussc2" xml:space="preserve">&lt;includeonly&gt;{{Қуттӣ
| ном          = Ходими театр
| from         = {{{from|}}}
| болоӣ        = {{Қуттӣ/ном|{{{Ном|{{{ном|}}}}}}|from={{{from|}}}}}
| болоӣ2       = {{Қуттӣ/номи аслӣ|{{{Номи аслӣ|{{{номи аслӣ|}}}}}}|from={{{from|}}}}}
| тасвир       = {{wikidata|p18|{{{Тасвир|{{{тасвир|}}}}}}|size={{{Бар|{{{бар|150px}}}}}}|description={{{Тавсифи тасвир|{{{тавсифи тасвир|}}}}}}|from={{{from|}}}}}

| нишонагузорӣ1 = Ном ба ҳангоми таваллуд
| матн1         = {{{Ном ҳангоми таваллуд|{{{ном ҳангоми таваллуд|}}}}}}
| викидода1     = p1477

| нишонагузорӣ2 = Таърихи таваллуд
| матн2         = {{wikidata/p569|{{{Таърихи таваллуд|{{{таърихи таваллуд|}}}}}}|{{{Таърихи даргузашт|{{{таърихи даргузашт|}}}}}}|from={{{from|}}}}}

| нишонагузорӣ3 = Зодгоҳ
| матн3         = {{{Зодгоҳ|{{{зодгоҳ|}}}}}}
| викидода3     = p19

| нишонагузорӣ4 = Таърихи даргузашт
| матн4         = {{wikidata/p570|{{{Таърихи даргузашт|{{{таърихи даргузашт|}}}}}}|{{{Таърихи таваллуд|{{{таърихи таваллуд|}}}}}}|from={{{from|}}}}}

| нишонагузорӣ5 = Маҳалли даргузашт
| матн5         = {{{Маҳалли даргузашт|{{{маҳалли даргузашт|}}}}}}
| викидода5     = p20

| нишонагузорӣ6 = Шаҳрвандӣ
| матн6         = {{{Шаҳрвандӣ|{{{шаҳрвандӣ|}}}}}}
| викидода6     = p27

| нишонагузорӣ7 = Касб
| матн7         = {{{Касб|{{{касб|}}}}}}
| викидода7     = p106

| нишонагузорӣ8 = Тахаллусҳо
| матн8         = {{{Тахаллусҳо|{{{тахаллусҳо|}}}}}}
| викидода8     = p742

| нишонагузорӣ9 = Солҳои фаъолият
| матн9         = {{{Солҳои фаъолият|{{{солҳои фаъолият|}}}}}}
| викидода9     = p2031

| нишонагузорӣ10 = Амплуа
| матн10          = {{{Амплуа|{{{амплуа|}}}}}}

| нишонагузорӣ11 = Театр
| матн11          = {{{Театр|{{{театр|}}}}}}

| нишонагузорӣ12 = Нақшҳо
| матн12          = {{{Нақшҳо|{{{нақшҳо|}}}}}}

| нишонагузорӣ13 = Намоишҳо
| матн13          = {{{Намоишҳо|{{{намоишҳо|}}}}}}

| нишонагузорӣ14 = Ҷоизаҳо
| матн14          = {{{Ҷоизаҳо|{{{ҷоизаҳо|}}}}}}
| викидода14      = p166

| нишонагузорӣ15 = IMDb
| матн15          = {{{imdb_id|}}}
| викидода15      = p345~prefix=nm

| нишонагузорӣ16 = Соядаст
| матн16          = {{{Соядаст|{{{соядаст|}}}}}}
| викидода16      = p109

| нишонагузорӣ17 = Вебгоҳ
| матн17          = {{{Сайт|{{{сайт|}}}}}}
| викидода17      = p856

| поёнӣ          = {{Қуттӣ/Викитека||{{Қуттӣ/ном|{{{Ном|{{{ном|}}}}}}}}|from={{{from|}}}}} {{Қуттӣ/Викианбор|from={{{from|}}}}}
}}&lt;!--
--&gt;{{#if:{{NAMESPACE}}{{{nocat|}}}||&lt;!--
--&gt;[[Гурӯҳ:Шахсиятҳо аз рӯи алифбо]]&lt;!--
--&gt;}}&lt;/includeonly&gt;&lt;noinclude&gt;{{doc}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>1go7l6zzi0hjbd6m6rjqrlw7a1ussc2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Шаблон:Ходими театр/doc</title>
    <ns>10</ns>
    <id>209463</id>
    <revision>
      <id>1479534</id>
      <parentid>1021229</parentid>
      <timestamp>2026-07-08T12:23:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VASHGIRD</username>
        <id>8035</id>
      </contributor>
      <origin>1479534</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8967" sha1="i881lkzmjygbgeykmpoyjtusssou6cw" xml:space="preserve">
{{docpage}}
Ин [[Википедия:Шаблонҳои қуттӣ|шаблони қуттӣ]] барои ходимони фарҳанг ва санъат, ки фаъолияти эҷодиашон асосан бо театр алоқаманд аст, пешбинӣ шудааст. Барои актёрон, коргардонҳо ва дигар ходимони синамо аз шаблони {{tl|Синамогар}} истифода кунед.

== Тавсифи параметрҳо ==
&lt;pre&gt;
{{Ходими театр
| Ном                  = (ном)
| Номи аслӣ            = (ном ба забони аслӣ)
| Тасвир               = (акс)
| Бар                  = (бари акс, танҳо дар сурате нишон дода мешавад, ки бари стандартӣ мувофиқ наояд)
| Тавсифи тасвир       = (тавсифи акс)
| Ном ҳангоми таваллуд = (номи пӯраи қабулшуда ҳангоми таваллуд, агар тағйир ёфта бошад)
| Полное имя           = (номи пӯраи қабулшуда)
| Тахаллусҳо           = (тахаллусҳо)
| Место рождения       = (зодгоҳ)
| Место смерти         = (маҳалли даргузашт)
| Шаҳрвандӣ            = (шаҳрвандӣ)
| Касб                 = (касби театрӣ (актёр, коргардон, рассом ва ғ.))
| Солҳои фаъолият      = (солҳои фаъолияти фаъоли эҷодӣ)
| Амплуа               = (амплуаи саҳнавии ҳунарманд)
| Театр                = (театрҳои муҳиме, ки дар онҳо кор кардааст)
| Нақшҳо               = (нақшҳои муҳими офаридаи ҳунарманд)
| Намоишҳо             = (намоишҳои муҳиме, ки коргардон ба саҳна гузоштааст ё рассом ороиш додааст)
| Ҷоизаҳо              = (ҷоизаву мукофотҳо)
| Соядаст              = (соядаст/автограф)
}}
&lt;/pre&gt;

== Намуна барои нусхабардорӣ ==
&lt;pre&gt;
{{Ходими театр
| Ном                  = 
| Номи аслӣ            = 
| Тасвир               = 
| Бар                  = 
| Тавсифи тасвир       = 
| Ном ҳангоми таваллуд = 
| Полное имя           = 
| Тахаллусҳо           = 
| Таърихи таваллуд     = 
| Зодгоҳ               = 
| Таърихи даргузашт    = 
| Маҳалли даргузашт    = 
| Шаҳрвандӣ            = 
| Касб                 = 
| Солҳои фаъолият      = 
| Амплуа               = 
| Театр                = 
| Нақшҳо               = 
| Намоишҳо             = 
| Ҷоизаҳо              = 
| Соядаст              = 
}}
&lt;/pre&gt;

== Намунаи истифода ==
{{demo|reverse=1|br=|&lt;nowiki&gt;
{{Ходими театр
| Ном                  = Иван Иванов
| Номи аслӣ            = {{lang-en|Ivan Ivanov}}
| Тасвир               = Example.png
| Бар                  = 250px
| Тавсифи тасвир       = Иван Иванов дар нақши «Иван»
| Ном ҳангоми таваллуд = 
| Полное имя           = 
| Тахаллусҳо           = Пётр Петров
| Таърихи таваллуд     = 03.03.1933
| Зодгоҳ               = [[Санкт-Петербург|Ленинград]]
| Таърихи даргузашт    = 01.01.1991
| Маҳалли даргузашт    = [[Маскав]]
| Шаҳрвандӣ            = [[ИҶШС]]
| Касб                 = [[Актёр|ҳунарманд]]
| Солҳои фаъолият      = 1950—1990
| Амплуа               = [[ҳаҷвнигор]]
| Театр                = [[Теatri Малий]]
| Нақшҳо               = 
| Намоишҳо             = 
| Ҷоизаҳо              = {{Ҳунарпешаи шоиста}}
| Вебгоҳ                 = 
| imdb_id              = 
}}
&lt;/nowiki&gt;}}

== Тавсияҳо барои истифода ==
* Параметри «Ҷоизаҳо» барои мукофотҳои бузурги миллӣ, давлатӣ ва унвонҳои фахрӣ пешбинӣ шудааст. Нафрат ё ҷоизаҳои фестивалҳои хурду маҳаллиро ин ҷо навиштан лозим нест.
* Дар параметри «Ном» беҳтар аст, ки на номи пӯраи шахс, балки ҳамон номеро нависед, ки одатан дар афишаҳо ва барномаҳои театрӣ гузошта мешавад, масалан: ''Олег Табаков'', на Олег Павлович Табаков. Барои номи пӯраи аввалия параметри «Ном ҳангоми таваллуд» мавҷуд аст.
* Барои акси асосӣ набояд аз муқоваи китобҳо, маҷаллаҳо ё аксҳои гурӯҳӣ истифода кард.
* Барои актёрон майдони '''Намоишҳо'''-ро пур кардан лозим нест, номи намоиш ва муаллифи пьесаро метавонед дар қавс баъд аз номи нақш дар майдони '''Нақшҳо''' илова кунед.

== Викидода ==
Майдонҳои зерин ба таври худкор аз [[Викидода]] (Wikidata) гирифта мешаванд ва агар он ҷо пур бошанд, дар мақола навиштани онҳо шарт нест:
* Таърихи таваллуд
* Таърихи даргузашт
* Вебгоҳ
* imdb_id

== TemplateData ==
&lt;templatedata&gt;
{
	&quot;description&quot;: &quot;Ин шаблон барои ходимони фарҳанг ва санъат, ки фаъолияти эҷодиашон асосан бо театр алоқаманд аст, пешбинӣ шудааст.&quot;,
	&quot;params&quot;: {
		&quot;Ном&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Ном&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Номи шахсият, ки одатан дар афишаҳо меояд.&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
			&quot;default&quot;: &quot;название страницы&quot;
		},
		&quot;Номи аслӣ&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Номи аслӣ&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Ном ба забони аслӣ&quot;
		},
		&quot;Тасвир&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Тасвир&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;wiki-file-name&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Акс аз Викианбор ё Викидода.&quot;
		},
		&quot;Бар&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Бари тасвир&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
			&quot;default&quot;: &quot;200px&quot;
		},
		&quot;Тавсифи тасвир&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Тавсифи тасвир&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;content&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Тавзеҳе, ки зери акс меояд.&quot;
		},
		&quot;Ном ҳангоми таваллуд&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Ном ҳангоми таваллуд&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;content&quot;
		},
		&quot;Полное имя&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Номи пӯра&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;content&quot;
		},
		&quot;Тахаллусҳо&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Тахаллусҳо&quot;
		},
		&quot;Таърихи таваллуд&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Таърихи таваллуд&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Намуна: 23.4.1962. Аз Викидода ҳам гирифта мешавад.&quot;
		},
		&quot;Таърихи даргузашт&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Таърихи даргузашт&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Намуна: 23.4.1962. Аз Викидода ҳам гирифта мешавад.&quot;
		},
		&quot;Зодгоҳ&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Зодгоҳ&quot;
		},
		&quot;Маҳалли даргузашт&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Маҳалли даргузашт&quot;
		},
		&quot;Шаҳрвандӣ&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Шаҳрвандӣ&quot;
		},
		&quot;Касб&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Касб&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Касби театрӣ (ҳунарманд, коргардон ва ғайра)&quot;
		},
		&quot;Солҳои фаъолият&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Солҳои фаъолият&quot;
		},
		&quot;Амплуа&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Амплуа&quot;
		},
		&quot;Театр&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Театр&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Театрҳои муҳиме, ки дар онҳо кор кардааст.&quot;
		},
		&quot;Нақшҳо&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Нақшҳо&quot;
		},
		&quot;Намоишҳо&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Намоишҳо&quot;
		},
		&quot;Ҷоизаҳо&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Ҷоизаҳо&quot;
		},
		&quot;imdb_id&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;imdb_id&quot;
		},
		&quot;Вебгоҳ&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Вебгоҳ&quot;
		},
		&quot;nocat&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;nocat&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;boolean&quot;
		},
		&quot;Соядаст&quot;: {
			&quot;description&quot;: &quot;Акси соядаст.&quot;
		},
		&quot;from&quot;: {}
	},
	&quot;format&quot;: &quot;{{_\n| ________________ = _\n}}\n&quot;
}
&lt;/templatedata&gt;

&lt;includeonly&gt;
[[Гурӯҳ:Шаблон-қуттиҳо:Санъати саҳнавӣ]]
[[Гурӯҳ:Шаблон-қуттиҳо:Касбҳои фарҳанг ва санъат]]
&lt;/includeonly&gt;</text>
      <sha1>i881lkzmjygbgeykmpoyjtusssou6cw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Муъминобод (деҳа, н. Носири Хусрав)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>214438</id>
    <revision>
      <id>1479621</id>
      <parentid>1026087</parentid>
      <timestamp>2026-07-09T04:27:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VASHGIRD</username>
        <id>8035</id>
      </contributor>
      <origin>1479621</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3207" sha1="fp06py5ege2tkvy652l5g16e2ozcdap" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом                   = Деҳа
 |номи тоҷикӣ             = Муъминобод
 |номи аслӣ               = 
 |тасвир                  = 
 |тавсифи тасвир          = 
 |тобеият                 = 
 |кишвар                  = Тоҷикистон
  |lat_dir = |lat_deg = |lat_min = |lat_sec = 
  |lon_dir = |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = 
  |CoordAddon             = 
  |CoordScale             = 
 |шакли минтақа           = Вилоят
 |минтақа                 = Вилояти Хатлон
 |минтақа дар ҷадвал      = Вилояти Хатлон{{!}} Хатлон 
 |шакли ноҳия             = Ноҳия
 |ноҳия                   = ноҳияи Носири Хусрав
 |ноҳия дар ҷадвал        = ноҳияи Носири Хусрав {{!}} Носири Хусрав
 |шакли ҷомеа             = Ҷамоат
 |ҷомеа                   = Деҳоти Истиқлол (н. Носири Хусрав)
 |ҷомеа дар ҷадвал        = Деҳоти Истиқлол (н. Носири Хусрав){{!}}Деҳоти Истиқлол 
 |тақсимоти дохилӣ        = 
 |шакли роҳбарӣ           = Раиси маҳалла
 |роҳбар                  = 
 |замони таъсис           = 
 |аввалин номбарӣ         = 
 |номҳои пешина           = 
 |мақом аз                = 
 |забони расмӣ            = тоҷикӣ
  |аҳолӣ                  = 411
  |соли барӯйхатгирӣ      = 2017
  |зичӣ                   = 
  |агломератсия           = 
  |ҳайати миллӣ           = [[мардуми тоҷик|тоҷикон]]
  |ҳайати динӣ            = [[мусулмон]]они [[ҳанафӣ|ҳанафимазҳаб]]
  |этнохороним            = 
 |вақти минтақавӣ         = 
 |DST                     = 
 |коди телефон            = +992 3258  
 |нишонаи почта           = 735140 
 |нишонаҳои почта         = 
 |коди мошинҳо            = TJ03
 |шакли шиноса            = 
 |шиносаи ададӣ           = 
 |гурӯҳ дар Commons       = 
 |сайт                    = 
}}

'''Муъминобод''' — [[деҳа]] дар [[Ҷамоати деҳот|ҷамоати]] [[Деҳоти Хуталон|деҳоти Хуталони]] [[ноҳияи Носири Хусрав]]. Аз Муъминобод то маркази ҷамоат 6 км, то маркази ноҳия 11 км. Аҳолиаш 411 нафар ([[2017]]), тоҷикон.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Сарчашма ==
* Тақсимоти маъмурии Ҷумҳурии Тоҷикистон — {{Д.}}: [[СИЭМТ]], 2017. — 580 с. — ISBN 978-99947-33-68-2

{{Тоҷикистон-нопурра}}

{{ноҳияи Носири Хусрав}}

[[Гурӯҳ:Деҳаҳои Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Деҳаҳои ноҳияи Носири Хусрав]]
[[Гурӯҳ:Ҷамоати Истиқлол (н. Носири Хусрав)]]</text>
      <sha1>fp06py5ege2tkvy652l5g16e2ozcdap</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Мирзообод (деҳа, н. Носири Хусрав)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>214445</id>
    <revision>
      <id>1479623</id>
      <parentid>1026094</parentid>
      <timestamp>2026-07-09T04:43:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VASHGIRD</username>
        <id>8035</id>
      </contributor>
      <origin>1479623</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3032" sha1="n12uj3efyl76srwim574un0tluve2fm" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом                   = Деҳа
 |номи тоҷикӣ             = Мирзообод
 |номи аслӣ               = 
 |тасвир                  = 
 |тавсифи тасвир          = 
 |тобеият                 = 
 |кишвар                  = Тоҷикистон
  |lat_dir = |lat_deg = |lat_min = |lat_sec = 
  |lon_dir = |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = 
  |CoordAddon             = 
  |CoordScale             = 
 |шакли минтақа           = Вилоят
 |минтақа                 = Вилояти Хатлон
 |минтақа дар ҷадвал      = Вилояти Хатлон{{!}} Хатлон 
 |шакли ноҳия             = Ноҳия
 |ноҳия                   = ноҳияи Носири Хусрав
 |ноҳия дар ҷадвал        = ноҳияи Носири Хусрав {{!}} Носири Хусрав
 |шакли ҷомеа             = Ҷамоат
 |ҷомеа                   = Деҳоти Наврӯз
 |ҷомеа дар ҷадвал        =  
 |тақсимоти дохилӣ        = 
 |шакли роҳбарӣ           = Раиси маҳалла
 |роҳбар                  = 
 |замони таъсис           = 
 |аввалин номбарӣ         = 
 |номҳои пешина           = 
 |мақом аз                = 
 |забони расмӣ            = тоҷикӣ
  |аҳолӣ                  = 498
  |соли барӯйхатгирӣ      = 2017
  |зичӣ                   = 
  |агломератсия           = 
  |ҳайати миллӣ           = [[мардуми тоҷик|тоҷикон]]
  |ҳайати динӣ            = [[мусулмон]]они [[ҳанафӣ|ҳанафимазҳаб]]
  |этнохороним            = 
 |вақти минтақавӣ         = 
 |DST                     = 
 |коди телефон            = +992 3258  
 |нишонаи почта           = 735140 
 |нишонаҳои почта         = 
 |коди мошинҳо            = TJ03
 |шакли шиноса            = 
 |шиносаи ададӣ           = 
 |гурӯҳ дар Commons       = 
 |сайт                    = 
}}

'''Мирзообод''' — [[деҳа]] дар [[Ҷамоати деҳот|ҷамоати]] [[Деҳоти Ганҷдеҳ|деҳоти Наврӯзи]] [[ноҳияи Носири Хусрав]]. Аз Мирзообод то маркази ҷамоат 5 км, то маркази ноҳия 9 км. Аҳолиаш 498 нафар ([[2017]]), тоҷикон.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Сарчашма ==
* Тақсимоти маъмурии Ҷумҳурии Тоҷикистон — {{Д.}}: [[СИЭМТ]], 2017. — 580 с. — ISBN 978-99947-33-68-2


{{Тоҷикистон-нопурра}}

{{ноҳияи Носири Хусрав}}

[[Гурӯҳ:Деҳаҳои Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Деҳаҳои ноҳияи Носири Хусрав]]
[[Гурӯҳ:Ҷамоати Наврӯз]]</text>
      <sha1>n12uj3efyl76srwim574un0tluve2fm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Донишномаи Алоӣ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>287252</id>
    <revision>
      <id>1479669</id>
      <parentid>1241628</parentid>
      <timestamp>2026-07-09T10:39:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VASHGIRD</username>
        <id>8035</id>
      </contributor>
      <origin>1479669</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13401" sha1="gigr5mmf79haxpstx29hbojetn0922m" xml:space="preserve">{{Интишор}}

'''Донишномаи Алоӣ''' ({{lang-fa|دانشنامهٔ علایی}}) — рисолаест фалсафӣ ба забони [[забони форсӣ|форсӣ]] аз [[Ибни Сино]], ки барои [[Алоуддавла Кокуя]] (393—433 қ.) дар Исфаҳон ва дар фосилаи солҳои [[413 (қамарӣ)|413]] то [[428 (қамарӣ)|428]] таълиф шуд. Ин асар дар манбаъҳои арабӣ ва форсӣ бо номҳои «Ал-ҳикмату-л-алаия», «Ар-рисолату-л-алоия», «Ҳикмати алоӣ» ва «Китоби алоӣ» низ шинохта мешавад ва [[Ибни Абиусайбиа]] аз он бо унвони «Донишномаи Алоӣ» ёд кардааст.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{پک|Achena|1989|ف=AVICENNA xi. Persian Works|ک=Encyclopædia Iranica|ص=99-104}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{پک|مجتبایی|1370|ف=ابن سینا - ادبیات، زبان‌شناسی و آثار فارسی|ک=دائرةالمعارف بزرگ اسلامی|ص=}}&lt;/ref&gt;

== Забони асар ==
Ин китоб ба форсии дарӣ аст ва Ибни Сино дар он кӯшидааст, то ҳадди имкон вожагони форсиро ба кор барад.&lt;ref&gt;{{یادکرد وب |نشانی=https://www.tasnimnews.com/fa/news/1393/06/01/469772/دانشنامه-علایی-ابن-سینا-شاهکار-فلسفه-اسلامی-به-زبان-فارسی |عنوان=دانشنامه علایی ابن سینا؛ شاهکار فلسفه اسلامی به زبان فارسی | ناشر =تسنیم |تاریخ =۱۳۹۳ |تاریخ بازبینی=۱۴۰۰}}&lt;/ref&gt;
Хусусиятҳои насри ин китоб, аз ҷумла истифодаи мукаррар аз «мар», «андар», пешванди феълии «ҳаме» ва сохторҳои мухтасару дақиқ, мавриди таваҷҷуҳи пажӯҳишгарони забоншиносӣ буда ва дар конфронси ҳазораи Ибни Сино баррасӣ шудааст.&lt;ref name=&quot;:0&quot;/&gt;

== Номи арабӣ ==
Дар манбаъҳои арабӣ ва форсӣ, ин асар бо номҳои «Ал-ҳикмату-л-алаия», «Ар-рисолату-л-алаия», «Ҳикмати алоӣ» ва «Китоби алоӣ» зикр шудааст.

== Замони нигориш ==
Ибни Сино ин донишномаро дар даврони иқомати худ дар [[Исфаҳон]] ва ба дархосту ҳимояти Алоуддавла Кокуя навишт. Ӯ дар муқаддимаи мантиқи донишнома ёд мекунад, ки Алоуддавла аз арабӣ будани китобҳои ҳикмат изҳори нотавонӣ карда ва аз ӯ хост китобе ба порсии дарӣ бинависад, то дар фаҳми фалсафа ёриаш кунад.&lt;ref name=&quot;معین&quot;&gt;Муин, Муҳаммад, муқаддимаи Илоҳиёти Донишнома, с. Ҳа&lt;/ref&gt;

== Иллати таълиф ==
Алоуддавла Кокуя аз Ибни Сино хост китобе ба форсӣ дар усули улуми ҳикмат бингорад. Ибни Сино дар муқаддимаи мантиқи донишнома менависад, ки маъмур шуд «китобе тасниф кунам ба порсии дарӣ, ки андар вай аслҳо ва нуктаҳои панҷ илм аз илмҳои ҳикмати пешиниён гирд оварам ба ғояти ихтисор». Ин панҷ илм иборат буданд аз:
* Мантиқ
* Табииёт (илми зерин)
* Ҳайат
* Мусиқӣ
* Он чӣ берун аз табиат аст (илми барин).

Аммо тартиби мабоҳис дар китоб мутобиқи ин феҳрист нест; Ибни Сино бархилофи расми маъмул, [[Илоҳиёт]] ё мабаъдуттабиаро пеш аз табииёт овардааст ва шогирдаш [[Баҳманёр]] низ ин тартибро дар китоби ''«Ат-таҳсил»'' дунбол кардааст.&lt;ref name=&quot;:1&quot;/&gt;

== Сохтор ва муҳтавои китоб ==
Донишнома, монанди ''«Шифо»'' ва ''«Наҷот»'', рисолае ҷомеъ дар ҳафт илм аст, ки дар чаҳор бахш танзим шудаанд:
* Мантиқ (вироиши [[Сайид Муҳаммад Мишкот]] ва [[Муҳаммад Муин]], Теҳрон, 1331 ш.)
* Метафизика (вироиши Муҳаммад Муин, Теҳрон, 1331 ш.)
* Улуми табиӣ (вироиشی Сайид Муҳаммад Мишкот, Теҳрон, 1331 ш.)
* Риёзиёт (ҳандаса, нуҷум, ҳисоб, мусиқӣ)

Бахши риёзиёт дар замони ҳаёти Ибни Сино аз миён рафт ва нусхаи мавҷуд талхисест, ки шогирдаш Абӯубайди Ҷӯзҷонӣ (Абдулвоҳид) пас аз вафоти вай бар асоси рисолаҳои кӯтоҳи арабии Ибни Сино тадвин ва ба форсӣ тарҷума кард.&lt;ref name=&quot;:0&quot;/&gt;

=== Тартиби мабоҳис ===
Ибни Сино дар донишнома тартиби илмии мутафовите ихтиёр кардааст. Дар оғози Илоҳиёт, далели ин корро чунин баён мекунад: «Аслҳои ҳамаи илмҳо андар ин илм [илми илоҳӣ] дуруст шавад ва ин илмро ба охир омӯзанд, ҳарчанд ба ҳақиқат аввал аст, валекин мо ҷаҳд кунем, ки ба аввал биомӯзонем».&lt;ref name=&quot;:1&quot;/&gt;

Бахши Илоҳиёт муштамал бар мабоҳисе дар бораи мавзӯи илми барин (мавҷуд бима ҳува мавҷуд) ва ҳолотии он аст. Сохтори фаслҳо бар асоси ҷуфтҳои мутақобил танзим шудааст:
Ҷавҳар ва араз, куллӣ ва ҷузъӣ, воҳид ва касир, иллат ва маълул, феъл ва қувва, мумкин ва воҷиб.&lt;ref name=&quot;:0&quot;/&gt;

Ибни Сино дар ин китоб назарияи «аразияти вуҷуд»-ро бо сароҳати бештаре нисбат ба ''«Шифо»'' баён мекунад ва мақулотро дар метафизика мегунҷонад, на дар мантиқ. Ин назария бо баҳси «мумкин» ва «зарурӣ», ки охирин ҷуфти ҳолоти мавҷуд бима ҳува мавҷуд аст, пайванди наздик дорад.&lt;ref name=&quot;:0&quot;/&gt;

=== Мантиқ ===
Шарҳи Ибни Сино аз мантиқ дар донишнома ғолибан талхис ё таркиби мабоҳиси ''«Наҷот»'' аст, аммо гоҳ тавзеҳоте муфассалтар ироа медиҳад. Бархе фаслҳо чакидаи ду ё чанд фасланд ва бархе мабоҳиси тахассусии донишгоҳӣ ҳазф шудаанд, монанди назарияи муҳтавои гузораҳо ва се ваҷҳи доварӣ, ки дар инҷо танҳо даҳ сатр аст.&lt;ref name=&quot;:0&quot;/&gt;

Дар муқобил, Ибни Сино дар баҳси «истидлол аз тариқи қиёс» ва «моддаи қиёс» басти бештаре медиҳад. Ӯ дар ин асар қиёси мисолӣ, маҳбуб назди мутакаллимони мадрасаиро нақд мекунад. Ҳамчунин дар донишнома аз баҳси таноқуз ва акси муставӣ дар гузораҳои муваҷҷаҳа коҳиш дода шудааст.&lt;ref name=&quot;:0&quot;/&gt;

== Сабки асар ==
Сабки донишнома содатар, рӯшантар, зиндатар ва ғайрирасмитар аз асарҳои арабии Ибни Сино аст. Нависанда дар инҷо бо танзи мулоим бо мутакаллимон (ҷадалиён) ҷадал мекунад ва дар мавориде шеваи истидлоли ононро ба масхара мегирад. Мисоли маъруфи ӯ дар бахши мантиқ чунин аст: «Спас рафтанд ва ба осмон нигоҳ карданд ва диданд, ки шабеҳи хонае аст…».&lt;ref name=&quot;:0&quot;/&gt;

Дар бахши Илоҳиёт, интиқод ба Афлотун ва «мисол»-и афлотунӣ маътуф аст ва Ибни Сино ин назарияро бо танз рад мекунад, барои намуна «идеяи инсоният»-и як фардро тасаввур мекунад, ки ҳамзамон дар ҳамаи афроди инсон мавҷуд бошад ва бо касб ё фақдони дониш тағйир кунад.&lt;ref name=&quot;:0&quot;/&gt;

== Бахшҳои китоб ==
Се бахши мантиқ, Илоҳиёт ва табииёт аз навиштаҳои худи Ибни Сино аст ва бахши риёзиётро шогирдаш Ҷӯзҷонӣ аз асарҳои дигари вай фароҳам овардааст.&lt;ref name=&quot;:1&quot;/&gt;

== Нусхаҳои чопӣ ==
* Чопи сангӣ таҳти унвони ''«Маяи дониши алоӣ»'' машҳур ба ''«Ал-ҳикмату-л-алаия»'', Ҳайдарободи Даккан, 1309/1891; шомили се бахши мантиқ, метафизика ва улуми табиӣ; пур аз хато, аммо нахустин чопи мавҷуд аст.&lt;ref name=&quot;:0&quot;/&gt;
* Чопи Аҳмади Хуросонӣ, ''«Донишномаи Алоӣ ё ҳикмати Буалӣ»'', Теҳрон, 1315 ш.; бар асоси чаҳор нусхаи хаттӣ; шомили мантиқ ва метафизика бо муқаддимае дар аҳволи Ибни Сино, ашъори мансуб ба ӯ, феҳристи асарҳо ва вожаномаи форсӣ-арабӣ.&lt;ref name=&quot;:0&quot;/&gt;
* Чопи Мишкот ва Муин, Теҳрон, 1331 ш.; шомили мантиқ, Илоҳиёт ва табииёт, бар асоси даҳ нусхаи хаттӣ; ҳамроҳ бо вожаномаи таркибии форсӣ-арабӣ.

== Ҷанбаҳои забонӣ ==
Хуросонӣ ва сипас пажӯҳишгарони забоншиноси эронӣ — аз ҷумла Ҳ. Хатибӣ ва [[Муҳаммад Муин]] — забони донишномаро аз назари вожагони фалсафии форсӣ ва таъсири он бар адабиёти форсӣ баррасӣ кардаанд. Ба заъми Хатибӣ, форсии асри Ибни Сино бештар таҳти таъсири паҳлавӣ буда ва Ибни Сино бисёре аз истилоҳоти илмӣ ва фалсафии форсиро ибдоъ кардааст.&lt;ref name=&quot;:0&quot;/&gt;

== Намунаи наср ==
Буалӣ дар мантиқ менависад:
«Ва қиёс бо-л-ҷумла сухане буд андар вай суханоне гуфта, ки чун пазируфтаед суханоне, ки андар вай гуфта омада буд, аз онҷо гуфторе дигар лозим ояд ҳар оина…»&lt;ref&gt;Ибни Сино, мантиқи Донишномаи Алоӣ, с. 60-61&lt;/ref&gt;

== Асаргузорӣ ==
[[Абӯҳомид Муҳаммад Ғазолӣ]] дар китоби [[Мақосиду-л-фалосифа]] бисёр аз донишнома баҳра бурда ва гузидаҳое аз онро ба арабӣ тарҷума кардааст. Бархе пажӯҳишгарон нишон додаанд, ки бахшҳои зиёде аз ''«Мақосид»'' бо донишнома мутобиқанд.&lt;ref&gt;Ғазолӣ дар тарозуи нақд; с. 47-72 ва 210—220.&lt;/ref&gt;

== Нигаред низ ==
* [[Асарҳои форсии Ибни Сино]]
* [[Мақосиду-л-фалосифа]]
* [[Донишномаи шоҳӣ]]
* [[Донишномаи Эрон ва Ислом]]
* [[Донишномаи ҷаҳони Ислом]]
* [[Донишномаи Эронико]]

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Пайвандҳо ==
* [https://www.cgie.org.ir/fa/article/245466 Донишномаи Алоӣ] дар Доиратулмаорифи бузурги Исломӣ
* [https://rch.ac.ir/article/Details?id=9053 Донишномаи Алоӣ] дар Донишномаи ҷаҳони Ислом
{{ПБ }}

{{Ибни Сино}}

[[Гурӯҳ:Осори Ибни Сино]]
[[Гурӯҳ:Асарҳои илмии ҷаҳони ислом дар асрҳои миёна]]
[[Гурӯҳ:Адабиёти форсӣ]]
[[Гурӯҳ:Адабиёти метафизика]]
[[Гурӯҳ:Донишномаҳои форсӣ]]
[[Гурӯҳ:Донишномаҳо]]</text>
      <sha1>gigr5mmf79haxpstx29hbojetn0922m</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1479670</id>
      <parentid>1479669</parentid>
      <timestamp>2026-07-09T10:43:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VASHGIRD</username>
        <id>8035</id>
      </contributor>
      <origin>1479670</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12438" sha1="ff5ty0eejbheu416pzizrso6iz7i0jm" xml:space="preserve">{{Интишор}}

'''Донишномаи Алоӣ''' ({{lang-fa|دانشنامهٔ علایی}}) — рисолаест фалсафӣ ба забони [[забони форсӣ|форсӣ]] аз [[Ибни Сино]], ки барои [[Алоуддавла Кокуя]] дар Исфаҳон ва дар фосилаи солҳои 413 то 428 ҳиҷрӣ таълиф шуд. Ин асар дар манбаъҳои арабӣ ва форсӣ бо номҳои «Ал-ҳикмату-л-алоия», «Ар-рисолату-л-алоия», «Ҳикмати алоӣ» ва «Китоби алоӣ» низ шинохта мешавад ва [[Ибни Абиусайбиа]] аз он бо унвони «Донишномаи Алоӣ» ёд кардааст.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.iranicaonline.org/articles/avicenna-xi/|title=AVICENNA xi. Persian Works|website=Encyclopaedia Iranica|lang=en|accessdate=2026-07-09}}&lt;/ref&gt;

== Забони асар ==
Ин китоб ба форсии дарӣ аст ва Ибни Сино дар он кӯшидааст, то ҳадди имкон вожагони форсиро ба кор барад. Хусусиятҳои насри ин китоб, аз ҷумла истифодаи мукаррар аз «мар», «андар», пешванди феълии «ҳаме» ва сохторҳои мухтасару дақиқ, мавриди таваҷҷуҳи пажӯҳишгарони забоншиносӣ буда ва дар конфронси ҳазораи Ибни Сино баррасӣ шудааст.

== Номи арабӣ ==
Дар манбаъҳои арабӣ ва форсӣ, ин асар бо номҳои «Ал-ҳикмату-л-алоия», «Ар-рисолату-л-алоия», «Ҳикмати алоӣ» ва «Китоби алоӣ» зикр шудааст.

== Замони нигориш ==
Ибни Сино ин донишномаро дар даврони иқомати худ дар [[Исфаҳон]] ва ба дархосту ҳимояти Алоуддавла Кокуя навишт. Ӯ дар муқаддимаи мантиқи донишнома ёд мекунад, ки Алоуддавла аз арабӣ будани китобҳои ҳикмат изҳори нотавонӣ карда ва аз ӯ хост китобе ба порсии дарӣ бинависад, то дар фаҳми фалсафа ёриаш кунад.

== Иллати таълиф ==
Алоуддавла Кокуя аз Ибни Сино хост китобе ба форсӣ дар усули улуми ҳикмат бингорад. Ибни Сино дар муқаддимаи мантиқи донишнома менависад, ки маъмур шуд «китобе тасниф кунам ба порсии дарӣ, ки андар вай аслҳо ва нуктаҳои панҷ илм аз илмҳои ҳикмати пешиниён гирд оварам ба ғояти ихтисор». Ин панҷ илм иборат буданд аз:
* Мантиқ
* Табииёт (илми зерин)
* Ҳайат
* Мусиқӣ
* Он чӣ берун аз табиат аст (илми барин).

Аммо тартиби мабоҳис дар китоб мутобиқи ин феҳрист нест; Ибни Сино бархилофи расми маъмул, [[Илоҳиёт]] ё мабаъдуттабиаро пеш аз табииёт овардааст ва шогирдаш [[Баҳманёр]] низ ин тартибро дар китоби «Ат-таҳсил» дунбол кардааст.

== Сохтор ва муҳтавои китоб ==
Донишнома, монанди «Шифо» ва «Наҷот», рисолае ҷомеъ дар ҳафт илм аст, ки дар чаҳор бахш танзим шудаанд:
* Мантиқ (вироиши [[Сайид Муҳаммад Мишкот]] ва [[Муҳаммад Муин]], Теҳрон, 1331 ш.)
* Метафизика (вироиши Муҳаммад Муин, Теҳрон, 1331 ш.)
* Улуми табиӣ (вироиши Сайид Муҳаммад Мишкот, Теҳрон, 1331 ш.)
* Риёзиёт (ҳандаса, нуҷум, ҳисоб, мусиқӣ)

Бахши риёзиёт дар замони ҳаёти Ибни Сино аз миён рафт ва нусхаи мавҷуд талхисест, ки шогирдаш Абӯубайди Ҷӯзҷонӣ (Абдулвоҳид) пас аз вафоти вай бар асоси рисолаҳои кӯтоҳи арабии Ибни Сино тадвин ва ба форсӣ тарҷума кард.

=== Тартиби мабоҳис ===
Ибни Сино дар донишнома тартиби илмии мутафовите ихтиёр кардааст. Дар оғози Илоҳиёт, далели ин корро чунин баён мекунад: «Аслҳои ҳамаи илмҳо андар ин илм [илми илоҳӣ] дуруст шавад ва ин илмро ба охир омӯзанд, ҳарчанд ба ҳақиқат аввал аст, валекин мо ҷаҳд кунем, ки ба аввал биомӯзонем».

Бахши Илоҳиёт муштамал бар мабоҳисе дар бораи мавзӯи илми барин (мавҷуд бима ҳува мавҷуд) ва ҳолотии он аст. Сохтори фаслҳо бар асоси ҷуфтҳои мутақобил танзим шудааст:
Ҷавҳар ва араз, куллӣ ва ҷузъӣ, воҳид ва касир, иллат ва маълул, феъл ва қувва, мумкин ва воҷиб.

Ибни Сино дар ин китоб назарияи «аразияти вуҷуд»-ро бо сароҳати бештаре нисбат ба «Шифо» баён мекунад ва мақулотро дар метафизика мегунҷонад, на дар мантиқ. Ин назария бо баҳси «мумкин» ва «зарурӣ», ки охирин ҷуфти ҳолоти мавҷуд бима ҳува мавҷуд аст, пайванди наздик дорад.

=== Мантиқ ===
Шарҳи Ибни Сино аз мантиқ дар донишнома ғолибан талхис ё таркиби мабоҳиси «Наҷот» аст, аммо гоҳ тавзеҳоте муфассалтар ироа медиҳад. Бархе фаслҳо чакидаи ду ё чанд фасланд ва бархе мабоҳиси тахассусии донишгоҳӣ ҳазф шудаанд, монанди назарияи муҳтавои гузораҳо ва се ваҷҳи доварӣ, ки дар инҷо танҳо даҳ сатр аст.

Дар муқобил, Ибни Сино дар баҳси «истидлол аз тариқи қиёс» ва «моддаи қиёс» басти бештаре медиҳад. Ӯ дар ин асар қиёси мисолӣ, маҳбуб назди мутакаллимони мадрасаиро нақд мекунад. Ҳамчунин дар донишнома аз баҳси таноқуз ва акси муставӣ дар гузораҳои муваҷҷаҳа коҳиш дода шудааст.

== Сабки асар ==
Сабки донишнома содатар, рӯшантар, зиндатар ва ғайрирасмитар аз асарҳои арабии Ибни Сино аст. Нависанда дар инҷо бо танзи мулоим бо мутакаллимон (ҷадалиён) ҷадал мекунад ва дар мавориде шеваи истидлоли ононро ба масхара мегирад. Мисоли маъруфи ӯ дар бахши мантиқ чунин аст: «Спас рафтанд ва ба осмон нигоҳ карданд ва диданд, ки шабеҳи хонае аст…».

Дар бахши Илоҳиёт, интиқод ба Афлотун ва «мисол»-и афлотунӣ маътуф аст ва Ибни Сино ин назарияро бо танз рад мекунад, барои намуна «идеяи инсоният»-и як фардро тасаввур мекунад, ки ҳамзамон дар ҳамаи афроди инсон мавҷуд бошад ва бо касб ё фақдони дониш тағйир кунад.

== Бахшҳои китоб ==
Се бахши мантиқ, Илоҳиёт ва табииёт аз навиштаҳои худи Ибни Сино аст ва бахши риёзиётро шогирдаш Ҷӯзҷонӣ аз асарҳои дигари вай фароҳам овардааст.

== Нусхаҳои чопӣ ==
* Чопи сангӣ таҳти унвони «Маяи дониши алоӣ» машҳур ба «Ал-ҳикмату-л-алоия», Ҳайдарободи Даккан, 1309/1891; шомили се бахши мантиқ, метафизика ва улуми табиӣ; пур аз хато, аммо нахустин чопи мавҷуд аст.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{پک|Achena|1989|ف=AVICENNA xi. Persian Works|ک=Encyclopædia Iranica|ص=99-104}}&lt;/ref&gt;
* Чопи Аҳмади Хуросонӣ, «Донишномаи Алоӣ ё ҳикмати Буалӣ», Теҳрон, 1315 ш.; бар асоси чаҳор нусхаи хаттӣ; шомили мантиқ ва метафизика бо муқаддимае дар аҳволи Ибни Сино, ашъори мансуб ба ӯ, феҳристи асарҳо ва вожаномаи форсӣ-арабӣ.
* Чопи Мишкот ва Муин, Теҳрон, 1331 ш.; шомили мантиқ, Илоҳиёт ва табииёт, бар асоси даҳ нусхаи хаттӣ; ҳамроҳ бо вожаномаи таркибии форсӣ-арабӣ.

== Ҷанбаҳои забонӣ ==
Хуросонӣ ва сипас пажӯҳишгарони забоншиноси эронӣ — аз ҷумла Ҳ. Хатибӣ ва [[Муҳаммад Муъин]] — забони донишномаро аз назари вожагони фалсафии форсӣ ва таъсири он бар адабиёти форсӣ баррасӣ кардаанд. Ба заъми Хатибӣ, форсии асри Ибни Сино бештар таҳти таъсири паҳлавӣ буда ва Ибни Сино бисёре аз истилоҳоти илмӣ ва фалсафии форсиро ибдоъ кардааст.

== Намунаи наср ==
Буалӣ дар мантиқ менависад: «Ва қиёс бо-л-ҷумла сухане буд андар вай суханоне гуфта, ки чун пазируфтаед суханоне, ки андар вай гуфта омада буд, аз онҷо гуфторе дигар лозим ояд ҳар оина…»

== Асаргузорӣ ==
[[Абуҳомид Муҳаммади Ғазолӣ|Абуҳомид Муҳаммад Ғазолӣ]] дар китоби [[Мақосиду-л-фалосифа]] бисёр аз донишнома баҳра бурда ва гузидаҳое аз онро ба арабӣ тарҷума кардааст. Бархе пажӯҳишгарон нишон додаанд, ки бахшҳои зиёде аз «Мақосид» бо донишнома мутобиқанд.

== Нигаред низ ==
* [[Асарҳои форсии Ибни Сино]]
* [[Мақосиду-л-фалосифа]]
* [[Донишномаи шоҳӣ]]
* [[Донишномаи Эрон ва Ислом]]
* [[Донишномаи ҷаҳони Ислом]]
* [[Донишномаи Эронико]]

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Пайвандҳо ==
* [https://www.cgie.org.ir/fa/article/245466 Донишномаи Алоӣ] дар Доиратулмаорифи бузурги Исломӣ
* [https://rch.ac.ir/article/Details?id=9053 Донишномаи Алоӣ] дар Донишномаи ҷаҳони Ислом
{{ПБ }}

{{Ибни Сино}}

[[Гурӯҳ:Осори Ибни Сино]]
[[Гурӯҳ:Асарҳои илмии ҷаҳони ислом дар асрҳои миёна]]
[[Гурӯҳ:Адабиёти форсӣ]]
[[Гурӯҳ:Адабиёти метафизика]]
[[Гурӯҳ:Донишномаҳои форсӣ]]
[[Гурӯҳ:Донишномаҳо]]</text>
      <sha1>ff5ty0eejbheu416pzizrso6iz7i0jm</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1479671</id>
      <parentid>1479670</parentid>
      <timestamp>2026-07-09T10:44:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VASHGIRD</username>
        <id>8035</id>
      </contributor>
      <comment>/* Нусхаҳои чопӣ */</comment>
      <origin>1479671</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12332" sha1="pt8pemwqqizcjszoiefhhizsh0nulm8" xml:space="preserve">{{Интишор}}

'''Донишномаи Алоӣ''' ({{lang-fa|دانشنامهٔ علایی}}) — рисолаест фалсафӣ ба забони [[забони форсӣ|форсӣ]] аз [[Ибни Сино]], ки барои [[Алоуддавла Кокуя]] дар Исфаҳон ва дар фосилаи солҳои 413 то 428 ҳиҷрӣ таълиф шуд. Ин асар дар манбаъҳои арабӣ ва форсӣ бо номҳои «Ал-ҳикмату-л-алоия», «Ар-рисолату-л-алоия», «Ҳикмати алоӣ» ва «Китоби алоӣ» низ шинохта мешавад ва [[Ибни Абиусайбиа]] аз он бо унвони «Донишномаи Алоӣ» ёд кардааст.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.iranicaonline.org/articles/avicenna-xi/|title=AVICENNA xi. Persian Works|website=Encyclopaedia Iranica|lang=en|accessdate=2026-07-09}}&lt;/ref&gt;

== Забони асар ==
Ин китоб ба форсии дарӣ аст ва Ибни Сино дар он кӯшидааст, то ҳадди имкон вожагони форсиро ба кор барад. Хусусиятҳои насри ин китоб, аз ҷумла истифодаи мукаррар аз «мар», «андар», пешванди феълии «ҳаме» ва сохторҳои мухтасару дақиқ, мавриди таваҷҷуҳи пажӯҳишгарони забоншиносӣ буда ва дар конфронси ҳазораи Ибни Сино баррасӣ шудааст.

== Номи арабӣ ==
Дар манбаъҳои арабӣ ва форсӣ, ин асар бо номҳои «Ал-ҳикмату-л-алоия», «Ар-рисолату-л-алоия», «Ҳикмати алоӣ» ва «Китоби алоӣ» зикр шудааст.

== Замони нигориш ==
Ибни Сино ин донишномаро дар даврони иқомати худ дар [[Исфаҳон]] ва ба дархосту ҳимояти Алоуддавла Кокуя навишт. Ӯ дар муқаддимаи мантиқи донишнома ёд мекунад, ки Алоуддавла аз арабӣ будани китобҳои ҳикмат изҳори нотавонӣ карда ва аз ӯ хост китобе ба порсии дарӣ бинависад, то дар фаҳми фалсафа ёриаш кунад.

== Иллати таълиф ==
Алоуддавла Кокуя аз Ибни Сино хост китобе ба форсӣ дар усули улуми ҳикмат бингорад. Ибни Сино дар муқаддимаи мантиқи донишнома менависад, ки маъмур шуд «китобе тасниф кунам ба порсии дарӣ, ки андар вай аслҳо ва нуктаҳои панҷ илм аз илмҳои ҳикмати пешиниён гирд оварам ба ғояти ихтисор». Ин панҷ илм иборат буданд аз:
* Мантиқ
* Табииёт (илми зерин)
* Ҳайат
* Мусиқӣ
* Он чӣ берун аз табиат аст (илми барин).

Аммо тартиби мабоҳис дар китоб мутобиқи ин феҳрист нест; Ибни Сино бархилофи расми маъмул, [[Илоҳиёт]] ё мабаъдуттабиаро пеш аз табииёт овардааст ва шогирдаш [[Баҳманёр]] низ ин тартибро дар китоби «Ат-таҳсил» дунбол кардааст.

== Сохтор ва муҳтавои китоб ==
Донишнома, монанди «Шифо» ва «Наҷот», рисолае ҷомеъ дар ҳафт илм аст, ки дар чаҳор бахш танзим шудаанд:
* Мантиқ (вироиши [[Сайид Муҳаммад Мишкот]] ва [[Муҳаммад Муин]], Теҳрон, 1331 ш.)
* Метафизика (вироиши Муҳаммад Муин, Теҳрон, 1331 ш.)
* Улуми табиӣ (вироиши Сайид Муҳаммад Мишкот, Теҳрон, 1331 ш.)
* Риёзиёт (ҳандаса, нуҷум, ҳисоб, мусиқӣ)

Бахши риёзиёт дар замони ҳаёти Ибни Сино аз миён рафт ва нусхаи мавҷуд талхисест, ки шогирдаш Абӯубайди Ҷӯзҷонӣ (Абдулвоҳид) пас аз вафоти вай бар асоси рисолаҳои кӯтоҳи арабии Ибни Сино тадвин ва ба форсӣ тарҷума кард.

=== Тартиби мабоҳис ===
Ибни Сино дар донишнома тартиби илмии мутафовите ихтиёр кардааст. Дар оғози Илоҳиёт, далели ин корро чунин баён мекунад: «Аслҳои ҳамаи илмҳо андар ин илм [илми илоҳӣ] дуруст шавад ва ин илмро ба охир омӯзанд, ҳарчанд ба ҳақиқат аввал аст, валекин мо ҷаҳд кунем, ки ба аввал биомӯзонем».

Бахши Илоҳиёт муштамал бар мабоҳисе дар бораи мавзӯи илми барин (мавҷуд бима ҳува мавҷуд) ва ҳолотии он аст. Сохтори фаслҳо бар асоси ҷуфтҳои мутақобил танзим шудааст:
Ҷавҳар ва араз, куллӣ ва ҷузъӣ, воҳид ва касир, иллат ва маълул, феъл ва қувва, мумкин ва воҷиб.

Ибни Сино дар ин китоб назарияи «аразияти вуҷуд»-ро бо сароҳати бештаре нисбат ба «Шифо» баён мекунад ва мақулотро дар метафизика мегунҷонад, на дар мантиқ. Ин назария бо баҳси «мумкин» ва «зарурӣ», ки охирин ҷуфти ҳолоти мавҷуд бима ҳува мавҷуд аст, пайванди наздик дорад.

=== Мантиқ ===
Шарҳи Ибни Сино аз мантиқ дар донишнома ғолибан талхис ё таркиби мабоҳиси «Наҷот» аст, аммо гоҳ тавзеҳоте муфассалтар ироа медиҳад. Бархе фаслҳо чакидаи ду ё чанд фасланд ва бархе мабоҳиси тахассусии донишгоҳӣ ҳазф шудаанд, монанди назарияи муҳтавои гузораҳо ва се ваҷҳи доварӣ, ки дар инҷо танҳо даҳ сатр аст.

Дар муқобил, Ибни Сино дар баҳси «истидлол аз тариқи қиёс» ва «моддаи қиёс» басти бештаре медиҳад. Ӯ дар ин асар қиёси мисолӣ, маҳбуб назди мутакаллимони мадрасаиро нақд мекунад. Ҳамчунин дар донишнома аз баҳси таноқуз ва акси муставӣ дар гузораҳои муваҷҷаҳа коҳиш дода шудааст.

== Сабки асар ==
Сабки донишнома содатар, рӯшантар, зиндатар ва ғайрирасмитар аз асарҳои арабии Ибни Сино аст. Нависанда дар инҷо бо танзи мулоим бо мутакаллимон (ҷадалиён) ҷадал мекунад ва дар мавориде шеваи истидлоли ононро ба масхара мегирад. Мисоли маъруфи ӯ дар бахши мантиқ чунин аст: «Спас рафтанд ва ба осмон нигоҳ карданд ва диданд, ки шабеҳи хонае аст…».

Дар бахши Илоҳиёт, интиқод ба Афлотун ва «мисол»-и афлотунӣ маътуф аст ва Ибни Сино ин назарияро бо танз рад мекунад, барои намуна «идеяи инсоният»-и як фардро тасаввур мекунад, ки ҳамзамон дар ҳамаи афроди инсон мавҷуд бошад ва бо касб ё фақдони дониш тағйир кунад.

== Бахшҳои китоб ==
Се бахши мантиқ, Илоҳиёт ва табииёт аз навиштаҳои худи Ибни Сино аст ва бахши риёзиётро шогирдаш Ҷӯзҷонӣ аз асарҳои дигари вай фароҳам овардааст.

== Нусхаҳои чопӣ ==
* Чопи сангӣ таҳти унвони «Маяи дониши алоӣ» машҳур ба «Ал-ҳикмату-л-алоия», Ҳайдарободи Даккан, 1309/1891; шомили се бахши мантиқ, метафизика ва улуми табиӣ; пур аз хато, аммо нахустин чопи мавҷуд аст.
* Чопи Аҳмади Хуросонӣ, «Донишномаи Алоӣ ё ҳикмати Буалӣ», Теҳрон, 1315 ш.; бар асоси чаҳор нусхаи хаттӣ; шомили мантиқ ва метафизика бо муқаддимае дар аҳволи Ибни Сино, ашъори мансуб ба ӯ, феҳристи асарҳо ва вожаномаи форсӣ-арабӣ.
* Чопи Мишкот ва Муин, Теҳрон, 1331 ш.; шомили мантиқ, Илоҳиёт ва табииёт, бар асоси даҳ нусхаи хаттӣ; ҳамроҳ бо вожаномаи таркибии форсӣ-арабӣ.

== Ҷанбаҳои забонӣ ==
Хуросонӣ ва сипас пажӯҳишгарони забоншиноси эронӣ — аз ҷумла Ҳ. Хатибӣ ва [[Муҳаммад Муъин]] — забони донишномаро аз назари вожагони фалсафии форсӣ ва таъсири он бар адабиёти форсӣ баррасӣ кардаанд. Ба заъми Хатибӣ, форсии асри Ибни Сино бештар таҳти таъсири паҳлавӣ буда ва Ибни Сино бисёре аз истилоҳоти илмӣ ва фалсафии форсиро ибдоъ кардааст.

== Намунаи наср ==
Буалӣ дар мантиқ менависад: «Ва қиёс бо-л-ҷумла сухане буд андар вай суханоне гуфта, ки чун пазируфтаед суханоне, ки андар вай гуфта омада буд, аз онҷо гуфторе дигар лозим ояд ҳар оина…»

== Асаргузорӣ ==
[[Абуҳомид Муҳаммади Ғазолӣ|Абуҳомид Муҳаммад Ғазолӣ]] дар китоби [[Мақосиду-л-фалосифа]] бисёр аз донишнома баҳра бурда ва гузидаҳое аз онро ба арабӣ тарҷума кардааст. Бархе пажӯҳишгарон нишон додаанд, ки бахшҳои зиёде аз «Мақосид» бо донишнома мутобиқанд.

== Нигаред низ ==
* [[Асарҳои форсии Ибни Сино]]
* [[Мақосиду-л-фалосифа]]
* [[Донишномаи шоҳӣ]]
* [[Донишномаи Эрон ва Ислом]]
* [[Донишномаи ҷаҳони Ислом]]
* [[Донишномаи Эронико]]

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Пайвандҳо ==
* [https://www.cgie.org.ir/fa/article/245466 Донишномаи Алоӣ] дар Доиратулмаорифи бузурги Исломӣ
* [https://rch.ac.ir/article/Details?id=9053 Донишномаи Алоӣ] дар Донишномаи ҷаҳони Ислом
{{ПБ }}

{{Ибни Сино}}

[[Гурӯҳ:Осори Ибни Сино]]
[[Гурӯҳ:Асарҳои илмии ҷаҳони ислом дар асрҳои миёна]]
[[Гурӯҳ:Адабиёти форсӣ]]
[[Гурӯҳ:Адабиёти метафизика]]
[[Гурӯҳ:Донишномаҳои форсӣ]]
[[Гурӯҳ:Донишномаҳо]]</text>
      <sha1>pt8pemwqqizcjszoiefhhizsh0nulm8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1479674</id>
      <parentid>1479671</parentid>
      <timestamp>2026-07-09T10:46:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VASHGIRD</username>
        <id>8035</id>
      </contributor>
      <origin>1479674</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12334" sha1="9mg63jqbl7ynwzjppahtlg652oec5pt" xml:space="preserve">{{Интишор}}

'''Донишномаи Алоӣ''' ({{lang-fa|دانشنامهٔ علایی}}) — рисолаест фалсафӣ ба забони [[забони форсӣ|форсӣ]] аз [[Ибни Сино]], ки барои [[Алоуддавла Кокуя]] дар Исфаҳон ва дар фосилаи солҳои 413 то 428 ҳиҷрӣ таълиф шуд. Ин асар дар манбаъҳои арабӣ ва форсӣ бо номҳои «Ал-ҳикмату-л-алоия», «Ар-рисолату-л-алоия», «Ҳикмати алоӣ» ва «Китоби алоӣ» низ шинохта мешавад ва [[Ибни Абиусайбиъа]] аз он бо унвони «Донишномаи Алоӣ» ёд кардааст.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.iranicaonline.org/articles/avicenna-xi/|title=AVICENNA xi. Persian Works|website=Encyclopaedia Iranica|lang=en|accessdate=2026-07-09}}&lt;/ref&gt;

== Забони асар ==
Ин китоб ба форсии дарӣ аст ва Ибни Сино дар он кӯшидааст, то ҳадди имкон вожагони форсиро ба кор барад. Хусусиятҳои насри ин китоб, аз ҷумла истифодаи мукаррар аз «мар», «андар», пешванди феълии «ҳаме» ва сохторҳои мухтасару дақиқ, мавриди таваҷҷуҳи пажӯҳишгарони забоншиносӣ буда ва дар конфронси ҳазораи Ибни Сино баррасӣ шудааст.

== Номи арабӣ ==
Дар манбаъҳои арабӣ ва форсӣ, ин асар бо номҳои «Ал-ҳикмату-л-алоия», «Ар-рисолату-л-алоия», «Ҳикмати алоӣ» ва «Китоби алоӣ» зикр шудааст.

== Замони нигориш ==
Ибни Сино ин донишномаро дар даврони иқомати худ дар [[Исфаҳон]] ва ба дархосту ҳимояти Алоуддавла Кокуя навишт. Ӯ дар муқаддимаи мантиқи донишнома ёд мекунад, ки Алоуддавла аз арабӣ будани китобҳои ҳикмат изҳори нотавонӣ карда ва аз ӯ хост китобе ба порсии дарӣ бинависад, то дар фаҳми фалсафа ёриаш кунад.

== Иллати таълиф ==
Алоуддавла Кокуя аз Ибни Сино хост китобе ба форсӣ дар усули улуми ҳикмат бингорад. Ибни Сино дар муқаддимаи мантиқи донишнома менависад, ки маъмур шуд «китобе тасниф кунам ба порсии дарӣ, ки андар вай аслҳо ва нуктаҳои панҷ илм аз илмҳои ҳикмати пешиниён гирд оварам ба ғояти ихтисор». Ин панҷ илм иборат буданд аз:
* Мантиқ
* Табииёт (илми зерин)
* Ҳайат
* Мусиқӣ
* Он чӣ берун аз табиат аст (илми барин).

Аммо тартиби мабоҳис дар китоб мутобиқи ин феҳрист нест; Ибни Сино бархилофи расми маъмул, [[Илоҳиёт]] ё мабаъдуттабиаро пеш аз табииёт овардааст ва шогирдаш [[Баҳманёр]] низ ин тартибро дар китоби «Ат-таҳсил» дунбол кардааст.

== Сохтор ва муҳтавои китоб ==
Донишнома, монанди «Шифо» ва «Наҷот», рисолае ҷомеъ дар ҳафт илм аст, ки дар чаҳор бахш танзим шудаанд:
* Мантиқ (вироиши [[Сайид Муҳаммад Мишкот]] ва [[Муҳаммад Муин]], Теҳрон, 1331 ш.)
* Метафизика (вироиши Муҳаммад Муин, Теҳрон, 1331 ш.)
* Улуми табиӣ (вироиши Сайид Муҳаммад Мишкот, Теҳрон, 1331 ш.)
* Риёзиёт (ҳандаса, нуҷум, ҳисоб, мусиқӣ)

Бахши риёзиёт дар замони ҳаёти Ибни Сино аз миён рафт ва нусхаи мавҷуд талхисест, ки шогирдаш Абӯубайди Ҷӯзҷонӣ (Абдулвоҳид) пас аз вафоти вай бар асоси рисолаҳои кӯтоҳи арабии Ибни Сино тадвин ва ба форсӣ тарҷума кард.

=== Тартиби мабоҳис ===
Ибни Сино дар донишнома тартиби илмии мутафовите ихтиёр кардааст. Дар оғози Илоҳиёт, далели ин корро чунин баён мекунад: «Аслҳои ҳамаи илмҳо андар ин илм [илми илоҳӣ] дуруст шавад ва ин илмро ба охир омӯзанд, ҳарчанд ба ҳақиқат аввал аст, валекин мо ҷаҳд кунем, ки ба аввал биомӯзонем».

Бахши Илоҳиёт муштамал бар мабоҳисе дар бораи мавзӯи илми барин (мавҷуд бима ҳува мавҷуд) ва ҳолотии он аст. Сохтори фаслҳо бар асоси ҷуфтҳои мутақобил танзим шудааст:
Ҷавҳар ва араз, куллӣ ва ҷузъӣ, воҳид ва касир, иллат ва маълул, феъл ва қувва, мумкин ва воҷиб.

Ибни Сино дар ин китоб назарияи «аразияти вуҷуд»-ро бо сароҳати бештаре нисбат ба «Шифо» баён мекунад ва мақулотро дар метафизика мегунҷонад, на дар мантиқ. Ин назария бо баҳси «мумкин» ва «зарурӣ», ки охирин ҷуфти ҳолоти мавҷуд бима ҳува мавҷуд аст, пайванди наздик дорад.

=== Мантиқ ===
Шарҳи Ибни Сино аз мантиқ дар донишнома ғолибан талхис ё таркиби мабоҳиси «Наҷот» аст, аммо гоҳ тавзеҳоте муфассалтар ироа медиҳад. Бархе фаслҳо чакидаи ду ё чанд фасланд ва бархе мабоҳиси тахассусии донишгоҳӣ ҳазф шудаанд, монанди назарияи муҳтавои гузораҳо ва се ваҷҳи доварӣ, ки дар инҷо танҳо даҳ сатр аст.

Дар муқобил, Ибни Сино дар баҳси «истидлол аз тариқи қиёс» ва «моддаи қиёс» басти бештаре медиҳад. Ӯ дар ин асар қиёси мисолӣ, маҳбуб назди мутакаллимони мадрасаиро нақд мекунад. Ҳамчунин дар донишнома аз баҳси таноқуз ва акси муставӣ дар гузораҳои муваҷҷаҳа коҳиш дода шудааст.

== Сабки асар ==
Сабки донишнома содатар, рӯшантар, зиндатар ва ғайрирасмитар аз асарҳои арабии Ибни Сино аст. Нависанда дар инҷо бо танзи мулоим бо мутакаллимон (ҷадалиён) ҷадал мекунад ва дар мавориде шеваи истидлоли ононро ба масхара мегирад. Мисоли маъруфи ӯ дар бахши мантиқ чунин аст: «Спас рафтанд ва ба осмон нигоҳ карданд ва диданд, ки шабеҳи хонае аст…».

Дар бахши Илоҳиёт, интиқод ба Афлотун ва «мисол»-и афлотунӣ маътуф аст ва Ибни Сино ин назарияро бо танз рад мекунад, барои намуна «идеяи инсоният»-и як фардро тасаввур мекунад, ки ҳамзамон дар ҳамаи афроди инсон мавҷуд бошад ва бо касб ё фақдони дониш тағйир кунад.

== Бахшҳои китоб ==
Се бахши мантиқ, Илоҳиёт ва табииёт аз навиштаҳои худи Ибни Сино аст ва бахши риёзиётро шогирдаш Ҷӯзҷонӣ аз асарҳои дигари вай фароҳам овардааст.

== Нусхаҳои чопӣ ==
* Чопи сангӣ таҳти унвони «Маяи дониши алоӣ» машҳур ба «Ал-ҳикмату-л-алоия», Ҳайдарободи Даккан, 1309/1891; шомили се бахши мантиқ, метафизика ва улуми табиӣ; пур аз хато, аммо нахустин чопи мавҷуд аст.
* Чопи Аҳмади Хуросонӣ, «Донишномаи Алоӣ ё ҳикмати Буалӣ», Теҳрон, 1315 ш.; бар асоси чаҳор нусхаи хаттӣ; шомили мантиқ ва метафизика бо муқаддимае дар аҳволи Ибни Сино, ашъори мансуб ба ӯ, феҳристи асарҳо ва вожаномаи форсӣ-арабӣ.
* Чопи Мишкот ва Муин, Теҳрон, 1331 ш.; шомили мантиқ, Илоҳиёт ва табииёт, бар асоси даҳ нусхаи хаттӣ; ҳамроҳ бо вожаномаи таркибии форсӣ-арабӣ.

== Ҷанбаҳои забонӣ ==
Хуросонӣ ва сипас пажӯҳишгарони забоншиноси эронӣ — аз ҷумла Ҳ. Хатибӣ ва [[Муҳаммад Муъин]] — забони донишномаро аз назари вожагони фалсафии форсӣ ва таъсири он бар адабиёти форсӣ баррасӣ кардаанд. Ба заъми Хатибӣ, форсии асри Ибни Сино бештар таҳти таъсири паҳлавӣ буда ва Ибни Сино бисёре аз истилоҳоти илмӣ ва фалсафии форсиро ибдоъ кардааст.

== Намунаи наср ==
Буалӣ дар мантиқ менависад: «Ва қиёс бо-л-ҷумла сухане буд андар вай суханоне гуфта, ки чун пазируфтаед суханоне, ки андар вай гуфта омада буд, аз онҷо гуфторе дигар лозим ояд ҳар оина…»

== Асаргузорӣ ==
[[Абуҳомид Муҳаммади Ғазолӣ|Абуҳомид Муҳаммад Ғазолӣ]] дар китоби [[Мақосиду-л-фалосифа]] бисёр аз донишнома баҳра бурда ва гузидаҳое аз онро ба арабӣ тарҷума кардааст. Бархе пажӯҳишгарон нишон додаанд, ки бахшҳои зиёде аз «Мақосид» бо донишнома мутобиқанд.

== Нигаред низ ==
* [[Асарҳои форсии Ибни Сино]]
* [[Мақосиду-л-фалосифа]]
* [[Донишномаи шоҳӣ]]
* [[Донишномаи Эрон ва Ислом]]
* [[Донишномаи ҷаҳони Ислом]]
* [[Донишномаи Эронико]]

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Пайвандҳо ==
* [https://www.cgie.org.ir/fa/article/245466 Донишномаи Алоӣ] дар Доиратулмаорифи бузурги Исломӣ
* [https://rch.ac.ir/article/Details?id=9053 Донишномаи Алоӣ] дар Донишномаи ҷаҳони Ислом
{{ПБ }}

{{Ибни Сино}}

[[Гурӯҳ:Осори Ибни Сино]]
[[Гурӯҳ:Асарҳои илмии ҷаҳони ислом дар асрҳои миёна]]
[[Гурӯҳ:Адабиёти форсӣ]]
[[Гурӯҳ:Адабиёти метафизика]]
[[Гурӯҳ:Донишномаҳои форсӣ]]
[[Гурӯҳ:Донишномаҳо]]</text>
      <sha1>9mg63jqbl7ynwzjppahtlg652oec5pt</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1479675</id>
      <parentid>1479674</parentid>
      <timestamp>2026-07-09T10:47:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VASHGIRD</username>
        <id>8035</id>
      </contributor>
      <comment>/* Сохтор ва муҳтавои китоб */</comment>
      <origin>1479675</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12336" sha1="9bg570za4bqqm1d0l351p3on7vbsvw2" xml:space="preserve">{{Интишор}}

'''Донишномаи Алоӣ''' ({{lang-fa|دانشنامهٔ علایی}}) — рисолаест фалсафӣ ба забони [[забони форсӣ|форсӣ]] аз [[Ибни Сино]], ки барои [[Алоуддавла Кокуя]] дар Исфаҳон ва дар фосилаи солҳои 413 то 428 ҳиҷрӣ таълиф шуд. Ин асар дар манбаъҳои арабӣ ва форсӣ бо номҳои «Ал-ҳикмату-л-алоия», «Ар-рисолату-л-алоия», «Ҳикмати алоӣ» ва «Китоби алоӣ» низ шинохта мешавад ва [[Ибни Абиусайбиъа]] аз он бо унвони «Донишномаи Алоӣ» ёд кардааст.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.iranicaonline.org/articles/avicenna-xi/|title=AVICENNA xi. Persian Works|website=Encyclopaedia Iranica|lang=en|accessdate=2026-07-09}}&lt;/ref&gt;

== Забони асар ==
Ин китоб ба форсии дарӣ аст ва Ибни Сино дар он кӯшидааст, то ҳадди имкон вожагони форсиро ба кор барад. Хусусиятҳои насри ин китоб, аз ҷумла истифодаи мукаррар аз «мар», «андар», пешванди феълии «ҳаме» ва сохторҳои мухтасару дақиқ, мавриди таваҷҷуҳи пажӯҳишгарони забоншиносӣ буда ва дар конфронси ҳазораи Ибни Сино баррасӣ шудааст.

== Номи арабӣ ==
Дар манбаъҳои арабӣ ва форсӣ, ин асар бо номҳои «Ал-ҳикмату-л-алоия», «Ар-рисолату-л-алоия», «Ҳикмати алоӣ» ва «Китоби алоӣ» зикр шудааст.

== Замони нигориш ==
Ибни Сино ин донишномаро дар даврони иқомати худ дар [[Исфаҳон]] ва ба дархосту ҳимояти Алоуддавла Кокуя навишт. Ӯ дар муқаддимаи мантиқи донишнома ёд мекунад, ки Алоуддавла аз арабӣ будани китобҳои ҳикмат изҳори нотавонӣ карда ва аз ӯ хост китобе ба порсии дарӣ бинависад, то дар фаҳми фалсафа ёриаш кунад.

== Иллати таълиф ==
Алоуддавла Кокуя аз Ибни Сино хост китобе ба форсӣ дар усули улуми ҳикмат бингорад. Ибни Сино дар муқаддимаи мантиқи донишнома менависад, ки маъмур шуд «китобе тасниф кунам ба порсии дарӣ, ки андар вай аслҳо ва нуктаҳои панҷ илм аз илмҳои ҳикмати пешиниён гирд оварам ба ғояти ихтисор». Ин панҷ илм иборат буданд аз:
* Мантиқ
* Табииёт (илми зерин)
* Ҳайат
* Мусиқӣ
* Он чӣ берун аз табиат аст (илми барин).

Аммо тартиби мабоҳис дар китоб мутобиқи ин феҳрист нест; Ибни Сино бархилофи расми маъмул, [[Илоҳиёт]] ё мабаъдуттабиаро пеш аз табииёт овардааст ва шогирдаш [[Баҳманёр]] низ ин тартибро дар китоби «Ат-таҳсил» дунбол кардааст.

== Сохтор ва муҳтавои китоб ==
Донишнома, монанди «Шифо» ва «Наҷот», рисолае ҷомеъ дар ҳафт илм аст, ки дар чаҳор бахш танзим шудаанд:
* Мантиқ (вироиши [[Сайид Муҳаммад Мишкот]] ва [[Муҳаммад Муъин]], Теҳрон, 1331 ш.)
* Метафизика (вироиши Муҳаммад Муин, Теҳрон, 1331 ш.)
* Улуми табиӣ (вироиши Сайид Муҳаммад Мишкот, Теҳрон, 1331 ш.)
* Риёзиёт (ҳандаса, нуҷум, ҳисоб, мусиқӣ)

Бахши риёзиёт дар замони ҳаёти Ибни Сино аз миён рафт ва нусхаи мавҷуд талхисест, ки шогирдаш Абӯубайди Ҷӯзҷонӣ (Абдулвоҳид) пас аз вафоти вай бар асоси рисолаҳои кӯтоҳи арабии Ибни Сино тадвин ва ба форсӣ тарҷума кард.

=== Тартиби мабоҳис ===
Ибни Сино дар донишнома тартиби илмии мутафовите ихтиёр кардааст. Дар оғози Илоҳиёт, далели ин корро чунин баён мекунад: «Аслҳои ҳамаи илмҳо андар ин илм [илми илоҳӣ] дуруст шавад ва ин илмро ба охир омӯзанд, ҳарчанд ба ҳақиқат аввал аст, валекин мо ҷаҳд кунем, ки ба аввал биомӯзонем».

Бахши Илоҳиёт муштамал бар мабоҳисе дар бораи мавзӯи илми барин (мавҷуд бима ҳува мавҷуд) ва ҳолотии он аст. Сохтори фаслҳо бар асоси ҷуфтҳои мутақобил танзим шудааст:
Ҷавҳар ва араз, куллӣ ва ҷузъӣ, воҳид ва касир, иллат ва маълул, феъл ва қувва, мумкин ва воҷиб.

Ибни Сино дар ин китоб назарияи «аразияти вуҷуд»-ро бо сароҳати бештаре нисбат ба «Шифо» баён мекунад ва мақулотро дар метафизика мегунҷонад, на дар мантиқ. Ин назария бо баҳси «мумкин» ва «зарурӣ», ки охирин ҷуфти ҳолоти мавҷуд бима ҳува мавҷуд аст, пайванди наздик дорад.

=== Мантиқ ===
Шарҳи Ибни Сино аз мантиқ дар донишнома ғолибан талхис ё таркиби мабоҳиси «Наҷот» аст, аммо гоҳ тавзеҳоте муфассалтар ироа медиҳад. Бархе фаслҳо чакидаи ду ё чанд фасланд ва бархе мабоҳиси тахассусии донишгоҳӣ ҳазф шудаанд, монанди назарияи муҳтавои гузораҳо ва се ваҷҳи доварӣ, ки дар инҷо танҳо даҳ сатр аст.

Дар муқобил, Ибни Сино дар баҳси «истидлол аз тариқи қиёс» ва «моддаи қиёс» басти бештаре медиҳад. Ӯ дар ин асар қиёси мисолӣ, маҳбуб назди мутакаллимони мадрасаиро нақд мекунад. Ҳамчунин дар донишнома аз баҳси таноқуз ва акси муставӣ дар гузораҳои муваҷҷаҳа коҳиш дода шудааст.

== Сабки асар ==
Сабки донишнома содатар, рӯшантар, зиндатар ва ғайрирасмитар аз асарҳои арабии Ибни Сино аст. Нависанда дар инҷо бо танзи мулоим бо мутакаллимон (ҷадалиён) ҷадал мекунад ва дар мавориде шеваи истидлоли ононро ба масхара мегирад. Мисоли маъруфи ӯ дар бахши мантиқ чунин аст: «Спас рафтанд ва ба осмон нигоҳ карданд ва диданд, ки шабеҳи хонае аст…».

Дар бахши Илоҳиёт, интиқод ба Афлотун ва «мисол»-и афлотунӣ маътуф аст ва Ибни Сино ин назарияро бо танз рад мекунад, барои намуна «идеяи инсоният»-и як фардро тасаввур мекунад, ки ҳамзамон дар ҳамаи афроди инсон мавҷуд бошад ва бо касб ё фақдони дониш тағйир кунад.

== Бахшҳои китоб ==
Се бахши мантиқ, Илоҳиёт ва табииёт аз навиштаҳои худи Ибни Сино аст ва бахши риёзиётро шогирдаш Ҷӯзҷонӣ аз асарҳои дигари вай фароҳам овардааст.

== Нусхаҳои чопӣ ==
* Чопи сангӣ таҳти унвони «Маяи дониши алоӣ» машҳур ба «Ал-ҳикмату-л-алоия», Ҳайдарободи Даккан, 1309/1891; шомили се бахши мантиқ, метафизика ва улуми табиӣ; пур аз хато, аммо нахустин чопи мавҷуд аст.
* Чопи Аҳмади Хуросонӣ, «Донишномаи Алоӣ ё ҳикмати Буалӣ», Теҳрон, 1315 ш.; бар асоси чаҳор нусхаи хаттӣ; шомили мантиқ ва метафизика бо муқаддимае дар аҳволи Ибни Сино, ашъори мансуб ба ӯ, феҳристи асарҳо ва вожаномаи форсӣ-арабӣ.
* Чопи Мишкот ва Муин, Теҳрон, 1331 ш.; шомили мантиқ, Илоҳиёт ва табииёт, бар асоси даҳ нусхаи хаттӣ; ҳамроҳ бо вожаномаи таркибии форсӣ-арабӣ.

== Ҷанбаҳои забонӣ ==
Хуросонӣ ва сипас пажӯҳишгарони забоншиноси эронӣ — аз ҷумла Ҳ. Хатибӣ ва [[Муҳаммад Муъин]] — забони донишномаро аз назари вожагони фалсафии форсӣ ва таъсири он бар адабиёти форсӣ баррасӣ кардаанд. Ба заъми Хатибӣ, форсии асри Ибни Сино бештар таҳти таъсири паҳлавӣ буда ва Ибни Сино бисёре аз истилоҳоти илмӣ ва фалсафии форсиро ибдоъ кардааст.

== Намунаи наср ==
Буалӣ дар мантиқ менависад: «Ва қиёс бо-л-ҷумла сухане буд андар вай суханоне гуфта, ки чун пазируфтаед суханоне, ки андар вай гуфта омада буд, аз онҷо гуфторе дигар лозим ояд ҳар оина…»

== Асаргузорӣ ==
[[Абуҳомид Муҳаммади Ғазолӣ|Абуҳомид Муҳаммад Ғазолӣ]] дар китоби [[Мақосиду-л-фалосифа]] бисёр аз донишнома баҳра бурда ва гузидаҳое аз онро ба арабӣ тарҷума кардааст. Бархе пажӯҳишгарон нишон додаанд, ки бахшҳои зиёде аз «Мақосид» бо донишнома мутобиқанд.

== Нигаред низ ==
* [[Асарҳои форсии Ибни Сино]]
* [[Мақосиду-л-фалосифа]]
* [[Донишномаи шоҳӣ]]
* [[Донишномаи Эрон ва Ислом]]
* [[Донишномаи ҷаҳони Ислом]]
* [[Донишномаи Эронико]]

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Пайвандҳо ==
* [https://www.cgie.org.ir/fa/article/245466 Донишномаи Алоӣ] дар Доиратулмаорифи бузурги Исломӣ
* [https://rch.ac.ir/article/Details?id=9053 Донишномаи Алоӣ] дар Донишномаи ҷаҳони Ислом
{{ПБ }}

{{Ибни Сино}}

[[Гурӯҳ:Осори Ибни Сино]]
[[Гурӯҳ:Асарҳои илмии ҷаҳони ислом дар асрҳои миёна]]
[[Гурӯҳ:Адабиёти форсӣ]]
[[Гурӯҳ:Адабиёти метафизика]]
[[Гурӯҳ:Донишномаҳои форсӣ]]
[[Гурӯҳ:Донишномаҳо]]</text>
      <sha1>9bg570za4bqqm1d0l351p3on7vbsvw2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Меҳрон Мудирӣ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>298047</id>
    <revision>
      <id>1479615</id>
      <parentid>1442980</parentid>
      <timestamp>2026-07-08T20:22:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VASHGIRD</username>
        <id>8035</id>
      </contributor>
      <origin>1479615</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3962" sha1="ka4tdh5b7l2dmvmm9ofv7ih7hxmsm38" xml:space="preserve">{{Синамогар
|ном                  = Меҳрон Мудирӣ
|номи аслӣ            = {{lang-fa|مهران مدیری}}
|тасвир               = Mehran Modiri at Saate 5 Asr movie press conference.jpg
|бар                  = 
|тавсифи тасвир       = Меҳрон Мудирӣ дар конфронси хабарии пеш аз тавлиди филми синамоии «Соати 5-и аср», ки ба коргардонии худи вай дар соли 2017 сохта шуд.
|ном ҳангоми таваллуд = 
|таърихи таваллуд     = 07.04.1967
|зодгоҳ               = [[Теҳрон]], [[Эрон]]
|таърихи даргузашт    =
|маҳалли даргузашт    =
|шаҳрвандӣ            = {{Парчами Эрон|20px}} [[Эрон]]
|касб                 = [[ҳунарпеша]], [[овозхон]], [[Ровӣ|муҷрии телевизион]], [[коргардони филм]], [[таҳиякунандаи филм]]
|солҳои фаъолият      = 1979–{{Т. ҳ.}}
|самт                 = [[ҳунарпеша]], [[Телефилм|ҳунарпешаи телевизиюн]], [[овозхон]], [[Ровӣ|муҷрӣ]], [[таҳиякунандаи филм]], [[коргардон]]
|падар                = 
|модар                = 
|ҳамсар               =
|фарзандон            =
|мукофотҳо            = 
|викианбор            = Mehran Modiri
|imdb_id              = 2116358
|anim_id              = 
|сайт                 = https://modiri.ir/
}}

'''Меҳрон Мудирӣ''' ({{lang-fa|مهران مدیری}}; зод. [[7 апрел]]и [[соли 1967]]&lt;ref&gt;{{cite web |title=Mehran Modiri|url=https://www.imdb.com/name/nm2116358/|website=imdb.com|accessdate=2022-03-31|language=en}}&lt;/ref&gt;, [[Теҳрон]], [[Эрон]]&lt;ref&gt;{{cite web|title=مردی در حاشیه|url=https://www.yjc.news/fa/news/5168864/%D9%85%D8%B1%D8%AF%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%AD%D8%A7%D8%B4%DB%8C%D9%87|website=yjc.news|accessdate=31 March 2022|language=fa|date=07 April 2015|archivedate=2022-03-31|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220331172625/https://www.yjc.news/fa/news/5168864/%D9%85%D8%B1%D8%AF%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%AD%D8%A7%D8%B4%DB%8C%D9%87}}&lt;/ref&gt;) — ҳунарпеша, овозхон, коргардон, таҳиякунандаи филм ва муҷрии [[эрон]]ӣ.

Маҷаллаи «Newsweek» [[соли 2009]] дар мақолае Меҳрон Мудириро бистумин марди қудратманд дар Эрон номид&lt;ref&gt;{{cite web |title=The 20 Most Powerful People in Iran|url=https://www.newsweek.com/2009/05/22/iran-s-top-20.html|website=newsweek.com|accessdate=31 March 2022|language=en|date=22 May 2009}}&lt;/ref&gt;. Мудирӣ 9 маротиба барандаи «Ҷоизаи Ҳофиз» шуда, рекорди бештарин бурдро дар миёни ғолибони ин ҷоиза дорад.

== Зиндагинома	==

== Осор ==

== Ҷоизаҳо	==

== Пайвандҳои беруна ==

* [https://modiri.ir/ Сомонаи расмии Меҳрон Мудирӣ] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20220328080358/http://www.modiri.ir/ |date=2022-03-28 }}
* [https://data.bnf.fr/16582110/mehran_modiri/ Иттиллоия дар китобхонаи милли Фаронса BNF]
* [https://imdb.com/name/nm2116358/ Меҳрон Мудирӣ] дар [[IMDb]]
* [https://sourehcinema.com/People/People.aspx?Id=138112140083/ Меҳрон Мудирӣ]{{Пайванди мурда|date=April 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} дар [[Sourehcinema]]
* [https://instagram.com/mehranmodiri Меҳрон Мудирӣ] дар [[Instagram]]

[[Гурӯҳ:Ҳунармандон аз рӯи алифбо]]
[[Гурӯҳ:Ҳунарпешаҳои Эрон]]

== Эзоҳ ==</text>
      <sha1>ka4tdh5b7l2dmvmm9ofv7ih7hxmsm38</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1479616</id>
      <parentid>1479615</parentid>
      <timestamp>2026-07-08T20:29:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VASHGIRD</username>
        <id>8035</id>
      </contributor>
      <origin>1479616</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7372" sha1="q17dw2bkv9wuwh43q6tlrvmnj0rf7rv" xml:space="preserve">{{Синамогар
|ном                  = Меҳрон Мудирӣ
|номи аслӣ            = {{lang-fa|مهران مدیری}}
|тасвир               = Mehran Modiri at Saate 5 Asr movie press conference.jpg
|бар                  = 
|тавсифи тасвир       = Меҳрон Мудирӣ дар конфронси хабарии пеш аз тавлиди филми синамоии «Соати 5-и аср», ки ба коргардонии худи вай дар соли 2017 сохта шуд.
|ном ҳангоми таваллуд = 
|таърихи таваллуд     = 07.04.1967
|зодгоҳ               = [[Теҳрон]], [[Эрон]]
|таърихи даргузашт    =
|маҳалли даргузашт    =
|шаҳрвандӣ            = {{Парчами Эрон|20px}} [[Эрон]]
|касб                 = [[ҳунарпеша]], [[овозхон]], [[Ровӣ|муҷрии телевизион]], [[коргардони филм]], [[таҳиякунандаи филм]]
|солҳои фаъолият      = 1979–{{Т. ҳ.}}
|самт                 = [[ҳунарпеша]], [[Телефилм|ҳунарпешаи телевизиюн]], [[овозхон]], [[Ровӣ|муҷрӣ]], [[таҳиякунандаи филм]], [[коргардон]]
|падар                = 
|модар                = 
|ҳамсар               =
|фарзандон            =
|мукофотҳо            = 
|викианбор            = Mehran Modiri
|imdb_id              = 2116358
|anim_id              = 
|сайт                 = https://modiri.ir/
}}

'''Меҳрон Мудирӣ''' ({{lang-fa|مهران مدیری}}; зод. [[7 апрел]]и [[соли 1967|1967]]&lt;ref&gt;{{cite web |title=Mehran Modiri|url=https://www.imdb.com/name/nm2116358/|website=imdb.com|accessdate=2022-03-31|language=en}}&lt;/ref&gt;, [[Теҳрон]], [[Эрон]]&lt;ref&gt;{{cite web|title=مردی در حاشیه|url=https://www.yjc.news/fa/news/5168864/%D9%85%D8%B1%D8%AF%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%AD%D8%A7%D8%B4%DB%8C%D9%87|website=yjc.news|accessdate=31 March 2022|language=fa|date=07 April 2015|archivedate=2022-03-31|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220331172625/https://www.yjc.news/fa/news/5168864/%D9%85%D8%B1%D8%AF%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%AD%D8%A7%D8%B4%DB%8C%D9%87}}&lt;/ref&gt;) — ҳунарпеша, овозхон, коргардон, таҳиякунандаи филм ва муҷрии [[эрон]]ӣ.

Маҷаллаи «Newsweek» [[соли 2009]] дар мақолае Меҳрон Мудириро бистумин марди қудратманд дар Эрон номид&lt;ref&gt;{{cite web |title=The 20 Most Powerful People in Iran|url=https://www.newsweek.com/2009/05/22/iran-s-top-20.html|website=newsweek.com|accessdate=31 March 2022|language=en|date=22 May 2009}}&lt;/ref&gt;. Мудирӣ 9 маротиба барандаи «Ҷоизаи Ҳофиз» шуда, рекорди бештарин бурдро дар миёни ғолибони ин ҷоиза дорад.

== Зиндагинома ==
Меҳрон Мудирӣ 7 апрели соли 1967 (18 фарвардини 1346 ҳиҷрии шамсӣ) дар шаҳри Теҳрон ба дунё омадааст. Ӯ фарзанди охирини як оилаи шашнафара мебошад ва се бародари калонӣ дорад. Мудирӣ аз синни 16-солагӣ ба театр таваҷҷуҳ зоҳир карда, дар намоишномаҳои гуногун, аз ҷумла «Ҳамлет» (1990) рӯи саҳна омадааст. Дар соли 1989 вориди радио шуд ва шаш сол ба ҳайси гӯянда фаъолият кард. Меҳрон Мудирӣ дар ҷараёни ҷанги Эрону Ироқ (дар амалиёти Валфаҷри 8) ҳузур доштааст. 

== Фаъолияти эҷодӣ ==
Оғози шуҳрати Мудирӣ аз соли 1993 бо маҷмӯаи ҳаҷвии «Наврӯзи 72» оғоз шуд. Силсилафилми «Парвози 57» (1993) нахустин кори коргардонии ӯ дар телевизион буд, ки боис ба муаррифии чеҳраҳои нави ҳаҷви Эрон гардид. Баъдан, силсилафилми машҳури «Соати хуш» (1994—1995)-ро сохт, ки сабку нигоҳи наверо дар ҳаҷви телевизионии Эрон ба вуҷуд овард. Аз соли 2002 Мудирӣ сохти силсилафилмҳои шабонаи достонмеҳварро оғоз кард. Дар ин давра унсурҳои калидии нависандагии филмномаро Паймон Қосимхонӣ ба уҳда дошт. 

Баъд аз канористодӣ аз телевизион, Мудирӣ ба соҳаи Шабакаи намоиши хонагӣ (фурӯши филмҳо дар CD ва DVD) ворид шуд. Силсилафилми «Қаҳваи талх» (2010) ба муваффақтарин ва пурфурӯштарин) силсилафилм дар ин шабака табдил ёфт. Баъд аз он филмҳои ҳаҷвии «Виллои ман» (2012) ва «Шӯхӣ кардам...!» (2013)-ро коргардонӣ намуд. Мудирӣ дар соли 2014 бо силсилафилми «Дар ҳошия» ба телевизион бозгашт. Аз соли 2016 ӯ барандагии шоу-барномаи машҳури «Давриҳамӣ»-ро ба уҳда гирифт, ки ба яке аз пурбинтарин барномаҳои Садо ва Симои Эрон табдил ёфт. 

== Фаъолияти мусиқӣ ==
Меҳрон Мудирӣ дар соҳаи сарояндагӣ низ фаъолият дорад. Дар соли 2000 албоми «Аз рӯи содагӣ»-ро нашр кард. Ӯ сурудани титрҳои (сурудҳои аввалу охири) силсилафилмҳои худро («Шабҳои Барра», «Боғи Музаффар», «Қаҳваи талх») худаш ба уҳда дошт. Дар солҳои 2018 ва Юлиюси 2019 дар Бурҷи Милоди Теҳрон консертҳои бузурги зинда барпо намуд ва даромади онҳоро барои хайрия ва кӯдакхонаҳо сарф кард.

== Ҷоизаҳо	==

[[Гурӯҳ:Ҳунармандон аз рӯи алифбо]]
[[Гурӯҳ:Ҳунарпешаҳои Эрон]]

== Эзоҳ ==
&lt;references /&gt;

== Пайвандҳо ==

* [https://modiri.ir/ Сомонаи расмии Меҳрон Мудирӣ] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20220328080358/http://www.modiri.ir/ |date=2022-03-28 }}
* [https://data.bnf.fr/16582110/mehran_modiri/ Иттиллоия дар китобхонаи милли Фаронса BNF]
* [https://imdb.com/name/nm2116358/ Меҳрон Мудирӣ] дар [[IMDb]]
* [https://sourehcinema.com/People/People.aspx?Id=138112140083/ Меҳрон Мудирӣ]{{Пайванди мурда|date=April 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} дар [[Sourehcinema]]
* [https://instagram.com/mehranmodiri Меҳрон Мудирӣ] дар [[Instagram]]</text>
      <sha1>q17dw2bkv9wuwh43q6tlrvmnj0rf7rv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1479617</id>
      <parentid>1479616</parentid>
      <timestamp>2026-07-08T20:29:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VASHGIRD</username>
        <id>8035</id>
      </contributor>
      <origin>1479617</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7373" sha1="4spn51qr3h9ar3a4nikh4i86xb0qdck" xml:space="preserve">{{Синамогар
|ном                  = Меҳрон Мудирӣ
|номи аслӣ            = {{lang-fa|مهران مدیری}}
|тасвир               = Mehran Modiri at Saate 5 Asr movie press conference.jpg
|бар                  = 
|тавсифи тасвир       = Меҳрон Мудирӣ дар конфронси хабарии пеш аз тавлиди филми синамоии «Соати 5-и аср», ки ба коргардонии худи вай дар соли 2017 сохта шуд.
|ном ҳангоми таваллуд = 
|таърихи таваллуд     = 07.04.1967
|зодгоҳ               = [[Теҳрон]], [[Эрон]]
|таърихи даргузашт    =
|маҳалли даргузашт    =
|шаҳрвандӣ            = {{Парчами Эрон|20px}} [[Эрон]]
|касб                 = [[ҳунарпеша]], [[овозхон]], [[Ровӣ|муҷрии телевизион]], [[коргардони филм]], [[таҳиякунандаи филм]]
|солҳои фаъолият      = 1979–{{Т. ҳ.}}
|самт                 = [[ҳунарпеша]], [[Телефилм|ҳунарпешаи телевизиюн]], [[овозхон]], [[Ровӣ|муҷрӣ]], [[таҳиякунандаи филм]], [[коргардон]]
|падар                = 
|модар                = 
|ҳамсар               =
|фарзандон            =
|мукофотҳо            = 
|викианбор            = Mehran Modiri
|imdb_id              = 2116358
|anim_id              = 
|сайт                 = https://modiri.ir/
}}

'''Меҳрон Мудирӣ''' ({{lang-fa|مهران مدیری}}; зод. [[7 апрел]]и [[соли 1967|1967]]&lt;ref&gt;{{cite web |title=Mehran Modiri|url=https://www.imdb.com/name/nm2116358/|website=imdb.com|accessdate=2022-03-31|language=en}}&lt;/ref&gt;, [[Теҳрон]], [[Эрон]]&lt;ref&gt;{{cite web|title=مردی در حاشیه|url=https://www.yjc.news/fa/news/5168864/%D9%85%D8%B1%D8%AF%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%AD%D8%A7%D8%B4%DB%8C%D9%87|website=yjc.news|accessdate=31 March 2022|language=fa|date=07 April 2015|archivedate=2022-03-31|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220331172625/https://www.yjc.news/fa/news/5168864/%D9%85%D8%B1%D8%AF%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%AD%D8%A7%D8%B4%DB%8C%D9%87}}&lt;/ref&gt;) — ҳунарпеша, овозхон, коргардон, таҳиякунандаи филм ва муҷрии [[эрон]]ӣ.

Маҷаллаи «Newsweek» [[соли 2009]] дар мақолае Меҳрон Мудириро бистумин марди қудратманд дар Эрон номид&lt;ref&gt;{{cite web |title=The 20 Most Powerful People in Iran|url=https://www.newsweek.com/2009/05/22/iran-s-top-20.html|website=newsweek.com|accessdate=31 March 2022|language=en|date=22 May 2009}}&lt;/ref&gt;. Мудирӣ 10 маротиба барандаи «Ҷоизаи Ҳофиз» шуда, рекорди бештарин бурдро дар миёни ғолибони ин ҷоиза дорад.

== Зиндагинома ==
Меҳрон Мудирӣ 7 апрели соли 1967 (18 фарвардини 1346 ҳиҷрии шамсӣ) дар шаҳри Теҳрон ба дунё омадааст. Ӯ фарзанди охирини як оилаи шашнафара мебошад ва се бародари калонӣ дорад. Мудирӣ аз синни 16-солагӣ ба театр таваҷҷуҳ зоҳир карда, дар намоишномаҳои гуногун, аз ҷумла «Ҳамлет» (1990) рӯи саҳна омадааст. Дар соли 1989 вориди радио шуд ва шаш сол ба ҳайси гӯянда фаъолият кард. Меҳрон Мудирӣ дар ҷараёни ҷанги Эрону Ироқ (дар амалиёти Валфаҷри 8) ҳузур доштааст. 

== Фаъолияти эҷодӣ ==
Оғози шуҳрати Мудирӣ аз соли 1993 бо маҷмӯаи ҳаҷвии «Наврӯзи 72» оғоз шуд. Силсилафилми «Парвози 57» (1993) нахустин кори коргардонии ӯ дар телевизион буд, ки боис ба муаррифии чеҳраҳои нави ҳаҷви Эрон гардид. Баъдан, силсилафилми машҳури «Соати хуш» (1994—1995)-ро сохт, ки сабку нигоҳи наверо дар ҳаҷви телевизионии Эрон ба вуҷуд овард. Аз соли 2002 Мудирӣ сохти силсилафилмҳои шабонаи достонмеҳварро оғоз кард. Дар ин давра унсурҳои калидии нависандагии филмномаро Паймон Қосимхонӣ ба уҳда дошт. 

Баъд аз канористодӣ аз телевизион, Мудирӣ ба соҳаи Шабакаи намоиши хонагӣ (фурӯши филмҳо дар CD ва DVD) ворид шуд. Силсилафилми «Қаҳваи талх» (2010) ба муваффақтарин ва пурфурӯштарин) силсилафилм дар ин шабака табдил ёфт. Баъд аз он филмҳои ҳаҷвии «Виллои ман» (2012) ва «Шӯхӣ кардам...!» (2013)-ро коргардонӣ намуд. Мудирӣ дар соли 2014 бо силсилафилми «Дар ҳошия» ба телевизион бозгашт. Аз соли 2016 ӯ барандагии шоу-барномаи машҳури «Давриҳамӣ»-ро ба уҳда гирифт, ки ба яке аз пурбинтарин барномаҳои Садо ва Симои Эрон табдил ёфт. 

== Фаъолияти мусиқӣ ==
Меҳрон Мудирӣ дар соҳаи сарояндагӣ низ фаъолият дорад. Дар соли 2000 албоми «Аз рӯи содагӣ»-ро нашр кард. Ӯ сурудани титрҳои (сурудҳои аввалу охири) силсилафилмҳои худро («Шабҳои Барра», «Боғи Музаффар», «Қаҳваи талх») худаш ба уҳда дошт. Дар солҳои 2018 ва Юлиюси 2019 дар Бурҷи Милоди Теҳрон консертҳои бузурги зинда барпо намуд ва даромади онҳоро барои хайрия ва кӯдакхонаҳо сарф кард.

== Ҷоизаҳо	==

[[Гурӯҳ:Ҳунармандон аз рӯи алифбо]]
[[Гурӯҳ:Ҳунарпешаҳои Эрон]]

== Эзоҳ ==
&lt;references /&gt;

== Пайвандҳо ==

* [https://modiri.ir/ Сомонаи расмии Меҳрон Мудирӣ] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20220328080358/http://www.modiri.ir/ |date=2022-03-28 }}
* [https://data.bnf.fr/16582110/mehran_modiri/ Иттиллоия дар китобхонаи милли Фаронса BNF]
* [https://imdb.com/name/nm2116358/ Меҳрон Мудирӣ] дар [[IMDb]]
* [https://sourehcinema.com/People/People.aspx?Id=138112140083/ Меҳрон Мудирӣ]{{Пайванди мурда|date=April 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} дар [[Sourehcinema]]
* [https://instagram.com/mehranmodiri Меҳрон Мудирӣ] дар [[Instagram]]</text>
      <sha1>4spn51qr3h9ar3a4nikh4i86xb0qdck</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Қизил-Қирғизистон</title>
    <ns>0</ns>
    <id>304708</id>
    <revision>
      <id>1479556</id>
      <parentid>1333517</parentid>
      <timestamp>2026-07-08T13:13:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mirzoulugʻbek</username>
        <id>6887</id>
      </contributor>
      <comment>+photo</comment>
      <origin>1479556</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1657" sha1="acgthpa3cymtpc0qq4oje17jvq9u6c3" xml:space="preserve">{{МА
| мақом = Деҳа
|тасвир             = Кызыл-Кыргызстан (Манас) 1.jpg
| номи тоҷикӣ = Қизил-Қирғизистон 
| номи аслӣ = Кызыл-Кыргызстан
| кишвар = Қирғизистон
| минтақа = Вилояти Ҷалолобод{{!}}Ҷалолобод 
| шакли минтақа = Вилоят
| ноҳия =
| ҷомеа = Ҷалолобод
| шакли ҷомеа = Шаҳр
| забони расмӣ = қирғизӣ
| аҳолӣ = 1093
| соли барӯйхатгирӣ = 2022
| ҳайати миллӣ = [[қирғизҳо]] ва ғ.
| ҳайати динӣ = [[мусулмон]]он
| вақти минтақавӣ = +6
}}
'''Қизил-Қирғизистон''' ({{Lang-ky|Кызыл-Кыргызстан}}) — деҳа дар тобеияти шаҳри [[Ҷалолобод]]и [[вилояти Ҷалолобод]], [[Қирғизистон]]. 

== Аҳолӣ ==
Аҳолӣ — 1093 нафар дар соли 2022&lt;ref&gt;{{cite web|title = Численность населения областей, районов, городов, поселков городского типа, айылных аймаков и айылов (сел) Кыргызской Республики|website = Национальный статистический комитет Кыргызской Республики|url = http://stat.kg/ru/statistics/download/operational/825/|date=2023-01-18}}&lt;/ref&gt;.
== Эзоҳ ==
{{Эзоҳ}}
{{Шаҳрҳои вилояти Ҷалолобод}}
[[Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишини вилояти Ҷалолобод]]</text>
      <sha1>acgthpa3cymtpc0qq4oje17jvq9u6c3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ҳулагухон</title>
    <ns>0</ns>
    <id>316190</id>
    <revision>
      <id>1479657</id>
      <parentid>1397577</parentid>
      <timestamp>2026-07-09T09:09:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <comment>ислоҳ</comment>
      <origin>1479657</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7931" sha1="j7lr8mo2oc38d880jv1e674q85ioq12" xml:space="preserve">{{Ходими давлатӣ|монограмма=Hulagutamgha.png}}
'''Ҳулагухон''', '''Ғулагухон''' &lt;ref&gt;{{ВТ-ЭСБЕ|Гулагу}}&lt;/ref&gt; ( {{ТаърихиТаваллуд|||1217}} — {{ТаърихиДаргузашт|8|2|1265}}, [[Мароға]], Озарбойҷони Ҷанубӣ) — ҳоким, фармонраво ва сарвари муғул. Набераи [[Чингизхон]], писари Толуйхон ва Сорхахтани, бародари Ҳоқон Мунке ва Хубилайхон. Асосгузори сулолаи [[Элхонҳо]], ки дар Элхонии Эрон ҳукмронӣ мекард, дар [[Осиёи Ғарбӣ]] таъсис додааст.

== Ҷангҳо бо Беркехон ==
Соли [[Соли 1262|1262]] писари амаки ӯ Берке, ҳокими  [[Улуси Ҷучӣ]] ба Ҳулагухон муқобилият кард. Асоси идеолужии [[низоъ]] ин қасоси Беркехон, ки исломро қабул кардааст, аз [[Халифа|халифаи]] [[Аббосиён|Аббосӣ]] ал-Мустасим буд, ки бо фармони Ҳулагухон ба қатл расонида шуд, вале сабабҳои [[низоъ]] амиқтар буд.

== Зану фарзандон ==
Ҳулагухон чордаҳ писару ҳафт духтар дошт.

* Писарон

# [[Абоқохон|Абага]], дар [[Муғулистон]] аз Йисунҷин Хотун ба дунё омада, ҳамроҳи падараш ба Эрон омад ва баъд аз маргаш қудратро ба мерос гирифт.
# Ҷумукур, дар Муғулистон аз Гуюк-Хатун як моҳ пас аз таваллуди Абага таваллуд шудааст.
# Юшумут, модараш канизаи штаби Кутуи-Хотун бо номи Нокаҷин-эгечй буд.
# Текшин, аз Кутуй-Хотун.
# Тарагай, дар Муғулистон аз канизаи Боракчин аз қароргоҳи Кутуй-Хотун таваллуд шудааст.
# Тубшин, зодаи Нокаджин, модари Юшумут.
# Текудер, аз Кутуй-хотун.
# Ажай, модар - каниз бо номи Арикан-эгечи, духтари Тенгиз-гурген.
# Конкуртай, модар — канизи Эчуче-эгечй, аз штаби доку-зй.
# Йисудар, модар — каниза аз кароргохи Кутуи-Хотун.
# Менгу-Тимур (23 октябри 1256 - 26 апрели 1282), аз Олжей Хотун.
# Хулачу, модар — канизи Ил-эгечй, аз штаби Докуз-Хотун.
# Шибаучи, модар - Ил-эгечи
# Тогай-Тимур, модар — каниз аз кароргохи Кутуй-Хотун.

* Духтарон

# Булуган-ага, аз Гуюк-хотун. Вай зани Ҷумъа-гурген, писари Ҷучӣ аз қабилаи тотор, бародари Нукдон-хотун, модари Гайхату, зани калонии Абагахон шуд.
# Ҷемей [?], аз Олҷай-Хатун. Баъди вафоти хохараш Булуган-ага зани Чумъа-гурген шуд.
# Менглукан, аз Олжей-Хатун; вай ба Чакар-гурген, писари Бук-темур аз авлоди Ойрот дода шудааст.
# Тудугеч, модар — каниз аз штаби доки-мй.
# Тарагай, аз Арикан-эгечй.
# Кутлукан, аз Менгли-Кач-эгечи.
# Бобо, аз Олҷай Хотун.

== Эзоҳ ==
{{Эзоҳ}}

== Адабиёт ==

* {{Книга|автор=Абу Бакр ал-Кутби ал-Ахари|заглавие=Тарих-и шейх Увейс|ответственный=Пер. М. Д. Кязимова и В. З. Пириева|ссылка=http://www.vostlit.info/Texts/rus9/Uvejs/frametext.htm|место=Баку|издательство=Элм|год=1984|страницы=|ref=ал-Ахари}}
* {{Статья|автор=[[Вассаф]]|заглавие=История Вассафа|ссылка=http://www.vostlit.info/Texts/rus3/Vassaf/frametext.htm|место=М.|издательство=|год=1941|страницы=|ref=Вассаф}}
* {{Статья|заглавие=Из сочинений Ибнфадлаллаха Эломари|ответственный=Пер. [[В. Г. Тизенгаузен]]а|место=СПб.|год=1884|страницы=245—246|ref=аль-Омари}}
* {{Книга|автор=[[Рашид ад-Дин]]|заглавие=Сборник летописей|ссылка=http://www.vostlit.info/haupt-Dateien/index-Dateien/R.phtml?id=2057|ответственный=Перевод А. К. Арендса|место=М.-Л.|издательство=Издательство АН СССР|год=1946|том=3|страницы=|ref=Рашид ад-Дин}}
* {{Статья|автор=[[Бартольд В. В.]]|заглавие=Хулагу|ссылка=http://www.bartold.ru/node/276|место=М.|год=1971|издательство=Наука|страницы=512—513}}{{Пайванди мурда|date=April 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} (недоступная ссылка)
* {{Книга|заглавие=История Ирана с древнейших времен до конца XVIII века|ссылка=http://farhang-alshia.narod.ru/karbin/histoir5.html|место=Л.|издательство=[[Издательство Ленинградского университета]]|год=1958|страниц=390}}
* {{Книга|автор=Закиров С.|заглавие=Дипломатические отношения Золотой Орды с Египтом (XIII—XIV вв.)|место=М.|издательство=Наука|год=1966|страницы=9}}
* {{Книга|автор={{нп4|Амитай-Прейсс, Рувим|Amitai-Preiss R.||Reuven Amitai}}|заглавие=Mongols and Mamluks: the Mamluk-Īlkhānid War, 1260-1281|ссылка=https://books.google.com/books?id=dIaFbxD64nUC&amp;lpg=PP1&amp;hl=ru&amp;pg=PA11#v=onepage&amp;q&amp;f=false|место=Cambridge|издательство=[[Cambridge University Press]]|год=1995|allpages=272|isbn=0-521-46226-6|ref=Amitai-Preiss}}{{Пайванди мурда|date=April 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* {{Книга|заглавие=The Cambridge history of Iran|ссылка=https://books.google.ru/books?id=16yHq5v3QZAC&amp;printsec=frontcover&amp;hl=ru#v=onepage&amp;q&amp;f=false|место=Cambridge|издательство=Cambridge University Press|год=1968|том=5: The Saljuq and Mongol Periods|pages=340—352|allpages=762|isbn=521 06936 X|ref=Cambridge history of Iran}}

== Пайвандҳо ==

* {{Cite web|url=http://www.iranica.com/articles/hulagu-khan|title=Hulāgu khan.|author=Amitai R.|website=[[Encyclopædia Iranica]]|date=2004-12-15|lang=en|deadlink=no|accessdate=2010-07-13|archiveurl=https://www.webcitation.org/65TYsk7Lr?url=http://www.iranicaonline.org/articles/hulagu-khan|archivedate=2012-02-15}}
* {{Cite web|url=http://mehmeteti.150m.com/ilkhanids/hulagu.htm|title=Hulagu|author=Mehmet Eti.|website=Anatolian Coins|description=Монеты Хулагу|lang=en|deadlink=yes|accessdate=2010-07-13|archiveurl=https://web.archive.org/web/20060708222607/http://mehmeteti.150m.com/ilkhanids/hulagu.htm|archivedate=2006-07-08}}
[[Гурӯҳ:Даргузаштагони Эрон]]
[[Гурӯҳ:Шахсиятҳо аз рӯи алифбо]]
[[Гурӯҳ:Даргузаштагони соли 1265]]
[[Гурӯҳ:Даргузаштагони 8 феврал]]
[[Гурӯҳ:Зодагони соли 1217]]</text>
      <sha1>j7lr8mo2oc38d880jv1e674q85ioq12</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Императории Муғул</title>
    <ns>0</ns>
    <id>316776</id>
    <revision>
      <id>1479625</id>
      <parentid>1475980</parentid>
      <timestamp>2026-07-09T05:20:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <origin>1479625</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="26217" sha1="ju1zovsg3j8o9g3svjvkvvbe7xljv2a" xml:space="preserve">{{Давлати таърихӣ|p1=|flag_p1=12-р зууны Монгол ханлиг аймгууд.gif|p2=|s1=Ордаи тиллоӣ|flag_s1=Golden Horde 1389-ru.svg|s2=Улуси Чағатой|flag_s2=Chagatai Khanate map en.svg|s3=Давлати Ҳулагуиён|flag_s3=Государство Хулагуидов 1256–1335.png|s4=Империя Юань|flag_s4=Yuan Dynasty 1294.png|п2=Золотая Орда|п3=|п4=Чагатайский улус|п5=Государство Хулагуидов}}
[[Акс:Mongol_Empire_c.1207.png|мини| Имперотурии Муғул, тақрибан 1207]]
[[Акс:Mongol_Empire_(greatest_extent).svg|мини|Имперотурии Муғул дар 1279]]

'''Имперотурии Муғул''' ({{Lang-mn|Монголын эзэнт гүрэн|ᠮᠣᠩᠭᠣᠯ ᠤᠨ &lt;br&gt;ᠡᠵᠡᠨᠲᠦ &lt;br&gt;ᠭᠦᠷᠦᠨ}}; {{lang-mn2|Их Монгол улс|ᠶᠡᠺᠡ &lt;br&gt;ᠮᠣᠩᠭᠣᠯ &lt;br&gt;ᠤᠯᠤᠰ}}; ''Yeke Mongɣol ulus'' — «[[Урдуи Бузурги Муғул]]») — давлате, ки дар [[асри XIII]] дар натиҷаи истилоҳои [[Чингизхон]] ва ворисони ӯ ба вуҷуд омада, давлати Муғул аз [[Аврупои Шарқӣ]] то [[баҳри Ҷопон]] ва аз Новгород то Осиёи Ҷанубу Шарқӣ, бузургтарин давлати забтшуда дар таърихи ҷаҳон бешумор мерафт. Масоҳати давлат тақрибан 24 миллион км² ё 33 миллион км²).

Дар авҷи худ он минтақаҳои васеи [[Осиёи Марказӣ]], Сибири Ҷанубӣ, [[Аврупои Шарқӣ]], [[Шарқи Наздик]], [[Ҷумҳурии Мардумии Чин|Чин]] ва Тибетро дар бар мегирифт. Дар нимаи дуюми садаи XIII пошхӯрии имперотурӣ оғоз шуда ва [[соли 1269]] ба охир расид &lt;ref name=&quot;Почекаев&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.kyrgyz.ru/?page=36|title=Правовое положение Улуса Джучи в Монгольской империи 1224—1269 гг.|author=Почекаев Р. Ю.|description=Библиотека «Центральноазиатского исторического сервера»|lang=ru|deadlink=yes|accessdate=2010-04-17|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110808002117/http://www.kyrgyz.ru/?page=36|archivedate=2011-08-08}}&lt;/ref&gt;, вақте ки ҳар як хони ҳар улус (ба истиснои Хубилайхон, ки дар маркази имперотурӣ ҳукмронӣ мекард) худро мустақил эълон карданд ва ҳама якдигарро хони мустақили улусҳои алоҳида шинохтанд, ки ба онҳо Чингизиён сарварӣ мекарданд. Бузургтарин порчаҳои Муғулистони Кабир Имперотурии Юан, [[Улуси Ҷучӣ]] ([[Урдуи Заррин]]), Давлати Ҳулагуиён (Илхонӣ) ва [[Улуси Чағатой]] буданд. Хони бузург Хубилайхон, ки (1271) унвони император Юанро ба даст оварда, пойтахтро ба Хонбалик ([[Пекин]]и ҳозира) кучонда буд, бар тамоми улусҳо бартарият дошт. Дар ибтидои [[асри XIV]] ягонагии расмии имперотурӣ дар шакли конфедератсияи давлатҳои амалан мустақил барқарор гардид.

Дар соли 1368 Императории Юан аз байн рафт ва бо ҳамин [[Урдуи Бузурги Муғул]] низ ниҳоят аз байн рафт.

== Ном ==
Имперотурии Муғул худро бо забони муғулии ҳозира. — ''Yeke Mongɣol ulus;'' бо хати муғулии қадим. —''{{MongolUnicode|ᠶᠡᠬᠡ&lt;br&gt;ᠮᠣᠩᠭᠣᠯ&lt;br /&gt;ᠤᠯᠤᠰ}}''. Бо забони туркӣ — ''Kür uluγ ulus'' &lt;ref name=&quot;philology&quot;&gt;{{Cite book|title=Introduction to Altaic Philology: Turkic, Mongolian, Manchu|year=2010|page=169|last=Igor de Rachewiltz, Volker Rybatzki}}&lt;/ref&gt; меномиданд.

Муғулҳо давлати худро “Монго/Мунгу” – «Нуқра» номида, бо шабеҳи сулолаи «оҳанин» Хитон Ляо ва сулолаи Ҷурчен Ҷин “заррин” &lt;ref&gt;{{Книга|автор=Кычанов Е. И.|заглавие=Жизнь Темучжина, думавшего покорить мир: Чингис-хан. Личность и эпоха|ответственный=|издание=2-е изд., перераб. и доп|место=Москва|издательство=Издательская фирма «Восточная литература» РАН; Школа-Пpecc|год=1995|страницы=10|страниц=272|isbn=5-02-017390-8}}&lt;/ref&gt; . Дар матнхои хитоии «Хей-да ши-люэ»-и соли 1237 гуфта мешавад, ки аҳолии Муғулистони Кабир давлати худро «Сулолаи бузурги нуқра» номидаанд &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.vostlit.info/Texts/Dokumenty/China/XIII/1220-1240/Pen_Da_ja_Suj_Tin/frametext.htm|title=Краткие сведения о черных татарах|author=Пэн Да-я / пер. Линь Кюн-и и Н. Ц. Мункуева|website=Восточная литература|date=|publisher=www.vostlit.info|deadlink=no|accessdate=2018-12-01|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181122195558/http://www.vostlit.info/Texts/Dokumenty/China/XIII/1220-1240/Pen_Da_ja_Suj_Tin/frametext.htm|archivedate=2018-11-22}}&lt;/ref&gt; .

== Ташкили давлат ==
Темучин ([[Чингизхон]]) бар тоторҳо ва кереитҳо пирӯз шуда, ба ташкили халқи худ — лашкар шурӯъ кард. Дар зимистони солҳои 1203 — 1204 як қатор ислоҳот тайёр карда шуд, ки асоси давлати Муғулистонро гузоштанд.

==== Маъракаи Ҷебе ва Субедей ====
[[Акс:Mort_de_Muhammad_Hwârazmshâh.jpeg|чап|мини|Вафоти Муҳаммад Хоразмшоҳ. Миниётура аз дастнависи ''Ҷоми ат-таворих'']]

== Фурӯпошӣ (1259–1304) ==
Муғулҳо дар давраи имперутурӣ бо мушкилоти зиёди маъмурӣ рӯ ба рӯ шуданд. Ин бузургтарин имперутурӣ буд, ки бузургтарин қаламрави ҳамсоя дар таърихи ҷаҳонро дар бар мегирад. Он аз [[Лаҳистон|Лаҳистони]] муосир дар ғарб то [[Куриё]] дар шарқ ва аз Сибир дар шимол то халиҷи [[Уммон]] ва [[Вйетнам]] дар ҷануб тӯл кашида, тақрибан 33 миллион километрро ташкил медиҳад. &lt;math&gt;^2&lt;/math&gt;, (22 фоизи масоҳати умумии Замин) ва 1/4 аҳолии Замин (110 миллион нафар, гарчанде ки дар он вақт дар ҷаҳон қариб 480 миллион нафар одамон мавҷуд буданд).

=== Фурӯпошӣ ===
Дар соли 1368 имперутурии Юани Муғулистон дар натиҷаи шӯриши саллаи сурх дар [[Чин]] пош хӯрд. Дар соли 1380 Муҳрибаи Куликово ба амал омад, ки таъсири [[Урдуи Заррин|Урдуи Зарринро]] дар қаламрави Князии Маскав суст кард. Истгоҳи дарёи Угра дар соли 1480 боиси бардошта шудани юғи муғул-тоторҳо гардид. Давраи парокандагии феодалӣ ва ҷангҳои байниҳамдигарии Осиёи Миёна боиси дар миёнаҳои асри XIV сарнагун шудани [[улуси Чағатой]] гардид.

Ба гуфтаи [[Лев Гумилёв]], гарчанде ки хунҳо, [[туркҳо]] ва муғулҳо аз ҳамдигар хеле фарқ мекарданд, ҳамаашон дар як вақт монеае шуданд, ки ҳамлаи Чинро дар сарҳади даштҳо боздорад&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://gumilevica.kulichki.net/articles/Article16.htm|title=ЛЮДИ И ПРИРОДА ВЕЛИКОЙ СТЕПИ|deadlink=no|accessdate=2013-12-16|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130407040942/http://gumilevica.kulichki.net/articles/Article16.htm|archivedate=2013-04-07}}&lt;/ref&gt;.

== Мерос ==
[[Акс:Mongols-map.png|алт=Map of Asia|мини|316x316пкс| Дар ин харита сарҳадҳои императории Муғулистон дар [[асри XIII]] дар муқоиса бо сукунати ҳозираи муғулҳо дар Муғулистон, Русия, Осиёи Марказӣ ва Чин нишон дода шудаанд.]]
[[Акс:Facial_Chronicle_-_b.10,_p.049_-_Tokhtamysh_at_Moscow.jpg|чап|мини| Тӯхтамиш ва лашкари [[Урдуи Заррин]] ба муҳосираи Маскав шурӯъ карданд (1382)]]
[[Акс:Humayun (left) with his father Babur (right), painted circa 1640 (Late Shah Jahan Album).jpg|мини| Аввалин [[Бобур|Бобури]] Бузурги Муғул ва вориси у Ҳумоюн]]
Имперотурии Муғул, ки дар авҷи худ бузургтарин империяи таърихӣ буд, ба муттаҳидшавии минтақаҳои калон таъсири назаррас расонд, ки баъзеи онҳо (аз қабили Русия ва Чин) то имрӯз, ҳарчанд дар зери шаклҳои гуногуни [[ҳукумат]] муттаҳид боқӣ мемонанд. Муғулҳо, ба ғайр аз аҳолии асосӣ, пас аз фурӯпошии империя, эҳтимолан аз ҷониби аҳолии маҳаллӣ ассимилятсия шуданд ва баъзе аз ин наслҳо динҳои маҳаллиро қабул карданд, масалан, сокинони хониҳои шарқӣ асосан [[Буддоия|дини буддоияро]] қабул карданд ва сокинон аз се хонии ғарбӣ[[Ислом|исломро]] қабул карданд, асосан аз ҷараёни тасаввуф&lt;ref&gt;Foltz. pp. 105—106.&lt;/ref&gt;.

Тибқи баъзе маъхазҳо, истилоҳои [[Чингизхон]] боиси харобии бесобиқаи қаламравҳои минтақаҳои ҷуғрофии таҳти тасарруфи ӯ ва аз ин рӯ, ба баъзе тағйирот дар вазъи демографии Осиё, аз қабили муҳоҷирати оммавии қабилаҳои эронии Осиёи Марказӣ дар Эрони муосир оварда расониданд. Ҷаҳони ислом низ дар натиҷаи ҳамлаи муғулҳо ба таври назаррас тағйир ёфт. Аҳолии куҳи Эрон ба касалӣ ва гуруснагии васеъ дучор омад, ки аз чор се хиссаи ахолй (10—15 миллион нафар) кушта шуд. Муаррих Стивен Уорд бар ин назар аст, ки аҳолии Эрон то нимаи [[асри XX]] натавонистаанд сатҳи то муғулҳоро барқарор кунанд &lt;ref name=&quot;Steve Ward&quot;&gt;{{Книга|заглавие=Бессмертный: Военная история Ирана и его вооруженных сил|ссылка=https://books.google.com/books?id=8eUTLaaVOOQC&amp;pg=PA39&amp;dq#v=onepage&amp;q=&amp;f=false|издательство={{Нп3|Georgetown University Press}}|год=2009|страницы=39|isbn=1-58901-258-5|ref=R. Ward|автор=R. Ward, Steven}}&lt;/ref&gt; .

== Ҳокимон ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
!№.
! Хон
! Тасвир
! Оғози ҳукмронӣ
! Охири ҳукмронӣ
! Пайдоиш
|-
| 1
| [[Чингизхон]]
|[[Акс:YuanEmperorAlbumGenghisPortrait.jpg|марказ|бе_чаҳорчӯба|180x180пкс]]
| 1206
| 1227
|
|-
| 2
| Уктойхон
|[[Акс:YuanEmperorAlbumOgedeiPortrait.jpg|марказ|бе_чаҳорчӯба|180x180пкс]]
| 1229
| 1241
| писари сеюми Чингизхон
|-
| 3
| Гуюк
|[[Акс:Guyuk_khan_from_Persian_miniature.jpg|алт=без рамки|марказ|180x180пкс| бе чорчуба]]
| 1246
| 1248
| писари Уктой
|-
| 4
| Мунке
|[[Акс:Möngke_Khan.jpg|алт=без рамки|марказ|180x180пкс| бе чорчуба]]
| 1251
| 1259
| писари Толуй
|-
| 5
| Хубилай
|[[Акс:YuanEmperorAlbumKhubilaiPortrait.jpg|марказ|бе_чаҳорчӯба|180x180пкс]]
| 1260
| 1271
| писари Толуй
|-
! colspan=&quot;7&quot; | Аз соли 1271 унвони хони бузург ба ҳокимони давлати Юан мерос мондааст &lt;ref&gt;Правители Мира. В. Эрлихман. 2009.&lt;/ref&gt; .
|}
Аз соли 1259 то 1264 бародари хурдии ӯ ва рақиби Ариғ Буғо ҳамзамон бо Ҳубилай ҳукмронӣ мекард.

=== Регентҳо ===

* Толуй писари хурдии Чингизхон (регенти 1227-1229) мебошад.
* Дорегене (Туракина) — бевазани Огедей (регент 1242—1246).
* Огул-Гаймиш — бевазани Гуюк (регенти 1248—1251).

== Ҳамчунин нигаред ==

* Таърихи Муғулистон
* Асри бераҳм

== Эзоҳ ==
{{Эзоҳ}}

== Адабиёт ==
{{Refbegin|2}}
;Основная
* [[Карпини, Джованни Плано|Карпини]], [[Гийом де Рубрук]], [https://runivers.ru/lib/detail.php?ID=140714 История Монголов / Путешествие в восточные страны, СПб.: 1911.]{{Пайванди мурда|date=January 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* {{Книга|заглавие=Армянские источники о монголах (Извлечения из рукописей XIII—XIV вв.)|ответственный=|ссылка=|место=М.|издательство=|год=1962|страниц=|страницы=}}
* {{Книга|автор=[[Джувейни, Ата Малик|Ата-Мелик Джувейни.]]|заглавие=Чингисхан. История Завоевателя Мира|оригинал=|ответственный=Перевод с текста Мирзы Мухаммеда Казвини на английский язык Дж. Э. Бойла, с предисловием и библиографией Д. О. Моргана. Перевод текста с английского на русский язык Е. Е. Харитоновой|место=М.|издательство=«Издательский Дом МАГИСТР-ПРЕСС»|год=2004|страницы=|страниц=690|isbn=5-89317-201-9|тираж=2000}}
* {{Статья}}
* {{Книга|автор=[[Ибн аль-Асир|Ибн ал-Асир]]|заглавие=Ал-Камил фи- та’рих. «Полный свод истории»|оригинал=|ответственный=Пер. и комм. П. Г. Булгакова; Доп. к пер., введ. и указ. Ш. С. Камолиддина|место=Ташкент|издательство=Узбекистан|год=2006|страницы=|страниц=560|isbn=5-640-02794-0|тираж=3000|ref=Ибн аль-Асир}}
* {{Статья}}
* {{Статья}}
* {{Статья}}
* {{Книга|автор=[[Киракос Гандзакеци]].|заглавие=История Армении|ответственный=Перевод с древнеармянского, предисловие и комментарий Л. А. Ханларян|ссылка=http://www.vostlit.info/haupt-Dateien/index-Dateien/G.phtml?id=2044|место=М.|издательство=Наука|год=1976|страницы=}}
* {{Статья}}
* {{Статья}} — В этой публикации дан перевод только части текста памятника (примерно 45% от всего текста). Полный перевод сочинения Пэн Да—я и Сюй Тина &quot;Хэйда шилюэ (Краткие известия о чёрных татарах)&quot; осуществлён Р.П. Храпачевским и опубликован в книге &quot;Золотая Орда в источниках. Том третий. Китайские и монгольские источники&quot;, М. 2009.
* {{Статья|страницы 79—199}}
* {{Книга|заглавие=Мэн-да бэй-лу («Полное описание монголо-татар»)|ответственный=Пер. Н. Ц. Мункуева|ссылка=http://kitap.net.ru/archive/21-text.php|место=М.|издательство=Наука|год=1975|страницы=}}
* {{Статья}}
* {{Книга|автор=[[Рашид ад-Дин]].|заглавие=Сборник летописей|ответственный=Перевод с персидского Л. А. Хетагурова, редакция и примечания профессора А. А. Семёнова|ссылка=http://www.vostlit.info/haupt-Dateien/index-Dateien/R.phtml?id=2057|место=М., Л.|издательство=Издательство АН СССР|год=1952|том=1, кн. 1|страницы=}}
* {{Книга|автор=Рашид ад-Дин.|заглавие=Сборник летописей|ответственный=Перевод с персидского О. И. Смирновой, редакция профессора А. А. Семёнова|ссылка=|место=М., Л.|издательство=Издательство АН СССР|год=1952|том=1, кн. 2|страницы=}}
* {{Книга|автор=Рашид ад-Дин.|заглавие=Сборник летописей|ответственный=Перевод с персидского Ю. П. Верховского, редакция профессора И. П. Петрушевского|ссылка=|место=М., Л.|издательство=Издательство АН СССР|год=1960|том=2|страницы=}}
* {{Книга|автор=Рашид ад-Дин.|заглавие=Сборник летописей|ссылка=|ответственный=Перевод А. К. Арендса|место=М., Л.|издательство=Издательство АН СССР|год=1946|том=3|страницы=}}
* {{Статья}}
* {{Книга|автор=|заглавие=«[[Хэй-да ши-люэ]]»: источник по истории монголов XIII в.|оригинал=|ответственный=Отв. ред. А. Ш. Кадырбаев|ссылка=|место=М|издательство=Восточная литература|год=2016|страницы=|страниц=254|серия=|isbn=978-5-02-039770-5|тираж=|ref=Хэй да ши люэ}}

;Дополнительная
* {{Статья}}
* {{Книга|автор=[[Вернадский, Георгий Владимирович|Вернадский Г. В.]]|заглавие=Монголы и Русь|оригинал=The Mongols and Russia|ответственный=Пер с англ. Е. П. Беренштейна, Б. Л. Губмана, О. В. Строгановой|ссылка=http://gumilevica.kulichki.net/VGV/vgv3.htm|место=Тверь, М.|издательство=ЛЕАН, АГРАФ|год=1997|страницы=|страниц=480|isbn=5-85929-004-6|тираж=7000}}
* {{Книга|автор=[[Греков, Борис Дмитриевич|Греков Б. Д.]], [[Якубовский, Александр Юрьевич|Якубовский А. Ю.]]|заглавие=Золотая Орда и её падение|ссылка=http://www.krotov.info/lib_sec/04_g/gre/grekov_01.htm|место=М., Л.|издательство=Издательство АН СССР|год=1950|страницы=}}
* {{Книга|автор=[[Гумилёв, Лев Николаевич|Гумилёв Л. Н.]]|заглавие=Поиски вымышленного царства (Легенда о «государстве пресвитера Иоанна»)|ссылка=http://gumilevica.kulichki.net/SIK/index.html|место=М.|издательство=Айрис-пресс|год=2002|страниц=432|серия=Библиотека истории и культуры|isbn=5-8112-0021-8}}
* {{Книга|автор=Далай Ч.|заглавие=Монголия в XIII—XIV веках|ответственный=Отв. редактор Б. П. Гуревич|место=М.|издательство=Наука|год=1983|страницы=}}
* {{Книга|автор=Закиров С.|заглавие=Дипломатические отношения Золотой Орды с Египтом (XIII—XIV вв.)|место=М.|издательство=Наука|год=1966|страницы=|страниц=160}}
* {{Книга|автор=[[Крадин, Николай Николаевич|Крадин Н. Н.]], [[Скрынникова, Татьяна Дмитриевна|Скрынникова Т. Д.]]|заглавие=Империя Чингис-хана|ссылка=http://www.vostlit.ru/KartNotSerial/kart153.htm|ответственный=|издание=|место=М.|издательство=Издательская фирма «Восточная литература» РАН|год=2006|страницы=|страниц=558|isbn=5-02-018521-3|тираж=1200|ref=}} {{Wayback}}
* {{Статья}}
* {{Статья}}
* {{Статья}}
* {{Книга|автор=Россаби Морис|заглавие=Золотой век империи монголов. Жизнь и эпоха|место=СПб.|издательство=Евразия|год=2009|страниц=480|серия=Историческая библиотека|isbn=978-5-8071-0335-2|ref=Россаби|тираж=1500}}
* {{Статья}}
* {{Статья}}
* {{Книга|автор=Хафизов Г. Г|заглавие=Распад Монгольской империи и образование улуса Джучи|место=Казань|издательство=Татарское книжное издательство|год=2000|страниц=94|серия=|isbn=5-298-00990-5|ref=Хафизов}}
* {{Книга|автор=[[Храпачевский, Роман Петрович|Храпачевский Р. П.]]|заглавие=Военная держава Чингисхана|место=М.|издательство=[[АСТ (издательство)|АСТ]]: ЛЮКС|год=2005|страниц=557, [3]|серия=Военно-историческая библиотека|isbn=5-17-027916-7|тираж=5000}}
* {{Статья}}
* {{Книга|автор=Жан-Поль Ру.|заглавие=История империи монголов|оригинал=History of Mongol Empire|ссылка=|ответственный=Пер с фр. З. З. Сажиновой. науч. ред. П. Б. Коновалов, [[Чагдуров, Сергей Шагжиевич|С.Ш. Чагдуров]]|место=Улан-Удэ|издательство=Изд-во Бурятского госуниверситета|год=2006|страницы=|страниц=672|isbn=5-85213-906-8|тираж=500}}
{{Refend}}

== Пайвандҳо ==

* {{Cite web|url=http://www.wirade.ru/history/history_atlas_mong_imperii.html|title=Атлас Монгольской империи онлайн|description=Удел Могултая|deadlink=no|accessdate=2010-04-16|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120127115719/http://www.wirade.ru/history/history_atlas_mong_imperii.html|archivedate=2012-01-27}}
* Монгольская феодальная империя // Большая советская энциклопедия : [в 30 т.] / гл. ред.  А. М. Прохоров. — 3-е изд. — М. : Советская энциклопедия, 1969—1978.
* Монгольские завоевания // Большая советская энциклопедия : [в 30 т.] / гл. ред.  А. М. Прохоров. — 3-е изд. — М. : Советская энциклопедия, 1969—1978.
* ''Уэзерфорд Дж.'' {{Cite web|url=http://www.legendtour.ru/rus/mongolia/text/weatherford_genghis_khan.pdf|title=Чингисхан и рождение современного мира|deadlink=yes|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140716143321/http://www.legendtour.ru/rus/mongolia/text/weatherford_genghis_khan.pdf|archivedate=2014-07-16}} = Genghis Khan and the Making of the Modern World. / [Пер. с англ. Е. Лихтенштейна]. — М. : АСТ ; Владимир : ВКТ, 2008. — 493, [2] с. : ил. ISBN 978-5-17-031548-2
* [http://www.tomovl.ru/century13.html Завоевание Руси татаро-монголами. Интерактивная карта]
[[Гурӯҳ:Подшоҳиҳои гузаштаи Аврупо]]
[[Гурӯҳ:Шоҳаншоҳиҳои Осиё]]
[[Гурӯҳ:Подшоҳиҳои гузашта дар Аврупо]]
[[Гурӯҳ:Давлатҳои таърихии Осиё]]
[[Гурӯҳ:Pages with unreviewed translations]]
[[Гурӯҳ:Императории муғул| ]]</text>
      <sha1>ju1zovsg3j8o9g3svjvkvvbe7xljv2a</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1479627</id>
      <parentid>1479625</parentid>
      <timestamp>2026-07-09T05:27:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <comment>/* Ҳамчунин нигаред */</comment>
      <origin>1479627</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="26225" sha1="45pddttdtfj1xokq27l21kes3y4z0v0" xml:space="preserve">{{Давлати таърихӣ|p1=|flag_p1=12-р зууны Монгол ханлиг аймгууд.gif|p2=|s1=Ордаи тиллоӣ|flag_s1=Golden Horde 1389-ru.svg|s2=Улуси Чағатой|flag_s2=Chagatai Khanate map en.svg|s3=Давлати Ҳулагуиён|flag_s3=Государство Хулагуидов 1256–1335.png|s4=Империя Юань|flag_s4=Yuan Dynasty 1294.png|п2=Золотая Орда|п3=|п4=Чагатайский улус|п5=Государство Хулагуидов}}
[[Акс:Mongol_Empire_c.1207.png|мини| Имперотурии Муғул, тақрибан 1207]]
[[Акс:Mongol_Empire_(greatest_extent).svg|мини|Имперотурии Муғул дар 1279]]

'''Имперотурии Муғул''' ({{Lang-mn|Монголын эзэнт гүрэн|ᠮᠣᠩᠭᠣᠯ ᠤᠨ &lt;br&gt;ᠡᠵᠡᠨᠲᠦ &lt;br&gt;ᠭᠦᠷᠦᠨ}}; {{lang-mn2|Их Монгол улс|ᠶᠡᠺᠡ &lt;br&gt;ᠮᠣᠩᠭᠣᠯ &lt;br&gt;ᠤᠯᠤᠰ}}; ''Yeke Mongɣol ulus'' — «[[Урдуи Бузурги Муғул]]») — давлате, ки дар [[асри XIII]] дар натиҷаи истилоҳои [[Чингизхон]] ва ворисони ӯ ба вуҷуд омада, давлати Муғул аз [[Аврупои Шарқӣ]] то [[баҳри Ҷопон]] ва аз Новгород то Осиёи Ҷанубу Шарқӣ, бузургтарин давлати забтшуда дар таърихи ҷаҳон бешумор мерафт. Масоҳати давлат тақрибан 24 миллион км² ё 33 миллион км²).

Дар авҷи худ он минтақаҳои васеи [[Осиёи Марказӣ]], Сибири Ҷанубӣ, [[Аврупои Шарқӣ]], [[Шарқи Наздик]], [[Ҷумҳурии Мардумии Чин|Чин]] ва Тибетро дар бар мегирифт. Дар нимаи дуюми садаи XIII пошхӯрии имперотурӣ оғоз шуда ва [[соли 1269]] ба охир расид &lt;ref name=&quot;Почекаев&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.kyrgyz.ru/?page=36|title=Правовое положение Улуса Джучи в Монгольской империи 1224—1269 гг.|author=Почекаев Р. Ю.|description=Библиотека «Центральноазиатского исторического сервера»|lang=ru|deadlink=yes|accessdate=2010-04-17|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110808002117/http://www.kyrgyz.ru/?page=36|archivedate=2011-08-08}}&lt;/ref&gt;, вақте ки ҳар як хони ҳар улус (ба истиснои Хубилайхон, ки дар маркази имперотурӣ ҳукмронӣ мекард) худро мустақил эълон карданд ва ҳама якдигарро хони мустақили улусҳои алоҳида шинохтанд, ки ба онҳо Чингизиён сарварӣ мекарданд. Бузургтарин порчаҳои Муғулистони Кабир Имперотурии Юан, [[Улуси Ҷучӣ]] ([[Урдуи Заррин]]), Давлати Ҳулагуиён (Илхонӣ) ва [[Улуси Чағатой]] буданд. Хони бузург Хубилайхон, ки (1271) унвони император Юанро ба даст оварда, пойтахтро ба Хонбалик ([[Пекин]]и ҳозира) кучонда буд, бар тамоми улусҳо бартарият дошт. Дар ибтидои [[асри XIV]] ягонагии расмии имперотурӣ дар шакли конфедератсияи давлатҳои амалан мустақил барқарор гардид.

Дар соли 1368 Императории Юан аз байн рафт ва бо ҳамин [[Урдуи Бузурги Муғул]] низ ниҳоят аз байн рафт.

== Ном ==
Имперотурии Муғул худро бо забони муғулии ҳозира. — ''Yeke Mongɣol ulus;'' бо хати муғулии қадим. —''{{MongolUnicode|ᠶᠡᠬᠡ&lt;br&gt;ᠮᠣᠩᠭᠣᠯ&lt;br /&gt;ᠤᠯᠤᠰ}}''. Бо забони туркӣ — ''Kür uluγ ulus'' &lt;ref name=&quot;philology&quot;&gt;{{Cite book|title=Introduction to Altaic Philology: Turkic, Mongolian, Manchu|year=2010|page=169|last=Igor de Rachewiltz, Volker Rybatzki}}&lt;/ref&gt; меномиданд.

Муғулҳо давлати худро “Монго/Мунгу” – «Нуқра» номида, бо шабеҳи сулолаи «оҳанин» Хитон Ляо ва сулолаи Ҷурчен Ҷин “заррин” &lt;ref&gt;{{Книга|автор=Кычанов Е. И.|заглавие=Жизнь Темучжина, думавшего покорить мир: Чингис-хан. Личность и эпоха|ответственный=|издание=2-е изд., перераб. и доп|место=Москва|издательство=Издательская фирма «Восточная литература» РАН; Школа-Пpecc|год=1995|страницы=10|страниц=272|isbn=5-02-017390-8}}&lt;/ref&gt; . Дар матнхои хитоии «Хей-да ши-люэ»-и соли 1237 гуфта мешавад, ки аҳолии Муғулистони Кабир давлати худро «Сулолаи бузурги нуқра» номидаанд &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.vostlit.info/Texts/Dokumenty/China/XIII/1220-1240/Pen_Da_ja_Suj_Tin/frametext.htm|title=Краткие сведения о черных татарах|author=Пэн Да-я / пер. Линь Кюн-и и Н. Ц. Мункуева|website=Восточная литература|date=|publisher=www.vostlit.info|deadlink=no|accessdate=2018-12-01|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181122195558/http://www.vostlit.info/Texts/Dokumenty/China/XIII/1220-1240/Pen_Da_ja_Suj_Tin/frametext.htm|archivedate=2018-11-22}}&lt;/ref&gt; .

== Ташкили давлат ==
Темучин ([[Чингизхон]]) бар тоторҳо ва кереитҳо пирӯз шуда, ба ташкили халқи худ — лашкар шурӯъ кард. Дар зимистони солҳои 1203 — 1204 як қатор ислоҳот тайёр карда шуд, ки асоси давлати Муғулистонро гузоштанд.

==== Маъракаи Ҷебе ва Субедей ====
[[Акс:Mort_de_Muhammad_Hwârazmshâh.jpeg|чап|мини|Вафоти Муҳаммад Хоразмшоҳ. Миниётура аз дастнависи ''Ҷоми ат-таворих'']]

== Фурӯпошӣ (1259–1304) ==
Муғулҳо дар давраи имперутурӣ бо мушкилоти зиёди маъмурӣ рӯ ба рӯ шуданд. Ин бузургтарин имперутурӣ буд, ки бузургтарин қаламрави ҳамсоя дар таърихи ҷаҳонро дар бар мегирад. Он аз [[Лаҳистон|Лаҳистони]] муосир дар ғарб то [[Куриё]] дар шарқ ва аз Сибир дар шимол то халиҷи [[Уммон]] ва [[Вйетнам]] дар ҷануб тӯл кашида, тақрибан 33 миллион километрро ташкил медиҳад. &lt;math&gt;^2&lt;/math&gt;, (22 фоизи масоҳати умумии Замин) ва 1/4 аҳолии Замин (110 миллион нафар, гарчанде ки дар он вақт дар ҷаҳон қариб 480 миллион нафар одамон мавҷуд буданд).

=== Фурӯпошӣ ===
Дар соли 1368 имперутурии Юани Муғулистон дар натиҷаи шӯриши саллаи сурх дар [[Чин]] пош хӯрд. Дар соли 1380 Муҳрибаи Куликово ба амал омад, ки таъсири [[Урдуи Заррин|Урдуи Зарринро]] дар қаламрави Князии Маскав суст кард. Истгоҳи дарёи Угра дар соли 1480 боиси бардошта шудани юғи муғул-тоторҳо гардид. Давраи парокандагии феодалӣ ва ҷангҳои байниҳамдигарии Осиёи Миёна боиси дар миёнаҳои асри XIV сарнагун шудани [[улуси Чағатой]] гардид.

Ба гуфтаи [[Лев Гумилёв]], гарчанде ки хунҳо, [[туркҳо]] ва муғулҳо аз ҳамдигар хеле фарқ мекарданд, ҳамаашон дар як вақт монеае шуданд, ки ҳамлаи Чинро дар сарҳади даштҳо боздорад&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://gumilevica.kulichki.net/articles/Article16.htm|title=ЛЮДИ И ПРИРОДА ВЕЛИКОЙ СТЕПИ|deadlink=no|accessdate=2013-12-16|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130407040942/http://gumilevica.kulichki.net/articles/Article16.htm|archivedate=2013-04-07}}&lt;/ref&gt;.

== Мерос ==
[[Акс:Mongols-map.png|алт=Map of Asia|мини|316x316пкс| Дар ин харита сарҳадҳои императории Муғулистон дар [[асри XIII]] дар муқоиса бо сукунати ҳозираи муғулҳо дар Муғулистон, Русия, Осиёи Марказӣ ва Чин нишон дода шудаанд.]]
[[Акс:Facial_Chronicle_-_b.10,_p.049_-_Tokhtamysh_at_Moscow.jpg|чап|мини| Тӯхтамиш ва лашкари [[Урдуи Заррин]] ба муҳосираи Маскав шурӯъ карданд (1382)]]
[[Акс:Humayun (left) with his father Babur (right), painted circa 1640 (Late Shah Jahan Album).jpg|мини| Аввалин [[Бобур|Бобури]] Бузурги Муғул ва вориси у Ҳумоюн]]
Имперотурии Муғул, ки дар авҷи худ бузургтарин империяи таърихӣ буд, ба муттаҳидшавии минтақаҳои калон таъсири назаррас расонд, ки баъзеи онҳо (аз қабили Русия ва Чин) то имрӯз, ҳарчанд дар зери шаклҳои гуногуни [[ҳукумат]] муттаҳид боқӣ мемонанд. Муғулҳо, ба ғайр аз аҳолии асосӣ, пас аз фурӯпошии империя, эҳтимолан аз ҷониби аҳолии маҳаллӣ ассимилятсия шуданд ва баъзе аз ин наслҳо динҳои маҳаллиро қабул карданд, масалан, сокинони хониҳои шарқӣ асосан [[Буддоия|дини буддоияро]] қабул карданд ва сокинон аз се хонии ғарбӣ[[Ислом|исломро]] қабул карданд, асосан аз ҷараёни тасаввуф&lt;ref&gt;Foltz. pp. 105—106.&lt;/ref&gt;.

Тибқи баъзе маъхазҳо, истилоҳои [[Чингизхон]] боиси харобии бесобиқаи қаламравҳои минтақаҳои ҷуғрофии таҳти тасарруфи ӯ ва аз ин рӯ, ба баъзе тағйирот дар вазъи демографии Осиё, аз қабили муҳоҷирати оммавии қабилаҳои эронии Осиёи Марказӣ дар Эрони муосир оварда расониданд. Ҷаҳони ислом низ дар натиҷаи ҳамлаи муғулҳо ба таври назаррас тағйир ёфт. Аҳолии куҳи Эрон ба касалӣ ва гуруснагии васеъ дучор омад, ки аз чор се хиссаи ахолй (10—15 миллион нафар) кушта шуд. Муаррих Стивен Уорд бар ин назар аст, ки аҳолии Эрон то нимаи [[асри XX]] натавонистаанд сатҳи то муғулҳоро барқарор кунанд &lt;ref name=&quot;Steve Ward&quot;&gt;{{Книга|заглавие=Бессмертный: Военная история Ирана и его вооруженных сил|ссылка=https://books.google.com/books?id=8eUTLaaVOOQC&amp;pg=PA39&amp;dq#v=onepage&amp;q=&amp;f=false|издательство={{Нп3|Georgetown University Press}}|год=2009|страницы=39|isbn=1-58901-258-5|ref=R. Ward|автор=R. Ward, Steven}}&lt;/ref&gt; .

== Ҳокимон ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
!№.
! Хон
! Тасвир
! Оғози ҳукмронӣ
! Охири ҳукмронӣ
! Пайдоиш
|-
| 1
| [[Чингизхон]]
|[[Акс:YuanEmperorAlbumGenghisPortrait.jpg|марказ|бе_чаҳорчӯба|180x180пкс]]
| 1206
| 1227
|
|-
| 2
| Уктойхон
|[[Акс:YuanEmperorAlbumOgedeiPortrait.jpg|марказ|бе_чаҳорчӯба|180x180пкс]]
| 1229
| 1241
| писари сеюми Чингизхон
|-
| 3
| Гуюк
|[[Акс:Guyuk_khan_from_Persian_miniature.jpg|алт=без рамки|марказ|180x180пкс| бе чорчуба]]
| 1246
| 1248
| писари Уктой
|-
| 4
| Мунке
|[[Акс:Möngke_Khan.jpg|алт=без рамки|марказ|180x180пкс| бе чорчуба]]
| 1251
| 1259
| писари Толуй
|-
| 5
| Хубилай
|[[Акс:YuanEmperorAlbumKhubilaiPortrait.jpg|марказ|бе_чаҳорчӯба|180x180пкс]]
| 1260
| 1271
| писари Толуй
|-
! colspan=&quot;7&quot; | Аз соли 1271 унвони хони бузург ба ҳокимони давлати Юан мерос мондааст &lt;ref&gt;Правители Мира. В. Эрлихман. 2009.&lt;/ref&gt; .
|}
Аз соли 1259 то 1264 бародари хурдии ӯ ва рақиби Ариғ Буғо ҳамзамон бо Ҳубилай ҳукмронӣ мекард.

=== Регентҳо ===

* Толуй писари хурдии Чингизхон (регенти 1227-1229) мебошад.
* Дорегене (Туракина) — бевазани Огедей (регент 1242—1246).
* Огул-Гаймиш — бевазани Гуюк (регенти 1248—1251).

== Ҳамчунин нигаред ==

* [[Урдуи Заррин]]
* [[Хонигарии Ҷағатой]]

== Эзоҳ ==
{{Эзоҳ}}

== Адабиёт ==
{{Refbegin|2}}
;Основная
* [[Карпини, Джованни Плано|Карпини]], [[Гийом де Рубрук]], [https://runivers.ru/lib/detail.php?ID=140714 История Монголов / Путешествие в восточные страны, СПб.: 1911.]{{Пайванди мурда|date=January 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* {{Книга|заглавие=Армянские источники о монголах (Извлечения из рукописей XIII—XIV вв.)|ответственный=|ссылка=|место=М.|издательство=|год=1962|страниц=|страницы=}}
* {{Книга|автор=[[Джувейни, Ата Малик|Ата-Мелик Джувейни.]]|заглавие=Чингисхан. История Завоевателя Мира|оригинал=|ответственный=Перевод с текста Мирзы Мухаммеда Казвини на английский язык Дж. Э. Бойла, с предисловием и библиографией Д. О. Моргана. Перевод текста с английского на русский язык Е. Е. Харитоновой|место=М.|издательство=«Издательский Дом МАГИСТР-ПРЕСС»|год=2004|страницы=|страниц=690|isbn=5-89317-201-9|тираж=2000}}
* {{Статья}}
* {{Книга|автор=[[Ибн аль-Асир|Ибн ал-Асир]]|заглавие=Ал-Камил фи- та’рих. «Полный свод истории»|оригинал=|ответственный=Пер. и комм. П. Г. Булгакова; Доп. к пер., введ. и указ. Ш. С. Камолиддина|место=Ташкент|издательство=Узбекистан|год=2006|страницы=|страниц=560|isbn=5-640-02794-0|тираж=3000|ref=Ибн аль-Асир}}
* {{Статья}}
* {{Статья}}
* {{Статья}}
* {{Книга|автор=[[Киракос Гандзакеци]].|заглавие=История Армении|ответственный=Перевод с древнеармянского, предисловие и комментарий Л. А. Ханларян|ссылка=http://www.vostlit.info/haupt-Dateien/index-Dateien/G.phtml?id=2044|место=М.|издательство=Наука|год=1976|страницы=}}
* {{Статья}}
* {{Статья}} — В этой публикации дан перевод только части текста памятника (примерно 45% от всего текста). Полный перевод сочинения Пэн Да—я и Сюй Тина &quot;Хэйда шилюэ (Краткие известия о чёрных татарах)&quot; осуществлён Р.П. Храпачевским и опубликован в книге &quot;Золотая Орда в источниках. Том третий. Китайские и монгольские источники&quot;, М. 2009.
* {{Статья|страницы 79—199}}
* {{Книга|заглавие=Мэн-да бэй-лу («Полное описание монголо-татар»)|ответственный=Пер. Н. Ц. Мункуева|ссылка=http://kitap.net.ru/archive/21-text.php|место=М.|издательство=Наука|год=1975|страницы=}}
* {{Статья}}
* {{Книга|автор=[[Рашид ад-Дин]].|заглавие=Сборник летописей|ответственный=Перевод с персидского Л. А. Хетагурова, редакция и примечания профессора А. А. Семёнова|ссылка=http://www.vostlit.info/haupt-Dateien/index-Dateien/R.phtml?id=2057|место=М., Л.|издательство=Издательство АН СССР|год=1952|том=1, кн. 1|страницы=}}
* {{Книга|автор=Рашид ад-Дин.|заглавие=Сборник летописей|ответственный=Перевод с персидского О. И. Смирновой, редакция профессора А. А. Семёнова|ссылка=|место=М., Л.|издательство=Издательство АН СССР|год=1952|том=1, кн. 2|страницы=}}
* {{Книга|автор=Рашид ад-Дин.|заглавие=Сборник летописей|ответственный=Перевод с персидского Ю. П. Верховского, редакция профессора И. П. Петрушевского|ссылка=|место=М., Л.|издательство=Издательство АН СССР|год=1960|том=2|страницы=}}
* {{Книга|автор=Рашид ад-Дин.|заглавие=Сборник летописей|ссылка=|ответственный=Перевод А. К. Арендса|место=М., Л.|издательство=Издательство АН СССР|год=1946|том=3|страницы=}}
* {{Статья}}
* {{Книга|автор=|заглавие=«[[Хэй-да ши-люэ]]»: источник по истории монголов XIII в.|оригинал=|ответственный=Отв. ред. А. Ш. Кадырбаев|ссылка=|место=М|издательство=Восточная литература|год=2016|страницы=|страниц=254|серия=|isbn=978-5-02-039770-5|тираж=|ref=Хэй да ши люэ}}

;Дополнительная
* {{Статья}}
* {{Книга|автор=[[Вернадский, Георгий Владимирович|Вернадский Г. В.]]|заглавие=Монголы и Русь|оригинал=The Mongols and Russia|ответственный=Пер с англ. Е. П. Беренштейна, Б. Л. Губмана, О. В. Строгановой|ссылка=http://gumilevica.kulichki.net/VGV/vgv3.htm|место=Тверь, М.|издательство=ЛЕАН, АГРАФ|год=1997|страницы=|страниц=480|isbn=5-85929-004-6|тираж=7000}}
* {{Книга|автор=[[Греков, Борис Дмитриевич|Греков Б. Д.]], [[Якубовский, Александр Юрьевич|Якубовский А. Ю.]]|заглавие=Золотая Орда и её падение|ссылка=http://www.krotov.info/lib_sec/04_g/gre/grekov_01.htm|место=М., Л.|издательство=Издательство АН СССР|год=1950|страницы=}}
* {{Книга|автор=[[Гумилёв, Лев Николаевич|Гумилёв Л. Н.]]|заглавие=Поиски вымышленного царства (Легенда о «государстве пресвитера Иоанна»)|ссылка=http://gumilevica.kulichki.net/SIK/index.html|место=М.|издательство=Айрис-пресс|год=2002|страниц=432|серия=Библиотека истории и культуры|isbn=5-8112-0021-8}}
* {{Книга|автор=Далай Ч.|заглавие=Монголия в XIII—XIV веках|ответственный=Отв. редактор Б. П. Гуревич|место=М.|издательство=Наука|год=1983|страницы=}}
* {{Книга|автор=Закиров С.|заглавие=Дипломатические отношения Золотой Орды с Египтом (XIII—XIV вв.)|место=М.|издательство=Наука|год=1966|страницы=|страниц=160}}
* {{Книга|автор=[[Крадин, Николай Николаевич|Крадин Н. Н.]], [[Скрынникова, Татьяна Дмитриевна|Скрынникова Т. Д.]]|заглавие=Империя Чингис-хана|ссылка=http://www.vostlit.ru/KartNotSerial/kart153.htm|ответственный=|издание=|место=М.|издательство=Издательская фирма «Восточная литература» РАН|год=2006|страницы=|страниц=558|isbn=5-02-018521-3|тираж=1200|ref=}} {{Wayback}}
* {{Статья}}
* {{Статья}}
* {{Статья}}
* {{Книга|автор=Россаби Морис|заглавие=Золотой век империи монголов. Жизнь и эпоха|место=СПб.|издательство=Евразия|год=2009|страниц=480|серия=Историческая библиотека|isbn=978-5-8071-0335-2|ref=Россаби|тираж=1500}}
* {{Статья}}
* {{Статья}}
* {{Книга|автор=Хафизов Г. Г|заглавие=Распад Монгольской империи и образование улуса Джучи|место=Казань|издательство=Татарское книжное издательство|год=2000|страниц=94|серия=|isbn=5-298-00990-5|ref=Хафизов}}
* {{Книга|автор=[[Храпачевский, Роман Петрович|Храпачевский Р. П.]]|заглавие=Военная держава Чингисхана|место=М.|издательство=[[АСТ (издательство)|АСТ]]: ЛЮКС|год=2005|страниц=557, [3]|серия=Военно-историческая библиотека|isbn=5-17-027916-7|тираж=5000}}
* {{Статья}}
* {{Книга|автор=Жан-Поль Ру.|заглавие=История империи монголов|оригинал=History of Mongol Empire|ссылка=|ответственный=Пер с фр. З. З. Сажиновой. науч. ред. П. Б. Коновалов, [[Чагдуров, Сергей Шагжиевич|С.Ш. Чагдуров]]|место=Улан-Удэ|издательство=Изд-во Бурятского госуниверситета|год=2006|страницы=|страниц=672|isbn=5-85213-906-8|тираж=500}}
{{Refend}}

== Пайвандҳо ==

* {{Cite web|url=http://www.wirade.ru/history/history_atlas_mong_imperii.html|title=Атлас Монгольской империи онлайн|description=Удел Могултая|deadlink=no|accessdate=2010-04-16|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120127115719/http://www.wirade.ru/history/history_atlas_mong_imperii.html|archivedate=2012-01-27}}
* Монгольская феодальная империя // Большая советская энциклопедия : [в 30 т.] / гл. ред.  А. М. Прохоров. — 3-е изд. — М. : Советская энциклопедия, 1969—1978.
* Монгольские завоевания // Большая советская энциклопедия : [в 30 т.] / гл. ред.  А. М. Прохоров. — 3-е изд. — М. : Советская энциклопедия, 1969—1978.
* ''Уэзерфорд Дж.'' {{Cite web|url=http://www.legendtour.ru/rus/mongolia/text/weatherford_genghis_khan.pdf|title=Чингисхан и рождение современного мира|deadlink=yes|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140716143321/http://www.legendtour.ru/rus/mongolia/text/weatherford_genghis_khan.pdf|archivedate=2014-07-16}} = Genghis Khan and the Making of the Modern World. / [Пер. с англ. Е. Лихтенштейна]. — М. : АСТ ; Владимир : ВКТ, 2008. — 493, [2] с. : ил. ISBN 978-5-17-031548-2
* [http://www.tomovl.ru/century13.html Завоевание Руси татаро-монголами. Интерактивная карта]
[[Гурӯҳ:Подшоҳиҳои гузаштаи Аврупо]]
[[Гурӯҳ:Шоҳаншоҳиҳои Осиё]]
[[Гурӯҳ:Подшоҳиҳои гузашта дар Аврупо]]
[[Гурӯҳ:Давлатҳои таърихии Осиё]]
[[Гурӯҳ:Pages with unreviewed translations]]
[[Гурӯҳ:Императории муғул| ]]</text>
      <sha1>45pddttdtfj1xokq27l21kes3y4z0v0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Урдуи Заррин</title>
    <ns>0</ns>
    <id>320531</id>
    <revision>
      <id>1479631</id>
      <parentid>1479439</parentid>
      <timestamp>2026-07-09T05:35:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>иловаи [[Гурӯҳ:Давлатҳои Муғул]] бо ёрии [[Википедиа:HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>1479631</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21356" sha1="285bzkoeq9r77ojozxvfh4h65l1vskb" xml:space="preserve">{{Давлати таърихӣ|p1=Императории Муғулистон|s1=хонигарии Астрахан|s2=Ордаи Бузург|s3=хонигарии Казан|s4=хонигарии Қазоқ|s5=Касимовское ханство|s6=хонигарии Крим|s7=Ногайская Орда|s8=Сибирское ханство|s9=хонигарии Ӯзбек|flag_p1=Mongol Empire (greatest extent).svg|flag_s3=Kazan Khanate map Tatar.svg|flag_s6=Flag of the Crimean Khanate (15th century).svg|flag_s4=Казахское ханство.png|flag_s9=Map of the Uzbek Khanate.png|flag_s8=Siberian Khanate map English revised.svg|flag_s7=Ногайская орда.jpg|flag_s5=Qasim scheme.svg|flag_s2=Great Horde.svg|flag_s1=Astrakhan Khanate-ru.png}}
'''Урдуи Заррин''' ё '''Улуси Ҷучӣ''' — давлати сермиллати Авруосиёи марказӣ дар асрҳои XIII-XV. Бузургтарин давлати асрҳои миёна. Аз [[соли 1224]] - улус дар ҳайати [[Имперотурии Муғул|империяи Муғулистон]]. Баъди тақсим шуданаш дар нимаи дуюми [[асри XIII]] ба давлати сохибихтиёр табдил ёфт.

Он [[соли 1224]], вақте ки [[Чингизхон]] заминҳои забтшудаи [[Дашти Қипчоқ]] ва [[Хоразм|Хоразмро]] ба писари калонии худ Ҷучӣ тақсим кард. Солҳои 1230-1240 писарони Ҷучӣ - Орда-Эҷен ва Бату дар натиҷаи юриши Ғарб ҳудуди улусро хеле васеъ карда, пойтахтро ба Поволжияи Поён кӯчонданд. Урдуи Заррин калонтарин давлати асрҳои миёна буда, заминҳои аз [[Об (дарё)|Об]] дар шарқ то Поволжье, даштҳо аз [[Волга]] то [[Дунай]] дар ғарб, заминҳои [[Сирдарё]] ва поёноби [[Омударё|Амударёро]] ишғол мекард. дар ҷануб ба [[Вятка (дарё)|Вятка]] дар шимол.

Дар солҳои 1230—1240 аз рӯи сохти анъанавии давлатхои кӯчманчӣ, масоҳат ва аҳолии Урдуи Заррин ба ду шохаи вилоятӣ: ғарбӣ Оқ-Урда (Урдуи сафед) ва шарқӣ Кӯк-Урда (Урдуи кабуд) бо сарҳади дарёи Ёик таксим карда мешуд

Дар ибтидои солҳои 1320 дар замони Ӯзбекхон дини [[Ислом]] давлатӣ гардид.

Дар миёнаи асри XV улуси Ҷучӣ ба якчанд хониҳои мустақил тақсим шуд; қисми марказии он, ки номинӣ ҳамчун олӣ ҳисобида мешуд - Ордаи Бузург дар ибтидои асри XVI мавҷудияти худро қатъ кард ва аз ҳамон вақт унвони подшоҳи кишвари бузург (хони бузург) номиналӣ ба ихтиёри [[Гиройҳо|хонҳои Қрим]] гузашт.

== Масоҳат ==
[[Акс:GoldenHorde1300.png|мини|409x409пкс| Сарзамини Улуси Ҷучӣ (Урдуи Заррин) соли 1300]]

=== Оқ-Урда ва Кӯк-Урда ===
Мувофиқи сохти анъанавии давлатҳои кӯчманчӣ масоҳат ва аҳолӣ ба ду вилояти канот тақсим карда мешуд. Одатан яке аз онҳо дар ғарб (рост) ҷойгир буда, онро «барунгар», дигареро дар шарқ (чап) «ҷунгар» меномиданд. Рангҳои сафед ва кабуд рамзҳои анъанавии туркӣ ва муғулӣ барои ҷонибҳои рост (ғарбӣ) ва чап (шарқӣ) мебошанд. Улуси Ҷучӣ байни писарони калони Ҷучӣ – Орду-Ичен ва Бату тақсим карда шуд. Сарҳади байни онҳо ба ақидаи баъзе муаррихони асримиёнагӣ дарёи Волга ва ба ақидаи дигарон дарёи Яик (Урал) буд. Системаи улуси-боло дар ин қисми империяи Муғул на пештар аз солҳои 1230-1240 инкишоф ёфт. Дар аксари маъхазҳои шарқӣ ҳокимони ҷониби рости Ҷучиҳоро хонҳои Оқ-Урда (Урдуи Сафед) ва ҳокимони ҷониби чапро хонҳои Кӯкурда (Урдуи Кабуд) меноманд. Оқ-Урда ба қавми Боту мерос монда, Кӯк-Урда дар ихтиёри авлоди Урда-Ичен буд {{Sfn|Трепавлов|2009|страницы=188—189}} .

== Таърих ==
Номи расмии давлат «Улуси Ҷучӣ» ва «Улуси бузург» буд. Истилоҳи «Урдуи Заррин» ё «Урдуи  Бузурги Тиллоӣ» танҳо дар нимаи дуюми [[асри XIV]] дар саҳифаҳои ҳуҷҷатҳои русӣ пайдо шудааст - аллакай ҳамчун номи давлати тоторҳо. Пеш аз ин худи русҳо давлати Муғулистонро оддӣ «Урда» ё «тоторҳо» меномиданд {{Sfn|Трепавлов|2010|страницы=10}} .

== Аҳолӣ ==
Ахолии [[Урдуи  Бузурги Тиллоӣ]] сермиллат буд — дар ин ҷо аҷдодони тамоми халқҳое, ки ҳоло дар қаламрави собиқ Урдуи Заррин зиндагӣ мекарданд, намояндагӣ мекарданд. Аҳолии асосии минтақаҳои дашту ҷангалзор ва як қатор ноҳияҳои муқимӣ — [[Хоразм]], Поволжеи Миёна ва Поён, як кисми Кавкази Шимолӣ ва [[Қрим]] туркзабонхо буданд. Аксарияти куллии онҳоро гӯяндагони гӯишҳои қипчоқӣ ва қисман оғузӣ ташкил медоданд. Дар канори [[империя]] намояндагони мардуми эронизабон, қафқозӣ-иберӣ, алан-черкес, фин-угор ва славянҳои шарқӣ зиёд буданд {{Sfn|Усманов|2009|страницы=5}} .

== Фарҳанг==
Хусусияти муҳими хоси ташаккули давлатдории [[Урдуи Тиллоӣ]] ҳамчун империяи асримиёнагӣ дар он буд, ки вай бо муттаҳид кардани халқҳои гуногун бо анъанаҳои фарҳангӣ ва таърихии худ тавонист тамаддуни махсуси [[Урдуи Тиллоӣ|Урдуи Тиллоиро]]  ба вуҷуд оварад. [[Ислом]], ки дар [[Урдуи Тиллоӣ]] ба дини расмӣ табдил ёфт, ба фарҳанги асримиёнагии туркӣ-тоторӣ мазза ва вижагиҳои услубии худро ворид кард. Давраи Урдуи Заррин давраи болоравии фарҳанги баланди исломии турк буд {{Sfn|Сайфетдинова|2016|страницы=457,462}} .

Пас аз он ки Ӯзбекхон [[Ислом|Исломро]] ба унвони дини давлатӣ қабул кард, [[Урдуи Тиллоӣ]]  ба [[фарҳанги ҷаҳонии ислом]] ворид гардид, ки тибқи қоидаҳои он ҳаёти иҷтимоӣ ва маънавии аҳолӣ ташаккул ёфт.

=== Илм ===
Мадрасаҳо аксар вақт вазифаи инкишофи илмҳои дигарро иҷро менамуданд: дар онҳо китобхонаҳо мавҷуд буданд ва дар ин ҷо олимон таълиму тарбияи худро такмил медоданд. Дар замони подшоҳии 
[[Урдуи Ӯзбекхон]]  ба авҷи қудрати худ расид, ки ба саройи хон на танҳо диншиносон ва устодон, балки олимони соҳаи риёзӣ ва астрономия низ даъват карда шуданд {{Sfn|Сайфетдинова|2016|страницы=459}} .

== Артиш ==
Аксарияти кулли лашкари Ордаро аскарони савора ташкил медоданд, ки дар набард аз тактикаи анъанавии ҷангӣ бо истифода аз оммаи сайёҳии камонварон истифода мекарданд. Асоси онро отрядҳои вазнини мусаллаҳ, ки аз ашрофон иборат буданд, ташкил медоданд, ки асоси онҳоро посбонони ҳокими Орда ташкил медоданд. Хонҳо ба ғайр аз ҷанговарони Орда, ба сафи артиш аз байни халқҳои забтшуда, инчунин зархаридон аз Поволжье, [[Қрим|Крим]] ва Кавкази Шимолйӣ чалб карда мешуданд. Аслиҳаи асосии ҷанговарони Орда камони мураккаби навъи шарқӣ буд, ки Орда бо маҳорати баланд аз он истифода мекард. [[Найза|Найзаҳо]] низ васеъ паҳн шуда буданд, ки аз ҷониби Орда ҳангоми зарбаи азими найза, ки пас аз зарбаи аввал бо тирҳо истифода мешуданд. Машҳуртарин силоҳҳои болдор шамшерҳо ва шамшерҳо буданд. Силоҳҳои зарбазананда низ маъмул буданд: [[Гурз|макас]], шаш-ангушт, тангаҳо, клевтсиҳо, лоғарҳо .&lt;gallery&gt;
Акс:Weapons_Golden_Horde_GIM.jpg|пайванд=Файл:Weapons_Golden_Horde_GIM.jpg|алт=Наконечники копий, пластины доспеха, перстни для натягивания лука, гири кистеней, топорик, наконечники стрел| Найзаҳо, зиреҳпӯшҳо, ҳалқаҳои камонҳо, вазнҳо, чӯбчаҳо, тирҳо
Акс:Spear_and_helm_Golden_Horde_GIM.jpg|пайванд=Файл:Spear_and_helm_Golden_Horde_GIM.jpg|алт=Наконечник копья и шлем| Найза ва кулоҳ
&lt;/gallery&gt;

== Хокимони Улуси Ҷучӣ ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
!№
!Хон
!АКс
!Ибтидо
!Анҷом
!Насл
!Тамға
|-
! colspan=&quot;7&quot; |С признанием главенства великого каана Монгольской империи (1224—1269)
|-
|1
|Ҷучӣ
|[[Акс:Juchi_Khan.JPG|марказ|бе_чаҳорчӯба|180x180пкс]]
|1224
|1227
|Писари калонии Чингисхон
|
|-
|2
|Бату
|[[Акс:Batu_han.jpg|марказ|бе_чаҳорчӯба|211x211пкс]]
|1227
|1255
|Писари дувуми Ҷучӣ
|
|-
|3
|Сартак
|
|1255
|1256
|Писари Боту
|
|-
|4
|Улағчи
|
|1256
|1257
|Писари Сартак 
|
|-
|5
|[[Беркехон|Берке]]
|
|1257
|1266
|Писари Ҷучӣ
|
|-
|6
|Менгу-Тимур
|
|1266
|1269
|Аз насли Боту
|
|-
! colspan=&quot;7&quot; |Независимо от Монгольской империи (1269—1459)
|-
|1
|Менгу-Тимур
|
|1269
|1282
|Аз насли Боту
|[[Акс:Tamga_Mengu-Timur.png|марказ|бе_чаҳорчӯба|114x114пкс]]
|-
|2
|Туда-Менгу
|
|1282
|1287
|Аз насли Боту
|
|-
|3
|Тула-Буга
|
|1287
|1291
|
|
|-
|4
|Тохта
|
|1291
|1312
|Аз насли Боту
|
|-
|5
|Узбекхон
|
|1313
|1341
|Аз насли Боту
|
|-
|6
|Тинибек
|
|1341
|1342
|Аз насли Боту
|
|-
|7
|Ҷонибек
|
|1342
|1357
|Аз насли Боту
|
|-
|8
|Бердибек
|
|1357
|1359
|Аз насли Боту
|
|-
|9
|Кулпа
|
|август 1359
|январь 1360
|
|
|-
|10
|Наурузхон
|
|январь 1360
|июнь 1360
|
|
|-
|11
|Хизрхон
|
|июнь 1360
|август 1361
|Аз насли Урда-Ежен 
|
|-
|12
|Тимур-Хоҷахон
|
|август 1361
|сентябр  1361
|Аз насли Урда-Ежен
|
|-
|13
|Урдумелик
|
|сентябр  1361
|октябр  1361
|Аз насли Тука-Тимур
|
|-
|14
|Килдибек
|
|октябр  1361
|сентябр  1362
|
|
|-
|15
|Муродхон
|
|сентябр  1362
|тирамоҳ 1364
|Аз насли Урда-Ежен
|
|-
|16
|Мир Пулод
|
|тирамоҳ 1364
|сентябр  1365
|Аз насли Шибана
|
|-
|17
|Азизшайх
|
|сентябр  1365
|1367
|
|
|-
|18
|Абдуллрхон
|
|1367
|1368
|
|
|-
|19
|Ҳасанхон
|
|1368
|1369
|
|
|-
|20
|Абдуллрхон
|
|1369
|1370
|
|
|-
|21
|Муҳаммад Булакхон
|
|1370
|1372
|
|
|-
|22
|Урусхон
|
|1372
|1374
|
|
|-
|23
|Черкесхон
|
|1374
|начало 1375
|
|
|-
|24
|Муҳаммад Булакхон
|
|1375
|июн  1375
|
|
|-
|25
|Урусхон
|
|июн  1375
|июл  1375
|
|
|-
|26
|Муҳаммад Булакхон
|
|июл  1375
|охири 1375
|
|
|-
|27
|Каганбек (Айбекхон)
|
|охири 1375
|1377
|
|
|-
|28
|Арабшоҳ (Қорихон)
|
|1377
|1380
|
|
|-
|29
|Тохтамиш
|
|1380
|1395
|
|
|-
|30
|Тимур Қутлуғ
|
|1395
|1399
|
|
|-
|31
|Шодибек
|
|1399
|1407
|
|
|-
|32
|Пулодхон
|
|1407
|1411
|
|
|-
|33
|Тимурхон
|
|1411
|1412
|
|
|-
|34
|Ҷалол ад-Динхон
|
|1412
|1413
|
|
|-
|35
|Керимберди
|
|1413
|1414
|
|
|-
|36
|Кепек
|
|1414
|1414
|
|
|-
|37
|Чокре
|
|1414
|1416
|
|
|-
|38
|Ҷаббар-Берди
|
|1416
|1417
|
|
|-
|39
|Дарвешхон
|
|1417
|1419
|
|
|-
|40
|Қодир-Берди
|
|1419
|1419
|
|
|-
|41
|Ҳоҷи-Муҳаммад
|
|1419
|1419
|
|
|-
|42
|Улу-Муҳаммад
|
|1419
|1423
|
|
|-
|43
|Баракхон
|
|1423
|1426
|
|
|-
|44
|Улу-Муҳаммад
|
|1426
|1427
|
|
|-
|45
|Баракхон
|
|1427
|1428
|
|
|-
|46
|Улу-Муҳаммад
|
|1428
|1428
|
|
|-
|47
|Кичи-Муҳаммад
|
|1428
|1428
|
|
|-
|48
|Улу-Муҳаммад
|
|1428
|1432
|
|
|-
|49
|Кичи-Муҳаммад
|
|1432
|1459
|
|
|}

== Ҳамчунин нигаред ==
{{Дарахти мақолаҳо|Золотая Орда}}

* 16 Империяи бузурги туркҳо
* Рӯихати ҳокимони Урдуи Тиллоӣ

== Эзоҳ ==
{{Эзоҳ|2}}

 
== Адабиётҳои иловагӣ ==


* ''Волков И. В., Колызин А. М., Пачкалов А. В., Северова М. Б.'' Материалы к библиографии по нумизматике Золотой Орды // Фёдоров-Давыдов Г. А. Денежное дело Золотой Орды. — {{М.}}, 2003.
* {{Книга|автор=Елагин В. С.|заглавие=Золотая Орда. XIII век|ссылка=https://search.rsl.ru/ru/record/01006722834|викитека=|ответственный=Новосибирский гос. пед. ун-т|издание=|место=Новосибирск|издательство=Изд. НГПУ|год=2012|том=|страницы=|столбцы=|страниц=242|серия=|isbn=978-5-85921-950-6|тираж=|ref=}} {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20241207212207/https://search.rsl.ru/ru/record/01006722834 |date=2024-12-07 }}
* ''Єльников М. В.'' [https://ukrolib.wordpress.com/2018/10/28/золотоординські-часи-на-українських/ Золотоординські часи на українських землях]{{Ref-uk}}. — Київ: Наш час, 2008. — 176 с.
* {{Книга|автор=Закиров С.|заглавие=Дипломатические отношения Золотой Орды с Египтом|ответственный=Отв. редактор В. А. Ромодин|место=М.|издательство=Наука|год=1966|страницы=|страниц=160}}

* ''[[Каргалов, Вадим Викторович|Каргалов В. В.]]'' Свержение монголо-татарского ига. — {{М.}}: УРСС, 2010.
* ''[[Каргалов, Вадим Викторович|Каргалов В. В.]]'' Конец ордынского ига. — 3-е изд. — {{М.}}: УРСС, 2011.
* ''[[Каргалов, Вадим Викторович|Каргалов В. В.]]'' Монголо-татарское нашествие на Русь: XIII век. — 2-е изд. — {{М.}}: Либроком, 2011. — (Академия фундаментальных исследований: история).
* ''[[Карпини, Джованни Плано]], [[Гийом де Рубрук]]''. [http://runivers.ru/lib/detail.php?ID=140714 История Монголов]{{Пайванди мурда|date=January 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} / Путешествие в восточные страны. — {{СПб.}}, 1911.
* {{Книга|автор=Кулешов Ю. А.|часть=Производство и импорт оружия как пути формирования золотоордынского комплекса вооружений|заглавие=Золотоордынская цивилизация. Выпуск 3|ссылка=http://millitarch.ru/?p=479|место=Казань|издательство=Изд. «Фэн» АН РТ|год=2010|страницы=73—97}}
* {{Книга|автор=Мыськов Е. П.|заглавие=Политическая история Золотой Орды (1236—1313 гг.)|место=Волгоград|издательство=Издательство Волгоградского государственного университета|год=2003|страницы=|страниц=178|isbn=5-85534-807-5|тираж=250}}
* ''Рудаков В. Н.'' Монголо-татары глазами древнерусских книжников середины XIII—XV веков. — {{М.}}: Квадрига, 2009.
* {{БРЭ}}
* ''Тулибаева Ж. М.'' «Улус-и арба-йи Чингизи» как источник по изучению истории Золотой Орды // Золотоордынская цивилизация: Сборник статей. — Выпуск 4. — Казань: Институт истории имени Ш. Марджани АН РТ, 2011. — С. 79—100.
* {{Книга|автор=[[Фёдоров-Давыдов, Герман Алексеевич|Фёдоров-Давыдов Г. А.]]|заглавие=Общественный строй Золотой Орды|место=М.|издательство=[[Издательство Московского университета]]|год=1973|страницы=}}
* ''Фёдоров-Давыдов Г. А.'' [http://kitap.net.ru/islam/fedorov-davydov.php Религия и верования в городах Золотой Орды]. {{Wayback}}
* {{Книга|ссылка=http://history.org.ua/LiberUA/978-966-02-7344-3/978-966-02-7344-3.pdf|автор=Черкас Б.|заглавие=Західні володіння Улусу Джучи: політична історія, територіально-адміністративний устрій, економіка, міста (XIII—XIV ст.)|ответственный=відп. ред. [[Смолий, Валерий Андреевич|В. А. Смолій]]|год=2014|место=Київ|издательство=[[Институт истории Украины НАН Украины|Інститут історії України]]|страниц=387}}
* ''Кузьмин А.Г.'' [https://web.archive.org/web/20060214033634/http://www.portal-slovo.ru/download/history/KuzTat.pdf Таъсиси ҳукмронии Ордаи Тилло бар Русия]
* {{Cite web|url=http://www.kyrgyz.ru/?page=36|title=Правовое положение Улуса Джучи в Монгольской империи 1224—1269 годов|author=[[Почекаев, Роман Юлианович|Почекаев Р. Ю.]]|description=Библиотека «Центральноазиатского исторического сервера»|deadlink=yes|accessdate=2010-04-17|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110808002117/http://www.kyrgyz.ru/?page=36|archivedate=2011-08-08}}

[[Гурӯҳ:Давлатҳо дар таърихи Украина]]
[[Гурӯҳ:Таърихи Осиёи Марказӣ]]
[[Гурӯҳ:Таърихи Авруосиё]]
[[Гурӯҳ:Давлатҳои Муғул]]</text>
      <sha1>285bzkoeq9r77ojozxvfh4h65l1vskb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1479645</id>
      <parentid>1479631</parentid>
      <timestamp>2026-07-09T08:09:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <comment>/* Артиш */ ислоҳ</comment>
      <origin>1479645</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21407" sha1="av5dv1ctdia3paqyrmp638x4vbo77bu" xml:space="preserve">{{Давлати таърихӣ|p1=Императории Муғулистон|s1=хонигарии Астрахан|s2=Ордаи Бузург|s3=хонигарии Казан|s4=хонигарии Қазоқ|s5=Касимовское ханство|s6=хонигарии Крим|s7=Ногайская Орда|s8=Сибирское ханство|s9=хонигарии Ӯзбек|flag_p1=Mongol Empire (greatest extent).svg|flag_s3=Kazan Khanate map Tatar.svg|flag_s6=Flag of the Crimean Khanate (15th century).svg|flag_s4=Казахское ханство.png|flag_s9=Map of the Uzbek Khanate.png|flag_s8=Siberian Khanate map English revised.svg|flag_s7=Ногайская орда.jpg|flag_s5=Qasim scheme.svg|flag_s2=Great Horde.svg|flag_s1=Astrakhan Khanate-ru.png}}
'''Урдуи Заррин''' ё '''Улуси Ҷучӣ''' — давлати сермиллати Авруосиёи марказӣ дар асрҳои XIII-XV. Бузургтарин давлати асрҳои миёна. Аз [[соли 1224]] - улус дар ҳайати [[Имперотурии Муғул|империяи Муғулистон]]. Баъди тақсим шуданаш дар нимаи дуюми [[асри XIII]] ба давлати сохибихтиёр табдил ёфт.

Он [[соли 1224]], вақте ки [[Чингизхон]] заминҳои забтшудаи [[Дашти Қипчоқ]] ва [[Хоразм|Хоразмро]] ба писари калонии худ Ҷучӣ тақсим кард. Солҳои 1230-1240 писарони Ҷучӣ - Орда-Эҷен ва Бату дар натиҷаи юриши Ғарб ҳудуди улусро хеле васеъ карда, пойтахтро ба Поволжияи Поён кӯчонданд. Урдуи Заррин калонтарин давлати асрҳои миёна буда, заминҳои аз [[Об (дарё)|Об]] дар шарқ то Поволжье, даштҳо аз [[Волга]] то [[Дунай]] дар ғарб, заминҳои [[Сирдарё]] ва поёноби [[Омударё|Амударёро]] ишғол мекард. дар ҷануб ба [[Вятка (дарё)|Вятка]] дар шимол.

Дар солҳои 1230—1240 аз рӯи сохти анъанавии давлатхои кӯчманчӣ, масоҳат ва аҳолии Урдуи Заррин ба ду шохаи вилоятӣ: ғарбӣ Оқ-Урда (Урдуи сафед) ва шарқӣ Кӯк-Урда (Урдуи кабуд) бо сарҳади дарёи Ёик таксим карда мешуд

Дар ибтидои солҳои 1320 дар замони Ӯзбекхон дини [[Ислом]] давлатӣ гардид.

Дар миёнаи асри XV улуси Ҷучӣ ба якчанд хониҳои мустақил тақсим шуд; қисми марказии он, ки номинӣ ҳамчун олӣ ҳисобида мешуд - Ордаи Бузург дар ибтидои асри XVI мавҷудияти худро қатъ кард ва аз ҳамон вақт унвони подшоҳи кишвари бузург (хони бузург) номиналӣ ба ихтиёри [[Гиройҳо|хонҳои Қрим]] гузашт.

== Масоҳат ==
[[Акс:GoldenHorde1300.png|мини|409x409пкс| Сарзамини Улуси Ҷучӣ (Урдуи Заррин) соли 1300]]

=== Оқ-Урда ва Кӯк-Урда ===
Мувофиқи сохти анъанавии давлатҳои кӯчманчӣ масоҳат ва аҳолӣ ба ду вилояти канот тақсим карда мешуд. Одатан яке аз онҳо дар ғарб (рост) ҷойгир буда, онро «барунгар», дигареро дар шарқ (чап) «ҷунгар» меномиданд. Рангҳои сафед ва кабуд рамзҳои анъанавии туркӣ ва муғулӣ барои ҷонибҳои рост (ғарбӣ) ва чап (шарқӣ) мебошанд. Улуси Ҷучӣ байни писарони калони Ҷучӣ – Орду-Ичен ва Бату тақсим карда шуд. Сарҳади байни онҳо ба ақидаи баъзе муаррихони асримиёнагӣ дарёи Волга ва ба ақидаи дигарон дарёи Яик (Урал) буд. Системаи улуси-боло дар ин қисми империяи Муғул на пештар аз солҳои 1230-1240 инкишоф ёфт. Дар аксари маъхазҳои шарқӣ ҳокимони ҷониби рости Ҷучиҳоро хонҳои Оқ-Урда (Урдуи Сафед) ва ҳокимони ҷониби чапро хонҳои Кӯкурда (Урдуи Кабуд) меноманд. Оқ-Урда ба қавми Боту мерос монда, Кӯк-Урда дар ихтиёри авлоди Урда-Ичен буд {{Sfn|Трепавлов|2009|страницы=188—189}} .

== Таърих ==
Номи расмии давлат «Улуси Ҷучӣ» ва «Улуси бузург» буд. Истилоҳи «Урдуи Заррин» ё «Урдуи  Бузурги Тиллоӣ» танҳо дар нимаи дуюми [[асри XIV]] дар саҳифаҳои ҳуҷҷатҳои русӣ пайдо шудааст - аллакай ҳамчун номи давлати тоторҳо. Пеш аз ин худи русҳо давлати Муғулистонро оддӣ «Урда» ё «тоторҳо» меномиданд {{Sfn|Трепавлов|2010|страницы=10}} .

== Аҳолӣ ==
Ахолии [[Урдуи  Бузурги Тиллоӣ]] сермиллат буд — дар ин ҷо аҷдодони тамоми халқҳое, ки ҳоло дар қаламрави собиқ Урдуи Заррин зиндагӣ мекарданд, намояндагӣ мекарданд. Аҳолии асосии минтақаҳои дашту ҷангалзор ва як қатор ноҳияҳои муқимӣ — [[Хоразм]], Поволжеи Миёна ва Поён, як кисми Кавкази Шимолӣ ва [[Қрим]] туркзабонхо буданд. Аксарияти куллии онҳоро гӯяндагони гӯишҳои қипчоқӣ ва қисман оғузӣ ташкил медоданд. Дар канори [[империя]] намояндагони мардуми эронизабон, қафқозӣ-иберӣ, алан-черкес, фин-угор ва славянҳои шарқӣ зиёд буданд {{Sfn|Усманов|2009|страницы=5}} .

== Фарҳанг==
Хусусияти муҳими хоси ташаккули давлатдории [[Урдуи Тиллоӣ]] ҳамчун империяи асримиёнагӣ дар он буд, ки вай бо муттаҳид кардани халқҳои гуногун бо анъанаҳои фарҳангӣ ва таърихии худ тавонист тамаддуни махсуси [[Урдуи Тиллоӣ|Урдуи Тиллоиро]]  ба вуҷуд оварад. [[Ислом]], ки дар [[Урдуи Тиллоӣ]] ба дини расмӣ табдил ёфт, ба фарҳанги асримиёнагии туркӣ-тоторӣ мазза ва вижагиҳои услубии худро ворид кард. Давраи Урдуи Заррин давраи болоравии фарҳанги баланди исломии турк буд {{Sfn|Сайфетдинова|2016|страницы=457,462}} .

Пас аз он ки Ӯзбекхон [[Ислом|Исломро]] ба унвони дини давлатӣ қабул кард, [[Урдуи Тиллоӣ]]  ба [[фарҳанги ҷаҳонии ислом]] ворид гардид, ки тибқи қоидаҳои он ҳаёти иҷтимоӣ ва маънавии аҳолӣ ташаккул ёфт.

=== Илм ===
Мадрасаҳо аксар вақт вазифаи инкишофи илмҳои дигарро иҷро менамуданд: дар онҳо китобхонаҳо мавҷуд буданд ва дар ин ҷо олимон таълиму тарбияи худро такмил медоданд. Дар замони подшоҳии 
[[Урдуи Ӯзбекхон]]  ба авҷи қудрати худ расид, ки ба саройи хон на танҳо диншиносон ва устодон, балки олимони соҳаи риёзӣ ва астрономия низ даъват карда шуданд {{Sfn|Сайфетдинова|2016|страницы=459}} .

== [[Лашкар]] ==
Аксарияти кулли [[Лашкар|лашкари]] урдуро [[аскар|аскарони]] савора ташкил медоданд, ки дар [[набард]] аз усули анъанавии ҷангӣ бо истифода аз оммаи камонваронро истифода мекарданд. Асоси онро дарстаҳои вазнини [[мусаллаҳ]], ки аз [[ашрофон]] иборат буданд, ташкил медоданд, ки асоси онҳоро посбонони ҳокими урду ташкил медоданд. [[Хон|Хонҳо]] ба ғайр аз ҷанговарони урду, ба сафи артиш аз байни халқҳои забтшуда, инчунин зархаридон аз Поволжйе, [[Қрим]] ва Кавкази Шимолӣ чалб карда мешуданд. Аслиҳаи асосии ҷанговарони урда [[камон|камони мураккаби навъи шарқӣ]] буд, ки урду бо маҳорати баланд аз он истифода мекард. [[Найза|Найзаҳо]] низ васеъ паҳн шуда буданд, ки аз ҷониби урду ҳангоми зарбаи азими [[найза]], ки пас аз зарбаи аввал бо тирҳо истифода мешуданд. Машҳуртарин силоҳҳои болдор [[шамшер|шамшерҳо]] буданд. [[Силоҳ|Силоҳои]] зарбазананда низ маъмул буданд: [[Гурз]], шаш-ангушт, тангаҳо, клевтсиҳо, лоғарҳо .&lt;gallery&gt;
Акс:Weapons_Golden_Horde_GIM.jpg|пайванд=Файл:Weapons_Golden_Horde_GIM.jpg|алт=Наконечники копий, пластины доспеха, перстни для натягивания лука, гири кистеней, топорик, наконечники стрел| Найзаҳо, зиреҳпӯшҳо, ҳалқаҳои камонҳо, вазнҳо, чӯбчаҳо, тирҳо
Акс:Spear_and_helm_Golden_Horde_GIM.jpg|пайванд=Файл:Spear_and_helm_Golden_Horde_GIM.jpg|алт=Наконечник копья и шлем| Найза ва кулоҳ
&lt;/gallery&gt;

== Хокимони Улуси Ҷучӣ ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
!№
!Хон
!АКс
!Ибтидо
!Анҷом
!Насл
!Тамға
|-
! colspan=&quot;7&quot; |С признанием главенства великого каана Монгольской империи (1224—1269)
|-
|1
|Ҷучӣ
|[[Акс:Juchi_Khan.JPG|марказ|бе_чаҳорчӯба|180x180пкс]]
|1224
|1227
|Писари калонии Чингисхон
|
|-
|2
|Бату
|[[Акс:Batu_han.jpg|марказ|бе_чаҳорчӯба|211x211пкс]]
|1227
|1255
|Писари дувуми Ҷучӣ
|
|-
|3
|Сартак
|
|1255
|1256
|Писари Боту
|
|-
|4
|Улағчи
|
|1256
|1257
|Писари Сартак 
|
|-
|5
|[[Беркехон|Берке]]
|
|1257
|1266
|Писари Ҷучӣ
|
|-
|6
|Менгу-Тимур
|
|1266
|1269
|Аз насли Боту
|
|-
! colspan=&quot;7&quot; |Независимо от Монгольской империи (1269—1459)
|-
|1
|Менгу-Тимур
|
|1269
|1282
|Аз насли Боту
|[[Акс:Tamga_Mengu-Timur.png|марказ|бе_чаҳорчӯба|114x114пкс]]
|-
|2
|Туда-Менгу
|
|1282
|1287
|Аз насли Боту
|
|-
|3
|Тула-Буга
|
|1287
|1291
|
|
|-
|4
|Тохта
|
|1291
|1312
|Аз насли Боту
|
|-
|5
|Узбекхон
|
|1313
|1341
|Аз насли Боту
|
|-
|6
|Тинибек
|
|1341
|1342
|Аз насли Боту
|
|-
|7
|Ҷонибек
|
|1342
|1357
|Аз насли Боту
|
|-
|8
|Бердибек
|
|1357
|1359
|Аз насли Боту
|
|-
|9
|Кулпа
|
|август 1359
|январь 1360
|
|
|-
|10
|Наурузхон
|
|январь 1360
|июнь 1360
|
|
|-
|11
|Хизрхон
|
|июнь 1360
|август 1361
|Аз насли Урда-Ежен 
|
|-
|12
|Тимур-Хоҷахон
|
|август 1361
|сентябр  1361
|Аз насли Урда-Ежен
|
|-
|13
|Урдумелик
|
|сентябр  1361
|октябр  1361
|Аз насли Тука-Тимур
|
|-
|14
|Килдибек
|
|октябр  1361
|сентябр  1362
|
|
|-
|15
|Муродхон
|
|сентябр  1362
|тирамоҳ 1364
|Аз насли Урда-Ежен
|
|-
|16
|Мир Пулод
|
|тирамоҳ 1364
|сентябр  1365
|Аз насли Шибана
|
|-
|17
|Азизшайх
|
|сентябр  1365
|1367
|
|
|-
|18
|Абдуллрхон
|
|1367
|1368
|
|
|-
|19
|Ҳасанхон
|
|1368
|1369
|
|
|-
|20
|Абдуллрхон
|
|1369
|1370
|
|
|-
|21
|Муҳаммад Булакхон
|
|1370
|1372
|
|
|-
|22
|Урусхон
|
|1372
|1374
|
|
|-
|23
|Черкесхон
|
|1374
|начало 1375
|
|
|-
|24
|Муҳаммад Булакхон
|
|1375
|июн  1375
|
|
|-
|25
|Урусхон
|
|июн  1375
|июл  1375
|
|
|-
|26
|Муҳаммад Булакхон
|
|июл  1375
|охири 1375
|
|
|-
|27
|Каганбек (Айбекхон)
|
|охири 1375
|1377
|
|
|-
|28
|Арабшоҳ (Қорихон)
|
|1377
|1380
|
|
|-
|29
|Тохтамиш
|
|1380
|1395
|
|
|-
|30
|Тимур Қутлуғ
|
|1395
|1399
|
|
|-
|31
|Шодибек
|
|1399
|1407
|
|
|-
|32
|Пулодхон
|
|1407
|1411
|
|
|-
|33
|Тимурхон
|
|1411
|1412
|
|
|-
|34
|Ҷалол ад-Динхон
|
|1412
|1413
|
|
|-
|35
|Керимберди
|
|1413
|1414
|
|
|-
|36
|Кепек
|
|1414
|1414
|
|
|-
|37
|Чокре
|
|1414
|1416
|
|
|-
|38
|Ҷаббар-Берди
|
|1416
|1417
|
|
|-
|39
|Дарвешхон
|
|1417
|1419
|
|
|-
|40
|Қодир-Берди
|
|1419
|1419
|
|
|-
|41
|Ҳоҷи-Муҳаммад
|
|1419
|1419
|
|
|-
|42
|Улу-Муҳаммад
|
|1419
|1423
|
|
|-
|43
|Баракхон
|
|1423
|1426
|
|
|-
|44
|Улу-Муҳаммад
|
|1426
|1427
|
|
|-
|45
|Баракхон
|
|1427
|1428
|
|
|-
|46
|Улу-Муҳаммад
|
|1428
|1428
|
|
|-
|47
|Кичи-Муҳаммад
|
|1428
|1428
|
|
|-
|48
|Улу-Муҳаммад
|
|1428
|1432
|
|
|-
|49
|Кичи-Муҳаммад
|
|1432
|1459
|
|
|}

== Ҳамчунин нигаред ==
{{Дарахти мақолаҳо|Золотая Орда}}

* 16 Империяи бузурги туркҳо
* Рӯихати ҳокимони Урдуи Тиллоӣ

== Эзоҳ ==
{{Эзоҳ|2}}

 
== Адабиётҳои иловагӣ ==


* ''Волков И. В., Колызин А. М., Пачкалов А. В., Северова М. Б.'' Материалы к библиографии по нумизматике Золотой Орды // Фёдоров-Давыдов Г. А. Денежное дело Золотой Орды. — {{М.}}, 2003.
* {{Книга|автор=Елагин В. С.|заглавие=Золотая Орда. XIII век|ссылка=https://search.rsl.ru/ru/record/01006722834|викитека=|ответственный=Новосибирский гос. пед. ун-т|издание=|место=Новосибирск|издательство=Изд. НГПУ|год=2012|том=|страницы=|столбцы=|страниц=242|серия=|isbn=978-5-85921-950-6|тираж=|ref=}} {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20241207212207/https://search.rsl.ru/ru/record/01006722834 |date=2024-12-07 }}
* ''Єльников М. В.'' [https://ukrolib.wordpress.com/2018/10/28/золотоординські-часи-на-українських/ Золотоординські часи на українських землях]{{Ref-uk}}. — Київ: Наш час, 2008. — 176 с.
* {{Книга|автор=Закиров С.|заглавие=Дипломатические отношения Золотой Орды с Египтом|ответственный=Отв. редактор В. А. Ромодин|место=М.|издательство=Наука|год=1966|страницы=|страниц=160}}

* ''[[Каргалов, Вадим Викторович|Каргалов В. В.]]'' Свержение монголо-татарского ига. — {{М.}}: УРСС, 2010.
* ''[[Каргалов, Вадим Викторович|Каргалов В. В.]]'' Конец ордынского ига. — 3-е изд. — {{М.}}: УРСС, 2011.
* ''[[Каргалов, Вадим Викторович|Каргалов В. В.]]'' Монголо-татарское нашествие на Русь: XIII век. — 2-е изд. — {{М.}}: Либроком, 2011. — (Академия фундаментальных исследований: история).
* ''[[Карпини, Джованни Плано]], [[Гийом де Рубрук]]''. [http://runivers.ru/lib/detail.php?ID=140714 История Монголов]{{Пайванди мурда|date=January 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} / Путешествие в восточные страны. — {{СПб.}}, 1911.
* {{Книга|автор=Кулешов Ю. А.|часть=Производство и импорт оружия как пути формирования золотоордынского комплекса вооружений|заглавие=Золотоордынская цивилизация. Выпуск 3|ссылка=http://millitarch.ru/?p=479|место=Казань|издательство=Изд. «Фэн» АН РТ|год=2010|страницы=73—97}}
* {{Книга|автор=Мыськов Е. П.|заглавие=Политическая история Золотой Орды (1236—1313 гг.)|место=Волгоград|издательство=Издательство Волгоградского государственного университета|год=2003|страницы=|страниц=178|isbn=5-85534-807-5|тираж=250}}
* ''Рудаков В. Н.'' Монголо-татары глазами древнерусских книжников середины XIII—XV веков. — {{М.}}: Квадрига, 2009.
* {{БРЭ}}
* ''Тулибаева Ж. М.'' «Улус-и арба-йи Чингизи» как источник по изучению истории Золотой Орды // Золотоордынская цивилизация: Сборник статей. — Выпуск 4. — Казань: Институт истории имени Ш. Марджани АН РТ, 2011. — С. 79—100.
* {{Книга|автор=[[Фёдоров-Давыдов, Герман Алексеевич|Фёдоров-Давыдов Г. А.]]|заглавие=Общественный строй Золотой Орды|место=М.|издательство=[[Издательство Московского университета]]|год=1973|страницы=}}
* ''Фёдоров-Давыдов Г. А.'' [http://kitap.net.ru/islam/fedorov-davydov.php Религия и верования в городах Золотой Орды]. {{Wayback}}
* {{Книга|ссылка=http://history.org.ua/LiberUA/978-966-02-7344-3/978-966-02-7344-3.pdf|автор=Черкас Б.|заглавие=Західні володіння Улусу Джучи: політична історія, територіально-адміністративний устрій, економіка, міста (XIII—XIV ст.)|ответственный=відп. ред. [[Смолий, Валерий Андреевич|В. А. Смолій]]|год=2014|место=Київ|издательство=[[Институт истории Украины НАН Украины|Інститут історії України]]|страниц=387}}
* ''Кузьмин А.Г.'' [https://web.archive.org/web/20060214033634/http://www.portal-slovo.ru/download/history/KuzTat.pdf Таъсиси ҳукмронии Ордаи Тилло бар Русия]
* {{Cite web|url=http://www.kyrgyz.ru/?page=36|title=Правовое положение Улуса Джучи в Монгольской империи 1224—1269 годов|author=[[Почекаев, Роман Юлианович|Почекаев Р. Ю.]]|description=Библиотека «Центральноазиатского исторического сервера»|deadlink=yes|accessdate=2010-04-17|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110808002117/http://www.kyrgyz.ru/?page=36|archivedate=2011-08-08}}

[[Гурӯҳ:Давлатҳо дар таърихи Украина]]
[[Гурӯҳ:Таърихи Осиёи Марказӣ]]
[[Гурӯҳ:Таърихи Авруосиё]]
[[Гурӯҳ:Давлатҳои Муғул]]</text>
      <sha1>av5dv1ctdia3paqyrmp638x4vbo77bu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Хонигарии Ҷағатой</title>
    <ns>0</ns>
    <id>321882</id>
    <revision>
      <id>1479626</id>
      <parentid>1419963</parentid>
      <timestamp>2026-07-09T05:27:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <comment>/* Ҳамчунин нигаред */</comment>
      <origin>1479626</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5665" sha1="ag8sdz7lm67anjkn5x847jnotcti6u5" xml:space="preserve">{{Давлати таърихӣ|p1=Монгольская империя|flag_p1=Mongol Empire (greatest extent).svg|s1=Могулистан|flag_s1=Eastern Chagatai 1372.jpg|s2=Империяи Тимуриён|flag_s2=Timurid.svg|п1=Империяи Тимуриён}}'''Чағатой''', '''Ҷағатой''' ('''Улуси Чағатой''', '''Урдаи Чағатой''', '''Давлати Чағатой''') — [[Туркҳо|як давлати туркӣ]]-муғулӣ&lt;ref&gt;{{Книга|автор=Каррыев А.|заглавие=История Туркменистана|ссылка=https://books.google.ru/books?hl=ru&amp;id=EcI8AAAAMAAJ&amp;dq=%D1%81%D1%80%D0%B5%D0%B4%D0%BD%D0%B5%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D0%B0%D1%82%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%B5+%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D0%B3%D0%BE%D0%BB%D1%8C%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%B5+%D0%B3%D0%BE%D1%81%D1%83%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%81%D1%82%D0%B2%D0%BE&amp;focus=searchwithinvolume&amp;q=%D0%A7%D0%B0%D0%B3%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B9+%D1%83%D0%BB%D1%83%D1%81|ответственный=|издание=|место=|издательство=Туркменистан|год=1966|страницы=69|страниц=534|isbn=}}&lt;/ref&gt; аст, ки дар соли 1224 дар [[Осиёи Миёна]] пас аз он ки [[Чингизхон]] давлати худро ба чаҳор улус тақсим кард, ташкил шудааст. Номи улус ба номи писари Чингизхон — [[Ҷағатой]] гузошта шудааст. Аз соли 1326 [[ислом]] дини расмии қабилаи  Чағатой гардид.  арсолҳои 1340 давлат ба [[Муғулистон (хонот)|Муғулистон]] ва [[Фарорӯд|Мовароуннаҳр]] тақсим шуд.

== Таърих ==
[[Акс:ChagataiKhanate1300.png|рост|мини|250x250пкс|хонигарии Ҷағатой дар асри XIII]]
Соли 1224 асосгузори империяи Муғул Чингизхон давлати худро аз рӯи шумораи писаронаш ба чор улус тақсим кард. Писари дуюм Чағатой Мовароуннаҳр ва сарзаминҳои атрофи онро мерос гирифт. Улуси Чағатой пеш аз ҳама ҳокимияти пештараи Қарахитой ва Кучлуки Наймон (кишвари Хомил дар ёдгорихои муғул) ва умуман [[Фарорӯд|Мовароуннахрро]] бо ҷануби [[Хоразм]], қисми зиёди Семиречиё ва [[Туркистони Шарқӣ|Туркистони Шарқӣ]] қариб то Турфон (аз ҷумла Қошғария) фаро гирифтааст.

=== Вазъият баъди марги Чағатой ===
Чағатой дар ҳамон соли 1241 (тибқи маъхазҳои дигар — соли 1242) хамчун Угедей вафот кард, вале каме дертар тахтро ба набераи худ Хара-Хулагу писари Мутуген васият кард.

== Ҳамчунин нигаред ==

* [[Урдуи Заррин]]
* [[Темур]]
* Хонигарии Уктой

== Эзоҳ ==
{{Эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* Бартольд В.В.Очерк дар бораи таърихи Семиречье, Фрунзе, 1943.
* Бартолд В.В. Таърихи ҳаёти фарҳангии Туркистон, Л., 1927.
* Шох Махмуд ибни Мирзо Фозил Чурас . Хроника. М. Илм. 1976
* [[Мирзо Муҳаммад Ҳайдари Дуғлот|Муҳаммад Ҳайдар Дуғлат]] . [http://www.vostlit.info/Texts/rus14/Tarich_Rashidi_II/frametext.htm Таърихи Рашиди] .
* Тӯлибоева Ҷ. М. Ҳукмрони улуси Чағатой (Иқтибосҳо аз “Тарих-и арбаъ улус”-и Мирзо Улуғбек) // Ахбори Маркази миллии бостоншиносӣ ва сарчашмашиносӣ. — Остона: 2011, №1-3; 2012, № 1.
* {{Статья|автор=Grousset, René|заглавие=The Empire of the Steppes: A History of Central Asia|оригинал=|ссылка=https://books.google.com/books?id=CHzGvqRbV_IC|ответственный=|издание=|место=New Brunswick, NJ|издательство=Rutgers University Press|год=1970|pages=|isbn=0-8135-1304-1|ref=Grousset}}
* {{Статья|автор=Biran, Michal|заглавие=Qaidu and the Rise of the Independent Mongol State in Central Asia|оригинал=|ссылка=|ответственный=|издание=|место=Surrey|издательство=Curzon|год=1997|pages=|isbn=0-7007-0631-3|ref=Biran}}
* Пачкалов, Александр. Сарчашмаҳои бостоншиносӣ: Хонагии Чағадайд. Дар таърихи Кембриҷ империяи Муғулистон. Таҳрири Михал Биран, Донишгоҳи Ибронии Ерусалим, Ҳодонг Ким, Донишгоҳи Миллии Сеул. Матбуоти Донишгоҳи Кембриҷ, 2023. Ҷилди. II. 464-473 с.

== Пайвандҳо ==
* [https://web.archive.org/web/20151208153402/http://www.kyrgyz.ru/?page=104 Таърихи улуси Чагатой ва давлати Хайду]
* [http://www.wirade.ru/history/history_atlas_mong_imperii.html Атласи Империяи Муғулистон онлайн]

[[Гурӯҳ:Давлатдориҳо дар таърихи Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Давлатҳои Муғул]]</text>
      <sha1>ag8sdz7lm67anjkn5x847jnotcti6u5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1479628</id>
      <parentid>1479626</parentid>
      <timestamp>2026-07-09T05:29:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <comment>/* Ҳамчунин нигаред */</comment>
      <origin>1479628</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5676" sha1="gx8hc6um72szssr7grxqhcw76h60am0" xml:space="preserve">{{Давлати таърихӣ|p1=Монгольская империя|flag_p1=Mongol Empire (greatest extent).svg|s1=Могулистан|flag_s1=Eastern Chagatai 1372.jpg|s2=Империяи Тимуриён|flag_s2=Timurid.svg|п1=Империяи Тимуриён}}'''Чағатой''', '''Ҷағатой''' ('''Улуси Чағатой''', '''Урдаи Чағатой''', '''Давлати Чағатой''') — [[Туркҳо|як давлати туркӣ]]-муғулӣ&lt;ref&gt;{{Книга|автор=Каррыев А.|заглавие=История Туркменистана|ссылка=https://books.google.ru/books?hl=ru&amp;id=EcI8AAAAMAAJ&amp;dq=%D1%81%D1%80%D0%B5%D0%B4%D0%BD%D0%B5%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D0%B0%D1%82%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%B5+%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D0%B3%D0%BE%D0%BB%D1%8C%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%B5+%D0%B3%D0%BE%D1%81%D1%83%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%81%D1%82%D0%B2%D0%BE&amp;focus=searchwithinvolume&amp;q=%D0%A7%D0%B0%D0%B3%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B9+%D1%83%D0%BB%D1%83%D1%81|ответственный=|издание=|место=|издательство=Туркменистан|год=1966|страницы=69|страниц=534|isbn=}}&lt;/ref&gt; аст, ки дар соли 1224 дар [[Осиёи Миёна]] пас аз он ки [[Чингизхон]] давлати худро ба чаҳор улус тақсим кард, ташкил шудааст. Номи улус ба номи писари Чингизхон — [[Ҷағатой]] гузошта шудааст. Аз соли 1326 [[ислом]] дини расмии қабилаи  Чағатой гардид.  арсолҳои 1340 давлат ба [[Муғулистон (хонот)|Муғулистон]] ва [[Фарорӯд|Мовароуннаҳр]] тақсим шуд.

== Таърих ==
[[Акс:ChagataiKhanate1300.png|рост|мини|250x250пкс|хонигарии Ҷағатой дар асри XIII]]
Соли 1224 асосгузори империяи Муғул Чингизхон давлати худро аз рӯи шумораи писаронаш ба чор улус тақсим кард. Писари дуюм Чағатой Мовароуннаҳр ва сарзаминҳои атрофи онро мерос гирифт. Улуси Чағатой пеш аз ҳама ҳокимияти пештараи Қарахитой ва Кучлуки Наймон (кишвари Хомил дар ёдгорихои муғул) ва умуман [[Фарорӯд|Мовароуннахрро]] бо ҷануби [[Хоразм]], қисми зиёди Семиречиё ва [[Туркистони Шарқӣ|Туркистони Шарқӣ]] қариб то Турфон (аз ҷумла Қошғария) фаро гирифтааст.

=== Вазъият баъди марги Чағатой ===
Чағатой дар ҳамон соли 1241 (тибқи маъхазҳои дигар — соли 1242) хамчун Угедей вафот кард, вале каме дертар тахтро ба набераи худ Хара-Хулагу писари Мутуген васият кард.

== Ҳамчунин нигаред ==

* [[Урдуи Заррин]]
* [[Темур]]
* [[Урдуи Бузурги Муғул]]

== Эзоҳ ==
{{Эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* Бартольд В.В.Очерк дар бораи таърихи Семиречье, Фрунзе, 1943.
* Бартолд В.В. Таърихи ҳаёти фарҳангии Туркистон, Л., 1927.
* Шох Махмуд ибни Мирзо Фозил Чурас . Хроника. М. Илм. 1976
* [[Мирзо Муҳаммад Ҳайдари Дуғлот|Муҳаммад Ҳайдар Дуғлат]] . [http://www.vostlit.info/Texts/rus14/Tarich_Rashidi_II/frametext.htm Таърихи Рашиди] .
* Тӯлибоева Ҷ. М. Ҳукмрони улуси Чағатой (Иқтибосҳо аз “Тарих-и арбаъ улус”-и Мирзо Улуғбек) // Ахбори Маркази миллии бостоншиносӣ ва сарчашмашиносӣ. — Остона: 2011, №1-3; 2012, № 1.
* {{Статья|автор=Grousset, René|заглавие=The Empire of the Steppes: A History of Central Asia|оригинал=|ссылка=https://books.google.com/books?id=CHzGvqRbV_IC|ответственный=|издание=|место=New Brunswick, NJ|издательство=Rutgers University Press|год=1970|pages=|isbn=0-8135-1304-1|ref=Grousset}}
* {{Статья|автор=Biran, Michal|заглавие=Qaidu and the Rise of the Independent Mongol State in Central Asia|оригинал=|ссылка=|ответственный=|издание=|место=Surrey|издательство=Curzon|год=1997|pages=|isbn=0-7007-0631-3|ref=Biran}}
* Пачкалов, Александр. Сарчашмаҳои бостоншиносӣ: Хонагии Чағадайд. Дар таърихи Кембриҷ империяи Муғулистон. Таҳрири Михал Биран, Донишгоҳи Ибронии Ерусалим, Ҳодонг Ким, Донишгоҳи Миллии Сеул. Матбуоти Донишгоҳи Кембриҷ, 2023. Ҷилди. II. 464-473 с.

== Пайвандҳо ==
* [https://web.archive.org/web/20151208153402/http://www.kyrgyz.ru/?page=104 Таърихи улуси Чагатой ва давлати Хайду]
* [http://www.wirade.ru/history/history_atlas_mong_imperii.html Атласи Империяи Муғулистон онлайн]

[[Гурӯҳ:Давлатдориҳо дар таърихи Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Давлатҳои Муғул]]</text>
      <sha1>gx8hc6um72szssr7grxqhcw76h60am0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1479629</id>
      <parentid>1479628</parentid>
      <timestamp>2026-07-09T05:32:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <origin>1479629</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5729" sha1="kgs1xbe7vgzd58grnvaioxdu9e7esga" xml:space="preserve">{{Давлати таърихӣ|p1=Монгольская империя|flag_p1=Mongol Empire (greatest extent).svg|s1=Могулистан|flag_s1=Eastern Chagatai 1372.jpg|s2=Империяи Тимуриён|flag_s2=Timurid.svg|п1=Империяи Тимуриён}}'''Чағатой''', '''Ҷағатой''' ('''Улуси Чағатой''', '''Урдуи Чағатой''', '''Давлати Чағатой''') — [[Туркҳо|як давлати туркӣ]]-муғулӣ&lt;ref&gt;{{Книга|автор=Каррыев А.|заглавие=История Туркменистана|ссылка=https://books.google.ru/books?hl=ru&amp;id=EcI8AAAAMAAJ&amp;dq=%D1%81%D1%80%D0%B5%D0%B4%D0%BD%D0%B5%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D0%B0%D1%82%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%B5+%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D0%B3%D0%BE%D0%BB%D1%8C%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%B5+%D0%B3%D0%BE%D1%81%D1%83%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%81%D1%82%D0%B2%D0%BE&amp;focus=searchwithinvolume&amp;q=%D0%A7%D0%B0%D0%B3%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B9+%D1%83%D0%BB%D1%83%D1%81|ответственный=|издание=|место=|издательство=Туркменистан|год=1966|страницы=69|страниц=534|isbn=}}&lt;/ref&gt; аст, ки дар [[соли 1224]] дар [[Осиёи Миёна]] пас аз он ки [[Чингизхон]] давлати худро ба чаҳор улус тақсим кард, ташкил шудааст. Номи улус ба номи писари [[Чингизхон]] — [[Ҷағатой]] гузошта шудааст. Аз [[соли 1326]][[]] [[ислом]] дини расмии қабилаи Чағатой гардид.  аз солҳои 1340 давлат ба [[Муғулистон (хонот)|Муғулистон]] ва [[Фарорӯд|Мовароуннаҳр]] тақсим шуд.

== Таърих ==
[[Акс:ChagataiKhanate1300.png|рост|мини|250x250пкс|хонигарии Ҷағатой дар асри XIII]]
[[Соли 1224]] асосгузори [[Урдуи Бузурги Муғул]] [[Чингизхон]] давлати худро аз рӯи шумораи писаронаш ба чор [[улус]] тақсим кард. Писари дуюм Чағатой [[Мовароуннаҳр]] ва сарзаминҳои атрофи онро мерос гирифт. Улуси Чағатой пеш аз ҳама ҳокимияти пештараи Қарахитой ва Кучлуки Наймон (кишвари Хомил дар ёдгорихои муғул) ва умуман [[Фарорӯд|Мовароуннахрро]] бо ҷануби [[Хоразм]], қисми зиёди Семиречиё ва [[Туркистони Шарқӣ|Туркистони Шарқӣ]] қариб то Турфон (аз ҷумла Қошғария) фаро гирифтааст.

=== Вазъият баъди марги Чағатой ===
Чағатой дар ҳамон [[соли 1241]] (тибқи маъхазҳои дигар — [[соли 1242]]) хамчун Угедей вафот кард, вале каме дертар тахтро ба набераи худ Хара-Хулагу писари Мутуген васият кард.

== Ҳамчунин нигаред ==

* [[Урдуи Заррин]]
* [[Темур]]
* [[Урдуи Бузурги Муғул]]

== Эзоҳ ==
{{Эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* Бартольд В.В.Очерк дар бораи таърихи Семиречье, Фрунзе, 1943.
* Бартолд В.В. Таърихи ҳаёти фарҳангии Туркистон, Л., 1927.
* Шох Махмуд ибни Мирзо Фозил Чурас . Хроника. М. Илм. 1976
* [[Мирзо Муҳаммад Ҳайдари Дуғлот|Муҳаммад Ҳайдар Дуғлат]] . [http://www.vostlit.info/Texts/rus14/Tarich_Rashidi_II/frametext.htm Таърихи Рашиди] .
* Тӯлибоева Ҷ. М. Ҳукмрони улуси Чағатой (Иқтибосҳо аз “Тарих-и арбаъ улус”-и Мирзо Улуғбек) // Ахбори Маркази миллии бостоншиносӣ ва сарчашмашиносӣ. — Остона: 2011, №1-3; 2012, № 1.
* {{Статья|автор=Grousset, René|заглавие=The Empire of the Steppes: A History of Central Asia|оригинал=|ссылка=https://books.google.com/books?id=CHzGvqRbV_IC|ответственный=|издание=|место=New Brunswick, NJ|издательство=Rutgers University Press|год=1970|pages=|isbn=0-8135-1304-1|ref=Grousset}}
* {{Статья|автор=Biran, Michal|заглавие=Qaidu and the Rise of the Independent Mongol State in Central Asia|оригинал=|ссылка=|ответственный=|издание=|место=Surrey|издательство=Curzon|год=1997|pages=|isbn=0-7007-0631-3|ref=Biran}}
* Пачкалов, Александр. Сарчашмаҳои бостоншиносӣ: Хонагии Чағадайд. Дар таърихи Кембриҷ империяи Муғулистон. Таҳрири Михал Биран, Донишгоҳи Ибронии Ерусалим, Ҳодонг Ким, Донишгоҳи Миллии Сеул. Матбуоти Донишгоҳи Кембриҷ, 2023. Ҷилди. II. 464-473 с.

== Пайвандҳо ==
* [https://web.archive.org/web/20151208153402/http://www.kyrgyz.ru/?page=104 Таърихи улуси Чагатой ва давлати Хайду]
* [http://www.wirade.ru/history/history_atlas_mong_imperii.html Атласи Империяи Муғулистон онлайн]

[[Гурӯҳ:Давлатдориҳо дар таърихи Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Давлатҳои Муғул]]</text>
      <sha1>kgs1xbe7vgzd58grnvaioxdu9e7esga</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Гурӯҳ:Давлатҳои Муғул</title>
    <ns>14</ns>
    <id>321884</id>
    <revision>
      <id>1479630</id>
      <parentid>1419778</parentid>
      <timestamp>2026-07-09T05:33:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>иловаи [[Гурӯҳ:Императории муғул]] бо ёрии [[Википедиа:HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>1479630</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="138" sha1="5atqi2loouljk8pjqn706iuwb2xnda8" xml:space="preserve">[[Гурӯҳ:Муғулҳо]]
[[Гурӯҳ:Давлатҳои таърихии Осиё]]
[[Гурӯҳ:Императории муғул]]</text>
      <sha1>5atqi2loouljk8pjqn706iuwb2xnda8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Хоқон</title>
    <ns>0</ns>
    <id>321921</id>
    <revision>
      <id>1479642</id>
      <parentid>1473801</parentid>
      <timestamp>2026-07-09T07:38:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>иловаи [[Гурӯҳ:Унвонҳои муғулӣ]] бо ёрии [[Википедиа:HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>1479642</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2435" sha1="h7ua8dv45954tcttavaqc248s370ocl" xml:space="preserve">'''Хоқон''' ё '''хогон''' (ниг. — Муғ. {{MongolUnicode|ᠬᠠᠭᠠᠨ}}, ''Qaɣan''; [[Забони муғулӣ|муосир-муғулӣ]] ''ҳан;'' турки.  қадим. &lt;span lang=&quot;otk&quot; dir=&quot;rtl&quot; style=&quot;font-size: 110%; font-style: normal; line-height: 1em;&quot;&gt;&amp;#x200F; &amp;#x200E;&lt;/span&gt; {{Lang-zh|可汗}}, pinyin ''Kèhán'') — баландтарин унвони подшоҳӣ дар иерархияи [[Кӯчманчиён|бодиянишинони]] асримиёнагӣ , '''[[Хон|хони]] хонҳо'''. {{Сарчашма нест 2|Дар [[Имперотурии Муғул|замони муғулҳо]] унвони '''хон''' бо («хони бузург»)|04|12|2024}} омехта шудааст. Бештар дар давлатдории муғул ин унвон истифода мешуд.

== Тавсиф ==
[[Акс:Emperoryuandinastycollage.jpg|рост|мини|Чингизхон ва хоқонҳои баъд аз ӯ]]
Бори аввал дар маъхазҳои [[Ҷумҳурии Мардумии Чин|чинӣ]] нисбат ба қабилаи сианбиёниОсиёи Миёна ([[Садаи III|асри III]]) тасдиқ шудааст.

== Ҳамчунин нигаред ==
* [[Хон]]

== Эзоҳ ==
{{Эзоҳ}}

== Адабиёт ==

* {{Книга|автор=[[Ганиев Р.Т.]]|часть=|заглавие=Восточно-тюркское государство в VI - VIII вв|оригинал=|ссылка=|издание=|место=Екатеринбург|издательство=Издательство Уральского университета|год=2006|страницы=152|isbn=5-7525-1611-0}}
* {{Книга|автор=[[Мельникова, Елена Александровна|Мельникова Е.А.]]|часть=«Князь» и «каган» в ранней титулатуре Древней Руси|заглавие=Древняя Русь и Скандинавия|оригинал=|ссылка=|издание=|место=Москва|издательство=Русский фонд содействия науке и образованию|год=2011|страницы=476 с.|isbn=978-5-91244-073-1}}

[[Гурӯҳ:Унвонҳои муғул]]
[[Гурӯҳ:Императории муғул]]
[[Гурӯҳ:Унвонҳои салотинӣ]]
[[Гурӯҳ:Унвонҳои муғулӣ]]</text>
      <sha1>h7ua8dv45954tcttavaqc248s370ocl</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1479643</id>
      <parentid>1479642</parentid>
      <timestamp>2026-07-09T07:40:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <comment>/* Адабиёт */</comment>
      <origin>1479643</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2341" sha1="toy3apv6lkwgnew4rm3qv534wwqmhfl" xml:space="preserve">'''Хоқон''' ё '''хогон''' (ниг. — Муғ. {{MongolUnicode|ᠬᠠᠭᠠᠨ}}, ''Qaɣan''; [[Забони муғулӣ|муосир-муғулӣ]] ''ҳан;'' турки.  қадим. &lt;span lang=&quot;otk&quot; dir=&quot;rtl&quot; style=&quot;font-size: 110%; font-style: normal; line-height: 1em;&quot;&gt;&amp;#x200F; &amp;#x200E;&lt;/span&gt; {{Lang-zh|可汗}}, pinyin ''Kèhán'') — баландтарин унвони подшоҳӣ дар иерархияи [[Кӯчманчиён|бодиянишинони]] асримиёнагӣ , '''[[Хон|хони]] хонҳо'''. {{Сарчашма нест 2|Дар [[Имперотурии Муғул|замони муғулҳо]] унвони '''хон''' бо («хони бузург»)|04|12|2024}} омехта шудааст. Бештар дар давлатдории муғул ин унвон истифода мешуд.

== Тавсиф ==
[[Акс:Emperoryuandinastycollage.jpg|рост|мини|Чингизхон ва хоқонҳои баъд аз ӯ]]
Бори аввал дар маъхазҳои [[Ҷумҳурии Мардумии Чин|чинӣ]] нисбат ба қабилаи сианбиёниОсиёи Миёна ([[Садаи III|асри III]]) тасдиқ шудааст.

== Ҳамчунин нигаред ==
* [[Хон]]

== Эзоҳ ==
{{Эзоҳ}}

== Адабиёт ==

* {{Книга|автор=[[Ганиев Р.Т.]]|часть=|заглавие=Восточно-тюркское государство в VI - VIII вв|оригинал=|ссылка=|издание=|место=Екатеринбург|издательство=Издательство Уральского университета|год=2006|страницы=152|isbn=5-7525-1611-0}}
* {{Книга|автор=[[Мельникова, Елена Александровна|Мельникова Е.А.]]|часть=«Князь» и «каган» в ранней титулатуре Древней Руси|заглавие=Древняя Русь и Скандинавия|оригинал=|ссылка=|издание=|место=Москва|издательство=Русский фонд содействия науке и образованию|год=2011|страницы=476 с.|isbn=978-5-91244-073-1}}

[[Гурӯҳ:Унвонҳои муғул]]
[[Гурӯҳ:Унвонҳои салотинӣ]]</text>
      <sha1>toy3apv6lkwgnew4rm3qv534wwqmhfl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Гурӯҳ:Унвонҳои муғул</title>
    <ns>14</ns>
    <id>321929</id>
    <revision>
      <id>1479644</id>
      <parentid>1419924</parentid>
      <timestamp>2026-07-09T07:40:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>иловаи [[Гурӯҳ:Унвонҳо]] бо ёрии [[Википедиа:HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>1479644</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="80" sha1="5pmc2t44ckla9nolwdepcog9mvebvss" xml:space="preserve">[[Гурӯҳ:Таърихи Муғулистон]]
[[Гурӯҳ:Унвонҳо]]</text>
      <sha1>5pmc2t44ckla9nolwdepcog9mvebvss</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026</title>
    <ns>0</ns>
    <id>325305</id>
    <revision>
      <id>1479614</id>
      <parentid>1479463</parentid>
      <timestamp>2026-07-08T20:18:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yoonoos.tj</username>
        <id>27005</id>
      </contributor>
      <comment>/* Омор */</comment>
      <origin>1479614</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="117850" sha1="7pm5pt551nno0o8b6j0fc5lcz4ttdfr" xml:space="preserve">{{Варақаи мусобиқаи байналмилалии футбол 
| ном = Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026
| номи_мусобиқа = FIFA World Cup 2026&lt;br&gt;Coupe du monde de football 2026&lt;br&gt;Copa Mundial de la FIFA 2026
| лого = 
| имзо = 
| размер = {{Logo size|FIFA trophy}}
| макон = {{USA}} {{CAN}} {{MEX}}
| шаҳрҳо = 16
| варзишгоҳҳо = 16
| санаҳо = {{Nowrap|11 июн – 19 июл}}
| сана = 
| замонинтихобӣ = 
| замон = 
| иштирокчиён = 
| иштирокчиённиҳоӣ = 48 (аз 6 конфедератсия)
| финал = «[[MetLife (варзишгоҳ)|Варзишгоҳи MetLife]]», [[Ратерфорди шарқӣ]]
| қаҳрамон = 
| ғолиб = 
| бор = 
| 2 ҷой = 
| 3 ҷой = 
| 4 ҷой = 
| тамошобинон = 5920450
| бозӣ = 91
| бозинт = 899
| голҳо = 264
| голинт = 2527
| голзан = {{Flagicon|Аргентина}} [[Лионел Месси]]
* {{Flagicon|Норвегия}} [[Эрлинг Ҳоланн]]
* {{Flagicon|Фаронса}} [[Килиан Мбаппе]]
| гголҳо = 7
| голзанинт = {{Flagicon|Норвегия}} [[Эрлинг Ҳоланн]]
| ҳамаголҳо = 16
| беҳтарин = 
| беҳтарин_бозикун = 
| дарвозабон = 
| ҷавон = 
| фейр-плей = 
| чемпионат қаблӣ = [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2022|2022]]
| чемпионат оянда = ''[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2030|2030]]''
}}

'''Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026''' ({{lang-en|2026 FIFA World Cup}}) — 23-юм [[Ҷоми ҷаҳонии футбол|ҷоми ҷаҳонии ФИФА]], аз рӯи нақша аз [[11 июн]] то [[19 июл]]и [[соли 2026]]&lt;ref&gt;{{cite web|title=Date set for FIFA World Cup 26™ final|url=https://www.fifa.com/fifaplus/en/articles/date-set-for-2026-world-cup-final-canada-mexico-usa|publisher=fifa.com|date=2023-03-14|access-date=2023-11-16|lang=en|archive-date=2023-11-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20231116030400/https://www.fifa.com/fifaplus/en/articles/date-set-for-2026-world-cup-final-canada-mexico-usa|url-status=live}}&lt;/ref&gt; дар мамлакатҳои [[ИМА]], [[Канада]] ва [[Мексика]] баргузор мешавад.

Дар ибтидо пешбинӣ мешуд, ки дар қисми ниҳоии мусобиқот, тибқи анъана, 32 мунтахаби миллӣ ҳузур дошта бошанд, аммо 10-уми январи соли 2017 президенти ФИФА [[Ҷаннӣ Инфантино]] эълон кард, ки шумораи тимҳои ширкаткунанда ба 48 даста афзоиш хоҳад ёфт.

13 июни соли 2018 дар нишасти 68-уми Конгресси ФИФА дар Маскав, дар арафаи [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2018|Ҷоми ҷаҳон 2018]], тасмимгирӣ дар бораи маҳалли баргузории мусобиқот анҷом шуд. 17 июни соли 2022 шаҳрҳое, ки мизбони бозиҳои чемпионат хоҳанд буд, эълон шуданд. Бозиҳо дар 16 шаҳр доир мешаванд: (ИМА — 11, Мексика — 3, Канада — 2)

Бозиҳои чемпионат дар шаҳрҳои зерин баргузор мешаванд: [[Гвадалупе (Нуэво-Леон)]], [[Мехико]], [[Сапопан]] (ҳамагӣ — [[Мексика]]), [[Ванкувер]], [[Торонто]] (ҳарду — [[Канада]]), [[Атланта]], [[Бостон]], [[Даллас]], [[Канзас-Сити (Миссури)|Канзас-Сити]], [[Лос-Анҷелес]], [[Майами]], [[Ню-Йорк]] (атрофи [[Ратерфорди шарқӣ]]), [[Сан-Франсиско]], [[Сиэтл]], [[Филаделфия]], [[Ҳюстон]] (ҳамагӣ — [[Иёлоти Муттаҳидаи Амрико|ИМА]])&lt;ref&gt;{{cite web|title=Названы города, которые примут ЧМ по футболу-2026|url=https://www.kommersant.ru/doc/5413685|publisher=КоммерсантЪ|date=2022-06-17|access-date=2023-11-16|archive-date=2022-09-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20220907215245/https://www.kommersant.ru/doc/5413685|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=Стали известны города, которые примут матчи ЧМ-2026 в США, Мексике и Канаде|url=https://www.championat.com/football/news-4728087-stali-izvestny-goroda-kotorye-primut-matchi-chm-2026-v-ssha-meksike-i-kanade.html|publisher=Чемпионат|date=2022-06-17|access-date=2023-11-16|archive-date=2023-11-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20231116030355/https://www.championat.com/football/news-4728087-stali-izvestny-goroda-kotorye-primut-matchi-chm-2026-v-ssha-meksike-i-kanade.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

Аз қисми ниҳоии Ҷоми ҷаҳонии 2026 сар карда, марҳилаи гурӯҳӣ ба ин сурат хоҳад буд: 12 гурӯҳ, ки дар ҳар як гурӯҳ 4 даста иштирок мекунанд. Ба плей-офф дастаҳое роҳ меёбанд, ки дар гурӯҳҳои худ ҷойҳои якум ва дуюмро ишғол кардаанд, ҳамчунин 8 дастаи беҳтарин, ки ҷойи сеюмро гирифтанд. Ба ин марҳила ҳамчунин як марҳилаи нав — 1/16 ниҳоӣ — илова шудааст. То аввали соли 2023 чанд варианти формати мусобиқот бо иштироки 40 ё 48 даста, аз ҷумла 16 гурӯҳ бо 3 даста, баррасӣ гардида буд.

== Интихоби мизбон ==
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
|-
!Кишвар
!Даври якум
|-
|align=left|{{Парчами ИМА}} [[ИМА]] / {{Парчами Канада}} [[Канада]] / {{Парчами Мексика}} [[Мексика]]|| 134 {{yes|134}}
|-
|align=left|{{Парчами Марокаш}} [[Марокаш]] || 65
|}

=== Бозпас гирифтани дархост ===
* {{Парчами Чин}} [[Чин]] / {{Парчами Ҳиндустон}} [[Ҳиндустон]] — ин ду кишвари осиёӣ ният доштанд, ки чемпионатро якҷоя баргузор намоянд. Баъдтар дархости худро бозпас гирифтанд.
* {{Парчами Индонезия}} [[Индонезия]] — дар оғоз таваҷҷуҳ зоҳир карда буд. Фаъолони маҳаллӣ тасмим гирифтанд барои қабули чемпионат ба ҳукумати кишвар муроҷиатнома ташкил намоянд, аммо ин иқдом натиҷа надод.
* {{Парчами Эквадор}} [[Эквадор]] / {{Парчами Боливия}} [[Боливия]] / {{Парчами Перу}} [[Перу]] / {{Парчами Парагвай}} [[Парагвай]] — якбора чор кишвари Амрикои Ҷанубӣ барои баргузории муштараки чемпионати ҷаҳон дархост пешниҳод карданд. Аммо баъдтар ин идея дастгирии кофӣ пайдо накард.
* {{Парчами Зеландияи Нав}} [[Зеландияи Нав]] — кишвар дар ибтидо мехост чемпионатро мустақилона баргузор кунад, вале баъдан тасмим гирифт дархостро якҷоя бо ҳамсояи худ — [[Австралия]], ки узви [[Конфедератсияи футболи Осиё|КФО]] мебошад, пешниҳод намояд. Бар хилофи он, Зеландияи Нав узви [[Конфедератсияи футболи Уқёнусия|КФУ]] мебошад.

== Иштирокчиён ==
{{main|Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026 (марҳилаи муқаддамотӣ)}}
Марҳилаи муқаддамотӣ 7 сентябри соли 2023 оғоз гардида, бояд моҳи марти соли 2026 ба анҷом расад.

=== Маълумоти умумӣ дар бораи ҷараёни марҳилаи муқаддамотӣ ===
{| class=&quot;wikitable mw-collapsible&quot; style=&quot;text-align: center;&quot;
|+Тақсимоти роҳхатҳо байни конфедератсияҳо
|-
| colspan=&quot;10&quot; bgcolor=&quot;white&quot; |[[Акс:World Map FIFA2.svg|350px]]
|-
! width=&quot;90&quot; |Қитъа (конфедератсия)
! width=&quot;80&quot; |Теъдоди роҳхатҳо
! width=&quot;80&quot; |Шумораи аъзои ФИФА
! width=&quot;80&quot; |Ҷойҳои холӣ
! width=&quot;80&quot; |Дастаҳои иштироккунанда (ҳамагӣ)
! width=&quot;80&quot; |Ба қисми ниҳоӣ роҳ ёфтанд
! width=&quot;80&quot; |Имкони роҳёбӣ доранд
! width=&quot;80&quot; |Хориҷ шуданд ё даст кашиданд
! width=&quot;115&quot; |Оғози марҳилаи муқаддамотӣ
! width=&quot;115&quot; |Анҷоми марҳилаи муқаддамотӣ
|-
|Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026 (марҳилаи муқаддамотӣ, КФО)|Осиё ([[Конфедератсияи футболи Осиё|КФО]])||'''8'''||46||0||46||8||1||37|| 12 октябри 2023 || 18 ноябри 2025
|-
|Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026 (марҳилаи муқаддамотӣ, КАФ)|Африқо ([[Конфедератсияи футболи Африқо|КФА]])||'''9'''||54||0||53||9||1||43|| 15 ноябри 2023 || 18 ноябри 2025
|-
|Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026 (марҳилаи муқаддамотӣ, КОНКАКАФ)|Амрикои Шимолӣ ва Марказӣ ([[КОНКАКАФ]])||'''3+3 (мизбон)'''||35||0||32+3 (мизбон)||3+3||2||27|| 22 марти 2024 || 18 ноябри 2025
|-
|Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026 (марҳилаи муқаддамотӣ, КОНМЕБОЛ)|Амрикои Ҷанубӣ ([[КОНМЕБОЛ]])||'''6'''||10||0||10||6||1||3|| 7 сентябри 2023 || 9 сентябри 2025
|-
|Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026 (марҳилаи муқаддамотӣ, КФУ, даври сеюм)|Уқёнусия ([[Конфедератсияи футболи Уқёнусия|КФУ]])||'''1'''||11||0||11||1||1||9|| 6 сентябри 2024 || 24 марти 2025
|-
|Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026 (марҳилаи муқаддамотӣ, УЕФА)|Урупо ([[УЕФА]])||'''16'''||55||4||54||12||16||26|| 21 марти 2025 || 31 марти 2026
|-
|Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026 (марҳилаи ҳазфӣ)|[[Марҳилаи ҳазфӣ]]||'''2'''||1||2||0||0||0||0|| март 2026 || март 2026
|-
!Ҳамагӣ||45+3 (мизбон)||212||6||206+3 (мизбон)||39+3||22||145|| 7 сентябри 2023 || 31 марти 2026
|}

[[Иёлоти Муттаҳидаи Амрико]], [[Канада]] ва [[Мексика]] ба ҳайси кишварҳои мизбон ба таври худкор ба қисми ниҳоии Ҷоми ҷаҳонии 2026 роҳ ёфтанд. Конфедератсияҳо 43 ҷойи кафолатнок дар қисми ниҳоӣ мегиранд. Ҳамчунин 2 ҷойи дигар дар бозиҳои байниқитъавии плей-офф муайян карда мешаванд, ки дар онҳо аз ҳар конфедератсия (ғайр аз [[УЕФА]]) як даста ва инчунин як дастаи иловагӣ аз конфедератсияи мизбон ([[КОНКАКАФ]]) иштирок мекунад.

=== Ба марҳилаи ниҳоӣ роҳ ёфтанд ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align: center;&quot;
!Дастаи миллӣ
!Тарзи роҳхат гирифтан
!Санаи роҳхат гирифтан
!Шумораи иштирок
!Пайдарпай
!Бори охир
!Натиҷаи беҳтарин
|-
|style=&quot;text-align:left;&quot;|{{Футбол|USA}}
|rowspan=&quot;3&quot; |Мизбон
|rowspan=&quot;3&quot; |[[13 июн]]и [[2018]]
|12
| rowspan=&quot;2&quot; |2
| rowspan=&quot;4&quot; |[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2022|2022]]
|Ҷойи 3-юм ([[Ҷоми ҷаҳонии футбол 1930|1930]])
|-
|style=&quot;text-align:left;&quot;|{{Футбол|CAN}}
|3
|Марҳилаи гурӯҳӣ ([[Ҷоми ҷаҳонии футбол 1986|1986]], [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2022|2022]])
|-
|style=&quot;text-align:left;&quot;|{{Футбол|MEX}}
|18
|9
|1/4 ниҳоӣ ([[Ҷоми ҷаҳонии футбол 1970|1970]], [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 1986|1986]])
|-
|style=&quot;text-align:left;&quot;|{{Футбол|JPN}}
|[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026 (марҳилаи муқаддамотӣ, КФО, Даври сеюм)|КФО, Гурӯҳи C, ҷойи 1-ум]]
|[[20 март]]и [[2025]]
|8
|8
|1/8 ниҳоӣ ([[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2002|2002]], [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2010|2010]], [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2018|2018]], [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2022|2022]])
|-
|style=&quot;text-align:left;&quot;|{{Футбол|NZL}}
|[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026 (марҳилаи муқаддамотӣ, КФУ)|КФУ, Даври сеюм, қаҳрамони марҳилаи ҳазфӣ]]
|[[24 март]]и [[2025]]
|3
|1
|[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2010|2010]]
|Марҳилаи гурӯҳӣ ([[Ҷоми ҷаҳонии футбол 1982|1982]], [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2010|2010]])
|-
|style=&quot;text-align:left;&quot;|{{Футбол|IRN}}
|[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026 (марҳилаи муқаддамотӣ, КФО, Даври сеюм)|КФО, Гурӯҳи A, ҷойи 1-ум]]
|[[25 март]]и [[2025]]
|7
|4
| rowspan=&quot;2&quot; |[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2022|2022]]
|Марҳилаи гурӯҳӣ ([[Ҷоми ҷаҳонии футбол 1978|1978]], [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 1998|1998]], [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2006|2006]], [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2014|2014]], [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2018|2018]], [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2022|2022]])
|-
|style=&quot;text-align:left;&quot;|{{Футбол|ARG}}
|[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026 (марҳилаи муқаддамотӣ, КОНМЕБОЛ)|КОНМЕБОЛ, даври муқаддамотӣ, ҷойи 1-ум]]
|[[25 март]]и [[2025]]
|19
|14
|'''Қаҳрамон''' ([[Ҷоми ҷаҳонии футбол 1978|1978,]] [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 1986|1986,]] [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2022|2022]])
|-
|style=&quot;text-align:left;&quot;|{{Футбол|UZB}}
|[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026 (марҳилаи муқаддамотӣ, КФО, Даври сеюм)|КФО, Гурӯҳи A, ҷойи 2-юм]]
|[[5 июн]]и [[2025]]
| colspan=&quot;4&quot; |''Дебют''
|-
|style=&quot;text-align:left;&quot;|{{Футбол|KOR}}
|[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026 (марҳилаи муқаддамотӣ, КФО, Даври сеюм)|КФО, Гурӯҳи B, ҷойи 1-ум]]
|[[5 июн]]и [[2025]]
|12
|11
|[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2022|2022]]
|Ҷойи 4-ум ([[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2002|2002]])
|-
|style=&quot;text-align:left;&quot;|{{Футбол|JOR}}
|[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026 (марҳилаи муқаддамотӣ, КФО, Даври сеюм)|КФО, Гурӯҳи B, ҷойи 2-юм]]
|[[5 июн]]и [[2025]]
|colspan=&quot;4&quot; |''Дебют''
|-
|style=&quot;text-align:left;&quot;|{{Футбол|AUS}}
|[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026 (марҳилаи муқаддамотӣ, КФО, Даври сеюм)|КФО, Гурӯҳи С, ҷойи 2-юм]]
|[[10 июн]]и [[2025]]
|7
|6
| rowspan=&quot;4&quot; |[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2022|2022]]
|1/8 ниҳоӣ ([[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2006|2006]], [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2022|2022]])
|-
|style=&quot;text-align:left;&quot;|{{Футбол|BRA}}
|[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026 (марҳилаи муқаддамотӣ, КОНМЕБОЛ)|КОНМЕБОЛ, даври муқаддамотӣ, ҷойи 5-ум]]
|[[11 июн]]и [[2025]]
|23
|23
|'''Қаҳрамон''' ([[Ҷоми ҷаҳонии футбол 1958|1958]], [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 1962|1962]], [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 1970|1970]], [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 1994|1994]], [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2002|2002]])
|-
|style=&quot;text-align:left;&quot;|{{Футбол|ECU}}
|[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026 (марҳилаи муқаддамотӣ, КОНМЕБОЛ)|КОНМЕБОЛ, даври муқаддамотӣ, ҷойи 2-юм]]
|[[11 июн]]и [[2025]]
|5
|2
|1/8 ниҳоӣ ([[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2006|2006]])
|-
|style=&quot;text-align:left;&quot;|{{Футбол|URU}}
|[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026 (марҳилаи муқаддамотӣ, КОНМЕБОЛ)|КОНМЕБОЛ, даври муқаддамотӣ, ҷойи 4-ум]]
|[[4 сентябр]]и [[2025]]
|15
|5
|'''Қаҳрамон''' ([[Ҷоми ҷаҳонии футбол 1930|1930]], [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 1950|1950]])
|-
|style=&quot;text-align:left;&quot;|{{Футбол|COL}}
|[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026 (марҳилаи муқаддамотӣ, КОНМЕБОЛ)|КОНМЕБОЛ, даври муқаддамотӣ, ҷойи 3-юм]]
|[[4 сентябр]]и [[2025]]
|6
|1
||[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2018|2018]]
|1/4 ниҳоӣ ([[Ҷоми ҷаҳонии футбол|2014]])
|-
|style=&quot;text-align:left;&quot;|{{Футбол|PAR}}
|[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026 (марҳилаи муқаддамотӣ, КОНМЕБОЛ)|КОНМЕБОЛ, даври муқаддамотӣ, ҷойи 6-ум]]
|[[4 сентябр]]и [[2025]]
|8
|1
|[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2010|2010]]
|1/4 ниҳоӣ ([[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2010|2010]])
|-
|style=&quot;text-align:left;&quot;|{{Футбол|MAR}}
| [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026 (марҳилаи муқаддамотӣ, КФА)|КФА, Гурӯҳи Е, ҷойи 1-ум]]
|[[5 сентябр]]и [[2025]]
|7
|3
| rowspan=&quot;2&quot; |[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2022|2022]]
|Ҷойи 4-ум ([[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2022|2022]])
|-
|style=&quot;text-align:left;&quot;|{{Футбол|TUN}}
| [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026 (марҳилаи муқаддамотӣ, КФА)|КФА, Гурӯҳи Н, ҷойи 1-ум]]
|[[8 сентябр]]и [[2025]]
|7
|3
|Марҳилаи гурӯҳӣ ([[Ҷоми ҷаҳонии футбол 1978|1978]], [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 1998|1998]], [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2002|2002]], [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2006|2006]], [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2018|2018]], [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2022|2022]])
|-
|style=&quot;text-align:left;&quot;|{{Футбол|EGY}}
|[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026 (марҳилаи муқаддамотӣ, КФА)|КФА, Гурӯҳи А, ҷойи 1-ум]]
|[[8 октябр]]и [[2025]]
|4
|1
|[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2018|2018]]
|1/8 ниҳоӣ ([[Ҷоми ҷаҳонии футбол 1934|1934]])&lt;ref&gt;Дар соли 1934 марҳилаи гурӯҳӣ вуҷуд надошт ва дастаҳо бозиро аз 1/8 ниҳоӣ шурӯъ карданд&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;Марҳилаи гурӯҳӣ ([[Ҷоми ҷаҳонии футбол 1990|1990]], [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2018|2018]])
|-
|style=&quot;text-align:left;&quot;|{{Футбол|ALG}}
|[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026 (марҳилаи муқаддамотӣ, КФА)|КФА, Гурӯҳи G, ҷойи 1-ум]]
|[[9 октябр]]и [[2025]]
|5
|1
|[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2014|2014]]
|1/8 ниҳоӣ ([[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2014|2014]])
|-
|style=&quot;text-align:left;&quot;|{{Футбол|GHA}}
|[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026 (марҳилаи муқаддамотӣ, КФА)|КФА, Гурӯҳи I, ҷойи 1-ум]]
|[[12 октябр]]и [[2025]]
|5
|2
|[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2022|2022]]
|1/4 ниҳоӣ ([[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2010|2010]])
|-
|style=&quot;text-align:left;&quot;|{{Футбол|CPV}}
|[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026 (марҳилаи муқаддамотӣ, КФА)|КФА, Гурӯҳи D, ҷойи 1-ум]]
|[[13 октябр]]и [[2025]]
|colspan=&quot;4&quot; |''Дебют''
|-
|style=&quot;text-align:left;&quot;|{{Футбол|RSA}}
| [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026 (марҳилаи муқаддамотӣ, КФА)|КФА, Гурӯҳи C, ҷойи 1-ум]]
|[[14 октябр]]и [[2025]]
|4
|1
|[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2010|2010]]
|Марҳилаи гурӯҳӣ ([[Ҷоми ҷаҳонии футбол 1998|1998]], [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2002|2002]], [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2010|2010]])
|-
|style=&quot;text-align:left;&quot;|{{Футбол|QAT}}
| [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026 (марҳилаи муқаддамотӣ, КФО, Даври чорум)|КФО, Гурӯҳи A, ҷойи 1-ум]]
|[[14 октябр]]и [[2025]]
|2
|2
|rowspan=&quot;4&quot; |[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2022|2022]]
|Марҳилаи гурӯҳӣ ([[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2022|2022]])
|-
|style=&quot;text-align:left;&quot;|{{Футбол|KSA}}
| [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026 (марҳилаи муқаддамотӣ, КФО, Даври чорум)|КФО, Гурӯҳи B, ҷойи 1-ум]]
|[[14 октябр]]и [[2025]]
|7
|3
|1/8 ниҳоӣ ([[Ҷоми ҷаҳонии футбол 1994|1994]])
|-
|style=&quot;text-align:left;&quot;|{{Футбол|ENG}}
| [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026 (марҳилаи муқаддамотӣ, УЕФА)|УЕФА, Гурӯҳи K, ҷойи 1-ум]]
|[[14 октябр]]и [[2025]]
|17
|8
|'''Қаҳрамон''' ([[Ҷоми ҷаҳонии футбол 1966|1966]])
|-
|style=&quot;text-align:left;&quot;|{{Футбол|SEN}}
| [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026 (марҳилаи муқаддамотӣ, КФА)|КФА, Гурӯҳи В, ҷойи 1-ум]]
|[[14 октябр]]и [[2025]]
|4
|3
|1/4 ниҳоӣ ([[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2002|2002]])
|-
|style=&quot;text-align:left;&quot;|{{Футбол|CIV}}
|[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026 (марҳилаи муқаддамотӣ, КФА)|КФА, Гурӯҳи F, ҷойи 1-ум]]
|[[14 октябр]]и [[2025]]
|4
|1
|[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2014|2014]]
|Марҳилаи гурӯҳӣ ([[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2006|2006]], [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2010|2010]], [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2014|2014]])
|-
|style=&quot;text-align:left;&quot;|{{Футбол|FRA}}
|[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026 (марҳилаи муқаддамотӣ, УЕФА)|УЕФА, Гурӯҳи D, ҷойи 1-ум]]
|[[13 ноябр]]и [[2025]]
|17
|8
|rowspan=&quot;3&quot; |[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2022|2022]]
|'''Қаҳрамон''' ([[Ҷоми ҷаҳонии футбол 1998|1998]], [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2018|2018]])
|-
|style=&quot;text-align:left;&quot;|{{Футбол|CRO}}
|[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026 (марҳилаи муқаддамотӣ, УЕФА)|УЕФА, Гурӯҳи L, ҷойи 1-ум]]
|[[14 ноябр]]и [[2025]]
|7
|4
|Финалист ([[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2018|2018]])
|-
|style=&quot;text-align:left;&quot;|{{Футбол|POR}}
|[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026 (марҳилаи муқаддамотӣ, УЕФА)|УЕФА, Гурӯҳи F, ҷойи 1-ум]]
|[[16 ноябр]]и [[2025]]
|9
|7
|Ҷойи 3-юм ([[Ҷоми ҷаҳонии футбол 1966|1966]])
|-
|style=&quot;text-align:left;&quot;|{{Футбол|NOR}}
|[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026 (марҳилаи муқаддамотӣ, УЕФА)|УЕФА, Гурӯҳи I, ҷойи 1-ум]]
|[[16 ноябр]]и [[2025]]
|4
|1
||[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 1998|1998]]
|1/8 ниҳоӣ ([[Ҷоми ҷаҳонии футбол 1938|1938]], [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 1998|1998]])
|-
|style=&quot;text-align:left;&quot;|{{Футбол|NED}}
|[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026 (марҳилаи муқаддамотӣ, УЕФА)|УЕФА, Гурӯҳи G, ҷойи 1-ум]]
|[[17 ноябр]]и [[2025]]
|12
|2
|rowspan=&quot;3&quot; |[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2022|2022]]
|Финалист ([[Ҷоми ҷаҳонии футбол 1974|1974]], [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 1978|1978]], [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2010|2010]])
|-
|style=&quot;text-align:left;&quot;|{{Футбол|GER}}
|[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026 (марҳилаи муқаддамотӣ, УЕФА)|УЕФА, Гурӯҳи A, ҷойи 1-ум]]
|[[17 ноябр]]и [[2025]]
|21
|19
|'''Қаҳрамон''' ([[Ҷоми ҷаҳонии футбол 1954|1954]], [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 1974|1974]], [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 1990|1990]], [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2014|2014]])
|-
|style=&quot;text-align:left;&quot;|{{Футбол|BEL}}
|[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026 (марҳилаи муқаддамотӣ, УЕФА)|УЕФА, Гурӯҳи J, ҷойи 1-ум]]
|[[18 ноябр]]и [[2025]]
|15
|4
|Ҷойи 3-юм ([[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2018|2018]])
|-
|style=&quot;text-align:left;&quot;|{{Футбол|AUT}}
|[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026 (марҳилаи муқаддамотӣ, УЕФА)|УЕФА, Гурӯҳи H, ҷойи 1-ум]]
|[[18 ноябр]]и [[2025]]
|8
|1
|[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 1998|1998]]
|Ҷойи 3-юм ([[Ҷоми ҷаҳонии футбол 1954|1954]])
|-
|style=&quot;text-align:left;&quot;|{{Футбол|SUI}}
|[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026 (марҳилаи муқаддамотӣ, УЕФА)|УЕФА, Гурӯҳи B, ҷойи 1-ум]]
|[[18 ноябр]]и [[2025]]
|13
|6
|rowspan=&quot;2&quot; |[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2022|2022]]
|1/4 ниҳоӣ ([[Ҷоми ҷаҳонии футбол 1934|1934]], [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 1938|1938]], [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 1954|1954]])
|-
|style=&quot;text-align:left;&quot;|{{Футбол|ESP}}
|[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026 (марҳилаи муқаддамотӣ, УЕФА)|УЕФА, Гурӯҳи E, ҷойи 1-ум]]
|[[18 ноябр]]и [[2025]]
|17
|13
|'''Қаҳрамон''' ([[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2010|2010]])
|-
|style=&quot;text-align:left;&quot;|{{Футбол|SCO}}
|[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026 (марҳилаи муқаддамотӣ, УЕФА)|УЕФА, Гурӯҳи C, ҷойи 1-ум]]
|[[18 ноябр]]и [[2025]]
|9
|1
|[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 1998|1998]]
|Марҳилаи гурӯҳӣ ([[Ҷоми ҷаҳонии футбол 1954|1954]], [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 1958|1958]], [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 1974|1974]], [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 1978|1978]], [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 1982|1982]], [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 1986|1986]], [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 1990|1990]], [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 1998|1998]])
|-
|style=&quot;text-align:left;&quot;|
{{Футбол|Кюрасао}}
|[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026 (марҳилаи муқаддамотӣ, КОНКАКАФ)|КОНКАКАФ, Гурӯҳи В, ҷойи 1-ум]]
|[[19 ноябр]]и [[2025]]
| colspan=&quot;4&quot; |''Дебют''
|-
|style=&quot;text-align:left;&quot;|
{{Футбол|PAN}}
|[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026 (марҳилаи муқаддамотӣ, КОНКАКАФ)|КОНКАКАФ, Гурӯҳи А, ҷойи 1-ум]]
|[[19 ноябр]]и [[2025]]
|2
|1
||[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2018|2018]]
|Марҳилаи гурӯҳӣ ([[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2018|2018]])
|-
|style=&quot;text-align:left;&quot;|
{{Футбол|HAI}}
|[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026 (марҳилаи муқаддамотӣ, КОНКАКАФ)|КОНКАКАФ, Гурӯҳи С, ҷойи 1-ум]]
|[[19 ноябр]]и [[2025]]
|2
|1
||[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 1974|1974]]
|Марҳилаи гурӯҳӣ ([[Ҷоми ҷаҳонии футбол 1974|1974]])
|-
|style=&quot;text-align:left;&quot;|{{Футбол|BIH}}
|[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026 (марҳилаи муқаддамотӣ, УЕФА, плей-офф), ғолиби роҳи А]]
|[[31 март]]и [[2026]]
|2
|1
||[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2014|2014]]
|Марҳилаи гурӯҳӣ ([[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2014|2014]])
|-
|style=&quot;text-align:left;&quot;|{{Футбол|SWE}}
|[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026 (марҳилаи муқаддамотӣ, УЕФА, плей-офф), ғолиби роҳи В]]
|[[31 март]]и [[2026]]
|13
|1
||[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2018|2018]]
|Ҷойи 2-юм ([[Ҷоми ҷаҳонии футбол 1958|1958]])
|-
|style=&quot;text-align:left;&quot;|{{fb|TUR}}
|[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026 (марҳилаи муқаддамотӣ, УЕФА, плей-офф), ғолиби роҳи С]]
|[[31 март]]и [[2026]]
|3
|1
||[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2002|2002]]
|Ҷойи 3-юм ([[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2002|2002]])
|-
|style=&quot;text-align:left;&quot;|{{Футбол|CZE}}
|[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026 (марҳилаи муқаддамотӣ, УЕФА, плей-офф), ғолиби роҳи D]]
|[[31 март]]и [[2026]]
|2
|1
||[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2006|2006]]
|Марҳилаи гурӯҳӣ ([[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2006|2006]])
|-
|style=&quot;text-align:left;&quot;|{{Футбол|COD}}
|[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026 (бозиҳои плей-оффи байниқитъавӣ)|Бозиҳои плей-оффи байниқитъавӣ, ғолиби роҳи 1]]
|[[31 март]]и [[2026]]
|2
|1
||[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 1974|1974]]
|Марҳилаи гурӯҳӣ ([[Ҷоми ҷаҳонии футбол 1974|1974]])
|-
|style=&quot;text-align:left;&quot;|{{Футбол|IRQ}}
|[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026 (бозиҳои плей-оффи байниқитъавӣ)|Бозиҳои плей-оффи байниқитъавӣ, ғолиби роҳи 2]]
|[[31 март]]и [[2026]]
|2
|1
||[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 1986|1986]]
|Марҳилаи гурӯҳӣ ([[Ҷоми ҷаҳонии футбол 1986|1986]])
|}

=== Ҳайати дастаҳо ===
{{main|Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026 (ҳайатҳо)}}

Ба ҳайатҳои ниҳоии тимҳои миллӣ 26 бозикун дохил карда шуданд, ки аз онҳо танҳо 23 нафар барои иштирок дар бозӣ иҷозат доранд. Аз ин 23 бозикун, ҳадди ақалл 3-тояш бояд дарвозабон бошанд.

=== Доварон ===
9 апрели соли 2026 ФИФА феҳристи доваронеро, ки бозиҳои Ҷоми ҷаҳонро доварӣ мекунанд, тасдиқ намуд&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/match-officials-appointed-referees |title=Match officials appointed for World Cup 2026 |website=fifa.com |publisher=[[ФИФА]] |date=2026-04-09 |lang=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://digitalhub.fifa.com/asset/7879a8c6-c228-4848-a8de-7dc69b37b594/Final-List-of-Match-Officials-FWC-2026.pdf |title=Match officials appointed for World Cup 2026 |website=fifa.com |publisher=[[ФИФА]] |date=2026-04-09 |lang=en}}&lt;/ref&gt;:
{{col-begin}}
{{col-3}}
;[[КОНКАКАФ]]
: {{Парчами Гондурас}} [[Саид Мартинес]]
: {{Парчами ИМА}} [[Исмаил Элфат]]
: {{Парчами ИМА}} [[Тори Пенсо]]
: {{Парчами Канада}} [[Дру Фишер]]
: {{Парчами Коста-Рика}} [[Хуан Калдерон (довари футбол)|Хуан Калдерон]]
: {{Парчами Мексика}} [[Катя Итсел Гарсия]]
: {{Парчами Мексика}} [[Сесар Рамос]]
: {{Парчами Салвадор}} [[Иван Бартон]]
: {{Парчами Ямайка}} [[Ошейн Нейшн]]
;[[КОНМЕБОЛ]]
: {{Парчами Аргентина}} [[Дарио Эррера]]
: {{Парчами Аргентина}} [[Факундо Тейё]]
: {{Парчами Аргентина}} [[Яэл Фалкон]]
: {{Парчами Бразилия}} [[Вилтон Сампаё]]
: {{Парчами Бразилия}} [[Рамон Абатти]]
: {{Парчами Бразилия}} [[Рафаэл Клаус]]
: {{Парчами Венесуэла}} [[Хесус Валенсуэла]]
: {{Парчами Колумбия}} [[Андрес Рохас]]
: {{Парчами Парагвай}} [[Хуан Бенитес]]
: {{Парчами Перу}} [[Кевин Ортега]]
: {{Парчами Уругвай}} [[Густаво Техера]]
: {{Парчами Чили}} [[Кристиан Гарай]]
{{col-3}}
;[[Конфедератсияи футболи Африқо|КФА]]
: {{Парчами Алҷазоир}} [[Мустафо Ғурбол]]
: {{Парчами Габон}} [[Пиер Ачо]]
: {{Парчами Мавритания}} [[Даҳане Бейда]]
: {{Парчами Марокаш}} [[Ҷалол Ҷойед]]
: {{Парчами Миср}} [[Амин Умар]]
: {{Парчами ҶАҶ}} [[Абонгиле Том]]
: {{Парчами Сомали}} &lt;s&gt;[[Умар Артан]]&lt;/s&gt;{{efn|[[Умар Артан]] ҳамчун довари асосии Ҷоми ҷаҳон интихоб шуда буд, аммо 8 июни соли 2026 ба ӯ иҷозати вуруд ба ИМА дода нашуд ва аз доварӣ дар мусобиқа маҳрум гардид&lt;ref&gt;{{cite web|author=Mike Peter|title=Somali referee Artan barred from entering USA|url=https://www.bbc.com/sport/football/articles/cnv9drg0qzgo|website=[[BBC Sport]]|date=2026-06-08|access-date=2026-06-09|lang=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|author=Сергей Базекин|title=Сомалийскому арбитру Омару Артану отказали во въезде в США перед ЧМ‑2026 — Молина|url=https://www.championat.com/football/news-6498980-somalijskomu-arbitru-omaru-artanu-otkazali-vo-vezde-v-ssha-pered-chm-2026-molina.html|website=[[Чемпионат (сайт)|Чемпионат]]|date=2026-06-08|access-date=2026-06-09|lang=ru}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|author=|title=Федератсияи футболи Сомалӣ аз роҳ надодани довари беҳтарини Африқо ба Ҷоми ҷаҳон интиқод кард|url=https://varzishtv.tj/tj/news/federatsiyai-futboli-somal-az-ro-nadodani-dovari-be-tarini-afri-o-ba-omi-a-on-inti-od-kard/?sphrase_id=250240|website=[[Варзиш ТВ]]|date=2026-06-11|access-date=2026-06-11|lang=tg}}&lt;/ref&gt;.}}
;[[Конфедератсияи футболи Осиё|КФО]]
: {{Парчами Австралия}} [[Алиризо Фағонӣ]]
: {{Парчами АМА}} [[Умар ал-Алӣ]]
: {{Парчами Арабистони Саудӣ}} [[Холид ат-Тураис]]
: {{Парчами Қатар}} [[Абдурраҳмон ал-Ҷоссим]]
: {{Парчами Урдун}} [[Адҳам Махадмеҳ]]
: {{Парчами Ӯзбекистон}} [[Илгиз Танташев]]
: {{Парчами Чин}} [[Ма Нинг]]
: {{Парчами Ҷопон}} [[Юсукэ Араки]]
;[[Конфедератсияи футболи Уқёнусия|КФУ]]
: {{Парчами Зеландияи Нав}} [[Кэмпбелл-Керк Кавана-Уо]]
{{col-3}}
;[[УЕФА]]
: {{Парчами Англия}} [[Майкл Оливер (довари футбол)|Майкл Оливер]]
: {{Парчами Англия}} [[Энтони Тейлор]]
: {{Парчами Испания}} [[Алехандро Хосе Эрнандес Эрнандес]]
: {{Парчами Италия}} [[Мауритсио Мариани]]
: {{Парчами Лаҳистон}} [[Шимон Мартсиняк]]
: {{Парчами Нидерланд}} [[Данни Маккели]]
: {{Парчами Норвегия}} [[Эспен Эскос]]
: {{Парчами Олмон}} [[Феликс Тсвайер]]
: {{Парчами Португалия}} [[Жуан Пинейру]]
: {{Парчами Руминия}} [[Иштван Ковач (довари футбол)|Иштван Ковач]]
: {{Парчами Словения}} [[Славко Винчич]]
: {{Парчами Фаронса}} [[Клеман Тюрпен]]
: {{Парчами Фаронса}} [[Франсуа Летексие]]
: {{Парчами Швейсария}} [[Сандро Шерер]]
: {{Парчами Шветсия}} [[Гленн Нюберг]]
{{col-end}}

{{Notelist}}

== Шаҳрҳо ва варзишгоҳҳо ==
Аввал 23 шаҳри номзад муайян шуданд, ки дар давраи 2020–2022 аз миёни онҳо 16 шаҳр барои баргузор намудани Ҷоми Ҷаҳонӣ интихоб гардиданд: 2 дар [[Канада]], 3 дар [[Мексика]] ва 11 дар [[Иёлоти Муттаҳидаи Амрико|ИМА]].
Ягона варзишгоҳе, ки пештар мизбони Ҷоми Ҷаҳонӣ будааст, «[[Варзишгоҳи Азтека|Азтека]]» дар [[Мехико]] мебошад. Дар ин варзишгоҳ бозиҳои [[Ҷоми ҷаҳонии футбол|Ҷоми Ҷаҳон]]ии солҳои [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 1970|1970]] ва [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 1986|1986]] баргузор шуда буд. Ҳеч кадоме аз 9 варзишгоҳи [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 1994|Ҷоми Ҷаҳонӣ-1994]], ки дар ИМА баргузор гардид, дар Ҷоми Ҷаҳонии 2026 мизбони дидорҳо нахоҳанд шуд.
: A {{Dagger}} — варзишгоҳ қаблан барои баргузории бозиҳои Ҷоми Ҷаҳонии гузашта дар ([[Мексика]] ва [[Иёлоти Муттаҳидаи Амрико|ИМА]]) истифода шудааст
: A {{Double-Dagger}} — варзишгоҳи болопӯшида
{|class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
!{{Парчами Мексика}} [[Мехико]]&lt;ref name=&quot;bid_cities&quot; /&gt;
!{{Парчами ИМА}} [[Ратерфорди шарқӣ]]&lt;ref name=&quot;bid_cities&quot; /&gt;
!{{Парчами ИМА}} [[Арлингтон (Техас)|Арлингтон]]&lt;ref name=&quot;bid_cities&quot; /&gt;
!{{Парчами ИМА}} [[Канзас-Сити (Миссури)|Канзас-Сити]]&lt;ref name=&quot;bid_cities&quot; /&gt;
!{{Парчами ИМА}} [[Ҳюстон]]&lt;ref name=&quot;bid_cities&quot; /&gt;
|-
|[[Варзишгоҳи Азтека]]{{Dagger}}
|[[MetLife (варзишгоҳ)|Варзишгоҳи MetLife]]
|[[AT&amp;T (варзишгоҳ)|Варзишгоҳи AT&amp;T]]{{Double-Dagger}}
|[[Варзишгоҳи Эрровҳед]]
|[[NRG (варзишгоҳ)|Варзишгоҳи NRG]]{{Double-Dagger}}
|-
|Ғунҷоиш: '''87 523'''
|Ғунҷоиш: '''82 500'''
|Ғунҷоиш: '''80 000'''
|Ғунҷоиш: '''76 416'''
|Ғунҷоиш: '''72 220'''
|-
|[[Акс:Soccer game at the Azteca Stadium.JPG|250px]]
|[[Акс:Copa America game between Columbia vs Peru at the MetLife Stadium.jpg|250px]]
|[[Акс:Cowboys stadium inside view 4.JPG|250px]]
|[[Акс:25 July 2010 Kansas City Wizards vs Manchester United friendly.jpg|250px]]
|[[Акс:Reliantstadium.jpg|250px]]
|-
!{{Парчами ИМА}} [[Атланта]]&lt;ref name=&quot;bid_cities&quot; /&gt;
|rowspan=12 colspan=3|
!{{Парчами ИМА}} [[Инглвуд (Калифорния)|Инглвуд]]&lt;ref name=&quot;bid_cities&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.lasec.net/los-angeles-2026/|title=Los Angeles 2026|access-date=2022-07-02|archive-date=2021-06-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20210629172852/https://www.lasec.net/los-angeles-2026/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[Мерседес-Бенс (варзишгоҳ)|Варзишгоҳи Мерседес-Бенс]]{{Double-Dagger}}
|[[SoFi (варзишгоҳ)|Варзишгоҳи SoFi]]
|-
|Ғунҷоиш: '''83 000'''
|Ғунҷоиш: '''70 240'''
|-
|[[Акс:2017 Orlando City at Atlanta United MLS Game.jpg|250px]]
|[[Акс:SoFi Stadium interior 2021.jpg|250px]]
|-
!{{Парчами ИМА}} [[Филаделфия]]&lt;ref name=&quot;bid_cities&quot; /&gt;
!{{Парчами ИМА}} [[Сиэтл]]&lt;ref name=&quot;bid_cities&quot; /&gt;
|-
|[[Lincoln Financial (варзишгоҳ)|Варзишгоҳи Lincoln Financial]]
|[[Lumen (варзишгоҳ)|Варзишгоҳи Lumen]]
|-
|Ғунҷоиш: '''69 796'''
|Ғунҷоиш: '''72 000'''
|-
|[[Акс:Philly (45).JPG|250px]]
|[[Акс:2022 CONCACAF Champions League Final - View from southeast corner at night.jpg|250px]]
|-
!{{Парчами ИМА}} [[Санта-Клара (Калифорния)|Санта-Клара]]&lt;ref name=&quot;bid_cities&quot; /&gt;
!{{Парчами ИМА}} [[Фоксборо]]&lt;ref name=&quot;bid_cities&quot; /&gt;
|-
|[[Levi's (варзишгоҳ)|Варзишгоҳи Levi's]]
|[[Gillette (варзишгоҳ)|Варзишгоҳи Gillette]]
|-
|Ғунҷоиш: '''75 000'''
|Ғунҷоиш: '''65 878'''
|-
|[[Акс:Entering Levi's Stadium.JPG|250px]]
|[[Акс:Gillette Stadium (Top View).jpg|250px]]
|-
!{{Парчами ИМА}} [[Майами-Гарденс]]&lt;ref name=&quot;bid_cities&quot; /&gt;
!{{Парчами Канада}} [[Ванкувер]]&lt;ref name=&quot;vancouver_candidatecity&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/media-releases/update-on-fifa-world-cup-2026-candidate-host-city-process|title=Update on FIFA World Cup 2026 candidate host city process|publisher=FIFA|date=2022-04-14|access-date=2022-04-14|archive-date=2022-07-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20220712003456/https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/media-releases/update-on-fifa-world-cup-2026-candidate-host-city-process|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
!{{Парчами Мексика}} [[Гвадалупе (Нуэво-Леон)|Гвадалупе]]&lt;ref name=&quot;bid_cities&quot; /&gt;
!{{Парчами Мексика}} [[Сапопан]]&lt;ref name=&quot;bid_cities&quot; /&gt;
!{{Парчами Канада}} [[Торонто]]&lt;ref name=&quot;bid_cities&quot;&gt;{{Cite web |title=United 2026 bid book |url=https://digitalhub.fifa.com/m/3c077448dcd5c0ab/original/w3yjeu7dadt5erw26wmu-pdf.pdf |access-date=2018-04-30 |publisher=united2026.com |archive-date=2021-09-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210915131958/https://digitalhub.fifa.com/m/3c077448dcd5c0ab/original/w3yjeu7dadt5erw26wmu-pdf.pdf |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
|-
|[[Hard Rock (варзишгоҳ)|Варзишгоҳи Hard Rock]]
|[[BC Place (варзишгоҳ)|Варзишгоҳи BC Place]]{{Double-Dagger}}
|[[BBVA (варзишгоҳ)|Варзишгоҳи BBVA]]
|[[Акрон (варзишгоҳ)|Акрон]]
|[[Бимо Филд]]
|-
|Ғунҷоиш: '''67 518'''
|Ғунҷоиш: '''54 500'''
|Ғунҷоиш: '''53 500'''
|Ғунҷоиш: '''49 850'''
|Ғунҷоиш: '''45 500'''
|-
|[[Акс:Hard Rock Stadium 2017 2.jpg|250px]]
|[[Акс:BC Place 2015 Women's FIFA World Cup.jpg|250px]]
|[[Акс:Estadio BBVA Bancomer - Diciembre 2017.jpg|250px]]
|[[Акс:Estadio Akron 02-07-2022 cabecera sur lado derecho.jpg|300px]]
|[[Акс:Bmo field (8820851518).jpg|250px]]
|}

== Марҳилаи ниҳоӣ ==

=== Қуръакашӣ ===
Қуръапартоии марҳилаи гурӯҳӣ рӯзи 5 декабри соли 2025 дар [[Маркази ҳунарҳои намоишии ба номи Ҷон Ф. Кеннедӣ|Маркази Кеннедӣ]] дар [[Вашингтон]] баргузор шуд. Дар ин маросим президенти ИМА, президенти Мексика ва нахуствазири Канада ҳузур доштанд&lt;ref&gt;{{cite web|title=Жеребьевка футбольного чемпионата мира прошла в штатовском режиме|url=https://www.kommersant.ru/doc/8268325|publisher=КоммерсантЪ|date=2025-12-05|access-date=2025-12-06}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.sportstravelmagazine.com/las-vegas-among-candidates-to-host-fifa-2026-world-cup-draw/ |first=Matt. |last=Traub |title=Las Vegas Among Candidates to Host FIFA 2026 World Cup Draw |website=Sports Travel Magazine |date=2025-02-26 |lang=en}}&lt;/ref&gt;. То он замон шаш дастаи иштирокчӣ мушаххас нашуда буданд — чор ғолиби плей-оффи УЕФА ва ду ғолиби бозиҳои плей-оффи байниқитъавӣ, ки бозиҳои онҳо моҳи марти соли 2026 доир шуд.

Дар ҷараёни қуръакашӣ 48 даста ба чор сабад тақсим шуданд, ки бар асоси охирин [[Раддабандии ҷаҳонии ФИФА|раддабандии ФИФА]] таъйин шуда буд. Дар сабади 1 дастаҳои Мексика, Канада ва ИМА (ки аллакай ба гурӯҳҳои A, B ва D ҷудо шуда буданд) ва 9 дастаи беҳтарин аз рӯи раддабандӣ ҷой гирифтанд. Дар сабади 4 шаш даста бо раддабандии паст ва шаш дастаи номаълум ҷой гирифтанд, ки дар плей-оффи УЕФА ва плей-оффи байниқитъавӣ ширкат карданд.

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+Сабадҳо&lt;ref&gt;Дар дохили қавс ҷойгоҳи даста дар [[раддабандии ҷаҳонии ФИФА]] тибқи санаи 19 ноябри соли 2025 нишон дода шудааст&lt;/ref&gt;
|-
!width=25%| Сабади 1
!width=25%| Сабади 2
!width=25%| Сабади 3
!width=25%| Сабади 4
|-
|{{ordered list
|{{nowrap|{{футбол|USA}} ''(кишвари мизбон) ''(14)}}
|{{футбол|MEX}} ''(кишвари мизбон)'' (15)
|{{футбол|CAN}} ''(кишвари мизбон)'' (27)
|{{футбол|ESP}} (1)
|{{футбол|ARG}} (2)
|{{футбол|FRA}} (3)
|{{футбол|ENG}} (4)
|{{футбол|BRA}} (5)
|{{футбол|POR}} (6)
|{{футбол|NED}} (7)
|{{футбол|BEL}} (8)
|{{футбол|GER}} (9)
}}
|{{ordered list
| start = 13
|{{футбол|CRO}} (10)
|{{футбол|MAR}} (11)
|{{футбол|COL}} (13)
|{{футбол|URU}} (16)
|{{футбол|SUI}} (17)
|{{футбол|JPN}} (18)
|{{футбол|SEN}} (19)
|{{футбол|IRN}} (20)
|{{nowrap|{{футбол|KOR}} (22)}}
|{{футбол|ECU}} (23)
|{{футбол|AUT}} (24)
|{{футбол|AUS}} (26)
}}
|{{ordered list|start=25
|{{футбол|NOR}} (29)
|{{футбол|PAN}} (30)
|{{футбол|EGY}} (34)
|{{футбол|ALG}} (35)
|{{футбол|SCO}} (36)
|{{футбол|PAR}} (39)
|{{футбол|TUN}} (40)
|{{футбол|CIV}} (42)
|{{футбол|UZB}} (50)
|{{футбол|QAT}} (51)
|{{nowrap|{{футбол|KSA}} (60)}}
|{{футбол|RSA}} (61)
}}
|{{ordered list|start=37
|{{футбол|JOR}} (66)
|{{футбол|CPV}} (68)
|{{футбол|GHA}} (72)
|{{футбол|Кюрасао}} (82)
|{{футбол|HAI}} (84)
|{{футбол|NZL}} (86)
|{{футбол|BIH}} (71){{efn|name=&quot;муқаддамотӣ&quot;|Ғолибони [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026 (марҳилаи муқаддамотӣ, УЕФА, плей-офф)|бозиҳои муқаддамотии УЕФА]] (Босния ва Ҳерсеговина, Суэд, Туркия, Чехия) ва [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026 (плей-оффи байниқитъавӣ)|плей-оффи байниқитъавӣ]] (ҶД Конго, Ироқ) танҳо баъд аз гузаронидани қуръакашӣ муайян шуданд.}}
|{{футбол|SWE}} (43){{efn|name=&quot;муқаддамотӣ&quot;}}
|{{футбол|TUR}} (25){{efn|name=&quot;муқаддамотӣ&quot;}}
|{{футбол|CZE}} (44){{efn|name=&quot;муқаддамотӣ&quot;}}
|{{футбол|COD}} (56){{efn|name=&quot;муқаддамотӣ&quot;}}
|{{футбол|IRQ}} (58){{efn|name=&quot;муқаддамотӣ&quot;}}
}}
|}
{{Notelist}}

=== Натиҷаи қуръакашӣ ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;background:#DEF; border-width:0;&quot;
|-
! style=&quot;width:25%&quot;| Гурӯҳи A
! style=&quot;width:25%&quot;| Гурӯҳи B
! style=&quot;width:25%&quot;| Гурӯҳи C
! style=&quot;width:25%&quot;| Гурӯҳи D
|-
| {{Футбол|MEX}} || {{Футбол|CAN}} || {{Футбол|BRA}} || {{Футбол|USA}}
|-
| {{Футбол|RSA}} || {{Футбол|BIH}} || {{Футбол|MAR}} || {{Футбол|PAR}}
|-
| {{Футбол|KOR}} || {{Футбол|QAT}} || {{Футбол|HAI}} || {{Футбол|AUS}}
|-
| {{Футбол|CZE}} || {{Футбол|SUI}} || {{Футбол|SCO}} || {{Футбол|TUR}}
|-
| style=&quot;background:#FFF; border-width:0;&quot; colspan=&quot;4&quot; |
|-
! style=&quot;width:25%&quot;| Гурӯҳи E
! style=&quot;width:25%&quot;| Гурӯҳи F
! style=&quot;width:25%&quot;| Гурӯҳи G
! style=&quot;width:25%&quot;| Гурӯҳи H
|-
| {{Футбол|GER}} || {{Футбол|NED}} || {{Футбол|BEL}} || {{Футбол|ESP}}
|-
| {{Футбол|CUW}} || {{Футбол|JPN}} || {{Футбол|EGY}} || {{Футбол|CPV}}
|-
| {{Футбол|CIV}} || {{Футбол|SWE}} || {{Футбол|IRI}} || {{Футбол|KSA}}
|-
| {{Футбол|ECU}} || {{Футбол|TUN}} || {{Футбол|NZL}} || {{Футбол|URU}}
|-
| style=&quot;background:#FFF; border-width:0;&quot; colspan=&quot;4&quot; |
|-
! style=&quot;width:25%&quot;| Гурӯҳи I
! style=&quot;width:25%&quot;| Гурӯҳи J
! style=&quot;width:25%&quot;| Гурӯҳи K
! style=&quot;width:25%&quot;| Гурӯҳи L
|-
| {{Футбол|FRA}} || {{Футбол|ARG}} || {{Футбол|POR}} || {{Футбол|ENG}}
|-
| {{Футбол|SEN}} || {{Футбол|ALG}} || {{Футбол|COD}} || {{Футбол|CRO}}
|-
| {{Футбол|IRQ}} || {{Футбол|AUT}} || {{Футбол|UZB}} || {{Футбол|GHA}}
|-
| {{Футбол|NOR}} || {{Футбол|JOR}} || {{Футбол|COL}} || {{Футбол|PAN}}
|-
|}

== Ҷадвали бозиҳо ==
Ҷадвали бозиҳои марҳилаи ниҳоии '''Ҷоми Ҷаҳонии Футбол 2026''' рӯзи 4-уми феврали 2024 эълон шуд&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.fifa.com/fifaplus/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/match-schedule-to-be-announced-4-february-2024 |title=FIFA World Cup 2026 match schedule to be announced on 4 February |website=FIFA.com |publisher=[[ФИФА]] |date=2024-01-18 |lang=en |archive-date=2024-01-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240131125757/https://www.fifa.com/fifaplus/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/match-schedule-to-be-announced-4-february-2024 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Schedule&quot;&gt;{{cite web |url=https://digitalhub.fifa.com/m/1be9ce37eb98fcc5/original/FWC26-Match-Schedule_English.pdf |title=FIFA World Cup 26 – Match Schedule |website=FIFA.com |publisher=[[ФИФА]] |date=2024-02-04 |lang=en |archive-date=2024-02-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240205034420/https://digitalhub.fifa.com/m/1be9ce37eb98fcc5/original/FWC26-Match-Schedule_English.pdf |url-status=live }}&lt;/ref&gt;. Иёлоти Муттаҳида мизбони 78 бозӣ хоҳад буд, Канада ва Мексика — ҳар кадоме 13 бозӣ.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://theathletic.com/live-blogs/world-cup-2026-schedule-announcement-live-updates-final/r7oDr4oG9qK4/ |last=Dominski |first=Michael. |title=World Cup 2026 schedule announcement live updates: Latest as FIFA selects host city for final |website=[[The Athletic]] |date=2024-02-04 |lang=en |archive-date=2024-02-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240206103527/https://theathletic.com/live-blogs/world-cup-2026-schedule-announcement-live-updates-final/r7oDr4oG9qK4/ |url-status=live}}&lt;/ref&gt;.

{| class=&quot;wikitable&quot;
!colspan=3|Ҷадвал
|-
!Марҳила!!Давр!!Сана
|-
|rowspan=3|[[#Марҳилаи гурӯҳӣ| Марҳилаи гурӯҳӣ]]
|Даври якум
|11—17 июни 2026
|-
|Даври дуюм
|18—23 июни 2026
|-
|Даври сеюм
|24—27 июни 2026
|- style=&quot;border-top:3px solid green&quot;
|rowspan=6|[[#Марҳилаи ҳазфӣ|Марҳилаи ҳазфӣ]]
|1/16 ниҳоӣ
|28 июн — 3 июли 2026
|-
|1/8 ниҳоӣ
|4—7 июли 2026
|-
|1/4 ниҳоӣ
|9—11 июли 2026
|-
|Нимниҳоӣ
|14—15 июли 2026
|-
|Бозӣ барои ҷои 3-юм
|18 июли 2026
|-
|Финал
|19 июли 2026
|}

== Марҳилаи гурӯҳӣ ==
[[Акс:2026 world cup.svg|upright=2.5|thumb|{{Div col}} {{легенда|#2b42a3|Қаҳрамон}} {{легенда|#34c0be|Медали нуқра}} {{легенда|#269c5a|Медали биринҷӣ}} {{легенда|#81c846|Ҷойи 4-ум}} {{легенда|#e4e454|1/4 ниҳоӣ}} {{легенда|#ffa03e|1/8 ниҳоӣ}} {{легенда|#b94954|1/16 ниҳоӣ}} {{легенда|#8e62a6ff|Марҳилаи гурӯҳӣ}} {{Div col end}}]]
Марҳилаи гурӯҳӣ аз 11 то 27 июн баргузор шуд&lt;ref name=&quot;Schedule&quot;/&gt;. Кишварҳои иштироккунанда ба дувоздаҳ гурӯҳ, ҳар кадом аз чор даста, тақсим карда шуданд. Ду дастаи беҳтарин аз ҳар гурӯҳ ва инчунин ҳашт дастаи беҳтарини ҷойи сеюм ба марҳилаи 1/16 ниҳоӣ роҳ ёфтанд.

Замони оғози ҳамаи бозиҳо бо вақти маҳаллӣ нишон дода шудааст.

{| class=&quot;wikitable mw-collapsible&quot;
|+ {{nowrap|{{Лангар|Меъёрҳои рутбабандии дастаҳо}} Меъёрҳои рутбабандии дастаҳо дар марҳилаи гурӯҳӣ}}
|-
|Ҷойҳои дастаҳо дар гурӯҳ аз рӯи маҷмӯи умумии холҳое, ки дар ҳамаи бозиҳои гурӯҳӣ ба даст оварда шудаанд, муайян карда мешаванд. Агар ду ё зиёда даста миқдори баробари хол дошта бошанд, ҷойҳои онҳо бо истифода аз меъёрҳои иловагии дар поён зикршуда муайян карда мешаванд&lt;ref name=&quot;regulations&quot;&gt;{{Cite web |url=https://digitalhub.fifa.com/m/636f5c9c6f29771f/original/FWC2026_regulations_EN.pdf |title=FIFA World Cup 2026 Regulations |publisher=[[ФИФА]] |lang=en |date=2025-05}}&lt;/ref&gt;:

{{Ordered list |list_style_type=lower-alpha
| Холҳое, ки дар бозиҳои марҳилаи гурӯҳӣ байни дастаҳои мавриди назар ба даст оварда шудаанд;
| Таносуби голҳои задашуда ва голҳои сардодашуда дар бозиҳои марҳилаи гурӯҳӣ байни дастаҳои мавриди назар;
| Шумораи голҳое, ки дар бозиҳои марҳилаи гурӯҳӣ байни дастаҳои мавриди назар зада шудаанд;
}}

Агар пас аз татбиқи меъёрҳои '''а''' то '''c''' боз ҳам чанд даста мавқеи номуайян дошта бошанд, ин меъёрҳо танҳо ба бозиҳои байни ҳамин дастаҳо татбиқ карда мешаванд. Агар ин ҳам барои муайян кардани ҷойҳо кофӣ набошад, меъёрҳои '''d''' то '''h''' истифода мешаванд:

{{Ordered list |list_style_type=lower-alpha |start=4
| Таносуби голҳои задашуда ва голҳои сардодашуда дар ҳамаи бозиҳои марҳилаи гурӯҳӣ;
| Шумораи голҳое, ки дар ҳамаи бозиҳои марҳилаи гурӯҳӣ зада шудаанд;
| Холҳои [[фейр-плей]]: {{Феҳристи нишондор
 | Корти зарди аввал: тарҳи 1 хол;
 | Корти сурхи ғайримустақим (корти зарди дуюм): тарҳи 3 хол;
 | Корти сурхи мустақим: тарҳи 4 хол;
 | Корти зард ва корти сурхи мустақим: тарҳи 5 хол.
 }}
|Мавқеи баландтар дар раддабандии амалкунандаи [[Раддабандии ҷаҳонии ФИФА|раддабандии дастаҳои миллии ФИФА]];
| Мавқеи баландтар дар версияҳои қаблии раддабандии дастаҳои миллии ФИФА — то он даме ки дастаҳо дар ҷойҳои гуногун қарор гиранд.
}}
|}

=== Гурӯҳи A ===
{{main|Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи A}}
{{Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи гурӯҳӣ|Гурӯҳи A|only_pld_pts=no_hide_class_rules}}

{{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи A|A1}}
{{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи A|A2}}
----
{{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи A|A3}}
{{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи A|A4}}
----
{{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи A|A5}}
{{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи A|A6}}

=== Гурӯҳи B ===
{{main|Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи B}}
{{Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи гурӯҳӣ|Гурӯҳи B|only_pld_pts=no_hide_class_rules}}

{{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи B|B1}}
{{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи B|B2}}
----
{{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи B|B3}}
{{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи B|B4}}
----
{{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи B|B5}}
{{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи B|B6}}

=== Гурӯҳи C ===
{{main|Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи C}}
{{Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи гурӯҳӣ|Гурӯҳи C|only_pld_pts=no_hide_class_rules}}

{{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи C|C1}}
{{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи C|C2}}
----
{{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи C|C3}}
{{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи C|C4}}
----
{{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи C|C5}}
{{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи C|C6}}

=== Гурӯҳи D ===
{{main|Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи D}}
{{Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи гурӯҳӣ|Гурӯҳи D|only_pld_pts=no_hide_class_rules}}

{{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи D|D1}}
{{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи D|D2}}
----
{{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи D|D4}}
{{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи D|D3}}
----
{{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи D|D5}}
{{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи D|D6}}

=== Гурӯҳи E ===
{{main|Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи E}}
{{Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи гурӯҳӣ|Гурӯҳи E|only_pld_pts=no_hide_class_rules}}

{{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи E|E1}}
{{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи E|E2}}
----
{{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи E|E3}}
{{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи E|E4}}
----
{{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи E|E5}}
{{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи E|E6}}

=== Гурӯҳи F ===
{{main|Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи F}}
{{Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи гурӯҳӣ|Гурӯҳи F|only_pld_pts=no_hide_class_rules}}

{{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи F|F1}}
{{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи F|F2}}
----
{{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи F|F3}}
{{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи F|F4}}
----
{{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи F|F5}}
{{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи F|F6}}

=== Гурӯҳи G ===
{{main|Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи G}}
{{Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи гурӯҳӣ|Гурӯҳи G|only_pld_pts=no_hide_class_rules}}

{{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи G|G2}}
{{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи G|G1}}
----
{{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи G|G3}}
{{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи G|G4}}
----
{{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи G|G5}}
{{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи G|G6}}

=== Гурӯҳи H ===
{{main|Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи H}}
{{Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи гурӯҳӣ|Гурӯҳи H|only_pld_pts=no_hide_class_rules}}

{{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи H|H1}}
{{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи H|H2}}
----
{{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи H|H3}}
{{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи H|H4}}
----
{{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи H|H5}}
{{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи H|H6}}

=== Гурӯҳи I ===
{{main|Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи I}}

{{Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи гурӯҳӣ|Гурӯҳи I|only_pld_pts=no_hide_class_rules}}

{{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи I|I1}}
{{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи I|I2}}
----
{{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи I|I3}}
{{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи I|I4}}
----
{{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи I|I5}}
{{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи I|I6}}

=== Гурӯҳи J ===
{{main|Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи J}}

{{Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи гурӯҳӣ|Гурӯҳи J|only_pld_pts=no_hide_class_rules}}

{{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи J|J1}}
{{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи J|J2}}
----
{{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи J|J3}}
{{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи J|J4}}
----
{{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи J|J5}}
{{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи J|J6}}

=== Гурӯҳи K ===
{{main|Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи K}}

{{Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи гурӯҳӣ|Гурӯҳи K|only_pld_pts=no_hide_class_rules}}

{{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи K|K1}}
{{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи K|K2}}
----
{{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи K|K3}}
{{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи K|K4}}
----
{{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи K|K5}}
{{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи K|K6}}

=== Гурӯҳи L ===
{{main|Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи L}}

{{Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи гурӯҳӣ|Гурӯҳи L|only_pld_pts=no_hide_class_rules}}

{{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи L|L1}}
{{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи L|L2}}
----
{{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи L|L3}}
{{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи L|L4}}
----
{{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи L|L5}}
{{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи L|L6}}

=== Раддабандии дастаҳои ҷойи сеюм ===
{{Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи гурӯҳӣ|Ҷойи сеюм|only_pld_pts=no_hide_class_rules}}

== Марҳилаи ҳазфӣ ==
{{main|Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ}}

=== Тури марҳилаи ҳазфӣ===
{{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ|Bracket}}

=== 1/16 ниҳоӣ ===
{{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ|R32-1}}
----
{{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ|R32-2}}
----
{{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ|R32-3}}
----
{{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ|R32-4}}
----
{{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ|R32-5}}
----
{{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ|R32-6}}
----
{{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ|R32-7}}
----
{{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ|R32-8}}
----
{{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ|R32-9}}
----
{{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ|R32-10}}
----
{{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ|R32-11}}
----
{{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ|R32-12}}
----
{{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ|R32-13}}
----
{{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ|R32-14}}
----
{{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ|R32-15}}
----
{{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ|R32-16}}

=== 1/8 ниҳоӣ ===
{{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ|R16-1}}
----
{{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ|R16-2}}
----
{{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ|R16-3}}
----
{{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ|R16-4}}
----
{{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ|R16-5}}
----
{{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ|R16-6}}
----
{{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ|R16-7}}
----
{{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ|R16-8}}

=== 1/4 ниҳоӣ ===
{{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ|QF1}}
----
{{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ|QF2}}
----
{{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ|QF3}}
----
{{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ|QF4}}

=== Нимниҳоӣ ===
{{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ|SF1}}
----
{{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ|SF2}}

=== Бозӣ барои ҷойи 3-юм===
{{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ|3rd}}

=== Финал ===
{{main|Финали ҷоми ҷаҳонии футбол 2026}}
{{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ|Final}}

== Омор ==

=== Голзанҳо ===
&lt;small&gt;Эзоҳ: Дар дохили қавс, шумораи голҳои аз пеналти задашуда, қайд шудаанд.&lt;/small&gt;

;8 гол
{{div col|gap=16em}}
* {{Парчами Аргентина}} [[Лионел Месси]]
{{div col end}}{{^|1em}}

;7 гол
{{div col|gap=16em}}
* {{Парчами Норвегия}} [[Эрлинг Ҳоланн]]
* {{Парчами Фаронса}} [[Килиан Мбаппе]] (1)
{{div col end}}{{^|1em}}

;6 гол
{{div col|gap=16em}}
* {{Парчами Англия}} [[Ҳарри Кейн]] (2)
{{div col end}}{{^|1em}}

;4 гол
{{div col|gap=16em}}
* {{Парчами Англия}} [[Ҷуд Беллингҳем]]
* {{Парчами Бразилия}} [[Винисиус Ҷуниор]]
* {{Парчами Испания}} [[Микел Оярсабал]]
* {{Парчами Мексика}} [[Хулиан Кинёнес]]
* {{Парчами Сенегал}} [[Исмоила Сарр]]
* {{Парчами Фаронса}} [[Усмон Дембеле]]
{{div col end}}{{^|1em}}

;3 гол
{{div col|gap=16em}}
* {{Парчами Белгия}} [[Ромелу Лукаку]]
* {{Парчами Бразилия}} [[Матеус Куня]]
* {{Парчами Зеландияи Нав}} [[Элайҷа Ҷаст]]
* {{Парчами ИМА}} [[Фоларин Балоган]]
* {{Парчами Канада}} [[Ҷонатан Дэвид]]
* {{Парчами Марокаш}} [[Исмоил Сайборӣ]]
* {{Парчами Мексика}} [[Раул Хименес]] (1)
* {{Парчами Нидерланд}} [[Брайан Бробби]]
* {{Парчами Нидерланд}} [[Коди Гакпо]]
* {{Парчами Олмон}} [[Дениз Ундав]]
* {{Парчами Олмон}} [[Кай Ҳавертс]] (1)
* {{Парчами Португалия}} [[Криштиану Роналду]] (1)
* {{Парчами ҶД Конго}} [[Ёан Висса]]
* {{Парчами Швейтсария}} [[Жоан Манзамби]]
{{div col end}}{{^|1em}}

;2 гол
{{div col|gap=16em}}
* {{Парчами Австрия}} [[Марко Арнаутович]] (1)
* {{Парчами Алҷазоир}} [[Риёз Маҳрез]]
* {{Парчами Белгия}} [[Леандро Троссард]]
* {{Парчами Белгия}} [[Шарл Де Кетеларе]]
* {{Парчами Белгия}} [[Юри Тилеманс]] (1)
* {{Парчами Босния ва Ҳерсеговина}} [[Эрмин Махмич]]
* {{Парчами ИМА}} [[Малик Тиллман]]
* {{Парчами Канада}} [[Кайл Ларин]]
* {{Парчами Колумбия}} [[Даниэл Мунёс Мехия|Даниэл Мунёс]]
* {{Парчами Кот-д’Ивуар}} [[Аҳмад Диалло]]
* {{Парчами Кот-д’Ивуар}} [[Николя Пепе]]
* {{Парчами Марокаш}} [[Аззаддин Уноҳӣ]]
* {{Парчами Марокаш}} [[Суфён Раҳимӣ]]
* {{Парчами Миср}} [[Имом Ашур]]
* {{Парчами Миср}} [[Мустафо Закӣ]]
* {{Парчами Нидерланд}} [[Крисенсио Саммервилл]]
* {{Парчами Сенегал}} [[Пап Гейе]]
* {{Парчами Сенегал}} [[Ҳабиб Диарра]]
* {{Парчами Уругвай}} [[Максимилиано Араухо]]
* {{Парчами Фаронса}} [[Брадли Баркола]]
* {{Парчами Швейсария}} [[Рубен Варгас]]
* {{Парчами Швейсария}} [[Брел Эмболо]] (1)
* {{Парчами Шветсия}} [[Антони Эланга]]
* {{Парчами Шветсия}} [[Ёсин Айярӣ]]
* {{Парчами Ҷопон}} [[Даити Камада]]
* {{Парчами Ҷопон}} [[Аясе Уеда]]
* {{Парчами Эрон}} [[Ромин Ризоиён]]
{{div col end}}{{^|1em}}

;1 гол
{{div col|gap=16em}}
* {{Парчами Австралия}} [[Нестори Иранкунда]]
* {{Парчами Австралия}} [[Коннор Меткалф]]
* {{Парчами Австрия}} [[Марсел Забитсер]]
* {{Парчами Австрия}} [[Романо Шмид]]
* {{Парчами Австрия}} [[Саша Калайҷич]]
* {{Парчами Алҷазоир}} [[Амин Ғуирӣ]]
* {{Парчами Алҷазоир}} [[Нодир Бенбуалӣ]]
* {{Парчами Алҷазоир}} [[Рафиқ Белғолӣ]]
* {{Парчами Англия}} [[Маркус Рашфорд]]
* {{Парчами Арабистони Саудӣ}} [[Абдулолаҳ ал-Амрӣ]]
* {{Парчами Аргентина}} [[Лаутаро Мартинес]] (1)
* {{Парчами Аргентина}} [[Лисандро Мартинес]]
* {{Парчами Аргентина}} [[Кристиан Ромеро]]
* {{Парчами Аргентина}} [[Ҷовани Ло Челсо]]
* {{Парчами Аргентина}} [[Энсо Фернандес]]
* {{Парчами Белгия}} [[Алексис Салемакерс]]
* {{Парчами Белгия}} [[Кевин Де Брёйне]]
* {{Парчами Белгия}} [[Ҳанс Ванакен]]
* {{Парчами Босния ва Ҳерсеговина}} [[Ёво Лукич]]
* {{Парчами Босния ва Ҳерсеговина}} [[Керим Алайбегович]]
* {{Парчами Бразилия}} [[Каземиро]]
* {{Парчами Бразилия}} [[Габриэл Мартинелли]]
* {{Парчами Бразилия}} [[Неймар]] (1)
* {{Парчами Гана}} [[Деррик Люккасен]]
* {{Парчами Гана}} [[Калеб Йиренки]]
* {{Парчами Зеландияи Нав}} [[Финн Серман]]
* {{Парчами ИМА}} [[Алекс Фримен]]
* {{Парчами ИМА}} [[Остон Трасти]]
* {{Парчами ИМА}} [[Себастиян Берҳалтер]]
* {{Парчами ИМА}} [[Ҷованни Рейна]]
* {{Парчами Ироқ}} [[Айман Ҳусейн]]
* {{Парчами Испания}} [[Алекс Баэна]]
* {{Парчами Испания}} [[Ламин Ямал]]
* {{Парчами Испания}} [[Микел Мерино]]
* {{Парчами Испания}} [[Педро Порро]]
* {{Парчами Кабо-Верде}} [[Дерой Дуарте]]
* {{Парчами Кабо-Верде}} [[Кевин Ленини]]
* {{Парчами Кабо-Верде}} [[Сидни Лопеш Кабрал]]
* {{Парчами Кабо-Верде}} [[Элиу Варела]]
* {{Парчами Канада}} [[Нейтан Салиба]]
* {{Парчами Канада}} [[Промис Дэвид]]
* {{Парчами Канада}} [[Стивен Эуштакиу]]
* {{Парчами Колумбия}} [[Луис Фернандо Диас|Луис Диас]]
* {{Парчами Колумбия}} [[Хаминтон Кампас]]
* {{Парчами Колумбия}} [[Ҷон Ариас]]
* {{Парчами Кореяи Ҷанубӣ}} [[О Ҳён Гю]]
* {{Парчами Кореяи Ҷанубӣ}} [[Ҳванг Ин Бом]]
* {{Парчами Кот-д’Ивуар}} [[Франк Кессие]]
* {{Парчами Кюрасао}} [[Ливано Комененсия]]
* {{Парчами Қатар}} [[Ҳасан ал-Ҳайдус]]
* {{Парчами Марокаш}} [[Ашраф Ҳакимӣ]]
* {{Парчами Марокаш}} [[Исо Диоп]]
* {{Парчами Марокаш}} [[Ҷосим Ёсин]]
* {{Парчами Мексика}} [[Алваро Фидалго]]
* {{Парчами Мексика}} [[Луис Ромо]]
* {{Парчами Мексика}} [[Матео Чавес]]
* {{Парчами Миср}} [[Ёсир Иброҳим]]
* {{Парчами Миср}} [[Маҳмуд Собир]]
* {{Парчами Миср}} [[Муҳаммад Салоҳ]]
* {{Парчами Миср}} [[Трезеге (футболбози мисрӣ)|Трезеге]]
* {{Парчами Нидерланд}} [[Вирҷил ван Дайк]]
* {{Парчами Нидерланд}} [[Ян Паул ван Ҳекке]]
* {{Парчами Норвегия}} [[Антонио Нуса]]
* {{Парчами Норвегия}} [[Лео Эстигор]]
* {{Парчами Норвегия}} [[Маркус Ҳолмгрен Педерсен]]
* {{Парчами Олмон}} [[Лерой Зане]]
* {{Парчами Олмон}} [[Натаниел Браун]]
* {{Парчами Олмон}} [[Нико Шлоттербек]]
* {{Парчами Олмон}} [[Феликс Нмеча]]
* {{Парчами Олмон}} [[Ҷамол Мусиала]]
* {{Парчами Парагвай}} [[Матиас Галарса]]
* {{Парчами Парагвай}} [[Маурисио Магаляйнс Прадо|Маурисио]]
* {{Парчами Парагвай}} [[Хулио Энсисо]]
* {{Парчами Португалия}} [[Гонсалу Рамуш]]
* {{Парчами Португалия}} [[Рафаэл Леао]]
* {{Парчами Португалия}} [[Нуну Мендеш]]
* {{Парчами Португалия}} [[Жуан Невеш]]
* {{Парчами Сенегал}} [[Иброҳим Мбайе]]
* {{Парчами Сенегал}} [[Илиман Ндиай]]
* {{Парчами Тунис}} [[Умар Рекик]]
* {{Парчами Тунис}} [[Ҳозим Мастурӣ]]
* {{Парчами Туркия}} [[Арда Гӯлер]]
* {{Парчами Туркия}} [[Бариш Йилмаз]]
* {{Парчами Туркия}} [[Каан Айҳан]]
* {{Парчами Урдун}} [[Али Олван]]
* {{Парчами Урдун}} [[Мусо ал-Таъмарӣ]]
* {{Парчами Урдун}} [[Низор ар-Рашдан]]
* {{Парчами Уругвай}} [[Агустин Каноббио]]
* {{Парчами Ӯзбекистон}} [[Аббосбек Файзуллаев]]
* {{Парчами Ӯзбекистон}} [[Элдор Шомуродов]]
* {{Парчами Фаронса}} [[Дезире Дуэ]]
* {{Парчами Хорватия}} [[Анте Будимир]]
* {{Парчами Хорватия}} [[Иван Перишич]]
* {{Парчами Хорватия}} [[Мартин Батурина]]
* {{Парчами Хорватия}} [[Никола Влашич]]
* {{Парчами Хорватия}} [[Петар Муса]]
* {{Парчами Хорватия}} [[Петар Сучич]]
* {{Парчами Гаити}} [[Вилсон Изидор]]
* {{Парчами Чехия}} [[Ладислав Крейчий]]
* {{Парчами Чехия}} [[Михал Садилек]]
* {{Парчами ҶАҶ}} [[Тапело Масеко]]
* {{Парчами ҶАҶ}} [[Тебоҳо Мокоена]] (1)
* {{Парчами Ҷопон}} [[Дайдзен Маэда]]
* {{Парчами Ҷопон}} [[Дзюнъя Ито]]
* {{Парчами Ҷопон}} [[Кайсю Сано]]
* {{Парчами Ҷопон}} [[Кэйто Накамура]]
* {{Парчами ҶД Конго}} [[Бриан Сипенга]]
* {{Парчами ҶД Конго}} [[Фистон Майеле]]
* {{Парчами Швейсария}} [[Дан Ндойе]]
* {{Парчами Швейсария}} [[Гранит Ҷака]] (1)
* {{Парчами Шветсия}} [[Александер Исак]]
* {{Парчами Шветсия}} [[Виктор Дёкереш]]
* {{Парчами Шветсия}} [[Маттиас Сванберг]]
* {{Парчами Шотландия}} [[Ҷон Макгинн]]
* {{Парчами Эквадор}} [[Гонсало Плата]]
* {{Парчами Эквадор}} [[Нилсон Ангуло]]
* {{Парчами Эрон}} [[Муҳаммад Муҳибӣ]]
{{div col end}}{{^|1em}}

;Худголҳо
{{div col|gap=40em}}
* {{Парчами Австралия}} [[Камерон Берҷесс]] ([[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи D#ИМА — Австралия|дар бозии марҳилаи гурӯҳӣ]] бар зидди {{Парчами ИМА}} [[Тими миллии футболи ИМА|ИМА]])
* {{Парчами Арабистони Саудӣ}} [[Ҳасан ат-Тамбакти]] ([[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи H#Испониё — Арабистони Саудӣ|дар бозии марҳилаи гурӯҳӣ]] бар зидди {{Парчами Испания}} [[Тими миллии футболи Испониё|Испониё]])
* {{Парчами Ироқ}} [[Айман Ҳусейн]] ([[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи I#Ироқ — Норвегия|дар бозии марҳилаи гурӯҳӣ]] бар зидди {{Парчами Норвегия}} [[Тими миллии футболи Норвегия|Норвегия]])
* {{Парчами Қатар}} [[Маҳмуд Абунада]] ([[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи B#Босния ва Ҳерсеговина — Қатар|дар бозии марҳилаи гурӯҳӣ]] бар зидди {{Парчами Босния ва Ҳерсеговина}} [[Тими миллии футболи Босния ва Ҳерсеговина|Босния ва Ҳерсеговина]])
* {{Парчами Қатар}} [[Муҳаммад Манай]] ([[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи B#Канада — Қатар|дар бозии марҳилаи гурӯҳӣ]] бар зидди {{Парчами Канада}} [[Тими миллии футболи Канада|Канада]])
* {{Парчами Марокаш}} [[Ёсин Буну]] ([[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи C#Марокаш — Ҳоитӣ|дар бозии марҳилаи гурӯҳӣ]] бар зидди {{Парчами Гаити}} [[Тими миллии футболи Ҳоитӣ|Ҳоитӣ]])
* {{Парчами Миср}} [[Муҳаммад Ҳанӣ]] ([[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи G#Белгия — Миср|дар бозии марҳилаи гурӯҳӣ]] бар зидди {{Парчами Белгия}} [[Тими миллии футболи Белгия|Белгия]])
* {{Парчами Парагвай}} [[Дамян Бобадийя]] ([[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи D#ИМА — Парагвай|дар бозии марҳилаи гурӯҳӣ]] бар зидди {{Парчами ИМА}} [[Тими миллии футболи ИМА|ИМА]])
* {{Парчами Тунис}} [[Илёс Сахирӣ]] ([[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи F#Тунис — Нидерланд|дар бозии марҳилаи гурӯҳӣ]] бар зидди {{Парчами Нидерланд}} [[Тими миллии футболи Нидерланд|Нидерланд]])
* {{Парчами Урдун}} [[Язан ал-Араб]] ([[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи J#Австрия — Урдун|дар бозии марҳилаи гурӯҳӣ]] бар зидди {{Парчами Австрия}} [[Тими миллии футболи Австрия|Австрия]])
* {{Парчами Ӯзбекистон}} [[Абдувоҳид Нематов]] ([[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи K#Португалия — Ӯзбекистон|дар бозии марҳилаи гурӯҳӣ]] бар зидди {{Парчами Португалия}} [[Тими миллии футболи Португалия|Португалия]])
* {{Парчами Швейсария}} [[Миро Мухайм]] ([[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи B#Қатар — Швейтсария|дар бозии марҳилаи гурӯҳӣ]] бар зидди {{Парчами Қатар}} [[Тими миллии футболи Қатар|Қатар]])
{{div col end}}{{^|1em}}

=== Муаллифони пасҳои головар ===
;5 паси головар
{{div col|gap=16em}}
* {{Парчами Фаронса}} [[Майкл Олисе]]
{{div col end}}{{^|1em}}

;4 паси головар
{{div col|gap=16em}}
* {{Парчами Бразилия}} [[Бруно Гимарайнс]]
* {{Парчами Марокаш}} [[Браҳим Диас]]
{{div col end}}{{^|1em}}

;3 паси головар
{{div col|gap=16em}}
* {{Парчами Англия}} [[Букаё Сака]]
* {{Парчами Олмон}} [[Флориан Виртс]]
* {{Парчами Мексика}} [[Роберто Алварадо]]
* {{Парчами Норвегия}} [[Андреас Шелдеруп]]
* {{Парчами Норвегия}} [[Мартин Эдегор]]
* {{Парчами Шветсия}} [[Александер Исак]]
{{div col end}}{{^|1em}}

;2 паси головар
{{div col|gap=16em}}
* {{Парчами Алҷазоир}} [[Ҳусомиддин Авор]]
* {{Парчами Англия}} [[Энтони Гордон]]
* {{Парчами Белгия}} [[Леандро Троссард]]
* {{Парчами Белгия}} [[Николас Раскин]]
* {{Парчами Белгия}} [[Ҳанс Ванакен]]
* {{Парчами Зеландияи Нав}} [[Крис Вуд]]
* {{Парчами Испания}} [[Марк Кукурейя]]
* {{Парчами Канада}} [[Нейтан Салиба]]
* {{Парчами Марокаш}} [[Ашраф Ҳакимӣ]]
* {{Парчами Миср}} [[Муҳаммад Салоҳ]]
* {{Парчами Нидерланд}} [[Дензел Дюмфрис]]
* {{Парчами Нидерланд}} [[Крисенсио Саммервилл]]
* {{Парчами Нидерланд}} [[Райан Гравенберх]]
* {{Парчами Норвегия}} [[Патрик Берг]]
* {{Парчами Олмон}} [[Дениз Ундав]]
* {{Парчами Олмон}} [[Йозуа Киммих]]
* {{Парчами Парагвай}} [[Хулио Энсисо]]
* {{Парчами Сенегал}} [[Илиман Ндиай]]
* {{Парчами Тунис}} [[Ҳаннибал Меҷбри]]
* {{Парчами Фаронса}} [[Килиан Мбаппе]]
* {{Парчами Фаронса}} [[Усмон Дембеле]]
* {{Парчами Швейсария}} [[Брел Эмболо]]
* {{Парчами Швейсария}} [[Жоан Манзамби]]
* {{Парчами Шветсия}} [[Виктор Дёкереш]]
{{div col end}}{{^|1em}}

;1 паси головар
{{div col|gap=16em}}
* {{Парчами Австралия}} [[Пол Окон-Энгстелер]]
* {{Парчами Австрия}} [[Давид Алаба]]
* {{Парчами Австрия}} [[Михаел Грегорич]]
* {{Парчами Австрия}} [[Конрад Лаймер]]
* {{Парчами Австрия}} [[Ксавер Шлагер]]
* {{Парчами Алҷазоир}} [[Риёз Маҳрез]]
* {{Парчами Англия}} [[Деклан Райс]]
* {{Парчами Англия}} [[Ҳарри Кейн]]
* {{Парчами Англия}} [[Ҷуд Беллингҳем]]
* {{Парчами Англия}} [[Эллиот Андерсон]]
* {{Парчами Аргентина}} [[Алексис Макаллистер]]
* {{Парчами Аргентина}} [[Гонсало Монтиел]]
* {{Парчами Аргентина}} [[Лаутаро Мартинес]]
* {{Парчами Аргентина}} [[Лионел Месси]]
* {{Парчами Аргентина}} [[Лисандро Мартинес]]
* {{Парчами Аргентина}} [[Николас Гонсалес]]
* {{Парчами Аргентина}} [[Родриго Де Паул]]
* {{Парчами Аргентина}} [[Факундо Медина]]
* {{Парчами Белгия}} [[Ромелу Лукаку]]
* {{Парчами Белгия}} [[Тома Мёние]]
* {{Парчами Белгия}} [[Шарл Де Кетеларе]]
* {{Парчами Босния ва Ҳерсеговина}} [[Деннис Ҳаҷикадунич]]
* {{Парчами Босния ва Ҳерсеговина}} [[Иван Башич]]
* {{Парчами Босния ва Ҳерсеговина}} [[Сеад Колашинатс]]
* {{Парчами Бразилия}} [[Винисиус Ҷуниор]]
* {{Парчами Бразилия}} [[Габриэл Магаляйнс]]
* {{Парчами Бразилия}} [[Лукас Пакета]]
* {{Парчами Бразилия}} [[Райан Симплисио Роша|Райан]]
* {{Парчами Гана}} [[Эрнест Нуама]]
* {{Парчами Зеландияи Нав}} [[Тим Пейн]]
* {{Парчами Ироқ}} [[Амир ал-Аммарӣ]]
* {{Парчами ИМА}} [[Алекс Фримен]]
* {{Парчами ИМА}} [[Кристиан Пулишич]]
* {{Парчами ИМА}} [[Малик Тиллман]]
* {{Парчами ИМА}} [[Себастиян Берҳалтер]]
* {{Парчами Испания}} [[Алекс Баэна]]
* {{Парчами Испания}} [[Дани Олмо]]
* {{Парчами Испания}} [[Маркос Лоренте]]
* {{Парчами Испания}} [[Микел Оярсабал]]
* {{Парчами Испания}} [[Ферран Торрес]]
* {{Парчами Испания}} [[Эмерик Ляпорт]]
* {{Парчами Кабо-Верде}} [[Райан Мендеш]]
* {{Парчами Кабо-Верде}} [[Янник Семеду]]
* {{Парчами Канада}} [[Промис Дэвид]]
* {{Парчами Колумбия}} [[Густаво Пуэрта]]
* {{Парчами Колумбия}} [[Кучо Эрнандес]]
* {{Парчами Колумбия}} [[Луис Фернандо Диас|Луис Диас]]
* {{Парчами Колумбия}} [[Луис Хавиер Суарес|Луис Суарес]]
* {{Парчами Колумбия}} [[Хуан Кинтеро]]
* {{Парчами Кореяи Ҷанубӣ}} [[Ли Кан Ин]]
* {{Парчами Кореяи Ҷанубӣ}} [[Ҳванг Ин Бом]]
* {{Парчами Кот-д’Ивуар}} [[Вилфрид Синго]]
* {{Парчами Кот-д’Ивуар}} [[Николя Пепе]]
* {{Парчами Кот-д’Ивуар}} [[Франк Кессие]]
* {{Парчами Кот-д’Ивуар}} [[Ян Диоманде]]
* {{Парчами Қатар}} [[Эдмилсон Ҷуниор]]
* {{Парчами Марокаш}} [[Суфён Раҳимӣ]]
* {{Парчами Марокаш}} [[Шамсиддин Толибӣ]]
* {{Парчами Марокаш}} [[Шоди Риёз]]
* {{Парчами Мексика}} [[Луис Ромо]]
* {{Парчами Мексика}} [[Хорхе Санчес Рамос]]
* {{Парчами Мексика}} [[Хулиан Кинёнес]]
* {{Парчами Мексика}} [[Эрик Лира]]
* {{Парчами Миср}} [[Карим Ҳофиз]]
* {{Парчами Миср}} [[Марвон Атийя]]
* {{Парчами Миср}} [[Маҳмуд  Ҳасан|Трезеге]]
* {{Парчами Миср}} [[Мустафо Закӣ]]
* {{Парчами Миср}} [[Муҳаммад Ҳанӣ]]
* {{Парчами Миср}} [[Ҳайсам Ҳасан]]
* {{Парчами Нидерланд}} [[Вирҷил ван Дайк]]
* {{Парчами Нидерланд}} [[Коди Гакпо]]
* {{Парчами Нидерланд}} [[Мемфис Депай]]
* {{Парчами Нидерланд}} [[Тиҷани Рейнерс]]
* {{Парчами Норвегия}} [[Давид Мёллер Волфе]]
* {{Парчами Олмон}} [[Надим Амирӣ]]
* {{Парчами Олмон}} [[Натаниел Браун]]
* {{Парчами Олмон}} [[Феликс Нмеча]]
* {{Парчами Парагвай}} [[Матиас Галарса]]
* {{Парчами Португалия}} [[Бруну Фернандеш]]
* {{Парчами Португалия}} [[Жуан Канселу]]
* {{Парчами Португалия}} [[Педру Нету]]
* {{Парчами Португалия}} [[Рафаэл Леао]]
* {{Парчами Сенегал}} [[Абдуллое Сек]]
* {{Парчами Сенегал}} [[Исмоила Сарр]]
* {{Парчами Сенегал}} [[Ламин Камара]]
* {{Парчами Сенегал}} [[Мусо Ниакате]]
* {{Парчами Сенегал}} [[Николас Ҷексон]]
* {{Парчами Сенегал}} [[Пап Гейе]]
* {{Парчами Сенегал}} [[Садио Мане]]
* {{Парчами Туркия}} [[Бариш Йилмаз]]
* {{Парчами Туркия}} [[Эрен Элмали]]
* {{Парчами Урдун}} [[Иҳсон Ҳаддод]]
* {{Парчами Урдун}} [[Мусо ал-Тамарӣ]]
* {{Парчами Урдун}} [[Нур ар-Равабда]]
* {{Парчами Уругвай}} [[Максимилиано Араухо]]
* {{Парчами Ӯзбекистон}} [[Акмал Мозговой]]
* {{Парчами Фаронса}} [[Адриен Рабио]]
* {{Парчами Фаронса}} [[Брадли Баркола]]
* {{Парчами Фаронса}} [[Урелён Чуамени]]
* {{Парчами Хорватия}} [[Ёсип Станишич]]
* {{Парчами Хорватия}} [[Иван Перишич]]
* {{Парчами Хорватия}} [[Лука Модрич]]
* {{Парчами Хорватия}} [[Матео Ковачич]]
* {{Парчами Хорватия}} [[Петар Сучич]]
* {{Парчами Гаити}} [[Жан-Кевен Дюверн]]
* {{Парчами Чехия}} [[Александр Сойка]]
* {{Парчами Чехия}} [[Владимир Тсоуфал]]
* {{Парчами Ҷопон}} [[Аясэ Уэда]]
* {{Парчами Ҷопон}} [[Кайсю Сано]]
* {{Парчами Ҷопон}} [[Кейто Накамура]]
* {{Парчами Ҷопон}} [[Ко Итакура]]
* {{Парчами Ҷопон}} [[Коки Огава]]
* {{Парчами Ҷопон}} [[Ритсу Доан]]
* {{Парчами Ҷопон}} [[Такефуса Кубо]]
* {{Парчами ҶАҶ}} [[Тшепанг Мореми]]
* {{Парчами ҶД Конго}} [[Артур Масуаку]]
* {{Парчами ҶД Конго}} [[Мешак Элиа]]
* {{Парчами Швейсария}} [[Рубен Варгас]]
* {{Парчами Шветсия}} [[Лукас Бергвалл]]
* {{Парчами Эквадор}} [[Кевин Родригес]]
* {{Парчами Эквадор}} [[Педро Вите]]
* {{Парчами Эрон}} [[Ромин Ризоиён]]
{{div col end}}{{^|1em}}

=== Маҳрумиятҳо ===
Футболбозе, ки корти сурх мегирад ё дар бозиҳои гуногун ду корти зард ҷамъ мекунад, бозии навбатиро аз даст медиҳад. Дар ҳолате ки тими миллӣ баъд аз марҳилае, ки ҷазои бозикун оғоз шудааст, аз мусобиқа хориҷ шавад, андозаи ҷазо ба таври иловагӣ муайян карда мешавад.

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! Футболбоз
! Даста
! Қоидавайронкунӣ
! Бозиҳои аз даст рафта
|-
|[[Сфифело Ситҳоул]]
|{{Футбол|RSA}}
|{{Ихроҷ|0}} дар гурӯҳи A зидди {{Парчами Мексика}} [[Тими миллии футболи Мексика|Мексика]]
|дар гурӯҳи A зидди {{Парчами Чехия}} [[Тими миллии футболи Чехия|Чехия]]
|-
|[[Темба Зване]]{{efn|Зване аз ҳаққи иштирок дар се бозӣ маҳрум гардид&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.espn.com/espn/story/_/id/49097656/south-africa-themba-zwane-handed-three-match-ban-red-card-mexico-fifa-world-cup-opener |title=South Africa's Themba Zwane handed three-match ban for red card against Mexico in FIFA World Cup opener |website=[[ESPN.com]] |date=2026-06-17 |lang=en}}&lt;/ref&gt;.}}
|{{Футбол|RSA}}
|{{Ихроҷ|0}} дар гурӯҳи A зидди {{Парчами Мексика}} [[Тими миллии футболи Мексика|Мексика]]
|дар гурӯҳи A зидди {{Парчами Чехия}} [[Тими миллии футболи Чехия|Чехия]]&lt;br&gt;дар гурӯҳи A зидди {{Парчами Кореяи Ҷанубӣ}} [[Тими миллии футболи Кореяи Ҷанубӣ|Кореяи Ҷанубӣ]]&lt;br&gt;дар 1/16 ниҳоӣ зидди {{Парчами Канада}} [[Тими миллии футболи Канада|Канада]]
|-
|[[Сесар Монтес]]
|{{Футбол|MEX}}
|{{Ихроҷ|0}} дар гурӯҳи A зидди {{Парчами ҶАҶ}} [[Тими миллии футболи ҶАҶ|ҶАҶ]]
|дар гурӯҳи A зидди {{Парчами Кореяи Ҷанубӣ}} [[Тими миллии футболи Кореяи Ҷанубӣ|Кореяи Ҷанубӣ]]
|-
|[[Тебоҳо Мокоена]]
|{{Футбол|RSA}}
|{{Yel}} дар гурӯҳи A зидди {{Парчами Мексика}} [[Тими миллии футболи Мексика|Мексика]]&lt;br&gt;{{Yel}} дар гурӯҳи A зидди {{Парчами Чехия}} [[Тими миллии футболи Чехия|Чехия]]
|дар гурӯҳи A зидди {{Парчами Кореяи Ҷанубӣ}} [[Тими миллии футболи Кореяи Ҷанубӣ|Кореяи Ҷанубӣ]]
|-
|[[Тарик Мухаремович]]
|{{Футбол|BIH}}
|{{Ихроҷ|0}} дар гурӯҳи B зидди {{Парчами Швейсария}} [[Тими миллии футболи Швейсария|Швейсария]]
|дар гурӯҳи B зидди {{Парчами Қатар}} [[Тими миллии футболи Қатар|Қатар]]
|-
|[[Ҳомам Аҳмад]]
|{{Футбол|QAT}}
|{{Ихроҷ|0}} дар гурӯҳи B зидди {{Парчами Канада}} [[Тими миллии футболи Канада|Канада]]
|дар гурӯҳи B зидди {{Парчами Босния ва Ҳерсеговина}} [[Тими миллии футболи Босния ва Ҳерсеговина|Босния ва Ҳерсеговина]]
|-
|[[Осим Модибу]]
|{{Футбол|QAT}}
|{{Ихроҷ|0}} дар гурӯҳи B зидди {{Парчами Канада}} [[Тими миллии футболи Канада|Канада]]
|дар гурӯҳи B зидди {{Парчами Босния ва Ҳерсеговина}} [[Тими миллии футболи Босния ва Ҳерсеговина|Босния ва Ҳерсеговина]]
|-
|[[Мигел Алмирон]]
|{{Футбол|PAR}}
|{{Ихроҷ|0}} дар гурӯҳи D зидди {{Парчами Туркия}} [[Тими миллии футболи Туркия|Туркия]]
|дар гурӯҳи D зидди {{Парчами Австралия}} [[Тими миллии футболи Австралия|Австралия]]
|-
|[[Натан Нгой]]
|{{Футбол|BEL}}
|{{Ихроҷ|0}} дар гурӯҳи G зидди {{Парчами Эрон}} [[Тими миллии футболи Эрон|Эрон]]
|дар гурӯҳи G зидди {{Парчами Зеландияи Нав}} [[Тими миллии футболи Зеландияи Нав|Зеландияи Нав]]
|-
|[[Сидни Лопеш Кабрал]]
|{{Футбол|CPV}}
|{{Yel}} дар гурӯҳи H зидди {{Парчами Испания}} [[Тими миллии футболи Испания|Испания]]&lt;br&gt;{{Yel}} дар гурӯҳи H зидди {{Парчами Уругвай}} [[Тими миллии футболи Уругвай|Уругвай]]
|дар гурӯҳи H зидди {{Парчами Арабистони Саудӣ}} [[Тими миллии футболи Арабистони Саудӣ|Арабистони Саудӣ]]
|-
|[[Диего Гомес]]
|{{Футбол|PAR}}
|{{Yel}} дар гурӯҳи D зидди {{Парчами ИМА}} [[Тими миллии футболи ИМА|ИМА]]&lt;br&gt;{{Yel}} дар гурӯҳи D зидди {{Парчами Австралия}} [[Тими миллии футболи Австралия|Австралия]]
|дар 1/16 ниҳоӣ зидди {{Парчами Олмон}} [[Тими миллии футболи Олмон|Олмон]]
|-
|[[Рибин Сулоқо]]
|{{Футбол|IRQ}}
|{{Ихроҷ|0}} дар гурӯҳи I зидди {{Парчами Сенегал}} [[Тими миллии футболи Сенегал|Сенегал]]
!
|-
|[[Агустин Каноббио]]
|{{Футбол|URY}}
|{{Ихроҷ|0}} дар гурӯҳи H зидди {{Парчами Испания}} [[Тими миллии футболи Испониё|Испониё]]
!
|-
|[[Муҳанад Лошин]]
|{{Футбол|EGY}}
|{{Yel}} дар гурӯҳи G зидди {{Парчами Зеландияи Нав}} [[Тими миллии футболи Зеландияи Нав|Зеландияи Нав]]&lt;br&gt;{{Yel}} дар гурӯҳи G зидди {{Парчами Эрон}} [[Тими миллии футболи Эрон|Эрон]]
|дар 1/16 ниҳоӣ зидди {{Парчами Австралия}} [[Тими миллии футболи Австралия|Австралия]]
|}

=== Шумораи голҳои сардодашуда ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
! colspan=&quot;11&quot; |Шумораи голҳои сардодашуда
|-
!width=&quot;300&quot;|0
!width=&quot;300&quot;|1
!width=&quot;300&quot;|2
!width=&quot;300&quot;|3
!width=&quot;300&quot;|4
!width=&quot;300&quot;|5
!width=&quot;300&quot;|6
!width=&quot;300&quot;|7
!width=&quot;300&quot;|8
!width=&quot;300&quot;|9
!width=&quot;300&quot;|10
|-
| {{Парчами Гана}} [[Лоуренс Ати-Зиги]] || {{Парчами Аргентина}} [[Эмилиано Мартинес]] || {{Парчами Австралия}} [[Патрик Бич]] || {{Парчами Алҷазоир}} [[Уссома Бинбут]] || {{Парчами Алҷазоир}} [[Лука Зидан]] || {{Парчами  Парагвай}} [[Орландо Хил]] || {{Парчами Австрия}} [[Александер Шлагер]] || {{Парчами Тунис}} [[Айман Даҳмен]] || {{Парчами Гаити}} [[Ҷонни Пласид]] || {{Парчами Кюрасао}} [[Элой Ром]] || {{Парчами Қатар}} [[Маҳмуд Абунада]]
|-
| {{Парчами Испания}} [[Унаи Симон]] || {{Парчами Колумбия}} [[Камило Варгас]] || {{Парчами Англия}} [[Ҷордан Пикфорд]] || {{Парчами ҶД Конго}} [[Лионел Мпаси]] || {{Парчами Олмон}} [[Мануел Нойер]] || {{Парчами Арабистони Саудӣ}} [[Муҳаммад ал-Увайс]] || {{Парчами Босния ва Ҳерсеговина}} [[Никола Васил]] || || {{Парчами Урдун}} [[Язид Абу Лайло]] || || {{Парчами Зеландияи Нав}} [[Макс Кроуком]]
|-
| {{Парчами Мексика}} [[Гилермо Очоа]] || {{Парчами Португалия}} [[Диогу Кошта]] || {{Парчами Белгия}} [[Тибо Куртуа]] || {{Парчами Миср}} [[Мустафо Шубайр]] || {{Парчами Ироқ}} [[Аҳмад Басил]] || {{Парчами Тунис}} [[Муҳиб Шамах]] || {{Парчами Сенегал}} [[Эдуар Менди]] || || {{Парчами Ироқ}} [[Ҷалол Ҳассан]] || ||
|-
| {{Парчами Мексика}} [[Раул Ранхел]] || {{Парчами ИМА}} [[Мэтт Фриз]] || {{Парчами Бразилия}} [[Алиссон Беккер]] || {{Парчами Эрон}} [[Алиризо Бейронванд]] || {{Парчами Нидерланд}} [[Барт Вербрюгген]] || {{Парчами Туркия}} [[Угурҷан Чакир]] || {{Парчами Чехия}} [[Матей Коварж]] || || {{Парчами Ӯзбекистон}} [[Абдувоҳид Нематов]] || ||
|-
| {{Парчами Сенегал}} [[Мори Диав]] || {{Парчами Шветсия}} [[Якоб Виделл-Сеттерстрём]] || {{Парчами Гана}} [[Бенҷамин Асаре]] || {{Парчами Канада}} [[Максим Крепо]] || {{Парчами Норвегия}} [[Эгил Селвик]] || {{Парчами Хорватия}} [[Доминик Ливакович]] || {{Парчами Шветсия}} [[Кристоффер Нурдфелдт]] || || || ||
|-
| {{Парчами Уругвай}} [[Серхио Рочет]] || || {{Парчами Кабо-Верде}} [[Возиня]] || {{Парчами Марокаш}} [[Ёсин Буну]] || {{Парчами Панама}} [[Орландо Москера]] || {{Парчами Ҷопон}} [[Дзион Судзуки]] || || || || ||
|-
| || || {{Парчами Кот-д’Ивуар}} [[Яҳё Фофана]] || {{Парчами  Норвегия}} [[Орян Нюланн]] || {{Парчами Уругвай}} [[Фернандо Муслера]] || || || || || ||
|-
| || || {{Парчами Фаронса}} [[Майк Менян]] || {{Парчами Кореяи Ҷанубӣ}} [[Ким Сингю]] || {{Парчами Шотландия}} [[Ангус Ганн]] || || || || || ||
|-
| || || || {{Парчами ИМА}} [[Мэтт Тернер]] || {{Парчами ҶАҶ}} [[Ронвен Вилямс]] || || || || || ||
|-
| || || || {{Парчами Ӯзбекистон}} [[Уткир Юсупов]] || || || || || || ||
|-
| || || || {{Парчами Швейтсария}} [[Грегор Кобел]] || || || || || || ||
|-
| || || || {{Парчами Эквадор}} [[Эрнан Галиндес]] || || || || || || ||
|}

== Намод, тӯб ва мусиқӣ ==

=== Намодҳо ===
{{main|Гавазни шимолӣ, ягуар ва уқоби сарсафед}}
Намодҳои расмии мусобиқа рӯзи 25 сентябри 2025 муаррифӣ шуданд&lt;ref&gt;{{cite web|title=Who are the 2026 World Cup mascots? Maple, Zayu and Clutch!|url=https://www.espn.com/soccer/story/_/id/46377619/who-2026-fifa-world-cup-mascots-maple-zayu-clutch|author=Cesar Hernandez|publisher=ESPN|date=2025-09-25|access-date=2026-02-15|lang=en}}&lt;/ref&gt;: 
* '''Maple''' — гавазни шимолӣ, рамзи Канада
* '''Zayu''' — ягуар, рамзи Мексика
* '''Clutch''' — уқоби сарсафед, рамзи ИМА
Намодҳо тарҳрезӣ шудаанд, то мероси фарҳангии кишварҳои мизбонро нишон диҳанд&lt;ref&gt;{{cite web|title=Colourful trio of mascots unveiled for FIFA World Cup 26|url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/clutch-maple-zayu-mascots-unveiled|publisher=FIFA|date=2025-09-25|access-date=2026-02-15|lang=en}}&lt;/ref&gt;.

=== Тӯби расмӣ ===
{{main|Adidas Trionda}}
[[Акс:Trionda (cropped).jpg|thumb|Adidas Trionda|242x242px]]
ФИФА тӯби расмии Ҷоми ҷаҳонии 2026-ро муаррифӣ кард. Тӯб бо номи «Trionda» аз ҷониби ширкати Adidas истеҳсол шудааст. Тарҳи он се ранг дорад — сабз, сурх ва кабуд — ки рамзи кишварҳои мизбон мебошанд&lt;ref&gt;{{cite web|title=ФИФА тӯби расмии ҶҶ-2026-ро дар ИМА, Мексика ва Канада муаррифӣ кард|url=https://ftv.tj/news/10952-fifa-tbi-rasmii-2026-ro-dar-ima-meksika-va-kanada-muarrif-kard.html|author=Imombek Shodibekzod|publisher=ТВ Футбол|date=2025-10-03|access-date=2026-02-15|lang=tg}}&lt;/ref&gt;. Ин рангҳо дар парчамҳои Мексика, Канада ва ИМА низ ҳастанд.
Мавҷи сафеди тӯб се рангро бо ҳам мепайвандад. Аз ин рӯ номи тӯб аз калимаҳои испониёӣ гирифта шудааст: tri (се) ва onda (мавҷ).
Дар тарҳи тӯб рамзҳои миллии кишварҳои мизбон низ ҷой гирифтаанд:
* [[Барги афро]] — Канада
* [[Уқоби тилоӣ]] — Мексика
* [[Ситораи панҷкунҷа]] — ИМА
Ороишҳои тиллоӣ рамзи Ҷоми ҷаҳони футбол мебошанд&lt;ref&gt;{{cite web|title=FIFA celebrates launch of Official Match Ball of FIFA World Cup 26™: TRIONDA|url=https://inside.fifa.com/organisation/media-releases/fifa-celebrates-launch-official-match-ball-world-cup-26-trionda|publisher=FIFA|date=2025-10-02|access-date=2026-02-15|lang=en}}&lt;/ref&gt;.

=== Мусиқӣ ===
Рӯзи 17 майи 2023, суруди расмии Ҷоми ҷаҳонии 2026 нашр шуд. Ин суруди инструменталӣ бо номи «FIFA World Cup 26 Theme Song» маъруф аст. Дар моҳи марти 2025, 16 ремикс аз суруд ба намоиш гузошта шуд, ки ҳар яке аз онҳо бо услуби маҳаллӣ ва ҷузъиёти фарҳангии шаҳрҳои мизбон офарида шудааст&lt;ref&gt;{{cite web|title=Official FIFA World Cup 26™ Sonic IDs celebrate diversity and creativity of Host Cities|url=https://inside.fifa.com/organisation/news/world-cup-2026-host-city-sonic-ids|publisher=FIFA|date=2025-02-26|access-date=2026-02-15|lang=en}}&lt;/ref&gt;:
* Atlanta – Dallas Austin
* Boston – Ben Zakharenko, Dayvin, Berklee College of Music
* Dallas – Tre Nagella
* Guadalajara – Bautista
* Houston – Bombón
* Kansas City – Tech N9ne
* Los Angeles – DJ Flict
* Mexico City – Mexican Institute of Sound
* Miami – Mr. NaisGai
* Monterrey – Toy Selectah
* New York/New Jersey – Take a Daytrip
* Philadelphia – DJ Jazzy Jeff
* San Francisco Bay Area – Dan the Automator
* Seattle – Sango
* Toronto – Hill Kourkoutis
* Vancouver – Grayson Repp

== Арзиши мусобиқа ==

== Мукофотҳои пулии мусобиқа ==
Дар моҳи апрели соли 2026 ФИФА мукофотпулиҳоро барои ҳамаи кишварҳои иштироккунанда тасдиқ кард. Ҳаҷми умумии маблағҳои тақсимшаванда дар ин мусобиқа 871 миллион доллар хоҳад буд, ки нисбат ба фонди ҷоизаҳои [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2022|мусобиқаи гузашта]] 431 миллион доллар бештар аст.
Ғайр аз маблағи ҷоизавӣ вобаста ба натиҷаҳои мусобиқа, ҳар як дастае, ки роҳхат гирифтааст, инчунин 10 миллион доллар ҳамчун пардохти роҳхатгирӣ ва 2,5 миллион доллар барои омодагӣ пеш аз оғози мусобиқа дарёфт мекунад&lt;ref&gt;{{Cite web |title=FIFA Council increases record financial distribution for FIFA World Cup 2026 |url=https://inside.fifa.com/organisation/fifa-council/media-releases/council-increases-record-financial-distribution-member-associations-world-cup-2026 |publisher=FIFA |access-date=May 3, 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=2026 FIFA World Cup Prize Money: How Much Will the Champions Really Earn? |url=https://worldcuplocaltime.com/2026-fifa-world-cup-prize-money/ |website=World Cup Local Time |access-date=May 3, 2026 |date=May 3, 2026 |last=Sharma |first=Pooja|orig-date=January 25, 2026}}&lt;/ref&gt;.

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
|+ Мукофотпулӣ вобаста ба ҷойи ниҳоии даста дар мусобиқа
|-
! rowspan=&quot;2&quot; | Мақом
! rowspan=&quot;2&quot; | Дастаҳо
! colspan=&quot;2&quot; | Маблағ (млн)
|-
! Ҳар як даста
! Ҳамагӣ
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot; | Қаҳрамон
|1
| $50
| $50
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot; | Ноиби қаҳрамон
|1
| $33
| $33
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot; | Ҷойи сеюм
|1
| $29
| $29
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot; | Ҷойи чаҳорум
|1
| $27
| $27
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot; | Ҷойҳои 5 то 8-ум (1/4-ниҳоӣ)
|4
| $19
| $76
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot; | Ҷойҳои 9 то 16-ум (1/8-ниҳоӣ)
|8
| $15
| $120
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot; | Ҷойҳои 17 то 32-юм (1/16-ниҳоӣ)
|16
| $11
| $176
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot; | Ҷойҳои 33 то 48-ум (марҳилаи гурӯҳӣ)
|16
| $9
| $144
|-
! Ҳамагӣ 
!48
! colspan=&quot;2&quot; |$655
|}

=== Ҷоизаҳои инфиродӣ ва даставӣ ===
{{Ҳамчунин бубинед|Беҳтаринҳои Ҷоми ҷаҳонии футбол}}

Ҷоизаҳои зерин дар охири мусобиқа супорида мешаванд:

*Кафши тилло: ба беҳтарин голзани мусобиқа.
*Дастпӯши тилло: ба беҳтарин дарвозабони мусобиқа.
*Тӯби тилло: ба беҳтарин бозикуни кулли мусобиқа.
*Ҷоизаи бозигари ҷавони ФИФА: ба беҳтарин бозикуни зери 21 соли мусобиқа.
*Ҷоми Fair Play-и ФИФА: ба дастаи боинтизомтарини мусобиқа дар марҳилаи ҳазфӣ.

== Пахши мусобиқа ==

== Бори нахуст дар таърихи Ҷоми ҷаҳонии футбол ==
* Бори аввал [[Ҷоми ҷаҳонии футбол|ҶҶ]] дар [[Канада]] баргузор мешавад.
* Бори аввал [[Ҷоми ҷаҳонии футбол|ҶҶ]] дар се кишвар баргузор мегардад.
* Бори аввал як кишвар (дар ин ҳолат [[Мексика]]) [[Ҷоми ҷаҳонии футбол]]ро сеюмин бор мизбонӣ мекунад (пештар дар солҳои [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 1970|1970]] ва [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 1986|1986]]).
* Бори аввал дар марҳилаи ниҳоӣ [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026#Иштирокчиён|48 даста]] иштирок мекунанд.
* Бори аввал дар марҳилаи ниҳоӣ тимҳои миллии Кабо-Верде, Кюрасао, Ӯзбекистон ва Урдун иштирок мекунанд. Кишвари Кюрасао хурдтарин иштирокчии ҶҶ (аз ҷиҳати масоҳат) мебошад.
* Бори аввал дар бозии ифтитоҳии марҳилаи ниҳоии мусобиқа ([[#Гурӯҳи A|Мексика — ҶАҶ]]) ҳамзамон се бозикун аз майдон ихроҷ шуданд&lt;ref&gt;{{cite web|title=Впервые на матче открытия ЧМ судья показал три красных карточки|url=https://www.rbc.ru/sport/12/06/2026/6a2b2e359a794772b7e5eb13|website=[[РБК]]|date=2026-06-12|access-date=2026-06-13|lang=ru}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.kp.ru/sports/futbol/chempionat-mira-po-futbolu-2026/arbitr-igor-fedotov-prokommentiroval-rekordnye-udaleniya-v-startovom-matche-chm-2026-meksika-yuar/|title=«Все три красные карточки – стопроцентные». Арбитр Игорь Федотов прокомментировал рекордные удаления в стартовом матче ЧМ-2026 Мексика – ЮАР|lang=ru|author=Серов, Кирилл|website=www.kp.ru|date=2026-06-12|access-date=2026-06-27}}&lt;/ref&gt;.

== Нигаред ==
* [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 1970]]
* [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 1986]]
* [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 1994]]

== Эзоҳ ==
&lt;references group=&quot;lower-alpha&quot;/&gt;
{{эзоҳ}}

== Пайвандҳо ==
* [https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026 Вебгоҳи расмии мусобиқа]{{ref-en}}

{{Пайвандҳои беруна}}
{{Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026}}
{{Ҷоми ҷаҳонии футбол}}

[[Гурӯҳ:Ҷоми ҷаҳонии футбол]]
[[Гурӯҳ:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026| ]]
[[Гурӯҳ:соли 2026 дар футбол]]
[[Гурӯҳ:Мусобиқаҳои байналмилалии футбол дар Мексика]]
[[Гурӯҳ:Мусобиқаҳои байналмилалии футбол дар ИМА]]
[[Гурӯҳ:Мусобиқаҳои байналмилалии футбол дар Канада]]
[[Гурӯҳ:Мусобиқаҳои Ҷоми ҷаҳонии футбол|2026]]
[[Гурӯҳ:Мусобиқаҳои варзишӣ дар Амрико]]</text>
      <sha1>7pm5pt551nno0o8b6j0fc5lcz4ttdfr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>328343</id>
    <revision>
      <id>1479618</id>
      <parentid>1479266</parentid>
      <timestamp>2026-07-08T20:40:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yoonoos.tj</username>
        <id>27005</id>
      </contributor>
      <comment>/* Мексика — Англия */</comment>
      <origin>1479618</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="138220" sha1="p56nnqoibxcjj7ymg2rq89lnsgwy58g" xml:space="preserve">{{main|Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026}}
'''Марҳилаи ҳазфии Ҷоми ҷаҳонии футболи соли 2026''' — марҳилаи дуюм ва хотимавии мусобиқот, ки пас аз анҷоми марҳилаи гурӯҳӣ оғоз мешавад ва аз 28 июн то 19 июли 2026 давом мекунад. Дар ин марҳила 32 даста ба тарзи [[системаи олимпӣ]] (яъне баъди ҳар бохт даста хориҷ мешавад) рақобат мекунанд.

Қаҳрамони ҷаҳон дар [[Финали ҷоми ҷаҳонии футбол 2026|бозии финалӣ]], ки 19 июл дар варзишгоҳи «[[MetLife (варзишгоҳ)|Варзишгоҳи MetLife]]» дар [[Ратерфорди шарқӣ]] баргузор мешавад, муайян хоҳад шуд&lt;ref name=&quot;match schedule&quot;&gt;{{cite web |url=https://digitalhub.fifa.com/m/1be9ce37eb98fcc5/original/FWC26-Match-Schedule_English.pdf |title=FIFA World Cup 26 – Match Schedule |website=fifa.com |publisher=[[ФИФА]] |date=2024-02-04 |lang=en}}&lt;/ref&gt;.

Дар марҳилаи ҳазфӣ 32 мунтахаби миллӣ иштирок мекунанд: 24 дастае, ки дар гурӯҳҳои худ ҷойҳои якум ва дуюмро касб намудаанд, инчунин 8 дастае, ки бо [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026#Раддабандии дастаҳои ҷойи сеюм|беҳтарин нишондиҳанда миёни дастаҳои ҷойи сеюм]] роҳхат гирифтаанд.
Дар ин марҳила 32 бозӣ баргузор мешавад, аз ҷумла бозӣ барои ҷойи сеюм&lt;ref name=&quot;regulations&quot;&gt;{{cite web |url=https://digitalhub.fifa.com/m/636f5c9c6f29771f/original/FWC2026_regulations_EN.pdf |title=FIFA World Cup 2026 Regulations |website=fifa.com |publisher=[[ФИФА]] |date=2025 |lang=en |archive-date=2025-06-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250623212158/https://digitalhub.fifa.com/m/636f5c9c6f29771f/original/FWC2026_regulations_EN.pdf |url-status=live}}&lt;/ref&gt;.

== Қоидаҳо ==
Агар пас аз анҷоми 90 дақиқаи вақти асосӣ ҳисоби бозӣ мусовӣ бимонад, [[Вақти иловагӣ#Футбол|вақти иловагӣ]] (ду нимаи 15-дақиқаӣ) таъйин карда мешавад. Агар пас аз анҷоми вақти иловагӣ низ ҳисоб мусовӣ боқӣ монад, барои муайян намудани ғолиб [[Силсилазарбаҳои пеналти|силсилазарбаҳои пеналти]] баргузор мегардад&lt;ref name=&quot;regulations&quot;/&gt;.

Замони оғози ҳамаи бозиҳо бо вақти маҳаллӣ нишон дода шудааст&lt;ref name=&quot;match schedule&quot; /&gt;.

Дар зер ҷадвали бозиҳои даври 1/16 финал оварда шудааст&lt;ref name=&quot;regulations&quot; /&gt;:
* '''Бозӣ № 73''': Ҷойи дуюми гурӯҳи A — Ҷойи дуюми гурӯҳи B
* '''Бозӣ № 74''': Ғолиби гурӯҳи E — Ҷойи сеюми гурӯҳҳои A/B/C/D/F
* '''Бозӣ № 75''': Ғолиби гурӯҳи F — Ҷойи дуюми гурӯҳи C
* '''Бозӣ № 76''': Ғолиби гурӯҳи C — Ҷойи дуюми гурӯҳи F
* '''Бозӣ № 77''': Ғолиби гурӯҳи I — Ҷойи сеюми гурӯҳҳои C/D/F/G/H
* '''Бозӣ № 78''': Ҷойи дуюми гурӯҳи E — Ҷойи дуюми гурӯҳи I
* '''Бозӣ № 79''': Ғолиби гурӯҳи A — Ҷойи сеюми гурӯҳҳои C/E/F/H/I
* '''Бозӣ № 80''': Ғолиби гурӯҳи L — Ҷойи сеюми гурӯҳҳои E/H/I/J/K
* '''Бозӣ № 81''': Ғолиби гурӯҳи D — Ҷойи сеюми гурӯҳҳои B/E/F/I/J
* '''Бозӣ № 82''': Ғолиби гурӯҳи G — Ҷойи сеюми гурӯҳҳои A/E/H/I/J
* '''Бозӣ № 83''': Ҷойи дуюми гурӯҳи K — Ҷойи дуюми гурӯҳи L
* '''Бозӣ № 84''': Ғолиби гурӯҳи H — Ҷойи дуюми гурӯҳи J
* '''Бозӣ № 85''': Ғолиби гурӯҳи B — Ҷойи сеюми гурӯҳҳои E/F/G/I/J
* '''Бозӣ № 86''': Ғолиби гурӯҳи J — Ҷойи дуюми гурӯҳи H
* '''Бозӣ № 87''': Ғолиби гурӯҳи K — Ҷойи сеюми гурӯҳҳои D/E/I/J/L
* '''Бозӣ № 88''': Ҷойи дуюми гурӯҳи D — Ҷойи дуюми гурӯҳи G

=== Комбинатсияҳои эҳтимолии бозиҳои 1/16 ниҳоӣ ===
Эҳтимоли комбинатсияҳои бозиҳои 1/16 ниҳоӣ бо ҳузури дастаҳое, ки дар марҳилаи гурӯҳӣ мақоми сеюмро касб кардаанд ба гурӯҳҳои мушаххасе вобаста буд, ки аз онҳо 8 дастаи беҳтарини ҷойи сеюм ба марҳилаи ҳассос роҳ меёфтанд&lt;ref name=&quot;regulations&quot;/&gt;.

{{Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Комбинатсияҳои ҷойҳои сеюм}}

== Иштирокчиён ==
Дар марҳилаи ҳазфӣ 24 дастае, ки дар гурӯҳҳои худ ҷойҳои якум ва дуюмро касб кардаанд, бо ҳамроҳии 8 дастаи беҳтарини ҷойи сеюм ҳузур хоҳанд дошт.

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
!Гурӯҳ 
!style=&quot;width:150px&quot;|Ғолиб
!style=&quot;width:150px&quot;|Ҷойи дуюм
!style=&quot;width:150px&quot;|Ҷойи сеюм&lt;br&gt;([[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026#Раддабандии дастаҳои ҷойи сеюм|8 дастаи беҳтарин]])
|-
![[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи A|A]]
| {{Футбол|MEX}}
| {{Футбол|RSA}}
!
|-
![[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи B|B]]
| {{Футбол|SUI}}
| {{Футбол|CAN}}
| {{Футбол|BIH}}
|-
![[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи C|C]]
| {{Футбол|BRA}}
| {{Футбол|MAR}}
!
|-
![[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи D|D]]
| {{Футбол|USA}}
| {{Футбол|AUS}}
| {{Футбол|PAR}}
|-
![[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи E|E]]
| {{Футбол|GER}}
| {{Футбол|CIV}}
| {{Футбол|ECU}}
|-
![[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи F|F]]
| {{Футбол|NED}}
| {{Футбол|JPN}}
| {{Футбол|SWE}}
|-
![[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи G|G]]
| {{Футбол|BEL}}
| {{Футбол|EGY}}
!
|-
![[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи H|H]]
| {{Футбол|ESP}}
| {{Футбол|CPV}}
!
|-
![[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи I|I]]
| {{Футбол|FRA}}
| {{Футбол|NOR}}
| {{Футбол|SEN}}
|-
![[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи J|J]]
| {{Футбол|ARG}}
| {{Футбол|AUT}}
| {{Футбол|ALG}}
|-
![[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи K|K]]
| {{Футбол|COL}}
| {{Футбол|POR}}
| {{Футбол|COD}}
|-
![[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи L|L]]
| {{Футбол|ENG}}
| {{Футбол|CRO}}
| {{Футбол|GHA}}
|}

== Тури марҳилаи ҳазфӣ ==
Дар зер ҷадвали мусобиқот оварда шудааст. Дастаҳои баранда бо ҳарфҳои ғафс нишон дода шудаанд.

&lt;section begin=Bracket /&gt;{{#invoke:RoundN|N32
|style=white-space:nowrap|widescore=yes|bold_winner=high|3rdplace=yes
|RD1=[[#1/16 ниҳоӣ|1/16 ниҳоӣ]]
|RD2=[[#1/8 ниҳоӣ|1/8 ниҳоӣ]]
|RD3=[[#1/4 ниҳоӣ|1/4 ниҳоӣ]]
|RD4=[[#Нимниҳоӣ|Нимниҳоӣ]]
|RD5=[[#Финал|Финал]]
|Consol=[[#Бозӣ барои ҷойи 3-юм|Бозӣ барои ҷойи 3-юм]]
&lt;!--Сана — Макон|Даста 1|Ҳисоб 1|Даста 2|Ҳисоб 2--&gt;
&lt;!--1/16 ниҳоӣ--&gt;
|29 июн — [[Gillette (варзишгоҳ)|Фоксборо]]|{{Футбол|GER}}| 1 (3)|{{Футбол|PAR}} ([[Силсилазарбаҳои пеналтӣ|пен.]])|1 (4)
|30 июн — [[MetLife (варзишгоҳ)|Ратерфорди шарқӣ]]|{{Футбол|FRA}}|3|{{Футбол|SWE}}|0
|28 июн — [[SoFi (варзишгоҳ)|Инглвуд]]|{{Футбол|RSA}}|0|{{Футбол|CAN}}|1
|29 июн — [[BBVA (варзишгоҳ)|Гвадалупе]]|{{Футбол|NED}}|1 (2)|{{Футбол|MAR}} ([[Силсилазарбаҳои пеналтӣ|пен.]])|1 (3)
|2 июл — [[Бимо Филд|Торонто]]|{{Футбол|POR}}|2|{{Футбол|CRO}}|1
|2 июл — [[SoFi (варзишгоҳ)|Инглвуд]]|{{Футбол|ESP}}|3|{{Футбол|AUT}}|0
|1 июл — [[Levi's (варзишгоҳ)|Санта-Клара]]|{{Футбол|USA}}|2|{{Футбол|BIH}}|0
|1 июл — [[Lumen (варзишгоҳ)|Сиэтл]]|{{Футбол|BEL}} {{aet}}|3|{{Футбол|SEN}}|2
|29 июн — [[NRG (варзишгоҳ)|Ҳюстон]]|{{Футбол|BRA}}|2|{{Футбол|JPN}}|1
|30 июн — [[AT&amp;T (варзишгоҳ)|Арлингтон]]|{{Футбол|CIV}}|1|{{Футбол|NOR}}|2
|30 июн — [[Варзишгоҳи Азтека|Мехико]]|{{Футбол|MEX}}|2|{{Футбол|ECU}}|0
|1 июл — [[Мерседес-Бенс (варзишгоҳ)|Атланта]]|{{Футбол|ENG}}|2|{{Футбол|COD}}|1
|3 июл — [[Hard Rock (варзишгоҳ)|Майами-Гарденс]]|{{Футбол|ARG}} {{aet}}|3|{{Футбол|CPV}}|2
|3 июл — [[AT&amp;T (варзишгоҳ)|Арлингтон]]|{{Футбол|AUS}}|1 (2)|{{Футбол|EGY}} ([[Силсилазарбаҳои пеналтӣ|пен.]])|1 (4)
|2 июл — [[BC Place (варзишгоҳ)|Ванкувер]]|{{Футбол|SUI}}|2|{{Футбол|ALG}}|0
|3 июл — [[Варзишгоҳи Эрровҳед|Канзас-Сити]]|{{Футбол|COL}}|1|{{Футбол|GHA}}|0
&lt;!--1/8 ниҳоӣ --&gt;
|4 июл — [[Lincoln Financial (варзишгоҳ)|Филаделфия]]|{{Футбол|PAR}}|0|{{Футбол|FRA}}|1
|4 июл — [[NRG (варзишгоҳ)|Ҳюстон]]|{{Футбол|CAN}}|0|{{Футбол|MAR}}|3
|6 июл — [[AT&amp;T (варзишгоҳ)|Арлингтон]]|{{Футбол|POR}}||{{Футбол|ESP}}|
|6 июл — [[Lumen (варзишгоҳ)|Сиэтл]]|{{Футбол|USA}}||{{Футбол|BEL}}|
|5 июл — [[MetLife (варзишгоҳ)|Ратерфорди шарқӣ]]|{{Футбол|BRA}}|1|{{Футбол|NOR}}|2
|5 июл — [[Варзишгоҳи Азтека|Мехико]]|{{Футбол|MEX}}||{{Футбол|ENG}}|
|7 июл — [[Мерседес-Бенс (варзишгоҳ)|Атланта]]|{{Футбол|ARG}}||{{Футбол|EGY}}|
|7 июл — [[BC Place (варзишгоҳ)|Ванкувер]]|{{Футбол|SUI}}||{{Футбол|COL}}|
&lt;!--1/4 ниҳоӣ--&gt;
|9 июл — [[Gillette (варзишгоҳ)|Фоксборо]]|{{Футбол|FRA}}||{{Футбол|MAR}}|
|10 июл — [[SoFi (варзишгоҳ)|Инглвуд]]|&lt;!--{{Футбол|}}--&gt;Ғолиби бозии № 93||&lt;!--{{Футбол|}}--&gt;Ғолиби бозии № 94|
|11 июл — [[Hard Rock (варзишгоҳ)|Майами-Гарденс]]|{{Футбол|NOR}}||&lt;!--{{Футбол|}}--&gt;Ғолиби бозии № 92|
|11 июл — [[Варзишгоҳи Эрровҳед|Канзас-Сити]]|&lt;!--{{Футбол|}}--&gt;Ғолиби бозии № 95||&lt;!--{{Футбол|}}--&gt;Ғолиби бозии № 96|
&lt;!--Нимниҳоӣ--&gt;
|14 июл — [[AT&amp;T (варзишгоҳ)|Арлингтон]]|&lt;!--{{Футбол|}}--&gt;Ғолиби бозии № 97||&lt;!--{{Футбол|}}--&gt;Ғолиби бозии № 98|
|15 июл — [[Мерседес-Бенс (варзишгоҳ)|Атланта]]|&lt;!--{{Футбол|}}--&gt;Ғолиби бозии № 99||&lt;!--{{Футбол|}}--&gt;Ғолиби бозии № 100|
&lt;!--Финал--&gt;
|19 июл — [[MetLife (варзишгоҳ)|Ратерфорди шарқӣ]]|&lt;!--{{Футбол|}}--&gt;Ғолиби бозии № 101||&lt;!--{{Футбол|}}--&gt;Ғолиби бозии № 102|
&lt;!--Бозӣ барои ҷойи сеюм--&gt;
|18 июл — [[Hard Rock (варзишгоҳ)|Майами-Гарденс]]|&lt;!--{{Футбол|}}--&gt;Мағлуби бозии № 101||&lt;!--{{Футбол|}}--&gt;Мағлуби бозии № 102|
}}&lt;section end=Bracket /&gt;

== 1/16 ниҳоӣ ==

=== ҶАҶ — Канада ===
&lt;section begin=R32-1 /&gt;{{Football box
|date=28 июн 2026
|time=12:00 [[UTC−07:00|UTC−7]]
|team1={{Футбол|RSA|||R}}
|score={{score link|Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ#ҶАҶ — Канада|0:1}}
|team2={{Футбол|CAN}}
|goals1=
|goals2=[[Стивен Эуштакиу]] {{гол|90+2}}
|stadium=«[[SoFi (варзишгоҳ)|Варзишгоҳи SoFi]]»
|location=[[Инглвуд (Калифорния)|Инглвуд]]
|attendance=69 237
|referee= {{Парчами Португалия}} [[Жуан Пинейру]]
|report=https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021518
}}&lt;section end=R32-1 /&gt;

{| width=92%
|-
|{{Либоси тими футбол
 |pattern_la = _rsa26h
 |pattern_b  = _rsa26h
 |pattern_ra = _rsa26h
 |pattern_sh = _rsa26h
 |pattern_so =
 |leftarm    =
 |body       =
 |rightarm   =
 |shorts     =
 |socks      = FFF000
 |title      = ҶАҶ&lt;ref name=&quot;RSA-CAN line-ups&quot;&gt;{{Cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12527/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – South Africa v. Canada |publisher=[[ФИФА]] |lang=en |date=2026-06-28 |access-date=2026-06-28}}&lt;/ref&gt;
}}
|{{Либоси тими футбол
 |pattern_la = _can26t
 |pattern_b  = _can26t
 |pattern_ra = _can26t
 |pattern_sh = _can26t
 |pattern_so =
 |leftarm    =
 |body       =
 |rightarm   =
 |shorts     =
 |socks      = 000000
 |title      = Канада&lt;ref name=&quot;RSA-CAN line-ups&quot;/&gt;
}}
|}

{| width=&quot;100%&quot;
|valign=&quot;top&quot; width=&quot;40%&quot;|
{| style=&quot;font-size:90%&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot;
|-
!width=31| !!width=25|
|-
|Д ||'''1''' ||[[Ронвен Вилямс]] {{Капитан варзиш}}
|-
|Ҳим ||'''20'''||[[Хулисо Мудау]]
|-
|Ҳим ||'''21'''||[[Име Окон]]
|-
|Ҳим ||'''14'''||[[Мбекезели Мбокази]]
|-
|Ҳим ||'''6''' ||[[Обри Модиба]]
|-
|ММ ||'''13'''||[[Сфифело Ситҳоул]]
|-
|ММ ||'''4''' ||[[Тебоҳо Мокоена]]
|-
|ММ ||'''12'''||[[Тапело Масеко]] || || {{suboff|86}}
|-
|ММ ||'''10'''||[[Релебоҳил Мофокенг]] || || {{suboff|46}}
|-
|ММ ||'''7''' ||[[Освин Апполлис]]
|-
|Ҳам ||'''17'''||[[Эвиденс Макгопа]] || || {{suboff|86}}
|-
|colspan=3|'''Эҳтиётӣ:'''
|-
|ММ ||'''5''' ||[[Таленте Мбата]] || || {{subon|46}}
|-
|Ҳам ||'''15'''||[[Икраам Рейнерс]] || || {{subon|86}}
|-
|Ҳам ||'''8''' ||[[Тшепанг Мореми]] || || {{subon|86}}
|-
|colspan=3|'''Сармураббӣ:'''
|-
|colspan=3|{{Парчами Белгия}} [[Ҳуго Брос]]
|}
|valign=&quot;top&quot;|[[Акс:RSA-CAN 2026-06-28.svg|300px]]
|valign=&quot;top&quot; width=&quot;50%&quot;|
{| style=&quot;font-size:90%; margin:auto&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot;
|-
!width=31| !!width=25|
|-
|Д ||'''16'''||[[Максим Крепо]]
|-
|Ҳим ||'''2''' ||[[Алистэр Ҷонстон]]
|-
|Ҳим ||'''15'''||[[Моиз Бомбито]] || || {{suboff|59}}
|-
|Ҳим ||'''13'''||[[Дерек Корнилюс]]
|-
|Ҳим ||'''22'''||[[Ричи Ларея]]
|-
|ММ ||'''17'''||[[Тейҷон Бюкенен]] || || {{suboff|75}}
|-
|ММ ||'''25'''||[[Нейтан Салиба]] || {{Yel|54}} || {{suboff|59}}
|-
|ММ ||'''7''' ||[[Стивен Эуштакиу]] {{Капитан варзиш}}
|-
|ММ ||'''11'''||[[Лиам Миллар]] || || {{suboff|70}}
|-
|Ҳам ||'''10'''||[[Ҷонатан Дэвид]]
|-
|Ҳам ||'''12'''||[[Тани Олувасейи]] || || {{suboff|70}}
|-
|colspan=3|'''Эҳтиётӣ:'''
|-
|Ҳим ||'''23'''||[[Нико Сигур]] || {{yel|67}} || {{subon|59}}
|-
|Ҳим ||'''4''' ||[[Люк де Фужрол]] || || {{subon|59}}
|-
|Ҳам ||'''24'''||[[Промис Дэвид]] || || {{subon|70}}
|-
|ММ ||'''14'''||[[Ҷейкоб Шаффелберг]] || || {{subon|70}}
|-
|Ҳим ||'''19'''||[[Алфонсо Дейвис]] || || {{subon|75}}
|-
|colspan=3|'''Сармураббӣ:'''
|-
|colspan=3|{{Парчами ИМА}} [[Ҷесси Марш]]
|}
|}

{| style=&quot;width:100%; font-size:90%;&quot;
|
'''Беҳтарин бозикуни бозӣ:'''
&lt;br&gt;[[Стивен Эуштакиу]] (Канада)&lt;ref name=&quot;MOTM&quot;&gt;{{Cite web |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/michelob-ultra-superior-player-of-match-winner |title=Michelob Ultra Superior Player of the Match – every winner |publisher=[[ФИФА]] |lang=en |date=2026-06-28 |access-date=2026-06-28}}&lt;/ref&gt;

'''[[Кӯмакдовар (футбол)|Кӯмакдоварон]]&lt;ref name=&quot;RSA-CAN line-ups&quot;/&gt;:'''
&lt;br&gt;Бруну Жезуш ([[Федератсияи футболи Португалия|Португалия]])
&lt;br&gt;Лусиану Майя ([[Федератсияи футболи Португалия|Португалия]])
&lt;br&gt;'''Довари чаҳорум:'''
&lt;br&gt;Умар ал-Алӣ ([[Анҷумани футболи Имороти Муттаҳидаи Арабӣ|АМА]])
&lt;br&gt;'''Кӯмакдовари эҳтиётӣ:'''
&lt;br&gt;Муҳаммад Ал-Ҳаммодӣ ([[Анҷумани футболи Имороти Муттаҳидаи Арабӣ|АМА]])
&lt;br&gt;'''[[Кӯмакдовари видеоӣ|Кӯмакдовари видеоӣ (VAR)]]:'''
&lt;br&gt;[[Карлос дел Серро Гранде]] ([[Федератсияи футболи шоҳигарии Испониё|Испониё]])
&lt;br&gt;'''Ёвари кӯмакдовари видеоӣ:'''
&lt;br&gt;Родолфо Тоски ([[Конфедератсияи футболи Бразилия|Бразилия]])
&lt;br&gt;'''Ёвари дуюми кӯмакдовари видеоӣ:'''
&lt;br&gt;Эрнан Мастранхело ([[Анҷумани футболи Аргентина|Аргентина]])
|}

=== Бразилия — Ҷопон ===
&lt;section begin=R32-2 /&gt;{{Football box
|date=29 июн 2026
|time=12:00 [[UTC−05:00|UTC−5]]
|team1={{Футбол|BRA|||R}}
|score={{score link|Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ#Бразилия — Ҷопон|2:1}}
|team2={{Футбол|JPN}}
|goals1=
* [[Каземиро]] {{гол|56}}
* [[Габриэл Мартинелли]] {{гол|90+6}}
|goals2=
* [[Кайсю Сано]] {{гол|29}}
|stadium=«[[NRG (варзишгоҳ)|Варзишгоҳи NRG]]»
|location=[[Ҳюстон]]
|attendance=68 777
|referee={{Парчами Италия}} [[Мауритсио Мариани]]
|report=https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021516
}}&lt;section end=R32-2 /&gt;

{| width=92%
|-
|{{Либоси тими футбол
 |pattern_la = _bra26h
 |pattern_b  = _bra26h
 |pattern_ra = _bra26h
 |pattern_sh = _bra26h
 |pattern_so = _bra26hl
 |leftarm    =
 |body       =
 |rightarm   =
 |shorts     =
 |socks      =
 |title      = Бразилия&lt;ref name=&quot;BRA-JPN line-ups&quot;&gt;{{Cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12525/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – Brazil v. Japan |publisher=[[ФИФА]] |lang=en |date=2026-06-29 |access-date=2026-06-29}}&lt;/ref&gt;
}}
|{{Либоси тими футбол
 |pattern_la = _jap26a
 |pattern_b  = _jap26a
 |pattern_ra = _jap26a
 |pattern_sh = _jap26a
 |pattern_so = _jap26a2l
 |leftarm    =
 |body       =
 |rightarm   =
 |shorts     =
 |socks      = 000000
 |title      = Ҷопон&lt;ref name=&quot;BRA-JPN line-ups&quot;/&gt;
}}
|}

{| width=&quot;100%&quot;
|valign=&quot;top&quot; width=&quot;40%&quot;|
{| style=&quot;font-size:90%&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot;
|-
!width=31| !!width=25|
|-
|Д ||'''1''' ||[[Алиссон Беккер]]
|-
|Ҳим ||'''13'''||[[Данило (футболбоз, тав. 1991)|Данило Луис]] || {{Yel|48}}
|-
|Ҳим ||'''4''' ||[[Маркинюс]] {{Капитан варзиш}}
|-
|Ҳим ||'''3''' ||[[Габриэл Дус Сантос Магаляйнс|Габриэл]]
|-
|Ҳим ||'''16'''||[[Дуглас Сантос (футболбоз, тав. 1994)|Дуглас Сантос]]
|-
|ММ ||'''5''' ||[[Каземиро]] || {{Yel|14}} || {{Suboff|90+1}}
|-
|ММ ||'''8''' ||[[Бруно Гимарайнс]] || || {{Suboff|90+7}}
|-
|ММ ||'''20'''||[[Лукас Пакета]]
|-
|Ҳам ||'''26'''||[[Райан Симплисио Роша|Райан]]
|-
|Ҳам ||'''9''' ||[[Матеус Куня]] || || {{Suboff|65}}
|-
|Ҳам ||'''7''' ||[[Винисиус Ҷуниор]]
|-
|colspan=3|'''Эҳтиётӣ:'''
|-
|Ҳам ||'''19'''||[[Эндрик Фелипе|Эндрик]] || || {{Subon|46}}
|-
|Ҳам ||'''22'''||[[Габриэл Мартинелли]] || || {{Subon|65}}
|-
|ММ ||'''17'''||[[Фабиню (футболбоз, тав. 1993)|Фабиню]] || || {{Subon|90+1}}
|-
|ММ ||'''18'''||[[Данило (футболбоз, тав. 2001)|Данило Сантос]] || || {{Subon|90+7}}
|-
|colspan=3|'''Сармураббӣ:'''
|-
|colspan=3|{{Парчами Италия}} [[Карло Анчелотти]]
|}
|valign=&quot;top&quot;|[[Акс:BRA-JPN 2026-06-29.svg|300px]]
|valign=&quot;top&quot; width=&quot;50%&quot;|
{| style=&quot;font-size:90%; margin:auto&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot;
|-
!width=31| !!width=25|
|-
|Д ||'''1''' ||[[Дзион Судзуки]]
|-
|Ҳим ||'''22'''||[[Такеҳиро Томиясу]]
|-
|Ҳим ||'''3''' ||[[Сёго Танигути]]
|-
|Ҳим ||'''21'''||[[Ҳироки Ито]]
|-
|ММ ||'''10'''||[[Ритсу Доан]] {{Капитан варзиш}} || || {{Suboff|66}}
|-
|ММ ||'''24'''||[[Кайсю Сано]] || {{Yel|12}}
|-
|ММ ||'''15'''||[[Даити Камада]] || {{Yel|45}} || {{Suboff|78}}
|-
|ММ ||'''13'''||[[Кэйто Накамура]] || || {{Suboff|66}}
|-
|Ҳам ||'''14'''||[[Дзюнъя Ито]] || || {{Suboff|78}}
|-
|Ҳам ||'''18'''||[[Аясэ Уэда]]
|-
|Ҳам ||'''11'''||[[Дайдзен Маэда]] || || {{Suboff|90+7}}
|-
|colspan=3|'''Эҳтиётӣ:'''
|-
|Ҳим ||'''25'''||[[Дзюнносукэ Судзуки]] || {{Yel|84}} || {{Subon|66}}
|-
|Ҳим ||'''2''' ||[[Юкинари Сугавара]] || || {{Subon|66}}
|-
|Ҳам ||'''6''' ||[[Сюто Матино]] || || {{Subon|78}}
|-
|ММ ||'''7''' ||[[Ао Танака]] || || {{Subon|78}}
|-
|Ҳам ||'''19'''||[[Коки Огава]] || || {{Subon|90+7}}
|-
|colspan=3|'''Сармураббӣ:'''
|-
|colspan=3|[[Ҳаҷиме Мориясу]]
|}
|}

{| style=&quot;width:100%; font-size:90%;&quot;
|
'''Беҳтарин бозикуни бозӣ:'''
&lt;br&gt;[[Каземиро]] (Бразилия)&lt;ref name=&quot;MOTM&quot;/&gt;

'''[[Кӯмакдовар (футбол)|Кӯмакдоварон]]&lt;ref name=&quot;BRA-JPN line-ups&quot;/&gt;:'''
&lt;br&gt;Даниэле Биндони ([[Федератсияи футболи Итолиё|Итолиё]])
&lt;br&gt;Алберто Тегони ([[Федератсияи футболи Итолиё|Итолиё]])
&lt;br&gt;'''Довари чаҳорум:'''
&lt;br&gt;[[Сандро Шерер]] ([[Иттиҳоди футболи Швейтсария|Швейтсария]])
&lt;br&gt;'''Кӯмакдовари эҳтиётӣ:'''
&lt;br&gt;Стефан Де Алмейда ([[Иттиҳоди футболи Швейтсария|Швейтсария]])
&lt;br&gt;'''[[Кӯмакдовари видеоӣ|Кӯмакдовари видеоӣ (VAR)]]:'''
&lt;br&gt;Марко Ди Белло ([[Федератсияи футболи Итолиё|Итолиё]])
&lt;br&gt;'''Ёвари кӯмакдовари видеоӣ:'''
&lt;br&gt;Иван Бебек ([[Иттиҳоди футболи Хорватия|Хорватия]])
&lt;br&gt;'''Ёвари дуюми кӯмакдовари видеоӣ:'''
&lt;br&gt;Ҷо Дикерсон ([[Федератсияи футболи ИМА|ИМА]])
|}

=== Олмон — Парагвай ===
&lt;section begin=R32-3 /&gt;{{Football box
|date=29 июн 2026
|time=16:30 [[UTC−04:00|UTC−4]]
|team1={{Футбол|GER|||R}}
|score={{score link|Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ#Олмон — Парагвай|1:1}}
|aet=yes
|team2={{Футбол|PAR}}
|goals1=[[Кай Ҳавертс]] {{гол|54}}
|goals2=[[Хулио Энсисо]] {{гол|42}}
|penalties1=
*[[Кай Ҳавертс]] {{penmiss}}
*[[Ёзуа Киммих]] {{pengoal}}
*[[Ҷамол Мусиала]] {{pengoal}}
*[[Ник Волтемаде]] {{penmiss}}
*[[Надим Амирӣ]] {{pengoal}}
*[[Ёнатан Та]] {{penmiss}}
|penaltyscore=3–4
|penalties2=
*{{pengoal}} [[Маурисио Магаляйнс Прадо|Маурисио]]
*{{pengoal}} [[Густаво Гомес]]
*{{pengoal}} [[Матиас Галарса]]
*{{penmiss}} [[Антонио Санабрия]]
*{{penmiss}} [[Фабиан Балбуена]]
*{{pengoal}} [[Хосе Канале]]
|stadium=«[[Gillette (варзишгоҳ)|Варзишгоҳи Gillette]]»
|location=[[Фоксборо]]
|attendance=63 945
|referee={{Парчами Марокаш}} [[Ҷалол Ҷойед]]
|report=https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021513
}}&lt;section end=&quot;R32-3&quot; /&gt;

{| width=92%
|-
|{{Либоси тими футбол
 |pattern_la = _ger26h
 |pattern_b  = _ger26h
 |pattern_ra = _ger26h
 |pattern_sh = _ger26h2
 |pattern_so = _ger26hl
 |leftarm    =
 |body       =
 |rightarm   =
 |shorts     =
 |socks      = FFFFFF
 |title      = Олмон&lt;ref name=&quot;GER-PAR line-ups&quot;&gt;{{Cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12522/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – Germany v. Paraguay |publisher=[[ФИФА]] |lang=en |date=2026-06-29 |access-date=2026-06-29}}&lt;/ref&gt;
}}
|{{Либоси тими футбол
 |pattern_la  = _par26A
 |pattern_b   = _par26A
 |pattern_ra  = _par26A
 |pattern_sh  = _par26A
 |pattern_so  = _par26al
 |leftarm     =
 |body        =
 |rightarm    =
 |shorts      =
 |socks       =
 |title      = Парагвай&lt;ref name=&quot;GER-PAR line-ups&quot;/&gt;
}}
|}

{| width=&quot;100%&quot;
|valign=&quot;top&quot; width=&quot;40%&quot;|
{| style=&quot;font-size:90%&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot;
|-
!width=31| !!width=25|
|-
|Д ||'''1''' ||[[Мануел Нойер]]
|-
|Ҳим ||'''6''' ||[[Ёзуа Киммих]] {{Капитан варзиш}}
|-
|Ҳим ||'''2''' ||[[Антонио Рӯдигер]] || || {{Suboff|110}}
|-
|Ҳим ||'''4''' ||[[Ёнатан Та]]
|-
|Ҳим ||'''18'''||[[Натаниел Браун]]
|-
|ММ ||'''23'''||[[Феликс Нмеча]] || || {{Suboff|46}}
|-
|ММ ||'''5''' ||[[Александар Павлович]] || || {{Suboff|79}}
|-
|ММ ||'''19'''||[[Лерой Зане]] || || {{Suboff|88}}
|-
|ММ ||'''7''' ||[[Кай Ҳавертс]] || {{Yel|106}}
|-
|ММ ||'''17'''||[[Флориан Виртс]] || || {{Suboff|110}}
|-
|Ҳам ||'''26'''||[[Дениз Ундав]] || || {{Suboff|63}}
|-
|colspan=3|'''Эҳтиётӣ:'''
|-
|ММ ||'''8''' ||[[Леон Горетска]] || || {{Subon|46}}
|-
|ММ ||'''10'''||[[Ҷамол Мусиала]] || {{Yel|115}} || {{Subon|63}}
|-
|Ҳим ||'''3''' ||[[Валдемар Антон]] || || {{Subon|79}}
|-
|Ҳам ||'''11'''||[[Ник Волтемаде]] || || {{Subon|88}}
|-
|Ҳим ||'''24'''||[[Малик Тшау]] || || {{Subon|110}}
|-
|ММ ||'''20'''||[[Надим Амирӣ]] || || {{Subon|110}}
|-
|colspan=3|'''Дигар ҷазоҳои интизомӣ:'''
|-
|{{abbr|ҲФ|Узви ҳайати фаннӣ (ёвари мураббӣ)}} ||'''—''' || Мадс Буттгерайт || {{Yel|116}}
|-
|colspan=3|'''Сармураббӣ:'''
|-
|colspan=3|[[Юлиан Нагелсман]] || {{Yel|105+1}}
|}
|valign=&quot;top&quot;|[[Акс:GER-PAR 2026-06-29.svg|300px]]
|valign=&quot;top&quot; width=&quot;50%&quot;|
{| style=&quot;font-size:90%; margin:auto&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot;
|-
!width=31| !!width=25|
|-
|Д ||'''12'''||[[Орландо Хил]]
|-
|Ҳим ||'''4''' ||[[Хуан Хосе Касерес]] || || {{Suboff|99}}
|-
|Ҳим ||'''15'''||[[Густаво Гомес]] {{Капитан варзиш}}
|-
|Ҳим ||'''13'''||[[Хосе Канале]]
|-
|Ҳим ||'''6''' ||[[Хуниор Алонсо]] || || {{Suboff|120+2}}
|-
|ММ ||'''10'''||[[Мигел Алмирон]] || || {{Suboff|91}}
|-
|ММ ||'''16'''||[[Дамян Бобадийя]] || || {{Suboff|99}}
|-
|ММ ||'''14'''||[[Андрес Кубас]] || {{Yel|65}}
|-
|ММ ||'''23'''||[[Матиас Галарса]] || {{Yel|117}}
|-
|Ҳам ||'''21'''||[[Габриэл Авалос]] || || {{Suboff|55}}
|-
|Ҳам ||'''19'''||[[Хулио Энсисо]] || || {{Suboff|57}}
|-
|colspan=3|'''Эҳтиётӣ:'''
|-
|ММ ||'''24'''||[[Густаво Кабайеро]] || || {{Subon|55}}
|-
|ММ ||'''11'''||[[Маурисио Магаляйнс Прадо|Маурисио]] || || {{Subon|57}}
|-
|Ҳим ||'''2''' ||[[Густаво Веласкес]] || || {{Subon|91}}
|-
|ММ ||'''20'''||[[Брайан Охеда]] || || {{Subon|99}}
|-
|Ҳам ||'''9''' ||[[Антонио Санабрия]] || || {{Subon|99}}
|-
|Ҳим ||'''5''' ||[[Фабиан Балбуена]] || || {{Subon|120+2}}
|-
|colspan=3|'''Дигар ҷазоҳои интизомӣ:'''
|-
|{{abbr|ҲФ|Узви ҳайати фаннӣ (таҳлилгари видео)}} ||'''—''' || Алехандро Хуан || {{Yel|117}}
|-
|colspan=3|'''Сармураббӣ:'''
|-
|colspan=3|{{Парчами Аргентина}} [[Густаво Алфаро]] || {{Yel|105}}
|}
|}

{| style=&quot;width:100%; font-size:90%;&quot;
|
'''Беҳтарин бозикуни бозӣ:'''
&lt;br&gt;[[Орландо Хил]] (Парагвай)&lt;ref name=&quot;MOTM&quot;/&gt;

'''[[Кӯмакдовар (футбол)|Кӯмакдоварон]]&lt;ref name=&quot;GER-PAR line-ups&quot;/&gt;:'''
&lt;br&gt;Закариё Бринси ([[Федератсияи футболи шоҳигарии Марокаш|Марокаш]])
&lt;br&gt;Мустафо Акаркад ([[Федератсияи футболи шоҳигарии Марокаш|Марокаш]])
&lt;br&gt;'''Довари чаҳорум:'''
&lt;br&gt;[[Ма Нин]] ([[Анҷумани футболи  Чин|Чин]])
&lt;br&gt;'''Кӯмакдовари эҳтиётӣ:'''
&lt;br&gt;Чжоу Фэй ([[Анҷумани футболи  Чин|Чин]])
&lt;br&gt;'''[[Кӯмакдовари видеоӣ|Кӯмакдовари видеоӣ (VAR)]]:'''
&lt;br&gt;Татияна Гусман ([[Федератсияи футболи Никарагуа|Никарагуа]])
&lt;br&gt;'''Ёвари кӯмакдовари видеоӣ:'''
&lt;br&gt;Ҳамза ал-Фориқ ([[Федератсияи футболи шоҳигарии Марокаш|Марокаш]])
&lt;br&gt;'''Ёвари дуюми кӯмакдовари видеоӣ:'''
&lt;br&gt;Абдуллоҳ аш-Шаҳрӣ ([[Федератсияи футболи Арабистони Саудӣ|Арабистони Саудӣ]])
|}

=== Нидерланд — Марокаш ===
&lt;section begin=&quot;R32-4&quot; /&gt;{{Football box
|date=29 июн 2026
|time=19:00 [[UTC−06:00|UTC−6]]
|team1={{Футбол|NED|||R}}
|score={{score link|Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ#Нидерланд — Марокаш|1:1}}
|aet=yes
|penaltyscore=2:3
|team2={{Футбол|MAR}}
|goals1=[[Коди Гакпо]] {{гол|72}}
|goals2=[[Исо Диоп]] {{гол|90+1}}
|penalties1=
*[[Тён Копмейнерс]] {{pengoal}}
*[[Ҷастин Клюйверт]] {{penmiss}}
*[[Ваут Вегҳорст]] {{pengoal}}
*[[Квинтен Тимбер]] {{penmiss}}
*[[Крисенсио Саммервилл]] {{penmiss}}
|penaltyscore=2–3
|penalties2=
*{{penmiss}} [[Нейл ал-Айновӣ]]
*{{pengoal}} [[Суфён Раҳимӣ]]
*{{pengoal}} [[Шамсиддин Толибӣ]]
*{{penmiss}} [[Ашраф Ҳакимӣ]]
*{{pengoal}} [[Исмоил Сайборӣ]]
|stadium=«[[BBVA (варзишгоҳ)|Варзишгоҳи BBVA]]»
|location=[[Гвадалупе (Нуэво-Леон)|Гвадалупе]]
|attendance=51 243
|referee={{Парчами Бразилия}} [[Вилтон Сампаё]]
|report=https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021522
}}&lt;section end=&quot;R32-4&quot; /&gt;

{| width=92%
|-
|{{Либоси тими футбол
 |pattern_la = _ned26h
 |pattern_b  = _ned26h
 |pattern_ra = _ned26h
 |pattern_sh = _ned26a
 |pattern_so = 
 |leftarm    = 
 |body       = 
 |rightarm   = 
 |shorts     = 
 |socks      = FF5533
 |title      = Нидерланд&lt;ref name=&quot;NED-MAR line-ups&quot;&gt;{{Cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12531/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – Netherlands v. Morocco |publisher=[[ФИФА]] |lang=en |date=2026-06-29 |access-date=2026-06-29}}&lt;/ref&gt;
}}
|{{Либоси тими футбол
 |pattern_la = _mrc26a
 |pattern_b  = _mrc26a
 |pattern_ra = _mrc26a
 |pattern_sh = _mrc26a
 |pattern_so = _mrc26al
 |leftarm    = 
 |body       = 
 |rightarm   = 
 |shorts     = 
 |socks      = 
 |title      = Марокаш&lt;ref name=&quot;NED-MAR line-ups&quot;/&gt;
}}
|}

{| width=&quot;100%&quot;
|valign=&quot;top&quot; width=&quot;40%&quot;|
{| style=&quot;font-size:90%&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot;
|-
!width=31| !!width=25|
|-
|Д ||'''1''' ||[[Барт Вербрюгген]]
|-
|Ҳам ||'''6''' ||[[Ян Паул ван Ҳекке]]
|-
|Ҳам ||'''4''' ||[[Вирҷил ван Дайк]] {{Капитан варзиш}}
|-
|Ҳам ||'''5''' ||[[Натан Аке]] || || {{Suboff|71}}
|-
|ММ ||'''22'''||[[Дензел Думфрис]]
|-
|ММ ||'''8''' ||[[Райан Гравенберх]] || || {{Suboff|86}}
|-
|ММ ||'''21'''||[[Френки де Йонг]] || || {{Suboff|110}}
|-
|ММ ||'''15'''||[[Микки ван де Вен]] || || {{Suboff|86}}
|-
|Ҳам ||'''24'''||[[Крисенсио Саммервилл]]
|-
|Ҳам ||'''19'''||[[Брайан Бробби]] || || {{Suboff|71}}
|-
|Ҳам ||'''11'''||[[Коди Гакпо]] || || {{Suboff|113}}
|-
|colspan=3|'''Эҳтиётӣ:'''
|-
|ММ ||'''20'''||[[Тён Копмейнерс]] || || {{Subon|71}}
|-
|Ҳам ||'''9''' ||[[Ваут Вегҳорст]] || || {{Subon|71}}
|-
|ММ ||'''26'''||[[Квинтен Тимбер]] || || {{Subon|86}}
|-
|Ҳим ||'''25'''||[[Ёррел Ҳато]] || || {{Subon|86}}
|-
|ММ ||'''3''' ||[[Мартен де Рон]] || || {{Subon|110}}
|-
|ММ ||'''7''' ||[[Ҷастин Клюйверт]] || || {{Subon|113}}
|-
|colspan=3|'''Сармураббӣ:'''
|-
|colspan=3|[[Роналд Куман]]
|}
|valign=&quot;top&quot;|[[Акс:NED-MAR 2026-06-29.svg|300px]]
|valign=&quot;top&quot; width=&quot;50%&quot;|
{| style=&quot;font-size:90%; margin:auto&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot;
|-
!width=31| !!width=25|
|-
|Д ||'''1''' ||[[Ёсин Буну]]
|-
|Ҳим ||'''2''' ||[[Ашраф Ҳакимӣ]] {{Капитан варзиш}}
|-
|Ҳим ||'''14'''||[[Исо Диоп]] || {{Yel|47}}
|-
|Ҳим ||'''18'''||[[Шоди Риёз]] || || {{Suboff|75}}
|-
|Ҳим ||'''3''' ||[[Нуссайр Мазровӣ]]
|-
|ММ ||'''6''' ||[[Аюб Буаддӣ]] || || {{Suboff|79}}
|-
|ММ ||'''24'''||[[Нейл ал-Айновӣ]]
|-
|ММ ||'''10'''||[[Браҳим Диас]] || || {{Suboff|79}}
|-
|ММ ||'''8''' ||[[Аззаддин Уноҳӣ]] || || {{Suboff|86}}
|-
|ММ ||'''23'''||[[Билол ал-Ханнус]] || || {{Suboff|86}}
|-
|Ҳам ||'''11'''||[[Исмоил Сайборӣ]]
|-
|colspan=3|'''Эҳтиётӣ:'''
|-
|Ҳим ||'''26'''||[[Анас Салоҳиддин]] || || {{Subon|75}}
|-
|ММ ||'''16'''||[[Ҷосим Ёсин]] || || {{Subon|79}}
|-
|ММ ||'''15'''||[[Самир ал-Муробат]] || || {{Subon|79}}
|-
|Ҳам ||'''9''' ||[[Суфён Раҳимӣ]] || || {{Subon|86}}
|-
|ММ ||'''7''' ||[[Шамсиддин Толибӣ]] || || {{Subon|86}}
|-
|colspan=3|'''Сармураббӣ:'''
|-
|colspan=3|[[Муҳаммад Ваҳбӣ]]
|}
|}

{| style=&quot;width:100%; font-size:90%;&quot;
|
'''Беҳтарин бозикуни бозӣ:'''
&lt;br&gt;[[Исо Диоп]] (Марокаш)&lt;ref name=&quot;MOTM&quot;/&gt;

'''[[Кӯмакдовар (футбол)|Кӯмакдоварон]]&lt;ref name=&quot;NED-MAR line-ups&quot;/&gt;:'''
&lt;br&gt;Бруно Пирес ([[Конфедератсияи футболи Бразилия|Бразилия]])
&lt;br&gt;Бруно Бошийя ([[Конфедератсияи футболи Бразилия|Бразилия]])
&lt;br&gt;'''Довари чаҳорум:'''
&lt;br&gt;[[Кристиан Гарай]] ([[Федератсияи футболи Чили|Чили]])
&lt;br&gt;'''Кӯмакдовари эҳтиётӣ:'''
&lt;br&gt;Хосе Ретамал ([[Федератсияи футболи Чили|Чили]])
&lt;br&gt;'''[[Кӯмакдовари видеоӣ|Кӯмакдовари видеоӣ (VAR)]]:'''
&lt;br&gt;Николас Гайё ([[Федератсияи футболи Колумбия|Колумбия]])
&lt;br&gt;'''Ёвари кӯмакдовари видеоӣ:'''
&lt;br&gt;Леодан Гонсалес ([[Анҷумани футболи Уругвай|Уругвай]])
&lt;br&gt;'''Ёвари дуюми кӯмакдовари видеоӣ:'''
&lt;br&gt;Армандо Вийярреал ([[Федератсияи футболи ИМА|ИМА]])
|}

=== Кот-д’Ивуар — Норвегия ===
&lt;section begin=&quot;R32-5&quot; /&gt;{{Football box
|date=30 июн 2026
|time=12:00 [[UTC−05:00|UTC−5]]
|team1={{Футбол|CIV|||R}}
|score={{score link|Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ#Кот-д’Ивуар — Норвегия|1:2}}
|team2={{Футбол|NOR}}
|goals1=[[Аҳмад Диалло]] {{гол|74}}
|goals2 =
* [[Антонио Нуса]] {{гол|39}}
* [[Эрлинг Ҳоланн]] {{гол|86}}
|stadium=«[[AT&amp;T (варзишгоҳ)|Варзишгоҳи AT&amp;T]]»
|location=[[Арлингтон (Техас)|Арлингтон]]
|attendance=69 665
|referee={{Парчами Венесуэла}} [[Хесус Валенсуэла]]
|report = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021514
}}&lt;section end=&quot;R32-5&quot; /&gt;

{| width=92%
|-
|{{Либоси тими футбол
 |pattern_la = _civ26h
 |pattern_b  = _civ26h
 |pattern_ra = _civ26h
 |pattern_sh = _civ26h
 |pattern_so = _civ26hl
 |leftarm    = ff7d1d
 |body       = ff7d1d
 |rightarm   = ff7d1d
 |shorts     = ff7d1d
 |socks      = ff7d1d
 |title      = Кот-д’Ивуар&lt;ref name=&quot;CIV-NOR line-ups&quot;&gt;{{Cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12523/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – Côte d'Ivoire v. Norway |publisher=[[ФИФА]] |lang=en |date=2026-06-30 |access-date=2026-06-30}}&lt;/ref&gt;
}}
|{{Либоси тими футбол
 |pattern_la = _nor26t
 |pattern_b  = _nor26t
 |pattern_ra = _nor26t
 |pattern_sh = _nor26h
 |pattern_so =
 |leftarm    = FFFFFF
 |body       = FFFFFF
 |rightarm   = FFFFFF
 |shorts     = FFFFFF
 |socks      = FFFFFF
 |title      = Норвегия&lt;ref name=&quot;CIV-NOR line-ups&quot;/&gt;
}}
|}

{| width=&quot;100%&quot;
|valign=&quot;top&quot; width=&quot;40%&quot;|
{| style=&quot;font-size:90%&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot;
|-
!width=31| !!width=25|
|-
|Д ||'''1''' ||[[Яҳё Фофана]]
|-
|Ҳим ||'''17'''||[[Гела Дуэ]]
|-
|Ҳим ||'''7''' ||[[Одилон Коссуну]]
|-
|Ҳим ||'''20'''||[[Эммануел Агбаду]]
|-
|Ҳим ||'''3''' ||[[Гислен Конан]] || || {{Suboff|90+3}}
|-
|ММ ||'''18'''||[[Ибраим Сангаре]]
|-
|ММ ||'''8''' ||[[Франк Кессие]] {{Капитан варзиш}}
|-
|ММ ||'''26'''||[[Крист Инао Улаи]] || || {{Suboff|60}}
|-
|Ҳам ||'''19'''||[[Николя Пепе]] || || {{Suboff|87}}
|-
|Ҳам ||'''9''' ||[[Анж-Йоан Бонни]] || || {{Suboff|60}}
|-
|Ҳам ||'''11'''||[[Ян Диоманде]] || || {{Suboff|90+3}}
|-
|colspan=3|'''Эҳтиётӣ:'''
|-
|Ҳам ||'''15'''||[[Аҳмад Диалло]] || || {{Subon|60}}
|-
|Ҳам ||'''12'''||[[Элие Ваи]] || || {{Subon|60}}
|-
|Ҳам ||'''14'''||[[Умар Диаките]] || || {{Subon|87}}
|-
|Ҳам ||'''22'''||[[Эванн Гессан]] || || {{Subon|90+3}}
|-
|Ҳам ||'''24'''||[[Базумана Туре]] || || {{Subon|90+3}}
|-
|colspan=3|'''Сармураббӣ:'''
|-
|colspan=3|[[Эмерс Фаэ]]
|}
|valign=&quot;top&quot;|[[Акс:CIV-NOR 2026-06-30.svg|300px]]
|valign=&quot;top&quot; width=&quot;50%&quot;|
{| style=&quot;font-size:90%; margin:auto&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot;
|-
!width=31| !!width=25|
|-
|Д ||'''1''' ||[[Орян Нюланн]]
|-
|Ҳим ||'''16'''||[[Маркус Ҳолмгрен Педерсен]] || || {{Suboff|83}}
|-
|Ҳим ||'''3''' ||[[Кристофер Айер]]
|-
|Ҳим ||'''17'''||[[Турбёрн Хеггем]]
|-
|Ҳим ||'''5''' ||[[Давид Мёллер Волфе]]
|-
|ММ ||'''6''' ||[[Патрик Берг]]
|-
|ММ ||'''8''' ||[[Сандер Берге]]
|-
|ММ ||'''10'''||[[Мартин Эдегор]] {{Капитан варзиш}}
|-
|Ҳам ||'''7''' ||[[Александер Сёрлот]] || || {{Suboff|71}}
|-
|Ҳам ||'''9''' ||[[Эрлинг Ҳоланн]]
|-
|Ҳам ||'''20'''||[[Антонио Нуса]] || {{Yel|45+1}} || {{Suboff|71}}
|-
|colspan=3|'''Эҳтиётӣ:'''
|-
|ММ ||'''21'''||[[Андреас Шелдеруп]] || || {{Subon|71}}
|-
|ММ ||'''22'''||[[Оскар Бобб]] || || {{Subon|71}}
|-
|ММ ||'''14'''||[[Фредрик Эурснес]] || || {{Subon|83}}
|-
|colspan=3|'''Сармураббӣ:'''
|-
|colspan=3|[[Столе Солбаккен]]
|}
|}

{| style=&quot;width:100%; font-size:90%;&quot;
|
'''Беҳтарин бозикуни бозӣ:'''
&lt;br&gt;[[Антонио Нуса]] (Норвегия)&lt;ref name=&quot;MOTM&quot;/&gt;

'''[[Кӯмакдовар (футбол)|Кӯмакдоварон]]&lt;ref name=&quot;CIV-NOR line-ups&quot;/&gt;:'''
&lt;br&gt;Хорхе Уррехо ([[Федератсияи футболи Венесуэла|Венесуэла]])
&lt;br&gt;Тулио Морено ([[Федератсияи футболи Венесуэла|Венесуэла]])
&lt;br&gt;'''Довари чаҳорум:'''
&lt;br&gt;[[Хуан Габриэл Бенитес]] ([[Федератсияи футболи Парагвай|Парагвай]])
&lt;br&gt;'''Кӯмакдовари эҳтиётӣ:'''
&lt;br&gt;Эдуардо Кардосо ([[Федератсияи футболи Парагвай|Парагвай]])
&lt;br&gt;'''[[Кӯмакдовари видеоӣ|Кӯмакдовари видеоӣ (VAR)]]:'''
&lt;br&gt;Хуан Лара ([[Федератсияи футболи Чили|Чили]])
&lt;br&gt;'''Ёвари кӯмакдовари видеоӣ:'''
&lt;br&gt;Хуан Сото ([[Федератсияи футболи Венесуэла|Венесуэла]])
&lt;br&gt;'''Ёвари дуюми кӯмакдовари видеоӣ:'''
&lt;br&gt;[[Ҷарред Ҷиллетт]] ([[Анҷумани футболи Инглистон|Инглистон]])
|}

=== Фаронса — Шветсия ===
&lt;section begin=&quot;R32-6&quot; /&gt;{{Football box
|date=30 июн 2026
|time=17:00 [[UTC−04:00|UTC−4]]
|team1={{Футбол|FRA|||R}}
|score={{score link|Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ#Фаронса — Шветсия|3:0}}
|team2={{Футбол|SWE}}
|goals1=
* [[Килиан Мбаппе]] {{гол|45}} {{гол|74}}
* [[Брадли Баркола]] {{гол|53}}
|goals2=
|stadium=«[[MetLife (варзишгоҳ)|Варзишгоҳи MetLife]]»
|location=[[Ратерфорди шарқӣ]]
|attendance=80 663
|referee={{Парчами Нидерланд}} [[Данни Маккели]]
|report=https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021523
}}&lt;section end=&quot;R32-6&quot; /&gt;

{| width=92%
|-
|{{Либоси тими футбол
 |pattern_la = _fra26H
 |pattern_b  = _fra26H
 |pattern_ra = _fra26H
 |pattern_sh = _fra26H2
 |pattern_so = _fra26Hl
 |leftarm    =
 |body       =
 |rightarm   =
 |shorts     =
 |socks      =
 |title      = Фаронса&lt;ref name=&quot;FRA-SWE line-ups&quot;&gt;{{Cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12532/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – France v. Sweden |publisher=[[ФИФА]] |lang=en |date=2026-06-30 |access-date=2026-06-30}}&lt;/ref&gt;
}}
|{{Либоси тими футбол
 |pattern_la = _swe26h
 |pattern_b  = _swe26h
 |pattern_ra = _swe26h
 |pattern_sh = _swe26h
 |pattern_so = _swe26hl
 |leftarm    =
 |body       =
 |rightarm   =
 |shorts     =
 |socks      =
 |title      = Шветсия&lt;ref name=&quot;FRA-SWE line-ups&quot;/&gt;
}}
|}

{| width=&quot;100%&quot;
|valign=&quot;top&quot; width=&quot;40%&quot;|
{| style=&quot;font-size:90%&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot;
|-
!width=31| !!width=25|
|-
|Д ||'''16'''||[[Майк Менян]]
|-
|Ҳим ||'''5''' ||[[Жюл Кунде]] || || {{Suboff|75}}
|-
|Ҳим ||'''4''' ||[[Даё Упамекано]]
|-
|Ҳим ||'''17'''||[[Вилям Салиба]]
|-
|Ҳим ||'''3''' ||[[Люка Дин]] || || {{Suboff|78}}
|-
|ММ ||'''8''' ||[[Урелён Чуамени]]
|-
|ММ ||'''14'''||[[Адриен Рабио]]
|-
|ММ ||'''7''' ||[[Усмон Дембеле]] || || {{Suboff|75}}
|-
|ММ ||'''11'''||[[Майкл Олисе]] || || {{Suboff|85}}
|-
|ММ ||'''12'''||[[Брадли Баркола]]
|-
|Ҳам ||'''10'''||[[Килиан Мбаппе]] {{Капитан варзиш}} || || {{Suboff|85}}
|-
|colspan=3|'''Эҳтиётӣ:'''
|-
|Ҳам ||'''20'''||[[Дезире Дуэ]] || || {{Subon|75}}
|-
|Ҳим ||'''2''' ||[[Мало Гюсто]] || || {{Subon|75}}
|-
|Ҳим ||'''19'''||[[Тео Эрнандес]] || || {{Subon|78}}
|-
|Ҳам ||'''22'''||[[Жан-Филипп Матета]] || || {{Subon|85}}
|-
|ММ ||'''24'''||[[Райан Шарқи]] || || {{Subon|85}}
|-
|colspan=3|'''Сармураббӣ:'''
|-
|colspan=3|[[Дидие Дешам]]
|}
|valign=&quot;top&quot;|[[Акс:FRA-SWE 2026-06-30.svg|300px]]
|valign=&quot;top&quot; width=&quot;50%&quot;|
{| style=&quot;font-size:90%; margin:auto&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot;
|-
!width=31| !!width=25|
|-
|Д ||'''1''' ||[[Якоб Виделл-Сеттерстрём]]
|-
|Ҳим ||'''8''' ||[[Даниэл Свенссон]] || || {{Suboff|82}}
|-
|Ҳим ||'''2''' ||[[Густав Лагербилке]]
|-
|Ҳим ||'''3''' ||[[Виктор Линделёф]] {{Капитан варзиш}}
|-
|Ҳим ||'''5''' ||[[Габриэл Гудмундссон]]
|-
|ММ ||'''11'''||[[Антони Эланга]]
|-
|ММ ||'''7''' ||[[Лукас Бергвалл]] || || {{Suboff|66}}
|-
|ММ ||'''18'''||[[Ёсин Айярӣ]] || || {{Suboff|82}}
|-
|ММ ||'''24'''||[[Эллиот Струд]] || || {{Suboff|66}}
|-
|Ҳам ||'''17'''||[[Виктор Дёкереш]]
|-
|Ҳам ||'''9''' ||[[Александер Исак]] || || {{Suboff|89}}
|-
|colspan=3|'''Замены:'''
|-
|Ҳам ||'''26'''||[[Тоҳо Алӣ]] || || {{Subon|66}}
|-
|ММ ||'''22'''||[[Бесфорт Зенели]] || || {{Subon|66}}
|-
|ММ ||'''10'''||[[Бенямин Нюгрен]] || || {{Subon|82}}
|-
|ММ ||'''19'''||[[Маттиас Сванберг]] || || {{Subon|82}}
|-
|Ҳам ||'''25'''||[[Густав Нилссон]] || || {{Subon|89}}
|-
|colspan=3|'''Сармураббӣ:'''
|-
|colspan=3|{{Парчами Англия}} [[Грем Поттер]]
|}
|}

{| style=&quot;width:100%; font-size:90%;&quot;
|
'''Беҳтарин бозикуни бозӣ:'''
&lt;br&gt;[[Килиан Мбаппе]] (Фаронса)&lt;ref name=&quot;MOTM&quot;/&gt;

'''[[Кӯмакдовар (футбол)|Кӯмакдоварон]]&lt;ref name=&quot;FRA-SWE line-ups&quot;/&gt;:'''
&lt;br&gt;Хессел Стегстра ([[Иттиҳоди футболи шоҳигарии Нидерланд|Нидерланд]])
&lt;br&gt;Ян де Врис ([[Иттиҳоди футболи шоҳигарии Нидерланд|Нидерланд]])
&lt;br&gt;'''Довари чаҳорум:'''
&lt;br&gt;[[Тори Пенсо]] ([[Федератсияи футболи ИМА|ИМА]])
&lt;br&gt;'''Кӯмакдовари эҳтиётӣ:'''
&lt;br&gt;Брук Майо ([[Федератсияи футболи ИМА|ИМА]])
&lt;br&gt;'''[[Кӯмакдовари видеоӣ|Кӯмакдовари видеоӣ (VAR)]]:'''
&lt;br&gt;Деннис Ҳиглер ([[Иттиҳоди футболи шоҳигарии Нидерланд|Нидерланд]])
&lt;br&gt;'''Ёвари кӯмакдовари видеоӣ:'''
&lt;br&gt;Брам Ван Дриссхе ([[Анҷумани футболи шоҳигарии Белгия|Белгия]])
&lt;br&gt;'''Ёвари дуюми кӯмакдовари видеоӣ:'''
&lt;br&gt;Томаш Квятковский ([[Иттиҳоди футболи Лаҳистон|Лаҳистон]])
|}

=== Мексика — Эквадор ===
&lt;section begin=&quot;R32-7&quot; /&gt;{{Football box
|date=30 июн 2026
|time=19:00 [[UTC−06:00|UTC−6]] {{efn|Бозии Мексика — Эквадор ибтидо қарор буд, соати 19:00 [[UTC−06:00|UTC−6]] оғоз шавад, вале бинобар номусоид будани шароити обу ҳаво, як соат ба таъхир гузошта шуд&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Rodriguez |first=Carlos |url=https://apnews.com/article/world-cup-mexico-ecuador-a6564c9be82665d27e15d2a13598a94c |title=Mexico-Ecuador World Cup match starts 1 hour late after a storm in Mexico City |publisher=[[Ассошиэйтед Пресс]] |date=2026-06-30 |access-date=2026-06-30 |lang=en}}&lt;/ref&gt;.}}
|team1={{Футбол|MEX|||R}}
|score={{score link|Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ#Мексика — Эквадор|2:0}}
|team2={{Футбол|ECU}}
|goals1=
* [[Хулиан Кинёнес]] {{гол|22}}
* [[Раул Хименес]] {{гол|31}}
|goals2=
|stadium=«[[Варзишгоҳи Азтека|Азтека]]»
|location=[[Мехико]]
|attendance=80 824
|referee={{Парчами Словения}} [[Славко Винчич]]
|report=https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021520
}}&lt;section end=&quot;R32-7&quot; /&gt;

{| width=92%
|-
|{{Либоси тими футбол
 |pattern_la = _mex26h
 |pattern_b  = _mex26h
 |pattern_ra = _mex26h
 |pattern_sh = _mex26h
 |pattern_so = _mex26hl
 |leftarm    = 3a7257
 |body       = 3a7257
 |rightarm   = 3a7257
 |shorts     = ffffff
 |socks      = DE0000
 |title      = Мексика&lt;ref name=&quot;MEX-ECU line-ups&quot;&gt;{{Cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12529/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – Mexico v. Ecuador |publisher=[[ФИФА]] |lang=en |date=2026-06-30 |access-date=2026-06-30}}&lt;/ref&gt;
}}
|{{Либоси тими футбол
 |pattern_la = _ecu26h
 |pattern_b  = _ecu26h
 |pattern_ra = _ecu26h
 |pattern_sh = _ecu26h
 |pattern_so = _ecu26h2l
 |leftarm    = FFE80B
 |body       = FFE80B
 |rightarm   = FFE80B
 |shorts     = ffd700
 |socks      = ffd700
 |title      = Эквадор&lt;ref name=&quot;MEX-ECU line-ups&quot;/&gt;
}}
|}

{| width=&quot;100%&quot;
|valign=&quot;top&quot; width=&quot;40%&quot;|
{| style=&quot;font-size:90%&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot;
|-
!width=31| !!width=25|
|-
|Д ||'''1''' ||[[Раул Ранхел]]
|-
|Ҳим ||'''2''' ||[[Хорхе Санчес]]
|-
|Ҳим ||'''3''' ||[[Сесар Монтес]] {{Капитан варзиш}}
|-
|Ҳим ||'''5''' ||[[Хоан Васкес]]
|-
|Ҳим ||'''23'''||[[Хесус Галлардо]]
|-
|ММ ||'''6''' ||[[Эрик Лира]]
|-
|ММ ||'''19'''||[[Хилберто Мора]] || || {{Suboff|59}}
|-
|ММ ||'''7''' ||[[Луис Ромо]] || || {{Suboff|73}}
|-
|Ҳам ||'''25'''||[[Роберто Алварадо]] || || {{Suboff|80}}
|-
|Ҳам ||'''9''' ||[[Раул Хименес]] || || {{Suboff|73}}
|-
|Ҳам ||'''16'''||[[Хулиан Кинёнес]] || || {{Suboff|80}}
|-
|colspan=3|'''Эҳтиётӣ:'''
|-
|ММ ||'''26'''||[[Брайан Гутиеррес]] || || {{Subon|59}}
|-
|ММ ||'''18'''||[[Обед Варгас]] || || {{Subon|73}}
|-
|Ҳам ||'''11'''||[[Сантияго Хименес]] || || {{Subon|73}}
|-
|Ҳим ||'''15'''||[[Исраэл Рейес]] || || {{Subon|80}}
|-
|ММ ||'''17'''||[[Орбелин Пинеда]] || || {{Subon|80}}
|-
|colspan=3|'''Сармураббӣ:'''
|-
|colspan=3|[[Хавиер Агирре]]
|}
|valign=&quot;top&quot;|[[Акс:MEX-ECU 2026-06-30.svg|300px]]
|valign=&quot;top&quot; width=&quot;50%&quot;|
{| style=&quot;font-size:90%; margin:auto&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot;
|-
!width=31| !!width=25|
|-
|Д ||'''1''' ||[[Эрнан Галиндес]]
|-
|Ҳим ||'''21'''||[[Алан Франко]] || {{Yel|45+1}} || {{Suboff|46}}
|-
|Ҳим ||'''4''' ||[[Хоэл Ордониес]] || || {{Suboff|46}}
|-
|Ҳим ||'''6''' ||[[Вилиян Пачо]]
|-
|Ҳим ||'''3''' ||[[Пиеро Инкапие]] || {{Ихроҷ|0|90+5}}
|-
|ММ ||'''9''' ||[[Ҷон Йебоа]] || || {{Suboff|79}}
|-
|ММ ||'''23'''||[[Мойсес Кайседо]] {{Капитан варзиш}} || {{Yel|90+9}}
|-
|ММ ||'''15'''||[[Педро Вите]]
|-
|ММ ||'''20'''||[[Нилсон Ангуло]] || || {{Suboff|79}}
|-
|Ҳам ||'''19'''||[[Гонсало Плата]]
|-
|Ҳам ||'''13'''||[[Эннер Валенсия]] || || {{Suboff|59}}
|-
|colspan=3|'''Эҳтиётӣ:'''
|-
|ММ ||'''26'''||[[Яимар Медина]] || || {{Subon|46}}
|-
|Ҳим ||'''17'''||[[Анхело Пресиядо]] || || {{Subon|46}}
|-
|Ҳам ||'''11'''||[[Кевин Родригес]] || || {{Subon|59}}
|-
|ММ ||'''10'''||[[Кендри Паэс]] || {{Yel|90+3}} || {{Subon|79}}
|-
|Ҳам ||'''16'''||[[Хорди Кайседо]] || || {{Subon|79}}
|-
|colspan=3|'''Сармураббӣ:'''
|-
|colspan=3|{{Парчами Аргентина}} [[Себастиян Беккасесе]]
|}
|}

{| style=&quot;width:100%; font-size:90%;&quot;
|
'''Беҳтарин бозикуни бозӣ:'''
&lt;br&gt;[[Хулиан Кинёнес]] (Мексика)&lt;ref name=&quot;MOTM&quot;/&gt;

'''[[Кӯмакдовар (футбол)|Кӯмакдоварон]]&lt;ref name=&quot;MEX-ECU line-ups&quot;/&gt;:'''
&lt;br&gt;Томаж Кланчник ([[Иттиҳоди футболи Словения|Словения]])
&lt;br&gt;Андраж Ковачич ([[Иттиҳоди футболи Словения|Словения]])
&lt;br&gt;'''Довари чаҳорум:'''
&lt;br&gt;[[Мустафо Ғурбол]] ([[Федератсияи футболи Алҷазоир|Алҷазоир]])
&lt;br&gt;'''Кӯмакдовари эҳтиётӣ:'''
&lt;br&gt;Миқрон Қурорӣ ([[Федератсияи футболи Алҷазоир|Алҷазоир]])
&lt;br&gt;'''[[Кӯмакдовари видеоӣ|Кӯмакдовари видеоӣ (VAR)]]:'''
&lt;br&gt;Бастиан Данкерт ([[Иттиҳоди футболи Олмон|Олмон]])
&lt;br&gt;'''Ёвари кӯмакдовари видеоӣ:'''
&lt;br&gt;Вилли Делажо ([[Федератсияи футболи Фаронса|Фаронса]])
&lt;br&gt;'''Ёвари дуюми кӯмакдовари видеоӣ:'''
&lt;br&gt;Маҳмуд Ашур ([[Анҷумани футболи Миср|Миср]])
|}

=== Англия — ҶД Конго ===
&lt;section begin=&quot;R32-8&quot; /&gt;{{Football box
|date=1 июл 2026
|time=12:00 [[UTC−04:00|UTC−4]]
|team1= {{Футбол|ENG|||R}}
|score={{score link|Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ#Англия — ҶД Конго|2:1}}
| team2 = {{Футбол|COD}}
| goals1 = [[Ҳарри Кейн]] {{гол|75}} {{гол|86}}
| goals2 = [[Бриан Сипенга]] {{гол|7}}
|stadium=«[[Мерседес-Бенс (варзишгоҳ)|Варзишгоҳи Мерседес-Бенс]]»
|location=[[Атланта]]
|attendance = 68 239
|referee={{Парчами Урдун}} [[Адҳам Махадмеҳ]]
|report=https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021512
}}&lt;section end=&quot;R32-8&quot; /&gt;

{| width=92%
|-
|{{Либоси тими футбол
 |pattern_la = _eng26H
 |pattern_b  = _eng26H
 |pattern_ra = _eng26H
 |pattern_sh = _eng26H
 |pattern_so = _eng26Hl
 |leftarm    =
 |body       =
 |rightarm   =
 |shorts     =
 |socks      =
 |title      = Англия&lt;ref name=&quot;ENG-COD line-ups&quot;&gt;{{Cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12521/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – England v. Congo DR |publisher=[[ФИФА]] |lang=en |date=2026-07-01 |access-date=2026-07-01}}&lt;/ref&gt;
}}
|{{Либоси тими футбол
 |pattern_la = _cod2526h
 |pattern_b  = _cod2526h
 |pattern_ra = _cod2526h
 |pattern_sh = _cod2526h
 |pattern_so = _cod26hl
 |leftarm    = 00b7ef
 |body       = 00b7ef
 |rightarm   = 00b7ef
 |shorts     = 00b7ef
 |socks      = 00b7ef
 |title      = ҶД Конго&lt;ref name=&quot;ENG-COD line-ups&quot;/&gt;
}}
|}

{| width=&quot;100%&quot;
|valign=&quot;top&quot; width=&quot;40%&quot;|
{| style=&quot;font-size:90%&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot;
|-
!width=31| !!width=25|
|-
|Д ||'''1''' ||[[Ҷордан Пикфорд]]
|-
|Ҳим ||'''25'''||[[Ҷед Спенс]] || || {{Suboff|70}}
|-
|Ҳим ||'''2''' ||[[Эзри Конса]]
|-
|Ҳим ||'''6''' ||[[Марк Геҳи]]
|-
|Ҳим ||'''3''' ||[[Нико О’Райли]]
|-
|ММ ||'''8''' ||[[Эллиот Андерсон]]
|-
|ММ ||'''4''' ||[[Деклан Райс]] || || {{Suboff|90+1}}
|-
|ММ ||'''20'''||[[Нони Мадуэке]] || || {{Suboff|60}}
|-
|ММ ||'''10'''||[[Ҷуд Беллингҳем]] || {{Yel|19}}
|-
|ММ ||'''11'''||[[Маркус Рашфорд]] || || {{Suboff|60}}
|-
|Ҳам ||'''9''' ||[[Ҳарри Кейн]] {{Капитан варзиш}}
|-
|colspan=3|'''Эҳтиётӣ:'''
|-
|Ҳам ||'''7''' ||[[Букаё Сака]] || || {{Subon|60}}
|-
|Ҳам ||'''18'''||[[Энтони Гордон]] || || {{Subon|60}}
|-
|ММ ||'''21'''||[[Эберечи Эзе]] || || {{Subon|70}}
|-
|Ҳим ||'''5''' ||[[Ҷон Стоунз]] || || {{Subon|90+1}}
|-
|colspan=3|'''Сармураббӣ:'''
|-
|colspan=3|{{Парчами Олмон}} [[Томас Тухел]]
|}
|valign=&quot;top&quot;|[[Акс:ENG-COD 2026-07-01.svg|300px]]
|valign=&quot;top&quot; width=&quot;50%&quot;|
{| style=&quot;font-size:90%; margin:auto&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot;
|-
!width=31| !!width=25|
|-
|Д ||'''1''' ||[[Лионел Мпаси]]
|-
|Ҳим ||'''2''' ||[[Эрон Ван-Биссака]]
|-
|Ҳим ||'''22'''||[[Шансел Мбемба]] {{Капитан варзиш}}
|-
|Ҳим ||'''4''' ||[[Аксел Туанзебе]]
|-
|Ҳим ||'''26'''||[[Артур Масуаку]] || || {{Suboff|89}}
|-
|ММ ||'''8''' ||[[Самуел Мутуссами]] || || {{Suboff|89}}
|-
|ММ ||'''7''' ||[[Натанаел Мбюкю]] || || {{Suboff|64}}
|-
|ММ ||'''6''' ||[[Нгалайел Мукау]] || || {{Suboff|76}}
|-
|ММ ||'''14'''||[[Ноа Садики]] || {{Yel|27}}
|-
|ММ ||'''9''' ||[[Бриан Сипенга]] || || {{Suboff|76}}
|-
|Ҳам ||'''20'''||[[Ёан Висса]]
|-
|colspan=3|'''Эҳтиётӣ:'''
|-
|Ҳам ||'''13'''||[[Мешак Элиа]] || || {{Subon|64}}
|-
|ММ ||'''10'''||[[Тео Бонгонда]] || || {{Subon|76}}
|-
|ММ ||'''25'''||[[Эдо Кайембе]] || || {{Subon|76}}
|-
|Ҳам ||'''19'''||[[Фистон Майеле]] || || {{Subon|89}}
|-
|Ҳим ||'''12'''||[[Жорис Кайембе]] || || {{Subon|89}}
|-
|colspan=3|'''Сармураббӣ:'''
|-
|colspan=3|{{Парчами Фаронса}} [[Себастиен Десабр]]
|}
|}

{| style=&quot;width:100%; font-size:90%;&quot;
|
'''Беҳтарин бозикуни бозӣ:'''
&lt;br&gt;[[Ҳарри Кейн]] (Инглистон)&lt;ref name=&quot;MOTM&quot;/&gt;

'''[[Кӯмакдовар (футбол)|Кӯмакдоварон]]&lt;ref name=&quot;ENG-COD line-ups&quot;/&gt;:'''
&lt;br&gt;Муҳаммад ал-Халаф ([[Анҷумани футболи Урдун|Урдун]])
&lt;br&gt;Аҳмад ал-Рувайлӣ ([[Анҷумани футболи Урдун|Урдун]])
&lt;br&gt;'''Довари чаҳорум:'''
&lt;br&gt;Холид ат-Тураис ([[Федератсияи футболи Арабистони Саудӣ|Арабистони Саудӣ]])
&lt;br&gt;'''Кӯмакдовари эҳтиётӣ:'''
&lt;br&gt;Муҳаммад ал-Бакри ([[Федератсияи футболи Арабистони Саудӣ|Арабистони Саудӣ]])
&lt;br&gt;'''[[Кӯмакдовари видеоӣ|Кӯмакдовари видеоӣ (VAR)]]:'''
&lt;br&gt;Хамис ал-Марри ([[Анҷумани футболи Қатар|Қатар]])
&lt;br&gt;'''Ёвари кӯмакдовари видеоӣ:'''
&lt;br&gt;Муҳаммад Убайд Ходим ([[Анҷумани футболи Имороти Муттаҳидаи Арабӣ|АМА]])
&lt;br&gt;'''Ёвари дуюми кӯмакдовари видеоӣ:'''
&lt;br&gt;Ҷо Дикерсон ([[Федератсияи футболи ИМА|ИМА]])
|}

=== Белгия — Сенегал ===
&lt;section begin=&quot;R32-9&quot; /&gt;{{Football box
|date=1 июл 2026
|time=13:00 [[UTC−07:00|UTC−7]]
|team1={{Футбол|BEL|||R}}
|score={{score link|Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ#Белгия — Сенегал|3:2}}
|aet=yes
|team2={{Футбол|SEN}}
|goals1=
* [[Ромелу Лукаку]] {{гол|86}}
* [[Юри Тилеманс]] {{гол|89}} {{гол|120+5|пен.}}
|goals2=
* [[Ҳабиб Диарра]] {{гол|24}}
* [[Исмоила Сарр]] {{гол|51}}
|stadium=«[[Lumen (варзишгоҳ)|Варзишгоҳи Lumen]]»
|location=[[Сиэтл]]
|attendance=66 925
|referee={{Парчами Гондурас}} [[Саид Мартинес]]
|report=https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021525
}}&lt;section end=&quot;R32-9&quot; /&gt;

{| width=92%
|-
|{{Либоси тими футбол
 |pattern_la = _bel26a
 |pattern_b  = _bel26a
 |pattern_ra = _bel26a
 |pattern_sh = _bel26a
 |pattern_so = _adidasblackl
 |leftarm    =
 |body       =
 |rightarm   =
 |shorts     =
 |socks      =
 |title      = Белгия&lt;ref name=&quot;BEL-SEN line-ups&quot;&gt;{{Cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12534/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – Belgium v. Senegal |publisher=[[ФИФА]] |lang=en |date=2026-07-01 |access-date=2026-07-01}}&lt;/ref&gt;
}}
|{{Либоси тими футбол
 |pattern_la = _sen26a
 |pattern_b  = _sen26a
 |pattern_ra = _sen26a
 |pattern_sh = _sen26a
 |pattern_so = _sen26al
 |leftarm    =
 |body       =
 |rightarm   =
 |shorts     =
 |socks      =
 |title      = Сенегал&lt;ref name=&quot;BEL-SEN line-ups&quot;/&gt;
}}
|}

{| width=&quot;100%&quot;
|valign=&quot;top&quot; width=&quot;40%&quot;|
{| style=&quot;font-size:90%&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot;
|-
!width=31| !!width=25|
|-
|Д ||'''1''' ||[[Тибо Куртуа]]
|-
|Ҳим ||'''21'''||[[Тимоти Кастан]]
|-
|Ҳим ||'''4''' ||[[Брэндон Мехеле]] || {{Yel|64}}
|-
|Ҳим ||'''3''' ||[[Артюр Теат]]
|-
|Ҳим ||'''5''' ||[[Максим Де Кёйпер]] || || {{Suboff|78}}
|-
|ММ ||'''20'''||[[Ҳанс Ванакен]] || || {{Suboff|63}}
|-
|ММ ||'''8''' ||[[Юри Тилеманс]] {{Капитан варзиш}}
|-
|ММ ||'''10'''||[[Леандро Троссард]] || || {{Suboff|109}}
|-
|ММ ||'''7''' ||[[Кевин Де Брёйне]] || || {{Suboff|56}}
|-
|ММ ||'''11'''||[[Жереми Доку]] || || {{Suboff|56}}
|-
|Ҳам ||'''17'''||[[Шарл Де Кетеларе]] || || {{Suboff|45}}
|-
|colspan=3|'''Эҳтиётӣ:'''
|-
|Ҳам ||'''9''' ||[[Ромелу Лукаку]] || || {{Subon|45}}
|-
|ММ ||'''14'''||[[Доди Лукебакио]] || || {{Subon|56}}
|-
|ММ ||'''23'''||[[Николас Раскин]] || || {{Subon|56}}
|-
|ММ ||'''19'''||[[Диегу Морейра]] || || {{Subon|63}}
|-
|Ҳим ||'''15'''||[[Тома Мёние]] || || {{Subon|78}}
|-
|ММ ||'''24'''||[[Амаду Онана]] || || {{Subon|109}}
|-
|colspan=3|'''Сармураббӣ:'''
|-
|colspan=3|{{Парчами Фаронса}} [[Руди Гарсия]] || {{Yel|90}}
|}
|valign=&quot;top&quot;|[[Акс:BEL-SEN 2026-07-01.svg|300px]]
|valign=&quot;top&quot; width=&quot;50%&quot;|
{| style=&quot;font-size:90%; margin:auto&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot;
|-
!width=31| !!width=25|
|-
|Д ||'''23'''||[[Мори Диав]]
|-
|Ҳим ||'''15'''||[[Крепен Диатта]]
|-
|Ҳим ||'''6''' ||[[Пате Сисс]]
|-
|Ҳим ||'''19'''||[[Мусо Ниакате]]
|-
|Ҳим ||'''14'''||[[Исмоил Якобс]] || || {{Suboff|93}}
|-
|ММ ||'''21'''||[[Ҳабиб Диарра]] || || {{Suboff|73}}
|-
|ММ ||'''5''' ||[[Идрисса Гейе]] {{Капитан варзиш}} || || {{Suboff|95}}
|-
|ММ ||'''26'''||[[Пап Гейе]] || || {{Suboff|66}}
|-
|Ҳам ||'''13'''||[[Илиман Ндиай]] || || {{Suboff|73}}
|-
|Ҳам ||'''18'''||[[Исмоила Сарр]]
|-
|Ҳам ||'''10'''||[[Садио Мане]] || || {{Suboff|93}}
|-
|colspan=3|'''Эҳтиётӣ:'''
|-
|Ҳам ||'''8''' ||[[Ламин Камара]] || {{Yel|67}} || {{Subon|66}}
|-
|ММ ||'''20'''||[[Иброҳим Мбайе]] || || {{Subon|73}}
|-
|ММ ||'''17'''||[[Пап Матар Сарр]] || || {{Subon|73}}
|-
|Ҳам ||'''11'''||[[Николас Ҷексон]] || || {{Subon|93}}
|-
|Ҳим ||'''25'''||[[Малик Диуф]] || || {{Subon|93}}
|-
|ММ ||'''22'''||[[Бара Сапоко Ндиай]] || || {{Subon|95}}
|-
|colspan=3|'''Сармураббӣ:'''
|-
|colspan=3|[[Пап Тияв]]
|}
|}

{| style=&quot;width:100%; font-size:90%;&quot;
|
'''Беҳтарин бозикуни бозӣ:'''
&lt;br&gt;[[Юри Тилеманс]] (Белгия)&lt;ref name=&quot;MOTM&quot;/&gt;

'''[[Кӯмакдовар (футбол)|Кӯмакдоварон]]&lt;ref name=&quot;BEL-SEN line-ups&quot;/&gt;:'''
&lt;br&gt;Валтер Лопес ([[Федератсияи миллӣ-мухтори футболи Гондурас|Гондурас]])
&lt;br&gt;Кристиан Рамирес ([[Федератсияи миллӣ-мухтори футболи Гондурас|Гондурас]])
&lt;br&gt;'''Довари чаҳорум:'''
&lt;br&gt;[[Андрес Рохас]] ([[Федератсияи футболи Колумбия|Колумбия]])
&lt;br&gt;'''Кӯмакдовари эҳтиётӣ:'''
&lt;br&gt;Александер Гусман ([[Федератсияи футболи Колумбия|Колумбия]])
&lt;br&gt;'''[[Кӯмакдовари видеоӣ|Кӯмакдовари видеоӣ (VAR)]]:'''
&lt;br&gt;Гилермо Пачеко ([[Федератсияи футболи Мексика|Мексика]])
&lt;br&gt;'''Ёвари кӯмакдовари видеоӣ:'''
&lt;br&gt;Родолфо Тоски ([[Конфедератсияи футболи Бразилия|Бразилия]])
&lt;br&gt;'''Ёвари дуюми кӯмакдовари видеоӣ:'''
&lt;br&gt;[[Карлос дел Серро Гранде]] ([[Федератсияи футболи шоҳигарии Испониё|Испониё]])
|}

=== ИМА — Босния ва Ҳерсеговина ===
&lt;section begin=&quot;R32-10&quot; /&gt;{{Football box
|date=1 июля 2026
|time=17:00 [[UTC−07:00|UTC−7]]
|team1={{Футбол|USA|||R}}
|score={{score link|Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ#ИМА — Босния ва Ҳерсеговина|2:0}}
|team2={{Футбол|BIH}}
|goals1=
* [[Фоларин Балоган]] {{гол|45}}
* [[Малик Тиллман]] {{гол|82}}
|goals2=
|stadium=«[[Levi's (варзишгоҳ)|Варзишгоҳи Levi's]]»
|location=[[Санта-Клара (Калифорния)|Санта-Клара]]
|attendance=68 827
|referee={{Парчами Бразилия}} [[Рафаэл Клаус]]
|report=https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021524
}}&lt;section end=&quot;R32-10&quot; /&gt;

{| width=92%
|-
|{{Либоси тими футбол
 |pattern_la = _usa26h
 |pattern_b  = _usa26h
 |pattern_ra = _usa26h
 |pattern_sh = _usa26h2
 |pattern_so =
 |leftarm    =
 |body       =
 |rightarm   =
 |shorts     =
 |socks      = FCFAF5
 |title      = ИМА&lt;ref name=&quot;USA-BIH line-ups&quot;&gt;{{Cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12533/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – USA v. Bosnia and Herzegovina |publisher=[[ФИФА]] |lang=en |date=2026-07-01 |access-date=2026-07-01}}&lt;/ref&gt;
}}
|{{Либоси тими футбол
 |pattern_la = _bih26h
 |pattern_b  = _bih26h
 |pattern_ra = _bih26h
 |pattern_sh =
 |pattern_so = _bih26hl
 |leftarm    =
 |body       =
 |rightarm   =
 |shorts     = 001970
 |socks      =
 |title      = Босния ва Ҳерсеговина&lt;ref name=&quot;USA-BIH line-ups&quot;/&gt;
}}
|}

{| width=&quot;100%&quot;
|valign=&quot;top&quot; width=&quot;40%&quot;|
{| style=&quot;font-size:90%&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot;
|-
!width=31| !!width=25|
|-
|Д ||'''24'''||[[Мэтт Фриз]]
|-
|Ҳим ||'''16'''||[[Алекс Фримен]]
|-
|Ҳим ||'''3''' ||[[Крис Ричардс]]
|-
|Ҳим ||'''13'''||[[Тим Рим]] {{Капитан варзиш}}
|-
|ММ ||'''2''' ||[[Сержинё Дест]] || || {{Suboff|87}}
|-
|ММ ||'''8''' ||[[Уэстон Маккенни]] || || {{Suboff|90+5}}
|-
|ММ ||'''4''' ||[[Тайлер Адамс]]
|-
|ММ ||'''17'''||[[Малик Тиллман]]
|-
|ММ ||'''5''' ||[[Энтони Робинсон]]
|-
|Ҳам ||'''10'''||[[Кристиан Пулишич]] || || {{Suboff|87}}
|-
|Ҳам ||'''20'''||[[Фоларин Балоган]] || {{Ихроҷ|0|64}}
|-
|colspan=3|'''Эҳтиётӣ:'''
|-
|ММ ||'''14'''||[[Себастиян Берҳалтер]] || || {{Subon|87}}
|-
|Ҳам ||'''9''' ||[[Рикардо Пепи]] || || {{Subon|87}}
|-
|ММ ||'''7''' ||[[Ҷованни Рейна]] || || {{Subon|90+5}}
|-
|colspan=3|'''Сармураббӣ:'''
|-
|colspan=3|{{Парчами Аргентина}} [[Маурисио Почеттино]]
|}
|valign=&quot;top&quot;|[[Акс:USA-BIH 2026-07-01.svg|300px]]
|valign=&quot;top&quot; width=&quot;50%&quot;|
{| style=&quot;font-size:90%; margin:auto&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot;
|-
!width=31| !!width=25|
|-
|Д ||'''1''' ||[[Никола Васил]]
|-
|Ҳим ||'''7''' ||[[Амар Дедич]]
|-
|Ҳим ||'''18'''||[[Никола Катич]] || || {{Suboff|75}}
|-
|Ҳим ||'''4''' ||[[Тарик Мухаремович]]
|-
|Ҳим ||'''21'''||[[Степан Раделич]] || {{Yel|80}}
|-
|ММ ||'''8''' ||[[Армин Гигович]] || || {{Suboff|51}}
|-
|ММ ||'''14'''||[[Иван Шунич]] || || {{Suboff|51}}
|-
|ММ ||'''19'''||[[Керим Алайбегович]]
|-
|ММ ||'''5''' ||[[Сеад Колашинатс]] || || {{Suboff|75}}
|-
|Ҳам ||'''10'''||[[Эрмедин Демирович]]
|-
|Ҳам ||'''11'''||[[Эдин Ҷеко]] {{Капитан варзиш}} || || {{Suboff|51}}
|-
|colspan=3|'''Эҳтиётӣ:'''
|-
|ММ ||'''6''' ||[[Бенямин Тоҳирович]] || || {{Subon|51}}
|-
|ММ ||'''26'''||[[Эрмин Махмич]] || || {{Subon|51}}
|-
|Ҳам ||'''20'''||[[Эсмир Байрактаревич]] || || {{Subon|51}}
|-
|ММ ||'''15'''||[[Амар Мемич]] || || {{Subon|75}}
|-
|Ҳам ||'''23'''||[[Ҳарис Табакович]] || || {{Subon|75}}
|-
|colspan=3|'''Сармураббӣ:'''
|-
|colspan=3|[[Сергей Барбарез]] || {{Yel|80}}
|}
|}

{| style=&quot;width:100%; font-size:90%;&quot;
|
'''Беҳтарин бозикуни бозӣ:'''
&lt;br&gt;[[Малик Тиллман]] (ИМА)&lt;ref name=&quot;MOTM&quot;/&gt;

'''[[Кӯмакдовар (футбол)|Кӯмакдоварон]]&lt;ref name=&quot;USA-BIH line-ups&quot;/&gt;:'''
&lt;br&gt;Данило Манис ([[Конфедератсияи футболи Бразилия|Бразилия]])
&lt;br&gt;Родриго Фигейредо ([[Конфедератсияи футболи Бразилия|Бразилия]])
&lt;br&gt;'''Довари чаҳорум:'''
&lt;br&gt;[[Дарио Эррера]] ([[Анҷумани футболи Аргентина|Аргентина]])
&lt;br&gt;'''Кӯмакдовари эҳтиётӣ:'''
&lt;br&gt;Кристиан Наварро ([[Анҷумани футболи Аргентина|Аргентина]])
&lt;br&gt;'''[[Кӯмакдовари видеоӣ|Кӯмакдовари видеоӣ (VAR)]]:'''
&lt;br&gt;Хуан Сото ([[Федератсияи футболи Венесуэла|Венесуэла]])
&lt;br&gt;'''Ёвари кӯмакдовари видеоӣ:'''
&lt;br&gt;Николас Галло ([[Федератсияи футболи Колумбия|Колумбия]])
&lt;br&gt;'''Ёвари дуюми кӯмакдовари видеоӣ:'''
&lt;br&gt;[[Жером Бризар]] ([[Федератсияи футболи Фаронса|Фаронса]])
|}

=== Испониё — Австрия ===
&lt;section begin=&quot;R32-11&quot; /&gt;{{Football box
|date=2 июл 2026
|time=12:00 [[UTC−07:00|UTC−7]]
|team1={{Футбол|ESP|||R}}
|score={{score link|Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ#Испониё — Австрия|3:0}}
|team2={{Футбол|AUT}}
|goals1=
* [[Микел Оярсабал]] {{гол|36}} {{гол|89}}
* [[Педро Порро]] {{гол|66}}
|goals2=
|stadium=«[[SoFi (варзишгоҳ)|Варзишгоҳи SoFi]]»
|location=[[Инглвуд (Калифорния)|Инглвуд]]
|attendance=70 492
|referee={{Парчами Шветсия}} [[Гленн Нюберг]]
|report=https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021519
}}&lt;section end=&quot;R32-11&quot; /&gt;

{| width=92%
|-
|{{Либоси тими футбол
 |pattern_la = _esp26h
 |pattern_b  = _esp26hA
 |pattern_ra = _esp26h
 |pattern_sh = _esp26h
 |pattern_so = _esp26hl
 |leftarm    = D71726
 |body       = D71726
 |rightarm   = D71726
 |shorts     = 000066
 |socks      = D71726
 |title      = Испониё&lt;ref name=&quot;ESP-AUT line-ups&quot;&gt;{{Cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12528/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – Spain v. Austria |publisher=[[ФИФА]] |lang=en |date=2026-07-02 |access-date=2026-07-02}}&lt;/ref&gt;
}}
|{{Либоси тими футбол
 |pattern_la = _aut26a
 |pattern_b  = _aut26a
 |pattern_ra = _aut26a
 |pattern_sh = _aut26a2
 |pattern_so = _aut26al
 |leftarm    = FFFFFF
 |body       = FFFFFF
 |rightarm   = FFFFFF
 |shorts     = FFFFFF
 |socks      = FFFFFF
 |title      = Австрия&lt;ref name=&quot;ESP-AUT line-ups&quot;/&gt;
}}
|}

{| width=&quot;100%&quot;
|valign=&quot;top&quot; width=&quot;40%&quot;|
{| style=&quot;font-size:90%&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot;
|-
!width=31| !!width=25|
|-
|Д ||'''23'''||[[Унаи Симон]]
|-
|Ҳим ||'''12'''||[[Педро Порро]]
|-
|Ҳим ||'''22'''||[[Пау Кубарси]]
|-
|Ҳим ||'''14'''||[[Эмерик Ляпорт]] || || {{Suboff|90+3}}
|-
|Ҳим ||'''24'''||[[Марк Кукурейя]]
|-
|ММ ||'''16'''||[[Родри]] {{Капитан варзиш}}
|-
|ММ ||'''10'''||[[Дани Олмо]] || || {{Suboff|71}}
|-
|ММ ||'''20'''||[[Педри]] || || {{Suboff|90+3}}
|-
|Ҳам ||'''19'''||[[Ламин Ямал]] || || {{Suboff|85}}
|-
|Ҳам ||'''21'''||[[Микел Оярсабал]]
|-
|Ҳам ||'''15'''||[[Алекс Баэна]] || || {{Suboff|71}}
|-
|colspan=3|'''Эҳтиётӣ:'''
|-
|Ҳам ||'''7''' ||[[Ферран Торрес]] || || {{Subon|71}}
|-
|ММ ||'''6''' ||[[Микел Мерино]] || || {{Subon|71}}
|-
|ММ ||'''9''' ||[[Гави (футболбоз)|Гави]] || || {{Subon|85}}
|-
|ММ ||'''8''' ||[[Фабиан Руис]] || || {{Subon|90+3}}
|-
|Ҳим ||'''2''' ||[[Марк Пубил]] || || {{Subon|90+3}}
|-
|colspan=3|'''Сармураббӣ:'''
|-
|colspan=3|[[Луис де ла Фуэнте]]
|}
|valign=&quot;top&quot;|[[Акс:ESP-AUT 2026-07-02.svg|300px]]
|valign=&quot;top&quot; width=&quot;50%&quot;|
{| style=&quot;font-size:90%; margin:auto&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot;
|-
!width=31| !!width=25|
|-
|Д ||'''1''' ||[[Александер Шлагер]]
|-
|Ҳим ||'''5''' ||[[Штефан Пош]] || {{Yel|83}} || {{Suboff|85}}
|-
|Ҳим ||'''3''' ||[[Кевин Дансо]]
|-
|Ҳим ||'''8''' ||[[Давид Алаба]] {{Капитан варзиш}}
|-
|Ҳим ||'''20'''||[[Конрад Лаймер]]
|-
|ММ ||'''6''' ||[[Николас Зайвалд]] || || {{Suboff|46}}
|-
|ММ ||'''4''' ||[[Ксавер Шлагер]] || || {{Suboff|46}}
|-
|ММ ||'''18'''||[[Романо Шмид]] || || {{Suboff|60}}
|-
|ММ ||'''24'''||[[Паул Ваннер]]
|-
|ММ ||'''9''' ||[[Марсел Забитсер]]
|-
|Ҳам ||'''11'''||[[Михаэл Грегорич]] || || {{Suboff|60}}
|-
|colspan=3|'''Эҳтиётӣ:'''
|-
|ММ ||'''10'''||[[Флориан Гриллич]] || || {{Subon|46}}
|-
|ММ ||'''17'''||[[Карни Чуквуэмека]] || || {{Subon|46}}
|-
|Ҳам ||'''7''' ||[[Марко Арнаутович]] || || {{Subon|60}}
|-
|Ҳам ||'''14'''||[[Саша Калайҷич]] || || {{Subon|60}}
|-
|Ҳим ||'''22'''||[[Александер Прасс]] || || {{Subon|85}}
|-
|colspan=3|'''Сармураббӣ:'''
|-
|colspan=3|{{Парчами Олмон}} [[Ралф Рангник]]
|}
|}

{| style=&quot;width:100%; font-size:90%;&quot;
|
'''Беҳтарин бозикуни бозӣ:'''
&lt;br&gt;[[Ламин Ямал]] (Испониё)&lt;ref name=&quot;MOTM&quot;/&gt;

'''[[Кӯмакдовар (футбол)|Кӯмакдоварон]]&lt;ref name=&quot;ESP-AUT line-ups&quot;/&gt;:'''
&lt;br&gt;Маҳбод Бейги ([[Иттиҳоди футболи Шветсия|Шветсия]])
&lt;br&gt;Андреас Сёдерквист ([[Иттиҳоди футболи Шветсия|Шветсия]])
&lt;br&gt;'''Довари чаҳорум:'''
&lt;br&gt;[[Даҳон Байда]] ([[Федератсияи футболи Мавритания|Мавритания]])
&lt;br&gt;'''Кӯмакдовари эҳтиётӣ:'''
&lt;br&gt;Элвис Нупюэ ([[Федератсияи футболи Камерун|Камерун]])
&lt;br&gt;'''[[Кӯмакдовари видеоӣ|Кӯмакдовари видеоӣ (VAR)]]:'''
&lt;br&gt;Томаш Квятковский ([[Иттиҳоди футболи Лаҳистон|Лаҳистон]])
&lt;br&gt;'''Ёвари кӯмакдовари видеоӣ:'''
&lt;br&gt;Федайи Сан ([[Иттиҳоди футболи Швейтсария|Швейтсария]])
&lt;br&gt;'''Ёвари дуюми кӯмакдовари видеоӣ:'''
&lt;br&gt;Шон Эванс ([[Федератсияи футболи Австралия|Австралия]])
|}

=== Португалия — Хорватия ===
&lt;section begin=&quot;R32-12&quot; /&gt;{{Football box
|date=2 июл 2026
|time=19:00 [[UTC−04:00|UTC−4]]
|team1={{Футбол|POR|||R}}
|score={{score link|Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ#Португалия — Хорватия|2:1}}
|team2={{Футбол|CRO}}
|goals1=
* [[Криштиану Роналду]] {{гол|68|пен.}}
* [[Гонсалу Рамуш]] {{гол|90+4}}
|goals2=[[Иван Перишич]] {{гол|53}}
|stadium=«[[Бимо Филд|Варзишгоҳи миллӣ]]»
|location=[[Торонто]]
|attendance=43 036
|referee={{Парчами Норвегия}} [[Эспен Эскос]]
|report=https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021526
}}&lt;section end=&quot;R32-12&quot; /&gt;

{| width=92%
|-
|{{Либоси тими футбол
 |pattern_la = _por26a
 |pattern_b  = _por26a
 |pattern_ra = _por26a
 |pattern_sh = _por26a2
 |pattern_so = _por26al
 |leftarm    = FFFFFF
 |body       = FFFFFF
 |rightarm   = FFFFFF
 |shorts     = FFFFFF
 |socks      = FFFFFF
 |title      = Португалия&lt;ref name=&quot;POR-CRO line-ups&quot;&gt;{{Cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12535/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – Portugal v. Croatia |publisher=[[ФИФА]] |lang=en |date=2026-07-02 |access-date=2026-07-02}}&lt;/ref&gt;
}}
|{{Либоси тими футбол
 |pattern_la = _cro26a
 |pattern_b  = _cro26a
 |pattern_ra = _cro26a
 |pattern_sh = _cro26a
 |pattern_so =
 |leftarm    = 000081
 |body       = 000081
 |rightarm   = 000081
 |shorts     = 000081
 |socks      = 0033F5
 |title      = Хорватия&lt;ref name=&quot;POR-CRO line-ups&quot;/&gt;
}}
|}

{| width=&quot;100%&quot;
|valign=&quot;top&quot; width=&quot;40%&quot;|
{| style=&quot;font-size:90%&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot;
|-
!width=31| !!width=25|
|-
|Д ||'''1''' ||[[Диогу Кошта]]
|-
|Ҳим ||'''20'''||[[Жуан Канселу]] || || {{Suboff|62}}
|-
|Ҳим ||'''3''' ||[[Рубен Диаш]] || {{Yel|17}}
|-
|Ҳим ||'''13'''||[[Ренату Вейга]]
|-
|Ҳим ||'''25'''||[[Нуну Мендеш]]
|-
|ММ ||'''15'''||[[Жуан Невеш]]
|-
|ММ ||'''23'''||[[Витиня]] || || {{Suboff|62}}
|-
|ММ ||'''18'''||[[Педру Нету]] || || {{Suboff|62}}
|-
|ММ ||'''8''' ||[[Бруну Фернандеш]] || || {{Suboff|62}}
|-
|ММ ||'''17'''||[[Рафаэл Леан]]
|-
|Ҳам ||'''7''' ||[[Криштиану Роналду]] {{Капитан варзиш}} || || {{Suboff|81}}
|-
|colspan=3|'''Эҳтиётӣ:'''
|-
|Ҳам ||'''26'''||[[Франсишку Консейсан]] || || {{Subon|62}}
|-
|ММ ||'''10'''||[[Бернарду Силва]] || || {{Subon|62}}
|-
|Ҳим ||'''2''' ||[[Нелсон Семеду]] || || {{Subon|62}}
|-
|Ҳам ||'''9''' ||[[Гонсалу Рамуш]] || || {{Subon|62}}
|-
|ММ ||'''21'''||[[Рубен Невиш]] || || {{Subon|81}}
|-
|colspan=3|'''Сармураббӣ:'''
|-
|colspan=3|{{Парчами Испания}} [[Роберто Мартинес]]
|}
|valign=&quot;top&quot;|[[Акс:POR-CRO 2026-07-02.svg|300px]]
|valign=&quot;top&quot; width=&quot;50%&quot;|
{| style=&quot;font-size:90%; margin:auto&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot;
|-
!width=31| !!width=25|
|-
|Д ||'''1''' ||[[Доминик Ливакович]]
|-
|Ҳим ||'''2''' ||[[Ёсип Станишич]]
|-
|Ҳим ||'''6''' ||[[Ёсип Шутало]]
|-
|Ҳим ||'''3''' ||[[Марин Понграчич]]
|-
|Ҳим ||'''14'''||[[Иван Перишич]] || {{Yel|90+8}}
|-
|ММ ||'''10'''||[[Лука Модрич]] {{Капитан варзиш}} || {{Yel|59}}
|-
|ММ ||'''8''' ||[[Матео Ковачич]] || || {{Suboff|90+6}}
|-
|ММ ||'''13'''||[[Никола Влашич]] || || {{Suboff|90+2}}
|-
|ММ ||'''17'''||[[Петар Сучич]]
|-
|ММ ||'''16'''||[[Мартин Батурина]] || || {{Suboff|68}}
|-
|Ҳам ||'''11'''||[[Анте Будимир]] || || {{Suboff|46}}
|-
|colspan=3|'''Эҳтиётӣ:'''
|-
|Ҳам ||'''20'''||[[Игор Матанович]] || || {{Subon|46}}
|-
|ММ ||'''15'''||[[Марио Пашалич]] || || {{Subon|68}}
|-
|Ҳим ||'''4''' ||[[Ёшко Гвардиол]] || || {{Subon|90+2}}
|-
|Ҳам ||'''9''' ||[[Андрей Крамарич]] || || {{Subon|90+6}}
|-
|colspan=3|'''Сармураббӣ:'''
|-
|colspan=3|[[Златко Далич]]
|}
|}

{| style=&quot;width:100%; font-size:90%;&quot;
|
'''Беҳтарин бозикуни бозӣ:'''
&lt;br&gt;[[Криштиану Роналду]] (Португалия)&lt;ref name=&quot;MOTM&quot;/&gt;

'''[[Кӯмакдовар (футбол)|Кӯмакдоварон]]&lt;ref name=&quot;POR-CRO line-ups&quot;/&gt;:'''
&lt;br&gt;Ян Эрик Энган ([[Анҷумани футболи Норвегия|Норвегия]])
&lt;br&gt;Исаак Башевкин ([[Анҷумани футболи Норвегия|Норвегия]])
&lt;br&gt;'''Довари чаҳорум:'''
&lt;br&gt;[[Абонгиле Том]] ([[Анҷумани футболи Африқои Ҷанубӣ|ҶАҶ]])
&lt;br&gt;'''Кӯмакдовари эҳтиётӣ:'''
&lt;br&gt;Захеле Сивела ([[Анҷумани футболи Африқои Ҷанубӣ|ҶАҶ]])
&lt;br&gt;'''[[Кӯмакдовари видеоӣ|Кӯмакдовари видеоӣ (VAR)]]:'''
&lt;br&gt;Ҷарред Ҷиллетт ([[Анҷумани футболи Инглистон|Инглистон]])
&lt;br&gt;'''Ёвари кӯмакдовари видеоӣ:'''
&lt;br&gt;Деннис Ҳиглер ([[Иттиҳоди футболи шоҳигарии Нидерланд|Нидерланд]])
&lt;br&gt;'''Ёвари дуюми кӯмакдовари видеоӣ:'''
&lt;br&gt;Марко Ди Белло ([[Федератсияи футболи Итолиё|Итолиё]])
|}

=== Швейтсария — Алҷазоир ===
&lt;section begin=&quot;R32-13&quot; /&gt;{{Football box
|date=2 июл 2026
|time=20:00 [[UTC−07:00|UTC−7]]
|team1={{Футбол|SUI|||R}}
|score={{score link|Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ#Швейтсария — Алҷазоир|2:0}}
|team2={{Футбол|ALG}}
|goals1=
* [[Брел Эмболо]] {{гол|10}}
* [[Дан Ндойе]] {{гол|46}}
|goals2=
|stadium=«[[BC Place (варзишгоҳ)|Варзишгоҳи BC Place]]»
|location=[[Ванкувер]]
|attendance=52 497
|referee={{Парчами Аргентина}} [[Яэл Фалкон]]
|report=https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021527
}}&lt;section end=&quot;R32-13&quot; /&gt;

{| width=92%
|-
|{{Либоси тими футбол
 |pattern_la = _sui26h
 |pattern_b  = _sui26h
 |pattern_ra = _sui26h
 |pattern_sh = _sui26h
 |pattern_so =
 |leftarm    = FF0000
 |body       = FF0000
 |rightarm   = FF0000
 |shorts     = FF0000
 |socks      = FF0000
 |title      = Швейтсария&lt;ref name=&quot;SUI-ALG line-ups&quot;&gt;{{Cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12536/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – Switzerland v. Algeria |publisher=[[ФИФА]] |lang=en |date=2026-07-03 |access-date=2026-07-02}}&lt;/ref&gt;
}}
|{{Либоси тими футбол
 |pattern_la = _alg26h
 |pattern_b  = _alg26hA
 |pattern_ra = _alg26h
 |pattern_sh = _alg26h
 |pattern_so = _alg26hl
 |leftarm    = FFFFFF
 |body       = FFFFFF
 |rightarm   = FFFFFF
 |shorts     = FFFFFF
 |socks      = F3F3F3
 |title      = Алҷазоир&lt;ref name=&quot;SUI-ALG line-ups&quot;/&gt;
}}
|}

{| width=&quot;100%&quot;
|valign=&quot;top&quot; width=&quot;40%&quot;|
{| style=&quot;font-size:90%&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot;
|-
!width=31| !!width=25|
|-
|Д ||'''1''' ||[[Грегор Кобел]]
|-
|Ҳим ||'''6''' ||[[Денис Закариё]] || || {{Suboff|87}}
|-
|Ҳим ||'''4''' ||[[Нико Элведи]]
|-
|Ҳим ||'''5''' ||[[Мануэл Аканҷи]]
|-
|Ҳим ||'''13'''||[[Рикардо Родригес]]
|-
|ММ ||'''8''' ||[[Ремо Фройлер]]
|-
|ММ ||'''10'''||[[Гранит Ҷака]] {{Капитан варзиш}}
|-
|ММ ||'''11'''||[[Дан Ндойе]] || || {{Suboff|87}}
|-
|ММ ||'''9''' ||[[Жоан Манзамби]] || || {{Suboff|70}}
|-
|ММ ||'''17'''||[[Рубен Варгас]] || || {{Suboff|70}}
|-
|Ҳам ||'''7''' ||[[Брел Эмболо]] || || {{Suboff|82}}
|-
|colspan=3|'''Эҳтиётӣ:'''
|-
|ММ ||'''22'''||[[Фабиан Ридер]] || || {{Subon|70}}
|-
|Ҳам ||'''19'''||[[Ноа Окафор]] || || {{Subon|70}}
|-
|Ҳам ||'''23'''||[[Зеки Амдуни]] || || {{Subon|82}}
|-
|ММ ||'''20'''||[[Мишел Эбишер]] || || {{Subon|87}}
|-
|Ҳим ||'''3''' ||[[Силван Видмер]] || || {{Subon|87}}
|-
|colspan=3|'''Сармураббӣ:'''
|-
|colspan=3|[[Мурат Якин]]
|}
|valign=&quot;top&quot;|[[Акс:SUI-ALG 2026-07-02.svg|300px]]
|valign=&quot;top&quot; width=&quot;50%&quot;|
{| style=&quot;font-size:90%; margin:auto&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot;
|-
!width=31| !!width=25|
|-
|Д ||'''23'''||[[Лука Зидон]]
|-
|Ҳим ||'''17'''||[[Рафиқ Белғолӣ]] || || {{Suboff|82}}
|-
|Ҳим ||'''2''' ||[[Исо Монди]]
|-
|Ҳим ||'''21'''||[[Роми Бинсебайни]]
|-
|Ҳим ||'''15'''||[[Раён Айт-Нурӣ]]
|-
|ММ ||'''19'''||[[Набил Бинтолиб]] || || {{Suboff|71}}
|-
|ММ ||'''6''' ||[[Ромиз Зарруқӣ]] || || {{Suboff|58}}
|-
|ММ ||'''10'''||[[Форис Шуайбӣ]] || {{Yel|36}}
|-
|Ҳам ||'''7''' ||[[Риёз Маҳрез]] {{Капитан варзиш}} || || {{Suboff|71}}
|-
|Ҳам ||'''22'''||[[Ибрахим Мозо]]
|-
|Ҳам ||'''8''' ||[[Ҳусомиддин Авор]] || || {{Suboff|58}}
|-
|colspan=3|'''Эҳтиётӣ:'''
|-
|Ҳим ||'''13'''||[[Ҷуен Ҳиҷом]] || || {{Subon|58}}
|-
|Ҳам ||'''9''' ||[[Амин Ғуирӣ]] || || {{Subon|58}}
|-
|Ҳам ||'''11'''||[[Анис Ҳоҷ-Мусо]] || || {{Subon|71}}
|-
|ММ ||'''14'''||[[Ҳишом Будовӣ]] || {{Yel|72}} || {{Subon|71}}
|-
|Ҳам ||'''20'''||[[Одил Булбина]] || || {{Subon|82}}
|-
|colspan=3|'''Сармураббӣ:'''
|-
|colspan=3|{{Парчами Босния ва Ҳерсеговина}} [[Владимир Петкович]]
|}
|}

{| style=&quot;width:100%; font-size:90%;&quot;
|
'''Беҳтарин бозикуни бозӣ:'''
&lt;br&gt;[[Брел Эмболо]] (Швейтсария)&lt;ref name=&quot;MOTM&quot;/&gt;

'''[[Кӯмакдовар (футбол)|Кӯмакдоварон]]&lt;ref name=&quot;SUI-ALG line-ups&quot;/&gt;:'''
&lt;br&gt;Максимилияно Дел Ессо ([[Анҷумани футболи Аргентина|Аргентина]])
&lt;br&gt;Факундо Родригес ([[Анҷумани футболи Аргентина|Аргентина]])
&lt;br&gt;'''Довари чаҳорум:'''
&lt;br&gt;[[Кевин Ортега]] ([[Федератсияи футболи Перу|Перу]])
&lt;br&gt;'''Кӯмакдовари эҳтиётӣ:'''
&lt;br&gt;Майкл Оруэ ([[Федератсияи футболи Перу|Перу]])
&lt;br&gt;'''[[Кӯмакдовари видеоӣ|Кӯмакдовари видеоӣ (VAR)]]:'''
&lt;br&gt;Эрнан Мастранхело ([[Анҷумани футболи Аргентина|Аргентина]])
&lt;br&gt;'''Ёвари кӯмакдовари видеоӣ:'''
&lt;br&gt;Эрик Миранда ([[Федератсияи футболи Мексика|Мексика]])
&lt;br&gt;'''Ёвари дуюми кӯмакдовари видеоӣ:'''
&lt;br&gt;Хуан Лара ([[Федератсияи футболи Чили|Чили]])
|}

=== Австралия — Миср ===
&lt;section begin=&quot;R32-14&quot; /&gt;{{Football box
|date=3 июл 2026
|time=13:00 [[UTC−05:00|UTC−5]]
|team1={{Футбол|AUS|||R}}
|score={{score link|Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ#Австралия — Миср|1:1}}
|aet=yes
|team2={{Футбол|EGY}}
|goals1=[[Муҳаммад Ҳанӣ]] {{гол|55|авт.}}
|goals2=[[Имом Ашур]] {{гол|13}}
|penalties1=
* [[Ҳарри Суттар]] {{penmiss}}
* [[Ҷексон Ирвин]] {{pengoal}}
* [[Авер Мабил]] {{pengoal}}
* [[Лукас Ҳеррингтон]] {{penmiss}}
|penaltyscore=2:4
|penalties2=
* [[Маҳмуд Собир]] {{pengoal}}
* [[Ромӣ Рабиа]] {{pengoal}}
* [[Муҳаммад Салоҳ]] {{pengoal}}
* [[Ҳуссом Абдулмаҷид]] {{pengoal}}
|stadium=«[[AT&amp;T (варзишгоҳ)|Варзишгоҳи AT&amp;T]]»
|location=[[Арлингтон (Техас)|Арлингтон]]
|attendance=70 244
|referee={{Парчами Уругвай}} [[Густаво Техера]]
|report=https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021515
}}&lt;section end=&quot;R32-14&quot; /&gt;

{| width=92%
|-
|{{Либоси тими футбол
 |pattern_la = _aus26h
 |pattern_b  = _aus26h
 |pattern_ra = _aus26h
 |pattern_sh = _aus26H
 |pattern_so =
 |leftarm    = FFFF00
 |body       = FFFF00
 |rightarm   = FFFF00
 |shorts     = 07563E
 |socks      = FFFFFF
 |title      = Австралия&lt;ref name=&quot;AUS-EGY line-ups&quot;&gt;{{Cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12524/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – Australia v. Egypt |publisher=[[ФИФА]] |lang=en |date=2026-07-03 |access-date=2026-07-03}}&lt;/ref&gt;
}}
|{{Либоси тими футбол
 |pattern_la = _egy26h
 |pattern_b  = _egy26h
 |pattern_ra = _egy26h
 |pattern_sh = _gha26h
 |pattern_so =
 |leftarm    = FFFFFF
 |body       = FFFFFF
 |rightarm   = FFFFFF
 |shorts     = FFFFFF
 |socks      = 000000
 |title      = Миср&lt;ref name=&quot;AUS-EGY line-ups&quot;/&gt;
}}
|}

{| width=&quot;100%&quot;
|valign=&quot;top&quot; width=&quot;40%&quot;|
{| style=&quot;font-size:90%&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot;
|-
!width=31| !!width=25|
|-
|Д ||'''18'''||[[Патрик Бич]] || || {{Suboff|119}}
|-
|Ҳим ||'''3''' ||[[Алессандро Чиркати]]
|-
|Ҳим ||'''19'''||[[Ҳарри Суттар]] {{Капитан варзиш}}
|-
|Ҳим ||'''25'''||[[Лукас Ҳеррингтон]]
|-
|ММ ||'''5''' ||[[Ҷордан Бос]] || || {{Suboff|45}}
|-
|ММ ||'''22'''||[[Ҷексон Ирвин]]
|-
|ММ ||'''13'''||[[Эйден О’Нилл]] || || {{Suboff|90}}
|-
|ММ ||'''16'''||[[Азиз Беҳич]]
|-
|Ҳам ||'''20'''||[[Кристиан Волпато]] || || {{Suboff|74}}
|-
|Ҳам ||'''17'''||[[Нестори Иранкунда]] || || {{Suboff|74}}
|-
|Ҳам ||'''8''' ||[[Коннор Меткалф]] || || {{Suboff|90}}
|-
|colspan=3|'''Эҳтиётӣ:'''
|-
|Ҳим ||'''15'''||[[Кай Труин]] || || {{Subon|45}}
|-
|Ҳам ||'''10'''||[[Айдин Хрустич]] || || {{Subon|74}}
|-
|Ҳам ||'''9''' ||[[Муҳаммад Туре]] || || {{Subon|74}}
|-
|Ҳам ||'''11'''||[[Авер Мабил]] || || {{Subon|90}}
|-
|ММ ||'''24'''||[[Пол Окон-Энгстлер]] || || {{Subon|90}}
|-
|Д ||'''1''' ||[[Мэтю Райан]] || || {{Subon|119}}
|-
|colspan=3|'''Сармураббӣ:'''
|-
|colspan=3|[[Тони Попович]]
|}
|valign=&quot;top&quot;|[[Акс:AUS-EGY 2026-07-03.svg|300px]]
|valign=&quot;top&quot; width=&quot;50%&quot;|
{| style=&quot;font-size:90%; margin:auto&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot;
|-
!width=31| !!width=25|
|-
|Д ||'''23'''||[[Мустафо Шубайр]]
|-
|Ҳим ||'''3''' ||[[Муҳаммад Ҳанӣ]]
|-
|Ҳим ||'''2''' ||[[Ёсир Иброҳим]] || {{Yel|120}}
|-
|Ҳим ||'''5''' ||[[Ромӣ Рабиа]]
|-
|Ҳим ||'''15'''||[[Карим Ҳофиз]] || || {{Suboff|67}}
|-
|ММ ||'''8''' ||[[Имом Ашур]]
|-
|ММ ||'''14'''||[[Ҳамдӣ Фатҳӣ]] || || {{Suboff|80}}
|-
|ММ ||'''19'''||[[Марвон Атийя]] || || {{Suboff|120+1}}
|-
|ММ ||'''11'''||[[Мустафо Закӣ]] || || {{Suboff|67}}
|-
|Ҳам ||'''10'''||[[Муҳаммад Салоҳ]] {{Капитан варзиш}}
|-
|Ҳам ||'''22'''||[[Умар Мармуш]] || || {{Suboff|105}}
|-
|colspan=3|'''Эҳтиётӣ:'''
|-
|Ҳим ||'''4''' ||[[Ҳуссом Абдулмаҷид]] || || {{Subon|67}}
|-
|Ҳам ||'''12'''||[[Ҳайсам Ҳасан]] || {{Yel|105}} || {{Subon|67}}
|-
|Ҳам ||'''7''' ||[[Маҳмуд Ҳасан|Трезеге]] || || {{Subon|80}}
|-
|Ҳам ||'''9''' ||[[Ҳамза Абдулкарим]] || || {{Subon|105}}
|-
|ММ ||'''24'''||[[Маҳмуд Собир]] || || {{Subon|120+1}}
|-
|colspan=3|'''Сармураббӣ:'''
|-
|colspan=3|[[Ҳусам Ҳасан]]
|}
|}

{| style=&quot;width:100%; font-size:90%;&quot;
|
'''Беҳтарин бозикуни бозӣ:'''
&lt;br&gt;[[Муҳаммад Салоҳ]] (Миср)&lt;ref name=&quot;MOTM&quot;/&gt;

'''[[Кӯмакдовар (футбол)|Кӯмакдоварон]]&lt;ref name=&quot;AUS-EGY line-ups&quot;/&gt;:'''
&lt;br&gt;Карлос Баррейро ([[Анҷумани футболи Уругвай|Уругвай]])
&lt;br&gt;Николас Таран ([[Анҷумани футболи Уругвай|Уругвай]])
&lt;br&gt;'''Довари чаҳорум:'''
&lt;br&gt;[[Сандро Шерер]] ([[Иттиҳоди футболи Швейтсария|Швейтсария]])
&lt;br&gt;'''Кӯмакдовари эҳтиётӣ:'''
&lt;br&gt;Стефан Де Алмейда ([[Иттиҳоди футболи Швейтсария|Швейтсария]])
&lt;br&gt;'''[[Кӯмакдовари видеоӣ|Кӯмакдовари видеоӣ (VAR)]]:'''
&lt;br&gt;Леодан Гонсалес ([[Анҷумани футболи Уругвай|Уругвай]])
&lt;br&gt;'''Ёвари кӯмакдовари видеоӣ:'''
&lt;br&gt;Антонио Гарсия ([[Анҷумани футболи Уругвай|Уругвай]])
&lt;br&gt;'''Ёвари дуюми кӯмакдовари видеоӣ:'''
&lt;br&gt;Бастиан Данкерт ([[Иттиҳоди футболи Олмон|Олмон]])
|}

=== Аргентина — Кабо-Верде ===
&lt;section begin=&quot;R32-15&quot; /&gt;{{Football box
|date=3 июл 2026
|time=18:00 [[UTC−04:00|UTC−4]]
|team1={{Футбол|ARG|||R}}
|score={{score link|Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ#Аргентина — Кабо-Верде|3:2}}
|aet=yes
|team2={{Футбол|CPV}}
|goals1=
* [[Лионел Месси]] {{гол|29}}
* [[Лисандро Мартинес]] {{гол|92}}
* [[Дини (футболбоз, 1995)|Дини]] {{гол|111|авт.}}
|goals2=
* [[Дерой Дуарте]] {{гол|59}}
* [[Сидни Лопеш Кабрал]] {{гол|103}}
|stadium=«[[Hard Rock (варзишгоҳ)|Варзишгоҳи Hard Rock]]»
|location=[[Майами-Гарденс]]
|attendance=64 478
|referee={{Парчами Канада}} [[Дру Фишер]]
|report=https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021521
}}&lt;section end=&quot;R32-15&quot; /&gt;

{| width=92%
|-
|{{Либоси тими футбол
 |pattern_la = _arg26h
 |pattern_b  = _arg26hA_wc
 |pattern_ra = _arg26h
 |pattern_sh = _arg26h2
 |pattern_so = _arg26h2l
 |leftarm    = FFFFFF
 |body       = FFFFFF
 |rightarm   = FFFFFF
 |shorts     = FFFFFF
 |socks      = FFFFFF
 |title      = Аргентина&lt;ref name=&quot;ARG-CPV line-ups&quot;&gt;{{Cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12530/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – Argentina v. Cabo Verde |publisher=[[ФИФА]] |lang=en |date=2026-07-03 |access-date=2026-07-03}}&lt;/ref&gt;
}}
|{{Либоси тими футбол
 |pattern_la = _cpv26h
 |pattern_b  = _cpv26h
 |pattern_ra = _cpv26h
 |pattern_sh = _cpv26h
 |pattern_so = _cpv26hl
 |leftarm    = 1A3CB0
 |body       = 1A3CB0
 |rightarm   = 1A3CB0
 |shorts     = 1A3CB0
 |socks      = 1A3CB0
 |title      = Кабо-Верде&lt;ref name=&quot;ARG-CPV line-ups&quot;/&gt;
}}
|}

{| width=&quot;100%&quot;
|valign=&quot;top&quot; width=&quot;40%&quot;|
{| style=&quot;font-size:90%&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot;
|-
!width=31| !!width=25|
|-
|Д ||'''23'''||[[Эмилиано Мартинес]]
|-
|Ҳим ||'''26'''||[[Науэл Молина]] || || {{Suboff|104}}
|-
|Ҳим ||'''13'''||[[Кристиан Ромеро]]
|-
|Ҳим ||'''6''' ||[[Лисандро Мартинес]]
|-
|Ҳим ||'''25'''||[[Факундо Медина]] || || {{Suboff|86}}
|-
|ММ ||'''7''' ||[[Родриго Де Паул]] || || {{Suboff|84}}
|-
|ММ ||'''20'''||[[Алексис Макаллистер]]
|-
|ММ ||'''24'''||[[Энтсо Фернандес]]
|-
|ММ ||'''16'''||[[Тияго Алмада]] || || {{Suboff|64}}
|-
|Ҳам ||'''10'''||[[Лионел Месси]] {{Капитан варзиш}}
|-
|Ҳам ||'''22'''||[[Лаутаро Мартинес]] || || {{Suboff|63}}
|-
|colspan=3|'''Эҳтиётӣ:'''
|-
|Ҳам ||'''9''' ||[[Хулиан Алварес]] || || {{Subon|63}}
|-
|ММ ||'''15'''||[[Нико Гонсалес]] || || {{Subon|64}}
|-
|ММ ||'''5''' ||[[Леандро Паредес]] || || {{Subon|84}}
|-
|Ҳим ||'''3''' ||[[Николас Таляфико]] || || {{Subon|86}}
|-
|Ҳим ||'''4''' ||[[Гонсало Монтиэл]] || {{Yel|115}} || {{Subon|104}}
|-
|colspan=3|'''Сармураббӣ:'''
|-
|colspan=3|[[Лионел Скалони]]
|}
|valign=&quot;top&quot;|[[Акс:ARG-CPV 2026-07-03.svg|300px]]
|valign=&quot;top&quot; width=&quot;50%&quot;|
{| style=&quot;font-size:90%; margin:auto&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot;
|-
!width=31| !!width=25|
|-
|Д ||'''1''' ||[[Возиня]]
|-
|Ҳим ||'''22'''||[[Стивен Морейра]]
|-
|Ҳим ||'''4''' ||[[Роберту Лопеш]]
|-
|Ҳим ||'''3''' ||[[Дини (футболбоз, 1995)|Дини]]
|-
|Ҳим ||'''13'''||[[Сидни Лопеш Кабрал]]
|-
|ММ ||'''6''' ||[[Кевин Ленини]] || {{Yel|68}} || {{Suboff|100}}
|-
|ММ ||'''20'''||[[Райан Мендеш]] {{Капитан варзиш}} || || {{Suboff|80}}
|-
|ММ ||'''15'''||[[Ларос Дуарте]] || || {{Suboff|67}}
|-
|ММ ||'''14'''||[[Дерой Дуарте]] || || {{Suboff|100}}
|-
|ММ ||'''7''' ||[[Жоване Кабрал]] || || {{Suboff|80}}
|-
|Ҳам ||'''21'''||[[Нуну да Кошта]] || || {{Suboff|67}}
|-
|colspan=3|'''Эҳтиётӣ:'''
|-
|Ҳам ||'''19'''||[[Дайлон Ливраменто]] || || {{Subon|67}}
|-
|ММ ||'''10'''||[[Жамиру Монтейру]] || || {{Subon|67}}
|-
|ММ ||'''17'''||[[Вилли Семеду]] || || {{Subon|80}}
|-
|ММ ||'''26'''||[[Элиу Варела]] || || {{Subon|80}}
|-
|ММ ||'''16'''||[[Янник Семеду]] || || {{Subon|100}}
|-
|Ҳам ||'''9''' ||[[Жилсон Беншимол]] || || {{Subon|100}}
|-
|colspan=3|'''Сармураббӣ:'''
|-
|colspan=3|[[Бубишта]]
|}
|}

{| style=&quot;width:100%; font-size:90%;&quot;
|
'''Беҳтарин бозикуни бозӣ:'''
&lt;br&gt;[[Лионел Месси]] (Аргентина)&lt;ref name=&quot;MOTM&quot;/&gt;

'''[[Кӯмакдовар (футбол)|Кӯмакдоварон]]&lt;ref name=&quot;ARG-CPV line-ups&quot;/&gt;:'''
&lt;br&gt;Майкл Барвеген ([[Анҷумани футболи Канада|Канада]])
&lt;br&gt;Лайес Арфа ([[Анҷумани футболи Канада|Канада]])
&lt;br&gt;'''Довари чаҳорум:'''
&lt;br&gt;[[Катя Гарсия]] ([[Федератсияи футболи Мексика|Мексика]])
&lt;br&gt;'''Кӯмакдовари эҳтиётӣ:'''
&lt;br&gt;Сандра Рамирес ([[Федератсияи футболи Мексика|Мексика]])
&lt;br&gt;'''[[Кӯмакдовари видеоӣ|Кӯмакдовари видеоӣ (VAR)]]:'''
&lt;br&gt;Армандо Вийярреал ([[Федератсияи футболи ИМА|ИМА]])
&lt;br&gt;'''Ёвари кӯмакдовари видеоӣ:'''
&lt;br&gt;Иван Бебек ([[Иттиҳоди футболи Хорватия|Хорватия]])
&lt;br&gt;'''Ёвари дуюми кӯмакдовари видеоӣ:'''
&lt;br&gt;Татияна Гусман ([[Федератсияи футболи Никарагуа|Никарагуа]])
|}

=== Колумбия — Гана ===
&lt;section begin=&quot;R32-16&quot; /&gt;{{Football box
|date=3 июл 2026
|time=20:30 [[UTC−05:00|UTC−5]]
|team1={{Футбол|COL|||R}}
|score={{score link|Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ#Колумбия — Гана|1:0}}
|team2={{Футбол|GHA}}
|goals1=
* [[Ҷон Адолфо Ариас]] {{гол|14}}
|goals2=
|stadium=«[[Варзишгоҳи Эрровҳед]]»
|location=[[Канзас-Сити (Миссури)|Канзас-Сити]]
|attendance=69 045
|referee={{Парчами Фаронса}} [[Клеман Тюрпен]]
|report=https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021517
}}&lt;section end=&quot;R32-16&quot; /&gt;

{| width=92%
|-
|{{Либоси тими футбол
 |pattern_la = _col26h
 |pattern_b  = _col26h
 |pattern_ra = _col26h
 |pattern_sh = _col26h
 |pattern_so =
 |leftarm    =
 |body       =
 |rightarm   =
 |shorts     =
 |socks      = FF0000
 |title      = Колумбия&lt;ref name=&quot;COL-GHA line-ups&quot;&gt;{{Cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12526/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – Colombia v. Ghana |publisher=[[ФИФА]] |lang=en |date=2026-07-04 |access-date=2026-07-04}}&lt;/ref&gt;
}}
|{{Либоси тими футбол
 |pattern_la = _gha26h
 |pattern_b  = _gha26h
 |pattern_ra = _gha26h
 |pattern_sh = _gha26h
 |pattern_so =
 |leftarm    =
 |body       =
 |rightarm   =
 |shorts     =
 |socks      = FFFFFF
 |title      = Гана&lt;ref name=&quot;COL-GHA line-ups&quot;/&gt;
}}
|}

{| width=&quot;100%&quot;
|valign=&quot;top&quot; width=&quot;40%&quot;|
{| style=&quot;font-size:90%&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot;
|-
!width=31| !!width=25|
|-
|Д ||'''12'''||[[Камило Варгас]]
|-
|Ҳим ||'''2''' ||[[Даниэл Мунёс Мехия]]
|-
|Ҳим ||'''23'''||[[Давинсон Санчес]]
|-
|Ҳим ||'''3''' ||[[Ҷон Лукуми]]
|-
|Ҳим ||'''17'''||[[Хоан Мохика]]
|-
|ММ ||'''16'''||[[Ҷефферсон Лерма]]
|-
|ММ ||'''14'''||[[Густаво Пуэрта]]
|-
|ММ ||'''11'''||[[Ҷон Адолфо Ариас]] {{Suboff|73}}
|-
|Ҳам ||'''10'''||[[Хамес Родригес]] {{Капитан варзиш}}{{Suboff|46}}
|-
|Ҳам ||'''9''' ||[[Ҷон Кордоба]] {{Suboff|8}}
|-
|Ҳам ||'''7''' ||[[Луис Фернандо Диас]]{{Suboff|90}}
|-
|colspan=3|'''Эҳтиётӣ:'''
|-
|Ҳам ||'''25''' ||[[Луис Хавиер Суарес]] || || {{Subon|8}}
|-
|ММ ||'''6''' ||[[Ричард Риос]] || || {{Subon|46}}
|-
|ММ ||'''20''' ||[[Хуан Кинтеро]] || || {{Subon|73}}
|-
|Ҳам ||'''21''' ||[[Хаминтон Кампас]] || || {{Subon|90}}
|-
|colspan=3|'''Сармураббӣ:'''
|-
|colspan=3|{{Парчами Аргентина}} [[Нестор Лоренсо]]
|}
|valign=&quot;top&quot;|[[Акс:COL-GHA 2026-07-03.svg|300px]]
|valign=&quot;top&quot; width=&quot;50%&quot;|
{| style=&quot;font-size:90%; margin:auto&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot;
|-
!width=31| !!width=25|
|-
|Д ||'''1''' ||[[Лоуренс Ати-Зиги]]
|-
|Ҳим ||'''26'''||[[Марвен Сеная]] {{Suboff|12}}
|-
|Ҳим ||'''23'''||[[Деррик Люккассен]]
|-
|Ҳим ||'''18'''||[[Ҷером Опоку]]
|-
|Ҳим ||'''14'''||[[Гидеон Менса]]
|-
|ММ ||'''5''' ||[[Томас Парти]]
|-
|ММ ||'''3''' ||[[Калеб Йиренки]]{{Suboff|78}}
|-
|ММ ||'''8''' ||[[Куаси Сибо]]{{Suboff|61}}
|-
|Ҳам ||'''19'''||[[Инияки Вилямс]]{{Suboff|61}}
|-
|Ҳам ||'''9''' ||[[Ҷордан Айю]] {{Капитан варзиш}} {{Suboff|78}}
|-
|Ҳам ||'''11'''||[[Антуан Семенё]]
|-
|colspan=3|'''Эҳтиётӣ:'''
|-
|Ҳим ||'''2''' ||[[Алиду Сейду]] || || {{Subon|12}}
|-
|Ҳам ||'''7''' ||[[Абдул Фатаву]] || || {{Subon|61}}
|-
|ММ ||'''15''' ||[[Элиша Овусу]] || || {{Subon|61}}
|-
|Ҳам ||'''24''' ||[[Эрнест Нуама]] || || {{Subon|78}}
|-
|Ҳам ||'''25''' ||[[Принс Квабена Аду]] || || {{Subon|78}}
|-
|colspan=3|'''Сармураббӣ:'''
|-
|colspan=3|{{Парчами Португалия}} [[Карлуш Кейрош]]
|}
|}

{| style=&quot;width:100%; font-size:90%;&quot;
|
'''Беҳтарин бозикуни бозӣ:'''
&lt;br&gt;[[Луис Фернандо Диас|Луис Диас]] (Колумбия)&lt;ref name=&quot;MOTM&quot;/&gt;

'''[[Кӯмакдовар (футбол)|Кӯмакдоварон]]&lt;ref name=&quot;COL-GHA line-ups&quot;/&gt;:'''
&lt;br&gt;Николя Дано ([[Федератсияи футболи Фаронса|Фаронса]])
&lt;br&gt;Бенжамен Паже ([[Федератсияи футболи Фаронса|Фаронса]])
&lt;br&gt;'''Довари чаҳорум:'''
&lt;br&gt;[[Алехандро Эрнандес Эрнандес]] ([[Федератсияи футболи шоҳигарии Испониё|Испониё]])
&lt;br&gt;'''Кӯмакдовари эҳтиётӣ:'''
&lt;br&gt;Хосе Энрике Наранхо Перес ([[Федератсияи футболи шоҳигарии Испониё|Испониё]])
&lt;br&gt;'''[[Кӯмакдовари видеоӣ|Кӯмакдовари видеоӣ (VAR)]]:'''
&lt;br&gt;[[Жером Бризар]] ([[Федератсияи футболи Фаронса|Фаронса]])
&lt;br&gt;'''Ёвари кӯмакдовари видеоӣ:'''
&lt;br&gt;Вилли Делажо ([[Федератсияи футболи Фаронса|Фаронса]])
&lt;br&gt;'''Ёвари дуюми кӯмакдовари видеоӣ:'''
&lt;br&gt;Фу Мин ([[Анҷумани футболи Чин|Чин]])
|}

== 1/8 ниҳоӣ ==

=== Канада — Марокаш ===
&lt;section begin=&quot;R16-1&quot; /&gt;{{Football box
|date=4 июл 2026
|time=12:00 [[UTC−05:00|UTC−5]]
|team1={{Футбол|CAN|||R}}
|score={{score link|Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ#Канада — Марокаш|0:3}}
|team2={{Футбол|MAR}}
|goals1=
|goals2=
* [[Аззаддин Уноҳӣ]] {{гол|50}} {{гол|82}}
* [[Суфён Раҳимӣ]] {{гол|90+8}}
|stadium=«[[NRG (варзишгоҳ)|Варзишгоҳи NRG]]»
|location=[[Ҳюстон]]
|attendance=68 777
|referee={{Парчами Англия}} [[Майкл Оливер]]
|report=https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021530
}}&lt;section end=&quot;R16-1&quot; /&gt;

{| width=92%
|-
|{{Либоси тими футбол
 |pattern_la = _can26t
 |pattern_b  = _can26t
 |pattern_ra = _can26t
 |pattern_sh = _can26t
 |pattern_so =
 |leftarm    =
 |body       =
 |rightarm   =
 |shorts     =
 |socks      = 000000
 |title      = Канада&lt;ref name=&quot;CAN-MAR line-ups&quot;&gt;{{Cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12539/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 16 – Canada v. Morocco |publisher=[[ФИФА]] |lang=en |date=2026-07-04 |access-date=2026-07-04}}&lt;/ref&gt;
}}
|{{Либоси тими футбол
 |pattern_la = _mrc26a
 |pattern_b  = _mrc26a
 |pattern_ra = _mrc26a
 |pattern_sh = _mrc26a
 |pattern_so = _mrc26al
 |leftarm    =
 |body       =
 |rightarm   =
 |shorts     =
 |socks      =
 |title      = Марокаш&lt;ref name=&quot;CAN-MAR line-ups&quot;/&gt;
}}
|}

{| width=&quot;100%&quot;
|valign=&quot;top&quot; width=&quot;40%&quot;|
{| style=&quot;font-size:90%&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot;
|-
!width=31| !!width=25|
|-
|Д ||'''16'''||[[Максим Крепо]]
|-
|Ҳим ||'''2''' ||[[Алистэр Ҷонстон]]
|-
|Ҳим ||'''15'''||[[Моиз Бомбито]]
|-
|Ҳим ||'''4''' ||[[Люк де Фужрол]] || {{Yel|49}}
|-
|Ҳим ||'''22'''||[[Ричи Ларея]] || {{Yel|40}} || {{Suboff|79}}
|-
|ММ ||'''17'''||[[Тейҷон Бюкенен]] || || {{Suboff|89}}
|-
|ММ ||'''23'''||[[Нико Сигур]] || || {{Suboff|89}}
|-
|ММ ||'''7''' ||[[Стивен Эуштакиу]] {{Капитан варзиш}}
|-
|ММ ||'''20'''||[[Алӣ Аҳмад]] || || {{Suboff|79}}
|-
|Ҳам ||'''10'''||[[Ҷонатан Дэвид]] || {{Yel|43}}
|-
|Ҳам ||'''12'''||[[Тани Олувасейи]] || || {{Suboff|74}}
|-
|colspan=3|'''Эҳтиётӣ:'''
|-
|Ҳам ||'''9''' ||[[Кайл Ларин]] || {{Yel|76}} || {{Subon|74}}
|-
|ММ ||'''26'''||[[Ҷейкоб Шаффелберг]] || || {{Subon|79}}
|-
|Ҳам ||'''24'''||[[Промис Дэвид]] || || {{Subon|79}}
|-
|ММ ||'''14'''||[[Ҷейден Нелсон]] || || {{Subon|89}}
|-
|ММ ||'''21'''||[[Ҷонатан Осорио]] || || {{Subon|89}}
|-
|colspan=3|'''Сармураббӣ:'''
|-
|colspan=3|{{Парчами ИМА}} [[Ҷесси Марш]]
|}
|valign=&quot;top&quot;|[[Акс:CAN-MAR 2026-07-04.svg|300px]]
|valign=&quot;top&quot; width=&quot;50%&quot;|
{| style=&quot;font-size:90%; margin:auto&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot;
|-
!width=31| !!width=25|
|-
|Вр ||'''1''' ||[[Ёсин Буну]]
|-
|Ҳим ||'''2''' ||[[Ашраф Ҳакимӣ]] {{Капитан варзиш}} || {{Yel|40}}
|-
|Ҳим ||'''25'''||[[Ризвон Ҳалҳол]] || {{Yel|20}}
|-
|Ҳим ||'''14'''||[[Исо Диоп]] || || {{Suboff|89}}
|-
|Ҳим ||'''3''' ||[[Нуссайр Мазровӣ]]
|-
|ММ ||'''6''' ||[[Аюб Буаддӣ]] || || {{Suboff|74}}
|-
|ММ ||'''24'''||[[Нейл ал-Айновӣ]]
|-
|ММ ||'''10'''||[[Браҳим Диас]]
|-
|ММ ||'''8''' ||[[Аззаддин Уноҳӣ]] || {{Yel|45}} || {{Suboff|89}}
|-
|ММ ||'''23'''||[[Билол ал-Ханнус]] || {{Yel|45+6}} || {{Suboff|74}}
|-
|Ҳам ||'''11'''||[[Исмоил Сайборӣ]] || || {{Suboff|22}}
|-
|colspan=3|'''Эҳтиётӣ:'''
|-
|Ҳам ||'''9''' ||[[Суфён Раҳимӣ]] || || {{Subon|22}}
|-
|ММ ||'''17'''||[[Суфён Амробат]] || || {{Subon|74}}
|-
|ММ ||'''19'''||[[Шамсиддин Толибӣ]] || || {{Subon|74}}
|-
|ММ ||'''18'''||[[Самир ал-Муробат]] || || {{Subon|89}}
|-
|Ҳим ||'''5''' ||[[Марван Саъдон]] || || {{Subon|89}}
|-
|colspan=3|'''Сармураббӣ:'''
|-
|colspan=3|[[Муҳаммад Ваҳбӣ]]
|}
|}

{| style=&quot;width:100%; font-size:90%;&quot;
|
'''Беҳтарин бозикуни бозӣ:'''
&lt;br&gt;[[Аззаддин Уноҳӣ]] (Марокаш)&lt;ref name=&quot;MOTM&quot;/&gt;

'''[[Кӯмакдовар (футбол)|Кӯмакдоварон]]&lt;ref name=&quot;CAN-MAR line-ups&quot;/&gt;:'''
&lt;br&gt;Стюарт Берт ([[Анҷумани футболи Инглистон|Инглистон]])
&lt;br&gt;Ҷеймс Мейнуоринг ([[Анҷумани футболи Инглистон|Инглистон]])
&lt;br&gt;'''Довари чаҳорум:'''
&lt;br&gt;[[Данни Маккели]] ([[Иттиҳоди футболи шоҳигарии Нидерланд|Нидерланд]])
&lt;br&gt;'''Кӯмакдовари эҳтиётӣ:'''
&lt;br&gt;Хессел Стегстра ([[Иттиҳоди футболи шоҳигарии Нидерланд|Нидерланд]])
&lt;br&gt;'''[[Кӯмакдовари видеоӣ|Кӯмакдовари видеоӣ (VAR)]]:'''
&lt;br&gt;[[Ҷарред Ҷиллетт]] ([[Анҷумани футболи Инглистон|Инглистон]])
&lt;br&gt;'''Ёвари кӯмакдовари видеоӣ:'''
&lt;br&gt;Деннис Ҳиглер ([[Иттиҳоди футболи шоҳигарии Нидерланд|Нидерланд]])
&lt;br&gt;'''Ёвари дуюми кӯмакдовари видеоӣ:'''
&lt;br&gt;Томаш Квятковский ([[Иттиҳоди футболи Лаҳистон|Лаҳистон]])
|}

=== Парагвай — Фаронса ===
&lt;section begin=&quot;R16-2&quot; /&gt;{{Football box
|date=4 июл 2026
|time=17:00 [[UTC−04:00|UTC−4]]
|team1={{Футбол|PAR|||R}}
|score={{score link|Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ#Парагвай — Фаронса|0:1}}
|team2={{Футбол|FRA}}
|goals1=
|goals2=[[Килиан Мбаппе]] {{гол|70|пен.}}
|stadium=«[[Lincoln Financial (варзишгоҳ)|Варзишгоҳи Lincoln Financial]]»
|location=[[Филаделфия]]
|attendance=68 324
|referee={{Парчами Ӯзбекистон}} [[Илгиз Танташев]]
|report=https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021533
}}&lt;section end=&quot;R16-2&quot; /&gt;

{| width=92%
|-
|{{Либоси тими футбол
 |pattern_la = _par26h
 |pattern_b  = _par26h
 |pattern_ra = _par26h
 |pattern_sh = _par26h2
 |pattern_so = _par26hl
 |leftarm    =
 |body       =
 |rightarm   =
 |shorts     =
 |socks      = 000000
 |title      = Парагвай&lt;ref name=&quot;PAR-FRA line-ups&quot;&gt;{{Cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12542/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 16 – Paraguay v. France |publisher=[[ФИФА]] |lang=en |date=2026-07-04 |access-date=2026-07-04}}&lt;/ref&gt;
}}
|{{Либоси тими футбол
 |pattern_la = _fra26H
 |pattern_b  = _fra26H
 |pattern_ra = _fra26H
 |pattern_sh = _fra26H
 |pattern_so = _fra26H2l
 |leftarm    =
 |body       =
 |rightarm   =
 |shorts     =
 |socks      =
 |title      = Фаронса&lt;ref name=&quot;PAR-FRA line-ups&quot;/&gt;
}}
|}

{| width=&quot;100%&quot;
|valign=&quot;top&quot; width=&quot;40%&quot;|
{| style=&quot;font-size:90%&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot;
|-
!width=31| !!width=25|
|-
|Д ||'''12'''||[[Орландо Хил]]
|-
|Ҳим ||'''2''' ||[[Густаво Веласкес]]
|-
|Ҳим ||'''15'''||[[Густаво Гомес]] {{Капитан варзиш}}
|-
|Ҳим ||'''3''' ||[[Омар Алдерете]] || || {{Suboff|58}}
|-
|ММ ||'''4''' ||[[Хуан Хосе Касерес]]
|-
|ММ ||'''6''' ||[[Хуниор Алонсо]]
|-
|ММ ||'''10'''||[[Мигел Алмирон]] || || {{Suboff|71}}
|-
|ММ ||'''8''' ||[[Диего Гомес]] || || {{Suboff|71}}
|-
|ММ ||'''14'''||[[Андрес Кубас]]
|-
|ММ ||'''23'''||[[Матиас Галарса]]
|-
|Ҳам ||'''19'''||[[Хулио Энсисо]] || || {{Suboff|61}}
|-
|colspan=3|'''Эҳтиётӣ:'''
|-
|Ҳим ||'''13'''||[[Хосе Канале]] || || {{Subon|58}}
|-
|ММ ||'''24'''||[[Густаво Кабайеро]] || || {{Subon|61}}
|-
|Ҳам ||'''21'''||[[Габриэл Авалос]] || || {{Subon|71}}
|-
|ММ ||'''11'''||[[Маурисио Магаляйнс Прадо|Маурисио]] || || {{Subon|71}}
|-
|colspan=3|'''Сармураббӣ:'''
|-
|colspan=3|{{Парчами Аргентина}} [[Густаво Алфаро]]
|}
|valign=&quot;top&quot;|[[Акс:PAR-FRA 2026-07-04.svg|300px]]
|valign=&quot;top&quot; width=&quot;50%&quot;|
{| style=&quot;font-size:90%; margin:auto&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot;
|-
!width=31| !!width=25|
|-
|Д ||'''16'''||[[Майк Менян]]
|-
|Ҳим ||'''5''' ||[[Жюл Кунде]]
|-
|Ҳим ||'''4''' ||[[Даё Упамекано]]
|-
|Ҳим ||'''17'''||[[Вилиям Салиба]]
|-
|Ҳим ||'''3''' ||[[Люка Дин]]
|-
|ММ ||'''6''' ||[[Ману Коне]] || {{Yel|81}}
|-
|ММ ||'''14'''||[[Адриен Рабио]]
|-
|ММ ||'''7''' ||[[Усмон Дембеле]] || || {{Suboff|84}}
|-
|ММ ||'''11'''||[[Майкл Олисе]] || {{Yel|90+7}}
|-
|ММ ||'''12'''||[[Брадли Баркола]] || {{Yel|19}} || {{Suboff|61}}
|-
|Ҳам ||'''10'''||[[Килиан Мбаппе]] {{Капитан варзиш}}
|-
|colspan=3|'''Эҳтиётӣ:'''
|-
|Ҳам ||'''20'''||[[Дезире Дуэ]] || || {{Subon|61}}
|-
|ММ ||'''24'''||[[Райан Шарқи]] || || {{Subon|84}}
|-
|colspan=3|'''Сармураббӣ:'''
|-
|colspan=3|[[Дидие Дешам]]
|}
|}

{| style=&quot;width:100%; font-size:90%;&quot;
|
'''Беҳтарин бозикуни бозӣ:'''
&lt;br&gt;[[Орландо Хил]] (Парагвай)&lt;ref name=&quot;MOTM&quot;/&gt;


'''[[Кӯмакдовар (футбол)|Кӯмакдоварон]]&lt;ref name=&quot;PAR-FRA line-ups&quot;/&gt;:'''
&lt;br&gt;Андрей Тсапенко ([[Анҷумани футболи Ӯзбекистон|Ӯзбекистон]])
&lt;br&gt;Тимур Гайнуллин ([[Анҷумани футболи Ӯзбекистон|Ӯзбекистон]])
&lt;br&gt;'''Довари чаҳорум:'''
&lt;br&gt;[[Абдурраҳмон ал-Ҷоссим]] ([[Анҷумани футболи Қатар|Қатар]])
&lt;br&gt;'''Кӯмакдовари эҳтиётӣ:'''
&lt;br&gt;Толиб ал-Марри ([[Анҷумани футболи Қатар|Қатар]])
&lt;br&gt;'''[[Кӯмакдовари видеоӣ|Кӯмакдовари видеоӣ (VAR)]]:'''
&lt;br&gt;Хуан Лара ([[Федератсияи футболи Чили|Чили]])
&lt;br&gt;'''Ёвари кӯмакдовари видеоӣ:'''
&lt;br&gt;Марко Ди Белло ([[Федератсияи футболи Итолиё|Итолиё]])
&lt;br&gt;'''Ёвари дуюми кӯмакдовари видеоӣ:'''
&lt;br&gt;Ҷо Дикерсон ([[Федератсияи футболи ИМА|ИМА]])
|}

=== Бразилия — Норвегия ===
&lt;section begin=&quot;R16-3&quot; /&gt;{{Football box
|date=5 июл 2026
|time=16:00 [[UTC−04:00|UTC−4]]
|team1={{Футбол|BRA|||R}}
|score={{score link|Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ#Бразилия — Норвегия|1:2}}
|team2={{Футбол|NOR}}
|goals1=[[Неймар]] {{гол|90+10|пен.}}
|goals2=[[Эрлинг Ҳоланн]] {{гол|79}} {{гол|90}}
|stadium=«[[MetLife (варзишгоҳ)|Варзишгоҳи MetLife]]»
|location=[[Ратерфорди шарқӣ]]
|attendance=80 663
|referee={{Парчами ИМА}} [[Исмоил Элфат]]
|report=https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021532
}}&lt;section end=&quot;R16-3&quot; /&gt;

{| width=92%
|-
|{{Либоси тими футбол
 |pattern_la = _bra26h
 |pattern_b  = _bra26h
 |pattern_ra = _bra26h
 |pattern_sh = _bra26h
 |pattern_so = _bra26hl
 |leftarm    = FFE540
 |body       = FFE540
 |rightarm   = FFE540
 |shorts     = 4080FF
 |socks      = FFFFFF
 |title      = Бразилия&lt;ref name=&quot;BRA-NOR line-ups&quot;&gt;{{Cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12541/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – Brazil v. Norway |publisher=[[ФИФА]] |lang=en |date=2026-07-05 |access-date=2026-07-05}}&lt;/ref&gt;
}}
|{{Либоси тими футбол
 |pattern_la = _nor26h
 |pattern_b  = _nor26h
 |pattern_ra = _nor26h
 |pattern_sh = _nor26h
 |pattern_so =
 |leftarm    = BA0C2F
 |body       = BA0C2F
 |rightarm   = BA0C2F
 |shorts     = FFFFFF
 |socks      = 00205B
 |title      = Норвегия&lt;ref name=&quot;BRA-NOR line-ups&quot;/&gt;
}}
|}

{| width=&quot;100%&quot;
|valign=&quot;top&quot; width=&quot;40%&quot;|
{| style=&quot;font-size:90%&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot;
|-
!width=31| !!width=25|
|-
|Д ||'''1''' ||[[Алиссон Беккер]]
|-
|Ҳим ||'''13'''||[[Данило (футболбоз, тав. 1991)|Данило Луис]]
|-
|Ҳим ||'''4''' ||[[Маркинюс]] {{Капитан варзиш}}
|-
|Ҳим ||'''3''' ||[[Габриэл Дус Сантос Магаляйнс|Габриэл]]
|-
|Ҳим ||'''16'''||[[Дуглас Сантос (футболбоз, тав. 1994)|Дуглас Сантос]]
|-
|ММ ||'''5''' ||[[Каземиро]]
|-
|ММ ||'''8''' ||[[Бруно Гимарайнс]] || || {{Suboff|79}}
|-
|ММ ||'''22'''||[[Габриэл Мартинелли]] || || {{Suboff|67}}
|-
|Ҳам ||'''26'''||[[Райан Симплисио Роша|Райан]] || || {{Suboff|67}}
|-
|Ҳам ||'''9''' ||[[Матеус Куня]] || || {{Suboff|58}}
|-
|Ҳам ||'''7''' ||[[Винисиус Ҷуниор]]
|-
|colspan=3|'''Эҳтиётӣ:'''
|-
|Ҳам ||'''19'''||[[Эндрик Фелипе|Эндрик]] || || {{Subon|58}}
|-
|Ҳам ||'''10'''||[[Неймар]] || {{Yel|90+6}} || {{Subon|67}}
|-
|ММ ||'''18'''||[[Данило (футболбоз, тав. 2001)|Данило Сантос]] || || {{Subon|67}}
|-
|ММ ||'''2''' ||[[Эдерсон (1999)|Эдерсон]] || || {{Subon|79}}
|-
|colspan=3|'''Сармураббӣ:'''
|-
|colspan=3|{{Парчами Италия}} [[Карло Анчелотти]]
|}
|valign=&quot;top&quot;|[[Акс:BRA-NOR 2026-07-05.svg|300px]]
|valign=&quot;top&quot; width=&quot;50%&quot;|
{| style=&quot;font-size:90%; margin:auto&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot;
|-
!width=31| !!width=25|
|-
|Д ||'''1''' ||[[Орян Нюланн]]
|-
|Ҳим ||'''26'''||[[Юлиан Рюэрсон]] || || {{Suboff|63}}
|-
|Ҳим ||'''3''' ||[[Кристофер Айер]]
|-
|Ҳим ||'''17'''||[[Турбёрн Хеггем]]
|-
|Ҳим ||'''5''' ||[[Давид Мёллер Волфе]] || || {{Suboff|90+5}}
|-
|ММ ||'''8''' ||[[Сандер Берге]]
|-
|ММ ||'''10'''||[[Мартин Эдегор]] {{Капитан варзиш}}
|-
|ММ ||'''6''' ||[[Патрик Берг]]
|-
|Ҳам ||'''7''' ||[[Александер Сёрлот]] || || {{Suboff|46}}
|-
|Ҳам ||'''9''' ||[[Эрлинг Ҳоланн]]
|-
|Ҳам ||'''20'''||[[Антонио Нуса]] || || {{Suboff|46}}
|-
|colspan=3|'''Эҳтиётӣ:'''
|-
|Ҳам ||'''21'''||[[Андреас Шелдеруп]] || || {{Subon|46}}
|-
|Ҳам ||'''22'''||[[Оскар Бобб]] || || {{Subon|46}}
|-
|ММ ||'''14'''||[[Фредрик Эурснес]] || || {{Subon|63}}
|-
|Ҳим ||'''4''' ||[[Лео Эстигор]] || || {{Subon|90+5}}
|-
|colspan=3|'''Сармураббӣ:'''
|-
|colspan=3|[[Столе Солбаккен]]
|}
|}

{| style=&quot;width:100%; font-size:90%;&quot;
|
'''Беҳтарин бозикуни бозӣ:'''
&lt;br&gt;[[Эрлинг Ҳоланн]] (Норвегия)&lt;ref name=&quot;MOTM&quot;/&gt;

'''[[Кӯмакдовар (футбол)|Кӯмакдоварон]]&lt;ref name=&quot;BRA-NOR line-ups&quot;/&gt;:'''
&lt;br&gt;Кори Паркер ([[Федератсияи футболи ИМА|ИМА]])
&lt;br&gt;Кайл Аткинс ([[Федератсияи футболи ИМА|ИМА]])
&lt;br&gt;'''Довари чаҳорум:'''
&lt;br&gt;[[Саид Мартинес]] ([[Федератсияи миллӣ-мухтори футболи Гондурас|Гондурас]])
&lt;br&gt;'''Кӯмакдовари эҳтиётӣ:'''
&lt;br&gt;Валтер Лопес ([[Федератсияи миллӣ-мухтори футболи Гондурас|Гондурас]])
&lt;br&gt;'''[[Кӯмакдовари видеоӣ|Кӯмакдовари видеоӣ (VAR)]]:'''
&lt;br&gt;Татияна Гусман ([[Федератсияи футболи Никарагуа|Никарагуа]])
&lt;br&gt;'''Ёвари кӯмакдовари видеоӣ:'''
&lt;br&gt;Леодан Гонсалес ([[Анҷумани футболи Уругвай|Уругвай]])
&lt;br&gt;'''Ёвари дуюми кӯмакдовари видеоӣ:'''
&lt;br&gt;[[Карлос дел Серро Гранде]] ([[Федератсияи футболи шоҳигарии Испониё|Испониё]])
|}

=== Мексика — Англия ===
&lt;section begin=&quot;R16-4&quot; /&gt;{{Football box
|date=5 июл 2026
|time=18:00 [[UTC−06:00|UTC−6]]
|team1={{Футбол|MEX|||R}}
|score={{score link|Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ#Мексика — Англия|2:3}}
|team2={{Футбол|ENG}}
|goals1=
* [[Хулиан Кинёнес]] {{гол|42}}
* [[Раул Хименес]] {{гол|69|пен.}}
|goals2=
* [[Ҷуд Беллингҳем]] {{гол|36}} {{гол|38}}
* [[Ҳарри Кейн]] {{гол|60|пен.}}
|stadium=«[[Варзишгоҳи Азтека|Азтека]]»
|location=[[Мехико]]
|attendance=80 824
|referee={{Парчами Австралия}} [[Алиризо Фағонӣ]]
|report=https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021531
}}&lt;section end=&quot;R16-4&quot; /&gt;

{| width=92%
|-
|{{Либоси тими футбол
 |pattern_la = _mex26h
 |pattern_b  = _mex26hA
 |pattern_ra = _mex26h
 |pattern_sh = _mex26h
 |pattern_so = _mex26hl
 |leftarm    = 3a7257
 |body       = 3a7257
 |rightarm   = 3a7257
 |shorts     = FFFFFF
 |socks      = DE0000
 |title      = Мексика&lt;ref name=&quot;MEX-ENG line-ups&quot;&gt;{{Cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12540/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 16 – Mexico v. England |publisher=[[ФИФА]] |lang=en |date=2026-07-05 |access-date=2026-07-05}}&lt;/ref&gt;
}}
|{{Либоси тими футбол
 |pattern_la = _eng26H
 |pattern_b  = _eng26H
 |pattern_ra = _eng26H
 |pattern_sh = _eng26A
 |pattern_so = _eng26Hl
 |leftarm    =
 |body       =
 |rightarm   =
 |shorts     =
 |socks      =
 |title      = Англия&lt;ref name=&quot;MEX-ENG line-ups&quot;/&gt;
}}
|}

{| width=&quot;100%&quot;
|valign=&quot;top&quot; width=&quot;40%&quot;|
{| style=&quot;font-size:90%&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot;
|-
!width=31| !!width=25|
|-
|Д ||'''1''' ||[[Раул Ранхел]]
|-
|Ҳим ||'''2''' ||[[Хорхе Санчес]] || {{Yel|71}} || {{Suboff|79}}
|-
|Ҳим ||'''3''' ||[[Сесар Монтес]] {{Капитан варзиш}} || || {{Suboff|46}}
|-
|Ҳим ||'''5''' ||[[Хоан Васкес]] || {{Yel|90+8}}
|-
|Ҳим ||'''23'''||[[Хесус Галлардо]]
|-
|ММ ||'''6''' ||[[Эрик Лира]]
|-
|ММ ||'''19'''||[[Хилберто Мора]] || || {{Suboff|61}}
|-
|ММ ||'''7''' ||[[Луис Ромо]] || || {{Suboff|61}}
|-
|Ҳам ||'''25'''||[[Роберто Алварадо]]
|-
|Ҳам ||'''9''' ||[[Раул Хименес]]
|-
|Ҳам ||'''16'''||[[Хулиан Кинёнес]] || || {{Suboff|81}}
|-
|colspan=3|'''Эҳтиётӣ:'''
|-
|Ҳим ||'''4''' ||[[Эдсон Алварес]] || || {{Subon|46}}
|-
|ММ ||'''26'''||[[Брайан Гутиеррес]] || || {{Subon|61}}
|-
|Ҳам ||'''11'''||[[Сантияго Хименес]] || || {{Subon|61}}
|-
|ММ ||'''8''' ||[[Алваро Фидалго]] || || {{Subon|79}}
|-
|Ҳам ||'''22'''||[[Гилермо Мартинес]] || || {{Subon|81}}
|-
|colspan=3|'''Сармураббӣ:'''
|-
|colspan=3|[[Хавиер Агирре]]
|}
|valign=&quot;top&quot;|[[Акс:MEX-ENG 2026-07-05.svg|300px]]
|valign=&quot;top&quot; width=&quot;50%&quot;|
{| style=&quot;font-size:90%; margin:auto&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot;
|-
!width=31| !!width=25|
|-
|Д ||'''1''' ||[[Ҷордан Пикфорд]]
|-
|Ҳим ||'''26'''||[[Ҷарелл Куанса]] || {{Ихроҷ|0|54}}
|-
|Ҳим ||'''2''' ||[[Эзри Конса]]
|-
|Ҳим ||'''6''' ||[[Марк Геҳи]] || {{Yel|68}}
|-
|Ҳим ||'''3''' ||[[Нико О’Райли]] || {{Yel|72}}  || {{Suboff|75}}
|-
|ММ ||'''8''' ||[[Эллиот Андерсон]] || || {{Suboff|75}}
|-
|ММ ||'''4''' ||[[Деклан Райс]] || {{Yel|1}}
|-
|ММ ||'''7''' ||[[Букаё Сака]] || || {{Suboff|57}}
|-
|ММ ||'''10'''||[[Ҷуд Беллингҳем]]
|-
|ММ ||'''18'''||[[Энтони Гордон]]
|-
|Ҳам ||'''9''' ||[[Ҳарри Кейн]] {{Капитан варзиш}} || || {{Suboff|90}}
|-
|colspan=3|'''Эҳтиётӣ:'''
|-
|Ҳим ||'''5''' ||[[Ҷон Стоунз]] || || {{Subon|57}}
|-
|Ҳим ||'''15'''||[[Ден Берн]] || || {{Subon|75}}
|-
|Ҳим ||'''25'''||[[Ҷед Спенс]] || || {{Subon|75}}
|-
|ММ ||'''17'''||[[Морган Роҷерс]] || || {{Subon|90}}
|-
|colspan=3|'''Сармураббӣ:'''
|-
|colspan=3|{{Парчами Олмон}} [[Томас Тухел]]
|}
|}

{| style=&quot;width:100%; font-size:90%;&quot;
|
'''Беҳтарин бозикуни бозӣ:'''
&lt;br&gt;[[Ҷуд Беллингҳем]] (Англия)&lt;ref name=&quot;MOTM&quot;/&gt;

'''[[Кӯмакдовар (футбол)|Кӯмакдоварон]]&lt;ref name=&quot;MEX-ENG line-ups&quot;/&gt;:'''
&lt;br&gt;Ҷорҷ Лакриндис ([[Федератсияи футболи Австралия|Австралия]])
&lt;br&gt;Ҷеймс Линдсей ([[Федератсияи футболи Австралия|Австралия]])
&lt;br&gt;'''Довари чаҳорум:'''
&lt;br&gt;[[Ҷалол Ҷойед]] ([[Федератсияи футболи  Марокаш|Марокаш]])
&lt;br&gt;'''Кӯмакдовари эҳтиётӣ:'''
&lt;br&gt;Закариё Бринси ([[Федератсияи футболи шоҳигарии Марокаш|Марокаш]])
&lt;br&gt;'''[[Кӯмакдовари видеоӣ|Кӯмакдовари видеоӣ (VAR)]]:'''
&lt;br&gt;Николас Галло ([[Федератсияи футболи Колумбия|Колумбия]])
&lt;br&gt;'''Ёвари кӯмакдовари видеоӣ:'''
&lt;br&gt;Хуан Лара ([[Федератсияи футболи Чили|Чили]])
&lt;br&gt;'''Ёвари дуюми кӯмакдовари видеоӣ:'''
&lt;br&gt;Хуан Сото ([[Федератсияи футболи Венесуэла|Венесуэла]])
|}

=== Португалия — Испониё ===
&lt;section begin=&quot;R16-5&quot; /&gt;{{Football box
|date=6 июл 2026
|time=14:00 [[UTC−05:00|UTC−5]]
|team1={{Футбол|POR|||R}}
|score={{score link|Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ#Португалия — Испониё|Бозӣ № 93}}
|team2={{Футбол|ESP}}
|goals1=
|goals2=
|stadium=«[[AT&amp;T (варзишгоҳ)|Варзишгоҳи AT&amp;T]]»
|location=[[Арлингтон (Техас)|Арлингтон]]
|attendance=
|referee=
|report=https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021529
}}&lt;section end=&quot;R16-5&quot; /&gt;

=== ИМА — Белгия ===
&lt;section begin=&quot;R16-6&quot; /&gt;{{Football box
|date=6 июл 2026
|time=17:00 [[UTC−07:00|UTC−7]]
|team1={{Футбол|USA|||R}}
|score={{score link|Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ#ИМА — Белгия|Бозӣ № 94}}
|team2={{Футбол|BEL}}
|goals1=
|goals2=
|stadium=«[[Lumen (варзишгоҳ)|Варзишгоҳи Lumen]]»
|location=[[Сиэтл]]
|attendance=
|referee=
|report=https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021534
}}&lt;section end=&quot;R16-6&quot; /&gt;

=== Аргентина — Миср ===
&lt;section begin=&quot;R16-7&quot; /&gt;{{Football box
|date=7 июл 2026
|time=12:00 [[UTC−04:00|UTC−4]]
|team1={{Футбол|ARG|||R}}
|score={{score link|Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ#Аргентина — Миср|Бозӣ № 95}}
|team2={{Футбол|EGY}}
|goals1=
|goals2=
|stadium=«[[Мерседес-Бенс (варзишгоҳ)|Варзишгоҳи Мерседес-Бенс]]»
|location=[[Атланта]]
|attendance=
|referee=
|report=https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021528
}}&lt;section end=&quot;R16-7&quot; /&gt;

=== Швейтсария — Колумбия ===
&lt;section begin=&quot;R16-8&quot; /&gt;{{Football box
|date=7 июл 2026
|time=13:00 [[UTC−07:00|UTC−7]]
|team1={{Футбол|SUI|||R}}
|score={{score link|Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ#Швейтсария — Колумбия|Бозӣ № 96}}
|team2={{Футбол|COL}}
|goals1=
|goals2=
|stadium=«[[BC Place (варзишгоҳ)|Варзишгоҳи BC Place]]»
|location=[[Ванкувер]]
|attendance=
|referee=
|report=https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021535
}}&lt;section end=&quot;R16-8&quot; /&gt;

== 1/4 ниҳоӣ ==

=== Фаронса — Марокаш ===
&lt;section begin=&quot;QF1&quot; /&gt;{{Football box
|date=9 июл 2026
|time=16:00 [[UTC−04:00|UTC−4]]
|team1={{Футбол|FRA|||R}}
|score={{score link|Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ#Фаронса — Марокаш|Бозӣ № 97}}
|team2={{Футбол|MAR}}
|goals1=
|goals2=
|stadium=«[[Gillette (варзишгоҳ)|Варзишгоҳи Gillette]]»
|location=[[Фоксборо]]
|attendance=
|referee=
|report=https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289289/400021536
}}&lt;section end=&quot;QF1&quot; /&gt;

=== Ғолиби бозии № 93 — Ғолиби бозии № 94 ===
&lt;section begin=&quot;QF2&quot; /&gt;{{Football box
|date=10 июл 2026
|time=12:00 [[UTC−07:00|UTC−7]]
|team1=&lt;!--{{fb-rt|}}--&gt;Ғолиби бозии № 93
|score={{score link|Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ#Ғолиби бозии № 93 — Ғолиби бозии № 94|Бозӣ № 98}}
|team2=&lt;!--{{Футбол|}}--&gt;Ғолиби бозии № 94
|goals1=
|goals2=
|stadium=«[[SoFi (варзишгоҳ)|Варзишгоҳи SoFi]]»
|location=[[Инглвуд (Калифорния)|Инглвуд]]
|attendance=
|referee=
|report=https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289289/400021538
}}&lt;section end=&quot;QF2&quot; /&gt;

=== Норвегия — Ғолиби бозии № 92 ===
&lt;section begin=&quot;QF3&quot; /&gt;{{Football box
|date=11 июл 2026
|time=17:00 [[UTC−04:00|UTC−4]]
|team1={{Футбол|NOR|||R}}
|score={{score link|Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ#Норвегия — Ғолиби бозии № 92|Бозӣ № 99}}
|team2=&lt;!--{{Футбол|}}--&gt;Ғолиби бозии № 92
|goals1=
|goals2=
|stadium=«[[Hard Rock (варзишгоҳ)|Варзишгоҳи Hard Rock]]»
|location=[[Майами-Гарденс]]
|attendance=
|referee=
|report=https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289289/400021539
}}&lt;section end=&quot;QF3&quot; /&gt;

=== Ғолиби бозии № 95 — Ғолиби бозии № 96 ===
&lt;section begin=&quot;QF4&quot; /&gt;{{Football box
|date=11 июл 2026
|time=20:00 [[UTC−05:00|UTC−5]]
|team1=&lt;!--{{fb-rt|}}--&gt;Ғолиби бозии № 95
|score={{score link|Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ#Ғолиби бозии № 95 — Ғолиби бозии № 96|Бозӣ № 100}}
|team2=&lt;!--{{Футбол|}}--&gt;Ғолиби бозии № 96
|goals1=
|goals2=
|stadium=«[[Варзишгоҳи Эрровҳед]]»
|location=[[Канзас-Сити (Миссури)|Канзас-Сити]]
|attendance=
|referee=
|report=https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289289/400021537
}}&lt;section end=&quot;QF4&quot; /&gt;

== Нимниҳоӣ ==

=== Ғолиби бозии № 97 — Ғолиби бозии № 98 ===
&lt;section begin=&quot;SF1&quot; /&gt;{{Football box
|date=14 июл 2026
|time=14:00 [[UTC−05:00|UTC−5]]
|team1=&lt;!--{{fb-rt|}}--&gt;Ғолиби бозии № 97
|score={{score link|Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ#Ғолиби бозии № 97 — Ғолиби бозии № 98|Бозӣ № 101}}
|team2=&lt;!--{{Футбол|}}--&gt;Ғолиби бозии № 98
|goals1=
|goals2=
|stadium=«[[AT&amp;T (варзишгоҳ)|Варзишгоҳи AT&amp;T]]»
|location=[[Арлингтон (Техас)|Арлингтон]]
|attendance=
|referee=
|report=https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289290/400021541
}}&lt;section end=&quot;SF1&quot; /&gt;

=== Ғолиби бозии № 99 — Ғолиби бозии № 100 ===
&lt;section begin=&quot;SF2&quot; /&gt;{{Football box
|date=15 июл 2026
|time=15:00 [[UTC−04:00|UTC−4]]
|team1=&lt;!--{{fb-rt|}}--&gt;Ғолиби бозии № 99
|score={{score link|Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ#Ғолиби бозии № 99 — Ғолиби бозии № 100|Бозӣ № 102}}
|team2=&lt;!--{{Футбол|}}--&gt;Ғолиби бозии № 100
|goals1=
|goals2=
|stadium=«[[Мерседес-Бенс (варзишгоҳ)|Варзишгоҳи Мерседес-Бенс]]»
|location=[[Атланта]]
|attendance=
|referee=
|report=https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289290/400021540
}}&lt;section end=&quot;SF2&quot; /&gt;

== Бозӣ барои ҷойи 3-юм==
&lt;section begin=&quot;3rd&quot; /&gt;{{Football box
|date=18 июл 2026
|time=17:00 [[UTC−04:00|UTC−4]]
|team1=&lt;!--{{fb-rt|}}--&gt;Мағлуби бозии № 101
|score={{score link|Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ#Бозӣ барои ҷойи сеюм|Бозӣ № 103}}
|team2=&lt;!--{{Футбол|}}--&gt;Мағлуби бозии № 102
|goals1=
|goals2=
|stadium=«[[Hard Rock (варзишгоҳ)|Варзишгоҳи Hard Rock]]»
|location=[[Майами-Гарденс]]
|attendance=
|referee=
|report=https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289291/400021542
}}&lt;section end=&quot;3rd&quot; /&gt;

== Финал ==
{{main|Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026, финал}}
&lt;section begin=&quot;Final&quot; /&gt;{{Football box
|date=19 июл 2026
|time=15:00 [[UTC−04:00|UTC−4]]
|team1=&lt;!--{{Футбол|}}--&gt;Ғолиби бозии № 101
|score={{score link| Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ#Финал|Бозӣ № 104}}
|team2=&lt;!--{{Футбол|}}--&gt;Ғолиби бозии № 102
|goals1=
|goals2=
|stadium=«[[MetLife (варзишгоҳ)|Варзишгоҳи MetLife]]»
|location=[[Ратерфорди шарқӣ]]
|attendance=
|referee=
|report=https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289292/400021543
}}&lt;section end=&quot;Final&quot; /&gt;

== Эзоҳ ==
{{notelist}}
{{эзоҳ}}

== Пайвандҳо ==
* [https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026 Вебгоҳи расмии мусобиқа]{{ref|en}}
{{Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026}}

[[Гурӯҳ:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026|Марҳилаи ҳазфӣ]]
[[Гурӯҳ:Плей-оффи Ҷомҳои ҷаҳонии футбол|2026]]</text>
      <sha1>p56nnqoibxcjj7ymg2rq89lnsgwy58g</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1479649</id>
      <parentid>1479618</parentid>
      <timestamp>2026-07-09T08:31:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yoonoos.tj</username>
        <id>27005</id>
      </contributor>
      <comment>/* Португалия — Испониё */</comment>
      <origin>1479649</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="143070" sha1="b8ksgf5pbdnedfu2zyyrtkw4efk5g5d" xml:space="preserve">{{main|Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026}}
'''Марҳилаи ҳазфии Ҷоми ҷаҳонии футболи соли 2026''' — марҳилаи дуюм ва хотимавии мусобиқот, ки пас аз анҷоми марҳилаи гурӯҳӣ оғоз мешавад ва аз 28 июн то 19 июли 2026 давом мекунад. Дар ин марҳила 32 даста ба тарзи [[системаи олимпӣ]] (яъне баъди ҳар бохт даста хориҷ мешавад) рақобат мекунанд.

Қаҳрамони ҷаҳон дар [[Финали ҷоми ҷаҳонии футбол 2026|бозии финалӣ]], ки 19 июл дар варзишгоҳи «[[MetLife (варзишгоҳ)|Варзишгоҳи MetLife]]» дар [[Ратерфорди шарқӣ]] баргузор мешавад, муайян хоҳад шуд&lt;ref name=&quot;match schedule&quot;&gt;{{cite web |url=https://digitalhub.fifa.com/m/1be9ce37eb98fcc5/original/FWC26-Match-Schedule_English.pdf |title=FIFA World Cup 26 – Match Schedule |website=fifa.com |publisher=[[ФИФА]] |date=2024-02-04 |lang=en}}&lt;/ref&gt;.

Дар марҳилаи ҳазфӣ 32 мунтахаби миллӣ иштирок мекунанд: 24 дастае, ки дар гурӯҳҳои худ ҷойҳои якум ва дуюмро касб намудаанд, инчунин 8 дастае, ки бо [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026#Раддабандии дастаҳои ҷойи сеюм|беҳтарин нишондиҳанда миёни дастаҳои ҷойи сеюм]] роҳхат гирифтаанд.
Дар ин марҳила 32 бозӣ баргузор мешавад, аз ҷумла бозӣ барои ҷойи сеюм&lt;ref name=&quot;regulations&quot;&gt;{{cite web |url=https://digitalhub.fifa.com/m/636f5c9c6f29771f/original/FWC2026_regulations_EN.pdf |title=FIFA World Cup 2026 Regulations |website=fifa.com |publisher=[[ФИФА]] |date=2025 |lang=en |archive-date=2025-06-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250623212158/https://digitalhub.fifa.com/m/636f5c9c6f29771f/original/FWC2026_regulations_EN.pdf |url-status=live}}&lt;/ref&gt;.

== Қоидаҳо ==
Агар пас аз анҷоми 90 дақиқаи вақти асосӣ ҳисоби бозӣ мусовӣ бимонад, [[Вақти иловагӣ#Футбол|вақти иловагӣ]] (ду нимаи 15-дақиқаӣ) таъйин карда мешавад. Агар пас аз анҷоми вақти иловагӣ низ ҳисоб мусовӣ боқӣ монад, барои муайян намудани ғолиб [[Силсилазарбаҳои пеналти|силсилазарбаҳои пеналти]] баргузор мегардад&lt;ref name=&quot;regulations&quot;/&gt;.

Замони оғози ҳамаи бозиҳо бо вақти маҳаллӣ нишон дода шудааст&lt;ref name=&quot;match schedule&quot; /&gt;.

Дар зер ҷадвали бозиҳои даври 1/16 финал оварда шудааст&lt;ref name=&quot;regulations&quot; /&gt;:
* '''Бозӣ № 73''': Ҷойи дуюми гурӯҳи A — Ҷойи дуюми гурӯҳи B
* '''Бозӣ № 74''': Ғолиби гурӯҳи E — Ҷойи сеюми гурӯҳҳои A/B/C/D/F
* '''Бозӣ № 75''': Ғолиби гурӯҳи F — Ҷойи дуюми гурӯҳи C
* '''Бозӣ № 76''': Ғолиби гурӯҳи C — Ҷойи дуюми гурӯҳи F
* '''Бозӣ № 77''': Ғолиби гурӯҳи I — Ҷойи сеюми гурӯҳҳои C/D/F/G/H
* '''Бозӣ № 78''': Ҷойи дуюми гурӯҳи E — Ҷойи дуюми гурӯҳи I
* '''Бозӣ № 79''': Ғолиби гурӯҳи A — Ҷойи сеюми гурӯҳҳои C/E/F/H/I
* '''Бозӣ № 80''': Ғолиби гурӯҳи L — Ҷойи сеюми гурӯҳҳои E/H/I/J/K
* '''Бозӣ № 81''': Ғолиби гурӯҳи D — Ҷойи сеюми гурӯҳҳои B/E/F/I/J
* '''Бозӣ № 82''': Ғолиби гурӯҳи G — Ҷойи сеюми гурӯҳҳои A/E/H/I/J
* '''Бозӣ № 83''': Ҷойи дуюми гурӯҳи K — Ҷойи дуюми гурӯҳи L
* '''Бозӣ № 84''': Ғолиби гурӯҳи H — Ҷойи дуюми гурӯҳи J
* '''Бозӣ № 85''': Ғолиби гурӯҳи B — Ҷойи сеюми гурӯҳҳои E/F/G/I/J
* '''Бозӣ № 86''': Ғолиби гурӯҳи J — Ҷойи дуюми гурӯҳи H
* '''Бозӣ № 87''': Ғолиби гурӯҳи K — Ҷойи сеюми гурӯҳҳои D/E/I/J/L
* '''Бозӣ № 88''': Ҷойи дуюми гурӯҳи D — Ҷойи дуюми гурӯҳи G

=== Комбинатсияҳои эҳтимолии бозиҳои 1/16 ниҳоӣ ===
Эҳтимоли комбинатсияҳои бозиҳои 1/16 ниҳоӣ бо ҳузури дастаҳое, ки дар марҳилаи гурӯҳӣ мақоми сеюмро касб кардаанд ба гурӯҳҳои мушаххасе вобаста буд, ки аз онҳо 8 дастаи беҳтарини ҷойи сеюм ба марҳилаи ҳассос роҳ меёфтанд&lt;ref name=&quot;regulations&quot;/&gt;.

{{Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Комбинатсияҳои ҷойҳои сеюм}}

== Иштирокчиён ==
Дар марҳилаи ҳазфӣ 24 дастае, ки дар гурӯҳҳои худ ҷойҳои якум ва дуюмро касб кардаанд, бо ҳамроҳии 8 дастаи беҳтарини ҷойи сеюм ҳузур хоҳанд дошт.

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
!Гурӯҳ 
!style=&quot;width:150px&quot;|Ғолиб
!style=&quot;width:150px&quot;|Ҷойи дуюм
!style=&quot;width:150px&quot;|Ҷойи сеюм&lt;br&gt;([[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026#Раддабандии дастаҳои ҷойи сеюм|8 дастаи беҳтарин]])
|-
![[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи A|A]]
| {{Футбол|MEX}}
| {{Футбол|RSA}}
!
|-
![[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи B|B]]
| {{Футбол|SUI}}
| {{Футбол|CAN}}
| {{Футбол|BIH}}
|-
![[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи C|C]]
| {{Футбол|BRA}}
| {{Футбол|MAR}}
!
|-
![[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи D|D]]
| {{Футбол|USA}}
| {{Футбол|AUS}}
| {{Футбол|PAR}}
|-
![[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи E|E]]
| {{Футбол|GER}}
| {{Футбол|CIV}}
| {{Футбол|ECU}}
|-
![[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи F|F]]
| {{Футбол|NED}}
| {{Футбол|JPN}}
| {{Футбол|SWE}}
|-
![[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи G|G]]
| {{Футбол|BEL}}
| {{Футбол|EGY}}
!
|-
![[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи H|H]]
| {{Футбол|ESP}}
| {{Футбол|CPV}}
!
|-
![[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи I|I]]
| {{Футбол|FRA}}
| {{Футбол|NOR}}
| {{Футбол|SEN}}
|-
![[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи J|J]]
| {{Футбол|ARG}}
| {{Футбол|AUT}}
| {{Футбол|ALG}}
|-
![[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи K|K]]
| {{Футбол|COL}}
| {{Футбол|POR}}
| {{Футбол|COD}}
|-
![[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи L|L]]
| {{Футбол|ENG}}
| {{Футбол|CRO}}
| {{Футбол|GHA}}
|}

== Тури марҳилаи ҳазфӣ ==
Дар зер ҷадвали мусобиқот оварда шудааст. Дастаҳои баранда бо ҳарфҳои ғафс нишон дода шудаанд.

&lt;section begin=Bracket /&gt;{{#invoke:RoundN|N32
|style=white-space:nowrap|widescore=yes|bold_winner=high|3rdplace=yes
|RD1=[[#1/16 ниҳоӣ|1/16 ниҳоӣ]]
|RD2=[[#1/8 ниҳоӣ|1/8 ниҳоӣ]]
|RD3=[[#1/4 ниҳоӣ|1/4 ниҳоӣ]]
|RD4=[[#Нимниҳоӣ|Нимниҳоӣ]]
|RD5=[[#Финал|Финал]]
|Consol=[[#Бозӣ барои ҷойи 3-юм|Бозӣ барои ҷойи 3-юм]]
&lt;!--Сана — Макон|Даста 1|Ҳисоб 1|Даста 2|Ҳисоб 2--&gt;
&lt;!--1/16 ниҳоӣ--&gt;
|29 июн — [[Gillette (варзишгоҳ)|Фоксборо]]|{{Футбол|GER}}| 1 (3)|{{Футбол|PAR}} ([[Силсилазарбаҳои пеналтӣ|пен.]])|1 (4)
|30 июн — [[MetLife (варзишгоҳ)|Ратерфорди шарқӣ]]|{{Футбол|FRA}}|3|{{Футбол|SWE}}|0
|28 июн — [[SoFi (варзишгоҳ)|Инглвуд]]|{{Футбол|RSA}}|0|{{Футбол|CAN}}|1
|29 июн — [[BBVA (варзишгоҳ)|Гвадалупе]]|{{Футбол|NED}}|1 (2)|{{Футбол|MAR}} ([[Силсилазарбаҳои пеналтӣ|пен.]])|1 (3)
|2 июл — [[Бимо Филд|Торонто]]|{{Футбол|POR}}|2|{{Футбол|CRO}}|1
|2 июл — [[SoFi (варзишгоҳ)|Инглвуд]]|{{Футбол|ESP}}|3|{{Футбол|AUT}}|0
|1 июл — [[Levi's (варзишгоҳ)|Санта-Клара]]|{{Футбол|USA}}|2|{{Футбол|BIH}}|0
|1 июл — [[Lumen (варзишгоҳ)|Сиэтл]]|{{Футбол|BEL}} {{aet}}|3|{{Футбол|SEN}}|2
|29 июн — [[NRG (варзишгоҳ)|Ҳюстон]]|{{Футбол|BRA}}|2|{{Футбол|JPN}}|1
|30 июн — [[AT&amp;T (варзишгоҳ)|Арлингтон]]|{{Футбол|CIV}}|1|{{Футбол|NOR}}|2
|30 июн — [[Варзишгоҳи Азтека|Мехико]]|{{Футбол|MEX}}|2|{{Футбол|ECU}}|0
|1 июл — [[Мерседес-Бенс (варзишгоҳ)|Атланта]]|{{Футбол|ENG}}|2|{{Футбол|COD}}|1
|3 июл — [[Hard Rock (варзишгоҳ)|Майами-Гарденс]]|{{Футбол|ARG}} {{aet}}|3|{{Футбол|CPV}}|2
|3 июл — [[AT&amp;T (варзишгоҳ)|Арлингтон]]|{{Футбол|AUS}}|1 (2)|{{Футбол|EGY}} ([[Силсилазарбаҳои пеналтӣ|пен.]])|1 (4)
|2 июл — [[BC Place (варзишгоҳ)|Ванкувер]]|{{Футбол|SUI}}|2|{{Футбол|ALG}}|0
|3 июл — [[Варзишгоҳи Эрровҳед|Канзас-Сити]]|{{Футбол|COL}}|1|{{Футбол|GHA}}|0
&lt;!--1/8 ниҳоӣ --&gt;
|4 июл — [[Lincoln Financial (варзишгоҳ)|Филаделфия]]|{{Футбол|PAR}}|0|{{Футбол|FRA}}|1
|4 июл — [[NRG (варзишгоҳ)|Ҳюстон]]|{{Футбол|CAN}}|0|{{Футбол|MAR}}|3
|6 июл — [[AT&amp;T (варзишгоҳ)|Арлингтон]]|{{Футбол|POR}}||{{Футбол|ESP}}|
|6 июл — [[Lumen (варзишгоҳ)|Сиэтл]]|{{Футбол|USA}}||{{Футбол|BEL}}|
|5 июл — [[MetLife (варзишгоҳ)|Ратерфорди шарқӣ]]|{{Футбол|BRA}}|1|{{Футбол|NOR}}|2
|5 июл — [[Варзишгоҳи Азтека|Мехико]]|{{Футбол|MEX}}||{{Футбол|ENG}}|
|7 июл — [[Мерседес-Бенс (варзишгоҳ)|Атланта]]|{{Футбол|ARG}}||{{Футбол|EGY}}|
|7 июл — [[BC Place (варзишгоҳ)|Ванкувер]]|{{Футбол|SUI}}||{{Футбол|COL}}|
&lt;!--1/4 ниҳоӣ--&gt;
|9 июл — [[Gillette (варзишгоҳ)|Фоксборо]]|{{Футбол|FRA}}||{{Футбол|MAR}}|
|10 июл — [[SoFi (варзишгоҳ)|Инглвуд]]|&lt;!--{{Футбол|}}--&gt;Ғолиби бозии № 93||&lt;!--{{Футбол|}}--&gt;Ғолиби бозии № 94|
|11 июл — [[Hard Rock (варзишгоҳ)|Майами-Гарденс]]|{{Футбол|NOR}}||&lt;!--{{Футбол|}}--&gt;Ғолиби бозии № 92|
|11 июл — [[Варзишгоҳи Эрровҳед|Канзас-Сити]]|&lt;!--{{Футбол|}}--&gt;Ғолиби бозии № 95||&lt;!--{{Футбол|}}--&gt;Ғолиби бозии № 96|
&lt;!--Нимниҳоӣ--&gt;
|14 июл — [[AT&amp;T (варзишгоҳ)|Арлингтон]]|&lt;!--{{Футбол|}}--&gt;Ғолиби бозии № 97||&lt;!--{{Футбол|}}--&gt;Ғолиби бозии № 98|
|15 июл — [[Мерседес-Бенс (варзишгоҳ)|Атланта]]|&lt;!--{{Футбол|}}--&gt;Ғолиби бозии № 99||&lt;!--{{Футбол|}}--&gt;Ғолиби бозии № 100|
&lt;!--Финал--&gt;
|19 июл — [[MetLife (варзишгоҳ)|Ратерфорди шарқӣ]]|&lt;!--{{Футбол|}}--&gt;Ғолиби бозии № 101||&lt;!--{{Футбол|}}--&gt;Ғолиби бозии № 102|
&lt;!--Бозӣ барои ҷойи сеюм--&gt;
|18 июл — [[Hard Rock (варзишгоҳ)|Майами-Гарденс]]|&lt;!--{{Футбол|}}--&gt;Мағлуби бозии № 101||&lt;!--{{Футбол|}}--&gt;Мағлуби бозии № 102|
}}&lt;section end=Bracket /&gt;

== 1/16 ниҳоӣ ==

=== ҶАҶ — Канада ===
&lt;section begin=R32-1 /&gt;{{Football box
|date=28 июн 2026
|time=12:00 [[UTC−07:00|UTC−7]]
|team1={{Футбол|RSA|||R}}
|score={{score link|Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ#ҶАҶ — Канада|0:1}}
|team2={{Футбол|CAN}}
|goals1=
|goals2=[[Стивен Эуштакиу]] {{гол|90+2}}
|stadium=«[[SoFi (варзишгоҳ)|Варзишгоҳи SoFi]]»
|location=[[Инглвуд (Калифорния)|Инглвуд]]
|attendance=69 237
|referee= {{Парчами Португалия}} [[Жуан Пинейру]]
|report=https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021518
}}&lt;section end=R32-1 /&gt;

{| width=92%
|-
|{{Либоси тими футбол
 |pattern_la = _rsa26h
 |pattern_b  = _rsa26h
 |pattern_ra = _rsa26h
 |pattern_sh = _rsa26h
 |pattern_so =
 |leftarm    =
 |body       =
 |rightarm   =
 |shorts     =
 |socks      = FFF000
 |title      = ҶАҶ&lt;ref name=&quot;RSA-CAN line-ups&quot;&gt;{{Cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12527/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – South Africa v. Canada |publisher=[[ФИФА]] |lang=en |date=2026-06-28 |access-date=2026-06-28}}&lt;/ref&gt;
}}
|{{Либоси тими футбол
 |pattern_la = _can26t
 |pattern_b  = _can26t
 |pattern_ra = _can26t
 |pattern_sh = _can26t
 |pattern_so =
 |leftarm    =
 |body       =
 |rightarm   =
 |shorts     =
 |socks      = 000000
 |title      = Канада&lt;ref name=&quot;RSA-CAN line-ups&quot;/&gt;
}}
|}

{| width=&quot;100%&quot;
|valign=&quot;top&quot; width=&quot;40%&quot;|
{| style=&quot;font-size:90%&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot;
|-
!width=31| !!width=25|
|-
|Д ||'''1''' ||[[Ронвен Вилямс]] {{Капитан варзиш}}
|-
|Ҳим ||'''20'''||[[Хулисо Мудау]]
|-
|Ҳим ||'''21'''||[[Име Окон]]
|-
|Ҳим ||'''14'''||[[Мбекезели Мбокази]]
|-
|Ҳим ||'''6''' ||[[Обри Модиба]]
|-
|ММ ||'''13'''||[[Сфифело Ситҳоул]]
|-
|ММ ||'''4''' ||[[Тебоҳо Мокоена]]
|-
|ММ ||'''12'''||[[Тапело Масеко]] || || {{suboff|86}}
|-
|ММ ||'''10'''||[[Релебоҳил Мофокенг]] || || {{suboff|46}}
|-
|ММ ||'''7''' ||[[Освин Апполлис]]
|-
|Ҳам ||'''17'''||[[Эвиденс Макгопа]] || || {{suboff|86}}
|-
|colspan=3|'''Эҳтиётӣ:'''
|-
|ММ ||'''5''' ||[[Таленте Мбата]] || || {{subon|46}}
|-
|Ҳам ||'''15'''||[[Икраам Рейнерс]] || || {{subon|86}}
|-
|Ҳам ||'''8''' ||[[Тшепанг Мореми]] || || {{subon|86}}
|-
|colspan=3|'''Сармураббӣ:'''
|-
|colspan=3|{{Парчами Белгия}} [[Ҳуго Брос]]
|}
|valign=&quot;top&quot;|[[Акс:RSA-CAN 2026-06-28.svg|300px]]
|valign=&quot;top&quot; width=&quot;50%&quot;|
{| style=&quot;font-size:90%; margin:auto&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot;
|-
!width=31| !!width=25|
|-
|Д ||'''16'''||[[Максим Крепо]]
|-
|Ҳим ||'''2''' ||[[Алистэр Ҷонстон]]
|-
|Ҳим ||'''15'''||[[Моиз Бомбито]] || || {{suboff|59}}
|-
|Ҳим ||'''13'''||[[Дерек Корнилюс]]
|-
|Ҳим ||'''22'''||[[Ричи Ларея]]
|-
|ММ ||'''17'''||[[Тейҷон Бюкенен]] || || {{suboff|75}}
|-
|ММ ||'''25'''||[[Нейтан Салиба]] || {{Yel|54}} || {{suboff|59}}
|-
|ММ ||'''7''' ||[[Стивен Эуштакиу]] {{Капитан варзиш}}
|-
|ММ ||'''11'''||[[Лиам Миллар]] || || {{suboff|70}}
|-
|Ҳам ||'''10'''||[[Ҷонатан Дэвид]]
|-
|Ҳам ||'''12'''||[[Тани Олувасейи]] || || {{suboff|70}}
|-
|colspan=3|'''Эҳтиётӣ:'''
|-
|Ҳим ||'''23'''||[[Нико Сигур]] || {{yel|67}} || {{subon|59}}
|-
|Ҳим ||'''4''' ||[[Люк де Фужрол]] || || {{subon|59}}
|-
|Ҳам ||'''24'''||[[Промис Дэвид]] || || {{subon|70}}
|-
|ММ ||'''14'''||[[Ҷейкоб Шаффелберг]] || || {{subon|70}}
|-
|Ҳим ||'''19'''||[[Алфонсо Дейвис]] || || {{subon|75}}
|-
|colspan=3|'''Сармураббӣ:'''
|-
|colspan=3|{{Парчами ИМА}} [[Ҷесси Марш]]
|}
|}

{| style=&quot;width:100%; font-size:90%;&quot;
|
'''Беҳтарин бозикуни бозӣ:'''
&lt;br&gt;[[Стивен Эуштакиу]] (Канада)&lt;ref name=&quot;MOTM&quot;&gt;{{Cite web |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/michelob-ultra-superior-player-of-match-winner |title=Michelob Ultra Superior Player of the Match – every winner |publisher=[[ФИФА]] |lang=en |date=2026-06-28 |access-date=2026-06-28}}&lt;/ref&gt;

'''[[Кӯмакдовар (футбол)|Кӯмакдоварон]]&lt;ref name=&quot;RSA-CAN line-ups&quot;/&gt;:'''
&lt;br&gt;Бруну Жезуш ([[Федератсияи футболи Португалия|Португалия]])
&lt;br&gt;Лусиану Майя ([[Федератсияи футболи Португалия|Португалия]])
&lt;br&gt;'''Довари чаҳорум:'''
&lt;br&gt;Умар ал-Алӣ ([[Анҷумани футболи Имороти Муттаҳидаи Арабӣ|АМА]])
&lt;br&gt;'''Кӯмакдовари эҳтиётӣ:'''
&lt;br&gt;Муҳаммад Ал-Ҳаммодӣ ([[Анҷумани футболи Имороти Муттаҳидаи Арабӣ|АМА]])
&lt;br&gt;'''[[Кӯмакдовари видеоӣ|Кӯмакдовари видеоӣ (VAR)]]:'''
&lt;br&gt;[[Карлос дел Серро Гранде]] ([[Федератсияи футболи шоҳигарии Испониё|Испониё]])
&lt;br&gt;'''Ёвари кӯмакдовари видеоӣ:'''
&lt;br&gt;Родолфо Тоски ([[Конфедератсияи футболи Бразилия|Бразилия]])
&lt;br&gt;'''Ёвари дуюми кӯмакдовари видеоӣ:'''
&lt;br&gt;Эрнан Мастранхело ([[Анҷумани футболи Аргентина|Аргентина]])
|}

=== Бразилия — Ҷопон ===
&lt;section begin=R32-2 /&gt;{{Football box
|date=29 июн 2026
|time=12:00 [[UTC−05:00|UTC−5]]
|team1={{Футбол|BRA|||R}}
|score={{score link|Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ#Бразилия — Ҷопон|2:1}}
|team2={{Футбол|JPN}}
|goals1=
* [[Каземиро]] {{гол|56}}
* [[Габриэл Мартинелли]] {{гол|90+6}}
|goals2=
* [[Кайсю Сано]] {{гол|29}}
|stadium=«[[NRG (варзишгоҳ)|Варзишгоҳи NRG]]»
|location=[[Ҳюстон]]
|attendance=68 777
|referee={{Парчами Италия}} [[Мауритсио Мариани]]
|report=https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021516
}}&lt;section end=R32-2 /&gt;

{| width=92%
|-
|{{Либоси тими футбол
 |pattern_la = _bra26h
 |pattern_b  = _bra26h
 |pattern_ra = _bra26h
 |pattern_sh = _bra26h
 |pattern_so = _bra26hl
 |leftarm    =
 |body       =
 |rightarm   =
 |shorts     =
 |socks      =
 |title      = Бразилия&lt;ref name=&quot;BRA-JPN line-ups&quot;&gt;{{Cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12525/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – Brazil v. Japan |publisher=[[ФИФА]] |lang=en |date=2026-06-29 |access-date=2026-06-29}}&lt;/ref&gt;
}}
|{{Либоси тими футбол
 |pattern_la = _jap26a
 |pattern_b  = _jap26a
 |pattern_ra = _jap26a
 |pattern_sh = _jap26a
 |pattern_so = _jap26a2l
 |leftarm    =
 |body       =
 |rightarm   =
 |shorts     =
 |socks      = 000000
 |title      = Ҷопон&lt;ref name=&quot;BRA-JPN line-ups&quot;/&gt;
}}
|}

{| width=&quot;100%&quot;
|valign=&quot;top&quot; width=&quot;40%&quot;|
{| style=&quot;font-size:90%&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot;
|-
!width=31| !!width=25|
|-
|Д ||'''1''' ||[[Алиссон Беккер]]
|-
|Ҳим ||'''13'''||[[Данило (футболбоз, тав. 1991)|Данило Луис]] || {{Yel|48}}
|-
|Ҳим ||'''4''' ||[[Маркинюс]] {{Капитан варзиш}}
|-
|Ҳим ||'''3''' ||[[Габриэл Дус Сантос Магаляйнс|Габриэл]]
|-
|Ҳим ||'''16'''||[[Дуглас Сантос (футболбоз, тав. 1994)|Дуглас Сантос]]
|-
|ММ ||'''5''' ||[[Каземиро]] || {{Yel|14}} || {{Suboff|90+1}}
|-
|ММ ||'''8''' ||[[Бруно Гимарайнс]] || || {{Suboff|90+7}}
|-
|ММ ||'''20'''||[[Лукас Пакета]]
|-
|Ҳам ||'''26'''||[[Райан Симплисио Роша|Райан]]
|-
|Ҳам ||'''9''' ||[[Матеус Куня]] || || {{Suboff|65}}
|-
|Ҳам ||'''7''' ||[[Винисиус Ҷуниор]]
|-
|colspan=3|'''Эҳтиётӣ:'''
|-
|Ҳам ||'''19'''||[[Эндрик Фелипе|Эндрик]] || || {{Subon|46}}
|-
|Ҳам ||'''22'''||[[Габриэл Мартинелли]] || || {{Subon|65}}
|-
|ММ ||'''17'''||[[Фабиню (футболбоз, тав. 1993)|Фабиню]] || || {{Subon|90+1}}
|-
|ММ ||'''18'''||[[Данило (футболбоз, тав. 2001)|Данило Сантос]] || || {{Subon|90+7}}
|-
|colspan=3|'''Сармураббӣ:'''
|-
|colspan=3|{{Парчами Италия}} [[Карло Анчелотти]]
|}
|valign=&quot;top&quot;|[[Акс:BRA-JPN 2026-06-29.svg|300px]]
|valign=&quot;top&quot; width=&quot;50%&quot;|
{| style=&quot;font-size:90%; margin:auto&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot;
|-
!width=31| !!width=25|
|-
|Д ||'''1''' ||[[Дзион Судзуки]]
|-
|Ҳим ||'''22'''||[[Такеҳиро Томиясу]]
|-
|Ҳим ||'''3''' ||[[Сёго Танигути]]
|-
|Ҳим ||'''21'''||[[Ҳироки Ито]]
|-
|ММ ||'''10'''||[[Ритсу Доан]] {{Капитан варзиш}} || || {{Suboff|66}}
|-
|ММ ||'''24'''||[[Кайсю Сано]] || {{Yel|12}}
|-
|ММ ||'''15'''||[[Даити Камада]] || {{Yel|45}} || {{Suboff|78}}
|-
|ММ ||'''13'''||[[Кэйто Накамура]] || || {{Suboff|66}}
|-
|Ҳам ||'''14'''||[[Дзюнъя Ито]] || || {{Suboff|78}}
|-
|Ҳам ||'''18'''||[[Аясэ Уэда]]
|-
|Ҳам ||'''11'''||[[Дайдзен Маэда]] || || {{Suboff|90+7}}
|-
|colspan=3|'''Эҳтиётӣ:'''
|-
|Ҳим ||'''25'''||[[Дзюнносукэ Судзуки]] || {{Yel|84}} || {{Subon|66}}
|-
|Ҳим ||'''2''' ||[[Юкинари Сугавара]] || || {{Subon|66}}
|-
|Ҳам ||'''6''' ||[[Сюто Матино]] || || {{Subon|78}}
|-
|ММ ||'''7''' ||[[Ао Танака]] || || {{Subon|78}}
|-
|Ҳам ||'''19'''||[[Коки Огава]] || || {{Subon|90+7}}
|-
|colspan=3|'''Сармураббӣ:'''
|-
|colspan=3|[[Ҳаҷиме Мориясу]]
|}
|}

{| style=&quot;width:100%; font-size:90%;&quot;
|
'''Беҳтарин бозикуни бозӣ:'''
&lt;br&gt;[[Каземиро]] (Бразилия)&lt;ref name=&quot;MOTM&quot;/&gt;

'''[[Кӯмакдовар (футбол)|Кӯмакдоварон]]&lt;ref name=&quot;BRA-JPN line-ups&quot;/&gt;:'''
&lt;br&gt;Даниэле Биндони ([[Федератсияи футболи Итолиё|Итолиё]])
&lt;br&gt;Алберто Тегони ([[Федератсияи футболи Итолиё|Итолиё]])
&lt;br&gt;'''Довари чаҳорум:'''
&lt;br&gt;[[Сандро Шерер]] ([[Иттиҳоди футболи Швейтсария|Швейтсария]])
&lt;br&gt;'''Кӯмакдовари эҳтиётӣ:'''
&lt;br&gt;Стефан Де Алмейда ([[Иттиҳоди футболи Швейтсария|Швейтсария]])
&lt;br&gt;'''[[Кӯмакдовари видеоӣ|Кӯмакдовари видеоӣ (VAR)]]:'''
&lt;br&gt;Марко Ди Белло ([[Федератсияи футболи Итолиё|Итолиё]])
&lt;br&gt;'''Ёвари кӯмакдовари видеоӣ:'''
&lt;br&gt;Иван Бебек ([[Иттиҳоди футболи Хорватия|Хорватия]])
&lt;br&gt;'''Ёвари дуюми кӯмакдовари видеоӣ:'''
&lt;br&gt;Ҷо Дикерсон ([[Федератсияи футболи ИМА|ИМА]])
|}

=== Олмон — Парагвай ===
&lt;section begin=R32-3 /&gt;{{Football box
|date=29 июн 2026
|time=16:30 [[UTC−04:00|UTC−4]]
|team1={{Футбол|GER|||R}}
|score={{score link|Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ#Олмон — Парагвай|1:1}}
|aet=yes
|team2={{Футбол|PAR}}
|goals1=[[Кай Ҳавертс]] {{гол|54}}
|goals2=[[Хулио Энсисо]] {{гол|42}}
|penalties1=
*[[Кай Ҳавертс]] {{penmiss}}
*[[Ёзуа Киммих]] {{pengoal}}
*[[Ҷамол Мусиала]] {{pengoal}}
*[[Ник Волтемаде]] {{penmiss}}
*[[Надим Амирӣ]] {{pengoal}}
*[[Ёнатан Та]] {{penmiss}}
|penaltyscore=3–4
|penalties2=
*{{pengoal}} [[Маурисио Магаляйнс Прадо|Маурисио]]
*{{pengoal}} [[Густаво Гомес]]
*{{pengoal}} [[Матиас Галарса]]
*{{penmiss}} [[Антонио Санабрия]]
*{{penmiss}} [[Фабиан Балбуена]]
*{{pengoal}} [[Хосе Канале]]
|stadium=«[[Gillette (варзишгоҳ)|Варзишгоҳи Gillette]]»
|location=[[Фоксборо]]
|attendance=63 945
|referee={{Парчами Марокаш}} [[Ҷалол Ҷойед]]
|report=https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021513
}}&lt;section end=&quot;R32-3&quot; /&gt;

{| width=92%
|-
|{{Либоси тими футбол
 |pattern_la = _ger26h
 |pattern_b  = _ger26h
 |pattern_ra = _ger26h
 |pattern_sh = _ger26h2
 |pattern_so = _ger26hl
 |leftarm    =
 |body       =
 |rightarm   =
 |shorts     =
 |socks      = FFFFFF
 |title      = Олмон&lt;ref name=&quot;GER-PAR line-ups&quot;&gt;{{Cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12522/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – Germany v. Paraguay |publisher=[[ФИФА]] |lang=en |date=2026-06-29 |access-date=2026-06-29}}&lt;/ref&gt;
}}
|{{Либоси тими футбол
 |pattern_la  = _par26A
 |pattern_b   = _par26A
 |pattern_ra  = _par26A
 |pattern_sh  = _par26A
 |pattern_so  = _par26al
 |leftarm     =
 |body        =
 |rightarm    =
 |shorts      =
 |socks       =
 |title      = Парагвай&lt;ref name=&quot;GER-PAR line-ups&quot;/&gt;
}}
|}

{| width=&quot;100%&quot;
|valign=&quot;top&quot; width=&quot;40%&quot;|
{| style=&quot;font-size:90%&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot;
|-
!width=31| !!width=25|
|-
|Д ||'''1''' ||[[Мануел Нойер]]
|-
|Ҳим ||'''6''' ||[[Ёзуа Киммих]] {{Капитан варзиш}}
|-
|Ҳим ||'''2''' ||[[Антонио Рӯдигер]] || || {{Suboff|110}}
|-
|Ҳим ||'''4''' ||[[Ёнатан Та]]
|-
|Ҳим ||'''18'''||[[Натаниел Браун]]
|-
|ММ ||'''23'''||[[Феликс Нмеча]] || || {{Suboff|46}}
|-
|ММ ||'''5''' ||[[Александар Павлович]] || || {{Suboff|79}}
|-
|ММ ||'''19'''||[[Лерой Зане]] || || {{Suboff|88}}
|-
|ММ ||'''7''' ||[[Кай Ҳавертс]] || {{Yel|106}}
|-
|ММ ||'''17'''||[[Флориан Виртс]] || || {{Suboff|110}}
|-
|Ҳам ||'''26'''||[[Дениз Ундав]] || || {{Suboff|63}}
|-
|colspan=3|'''Эҳтиётӣ:'''
|-
|ММ ||'''8''' ||[[Леон Горетска]] || || {{Subon|46}}
|-
|ММ ||'''10'''||[[Ҷамол Мусиала]] || {{Yel|115}} || {{Subon|63}}
|-
|Ҳим ||'''3''' ||[[Валдемар Антон]] || || {{Subon|79}}
|-
|Ҳам ||'''11'''||[[Ник Волтемаде]] || || {{Subon|88}}
|-
|Ҳим ||'''24'''||[[Малик Тшау]] || || {{Subon|110}}
|-
|ММ ||'''20'''||[[Надим Амирӣ]] || || {{Subon|110}}
|-
|colspan=3|'''Дигар ҷазоҳои интизомӣ:'''
|-
|{{abbr|ҲФ|Узви ҳайати фаннӣ (ёвари мураббӣ)}} ||'''—''' || Мадс Буттгерайт || {{Yel|116}}
|-
|colspan=3|'''Сармураббӣ:'''
|-
|colspan=3|[[Юлиан Нагелсман]] || {{Yel|105+1}}
|}
|valign=&quot;top&quot;|[[Акс:GER-PAR 2026-06-29.svg|300px]]
|valign=&quot;top&quot; width=&quot;50%&quot;|
{| style=&quot;font-size:90%; margin:auto&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot;
|-
!width=31| !!width=25|
|-
|Д ||'''12'''||[[Орландо Хил]]
|-
|Ҳим ||'''4''' ||[[Хуан Хосе Касерес]] || || {{Suboff|99}}
|-
|Ҳим ||'''15'''||[[Густаво Гомес]] {{Капитан варзиш}}
|-
|Ҳим ||'''13'''||[[Хосе Канале]]
|-
|Ҳим ||'''6''' ||[[Хуниор Алонсо]] || || {{Suboff|120+2}}
|-
|ММ ||'''10'''||[[Мигел Алмирон]] || || {{Suboff|91}}
|-
|ММ ||'''16'''||[[Дамян Бобадийя]] || || {{Suboff|99}}
|-
|ММ ||'''14'''||[[Андрес Кубас]] || {{Yel|65}}
|-
|ММ ||'''23'''||[[Матиас Галарса]] || {{Yel|117}}
|-
|Ҳам ||'''21'''||[[Габриэл Авалос]] || || {{Suboff|55}}
|-
|Ҳам ||'''19'''||[[Хулио Энсисо]] || || {{Suboff|57}}
|-
|colspan=3|'''Эҳтиётӣ:'''
|-
|ММ ||'''24'''||[[Густаво Кабайеро]] || || {{Subon|55}}
|-
|ММ ||'''11'''||[[Маурисио Магаляйнс Прадо|Маурисио]] || || {{Subon|57}}
|-
|Ҳим ||'''2''' ||[[Густаво Веласкес]] || || {{Subon|91}}
|-
|ММ ||'''20'''||[[Брайан Охеда]] || || {{Subon|99}}
|-
|Ҳам ||'''9''' ||[[Антонио Санабрия]] || || {{Subon|99}}
|-
|Ҳим ||'''5''' ||[[Фабиан Балбуена]] || || {{Subon|120+2}}
|-
|colspan=3|'''Дигар ҷазоҳои интизомӣ:'''
|-
|{{abbr|ҲФ|Узви ҳайати фаннӣ (таҳлилгари видео)}} ||'''—''' || Алехандро Хуан || {{Yel|117}}
|-
|colspan=3|'''Сармураббӣ:'''
|-
|colspan=3|{{Парчами Аргентина}} [[Густаво Алфаро]] || {{Yel|105}}
|}
|}

{| style=&quot;width:100%; font-size:90%;&quot;
|
'''Беҳтарин бозикуни бозӣ:'''
&lt;br&gt;[[Орландо Хил]] (Парагвай)&lt;ref name=&quot;MOTM&quot;/&gt;

'''[[Кӯмакдовар (футбол)|Кӯмакдоварон]]&lt;ref name=&quot;GER-PAR line-ups&quot;/&gt;:'''
&lt;br&gt;Закариё Бринси ([[Федератсияи футболи шоҳигарии Марокаш|Марокаш]])
&lt;br&gt;Мустафо Акаркад ([[Федератсияи футболи шоҳигарии Марокаш|Марокаш]])
&lt;br&gt;'''Довари чаҳорум:'''
&lt;br&gt;[[Ма Нин]] ([[Анҷумани футболи  Чин|Чин]])
&lt;br&gt;'''Кӯмакдовари эҳтиётӣ:'''
&lt;br&gt;Чжоу Фэй ([[Анҷумани футболи  Чин|Чин]])
&lt;br&gt;'''[[Кӯмакдовари видеоӣ|Кӯмакдовари видеоӣ (VAR)]]:'''
&lt;br&gt;Татияна Гусман ([[Федератсияи футболи Никарагуа|Никарагуа]])
&lt;br&gt;'''Ёвари кӯмакдовари видеоӣ:'''
&lt;br&gt;Ҳамза ал-Фориқ ([[Федератсияи футболи шоҳигарии Марокаш|Марокаш]])
&lt;br&gt;'''Ёвари дуюми кӯмакдовари видеоӣ:'''
&lt;br&gt;Абдуллоҳ аш-Шаҳрӣ ([[Федератсияи футболи Арабистони Саудӣ|Арабистони Саудӣ]])
|}

=== Нидерланд — Марокаш ===
&lt;section begin=&quot;R32-4&quot; /&gt;{{Football box
|date=29 июн 2026
|time=19:00 [[UTC−06:00|UTC−6]]
|team1={{Футбол|NED|||R}}
|score={{score link|Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ#Нидерланд — Марокаш|1:1}}
|aet=yes
|penaltyscore=2:3
|team2={{Футбол|MAR}}
|goals1=[[Коди Гакпо]] {{гол|72}}
|goals2=[[Исо Диоп]] {{гол|90+1}}
|penalties1=
*[[Тён Копмейнерс]] {{pengoal}}
*[[Ҷастин Клюйверт]] {{penmiss}}
*[[Ваут Вегҳорст]] {{pengoal}}
*[[Квинтен Тимбер]] {{penmiss}}
*[[Крисенсио Саммервилл]] {{penmiss}}
|penaltyscore=2–3
|penalties2=
*{{penmiss}} [[Нейл ал-Айновӣ]]
*{{pengoal}} [[Суфён Раҳимӣ]]
*{{pengoal}} [[Шамсиддин Толибӣ]]
*{{penmiss}} [[Ашраф Ҳакимӣ]]
*{{pengoal}} [[Исмоил Сайборӣ]]
|stadium=«[[BBVA (варзишгоҳ)|Варзишгоҳи BBVA]]»
|location=[[Гвадалупе (Нуэво-Леон)|Гвадалупе]]
|attendance=51 243
|referee={{Парчами Бразилия}} [[Вилтон Сампаё]]
|report=https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021522
}}&lt;section end=&quot;R32-4&quot; /&gt;

{| width=92%
|-
|{{Либоси тими футбол
 |pattern_la = _ned26h
 |pattern_b  = _ned26h
 |pattern_ra = _ned26h
 |pattern_sh = _ned26a
 |pattern_so = 
 |leftarm    = 
 |body       = 
 |rightarm   = 
 |shorts     = 
 |socks      = FF5533
 |title      = Нидерланд&lt;ref name=&quot;NED-MAR line-ups&quot;&gt;{{Cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12531/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – Netherlands v. Morocco |publisher=[[ФИФА]] |lang=en |date=2026-06-29 |access-date=2026-06-29}}&lt;/ref&gt;
}}
|{{Либоси тими футбол
 |pattern_la = _mrc26a
 |pattern_b  = _mrc26a
 |pattern_ra = _mrc26a
 |pattern_sh = _mrc26a
 |pattern_so = _mrc26al
 |leftarm    = 
 |body       = 
 |rightarm   = 
 |shorts     = 
 |socks      = 
 |title      = Марокаш&lt;ref name=&quot;NED-MAR line-ups&quot;/&gt;
}}
|}

{| width=&quot;100%&quot;
|valign=&quot;top&quot; width=&quot;40%&quot;|
{| style=&quot;font-size:90%&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot;
|-
!width=31| !!width=25|
|-
|Д ||'''1''' ||[[Барт Вербрюгген]]
|-
|Ҳам ||'''6''' ||[[Ян Паул ван Ҳекке]]
|-
|Ҳам ||'''4''' ||[[Вирҷил ван Дайк]] {{Капитан варзиш}}
|-
|Ҳам ||'''5''' ||[[Натан Аке]] || || {{Suboff|71}}
|-
|ММ ||'''22'''||[[Дензел Думфрис]]
|-
|ММ ||'''8''' ||[[Райан Гравенберх]] || || {{Suboff|86}}
|-
|ММ ||'''21'''||[[Френки де Йонг]] || || {{Suboff|110}}
|-
|ММ ||'''15'''||[[Микки ван де Вен]] || || {{Suboff|86}}
|-
|Ҳам ||'''24'''||[[Крисенсио Саммервилл]]
|-
|Ҳам ||'''19'''||[[Брайан Бробби]] || || {{Suboff|71}}
|-
|Ҳам ||'''11'''||[[Коди Гакпо]] || || {{Suboff|113}}
|-
|colspan=3|'''Эҳтиётӣ:'''
|-
|ММ ||'''20'''||[[Тён Копмейнерс]] || || {{Subon|71}}
|-
|Ҳам ||'''9''' ||[[Ваут Вегҳорст]] || || {{Subon|71}}
|-
|ММ ||'''26'''||[[Квинтен Тимбер]] || || {{Subon|86}}
|-
|Ҳим ||'''25'''||[[Ёррел Ҳато]] || || {{Subon|86}}
|-
|ММ ||'''3''' ||[[Мартен де Рон]] || || {{Subon|110}}
|-
|ММ ||'''7''' ||[[Ҷастин Клюйверт]] || || {{Subon|113}}
|-
|colspan=3|'''Сармураббӣ:'''
|-
|colspan=3|[[Роналд Куман]]
|}
|valign=&quot;top&quot;|[[Акс:NED-MAR 2026-06-29.svg|300px]]
|valign=&quot;top&quot; width=&quot;50%&quot;|
{| style=&quot;font-size:90%; margin:auto&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot;
|-
!width=31| !!width=25|
|-
|Д ||'''1''' ||[[Ёсин Буну]]
|-
|Ҳим ||'''2''' ||[[Ашраф Ҳакимӣ]] {{Капитан варзиш}}
|-
|Ҳим ||'''14'''||[[Исо Диоп]] || {{Yel|47}}
|-
|Ҳим ||'''18'''||[[Шоди Риёз]] || || {{Suboff|75}}
|-
|Ҳим ||'''3''' ||[[Нуссайр Мазровӣ]]
|-
|ММ ||'''6''' ||[[Аюб Буаддӣ]] || || {{Suboff|79}}
|-
|ММ ||'''24'''||[[Нейл ал-Айновӣ]]
|-
|ММ ||'''10'''||[[Браҳим Диас]] || || {{Suboff|79}}
|-
|ММ ||'''8''' ||[[Аззаддин Уноҳӣ]] || || {{Suboff|86}}
|-
|ММ ||'''23'''||[[Билол ал-Ханнус]] || || {{Suboff|86}}
|-
|Ҳам ||'''11'''||[[Исмоил Сайборӣ]]
|-
|colspan=3|'''Эҳтиётӣ:'''
|-
|Ҳим ||'''26'''||[[Анас Салоҳиддин]] || || {{Subon|75}}
|-
|ММ ||'''16'''||[[Ҷосим Ёсин]] || || {{Subon|79}}
|-
|ММ ||'''15'''||[[Самир ал-Муробат]] || || {{Subon|79}}
|-
|Ҳам ||'''9''' ||[[Суфён Раҳимӣ]] || || {{Subon|86}}
|-
|ММ ||'''7''' ||[[Шамсиддин Толибӣ]] || || {{Subon|86}}
|-
|colspan=3|'''Сармураббӣ:'''
|-
|colspan=3|[[Муҳаммад Ваҳбӣ]]
|}
|}

{| style=&quot;width:100%; font-size:90%;&quot;
|
'''Беҳтарин бозикуни бозӣ:'''
&lt;br&gt;[[Исо Диоп]] (Марокаш)&lt;ref name=&quot;MOTM&quot;/&gt;

'''[[Кӯмакдовар (футбол)|Кӯмакдоварон]]&lt;ref name=&quot;NED-MAR line-ups&quot;/&gt;:'''
&lt;br&gt;Бруно Пирес ([[Конфедератсияи футболи Бразилия|Бразилия]])
&lt;br&gt;Бруно Бошийя ([[Конфедератсияи футболи Бразилия|Бразилия]])
&lt;br&gt;'''Довари чаҳорум:'''
&lt;br&gt;[[Кристиан Гарай]] ([[Федератсияи футболи Чили|Чили]])
&lt;br&gt;'''Кӯмакдовари эҳтиётӣ:'''
&lt;br&gt;Хосе Ретамал ([[Федератсияи футболи Чили|Чили]])
&lt;br&gt;'''[[Кӯмакдовари видеоӣ|Кӯмакдовари видеоӣ (VAR)]]:'''
&lt;br&gt;Николас Гайё ([[Федератсияи футболи Колумбия|Колумбия]])
&lt;br&gt;'''Ёвари кӯмакдовари видеоӣ:'''
&lt;br&gt;Леодан Гонсалес ([[Анҷумани футболи Уругвай|Уругвай]])
&lt;br&gt;'''Ёвари дуюми кӯмакдовари видеоӣ:'''
&lt;br&gt;Армандо Вийярреал ([[Федератсияи футболи ИМА|ИМА]])
|}

=== Кот-д’Ивуар — Норвегия ===
&lt;section begin=&quot;R32-5&quot; /&gt;{{Football box
|date=30 июн 2026
|time=12:00 [[UTC−05:00|UTC−5]]
|team1={{Футбол|CIV|||R}}
|score={{score link|Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ#Кот-д’Ивуар — Норвегия|1:2}}
|team2={{Футбол|NOR}}
|goals1=[[Аҳмад Диалло]] {{гол|74}}
|goals2 =
* [[Антонио Нуса]] {{гол|39}}
* [[Эрлинг Ҳоланн]] {{гол|86}}
|stadium=«[[AT&amp;T (варзишгоҳ)|Варзишгоҳи AT&amp;T]]»
|location=[[Арлингтон (Техас)|Арлингтон]]
|attendance=69 665
|referee={{Парчами Венесуэла}} [[Хесус Валенсуэла]]
|report = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021514
}}&lt;section end=&quot;R32-5&quot; /&gt;

{| width=92%
|-
|{{Либоси тими футбол
 |pattern_la = _civ26h
 |pattern_b  = _civ26h
 |pattern_ra = _civ26h
 |pattern_sh = _civ26h
 |pattern_so = _civ26hl
 |leftarm    = ff7d1d
 |body       = ff7d1d
 |rightarm   = ff7d1d
 |shorts     = ff7d1d
 |socks      = ff7d1d
 |title      = Кот-д’Ивуар&lt;ref name=&quot;CIV-NOR line-ups&quot;&gt;{{Cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12523/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – Côte d'Ivoire v. Norway |publisher=[[ФИФА]] |lang=en |date=2026-06-30 |access-date=2026-06-30}}&lt;/ref&gt;
}}
|{{Либоси тими футбол
 |pattern_la = _nor26t
 |pattern_b  = _nor26t
 |pattern_ra = _nor26t
 |pattern_sh = _nor26h
 |pattern_so =
 |leftarm    = FFFFFF
 |body       = FFFFFF
 |rightarm   = FFFFFF
 |shorts     = FFFFFF
 |socks      = FFFFFF
 |title      = Норвегия&lt;ref name=&quot;CIV-NOR line-ups&quot;/&gt;
}}
|}

{| width=&quot;100%&quot;
|valign=&quot;top&quot; width=&quot;40%&quot;|
{| style=&quot;font-size:90%&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot;
|-
!width=31| !!width=25|
|-
|Д ||'''1''' ||[[Яҳё Фофана]]
|-
|Ҳим ||'''17'''||[[Гела Дуэ]]
|-
|Ҳим ||'''7''' ||[[Одилон Коссуну]]
|-
|Ҳим ||'''20'''||[[Эммануел Агбаду]]
|-
|Ҳим ||'''3''' ||[[Гислен Конан]] || || {{Suboff|90+3}}
|-
|ММ ||'''18'''||[[Ибраим Сангаре]]
|-
|ММ ||'''8''' ||[[Франк Кессие]] {{Капитан варзиш}}
|-
|ММ ||'''26'''||[[Крист Инао Улаи]] || || {{Suboff|60}}
|-
|Ҳам ||'''19'''||[[Николя Пепе]] || || {{Suboff|87}}
|-
|Ҳам ||'''9''' ||[[Анж-Йоан Бонни]] || || {{Suboff|60}}
|-
|Ҳам ||'''11'''||[[Ян Диоманде]] || || {{Suboff|90+3}}
|-
|colspan=3|'''Эҳтиётӣ:'''
|-
|Ҳам ||'''15'''||[[Аҳмад Диалло]] || || {{Subon|60}}
|-
|Ҳам ||'''12'''||[[Элие Ваи]] || || {{Subon|60}}
|-
|Ҳам ||'''14'''||[[Умар Диаките]] || || {{Subon|87}}
|-
|Ҳам ||'''22'''||[[Эванн Гессан]] || || {{Subon|90+3}}
|-
|Ҳам ||'''24'''||[[Базумана Туре]] || || {{Subon|90+3}}
|-
|colspan=3|'''Сармураббӣ:'''
|-
|colspan=3|[[Эмерс Фаэ]]
|}
|valign=&quot;top&quot;|[[Акс:CIV-NOR 2026-06-30.svg|300px]]
|valign=&quot;top&quot; width=&quot;50%&quot;|
{| style=&quot;font-size:90%; margin:auto&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot;
|-
!width=31| !!width=25|
|-
|Д ||'''1''' ||[[Орян Нюланн]]
|-
|Ҳим ||'''16'''||[[Маркус Ҳолмгрен Педерсен]] || || {{Suboff|83}}
|-
|Ҳим ||'''3''' ||[[Кристофер Айер]]
|-
|Ҳим ||'''17'''||[[Турбёрн Хеггем]]
|-
|Ҳим ||'''5''' ||[[Давид Мёллер Волфе]]
|-
|ММ ||'''6''' ||[[Патрик Берг]]
|-
|ММ ||'''8''' ||[[Сандер Берге]]
|-
|ММ ||'''10'''||[[Мартин Эдегор]] {{Капитан варзиш}}
|-
|Ҳам ||'''7''' ||[[Александер Сёрлот]] || || {{Suboff|71}}
|-
|Ҳам ||'''9''' ||[[Эрлинг Ҳоланн]]
|-
|Ҳам ||'''20'''||[[Антонио Нуса]] || {{Yel|45+1}} || {{Suboff|71}}
|-
|colspan=3|'''Эҳтиётӣ:'''
|-
|ММ ||'''21'''||[[Андреас Шелдеруп]] || || {{Subon|71}}
|-
|ММ ||'''22'''||[[Оскар Бобб]] || || {{Subon|71}}
|-
|ММ ||'''14'''||[[Фредрик Эурснес]] || || {{Subon|83}}
|-
|colspan=3|'''Сармураббӣ:'''
|-
|colspan=3|[[Столе Солбаккен]]
|}
|}

{| style=&quot;width:100%; font-size:90%;&quot;
|
'''Беҳтарин бозикуни бозӣ:'''
&lt;br&gt;[[Антонио Нуса]] (Норвегия)&lt;ref name=&quot;MOTM&quot;/&gt;

'''[[Кӯмакдовар (футбол)|Кӯмакдоварон]]&lt;ref name=&quot;CIV-NOR line-ups&quot;/&gt;:'''
&lt;br&gt;Хорхе Уррехо ([[Федератсияи футболи Венесуэла|Венесуэла]])
&lt;br&gt;Тулио Морено ([[Федератсияи футболи Венесуэла|Венесуэла]])
&lt;br&gt;'''Довари чаҳорум:'''
&lt;br&gt;[[Хуан Габриэл Бенитес]] ([[Федератсияи футболи Парагвай|Парагвай]])
&lt;br&gt;'''Кӯмакдовари эҳтиётӣ:'''
&lt;br&gt;Эдуардо Кардосо ([[Федератсияи футболи Парагвай|Парагвай]])
&lt;br&gt;'''[[Кӯмакдовари видеоӣ|Кӯмакдовари видеоӣ (VAR)]]:'''
&lt;br&gt;Хуан Лара ([[Федератсияи футболи Чили|Чили]])
&lt;br&gt;'''Ёвари кӯмакдовари видеоӣ:'''
&lt;br&gt;Хуан Сото ([[Федератсияи футболи Венесуэла|Венесуэла]])
&lt;br&gt;'''Ёвари дуюми кӯмакдовари видеоӣ:'''
&lt;br&gt;[[Ҷарред Ҷиллетт]] ([[Анҷумани футболи Инглистон|Инглистон]])
|}

=== Фаронса — Шветсия ===
&lt;section begin=&quot;R32-6&quot; /&gt;{{Football box
|date=30 июн 2026
|time=17:00 [[UTC−04:00|UTC−4]]
|team1={{Футбол|FRA|||R}}
|score={{score link|Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ#Фаронса — Шветсия|3:0}}
|team2={{Футбол|SWE}}
|goals1=
* [[Килиан Мбаппе]] {{гол|45}} {{гол|74}}
* [[Брадли Баркола]] {{гол|53}}
|goals2=
|stadium=«[[MetLife (варзишгоҳ)|Варзишгоҳи MetLife]]»
|location=[[Ратерфорди шарқӣ]]
|attendance=80 663
|referee={{Парчами Нидерланд}} [[Данни Маккели]]
|report=https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021523
}}&lt;section end=&quot;R32-6&quot; /&gt;

{| width=92%
|-
|{{Либоси тими футбол
 |pattern_la = _fra26H
 |pattern_b  = _fra26H
 |pattern_ra = _fra26H
 |pattern_sh = _fra26H2
 |pattern_so = _fra26Hl
 |leftarm    =
 |body       =
 |rightarm   =
 |shorts     =
 |socks      =
 |title      = Фаронса&lt;ref name=&quot;FRA-SWE line-ups&quot;&gt;{{Cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12532/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – France v. Sweden |publisher=[[ФИФА]] |lang=en |date=2026-06-30 |access-date=2026-06-30}}&lt;/ref&gt;
}}
|{{Либоси тими футбол
 |pattern_la = _swe26h
 |pattern_b  = _swe26h
 |pattern_ra = _swe26h
 |pattern_sh = _swe26h
 |pattern_so = _swe26hl
 |leftarm    =
 |body       =
 |rightarm   =
 |shorts     =
 |socks      =
 |title      = Шветсия&lt;ref name=&quot;FRA-SWE line-ups&quot;/&gt;
}}
|}

{| width=&quot;100%&quot;
|valign=&quot;top&quot; width=&quot;40%&quot;|
{| style=&quot;font-size:90%&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot;
|-
!width=31| !!width=25|
|-
|Д ||'''16'''||[[Майк Менян]]
|-
|Ҳим ||'''5''' ||[[Жюл Кунде]] || || {{Suboff|75}}
|-
|Ҳим ||'''4''' ||[[Даё Упамекано]]
|-
|Ҳим ||'''17'''||[[Вилям Салиба]]
|-
|Ҳим ||'''3''' ||[[Люка Дин]] || || {{Suboff|78}}
|-
|ММ ||'''8''' ||[[Урелён Чуамени]]
|-
|ММ ||'''14'''||[[Адриен Рабио]]
|-
|ММ ||'''7''' ||[[Усмон Дембеле]] || || {{Suboff|75}}
|-
|ММ ||'''11'''||[[Майкл Олисе]] || || {{Suboff|85}}
|-
|ММ ||'''12'''||[[Брадли Баркола]]
|-
|Ҳам ||'''10'''||[[Килиан Мбаппе]] {{Капитан варзиш}} || || {{Suboff|85}}
|-
|colspan=3|'''Эҳтиётӣ:'''
|-
|Ҳам ||'''20'''||[[Дезире Дуэ]] || || {{Subon|75}}
|-
|Ҳим ||'''2''' ||[[Мало Гюсто]] || || {{Subon|75}}
|-
|Ҳим ||'''19'''||[[Тео Эрнандес]] || || {{Subon|78}}
|-
|Ҳам ||'''22'''||[[Жан-Филипп Матета]] || || {{Subon|85}}
|-
|ММ ||'''24'''||[[Райан Шарқи]] || || {{Subon|85}}
|-
|colspan=3|'''Сармураббӣ:'''
|-
|colspan=3|[[Дидие Дешам]]
|}
|valign=&quot;top&quot;|[[Акс:FRA-SWE 2026-06-30.svg|300px]]
|valign=&quot;top&quot; width=&quot;50%&quot;|
{| style=&quot;font-size:90%; margin:auto&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot;
|-
!width=31| !!width=25|
|-
|Д ||'''1''' ||[[Якоб Виделл-Сеттерстрём]]
|-
|Ҳим ||'''8''' ||[[Даниэл Свенссон]] || || {{Suboff|82}}
|-
|Ҳим ||'''2''' ||[[Густав Лагербилке]]
|-
|Ҳим ||'''3''' ||[[Виктор Линделёф]] {{Капитан варзиш}}
|-
|Ҳим ||'''5''' ||[[Габриэл Гудмундссон]]
|-
|ММ ||'''11'''||[[Антони Эланга]]
|-
|ММ ||'''7''' ||[[Лукас Бергвалл]] || || {{Suboff|66}}
|-
|ММ ||'''18'''||[[Ёсин Айярӣ]] || || {{Suboff|82}}
|-
|ММ ||'''24'''||[[Эллиот Струд]] || || {{Suboff|66}}
|-
|Ҳам ||'''17'''||[[Виктор Дёкереш]]
|-
|Ҳам ||'''9''' ||[[Александер Исак]] || || {{Suboff|89}}
|-
|colspan=3|'''Замены:'''
|-
|Ҳам ||'''26'''||[[Тоҳо Алӣ]] || || {{Subon|66}}
|-
|ММ ||'''22'''||[[Бесфорт Зенели]] || || {{Subon|66}}
|-
|ММ ||'''10'''||[[Бенямин Нюгрен]] || || {{Subon|82}}
|-
|ММ ||'''19'''||[[Маттиас Сванберг]] || || {{Subon|82}}
|-
|Ҳам ||'''25'''||[[Густав Нилссон]] || || {{Subon|89}}
|-
|colspan=3|'''Сармураббӣ:'''
|-
|colspan=3|{{Парчами Англия}} [[Грем Поттер]]
|}
|}

{| style=&quot;width:100%; font-size:90%;&quot;
|
'''Беҳтарин бозикуни бозӣ:'''
&lt;br&gt;[[Килиан Мбаппе]] (Фаронса)&lt;ref name=&quot;MOTM&quot;/&gt;

'''[[Кӯмакдовар (футбол)|Кӯмакдоварон]]&lt;ref name=&quot;FRA-SWE line-ups&quot;/&gt;:'''
&lt;br&gt;Хессел Стегстра ([[Иттиҳоди футболи шоҳигарии Нидерланд|Нидерланд]])
&lt;br&gt;Ян де Врис ([[Иттиҳоди футболи шоҳигарии Нидерланд|Нидерланд]])
&lt;br&gt;'''Довари чаҳорум:'''
&lt;br&gt;[[Тори Пенсо]] ([[Федератсияи футболи ИМА|ИМА]])
&lt;br&gt;'''Кӯмакдовари эҳтиётӣ:'''
&lt;br&gt;Брук Майо ([[Федератсияи футболи ИМА|ИМА]])
&lt;br&gt;'''[[Кӯмакдовари видеоӣ|Кӯмакдовари видеоӣ (VAR)]]:'''
&lt;br&gt;Деннис Ҳиглер ([[Иттиҳоди футболи шоҳигарии Нидерланд|Нидерланд]])
&lt;br&gt;'''Ёвари кӯмакдовари видеоӣ:'''
&lt;br&gt;Брам Ван Дриссхе ([[Анҷумани футболи шоҳигарии Белгия|Белгия]])
&lt;br&gt;'''Ёвари дуюми кӯмакдовари видеоӣ:'''
&lt;br&gt;Томаш Квятковский ([[Иттиҳоди футболи Лаҳистон|Лаҳистон]])
|}

=== Мексика — Эквадор ===
&lt;section begin=&quot;R32-7&quot; /&gt;{{Football box
|date=30 июн 2026
|time=19:00 [[UTC−06:00|UTC−6]] {{efn|Бозии Мексика — Эквадор ибтидо қарор буд, соати 19:00 [[UTC−06:00|UTC−6]] оғоз шавад, вале бинобар номусоид будани шароити обу ҳаво, як соат ба таъхир гузошта шуд&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Rodriguez |first=Carlos |url=https://apnews.com/article/world-cup-mexico-ecuador-a6564c9be82665d27e15d2a13598a94c |title=Mexico-Ecuador World Cup match starts 1 hour late after a storm in Mexico City |publisher=[[Ассошиэйтед Пресс]] |date=2026-06-30 |access-date=2026-06-30 |lang=en}}&lt;/ref&gt;.}}
|team1={{Футбол|MEX|||R}}
|score={{score link|Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ#Мексика — Эквадор|2:0}}
|team2={{Футбол|ECU}}
|goals1=
* [[Хулиан Кинёнес]] {{гол|22}}
* [[Раул Хименес]] {{гол|31}}
|goals2=
|stadium=«[[Варзишгоҳи Азтека|Азтека]]»
|location=[[Мехико]]
|attendance=80 824
|referee={{Парчами Словения}} [[Славко Винчич]]
|report=https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021520
}}&lt;section end=&quot;R32-7&quot; /&gt;

{| width=92%
|-
|{{Либоси тими футбол
 |pattern_la = _mex26h
 |pattern_b  = _mex26h
 |pattern_ra = _mex26h
 |pattern_sh = _mex26h
 |pattern_so = _mex26hl
 |leftarm    = 3a7257
 |body       = 3a7257
 |rightarm   = 3a7257
 |shorts     = ffffff
 |socks      = DE0000
 |title      = Мексика&lt;ref name=&quot;MEX-ECU line-ups&quot;&gt;{{Cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12529/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – Mexico v. Ecuador |publisher=[[ФИФА]] |lang=en |date=2026-06-30 |access-date=2026-06-30}}&lt;/ref&gt;
}}
|{{Либоси тими футбол
 |pattern_la = _ecu26h
 |pattern_b  = _ecu26h
 |pattern_ra = _ecu26h
 |pattern_sh = _ecu26h
 |pattern_so = _ecu26h2l
 |leftarm    = FFE80B
 |body       = FFE80B
 |rightarm   = FFE80B
 |shorts     = ffd700
 |socks      = ffd700
 |title      = Эквадор&lt;ref name=&quot;MEX-ECU line-ups&quot;/&gt;
}}
|}

{| width=&quot;100%&quot;
|valign=&quot;top&quot; width=&quot;40%&quot;|
{| style=&quot;font-size:90%&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot;
|-
!width=31| !!width=25|
|-
|Д ||'''1''' ||[[Раул Ранхел]]
|-
|Ҳим ||'''2''' ||[[Хорхе Санчес]]
|-
|Ҳим ||'''3''' ||[[Сесар Монтес]] {{Капитан варзиш}}
|-
|Ҳим ||'''5''' ||[[Хоан Васкес]]
|-
|Ҳим ||'''23'''||[[Хесус Галлардо]]
|-
|ММ ||'''6''' ||[[Эрик Лира]]
|-
|ММ ||'''19'''||[[Хилберто Мора]] || || {{Suboff|59}}
|-
|ММ ||'''7''' ||[[Луис Ромо]] || || {{Suboff|73}}
|-
|Ҳам ||'''25'''||[[Роберто Алварадо]] || || {{Suboff|80}}
|-
|Ҳам ||'''9''' ||[[Раул Хименес]] || || {{Suboff|73}}
|-
|Ҳам ||'''16'''||[[Хулиан Кинёнес]] || || {{Suboff|80}}
|-
|colspan=3|'''Эҳтиётӣ:'''
|-
|ММ ||'''26'''||[[Брайан Гутиеррес]] || || {{Subon|59}}
|-
|ММ ||'''18'''||[[Обед Варгас]] || || {{Subon|73}}
|-
|Ҳам ||'''11'''||[[Сантияго Хименес]] || || {{Subon|73}}
|-
|Ҳим ||'''15'''||[[Исраэл Рейес]] || || {{Subon|80}}
|-
|ММ ||'''17'''||[[Орбелин Пинеда]] || || {{Subon|80}}
|-
|colspan=3|'''Сармураббӣ:'''
|-
|colspan=3|[[Хавиер Агирре]]
|}
|valign=&quot;top&quot;|[[Акс:MEX-ECU 2026-06-30.svg|300px]]
|valign=&quot;top&quot; width=&quot;50%&quot;|
{| style=&quot;font-size:90%; margin:auto&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot;
|-
!width=31| !!width=25|
|-
|Д ||'''1''' ||[[Эрнан Галиндес]]
|-
|Ҳим ||'''21'''||[[Алан Франко]] || {{Yel|45+1}} || {{Suboff|46}}
|-
|Ҳим ||'''4''' ||[[Хоэл Ордониес]] || || {{Suboff|46}}
|-
|Ҳим ||'''6''' ||[[Вилиян Пачо]]
|-
|Ҳим ||'''3''' ||[[Пиеро Инкапие]] || {{Ихроҷ|0|90+5}}
|-
|ММ ||'''9''' ||[[Ҷон Йебоа]] || || {{Suboff|79}}
|-
|ММ ||'''23'''||[[Мойсес Кайседо]] {{Капитан варзиш}} || {{Yel|90+9}}
|-
|ММ ||'''15'''||[[Педро Вите]]
|-
|ММ ||'''20'''||[[Нилсон Ангуло]] || || {{Suboff|79}}
|-
|Ҳам ||'''19'''||[[Гонсало Плата]]
|-
|Ҳам ||'''13'''||[[Эннер Валенсия]] || || {{Suboff|59}}
|-
|colspan=3|'''Эҳтиётӣ:'''
|-
|ММ ||'''26'''||[[Яимар Медина]] || || {{Subon|46}}
|-
|Ҳим ||'''17'''||[[Анхело Пресиядо]] || || {{Subon|46}}
|-
|Ҳам ||'''11'''||[[Кевин Родригес]] || || {{Subon|59}}
|-
|ММ ||'''10'''||[[Кендри Паэс]] || {{Yel|90+3}} || {{Subon|79}}
|-
|Ҳам ||'''16'''||[[Хорди Кайседо]] || || {{Subon|79}}
|-
|colspan=3|'''Сармураббӣ:'''
|-
|colspan=3|{{Парчами Аргентина}} [[Себастиян Беккасесе]]
|}
|}

{| style=&quot;width:100%; font-size:90%;&quot;
|
'''Беҳтарин бозикуни бозӣ:'''
&lt;br&gt;[[Хулиан Кинёнес]] (Мексика)&lt;ref name=&quot;MOTM&quot;/&gt;

'''[[Кӯмакдовар (футбол)|Кӯмакдоварон]]&lt;ref name=&quot;MEX-ECU line-ups&quot;/&gt;:'''
&lt;br&gt;Томаж Кланчник ([[Иттиҳоди футболи Словения|Словения]])
&lt;br&gt;Андраж Ковачич ([[Иттиҳоди футболи Словения|Словения]])
&lt;br&gt;'''Довари чаҳорум:'''
&lt;br&gt;[[Мустафо Ғурбол]] ([[Федератсияи футболи Алҷазоир|Алҷазоир]])
&lt;br&gt;'''Кӯмакдовари эҳтиётӣ:'''
&lt;br&gt;Миқрон Қурорӣ ([[Федератсияи футболи Алҷазоир|Алҷазоир]])
&lt;br&gt;'''[[Кӯмакдовари видеоӣ|Кӯмакдовари видеоӣ (VAR)]]:'''
&lt;br&gt;Бастиан Данкерт ([[Иттиҳоди футболи Олмон|Олмон]])
&lt;br&gt;'''Ёвари кӯмакдовари видеоӣ:'''
&lt;br&gt;Вилли Делажо ([[Федератсияи футболи Фаронса|Фаронса]])
&lt;br&gt;'''Ёвари дуюми кӯмакдовари видеоӣ:'''
&lt;br&gt;Маҳмуд Ашур ([[Анҷумани футболи Миср|Миср]])
|}

=== Англия — ҶД Конго ===
&lt;section begin=&quot;R32-8&quot; /&gt;{{Football box
|date=1 июл 2026
|time=12:00 [[UTC−04:00|UTC−4]]
|team1= {{Футбол|ENG|||R}}
|score={{score link|Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ#Англия — ҶД Конго|2:1}}
| team2 = {{Футбол|COD}}
| goals1 = [[Ҳарри Кейн]] {{гол|75}} {{гол|86}}
| goals2 = [[Бриан Сипенга]] {{гол|7}}
|stadium=«[[Мерседес-Бенс (варзишгоҳ)|Варзишгоҳи Мерседес-Бенс]]»
|location=[[Атланта]]
|attendance = 68 239
|referee={{Парчами Урдун}} [[Адҳам Махадмеҳ]]
|report=https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021512
}}&lt;section end=&quot;R32-8&quot; /&gt;

{| width=92%
|-
|{{Либоси тими футбол
 |pattern_la = _eng26H
 |pattern_b  = _eng26H
 |pattern_ra = _eng26H
 |pattern_sh = _eng26H
 |pattern_so = _eng26Hl
 |leftarm    =
 |body       =
 |rightarm   =
 |shorts     =
 |socks      =
 |title      = Англия&lt;ref name=&quot;ENG-COD line-ups&quot;&gt;{{Cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12521/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – England v. Congo DR |publisher=[[ФИФА]] |lang=en |date=2026-07-01 |access-date=2026-07-01}}&lt;/ref&gt;
}}
|{{Либоси тими футбол
 |pattern_la = _cod2526h
 |pattern_b  = _cod2526h
 |pattern_ra = _cod2526h
 |pattern_sh = _cod2526h
 |pattern_so = _cod26hl
 |leftarm    = 00b7ef
 |body       = 00b7ef
 |rightarm   = 00b7ef
 |shorts     = 00b7ef
 |socks      = 00b7ef
 |title      = ҶД Конго&lt;ref name=&quot;ENG-COD line-ups&quot;/&gt;
}}
|}

{| width=&quot;100%&quot;
|valign=&quot;top&quot; width=&quot;40%&quot;|
{| style=&quot;font-size:90%&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot;
|-
!width=31| !!width=25|
|-
|Д ||'''1''' ||[[Ҷордан Пикфорд]]
|-
|Ҳим ||'''25'''||[[Ҷед Спенс]] || || {{Suboff|70}}
|-
|Ҳим ||'''2''' ||[[Эзри Конса]]
|-
|Ҳим ||'''6''' ||[[Марк Геҳи]]
|-
|Ҳим ||'''3''' ||[[Нико О’Райли]]
|-
|ММ ||'''8''' ||[[Эллиот Андерсон]]
|-
|ММ ||'''4''' ||[[Деклан Райс]] || || {{Suboff|90+1}}
|-
|ММ ||'''20'''||[[Нони Мадуэке]] || || {{Suboff|60}}
|-
|ММ ||'''10'''||[[Ҷуд Беллингҳем]] || {{Yel|19}}
|-
|ММ ||'''11'''||[[Маркус Рашфорд]] || || {{Suboff|60}}
|-
|Ҳам ||'''9''' ||[[Ҳарри Кейн]] {{Капитан варзиш}}
|-
|colspan=3|'''Эҳтиётӣ:'''
|-
|Ҳам ||'''7''' ||[[Букаё Сака]] || || {{Subon|60}}
|-
|Ҳам ||'''18'''||[[Энтони Гордон]] || || {{Subon|60}}
|-
|ММ ||'''21'''||[[Эберечи Эзе]] || || {{Subon|70}}
|-
|Ҳим ||'''5''' ||[[Ҷон Стоунз]] || || {{Subon|90+1}}
|-
|colspan=3|'''Сармураббӣ:'''
|-
|colspan=3|{{Парчами Олмон}} [[Томас Тухел]]
|}
|valign=&quot;top&quot;|[[Акс:ENG-COD 2026-07-01.svg|300px]]
|valign=&quot;top&quot; width=&quot;50%&quot;|
{| style=&quot;font-size:90%; margin:auto&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot;
|-
!width=31| !!width=25|
|-
|Д ||'''1''' ||[[Лионел Мпаси]]
|-
|Ҳим ||'''2''' ||[[Эрон Ван-Биссака]]
|-
|Ҳим ||'''22'''||[[Шансел Мбемба]] {{Капитан варзиш}}
|-
|Ҳим ||'''4''' ||[[Аксел Туанзебе]]
|-
|Ҳим ||'''26'''||[[Артур Масуаку]] || || {{Suboff|89}}
|-
|ММ ||'''8''' ||[[Самуел Мутуссами]] || || {{Suboff|89}}
|-
|ММ ||'''7''' ||[[Натанаел Мбюкю]] || || {{Suboff|64}}
|-
|ММ ||'''6''' ||[[Нгалайел Мукау]] || || {{Suboff|76}}
|-
|ММ ||'''14'''||[[Ноа Садики]] || {{Yel|27}}
|-
|ММ ||'''9''' ||[[Бриан Сипенга]] || || {{Suboff|76}}
|-
|Ҳам ||'''20'''||[[Ёан Висса]]
|-
|colspan=3|'''Эҳтиётӣ:'''
|-
|Ҳам ||'''13'''||[[Мешак Элиа]] || || {{Subon|64}}
|-
|ММ ||'''10'''||[[Тео Бонгонда]] || || {{Subon|76}}
|-
|ММ ||'''25'''||[[Эдо Кайембе]] || || {{Subon|76}}
|-
|Ҳам ||'''19'''||[[Фистон Майеле]] || || {{Subon|89}}
|-
|Ҳим ||'''12'''||[[Жорис Кайембе]] || || {{Subon|89}}
|-
|colspan=3|'''Сармураббӣ:'''
|-
|colspan=3|{{Парчами Фаронса}} [[Себастиен Десабр]]
|}
|}

{| style=&quot;width:100%; font-size:90%;&quot;
|
'''Беҳтарин бозикуни бозӣ:'''
&lt;br&gt;[[Ҳарри Кейн]] (Инглистон)&lt;ref name=&quot;MOTM&quot;/&gt;

'''[[Кӯмакдовар (футбол)|Кӯмакдоварон]]&lt;ref name=&quot;ENG-COD line-ups&quot;/&gt;:'''
&lt;br&gt;Муҳаммад ал-Халаф ([[Анҷумани футболи Урдун|Урдун]])
&lt;br&gt;Аҳмад ал-Рувайлӣ ([[Анҷумани футболи Урдун|Урдун]])
&lt;br&gt;'''Довари чаҳорум:'''
&lt;br&gt;Холид ат-Тураис ([[Федератсияи футболи Арабистони Саудӣ|Арабистони Саудӣ]])
&lt;br&gt;'''Кӯмакдовари эҳтиётӣ:'''
&lt;br&gt;Муҳаммад ал-Бакри ([[Федератсияи футболи Арабистони Саудӣ|Арабистони Саудӣ]])
&lt;br&gt;'''[[Кӯмакдовари видеоӣ|Кӯмакдовари видеоӣ (VAR)]]:'''
&lt;br&gt;Хамис ал-Марри ([[Анҷумани футболи Қатар|Қатар]])
&lt;br&gt;'''Ёвари кӯмакдовари видеоӣ:'''
&lt;br&gt;Муҳаммад Убайд Ходим ([[Анҷумани футболи Имороти Муттаҳидаи Арабӣ|АМА]])
&lt;br&gt;'''Ёвари дуюми кӯмакдовари видеоӣ:'''
&lt;br&gt;Ҷо Дикерсон ([[Федератсияи футболи ИМА|ИМА]])
|}

=== Белгия — Сенегал ===
&lt;section begin=&quot;R32-9&quot; /&gt;{{Football box
|date=1 июл 2026
|time=13:00 [[UTC−07:00|UTC−7]]
|team1={{Футбол|BEL|||R}}
|score={{score link|Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ#Белгия — Сенегал|3:2}}
|aet=yes
|team2={{Футбол|SEN}}
|goals1=
* [[Ромелу Лукаку]] {{гол|86}}
* [[Юри Тилеманс]] {{гол|89}} {{гол|120+5|пен.}}
|goals2=
* [[Ҳабиб Диарра]] {{гол|24}}
* [[Исмоила Сарр]] {{гол|51}}
|stadium=«[[Lumen (варзишгоҳ)|Варзишгоҳи Lumen]]»
|location=[[Сиэтл]]
|attendance=66 925
|referee={{Парчами Гондурас}} [[Саид Мартинес]]
|report=https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021525
}}&lt;section end=&quot;R32-9&quot; /&gt;

{| width=92%
|-
|{{Либоси тими футбол
 |pattern_la = _bel26a
 |pattern_b  = _bel26a
 |pattern_ra = _bel26a
 |pattern_sh = _bel26a
 |pattern_so = _adidasblackl
 |leftarm    =
 |body       =
 |rightarm   =
 |shorts     =
 |socks      =
 |title      = Белгия&lt;ref name=&quot;BEL-SEN line-ups&quot;&gt;{{Cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12534/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – Belgium v. Senegal |publisher=[[ФИФА]] |lang=en |date=2026-07-01 |access-date=2026-07-01}}&lt;/ref&gt;
}}
|{{Либоси тими футбол
 |pattern_la = _sen26a
 |pattern_b  = _sen26a
 |pattern_ra = _sen26a
 |pattern_sh = _sen26a
 |pattern_so = _sen26al
 |leftarm    =
 |body       =
 |rightarm   =
 |shorts     =
 |socks      =
 |title      = Сенегал&lt;ref name=&quot;BEL-SEN line-ups&quot;/&gt;
}}
|}

{| width=&quot;100%&quot;
|valign=&quot;top&quot; width=&quot;40%&quot;|
{| style=&quot;font-size:90%&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot;
|-
!width=31| !!width=25|
|-
|Д ||'''1''' ||[[Тибо Куртуа]]
|-
|Ҳим ||'''21'''||[[Тимоти Кастан]]
|-
|Ҳим ||'''4''' ||[[Брэндон Мехеле]] || {{Yel|64}}
|-
|Ҳим ||'''3''' ||[[Артюр Теат]]
|-
|Ҳим ||'''5''' ||[[Максим Де Кёйпер]] || || {{Suboff|78}}
|-
|ММ ||'''20'''||[[Ҳанс Ванакен]] || || {{Suboff|63}}
|-
|ММ ||'''8''' ||[[Юри Тилеманс]] {{Капитан варзиш}}
|-
|ММ ||'''10'''||[[Леандро Троссард]] || || {{Suboff|109}}
|-
|ММ ||'''7''' ||[[Кевин Де Брёйне]] || || {{Suboff|56}}
|-
|ММ ||'''11'''||[[Жереми Доку]] || || {{Suboff|56}}
|-
|Ҳам ||'''17'''||[[Шарл Де Кетеларе]] || || {{Suboff|45}}
|-
|colspan=3|'''Эҳтиётӣ:'''
|-
|Ҳам ||'''9''' ||[[Ромелу Лукаку]] || || {{Subon|45}}
|-
|ММ ||'''14'''||[[Доди Лукебакио]] || || {{Subon|56}}
|-
|ММ ||'''23'''||[[Николас Раскин]] || || {{Subon|56}}
|-
|ММ ||'''19'''||[[Диегу Морейра]] || || {{Subon|63}}
|-
|Ҳим ||'''15'''||[[Тома Мёние]] || || {{Subon|78}}
|-
|ММ ||'''24'''||[[Амаду Онана]] || || {{Subon|109}}
|-
|colspan=3|'''Сармураббӣ:'''
|-
|colspan=3|{{Парчами Фаронса}} [[Руди Гарсия]] || {{Yel|90}}
|}
|valign=&quot;top&quot;|[[Акс:BEL-SEN 2026-07-01.svg|300px]]
|valign=&quot;top&quot; width=&quot;50%&quot;|
{| style=&quot;font-size:90%; margin:auto&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot;
|-
!width=31| !!width=25|
|-
|Д ||'''23'''||[[Мори Диав]]
|-
|Ҳим ||'''15'''||[[Крепен Диатта]]
|-
|Ҳим ||'''6''' ||[[Пате Сисс]]
|-
|Ҳим ||'''19'''||[[Мусо Ниакате]]
|-
|Ҳим ||'''14'''||[[Исмоил Якобс]] || || {{Suboff|93}}
|-
|ММ ||'''21'''||[[Ҳабиб Диарра]] || || {{Suboff|73}}
|-
|ММ ||'''5''' ||[[Идрисса Гейе]] {{Капитан варзиш}} || || {{Suboff|95}}
|-
|ММ ||'''26'''||[[Пап Гейе]] || || {{Suboff|66}}
|-
|Ҳам ||'''13'''||[[Илиман Ндиай]] || || {{Suboff|73}}
|-
|Ҳам ||'''18'''||[[Исмоила Сарр]]
|-
|Ҳам ||'''10'''||[[Садио Мане]] || || {{Suboff|93}}
|-
|colspan=3|'''Эҳтиётӣ:'''
|-
|Ҳам ||'''8''' ||[[Ламин Камара]] || {{Yel|67}} || {{Subon|66}}
|-
|ММ ||'''20'''||[[Иброҳим Мбайе]] || || {{Subon|73}}
|-
|ММ ||'''17'''||[[Пап Матар Сарр]] || || {{Subon|73}}
|-
|Ҳам ||'''11'''||[[Николас Ҷексон]] || || {{Subon|93}}
|-
|Ҳим ||'''25'''||[[Малик Диуф]] || || {{Subon|93}}
|-
|ММ ||'''22'''||[[Бара Сапоко Ндиай]] || || {{Subon|95}}
|-
|colspan=3|'''Сармураббӣ:'''
|-
|colspan=3|[[Пап Тияв]]
|}
|}

{| style=&quot;width:100%; font-size:90%;&quot;
|
'''Беҳтарин бозикуни бозӣ:'''
&lt;br&gt;[[Юри Тилеманс]] (Белгия)&lt;ref name=&quot;MOTM&quot;/&gt;

'''[[Кӯмакдовар (футбол)|Кӯмакдоварон]]&lt;ref name=&quot;BEL-SEN line-ups&quot;/&gt;:'''
&lt;br&gt;Валтер Лопес ([[Федератсияи миллӣ-мухтори футболи Гондурас|Гондурас]])
&lt;br&gt;Кристиан Рамирес ([[Федератсияи миллӣ-мухтори футболи Гондурас|Гондурас]])
&lt;br&gt;'''Довари чаҳорум:'''
&lt;br&gt;[[Андрес Рохас]] ([[Федератсияи футболи Колумбия|Колумбия]])
&lt;br&gt;'''Кӯмакдовари эҳтиётӣ:'''
&lt;br&gt;Александер Гусман ([[Федератсияи футболи Колумбия|Колумбия]])
&lt;br&gt;'''[[Кӯмакдовари видеоӣ|Кӯмакдовари видеоӣ (VAR)]]:'''
&lt;br&gt;Гилермо Пачеко ([[Федератсияи футболи Мексика|Мексика]])
&lt;br&gt;'''Ёвари кӯмакдовари видеоӣ:'''
&lt;br&gt;Родолфо Тоски ([[Конфедератсияи футболи Бразилия|Бразилия]])
&lt;br&gt;'''Ёвари дуюми кӯмакдовари видеоӣ:'''
&lt;br&gt;[[Карлос дел Серро Гранде]] ([[Федератсияи футболи шоҳигарии Испониё|Испониё]])
|}

=== ИМА — Босния ва Ҳерсеговина ===
&lt;section begin=&quot;R32-10&quot; /&gt;{{Football box
|date=1 июля 2026
|time=17:00 [[UTC−07:00|UTC−7]]
|team1={{Футбол|USA|||R}}
|score={{score link|Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ#ИМА — Босния ва Ҳерсеговина|2:0}}
|team2={{Футбол|BIH}}
|goals1=
* [[Фоларин Балоган]] {{гол|45}}
* [[Малик Тиллман]] {{гол|82}}
|goals2=
|stadium=«[[Levi's (варзишгоҳ)|Варзишгоҳи Levi's]]»
|location=[[Санта-Клара (Калифорния)|Санта-Клара]]
|attendance=68 827
|referee={{Парчами Бразилия}} [[Рафаэл Клаус]]
|report=https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021524
}}&lt;section end=&quot;R32-10&quot; /&gt;

{| width=92%
|-
|{{Либоси тими футбол
 |pattern_la = _usa26h
 |pattern_b  = _usa26h
 |pattern_ra = _usa26h
 |pattern_sh = _usa26h2
 |pattern_so =
 |leftarm    =
 |body       =
 |rightarm   =
 |shorts     =
 |socks      = FCFAF5
 |title      = ИМА&lt;ref name=&quot;USA-BIH line-ups&quot;&gt;{{Cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12533/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – USA v. Bosnia and Herzegovina |publisher=[[ФИФА]] |lang=en |date=2026-07-01 |access-date=2026-07-01}}&lt;/ref&gt;
}}
|{{Либоси тими футбол
 |pattern_la = _bih26h
 |pattern_b  = _bih26h
 |pattern_ra = _bih26h
 |pattern_sh =
 |pattern_so = _bih26hl
 |leftarm    =
 |body       =
 |rightarm   =
 |shorts     = 001970
 |socks      =
 |title      = Босния ва Ҳерсеговина&lt;ref name=&quot;USA-BIH line-ups&quot;/&gt;
}}
|}

{| width=&quot;100%&quot;
|valign=&quot;top&quot; width=&quot;40%&quot;|
{| style=&quot;font-size:90%&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot;
|-
!width=31| !!width=25|
|-
|Д ||'''24'''||[[Мэтт Фриз]]
|-
|Ҳим ||'''16'''||[[Алекс Фримен]]
|-
|Ҳим ||'''3''' ||[[Крис Ричардс]]
|-
|Ҳим ||'''13'''||[[Тим Рим]] {{Капитан варзиш}}
|-
|ММ ||'''2''' ||[[Сержинё Дест]] || || {{Suboff|87}}
|-
|ММ ||'''8''' ||[[Уэстон Маккенни]] || || {{Suboff|90+5}}
|-
|ММ ||'''4''' ||[[Тайлер Адамс]]
|-
|ММ ||'''17'''||[[Малик Тиллман]]
|-
|ММ ||'''5''' ||[[Энтони Робинсон]]
|-
|Ҳам ||'''10'''||[[Кристиан Пулишич]] || || {{Suboff|87}}
|-
|Ҳам ||'''20'''||[[Фоларин Балоган]] || {{Ихроҷ|0|64}}
|-
|colspan=3|'''Эҳтиётӣ:'''
|-
|ММ ||'''14'''||[[Себастиян Берҳалтер]] || || {{Subon|87}}
|-
|Ҳам ||'''9''' ||[[Рикардо Пепи]] || || {{Subon|87}}
|-
|ММ ||'''7''' ||[[Ҷованни Рейна]] || || {{Subon|90+5}}
|-
|colspan=3|'''Сармураббӣ:'''
|-
|colspan=3|{{Парчами Аргентина}} [[Маурисио Почеттино]]
|}
|valign=&quot;top&quot;|[[Акс:USA-BIH 2026-07-01.svg|300px]]
|valign=&quot;top&quot; width=&quot;50%&quot;|
{| style=&quot;font-size:90%; margin:auto&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot;
|-
!width=31| !!width=25|
|-
|Д ||'''1''' ||[[Никола Васил]]
|-
|Ҳим ||'''7''' ||[[Амар Дедич]]
|-
|Ҳим ||'''18'''||[[Никола Катич]] || || {{Suboff|75}}
|-
|Ҳим ||'''4''' ||[[Тарик Мухаремович]]
|-
|Ҳим ||'''21'''||[[Степан Раделич]] || {{Yel|80}}
|-
|ММ ||'''8''' ||[[Армин Гигович]] || || {{Suboff|51}}
|-
|ММ ||'''14'''||[[Иван Шунич]] || || {{Suboff|51}}
|-
|ММ ||'''19'''||[[Керим Алайбегович]]
|-
|ММ ||'''5''' ||[[Сеад Колашинатс]] || || {{Suboff|75}}
|-
|Ҳам ||'''10'''||[[Эрмедин Демирович]]
|-
|Ҳам ||'''11'''||[[Эдин Ҷеко]] {{Капитан варзиш}} || || {{Suboff|51}}
|-
|colspan=3|'''Эҳтиётӣ:'''
|-
|ММ ||'''6''' ||[[Бенямин Тоҳирович]] || || {{Subon|51}}
|-
|ММ ||'''26'''||[[Эрмин Махмич]] || || {{Subon|51}}
|-
|Ҳам ||'''20'''||[[Эсмир Байрактаревич]] || || {{Subon|51}}
|-
|ММ ||'''15'''||[[Амар Мемич]] || || {{Subon|75}}
|-
|Ҳам ||'''23'''||[[Ҳарис Табакович]] || || {{Subon|75}}
|-
|colspan=3|'''Сармураббӣ:'''
|-
|colspan=3|[[Сергей Барбарез]] || {{Yel|80}}
|}
|}

{| style=&quot;width:100%; font-size:90%;&quot;
|
'''Беҳтарин бозикуни бозӣ:'''
&lt;br&gt;[[Малик Тиллман]] (ИМА)&lt;ref name=&quot;MOTM&quot;/&gt;

'''[[Кӯмакдовар (футбол)|Кӯмакдоварон]]&lt;ref name=&quot;USA-BIH line-ups&quot;/&gt;:'''
&lt;br&gt;Данило Манис ([[Конфедератсияи футболи Бразилия|Бразилия]])
&lt;br&gt;Родриго Фигейредо ([[Конфедератсияи футболи Бразилия|Бразилия]])
&lt;br&gt;'''Довари чаҳорум:'''
&lt;br&gt;[[Дарио Эррера]] ([[Анҷумани футболи Аргентина|Аргентина]])
&lt;br&gt;'''Кӯмакдовари эҳтиётӣ:'''
&lt;br&gt;Кристиан Наварро ([[Анҷумани футболи Аргентина|Аргентина]])
&lt;br&gt;'''[[Кӯмакдовари видеоӣ|Кӯмакдовари видеоӣ (VAR)]]:'''
&lt;br&gt;Хуан Сото ([[Федератсияи футболи Венесуэла|Венесуэла]])
&lt;br&gt;'''Ёвари кӯмакдовари видеоӣ:'''
&lt;br&gt;Николас Галло ([[Федератсияи футболи Колумбия|Колумбия]])
&lt;br&gt;'''Ёвари дуюми кӯмакдовари видеоӣ:'''
&lt;br&gt;[[Жером Бризар]] ([[Федератсияи футболи Фаронса|Фаронса]])
|}

=== Испониё — Австрия ===
&lt;section begin=&quot;R32-11&quot; /&gt;{{Football box
|date=2 июл 2026
|time=12:00 [[UTC−07:00|UTC−7]]
|team1={{Футбол|ESP|||R}}
|score={{score link|Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ#Испониё — Австрия|3:0}}
|team2={{Футбол|AUT}}
|goals1=
* [[Микел Оярсабал]] {{гол|36}} {{гол|89}}
* [[Педро Порро]] {{гол|66}}
|goals2=
|stadium=«[[SoFi (варзишгоҳ)|Варзишгоҳи SoFi]]»
|location=[[Инглвуд (Калифорния)|Инглвуд]]
|attendance=70 492
|referee={{Парчами Шветсия}} [[Гленн Нюберг]]
|report=https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021519
}}&lt;section end=&quot;R32-11&quot; /&gt;

{| width=92%
|-
|{{Либоси тими футбол
 |pattern_la = _esp26h
 |pattern_b  = _esp26hA
 |pattern_ra = _esp26h
 |pattern_sh = _esp26h
 |pattern_so = _esp26hl
 |leftarm    = D71726
 |body       = D71726
 |rightarm   = D71726
 |shorts     = 000066
 |socks      = D71726
 |title      = Испониё&lt;ref name=&quot;ESP-AUT line-ups&quot;&gt;{{Cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12528/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – Spain v. Austria |publisher=[[ФИФА]] |lang=en |date=2026-07-02 |access-date=2026-07-02}}&lt;/ref&gt;
}}
|{{Либоси тими футбол
 |pattern_la = _aut26a
 |pattern_b  = _aut26a
 |pattern_ra = _aut26a
 |pattern_sh = _aut26a2
 |pattern_so = _aut26al
 |leftarm    = FFFFFF
 |body       = FFFFFF
 |rightarm   = FFFFFF
 |shorts     = FFFFFF
 |socks      = FFFFFF
 |title      = Австрия&lt;ref name=&quot;ESP-AUT line-ups&quot;/&gt;
}}
|}

{| width=&quot;100%&quot;
|valign=&quot;top&quot; width=&quot;40%&quot;|
{| style=&quot;font-size:90%&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot;
|-
!width=31| !!width=25|
|-
|Д ||'''23'''||[[Унаи Симон]]
|-
|Ҳим ||'''12'''||[[Педро Порро]]
|-
|Ҳим ||'''22'''||[[Пау Кубарси]]
|-
|Ҳим ||'''14'''||[[Эмерик Ляпорт]] || || {{Suboff|90+3}}
|-
|Ҳим ||'''24'''||[[Марк Кукурейя]]
|-
|ММ ||'''16'''||[[Родри]] {{Капитан варзиш}}
|-
|ММ ||'''10'''||[[Дани Олмо]] || || {{Suboff|71}}
|-
|ММ ||'''20'''||[[Педри]] || || {{Suboff|90+3}}
|-
|Ҳам ||'''19'''||[[Ламин Ямал]] || || {{Suboff|85}}
|-
|Ҳам ||'''21'''||[[Микел Оярсабал]]
|-
|Ҳам ||'''15'''||[[Алекс Баэна]] || || {{Suboff|71}}
|-
|colspan=3|'''Эҳтиётӣ:'''
|-
|Ҳам ||'''7''' ||[[Ферран Торрес]] || || {{Subon|71}}
|-
|ММ ||'''6''' ||[[Микел Мерино]] || || {{Subon|71}}
|-
|ММ ||'''9''' ||[[Гави (футболбоз)|Гави]] || || {{Subon|85}}
|-
|ММ ||'''8''' ||[[Фабиан Руис]] || || {{Subon|90+3}}
|-
|Ҳим ||'''2''' ||[[Марк Пубил]] || || {{Subon|90+3}}
|-
|colspan=3|'''Сармураббӣ:'''
|-
|colspan=3|[[Луис де ла Фуэнте]]
|}
|valign=&quot;top&quot;|[[Акс:ESP-AUT 2026-07-02.svg|300px]]
|valign=&quot;top&quot; width=&quot;50%&quot;|
{| style=&quot;font-size:90%; margin:auto&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot;
|-
!width=31| !!width=25|
|-
|Д ||'''1''' ||[[Александер Шлагер]]
|-
|Ҳим ||'''5''' ||[[Штефан Пош]] || {{Yel|83}} || {{Suboff|85}}
|-
|Ҳим ||'''3''' ||[[Кевин Дансо]]
|-
|Ҳим ||'''8''' ||[[Давид Алаба]] {{Капитан варзиш}}
|-
|Ҳим ||'''20'''||[[Конрад Лаймер]]
|-
|ММ ||'''6''' ||[[Николас Зайвалд]] || || {{Suboff|46}}
|-
|ММ ||'''4''' ||[[Ксавер Шлагер]] || || {{Suboff|46}}
|-
|ММ ||'''18'''||[[Романо Шмид]] || || {{Suboff|60}}
|-
|ММ ||'''24'''||[[Паул Ваннер]]
|-
|ММ ||'''9''' ||[[Марсел Забитсер]]
|-
|Ҳам ||'''11'''||[[Михаэл Грегорич]] || || {{Suboff|60}}
|-
|colspan=3|'''Эҳтиётӣ:'''
|-
|ММ ||'''10'''||[[Флориан Гриллич]] || || {{Subon|46}}
|-
|ММ ||'''17'''||[[Карни Чуквуэмека]] || || {{Subon|46}}
|-
|Ҳам ||'''7''' ||[[Марко Арнаутович]] || || {{Subon|60}}
|-
|Ҳам ||'''14'''||[[Саша Калайҷич]] || || {{Subon|60}}
|-
|Ҳим ||'''22'''||[[Александер Прасс]] || || {{Subon|85}}
|-
|colspan=3|'''Сармураббӣ:'''
|-
|colspan=3|{{Парчами Олмон}} [[Ралф Рангник]]
|}
|}

{| style=&quot;width:100%; font-size:90%;&quot;
|
'''Беҳтарин бозикуни бозӣ:'''
&lt;br&gt;[[Ламин Ямал]] (Испониё)&lt;ref name=&quot;MOTM&quot;/&gt;

'''[[Кӯмакдовар (футбол)|Кӯмакдоварон]]&lt;ref name=&quot;ESP-AUT line-ups&quot;/&gt;:'''
&lt;br&gt;Маҳбод Бейги ([[Иттиҳоди футболи Шветсия|Шветсия]])
&lt;br&gt;Андреас Сёдерквист ([[Иттиҳоди футболи Шветсия|Шветсия]])
&lt;br&gt;'''Довари чаҳорум:'''
&lt;br&gt;[[Даҳон Байда]] ([[Федератсияи футболи Мавритания|Мавритания]])
&lt;br&gt;'''Кӯмакдовари эҳтиётӣ:'''
&lt;br&gt;Элвис Нупюэ ([[Федератсияи футболи Камерун|Камерун]])
&lt;br&gt;'''[[Кӯмакдовари видеоӣ|Кӯмакдовари видеоӣ (VAR)]]:'''
&lt;br&gt;Томаш Квятковский ([[Иттиҳоди футболи Лаҳистон|Лаҳистон]])
&lt;br&gt;'''Ёвари кӯмакдовари видеоӣ:'''
&lt;br&gt;Федайи Сан ([[Иттиҳоди футболи Швейтсария|Швейтсария]])
&lt;br&gt;'''Ёвари дуюми кӯмакдовари видеоӣ:'''
&lt;br&gt;Шон Эванс ([[Федератсияи футболи Австралия|Австралия]])
|}

=== Португалия — Хорватия ===
&lt;section begin=&quot;R32-12&quot; /&gt;{{Football box
|date=2 июл 2026
|time=19:00 [[UTC−04:00|UTC−4]]
|team1={{Футбол|POR|||R}}
|score={{score link|Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ#Португалия — Хорватия|2:1}}
|team2={{Футбол|CRO}}
|goals1=
* [[Криштиану Роналду]] {{гол|68|пен.}}
* [[Гонсалу Рамуш]] {{гол|90+4}}
|goals2=[[Иван Перишич]] {{гол|53}}
|stadium=«[[Бимо Филд|Варзишгоҳи миллӣ]]»
|location=[[Торонто]]
|attendance=43 036
|referee={{Парчами Норвегия}} [[Эспен Эскос]]
|report=https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021526
}}&lt;section end=&quot;R32-12&quot; /&gt;

{| width=92%
|-
|{{Либоси тими футбол
 |pattern_la = _por26a
 |pattern_b  = _por26a
 |pattern_ra = _por26a
 |pattern_sh = _por26a2
 |pattern_so = _por26al
 |leftarm    = FFFFFF
 |body       = FFFFFF
 |rightarm   = FFFFFF
 |shorts     = FFFFFF
 |socks      = FFFFFF
 |title      = Португалия&lt;ref name=&quot;POR-CRO line-ups&quot;&gt;{{Cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12535/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – Portugal v. Croatia |publisher=[[ФИФА]] |lang=en |date=2026-07-02 |access-date=2026-07-02}}&lt;/ref&gt;
}}
|{{Либоси тими футбол
 |pattern_la = _cro26a
 |pattern_b  = _cro26a
 |pattern_ra = _cro26a
 |pattern_sh = _cro26a
 |pattern_so =
 |leftarm    = 000081
 |body       = 000081
 |rightarm   = 000081
 |shorts     = 000081
 |socks      = 0033F5
 |title      = Хорватия&lt;ref name=&quot;POR-CRO line-ups&quot;/&gt;
}}
|}

{| width=&quot;100%&quot;
|valign=&quot;top&quot; width=&quot;40%&quot;|
{| style=&quot;font-size:90%&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot;
|-
!width=31| !!width=25|
|-
|Д ||'''1''' ||[[Диогу Кошта]]
|-
|Ҳим ||'''20'''||[[Жуан Канселу]] || || {{Suboff|62}}
|-
|Ҳим ||'''3''' ||[[Рубен Диаш]] || {{Yel|17}}
|-
|Ҳим ||'''13'''||[[Ренату Вейга]]
|-
|Ҳим ||'''25'''||[[Нуну Мендеш]]
|-
|ММ ||'''15'''||[[Жуан Невеш]]
|-
|ММ ||'''23'''||[[Витиня]] || || {{Suboff|62}}
|-
|ММ ||'''18'''||[[Педру Нету]] || || {{Suboff|62}}
|-
|ММ ||'''8''' ||[[Бруну Фернандеш]] || || {{Suboff|62}}
|-
|ММ ||'''17'''||[[Рафаэл Леан]]
|-
|Ҳам ||'''7''' ||[[Криштиану Роналду]] {{Капитан варзиш}} || || {{Suboff|81}}
|-
|colspan=3|'''Эҳтиётӣ:'''
|-
|Ҳам ||'''26'''||[[Франсишку Консейсан]] || || {{Subon|62}}
|-
|ММ ||'''10'''||[[Бернарду Силва]] || || {{Subon|62}}
|-
|Ҳим ||'''2''' ||[[Нелсон Семеду]] || || {{Subon|62}}
|-
|Ҳам ||'''9''' ||[[Гонсалу Рамуш]] || || {{Subon|62}}
|-
|ММ ||'''21'''||[[Рубен Невиш]] || || {{Subon|81}}
|-
|colspan=3|'''Сармураббӣ:'''
|-
|colspan=3|{{Парчами Испания}} [[Роберто Мартинес]]
|}
|valign=&quot;top&quot;|[[Акс:POR-CRO 2026-07-02.svg|300px]]
|valign=&quot;top&quot; width=&quot;50%&quot;|
{| style=&quot;font-size:90%; margin:auto&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot;
|-
!width=31| !!width=25|
|-
|Д ||'''1''' ||[[Доминик Ливакович]]
|-
|Ҳим ||'''2''' ||[[Ёсип Станишич]]
|-
|Ҳим ||'''6''' ||[[Ёсип Шутало]]
|-
|Ҳим ||'''3''' ||[[Марин Понграчич]]
|-
|Ҳим ||'''14'''||[[Иван Перишич]] || {{Yel|90+8}}
|-
|ММ ||'''10'''||[[Лука Модрич]] {{Капитан варзиш}} || {{Yel|59}}
|-
|ММ ||'''8''' ||[[Матео Ковачич]] || || {{Suboff|90+6}}
|-
|ММ ||'''13'''||[[Никола Влашич]] || || {{Suboff|90+2}}
|-
|ММ ||'''17'''||[[Петар Сучич]]
|-
|ММ ||'''16'''||[[Мартин Батурина]] || || {{Suboff|68}}
|-
|Ҳам ||'''11'''||[[Анте Будимир]] || || {{Suboff|46}}
|-
|colspan=3|'''Эҳтиётӣ:'''
|-
|Ҳам ||'''20'''||[[Игор Матанович]] || || {{Subon|46}}
|-
|ММ ||'''15'''||[[Марио Пашалич]] || || {{Subon|68}}
|-
|Ҳим ||'''4''' ||[[Ёшко Гвардиол]] || || {{Subon|90+2}}
|-
|Ҳам ||'''9''' ||[[Андрей Крамарич]] || || {{Subon|90+6}}
|-
|colspan=3|'''Сармураббӣ:'''
|-
|colspan=3|[[Златко Далич]]
|}
|}

{| style=&quot;width:100%; font-size:90%;&quot;
|
'''Беҳтарин бозикуни бозӣ:'''
&lt;br&gt;[[Криштиану Роналду]] (Португалия)&lt;ref name=&quot;MOTM&quot;/&gt;

'''[[Кӯмакдовар (футбол)|Кӯмакдоварон]]&lt;ref name=&quot;POR-CRO line-ups&quot;/&gt;:'''
&lt;br&gt;Ян Эрик Энган ([[Анҷумани футболи Норвегия|Норвегия]])
&lt;br&gt;Исаак Башевкин ([[Анҷумани футболи Норвегия|Норвегия]])
&lt;br&gt;'''Довари чаҳорум:'''
&lt;br&gt;[[Абонгиле Том]] ([[Анҷумани футболи Африқои Ҷанубӣ|ҶАҶ]])
&lt;br&gt;'''Кӯмакдовари эҳтиётӣ:'''
&lt;br&gt;Захеле Сивела ([[Анҷумани футболи Африқои Ҷанубӣ|ҶАҶ]])
&lt;br&gt;'''[[Кӯмакдовари видеоӣ|Кӯмакдовари видеоӣ (VAR)]]:'''
&lt;br&gt;Ҷарред Ҷиллетт ([[Анҷумани футболи Инглистон|Инглистон]])
&lt;br&gt;'''Ёвари кӯмакдовари видеоӣ:'''
&lt;br&gt;Деннис Ҳиглер ([[Иттиҳоди футболи шоҳигарии Нидерланд|Нидерланд]])
&lt;br&gt;'''Ёвари дуюми кӯмакдовари видеоӣ:'''
&lt;br&gt;Марко Ди Белло ([[Федератсияи футболи Итолиё|Итолиё]])
|}

=== Швейтсария — Алҷазоир ===
&lt;section begin=&quot;R32-13&quot; /&gt;{{Football box
|date=2 июл 2026
|time=20:00 [[UTC−07:00|UTC−7]]
|team1={{Футбол|SUI|||R}}
|score={{score link|Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ#Швейтсария — Алҷазоир|2:0}}
|team2={{Футбол|ALG}}
|goals1=
* [[Брел Эмболо]] {{гол|10}}
* [[Дан Ндойе]] {{гол|46}}
|goals2=
|stadium=«[[BC Place (варзишгоҳ)|Варзишгоҳи BC Place]]»
|location=[[Ванкувер]]
|attendance=52 497
|referee={{Парчами Аргентина}} [[Яэл Фалкон]]
|report=https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021527
}}&lt;section end=&quot;R32-13&quot; /&gt;

{| width=92%
|-
|{{Либоси тими футбол
 |pattern_la = _sui26h
 |pattern_b  = _sui26h
 |pattern_ra = _sui26h
 |pattern_sh = _sui26h
 |pattern_so =
 |leftarm    = FF0000
 |body       = FF0000
 |rightarm   = FF0000
 |shorts     = FF0000
 |socks      = FF0000
 |title      = Швейтсария&lt;ref name=&quot;SUI-ALG line-ups&quot;&gt;{{Cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12536/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – Switzerland v. Algeria |publisher=[[ФИФА]] |lang=en |date=2026-07-03 |access-date=2026-07-02}}&lt;/ref&gt;
}}
|{{Либоси тими футбол
 |pattern_la = _alg26h
 |pattern_b  = _alg26hA
 |pattern_ra = _alg26h
 |pattern_sh = _alg26h
 |pattern_so = _alg26hl
 |leftarm    = FFFFFF
 |body       = FFFFFF
 |rightarm   = FFFFFF
 |shorts     = FFFFFF
 |socks      = F3F3F3
 |title      = Алҷазоир&lt;ref name=&quot;SUI-ALG line-ups&quot;/&gt;
}}
|}

{| width=&quot;100%&quot;
|valign=&quot;top&quot; width=&quot;40%&quot;|
{| style=&quot;font-size:90%&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot;
|-
!width=31| !!width=25|
|-
|Д ||'''1''' ||[[Грегор Кобел]]
|-
|Ҳим ||'''6''' ||[[Денис Закариё]] || || {{Suboff|87}}
|-
|Ҳим ||'''4''' ||[[Нико Элведи]]
|-
|Ҳим ||'''5''' ||[[Мануэл Аканҷи]]
|-
|Ҳим ||'''13'''||[[Рикардо Родригес]]
|-
|ММ ||'''8''' ||[[Ремо Фройлер]]
|-
|ММ ||'''10'''||[[Гранит Ҷака]] {{Капитан варзиш}}
|-
|ММ ||'''11'''||[[Дан Ндойе]] || || {{Suboff|87}}
|-
|ММ ||'''9''' ||[[Жоан Манзамби]] || || {{Suboff|70}}
|-
|ММ ||'''17'''||[[Рубен Варгас]] || || {{Suboff|70}}
|-
|Ҳам ||'''7''' ||[[Брел Эмболо]] || || {{Suboff|82}}
|-
|colspan=3|'''Эҳтиётӣ:'''
|-
|ММ ||'''22'''||[[Фабиан Ридер]] || || {{Subon|70}}
|-
|Ҳам ||'''19'''||[[Ноа Окафор]] || || {{Subon|70}}
|-
|Ҳам ||'''23'''||[[Зеки Амдуни]] || || {{Subon|82}}
|-
|ММ ||'''20'''||[[Мишел Эбишер]] || || {{Subon|87}}
|-
|Ҳим ||'''3''' ||[[Силван Видмер]] || || {{Subon|87}}
|-
|colspan=3|'''Сармураббӣ:'''
|-
|colspan=3|[[Мурат Якин]]
|}
|valign=&quot;top&quot;|[[Акс:SUI-ALG 2026-07-02.svg|300px]]
|valign=&quot;top&quot; width=&quot;50%&quot;|
{| style=&quot;font-size:90%; margin:auto&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot;
|-
!width=31| !!width=25|
|-
|Д ||'''23'''||[[Лука Зидон]]
|-
|Ҳим ||'''17'''||[[Рафиқ Белғолӣ]] || || {{Suboff|82}}
|-
|Ҳим ||'''2''' ||[[Исо Монди]]
|-
|Ҳим ||'''21'''||[[Роми Бинсебайни]]
|-
|Ҳим ||'''15'''||[[Раён Айт-Нурӣ]]
|-
|ММ ||'''19'''||[[Набил Бинтолиб]] || || {{Suboff|71}}
|-
|ММ ||'''6''' ||[[Ромиз Зарруқӣ]] || || {{Suboff|58}}
|-
|ММ ||'''10'''||[[Форис Шуайбӣ]] || {{Yel|36}}
|-
|Ҳам ||'''7''' ||[[Риёз Маҳрез]] {{Капитан варзиш}} || || {{Suboff|71}}
|-
|Ҳам ||'''22'''||[[Ибрахим Мозо]]
|-
|Ҳам ||'''8''' ||[[Ҳусомиддин Авор]] || || {{Suboff|58}}
|-
|colspan=3|'''Эҳтиётӣ:'''
|-
|Ҳим ||'''13'''||[[Ҷуен Ҳиҷом]] || || {{Subon|58}}
|-
|Ҳам ||'''9''' ||[[Амин Ғуирӣ]] || || {{Subon|58}}
|-
|Ҳам ||'''11'''||[[Анис Ҳоҷ-Мусо]] || || {{Subon|71}}
|-
|ММ ||'''14'''||[[Ҳишом Будовӣ]] || {{Yel|72}} || {{Subon|71}}
|-
|Ҳам ||'''20'''||[[Одил Булбина]] || || {{Subon|82}}
|-
|colspan=3|'''Сармураббӣ:'''
|-
|colspan=3|{{Парчами Босния ва Ҳерсеговина}} [[Владимир Петкович]]
|}
|}

{| style=&quot;width:100%; font-size:90%;&quot;
|
'''Беҳтарин бозикуни бозӣ:'''
&lt;br&gt;[[Брел Эмболо]] (Швейтсария)&lt;ref name=&quot;MOTM&quot;/&gt;

'''[[Кӯмакдовар (футбол)|Кӯмакдоварон]]&lt;ref name=&quot;SUI-ALG line-ups&quot;/&gt;:'''
&lt;br&gt;Максимилияно Дел Ессо ([[Анҷумани футболи Аргентина|Аргентина]])
&lt;br&gt;Факундо Родригес ([[Анҷумани футболи Аргентина|Аргентина]])
&lt;br&gt;'''Довари чаҳорум:'''
&lt;br&gt;[[Кевин Ортега]] ([[Федератсияи футболи Перу|Перу]])
&lt;br&gt;'''Кӯмакдовари эҳтиётӣ:'''
&lt;br&gt;Майкл Оруэ ([[Федератсияи футболи Перу|Перу]])
&lt;br&gt;'''[[Кӯмакдовари видеоӣ|Кӯмакдовари видеоӣ (VAR)]]:'''
&lt;br&gt;Эрнан Мастранхело ([[Анҷумани футболи Аргентина|Аргентина]])
&lt;br&gt;'''Ёвари кӯмакдовари видеоӣ:'''
&lt;br&gt;Эрик Миранда ([[Федератсияи футболи Мексика|Мексика]])
&lt;br&gt;'''Ёвари дуюми кӯмакдовари видеоӣ:'''
&lt;br&gt;Хуан Лара ([[Федератсияи футболи Чили|Чили]])
|}

=== Австралия — Миср ===
&lt;section begin=&quot;R32-14&quot; /&gt;{{Football box
|date=3 июл 2026
|time=13:00 [[UTC−05:00|UTC−5]]
|team1={{Футбол|AUS|||R}}
|score={{score link|Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ#Австралия — Миср|1:1}}
|aet=yes
|team2={{Футбол|EGY}}
|goals1=[[Муҳаммад Ҳанӣ]] {{гол|55|авт.}}
|goals2=[[Имом Ашур]] {{гол|13}}
|penalties1=
* [[Ҳарри Суттар]] {{penmiss}}
* [[Ҷексон Ирвин]] {{pengoal}}
* [[Авер Мабил]] {{pengoal}}
* [[Лукас Ҳеррингтон]] {{penmiss}}
|penaltyscore=2:4
|penalties2=
* [[Маҳмуд Собир]] {{pengoal}}
* [[Ромӣ Рабиа]] {{pengoal}}
* [[Муҳаммад Салоҳ]] {{pengoal}}
* [[Ҳуссом Абдулмаҷид]] {{pengoal}}
|stadium=«[[AT&amp;T (варзишгоҳ)|Варзишгоҳи AT&amp;T]]»
|location=[[Арлингтон (Техас)|Арлингтон]]
|attendance=70 244
|referee={{Парчами Уругвай}} [[Густаво Техера]]
|report=https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021515
}}&lt;section end=&quot;R32-14&quot; /&gt;

{| width=92%
|-
|{{Либоси тими футбол
 |pattern_la = _aus26h
 |pattern_b  = _aus26h
 |pattern_ra = _aus26h
 |pattern_sh = _aus26H
 |pattern_so =
 |leftarm    = FFFF00
 |body       = FFFF00
 |rightarm   = FFFF00
 |shorts     = 07563E
 |socks      = FFFFFF
 |title      = Австралия&lt;ref name=&quot;AUS-EGY line-ups&quot;&gt;{{Cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12524/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – Australia v. Egypt |publisher=[[ФИФА]] |lang=en |date=2026-07-03 |access-date=2026-07-03}}&lt;/ref&gt;
}}
|{{Либоси тими футбол
 |pattern_la = _egy26h
 |pattern_b  = _egy26h
 |pattern_ra = _egy26h
 |pattern_sh = _gha26h
 |pattern_so =
 |leftarm    = FFFFFF
 |body       = FFFFFF
 |rightarm   = FFFFFF
 |shorts     = FFFFFF
 |socks      = 000000
 |title      = Миср&lt;ref name=&quot;AUS-EGY line-ups&quot;/&gt;
}}
|}

{| width=&quot;100%&quot;
|valign=&quot;top&quot; width=&quot;40%&quot;|
{| style=&quot;font-size:90%&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot;
|-
!width=31| !!width=25|
|-
|Д ||'''18'''||[[Патрик Бич]] || || {{Suboff|119}}
|-
|Ҳим ||'''3''' ||[[Алессандро Чиркати]]
|-
|Ҳим ||'''19'''||[[Ҳарри Суттар]] {{Капитан варзиш}}
|-
|Ҳим ||'''25'''||[[Лукас Ҳеррингтон]]
|-
|ММ ||'''5''' ||[[Ҷордан Бос]] || || {{Suboff|45}}
|-
|ММ ||'''22'''||[[Ҷексон Ирвин]]
|-
|ММ ||'''13'''||[[Эйден О’Нилл]] || || {{Suboff|90}}
|-
|ММ ||'''16'''||[[Азиз Беҳич]]
|-
|Ҳам ||'''20'''||[[Кристиан Волпато]] || || {{Suboff|74}}
|-
|Ҳам ||'''17'''||[[Нестори Иранкунда]] || || {{Suboff|74}}
|-
|Ҳам ||'''8''' ||[[Коннор Меткалф]] || || {{Suboff|90}}
|-
|colspan=3|'''Эҳтиётӣ:'''
|-
|Ҳим ||'''15'''||[[Кай Труин]] || || {{Subon|45}}
|-
|Ҳам ||'''10'''||[[Айдин Хрустич]] || || {{Subon|74}}
|-
|Ҳам ||'''9''' ||[[Муҳаммад Туре]] || || {{Subon|74}}
|-
|Ҳам ||'''11'''||[[Авер Мабил]] || || {{Subon|90}}
|-
|ММ ||'''24'''||[[Пол Окон-Энгстлер]] || || {{Subon|90}}
|-
|Д ||'''1''' ||[[Мэтю Райан]] || || {{Subon|119}}
|-
|colspan=3|'''Сармураббӣ:'''
|-
|colspan=3|[[Тони Попович]]
|}
|valign=&quot;top&quot;|[[Акс:AUS-EGY 2026-07-03.svg|300px]]
|valign=&quot;top&quot; width=&quot;50%&quot;|
{| style=&quot;font-size:90%; margin:auto&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot;
|-
!width=31| !!width=25|
|-
|Д ||'''23'''||[[Мустафо Шубайр]]
|-
|Ҳим ||'''3''' ||[[Муҳаммад Ҳанӣ]]
|-
|Ҳим ||'''2''' ||[[Ёсир Иброҳим]] || {{Yel|120}}
|-
|Ҳим ||'''5''' ||[[Ромӣ Рабиа]]
|-
|Ҳим ||'''15'''||[[Карим Ҳофиз]] || || {{Suboff|67}}
|-
|ММ ||'''8''' ||[[Имом Ашур]]
|-
|ММ ||'''14'''||[[Ҳамдӣ Фатҳӣ]] || || {{Suboff|80}}
|-
|ММ ||'''19'''||[[Марвон Атийя]] || || {{Suboff|120+1}}
|-
|ММ ||'''11'''||[[Мустафо Закӣ]] || || {{Suboff|67}}
|-
|Ҳам ||'''10'''||[[Муҳаммад Салоҳ]] {{Капитан варзиш}}
|-
|Ҳам ||'''22'''||[[Умар Мармуш]] || || {{Suboff|105}}
|-
|colspan=3|'''Эҳтиётӣ:'''
|-
|Ҳим ||'''4''' ||[[Ҳуссом Абдулмаҷид]] || || {{Subon|67}}
|-
|Ҳам ||'''12'''||[[Ҳайсам Ҳасан]] || {{Yel|105}} || {{Subon|67}}
|-
|Ҳам ||'''7''' ||[[Маҳмуд Ҳасан|Трезеге]] || || {{Subon|80}}
|-
|Ҳам ||'''9''' ||[[Ҳамза Абдулкарим]] || || {{Subon|105}}
|-
|ММ ||'''24'''||[[Маҳмуд Собир]] || || {{Subon|120+1}}
|-
|colspan=3|'''Сармураббӣ:'''
|-
|colspan=3|[[Ҳусам Ҳасан]]
|}
|}

{| style=&quot;width:100%; font-size:90%;&quot;
|
'''Беҳтарин бозикуни бозӣ:'''
&lt;br&gt;[[Муҳаммад Салоҳ]] (Миср)&lt;ref name=&quot;MOTM&quot;/&gt;

'''[[Кӯмакдовар (футбол)|Кӯмакдоварон]]&lt;ref name=&quot;AUS-EGY line-ups&quot;/&gt;:'''
&lt;br&gt;Карлос Баррейро ([[Анҷумани футболи Уругвай|Уругвай]])
&lt;br&gt;Николас Таран ([[Анҷумани футболи Уругвай|Уругвай]])
&lt;br&gt;'''Довари чаҳорум:'''
&lt;br&gt;[[Сандро Шерер]] ([[Иттиҳоди футболи Швейтсария|Швейтсария]])
&lt;br&gt;'''Кӯмакдовари эҳтиётӣ:'''
&lt;br&gt;Стефан Де Алмейда ([[Иттиҳоди футболи Швейтсария|Швейтсария]])
&lt;br&gt;'''[[Кӯмакдовари видеоӣ|Кӯмакдовари видеоӣ (VAR)]]:'''
&lt;br&gt;Леодан Гонсалес ([[Анҷумани футболи Уругвай|Уругвай]])
&lt;br&gt;'''Ёвари кӯмакдовари видеоӣ:'''
&lt;br&gt;Антонио Гарсия ([[Анҷумани футболи Уругвай|Уругвай]])
&lt;br&gt;'''Ёвари дуюми кӯмакдовари видеоӣ:'''
&lt;br&gt;Бастиан Данкерт ([[Иттиҳоди футболи Олмон|Олмон]])
|}

=== Аргентина — Кабо-Верде ===
&lt;section begin=&quot;R32-15&quot; /&gt;{{Football box
|date=3 июл 2026
|time=18:00 [[UTC−04:00|UTC−4]]
|team1={{Футбол|ARG|||R}}
|score={{score link|Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ#Аргентина — Кабо-Верде|3:2}}
|aet=yes
|team2={{Футбол|CPV}}
|goals1=
* [[Лионел Месси]] {{гол|29}}
* [[Лисандро Мартинес]] {{гол|92}}
* [[Дини (футболбоз, 1995)|Дини]] {{гол|111|авт.}}
|goals2=
* [[Дерой Дуарте]] {{гол|59}}
* [[Сидни Лопеш Кабрал]] {{гол|103}}
|stadium=«[[Hard Rock (варзишгоҳ)|Варзишгоҳи Hard Rock]]»
|location=[[Майами-Гарденс]]
|attendance=64 478
|referee={{Парчами Канада}} [[Дру Фишер]]
|report=https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021521
}}&lt;section end=&quot;R32-15&quot; /&gt;

{| width=92%
|-
|{{Либоси тими футбол
 |pattern_la = _arg26h
 |pattern_b  = _arg26hA_wc
 |pattern_ra = _arg26h
 |pattern_sh = _arg26h2
 |pattern_so = _arg26h2l
 |leftarm    = FFFFFF
 |body       = FFFFFF
 |rightarm   = FFFFFF
 |shorts     = FFFFFF
 |socks      = FFFFFF
 |title      = Аргентина&lt;ref name=&quot;ARG-CPV line-ups&quot;&gt;{{Cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12530/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – Argentina v. Cabo Verde |publisher=[[ФИФА]] |lang=en |date=2026-07-03 |access-date=2026-07-03}}&lt;/ref&gt;
}}
|{{Либоси тими футбол
 |pattern_la = _cpv26h
 |pattern_b  = _cpv26h
 |pattern_ra = _cpv26h
 |pattern_sh = _cpv26h
 |pattern_so = _cpv26hl
 |leftarm    = 1A3CB0
 |body       = 1A3CB0
 |rightarm   = 1A3CB0
 |shorts     = 1A3CB0
 |socks      = 1A3CB0
 |title      = Кабо-Верде&lt;ref name=&quot;ARG-CPV line-ups&quot;/&gt;
}}
|}

{| width=&quot;100%&quot;
|valign=&quot;top&quot; width=&quot;40%&quot;|
{| style=&quot;font-size:90%&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot;
|-
!width=31| !!width=25|
|-
|Д ||'''23'''||[[Эмилиано Мартинес]]
|-
|Ҳим ||'''26'''||[[Науэл Молина]] || || {{Suboff|104}}
|-
|Ҳим ||'''13'''||[[Кристиан Ромеро]]
|-
|Ҳим ||'''6''' ||[[Лисандро Мартинес]]
|-
|Ҳим ||'''25'''||[[Факундо Медина]] || || {{Suboff|86}}
|-
|ММ ||'''7''' ||[[Родриго Де Паул]] || || {{Suboff|84}}
|-
|ММ ||'''20'''||[[Алексис Макаллистер]]
|-
|ММ ||'''24'''||[[Энтсо Фернандес]]
|-
|ММ ||'''16'''||[[Тияго Алмада]] || || {{Suboff|64}}
|-
|Ҳам ||'''10'''||[[Лионел Месси]] {{Капитан варзиш}}
|-
|Ҳам ||'''22'''||[[Лаутаро Мартинес]] || || {{Suboff|63}}
|-
|colspan=3|'''Эҳтиётӣ:'''
|-
|Ҳам ||'''9''' ||[[Хулиан Алварес]] || || {{Subon|63}}
|-
|ММ ||'''15'''||[[Нико Гонсалес]] || || {{Subon|64}}
|-
|ММ ||'''5''' ||[[Леандро Паредес]] || || {{Subon|84}}
|-
|Ҳим ||'''3''' ||[[Николас Таляфико]] || || {{Subon|86}}
|-
|Ҳим ||'''4''' ||[[Гонсало Монтиэл]] || {{Yel|115}} || {{Subon|104}}
|-
|colspan=3|'''Сармураббӣ:'''
|-
|colspan=3|[[Лионел Скалони]]
|}
|valign=&quot;top&quot;|[[Акс:ARG-CPV 2026-07-03.svg|300px]]
|valign=&quot;top&quot; width=&quot;50%&quot;|
{| style=&quot;font-size:90%; margin:auto&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot;
|-
!width=31| !!width=25|
|-
|Д ||'''1''' ||[[Возиня]]
|-
|Ҳим ||'''22'''||[[Стивен Морейра]]
|-
|Ҳим ||'''4''' ||[[Роберту Лопеш]]
|-
|Ҳим ||'''3''' ||[[Дини (футболбоз, 1995)|Дини]]
|-
|Ҳим ||'''13'''||[[Сидни Лопеш Кабрал]]
|-
|ММ ||'''6''' ||[[Кевин Ленини]] || {{Yel|68}} || {{Suboff|100}}
|-
|ММ ||'''20'''||[[Райан Мендеш]] {{Капитан варзиш}} || || {{Suboff|80}}
|-
|ММ ||'''15'''||[[Ларос Дуарте]] || || {{Suboff|67}}
|-
|ММ ||'''14'''||[[Дерой Дуарте]] || || {{Suboff|100}}
|-
|ММ ||'''7''' ||[[Жоване Кабрал]] || || {{Suboff|80}}
|-
|Ҳам ||'''21'''||[[Нуну да Кошта]] || || {{Suboff|67}}
|-
|colspan=3|'''Эҳтиётӣ:'''
|-
|Ҳам ||'''19'''||[[Дайлон Ливраменто]] || || {{Subon|67}}
|-
|ММ ||'''10'''||[[Жамиру Монтейру]] || || {{Subon|67}}
|-
|ММ ||'''17'''||[[Вилли Семеду]] || || {{Subon|80}}
|-
|ММ ||'''26'''||[[Элиу Варела]] || || {{Subon|80}}
|-
|ММ ||'''16'''||[[Янник Семеду]] || || {{Subon|100}}
|-
|Ҳам ||'''9''' ||[[Жилсон Беншимол]] || || {{Subon|100}}
|-
|colspan=3|'''Сармураббӣ:'''
|-
|colspan=3|[[Бубишта]]
|}
|}

{| style=&quot;width:100%; font-size:90%;&quot;
|
'''Беҳтарин бозикуни бозӣ:'''
&lt;br&gt;[[Лионел Месси]] (Аргентина)&lt;ref name=&quot;MOTM&quot;/&gt;

'''[[Кӯмакдовар (футбол)|Кӯмакдоварон]]&lt;ref name=&quot;ARG-CPV line-ups&quot;/&gt;:'''
&lt;br&gt;Майкл Барвеген ([[Анҷумани футболи Канада|Канада]])
&lt;br&gt;Лайес Арфа ([[Анҷумани футболи Канада|Канада]])
&lt;br&gt;'''Довари чаҳорум:'''
&lt;br&gt;[[Катя Гарсия]] ([[Федератсияи футболи Мексика|Мексика]])
&lt;br&gt;'''Кӯмакдовари эҳтиётӣ:'''
&lt;br&gt;Сандра Рамирес ([[Федератсияи футболи Мексика|Мексика]])
&lt;br&gt;'''[[Кӯмакдовари видеоӣ|Кӯмакдовари видеоӣ (VAR)]]:'''
&lt;br&gt;Армандо Вийярреал ([[Федератсияи футболи ИМА|ИМА]])
&lt;br&gt;'''Ёвари кӯмакдовари видеоӣ:'''
&lt;br&gt;Иван Бебек ([[Иттиҳоди футболи Хорватия|Хорватия]])
&lt;br&gt;'''Ёвари дуюми кӯмакдовари видеоӣ:'''
&lt;br&gt;Татияна Гусман ([[Федератсияи футболи Никарагуа|Никарагуа]])
|}

=== Колумбия — Гана ===
&lt;section begin=&quot;R32-16&quot; /&gt;{{Football box
|date=3 июл 2026
|time=20:30 [[UTC−05:00|UTC−5]]
|team1={{Футбол|COL|||R}}
|score={{score link|Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ#Колумбия — Гана|1:0}}
|team2={{Футбол|GHA}}
|goals1=
* [[Ҷон Адолфо Ариас]] {{гол|14}}
|goals2=
|stadium=«[[Варзишгоҳи Эрровҳед]]»
|location=[[Канзас-Сити (Миссури)|Канзас-Сити]]
|attendance=69 045
|referee={{Парчами Фаронса}} [[Клеман Тюрпен]]
|report=https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021517
}}&lt;section end=&quot;R32-16&quot; /&gt;

{| width=92%
|-
|{{Либоси тими футбол
 |pattern_la = _col26h
 |pattern_b  = _col26h
 |pattern_ra = _col26h
 |pattern_sh = _col26h
 |pattern_so =
 |leftarm    =
 |body       =
 |rightarm   =
 |shorts     =
 |socks      = FF0000
 |title      = Колумбия&lt;ref name=&quot;COL-GHA line-ups&quot;&gt;{{Cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12526/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – Colombia v. Ghana |publisher=[[ФИФА]] |lang=en |date=2026-07-04 |access-date=2026-07-04}}&lt;/ref&gt;
}}
|{{Либоси тими футбол
 |pattern_la = _gha26h
 |pattern_b  = _gha26h
 |pattern_ra = _gha26h
 |pattern_sh = _gha26h
 |pattern_so =
 |leftarm    =
 |body       =
 |rightarm   =
 |shorts     =
 |socks      = FFFFFF
 |title      = Гана&lt;ref name=&quot;COL-GHA line-ups&quot;/&gt;
}}
|}

{| width=&quot;100%&quot;
|valign=&quot;top&quot; width=&quot;40%&quot;|
{| style=&quot;font-size:90%&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot;
|-
!width=31| !!width=25|
|-
|Д ||'''12'''||[[Камило Варгас]]
|-
|Ҳим ||'''2''' ||[[Даниэл Мунёс Мехия]]
|-
|Ҳим ||'''23'''||[[Давинсон Санчес]]
|-
|Ҳим ||'''3''' ||[[Ҷон Лукуми]]
|-
|Ҳим ||'''17'''||[[Хоан Мохика]]
|-
|ММ ||'''16'''||[[Ҷефферсон Лерма]]
|-
|ММ ||'''14'''||[[Густаво Пуэрта]]
|-
|ММ ||'''11'''||[[Ҷон Адолфо Ариас]] {{Suboff|73}}
|-
|Ҳам ||'''10'''||[[Хамес Родригес]] {{Капитан варзиш}}{{Suboff|46}}
|-
|Ҳам ||'''9''' ||[[Ҷон Кордоба]] {{Suboff|8}}
|-
|Ҳам ||'''7''' ||[[Луис Фернандо Диас]]{{Suboff|90}}
|-
|colspan=3|'''Эҳтиётӣ:'''
|-
|Ҳам ||'''25''' ||[[Луис Хавиер Суарес]] || || {{Subon|8}}
|-
|ММ ||'''6''' ||[[Ричард Риос]] || || {{Subon|46}}
|-
|ММ ||'''20''' ||[[Хуан Кинтеро]] || || {{Subon|73}}
|-
|Ҳам ||'''21''' ||[[Хаминтон Кампас]] || || {{Subon|90}}
|-
|colspan=3|'''Сармураббӣ:'''
|-
|colspan=3|{{Парчами Аргентина}} [[Нестор Лоренсо]]
|}
|valign=&quot;top&quot;|[[Акс:COL-GHA 2026-07-03.svg|300px]]
|valign=&quot;top&quot; width=&quot;50%&quot;|
{| style=&quot;font-size:90%; margin:auto&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot;
|-
!width=31| !!width=25|
|-
|Д ||'''1''' ||[[Лоуренс Ати-Зиги]]
|-
|Ҳим ||'''26'''||[[Марвен Сеная]] {{Suboff|12}}
|-
|Ҳим ||'''23'''||[[Деррик Люккассен]]
|-
|Ҳим ||'''18'''||[[Ҷером Опоку]]
|-
|Ҳим ||'''14'''||[[Гидеон Менса]]
|-
|ММ ||'''5''' ||[[Томас Парти]]
|-
|ММ ||'''3''' ||[[Калеб Йиренки]]{{Suboff|78}}
|-
|ММ ||'''8''' ||[[Куаси Сибо]]{{Suboff|61}}
|-
|Ҳам ||'''19'''||[[Инияки Вилямс]]{{Suboff|61}}
|-
|Ҳам ||'''9''' ||[[Ҷордан Айю]] {{Капитан варзиш}} {{Suboff|78}}
|-
|Ҳам ||'''11'''||[[Антуан Семенё]]
|-
|colspan=3|'''Эҳтиётӣ:'''
|-
|Ҳим ||'''2''' ||[[Алиду Сейду]] || || {{Subon|12}}
|-
|Ҳам ||'''7''' ||[[Абдул Фатаву]] || || {{Subon|61}}
|-
|ММ ||'''15''' ||[[Элиша Овусу]] || || {{Subon|61}}
|-
|Ҳам ||'''24''' ||[[Эрнест Нуама]] || || {{Subon|78}}
|-
|Ҳам ||'''25''' ||[[Принс Квабена Аду]] || || {{Subon|78}}
|-
|colspan=3|'''Сармураббӣ:'''
|-
|colspan=3|{{Парчами Португалия}} [[Карлуш Кейрош]]
|}
|}

{| style=&quot;width:100%; font-size:90%;&quot;
|
'''Беҳтарин бозикуни бозӣ:'''
&lt;br&gt;[[Луис Фернандо Диас|Луис Диас]] (Колумбия)&lt;ref name=&quot;MOTM&quot;/&gt;

'''[[Кӯмакдовар (футбол)|Кӯмакдоварон]]&lt;ref name=&quot;COL-GHA line-ups&quot;/&gt;:'''
&lt;br&gt;Николя Дано ([[Федератсияи футболи Фаронса|Фаронса]])
&lt;br&gt;Бенжамен Паже ([[Федератсияи футболи Фаронса|Фаронса]])
&lt;br&gt;'''Довари чаҳорум:'''
&lt;br&gt;[[Алехандро Эрнандес Эрнандес]] ([[Федератсияи футболи шоҳигарии Испониё|Испониё]])
&lt;br&gt;'''Кӯмакдовари эҳтиётӣ:'''
&lt;br&gt;Хосе Энрике Наранхо Перес ([[Федератсияи футболи шоҳигарии Испониё|Испониё]])
&lt;br&gt;'''[[Кӯмакдовари видеоӣ|Кӯмакдовари видеоӣ (VAR)]]:'''
&lt;br&gt;[[Жером Бризар]] ([[Федератсияи футболи Фаронса|Фаронса]])
&lt;br&gt;'''Ёвари кӯмакдовари видеоӣ:'''
&lt;br&gt;Вилли Делажо ([[Федератсияи футболи Фаронса|Фаронса]])
&lt;br&gt;'''Ёвари дуюми кӯмакдовари видеоӣ:'''
&lt;br&gt;Фу Мин ([[Анҷумани футболи Чин|Чин]])
|}

== 1/8 ниҳоӣ ==

=== Канада — Марокаш ===
&lt;section begin=&quot;R16-1&quot; /&gt;{{Football box
|date=4 июл 2026
|time=12:00 [[UTC−05:00|UTC−5]]
|team1={{Футбол|CAN|||R}}
|score={{score link|Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ#Канада — Марокаш|0:3}}
|team2={{Футбол|MAR}}
|goals1=
|goals2=
* [[Аззаддин Уноҳӣ]] {{гол|50}} {{гол|82}}
* [[Суфён Раҳимӣ]] {{гол|90+8}}
|stadium=«[[NRG (варзишгоҳ)|Варзишгоҳи NRG]]»
|location=[[Ҳюстон]]
|attendance=68 777
|referee={{Парчами Англия}} [[Майкл Оливер]]
|report=https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021530
}}&lt;section end=&quot;R16-1&quot; /&gt;

{| width=92%
|-
|{{Либоси тими футбол
 |pattern_la = _can26t
 |pattern_b  = _can26t
 |pattern_ra = _can26t
 |pattern_sh = _can26t
 |pattern_so =
 |leftarm    =
 |body       =
 |rightarm   =
 |shorts     =
 |socks      = 000000
 |title      = Канада&lt;ref name=&quot;CAN-MAR line-ups&quot;&gt;{{Cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12539/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 16 – Canada v. Morocco |publisher=[[ФИФА]] |lang=en |date=2026-07-04 |access-date=2026-07-04}}&lt;/ref&gt;
}}
|{{Либоси тими футбол
 |pattern_la = _mrc26a
 |pattern_b  = _mrc26a
 |pattern_ra = _mrc26a
 |pattern_sh = _mrc26a
 |pattern_so = _mrc26al
 |leftarm    =
 |body       =
 |rightarm   =
 |shorts     =
 |socks      =
 |title      = Марокаш&lt;ref name=&quot;CAN-MAR line-ups&quot;/&gt;
}}
|}

{| width=&quot;100%&quot;
|valign=&quot;top&quot; width=&quot;40%&quot;|
{| style=&quot;font-size:90%&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot;
|-
!width=31| !!width=25|
|-
|Д ||'''16'''||[[Максим Крепо]]
|-
|Ҳим ||'''2''' ||[[Алистэр Ҷонстон]]
|-
|Ҳим ||'''15'''||[[Моиз Бомбито]]
|-
|Ҳим ||'''4''' ||[[Люк де Фужрол]] || {{Yel|49}}
|-
|Ҳим ||'''22'''||[[Ричи Ларея]] || {{Yel|40}} || {{Suboff|79}}
|-
|ММ ||'''17'''||[[Тейҷон Бюкенен]] || || {{Suboff|89}}
|-
|ММ ||'''23'''||[[Нико Сигур]] || || {{Suboff|89}}
|-
|ММ ||'''7''' ||[[Стивен Эуштакиу]] {{Капитан варзиш}}
|-
|ММ ||'''20'''||[[Алӣ Аҳмад]] || || {{Suboff|79}}
|-
|Ҳам ||'''10'''||[[Ҷонатан Дэвид]] || {{Yel|43}}
|-
|Ҳам ||'''12'''||[[Тани Олувасейи]] || || {{Suboff|74}}
|-
|colspan=3|'''Эҳтиётӣ:'''
|-
|Ҳам ||'''9''' ||[[Кайл Ларин]] || {{Yel|76}} || {{Subon|74}}
|-
|ММ ||'''26'''||[[Ҷейкоб Шаффелберг]] || || {{Subon|79}}
|-
|Ҳам ||'''24'''||[[Промис Дэвид]] || || {{Subon|79}}
|-
|ММ ||'''14'''||[[Ҷейден Нелсон]] || || {{Subon|89}}
|-
|ММ ||'''21'''||[[Ҷонатан Осорио]] || || {{Subon|89}}
|-
|colspan=3|'''Сармураббӣ:'''
|-
|colspan=3|{{Парчами ИМА}} [[Ҷесси Марш]]
|}
|valign=&quot;top&quot;|[[Акс:CAN-MAR 2026-07-04.svg|300px]]
|valign=&quot;top&quot; width=&quot;50%&quot;|
{| style=&quot;font-size:90%; margin:auto&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot;
|-
!width=31| !!width=25|
|-
|Вр ||'''1''' ||[[Ёсин Буну]]
|-
|Ҳим ||'''2''' ||[[Ашраф Ҳакимӣ]] {{Капитан варзиш}} || {{Yel|40}}
|-
|Ҳим ||'''25'''||[[Ризвон Ҳалҳол]] || {{Yel|20}}
|-
|Ҳим ||'''14'''||[[Исо Диоп]] || || {{Suboff|89}}
|-
|Ҳим ||'''3''' ||[[Нуссайр Мазровӣ]]
|-
|ММ ||'''6''' ||[[Аюб Буаддӣ]] || || {{Suboff|74}}
|-
|ММ ||'''24'''||[[Нейл ал-Айновӣ]]
|-
|ММ ||'''10'''||[[Браҳим Диас]]
|-
|ММ ||'''8''' ||[[Аззаддин Уноҳӣ]] || {{Yel|45}} || {{Suboff|89}}
|-
|ММ ||'''23'''||[[Билол ал-Ханнус]] || {{Yel|45+6}} || {{Suboff|74}}
|-
|Ҳам ||'''11'''||[[Исмоил Сайборӣ]] || || {{Suboff|22}}
|-
|colspan=3|'''Эҳтиётӣ:'''
|-
|Ҳам ||'''9''' ||[[Суфён Раҳимӣ]] || || {{Subon|22}}
|-
|ММ ||'''17'''||[[Суфён Амробат]] || || {{Subon|74}}
|-
|ММ ||'''19'''||[[Шамсиддин Толибӣ]] || || {{Subon|74}}
|-
|ММ ||'''18'''||[[Самир ал-Муробат]] || || {{Subon|89}}
|-
|Ҳим ||'''5''' ||[[Марван Саъдон]] || || {{Subon|89}}
|-
|colspan=3|'''Сармураббӣ:'''
|-
|colspan=3|[[Муҳаммад Ваҳбӣ]]
|}
|}

{| style=&quot;width:100%; font-size:90%;&quot;
|
'''Беҳтарин бозикуни бозӣ:'''
&lt;br&gt;[[Аззаддин Уноҳӣ]] (Марокаш)&lt;ref name=&quot;MOTM&quot;/&gt;

'''[[Кӯмакдовар (футбол)|Кӯмакдоварон]]&lt;ref name=&quot;CAN-MAR line-ups&quot;/&gt;:'''
&lt;br&gt;Стюарт Берт ([[Анҷумани футболи Инглистон|Инглистон]])
&lt;br&gt;Ҷеймс Мейнуоринг ([[Анҷумани футболи Инглистон|Инглистон]])
&lt;br&gt;'''Довари чаҳорум:'''
&lt;br&gt;[[Данни Маккели]] ([[Иттиҳоди футболи шоҳигарии Нидерланд|Нидерланд]])
&lt;br&gt;'''Кӯмакдовари эҳтиётӣ:'''
&lt;br&gt;Хессел Стегстра ([[Иттиҳоди футболи шоҳигарии Нидерланд|Нидерланд]])
&lt;br&gt;'''[[Кӯмакдовари видеоӣ|Кӯмакдовари видеоӣ (VAR)]]:'''
&lt;br&gt;[[Ҷарред Ҷиллетт]] ([[Анҷумани футболи Инглистон|Инглистон]])
&lt;br&gt;'''Ёвари кӯмакдовари видеоӣ:'''
&lt;br&gt;Деннис Ҳиглер ([[Иттиҳоди футболи шоҳигарии Нидерланд|Нидерланд]])
&lt;br&gt;'''Ёвари дуюми кӯмакдовари видеоӣ:'''
&lt;br&gt;Томаш Квятковский ([[Иттиҳоди футболи Лаҳистон|Лаҳистон]])
|}

=== Парагвай — Фаронса ===
&lt;section begin=&quot;R16-2&quot; /&gt;{{Football box
|date=4 июл 2026
|time=17:00 [[UTC−04:00|UTC−4]]
|team1={{Футбол|PAR|||R}}
|score={{score link|Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ#Парагвай — Фаронса|0:1}}
|team2={{Футбол|FRA}}
|goals1=
|goals2=[[Килиан Мбаппе]] {{гол|70|пен.}}
|stadium=«[[Lincoln Financial (варзишгоҳ)|Варзишгоҳи Lincoln Financial]]»
|location=[[Филаделфия]]
|attendance=68 324
|referee={{Парчами Ӯзбекистон}} [[Илгиз Танташев]]
|report=https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021533
}}&lt;section end=&quot;R16-2&quot; /&gt;

{| width=92%
|-
|{{Либоси тими футбол
 |pattern_la = _par26h
 |pattern_b  = _par26h
 |pattern_ra = _par26h
 |pattern_sh = _par26h2
 |pattern_so = _par26hl
 |leftarm    =
 |body       =
 |rightarm   =
 |shorts     =
 |socks      = 000000
 |title      = Парагвай&lt;ref name=&quot;PAR-FRA line-ups&quot;&gt;{{Cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12542/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 16 – Paraguay v. France |publisher=[[ФИФА]] |lang=en |date=2026-07-04 |access-date=2026-07-04}}&lt;/ref&gt;
}}
|{{Либоси тими футбол
 |pattern_la = _fra26H
 |pattern_b  = _fra26H
 |pattern_ra = _fra26H
 |pattern_sh = _fra26H
 |pattern_so = _fra26H2l
 |leftarm    =
 |body       =
 |rightarm   =
 |shorts     =
 |socks      =
 |title      = Фаронса&lt;ref name=&quot;PAR-FRA line-ups&quot;/&gt;
}}
|}

{| width=&quot;100%&quot;
|valign=&quot;top&quot; width=&quot;40%&quot;|
{| style=&quot;font-size:90%&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot;
|-
!width=31| !!width=25|
|-
|Д ||'''12'''||[[Орландо Хил]]
|-
|Ҳим ||'''2''' ||[[Густаво Веласкес]]
|-
|Ҳим ||'''15'''||[[Густаво Гомес]] {{Капитан варзиш}}
|-
|Ҳим ||'''3''' ||[[Омар Алдерете]] || || {{Suboff|58}}
|-
|ММ ||'''4''' ||[[Хуан Хосе Касерес]]
|-
|ММ ||'''6''' ||[[Хуниор Алонсо]]
|-
|ММ ||'''10'''||[[Мигел Алмирон]] || || {{Suboff|71}}
|-
|ММ ||'''8''' ||[[Диего Гомес]] || || {{Suboff|71}}
|-
|ММ ||'''14'''||[[Андрес Кубас]]
|-
|ММ ||'''23'''||[[Матиас Галарса]]
|-
|Ҳам ||'''19'''||[[Хулио Энсисо]] || || {{Suboff|61}}
|-
|colspan=3|'''Эҳтиётӣ:'''
|-
|Ҳим ||'''13'''||[[Хосе Канале]] || || {{Subon|58}}
|-
|ММ ||'''24'''||[[Густаво Кабайеро]] || || {{Subon|61}}
|-
|Ҳам ||'''21'''||[[Габриэл Авалос]] || || {{Subon|71}}
|-
|ММ ||'''11'''||[[Маурисио Магаляйнс Прадо|Маурисио]] || || {{Subon|71}}
|-
|colspan=3|'''Сармураббӣ:'''
|-
|colspan=3|{{Парчами Аргентина}} [[Густаво Алфаро]]
|}
|valign=&quot;top&quot;|[[Акс:PAR-FRA 2026-07-04.svg|300px]]
|valign=&quot;top&quot; width=&quot;50%&quot;|
{| style=&quot;font-size:90%; margin:auto&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot;
|-
!width=31| !!width=25|
|-
|Д ||'''16'''||[[Майк Менян]]
|-
|Ҳим ||'''5''' ||[[Жюл Кунде]]
|-
|Ҳим ||'''4''' ||[[Даё Упамекано]]
|-
|Ҳим ||'''17'''||[[Вилиям Салиба]]
|-
|Ҳим ||'''3''' ||[[Люка Дин]]
|-
|ММ ||'''6''' ||[[Ману Коне]] || {{Yel|81}}
|-
|ММ ||'''14'''||[[Адриен Рабио]]
|-
|ММ ||'''7''' ||[[Усмон Дембеле]] || || {{Suboff|84}}
|-
|ММ ||'''11'''||[[Майкл Олисе]] || {{Yel|90+7}}
|-
|ММ ||'''12'''||[[Брадли Баркола]] || {{Yel|19}} || {{Suboff|61}}
|-
|Ҳам ||'''10'''||[[Килиан Мбаппе]] {{Капитан варзиш}}
|-
|colspan=3|'''Эҳтиётӣ:'''
|-
|Ҳам ||'''20'''||[[Дезире Дуэ]] || || {{Subon|61}}
|-
|ММ ||'''24'''||[[Райан Шарқи]] || || {{Subon|84}}
|-
|colspan=3|'''Сармураббӣ:'''
|-
|colspan=3|[[Дидие Дешам]]
|}
|}

{| style=&quot;width:100%; font-size:90%;&quot;
|
'''Беҳтарин бозикуни бозӣ:'''
&lt;br&gt;[[Орландо Хил]] (Парагвай)&lt;ref name=&quot;MOTM&quot;/&gt;


'''[[Кӯмакдовар (футбол)|Кӯмакдоварон]]&lt;ref name=&quot;PAR-FRA line-ups&quot;/&gt;:'''
&lt;br&gt;Андрей Тсапенко ([[Анҷумани футболи Ӯзбекистон|Ӯзбекистон]])
&lt;br&gt;Тимур Гайнуллин ([[Анҷумани футболи Ӯзбекистон|Ӯзбекистон]])
&lt;br&gt;'''Довари чаҳорум:'''
&lt;br&gt;[[Абдурраҳмон ал-Ҷоссим]] ([[Анҷумани футболи Қатар|Қатар]])
&lt;br&gt;'''Кӯмакдовари эҳтиётӣ:'''
&lt;br&gt;Толиб ал-Марри ([[Анҷумани футболи Қатар|Қатар]])
&lt;br&gt;'''[[Кӯмакдовари видеоӣ|Кӯмакдовари видеоӣ (VAR)]]:'''
&lt;br&gt;Хуан Лара ([[Федератсияи футболи Чили|Чили]])
&lt;br&gt;'''Ёвари кӯмакдовари видеоӣ:'''
&lt;br&gt;Марко Ди Белло ([[Федератсияи футболи Итолиё|Итолиё]])
&lt;br&gt;'''Ёвари дуюми кӯмакдовари видеоӣ:'''
&lt;br&gt;Ҷо Дикерсон ([[Федератсияи футболи ИМА|ИМА]])
|}

=== Бразилия — Норвегия ===
&lt;section begin=&quot;R16-3&quot; /&gt;{{Football box
|date=5 июл 2026
|time=16:00 [[UTC−04:00|UTC−4]]
|team1={{Футбол|BRA|||R}}
|score={{score link|Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ#Бразилия — Норвегия|1:2}}
|team2={{Футбол|NOR}}
|goals1=[[Неймар]] {{гол|90+10|пен.}}
|goals2=[[Эрлинг Ҳоланн]] {{гол|79}} {{гол|90}}
|stadium=«[[MetLife (варзишгоҳ)|Варзишгоҳи MetLife]]»
|location=[[Ратерфорди шарқӣ]]
|attendance=80 663
|referee={{Парчами ИМА}} [[Исмоил Элфат]]
|report=https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021532
}}&lt;section end=&quot;R16-3&quot; /&gt;

{| width=92%
|-
|{{Либоси тими футбол
 |pattern_la = _bra26h
 |pattern_b  = _bra26h
 |pattern_ra = _bra26h
 |pattern_sh = _bra26h
 |pattern_so = _bra26hl
 |leftarm    = FFE540
 |body       = FFE540
 |rightarm   = FFE540
 |shorts     = 4080FF
 |socks      = FFFFFF
 |title      = Бразилия&lt;ref name=&quot;BRA-NOR line-ups&quot;&gt;{{Cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12541/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – Brazil v. Norway |publisher=[[ФИФА]] |lang=en |date=2026-07-05 |access-date=2026-07-05}}&lt;/ref&gt;
}}
|{{Либоси тими футбол
 |pattern_la = _nor26h
 |pattern_b  = _nor26h
 |pattern_ra = _nor26h
 |pattern_sh = _nor26h
 |pattern_so =
 |leftarm    = BA0C2F
 |body       = BA0C2F
 |rightarm   = BA0C2F
 |shorts     = FFFFFF
 |socks      = 00205B
 |title      = Норвегия&lt;ref name=&quot;BRA-NOR line-ups&quot;/&gt;
}}
|}

{| width=&quot;100%&quot;
|valign=&quot;top&quot; width=&quot;40%&quot;|
{| style=&quot;font-size:90%&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot;
|-
!width=31| !!width=25|
|-
|Д ||'''1''' ||[[Алиссон Беккер]]
|-
|Ҳим ||'''13'''||[[Данило (футболбоз, тав. 1991)|Данило Луис]]
|-
|Ҳим ||'''4''' ||[[Маркинюс]] {{Капитан варзиш}}
|-
|Ҳим ||'''3''' ||[[Габриэл Дус Сантос Магаляйнс|Габриэл]]
|-
|Ҳим ||'''16'''||[[Дуглас Сантос (футболбоз, тав. 1994)|Дуглас Сантос]]
|-
|ММ ||'''5''' ||[[Каземиро]]
|-
|ММ ||'''8''' ||[[Бруно Гимарайнс]] || || {{Suboff|79}}
|-
|ММ ||'''22'''||[[Габриэл Мартинелли]] || || {{Suboff|67}}
|-
|Ҳам ||'''26'''||[[Райан Симплисио Роша|Райан]] || || {{Suboff|67}}
|-
|Ҳам ||'''9''' ||[[Матеус Куня]] || || {{Suboff|58}}
|-
|Ҳам ||'''7''' ||[[Винисиус Ҷуниор]]
|-
|colspan=3|'''Эҳтиётӣ:'''
|-
|Ҳам ||'''19'''||[[Эндрик Фелипе|Эндрик]] || || {{Subon|58}}
|-
|Ҳам ||'''10'''||[[Неймар]] || {{Yel|90+6}} || {{Subon|67}}
|-
|ММ ||'''18'''||[[Данило (футболбоз, тав. 2001)|Данило Сантос]] || || {{Subon|67}}
|-
|ММ ||'''2''' ||[[Эдерсон (1999)|Эдерсон]] || || {{Subon|79}}
|-
|colspan=3|'''Сармураббӣ:'''
|-
|colspan=3|{{Парчами Италия}} [[Карло Анчелотти]]
|}
|valign=&quot;top&quot;|[[Акс:BRA-NOR 2026-07-05.svg|300px]]
|valign=&quot;top&quot; width=&quot;50%&quot;|
{| style=&quot;font-size:90%; margin:auto&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot;
|-
!width=31| !!width=25|
|-
|Д ||'''1''' ||[[Орян Нюланн]]
|-
|Ҳим ||'''26'''||[[Юлиан Рюэрсон]] || || {{Suboff|63}}
|-
|Ҳим ||'''3''' ||[[Кристофер Айер]]
|-
|Ҳим ||'''17'''||[[Турбёрн Хеггем]]
|-
|Ҳим ||'''5''' ||[[Давид Мёллер Волфе]] || || {{Suboff|90+5}}
|-
|ММ ||'''8''' ||[[Сандер Берге]]
|-
|ММ ||'''10'''||[[Мартин Эдегор]] {{Капитан варзиш}}
|-
|ММ ||'''6''' ||[[Патрик Берг]]
|-
|Ҳам ||'''7''' ||[[Александер Сёрлот]] || || {{Suboff|46}}
|-
|Ҳам ||'''9''' ||[[Эрлинг Ҳоланн]]
|-
|Ҳам ||'''20'''||[[Антонио Нуса]] || || {{Suboff|46}}
|-
|colspan=3|'''Эҳтиётӣ:'''
|-
|Ҳам ||'''21'''||[[Андреас Шелдеруп]] || || {{Subon|46}}
|-
|Ҳам ||'''22'''||[[Оскар Бобб]] || || {{Subon|46}}
|-
|ММ ||'''14'''||[[Фредрик Эурснес]] || || {{Subon|63}}
|-
|Ҳим ||'''4''' ||[[Лео Эстигор]] || || {{Subon|90+5}}
|-
|colspan=3|'''Сармураббӣ:'''
|-
|colspan=3|[[Столе Солбаккен]]
|}
|}

{| style=&quot;width:100%; font-size:90%;&quot;
|
'''Беҳтарин бозикуни бозӣ:'''
&lt;br&gt;[[Эрлинг Ҳоланн]] (Норвегия)&lt;ref name=&quot;MOTM&quot;/&gt;

'''[[Кӯмакдовар (футбол)|Кӯмакдоварон]]&lt;ref name=&quot;BRA-NOR line-ups&quot;/&gt;:'''
&lt;br&gt;Кори Паркер ([[Федератсияи футболи ИМА|ИМА]])
&lt;br&gt;Кайл Аткинс ([[Федератсияи футболи ИМА|ИМА]])
&lt;br&gt;'''Довари чаҳорум:'''
&lt;br&gt;[[Саид Мартинес]] ([[Федератсияи миллӣ-мухтори футболи Гондурас|Гондурас]])
&lt;br&gt;'''Кӯмакдовари эҳтиётӣ:'''
&lt;br&gt;Валтер Лопес ([[Федератсияи миллӣ-мухтори футболи Гондурас|Гондурас]])
&lt;br&gt;'''[[Кӯмакдовари видеоӣ|Кӯмакдовари видеоӣ (VAR)]]:'''
&lt;br&gt;Татияна Гусман ([[Федератсияи футболи Никарагуа|Никарагуа]])
&lt;br&gt;'''Ёвари кӯмакдовари видеоӣ:'''
&lt;br&gt;Леодан Гонсалес ([[Анҷумани футболи Уругвай|Уругвай]])
&lt;br&gt;'''Ёвари дуюми кӯмакдовари видеоӣ:'''
&lt;br&gt;[[Карлос дел Серро Гранде]] ([[Федератсияи футболи шоҳигарии Испониё|Испониё]])
|}

=== Мексика — Англия ===
&lt;section begin=&quot;R16-4&quot; /&gt;{{Football box
|date=5 июл 2026
|time=18:00 [[UTC−06:00|UTC−6]]
|team1={{Футбол|MEX|||R}}
|score={{score link|Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ#Мексика — Англия|2:3}}
|team2={{Футбол|ENG}}
|goals1=
* [[Хулиан Кинёнес]] {{гол|42}}
* [[Раул Хименес]] {{гол|69|пен.}}
|goals2=
* [[Ҷуд Беллингҳем]] {{гол|36}} {{гол|38}}
* [[Ҳарри Кейн]] {{гол|60|пен.}}
|stadium=«[[Варзишгоҳи Азтека|Азтека]]»
|location=[[Мехико]]
|attendance=80 824
|referee={{Парчами Австралия}} [[Алиризо Фағонӣ]]
|report=https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021531
}}&lt;section end=&quot;R16-4&quot; /&gt;

{| width=92%
|-
|{{Либоси тими футбол
 |pattern_la = _mex26h
 |pattern_b  = _mex26hA
 |pattern_ra = _mex26h
 |pattern_sh = _mex26h
 |pattern_so = _mex26hl
 |leftarm    = 3a7257
 |body       = 3a7257
 |rightarm   = 3a7257
 |shorts     = FFFFFF
 |socks      = DE0000
 |title      = Мексика&lt;ref name=&quot;MEX-ENG line-ups&quot;&gt;{{Cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12540/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 16 – Mexico v. England |publisher=[[ФИФА]] |lang=en |date=2026-07-05 |access-date=2026-07-05}}&lt;/ref&gt;
}}
|{{Либоси тими футбол
 |pattern_la = _eng26H
 |pattern_b  = _eng26H
 |pattern_ra = _eng26H
 |pattern_sh = _eng26A
 |pattern_so = _eng26Hl
 |leftarm    =
 |body       =
 |rightarm   =
 |shorts     =
 |socks      =
 |title      = Англия&lt;ref name=&quot;MEX-ENG line-ups&quot;/&gt;
}}
|}

{| width=&quot;100%&quot;
|valign=&quot;top&quot; width=&quot;40%&quot;|
{| style=&quot;font-size:90%&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot;
|-
!width=31| !!width=25|
|-
|Д ||'''1''' ||[[Раул Ранхел]]
|-
|Ҳим ||'''2''' ||[[Хорхе Санчес]] || {{Yel|71}} || {{Suboff|79}}
|-
|Ҳим ||'''3''' ||[[Сесар Монтес]] {{Капитан варзиш}} || || {{Suboff|46}}
|-
|Ҳим ||'''5''' ||[[Хоан Васкес]] || {{Yel|90+8}}
|-
|Ҳим ||'''23'''||[[Хесус Галлардо]]
|-
|ММ ||'''6''' ||[[Эрик Лира]]
|-
|ММ ||'''19'''||[[Хилберто Мора]] || || {{Suboff|61}}
|-
|ММ ||'''7''' ||[[Луис Ромо]] || || {{Suboff|61}}
|-
|Ҳам ||'''25'''||[[Роберто Алварадо]]
|-
|Ҳам ||'''9''' ||[[Раул Хименес]]
|-
|Ҳам ||'''16'''||[[Хулиан Кинёнес]] || || {{Suboff|81}}
|-
|colspan=3|'''Эҳтиётӣ:'''
|-
|Ҳим ||'''4''' ||[[Эдсон Алварес]] || || {{Subon|46}}
|-
|ММ ||'''26'''||[[Брайан Гутиеррес]] || || {{Subon|61}}
|-
|Ҳам ||'''11'''||[[Сантияго Хименес]] || || {{Subon|61}}
|-
|ММ ||'''8''' ||[[Алваро Фидалго]] || || {{Subon|79}}
|-
|Ҳам ||'''22'''||[[Гилермо Мартинес]] || || {{Subon|81}}
|-
|colspan=3|'''Сармураббӣ:'''
|-
|colspan=3|[[Хавиер Агирре]]
|}
|valign=&quot;top&quot;|[[Акс:MEX-ENG 2026-07-05.svg|300px]]
|valign=&quot;top&quot; width=&quot;50%&quot;|
{| style=&quot;font-size:90%; margin:auto&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot;
|-
!width=31| !!width=25|
|-
|Д ||'''1''' ||[[Ҷордан Пикфорд]]
|-
|Ҳим ||'''26'''||[[Ҷарелл Куанса]] || {{Ихроҷ|0|54}}
|-
|Ҳим ||'''2''' ||[[Эзри Конса]]
|-
|Ҳим ||'''6''' ||[[Марк Геҳи]] || {{Yel|68}}
|-
|Ҳим ||'''3''' ||[[Нико О’Райли]] || {{Yel|72}}  || {{Suboff|75}}
|-
|ММ ||'''8''' ||[[Эллиот Андерсон]] || || {{Suboff|75}}
|-
|ММ ||'''4''' ||[[Деклан Райс]] || {{Yel|1}}
|-
|ММ ||'''7''' ||[[Букаё Сака]] || || {{Suboff|57}}
|-
|ММ ||'''10'''||[[Ҷуд Беллингҳем]]
|-
|ММ ||'''18'''||[[Энтони Гордон]]
|-
|Ҳам ||'''9''' ||[[Ҳарри Кейн]] {{Капитан варзиш}} || || {{Suboff|90}}
|-
|colspan=3|'''Эҳтиётӣ:'''
|-
|Ҳим ||'''5''' ||[[Ҷон Стоунз]] || || {{Subon|57}}
|-
|Ҳим ||'''15'''||[[Ден Берн]] || || {{Subon|75}}
|-
|Ҳим ||'''25'''||[[Ҷед Спенс]] || || {{Subon|75}}
|-
|ММ ||'''17'''||[[Морган Роҷерс]] || || {{Subon|90}}
|-
|colspan=3|'''Сармураббӣ:'''
|-
|colspan=3|{{Парчами Олмон}} [[Томас Тухел]]
|}
|}

{| style=&quot;width:100%; font-size:90%;&quot;
|
'''Беҳтарин бозикуни бозӣ:'''
&lt;br&gt;[[Ҷуд Беллингҳем]] (Англия)&lt;ref name=&quot;MOTM&quot;/&gt;

'''[[Кӯмакдовар (футбол)|Кӯмакдоварон]]&lt;ref name=&quot;MEX-ENG line-ups&quot;/&gt;:'''
&lt;br&gt;Ҷорҷ Лакриндис ([[Федератсияи футболи Австралия|Австралия]])
&lt;br&gt;Ҷеймс Линдсей ([[Федератсияи футболи Австралия|Австралия]])
&lt;br&gt;'''Довари чаҳорум:'''
&lt;br&gt;[[Ҷалол Ҷойед]] ([[Федератсияи футболи  Марокаш|Марокаш]])
&lt;br&gt;'''Кӯмакдовари эҳтиётӣ:'''
&lt;br&gt;Закариё Бринси ([[Федератсияи футболи шоҳигарии Марокаш|Марокаш]])
&lt;br&gt;'''[[Кӯмакдовари видеоӣ|Кӯмакдовари видеоӣ (VAR)]]:'''
&lt;br&gt;Николас Галло ([[Федератсияи футболи Колумбия|Колумбия]])
&lt;br&gt;'''Ёвари кӯмакдовари видеоӣ:'''
&lt;br&gt;Хуан Лара ([[Федератсияи футболи Чили|Чили]])
&lt;br&gt;'''Ёвари дуюми кӯмакдовари видеоӣ:'''
&lt;br&gt;Хуан Сото ([[Федератсияи футболи Венесуэла|Венесуэла]])
|}

=== Португалия — Испониё ===
&lt;section begin=&quot;R16-5&quot; /&gt;{{Football box
|date=6 июл 2026
|time=14:00 [[UTC−05:00|UTC−5]]
|team1={{Футбол|POR|||R}}
|score={{score link|Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ#Португалия — Испониё|0:1}}
|team2={{Футбол|ESP}}
|goals1=
|goals2=[[Микел Мерино]] {{гол|90+1}}
|stadium=«[[AT&amp;T (варзишгоҳ)|Варзишгоҳи AT&amp;T]]»
|location=[[Арлингтон (Техас)|Арлингтон]]
|attendance=70 649
|referee={{Парчами Англия}} [[эЭнтони Тейлор]]
|report=https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021529
}}&lt;section end=&quot;R16-5&quot; /&gt;

{| width=92%
|-
|{{Либоси тими футбол
 |pattern_la = _por26h
 |pattern_b  = _por26h
 |pattern_ra = _por26h
 |pattern_sh = _por26h
 |pattern_so = _por26h2l
 |leftarm    = a73737
 |body       = a73737
 |rightarm   = a73737
 |shorts     = a73737
 |socks      = a73737
 |title      = Португалия&lt;ref name=&quot;POR-ESP line-ups&quot;&gt;{{Cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12538/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 16 – Portugal v. Spain |publisher=[[ФИФА]] |lang=en |date=2026-07-06 |access-date=2026-07-06}}&lt;/ref&gt;
}}
|{{Либоси тими футбол
 |pattern_la = _esp26a
 |pattern_b  = _esp26a
 |pattern_ra = _esp26a
 |pattern_sh = _esp26a2
 |pattern_so = _esp26a2l
 |leftarm    = FFFFFF
 |body       = FFFFFF
 |rightarm   = FFFFFF
 |shorts     = FFFFFF
 |socks      = FFFFFF
 |title      = Испониё&lt;ref name=&quot;POR-ESP line-ups&quot;/&gt;
}}
|}

{| width=&quot;100%&quot;
|valign=&quot;top&quot; width=&quot;40%&quot;|
{| style=&quot;font-size:90%&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot;
|-
!width=31| !!width=25|
|-
|Д ||'''1''' ||[[Диогу Кошта]]
|-
|Ҳим ||'''20'''||[[Жуан Канселу]] || || {{Suboff|71}}
|-
|Ҳим ||'''3''' ||[[Рубен Диаш]]
|-
|Ҳим ||'''13'''||[[Ренату Вейга]] || {{Yel|90+3}}
|-
|Ҳим ||'''25'''||[[Нуну Мендеш]] || || {{Suboff|56}}
|-
|ММ ||'''15'''||[[Жуан Невеш]]
|-
|ММ ||'''23'''||[[Витиня]] || || {{Suboff|83}}
|-
|ММ ||'''18'''||[[Педру Нету]] || || {{Suboff|83}}
|-
|ММ ||'''8''' ||[[Бруну Фернандеш]]
|-
|ММ ||'''11'''||[[Жуан Феликс]] || || {{Suboff|71}}
|-
|Ҳам ||'''7''' ||[[Криштиану Роналду]] {{Капитан варзиш}}
|-
|colspan=3|'''Эҳтиётӣ:'''
|-
|Ҳим ||'''2''' ||[[Нелсон Семеду]] || || {{Subon|56}}
|-
|Ҳам ||'''17'''||[[Рафаэл Леао]] || || {{Subon|71}}
|-
|Ҳим ||'''5''' ||[[Диогу Дало]] || || {{Subon|71}}
|-
|Ҳам ||'''26'''||[[Франсишку Консейсан]] || || {{Subon|83}}
|-
|ММ ||'''10'''||[[Бернарду Силва]] || {{Yel|89}} || {{Subon|83}}
|-
|colspan=3|'''Главный тренер:'''
|-
|colspan=3|{{Парчами Испания}} [[Роберто Мартинес]]
|}
|valign=&quot;top&quot;|[[Акс:POR-ESP 2026-07-06.svg|300px]]
|valign=&quot;top&quot; width=&quot;50%&quot;|
{| style=&quot;font-size:90%; margin:auto&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot;
|-
!width=31| !!width=25|
|-
|Д ||'''23'''||[[Унаи Симон]]
|-
|Ҳим ||'''12'''||[[Педро Порро]]
|-
|Ҳим ||'''22'''||[[Пау Кубарси]]
|-
|Ҳим ||'''14'''||[[Эмерик Ляпорт]]
|-
|Ҳим ||'''24'''||[[Марк Кукурейя]]
|-
|ММ ||'''16'''||[[Родри]] {{Капитан варзиш}}
|-
|ММ ||'''10'''||[[Дани Олмо]] || || {{Suboff|85}}
|-
|ММ ||'''20'''||[[Педри]] || || {{Suboff|85}}
|-
|Ҳам ||'''19'''||[[Ламин Ямал]]
|-
|Ҳам ||'''21'''||[[Микел Оярсабал]] || || {{Suboff|90+7}}
|-
|Ҳам ||'''15'''||[[Алекс Баэна]] || || {{Suboff|75}}
|-
|colspan=3|'''Эҳтиётӣ:'''
|-
|Ҳам ||'''7''' ||[[Ферран Торрес]] || {{Yel|90+8}} || {{Subon|75}}
|-
|ММ ||'''6''' ||[[Микел Мерино]] || || {{Subon|85}}
|-
|ММ ||'''8''' ||[[Фабиан Руис]] || || {{Subon|85}}
|-
|Ҳам ||'''26'''||[[Борха Иглесиас]] || || {{Subon|90+7}}
|-
|colspan=3|'''Сармураббӣ:'''
|-
|colspan=3|[[Луис де ла Фуэнте]]
|}
|}

{| style=&quot;width:100%; font-size:90%;&quot;
|
'''Беҳтарин бозикуни бозӣ:'''
&lt;br&gt;[[Родри]] (Испониё)&lt;ref name=&quot;MOTM&quot;/&gt;

'''[[Кӯмакдовар (футбол)|Кӯмакдоварон]]&lt;ref name=&quot;POR-ESP line-ups&quot;/&gt;:'''
&lt;br&gt;Ҳарри Бесуик ([[Анҷумани футболи Инглистон|Инглистон]])
&lt;br&gt;Адам Нанн ([[Анҷумани футболи Инглистон|Инглистон]])
&lt;br&gt;'''Довари чаҳорум:'''
&lt;br&gt;[[Феликс Тсвайер]] ([[Иттиҳоди футболи Олмон|Олмон]])
&lt;br&gt;'''Кӯмакдовари эҳтиётӣ:'''
&lt;br&gt;Роберт Кемптер ([[Иттиҳоди футболи Олмон|Олмон]])
&lt;br&gt;'''[[Кӯмакдовари видеоӣ|Кӯмакдовари видеоӣ (VAR)]]:'''
&lt;br&gt;Бастиан Данкерт ([[Иттиҳоди футболи Олмон|Олмон]])
&lt;br&gt;'''Ёвари кӯмакдовари видеоӣ:'''
&lt;br&gt;Антонио Гарсия ([[Анҷумани футболи Уругвай|Уругвай]])
&lt;br&gt;'''Ёвари дуюми кӯмакдовари видеоӣ:'''
&lt;br&gt;Марко Ди Белло ([[Федератсияи футболи Итолиё|Итолиё]])
|}

=== ИМА — Белгия ===
&lt;section begin=&quot;R16-6&quot; /&gt;{{Football box
|date=6 июл 2026
|time=17:00 [[UTC−07:00|UTC−7]]
|team1={{Футбол|USA|||R}}
|score={{score link|Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ#ИМА — Белгия|Бозӣ № 94}}
|team2={{Футбол|BEL}}
|goals1=
|goals2=
|stadium=«[[Lumen (варзишгоҳ)|Варзишгоҳи Lumen]]»
|location=[[Сиэтл]]
|attendance=
|referee=
|report=https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021534
}}&lt;section end=&quot;R16-6&quot; /&gt;

=== Аргентина — Миср ===
&lt;section begin=&quot;R16-7&quot; /&gt;{{Football box
|date=7 июл 2026
|time=12:00 [[UTC−04:00|UTC−4]]
|team1={{Футбол|ARG|||R}}
|score={{score link|Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ#Аргентина — Миср|Бозӣ № 95}}
|team2={{Футбол|EGY}}
|goals1=
|goals2=
|stadium=«[[Мерседес-Бенс (варзишгоҳ)|Варзишгоҳи Мерседес-Бенс]]»
|location=[[Атланта]]
|attendance=
|referee=
|report=https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021528
}}&lt;section end=&quot;R16-7&quot; /&gt;

=== Швейтсария — Колумбия ===
&lt;section begin=&quot;R16-8&quot; /&gt;{{Football box
|date=7 июл 2026
|time=13:00 [[UTC−07:00|UTC−7]]
|team1={{Футбол|SUI|||R}}
|score={{score link|Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ#Швейтсария — Колумбия|Бозӣ № 96}}
|team2={{Футбол|COL}}
|goals1=
|goals2=
|stadium=«[[BC Place (варзишгоҳ)|Варзишгоҳи BC Place]]»
|location=[[Ванкувер]]
|attendance=
|referee=
|report=https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021535
}}&lt;section end=&quot;R16-8&quot; /&gt;

== 1/4 ниҳоӣ ==

=== Фаронса — Марокаш ===
&lt;section begin=&quot;QF1&quot; /&gt;{{Football box
|date=9 июл 2026
|time=16:00 [[UTC−04:00|UTC−4]]
|team1={{Футбол|FRA|||R}}
|score={{score link|Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ#Фаронса — Марокаш|Бозӣ № 97}}
|team2={{Футбол|MAR}}
|goals1=
|goals2=
|stadium=«[[Gillette (варзишгоҳ)|Варзишгоҳи Gillette]]»
|location=[[Фоксборо]]
|attendance=
|referee=
|report=https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289289/400021536
}}&lt;section end=&quot;QF1&quot; /&gt;

=== Ғолиби бозии № 93 — Ғолиби бозии № 94 ===
&lt;section begin=&quot;QF2&quot; /&gt;{{Football box
|date=10 июл 2026
|time=12:00 [[UTC−07:00|UTC−7]]
|team1=&lt;!--{{fb-rt|}}--&gt;Ғолиби бозии № 93
|score={{score link|Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ#Ғолиби бозии № 93 — Ғолиби бозии № 94|Бозӣ № 98}}
|team2=&lt;!--{{Футбол|}}--&gt;Ғолиби бозии № 94
|goals1=
|goals2=
|stadium=«[[SoFi (варзишгоҳ)|Варзишгоҳи SoFi]]»
|location=[[Инглвуд (Калифорния)|Инглвуд]]
|attendance=
|referee=
|report=https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289289/400021538
}}&lt;section end=&quot;QF2&quot; /&gt;

=== Норвегия — Ғолиби бозии № 92 ===
&lt;section begin=&quot;QF3&quot; /&gt;{{Football box
|date=11 июл 2026
|time=17:00 [[UTC−04:00|UTC−4]]
|team1={{Футбол|NOR|||R}}
|score={{score link|Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ#Норвегия — Ғолиби бозии № 92|Бозӣ № 99}}
|team2=&lt;!--{{Футбол|}}--&gt;Ғолиби бозии № 92
|goals1=
|goals2=
|stadium=«[[Hard Rock (варзишгоҳ)|Варзишгоҳи Hard Rock]]»
|location=[[Майами-Гарденс]]
|attendance=
|referee=
|report=https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289289/400021539
}}&lt;section end=&quot;QF3&quot; /&gt;

=== Ғолиби бозии № 95 — Ғолиби бозии № 96 ===
&lt;section begin=&quot;QF4&quot; /&gt;{{Football box
|date=11 июл 2026
|time=20:00 [[UTC−05:00|UTC−5]]
|team1=&lt;!--{{fb-rt|}}--&gt;Ғолиби бозии № 95
|score={{score link|Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ#Ғолиби бозии № 95 — Ғолиби бозии № 96|Бозӣ № 100}}
|team2=&lt;!--{{Футбол|}}--&gt;Ғолиби бозии № 96
|goals1=
|goals2=
|stadium=«[[Варзишгоҳи Эрровҳед]]»
|location=[[Канзас-Сити (Миссури)|Канзас-Сити]]
|attendance=
|referee=
|report=https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289289/400021537
}}&lt;section end=&quot;QF4&quot; /&gt;

== Нимниҳоӣ ==

=== Ғолиби бозии № 97 — Ғолиби бозии № 98 ===
&lt;section begin=&quot;SF1&quot; /&gt;{{Football box
|date=14 июл 2026
|time=14:00 [[UTC−05:00|UTC−5]]
|team1=&lt;!--{{fb-rt|}}--&gt;Ғолиби бозии № 97
|score={{score link|Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ#Ғолиби бозии № 97 — Ғолиби бозии № 98|Бозӣ № 101}}
|team2=&lt;!--{{Футбол|}}--&gt;Ғолиби бозии № 98
|goals1=
|goals2=
|stadium=«[[AT&amp;T (варзишгоҳ)|Варзишгоҳи AT&amp;T]]»
|location=[[Арлингтон (Техас)|Арлингтон]]
|attendance=
|referee=
|report=https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289290/400021541
}}&lt;section end=&quot;SF1&quot; /&gt;

=== Ғолиби бозии № 99 — Ғолиби бозии № 100 ===
&lt;section begin=&quot;SF2&quot; /&gt;{{Football box
|date=15 июл 2026
|time=15:00 [[UTC−04:00|UTC−4]]
|team1=&lt;!--{{fb-rt|}}--&gt;Ғолиби бозии № 99
|score={{score link|Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ#Ғолиби бозии № 99 — Ғолиби бозии № 100|Бозӣ № 102}}
|team2=&lt;!--{{Футбол|}}--&gt;Ғолиби бозии № 100
|goals1=
|goals2=
|stadium=«[[Мерседес-Бенс (варзишгоҳ)|Варзишгоҳи Мерседес-Бенс]]»
|location=[[Атланта]]
|attendance=
|referee=
|report=https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289290/400021540
}}&lt;section end=&quot;SF2&quot; /&gt;

== Бозӣ барои ҷойи 3-юм==
&lt;section begin=&quot;3rd&quot; /&gt;{{Football box
|date=18 июл 2026
|time=17:00 [[UTC−04:00|UTC−4]]
|team1=&lt;!--{{fb-rt|}}--&gt;Мағлуби бозии № 101
|score={{score link|Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ#Бозӣ барои ҷойи сеюм|Бозӣ № 103}}
|team2=&lt;!--{{Футбол|}}--&gt;Мағлуби бозии № 102
|goals1=
|goals2=
|stadium=«[[Hard Rock (варзишгоҳ)|Варзишгоҳи Hard Rock]]»
|location=[[Майами-Гарденс]]
|attendance=
|referee=
|report=https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289291/400021542
}}&lt;section end=&quot;3rd&quot; /&gt;

== Финал ==
{{main|Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026, финал}}
&lt;section begin=&quot;Final&quot; /&gt;{{Football box
|date=19 июл 2026
|time=15:00 [[UTC−04:00|UTC−4]]
|team1=&lt;!--{{Футбол|}}--&gt;Ғолиби бозии № 101
|score={{score link| Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ#Финал|Бозӣ № 104}}
|team2=&lt;!--{{Футбол|}}--&gt;Ғолиби бозии № 102
|goals1=
|goals2=
|stadium=«[[MetLife (варзишгоҳ)|Варзишгоҳи MetLife]]»
|location=[[Ратерфорди шарқӣ]]
|attendance=
|referee=
|report=https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289292/400021543
}}&lt;section end=&quot;Final&quot; /&gt;

== Эзоҳ ==
{{notelist}}
{{эзоҳ}}

== Пайвандҳо ==
* [https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026 Вебгоҳи расмии мусобиқа]{{ref|en}}
{{Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026}}

[[Гурӯҳ:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026|Марҳилаи ҳазфӣ]]
[[Гурӯҳ:Плей-оффи Ҷомҳои ҷаҳонии футбол|2026]]</text>
      <sha1>b8ksgf5pbdnedfu2zyyrtkw4efk5g5d</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ботухан</title>
    <ns>0</ns>
    <id>332302</id>
    <revision>
      <id>1479634</id>
      <parentid>1478179</parentid>
      <timestamp>2026-07-09T05:57:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <comment>ислоҳ</comment>
      <origin>1479634</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3097" sha1="lpfhxjmh7m61wnkph6lph4sp98p5h46" xml:space="preserve">{{Хонадони салтанатӣ}}
'''Ботухан''' ё '''Ботухон''' (1206–1255 ё 1256), [[сипаҳсолор]], [[хони муғул]] —  асосгузори давлати [[Урдуи Заррин|Урдуи Тиллоӣ]] (соли 1243). Писари Ҷу­ҷӣ ва набераи [[Чингизхон]]. 

== Лашкаркашиҳо ==
Пас аз падараш [[Чингизхон]] (фавт. [[соли 1227]]) сарвари [[улус]], Ҷуҷӣ шуд. Ботухон соли 1235 аз ҷониби Уқтой барои забти киш­варҳои [[Аврупои Шарқӣ]] сарфармондеҳи нерӯ­ҳои муғул таъйин гардид. Баъди забти [[Булғория]] ([[соли 1236]]) дар иттифоқ бо под­шоҳи он солҳои 1237– 1238 ба қисмати шимолу шарқии сар­замини [[Рус]] ҳуҷум овард. Со­ли 1239 кня­­зиҳои Переяслав ва Чернигов аз ҷониби Ботухон забт шуданд. Ботухон [[соли 1240]] ба Аврупои Мар­казӣ лашкар кашида, баъди забти ҳудудҳои Киев, Волин, Галисия, [[Маҷо­рис­тон]], [[Лаҳистон]], Далмасия, қис­ман Чехия ба сарҳадди [[Фаронса]] наздик омад. Вале Ботухон бо шунидани хабари марги [[Уқтой]] (соли 1242) аз забти минбаъдаи [[Аврупо]] даст кашид. Ба воситаи Балкан ба Поволжеи Поинӣ омада, пойтахти Олтин Урду ([[Урдуи Тиллоӣ]]) – ш. Саройро таъсис дод. Дар давраи Ботухон князҳои бузурги сарзамини Рус ба давлати [[Урдуи Тиллоӣ]] тобеъ буданд. Ҳанӯз аз давраи лаш­каркашӣ ба [[Аврупо]] дар байни писарони Уқтой ва Ботухан баъзе мухо­лифатҳо сар зада буданд, ки дар давраи Гуюкхон (1242-51) онҳо дубора шиддат ёфтанд. Пас аз марги Гуюкхон (1251) новобаста ба мухолифатҳои бархе хонҳои муғул Ботухан гумоштаи худ Мангуро хони бузурги [[империяи Муғул]] эълон кард. Дар давраи Ман­гу (1251–1259) мавқеи Ботухан устувор гардида, фармони ӯ ба тамоми ҳудуди империяи муғул фиристода мешуд. Бо фармони Ботухон қис­ме аз қушунҳои ҳарбии [[Урдуи Тиллоӣ]] дар лашкаркашии Ҳулогу­хон ба [[Эрон]] (1256) ширкат карданд. 

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* {{ЭМТ|Ботухан|3|муаллиф= }}
[[Гурӯҳ:Сулолаҳо]]
[[Гурӯҳ:Муғулҳо]]</text>
      <sha1>lpfhxjmh7m61wnkph6lph4sp98p5h46</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Букмекер</title>
    <ns>0</ns>
    <id>332548</id>
    <revision>
      <id>1479568</id>
      <parentid>1479529</parentid>
      <timestamp>2026-07-08T13:55:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VASHGIRD</username>
        <id>8035</id>
      </contributor>
      <comment>/* Адабиёт */</comment>
      <origin>1479568</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1715" sha1="22nhmca5jr4durjabisbschcwd4ydlz" xml:space="preserve">[[Акс:Bookmakers.jpg|мини|Нуқтаи қабули шартбандӣ дар Рединг, Беркшир]]
'''Букмекер''' (англ. bookmaker) —  навъи фаъолиятест, ки тавассути он аз ҳаводорони бозиҳои гуногун, масалан, [[аспда­вонӣ]], [[пойга]], инчунин [[маъракаҳои сиёсӣ]], [[Фарҳанг|фарҳангӣ]], моли­я­вӣ ва ғ. маблағи шарт қабул карда мешавад. 

== Таърих ==
Дар давра­ҳои аввали пайдоиш, хосса дар [[Империяи Руми Муқаддас|империяи Рум]], маҳалли асосии фаъолияти Букмекер аспрез (ипподром)-ҳо буданд. Дар он ҷо ҳаводорони пойга оид ба ғолибияти ин ё он даста гарав мебастанд ва барои ин маблағи муайян мегузоштанд. Маблағро касе соҳиб мешуд, ки пешгӯияш дуруст баромада бошад. Баъдан дар баробари пойга хурӯсҷанг ва дигар шаклҳои бозӣ низ маъмул гаштанд. Фаъолияти Букмекер хусусан дар Британияи Кабир ривоҷ ёфтааст. Ин давлат аз ҷиҳати коргоҳҳои Букмекер дар ҷаҳон ҷойи аввалро иш­ғол мекунад.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* {{ЭМТ|Букмекер|3|муаллиф= }}
{{ПБ}}
[[Гурӯҳ:Бозиҳо]]
[[Гурӯҳ:Бозиҳо аз рӯи алифбо]]</text>
      <sha1>22nhmca5jr4durjabisbschcwd4ydlz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1479569</id>
      <parentid>1479568</parentid>
      <timestamp>2026-07-08T13:55:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VASHGIRD</username>
        <id>8035</id>
      </contributor>
      <origin>1479569</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1711" sha1="m9t6a0pwb1xhvzmp512hrf69g3h04mg" xml:space="preserve">[[Акс:Bookmakers.jpg|мини|Нуқтаи қабули шартбандӣ дар Рединг, Беркшир]]
'''Букмекер''' (англ. bookmaker) —  навъи фаъолиятест, ки тавассути он аз ҳаводорони бозиҳои гуногун, масалан, [[аспда­вонӣ]], пойга, инчунин [[маъракаҳои сиёсӣ]], [[Фарҳанг|фарҳангӣ]], моли­я­вӣ ва ғ. маблағи шарт қабул карда мешавад. 

== Таърих ==
Дар давра­ҳои аввали пайдоиш, хосса дар [[Империяи Руми Муқаддас|империяи Рум]], маҳалли асосии фаъолияти Букмекер аспрез (ипподром)-ҳо буданд. Дар он ҷо ҳаводорони пойга оид ба ғолибияти ин ё он даста гарав мебастанд ва барои ин маблағи муайян мегузоштанд. Маблағро касе соҳиб мешуд, ки пешгӯияш дуруст баромада бошад. Баъдан дар баробари пойга хурӯсҷанг ва дигар шаклҳои бозӣ низ маъмул гаштанд. Фаъолияти Букмекер хусусан дар Британияи Кабир ривоҷ ёфтааст. Ин давлат аз ҷиҳати коргоҳҳои Букмекер дар ҷаҳон ҷойи аввалро иш­ғол мекунад.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* {{ЭМТ|Букмекер|3|муаллиф= }}
{{ПБ}}
[[Гурӯҳ:Бозиҳо]]
[[Гурӯҳ:Бозиҳо аз рӯи алифбо]]</text>
      <sha1>m9t6a0pwb1xhvzmp512hrf69g3h04mg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Умед Хисрав</title>
    <ns>0</ns>
    <id>332549</id>
    <revision>
      <id>1479532</id>
      <timestamp>2026-07-08T12:09:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VASHGIRD</username>
        <id>8035</id>
      </contributor>
      <comment>Саҳифаи нав:  '''Умед Хисрав''' (зод. [[29 июл|29 июли]] [[1970]], [[Хоруғ]]) — коргардон ва ҳунарпешаи тоҷик, [[Ҳунарпешаи шоистаи Тоҷикистон]] (2025).  == Зиндагинома == Умед Хисрав 29 июли соли 1970 дар шаҳри Хоруғ таваллуд шудааст. Маълумоти касбии худро дар Омӯзишгоҳи олии театрии ба номи М....</comment>
      <origin>1479532</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1032" sha1="tasi8fyji0lxpdpo9bh5v18coxk043z" xml:space="preserve">
'''Умед Хисрав''' (зод. [[29 июл|29 июли]] [[1970]], [[Хоруғ]]) — коргардон ва ҳунарпешаи тоҷик, [[Ҳунарпешаи шоистаи Тоҷикистон]] (2025).

== Зиндагинома ==
Умед Хисрав 29 июли соли 1970 дар шаҳри Хоруғ таваллуд шудааст. Маълумоти касбии худро дар Омӯзишгоҳи олии театрии ба номи М. С. Щепкини шаҳри Маскав гирифтааст.

== Фаъолияти корӣ ==
Фаъолияти кории худро дар соҳаи театр идома дода, аз моҳи октябри соли 2022 ҳамчун саркоргардон дар Театри мусиқӣ-мазҳакавии шаҳри Хоруғ ба номи М. Назаров кор мекунад.

== Ҷоизаҳо ==

* Бо унвони фахрии «Ҳунарпешаи шоистаи Тоҷикистон» сарфароз гардидааст.</text>
      <sha1>tasi8fyji0lxpdpo9bh5v18coxk043z</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1479539</id>
      <parentid>1479532</parentid>
      <timestamp>2026-07-08T12:26:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VASHGIRD</username>
        <id>8035</id>
      </contributor>
      <origin>1479539</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2042" sha1="ldrxaebm91k57ry0d8d1fzre4k8rjt6" xml:space="preserve">{{Ходими театр
| Ном                  = Умед Хисрав
| Номи аслӣ            = 
| Тасвир               = 
| Бар                  = 
| Тавсифи тасвир       = 
| Ном ҳангоми таваллуд = 
| Полное имя           = 
| Тахаллусҳо           = 
| Таърихи таваллуд     = 29.07.1970
| Зодгоҳ               = [[Хоруғ]], [[Тоҷикистон]]
| Таърихи даргузашт    = 
| Маҳалли даргузашт    = 
| Шаҳрвандӣ            = [[Тоҷикистон]]
| Касб                 = [[коргардон]], [[ҳунарпешаи театр]]
| Солҳои фаъолият      = 2022—то ҳол
| Амплуа               = 
| Театр                = [[Театри мусиқӣ-мазҳакавии шаҳри Хоруғ]]
| Нақшҳо               = 
| Намоишҳо             = 
| Ҷоизаҳо              = [[Ҳунарпешаи шоистаи Тоҷикистон]]
| Вебгоҳ               = 
| imdb_id              = 
}}
'''Умед Хисрав''' (зод. [[29 июл|29 июли]] [[1970]], [[Хоруғ]]) — коргардон ва ҳунарпешаи тоҷик, [[Ҳунарпешаи шоистаи Тоҷикистон]] (2025).

== Зиндагинома ==
Умед Хисрав 29 июли соли 1970 дар шаҳри Хоруғ таваллуд шудааст. Маълумоти касбии худро дар Омӯзишгоҳи олии театрии ба номи М. С. Щепкини шаҳри Маскав гирифтааст.

== Фаъолияти корӣ ==
Фаъолияти кории худро дар соҳаи театр идома дода, аз моҳи октябри соли 2022 ҳамчун саркоргардон дар [[Театри мусиқӣ-мазҳакавии шаҳри Хоруғ |Театри мусиқӣ-мазҳакавии шаҳри Хоруғ ба номи М. Назаров]] кор мекунад.</text>
      <sha1>ldrxaebm91k57ry0d8d1fzre4k8rjt6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1479540</id>
      <parentid>1479539</parentid>
      <timestamp>2026-07-08T12:27:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VASHGIRD</username>
        <id>8035</id>
      </contributor>
      <origin>1479540</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2224" sha1="5fditsk6jlghz86o70q0s32p6if5nk2" xml:space="preserve">{{Ходими театр
| Ном                  = Умед Хисрав
| Номи аслӣ            = 
| Тасвир               = 
| Бар                  = 
| Тавсифи тасвир       = 
| Ном ҳангоми таваллуд = 
| Полное имя           = 
| Тахаллусҳо           = 
| Таърихи таваллуд     = 29.07.1970
| Зодгоҳ               = [[Хоруғ]], [[Тоҷикистон]]
| Таърихи даргузашт    = 
| Маҳалли даргузашт    = 
| Шаҳрвандӣ            = [[Тоҷикистон]]
| Касб                 = [[коргардон]], [[ҳунарпешаи театр]]
| Солҳои фаъолият      = 2022—то ҳол
| Амплуа               = 
| Театр                = [[Театри мусиқӣ-мазҳакавии шаҳри Хоруғ]]
| Нақшҳо               = 
| Намоишҳо             = 
| Ҷоизаҳо              = [[Ҳунарпешаи шоистаи Тоҷикистон]]
| Вебгоҳ               = 
| imdb_id              = 
}}
'''Умед Хисрав''' (зод. [[29 июл|29 июли]] [[1970]], [[Хоруғ]]) — коргардон ва ҳунарпешаи тоҷик, [[Ҳунарпешаи шоистаи Тоҷикистон]] (2025).

== Зиндагинома ==
Умед Хисрав 29 июли соли 1970 дар шаҳри Хоруғ таваллуд шудааст. Маълумоти касбии худро дар Омӯзишгоҳи олии театрии ба номи М. С. Щепкини шаҳри Маскав гирифтааст.

== Фаъолияти корӣ ==
Фаъолияти кории худро дар соҳаи театр идома дода, аз моҳи октябри соли 2022 ҳамчун саркоргардон дар [[Театри мусиқӣ-мазҳакавии шаҳри Хоруғ |Театри мусиқӣ-мазҳакавии шаҳри Хоруғ ба номи М. Назаров]] кор мекунад.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

[[Гурӯҳ:Ҳанарпешаҳои театри Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Ҳунарпешагони шоистаи Тоҷикистон]]</text>
      <sha1>5fditsk6jlghz86o70q0s32p6if5nk2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1479541</id>
      <parentid>1479540</parentid>
      <timestamp>2026-07-08T12:28:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VASHGIRD</username>
        <id>8035</id>
      </contributor>
      <origin>1479541</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2642" sha1="1bzng166jbta92p0vwrhhzpgpfsy9l3" xml:space="preserve">{{Ходими театр
| Ном                  = Умед Хисрав
| Номи аслӣ            = 
| Тасвир               = 
| Бар                  = 
| Тавсифи тасвир       = 
| Ном ҳангоми таваллуд = 
| Полное имя           = 
| Тахаллусҳо           = 
| Таърихи таваллуд     = 29.07.1970
| Зодгоҳ               = [[Хоруғ]], [[Тоҷикистон]]
| Таърихи даргузашт    = 
| Маҳалли даргузашт    = 
| Шаҳрвандӣ            = [[Тоҷикистон]]
| Касб                 = [[коргардон]], [[ҳунарпешаи театр]]
| Солҳои фаъолият      = 2022—то ҳол
| Амплуа               = 
| Театр                = [[Театри мусиқӣ-мазҳакавии шаҳри Хоруғ]]
| Нақшҳо               = 
| Намоишҳо             = 
| Ҷоизаҳо              = [[Ҳунарпешаи шоистаи Тоҷикистон]]
| Вебгоҳ               = 
| imdb_id              = 
}}
'''Умед Хисрав''' (зод. [[29 июл|29 июли]] [[1970]], [[Хоруғ]]) — коргардон ва ҳунарпешаи тоҷик, [[Ҳунарпешаи шоистаи Тоҷикистон]] (2025).

== Зиндагинома ==
Умед Хисрав 29 июли соли 1970 дар шаҳри Хоруғ таваллуд шудааст. Маълумоти касбии худро дар Омӯзишгоҳи олии театрии ба номи М. С. Щепкини шаҳри Маскав гирифтааст.

== Фаъолияти корӣ ==
Фаъолияти кории худро дар соҳаи театр идома дода, аз моҳи октябри соли 2022 ҳамчун саркоргардон дар [[Театри мусиқӣ-мазҳакавии шаҳри Хоруғ |Театри мусиқӣ-мазҳакавии шаҳри Хоруғ ба номи М. Назаров]] кор мекунад&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://khovar.tj/dar-k-lob-lali-badahshon-i-teatri-musi-maz-akavii-ba-nomi-me-rubon-nazarovi-sha-ri-horu-ro-namoish-dodand/|title=Дар Кӯлоб «Лаъли Бадахшон»-и Театри мусиқӣ-мазҳакавии ба номи Меҳрубон Назарови шаҳри Хоруғро намоиш доданд|publisher=АМИТ &quot;Ховар&quot;|lang=|accessdate=2026-07-08}}&lt;/ref&gt;.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

[[Гурӯҳ:Ҳанарпешаҳои театри Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Ҳунарпешагони шоистаи Тоҷикистон]]</text>
      <sha1>1bzng166jbta92p0vwrhhzpgpfsy9l3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1479542</id>
      <parentid>1479541</parentid>
      <timestamp>2026-07-08T12:28:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VASHGIRD</username>
        <id>8035</id>
      </contributor>
      <origin>1479542</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2642" sha1="0t06vkj3poz7wuhqer00frh6uihl1os" xml:space="preserve">{{Ходими театр
| Ном                  = Умед Хисрав
| Номи аслӣ            = 
| Тасвир               = 
| Бар                  = 
| Тавсифи тасвир       = 
| Ном ҳангоми таваллуд = 
| Полное имя           = 
| Тахаллусҳо           = 
| Таърихи таваллуд     = 29.07.1970
| Зодгоҳ               = [[Хоруғ]], [[Тоҷикистон]]
| Таърихи даргузашт    = 
| Маҳалли даргузашт    = 
| Шаҳрвандӣ            = [[Тоҷикистон]]
| Касб                 = [[коргардон]], [[ҳунарпешаи театр]]
| Солҳои фаъолият      = 2022—то ҳол
| Амплуа               = 
| Театр                = [[Театри мусиқӣ-мазҳакавии шаҳри Хоруғ]]
| Нақшҳо               = 
| Намоишҳо             = 
| Ҷоизаҳо              = [[Ҳунарпешаи шоистаи Тоҷикистон]]
| Вебгоҳ               = 
| imdb_id              = 
}}
'''Умед Хисрав''' (зод. [[29 июл|29 июли]] [[1970]], [[Хоруғ]]) — коргардон ва ҳунарпешаи тоҷик, [[Ҳунарпешаи шоистаи Тоҷикистон]] (2025).

== Зиндагинома ==
Умед Хисрав 29 июли соли 1970 дар шаҳри Хоруғ таваллуд шудааст. Маълумоти касбии худро дар Омӯзишгоҳи олии театрии ба номи М. С. Щепкини шаҳри Маскав гирифтааст.

== Фаъолияти корӣ ==
Фаъолияти кории худро дар соҳаи театр идома дода, аз моҳи октябри соли 2022 ҳамчун саркоргардон дар [[Театри мусиқӣ-мазҳакавии шаҳри Хоруғ |Театри мусиқӣ-мазҳакавии шаҳри Хоруғ ба номи М. Назаров]] кор мекунад&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://khovar.tj/dar-k-lob-lali-badahshon-i-teatri-musi-maz-akavii-ba-nomi-me-rubon-nazarovi-sha-ri-horu-ro-namoish-dodand/|title=Дар Кӯлоб «Лаъли Бадахшон»-и Театри мусиқӣ-мазҳакавии ба номи Меҳрубон Назарови шаҳри Хоруғро намоиш доданд|publisher=АМИТ &quot;Ховар&quot;|lang=|accessdate=2026-07-08}}&lt;/ref&gt;.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

[[Гурӯҳ:Ҳунарпешаҳои театри Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Ҳунарпешагони шоистаи Тоҷикистон]]</text>
      <sha1>0t06vkj3poz7wuhqer00frh6uihl1os</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1479543</id>
      <parentid>1479542</parentid>
      <timestamp>2026-07-08T12:28:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VASHGIRD</username>
        <id>8035</id>
      </contributor>
      <origin>1479543</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2655" sha1="218fantqxno28sveon3dwk0oa7auu55" xml:space="preserve">{{Ходими театр
| Ном                  = Умед Хисрав
| Номи аслӣ            = 
| Тасвир               = 
| Бар                  = 
| Тавсифи тасвир       = 
| Ном ҳангоми таваллуд = 
| Полное имя           = 
| Тахаллусҳо           = 
| Таърихи таваллуд     = 29.07.1970
| Зодгоҳ               = [[Хоруғ]], [[Тоҷикистон]]
| Таърихи даргузашт    = 
| Маҳалли даргузашт    = 
| Шаҳрвандӣ            = [[Тоҷикистон]]
| Касб                 = [[коргардон]], [[ҳунарпешаи театр]]
| Солҳои фаъолият      = 2022—то ҳол
| Амплуа               = 
| Театр                = [[Театри мусиқӣ-мазҳакавии шаҳри Хоруғ]]
| Нақшҳо               = 
| Намоишҳо             = 
| Ҷоизаҳо              = [[Ҳунарпешаи шоистаи Тоҷикистон]]
| Вебгоҳ               = 
| imdb_id              = 
}}
'''Умед Хисрав''' (зод. [[29 июл|29 июли]] [[1970]], [[Хоруғ]]) — коргардон ва ҳунарпешаи театри тоҷик, [[Ҳунарпешаи шоистаи Тоҷикистон]] (2025).

== Зиндагинома ==
Умед Хисрав 29 июли соли 1970 дар шаҳри Хоруғ таваллуд шудааст. Маълумоти касбии худро дар Омӯзишгоҳи олии театрии ба номи М. С. Щепкини шаҳри Маскав гирифтааст.

== Фаъолияти корӣ ==
Фаъолияти кории худро дар соҳаи театр идома дода, аз моҳи октябри соли 2022 ҳамчун саркоргардон дар [[Театри мусиқӣ-мазҳакавии шаҳри Хоруғ |Театри мусиқӣ-мазҳакавии шаҳри Хоруғ ба номи М. Назаров]] кор мекунад&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://khovar.tj/dar-k-lob-lali-badahshon-i-teatri-musi-maz-akavii-ba-nomi-me-rubon-nazarovi-sha-ri-horu-ro-namoish-dodand/|title=Дар Кӯлоб «Лаъли Бадахшон»-и Театри мусиқӣ-мазҳакавии ба номи Меҳрубон Назарови шаҳри Хоруғро намоиш доданд|publisher=АМИТ &quot;Ховар&quot;|lang=|accessdate=2026-07-08}}&lt;/ref&gt;.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

[[Гурӯҳ:Ҳунарпешаҳои театри Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Ҳунарпешагони шоистаи Тоҷикистон]]</text>
      <sha1>218fantqxno28sveon3dwk0oa7auu55</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Театри давлатии мусиқӣ-мазҳакавии ба номи М. Назарови ш. Хоруғ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>332550</id>
    <redirect title="Театри давлатии мусиқӣ-мазҳакавии Хоруғ" />
    <revision>
      <id>1479536</id>
      <timestamp>2026-07-08T12:25:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VASHGIRD</username>
        <id>8035</id>
      </contributor>
      <comment>VASHGIRD moved page [[Театри давлатии мусиқӣ-мазҳакавии ба номи М. Назарови ш. Хоруғ]] to [[Театри давлатии мусиқӣ-мазҳакавии Хоруғ]]</comment>
      <origin>1479536</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="92" sha1="rymq9hs5021794y0xx90ri40ga77xbn" xml:space="preserve">#равона [[Театри давлатии мусиқӣ-мазҳакавии Хоруғ]]</text>
      <sha1>rymq9hs5021794y0xx90ri40ga77xbn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Театри давлатии мусиқӣ-мазҳакавии Хоруғ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>332551</id>
    <redirect title="Театри мусиқӣ-мазҳакавии шаҳри Хоруғ" />
    <revision>
      <id>1479538</id>
      <timestamp>2026-07-08T12:26:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VASHGIRD</username>
        <id>8035</id>
      </contributor>
      <comment>VASHGIRD moved page [[Театри давлатии мусиқӣ-мазҳакавии Хоруғ]] to [[Театри мусиқӣ-мазҳакавии шаҳри Хоруғ]]</comment>
      <origin>1479538</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="86" sha1="0auvba94syog1vhzyxie8bk8xt6ksk4" xml:space="preserve">#равона [[Театри мусиқӣ-мазҳакавии шаҳри Хоруғ]]</text>
      <sha1>0auvba94syog1vhzyxie8bk8xt6ksk4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Шаблон:Санҷиши параметрҳои ношинохта танзим шудааст</title>
    <ns>10</ns>
    <id>332552</id>
    <revision>
      <id>1479550</id>
      <timestamp>2026-07-08T12:58:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VASHGIRD</username>
        <id>8035</id>
      </contributor>
      <comment>Саҳифаи нав: {{ombox |name = Санҷиши параметрҳои ношинохта танзим шудааст |text = Дар ин шаблон [[Модуль:Check for unknown parameters|санҷиши параметрҳои ношинохта]] танзим шудааст, ки саҳифаҳоро ба гурӯҳи {{c|{{#if:{{{гурӯҳ|}}}|{{{гурӯҳ|}}}|Саҳифаҳо бо параметрҳои номаълуми шаблони {{ROOTPAGENAME}}}}|В}} илова м...</comment>
      <origin>1479550</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1564" sha1="fbnxvzjdsw08m5oh4tgr4bvbdiyxpbn" xml:space="preserve">{{ombox
|name = Санҷиши параметрҳои ношинохта танзим шудааст
|text = Дар ин шаблон [[Модуль:Check for unknown parameters|санҷиши параметрҳои ношинохта]] танзим шудааст, ки саҳифаҳоро ба гурӯҳи {{c|{{#if:{{{гурӯҳ|}}}|{{{гурӯҳ|}}}|Саҳифаҳо бо параметрҳои номаълуми шаблони {{ROOTPAGENAME}}}}|В}} илова мекунад.
|type = notice
}}&lt;includeonly&gt;{{no-doc|[[Гурӯҳ:Шаблонҳо бо санҷиши фаъолшудаи параметрҳои номаълум]]{{#ifexist: Гурӯҳ:{{#if:{{{гурӯҳ|}}}|{{{гурӯҳ|}}}|Саҳифаҳо бо параметрҳои номаълуми шаблони {{ROOTPAGENAME}}}} || [[Гурӯҳ:Шаблонҳо бо санҷиши фаъолшудаи параметрҳои номаълум ва гурӯҳи мавҷуднабуда]] }}|nocat={{{nocat|}}}}}&lt;/includeonly&gt;&lt;noinclude&gt;{{doc-inline}}
Нигаред: [[МодульCheck for unknown parameters]] ва [[:Гурӯҳ:Википедия:Параметрҳои номаълуми шаблонҳо]].

Гурӯҳи {{гурӯҳ с размером|Шаблонҳо бо санҷиши фаъолшудаи параметрҳои номаълум ва гурӯҳи мавҷуднабуда}}-ро илова мекунад.

[[Гурӯҳ:Шаблонҳо:Огоҳиҳо]]
[[Гурӯҳ:Шаблонҳо:Барои ҳуҷҷатгузории шаблонҳо]]
{{doc-end}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>fbnxvzjdsw08m5oh4tgr4bvbdiyxpbn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1479551</id>
      <parentid>1479550</parentid>
      <timestamp>2026-07-08T12:58:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VASHGIRD</username>
        <id>8035</id>
      </contributor>
      <origin>1479551</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1562" sha1="dlwkaupvde03td5gmx3h469xy3om7hn" xml:space="preserve">{{ombox
|name = Санҷиши параметрҳои ношинохта танзим шудааст
|text = Дар ин шаблон [[Модуль:Check for unknown parameters|санҷиши параметрҳои ношинохта]] танзим шудааст, ки саҳифаҳоро ба гурӯҳи {{c|{{#if:{{{гурӯҳ|}}}|{{{гурӯҳ|}}}|Саҳифаҳо бо параметрҳои номаълуми шаблони {{ROOTPAGENAME}}}}|В}} илова мекунад.
|type = notice
}}&lt;includeonly&gt;{{no-doc|[[Гурӯҳ:Шаблонҳо бо санҷиши фаъолшудаи параметрҳои номаълум]]{{#ifexist: Гурӯҳ:{{#if:{{{гурӯҳ|}}}|{{{гурӯҳ|}}}|Саҳифаҳо бо параметрҳои номаълуми шаблони {{ROOTPAGENAME}}}} || [[Гурӯҳ:Шаблонҳо бо санҷиши фаъолшудаи параметрҳои номаълум ва гурӯҳи мавҷуднабуда]] }}|nocat={{{nocat|}}}}}&lt;/includeonly&gt;&lt;noinclude&gt;{{doc-inline}}
Нигаред: [[МодульCheck for unknown parameters]] ва [[:Гурӯҳ:Википедия:Параметрҳои номаълуми шаблонҳо]].

Гурӯҳи {{гурӯҳ бо андоза|Шаблонҳо бо санҷиши фаъолшудаи параметрҳои номаълум ва гурӯҳи мавҷуднабуда}}-ро илова мекунад.

[[Гурӯҳ:Шаблонҳо:Огоҳиҳо]]
[[Гурӯҳ:Шаблонҳо:Барои ҳуҷҷатгузории шаблонҳо]]
{{doc-end}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>dlwkaupvde03td5gmx3h469xy3om7hn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Раҷабалӣ Аҳмад</title>
    <ns>0</ns>
    <id>332553</id>
    <revision>
      <id>1479578</id>
      <timestamp>2026-07-08T18:08:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VASHGIRD</username>
        <id>8035</id>
      </contributor>
      <comment>Саҳифаи нав: {{Шахс | ном                  = Раҷабалӣ Аҳмадов | номи аслӣ            =  | ном ҳангоми таваллуд =  | номи пурра           = Раҷабалӣ Аҳмад | тасвир               =  | бар                  =  | зернависи тасвир     =  | таърихи таваллуд     = 20.03.1937 | зодгоҳ               = деҳаи Чормағз, [[Роғун]], [[ҶШС Тоҷикистон]] |...</comment>
      <origin>1479578</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4356" sha1="ngw7bb6s2l996qfl60oasemy82gaoqs" xml:space="preserve">{{Шахс
| ном                  = Раҷабалӣ Аҳмадов
| номи аслӣ            = 
| ном ҳангоми таваллуд = 
| номи пурра           = Раҷабалӣ Аҳмад
| тасвир               = 
| бар                  = 
| зернависи тасвир     = 
| таърихи таваллуд     = 20.03.1937
| зодгоҳ               = деҳаи Чормағз, [[Роғун]], [[ҶШС Тоҷикистон]]
| таърихи даргузашт    = 
| маҳалли даргузашт    = 
| шаҳрвандӣ            = {{Парчамбандӣ|Тоҷикистон}}
| табаият              = 
| пеша                 = {{нависанда}}, {{рӯзноманигор}}
| падар                = 
| модар                = 
| ҳамсар               = 
| фарзанд              = 
| ҷоизаҳо              = [[Корманди шоистаи Тоҷикистон]]
| имзо                 = 
| вебгоҳ               = 
}}

'''Раҷабалӣ Аҳмад''' (''Раҷабалӣ Аҳмадов''; зод. [[20 март]]и [[1937]], деҳаи Чормағз, [[Роғун]]) — нависанда, рӯзноманигор, узви Иттифоқи нависандагон ва Иттифоқи журналистони Тоҷикистон. [[Корманди шоистаи Тоҷикистон]].

== Зиндагинома ==
Раҷабалӣ Аҳмадов 20 марти соли 1937 дар деҳаи Чормағзи шаҳри Роғун ба дунё омадааст. Соли 1961 Донишкадаи давлатии педагогии Душанберо хатм кардааст. 

== Фаъолияти меҳнатӣ ==
Фаъолияти меҳнатиашро ҳамчун омӯзгор дар мактаби миёна оғоз намуда, баъд аз адои хидмати ҳарбӣ ба ҳайси мусаҳҳеҳи нашриёти «Ирфон», ходими адабии рӯзномаи «Тоҷикистони Советӣ» ва сармуҳаррири рӯзномаи «Набзи Файзобод» кор кардааст.

Соли 1976 Мактаби олии ҳизбии шаҳри Тошкандро хатм намуда, дар вазифаҳои мудири шӯъбаи ташкилӣ, котиби комитети ҳизбии ноҳия, раиси комитети назорати халқӣ ва директори совхози «Қалъаидашт» фаъолият намудааст. 

Солҳои 1991–1993 раиси Комитети ҳифзи табиат ва намояндаи комитети назди Девони Вазирони Ҷумҳурии Тоҷикистон оид ба корҳои дин дар шаҳри Роғун буд. Солҳои 1995–2000 ҳамчун сармутахассис-мушовири Комиссияи марказии Тоҷикистон кор кардааст. Баъдан дар асоси ҷамъиятӣ сардори Маркази матбуоти Ҳизби Халқии Демократии Тоҷикистон дар шаҳри Роғун буд.

== Эҷодиёт ==
Раҷабалӣ Аҳмадов муаллифи асарҳои сершумори бадеӣ ва ҳуҷҷатӣ мебошад. Навиштаҳои ӯ дар рӯзномаҳои ҷумҳуриявии «Минбари халқ», «Садои мардум», «Адабиёт ва санъат», инчунин дар китобҳои дарсии «Китоби хониш» ва «Забони модарӣ» (барои синфи 2, солҳои 1987–1999) чоп шудаанд.

=== Осор ===
* «Саманди зебо» (1971)
* «Ҳикояҳо барои бачаҳо» (1988)
* қиссаи «Аланга» (1993)
* «Бӯи шир» (1997)
* «Манзили меҳри шумо» (1999)
* «Қиссаҳои Ҷамшед» (2002)
* «Садоқат» (2007)
* «Қудрати Роғун» (2008)
* «Роғун – ифтихори миллат» 


== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

[[Гурӯҳ:Нависандагони Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Рӯзноманигорони Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Зодагони Роғун]]
[[Гурӯҳ:Таваллудшудагони соли 1937]]</text>
      <sha1>ngw7bb6s2l996qfl60oasemy82gaoqs</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1479579</id>
      <parentid>1479578</parentid>
      <timestamp>2026-07-08T18:09:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VASHGIRD</username>
        <id>8035</id>
      </contributor>
      <comment>/* Эзоҳ */</comment>
      <origin>1479579</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4588" sha1="hrj2q5jv88ud29kt2b2lklfqtgp9b12" xml:space="preserve">{{Шахс
| ном                  = Раҷабалӣ Аҳмадов
| номи аслӣ            = 
| ном ҳангоми таваллуд = 
| номи пурра           = Раҷабалӣ Аҳмад
| тасвир               = 
| бар                  = 
| зернависи тасвир     = 
| таърихи таваллуд     = 20.03.1937
| зодгоҳ               = деҳаи Чормағз, [[Роғун]], [[ҶШС Тоҷикистон]]
| таърихи даргузашт    = 
| маҳалли даргузашт    = 
| шаҳрвандӣ            = {{Парчамбандӣ|Тоҷикистон}}
| табаият              = 
| пеша                 = {{нависанда}}, {{рӯзноманигор}}
| падар                = 
| модар                = 
| ҳамсар               = 
| фарзанд              = 
| ҷоизаҳо              = [[Корманди шоистаи Тоҷикистон]]
| имзо                 = 
| вебгоҳ               = 
}}

'''Раҷабалӣ Аҳмад''' (''Раҷабалӣ Аҳмадов''; зод. [[20 март]]и [[1937]], деҳаи Чормағз, [[Роғун]]) — нависанда, рӯзноманигор, узви Иттифоқи нависандагон ва Иттифоқи журналистони Тоҷикистон. [[Корманди шоистаи Тоҷикистон]].

== Зиндагинома ==
Раҷабалӣ Аҳмадов 20 марти соли 1937 дар деҳаи Чормағзи шаҳри Роғун ба дунё омадааст. Соли 1961 Донишкадаи давлатии педагогии Душанберо хатм кардааст. 

== Фаъолияти меҳнатӣ ==
Фаъолияти меҳнатиашро ҳамчун омӯзгор дар мактаби миёна оғоз намуда, баъд аз адои хидмати ҳарбӣ ба ҳайси мусаҳҳеҳи нашриёти «Ирфон», ходими адабии рӯзномаи «Тоҷикистони Советӣ» ва сармуҳаррири рӯзномаи «Набзи Файзобод» кор кардааст.

Соли 1976 Мактаби олии ҳизбии шаҳри Тошкандро хатм намуда, дар вазифаҳои мудири шӯъбаи ташкилӣ, котиби комитети ҳизбии ноҳия, раиси комитети назорати халқӣ ва директори совхози «Қалъаидашт» фаъолият намудааст. 

Солҳои 1991–1993 раиси Комитети ҳифзи табиат ва намояндаи комитети назди Девони Вазирони Ҷумҳурии Тоҷикистон оид ба корҳои дин дар шаҳри Роғун буд. Солҳои 1995–2000 ҳамчун сармутахассис-мушовири Комиссияи марказии Тоҷикистон кор кардааст. Баъдан дар асоси ҷамъиятӣ сардори Маркази матбуоти Ҳизби Халқии Демократии Тоҷикистон дар шаҳри Роғун буд.

== Эҷодиёт ==
Раҷабалӣ Аҳмадов муаллифи асарҳои сершумори бадеӣ ва ҳуҷҷатӣ мебошад. Навиштаҳои ӯ дар рӯзномаҳои ҷумҳуриявии «Минбари халқ», «Садои мардум», «Адабиёт ва санъат», инчунин дар китобҳои дарсии «Китоби хониш» ва «Забони модарӣ» (барои синфи 2, солҳои 1987–1999) чоп шудаанд.

=== Осор ===
* «Саманди зебо» (1971)
* «Ҳикояҳо барои бачаҳо» (1988)
* қиссаи «Аланга» (1993)
* «Бӯи шир» (1997)
* «Манзили меҳри шумо» (1999)
* «Қиссаҳои Ҷамшед» (2002)
* «Садоқат» (2007)
* «Қудрати Роғун» (2008)
* «Роғун – ифтихори миллат» 
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==

* Файзобод. Энсиклопедия. — {{Д.}}, 2011. [[Сарредаксияи илмии Энсиклопедияи Миллии Тоҷик|СИЭМТ]], — 392 саҳ. — ISBN 978-99947-33-48-4

[[Гурӯҳ:Нависандагони Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Рӯзноманигорони Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Зодагони Роғун]]
[[Гурӯҳ:Таваллудшудагони соли 1937]]</text>
      <sha1>hrj2q5jv88ud29kt2b2lklfqtgp9b12</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1479580</id>
      <parentid>1479579</parentid>
      <timestamp>2026-07-08T18:09:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VASHGIRD</username>
        <id>8035</id>
      </contributor>
      <origin>1479580</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4557" sha1="32zr8yg5kbfwmhv8mjx0tizk6mkvdoz" xml:space="preserve">{{Шахс
| ном                  = Раҷабалӣ Аҳмадов
| номи аслӣ            = 
| ном ҳангоми таваллуд = 
| номи пурра           = Раҷабалӣ Аҳмад
| тасвир               = 
| бар                  = 
| зернависи тасвир     = 
| таърихи таваллуд     = 20.03.1937
| зодгоҳ               = деҳаи Чормағз, [[Роғун]], [[ҶШС Тоҷикистон]]
| таърихи даргузашт    = 
| маҳалли даргузашт    = 
| шаҳрвандӣ            = {{Парчамбандӣ|Тоҷикистон}}
| табаият              = 
| пеша                 = {{нависанда}}, {{рӯзноманигор}}
| падар                = 
| модар                = 
| ҳамсар               = 
| фарзанд              = 
| ҷоизаҳо              = [[Корманди шоистаи Тоҷикистон]]
| имзо                 = 
| вебгоҳ               = 
}}

'''Раҷабалӣ Аҳмад''' (''Раҷабалӣ Аҳмадов''; зод. [[20 март]]и [[1937]], деҳаи Чормағз, [[Роғун]]) — нависанда, рӯзноманигор, узви Иттифоқи нависандагон ва Иттифоқи журналистони Тоҷикистон. [[Корманди шоистаи Тоҷикистон]].

== Зиндагинома ==
Раҷабалӣ Аҳмадов 20 марти соли 1937 дар деҳаи Чормағзи шаҳри Роғун ба дунё омадааст. Соли 1961 Донишкадаи давлатии педагогии Душанберо хатм кардааст.

== Фаъолияти меҳнатӣ ==
Фаъолияти меҳнатиашро ҳамчун омӯзгор дар мактаби миёна оғоз намуда, баъд аз адои хидмати ҳарбӣ ба ҳайси мусаҳҳеҳи нашриёти «Ирфон», ходими адабии рӯзномаи «Тоҷикистони Советӣ» ва сармуҳаррири рӯзномаи «Набзи Файзобод» кор кардааст.

Соли 1976 Мактаби олии ҳизбии шаҳри Тошкандро хатм намуда, дар вазифаҳои мудири шӯъбаи ташкилӣ, котиби комитети ҳизбии ноҳия, раиси комитети назорати халқӣ ва директори совхози «Қалъаидашт» фаъолият намудааст.

Солҳои 1991—1993 раиси Комитети ҳифзи табиат ва намояндаи комитети назди Девони Вазирони Ҷумҳурии Тоҷикистон оид ба корҳои дин дар шаҳри Роғун буд. Солҳои 1995—2000 ҳамчун сармутахассис-мушовири Комиссияи марказии Тоҷикистон кор кардааст. Баъдан дар асоси ҷамъиятӣ сардори Маркази матбуоти Ҳизби Халқии Демократии Тоҷикистон дар шаҳри Роғун буд.

== Эҷодиёт ==
Раҷабалӣ Аҳмадов муаллифи асарҳои сершумори бадеӣ ва ҳуҷҷатӣ мебошад. Навиштаҳои ӯ дар рӯзномаҳои ҷумҳуриявии «Минбари халқ», «Садои мардум», «Адабиёт ва санъат», инчунин дар китобҳои дарсии «Китоби хониш» ва «Забони модарӣ» (барои синфи 2, солҳои 1987—1999) чоп шудаанд.

=== Осор ===
* «Саманди зебо» (1971)
* «Ҳикояҳо барои бачаҳо» (1988)
* қиссаи «Аланга» (1993)
* «Бӯи шир» (1997)
* «Манзили меҳри шумо» (1999)
* «Қиссаҳои Ҷамшед» (2002)
* «Садоқат» (2007)
* «Қудрати Роғун» (2008)
* «Роғун — ифтихори миллат»

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* Файзобод. Энсиклопедия. — {{Д.}}, 2011. [[Сарредаксияи илмии Энсиклопедияи Миллии Тоҷик|СИЭМТ]], — 392 саҳ. — ISBN 978-99947-33-48-4

[[Гурӯҳ:Нависандагони Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Рӯзноманигорони Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Кормандони шоистаи Тоҷикистон]]</text>
      <sha1>32zr8yg5kbfwmhv8mjx0tizk6mkvdoz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1479581</id>
      <parentid>1479580</parentid>
      <timestamp>2026-07-08T18:13:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VASHGIRD</username>
        <id>8035</id>
      </contributor>
      <origin>1479581</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6381" sha1="rfnca3agf0olgbt4j1pp83gmecy7llr" xml:space="preserve">{{Шахс
| ном                  = Раҷабалӣ Аҳмадов
| номи аслӣ            = 
| ном ҳангоми таваллуд = 
| номи пурра            = Раҷабалӣ Аҳмад
| тасвир               = 
| бар                  = 
| зернависи тасвир     = 
| таърихи таваллуд     = 20.03.1937
| зодгоҳ               = деҳаи Чормағз, [[Роғун]], [[ҶШС Тоҷикистон]]
| таърихи даргузашт    = 
| маҳалли даргузашт    = 
| шаҳрвандӣ            = {{Парчамбандӣ|Тоҷикистон}}
| табаият              = 
| пеша                 = {{Нависанда}}, {{Рӯзноманигор}}, [[публисист]]
| падар                = 
| модар                = 
| ҳамсар               = 
| фарзанд              = 
| ҷоизаҳо              = [[Корманди шоистаи Тоҷикистон]]
| имзо                 = 
| вебгоҳ               = 
}}

'''Раҷабалӣ Аҳмад''' (''Раҷабалӣ Аҳмадов''; зод. [[20 март]]и [[1937]], деҳаи Чормағз, [[Роғун]]) — нависанда, рӯзноманигор ва публисисти тоҷик, узви Иттифоқи нависандагон ва Иттифоқи журналистони Тоҷикистон.. [[Корманди шоистаи Тоҷикистон]].

== Зиндагинома ==
Раҷабалӣ Аҳмадов 20 марти соли 1937 дар деҳаи Чормағзи шаҳри Роғун ба дунё омадааст. Соли 1961 Донишкадаи давлатии педагогии Душанберо хатм кардааст.

== Фаъолияти меҳнатӣ ==
Фаъолияти меҳнатии худро ҳамчун омӯзгор дар мактаби миёна оғоз намудааст. Баъд аз адои хидмати ҳарбӣ, фаъолияти худро дар соҳаи матбуот идома дода, ба ҳайси мусаҳҳеҳ дар нашриёти давлатии «Ирфон» кор кардааст. Солҳои 1966–1969 дар рӯзномаи «Тоҷикистони советӣ» (ҳоло «Ҷумҳурият») ҳамчун ходими адабӣ фаъолият намудааст. Ӯ аввалин муҳаррири рӯзномаи ноҳиявии «Меҳнати коммунистӣ» (ҳоло «Набзи Файзобод») мебошад ва дар тарбияи рӯзноманигорони маҳаллӣ саҳми калон дорад.

Соли 1976 Мактаби олии ҳизбии шаҳри Тошкандро хатм намуда, ба корҳои ҳизбиву давлатӣ гузашт. Дар вазифаҳои мудири шӯъбаи ташкилӣ, котиби комитети ҳизбии ноҳия (райком), раиси комитети назорати халқии ноҳия ва директори совхози «Қалъаидашт» фаъолият намудааст. 

Солҳои 1991–1993 раиси Комитети ҳифзи табиат ва намояндаи комитети назди Девони Вазирони Ҷумҳурии Тоҷикистон оид ба корҳои дин дар шаҳри Роғун буд. Солҳои 1995–2000 ҳамчун сармутахассис-мушовири Комиссияи марказии Тоҷикистон кор кардааст. Баъдан дар асоси ҷамъиятӣ сардори Маркази матбуоти Ҳизби Халқии Демократии Тоҷикистон дар шаҳри Роғун фаъолият намудааст.

== Эҷодиёт ==
Раҷабалӣ Аҳмадов дар солҳои 70-уми асри XX бо китоби «Саманди зебо» (1971) вориди майдони адабӣ гардидааст. Маҳсули хомаи ӯро асарҳои бадеиву публитсистӣ ташкил медиҳанд, ки дар шакли қисса, ҳикоя, лавҳа ва очерку сафарномаҳо иншо шудаанд. Навиштаҳои ӯ дар рӯзномаҳои ҷумҳуриявии «Минбари халқ», «Садои мардум», «Адабиёт ва санъат» ва китобҳои дарсии мактабӣ чоп шудаанд.

=== Силсилаи асарҳо дар бораи Роғун ===
Нависандаро дар муҳити адабӣ «роғуншинос» меноманд, зеро ӯ аз оғози сохтмони Неругоҳи барқи обии «Роғун» дар солҳои 80-уми асри гузашта то ба кор даромадани агрегатҳои аввалини он, шоҳиди бевоситаи воқеаҳо буда, корномаи бунёдкорони ин иншооти азимро ба қалам кашидааст:
* «Роғон – бахти рӯзафзон» (2003)
* «Нидо аз Роғон» (2016)
* «Қуллаи мурод» (2017)
* «Роғун – кафолати зиндагии шоиста» (2018)

=== Китобҳо ва қиссаҳо ===
* «Саманди зебо» (1971)
* «Ҳикояҳо барои бачаҳо» (1988)
* қиссаи «Аланга» (1993)
* «Бӯи шир» (1997)
* «Манзили меҳри шумо» (1999)
* «Қиссаҳои Ҷамшед» (2002)
* «Садоқат» (2005 / 2007)
* «Қудрати Роғун» (2008)
* «Руҳи матин»
* «Манзили меҳр» (2013)
* «Шоҳроҳи ҳаёт» (2025)

=== Асарҳои дастаҷамъӣ ===
* «Ойинаи миллат» (2005)
* «15 баҳори истиқлол» (2006)
* «Достони ваҳдати миллат» (2009)
* «Тоҷикистон нурборон мешавад»
* «Ҷавонии ҷовидона»
* «Наврӯзи Роғун» (2010)

== Ҷоизаҳо ==
* Унвони фахрии [[Корманди шоистаи Тоҷикистон]]

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

[[Гурӯҳ:Нависандагони Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Рӯзноманигорони Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Публисистони Тоҷикистон]]</text>
      <sha1>rfnca3agf0olgbt4j1pp83gmecy7llr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1479582</id>
      <parentid>1479581</parentid>
      <timestamp>2026-07-08T18:18:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VASHGIRD</username>
        <id>8035</id>
      </contributor>
      <origin>1479582</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6986" sha1="9yr6rafe3kykm4fd07d2yn21v4wtofi" xml:space="preserve">{{Шахс
| ном                  = Раҷабалӣ Аҳмадов
| номи аслӣ            = 
| ном ҳангоми таваллуд = 
| номи пурра            = Раҷабалӣ Аҳмад
| тасвир               = 
| бар                  = 
| зернависи тасвир     = 
| таърихи таваллуд     = 20.03.1937
| зодгоҳ               = деҳаи Чормағз, [[Роғун]], [[ҶШС Тоҷикистон]]
| таърихи даргузашт    = 
| маҳалли даргузашт    = 
| шаҳрвандӣ            = {{Парчамбандӣ|Тоҷикистон}}
| табаият              = 
| пеша                 = {{Нависанда}}, {{Рӯзноманигор}}, [[публисист]]
| падар                = 
| модар                = 
| ҳамсар               = 
| фарзанд              = 
| ҷоизаҳо              = [[Корманди шоистаи Тоҷикистон]]
| имзо                 = 
| вебгоҳ               = 
}}

'''Раҷабалӣ Аҳмад''' (''Раҷабалӣ Аҳмадов''; зод. [[20 март]]и [[1937]], деҳаи Чормағз, [[Роғун]]) — нависанда, рӯзноманигор ва публисисти тоҷик, узви Иттифоқи нависандагон ва Иттифоқи журналистони Тоҷикистон.. [[Корманди шоистаи Тоҷикистон]].

== Зиндагинома ==
Раҷабалӣ Аҳмадов 20 марти соли 1937 дар деҳаи Чормағзи шаҳри Роғун ба дунё омадааст. Соли 1961 Донишкадаи давлатии педагогии Душанберо хатм кардааст.

== Фаъолияти меҳнатӣ ==
Фаъолияти меҳнатии худро ҳамчун омӯзгор дар мактаби миёна оғоз намудааст. Баъд аз адои хидмати ҳарбӣ, ба ҳайси мусаҳҳеҳ дар нашриёти давлатии «Ирфон» кор кардааст. Солҳои 1966—1969 дар рӯзномаи «Тоҷикистони советӣ» (ҳоло «Ҷумҳурият») ҳамчун ходими адабӣ фаъолият намудааст. Ӯ аввалин муҳаррири рӯзномаи ноҳиявии «Меҳнати коммунистӣ» (ҳоло «Набзи Файзобод») мебошад ва дар тарбияи рӯзноманигорони маҳаллӣ саҳми калон дорад.

Соли 1976 Мактаби олии ҳизбии шаҳри Тошкандро хатм намуда, ба вазифаҳои мудири шӯъбаи ташкилӣ, котиби комитети ҳизбии ноҳия (райком), раиси комитети назорати халқии ноҳия ва директори совхози «Қалъаидашт» гузаштааст.

Солҳои 1991—1993 раиси Комитети ҳифзи табиат ва намояндаи комитети назди Девони Вазирони Ҷумҳурии Тоҷикистон оид ба корҳои дин дар шаҳри Роғун буд. Солҳои 1995—2000 ҳамчун сармутахассис-мушовири Комиссияи марказии Тоҷикистон кор кардааст. Баъдан дар асоси ҷамъиятӣ сардори Маркази матбуоти Ҳизби Халқии Демократии Тоҷикистон дар шаҳри Роғун фаъолият намудааст.

== Эҷодиёт ==
Раҷабалӣ Аҳмадов дар солҳои 70-уми асри XX бо китоби «Саманди зебо» (1971) вориди майдони адабӣ гардидааст. Маҳсули хомаи ӯро асарҳои бадеиву публитсистӣ ташкил медиҳанд, ки дар шакли қисса, ҳикоя, лавҳа ва очерку сафарномаҳо иншо шудаанд. Навиштаҳои ӯ дар рӯзномаҳои ҷумҳуриявии «Минбари халқ», «Садои мардум», «Адабиёт ва санъат» ва китобҳои дарсии мактабӣ чоп шудаанд.

=== «Воқеанигори Роғун» ===
Нависандаро дар муҳити адабӣ «роғуншинос» меноманд, зеро ӯ аз оғози сохтмони Неругоҳи барқи обии «Роғун» дар солҳои 80-уми асри гузашта то ба кор даромадани агрегатҳои аввалини он, шоҳиди бевоситаи воқеаҳо буда, корномаи бунёдкорони ин иншооти азимро ба қалам кашидааст&lt;ref name=&quot;jumhuriyat&quot;&gt;[https://jumhuriyat.tj/8363-raabal-amad-voeanigori-nbo-roun.html Мурод МУРОДӢ. Раҷабалӣ Аҳмад. Воқеанигори НБО «Роғун»] // Рӯзномаи «Ҷумҳурият».&lt;/ref&gt;:
* «Роғон — бахти рӯзафзон» (2003)&lt;ref name=&quot;jumhuriyat&quot;/&gt;
* «Нидо аз Роғон» (2016)&lt;ref name=&quot;nabzi&quot;&gt;[https://www.nabzifayzobod.tj/index.php/ijtimoa/804-r-namoii-nido-az-ro-un Ҷ. Мӯминов. Рӯнамоии «Нидо аз Роғун»] // Рӯзномаи «Набзи Файзобод».&lt;/ref&gt;
* «Қуллаи мурод» (2017)&lt;ref name=&quot;jumhuriyat&quot;/&gt;
* «Роғун — кафолати зиндагии шоиста» (2018)&lt;ref name=&quot;jumhuriyat&quot;/&gt;

=== Китобҳо ва қиссаҳо ===
* «Саманди зебо» (1971)
* «Ҳикояҳо барои бачаҳо» (1988)
* қиссаи «Аланга» (1993)
* «Бӯи шир» (1997)
* «Манзили меҳри шумо» (1999)
* «Қиссаҳои Ҷамшед» (2002)
* «Садоқат» (2005 / 2007)
* «Қудрати Роғун» (2008)
* «Руҳи матин»
* «Манзили меҳр» (2013)
* «Шоҳроҳи ҳаёт» (2025)&lt;ref name=&quot;jumhuriyat&quot;/&gt;

=== Асарҳои дастаҷамъӣ ===
* «Ойинаи миллат» (2005)
* «15 баҳори истиқлол» (2006)
* «Достони ваҳдати миллат» (2009)
* «Тоҷикистон нурборон мешавад»
* «Ҷавонии ҷовидона»
* «Наврӯзи Роғун» (2010)

== Ҷоизаҳо ==
* Унвони фахрии [[Корманди шоистаи Тоҷикистон]]

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* Файзобод. Энсиклопедия. — {{Д.}}, 2011. [[Сарредаксияи илмии Энсиклопедияи Миллии Тоҷик|СИЭМТ]], — 392 саҳ. — ISBN 978-99947-33-48-4

[[Гурӯҳ:Нависандагони Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Рӯзноманигорони Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Публисистони Тоҷикистон]]</text>
      <sha1>9yr6rafe3kykm4fd07d2yn21v4wtofi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Мирзоалӣ Болтуев</title>
    <ns>0</ns>
    <id>332554</id>
    <revision>
      <id>1479583</id>
      <timestamp>2026-07-08T18:23:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VASHGIRD</username>
        <id>8035</id>
      </contributor>
      <comment>Саҳифаи нав: {{Шахс | ном                  = Мирзоалӣ Болтуев | номи аслӣ            =  | ном ҳангоми таваллуд =  | номи пӯра            =  | тасвир               =  | бар                  =  | зернависи тасвир     =  | таърихи таваллуд     = 10.04.1941 | зодгоҳ               = деҳаи Қашқараҳа, [[ноҳияи Файзобод]], [[ҶШС Тоҷикистон]] | та...</comment>
      <origin>1479583</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5902" sha1="kxqqd5ruzhnsmzi8rttomjpa3agogu1" xml:space="preserve">{{Шахс
| ном                  = Мирзоалӣ Болтуев
| номи аслӣ            = 
| ном ҳангоми таваллуд = 
| номи пӯра            = 
| тасвир               = 
| бар                  = 
| зернависи тасвир     = 
| таърихи таваллуд     = 10.04.1941
| зодгоҳ               = деҳаи Қашқараҳа, [[ноҳияи Файзобод]], [[ҶШС Тоҷикистон]]
| таърихи даргузашт    = 
| маҳалли даргузашт    = 
| шаҳрвандӣ            = {{Парчамбандӣ|Тоҷикистон}}
| табаият              = 
| пеша                 = [[омӯзгор]], [[ходими давлатӣ]], [[сиёсатмадор]]
| падар                = 
| модар                = 
| ҳамсар               = 
| фарзанд              = 
| ҷоизаҳо              = [[Корманди шоистаи Тоҷикистон]] &lt;br&gt; [[Аълочии маорифи халқи Тоҷикистон]]
| имзо                 = 
| вебгоҳ               = 
}}

'''Мирзоалӣ Болтуев''' (зод. [[10 апрел]]и [[1941]], деҳаи [[Қашқараҳа]], [[ноҳияи Файзобод]], [[ҶШС Тоҷикистон]]) — ходими давлатӣ ва сиёсии Тоҷикистон, раиси Комиссияи марказии интихобот ва раъйпурсии Ҷумҳурии Тоҷикистон (1996—2011). [[Корманди шоистаи Тоҷикистон]].

== Зиндагинома ==
Мирзоалӣ Болтуев 10 апрели соли 1941 дар деҳаи Қашқараҳаи ноҳияи Файзобод ба дунё омадааст. Маълумоташ олӣ. Соли 1965 Донишкадаи давлатии педагогии Душанберо бо ихтисоси географ ва биолог хатм намудааст&lt;ref name=&quot;encyclopedia&quot;&gt;Файзобод. Энсиклопедия. — Д.: СИЭМТ, 2011. — 392 саҳ. — ISBN 978-99947-33-48-4.&lt;/ref&gt;.

== Фаъолияти меҳнатӣ ==
* Солҳои 1959—1960 — муаллими синфҳои ибтидоии мактаби ибтидоии Тагоби Қалъаи ноҳияи Файзобод;
* Соли 1965 — муаллими географияи мактаби миёнаи ба номи В. И. Ленини ноҳияи Орҷоникидзеобод (ҳозира Ваҳдат);
* Солҳои 1965—1969 — нозири шӯъбаи пропаганда ва агитатсияи Комитети ҳизбии ноҳияи Орҷоникидзеобод;
* Соли 1969 — мудири шӯъбаи маорифи ноҳияи Файзобод;
* Солҳои 1969—1971 — хидмат дар сафи Қувваҳои Мусаллаҳи ИҶШС;
* Солҳои 1971—1973 — нозири шӯъбаи пропаганда ва агитатсияи Комитети ҳизбии ноҳияи Орҷоникидзеобод;
* Солҳои 1973—1981 — ҷонишини мудири шӯъбаи агитатсияи Комитети ҳизбии ноҳияи Орҷоникидзеобод;
* Солҳои 1981—1985 — мудири шӯъбаи маорифи шаҳри Орҷоникидзеобод;
* Солҳои 1985—1987 — директори Техникуми статистикии шаҳри Орҷоникидзеобод;
* Солҳои 1987—1990 — котиби Комитети ҳизбии шаҳри Орҷоникидзеобод;
* Солҳои 1990—1991 — раиси Совети депутатҳои халқи шаҳри Орҷоникидзеобод;
* Солҳои 1991—1992 — раиси Комиҷроияи шаҳри Орҷоникидзеобод;
* Солҳои 1992—1994 — директори мактаби миёнаи ба номи Крупскаяи шаҳри Орҷоникидзеобод;
* Солҳои 1994—1996 — директори филиали Суғуртаи давлатии ноҳияи Кофарниҳон&lt;ref name=&quot;encyclopedia&quot;/&gt;.

== Раиси КМИР ==
Аз феврали соли 1996 то 22 феврали соли 2011 Мирзоалӣ Болтуев ба ҳайси раиси Комиссияи марказии интихобот ва раъйпурсии Ҷумҳурии Тоҷикистон (КМИР) фаъолият намудааст. Дар ин давра ӯ роҳбарии ташкил ва гузаронидани якчанд интихоботҳои муҳими президентию парламентиро дар кишвар ба уҳда дошт. Аз соли 2011 нафақагир мебошад.

== Ҷоизаҳо ==
* Унвони фахрии [[Корманди шоистаи Тоҷикистон]];
* Нишони сарисинагии «[[Аълочии маорифи халқи Тоҷикистон]]»;
* Медали «Барои меҳнати шуҷоатнок. Ба муносибати 100-солагии рӯзи таваллуди В. И. Ленин»;
* Медали «Барои меҳнати шоён»;
* Медали «70-солагии Қувваҳои Мусаллаҳи СССР»;
* Медали ҷашнии «10-солагии Иҷлосияи 16-уми Шӯрои Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон»&lt;ref name=&quot;encyclopedia&quot;/&gt;:

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Аадбиёт ==
* Файзобод. Энсиклопедия. — {{Д.}}: СИЭМТ, 2011. — 392 саҳ. — ISBN 978-99947-33-48-4.

[[Гурӯҳ:Ходимони давлатии Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Сиёсатмадорони Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Зодагони ноҳияи Файзобод]]</text>
      <sha1>kxqqd5ruzhnsmzi8rttomjpa3agogu1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1479584</id>
      <parentid>1479583</parentid>
      <timestamp>2026-07-08T18:24:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VASHGIRD</username>
        <id>8035</id>
      </contributor>
      <comment>/* Раиси КМИР */</comment>
      <origin>1479584</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5945" sha1="65qu4infkpwh93yjde9asu452pzost7" xml:space="preserve">{{Шахс
| ном                  = Мирзоалӣ Болтуев
| номи аслӣ            = 
| ном ҳангоми таваллуд = 
| номи пӯра            = 
| тасвир               = 
| бар                  = 
| зернависи тасвир     = 
| таърихи таваллуд     = 10.04.1941
| зодгоҳ               = деҳаи Қашқараҳа, [[ноҳияи Файзобод]], [[ҶШС Тоҷикистон]]
| таърихи даргузашт    = 
| маҳалли даргузашт    = 
| шаҳрвандӣ            = {{Парчамбандӣ|Тоҷикистон}}
| табаият              = 
| пеша                 = [[омӯзгор]], [[ходими давлатӣ]], [[сиёсатмадор]]
| падар                = 
| модар                = 
| ҳамсар               = 
| фарзанд              = 
| ҷоизаҳо              = [[Корманди шоистаи Тоҷикистон]] &lt;br&gt; [[Аълочии маорифи халқи Тоҷикистон]]
| имзо                 = 
| вебгоҳ               = 
}}

'''Мирзоалӣ Болтуев''' (зод. [[10 апрел]]и [[1941]], деҳаи [[Қашқараҳа]], [[ноҳияи Файзобод]], [[ҶШС Тоҷикистон]]) — ходими давлатӣ ва сиёсии Тоҷикистон, раиси [[Комиссияи марказии интихобот ва раъйпурсии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] (1996—2011). [[Корманди шоистаи Тоҷикистон]].

== Зиндагинома ==
Мирзоалӣ Болтуев 10 апрели соли 1941 дар деҳаи Қашқараҳаи ноҳияи Файзобод ба дунё омадааст. Маълумоташ олӣ. Соли 1965 Донишкадаи давлатии педагогии Душанберо бо ихтисоси географ ва биолог хатм намудааст&lt;ref name=&quot;encyclopedia&quot;&gt;Файзобод. Энсиклопедия. — Д.: СИЭМТ, 2011. — 392 саҳ. — ISBN 978-99947-33-48-4.&lt;/ref&gt;.

== Фаъолияти меҳнатӣ ==
* Солҳои 1959—1960 — муаллими синфҳои ибтидоии мактаби ибтидоии Тагоби Қалъаи ноҳияи Файзобод;
* Соли 1965 — муаллими географияи мактаби миёнаи ба номи В. И. Ленини ноҳияи Орҷоникидзеобод (ҳозира Ваҳдат);
* Солҳои 1965—1969 — нозири шӯъбаи пропаганда ва агитатсияи Комитети ҳизбии ноҳияи Орҷоникидзеобод;
* Соли 1969 — мудири шӯъбаи маорифи ноҳияи Файзобод;
* Солҳои 1969—1971 — хидмат дар сафи Қувваҳои Мусаллаҳи ИҶШС;
* Солҳои 1971—1973 — нозири шӯъбаи пропаганда ва агитатсияи Комитети ҳизбии ноҳияи Орҷоникидзеобод;
* Солҳои 1973—1981 — ҷонишини мудири шӯъбаи агитатсияи Комитети ҳизбии ноҳияи Орҷоникидзеобод;
* Солҳои 1981—1985 — мудири шӯъбаи маорифи шаҳри Орҷоникидзеобод;
* Солҳои 1985—1987 — директори Техникуми статистикии шаҳри Орҷоникидзеобод;
* Солҳои 1987—1990 — котиби Комитети ҳизбии шаҳри Орҷоникидзеобод;
* Солҳои 1990—1991 — раиси Совети депутатҳои халқи шаҳри Орҷоникидзеобод;
* Солҳои 1991—1992 — раиси Комиҷроияи шаҳри Орҷоникидзеобод;
* Солҳои 1992—1994 — директори мактаби миёнаи ба номи Крупскаяи шаҳри Орҷоникидзеобод;
* Солҳои 1994—1996 — директори филиали Суғуртаи давлатии ноҳияи Кофарниҳон&lt;ref name=&quot;encyclopedia&quot;/&gt;.

== Раиси КМИР ==
Аз феврали соли 1996 то 22 феврали соли 2011 Мирзоалӣ Болтуев ба ҳайси раиси Комиссияи марказии интихобот ва раъйпурсии Ҷумҳурии Тоҷикистон (КМИР) фаъолият намудааст. Дар ин давра ӯ роҳбарии ташкил ва гузаронидани якчанд интихоботҳои муҳими президентию парламентиро дар кишвар ба уҳда дошт. Аз соли 2011 нафақагир мебошад.

== Ҷоизаҳо ==
* Унвони фахрии [[Корманди шоистаи Тоҷикистон]];
* Нишони сарисинагии «[[Аълочии маорифи халқ|Аълочии маорифи халқи Тоҷикистон]]»;
* Медали «Барои меҳнати шуҷоатнок. Ба муносибати 100-солагии рӯзи таваллуди В. И. Ленин»;
* Медали «Барои меҳнати шоён»;
* Медали «70-солагии Қувваҳои Мусаллаҳи СССР»;
* Медали ҷашнии «10-солагии Иҷлосияи 16-уми Шӯрои Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон»&lt;ref name=&quot;encyclopedia&quot;/&gt;:

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Аадбиёт ==
* Файзобод. Энсиклопедия. — {{Д.}}: СИЭМТ, 2011. — 392 саҳ. — ISBN 978-99947-33-48-4.

[[Гурӯҳ:Ходимони давлатии Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Сиёсатмадорони Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Зодагони ноҳияи Файзобод]]</text>
      <sha1>65qu4infkpwh93yjde9asu452pzost7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1479585</id>
      <parentid>1479584</parentid>
      <timestamp>2026-07-08T18:24:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VASHGIRD</username>
        <id>8035</id>
      </contributor>
      <origin>1479585</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5941" sha1="f17f0xh6acqcxh94chvm99jiflkw8xs" xml:space="preserve">{{Шахс
| ном                  = Мирзоалӣ Болтуев
| номи аслӣ            = 
| ном ҳангоми таваллуд = 
| номи пӯра            = 
| тасвир               = 
| бар                  = 
| зернависи тасвир     = 
| таърихи таваллуд     = 10.04.1941
| зодгоҳ               = деҳаи Қашқараҳа, [[ноҳияи Файзобод]], [[ҶШС Тоҷикистон]]
| таърихи даргузашт    = 
| маҳалли даргузашт    = 
| шаҳрвандӣ            = {{Парчамбандӣ|Тоҷикистон}}
| табаият              = 
| пеша                 = [[омӯзгор]], [[ходими давлатӣ]], [[сиёсатмадор]]
| падар                = 
| модар                = 
| ҳамсар               = 
| фарзанд              = 
| ҷоизаҳо              = [[Корманди шоистаи Тоҷикистон]] &lt;br&gt; Аълочии маорифи халқи Тоҷикистон
| имзо                 = 
| вебгоҳ               = 
}}

'''Мирзоалӣ Болтуев''' (зод. [[10 апрел]]и [[1941]], деҳаи [[Қашқараҳа]], [[ноҳияи Файзобод]], [[ҶШС Тоҷикистон]]) — ходими давлатӣ ва сиёсии Тоҷикистон, раиси [[Комиссияи марказии интихобот ва раъйпурсии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] (1996—2011). [[Корманди шоистаи Тоҷикистон]].

== Зиндагинома ==
Мирзоалӣ Болтуев 10 апрели соли 1941 дар деҳаи Қашқараҳаи ноҳияи Файзобод ба дунё омадааст. Маълумоташ олӣ. Соли 1965 Донишкадаи давлатии педагогии Душанберо бо ихтисоси географ ва биолог хатм намудааст&lt;ref name=&quot;encyclopedia&quot;&gt;Файзобод. Энсиклопедия. — Д.: СИЭМТ, 2011. — 392 саҳ. — ISBN 978-99947-33-48-4.&lt;/ref&gt;.

== Фаъолияти меҳнатӣ ==
* Солҳои 1959—1960 — муаллими синфҳои ибтидоии мактаби ибтидоии Тагоби Қалъаи ноҳияи Файзобод;
* Соли 1965 — муаллими географияи мактаби миёнаи ба номи В. И. Ленини ноҳияи Орҷоникидзеобод (ҳозира Ваҳдат);
* Солҳои 1965—1969 — нозири шӯъбаи пропаганда ва агитатсияи Комитети ҳизбии ноҳияи Орҷоникидзеобод;
* Соли 1969 — мудири шӯъбаи маорифи ноҳияи Файзобод;
* Солҳои 1969—1971 — хидмат дар сафи Қувваҳои Мусаллаҳи ИҶШС;
* Солҳои 1971—1973 — нозири шӯъбаи пропаганда ва агитатсияи Комитети ҳизбии ноҳияи Орҷоникидзеобод;
* Солҳои 1973—1981 — ҷонишини мудири шӯъбаи агитатсияи Комитети ҳизбии ноҳияи Орҷоникидзеобод;
* Солҳои 1981—1985 — мудири шӯъбаи маорифи шаҳри Орҷоникидзеобод;
* Солҳои 1985—1987 — директори Техникуми статистикии шаҳри Орҷоникидзеобод;
* Солҳои 1987—1990 — котиби Комитети ҳизбии шаҳри Орҷоникидзеобод;
* Солҳои 1990—1991 — раиси Совети депутатҳои халқи шаҳри Орҷоникидзеобод;
* Солҳои 1991—1992 — раиси Комиҷроияи шаҳри Орҷоникидзеобод;
* Солҳои 1992—1994 — директори мактаби миёнаи ба номи Крупскаяи шаҳри Орҷоникидзеобод;
* Солҳои 1994—1996 — директори филиали Суғуртаи давлатии ноҳияи Кофарниҳон&lt;ref name=&quot;encyclopedia&quot;/&gt;.

== Раиси КМИР ==
Аз феврали соли 1996 то 22 феврали соли 2011 Мирзоалӣ Болтуев ба ҳайси раиси Комиссияи марказии интихобот ва раъйпурсии Ҷумҳурии Тоҷикистон (КМИР) фаъолият намудааст. Дар ин давра ӯ роҳбарии ташкил ва гузаронидани якчанд интихоботҳои муҳими президентию парламентиро дар кишвар ба уҳда дошт. Аз соли 2011 нафақагир мебошад.

== Ҷоизаҳо ==
* Унвони фахрии [[Корманди шоистаи Тоҷикистон]];
* Нишони сарисинагии «[[Аълочии маорифи халқ|Аълочии маорифи халқи Тоҷикистон]]»;
* Медали «Барои меҳнати шуҷоатнок. Ба муносибати 100-солагии рӯзи таваллуди В. И. Ленин»;
* Медали «Барои меҳнати шоён»;
* Медали «70-солагии Қувваҳои Мусаллаҳи СССР»;
* Медали ҷашнии «10-солагии Иҷлосияи 16-уми Шӯрои Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон»&lt;ref name=&quot;encyclopedia&quot;/&gt;:

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Аадбиёт ==
* Файзобод. Энсиклопедия. — {{Д.}}: СИЭМТ, 2011. — 392 саҳ. — ISBN 978-99947-33-48-4.

[[Гурӯҳ:Ходимони давлатии Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Сиёсатмадорони Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Зодагони ноҳияи Файзобод]]</text>
      <sha1>f17f0xh6acqcxh94chvm99jiflkw8xs</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1479587</id>
      <parentid>1479585</parentid>
      <timestamp>2026-07-08T18:25:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VASHGIRD</username>
        <id>8035</id>
      </contributor>
      <comment>/* Фаъолияти меҳнатӣ */</comment>
      <origin>1479587</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5945" sha1="2wx7xvnqu3h1amrjzvspxmzjm7k7aof" xml:space="preserve">{{Шахс
| ном                  = Мирзоалӣ Болтуев
| номи аслӣ            = 
| ном ҳангоми таваллуд = 
| номи пӯра            = 
| тасвир               = 
| бар                  = 
| зернависи тасвир     = 
| таърихи таваллуд     = 10.04.1941
| зодгоҳ               = деҳаи Қашқараҳа, [[ноҳияи Файзобод]], [[ҶШС Тоҷикистон]]
| таърихи даргузашт    = 
| маҳалли даргузашт    = 
| шаҳрвандӣ            = {{Парчамбандӣ|Тоҷикистон}}
| табаият              = 
| пеша                 = [[омӯзгор]], [[ходими давлатӣ]], [[сиёсатмадор]]
| падар                = 
| модар                = 
| ҳамсар               = 
| фарзанд              = 
| ҷоизаҳо              = [[Корманди шоистаи Тоҷикистон]] &lt;br&gt; Аълочии маорифи халқи Тоҷикистон
| имзо                 = 
| вебгоҳ               = 
}}

'''Мирзоалӣ Болтуев''' (зод. [[10 апрел]]и [[1941]], деҳаи [[Қашқараҳа]], [[ноҳияи Файзобод]], [[ҶШС Тоҷикистон]]) — ходими давлатӣ ва сиёсии Тоҷикистон, раиси [[Комиссияи марказии интихобот ва раъйпурсии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] (1996—2011). [[Корманди шоистаи Тоҷикистон]].

== Зиндагинома ==
Мирзоалӣ Болтуев 10 апрели соли 1941 дар деҳаи Қашқараҳаи ноҳияи Файзобод ба дунё омадааст. Маълумоташ олӣ. Соли 1965 Донишкадаи давлатии педагогии Душанберо бо ихтисоси географ ва биолог хатм намудааст&lt;ref name=&quot;encyclopedia&quot;&gt;Файзобод. Энсиклопедия. — Д.: СИЭМТ, 2011. — 392 саҳ. — ISBN 978-99947-33-48-4.&lt;/ref&gt;.

== Фаъолияти меҳнатӣ ==
* Солҳои 1959—1960 — муаллими синфҳои ибтидоии мактаби ибтидоии Тагоби Қалъаи ноҳияи Файзобод;
* Соли 1965 — муаллими географияи мактаби миёнаи ба номи В. И. Ленини ноҳияи Орҷоникидзеобод (ҳозира Ваҳдат);
* Солҳои 1965—1969 — нозири шӯъбаи пропаганда ва агитатсияи Комитети ҳизбии ноҳияи Орҷоникидзеобод;
* Соли 1969 — мудири шӯъбаи маорифи ноҳияи Файзобод;
* Солҳои 1969—1971 — хидмат дар сафи Қувваҳои Мусаллаҳи ИҶШС;
* Солҳои 1971—1973 — нозири шӯъбаи пропаганда ва агитатсияи Комитети ҳизбии ноҳияи Орҷоникидзеобод;
* Солҳои 1973—1981 — ҷонишини мудири шӯъбаи агитатсияи Комитети ҳизбии ноҳияи Орҷоникидзеобод;
* Солҳои 1981—1985 — мудири шӯъбаи маорифи шаҳри Орҷоникидзеобод;
* Солҳои 1985—1987 — директори [[Техникуми статистикии шаҳри Орҷоникидзеобод]];
* Солҳои 1987—1990 — котиби Комитети ҳизбии шаҳри Орҷоникидзеобод;
* Солҳои 1990—1991 — раиси Совети депутатҳои халқи шаҳри Орҷоникидзеобод;
* Солҳои 1991—1992 — раиси Комиҷроияи шаҳри Орҷоникидзеобод;
* Солҳои 1992—1994 — директори мактаби миёнаи ба номи Крупскаяи шаҳри Орҷоникидзеобод;
* Солҳои 1994—1996 — директори филиали Суғуртаи давлатии ноҳияи Кофарниҳон&lt;ref name=&quot;encyclopedia&quot;/&gt;.

== Раиси КМИР ==
Аз феврали соли 1996 то 22 феврали соли 2011 Мирзоалӣ Болтуев ба ҳайси раиси Комиссияи марказии интихобот ва раъйпурсии Ҷумҳурии Тоҷикистон (КМИР) фаъолият намудааст. Дар ин давра ӯ роҳбарии ташкил ва гузаронидани якчанд интихоботҳои муҳими президентию парламентиро дар кишвар ба уҳда дошт. Аз соли 2011 нафақагир мебошад.

== Ҷоизаҳо ==
* Унвони фахрии [[Корманди шоистаи Тоҷикистон]];
* Нишони сарисинагии «[[Аълочии маорифи халқ|Аълочии маорифи халқи Тоҷикистон]]»;
* Медали «Барои меҳнати шуҷоатнок. Ба муносибати 100-солагии рӯзи таваллуди В. И. Ленин»;
* Медали «Барои меҳнати шоён»;
* Медали «70-солагии Қувваҳои Мусаллаҳи СССР»;
* Медали ҷашнии «10-солагии Иҷлосияи 16-уми Шӯрои Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон»&lt;ref name=&quot;encyclopedia&quot;/&gt;:

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Аадбиёт ==
* Файзобод. Энсиклопедия. — {{Д.}}: СИЭМТ, 2011. — 392 саҳ. — ISBN 978-99947-33-48-4.

[[Гурӯҳ:Ходимони давлатии Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Сиёсатмадорони Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Зодагони ноҳияи Файзобод]]</text>
      <sha1>2wx7xvnqu3h1amrjzvspxmzjm7k7aof</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Техникуми статистикии шаҳри Орҷоникидзеобод</title>
    <ns>0</ns>
    <id>332555</id>
    <redirect title="Коллеҷи омори шаҳри Ваҳдат" />
    <revision>
      <id>1479586</id>
      <timestamp>2026-07-08T18:25:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VASHGIRD</username>
        <id>8035</id>
      </contributor>
      <comment>Тағйири масир ба [[Коллеҷи омори шаҳри Ваҳдат]]</comment>
      <origin>1479586</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="67" sha1="sim99bszw97fbrz1tkzgeb2l17exh8e" xml:space="preserve">#равона [[Коллеҷи омори шаҳри Ваҳдат]]</text>
      <sha1>sim99bszw97fbrz1tkzgeb2l17exh8e</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Театри халқии ноҳияи Файзобод</title>
    <ns>0</ns>
    <id>332556</id>
    <revision>
      <id>1479590</id>
      <timestamp>2026-07-08T18:45:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VASHGIRD</username>
        <id>8035</id>
      </contributor>
      <comment>Саҳифаи нав: {{Театр}} '''Театри халқии ноҳияи Файзобод''' — [[театр]]и ҳаваскорӣ дар [[ноҳияи Файзобод]], ки соли 1978 дар заминаи дастаи ҳаваскорони санъати Хонаи маданияти ноҳия таъсис ёфтааст.  == Таърих == Аввалин ҳунарпешагони театр Ҷӯрабек Шарипов, Зебуниссо Ашӯрова ва Дӯс...</comment>
      <origin>1479590</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2552" sha1="bawcl5b83bomscxm2jrdynvav57griz" xml:space="preserve">{{Театр}}
'''Театри халқии ноҳияи Файзобод''' — [[театр]]и ҳаваскорӣ дар [[ноҳияи Файзобод]], ки соли 1978 дар заминаи дастаи ҳаваскорони санъати Хонаи маданияти ноҳия таъсис ёфтааст.

== Таърих ==
Аввалин ҳунарпешагони театр Ҷӯрабек Шарипов, Зебуниссо Ашӯрова ва [[Дӯстмурод Алиев]] буданд. Аввалин пьесаҳое, ки рӯи саҳнаи театр омадаанд, «Роҳи сафед»-и [[Ҳоҷӣ Содиқ]] ва «Эшони Иллоанта»-и Абдусалом Атобоев мебошанд. Дар театр дастаҳои драмавӣ ва мусиқӣ амал мекунанд.

Солҳои 1970–1990 давраи аз ҳама босамари фаъолияти театр ба шумор меравад.

== Намоишномаҳо ==
Дар давраи шукуфоии театр намоишномаҳои зерин ба саҳна гузошта шуданд:
* «Бори каҷ»-и А. Муҳаммадҷонов
* «Кадушоҳ»-и Ҳоҷӣ Содиқ
* «Уқоби қавибол»-и Ҳоҷӣ Содиқ
* «Ишқи араб»-и П. Мериме
* «Қасос»-и С. Саидмуродов
* «Қарзи виҷдон»-и С. Сафаров
* «Мулки меросӣ»-и Т. Аҳмадхонов
* «Бад»-и Б. Шоҳин
* «Дилозурда машав»-и К. Мирзошариф
* «Афсонаҳои мӯйсафед»-и Н. Абдуллоев
* «Рангинкамон»-и Ҳ. Мирзошариф

== Муваффақиятҳо ==
Ҳайати эҷодии театр иштирокчии фестивал-конкурсҳои ҷумҳуриявии «Бӯстон-1» (1982), «Бӯстон-2» ва конкурси телевизионии «Суруди дил» (1983) мебошад. 

Соли 2005 Театри халқии ноҳияи Файзобод бо намоишномаи «Фоҷиаи домангир» дар озмуни ҷумҳуриявии театрҳои халқӣ ҳунарнамоӣ карда, сазовори ҷойи аввал гашт.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* Файзобод. Энсиклопедия. — Д.: СИЭМТ, 2011. — 392 саҳ. — ISBN 978-99947-33-48-4.

[[Гурӯҳ:Театрҳои Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Ноҳияи Файзобод]]</text>
      <sha1>bawcl5b83bomscxm2jrdynvav57griz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1479595</id>
      <parentid>1479590</parentid>
      <timestamp>2026-07-08T19:16:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VASHGIRD</username>
        <id>8035</id>
      </contributor>
      <origin>1479595</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2556" sha1="smdock2nc95db3u78e3tp9pcw8jqloy" xml:space="preserve">{{Театр}}
'''Театри халқии ноҳияи Файзобод''' — [[театр]]и ҳаваскорӣ дар [[ноҳияи Файзобод]], ки соли 1978 дар заминаи дастаи ҳаваскорони санъати Хонаи маданияти ноҳия таъсис ёфтааст.

== Таърих ==
Аввалин ҳунарпешагони театр Ҷӯрабек Шарипов, Зебуниссо Ашӯрова ва [[Дӯстмурод Алиев]] буданд. Аввалин пйесаҳое, ки рӯи саҳнаи театр омадаанд, «Роҳи сафед»-и [[Ҳоҷӣ Содиқ]] ва «Эшони Иллоанта»-и [[Абдусалом Атобоев]] мебошанд. Дар театр дастаҳои драмавӣ ва мусиқӣ амал мекунанд.

Солҳои 1970–1990 давраи аз ҳама босамари фаъолияти театр ба шумор меравад.

== Намоишномаҳо ==
Дар давраи шукуфоии театр намоишномаҳои зерин ба саҳна гузошта шуданд:
* «Бори каҷ»-и А. Муҳаммадҷонов
* «Кадушоҳ»-и Ҳоҷӣ Содиқ
* «Уқоби қавибол»-и Ҳоҷӣ Содиқ
* «Ишқи араб»-и П. Мериме
* «Қасос»-и С. Саидмуродов
* «Қарзи виҷдон»-и С. Сафаров
* «Мулки меросӣ»-и Т. Аҳмадхонов
* «Бад»-и Б. Шоҳин
* «Дилозурда машав»-и К. Мирзошариф
* «Афсонаҳои мӯйсафед»-и Н. Абдуллоев
* «Рангинкамон»-и Ҳ. Мирзошариф

== Муваффақиятҳо ==
Ҳайати эҷодии театр иштирокчии фестивал-конкурсҳои ҷумҳуриявии «Бӯстон-1» (1982), «Бӯстон-2» ва конкурси телевизионии «Суруди дил» (1983) мебошад. 

Соли 2005 Театри халқии ноҳияи Файзобод бо намоишномаи «Фоҷиаи домангир» дар озмуни ҷумҳуриявии театрҳои халқӣ ҳунарнамоӣ карда, сазовори ҷойи аввал гашт.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* Файзобод. Энсиклопедия. — Д.: СИЭМТ, 2011. — 392 саҳ. — ISBN 978-99947-33-48-4.

[[Гурӯҳ:Театрҳои Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Ноҳияи Файзобод]]</text>
      <sha1>smdock2nc95db3u78e3tp9pcw8jqloy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Михаил Шипулин</title>
    <ns>0</ns>
    <id>332557</id>
    <revision>
      <id>1479596</id>
      <timestamp>2026-07-08T19:19:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VASHGIRD</username>
        <id>8035</id>
      </contributor>
      <comment>Саҳифаи нав: '''Михаил Никитич Шипулин'''  (09.07.1905, ш. Подолск – 16.08.1982, ш. Душанбе) - рассом, Рассоми халқии Тоҷикистон (1980).   == Зиндагинома == Дар Омӯзишгоҳи бадеии ш. Маскав хонда, солҳои 1927-1945 дар муассисаҳои гуногуни фарҳангии Русияю Украина кор кардааст. Аз соли 1945 дар Тоҷики...</comment>
      <origin>1479596</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2364" sha1="g7r3do3dmqb4vkk1aznbxbknea79puv" xml:space="preserve">'''Михаил Никитич Шипулин'''  (09.07.1905, ш. Подолск – 16.08.1982, ш. Душанбе) - рассом, Рассоми халқии Тоҷикистон (1980). 

== Зиндагинома ==
Дар Омӯзишгоҳи бадеии ш. Маскав хонда, солҳои 1927-1945 дар муассисаҳои гуногуни фарҳангии Русияю Украина кор кардааст. Аз соли 1945 дар Тоҷикистон зиста, ба сифати рассом ва саррасоми Театри давлатии академӣ - драмавии ба номи Лоҳутӣ фаъолият доштааст. Амалан ба жанри санъати ороиши театри тоҷик асос гузоштааст, амалҳояш аз касбияти баланд дарак медоданд. Намоишномаҳои зиёд, амсоли «Ромео ва Ҷулйетта», «Отелло», «Нур дар кӯҳистон», «Одами милтиқдор», «Замбур», «Саодат», «Алишери Навоӣ», «Номуси оила», «Сӯиқасди маҳкумшудагон», «Хатои Қодиров», «Роҳи бахт», «Дар паси фронти дуюм», «Оршин мол-олон», «Овози Амрико», «Шаҳри ман», «Соли фаромӯшнашаванда», «Достони Ҳофиз», «Муфаттиш», «Домодон», «Ҷовидонӣ», «Номус», «Соҳибаи меҳмонхона», «Афсонаи ишқ»-ро оро додааст.Дар жанри чеҳранигорӣ низ тавфиқ ёфта, симои актёрони маъруфи тоҷик – Муҳаммадҷон Қосимов, София Тӯйбоева, Аслӣ Бурҳонов, Тӯҳфа Фозилова, Алиназар Хоҷаев, Ҳошим Гадоев, Марям Исоева, Мукаррама Камолова ва дигаронро офаридааст.

Бо медали «Барои меҳнати шоён» ва Грамотаи Фахрии Президиуми Совети Олии Тоҷикистон сарфароз гардидааст.

Адабиёт: Шипулин М.Н., Сталинабад, 1956; Долгоносова Е.М., М.Н. Шипулин, М., 1969.</text>
      <sha1>g7r3do3dmqb4vkk1aznbxbknea79puv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1479597</id>
      <parentid>1479596</parentid>
      <timestamp>2026-07-08T19:20:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VASHGIRD</username>
        <id>8035</id>
      </contributor>
      <origin>1479597</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2465" sha1="2yh1pryd6zb39hrjmb0zbhbg3i2zayg" xml:space="preserve">'''Михаил Никитич Шипулин''' (09.07.1905, ш. Подолск — 16.08.1982, ш. Душанбе) — [[рассом]], [[Рассоми халқии ҶШС Тоҷикистон]] (1980).

== Зиндагинома ==
Дар Омӯзишгоҳи бадеии ш. Маскав хонда, солҳои 1927—1945 дар муассисаҳои гуногуни фарҳангии Русияю Украина кор кардааст. Аз соли 1945 дар Тоҷикистон зиста, ба сифати рассом ва саррасоми Театри давлатии академӣ — драмавии ба номи Лоҳутӣ фаъолият доштааст. Амалан ба жанри санъати ороиши театри тоҷик асос гузоштааст, амалҳояш аз касбияти баланд дарак медоданд. Намоишномаҳои зиёд, амсоли «Ромео ва Ҷулйетта», «Отелло», «Нур дар кӯҳистон», «Одами милтиқдор», «Замбур», «Саодат», «Алишери Навоӣ», «Номуси оила», «Сӯиқасди маҳкумшудагон», «Хатои Қодиров», «Роҳи бахт», «Дар паси фронти дуюм», «Оршин мол-олон», «Овози Амрико», «Шаҳри ман», «Соли фаромӯшнашаванда», «Достони Ҳофиз», «Муфаттиш», «Домодон», «Ҷовидонӣ», «Номус», «Соҳибаи меҳмонхона», «Афсонаи ишқ»-ро оро додааст. Дар жанри чеҳранигорӣ низ тавфиқ ёфта, симои актёрони маъруфи тоҷик — Муҳаммадҷон Қосимов, София Тӯйбоева, Аслӣ Бурҳонов, Тӯҳфа Фозилова, Алиназар Хоҷаев, Ҳошим Гадоев, Марям Исоева, Мукаррама Камолова ва дигаронро офаридааст.

== Медалу ҷоизаҳо ==
Бо медали «Барои меҳнати шоён» ва Грамотаи Фахрии Президиуми Совети Олии Тоҷикистон сарфароз гардидааст.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* Шипулин М. Н., Сталинабад, 1956;
* Долгоносова Е. М., М. Н. Шипулин, М., 1969.</text>
      <sha1>2yh1pryd6zb39hrjmb0zbhbg3i2zayg</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1479598</id>
      <parentid>1479597</parentid>
      <timestamp>2026-07-08T19:20:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VASHGIRD</username>
        <id>8035</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>иловаи [[Гурӯҳ:Рассомони халқии Тоҷикистон]] бо ёрии [[Википедиа:HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>1479598</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2534" sha1="so8p3fnt9lkvzcg9mwekgycmquvhw79" xml:space="preserve">'''Михаил Никитич Шипулин''' (09.07.1905, ш. Подолск — 16.08.1982, ш. Душанбе) — [[рассом]], [[Рассоми халқии ҶШС Тоҷикистон]] (1980).

== Зиндагинома ==
Дар Омӯзишгоҳи бадеии ш. Маскав хонда, солҳои 1927—1945 дар муассисаҳои гуногуни фарҳангии Русияю Украина кор кардааст. Аз соли 1945 дар Тоҷикистон зиста, ба сифати рассом ва саррасоми Театри давлатии академӣ — драмавии ба номи Лоҳутӣ фаъолият доштааст. Амалан ба жанри санъати ороиши театри тоҷик асос гузоштааст, амалҳояш аз касбияти баланд дарак медоданд. Намоишномаҳои зиёд, амсоли «Ромео ва Ҷулйетта», «Отелло», «Нур дар кӯҳистон», «Одами милтиқдор», «Замбур», «Саодат», «Алишери Навоӣ», «Номуси оила», «Сӯиқасди маҳкумшудагон», «Хатои Қодиров», «Роҳи бахт», «Дар паси фронти дуюм», «Оршин мол-олон», «Овози Амрико», «Шаҳри ман», «Соли фаромӯшнашаванда», «Достони Ҳофиз», «Муфаттиш», «Домодон», «Ҷовидонӣ», «Номус», «Соҳибаи меҳмонхона», «Афсонаи ишқ»-ро оро додааст. Дар жанри чеҳранигорӣ низ тавфиқ ёфта, симои актёрони маъруфи тоҷик — Муҳаммадҷон Қосимов, София Тӯйбоева, Аслӣ Бурҳонов, Тӯҳфа Фозилова, Алиназар Хоҷаев, Ҳошим Гадоев, Марям Исоева, Мукаррама Камолова ва дигаронро офаридааст.

== Медалу ҷоизаҳо ==
Бо медали «Барои меҳнати шоён» ва Грамотаи Фахрии Президиуми Совети Олии Тоҷикистон сарфароз гардидааст.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* Шипулин М. Н., Сталинабад, 1956;
* Долгоносова Е. М., М. Н. Шипулин, М., 1969.

[[Гурӯҳ:Рассомони халқии Тоҷикистон]]</text>
      <sha1>so8p3fnt9lkvzcg9mwekgycmquvhw79</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1479599</id>
      <parentid>1479598</parentid>
      <timestamp>2026-07-08T19:21:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VASHGIRD</username>
        <id>8035</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>VASHGIRD moved page [[Шипулин, Михаил Никитич]] to [[Михаил Шипулин]]</comment>
      <origin>1479598</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2534" sha1="so8p3fnt9lkvzcg9mwekgycmquvhw79" xml:space="preserve">'''Михаил Никитич Шипулин''' (09.07.1905, ш. Подолск — 16.08.1982, ш. Душанбе) — [[рассом]], [[Рассоми халқии ҶШС Тоҷикистон]] (1980).

== Зиндагинома ==
Дар Омӯзишгоҳи бадеии ш. Маскав хонда, солҳои 1927—1945 дар муассисаҳои гуногуни фарҳангии Русияю Украина кор кардааст. Аз соли 1945 дар Тоҷикистон зиста, ба сифати рассом ва саррасоми Театри давлатии академӣ — драмавии ба номи Лоҳутӣ фаъолият доштааст. Амалан ба жанри санъати ороиши театри тоҷик асос гузоштааст, амалҳояш аз касбияти баланд дарак медоданд. Намоишномаҳои зиёд, амсоли «Ромео ва Ҷулйетта», «Отелло», «Нур дар кӯҳистон», «Одами милтиқдор», «Замбур», «Саодат», «Алишери Навоӣ», «Номуси оила», «Сӯиқасди маҳкумшудагон», «Хатои Қодиров», «Роҳи бахт», «Дар паси фронти дуюм», «Оршин мол-олон», «Овози Амрико», «Шаҳри ман», «Соли фаромӯшнашаванда», «Достони Ҳофиз», «Муфаттиш», «Домодон», «Ҷовидонӣ», «Номус», «Соҳибаи меҳмонхона», «Афсонаи ишқ»-ро оро додааст. Дар жанри чеҳранигорӣ низ тавфиқ ёфта, симои актёрони маъруфи тоҷик — Муҳаммадҷон Қосимов, София Тӯйбоева, Аслӣ Бурҳонов, Тӯҳфа Фозилова, Алиназар Хоҷаев, Ҳошим Гадоев, Марям Исоева, Мукаррама Камолова ва дигаронро офаридааст.

== Медалу ҷоизаҳо ==
Бо медали «Барои меҳнати шоён» ва Грамотаи Фахрии Президиуми Совети Олии Тоҷикистон сарфароз гардидааст.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* Шипулин М. Н., Сталинабад, 1956;
* Долгоносова Е. М., М. Н. Шипулин, М., 1969.

[[Гурӯҳ:Рассомони халқии Тоҷикистон]]</text>
      <sha1>so8p3fnt9lkvzcg9mwekgycmquvhw79</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1479601</id>
      <parentid>1479599</parentid>
      <timestamp>2026-07-08T19:21:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VASHGIRD</username>
        <id>8035</id>
      </contributor>
      <origin>1479601</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2530" sha1="nz6dckf0gwimski1ckzugodurv9tz3z" xml:space="preserve">'''Михаил Никитич Шипулин''' (09.07.1905, ш. Подолск — 16.08.1982, Душанбе) — [[рассом]], [[Рассоми халқии ҶШС Тоҷикистон]] (1980).

== Зиндагинома ==
Дар Омӯзишгоҳи бадеии ш. Маскав хонда, солҳои 1927—1945 дар муассисаҳои гуногуни фарҳангии Русияю Украина кор кардааст. Аз соли 1945 дар Тоҷикистон зиста, ба сифати рассом ва саррасоми Театри давлатии академӣ — драмавии ба номи Лоҳутӣ фаъолият доштааст. Амалан ба жанри санъати ороиши театри тоҷик асос гузоштааст, амалҳояш аз касбияти баланд дарак медоданд. Намоишномаҳои зиёд, амсоли «Ромео ва Ҷулйетта», «Отелло», «Нур дар кӯҳистон», «Одами милтиқдор», «Замбур», «Саодат», «Алишери Навоӣ», «Номуси оила», «Сӯиқасди маҳкумшудагон», «Хатои Қодиров», «Роҳи бахт», «Дар паси фронти дуюм», «Оршин мол-олон», «Овози Амрико», «Шаҳри ман», «Соли фаромӯшнашаванда», «Достони Ҳофиз», «Муфаттиш», «Домодон», «Ҷовидонӣ», «Номус», «Соҳибаи меҳмонхона», «Афсонаи ишқ»-ро оро додааст. Дар жанри чеҳранигорӣ низ тавфиқ ёфта, симои актёрони маъруфи тоҷик — Муҳаммадҷон Қосимов, София Тӯйбоева, Аслӣ Бурҳонов, Тӯҳфа Фозилова, Алиназар Хоҷаев, Ҳошим Гадоев, Марям Исоева, Мукаррама Камолова ва дигаронро офаридааст.

== Медалу ҷоизаҳо ==
Бо медали «Барои меҳнати шоён» ва Грамотаи Фахрии Президиуми Совети Олии Тоҷикистон сарфароз гардидааст.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* Шипулин М. Н., Сталинабад, 1956;
* Долгоносова Е. М., М. Н. Шипулин, М., 1969.

[[Гурӯҳ:Рассомони халқии Тоҷикистон]]</text>
      <sha1>nz6dckf0gwimski1ckzugodurv9tz3z</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1479602</id>
      <parentid>1479601</parentid>
      <timestamp>2026-07-08T19:21:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VASHGIRD</username>
        <id>8035</id>
      </contributor>
      <origin>1479602</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2547" sha1="isbubo9ulp9pzpcqhbiaw7ty5k2icw1" xml:space="preserve">{{Рассом}}
'''Михаил Никитич Шипулин''' (09.07.1905, ш. Подолск — 16.08.1982, Душанбе) — [[рассом]], [[Рассоми халқии ҶШС Тоҷикистон]] (1980).

== Зиндагинома ==
Дар Омӯзишгоҳи бадеии ш. Маскав хонда, солҳои 1927—1945 дар муассисаҳои гуногуни фарҳангии Русияю Украина кор кардааст. Аз соли 1945 дар Тоҷикистон зиста, ба сифати рассом ва саррасоми Театри давлатии академӣ — драмавии ба номи Лоҳутӣ фаъолият доштааст. Амалан ба жанри санъати ороиши театри тоҷик асос гузоштааст, амалҳояш аз касбияти баланд дарак медоданд. Намоишномаҳои зиёд, амсоли «Ромео ва Ҷулйетта», «Отелло», «Нур дар кӯҳистон», «Одами милтиқдор», «Замбур», «Саодат», «Алишери Навоӣ», «Номуси оила», «Сӯиқасди маҳкумшудагон», «Хатои Қодиров», «Роҳи бахт», «Дар паси фронти дуюм», «Оршин мол-олон», «Овози Амрико», «Шаҳри ман», «Соли фаромӯшнашаванда», «Достони Ҳофиз», «Муфаттиш», «Домодон», «Ҷовидонӣ», «Номус», «Соҳибаи меҳмонхона», «Афсонаи ишқ»-ро оро додааст. Дар жанри чеҳранигорӣ низ тавфиқ ёфта, симои актёрони маъруфи тоҷик — Муҳаммадҷон Қосимов, София Тӯйбоева, Аслӣ Бурҳонов, Тӯҳфа Фозилова, Алиназар Хоҷаев, Ҳошим Гадоев, Марям Исоева, Мукаррама Камолова ва дигаронро офаридааст.

== Медалу ҷоизаҳо ==
Бо медали «Барои меҳнати шоён» ва Грамотаи Фахрии Президиуми Совети Олии Тоҷикистон сарфароз гардидааст.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* Шипулин М. Н., Сталинабад, 1956;
* Долгоносова Е. М., М. Н. Шипулин, М., 1969.

[[Гурӯҳ:Рассомони халқии Тоҷикистон]]</text>
      <sha1>isbubo9ulp9pzpcqhbiaw7ty5k2icw1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1479603</id>
      <parentid>1479602</parentid>
      <timestamp>2026-07-08T19:24:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VASHGIRD</username>
        <id>8035</id>
      </contributor>
      <origin>1479603</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3930" sha1="b1vm6ehuvuu61pgbnyyxkjr9h54gkgj" xml:space="preserve">{{Рассом
 |ном                  = Михаил Шипулин
 |номи аслӣ            = {{lang-ru|Михаил Никитич Шипулин}}
 |ном ҳангоми таваллуд = Михаил Никитич Шипулин
 |тасвир               = 
 |бар                  = 
 |тавсифи тасвир       = 
 |таърихи таваллуд     = 09.07.1905
 |зодгоҳ               = {{Зодгоҳ|Подолск}}, [[Империяи Русия]]
 |таърихи даргузашт    = 16.08.1982
 |маҳалли даргузашт    = {{МаҳаллиДаргузашт|Душанбе}}, [[ҶШС Тоҷикистон]], [[ИҶШС]]
 |табаият              = 
 |шаҳрвандӣ            = {{Парчамбандӣ|ИҶШС}}
 |жанр                 = 
 |сабк                 = 
 |омӯзиш               = Омӯзишгоҳи бадеии шаҳри Маскав
 |пуштибонон           = 
 |мукофотҳо            = Медали «Барои меҳнати шоён» &lt;br&gt; Грамотаи Фахрии Президиуми Совети Олии Тоҷикистон
 |унвонҳо              = [[Рассоми халқии ҶШС Тоҷикистон]] (1980)
 |ҷоизаҳо              = 
 |сайт                 = 
 |имзо                 = 
 |викианбор            = 
}}
'''Михаил Никитич Шипулин''' (9 июли 1905, Подолск — 16 августи 1982, Душанбе) — [[рассом]], [[Рассоми халқии ҶШС Тоҷикистон]] (1980).

== Зиндагинома ==
Дар Омӯзишгоҳи бадеии ш. Маскав хонда, солҳои 1927—1945 дар муассисаҳои гуногуни фарҳангии Русияю Украина кор кардааст. Аз соли 1945 дар Тоҷикистон зиста, ба сифати рассом ва саррасоми Театри давлатии академӣ — драмавии ба номи Лоҳутӣ фаъолият доштааст. Амалан ба жанри санъати ороиши театри тоҷик асос гузоштааст, амалҳояш аз касбияти баланд дарак медоданд. Намоишномаҳои зиёд, амсоли «Ромео ва Ҷулйетта», «Отелло», «Нур дар кӯҳистон», «Одами милтиқдор», «Замбур», «Саодат», «Алишери Навоӣ», «Номуси оила», «Сӯиқасди маҳкумшудагон», «Хатои Қодиров», «Роҳи бахт», «Дар паси фронти дуюм», «Оршин мол-олон», «Овози Амрико», «Шаҳри ман», «Соли фаромӯшнашаванда», «Достони Ҳофиз», «Муфаттиш», «Домодон», «Ҷовидонӣ», «Номус», «Соҳибаи меҳмонхона», «Афсонаи ишқ»-ро оро додааст. Дар жанри чеҳранигорӣ низ тавфиқ ёфта, симои актёрони маъруфи тоҷик — Муҳаммадҷон Қосимов, София Тӯйбоева, Аслӣ Бурҳонов, Тӯҳфа Фозилова, Алиназар Хоҷаев, Ҳошим Гадоев, Марям Исоева, Мукаррама Камолова ва дигаронро офаридааст.

== Медалу ҷоизаҳо ==
Бо медали «Барои меҳнати шоён» ва Грамотаи Фахрии Президиуми Совети Олии Тоҷикистон сарфароз гардидааст.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* Шипулин М. Н., Сталинабад, 1956;
* Долгоносова Е. М., М. Н. Шипулин, М., 1969.

[[Гурӯҳ:Рассомони халқии Тоҷикистон]]</text>
      <sha1>b1vm6ehuvuu61pgbnyyxkjr9h54gkgj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1479604</id>
      <parentid>1479603</parentid>
      <timestamp>2026-07-08T19:26:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VASHGIRD</username>
        <id>8035</id>
      </contributor>
      <origin>1479604</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4727" sha1="kh5z9v5whrphkttoucrzcjuhq12soqf" xml:space="preserve">{{Рассом
 |ном                  = Михаил Шипулин
 |номи аслӣ            = {{lang-ru|Михаил Никитич Шипулин}}
 |ном ҳангоми таваллуд = Михаил Никитич Шипулин
 |тасвир               = 
 |бар                  = 
 |тавсифи тасвир       = 
 |таърихи таваллуд     = 09.07.1905
 |зодгоҳ               = {{Зодгоҳ|Подолск}}, [[Империяи Русия]]
 |таърихи даргузашт    = 16.08.1982
 |маҳалли даргузашт    = {{МаҳаллиДаргузашт|Душанбе}}, [[ҶШС Тоҷикистон]], [[ИҶШС]]
 |табаият              = 
 |шаҳрвандӣ            = {{Парчамбандӣ|ИҶШС}}
 |жанр                 = 
 |сабк                 = 
 |омӯзиш               = Омӯзишгоҳи бадеии шаҳри Маскав
 |пуштибонон           = 
 |мукофотҳо            = Медали «Барои меҳнати шоён» &lt;br&gt; Грамотаи Фахрии Президиуми Совети Олии Тоҷикистон
 |унвонҳо              = [[Рассоми халқии ҶШС Тоҷикистон]] (1980)
 |ҷоизаҳо              = 
 |сайт                 = 
 |имзо                 = 
 |викианбор            = 
}}
'''Михаил Никитич Шипулин''' (9 июли 1905, Подолск — 16 августи 1982, Душанбе) — [[рассом]], [[Рассоми халқии ҶШС Тоҷикистон]] (1980). Узви Иттиҳодияи рассомони ИҶШС&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://meshok.net/en/item/123055464_%D0%A8%D0%B8%D0%BF%D1%83%D0%BB%D0%B8%D0%BD_%D0%9C%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%B8%D0%BB_%D0%9D%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D1%82%D0%B8%D1%87_%D0%A1%D0%BE%D1%86%D1%80%D0%B5%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D0%B7%D0%BC%D0%B0_%D1%85%D1%83%D0%B4%D0%BE%D0%B6%D0%BD%D0%B8%D0%BA_%D0%90%D0%B2%D1%82%D0%BE%D1%80%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F_%D0%B6%D0%B8%D0%B2%D0%BE%D0%BF%D0%B8%D1%81%D1%8C_100_%D0%9E%D1%80%D0%B8%D0%B3%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D1%8C%D0%BD%D0%B0%D1%8F_%D1%80%D0%B0%D0%B1%D0%BE%D1%82%D0%B0_%D0%A8%D0%B8%D0%BF%D1%83%D0%BB%D0%B8%D0%BD%D0%B0?id=123055464&amp;srsltid=AfmBOorevXIMaWTzSoZ0kq8DnBtzlH3VjwkV6mn-VfGCKtk9HcLvHY8M|title=Шипулин Михаил Никитич|website=meshok.net|accessdate=2026-07-08}}&lt;/ref&gt;.

== Зиндагинома ==
Дар Омӯзишгоҳи бадеии ш. Маскав хонда, солҳои 1927—1945 дар муассисаҳои гуногуни фарҳангии Русияю Украина кор кардааст. Аз соли 1945 дар Тоҷикистон зиста, ба сифати рассом ва саррасоми Театри давлатии академӣ — драмавии ба номи Лоҳутӣ фаъолият доштааст. Амалан ба жанри санъати ороиши театри тоҷик асос гузоштааст, амалҳояш аз касбияти баланд дарак медоданд. Намоишномаҳои зиёд, амсоли «Ромео ва Ҷулйетта», «Отелло», «Нур дар кӯҳистон», «Одами милтиқдор», «Замбур», «Саодат», «Алишери Навоӣ», «Номуси оила», «Сӯиқасди маҳкумшудагон», «Хатои Қодиров», «Роҳи бахт», «Дар паси фронти дуюм», «Оршин мол-олон», «Овози Амрико», «Шаҳри ман», «Соли фаромӯшнашаванда», «Достони Ҳофиз», «Муфаттиш», «Домодон», «Ҷовидонӣ», «Номус», «Соҳибаи меҳмонхона», «Афсонаи ишқ»-ро оро додааст. Дар жанри чеҳранигорӣ низ тавфиқ ёфта, симои актёрони маъруфи тоҷик — Муҳаммадҷон Қосимов, София Тӯйбоева, Аслӣ Бурҳонов, Тӯҳфа Фозилова, Алиназар Хоҷаев, Ҳошим Гадоев, Марям Исоева, Мукаррама Камолова ва дигаронро офаридааст.

== Медалу ҷоизаҳо ==
Бо медали «Барои меҳнати шоён» ва Грамотаи Фахрии Президиуми Совети Олии Тоҷикистон сарфароз гардидааст.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* Шипулин М. Н., Сталинабад, 1956;
* Долгоносова Е. М., М. Н. Шипулин, М., 1969.

[[Гурӯҳ:Рассомони халқии Тоҷикистон]]</text>
      <sha1>kh5z9v5whrphkttoucrzcjuhq12soqf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Шипулин, Михаил Никитич</title>
    <ns>0</ns>
    <id>332558</id>
    <redirect title="Михаил Шипулин" />
    <revision>
      <id>1479600</id>
      <timestamp>2026-07-08T19:21:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VASHGIRD</username>
        <id>8035</id>
      </contributor>
      <comment>VASHGIRD moved page [[Шипулин, Михаил Никитич]] to [[Михаил Шипулин]]</comment>
      <origin>1479600</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="45" sha1="02g5nf46ufpb6ifponvdgtqicvof7eb" xml:space="preserve">#равона [[Михаил Шипулин]]</text>
      <sha1>02g5nf46ufpb6ifponvdgtqicvof7eb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Муғ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>332559</id>
    <redirect title="Муғ (деҳа, н. Лахш)" />
    <revision>
      <id>1479620</id>
      <timestamp>2026-07-09T03:59:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VASHGIRD</username>
        <id>8035</id>
      </contributor>
      <comment>VASHGIRD moved page [[Муғ]] to [[Муғ (деҳа, н. Лахш)]]</comment>
      <origin>1479620</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="49" sha1="5h336724esc0agu6uysy43v3eqfjh7o" xml:space="preserve">#равона [[Муғ (деҳа, н. Лахш)]]</text>
      <sha1>5h336724esc0agu6uysy43v3eqfjh7o</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Урдуи Бузурги Муғул</title>
    <ns>0</ns>
    <id>332560</id>
    <redirect title="Императории Муғул" />
    <revision>
      <id>1479624</id>
      <timestamp>2026-07-09T04:56:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <comment>равона</comment>
      <origin>1479624</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="51" sha1="1hc47gng9zjlo6tk926e120m7lu040n" xml:space="preserve">#равона [[Императории Муғул]]</text>
      <sha1>1hc47gng9zjlo6tk926e120m7lu040n</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ботухон</title>
    <ns>0</ns>
    <id>332561</id>
    <redirect title="Ботухан" />
    <revision>
      <id>1479632</id>
      <timestamp>2026-07-09T05:46:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <comment>равона</comment>
      <origin>1479632</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="32" sha1="pln2wa3le33azssegkir5o5pbpsuwaq" xml:space="preserve">#равона [[Ботухан]]</text>
      <sha1>pln2wa3le33azssegkir5o5pbpsuwaq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Улус</title>
    <ns>0</ns>
    <id>332562</id>
    <revision>
      <id>1479635</id>
      <timestamp>2026-07-09T06:05:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <comment>Бо тарҷумаи саҳифаи &quot;[[:uk:Special:Redirect/revision/45342031|Улус]]&quot; сохта шудааст</comment>
      <origin>1479635</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9311" sha1="oab6rg0gqff0jy8bijvsb2q88ciw6av" xml:space="preserve">[[Акс:Mongol_Empire_map.gif|рост|мини|Заминҳое, ки таҳти назорати Улус-Ӯрдуи Бузурги Муғул қарор доштанд]]
'''Улус''' (Муғулӣ)&amp;nbsp;— [[қабила]], [[мардум]], [[миллат]], [[ҷомеъа]], [[артиш]], [[давлат]])&amp;nbsp;— номи қабила

ташаккули маъмурӣ, дар байни халқҳои қадимаи туркзабон ва ойратзабони дашт - муродифи калимаҳои &quot;урду&quot;, урдуи ва юрта . Аз сабаби он, ки дар байни халқҳои қадимаи дашт ҳар як [[қабила]] дар як вақт [[Нерӯҳои мусаллаҳ|лашкар]] - [[давлат]] (орда)-ро ифода мекард, бо мурури замон ин калима низ ба ин маъно истифода мешуд. Империяи Муғулистон ба чор қисм, яъне улусҳо, тақсим шуд.

Намунаи машҳуртарини истифода&amp;nbsp;— Таърихшиносии забони украинӣ, ки ба давраи салтанати Урду ё [[Императории Муғул|Муғулистон]], [[Императории Муғул|Урдуи Бузурги Муғул]] ё Улуси Их Муғул бахшида шудааст&amp;nbsp;— Улуси Бузурги Муғулистон&amp;nbsp;— ташаккули давлат дар заминҳои Саҳрои Кабир, ки тибқи арзёбиҳои гуногун, аз асри 13 то 14 ё ҳатто то асри 20 вуҷуд дошт ва дар он нисбат ба ҷузъҳои он истифодаи истилоҳи &quot;улус&quot; дар баробари номҳои урду, давлат ва тақсим низ маъмул аст.

== Истифодаи муосир ==

* Дар солҳои 1920 ва 1930, улус як воҳиди маъмурии [[Қалмиқистон]] буд, ки ба [[ноҳия]] монанд буд.
* Дар Русияи муосир, улусҳо номҳои минтақаҳои Якутия ва маҳаллаҳои хурди деҳот дар Бурятия мебошанд ( {{Lang-sah|улуус}}, {{Lang-bua|улас}} ), ки дар онҳо аҳолии маҳаллӣ бартарӣ доранд.
* Дар забонҳои муосири муғулӣ ва қалмӣ, улусҳо номи давлатҳои ҷаҳон, инчунин қабилаҳо ва тудаҳои даштӣ дар замонҳои қадим ва асрҳои миёна мебошанд.

== Таърихи давлатдории халқҳои саҳроӣ ==
Ташаккули мафҳумҳои улус ва урду аз ташаккули тасаввурот дар бораи давлат дар байни мардуми Дашт аз замонҳои қадим то имрӯз шаҳодат медиҳад. Дар аввал, истилоҳи &quot;улус&quot; (урду) намояндагони як насли қабила-қабиларо ифода мекард ва бо мурури замон [[артиш]] низ дар асоси ин [[қабила]] ташкил мешуд. Муддати тӯлонӣ дар Дашт воҳидҳои низомии андозаҳои гуногун вазифаҳои давлатсозиро доштанд (бар хилофи Аврупо, ки дар он давлатҳо асосан дар асоси ҷамоатҳои шаҳр-полис ташкил мешуданд). Салтанати Урду чунин ташаккул ёфт. — давлати [[Урдуи Бузурги Тиллоӣ]], ки оғози тағйироти куллии тарзи ҳаёти чандинасраи кӯчманчии мардуми саҳроиро нишон дод. Ин ташаккули давлатӣ аз як ташаккули низомӣ ба як давлати пурраи империя ба маънои аврупоӣ табдил ёфт.

Дар маънои улус, истилоҳи &quot;улус&quot; дар аввал ба қисматҳои [[Императории Муғул]] ишора мекард, ки [[Чингизхон]] ба писари 4-уми худ - ворисонаш дода буд. Улуси хоқони бузург номи махсусе надошт (ба истиснои &quot;юрт&quot; ҳамчун истиора барои хонаи падар) ва барои дигар улусҳо, барои пешгирӣ аз норавшании [[истилоҳ]], таърифҳои равшанкунанда истифода мешуданд: дуто ба номи писарон - соҳибон (&quot;[[Улуси Ҷучӣ]]&quot;, &quot;[[Улуси Чағатой]]&quot;) номгузорӣ шуда буданд ва улус, ки аз ҷониби набераи Чингизхон [[Ҳулагухон]] бо маркази он дар [[Эрон]] ташкил шуда буд, ба номи унвони ҳоким &quot;ил-хон&quot; номгузорӣ шудааст, ки мақоми тобеи худро ба хоқони бузург нишон медод. Улуси Угедей аз сабаби [[низоъ]]&lt;nowiki/&gt;ҳо пароканда шуд. Аз сабаби ғайримарказикунонии [[Императории Муғул]] дар аввали асри 14. ва табдил ёфтани улусҳо ба давлатҳои соҳибихтиёри воқеӣ, ин истилоҳ маънои моликияти худро гум кард, ки боиси аз истифодаи байналмилалӣ хориҷ шудани номҳои худномҳои муғулӣ аз ҷониби номҳои хориҷӣ (&quot;[[Урдуи Тиллоӣ|Урдуи Заррин]]&quot; ё &quot;Хонгоҳи Қипчоқ&quot; ба ҷои &quot;Улуси Ҷучӣ&quot;) гардид  .

== Тақсимоти маҳаллӣ дар [[Урдуи Заррин]] ==
Тақсимоти улус дар [[Урдуи Заррин]] аз ҷониби Хон Боту ( [[Ботухан|Ботухон]] ) фавран пас аз анҷоми маърака дар Аврупои Марказӣ ҷорӣ карда шуд ва соли 1245 аз ҷониби Плано Карпини тасдиқ карда шуд. Дар Аврупои Шарқӣ 5 улус мавҷуд буд. Марзҳои байни онҳо дар соҳили дарёҳои калон кашида шуда буданд. Қаламравҳои онҳо ҳам минтақаҳои даштӣ бо аҳолии асосан кӯчманчӣ ва ҳам минтақаҳоеро дар бар мегирифтанд, ки аҳолии асосан нишаста доштанд (Рус, Булғори Волга, заминҳои мордваҳо ва дигар халқҳои минтақаи ҷангал). Марказҳои маъмурии улусҳо одатан шаҳрҳое буданд, ки дар ҷануб, дар даштҳо ҷойгир буданд, ки дар он ҷо чорводорони кӯчманчӣ зимистон мегузаронданд ва марзҳо аз ҷониби маҷрои дарёҳо ба таври возеҳ муайян карда мешуданд. Қаламравҳои шимолии улусҳо, ки аз манбаъҳои дарёҳои марзӣ дуртар ҷойгир буданд, минтақаи номуайяни марзро ташкил медоданд. Аз сабаби мухторияти назарраси улусҳо, марзҳои онҳо ба таърихи минбаъдаи сиёсӣ ва этникии Аврупои Шарқӣ таъсир расониданд. 5 улуси ғарбӣ маълуманд (номҳо шартӣ мебошанд):

* [[Урдуи Заррин]]
* [[Хонигарии Ҷағатой]]

== Инчунин нигаред ==

* Дунайско-Дністровский улус;
* Дністровско-Дніпровский улус;
* Днипрово-Донс кий улус;
* Донско-Волз кий улус;
* Волзько-Уральський (Волзько-Яїцький) улус.

== Манбаъҳо ==

* ''Галенко О. И.'' [http://history.org.ua/LiberUA/978-966-00-1359-9/978-966-00-1359-9.pdf Улус] // &lt;span class=&quot;citation&quot;&gt;/ Муҳаррир: В.&lt;nowiki&gt;&lt;span typeof=&quot;mw:Entity&quot;&gt;&amp;&lt;/nowiki&gt;nbsp;&lt;nowiki&gt;&lt;/span&gt;&lt;/nowiki&gt;ВА.&lt;nowiki&gt;&lt;span typeof=&quot;mw:Entity&quot;&gt;&amp;&lt;/nowiki&gt;nbsp;&lt;nowiki&gt;&lt;/span&gt;&lt;/nowiki&gt;Смолий (раис) ва дигарон.&amp;nbsp;Институти таърихи Украина, Академияи илмҳои филологияи Украина .&amp;nbsp;— &lt;span style=&quot;border-bottom:1px dotted gray; cursor:default;&quot; title=&quot;Київ&quot;&gt;К.&lt;/span&gt;&amp;nbsp;: Андешаи илмӣ, 2013.&amp;nbsp;— Т.&amp;nbsp;10: Т — И.&amp;nbsp;— С.&amp;nbsp;224.&amp;nbsp;— ISBN 978-966-00-1359-9 .&lt;/span&gt;
* http://dic.academic.ru/dic.nsf/brokgauz/21582
* http://www.classes.ru/all-russian/russian-dictionary-Vasmer-term-14234.htm

== Пайванд ==

*  

== Эзоҳ ==
&lt;templatestyles src=&quot;Reflist/styles.css&quot; /&gt;{{Эзоҳ}}
[[Гурӯҳ:Воҳидҳои маъмурӣ]]
[[Гурӯҳ:Далатҳои муғул]]</text>
      <sha1>oab6rg0gqff0jy8bijvsb2q88ciw6av</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1479636</id>
      <parentid>1479635</parentid>
      <timestamp>2026-07-09T06:12:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <comment>ислоҳ</comment>
      <origin>1479636</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8938" sha1="bnihbz2n5uugsyqvtciz6xngo3t2n6x" xml:space="preserve">[[Акс:Mongol_Empire_map.gif|рост|мини|Заминҳое, ки таҳти назорати Улус-Ӯрдуи Бузурги Муғул қарор доштанд]]
'''Улус''' (Муғулӣ)&amp;nbsp;— [[қабила]], [[мардум]], [[миллат]], [[ҷомеъа]], [[артиш]], [[давлат]])&amp;nbsp;— номи қабила

ташаккули маъмурӣ, дар байни халқҳои қадимаи туркзабон ва ойратзабони дашт - муродифи калимаҳои &quot;урду&quot;  ва „юрт“. Аз сабаби он, ки дар байни халқҳои қадимаи дашт ҳар як [[қабила]] дар як вақт [[Нерӯҳои мусаллаҳ|лашкар]] - [[давлат]] (урду)-ро ифода мекард, бо мурури замон ин калима низ ба ин маъно истифода мешуд. [[Императории Муғул]] ба чор қисм, яъне улусҳо, тақсим шуд.

Намунаи машҳуртарини истифода&amp;nbsp;— Таърихшиносии забони украинӣ, ки ба давраи салтанати Урду ё [[Императории Муғул]], [[Императории Муғул|Урдуи Бузурги Муғул]] ё Улуси Муғул бахшида шудааст&amp;nbsp;— Улуси Бузурги Муғулистон&amp;nbsp;— ташаккули давлат дар заминҳои Саҳрои Кабир, ки тибқи арзёбиҳои гуногун, аз асри XIII то XIV ё ҳатто то асри XX вуҷуд дошт ва дар он нисбат ба ҷузъҳои он истифодаи истилоҳи &quot;улус&quot; дар баробари номҳои [[урду]], [[давлат]] ва тақсим низ маъмул аст.

== Истифодаи муосир ==

* Дар солҳои 1920 ва 1930, улус як воҳиди маъмурии [[Қалмиқистон]] буд, ки ба [[ноҳия]] монанд буд.
* Дар Русияи муосир, улусҳо номҳои минтақаҳои Якутия ва маҳаллаҳои хурди деҳот дар Бурятия мебошанд ( {{Lang-sah|улуус}}, {{Lang-bua|улас}} ), ки дар онҳо аҳолии маҳаллӣ бартарӣ доранд.
* Дар забонҳои муосири муғулӣ ва қалмӣ, улусҳо номи давлатҳои ҷаҳон, инчунин қабилаҳо ва тудаҳои даштӣ дар замонҳои қадим ва асрҳои миёна мебошанд.

== Таърихи давлатдории халқҳои саҳроӣ ==
Ташаккули мафҳумҳои улус ва урду аз ташаккули тасаввурот дар бораи давлат дар байни мардуми Дашт аз замонҳои қадим то имрӯз шаҳодат медиҳад. Дар аввал, истилоҳи &quot;улус&quot; (урду) намояндагони як насли қабила-қабиларо ифода мекард ва бо мурури замон [[артиш]] низ дар асоси ин [[қабила]] ташкил мешуд. Муддати тӯлонӣ дар Дашт воҳидҳои низомии андозаҳои гуногун вазифаҳои давлатсозиро доштанд (бар хилофи Аврупо, ки дар он давлатҳо асосан дар асоси ҷамоатҳои шаҳр-полис ташкил мешуданд). Салтанати Урду чунин ташаккул ёфт. — давлати [[Урдуи Бузурги Тиллоӣ]], ки оғози тағйироти куллии тарзи ҳаёти чандинасраи кӯчманчии мардуми саҳроиро нишон дод. Ин ташаккули давлатӣ аз як ташаккули низомӣ ба як давлати пурраи империя ба маънои аврупоӣ табдил ёфт.

Дар маънои улус, истилоҳи &quot;улус&quot; дар аввал ба қисматҳои [[Императории Муғул]] ишора мекард, ки [[Чингизхон]] ба писари 4-уми худ - ворисонаш дода буд. Улуси хоқони бузург номи махсусе надошт (ба истиснои &quot;юрт&quot; ҳамчун истиора барои хонаи падар) ва барои дигар улусҳо, барои пешгирӣ аз норавшании [[истилоҳ]], таърифҳои равшанкунанда истифода мешуданд: дуто ба номи писарон - соҳибон (&quot;[[Улуси Ҷучӣ]]&quot;, &quot;[[Улуси Чағатой]]&quot;) номгузорӣ шуда буданд ва улус, ки аз ҷониби набераи Чингизхон [[Ҳулагухон]] бо маркази он дар [[Эрон]] ташкил шуда буд, ба номи унвони ҳоким &quot;ил-хон&quot; номгузорӣ шудааст, ки мақоми тобеи худро ба хоқони бузург нишон медод. Улуси Угедей аз сабаби [[низоъ]]&lt;nowiki/&gt;ҳо пароканда шуд. Аз сабаби ғайримарказикунонии [[Императории Муғул]] дар аввали асри 14. ва табдил ёфтани улусҳо ба давлатҳои соҳибихтиёри воқеӣ, ин истилоҳ маънои моликияти худро гум кард, ки боиси аз истифодаи байналмилалӣ хориҷ шудани номҳои худномҳои муғулӣ аз ҷониби номҳои хориҷӣ (&quot;[[Урдуи Тиллоӣ|Урдуи Заррин]]&quot; ё &quot;Хонгоҳи Қипчоқ&quot; ба ҷои &quot;Улуси Ҷучӣ&quot;) гардид  .

== Тақсимоти маҳаллӣ дар [[Урдуи Заррин]] ==
Тақсимоти улус дар [[Урдуи Заррин]] аз ҷониби Хон Боту ( [[Ботухан|Ботухон]] ) фавран пас аз анҷоми маърака дар Аврупои Марказӣ ҷорӣ карда шуд ва соли 1245 аз ҷониби Плано Карпини тасдиқ карда шуд. Дар Аврупои Шарқӣ 5 улус мавҷуд буд. Марзҳои байни онҳо дар соҳили дарёҳои калон кашида шуда буданд. Қаламравҳои онҳо ҳам минтақаҳои даштӣ бо аҳолии асосан кӯчманчӣ ва ҳам минтақаҳоеро дар бар мегирифтанд, ки аҳолии асосан нишаста доштанд (Рус, Булғори Волга, заминҳои мордваҳо ва дигар халқҳои минтақаи ҷангал). Марказҳои маъмурии улусҳо одатан шаҳрҳое буданд, ки дар ҷануб, дар даштҳо ҷойгир буданд, ки дар он ҷо чорводорони кӯчманчӣ зимистон мегузаронданд ва марзҳо аз ҷониби маҷрои дарёҳо ба таври возеҳ муайян карда мешуданд. Қаламравҳои шимолии улусҳо, ки аз манбаъҳои дарёҳои марзӣ дуртар ҷойгир буданд, минтақаи номуайяни марзро ташкил медоданд. Аз сабаби мухторияти назарраси улусҳо, марзҳои онҳо ба таърихи минбаъдаи сиёсӣ ва этникии Аврупои Шарқӣ таъсир расониданд. 5 улуси ғарбӣ маълуманд (номҳо шартӣ мебошанд):
== Инчунин нигаред ==
* [[Урдуи Заррин]]
* [[Хонигарии Ҷағатой]]

== Манбаъҳо ==

* ''Галенко О. И.'' [http://history.org.ua/LiberUA/978-966-00-1359-9/978-966-00-1359-9.pdf Улус] // &lt;span class=&quot;citation&quot;&gt;/ Муҳаррир: В.&lt;nowiki&gt;&lt;span typeof=&quot;mw:Entity&quot;&gt;&amp;&lt;/nowiki&gt;nbsp;&lt;nowiki&gt;&lt;/span&gt;&lt;/nowiki&gt;ВА.&lt;nowiki&gt;&lt;span typeof=&quot;mw:Entity&quot;&gt;&amp;&lt;/nowiki&gt;nbsp;&lt;nowiki&gt;&lt;/span&gt;&lt;/nowiki&gt;Смолий (раис) ва дигарон.&amp;nbsp;Институти таърихи Украина, Академияи илмҳои филологияи Украина .&amp;nbsp;— &lt;span style=&quot;border-bottom:1px dotted gray; cursor:default;&quot; title=&quot;Київ&quot;&gt;К.&lt;/span&gt;&amp;nbsp;: Андешаи илмӣ, 2013.&amp;nbsp;— Т.&amp;nbsp;10: Т — И.&amp;nbsp;— С.&amp;nbsp;224.&amp;nbsp;— ISBN 978-966-00-1359-9 .&lt;/span&gt;
* http://dic.academic.ru/dic.nsf/brokgauz/21582
* http://www.classes.ru/all-russian/russian-dictionary-Vasmer-term-14234.htm


== Эзоҳ ==
{{Эзоҳ}}
[[Гурӯҳ:Воҳидҳои маъмурӣ]]
[[Гурӯҳ:Далатҳои муғул]]</text>
      <sha1>bnihbz2n5uugsyqvtciz6xngo3t2n6x</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1479637</id>
      <parentid>1479636</parentid>
      <timestamp>2026-07-09T06:13:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <origin>1479637</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8938" sha1="s5k8a4uuz08f7qne6c989ahr2jt51rb" xml:space="preserve">[[Акс:Mongol_Empire_map.gif|рост|мини|Заминҳое, ки таҳти назорати Улус-Урдуи Бузурги Муғул қарор доштанд]]
'''Улус''' (Муғулӣ)&amp;nbsp;— [[қабила]], [[мардум]], [[миллат]], [[ҷомеъа]], [[артиш]], [[давлат]])&amp;nbsp;— номи қабила

ташаккули маъмурӣ, дар байни халқҳои қадимаи туркзабон ва ойратзабони дашт - муродифи калимаҳои &quot;урду&quot;  ва „юрт“. Аз сабаби он, ки дар байни халқҳои қадимаи дашт ҳар як [[қабила]] дар як вақт [[Нерӯҳои мусаллаҳ|лашкар]] - [[давлат]] (урду)-ро ифода мекард, бо мурури замон ин калима низ ба ин маъно истифода мешуд. [[Императории Муғул]] ба чор қисм, яъне улусҳо, тақсим шуд.

Намунаи машҳуртарини истифода&amp;nbsp;— Таърихшиносии забони украинӣ, ки ба давраи салтанати Урду ё [[Императории Муғул]], [[Императории Муғул|Урдуи Бузурги Муғул]] ё Улуси Муғул бахшида шудааст&amp;nbsp;— Улуси Бузурги Муғулистон&amp;nbsp;— ташаккули давлат дар заминҳои Саҳрои Кабир, ки тибқи арзёбиҳои гуногун, аз асри XIII то XIV ё ҳатто то асри XX вуҷуд дошт ва дар он нисбат ба ҷузъҳои он истифодаи истилоҳи &quot;улус&quot; дар баробари номҳои [[урду]], [[давлат]] ва тақсим низ маъмул аст.

== Истифодаи муосир ==

* Дар солҳои 1920 ва 1930, улус як воҳиди маъмурии [[Қалмиқистон]] буд, ки ба [[ноҳия]] монанд буд.
* Дар Русияи муосир, улусҳо номҳои минтақаҳои Якутия ва маҳаллаҳои хурди деҳот дар Бурятия мебошанд ( {{Lang-sah|улуус}}, {{Lang-bua|улас}} ), ки дар онҳо аҳолии маҳаллӣ бартарӣ доранд.
* Дар забонҳои муосири муғулӣ ва қалмӣ, улусҳо номи давлатҳои ҷаҳон, инчунин қабилаҳо ва тудаҳои даштӣ дар замонҳои қадим ва асрҳои миёна мебошанд.

== Таърихи давлатдории халқҳои саҳроӣ ==
Ташаккули мафҳумҳои улус ва урду аз ташаккули тасаввурот дар бораи давлат дар байни мардуми Дашт аз замонҳои қадим то имрӯз шаҳодат медиҳад. Дар аввал, истилоҳи &quot;улус&quot; (урду) намояндагони як насли қабила-қабиларо ифода мекард ва бо мурури замон [[артиш]] низ дар асоси ин [[қабила]] ташкил мешуд. Муддати тӯлонӣ дар Дашт воҳидҳои низомии андозаҳои гуногун вазифаҳои давлатсозиро доштанд (бар хилофи Аврупо, ки дар он давлатҳо асосан дар асоси ҷамоатҳои шаҳр-полис ташкил мешуданд). Салтанати Урду чунин ташаккул ёфт. — давлати [[Урдуи Бузурги Тиллоӣ]], ки оғози тағйироти куллии тарзи ҳаёти чандинасраи кӯчманчии мардуми саҳроиро нишон дод. Ин ташаккули давлатӣ аз як ташаккули низомӣ ба як давлати пурраи империя ба маънои аврупоӣ табдил ёфт.

Дар маънои улус, истилоҳи &quot;улус&quot; дар аввал ба қисматҳои [[Императории Муғул]] ишора мекард, ки [[Чингизхон]] ба писари 4-уми худ - ворисонаш дода буд. Улуси хоқони бузург номи махсусе надошт (ба истиснои &quot;юрт&quot; ҳамчун истиора барои хонаи падар) ва барои дигар улусҳо, барои пешгирӣ аз норавшании [[истилоҳ]], таърифҳои равшанкунанда истифода мешуданд: дуто ба номи писарон - соҳибон (&quot;[[Улуси Ҷучӣ]]&quot;, &quot;[[Улуси Чағатой]]&quot;) номгузорӣ шуда буданд ва улус, ки аз ҷониби набераи Чингизхон [[Ҳулагухон]] бо маркази он дар [[Эрон]] ташкил шуда буд, ба номи унвони ҳоким &quot;ил-хон&quot; номгузорӣ шудааст, ки мақоми тобеи худро ба хоқони бузург нишон медод. Улуси Угедей аз сабаби [[низоъ]]&lt;nowiki/&gt;ҳо пароканда шуд. Аз сабаби ғайримарказикунонии [[Императории Муғул]] дар аввали асри 14. ва табдил ёфтани улусҳо ба давлатҳои соҳибихтиёри воқеӣ, ин истилоҳ маънои моликияти худро гум кард, ки боиси аз истифодаи байналмилалӣ хориҷ шудани номҳои худномҳои муғулӣ аз ҷониби номҳои хориҷӣ (&quot;[[Урдуи Тиллоӣ|Урдуи Заррин]]&quot; ё &quot;Хонгоҳи Қипчоқ&quot; ба ҷои &quot;Улуси Ҷучӣ&quot;) гардид  .

== Тақсимоти маҳаллӣ дар [[Урдуи Заррин]] ==
Тақсимоти улус дар [[Урдуи Заррин]] аз ҷониби Хон Боту ( [[Ботухан|Ботухон]] ) фавран пас аз анҷоми маърака дар Аврупои Марказӣ ҷорӣ карда шуд ва соли 1245 аз ҷониби Плано Карпини тасдиқ карда шуд. Дар Аврупои Шарқӣ 5 улус мавҷуд буд. Марзҳои байни онҳо дар соҳили дарёҳои калон кашида шуда буданд. Қаламравҳои онҳо ҳам минтақаҳои даштӣ бо аҳолии асосан кӯчманчӣ ва ҳам минтақаҳоеро дар бар мегирифтанд, ки аҳолии асосан нишаста доштанд (Рус, Булғори Волга, заминҳои мордваҳо ва дигар халқҳои минтақаи ҷангал). Марказҳои маъмурии улусҳо одатан шаҳрҳое буданд, ки дар ҷануб, дар даштҳо ҷойгир буданд, ки дар он ҷо чорводорони кӯчманчӣ зимистон мегузаронданд ва марзҳо аз ҷониби маҷрои дарёҳо ба таври возеҳ муайян карда мешуданд. Қаламравҳои шимолии улусҳо, ки аз манбаъҳои дарёҳои марзӣ дуртар ҷойгир буданд, минтақаи номуайяни марзро ташкил медоданд. Аз сабаби мухторияти назарраси улусҳо, марзҳои онҳо ба таърихи минбаъдаи сиёсӣ ва этникии Аврупои Шарқӣ таъсир расониданд. 5 улуси ғарбӣ маълуманд (номҳо шартӣ мебошанд):
== Инчунин нигаред ==
* [[Урдуи Заррин]]
* [[Хонигарии Ҷағатой]]

== Манбаъҳо ==

* ''Галенко О. И.'' [http://history.org.ua/LiberUA/978-966-00-1359-9/978-966-00-1359-9.pdf Улус] // &lt;span class=&quot;citation&quot;&gt;/ Муҳаррир: В.&lt;nowiki&gt;&lt;span typeof=&quot;mw:Entity&quot;&gt;&amp;&lt;/nowiki&gt;nbsp;&lt;nowiki&gt;&lt;/span&gt;&lt;/nowiki&gt;ВА.&lt;nowiki&gt;&lt;span typeof=&quot;mw:Entity&quot;&gt;&amp;&lt;/nowiki&gt;nbsp;&lt;nowiki&gt;&lt;/span&gt;&lt;/nowiki&gt;Смолий (раис) ва дигарон.&amp;nbsp;Институти таърихи Украина, Академияи илмҳои филологияи Украина .&amp;nbsp;— &lt;span style=&quot;border-bottom:1px dotted gray; cursor:default;&quot; title=&quot;Київ&quot;&gt;К.&lt;/span&gt;&amp;nbsp;: Андешаи илмӣ, 2013.&amp;nbsp;— Т.&amp;nbsp;10: Т — И.&amp;nbsp;— С.&amp;nbsp;224.&amp;nbsp;— ISBN 978-966-00-1359-9 .&lt;/span&gt;
* http://dic.academic.ru/dic.nsf/brokgauz/21582
* http://www.classes.ru/all-russian/russian-dictionary-Vasmer-term-14234.htm


== Эзоҳ ==
{{Эзоҳ}}
[[Гурӯҳ:Воҳидҳои маъмурӣ]]
[[Гурӯҳ:Далатҳои муғул]]</text>
      <sha1>s5k8a4uuz08f7qne6c989ahr2jt51rb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Юрт (манзил)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>332563</id>
    <revision>
      <id>1479638</id>
      <timestamp>2026-07-09T07:03:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <comment>Юрт (манзил)</comment>
      <origin>1479638</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4701" sha1="0p69rtve90ofek3lrj85n6r8lmhajer" xml:space="preserve">{{қуттии ҳамагонӣ}}

[[Акс:Gorskii_04412u.jpg|thumb|205px|right|Зани ӯзбек дар даромадгоҳи юрт, соли 1913, акс аз Прокудин-Горский]]
[[Акс:YurtIssykFamily.jpg|thumb|205px|Оилаи қирғиз дар назди юрт, минтақаи Иссиқкӯл, соли [[2006]]]]
[[Акс:Казахская Юрта, убранство 2.JPG|thumb|205px|юрти муосири қазоқ, [[2006]]]]

'''Юрт''' ( туркӣ yurt,, юрт ) — як навъи манзили сайёри мардуми кӯчманчӣ ва нимнишин дар [[Осиёи Марказӣ]].

== Номгузорӣ ==
* '''Айил, аил''' — Олтойҳо юрт ё хаймаи алоҳида доранд; дар байни халқҳои муғул ин [[истилоҳ]] ба як гурӯҳи оилавии кӯчманчӣ ишора мекард; дар байни туркҳо — [[Авул]], &quot;[[деҳа]]&quot; ( қирғ. аыл, айыл ).
* '''Зеро''' ( маньчжурська ，boo; чинӣ: 包 , &quot;печонидашуда [манзил]&quot;) — юрт дар байни манҷурҳо.
* '''Гер''' ( муғ. гэр, ger, [ˈɡɛr], &quot;кулба, хона, манзил&quot;; чинӣ: 蒙古包 : 蒙古包, &quot;Манзили Муғулистон&quot;) — юрт дар байни муғулҳо.
* '''Масалан''' ( тув. өг, ög, [œɣ]) — юрт дар байни туваҳо.
* '''Кидисег''' — Туваҳои Ғарбӣ юрт доранд, ки чаҳорчӯбаи шабакавӣ бо намад пӯшонида шудааст [1] .
* '''Ий''' ( қаз.: үй, úy, [ʏj], &quot;хона, манзил&quot;) — юрт дар байни қазоқҳо .
* '''Тирме''' ( бошқ. тирмә, tirmä, &quot;кулба, хона, манзил&quot;) — Юрти бошқирдӣ .
* '''Утав''' ( қарақалп. otaw, [uʊtɑ́w]), «кулба, хона, манзил»; ӯзбекӣ: oʻtov ) — юрт дар байни қорақалпоқҳо .
* '''Яранга''' ( чук. яраӈы, &quot;kulba, house, d'ording&quot;) — Юрти Чукчи ва Юпик.
* 

Юрт дар шароити [[Осиёи Марказӣ]] ва Сибири Ҷанубӣ манзили универсалӣ аст. — васл ва интиқолаш осон, вале дар ҳар гуна обу ҳаво боэътимод (аз сармо, борон ва шамол муҳофизат мекунад ва шуморо дар ҳавои гарм хунук нигоҳ медорад), ин хислатҳо маъруфияти истисноии онро дар байни мардуми минтақа муайян карданд.

Ду намуди асосии юртҳо (аз рӯи шакл) мавҷуданд:

* конусшакл — дар байни муғулҳо, бурятҳо, туваҳо, қисман олтойҳо, баъзе дигар халқҳои Сибири Ҷанубӣ ва ғайра маъмул аст.
* нимкуравӣ — дар байни [[қазоқҳо]] ва [[туркҳо|туркҳои]] [[Осиёи Марказӣ]]: узбекҳо, қирғизҳо, туркманҳо, қароқалпоқҳо ва ғайра.

== Афзалиятҳои юрт ==

* Осонии ҷудокунӣ — интиқолшаванда — ҷамъ намудан (оилаи ботаҷриба юртро дар давоми ду соат ҷамъ мекунад)
* Шакли юрт ба он имкон медиҳад, ки ба шамолҳои сахти даштӣ тоб оварад.
* Вазни юртҳои ҷудошуда тақрибан 300 кг аст, ки имкон медиҳад, ки онро бо 2-3 [[ароба]] ё чана интиқол додан мумкин аст
* Танҳо аз маводҳои экологӣ сохта шудааст, ки барои [[саломатӣ]] хуб аст
== Сохтмони юрт ==
Васл кардани юрт кори хеле осон аст, аммо танҳо барои онҳое, ки бо технологияи он ошно ҳастанд.

Юрт — чаҳорчӯбаи [[Гунбад|гунбазшакл]] аз [[сутун|сутунҳо]] сохта шуда, бо [[намад]], [[матоъ]] ё [[пӯст]] пӯшонида шудааст.

Дар мобайни юрт ва дар маркази [[Гунбад|гунбаз]] [[оташ]] афрӯхта мешавад — сӯрохи дуд

== Пайвандҳо==

{{Commons|yurt}}

[[Гурӯҳ:Кӯчманчиён]]
[[Гурӯҳ:Истиқоматгоҳҳо]]
[[Гурӯҳ:Фарҳанги туркӣ]]</text>
      <sha1>0p69rtve90ofek3lrj85n6r8lmhajer</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Элхон</title>
    <ns>0</ns>
    <id>332564</id>
    <revision>
      <id>1479639</id>
      <timestamp>2026-07-09T07:28:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <comment>Бо тарҷумаи саҳифаи &quot;[[:uk:Special:Redirect/revision/44385180|Ільхан]]&quot; сохта шудааст</comment>
      <origin>1479639</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5791" sha1="hveury5iqi4j78gu42t6d21n9z941y2" xml:space="preserve">'''Элхон'''— [[Садри аъзам (вазири бузург)|унвони]] олии ҳокимон дар байни халқҳои [[Туркҳо|турк]] ва муғул . Он бори аввал дар сарчашмаҳо ҳамчун унвони Бумин, асосгузори [[Нахустин хоқоноти Турк|Нухустин Хоқоноти Турк]] ( соли [[Соли 552|552]] ) зикр шудааст. Машҳуртарин дорандагони ин унвон буданд.&amp;nbsp;— Ҳокимони муғулии давлати Ҳулагудиён дар [[Ховари Миёна]] дар асрҳои [[Садаи XIII|13]] ва [[Садаи XIV|14]] .

Ин унвон аз калимаҳои [[Забонҳои туркӣ|туркии]] ''el/il'' (&quot;мардум&quot;) + ''[[хон]]'' гирифта шудааст ва маънои аслии &quot;ҳукмрони халқҳо&quot;-ро дорад. &lt;ref name=&quot;Гумільов&quot;&gt;{{Книга|автор=Гумильов Л.|заглавие=Стародавні тюрки|ссылка=http://gumilevica.kulichki.net/OT/ot08.htm|год=2002|страницы=113—115}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;Федоров-Давидов&quot;&gt;{{Книга|автор=Федоров-Давидов Г.|год=1973|страницы=44—45}}&lt;/ref&gt; Маънои дақиқ аз фаҳмиши истилоҳи ''el/il'' вобаста аст, ки аз ҷониби муҳаққиқони гуногун ба таври гуногун тафсир карда мешавад.

== Эл/ил ==
Дар «Луғати туркии қадим» таърифҳои зерини калимаи ''el'' (el) оварда шудаанд: 1. иттиҳоди қабилавӣ, созмони қабилавӣ; 2. мардум; 3. (дар Маҳмуди Қашғар ) давлат, воҳиди маъмурӣ &lt;ref name=&quot;словник&quot;&gt;{{Книга|автор=|заглавие=Давньотюркський словник|издательство=[[Наука (видавництво)|Наука]]|год=1969|страницы=168—169}}&lt;/ref&gt; .

С. Волин маъноҳои зеринро қайд кардааст: 1. мардум, умуман қабила; 2. одамоне, ки ҳамчун як қисм, тобеи ҳар шахс ҳисобида мешаванд; тобеон, сулҳҷӯёна забтшуда &lt;ref name=&quot;ЗМІЗО&quot;&gt;{{Книга|заглавие=Збірка матеріалів, що належать до історії Золотої Орди|часть=Показник термінів і неперекладених слів|ссылка=http://www.vostlit.info/Texts/rus4/Tiesenhausen/glossar.phtml?id=47|издательство=Видавництво [[АН СРСР]]|год=1941|том=2|страницы=301}}&lt;/ref&gt; . [[Иля Березин]], Вилҳелм Радлов, Платон Мелиоранский, Вилҳелм Томсен ва Фридрих Хирт дарки истилоҳи ''эл/илро'' ҳамчун &quot;давлат, мардум&quot; риоя мекарданд.

Ба гуфтаи [[Лев Гумилёв]], дар давраи истилоҳои забонҳои туркӣ, ''эл/ил'' шакли вуҷуди [[улус]] ҳамчун як созмони низомии ғолибон ва [[қабила]] ҳамчун як созмони анъанавии забтшудагон буд. ''Эл/ил'', ки маънои забти зӯроваронаро дошт, муқобили истилоҳи ''кур/гур'' аст, ки ба созиши қабилаҳо ишора мекунад.

Сергей&amp;nbsp;Киселев, бо назардошти таърихи қирғизҳои Енисей, ''элро'' бо мардум (бодун) яксон намекунад. Ба андешаи ӯ '', &quot;эл дар маънои васеъ&quot;&amp;nbsp;— созмони [[Аристократия|ашрофони]] саҳроӣ аст, ки онро Хоқони қирғизҳо роҳбарӣ мекунад. Аз он ҷо, дар оянда, эл - давлат инкишоф ёфт. Дар маънои танг — ин як оилаи ашрофона аз як [[қавм]]&lt;nowiki/&gt;и мушаххаси &quot;будуна&quot; — қабилаи пешгузашта&quot; аст.''

== Эзоҳ ==
&lt;templatestyles src=&quot;Reflist/styles.css&quot; /&gt;{{Эзоҳ}}

== Манбаъҳо ==

* {{Книга|автор=Лев Гумилёв|заглавие=Стародавні тюрки|ссылка=http://gumilevica.kulichki.net/OT/ot08.htm|издательство=СЗКЭО, Издательский Дом «Кристалл»|год=2002|страницы=113—115|isbn=5-9503-0031-9}}
* {{Книга|автор=|заглавие=Давньотюркський словник|издательство=[[Наука (видавництво)|Наука]]|год=1969|страницы=168—169}}
* {{Книга|автор=Сергей Киселёв|заглавие=Стародавня історія Південного Сибіру|ссылка=http://kronk.narod.ru/library/kiselov-sv-1949-95.htm|издательство=[[Інститут археології РАН|ІА АН СРСР]]|год=1949|серия=Матеріали та дослідження з археології СРСР|страниц=364}}
* {{Книга|автор=[[Федоров-Давидов Герман Олексійович|Герман Федоров-Давидов]]|заглавие=Суспільний устрій Золотої Орди|издательство=Видавництво Московського університету|год=1973|страницы=44—45}}
{{Близькосхідні титули}}
[[Гурӯҳ:Муомилаи авлодӣ]]</text>
      <sha1>hveury5iqi4j78gu42t6d21n9z941y2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1479640</id>
      <parentid>1479639</parentid>
      <timestamp>2026-07-09T07:34:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <comment>ислоҳ</comment>
      <origin>1479640</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5841" sha1="kwt3bhpco6kfqwcfcs0fwrc6xrsmk0k" xml:space="preserve">{{қуттии ҳамагонӣ}}

'''Элхон'''— [[Садри аъзам (вазири бузург)|унвони]] олии ҳокимон дар байни халқҳои [[Туркҳо|турк]] ва муғул . Он бори аввал дар сарчашмаҳо ҳамчун унвони Бумин, асосгузори [[Нахустин хоқоноти Турк|Нухустин Хоқоноти Турк]] ( соли [[Соли 552|552]] ) зикр шудааст. Машҳуртарин дорандагони ин унвон буданд.&amp;nbsp;— Ҳокимони муғулии давлати Ҳулагудиён дар [[Ховари Миёна]] дар асрҳои [[Садаи XIII|13]] ва [[Садаи XIV|14]] .

Ин унвон аз калимаҳои [[Забонҳои туркӣ|туркии]] ''el/il'' (&quot;[[мардум]]&quot;) + ''[[хон]]'' гирифта шудааст ва маънои аслии &quot;ҳукмрони халқҳо&quot;-ро дорад. &lt;ref name=&quot;Гумільов&quot;&gt;{{Книга|автор=Гумильов Л.|заглавие=Стародавні тюрки|ссылка=http://gumilevica.kulichki.net/OT/ot08.htm|год=2002|страницы=113—115}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;Федоров-Давидов&quot;&gt;{{Книга|автор=Федоров-Давидов Г.|год=1973|страницы=44—45}}&lt;/ref&gt; Маънои дақиқ аз фаҳмиши истилоҳи ''el/il'' вобаста аст, ки аз ҷониби муҳаққиқони гуногун ба таври гуногун тафсир карда мешавад.

== Эл/ил ==
Дар «Луғати туркии қадим» таърифҳои зерини калимаи ''el'' (el) оварда шудаанд: 1. иттиҳоди қабилавӣ, созмони қабилавӣ; 2. мардум; 3. (дар Маҳмуди Қашғар ) давлат, воҳиди маъмурӣ &lt;ref name=&quot;словник&quot;&gt;{{Книга|автор=|заглавие=Давньотюркський словник|издательство=[[Наука (видавництво)|Наука]]|год=1969|страницы=168—169}}&lt;/ref&gt; .

С. Волин маъноҳои зеринро қайд кардааст: 1. мардум, умуман қабила; 2. одамоне, ки ҳамчун як қисм, тобеи ҳар шахс ҳисобида мешаванд; тобеон, сулҳҷӯёна забтшуда &lt;ref name=&quot;ЗМІЗО&quot;&gt;{{Книга|заглавие=Збірка матеріалів, що належать до історії Золотої Орди|часть=Показник термінів і неперекладених слів|ссылка=http://www.vostlit.info/Texts/rus4/Tiesenhausen/glossar.phtml?id=47|издательство=Видавництво [[АН СРСР]]|год=1941|том=2|страницы=301}}&lt;/ref&gt; . [[Иля Березин]], Вилҳелм Радлов, Платон Мелиоранский, Вилҳелм Томсен ва Фридрих Хирт дарки истилоҳи ''эл/илро'' ҳамчун &quot;давлат, мардум&quot; риоя мекарданд.

Ба гуфтаи [[Лев Гумилёв]], дар давраи истилоҳои забонҳои туркӣ, ''эл/ил'' шакли вуҷуди [[улус]] ҳамчун як созмони низомии ғолибон ва [[қабила]] ҳамчун як созмони анъанавии забтшудагон буд. ''Эл/ил'', ки маънои забти зӯроваронаро дошт, муқобили истилоҳи ''кур/гур'' аст, ки ба созиши қабилаҳо ишора мекунад.

Сергей&amp;nbsp;Киселев, бо назардошти таърихи қирғизҳои Енисей, ''элро'' бо мардум (бодун) яксон намекунад. Ба андешаи ӯ '', &quot;эл дар маънои васеъ&quot;&amp;nbsp;— созмони [[Аристократия|ашрофони]] саҳроӣ аст, ки онро Хоқони қирғизҳо роҳбарӣ мекунад. Аз он ҷо, дар оянда, эл - давлат инкишоф ёфт. Дар маънои танг — ин як оилаи ашрофона аз як [[қавм]]&lt;nowiki/&gt;и мушаххаси &quot;будуна&quot; — қабилаи пешгузашта&quot; аст.''
== Нигаред низ ==
* [[Султон]]
* [[Элхонҳо]]
== Эзоҳ ==
{{Эзоҳ}}

== Манбаъҳо ==

* {{Книга|автор=Лев Гумилёв|заглавие=Стародавні тюрки|ссылка=http://gumilevica.kulichki.net/OT/ot08.htm|издательство=СЗКЭО, Издательский Дом «Кристалл»|год=2002|страницы=113—115|isbn=5-9503-0031-9}}
* {{Книга|автор=|заглавие=Давньотюркський словник|издательство=[[Наука (видавництво)|Наука]]|год=1969|страницы=168—169}}
* {{Книга|автор=Сергей Киселёв|заглавие=Стародавня історія Південного Сибіру|ссылка=http://kronk.narod.ru/library/kiselov-sv-1949-95.htm|издательство=[[Інститут археології РАН|ІА АН СРСР]]|год=1949|серия=Матеріали та дослідження з археології СРСР|страниц=364}}
* {{Книга|автор=[[Федоров-Давидов Герман Олексійович|Герман Федоров-Давидов]]|заглавие=Суспільний устрій Золотої Орди|издательство=Видавництво Московського університету|год=1973|страницы=44—45}}

[[Гурӯҳ:Муомилаи авлодӣ]]
[[Гурӯҳ:Унвонҳо]]</text>
      <sha1>kwt3bhpco6kfqwcfcs0fwrc6xrsmk0k</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1479641</id>
      <parentid>1479640</parentid>
      <timestamp>2026-07-09T07:36:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <comment>/* Манбаъҳо */</comment>
      <origin>1479641</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5840" sha1="e207vvqkkbdqp0u3kytzw209e8v77eg" xml:space="preserve">{{қуттии ҳамагонӣ}}

'''Элхон'''— [[Садри аъзам (вазири бузург)|унвони]] олии ҳокимон дар байни халқҳои [[Туркҳо|турк]] ва муғул . Он бори аввал дар сарчашмаҳо ҳамчун унвони Бумин, асосгузори [[Нахустин хоқоноти Турк|Нухустин Хоқоноти Турк]] ( соли [[Соли 552|552]] ) зикр шудааст. Машҳуртарин дорандагони ин унвон буданд.&amp;nbsp;— Ҳокимони муғулии давлати Ҳулагудиён дар [[Ховари Миёна]] дар асрҳои [[Садаи XIII|13]] ва [[Садаи XIV|14]] .

Ин унвон аз калимаҳои [[Забонҳои туркӣ|туркии]] ''el/il'' (&quot;[[мардум]]&quot;) + ''[[хон]]'' гирифта шудааст ва маънои аслии &quot;ҳукмрони халқҳо&quot;-ро дорад. &lt;ref name=&quot;Гумільов&quot;&gt;{{Книга|автор=Гумильов Л.|заглавие=Стародавні тюрки|ссылка=http://gumilevica.kulichki.net/OT/ot08.htm|год=2002|страницы=113—115}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;Федоров-Давидов&quot;&gt;{{Книга|автор=Федоров-Давидов Г.|год=1973|страницы=44—45}}&lt;/ref&gt; Маънои дақиқ аз фаҳмиши истилоҳи ''el/il'' вобаста аст, ки аз ҷониби муҳаққиқони гуногун ба таври гуногун тафсир карда мешавад.

== Эл/ил ==
Дар «Луғати туркии қадим» таърифҳои зерини калимаи ''el'' (el) оварда шудаанд: 1. иттиҳоди қабилавӣ, созмони қабилавӣ; 2. мардум; 3. (дар Маҳмуди Қашғар ) давлат, воҳиди маъмурӣ &lt;ref name=&quot;словник&quot;&gt;{{Книга|автор=|заглавие=Давньотюркський словник|издательство=[[Наука (видавництво)|Наука]]|год=1969|страницы=168—169}}&lt;/ref&gt; .

С. Волин маъноҳои зеринро қайд кардааст: 1. мардум, умуман қабила; 2. одамоне, ки ҳамчун як қисм, тобеи ҳар шахс ҳисобида мешаванд; тобеон, сулҳҷӯёна забтшуда &lt;ref name=&quot;ЗМІЗО&quot;&gt;{{Книга|заглавие=Збірка матеріалів, що належать до історії Золотої Орди|часть=Показник термінів і неперекладених слів|ссылка=http://www.vostlit.info/Texts/rus4/Tiesenhausen/glossar.phtml?id=47|издательство=Видавництво [[АН СРСР]]|год=1941|том=2|страницы=301}}&lt;/ref&gt; . [[Иля Березин]], Вилҳелм Радлов, Платон Мелиоранский, Вилҳелм Томсен ва Фридрих Хирт дарки истилоҳи ''эл/илро'' ҳамчун &quot;давлат, мардум&quot; риоя мекарданд.

Ба гуфтаи [[Лев Гумилёв]], дар давраи истилоҳои забонҳои туркӣ, ''эл/ил'' шакли вуҷуди [[улус]] ҳамчун як созмони низомии ғолибон ва [[қабила]] ҳамчун як созмони анъанавии забтшудагон буд. ''Эл/ил'', ки маънои забти зӯроваронаро дошт, муқобили истилоҳи ''кур/гур'' аст, ки ба созиши қабилаҳо ишора мекунад.

Сергей&amp;nbsp;Киселев, бо назардошти таърихи қирғизҳои Енисей, ''элро'' бо мардум (бодун) яксон намекунад. Ба андешаи ӯ '', &quot;эл дар маънои васеъ&quot;&amp;nbsp;— созмони [[Аристократия|ашрофони]] саҳроӣ аст, ки онро Хоқони қирғизҳо роҳбарӣ мекунад. Аз он ҷо, дар оянда, эл - давлат инкишоф ёфт. Дар маънои танг — ин як оилаи ашрофона аз як [[қавм]]&lt;nowiki/&gt;и мушаххаси &quot;будуна&quot; — қабилаи пешгузашта&quot; аст.''
== Нигаред низ ==
* [[Султон]]
* [[Элхонҳо]]
== Эзоҳ ==
{{Эзоҳ}}

== Манбаъҳо ==

* {{Книга|автор=Лев Гумилёв|заглавие=Стародавні тюрки|ссылка=http://gumilevica.kulichki.net/OT/ot08.htm|издательство=СЗКЭО, Издательский Дом «Кристалл»|год=2002|страницы=113—115|isbn=5-9503-0031-9}}
* {{Книга|автор=|заглавие=Давньотюркський словник|издательство=[[Наука (видавництво)|Наука]]|год=1969|страницы=168—169}}
* {{Книга|автор=Сергей Киселёв|заглавие=Стародавня історія Південного Сибіру|ссылка=http://kronk.narod.ru/library/kiselov-sv-1949-95.htm|издательство=[[Інститут археології РАН|ІА АН СРСР]]|год=1949|серия=Матеріали та дослідження з археології СРСР|страниц=364}}
* {{Книга|автор=[[Федоров-Давидов Герман Олексійович|Герман Федоров-Давидов]]|заглавие=Суспільний устрій Золотої Орди|издательство=Видавництво Московського університету|год=1973|страницы=44—45}}

[[Гурӯҳ:Унвонҳои муғул]] 
[[Гурӯҳ:Унвонҳо]]</text>
      <sha1>e207vvqkkbdqp0u3kytzw209e8v77eg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Форси Қадим</title>
    <ns>0</ns>
    <id>332565</id>
    <redirect title="Шоҳаншоҳии Ҳахоманишӣ" />
    <revision>
      <id>1479646</id>
      <timestamp>2026-07-09T08:18:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VASHGIRD</username>
        <id>8035</id>
      </contributor>
      <comment>Тағйири масир ба [[Шоҳаншоҳии Ҳахоманишӣ]]</comment>
      <origin>1479646</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="59" sha1="culz16rioq18oun1csh4zn6rgacw8ry" xml:space="preserve">#равона [[Шоҳаншоҳии Ҳахоманишӣ]]</text>
      <sha1>culz16rioq18oun1csh4zn6rgacw8ry</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Элхонҳо</title>
    <ns>0</ns>
    <id>332566</id>
    <revision>
      <id>1479651</id>
      <timestamp>2026-07-09T08:47:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <comment>Саҳифаи нав: [[Акс:Flag of Ilkhanate.gif|thumb|Парчами Элхонҳо]] [[Акс:Map_of_Ilkhanate_(1256–1335)-uk.png|thumb|Давлати Ҳулагуиён дар авҷи вуҷуди худ]]  '''Ҳулагуиён''' (баъзан '''Элхонҳо''') — аз унвони [[Элхон]] — форсӣ: سلسله یلخانی‎ Силсилае Элхонӣ — Хони халқҳо) — Сулолаи муғул, ки аз нимаи [[асри XIII]] дар [...</comment>
      <origin>1479651</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2153" sha1="ihod2sqrcsatsazjo3frobtfrf6fbv3" xml:space="preserve">[[Акс:Flag of Ilkhanate.gif|thumb|Парчами Элхонҳо]]
[[Акс:Map_of_Ilkhanate_(1256–1335)-uk.png|thumb|Давлати Ҳулагуиён дар авҷи вуҷуди худ]]

'''Ҳулагуиён''' (баъзан '''Элхонҳо''') — аз унвони [[Элхон]] — форсӣ: سلسله یلخانی‎ Силсилае Элхонӣ — Хони халқҳо) — Сулолаи муғул, ки аз нимаи [[асри XIII]] дар [[Ховари Миёна]] ва [[Шарқи Наздик]] - то миёнаҳои [[асри XIV]] . ҳукмронӣ мекард.

Асосгузор — [[Ҳулогухон]]

== Таърих ==
Давлати Ҳулагуиён дар раванди фурӯпошии [[Императории Муғулистон]] ташкил ёфта, [[Эрон]], [[Озарбойҷон]], [[Ироқ]]и Араб, қисми зиёди [[Афғонистон]] ва [[Туркманистон]]ро дар бар мегирифт. Давлатҳои мутеъ [[Гурҷистон]], Империяи Требезунд, [[Салтанати Киликия]] ва баъзе дигарон буданд. [[Форс]] бе ҷангҳои калон забт карда шуд, зеро аксари шоҳзодагон ҳокимияти Ҳулогухонро бар онҳо эътироф мекарданд. Танҳо [[Бағдод]] хароб карда шуд ва 250 ҳазор сокинон, баъди саркашӣ аз таслим намудани [[халифа]]  ал-Мустасин, нобуд карда шуданд. Бо хароб шудани шаҳр, қудрати [[Аббосиён]] дар [[Бағдод]] хотима ёфт. Фатҳи [[Сурия]] бо шикаст дар ҷанги Айн Ҷалут ( 1260 ) дар шимоли шаҳри [[Уршалим]] анҷом ёфт. Ин давлат бузургтарин густариши худро ба даст овард ва дар соҳили дарёи [[Фурот]] бо мамлукҳо, ки он вақт Сурияро идора мекарданд, ҳамсарҳад буд.</text>
      <sha1>ihod2sqrcsatsazjo3frobtfrf6fbv3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1479656</id>
      <parentid>1479651</parentid>
      <timestamp>2026-07-09T08:58:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <origin>1479656</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3128" sha1="sc1hbwsepubsytj1hc36lo0aytv128q" xml:space="preserve">[[Акс:Flag of Ilkhanate.gif|thumb|Парчами Элхонҳо]]
[[Акс:Map_of_Ilkhanate_(1256–1335)-uk.png|thumb|Давлати Ҳулагуиён дар авҷи вуҷуди худ]]

'''Ҳулагуиён''' (баъзан '''Элхонҳо''') — аз унвони [[Элхон]] — форсӣ: سلسله یلخانی‎ Силсилае Элхонӣ — Хони халқҳо) — Сулолаи муғул, ки аз нимаи [[асри XIII]] дар [[Ховари Миёна]] ва [[Шарқи Наздик]] - то миёнаҳои [[асри XIV]] . ҳукмронӣ мекард.

Асосгузор — [[Ҳулагухон]]

== Таърих ==
Давлати Ҳулагуиён дар раванди фурӯпошии [[Имперотурии Муғул]] ташкил ёфта, [[Эрон]], [[Озарбойҷон]], [[Ироқ]]и Араб, қисми зиёди [[Афғонистон]] ва [[Туркманистон]]ро дар бар мегирифт. Давлатҳои мутеъ [[Гурҷистон]], Империяи Требезунд, Салтанати Киликия ва баъзе дигарон буданд. [[Форс]] бе ҷангҳои калон забт карда шуд, зеро аксари шоҳзодагон ҳокимияти Ҳулогухонро бар онҳо эътироф мекарданд. Танҳо [[Бағдод]] хароб карда шуд ва 250 ҳазор сокинон, баъди саркашӣ аз таслим намудани [[халифа]]  ал-Мустасин, нобуд карда шуданд. Бо хароб шудани шаҳр, қудрати [[Аббосиён]] дар [[Бағдод]] хотима ёфт. Фатҳи [[Сурия]] бо шикаст дар ҷанги Айн Ҷалут ( 1260 ) дар шимоли шаҳри [[Уршалим]] анҷом ёфт. Ин давлат бузургтарин густариши худро ба даст овард ва дар соҳили дарёи [[Фурот]] бо мамлукҳо, ки он вақт Сурияро идора мекарданд, ҳамсарҳад буд.

Давлати Элхонҳо, ки [[соли 1256]] таҳти ҳукмронии муғулҳо таъсис ёфта буд, то [[соли 1353]] вуҷуд дошт. Дар солҳои 1350-ум низоъ бо [[Улуси Ҷучи]] оғоз ёфт

== Пайвандҳо ==
* Йозеф фон Ҳаммер-Пургстал Таърихи Илхонҳо, яъне муғулҳо дар Форс. 1200—1350. Бо иқтибосҳо аз Вассаф ва дигар ҳуҷҷатҳо ва нӯҳ ҷадвали шаҷарашиносии ҳокимони муғул. Леске, Дармштадт 1842—1843 (Нашри такрорӣ: Philo Press, Амстердам 1974, ISBN 90-6022-097-8 ) Лоиҳаи матни электронӣ Гутенберг Бойгонӣ шудааст 16 жовтня 2012.(олмонӣ)
{{ПБ}}
[[Гурӯҳ:Сулолаҳои мусалмон]]
[[Гурӯҳ:Сулолаҳои Турк]]
[[Гурӯҳ:Императории муғул]]</text>
      <sha1>sc1hbwsepubsytj1hc36lo0aytv128q</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Қиматшо Шоискандаров</title>
    <ns>0</ns>
    <id>332567</id>
    <revision>
      <id>1479662</id>
      <timestamp>2026-07-09T10:24:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VASHGIRD</username>
        <id>8035</id>
      </contributor>
      <comment>Саҳифаи нав: {{Мусиқидон  |замина               = non_performing_personnel  |ном                  = Қиматшо Шоискандаров  |номи аслӣ            =   |тасвир               =   |бар                  =   |тавсифи тасвир       =   |ном ҳангоми таваллуд = Қиматшо Шоискандаров  |номи пурра           =   |таърихи таваллуд     = 02.10.1941  |зодгоҳ...</comment>
      <origin>1479662</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4921" sha1="9h5vkdrd1ae6drlefhug2p0d4v739g2" xml:space="preserve">{{Мусиқидон
 |замина               = non_performing_personnel
 |ном                  = Қиматшо Шоискандаров
 |номи аслӣ            = 
 |тасвир               = 
 |бар                  = 
 |тавсифи тасвир       = 
 |ном ҳангоми таваллуд = Қиматшо Шоискандаров
 |номи пурра           = 
 |таърихи таваллуд     = 02.10.1941
 |зодгоҳ               = {{Зодгоҳ|Бидиз|дар ноҳияи Роштқалъа}}, [[ВМКБ]], [[ҶШС Тоҷикистон]]
 |таърихи даргузашт    = 01.02.1978
 |маҳалли даргузашт    = {{МаҳаллиМарг|Хоруғ}}, [[ВМКБ]], [[ҶШС Тоҷикистон]]
 |солҳои фаъолият      = 1958—1978
 |кишвар               = {{бандӣ|ИҶШС}}
 |касб                 = [[Оҳангсоз]], [[Мутриб]], [[Сароянда]]
 |навъи садо           = 
 |асбоб                = асбобҳои миллии мусиқӣ
 |сабк                 = мусиқии халқӣ, мусиқии театрӣ
 |номи мустаъор        = 
 |гурӯҳ                = 
 |ҳамкорӣ              = М. Дилдорова, С. {Тошхӯҷаева, С. Абдумамадов
 |ношир                = 
 |ҷоизаҳо              = [[Корманди шоистаи маданияти Тоҷикистон]] (1975) &lt;br&gt; Медали «Барои меҳнати шоён»
 |викианбор            = 
 |викитека             = 
 |вебгоҳ               = 
}}
'''Қиматшо Шоискандаров''' ([[2 октябр]]и [[1941]], деҳаи Бидиз, [[ноҳияи Роштқалъа]], ВМКБ — [[1 феврал]]и [[1978]], [[Хоруғ]], ВМКБ) — [[оҳангсоз]], [[навозанда]] ва сарояндаи тоҷик. [[Корманди шоистаи маданияти Тоҷикистон]] (1975).

== Зиндагинома ==
Қиматшо Шоискандаров 2 октябри соли 1941 дар деҳаи Бидизи ноҳияи Роштқалъаи Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшон ба дунё омадааст. Аз ягон мактаби махсуси ҳунарӣ нагузашта, тариқи худомӯзӣ навохтани асбобҳои миллии мусиқиро аз худ кард. Аз синни 17-солагӣ дар Театри мусиқӣ-мазҳакаи шаҳри Хоруғ ба сифати мутриб ва сароянда корро оғоз намудааст.

== Эҷодиёт ==
Шоискандаров ба унвони оҳангсози театр ба бисёр намоишномаҳои саҳнавӣ мусиқӣ эҷод кардааст, ки муҳимтаринашон инҳоянд:
* «Ақида»
* «Фарҳод дар Норак»
* «Шабҳои фироқ»
* «Ҷон модаракон»
* «Ҳуррият»
* «Орзу»
* «Ҳалокати одат»
* «Байрақи мактаб»
* «Шермардҳо»
* «Се хушдор»
* «Шарори дилро бубахш»

Адои фаъолият ба ҳайси оҳангсоз ба ӯ муваффақияти бештар овард. Ӯ муаллифи қариб ҳафтод оҳангу суруд аст, ки овозхонони шинохтаи тоҷик, амсоли [[Майсара Дилдорова]], С. Тошхӯҷаева, С. Абдумамадов ва дигарон иҷро кардаанд.

=== Сурудҳои машҳур ===
* «Ҷилваҳои Дарвоз»
* «Сезарб»
* «Нолаи булбул»
* «Духтари зебо»
* «Хушрӯй Тоҷикистон»
* «Боқист»
* «Дӯст медорам туро»
* «Суруди дӯстӣ»
* «Ёр дар бар буд»
* «Чаро рафтӣ»
* «Духтари зебо гузашт»
* «Моҳи Шуғнонам»
* «Боғбони гул»
* «Эй ситораҳо»
* «Мӯ ба мӯ»
* «Бе ёр натвонам нишаст»
* «Тӯёна»
* «Хушрӯст модарам»
* «Дунё ғанимат аст»

== Ҷоизаҳо==
* [[Корманди шоистаи маданияти Тоҷикистон]] (1975);
* Медали «Барои меҳнати шоён»;
* Грамотаи Фахрии Президиуми Совети Олии Тоҷикистон.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* Арбобони фарҳанги тоҷик. Донишнома / Муаллиф-мураттиб Ёрмуҳаммади Сучонӣ. — Душанбе, 2016. — 863 с.

[[Гурӯҳ:Оҳангсозони Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Мутрибони Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Сарояндагони Тоҷикистон]]</text>
      <sha1>9h5vkdrd1ae6drlefhug2p0d4v739g2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1479663</id>
      <parentid>1479662</parentid>
      <timestamp>2026-07-09T10:24:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VASHGIRD</username>
        <id>8035</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>VASHGIRD moved page [[Қиматшоҳ Шоҳискандаров]] to [[Қиматшо Шоискандаров]]</comment>
      <origin>1479662</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4921" sha1="9h5vkdrd1ae6drlefhug2p0d4v739g2" xml:space="preserve">{{Мусиқидон
 |замина               = non_performing_personnel
 |ном                  = Қиматшо Шоискандаров
 |номи аслӣ            = 
 |тасвир               = 
 |бар                  = 
 |тавсифи тасвир       = 
 |ном ҳангоми таваллуд = Қиматшо Шоискандаров
 |номи пурра           = 
 |таърихи таваллуд     = 02.10.1941
 |зодгоҳ               = {{Зодгоҳ|Бидиз|дар ноҳияи Роштқалъа}}, [[ВМКБ]], [[ҶШС Тоҷикистон]]
 |таърихи даргузашт    = 01.02.1978
 |маҳалли даргузашт    = {{МаҳаллиМарг|Хоруғ}}, [[ВМКБ]], [[ҶШС Тоҷикистон]]
 |солҳои фаъолият      = 1958—1978
 |кишвар               = {{бандӣ|ИҶШС}}
 |касб                 = [[Оҳангсоз]], [[Мутриб]], [[Сароянда]]
 |навъи садо           = 
 |асбоб                = асбобҳои миллии мусиқӣ
 |сабк                 = мусиқии халқӣ, мусиқии театрӣ
 |номи мустаъор        = 
 |гурӯҳ                = 
 |ҳамкорӣ              = М. Дилдорова, С. {Тошхӯҷаева, С. Абдумамадов
 |ношир                = 
 |ҷоизаҳо              = [[Корманди шоистаи маданияти Тоҷикистон]] (1975) &lt;br&gt; Медали «Барои меҳнати шоён»
 |викианбор            = 
 |викитека             = 
 |вебгоҳ               = 
}}
'''Қиматшо Шоискандаров''' ([[2 октябр]]и [[1941]], деҳаи Бидиз, [[ноҳияи Роштқалъа]], ВМКБ — [[1 феврал]]и [[1978]], [[Хоруғ]], ВМКБ) — [[оҳангсоз]], [[навозанда]] ва сарояндаи тоҷик. [[Корманди шоистаи маданияти Тоҷикистон]] (1975).

== Зиндагинома ==
Қиматшо Шоискандаров 2 октябри соли 1941 дар деҳаи Бидизи ноҳияи Роштқалъаи Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшон ба дунё омадааст. Аз ягон мактаби махсуси ҳунарӣ нагузашта, тариқи худомӯзӣ навохтани асбобҳои миллии мусиқиро аз худ кард. Аз синни 17-солагӣ дар Театри мусиқӣ-мазҳакаи шаҳри Хоруғ ба сифати мутриб ва сароянда корро оғоз намудааст.

== Эҷодиёт ==
Шоискандаров ба унвони оҳангсози театр ба бисёр намоишномаҳои саҳнавӣ мусиқӣ эҷод кардааст, ки муҳимтаринашон инҳоянд:
* «Ақида»
* «Фарҳод дар Норак»
* «Шабҳои фироқ»
* «Ҷон модаракон»
* «Ҳуррият»
* «Орзу»
* «Ҳалокати одат»
* «Байрақи мактаб»
* «Шермардҳо»
* «Се хушдор»
* «Шарори дилро бубахш»

Адои фаъолият ба ҳайси оҳангсоз ба ӯ муваффақияти бештар овард. Ӯ муаллифи қариб ҳафтод оҳангу суруд аст, ки овозхонони шинохтаи тоҷик, амсоли [[Майсара Дилдорова]], С. Тошхӯҷаева, С. Абдумамадов ва дигарон иҷро кардаанд.

=== Сурудҳои машҳур ===
* «Ҷилваҳои Дарвоз»
* «Сезарб»
* «Нолаи булбул»
* «Духтари зебо»
* «Хушрӯй Тоҷикистон»
* «Боқист»
* «Дӯст медорам туро»
* «Суруди дӯстӣ»
* «Ёр дар бар буд»
* «Чаро рафтӣ»
* «Духтари зебо гузашт»
* «Моҳи Шуғнонам»
* «Боғбони гул»
* «Эй ситораҳо»
* «Мӯ ба мӯ»
* «Бе ёр натвонам нишаст»
* «Тӯёна»
* «Хушрӯст модарам»
* «Дунё ғанимат аст»

== Ҷоизаҳо==
* [[Корманди шоистаи маданияти Тоҷикистон]] (1975);
* Медали «Барои меҳнати шоён»;
* Грамотаи Фахрии Президиуми Совети Олии Тоҷикистон.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* Арбобони фарҳанги тоҷик. Донишнома / Муаллиф-мураттиб Ёрмуҳаммади Сучонӣ. — Душанбе, 2016. — 863 с.

[[Гурӯҳ:Оҳангсозони Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Мутрибони Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Сарояндагони Тоҷикистон]]</text>
      <sha1>9h5vkdrd1ae6drlefhug2p0d4v739g2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1479665</id>
      <parentid>1479663</parentid>
      <timestamp>2026-07-09T10:28:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VASHGIRD</username>
        <id>8035</id>
      </contributor>
      <origin>1479665</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4949" sha1="3i5mgj3mhnz5g67gxo49uzfz9o69az7" xml:space="preserve">{{Мусиқидон
 |замина               = non_performing_personnel
 |ном                  = Қиматшо Шоискандаров
 |номи аслӣ            = 
 |тасвир               = 
 |бар                  = 
 |тавсифи тасвир       = 
 |ном ҳангоми таваллуд = Қиматшо Шоискандаров
 |номи пурра           = 
 |таърихи таваллуд     = 02.10.1941
 |зодгоҳ               = {{Зодгоҳ|Бидиз|дар ноҳияи Роштқалъа}}, [[ВМКБ]], [[ҶШС Тоҷикистон]]
 |таърихи даргузашт    = 01.02.1978
 |маҳалли даргузашт    = {{МаҳаллиМарг|Хоруғ}}, [[ВМКБ]], [[ҶШС Тоҷикистон]]
 |солҳои фаъолият      = 1958—1978
 |кишвар               = {{парчамбандӣ|ИҶШС}}
 |касб                 = [[оҳангсоз]], [[навозанда]], [[сароянда]]
 |навъи садо           = 
 |асбоб                = асбобҳои миллии мусиқӣ
 |сабк                 = мусиқии халқӣ, мусиқии театрӣ
 |номи мустаъор        = 
 |гурӯҳ                = 
 |ҳамкорӣ              = Майсара Дилдорова, С. Тошхӯҷаева, С. Абдумамадов
 |ношир                = 
 |ҷоизаҳо              = [[Корманди шоистаи маданияти Тоҷикистон]] (1975) &lt;br&gt; Медали «Барои меҳнати шоён»
 |викианбор            = 
 |викитека             = 
 |вебгоҳ               = 
}}
'''Қиматшо Шоискандаров''' ([[2 октябр]]и [[1941]], деҳаи Бидиз, [[ноҳияи Роштқалъа]], ВМКБ — [[1 феврал]]и [[1978]], [[Хоруғ]], ВМКБ) — [[оҳангсоз]], [[навозанда]] ва сарояндаи тоҷик. [[Корманди шоистаи маданияти Тоҷикистон]] (1975).

== Зиндагинома ==
Қиматшо Шоискандаров 2 октябри соли 1941 дар деҳаи Бидизи ноҳияи Роштқалъаи Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшон ба дунё омадааст. Аз ягон мактаби махсуси ҳунарӣ нагузашта, тариқи худомӯзӣ навохтани асбобҳои миллии мусиқиро аз худ кард. Аз синни 17-солагӣ дар Театри мусиқӣ-мазҳакаи шаҳри Хоруғ ба сифати мутриб ва сароянда корро оғоз намудааст.

== Эҷодиёт ==
Шоискандаров ба унвони оҳангсози театр ба бисёр намоишномаҳои саҳнавӣ мусиқӣ эҷод кардааст, ки муҳимтаринашон инҳоянд:
* «Ақида»
* «Фарҳод дар Норак»
* «Шабҳои фироқ»
* «Ҷон модаракон»
* «Ҳуррият»
* «Орзу»
* «Ҳалокати одат»
* «Байрақи мактаб»
* «Шермардҳо»
* «Се хушдор»
* «Шарори дилро бубахш»

Адои фаъолият ба ҳайси оҳангсоз ба ӯ муваффақияти бештар овард. Ӯ муаллифи қариб ҳафтод оҳангу суруд аст, ки овозхонони шинохтаи тоҷик, амсоли [[Майсара Дилдорова]], С. Тошхӯҷаева, С. Абдумамадов ва дигарон иҷро кардаанд.

=== Сурудҳои машҳур ===
* «Ҷилваҳои Дарвоз»
* «Сезарб»
* «Нолаи булбул»
* «Духтари зебо»
* «Хушрӯй Тоҷикистон»
* «Боқист»
* «Дӯст медорам туро»
* «Суруди дӯстӣ»
* «Ёр дар бар буд»
* «Чаро рафтӣ»
* «Духтари зебо гузашт»
* «Моҳи Шуғнонам»
* «Боғбони гул»
* «Эй ситораҳо»
* «Мӯ ба мӯ»
* «Бе ёр натвонам нишаст»
* «Тӯёна»
* «Хушрӯст модарам»
* «Дунё ғанимат аст»

== Ҷоизаҳо==
* [[Корманди шоистаи маданияти Тоҷикистон]] (1975);
* Медали «Барои меҳнати шоён»;
* Грамотаи Фахрии Президиуми Совети Олии Тоҷикистон.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* Арбобони фарҳанги тоҷик. Донишнома / Муаллиф-мураттиб Ёрмуҳаммади Сучонӣ. — Душанбе, 2016. — 863 с.

[[Гурӯҳ:Оҳангсозони Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Мутрибони Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Сарояндагони Тоҷикистон]]</text>
      <sha1>3i5mgj3mhnz5g67gxo49uzfz9o69az7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1479666</id>
      <parentid>1479665</parentid>
      <timestamp>2026-07-09T10:29:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VASHGIRD</username>
        <id>8035</id>
      </contributor>
      <origin>1479666</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4987" sha1="rxqbotj8w6bvktqzck8dsk1nlilh2il" xml:space="preserve">{{Мусиқидон
 |замина               = non_performing_personnel
 |ном                  = Қиматшо Шоискандаров
 |номи аслӣ            = 
 |тасвир               = 
 |бар                  = 
 |тавсифи тасвир       = 
 |ном ҳангоми таваллуд = Қиматшо Шоискандаров
 |номи пурра           = 
 |таърихи таваллуд     = 02.10.1941
 |зодгоҳ               = {{Зодгоҳ|Бидиз|дар ноҳияи Роштқалъа}}, [[ВМКБ]], [[ҶШС Тоҷикистон]]
 |таърихи даргузашт    = 01.02.1978
 |маҳалли даргузашт    = {{МаҳаллиМарг|Хоруғ}}, [[ВМКБ]], [[ҶШС Тоҷикистон]]
 |солҳои фаъолият      = 1958—1978
 |кишвар               = {{парчамбандӣ|ИҶШС}}
 |касб                 = [[оҳангсоз]], [[навозанда]], [[сароянда]]
 |навъи садо           = 
 |асбоб                = асбобҳои миллии мусиқӣ
 |сабк                 = мусиқии халқӣ, мусиқии театрӣ
 |номи мустаъор        = 
 |гурӯҳ                = 
 |ҳамкорӣ              = Майсара Дилдорова, Сафарбегим Тошхӯҷаева, С. Абдумамадов
 |ношир                = 
 |ҷоизаҳо              = [[Корманди шоистаи маданияти Тоҷикистон]] (1975) &lt;br&gt; Медали «Барои меҳнати шоён»
 |викианбор            = 
 |викитека             = 
 |вебгоҳ               = 
}}
'''Қиматшо Шоискандаров''' ([[2 октябр]]и [[1941]], деҳаи Бидиз, [[ноҳияи Роштқалъа]], ВМКБ — [[1 феврал]]и [[1978]], [[Хоруғ]], ВМКБ) — [[оҳангсоз]], [[навозанда]] ва сарояндаи тоҷик. [[Корманди шоистаи маданияти Тоҷикистон]] (1975).

== Зиндагинома ==
Қиматшо Шоискандаров 2 октябри соли 1941 дар деҳаи Бидизи ноҳияи Роштқалъаи Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшон ба дунё омадааст. Аз ягон мактаби махсуси ҳунарӣ нагузашта, тариқи худомӯзӣ навохтани асбобҳои миллии мусиқиро аз худ кард. Аз синни 17-солагӣ дар Театри мусиқӣ-мазҳакаи шаҳри Хоруғ ба сифати мутриб ва сароянда корро оғоз намудааст.

== Эҷодиёт ==
Шоискандаров ба унвони оҳангсози театр ба бисёр намоишномаҳои саҳнавӣ мусиқӣ эҷод кардааст, ки муҳимтаринашон инҳоянд:
* «Ақида»
* «Фарҳод дар Норак»
* «Шабҳои фироқ»
* «Ҷон модаракон»
* «Ҳуррият»
* «Орзу»
* «Ҳалокати одат»
* «Байрақи мактаб»
* «Шермардҳо»
* «Се хушдор»
* «Шарори дилро бубахш»

Адои фаъолият ба ҳайси оҳангсоз ба ӯ муваффақияти бештар овард. Ӯ муаллифи қариб ҳафтод оҳангу суруд аст, ки овозхонони шинохтаи тоҷик, амсоли [[Майсара Дилдорова]], [[Сафарбегим Тошхӯҷаева]], С. Абдумамадов ва дигарон иҷро кардаанд.

=== Сурудҳои машҳур ===
* «Ҷилваҳои Дарвоз»
* «Сезарб»
* «Нолаи булбул»
* «Духтари зебо»
* «Хушрӯй Тоҷикистон»
* «Боқист»
* «Дӯст медорам туро»
* «Суруди дӯстӣ»
* «Ёр дар бар буд»
* «Чаро рафтӣ»
* «Духтари зебо гузашт»
* «Моҳи Шуғнонам»
* «Боғбони гул»
* «Эй ситораҳо»
* «Мӯ ба мӯ»
* «Бе ёр натвонам нишаст»
* «Тӯёна»
* «Хушрӯст модарам»
* «Дунё ғанимат аст»

== Ҷоизаҳо==
* [[Корманди шоистаи маданияти Тоҷикистон]] (1975);
* Медали «Барои меҳнати шоён»;
* Грамотаи Фахрии Президиуми Совети Олии Тоҷикистон.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* Арбобони фарҳанги тоҷик. Донишнома / Муаллиф-мураттиб Ёрмуҳаммади Сучонӣ. — Душанбе, 2016. — 863 с.

[[Гурӯҳ:Оҳангсозони Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Мутрибони Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Сарояндагони Тоҷикистон]]</text>
      <sha1>rxqbotj8w6bvktqzck8dsk1nlilh2il</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1479668</id>
      <parentid>1479666</parentid>
      <timestamp>2026-07-09T10:30:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VASHGIRD</username>
        <id>8035</id>
      </contributor>
      <origin>1479668</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4980" sha1="ofm3w2rvyn89w0aqn4ktkchxu42g4qm" xml:space="preserve">{{Мусиқидон
 |замина               = non_performing_personnel
 |ном                  = Қиматшо Шоискандаров
 |номи аслӣ            = 
 |тасвир               = 
 |бар                  = 
 |тавсифи тасвир       = 
 |ном ҳангоми таваллуд = Қиматшо Шоискандаров
 |номи пурра           = 
 |таърихи таваллуд     = 02.10.1941
 |зодгоҳ               = {{Зодгоҳ|Бидиз|ноҳияи Роштқалъа}}, [[ВМКБ]], [[ҶШС Тоҷикистон]]
 |таърихи даргузашт    = 01.02.1978
 |маҳалли даргузашт    = {{МаҳаллиМарг|Хоруғ}}, [[ВМКБ]], [[ҶШС Тоҷикистон]]
 |солҳои фаъолият      = 1958—1978
 |кишвар               = {{парчамбандӣ|ИҶШС}}
 |касб                 = [[оҳангсоз]], [[навозанда]], [[сароянда]]
 |навъи садо           = 
 |асбоб                = асбобҳои миллии мусиқӣ
 |сабк                 = мусиқии халқӣ, мусиқии театрӣ
 |номи мустаъор        = 
 |гурӯҳ                = 
 |ҳамкорӣ              = Майсара Дилдорова, Сафарбегим Тошхӯҷаева, С. Абдумамадов
 |ношир                = 
 |ҷоизаҳо              = [[Корманди шоистаи маданияти Тоҷикистон]] (1975) &lt;br&gt; Медали «Барои меҳнати шоён»
 |викианбор            = 
 |викитека             = 
 |вебгоҳ               = 
}}
'''Қиматшо Шоискандаров''' ([[2 октябр]]и [[1941]], деҳаи Бидиз, [[ноҳияи Роштқалъа]], ВМКБ — [[1 феврал]]и [[1978]], [[Хоруғ]], ВМКБ) — [[оҳангсоз]], [[навозанда]] ва сарояндаи тоҷик. [[Корманди шоистаи маданияти Тоҷикистон]] (1975).

== Зиндагинома ==
Қиматшо Шоискандаров 2 октябри соли 1941 дар деҳаи Бидизи ноҳияи Роштқалъаи Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшон ба дунё омадааст. Аз ягон мактаби махсуси ҳунарӣ нагузашта, тариқи худомӯзӣ навохтани асбобҳои миллии мусиқиро аз худ кард. Аз синни 17-солагӣ дар Театри мусиқӣ-мазҳакаи шаҳри Хоруғ ба сифати мутриб ва сароянда корро оғоз намудааст.

== Эҷодиёт ==
Шоискандаров ба унвони оҳангсози театр ба бисёр намоишномаҳои саҳнавӣ мусиқӣ эҷод кардааст, ки муҳимтаринашон инҳоянд:
* «Ақида»
* «Фарҳод дар Норак»
* «Шабҳои фироқ»
* «Ҷон модаракон»
* «Ҳуррият»
* «Орзу»
* «Ҳалокати одат»
* «Байрақи мактаб»
* «Шермардҳо»
* «Се хушдор»
* «Шарори дилро бубахш»

Адои фаъолият ба ҳайси оҳангсоз ба ӯ муваффақияти бештар овард. Ӯ муаллифи қариб ҳафтод оҳангу суруд аст, ки овозхонони шинохтаи тоҷик, амсоли [[Майсара Дилдорова]], [[Сафарбегим Тошхӯҷаева]], С. Абдумамадов ва дигарон иҷро кардаанд.

=== Сурудҳои машҳур ===
* «Ҷилваҳои Дарвоз»
* «Сезарб»
* «Нолаи булбул»
* «Духтари зебо»
* «Хушрӯй Тоҷикистон»
* «Боқист»
* «Дӯст медорам туро»
* «Суруди дӯстӣ»
* «Ёр дар бар буд»
* «Чаро рафтӣ»
* «Духтари зебо гузашт»
* «Моҳи Шуғнонам»
* «Боғбони гул»
* «Эй ситораҳо»
* «Мӯ ба мӯ»
* «Бе ёр натвонам нишаст»
* «Тӯёна»
* «Хушрӯст модарам»
* «Дунё ғанимат аст»

== Ҷоизаҳо==
* [[Корманди шоистаи маданияти Тоҷикистон]] (1975);
* Медали «Барои меҳнати шоён»;
* Грамотаи Фахрии Президиуми Совети Олии Тоҷикистон.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* Арбобони фарҳанги тоҷик. Донишнома / Муаллиф-мураттиб Ёрмуҳаммади Сучонӣ. — Душанбе, 2016. — 863 с.

[[Гурӯҳ:Оҳангсозони Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Мутрибони Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Сарояндагони Тоҷикистон]]</text>
      <sha1>ofm3w2rvyn89w0aqn4ktkchxu42g4qm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Қиматшоҳ Шоҳискандаров</title>
    <ns>0</ns>
    <id>332568</id>
    <redirect title="Қиматшо Шоискандаров" />
    <revision>
      <id>1479664</id>
      <timestamp>2026-07-09T10:24:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VASHGIRD</username>
        <id>8035</id>
      </contributor>
      <comment>VASHGIRD moved page [[Қиматшоҳ Шоҳискандаров]] to [[Қиматшо Шоискандаров]]</comment>
      <origin>1479664</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="57" sha1="khhftayh4pzju0x5ky4e4pkq8nw6vu8" xml:space="preserve">#равона [[Қиматшо Шоискандаров]]</text>
      <sha1>khhftayh4pzju0x5ky4e4pkq8nw6vu8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Корманди шоистаи маданияти Тоҷикистон</title>
    <ns>0</ns>
    <id>332569</id>
    <redirect title="Корманди шоистаи Тоҷикистон" />
    <revision>
      <id>1479667</id>
      <timestamp>2026-07-09T10:30:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VASHGIRD</username>
        <id>8035</id>
      </contributor>
      <comment>Тағйири масир ба [[Корманди шоистаи Тоҷикистон]]</comment>
      <origin>1479667</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="70" sha1="tf2ws5rp1ighrurtiqshlbkcqx7zw6c" xml:space="preserve">#равона [[Корманди шоистаи Тоҷикистон]]</text>
      <sha1>tf2ws5rp1ighrurtiqshlbkcqx7zw6c</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Алоуддавла Кокуя</title>
    <ns>0</ns>
    <id>332570</id>
    <redirect title="Алоуддавла Душманзиёр" />
    <revision>
      <id>1479672</id>
      <timestamp>2026-07-09T10:46:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VASHGIRD</username>
        <id>8035</id>
      </contributor>
      <comment>Тағйири масир ба [[Алоуддавла Душманзиёр]]</comment>
      <origin>1479672</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="59" sha1="g5zun81m3784ytge5ye8k4gdcs47nw5" xml:space="preserve">#равона [[Алоуддавла Душманзиёр]]</text>
      <sha1>g5zun81m3784ytge5ye8k4gdcs47nw5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ибни Абиусайбиа</title>
    <ns>0</ns>
    <id>332571</id>
    <redirect title="Ибни Абиусайбиъа" />
    <revision>
      <id>1479673</id>
      <timestamp>2026-07-09T10:46:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VASHGIRD</username>
        <id>8035</id>
      </contributor>
      <comment>Тағйири масир ба [[Ибни Абиусайбиъа]]</comment>
      <origin>1479673</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="49" sha1="6zfc0k5gyfq9iyir41exwh9rkqmlkwy" xml:space="preserve">#равона [[Ибни Абиусайбиъа]]</text>
      <sha1>6zfc0k5gyfq9iyir41exwh9rkqmlkwy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Порсии сара</title>
    <ns>0</ns>
    <id>332572</id>
    <revision>
      <id>1479676</id>
      <timestamp>2026-07-09T10:55:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VASHGIRD</username>
        <id>8035</id>
      </contributor>
      <comment>Саҳифаи нав: '''Порсии сара''' ({{lang|fa|پارسی سره}}) ё форсии сара ({{lang|fa|فارسی سره}}) — гунае аз [[забони форсӣ]] аст, ки вожагони нофорсӣ надорад ё дорои ҳадди ақал (камина)-е аз онҳост. Ба шевае, ки гароиш ба корбурди форсии холис дорад, '''сарагӯӣ''' ва '''саранависӣ''', ё '''порсигӯӣ''' в...</comment>
      <origin>1479676</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24811" sha1="sb73pex612203ryx7grr2nnbpqbf8jv" xml:space="preserve">'''Порсии сара''' ({{lang|fa|پارسی سره}}) ё форсии сара ({{lang|fa|فارسی سره}}) — гунае аз [[забони форсӣ]] аст, ки вожагони нофорсӣ надорад ё дорои ҳадди ақал (камина)-е аз онҳост. Ба шевае, ки гароиш ба корбурди форсии холис дорад, '''сарагӯӣ''' ва '''саранависӣ''', ё '''порсигӯӣ''' ва '''порсинависӣ''' мегӯянд.&lt;ref&gt;{{cite web|author=ناخدا|url=http://parsianjoman.org/?p=879|title=اندر چرایی سَره‌گویی و سَره‌نویسی|website=پارسی‌انجمن|date=2014-03-25|accessdate=2024-02-09|lang=fa}}&lt;/ref&gt;

[[Забони форсӣ|Забони форсии]] кунунӣ бозмондаи забони куҳне аст, ки дар дарозии таърих, вожагони бисёре аз забонҳои дигар [[воми вожа|вом]] гирифта ва бисёре аз вожагонаш фаромӯш шудаанд; аз ин рӯ бахши бузурге аз [[дастури забони форсӣ|дастури забони форсии]] кунунӣ ва вожагони он, реша дар забонҳои [[забони форсии миёна|форсии миёна]] (паҳлавӣ) ва [[забони форсии бостон|форсии бостон]] дорад.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/452817/Persian-language|title=Persian language|website=Encyclopædia Britannica|lang=en|accessdate=2011-06-11}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|author=Jazayery, M. A|url=http://www.encyclopedia.com/topic/Persian_language.aspx|title=Persian language|publisher=Encyclopedia of the Modern Middle East and North Africa|year=2004|lang=en|accessdate=2011-06-11|quote=Persian has changed little in the last thousand years or so: a person who knows Persian can understand tenth-century Persian}}&lt;/ref&gt;

Дар чанд ҳазор соли гузашта, забони форсӣ дучори дигаргуниҳои бисёре будааст, ки аз иллатҳои он ҳузури қавмҳои гуногун, пайванди наздик бо мардуми кишварҳои дигар бармеояд, ки این амр аз густариши [[Эрон]], тохтутозҳо ба Эрон аз сӯи [[Юнон]] то [[Ҳиндустон]], [[ҳамлаи арабҳо به Эران|чирагии арабҳо]] ва [[ҳамлаи муғул ба Эрон]] будааст.

Ин дигаргуниҳои таърихӣ дар Эрон, заминасози дигаргуниҳои сиёсӣ ва фарҳангӣ шуда ва пайрави он бо дигаргуниҳои забонӣ, забони форсӣ фарозу фурудҳои фаровонеро чашидааст. Дар паси ин дигаргуниҳо, ҳамеша دو гурӯҳи рӯёруи ҳам будаанд: гурӯҳе, ки форсиро бартарӣ медоданд ва гароиш ба порсинависӣ доштанд ва дувум, гурӯҳе, ки гароиш ба забонҳои дигар доштаанд. Ин гароиш метавонист ба [[забони арабӣ]], [[забони франсавӣ|франсавӣ]] ё [[забони англисӣ|англисӣ]] буда бошад. Дар оғози пайдоиши забони форсии дарӣ, ин гурӯҳ ба забони арабӣ гароиш доштанд ва имрӯз дар ҷомаи пуштибонӣ аз [[забонҳои Аврупо|забонҳои аврупоӣ]] чеҳра менамоянд.&lt;ref&gt;{{cite web|author=سعید جعفری|url=https://www.jafarisaeed.ir/سپیده-دم-سره‌نویسی/|title=سپیده دم سره‌نویسی|date=2022-10-08|accessdate=2026-07-09|lang=fa}}&lt;/ref&gt;

== Даврони пеш аз ислом ==
Гузиниш ва сохтани истилоҳ барои мафҳумҳои зарурӣ дар Эрон пешинаи дуру дарозе дорад ва дастикам ба рӯзгори Сосониён бозмегардад. Навиштаҳои бозмондаро метавон ба се даста тақсим кард: навиштаҳои [[забони форсии миёна|форсии миёна]], навиштаҳои [[забони форсии классикӣ|форсии дарӣ]] (классикӣ) ва навиштаҳои форсии naвин. Забони форсии миёна, ки ба бовари бисёре аз коршиносон дунбола ва рухи дигаргунёфтаи забони форсии бостон аст, дар замони Сосониён забони расмии Эрон буда ва ҳамаи навиштаҳо ба ин забон навишта мешуд. Ба фармони [[Ардшери Бобакон|Ардшер]] ва писараш [[Шопури I|Шопур]], китобҳои Доротеус, [[Ҳермес]] ва [[Батламиус]] (Птолемей) ва китобҳои дигари юнонӣ ба форсии миёна тарҷума шуд. Тарҷумаи бештари асарҳои фалсафӣ ба гумони зиёд, дар давраи [[Хусрави Анӯшервон]] ва аз [[забони сурёни|забони сурёнӣ]] рух дод. Чунин кунишҳои илмӣ, донишмандони эрониро вомедошт, то даст ба вожагузинӣ نیز бизананд, ки чанд намунаи онҳо дар зер меояд:
* Gēhān ī kōdak (Кайҳони кӯчак) = micros kosmos (олами хурд)
* Xrad dōsagīh (Хираддӯстӣ) = фалсафа = Philosophia
* Zamīg paymānīh (Заминпаймоӣ, заминсанҷӣ) = ҳандаса = Geometria.&lt;ref&gt;{{книга|title=اصول و ضوابط واژه‌گزینی، همراه با شرح و توضیحات|author=فرهنگستان زبان و ادب فارسی|year=1398|publisher=نشر آثار، فرهنگستان زبان و ادب فارسی|isbn=978-600-8735-61-8|pages=118}}&lt;/ref&gt;

== Замони оғозии пас аз ислом ==
Забони форсӣ, аз оғози чирагии фарҳанг ва забони арабӣ, ҳамеша бо мушкили вожагони андарлозим ва мувофиқону мухолифон рӯбарӯ будааст. Дар оғози рӯёруии забони форсӣ ва арабӣ, дар миёни форсизабонон ду гароиш вуҷуд дошт: гурӯҳе форсигаро буданд ва гурӯҳе арабигаро. Форсигароён, ки [[Ибни Сино]], [[Ҷӯзҷонӣ]], [[Носири Хусрав]] ва Афзалуддини Кошонӣ аз барҷастагони онон буданд, бар ин бовар буданд, ки бояд барои вожаҳои арабӣ ва юнонӣ баробарҳои форсӣ баргузид. Дар баробар, арабигароён буданд, ки боварманд ба вомгирӣ аз забони арабӣ буданд. Дар он замон ин гароиш чирагӣ ёфт ва форсӣ барои чанд садсола ба вомгирии густарда аз забони арабӣ пардохт. Ин гароиш боиси он шуд, ки форсизабонон ба вомгирӣ хӯ бигиранд ва ин шева ба ҳукми одат дарояд. Ин одат ҳанӯз ҳам побарҷост.&lt;ref&gt;{{cite web|author=طباطبایی، سید علاءالدین|title=ضرورت و موانع واژه‌سازی|website=مجله نشر دانش|date=1380|volume=18|number=1|pages=28-33|lang=fa}}&lt;/ref&gt;

Агар кӯшиши касоне чун [[Фирдавсӣ]] набуд, бими он мерафт, ки форсӣ, ин забони [[забонҳои ҳиндуаврупоӣ|ҳиндуаврупоӣ]] аз миён биравад. Нишонаҳое аз ин гуна навиштаҳоро метавон дар бархе аз шоҳкорҳои порсӣ ёфт, ки дар онҳо нишонаҳои сарагароӣ ошкоро дида мешавад. «[[Шоҳнома]]»-и Фирдавсӣ намунаи ҳувайдое аз гароиши саранависона аст. Фирдавсӣ ба бовари бисёре аз донишмандон, огоҳона аз вожаҳои вомӣ парҳез карда ва кӯшидааст аз вожаҳои бегона баҳра наҷӯяд. Эдвард Браун дар ин бора мегӯяд: «Аз сӯи дигар, санҷиш миёни Шоҳнома ва дигар сарояндагоне, ки дар این рӯзгор мезистаанд ва бо Фирдавсӣ ҳамрӯзгоранд, нишон медиҳاد, ки шумури вожаҳои вомии Шоҳнома бисёр камтар аз девонҳои дигар аст. Метавон Шоҳномаро бо девони Манучеҳрӣ, Унсурӣ ё ҳар сарояндаи дигаре санҷид. Аз ин санҷишгарӣ ба хубӣ дарёфтанӣ аст, ки Фирдавсӣ огоҳона ва худхоста, аз ба кор бурдани вожаҳои бегона худдорӣ кардааст.&lt;ref&gt;{{книга|title=تاریخ ادبیات ایران|author=ادوارد برون|pages=210}}&lt;/ref&gt; Фирдавсӣ кӯшиши бисёр карда, ки то ҷои мумкин, вожаҳои арабиро дар Шоҳнома ба кор набандад.&lt;ref&gt;{{книга|title=تاریخ ادبیات ایران|author=ادوارد برون|pages=210}}&lt;/ref&gt;» Дар бораи пешгуфтори «Шоҳномаи Абумансурӣ» бир дидгоҳи [[Маликушшуаро Баҳор]] он аст, ки гӯё нигоранда огоҳона ва худхостона аз овардани вожагони арабӣ худдорӣ кардааст.&lt;ref&gt;{{книга|title=سبک‌شناسی|author=ملک‌الشعرای بهار|volume=1|pages=265}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|author=سعید جعفری|url=https://www.jafarisaeed.ir/سپیده-دم-سره‌نویسی/|title=سپیده دم سره‌نویسی|date=2022-10-08|accessdate=2026-07-09|lang=fa}}&lt;/ref&gt;

Бархе аз нахустин китобҳое, ки дар авохири [[садаи IV ҳиҷрӣ]] ба забони форсии дарӣ навишта шуданд, донишкитобҳо буданд ва дар садаи панҷум китобҳои илмии бисёре ба забони форсӣ навишта шуда буд. Ибни Сино ва [[Абӯрайҳони Берунӣ]] китобҳое ба забони форсӣ навиштанд, ки дар онҳо вожаҳои илмии форсии бисёре сохта шудааст. Аз онҳо метавон [[Донишномаи Алоӣ]]-и Ибни Синоро ном бурд.

== Саранагорӣ дар даврони муосир ==
Аз садаи сездаҳуми ҳиҷрӣ, ҷунбише дар Эрон оғоз шуд, ки полоиши форсиро аз вожагон, истилоҳҳо ва таъбирҳои бегона, бавижа арабӣ лозим мешумурд. Ин ҷунбиш аз замони подшоҳии Носируддиншоҳ (1264—1313 қ.) оғоз шуд ва пас аз чанде ба рехти ҷунбише даромад, ки то андозае, бар огоҳиҳои таърихнигорона ва миллатгароӣ устувор буд. Саранависӣ дар садаи сездаҳуми ҳиҷрӣ ба дунболи соданависӣ падид омад, ки вокунише дар баробари насри сохтагӣ ва душвори он рӯзгор буд.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.jafarisaeed.ir/سپیده-دم-سره‌نویسی/|title=نسخه آرشیو شده|archive-date=2022-10-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20221008112733/https://www.jafarisaeed.ir/%D8%B3%D9%BE%DB%8C%D8%AF%D9%87-%D8%AF%D9%85-%D8%B3%D8%B1%D9%87%E2%80%8C%D9%86%D9%88%DB%8C%D8%B3%DB%8C/|dead-url=yes}}&lt;/ref&gt;

Дар замони навин, дар оғози роҳ, замое ки бархе аз нахустин омӯзгорони омӯзишгоҳи [[Дорулфунун]] дастбакори нигориши китобҳои илмии форсӣ шуданд, ҳар ҷо ба истилоҳи илмӣ ё фанни тозае, ки дар донишҳои пешин намуд надошт бармехӯрданд, онро ба арабӣ бармегардонданд ё асли франсавиро ба кор мебурданд.&lt;ref name=&quot;ReferenceB&quot;&gt;{{cite web|author=رضا صادقی‌مهر|title=تجربه‌های زبان فارسی در علم، مجموعه مقالات سمینار زبان فارسی، زبان علم|publisher=مرکز نشر دانشگاهی|date=1372|location=تهران|edition=اول}}&lt;/ref&gt;

Аз нахустин касоне, ки дар давраи муосир даст ба саранависӣ зад, Ҷалолуддин Мирзои Қоҷор (фарзанди Фатҳалӣ Шоҳ) буд. Вай китоби таърихнигории худ, ки «[[Номаи Хусравон]]» ном дошт ва асаре сеҷилдӣ дар таърихи умумии Эران аст, дар фосилаи миёни солҳои 1285 то 1288 ҳиҷрии қамарӣ нигошт. Вай ин китобро ба форсии сара навишт.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://fa.wikibooks.org/wiki/ویکی‌کتاب:سره‌نویسی|title=ویکی‌کتاب:سره‌نویسی|publisher=ویکی‌کتاب|accessdate=2026-07-09}}&lt;/ref&gt; Вале дар солҳои оғозини садаи бистуми мелодӣ кӯшишҳои бисёре барои вазъи истилоҳҳои нав ва вожаҳои илмии форсӣ оғоз шуд,&lt;ref&gt;{{cite web|author=جعفر مهرداد|title=تطور زبان فارسی در آموزش فیزیک|website=فصل‌نامه رشد آموزش فیزیک|number=30 و 31|date=1371}}&lt;/ref&gt; афрод ва гурӯҳҳои ҷудогонае дастбакори вожагузинӣ шудаند ва муодилҳои бисёре барои вожаҳои илмӣ вазъ карданд. Дар соли 1311 хуршедӣ, дар як анҷуман барои вожагузинии илмӣ ба сарпарастии доктори Исо Сиддиқ ва зери назари доктор Ҳусейни Гулгулоб ва доктор [[Маҳмуди Ҳисобӣ]] бино ниҳода шуд, ки баробарҳое барои 3000 истилоҳи илмӣ вазъ кард.&lt;ref name=&quot;ReferenceB&quot;/&gt;

Пешниҳоди полоиши забони форсӣ аз арабӣ дар нимаи дувуми [[садаи XIX]] ба дасти гурӯҳи кӯчаке аз рӯшанфикрони миллигаро оғоз шуд. Нахустин талоши соزмонёфта барои ёфтани вожагони форسӣ барои вожаҳои фаннии нав, дар остонаи [[Инқилоби машрутияти Эрон|Инқилоби машрутият]] рӯй дод ва ба шаклгирии «Маҷлиси академӣ» анҷомид, ки дар соли 1282 ш. (1903 м.) нишастҳои моҳона барпо мекард.&lt;ref&gt;{{книга|title=از صبا تا نیما: تاریخ 150 سال ادب فارسی|author=آرین‌پور، یحیی|publisher=کتاب‌های جیبی|year=1350|location=تهران|pages=جلد سوم، ص 16|isbn=964-401-007-8}}&lt;/ref&gt;

== Фарҳангистони забони Эрон ==
Талошҳо барои корбурди вожаҳои форсӣ пас аз дидори [[Ризошоҳ]] аз [[Туркия]] дар соли 1313 хуршедӣ (1934 мелодӣ) ба авҷи худ расид ва таҳти таъсири лоиҳаи мушобеҳ аз сӯи [[Мустафо Камол Отатурк|Отатурк]] қарор гирифт. Дар чунин шароите буд, ки «Фарҳангистони Эрон» (Фарҳангистони аввал) дар соли 1314 хуршедӣ bo ташаббуси [[Муҳаммадалӣ Фурӯғӣ]] (нахуствазири Эрон) бунёдгузорӣ шуд ва ҳадафаш ҷойгузинии вожагони форсӣ ба ҷои арабӣ بود.&lt;ref&gt;{{книга|title=جنبش ملّی ادبی|author=تقی‌زاده، حسن|publisher=ارمغان|year=1321|pages=شمارهٔ 22}}&lt;/ref&gt;

Дар ҷараёни навсозии Эрон дар даврони Ризошоҳи Паҳлавӣ, Фарҳангистони Эрон барои ҳамоҳанг кардани кори вожасозӣ ташкил шуд, ки муҳимтарин дастоварди он сохти вожаҳое ҷойгузин барои вожаҳои бегона буд, ки имрӯз бисёре аз онҳо дар гуфтор ва навиштари эрониён ва форсизабонон ба кор мераванд, монанди вожагони **Донишгоҳ** (ба ҷои «university»), **Шаҳрдорӣ** (ба ҷои вожаи арабии «баладия») ва **Ҳавопаймо** (ба ҷои вожаи арабии «тайёра»).

Фарҳангистони аввал дар ҷараёни шаш соли такопӯи худ то соли 1320 хуршедӣ беш аз 3500 вожа, аз ҷумла номи маконҳои ҷуғрофиро табдил кард.&lt;ref&gt;{{книга|title=فرهنگستان و تغییر اسامی جغرافیایی در ایران|author=بیات، کاوه|publisher=نشر دانش|year=1370|pages=شمارهٔ 11، ص 172- 184}}&lt;/ref&gt;

Фарҳангистони дувуми забон дар соли 1349 х. ба раёсати Содиқи Киё дубора кори худро оғоз кард ва то замони [[Инқилоби Эрон|Инқилоби соли 1357]], 1470 вожаи фанниро гирдоварӣ ва тасвиб намуд. Аз соли 1357 то кунун (дар даврони Фарҳангистони севум) беш аз 35 ҳазор баробари форсӣ барои вожаҳои бегона ба тасвиб расид, ки дар чандин дафтар ба чоп расидаанд.&lt;ref&gt;{{cite web|title=هم‌اندیشی انجمن‌های علمی و برون‌سپاری واژه‌گزینی|website=فرهنگستان زبان فارسی|url=http://www.persianacademy.ir/fa/X090990.aspx|archive-date=2012-03-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20120309072639/http://www.persianacademy.ir/fa/X090990.aspx|date=1390-09-12}}&lt;/ref&gt;

== Дидгоҳҳо дар бораи саранависӣ ==
Саранависӣ ва сарагароӣ, ҳамвора мувофиқон ва мухолифони худро дошта ва дорад:

=== Дидгоҳи мувофиқон ===
Мувофиқони саранависӣ бар ин боваранд, ки ҳаمین сарагароӣ аст, ки монеъ аз нобудии забони форсӣ дар даврони пас аз тозиши қавмҳои бегона шудааст.
* [[Мирҷалолуддин Каззозӣ]] аз пешравони сарагароӣ бар ин бовар аст: «Яке аз ҳадафҳои сарагӯӣ ва саранависӣ ин аст, ки аз зиёнҳое, ки вожагони бегона ба сохтори овоӣ ва гӯшнавози забони форсӣ, ва ҳамчунин расоӣ, пухтагӣ ва устувории он ворид мекунаند, ҷлавгирӣ кунем».
* [[Фарида Розӣ]] нависандаи [[Фарҳанги вожаҳои форсии сара (китоб)|Фарҳанги вожаҳои форсии сара]] бар ин бовар аст, ки сохтори забони форсӣ пайвандӣ (илсоқӣ) аст ва метавоن бо он вожаҳои ҷадиди бисёре сохт ва ин кор забонро содатар ва омӯзиши онро осонтар мекунад.&lt;ref name=&quot;aftab&quot;&gt;{{cite web|title=موافقان و مخالفان از سره گرایی زبانی گفتند|url=http://www.aftabir.com/news/view/2009/jan/14/c5c1231936465_art_culture_literature_verse_language.php/موافقان-و-مخالفان-از-سره-گرایی-زبانی-گفتند|website=آفتاب|date=1387-10-25|lang=fa}}&lt;/ref&gt;

=== Дидгоҳи мухолифон ===
Мухолифони холиссозии забон муътақиданд, ки ҳеҷ забоне — ҷуз забонҳои ибтидоӣ — холис нест. Кӯшиш барои холис кардани пӯраи забон (ки амалан мумкин нест), боис ба маҳдуд шудан ва заъиф гаштани он мегардад.
* [[Дориуш Ошурӣ]] мегӯяд: «Ин нукта дуруст аст, ки забони сара, яъне забоне, ки ҳеҷ омехтагӣ бо вожаҳои забони дигар надошта бошад, забоне аст тангмайдон. Форсӣ ва арабӣ мебоист бо якдигар робита ва додуситад дошта бошанд… Мушкили асосӣ он аст, ки барои омӯхтани забони навиштории форсӣ бояд ду дастури забони ҷудогонаро омӯхт».&lt;ref&gt;{{книга|title=بازاندیشی زبان فارسی (ده مقاله)|author=آشوری، داریوش|year=1375|publisher=نشر مرکز|location=تهران}}&lt;/ref&gt;
* [[Парвиز Нотили Хонларӣ]] менависад: «Санги луғату забонро ба сина задан ва ба ҷои калимае маъмулу мутадовул, ки эҳтимол дорад асли арабӣ дошта бошад, лафзи сохтагӣ ва ғолибан нодуруст аз худ даровардан, кори осоне аст ва аз ҳар шогирди мактабие сохта аст…»&lt;ref&gt;{{книга|title=نمونه‌هایی از نثر فصیح فارسی معاصر|author=خانلری، پرویز ناتل|year=1347|publisher=زوار|location=تهران|pages=293}}&lt;/ref&gt;
* [[Алиакбар Деҳхудо]] ниz бо тундравӣ дар холиссозии забон мухолиф буд ва менавишт: «Ҳар кас бигӯяд забони форсӣ باید خالص باشد، اول در قیافهٔ او تفرس و نظر باید کرد. اگر آثار حُمق و گولی پیداست جای ترحم است و اگر پیدا نیست، بی‌هیچ شک و شبهه مزدور دشمنان ملیت و قومیت است».&lt;ref&gt;{{книга|title=لغت‌نامه|author=دهخدا، علی‌اکبر|year=1377|publisher=دانشگاه تهران|location=تهران|volume=اول (مقدمه)}}&lt;/ref&gt;
* [[Муҳаммадтақӣ Баҳор]] низ дар китоби «[[Сабкшиносӣ]]» саранависиро инҳирофе дар насри форсӣ дониста ва онро накӯҳиш кардааст.&lt;ref&gt;{{книга|title=سبک‌شناسی|author=بهار، محمدتقی|year=1355|publisher=انتشارات امیرکبیر|volume=سوم|location=تهران|pages=292}}&lt;/ref&gt;

== Нигаред низ ==
* [[Фарҳанги вожаҳои форсии сара]]
* [[Арабӣ дар форсӣ]]
* [[Сарагароии забонӣ]]

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* Оринпур, Яҳё. ''«Аз Сабо то Нимо: таърихи 150 соли адаби форсӣ»''. Теҳрон, 1350.
* Фарҳангистони забони форсӣ. ''«Усул ва завобити вожагузинӣ»''. Теҳрон, 1398.

== Пайвандҳо ==
* [http://www.bbc.co.uk/persian/iran/2012/03/120310_l44_kasravi_persian_language.shtml Кӯшишҳои Касравӣ дар пиростани забони форсӣ] — BBC

{{ПБ}}

[[Гурӯҳ:Забони форсӣ]]
[[Гурӯҳ:Полоиши забон]]</text>
      <sha1>sb73pex612203ryx7grr2nnbpqbf8jv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1479677</id>
      <parentid>1479676</parentid>
      <timestamp>2026-07-09T10:55:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VASHGIRD</username>
        <id>8035</id>
      </contributor>
      <origin>1479677</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24817" sha1="kppsfze5h9sff5h7nfetm2uub95jwj2" xml:space="preserve">'''Порсии сара''' ({{lang-fa|پارسی سره}}) ё '''форсии сара''' ({{lang-fa|فارسی سره}}) — гунае аз [[забони форсӣ]] аст, ки вожагони нофорсӣ надорад ё дорои ҳадди ақал (камина)-е аз онҳост. Ба шевае, ки гароиш ба корбурди форсии холис дорад, '''сарагӯӣ''' ва '''саранависӣ''', ё '''порсигӯӣ''' ва '''порсинависӣ''' мегӯянд.&lt;ref&gt;{{cite web|author=ناخدا|url=http://parsianjoman.org/?p=879|title=اندر چرایی سَره‌گویی و سَره‌نویسی|website=پارسی‌انجمن|date=2014-03-25|accessdate=2024-02-09|lang=fa}}&lt;/ref&gt;

[[Забони форсӣ|Забони форсии]] кунунӣ бозмондаи забони куҳне аст, ки дар дарозии таърих, вожагони бисёре аз забонҳои дигар [[воми вожа|вом]] гирифта ва бисёре аз вожагонаш фаромӯш шудаанд; аз ин рӯ бахши бузурге аз [[дастури забони форсӣ|дастури забони форсии]] кунунӣ ва вожагони он, реша дар забонҳои [[забони форсии миёна|форсии миёна]] (паҳлавӣ) ва [[забони форсии бостон|форсии бостон]] дорад.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/452817/Persian-language|title=Persian language|website=Encyclopædia Britannica|lang=en|accessdate=2011-06-11}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|author=Jazayery, M. A|url=http://www.encyclopedia.com/topic/Persian_language.aspx|title=Persian language|publisher=Encyclopedia of the Modern Middle East and North Africa|year=2004|lang=en|accessdate=2011-06-11|quote=Persian has changed little in the last thousand years or so: a person who knows Persian can understand tenth-century Persian}}&lt;/ref&gt;

Дар чанд ҳазор соли гузашта, забони форсӣ дучори дигаргуниҳои бисёре будааст, ки аз иллатҳои он ҳузури қавмҳои гуногун, пайванди наздик бо мардуми кишварҳои дигар бармеояд, ки این амр аз густариши [[Эрон]], тохтутозҳо ба Эрон аз сӯи [[Юнон]] то [[Ҳиндустон]], [[ҳамлаи арабҳо به Эران|чирагии арабҳо]] ва [[ҳамлаи муғул ба Эрон]] будааст.

Ин дигаргуниҳои таърихӣ дар Эрон, заминасози дигаргуниҳои сиёсӣ ва фарҳангӣ шуда ва пайрави он бо дигаргуниҳои забонӣ, забони форсӣ фарозу фурудҳои фаровонеро чашидааст. Дар паси ин дигаргуниҳо, ҳамеша دو гурӯҳи рӯёруи ҳам будаанд: гурӯҳе, ки форсиро бартарӣ медоданд ва гароиш ба порсинависӣ доштанд ва дувум, гурӯҳе, ки гароиш ба забонҳои дигар доштаанд. Ин гароиш метавонист ба [[забони арабӣ]], [[забони франсавӣ|франсавӣ]] ё [[забони англисӣ|англисӣ]] буда бошад. Дар оғози пайдоиши забони форсии дарӣ, ин гурӯҳ ба забони арабӣ гароиш доштанд ва имрӯз дар ҷомаи пуштибонӣ аз [[забонҳои Аврупо|забонҳои аврупоӣ]] чеҳра менамоянд.&lt;ref&gt;{{cite web|author=سعید جعفری|url=https://www.jafarisaeed.ir/سپیده-دم-سره‌نویسی/|title=سپیده دم سره‌نویسی|date=2022-10-08|accessdate=2026-07-09|lang=fa}}&lt;/ref&gt;

== Даврони пеш аз ислом ==
Гузиниш ва сохтани истилоҳ барои мафҳумҳои зарурӣ дар Эрон пешинаи дуру дарозе дорад ва дастикам ба рӯзгори Сосониён бозмегардад. Навиштаҳои бозмондаро метавон ба се даста тақсим кард: навиштаҳои [[забони форсии миёна|форсии миёна]], навиштаҳои [[забони форсии классикӣ|форсии дарӣ]] (классикӣ) ва навиштаҳои форсии naвин. Забони форсии миёна, ки ба бовари бисёре аз коршиносон дунбола ва рухи дигаргунёфтаи забони форсии бостон аст, дар замони Сосониён забони расмии Эрон буда ва ҳамаи навиштаҳо ба ин забон навишта мешуд. Ба фармони [[Ардшери Бобакон|Ардшер]] ва писараш [[Шопури I|Шопур]], китобҳои Доротеус, [[Ҳермес]] ва [[Батламиус]] (Птолемей) ва китобҳои дигари юнонӣ ба форсии миёна тарҷума шуд. Тарҷумаи бештари асарҳои фалсафӣ ба гумони зиёд, дар давраи [[Хусрави Анӯшервон]] ва аз [[забони сурёни|забони сурёнӣ]] рух дод. Чунин кунишҳои илмӣ, донишмандони эрониро вомедошт, то даст ба вожагузинӣ نیز бизананд, ки чанд намунаи онҳо дар зер меояд:
* Gēhān ī kōdak (Кайҳони кӯчак) = micros kosmos (олами хурд)
* Xrad dōsagīh (Хираддӯстӣ) = фалсафа = Philosophia
* Zamīg paymānīh (Заминпаймоӣ, заминсанҷӣ) = ҳандаса = Geometria.&lt;ref&gt;{{книга|title=اصول و ضوابط واژه‌گزینی، همراه با شرح و توضیحات|author=فرهنگستان زبان و ادب فارسی|year=1398|publisher=نشر آثار، فرهنگستان زبان و ادب فارسی|isbn=978-600-8735-61-8|pages=118}}&lt;/ref&gt;

== Замони оғозии пас аз ислом ==
Забони форсӣ, аз оғози чирагии фарҳанг ва забони арабӣ, ҳамеша бо мушкили вожагони андарлозим ва мувофиқону мухолифон рӯбарӯ будааст. Дар оғози рӯёруии забони форсӣ ва арабӣ, дар миёни форсизабонон ду гароиш вуҷуд дошт: гурӯҳе форсигаро буданд ва гурӯҳе арабигаро. Форсигароён, ки [[Ибни Сино]], [[Ҷӯзҷонӣ]], [[Носири Хусрав]] ва Афзалуддини Кошонӣ аз барҷастагони онон буданд, бар ин бовар буданд, ки бояд барои вожаҳои арабӣ ва юнонӣ баробарҳои форсӣ баргузид. Дар баробар, арабигароён буданд, ки боварманд ба вомгирӣ аз забони арабӣ буданд. Дар он замон ин гароиш чирагӣ ёфт ва форсӣ барои чанд садсола ба вомгирии густарда аз забони арабӣ пардохт. Ин гароиш боиси он шуд, ки форсизабонон ба вомгирӣ хӯ бигиранд ва ин шева ба ҳукми одат дарояд. Ин одат ҳанӯз ҳам побарҷост.&lt;ref&gt;{{cite web|author=طباطبایی، سید علاءالدین|title=ضرورت و موانع واژه‌سازی|website=مجله نشر دانش|date=1380|volume=18|number=1|pages=28-33|lang=fa}}&lt;/ref&gt;

Агар кӯшиши касоне чун [[Фирдавсӣ]] набуд, бими он мерафт, ки форсӣ, ин забони [[забонҳои ҳиндуаврупоӣ|ҳиндуаврупоӣ]] аз миён биравад. Нишонаҳое аз ин гуна навиштаҳоро метавон дар бархе аз шоҳкорҳои порсӣ ёфт, ки дар онҳо нишонаҳои сарагароӣ ошкоро дида мешавад. «[[Шоҳнома]]»-и Фирдавсӣ намунаи ҳувайдое аз гароиши саранависона аст. Фирдавсӣ ба бовари бисёре аз донишмандон, огоҳона аз вожаҳои вомӣ парҳез карда ва кӯшидааст аз вожаҳои бегона баҳра наҷӯяд. Эдвард Браун дар ин бора мегӯяд: «Аз сӯи дигар, санҷиш миёни Шоҳнома ва дигар сарояндагоне, ки дар این рӯзгор мезистаанд ва бо Фирдавсӣ ҳамрӯзгоранд, нишон медиҳاد, ки шумури вожаҳои вомии Шоҳнома бисёр камтар аз девонҳои дигар аст. Метавон Шоҳномаро бо девони Манучеҳрӣ, Унсурӣ ё ҳар сарояндаи дигаре санҷид. Аз ин санҷишгарӣ ба хубӣ дарёфтанӣ аст, ки Фирдавсӣ огоҳона ва худхоста, аз ба кор бурдани вожаҳои бегона худдорӣ кардааст.&lt;ref&gt;{{книга|title=تاریخ ادبیات ایران|author=ادوارد برون|pages=210}}&lt;/ref&gt; Фирдавсӣ кӯшиши бисёр карда, ки то ҷои мумкин, вожаҳои арабиро дар Шоҳнома ба кор набандад.&lt;ref&gt;{{книга|title=تاریخ ادبیات ایران|author=ادوارد برون|pages=210}}&lt;/ref&gt;» Дар бораи пешгуфтори «Шоҳномаи Абумансурӣ» бир дидгоҳи [[Маликушшуаро Баҳор]] он аст, ки гӯё нигоранда огоҳона ва худхостона аз овардани вожагони арабӣ худдорӣ кардааст.&lt;ref&gt;{{книга|title=سبک‌شناسی|author=ملک‌الشعرای بهار|volume=1|pages=265}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|author=سعید جعفری|url=https://www.jafarisaeed.ir/سپیده-دم-سره‌نویسی/|title=سپیده دم سره‌نویسی|date=2022-10-08|accessdate=2026-07-09|lang=fa}}&lt;/ref&gt;

Бархе аз нахустин китобҳое, ки дар авохири [[садаи IV ҳиҷрӣ]] ба забони форсии дарӣ навишта шуданд, донишкитобҳо буданд ва дар садаи панҷум китобҳои илмии бисёре ба забони форсӣ навишта шуда буд. Ибни Сино ва [[Абӯрайҳони Берунӣ]] китобҳое ба забони форсӣ навиштанд, ки дар онҳо вожаҳои илмии форсии бисёре сохта шудааст. Аз онҳо метавон [[Донишномаи Алоӣ]]-и Ибни Синоро ном бурд.

== Саранагорӣ дар даврони муосир ==
Аз садаи сездаҳуми ҳиҷрӣ, ҷунбише дар Эрон оғоз шуд, ки полоиши форсиро аз вожагон, истилоҳҳо ва таъбирҳои бегона, бавижа арабӣ лозим мешумурд. Ин ҷунбиш аз замони подшоҳии Носируддиншоҳ (1264—1313 қ.) оғоз шуд ва пас аз чанде ба рехти ҷунбише даромад, ки то андозае, бар огоҳиҳои таърихнигорона ва миллатгароӣ устувор буд. Саранависӣ дар садаи сездаҳуми ҳиҷрӣ ба дунболи соданависӣ падид омад, ки вокунише дар баробари насри сохтагӣ ва душвори он рӯзгор буд.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.jafarisaeed.ir/سپیده-دم-سره‌نویسی/|title=نسخه آرشیو شده|archive-date=2022-10-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20221008112733/https://www.jafarisaeed.ir/%D8%B3%D9%BE%DB%8C%D8%AF%D9%87-%D8%AF%D9%85-%D8%B3%D8%B1%D9%87%E2%80%8C%D9%86%D9%88%DB%8C%D8%B3%DB%8C/|dead-url=yes}}&lt;/ref&gt;

Дар замони навин, дар оғози роҳ, замое ки бархе аз нахустин омӯзгорони омӯзишгоҳи [[Дорулфунун]] дастбакори нигориши китобҳои илмии форсӣ шуданд, ҳар ҷо ба истилоҳи илмӣ ё фанни тозае, ки дар донишҳои пешин намуд надошт бармехӯрданд, онро ба арабӣ бармегардонданд ё асли франсавиро ба кор мебурданд.&lt;ref name=&quot;ReferenceB&quot;&gt;{{cite web|author=رضا صادقی‌مهر|title=تجربه‌های زبان فارسی در علم، مجموعه مقالات سمینار زبان فارسی، زبان علم|publisher=مرکز نشر دانشگاهی|date=1372|location=تهران|edition=اول}}&lt;/ref&gt;

Аз нахустин касоне, ки дар давраи муосир даст ба саранависӣ зад, Ҷалолуддин Мирзои Қоҷор (фарзанди Фатҳалӣ Шоҳ) буд. Вай китоби таърихнигории худ, ки «[[Номаи Хусравон]]» ном дошт ва асаре сеҷилдӣ дар таърихи умумии Эران аст, дар фосилаи миёни солҳои 1285 то 1288 ҳиҷрии қамарӣ нигошт. Вай ин китобро ба форсии сара навишт.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://fa.wikibooks.org/wiki/ویکی‌کتاب:سره‌نویسی|title=ویکی‌کتاب:سره‌نویسی|publisher=ویکی‌کتاب|accessdate=2026-07-09}}&lt;/ref&gt; Вале дар солҳои оғозини садаи бистуми мелодӣ кӯшишҳои бисёре барои вазъи истилоҳҳои нав ва вожаҳои илмии форсӣ оғоз шуд,&lt;ref&gt;{{cite web|author=جعفر مهرداد|title=تطور زبان فارسی در آموزش فیزیک|website=فصل‌نامه رشد آموزش فیزیک|number=30 و 31|date=1371}}&lt;/ref&gt; афрод ва гурӯҳҳои ҷудогонае дастбакори вожагузинӣ шудаند ва муодилҳои бисёре барои вожаҳои илмӣ вазъ карданд. Дар соли 1311 хуршедӣ, дар як анҷуман барои вожагузинии илмӣ ба сарпарастии доктори Исо Сиддиқ ва зери назари доктор Ҳусейни Гулгулоб ва доктор [[Маҳмуди Ҳисобӣ]] бино ниҳода шуд, ки баробарҳое барои 3000 истилоҳи илмӣ вазъ кард.&lt;ref name=&quot;ReferenceB&quot;/&gt;

Пешниҳоди полоиши забони форсӣ аз арабӣ дар нимаи дувуми [[садаи XIX]] ба дасти гурӯҳи кӯчаке аз рӯшанфикрони миллигаро оғоз шуд. Нахустин талоши соزмонёфта барои ёфтани вожагони форسӣ барои вожаҳои фаннии нав, дар остонаи [[Инқилоби машрутияти Эрон|Инқилоби машрутият]] рӯй дод ва ба шаклгирии «Маҷлиси академӣ» анҷомид, ки дар соли 1282 ш. (1903 м.) нишастҳои моҳона барпо мекард.&lt;ref&gt;{{книга|title=از صبا تا نیما: تاریخ 150 سال ادب فارسی|author=آرین‌پور، یحیی|publisher=کتاب‌های جیبی|year=1350|location=تهران|pages=جلد سوم، ص 16|isbn=964-401-007-8}}&lt;/ref&gt;

== Фарҳангистони забони Эрон ==
Талошҳо барои корбурди вожаҳои форсӣ пас аз дидори [[Ризошоҳ]] аз [[Туркия]] дар соли 1313 хуршедӣ (1934 мелодӣ) ба авҷи худ расид ва таҳти таъсири лоиҳаи мушобеҳ аз сӯи [[Мустафо Камол Отатурк|Отатурк]] қарор гирифт. Дар чунин шароите буд, ки «Фарҳангистони Эрон» (Фарҳангистони аввал) дар соли 1314 хуршедӣ bo ташаббуси [[Муҳаммадалӣ Фурӯғӣ]] (нахуствазири Эрон) бунёдгузорӣ шуд ва ҳадафаш ҷойгузинии вожагони форсӣ ба ҷои арабӣ بود.&lt;ref&gt;{{книга|title=جنبش ملّی ادبی|author=تقی‌زاده، حسن|publisher=ارمغان|year=1321|pages=شمارهٔ 22}}&lt;/ref&gt;

Дар ҷараёни навсозии Эрон дар даврони Ризошоҳи Паҳлавӣ, Фарҳангистони Эрон барои ҳамоҳанг кардани кори вожасозӣ ташкил шуд, ки муҳимтарин дастоварди он сохти вожаҳое ҷойгузин барои вожаҳои бегона буд, ки имрӯз бисёре аз онҳо дар гуфтор ва навиштари эрониён ва форсизабонон ба кор мераванд, монанди вожагони **Донишгоҳ** (ба ҷои «university»), **Шаҳрдорӣ** (ба ҷои вожаи арабии «баладия») ва **Ҳавопаймо** (ба ҷои вожаи арабии «тайёра»).

Фарҳангистони аввал дар ҷараёни шаш соли такопӯи худ то соли 1320 хуршедӣ беш аз 3500 вожа, аз ҷумла номи маконҳои ҷуғрофиро табдил кард.&lt;ref&gt;{{книга|title=فرهنگستان و تغییر اسامی جغرافیایی در ایران|author=بیات، کاوه|publisher=نشر دانش|year=1370|pages=شمارهٔ 11، ص 172- 184}}&lt;/ref&gt;

Фарҳангистони дувуми забон дар соли 1349 х. ба раёсати Содиқи Киё дубора кори худро оғоз кард ва то замони [[Инқилоби Эрон|Инқилоби соли 1357]], 1470 вожаи фанниро гирдоварӣ ва тасвиб намуд. Аз соли 1357 то кунун (дар даврони Фарҳангистони севум) беш аз 35 ҳазор баробари форсӣ барои вожаҳои бегона ба тасвиб расид, ки дар чандин дафтар ба чоп расидаанд.&lt;ref&gt;{{cite web|title=هم‌اندیشی انجمن‌های علمی و برون‌سپاری واژه‌گزینی|website=فرهنگستان زبان فارسی|url=http://www.persianacademy.ir/fa/X090990.aspx|archive-date=2012-03-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20120309072639/http://www.persianacademy.ir/fa/X090990.aspx|date=1390-09-12}}&lt;/ref&gt;

== Дидгоҳҳо дар бораи саранависӣ ==
Саранависӣ ва сарагароӣ, ҳамвора мувофиқон ва мухолифони худро дошта ва дорад:

=== Дидгоҳи мувофиқон ===
Мувофиқони саранависӣ бар ин боваранд, ки ҳаمین сарагароӣ аст, ки монеъ аз нобудии забони форсӣ дар даврони пас аз тозиши қавмҳои бегона шудааст.
* [[Мирҷалолуддин Каззозӣ]] аз пешравони сарагароӣ бар ин бовар аст: «Яке аз ҳадафҳои сарагӯӣ ва саранависӣ ин аст, ки аз зиёнҳое, ки вожагони бегона ба сохтори овоӣ ва гӯшнавози забони форсӣ, ва ҳамчунин расоӣ, пухтагӣ ва устувории он ворид мекунаند, ҷлавгирӣ кунем».
* [[Фарида Розӣ]] нависандаи [[Фарҳанги вожаҳои форсии сара (китоб)|Фарҳанги вожаҳои форсии сара]] бар ин бовар аст, ки сохтори забони форсӣ пайвандӣ (илсоқӣ) аст ва метавоن бо он вожаҳои ҷадиди бисёре сохт ва ин кор забонро содатар ва омӯзиши онро осонтар мекунад.&lt;ref name=&quot;aftab&quot;&gt;{{cite web|title=موافقان و مخالفان از سره گرایی زبانی گفتند|url=http://www.aftabir.com/news/view/2009/jan/14/c5c1231936465_art_culture_literature_verse_language.php/موافقان-و-مخالفان-از-سره-گرایی-زبانی-گفتند|website=آفتاب|date=1387-10-25|lang=fa}}&lt;/ref&gt;

=== Дидгоҳи мухолифон ===
Мухолифони холиссозии забон муътақиданд, ки ҳеҷ забоне — ҷуз забонҳои ибтидоӣ — холис нест. Кӯшиш барои холис кардани пӯраи забон (ки амалан мумкин нест), боис ба маҳдуд шудан ва заъиф гаштани он мегардад.
* [[Дориуш Ошурӣ]] мегӯяд: «Ин нукта дуруст аст, ки забони сара, яъне забоне, ки ҳеҷ омехтагӣ бо вожаҳои забони дигар надошта бошад, забоне аст тангмайдон. Форсӣ ва арабӣ мебоист бо якдигар робита ва додуситад дошта бошанд… Мушкили асосӣ он аст, ки барои омӯхтани забони навиштории форсӣ бояд ду дастури забони ҷудогонаро омӯхт».&lt;ref&gt;{{книга|title=بازاندیشی زبان فارسی (ده مقاله)|author=آشوری، داریوش|year=1375|publisher=نشر مرکز|location=تهران}}&lt;/ref&gt;
* [[Парвиز Нотили Хонларӣ]] менависад: «Санги луғату забонро ба сина задан ва ба ҷои калимае маъмулу мутадовул, ки эҳтимол дорад асли арабӣ дошта бошад, лафзи сохтагӣ ва ғолибан нодуруст аз худ даровардан, кори осоне аст ва аз ҳар шогирди мактабие сохта аст…»&lt;ref&gt;{{книга|title=نمونه‌هایی از نثر فصیح فارسی معاصر|author=خانلری، پرویز ناتل|year=1347|publisher=زوار|location=تهران|pages=293}}&lt;/ref&gt;
* [[Алиакбар Деҳхудо]] ниz бо тундравӣ дар холиссозии забон мухолиф буд ва менавишт: «Ҳар кас бигӯяд забони форсӣ باید خالص باشد، اول در قیافهٔ او تفرس و نظر باید کرد. اگر آثار حُمق و گولی پیداست جای ترحم است و اگر پیدا نیست، بی‌هیچ شک و شبهه مزدور دشمنان ملیت و قومیت است».&lt;ref&gt;{{книга|title=لغت‌نامه|author=دهخدا، علی‌اکبر|year=1377|publisher=دانشگاه تهران|location=تهران|volume=اول (مقدمه)}}&lt;/ref&gt;
* [[Муҳаммадтақӣ Баҳор]] низ дар китоби «[[Сабкшиносӣ]]» саранависиро инҳирофе дар насри форсӣ дониста ва онро накӯҳиш кардааст.&lt;ref&gt;{{книга|title=سبک‌شناسی|author=بهار، محمدتقی|year=1355|publisher=انتشارات امیرکبیر|volume=سوم|location=تهران|pages=292}}&lt;/ref&gt;

== Нигаред низ ==
* [[Фарҳанги вожаҳои форсии сара]]
* [[Арабӣ дар форсӣ]]
* [[Сарагароии забонӣ]]

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* Оринпур, Яҳё. ''«Аз Сабо то Нимо: таърихи 150 соли адаби форсӣ»''. Теҳрон, 1350.
* Фарҳангистони забони форсӣ. ''«Усул ва завобити вожагузинӣ»''. Теҳрон, 1398.

== Пайвандҳо ==
* [http://www.bbc.co.uk/persian/iran/2012/03/120310_l44_kasravi_persian_language.shtml Кӯшишҳои Касравӣ дар пиростани забони форсӣ] — BBC

{{ПБ}}

[[Гурӯҳ:Забони форсӣ]]
[[Гурӯҳ:Полоиши забон]]</text>
      <sha1>kppsfze5h9sff5h7nfetm2uub95jwj2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1479678</id>
      <parentid>1479677</parentid>
      <timestamp>2026-07-09T11:04:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VASHGIRD</username>
        <id>8035</id>
      </contributor>
      <origin>1479678</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22018" sha1="28oz8nae2ozs9zm8i22e2rphgg1znmy" xml:space="preserve">'''Порсии сара''' ({{lang-fa|پارسی سره}}) ё '''форсии сара''' ({{lang-fa|فارسی سره}}) — гунае аз [[забони форсӣ]] аст, ки вожагони нофорсӣ надорад ё дорои ҳадди ақал (камина)-е аз онҳост. Ба шевае, ки гароиш ба корбурди форсии холис дорад, '''сарагӯӣ''' ва '''саранависӣ''', ё '''порсигӯӣ''' ва '''порсинависӣ''' мегӯянд.&lt;ref&gt;{{cite web|author=ناخدا|url=http://parsianjoman.org/?p=879|title=اندر چرایی سَره‌گویی و سَره‌نویسی|website=پارسی‌انجمن|date=2014-03-25|accessdate=2024-02-09|lang=fa}}&lt;/ref&gt;

[[Забони форсӣ|Забони форсии]] кунунӣ бозмондаи забони куҳане аст, ки дар дарозии таърих, вожагони бисёре аз забонҳои дигар [[воми вожа|вом]] гирифта ва бисёре аз вожагонаш фаромӯш шудаанд; аз ин рӯ бахши бузурге аз [[дастури забони форсӣ|дастури забони форсии]] кунунӣ ва вожагони он, реша дар забонҳои [[забони форсии миёна|форсии миёна]] (паҳлавӣ) ва [[забони форсии бостон|форсии бостон]] дорад.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/452817/Persian-language|title=Persian language|website=Encyclopædia Britannica|lang=en|accessdate=2011-06-11}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|author=Jazayery, M. A|url=http://www.encyclopedia.com/topic/Persian_language.aspx|title=Persian language|publisher=Encyclopedia of the Modern Middle East and North Africa|year=2004|lang=en|accessdate=2011-06-11|quote=Persian has changed little in the last thousand years or so: a person who knows Persian can understand tenth-century Persian}}&lt;/ref&gt;

Дар чанд ҳазор соли гузашта, забони форсӣ дучори дигаргуниҳои бисёре будааст, ки аз иллатҳои он ҳузури қавмҳои гуногун, пайванди наздик бо мардуми кишварҳои дигар бармеояд, ки ин амр аз густариши [[Эрон]], тохтутозҳо ба Эрон аз сӯи [[Юнон]] то [[Ҳиндустон]], [[ҳамлаи арабҳо به Эران|чирагии арабҳо]] ва [[ҳамлаи муғул ба Эрон]] будааст.

Ин дигаргуниҳои таърихӣ дар Эрон, заминасози дигаргуниҳои сиёсӣ ва фарҳангӣ шуда ва пайрави он бо дигаргуниҳои забонӣ, забони форсӣ фарозу фурудҳои фаровонеро чашидааст. Дар паси ин дигаргуниҳо, ҳамеша دو гурӯҳи рӯёруи ҳам будаанд: гурӯҳе, ки форсиро бартарӣ медоданд ва гароиш ба порсинависӣ доштанд ва дувум, гурӯҳе, ки гароиш ба забонҳои дигар доштаанд. Ин гароиш метавонист ба [[забони арабӣ]], [[забони франсавӣ|франсавӣ]] ё [[забони англисӣ|англисӣ]] буда бошад. Дар оғози пайдоиши забони форсии дарӣ, ин гурӯҳ ба забони арабӣ гароиш доштанд ва имрӯз дар ҷомаи пуштибонӣ аз [[забонҳои Аврупо|забонҳои аврупоӣ]] чеҳра менамоянд.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{cite web|author=سعید جعفری|url=https://www.jafarisaeed.ir/سپیده-دم-سره‌نویسی/|title=سپیده دم سره‌نویسی|date=2022-10-08|accessdate=2026-07-09|lang=fa}}&lt;/ref&gt;

== Даврони пеш аз ислом ==
Гузиниш ва сохтани истилоҳ барои мафҳумҳои зарурӣ дар Эрон пешинаи дуру дарозе дорад ва дастикам ба рӯзгори Сосониён бозмегардад. Навиштаҳои бозмондаро метавон ба се даста тақсим кард: навиштаҳои [[забони форсии миёна|форсии миёна]], навиштаҳои [[забони форсии классикӣ|форсии дарӣ]] (классикӣ) ва навиштаҳои форсии naвин. Забони форсии миёна, ки ба бовари бисёре аз коршиносон дунбола ва рухи дигаргунёфтаи забони форсии бостон аст, дар замони Сосониён забони расмии Эрон буда ва ҳамаи навиштаҳо ба ин забон навишта мешуд. Ба фармони [[Ардшери Бобакон|Ардшер]] ва писараш [[Шопури I|Шопур]], китобҳои Доротеюс, [[Ҳермес]] ва [[Батламиюс]]  ва китобҳои дигари юнонӣ ба форсии миёна тарҷума шуд. Тарҷумаи бештари асарҳои фалсафӣ ба гумони зиёд, дар давраи [[Хусрави Анӯшервон]] ва аз [[забони сурёнӣ]] рух дод. Чунин кунишҳои илмӣ, донишмандони эрониро вомедошт, то даст ба вожагузинӣ низ бизананд, ки чанд намунаи онҳо дар зер меояд:
* Gēhān ī kōdak (кайҳони кӯчак) = micros kosmos (олами хурд)
* Xrad dōsagīh (хираддӯстӣ) = фалсафа = Philosophia
* Zamīg paymānīh (заминпаймоӣ, заминсанҷӣ) = ҳандаса = Geometria.

== Замони оғозии пас аз ислом ==
Забони форсӣ, аз оғози чирагии фарҳанг ва забони арабӣ, ҳамеша бо мушкили вожагони андарлозим ва мувофиқону мухолифон рӯбарӯ будааст. Дар оғози рӯёруии забони форсӣ ва арабӣ, дар миёни форсизабонон ду гароиш вуҷуд дошт: гурӯҳе форсигаро буданд ва гурӯҳе арабигаро. Форсигароён, ки [[Ибни Сино]], Ҷузҷонӣ, [[Носири Хусрав]] ва Афзалуддини Кошонӣ аз барҷастагони онон буданд, бар ин бовар буданд, ки бояд барои вожаҳои арабӣ ва юнонӣ баробарҳои форсӣ баргузид. Дар баробар, арабигароён буданд, ки боварманд ба вомгирӣ аз забони арабӣ буданд. Дар он замон ин гароиш чирагӣ ёфт ва форсӣ барои чанд садсола ба вомгирии густарда аз забони арабӣ пардохт. Ин гароиш боиси он шуд, ки форсизабонон ба вомгирӣ хӯ бигиранд ва ин шева ба ҳукми одат дарояд. Ин одат ҳанӯз ҳам побарҷост.

Агар кӯшиши касоне чун [[Фирдавсӣ]] набуд, бими он мерафт, ки форсӣ, ин забони [[забонҳои ҳиндуаврупоӣ|ҳиндуаврупоӣ]] аз миён биравад. Нишонаҳое аз ин гуна навиштаҳоро метавон дар бархе аз шоҳкорҳои порсӣ ёфт, ки дар онҳо нишонаҳои сарагароӣ ошкоро дида мешавад. «[[Шоҳнома]]»-и Фирдавсӣ намунаи ҳувайдое аз гароиши саранависона аст. Фирдавсӣ ба бовари бисёре аз донишмандон, огоҳона аз вожаҳои вомӣ парҳез карда ва кӯшидааст аз вожаҳои бегона баҳра наҷӯяд. Эдвард Браун дар ин бора мегӯяд: «''Аз сӯи дигар, санҷиш миёни Шоҳнома ва дигар сарояндагоне, ки дар ин рӯзгор мезистаанд ва бо Фирдавсӣ ҳамрӯзгоранд, нишон медиҳад, ки шумури вожаҳои вомии Шоҳнома бисёр камтар аз девонҳои дигар аст. Метавон Шоҳномаро бо девони Манучеҳрӣ, Унсурӣ ё ҳар сарояндаи дигаре санҷид. Аз ин санҷишгарӣ ба хубӣ дарёфтанӣ аст, ки Фирдавсӣ огоҳона ва худхоста, аз ба кор бурдани вожаҳои бегона худдорӣ кардааст. Фирдавсӣ кӯшиши бисёр карда, ки то ҷои мумкин, вожаҳои арабиро дар Шоҳнома ба кор набандад.''» Дар бораи пешгуфтори «Шоҳномаи Абумансурӣ» бир дидгоҳи [[Маликушшуаро Баҳор]] он аст, ки гӯё нигоранда огоҳона ва худхостона аз овардани вожагони арабӣ худдорӣ кардааст.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

Бархе аз нахустин китобҳое, ки дар авохири [[садаи IV ҳиҷрӣ]] ба забони форсии дарӣ навишта шуданд, донишкитобҳо буданд ва дар садаи панҷум китобҳои илмии бисёре ба забони форсӣ навишта шуда буд. Ибни Сино ва [[Абӯрайҳони Берунӣ]] китобҳое ба забони форсӣ навиштанд, ки дар онҳо вожаҳои илмии форсии бисёре сохта шудааст. Аз онҳо метавон [[Донишномаи Алоӣ]]-и Ибни Синоро ном бурд.

== Саранагорӣ дар даврони муосир ==
Аз садаи сездаҳуми ҳиҷрӣ, ҷунбише дар Эрон оғоз шуд, ки полоиши форсиро аз вожагон, истилоҳҳо ва таъбирҳои бегона, бавижа арабӣ лозим мешумурд. Ин ҷунбиш аз замони подшоҳии Носируддиншоҳ (1264—1313 қ.) оғоз шуд ва пас аз чанде ба рехти ҷунбише даромад, ки то андозае, бар огоҳиҳои таърихнигорона ва миллатгароӣ устувор буд. Саранависӣ дар садаи сездаҳуми ҳиҷрӣ ба дунболи соданависӣ падид омад, ки вокунише дар баробари насри сохтагӣ ва душвори он рӯзгор буд.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.jafarisaeed.ir/سپیده-دم-سره‌نویسی/|title=نسخه آرشیو شده|archive-date=2022-10-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20221008112733/https://www.jafarisaeed.ir/%D8%B3%D9%BE%DB%8C%D8%AF%D9%87-%D8%AF%D9%85-%D8%B3%D8%B1%D9%87%E2%80%8C%D9%86%D9%88%DB%8C%D8%B3%DB%8C/|dead-url=yes}}&lt;/ref&gt;

Дар замони навин, дар оғози роҳ, замое ки бархе аз нахустин омӯзгорони омӯзишгоҳи [[Дорулфунун]] дастбакори нигориши китобҳои илмии форсӣ шуданд, ҳар ҷо ба истилоҳи илмӣ ё фанни тозае, ки дар донишҳои пешин намуд надошт бармехӯрданд, онро ба арабӣ бармегардонданд ё асли франсавиро ба кор мебурданд.

Аз нахустин касоне, ки дар давраи муосир даст ба саранависӣ зад, Ҷалолуддин Мирзои Қоҷор (фарзанди Фатҳалишоҳ) буд. Вай китоби таърихнигории худ, ки «[[Номаи Хусравон]]» ном дошт ва асаре сеҷилдӣ дар таърихи умумии Эران аст, дар фосилаи миёни солҳои 1285 то 1288 ҳиҷрии қамарӣ нигошт. Вай ин китобро ба форсии сара навишт.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://fa.wikibooks.org/wiki/ویکی‌کتاب:سره‌نویسی|title=ویکی‌کتاب:سره‌نویسی|publisher=ویکی‌کتاب|accessdate=2026-07-09}}&lt;/ref&gt; Вале дар солҳои оғозини садаи бистуми мелодӣ кӯшишҳои бисёре барои вазъи истилоҳҳои нав ва вожаҳои илмии форсӣ оғоз шуд, афрод ва гурӯҳҳои ҷудогонае дастбакори вожагузинӣ шудаند ва муодилҳои бисёре барои вожаҳои илмӣ вазъ карданд. Дар соли 1311 хуршедӣ, дар як анҷуман барои вожагузинии илмӣ ба сарпарастии доктори Исо Сиддиқ ва зери назари доктор Ҳусейни Гулгулоб ва доктор [[Маҳмуди Ҳисобӣ]] бино ниҳода шуд, ки баробарҳое барои 3000 истилоҳи илмӣ вазъ кард.

Пешниҳоди полоиши забони форсӣ аз арабӣ дар нимаи дувуми [[садаи XIX]] ба дасти гурӯҳи кӯчаке аз рӯшанфикрони миллигаро оғоз шуд. Нахустин талоши соزмонёфта барои ёфтани вожагони форسӣ барои вожаҳои фаннии нав, дар остонаи [[Инқилоби машрутияти Эрон|Инқилоби машрутият]] рӯй дод ва ба шаклгирии «Маҷлиси академӣ» анҷомид, ки дар соли 1282 ш. (1903 м.) нишастҳои моҳона барпо мекард.

== Фарҳангистони забони Эрон ==
Талошҳо барои корбурди вожаҳои форсӣ пас аз дидори Ризошоҳ аз [[Туркия]] дар соли 1313 хуршедӣ (1934 мелодӣ) ба авҷи худ расид ва таҳти таъсири лоиҳаи мушобеҳ аз сӯи [[Мустафо Камол Отатурк|Отатурк]] қарор гирифт. Дар чунин шароите буд, ки «Фарҳангистони Эрон» (Фарҳангистони аввал) дар соли 1314 хуршедӣ bo ташаббуси [[Муҳаммадалӣ Фурӯғӣ]] (нахуствазири Эрон) бунёдгузорӣ шуд ва ҳадафаш ҷойгузинии вожагони форсӣ ба ҷои арабӣ буд.

Дар ҷараёни навсозии Эрон дар даврони Ризошоҳи Паҳлавӣ, Фарҳангистони Эрон барои ҳамоҳанг кардани кори вожасозӣ ташкил шуд, ки муҳимтарин дастоварди он сохти вожаҳое ҷойгузин барои вожаҳои бегона буд, ки имрӯз бисёре аз онҳо дар гуфтор ва навиштари эрониён ва форсизабонон ба кор мераванд, монанди вожагони '''донишгоҳ''' (ба ҷои «university»), '''шаҳрдорӣ''' (ба ҷои вожаи арабии «баладия») ва '''ҳавопаймо''' (ба ҷои вожаи арабии «тайёра»).

Фарҳангистони аввал дар ҷараёни шаш соли такопӯи худ то соли 1320 хуршедӣ беш аз 3500 вожа, аз ҷумла номи маконҳои ҷуғрофиро табдил кард.

Фарҳангистони дувуми забон дар соли 1349 х. ба раёсати Содиқи Киё дубора кори худро оғоз кард ва то замони [[Инқилоби Эрон|Инқилоби соли 1357]], 1470 вожаи фанниро гирдоварӣ ва тасвиб намуд. Аз соли 1357 то кунун (дар даврони Фарҳангистони севум) беш аз 35 ҳазор баробари форсӣ барои вожаҳои бегона ба тасвиб расид, ки дар чандин дафтар ба чоп расидаанд.&lt;ref&gt;{{cite web|title=هم‌اندیشی انجمن‌های علمی و برون‌سپاری واژه‌گزینی|website=فرهنگستان زبان فارسی|url=http://www.persianacademy.ir/fa/X090990.aspx|archive-date=2012-03-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20120309072639/http://www.persianacademy.ir/fa/X090990.aspx|date=1390-09-12}}&lt;/ref&gt;

== Дидгоҳҳо дар бораи саранависӣ ==
Саранависӣ ва сарагароӣ, ҳамвора мувофиқон ва мухолифони худро дошта ва дорад:

=== Дидгоҳи мувофиқон ===
Мувофиқони саранависӣ бар ин боваранд, ки ҳамин сарагароӣ аст, ки монеъ аз нобудии забони форсӣ дар даврони пас аз тозиши қавмҳои бегона шудааст.
* [[Мирҷалолуддин Каззозӣ]] аз пешравони сарагароӣ бар ин бовар аст: «Яке аз ҳадафҳои сарагӯӣ ва саранависӣ ин аст, ки аз зиёнҳое, ки вожагони бегона ба сохтори овоӣ ва гӯшнавози забони форсӣ, ва ҳамчунин расоӣ, пухтагӣ ва устувории он ворид мекунанд, ҷлавгирӣ кунем».
* [[Фарида Розӣ]] нависандаи [[Фарҳанги вожаҳои форсии сара (китоб)|Фарҳанги вожаҳои форсии сара]] бар ин бовар аст, ки сохтори забони форсӣ пайвандӣ (илсоқӣ) аст ва метавон бо он вожаҳои ҷадиди бисёре сохт ва ин кор забонро содатар ва омӯзиши онро осонтар мекунад.&lt;ref name=&quot;aftab&quot;&gt;{{cite web|title=موافقان و مخالفان از سره گرایی زبانی گفتند|url=http://www.aftabir.com/news/view/2009/jan/14/c5c1231936465_art_culture_literature_verse_language.php/موافقان-و-مخالفان-از-سره-گرایی-زبانی-گفتند|website=آفتاب|date=1387-10-25|lang=fa}}&lt;/ref&gt;

=== Дидгоҳи мухолифон ===
Мухолифони холиссозии забон муътақиданд, ки ҳеҷ забоне ҷуз забонҳои ибтидоӣ холис нест. Кӯшиш барои холис кардани пӯраи забон (ки амалан мумкин нест), боис ба маҳдуд шудан ва заъиф гаштани он мегардад.
* [[Дориюш Ошӯрӣ]] мегӯяд: «''Ин нукта дуруст аст, ки забони сара, яъне забоне, ки ҳеҷ омехтагӣ бо вожаҳои забони дигар надошта бошад, забоне аст тангмайдон. Форсӣ ва арабӣ мебоист бо якдигар робита ва додуситад дошта бошанд… Мушкили асосӣ он аст, ки барои омӯхтани забони навиштории форсӣ бояд ду дастури забони ҷудогонаро омӯхт''».
* [[Парвиз Нотили Хонларӣ]] менависад: «''Санги луғату забонро ба сина задан ва ба ҷои калимае маъмулу мутадовул, ки эҳтимол дорад асли арабӣ дошта бошад, лафзи сохтагӣ ва ғолибан нодуруст аз худ даровардан, кори осоне аст ва аз ҳар шогирди мактабие сохта аст…''»
* [[Алиакбар Деҳхудо]] низ бо тундравӣ дар холиссозии забон мухолиф буд ва менавишт: «''Ҳар кас бигӯяд забони форсӣ бояд холис бошад, аввал дар қиёфаи ӯ тафаррус ва назар бояд кард. Агар осори ҳумуқ (аблаҳӣ) ва гулӣ (нодонӣ) пайдост, ҷои тараҳҳум аст ва агар пайдо нест, бе ҳеҷ шакку шубҳа муздури душманони миллият ва қавмият ас''т».
* [[Муҳаммадтақӣ Баҳор]] низ дар китоби «[[Сабкшиносӣ]]» саранависиро инҳирофе дар насри форсӣ дониста ва онро накӯҳиш кардааст.

== Нигаред низ ==
* [[Фарҳанги вожаҳои форсии сара]]
* [[Арабӣ дар форсӣ]]
* [[Сарагароии забонӣ]]

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* Оринпур, Яҳё. ''«Аз Сабо то Нимо: таърихи 150 соли адаби форсӣ»''. Теҳрон, 1350.
* Фарҳангистони забони форсӣ. ''«Усул ва завобити вожагузинӣ»''. Теҳрон, 1398.

== Пайвандҳо ==
* [http://www.bbc.co.uk/persian/iran/2012/03/120310_l44_kasravi_persian_language.shtml Кӯшишҳои Касравӣ дар пиростани забони форсӣ] — BBC

{{ПБ}}

[[Гурӯҳ:Забони форсӣ]]
[[Гурӯҳ:Полоиши забон]]</text>
      <sha1>28oz8nae2ozs9zm8i22e2rphgg1znmy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Саидшо Шамолов</title>
    <ns>0</ns>
    <id>332573</id>
    <revision>
      <id>1479679</id>
      <timestamp>2026-07-09T11:31:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VASHGIRD</username>
        <id>8035</id>
      </contributor>
      <comment>Саҳифаи нав: {{Арбоби низомӣ | ном                  = Саидшо Шамолов | номи аслӣ            =  | тасвир               =  | бар                  =  | тавсифи тасвир       =  | давраи фаъолият      = 1992—2002 | шаҳрвандӣ            = {{Парчамбандӣ|Тоҷикистон}} | табаият              = {{Парчамбандӣ|ИҶШС}} | навъи қушун          = Қӯшунҳои...</comment>
      <origin>1479679</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7097" sha1="kml4eu73porclaqwzoq1c35h7ieoqvm" xml:space="preserve">{{Арбоби низомӣ
| ном                  = Саидшо Шамолов
| номи аслӣ            = 
| тасвир               = 
| бар                  = 
| тавсифи тасвир       = 
| давраи фаъолият      = 1992—2002
| шаҳрвандӣ            = {{Парчамбандӣ|Тоҷикистон}}
| табаият              = {{Парчамбандӣ|ИҶШС}}
| навъи қушун          = [[Қӯшунҳои сарҳадии Тоҷикистон]]
| қисми ҳарбӣ          = қ/ҳ № 2610
| рутба                = [[Генерал-майор]]
| фармондеҳӣ           = Фармондеҳи бригадаи 5-уми Қӯшунҳои сарҳадии ҶТ
| ҷангҳо               = [[Ҷанги шаҳрвандии Тоҷикистон]]
| таърихи таваллуд     = 10.08.1965
| зодгоҳ               = [[ноҳияи Ховалинг]], [[вилояти Кӯлоб]], [[ҶШС Тоҷикистон]]
| таърихи даргузашт    = 
| маҳалли даргузашт    = 
| ҷоизаҳо              = [[Ордени Спитамен|Ордени «Спитамен» дараҷаи I]] &lt;br&gt; Медали «Барои меҳнати шуҷоатнок»
}}

'''Саидшо Шамолов''' (тав. [[10 август]]и [[1965]], [[ноҳияи Ховалинг]]) — низомии тоҷик, генерал-майор, яке аз фармондеҳони саҳроии собиқ [[Фронти миллии Тоҷикистон]] дар даврони [[Ҷанги шаҳрвандии Тоҷикистон]]&lt;ref name=&quot;asiaplus&quot;&gt;{{cite web|url=https://asiaplustj.info/news/tajikistan/politics/20120622/deistvuyushchie-litsa-grazhdanskoi-voiny|title=Действующие лица гражданской войны|website=asiaplustj.info|accessdate=2024-08-06}}&lt;/ref&gt;. Вакили [[Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон|Маҷлиси Олӣ]] (1995—2000).

== Зиндагинома ==
Саидшо Шамолов 10 августи соли 1965 дар ноҳияи Ховалинги вилояти Кӯлоби ҶШС Тоҷикистон ба дунё омадааст. Донишкадаи кишоварзии Тоҷикистон (ҳоло [[Донишгоҳи аграрии Тоҷикистон ба номи Ш. Шотемур]]) ва Академияи қӯшунҳои сарҳадии Русияро хатм кардааст&lt;ref name=&quot;centrasia&quot;&gt;{{cite web|url=https://centrasia.org/person2.php?st=1013881258|title=ШАМОЛОВ Саидшо|website=centrasia.org|accessdate=2024-08-06}}&lt;/ref&gt;.

== Ҷанги шаҳрвандӣ ==
Дар солҳои 1992—1993 фармондеҳи саҳроии яке аз дастаҳои Фронти миллии Тоҷикистон буд ва дар ҷабҳаҳо зери роҳбарии Сангак Сафаров меҷангид. Пас аз ғалабаи Фронти миллӣ, дар синни 26-солагӣ рутбаи полковник ва вазифаи фармондеҳии яке аз қисмҳои низомии бузурги кишварро соҳиб шуд. Ӯ исёни полковник Маҳмуд Худойбердиевро бар зидди ҳукумати марказӣ пуштибонӣ накард ва ба содиқ монд.

Соли 1997 афсарони таҳти фармондеҳии Шамолов ба Фармондеҳи миллии Афғонистон [[Аҳмадшоҳи Масъуд]] кумак расониданд. Пас аз суқути шаҳри Толуқон ба дасти Толибон, Шамолов дастаҳои ақибнишинии Масъудро аз марз то ноҳияи Шӯрообод (ҳоло [[ноҳияи Шамсиддин Шоҳин]]) ҳамроҳӣ ва муҳофизат намуд.

== Фаъолияти низомӣ ва давлатӣ ==
Соли 1995 аз ҳавзаи интихоботии Дӯстӣ № 160 вакили халқ дар Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон (даъвати якум) интихоб шуд&lt;ref name=&quot;parlament&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.asiaplustj.info/ru/news/tajikistan/society/20200218/hudzha-komandir-gaffor-sedoi-yakub-salimov-kto-vhodil-v-parlament-boevikov|title=«Худжа-командир», Гаفфор Седой, Якуб Салимов: Кто входил в «Пارламент боевиков»?|website=www.asiaplustj.info|accessdate=2024-08-06}}&lt;/ref&gt;.

Пас аз соли 1997 фармондеҳии полки қисми низомии № 2610-и Кумитаи ҳифзи сарҳадоти давлатии Тоҷикистонро ба уҳда дошт. Солҳои 2000—2002 ҳамчун фармондеҳи бригадаи Кумитаи ҳифзи сарҳад фаъолият намуда, сазовори рутбаи генерал-майор гардид.

Соли 2004, пас аз баровардани қӯшунҳои сарҳадии Русия аз марзи Тоҷикистону Афғонистон, Шамолов фармондеҳи бригадаи 5-уми қӯшунҳои сарҳадии Тоҷикистон таъйин шуд, ки ҳифзи минтақаи Панҷро ба уҳда дошт. Минтақаи таҳти назорати бригадаи ӯ (минтақаҳои Шӯрообод ва Ховалинг) яке аз масирҳои асосии убури қочоқбарони афғон ба шумор мерафт. 18 январи соли 2002 бо дастури Президенти кишвар аз хидмати низомӣ канор рафт ва баъдан ба соҳибкорӣ машғул шуд&lt;ref name=&quot;orien&quot;&gt;{{cite web|url=http://ru.orien.info/all/obshestvo/2631-general-saidsho-shamolov-edet-v-germaniyu-dlya-lecheniya-serdca.html|title=ГЕНЕРАЛ САИДШО ШАМОЛОВ ЕДЕТ В ГЕРМАНИЮ ДЛЯ ЛЕЧЕНИЯ СЕРДЦА|website=Ориён - информационный портал|language=ru|accessdate=2024-08-06}}&lt;/ref&gt;.

== Ҷоизаҳо ==
* [[Ордени Спитамен|Ордени «Спитамен» дараҷаи I]] (20.02.2013)

== Оила ==
* Оиладор, соҳиби ду фарзанд.
* Бародараш — Сайвалӣ Шамолов, полковник, собиқ сардори дидбонгоҳи гумрукии фурудгоҳи байналмилалии Душанбе.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* [https://asiaplustj.info/news/tajikistan/politics/20120622/deistvuyushchie-litsa-grazhdanskoi-voiny Действующие лица гражданской войны]. Рӯзномаи «Asia-Plus».

[[Гурӯҳ:Генералҳои Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Низомиёни Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Вакилони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Зодагони ноҳияи Ховалинг]]</text>
      <sha1>kml4eu73porclaqwzoq1c35h7ieoqvm</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1479680</id>
      <parentid>1479679</parentid>
      <timestamp>2026-07-09T11:33:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VASHGIRD</username>
        <id>8035</id>
      </contributor>
      <origin>1479680</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7040" sha1="mwqhcgn8c68qscolvfpqej5n8u40u7i" xml:space="preserve">{{Арбоби низомӣ
| ном                  = Саидшо Шамолов
| номи аслӣ            = 
| тасвир               = 
| бар                  = 
| тавсифи тасвир       = 
| давраи фаъолият      = 1992—2002
| шаҳрвандӣ            = {{Парчамбандӣ|Тоҷикистон}}
| табаият              = {{Парчамбандӣ|ИҶШС}}
| навъи қушун          = [[Қӯшунҳои сарҳадии Тоҷикистон]]
| қисми ҳарбӣ          = қ/ҳ № 2610
| рутба                = [[Генерал-майор]]
| фармондеҳӣ           = Фармондеҳи бригадаи 5-уми Қӯшунҳои сарҳадии ҶТ
| ҷангҳо               = [[Ҷанги шаҳрвандии Тоҷикистон]]
| таърихи таваллуд     = 10.08.1965
| зодгоҳ               = [[ноҳияи Ховалинг]], [[вилояти Кӯлоб]], [[ҶШС Тоҷикистон]]
| таърихи даргузашт    = 
| маҳалли даргузашт    = 
| ҷоизаҳо              = [[Ордени Спитамен|Ордени «Спитамен» дараҷаи I]] &lt;br&gt; Медали «Барои меҳнати шуҷоатнок»
}}

'''Саидшо Шамолов''' (зод. [[10 август]]и [[1965]], [[ноҳияи Ховалинг]]) — низомии тоҷик, генерал-майор, яке аз фармондеҳони саҳроии собиқ [[Фронти халқии Тоҷикистон]] дар даврони [[Ҷанги шаҳрвандии Тоҷикистон]]&lt;ref name=&quot;asiaplus&quot;&gt;{{cite web|url=https://asiaplustj.info/news/tajikistan/politics/20120622/deistvuyushchie-litsa-grazhdanskoi-voiny|title=Действующие лица гражданской войны|website=asiaplustj.info|accessdate=2024-08-06}}&lt;/ref&gt;. Вакили [[Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон|Маҷлиси Олӣ]] (1995—2000).

== Зиндагинома ==
Саидшо Шамолов 10 августи соли 1965 дар ноҳияи Ховалинги вилояти Кӯлоби ҶШС Тоҷикистон ба дунё омадааст. [[Донишгоҳи аграрии Тоҷикистон ба номи Ш. Шотемур|Донишкадаи кишоварзии Тоҷикистон]] ва Академияи қӯшунҳои сарҳадии Русияро хатм кардааст&lt;ref name=&quot;centrasia&quot;&gt;{{cite web|url=https://centrasia.org/person2.php?st=1013881258|title=ШАМОЛОВ Саидшо|website=centrasia.org|accessdate=2024-08-06}}&lt;/ref&gt;.

== Ҷанги шаҳрвандӣ ==
Дар солҳои 1992—1993 фармондеҳи саҳроии яке аз дастаҳои Фронти миллии Тоҷикистон буд ва дар ҷабҳаҳо зери роҳбарии Сангак Сафаров меҷангид. Пас аз ғалабаи Фронти миллӣ, дар синни 26-солагӣ рутбаи полковник ва вазифаи фармондеҳии яке аз қисмҳои низомии бузурги кишварро соҳиб шуд. Ӯ исёни полковник Маҳмуд Худойбердиевро бар зидди ҳукумати марказӣ пуштибонӣ накард ва ба содиқ монд.

Соли 1997 афсарони таҳти фармондеҳии Шамолов ба Фармондеҳи миллии Афғонистон [[Аҳмадшоҳи Масъуд]] кумак расониданд. Пас аз суқути шаҳри Толиқон ба дасти Толибон, Шамолов дастаҳои ақибнишинии Масъудро аз марз то [[ноҳияи Шӯрообод]] ҳамроҳӣ ва муҳофизат намуд.

== Фаъолияти низомӣ ва давлатӣ ==
Соли 1995 аз ҳавзаи интихоботии Дӯстӣ № 160 вакили халқ дар Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон (даъвати якум) интихоб шуд&lt;ref name=&quot;parlament&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.asiaplustj.info/ru/news/tajikistan/society/20200218/hudzha-komandir-gaffor-sedoi-yakub-salimov-kto-vhodil-v-parlament-boevikov|title=«Худжа-командир», Гаفфор Седой, Якуб Салимов: Кто входил в «Пارламент боевиков»?|website=www.asiaplustj.info|accessdate=2024-08-06}}&lt;/ref&gt;.

Пас аз соли 1997 фармондеҳии полки қисми низомии № 2610-и Кумитаи ҳифзи сарҳадоти давлатии Тоҷикистонро ба уҳда дошт. Солҳои 2000—2002 ҳамчун фармондеҳи бригадаи Кумитаи ҳифзи сарҳад фаъолият намуда, сазовори рутбаи генерал-майор гардид.

Соли 2004, пас аз баровардани қӯшунҳои сарҳадии Русия аз марзи Тоҷикистону Афғонистон, Шамолов фармондеҳи бригадаи 5-уми қӯшунҳои сарҳадии Тоҷикистон таъйин шуд, ки ҳифзи минтақаи Панҷро ба уҳда дошт. Минтақаи таҳти назорати бригадаи ӯ (минтақаҳои Шӯрообод ва Ховалинг) яке аз масирҳои асосии убури қочоқбарони афғон ба шумор мерафт. 18 январи соли 2002 бо дастури Президенти кишвар аз хидмати низомӣ канор рафт ва баъдан ба соҳибкорӣ машғул шуд&lt;ref name=&quot;orien&quot;&gt;{{cite web|url=http://ru.orien.info/all/obshestvo/2631-general-saidsho-shamolov-edet-v-germaniyu-dlya-lecheniya-serdca.html|title=ГЕНЕРАЛ САИДШО ШАМОЛОВ ЕДЕТ В ГЕРМАНИЮ ДЛЯ ЛЕЧЕНИЯ СЕРДЦА|website=Ориён - информационный портал|language=ru|accessdate=2024-08-06}}&lt;/ref&gt;.

== Ҷоизаҳо ==
* [[Ордени Спитамен|Ордени «Спитамен» дараҷаи I]] (20.02.2013)

== Хонавода ==
* Оиладор, соҳиби ду фарзанд.
* Бародараш — Сайвалӣ Шамолов, полковник, собиқ сардори дидбонгоҳи гумрукии фурудгоҳи байналмилалии Душанбе.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* [https://asiaplustj.info/news/tajikistan/politics/20120622/deistvuyushchie-litsa-grazhdanskoi-voiny Действующие лица гражданской войны]. Рӯзномаи «Asia-Plus».

[[Гурӯҳ:Генералҳои Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Низомиёни Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Вакилони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Зодагони ноҳияи Ховалинг]]</text>
      <sha1>mwqhcgn8c68qscolvfpqej5n8u40u7i</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1479681</id>
      <parentid>1479680</parentid>
      <timestamp>2026-07-09T11:34:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VASHGIRD</username>
        <id>8035</id>
      </contributor>
      <origin>1479681</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7008" sha1="8csxsunwvuugoabbxpzsokglysnm3gq" xml:space="preserve">{{Арбоби низомӣ
| ном                  = Саидшо Шамолов
| номи аслӣ            = 
| тасвир               = 
| бар                  = 
| тавсифи тасвир       = 
| давраи фаъолият      = 1992—2002
| шаҳрвандӣ            = {{Парчамбандӣ|Тоҷикистон}}
| табаият              = {{Парчамбандӣ|ИҶШС}}
| навъи қушун          = [[Қӯшунҳои сарҳадии Тоҷикистон]]
| қисми ҳарбӣ          = қ/ҳ № 2610
| рутба                = [[Генерал-майор]]
| фармондеҳӣ           = Фармондеҳи бригадаи 5-уми Қӯшунҳои сарҳадии ҶТ
| ҷангҳо               = [[Ҷанги шаҳрвандии Тоҷикистон]]
| таърихи таваллуд     = 10.08.1965
| зодгоҳ               = [[ноҳияи Ховалинг]], [[вилояти Кӯлоб]], [[ҶШС Тоҷикистон]]
| таърихи даргузашт    = 
| маҳалли даргузашт    = 
| ҷоизаҳо              = [[Ордени Спитамен|Ордени «Спитамен» дараҷаи I]] &lt;br&gt; Медали «Барои меҳнати шуҷоатнок»
}}

'''Саидшо Шамолов''' (зод. [[10 август]]и [[1965]], [[ноҳияи Ховалинг]]) — низомии тоҷик, генерал-майор, яке аз фармондеҳони саҳроии собиқ [[Фронти халқии Тоҷикистон]] дар даврони [[Ҷанги шаҳрвандии Тоҷикистон]]&lt;ref name=&quot;asiaplus&quot;&gt;{{cite web|url=https://asiaplustj.info/news/tajikistan/politics/20120622/deistvuyushchie-litsa-grazhdanskoi-voiny|title=Действующие лица гражданской войны|website=asiaplustj.info|accessdate=2024-08-06}}&lt;/ref&gt;. Вакили [[Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон|Маҷлиси Олӣ]] (1995—2000).

== Зиндагинома ==
Саидшо Шамолов 10 августи соли 1965 дар деҳаи Лоҳутии ноҳияи Ховалинг ба дунё омадааст. [[Донишгоҳи аграрии Тоҷикистон ба номи Ш. Шотемур|Донишкадаи кишоварзии Тоҷикистон]] ва Академияи қӯшунҳои сарҳадии Русияро хатм кардааст&lt;ref name=&quot;centrasia&quot;&gt;{{cite web|url=https://centrasia.org/person2.php?st=1013881258|title=ШАМОЛОВ Саидшо|website=centrasia.org|accessdate=2024-08-06}}&lt;/ref&gt;.

== Ҷанги шаҳрвандӣ ==
Дар солҳои 1992—1993 фармондеҳи саҳроии яке аз дастаҳои Фронти миллии Тоҷикистон буд ва дар ҷабҳаҳо зери роҳбарии Сангак Сафаров меҷангид. Пас аз ғалабаи Фронти миллӣ, дар синни 26-солагӣ рутбаи полковник ва вазифаи фармондеҳии яке аз қисмҳои низомии бузурги кишварро соҳиб шуд. Ӯ исёни полковник Маҳмуд Худойбердиевро бар зидди ҳукумати марказӣ пуштибонӣ накард ва ба содиқ монд.

Соли 1997 афсарони таҳти фармондеҳии Шамолов ба Фармондеҳи миллии Афғонистон [[Аҳмадшоҳи Масъуд]] кумак расониданд. Пас аз суқути шаҳри Толиқон ба дасти Толибон, Шамолов дастаҳои ақибнишинии Масъудро аз марз то [[ноҳияи Шӯрообод]] ҳамроҳӣ ва муҳофизат намуд.

== Фаъолияти низомӣ ва давлатӣ ==
Соли 1995 аз ҳавзаи интихоботии Дӯстӣ № 160 вакили халқ дар Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон (даъвати якум) интихоб шуд&lt;ref name=&quot;parlament&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.asiaplustj.info/ru/news/tajikistan/society/20200218/hudzha-komandir-gaffor-sedoi-yakub-salimov-kto-vhodil-v-parlament-boevikov|title=«Худжа-командир», Гаفфор Седой, Якуб Салимов: Кто входил в «Пارламент боевиков»?|website=www.asiaplustj.info|accessdate=2024-08-06}}&lt;/ref&gt;.

Пас аз соли 1997 фармондеҳии полки қисми низомии № 2610-и Кумитаи ҳифзи сарҳадоти давлатии Тоҷикистонро ба уҳда дошт. Солҳои 2000—2002 ҳамчун фармондеҳи бригадаи Кумитаи ҳифзи сарҳад фаъолият намуда, сазовори рутбаи генерал-майор гардид.

Соли 2004, пас аз баровардани қӯшунҳои сарҳадии Русия аз марзи Тоҷикистону Афғонистон, Шамолов фармондеҳи бригадаи 5-уми қӯшунҳои сарҳадии Тоҷикистон таъйин шуд, ки ҳифзи минтақаи Панҷро ба уҳда дошт. Минтақаи таҳти назорати бригадаи ӯ (минтақаҳои Шӯрообод ва Ховалинг) яке аз масирҳои асосии убури қочоқбарони афғон ба шумор мерафт. 18 январи соли 2002 бо дастури Президенти кишвар аз хидмати низомӣ канор рафт ва баъдан ба соҳибкорӣ машғул шуд&lt;ref name=&quot;orien&quot;&gt;{{cite web|url=http://ru.orien.info/all/obshestvo/2631-general-saidsho-shamolov-edet-v-germaniyu-dlya-lecheniya-serdca.html|title=ГЕНЕРАЛ САИДШО ШАМОЛОВ ЕДЕТ В ГЕРМАНИЮ ДЛЯ ЛЕЧЕНИЯ СЕРДЦА|website=Ориён - информационный портал|language=ru|accessdate=2024-08-06}}&lt;/ref&gt;.

== Ҷоизаҳо ==
* [[Ордени Спитамен|Ордени «Спитамен» дараҷаи I]] (20.02.2013)

== Хонавода ==
* Оиладор, соҳиби ду фарзанд.
* Бародараш — Сайвалӣ Шамолов, полковник, собиқ сардори дидбонгоҳи гумрукии фурудгоҳи байналмилалии Душанбе.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* [https://asiaplustj.info/news/tajikistan/politics/20120622/deistvuyushchie-litsa-grazhdanskoi-voiny Действующие лица гражданской войны]. Рӯзномаи «Asia-Plus».

[[Гурӯҳ:Генералҳои Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Низомиёни Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Вакилони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Зодагони ноҳияи Ховалинг]]</text>
      <sha1>8csxsunwvuugoabbxpzsokglysnm3gq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1479682</id>
      <parentid>1479681</parentid>
      <timestamp>2026-07-09T11:36:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VASHGIRD</username>
        <id>8035</id>
      </contributor>
      <comment>/* Зиндагинома */</comment>
      <origin>1479682</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7050" sha1="ax5x9j6v2xpnozpz4sr6m5vnmys95jq" xml:space="preserve">{{Арбоби низомӣ
| ном                  = Саидшо Шамолов
| номи аслӣ            = 
| тасвир               = 
| бар                  = 
| тавсифи тасвир       = 
| давраи фаъолият      = 1992—2002
| шаҳрвандӣ            = {{Парчамбандӣ|Тоҷикистон}}
| табаият              = {{Парчамбандӣ|ИҶШС}}
| навъи қушун          = [[Қӯшунҳои сарҳадии Тоҷикистон]]
| қисми ҳарбӣ          = қ/ҳ № 2610
| рутба                = [[Генерал-майор]]
| фармондеҳӣ           = Фармондеҳи бригадаи 5-уми Қӯшунҳои сарҳадии ҶТ
| ҷангҳо               = [[Ҷанги шаҳрвандии Тоҷикистон]]
| таърихи таваллуд     = 10.08.1965
| зодгоҳ               = [[ноҳияи Ховалинг]], [[вилояти Кӯлоб]], [[ҶШС Тоҷикистон]]
| таърихи даргузашт    = 
| маҳалли даргузашт    = 
| ҷоизаҳо              = [[Ордени Спитамен|Ордени «Спитамен» дараҷаи I]] &lt;br&gt; Медали «Барои меҳнати шуҷоатнок»
}}

'''Саидшо Шамолов''' (зод. [[10 август]]и [[1965]], [[ноҳияи Ховалинг]]) — низомии тоҷик, генерал-майор, яке аз фармондеҳони саҳроии собиқ [[Фронти халқии Тоҷикистон]] дар даврони [[Ҷанги шаҳрвандии Тоҷикистон]]&lt;ref name=&quot;asiaplus&quot;&gt;{{cite web|url=https://asiaplustj.info/news/tajikistan/politics/20120622/deistvuyushchie-litsa-grazhdanskoi-voiny|title=Действующие лица гражданской войны|website=asiaplustj.info|accessdate=2024-08-06}}&lt;/ref&gt;. Вакили [[Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон|Маҷлиси Олӣ]] (1995—2000).

== Зиндагинома ==
Саидшо Шамолов 10 августи соли 1965 дар деҳаи Лоҳутии ноҳияи Ховалинг ба дунё омадааст. [[Донишгоҳи аграрии Тоҷикистон ба номи Ш. Шотемур|Донишкадаи кишоварзии Тоҷикистон]] ва Академияи қӯшунҳои сарҳадии Русияро хатм кардааст&lt;ref name=&quot;centrasia&quot;&gt;{{cite web|url=https://centrasia.org/person2.php?st=1013881258|title=ШАМОЛОВ Саидшо|website=centrasia.org|accessdate=2024-08-06}}&lt;/ref&gt;.

== Ҷанги шаҳрвандӣ ==
Дар солҳои 1992—1993 фармондеҳи саҳроии яке аз дастаҳои Фронти халқии Тоҷикистон буд ва дар ҷабҳаҳо зери роҳбарии Сангак Сафаров меҷангид. Пас аз ғалабаи Фронти миллӣ, дар синни 26-солагӣ рутбаи полковник ва вазифаи фармондеҳии яке аз қисмҳои низомии бузурги кишварро соҳиб шуд. Ӯ исёни полковник [[Маҳмуд Худойбердиев|Маҳмуд Худойбердиевро]] бар зидди ҳукумати марказӣ пуштибонӣ накард ва ба содиқ монд.

Соли 1997 афсарони таҳти фармондеҳии Шамолов ба Фармондеҳи миллии Афғонистон [[Аҳмадшоҳи Масъуд]] кумак расониданд. Пас аз суқути шаҳри Толиқон ба дасти Толибон, Шамолов дастаҳои ақибнишинии Масъудро аз марз то [[ноҳияи Шӯрообод]] ҳамроҳӣ ва муҳофизат намуд.

== Фаъолияти низомӣ ва давлатӣ ==
Соли 1995 аз ҳавзаи интихоботии Дӯстӣ № 160 вакили халқ дар Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон (даъвати якум) интихоб шуд&lt;ref name=&quot;parlament&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.asiaplustj.info/ru/news/tajikistan/society/20200218/hudzha-komandir-gaffor-sedoi-yakub-salimov-kto-vhodil-v-parlament-boevikov|title=«Худжа-командир», Гаفфор Седой, Якуб Салимов: Кто входил в «Пارламент боевиков»?|website=www.asiaplustj.info|accessdate=2024-08-06}}&lt;/ref&gt;.

Пас аз соли 1997 фармондеҳии полки қисми низомии № 2610-и Кумитаи ҳифзи сарҳадоти давлатии Тоҷикистонро ба уҳда дошт. Солҳои 2000—2002 ҳамчун фармондеҳи бригадаи Кумитаи ҳифзи сарҳад фаъолият намуда, сазовори рутбаи генерал-майор гардид.

Соли 2004, пас аз баровардани қӯшунҳои сарҳадии Русия аз марзи Тоҷикистону Афғонистон, Шамолов фармондеҳи бригадаи 5-уми қӯшунҳои сарҳадии Тоҷикистон таъйин шуд, ки ҳифзи минтақаи Панҷро ба уҳда дошт. Минтақаи таҳти назорати бригадаи ӯ (минтақаҳои Шӯрообод ва Ховалинг) яке аз масирҳои асосии убури қочоқбарони афғон ба шумор мерафт. 18 январи соли 2002 бо дастури Президенти кишвар аз хидмати низомӣ канор рафт ва баъдан ба соҳибкорӣ машғул шуд&lt;ref name=&quot;orien&quot;&gt;{{cite web|url=http://ru.orien.info/all/obshestvo/2631-general-saidsho-shamolov-edet-v-germaniyu-dlya-lecheniya-serdca.html|title=ГЕНЕРАЛ САИДШО ШАМОЛОВ ЕДЕТ В ГЕРМАНИЮ ДЛЯ ЛЕЧЕНИЯ СЕРДЦА|website=Ориён - информационный портал|language=ru|accessdate=2024-08-06}}&lt;/ref&gt;.

== Ҷоизаҳо ==
* [[Ордени Спитамен|Ордени «Спитамен» дараҷаи I]] (20.02.2013)

== Хонавода ==
* Оиладор, соҳиби ду фарзанд.
* Бародараш — Сайвалӣ Шамолов, полковник, собиқ сардори дидбонгоҳи гумрукии фурудгоҳи байналмилалии Душанбе.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* [https://asiaplustj.info/news/tajikistan/politics/20120622/deistvuyushchie-litsa-grazhdanskoi-voiny Действующие лица гражданской войны]. Рӯзномаи «Asia-Plus».

[[Гурӯҳ:Генералҳои Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Низомиёни Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Вакилони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Зодагони ноҳияи Ховалинг]]</text>
      <sha1>ax5x9j6v2xpnozpz4sr6m5vnmys95jq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Маҳмуд Худойбердиев</title>
    <ns>0</ns>
    <id>332574</id>
    <revision>
      <id>1479683</id>
      <timestamp>2026-07-09T11:42:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VASHGIRD</username>
        <id>8035</id>
      </contributor>
      <comment>Саҳифаи нав: {{Арбоби низомӣ | ном                  = Маҳмуд Худойбердиев | номи аслӣ            = Маҳмуд Туронович Худойбердиев | тасвир               =  | бар                  =  | тавсифи тасвир       = Полковник Маҳмуд Худойбердиев | давраи фаъолият      = 1985—1998 | шаҳрвандӣ            = {{Парчамбандӣ|Тоҷикистон}}...</comment>
      <origin>1479683</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7307" sha1="dctowyugw4gfulws9oixhyjlt8nbczn" xml:space="preserve">{{Арбоби низомӣ
| ном                  = Маҳмуд Худойбердиев
| номи аслӣ            = Маҳмуд Туронович Худойбердиев
| тасвир               = 
| бар                  = 
| тавсифи тасвир       = Полковник Маҳмуд Худойбердиев
| давраи фаъолият      = 1985—1998
| шаҳрвандӣ            = {{Парчамбандӣ|Тоҷикистон}}
| табаият              = {{Парчамбандӣ|ИҶШС}}
| намуди қувваҳои мусаллаҳ = [[Қувваҳои Мусаллаҳи Ҷумҳурии Тоҷикистон]]
| қисми ҳарбӣ          = Бригадаи 1-уми таъиноти махсуси КМ
| рутба                = [[Полковник]]
| фармондеҳӣ           = Фармондеҳи бригадаи махсуси Вазорати мудофиа
| ҷангҳо               = [[Ҷанги Афғонистон (1979—1989)]]&lt;br&gt;[[Ҷанги шаҳрвандии Тоҷикистон]]
| таърихи таваллуд     = 18.10.1964
| зодгоҳ               = [[Бохтар|Қӯрғонтеппа]], [[ҶШС Тоҷикистон]]
| таърихи даргузашт    = 2001
| маҳалли даргузашт    = [[Ӯзбекистон]] (тахминан)
| ҷоизаҳо              = [[Ордени Ситораи Сурх]] &lt;br&gt; [[Орден «За личное мужество»]] &lt;br&gt; [[Медаль «За отвагу» (СССР)|Медали «Барои ҷасорат»]]
}}

'''Маҳмуд Туронович Худойбердиев''' (ӯзб. {{lang|uz|Mahmud Turonovich Xudoyberdiyev}}; тав. [[18 октябр]]и [[1964]], [[Бохтар|Қӯрғонтеппа]]) — собиқ низомии тоҷик, полковник ва фармондеҳи саҳроӣ, ки дар таърихи муосири Тоҷикистон ҳамчун роҳбари се исёни мусаллаҳонаи зиддиҳукуматӣ ([[1996]], [[1997]] ва [[1998]]) шинохта мешавад. Фаъолияти ӯ аз ҷониби мақомоти ҳифзи ҳуқуқи Ҷумҳурии Тоҷикистон ҳамчун ҷинояткорӣ ва кӯшиши табаддулоти ҳарбӣ арзёбӣ шудааст.

== Зиндагинома ==
Маҳмуд Худойбердиев 18 октябри соли 1964 дар шаҳри Қӯрғонтеппа (ҳоло Бохтар) дар оилаи коргар ба дунё омадааст. Миллаташ ӯзбек. Соли 1985 Донишкадаи олии умумиқӯшунии фармондеҳии Алма-Аторо хатм карда, дар сафи қувваҳои маҳдуди шӯравӣ дар Афғонистон хидмат намудааст ва захмӣ шудааст.

== Ҷанги шаҳрвандӣ ва исёнҳо ==
Дар оғози [[Ҷанги шаҳрвандии Тоҷикистон]] ӯ ҷонишини комиссари ҳарбии вилояти Хатлон буд. Баъдан фармондеҳии бригадаи 1-уми таъиноти махсуси Вазорати мудофиаи Тоҷикистонро дар шаҳри Қӯрғонтеппа ба уҳда гирифт. Бо вуҷуди дар аввал содиқ будан ба Ҳукумати қонунӣ, Худойбердиев баъдан роҳи сепаратизм ва бартарии шахсиро пеш гирифт.

=== Исёни соли 1996 ===
26 январи соли 1996 Худойбердиев қисмҳои низомиро аз казармаҳо берун карда, дар Қӯрғонтеппа бар зидди сохторҳои марказии Ҳукумат исён бардошт ва талабҳои сиёсии ғайриқонунӣ пеш гузошт. Ҳукумати кишвар ба хотири пешгирӣ аз хунрезӣ бо ӯ вориди гуфтушунид шуд.

=== Муқовимат ба Созишномаи сулҳ (1997) ===
Пас аз имзои Созишномаи умумии истиқрори сулҳ ва созгории миллӣ дар соли 1997, Худойбердиев аз итоат ба Сарвари давлат ва раванди сулҳ сарпечӣ кард. Моҳи августи соли 1997 ӯ кӯшиш намуд, ки бо техникаи ҳарбӣ ба самти шаҳри [[Душанбе]] ҳуҷум кунад, аммо қисмҳои Гвардияи президентӣ таҳти фармондеҳии Ғаффор Мирзоев ва соир қисмҳои низомии Ҳукумат ҷангҷӯёни ӯро дар ағбаи Фахробод шикаст доданд. Пойгоҳи ӯ дар Қӯрғонтеппа ва шаҳри Турсунзода комилан тормор карда шуд ва худи ӯ ба хориҷ (Ӯзбекистон) фирор намуд.

=== Таҷовузи мусаллаҳона ба вилояти Суғд (1998) ===
Моҳи ноябри соли 1998 дастаҳои мусаллаҳи Маҳмуд Худойбердиев аз ҳудуди кишвари ҳамсоя ғайриқонунӣ вориди шимоли Тоҷикистон шуда, биноҳои давлатиро дар шаҳри [[Хуҷанд]] ва Чкаловск (Бустон) ишғол карданд. Ин амал ҳамчун таҷовузи ошкори террористӣ нисбат ба соҳибихтиёрии Тоҷикистон баҳо дода шуд. Бо фармони Сарвари давлат Эмомалӣ Раҳмон амалиёти фаврии низомӣ оғоз гардида, дар давоми чанд рӯз қисмҳои мусаллаҳи исёнгарон пӯра несту нобуд карда шуданд. Худойбердиев ва ҳаммаслакони ӯ бори дигар фирор карданд.

== Сарнавишти баъдӣ ==
Соли 1997 Прокурори генералии Ҷумҳурии Тоҷикистон нисбат ба Худойбердиев бо иттиҳоми кӯшиши табаддулоти ҳарбӣ ва хиёнат ба ватан парвандаи ҷиноятӣ боз кард. Бино ба маълумоти хадамоти амниятӣ, ӯ тирамоҳи соли 2001 дар натиҷаи як низоъи дохилӣ дар қаламрави Ӯзбекистон кушта шудааст, аммо овозаҳо дар бораи зинда будани ӯ низ мавҷуданд.

== Ҷоизаҳо ==
* [[Ордени Ситораи Сурх]] (ИҶШС);
* [[Ордени «За личное мужество»]] (ИҶШС);
* Медали «Барои ҷасорат» (ИҶШС).

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* Мятеж в Таджикистане подавлен // Рӯзномаи «Коммерсантъ», № 182, 12.08.1997.
* Кризис пошел на спад // Рӯзномаи «Коммерсантъ», 06.02.1996.

[[Гурӯҳ:Исёнгарони Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Зодагони Бохтар]]</text>
      <sha1>dctowyugw4gfulws9oixhyjlt8nbczn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1479684</id>
      <parentid>1479683</parentid>
      <timestamp>2026-07-09T11:42:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VASHGIRD</username>
        <id>8035</id>
      </contributor>
      <origin>1479684</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7299" sha1="sxd3p9pqkp9qf2u8gl8143fn11izetl" xml:space="preserve">{{Арбоби низомӣ
| ном                  = Маҳмуд Худойбердиев
| номи аслӣ            = Маҳмуд Туронович Худойбердиев
| тасвир               = 
| бар                  = 
| тавсифи тасвир       = Полковник Маҳмуд Худойбердиев
| давраи фаъолият      = 1985—1998
| шаҳрвандӣ            = {{Парчамбандӣ|Тоҷикистон}}
| табаият              = {{Парчамбандӣ|ИҶШС}}
| намуди қувваҳои мусаллаҳ = [[Қувваҳои Мусаллаҳи Ҷумҳурии Тоҷикистон]]
| қисми ҳарбӣ          = Бригадаи 1-уми таъиноти махсуси КМ
| рутба                = [[Полковник]]
| фармондеҳӣ           = Фармондеҳи бригадаи махсуси Вазорати мудофиа
| ҷангҳо               = [[Ҷанги Афғонистон (1979—1989)]]&lt;br&gt;[[Ҷанги шаҳрвандии Тоҷикистон]]
| таърихи таваллуд     = 18.10.1964
| зодгоҳ               = [[Бохтар|Қӯрғонтеппа]], [[ҶШС Тоҷикистон]]
| таърихи даргузашт    = 2001
| маҳалли даргузашт    = [[Ӯзбекистон]] (тахминан)
| ҷоизаҳо              = [[Ордени Ситораи Сурх]] &lt;br&gt; [[Орден «За личное мужество»]] &lt;br&gt; [[Медаль «За отвагу» (СССР)|Медали «Барои ҷасорат»]]
}}

'''Маҳмуд Туронович Худойбердиев''' ({{lang-uz|Mahmud Turonovich Xudoyberdiyev}}; тав. [[18 октябр]]и [[1964]], [[Бохтар|Қӯрғонтеппа]]) — собиқ низомии тоҷик, полковник ва фармондеҳи саҳроӣ, ки дар таърихи муосири Тоҷикистон ҳамчун роҳбари се исёни мусаллаҳонаи зиддиҳукуматӣ ([[1996]], [[1997]] ва [[1998]]) шинохта мешавад. Фаъолияти ӯ аз ҷониби мақомоти ҳифзи ҳуқуқи Ҷумҳурии Тоҷикистон ҳамчун ҷинояткорӣ ва кӯшиши табаддулоти ҳарбӣ арзёбӣ шудааст.

== Зиндагинома ==
Маҳмуд Худойбердиев 18 октябри соли 1964 дар шаҳри Қӯрғонтеппа (ҳоло Бохтар) дар оилаи коргар ба дунё омадааст. Миллаташ ӯзбек. Соли 1985 Донишкадаи олии умумиқӯшунии фармондеҳии Алма-Аторо хатм карда, дар сафи қувваҳои маҳдуди шӯравӣ дар Афғонистон хидмат намудааст ва захмӣ шудааст.

== Ҷанги шаҳрвандӣ ва исёнҳо ==
Дар оғози [[Ҷанги шаҳрвандии Тоҷикистон]] ӯ ҷонишини комиссари ҳарбии вилояти Хатлон буд. Баъдан фармондеҳии бригадаи 1-уми таъиноти махсуси Вазорати мудофиаи Тоҷикистонро дар шаҳри Қӯрғонтеппа ба уҳда гирифт. Бо вуҷуди дар аввал содиқ будан ба Ҳукумати қонунӣ, Худойбердиев баъдан роҳи сепаратизм ва бартарии шахсиро пеш гирифт.

=== Исёни соли 1996 ===
26 январи соли 1996 Худойбердиев қисмҳои низомиро аз казармаҳо берун карда, дар Қӯрғонтеппа бар зидди сохторҳои марказии Ҳукумат исён бардошт ва талабҳои сиёсии ғайриқонунӣ пеш гузошт. Ҳукумати кишвар ба хотири пешгирӣ аз хунрезӣ бо ӯ вориди гуфтушунид шуд.

=== Муқовимат ба Созишномаи сулҳ (1997) ===
Пас аз имзои Созишномаи умумии истиқрори сулҳ ва созгории миллӣ дар соли 1997, Худойбердиев аз итоат ба Сарвари давлат ва раванди сулҳ сарпечӣ кард. Моҳи августи соли 1997 ӯ кӯшиш намуд, ки бо техникаи ҳарбӣ ба самти шаҳри [[Душанбе]] ҳуҷум кунад, аммо қисмҳои Гвардияи президентӣ таҳти фармондеҳии Ғаффор Мирзоев ва соир қисмҳои низомии Ҳукумат ҷангҷӯёни ӯро дар ағбаи Фахробод шикаст доданд. Пойгоҳи ӯ дар Қӯрғонтеппа ва шаҳри Турсунзода комилан тормор карда шуд ва худи ӯ ба хориҷ (Ӯзбекистон) фирор намуд.

=== Таҷовузи мусаллаҳона ба вилояти Суғд (1998) ===
Моҳи ноябри соли 1998 дастаҳои мусаллаҳи Маҳмуд Худойбердиев аз ҳудуди кишвари ҳамсоя ғайриқонунӣ вориди шимоли Тоҷикистон шуда, биноҳои давлатиро дар шаҳри [[Хуҷанд]] ва Чкаловск (Бустон) ишғол карданд. Ин амал ҳамчун таҷовузи ошкори террористӣ нисбат ба соҳибихтиёрии Тоҷикистон баҳо дода шуд. Бо фармони Сарвари давлат Эмомалӣ Раҳмон амалиёти фаврии низомӣ оғоз гардида, дар давоми чанд рӯз қисмҳои мусаллаҳи исёнгарон пӯра несту нобуд карда шуданд. Худойбердиев ва ҳаммаслакони ӯ бори дигар фирор карданд.

== Сарнавишти баъдӣ ==
Соли 1997 Прокурори генералии Ҷумҳурии Тоҷикистон нисбат ба Худойбердиев бо иттиҳоми кӯшиши табаддулоти ҳарбӣ ва хиёнат ба ватан парвандаи ҷиноятӣ боз кард. Бино ба маълумоти хадамоти амниятӣ, ӯ тирамоҳи соли 2001 дар натиҷаи як низоъи дохилӣ дар қаламрави Ӯзбекистон кушта шудааст, аммо овозаҳо дар бораи зинда будани ӯ низ мавҷуданд.

== Ҷоизаҳо ==
* [[Ордени Ситораи Сурх]] (ИҶШС);
* [[Ордени «За личное мужество»]] (ИҶШС);
* Медали «Барои ҷасорат» (ИҶШС).

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* Мятеж в Таджикистане подавлен // Рӯзномаи «Коммерсантъ», № 182, 12.08.1997.
* Кризис пошел на спад // Рӯзномаи «Коммерсантъ», 06.02.1996.

[[Гурӯҳ:Исёнгарони Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Зодагони Бохтар]]</text>
      <sha1>sxd3p9pqkp9qf2u8gl8143fn11izetl</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1479685</id>
      <parentid>1479684</parentid>
      <timestamp>2026-07-09T11:42:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VASHGIRD</username>
        <id>8035</id>
      </contributor>
      <origin>1479685</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7241" sha1="sz8zkg9fvekkjpdublqx5dwyu51p57g" xml:space="preserve">{{Арбоби низомӣ
| ном                  = Маҳмуд Худойбердиев
| номи аслӣ            = Маҳмуд Туронович Худойбердиев
| тасвир               = 
| бар                  = 
| тавсифи тасвир       = Полковник Маҳмуд Худойбердиев
| давраи фаъолият      = 1985—1998
| шаҳрвандӣ            = {{Парчамбандӣ|Тоҷикистон}}
| табаият              = {{Парчамбандӣ|ИҶШС}}
| намуди қувваҳои мусаллаҳ = [[Қувваҳои Мусаллаҳи Ҷумҳурии Тоҷикистон]]
| қисми ҳарбӣ          = Бригадаи 1-уми таъиноти махсуси КМ
| рутба                = [[Полковник]]
| фармондеҳӣ           = Фармондеҳи бригадаи махсуси Вазорати мудофиа
| ҷангҳо               = [[Ҷанги Афғонистон (1979—1989)]]&lt;br&gt;[[Ҷанги шаҳрвандии Тоҷикистон]]
| таърихи таваллуд     = 18.10.1964
| зодгоҳ               = [[Бохтар|Қӯрғонтеппа]], [[ҶШС Тоҷикистон]]
| таърихи даргузашт    = 2001
| маҳалли даргузашт    = [[Ӯзбекистон]] (тахминан)
| ҷоизаҳо              = [[Ордени Ситораи Сурх]] &lt;br&gt; [[Орден «За личное мужество»]] &lt;br&gt; [[Медаль «За отвагу» (СССР)|Медали «Барои ҷасорат»]]
}}

'''Маҳмуд Туронович Худойбердиев''' ({{lang-uz|Mahmud Turonovich Xudoyberdiyev}}; {{ВД-Дебоча}}) — собиқ низомии тоҷик, полковник ва фармондеҳи саҳроӣ, ки дар таърихи муосири Тоҷикистон ҳамчун роҳбари се исёни мусаллаҳонаи зиддиҳукуматӣ ([[1996]], [[1997]] ва [[1998]]) шинохта мешавад. Фаъолияти ӯ аз ҷониби мақомоти ҳифзи ҳуқуқи Ҷумҳурии Тоҷикистон ҳамчун ҷинояткорӣ ва кӯшиши табаддулоти ҳарбӣ арзёбӣ шудааст.

== Зиндагинома ==
Маҳмуд Худойбердиев 18 октябри соли 1964 дар шаҳри Қӯрғонтеппа (ҳоло Бохтар) дар оилаи коргар ба дунё омадааст. Миллаташ ӯзбек. Соли 1985 Донишкадаи олии умумиқӯшунии фармондеҳии Алма-Аторо хатм карда, дар сафи қувваҳои маҳдуди шӯравӣ дар Афғонистон хидмат намудааст ва захмӣ шудааст.

== Ҷанги шаҳрвандӣ ва исёнҳо ==
Дар оғози [[Ҷанги шаҳрвандии Тоҷикистон]] ӯ ҷонишини комиссари ҳарбии вилояти Хатлон буд. Баъдан фармондеҳии бригадаи 1-уми таъиноти махсуси Вазорати мудофиаи Тоҷикистонро дар шаҳри Қӯрғонтеппа ба уҳда гирифт. Бо вуҷуди дар аввал содиқ будан ба Ҳукумати қонунӣ, Худойбердиев баъдан роҳи сепаратизм ва бартарии шахсиро пеш гирифт.

=== Исёни соли 1996 ===
26 январи соли 1996 Худойбердиев қисмҳои низомиро аз казармаҳо берун карда, дар Қӯрғонтеппа бар зидди сохторҳои марказии Ҳукумат исён бардошт ва талабҳои сиёсии ғайриқонунӣ пеш гузошт. Ҳукумати кишвар ба хотири пешгирӣ аз хунрезӣ бо ӯ вориди гуфтушунид шуд.

=== Муқовимат ба Созишномаи сулҳ (1997) ===
Пас аз имзои Созишномаи умумии истиқрори сулҳ ва созгории миллӣ дар соли 1997, Худойбердиев аз итоат ба Сарвари давлат ва раванди сулҳ сарпечӣ кард. Моҳи августи соли 1997 ӯ кӯшиш намуд, ки бо техникаи ҳарбӣ ба самти шаҳри [[Душанбе]] ҳуҷум кунад, аммо қисмҳои Гвардияи президентӣ таҳти фармондеҳии Ғаффор Мирзоев ва соир қисмҳои низомии Ҳукумат ҷангҷӯёни ӯро дар ағбаи Фахробод шикаст доданд. Пойгоҳи ӯ дар Қӯрғонтеппа ва шаҳри Турсунзода комилан тормор карда шуд ва худи ӯ ба хориҷ (Ӯзбекистон) фирор намуд.

=== Таҷовузи мусаллаҳона ба вилояти Суғд (1998) ===
Моҳи ноябри соли 1998 дастаҳои мусаллаҳи Маҳмуд Худойбердиев аз ҳудуди кишвари ҳамсоя ғайриқонунӣ вориди шимоли Тоҷикистон шуда, биноҳои давлатиро дар шаҳри [[Хуҷанд]] ва Чкаловск (Бустон) ишғол карданд. Ин амал ҳамчун таҷовузи ошкори террористӣ нисбат ба соҳибихтиёрии Тоҷикистон баҳо дода шуд. Бо фармони Сарвари давлат Эмомалӣ Раҳмон амалиёти фаврии низомӣ оғоз гардида, дар давоми чанд рӯз қисмҳои мусаллаҳи исёнгарон пӯра несту нобуд карда шуданд. Худойбердиев ва ҳаммаслакони ӯ бори дигар фирор карданд.

== Сарнавишти баъдӣ ==
Соли 1997 Прокурори генералии Ҷумҳурии Тоҷикистон нисбат ба Худойбердиев бо иттиҳоми кӯшиши табаддулоти ҳарбӣ ва хиёнат ба ватан парвандаи ҷиноятӣ боз кард. Бино ба маълумоти хадамоти амниятӣ, ӯ тирамоҳи соли 2001 дар натиҷаи як низоъи дохилӣ дар қаламрави Ӯзбекистон кушта шудааст, аммо овозаҳо дар бораи зинда будани ӯ низ мавҷуданд.

== Ҷоизаҳо ==
* [[Ордени Ситораи Сурх]] (ИҶШС);
* [[Ордени «За личное мужество»]] (ИҶШС);
* Медали «Барои ҷасорат» (ИҶШС).

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* Мятеж в Таджикистане подавлен // Рӯзномаи «Коммерсантъ», № 182, 12.08.1997.
* Кризис пошел на спад // Рӯзномаи «Коммерсантъ», 06.02.1996.

[[Гурӯҳ:Исёнгарони Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Зодагони Бохтар]]</text>
      <sha1>sz8zkg9fvekkjpdublqx5dwyu51p57g</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1479686</id>
      <parentid>1479685</parentid>
      <timestamp>2026-07-09T11:45:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VASHGIRD</username>
        <id>8035</id>
      </contributor>
      <comment>/* Зиндагинома */</comment>
      <origin>1479686</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7298" sha1="3yo1x96prl8mg4d9yetxo9p5tqkzq5e" xml:space="preserve">{{Арбоби низомӣ
| ном                  = Маҳмуд Худойбердиев
| номи аслӣ            = Маҳмуд Туронович Худойбердиев
| тасвир               = 
| бар                  = 
| тавсифи тасвир       = Полковник Маҳмуд Худойбердиев
| давраи фаъолият      = 1985—1998
| шаҳрвандӣ            = {{Парчамбандӣ|Тоҷикистон}}
| табаият              = {{Парчамбандӣ|ИҶШС}}
| намуди қувваҳои мусаллаҳ = [[Қувваҳои Мусаллаҳи Ҷумҳурии Тоҷикистон]]
| қисми ҳарбӣ          = Бригадаи 1-уми таъиноти махсуси КМ
| рутба                = [[Полковник]]
| фармондеҳӣ           = Фармондеҳи бригадаи махсуси Вазорати мудофиа
| ҷангҳо               = [[Ҷанги Афғонистон (1979—1989)]]&lt;br&gt;[[Ҷанги шаҳрвандии Тоҷикистон]]
| таърихи таваллуд     = 18.10.1964
| зодгоҳ               = [[Бохтар|Қӯрғонтеппа]], [[ҶШС Тоҷикистон]]
| таърихи даргузашт    = 2001
| маҳалли даргузашт    = [[Ӯзбекистон]] (тахминан)
| ҷоизаҳо              = [[Ордени Ситораи Сурх]] &lt;br&gt; [[Орден «За личное мужество»]] &lt;br&gt; [[Медаль «За отвагу» (СССР)|Медали «Барои ҷасорат»]]
}}

'''Маҳмуд Туронович Худойбердиев''' ({{lang-uz|Mahmud Turonovich Xudoyberdiyev}}; {{ВД-Дебоча}}) — собиқ низомии тоҷик, полковник ва фармондеҳи саҳроӣ, ки дар таърихи муосири Тоҷикистон ҳамчун роҳбари се исёни мусаллаҳонаи зиддиҳукуматӣ ([[1996]], [[1997]] ва [[1998]]) шинохта мешавад. Фаъолияти ӯ аз ҷониби мақомоти ҳифзи ҳуқуқи Ҷумҳурии Тоҷикистон ҳамчун ҷинояткорӣ ва кӯшиши табаддулоти ҳарбӣ арзёбӣ шудааст.

== Зиндагинома ==
Маҳмуд Худойбердиев 18 октябри соли 1964 дар шаҳри Қӯрғонтеппа  дар оилаи коргар ба дунё омадааст. Миллаташ узбек. Соли 1985 Донишкадаи олии умумиқӯшунии фармондеҳии Алма-Аторо хатм карда, дар сафи қувваҳои маҳдуди шӯравӣ дар Афғонистон хидмат намудааст ва захмӣ шудааст.

== Ҷанги шаҳрвандӣ ва исёнҳо ==
Дар оғози [[Ҷанги шаҳрвандии Тоҷикистон]] ӯ ҷонишини комиссари ҳарбии вилояти Хатлон буд. Баъдан фармондеҳии бригадаи 1-уми таъиноти махсуси Вазорати мудофиаи Тоҷикистонро дар шаҳри Қӯрғонтеппа ба уҳда гирифт. Бо вуҷуди дар аввал содиқ будан ба Ҳукумати қонунӣ, Худойбердиев баъдан роҳи сепаратизм ва бартарии шахсиро пеш гирифт.

=== Исёни соли 1996 ===
26 январи соли 1996 Худойбердиев қисмҳои низомиро аз казармаҳо берун карда, дар Қӯрғонтеппа бар зидди сохторҳои Ҳукумати марказӣ исён бардошт ва талабҳои сиёсии ғайриқонунӣ пеш гузошт. Ҳукумати кишвар ба хотири пешгирӣ аз хунрезӣ бо ӯ вориди гуфтушунид шуд.

=== Муқовимат ба Созишномаи сулҳ (1997) ===
Пас аз имзои Созишномаи умумии истиқрори сулҳ ва созгории миллӣ дар соли 1997, Худойбердиев аз итоат ба Сарвари давлат ва раванди сулҳ сарпечӣ кард. Моҳи августи соли 1997 ӯ кӯшиш намуд, ки бо техникаи ҳарбӣ ба самти шаҳри [[Душанбе]] ҳуҷум кунад, аммо қисмҳои [[Гвардияи миллии Ҷумҳурии Тоҷикистон|Гвардияи президентӣ]] таҳти фармондеҳии Ғаффор Мирзоев ва соири қисмҳои низомии Ҳукумат ҷангҷӯёни ӯро дар ағбаи Фахробод шикаст доданд. Пойгоҳи ӯ дар Қӯрғонтеппа ва шаҳри Турсунзода комилан тормор карда шуд ва худи ӯ ба хориҷ (Узбекистон) фирор намуд.

=== Таҷовузи мусаллаҳона ба вилояти Суғд (1998) ===
Моҳи ноябри соли 1998 дастаҳои мусаллаҳи Маҳмуд Худойбердиев аз ҳудуди кишвари ҳамсоя ғайриқонунӣ вориди шимоли Тоҷикистон шуда, биноҳои давлатиро дар шаҳри [[Хуҷанд]] ва Чкаловск (Бустон) ишғол карданд. Ин амал ҳамчун таҷовузи ошкори террористӣ нисбат ба соҳибихтиёрии Тоҷикистон баҳо дода шуд. Бо фармони Сарвари давлат [[Эмомалӣ Раҳмон]] амалиёти фаврии низомӣ оғоз гардида, дар давоми чанд рӯз қисмҳои мусаллаҳи исёнгарон пурра несту нобуд карда шуданд. Худойбердиев ва ҳаммаслакони ӯ бори дигар фирор карданд.

== Сарнавишти баъдӣ ==
Соли 1997 Прокурори генералии Ҷумҳурии Тоҷикистон нисбат ба Худойбердиев бо иттиҳоми кӯшиши табаддулоти ҳарбӣ ва хиёнат ба ватан парвандаи ҷиноятӣ боз кард. Бино ба маълумоти хадамоти амниятӣ, ӯ тирамоҳи соли 2001 дар натиҷаи як низоъи дохилӣ дар қаламрави Узбекистон кушта шудааст, аммо овозаҳо дар бораи зинда будани ӯ низ мавҷуданд.

== Ҷоизаҳо ==
* [[Ордени Ситораи Сурх]] (ИҶШС);
* [[Ордени «За личное мужество»]] (ИҶШС);
* Медали «Барои ҷасорат» (ИҶШС).

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* Мятеж в Таджикистане подавлен // Рӯзномаи «Коммерсантъ», № 182, 12.08.1997.
* Кризис пошел на спад // Рӯзномаи «Коммерсантъ», 06.02.1996.

[[Гурӯҳ:Исёнгарони Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Зодагони Бохтар]]</text>
      <sha1>3yo1x96prl8mg4d9yetxo9p5tqkzq5e</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>