Иёлоти Муттаҳидаи Амрико

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="tg">
  <siteinfo>
    <sitename>Википедиа</sitename>
    <dbname>tgwiki</dbname>
    <base>https://tg.wikipedia.org/wiki/%D0%A1%D0%B0%D2%B3%D0%B8%D1%84%D0%B0%D0%B8_%D0%B0%D1%81%D0%BB%D3%A3</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.10</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Медиа</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Вижа</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Баҳс</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Корбар</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Баҳси корбар</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Википедиа</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Баҳси Википедиа</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Акс</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Баҳси акс</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">Медиавики</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">Баҳси медиавики</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Шаблон</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Баҳси шаблон</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Роҳнамо</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Баҳси роҳнамо</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Гурӯҳ</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Баҳси гурӯҳ</namespace>
      <namespace key="100" case="first-letter">Портал</namespace>
      <namespace key="101" case="first-letter">Баҳси портал</namespace>
      <namespace key="102" case="first-letter">Лоиҳа</namespace>
      <namespace key="103" case="first-letter">Баҳси Лоиҳа</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Модул</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Баҳси Модул</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>Иёлоти Муттаҳидаи Амрико</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1727</id>
    <revision>
      <id>1480320</id>
      <parentid>1428759</parentid>
      <timestamp>2026-07-13T14:46:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zosya95</username>
        <id>54344</id>
      </contributor>
      <origin>1480320</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="208316" sha1="mq1yrgb5zynidcgoh90feijqr6t9abv" xml:space="preserve">{{Кишвар
|Common_name=ИМА
|Парчам= Flag of the United States.svg
| Номи тоҷикӣ            = Иёлоти Муттаҳидаи Амрико
| Номи аслӣ              = United States of America
|Нишон     = US-GreatSeal-Obverse.svg
|Шиор              = Ба Худо боварӣ дорем
|Номи суруди миллӣ = Суруди миллии Иёлоти Муттаҳидаи Амрико &lt;center&gt;[[File:&quot;The Star-Spangled Banner&quot; performed by the United States Navy Band.mp3]]&lt;center&gt;
|Сохтори давлат    = [[Ҷумҳурӣ|Ҷумҳурии]]  [[Ҷумҳурии федеролӣ|федеролӣ]] [[Ҷумҳурии конститутсионӣ|конститутсионӣ]]
|Дар харита        = United States (orthographic projection).svg
|Забон             = [[Забони англисӣ|Англисӣ]]
|Рӯзи истиқлол  =
|Соҳибистиқлол аз  = [[4 июл]]и [[1776]] 
|Пойтахт           = [[Вашингтон (шаҳр)|Вашингтон]]
|Шаҳри калонтарин  = [[Ню-Йoрк]]  
|Вазифаи сарварон  = [[Президенти ИМА|'''Президент''']]&lt;br&gt;'''[[Ноиб - Президент]]'''
|Сарварон          = [[Доналд Трамп]]&lt;br&gt;[[Ҷей Дӣ Вэнс]]
|Ҷой аз рӯи масоҳат= 3
|Масоҳат           = 9,857,306
|Фоизи об          = 2.23
|Ҷой аз рӯи аҳолӣ  = 3
|Аҳолӣ             = 328 915 700
|Соли ба шумор гирифтани аҳолӣ = 2019
|Зичии аҳолӣ       = 34,55 
|ММД               = 16.768 трлн.
|Соли ҳисоби ММД   =
|Ҷой дар ҷаҳон аз рӯи ММД = 1
|ММД ба сари аҳолӣ = 53,001
|Пули миллӣ        = [[Доллари ИМА]]
|Домен             = [[.us]] [[.gov]] [[.mil]] [[.edu]]
|Коди телефон      = 1
|Соат              = -5 to -10
|Эзоҳот={{commons|USA}}
}}
'''Иёлоти Муттаҳидаи Амрико''' ({{lang-en|The United States of America}}), ба шакли кӯтаҳ '''ИМА''' ({{lang-en|USA}}), ё '''Иёлоти Муттаҳида''' ({{lang-en|United States, U.S.}}),  ё '''Амрико''') — кишварест мустақил дар [[Амрикои Шимолӣ]] миёни кишварҳои Конодо, Мексика ва уқёнуси Атлантику Ором. Масоҳат — 9,5 млн км²&lt;ref&gt;[[Донишномаи Бритоннико]], мақолаи «{{cite web|url=http://www.britannica.com/eb/article-9111233/United-States|title=United States|lang=en|archiveurl=https://archive.is/20120729/http://www.britannica.com/eb/article-9111233/United-States|archivedate=2012-07-29}}».&lt;/ref&gt; ({{s|4-умин}} дар ҷаҳон).

Аз се бахш иборат аст: асосӣ [массиви ягона дар қисмати мобайнии материки Амрикои Шимолӣ, ки 48 иёлат (иёлоти ҳамҳудуд) ва Округи федералии Колумбияро дар бар мегирад; 83,5 дарсади масоҳат ва 99,4 дарсади аҳолии мамлакат] ва 2 эксклав: иёлати Аляска (16,3 дарсади масоҳат ва 0,2 дарсади аҳолӣ, дар канори шимолу ғарбии материки Амрикои Шимолӣ) ва иёлати Гавайи (0,2 дарсади масоҳат ва 0,4 дарсади аҳолӣ; дар қисми марказии уқёнуси Ором). Иёлоти ҳамҳудуди ИМА-ро дар шарқ, ҷанубу шарқ ва ҷануб уқёнуси Атлантик (аз ҷумла дар ҷануб – хал. Мексика; гул. Флорида аз Куба ва ҷаз-ҳои Багам), дар ғарб уқёнуси Ором ҷудо мекунад. Иёлати Аляскаро дар шимол – уқёнуси Яхбастаи Шимолӣ (б-ҳои Бофорт ва Чукот), дар ғарб – б. Беринг, дар ҷануб хал. Аляскаи уқёнуси Ором; иёлати Ҳавайиро – уқёнуси Ором (тӯли умумии хатти сарҳаддӣ 19924 км). Иёлоти ҳамҳудуди ИМА дар шимол ва иёлати Аляска дар шарқ дар хушкӣ бо Канада, иёлоти ҳамҳудуд дар ҷануб бо Мексика ҳамсарҳаданд. Масоҳаташ 9,5 млн км&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; (ҷойи 4-ум дар ҷаҳон). Аҳолиаш 327,6 млн нафар (2018). Пойтахташ шаҳри Вашингтон. Забони расмӣ – англисӣ. Воҳиди пулӣ – доллари ИМА.

== Бахшбандии кишварӣ ==
Ҳудуди маъмуриаш ба 50 иёлат ва Округи федералии Колумбия тақсим мешавад.

Иёлатҳои ИМА:
{| border=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;2&quot; cellspacing=&quot;0&quot;
| valign=&quot;top&quot; |
{| class=&quot;wikitable&quot;
|[[Айдаҳо]]
|[[Акс:Flag of Idaho.svg|border|33x22пкс]]
|- style=&quot;height:32px&quot;
|[[Айова]]
|[[Акс:Flag of Iowa.svg|border|33x22пкс]]
|- style=&quot;height:32px&quot;
|[[Алабама]]
|[[Акс:Flag of Alabama.svg|border|33x22пкс]]
|- style=&quot;height:32px&quot;
|[[Аляска]]
|[[Акс:Flag of Alaska.svg|border|33x22пкс]]
|- style=&quot;height:32px&quot;
|[[Аризона]]
|[[Акс:Flag of Arizona.svg|border|33x22px]]
|- style=&quot;height:32px&quot;
|[[Арканзас]]
|[[Акс:Flag of Arkansas.svg|border|33x22пкс]]
|- style=&quot;height:32px&quot;
|[[Вайоминг]]
|[[Акс:Flag of Wyoming.svg|border|33x22px]]
|- style=&quot;height:32px&quot;
|[[Вашингтон (иёлат)|Вашингтон]]
|[[Акс:Flag of Washington.svg|border|33x22пкс]]
|- style=&quot;height:32px&quot;
|[[Вермонт]]
|[[Акс:Flag of Vermont.svg|border|33x22пкс]]
|- style=&quot;height:32px&quot;
|[[Виргиния]]
|[[Акс:Flag of Virginia.svg|border|33x22пкс]]
|- style=&quot;height:32px&quot;
|}
| valign=&quot;top&quot; |
{| class=&quot;wikitable&quot;
|[[Висконсин]]
|[[Акс:Flag of Wisconsin.svg|border|33x22пкс]]
|- style=&quot;height:32px&quot;
|[[Ҳавайӣ]]
|[[Акс:Flag of Hawaii.svg|border|33x22пкс]]
|- style=&quot;height:32px&quot;
|[[Делавэр]]
|[[Акс:Flag of Delaware.svg|border|33x22пкс]]
|- style=&quot;height:32px&quot;
|[[Ҷорҷия]]
|[[Акс:Flag of the State of Georgia.svg|border|33x22пкс]]
|- style=&quot;height:32px&quot;
| nowrap=&quot;&quot; |[[Вирҷинияи Ғарбӣ]]
|[[Акс:Flag of West Virginia.svg|border|33x22пкс]]
|- style=&quot;height:32px&quot;
|[[Иллинойс]]
|[[Акс:Flag of Illinois.svg|border|33x22пкс]]
|- style=&quot;height:32px&quot;
|[[Индиана]]
|[[Акс:Flag of Indiana.svg|border|33x22пкс]]
|- style=&quot;height:32px&quot;
|[[Калифорния]]
|[[Акс:Flag of California.svg|border|33x22пкс]]
|- style=&quot;height:32px&quot;
|[[Канзас]]
|[[Акс:Flag of Kansas.svg|border|33x22пкс]]
|- style=&quot;height:32px&quot;
|[[Кентуккӣ]]
|[[Акс:Flag of Kentucky.svg|border|33x22пкс]]
|- style=&quot;height:32px&quot;
|}
| valign=&quot;top&quot; |
{| class=&quot;wikitable&quot;
|[[Колорадо]]
|[[Акс:Flag of Colorado.svg|border|33x22пкс]]
|- style=&quot;height:32px&quot;
|[[Коннектикут]]
|[[Акс:Flag of Connecticut.svg|border|33x22пкс]]
|- style=&quot;height:32px&quot;
|[[Луизиана]]
|[[Акс:Flag of Louisiana.svg|border|33x22пкс]]
|- style=&quot;height:32px&quot;
|[[Массачусетс]]
|[[Акс:Flag of Massachusetts.svg|border|33x22пкс]]
|- style=&quot;height:32px&quot;
|[[Миннесота]]
|[[Акс:Flag of Minnesota.svg|border|33x22пкс]]
|- style=&quot;height:32px&quot;
|[[Миссисипӣ]]
|[[Акс:Flag of Missisippi (2001–2020).svg|border|33x22пкс]]
|- style=&quot;height:32px&quot;
|[[Миссурӣ]]
|[[Акс:Flag of Missouri.svg|border|33x22пкс]]
|- style=&quot;height:32px&quot;
|[[Мичиган]]
|[[Акс:Flag of Michigan.svg|border|33x22пкс]]
|- style=&quot;height:32px&quot;
|[[Монтана]]
|[[Акс:Flag of Montana.svg|border|33x22пкс]]
|- style=&quot;height:32px&quot;
|[[Мэн]]
|[[Акс:Flag of Maine.svg|border|33x22пкс]]
|- style=&quot;height:32px&quot;
|}
| valign=&quot;top&quot; |
{| class=&quot;wikitable&quot;
| nowrap=&quot;&quot; |[[Мэриленд]]
|[[Акс:Flag of Maryland.svg|border|33x22пкс]]
|- style=&quot;height:32px&quot;
|[[Небраска]]
|[[Акс:Flag of Nebraska.svg|border|33x22пкс]]
|- style=&quot;height:32px&quot;
|[[Невада]]
|[[Акс:Flag of Nevada.svg|border|33x22px]]
|- style=&quot;height:32px&quot;
| nowrap=&quot;&quot; |[[Ню-Ҳэмпшир]]
|[[Акс:Flag of New Hampshire.svg|border|33x22пкс]]
|- style=&quot;height:32px&quot;
| nowrap=&quot;&quot; |[[Ню-Ҷерсӣ]]
|[[Акс:Flag of New Jersey.svg|border|33x22пкс]]
|- style=&quot;height:32px&quot;
|[[Ню-Йорк (иёлат)|Ню-Йорк]]
|[[Акс:Flag of New York.svg|border|33x22пкс]]
|- style=&quot;height:32px&quot;
|[[Ню-Мексико]]
|[[Акс:Flag of New Mexico.svg|border|33x22пкс]]
|- style=&quot;height:32px&quot;
|[[Огайо]]
|[[Акс:Flag of Ohio.svg|33x22пкс]]
|- style=&quot;height:32px&quot;
|[[Оклаҳома]]
|[[Акс:Flag of Oklahoma.svg|border|33x22пкс]]
|- style=&quot;height:32px&quot;
|[[Орегон]]
|[[Акс:Flag of Oregon.svg|border|33x22пкс]]
|- style=&quot;height:32px&quot;
|}
| valign=&quot;top&quot; |
{| class=&quot;wikitable&quot;
|[[Пенсилвания]]
|[[Акс:Flag of Pennsylvania.svg|border|33x22пкс]]
|- style=&quot;height:32px&quot;
| nowrap=&quot;&quot; |[[Род-Айленд]]
|[[Акс:Flag of Rhode Island.svg|border|33x22пкс]]
|- style=&quot;height:32px&quot;
|[[Дакотаи Ҷанубӣ]]
|[[Акс:Flag of South Dakota.svg|border|33x22px]]
|- style=&quot;height:32px&quot;
| nowrap=&quot;&quot; |[[Дакотаи Шимолӣ]]
|[[Акс:Flag of North Dakota.svg|border|33x22пкс]]
|- style=&quot;height:32px&quot;
| nowrap=&quot;&quot; |[[Каролинаи Ҷанубӣ]]
|[[Акс:Flag of South Carolina.svg|border|33x22пкс]]
|- style=&quot;height:32px&quot;
| nowrap=&quot;&quot; |[[Каролинаи Шимолӣ]]
|[[Акс:Flag of North Carolina.svg|border|33x22пкс]]
|- style=&quot;height:32px&quot;
|[[Теннессӣ]]
|[[Акс:Flag of Tennessee.svg|border|33x22пкс]]
|- style=&quot;height:32px&quot;
|[[Техас]]
|[[Акс:Flag of Texas.svg|border|33x22пкс]]
|- style=&quot;height:32px&quot;
|[[Флорида]]
|[[Акс:Flag of Florida.svg|border|33x22пкс]]
|- style=&quot;height:32px&quot;
|[[Юта]]
|[[Акс:Flag of Utah.svg|border|33x22пкс]]
|- style=&quot;height:32px&quot;
|}
|}
Ҳар кадом иёлат, ғайр аз иёлоти Луизиана (ба маҳалҳо тақсим мешавад) ва Аляска (ба боро – ноҳияҳо тақсим мешавад) ба округ (графӣ)-ҳо тақсим мешавад; ҳамагӣ 3007 округ ва 137 воҳиди ба онҳо баробар дорад.

Бюрои барӯйхатгирии ИМА дар ҳудуди мамлакат 4 минтақаи ҷуғрофиёиро ҷудо мекунад, ки ба ҳайати онҳо 9 гурӯҳи иёлот дохил мешаванд: шимолу шарқӣ (9 иёлат, 4,7 дарсади масоҳат ва 17,6 дарсади аҳолии мамлакат; Англияи Нав ва иёлати Атлантикаи Миёна), Ғарби Миёна (12 иёлат; 21,2 дарсади масоҳат ва 21,2 дарсади аҳолӣ; иёлоти шимолу шарқӣ ва шимолу ғарбии Ғарби Миёна), Ҷануб (16 иёлат ва Округи федералии Колумбия; 24,8 дарсади масоҳат ва 37,6 дарсади аҳолӣ; иёлати Атлантикаи Ҷанубӣ, иёлати марказии ҷанубу шарқӣ ва ҷанубу ғарбӣ) ва Ғарб (13 иёлат; 49,3 дарсади масоҳат ва 23,6 дарсади аҳолӣ; иёлати Монтана ва уқёнуси Ором, иёлати Аляска ва Гавайи ҳам ба онҳо дохил мешаванд).

Мулкҳои ИМА: Пуэрто Рико, Иттиҳоди Ҷазираҳои Марианаи Шимолӣ (ҳар ду давлатҳои озоди ба ИМА дохилшуда), ҷаз-ҳои Вирҷин, Гуам, Самоаи Амрикоӣ, Уэйк, Мидуэй, Бейкер, Ҳовланд, Ҷарвис (сетои охир беодаманд), атолл (ҷазираи ҳалқашакли марҷонӣ)-и Ҷонстон, рифи беодами Кингмен дар уқёнуси Ором, пойгоҳи ҳарбии баҳрии Гуантанама дар ҷаз. Куба ва ҷаз. беодами Навасса дар б. Кариб.

ИМА – узви СММ (1945), НАТО (1949), Фонди байналмилалии асъор (1944), Бонки байналмилалии Таҷдид ва Рушд (1945), Ҳамкории иқтисодии Осиё ва уқёнуси Ором (1989), Аҳдномаи Амрикои Шимолӣ оид ба савдои озод (1992), СУС (1995), Ҳамшарикии фаромиллии уқёнуси Ором (2015).

== Сохти давлатӣ ==
ИМА – давлати федеративӣ. Конститутсия 17.9.1787 қабул карда шудааст. Шакли идоракунӣ – ҷумҳурии президентӣ. Роҳбари давлат ва ҳукумат – Президент, ки дорои ҳамаи ҳуқуқҳои идоракунӣ, сарфармондеҳи қувваҳои мусаллаҳ ва пешвои ҳизби худ мебошад. Президент ба муҳлати 4 сол (ҳуқуқи як бор интихоб шуданро дорад) бо роҳи интихоботи ғайримустақим, дузинагӣ (интихобкунандагон интихобшавандагонро интихоб мекунанд, интихобшудагон – Президентро) якҷо бо ноиби Президент интихоб карда мешавад. Шаҳрванде, ки синнаш ба 35 расида, 14 сол то интихобот дар ИМА зиндагӣ карда бошад, ҳуқуқи номзадии худро ба президентӣ пешбарӣ кардан дорад. Номзаде, ки аксарияти овозҳоро ба даст меорад, интихобшуда ҳисоб меёбад. Агар ҳеч кадом аз номзадҳо шумораи зарурии овозҳоро ба даст оварда натавонанд, Палатаи намояндагон Президентро аз ҷумлаи 3 номзаде, ки бисёртар овоз гирифтаанд, интихоб мекунад. Муҳлати ваколатҳои Президент ва ноиби Президент нисфирӯзии 20-уми январи ҳамон соле, ки ваколатҳои номбурда бояд ба охир расанд, ба охир мерасанд.

Мақоми олии қонунгузор – парламенти дупалатагӣ (Конгресси Иёлоти Муттаҳида). Ҳар ду палата бо роҳи интихоботи мустақим аз рӯи низоми мажоритарӣ (аксарияти овозҳо) интихоб карда мешаванд. Палатаи поинӣ – Палатаи намояндагон (435 ҷой, ки мувофиқи шумораи аҳолӣ тақсим карда шудаанд, ҳамчунин 6 намоянда бе ҳуқуқи овоздиҳӣ аз ҳудудҳое, ки мақоми иёлатро надоранд); депутатҳое, ки манфиатҳои ҳамаи мамлакатро намояндагӣ мекунанд, барои 2 сол интихоб карда мешаванд. Палатаи болоӣ – Сенат (100 ҷой – 2 ҷой аз ҳар кадом иёлат). Муҳлати ваколати Сенат – 6 сол; ҳар ду сол 1/3 ҳиссаи ҳайат иваз карда мешавад.

Ҳукумат – кабинет аз вазирон иборат буда, вазиронро Президент бо маслиҳат ва розигии Сенат ба ҳамон вазифаҳое, ки худи Президент ба кабинеташ дохил менамояд, интихоб мекунад. Кабинет дар назди Президент ҳисоботдиҳанда буда, вазифаҳои машваратиро иҷро мекунад.

Ҳар як иёлат бо роҳбарии губернатор конститутсия, мақоми қонунбарор, мақомоти ҳокимияти иҷроияи худро дорад.

Дар ИМА низоми классикии дуҳизбӣ ҷорист. Ҳизбҳои сиёсии пешбар: Ҳизби демократии ИМА, Ҳизби ҷумҳурихоҳи ИМА.

== Ҷуғрофиё ==

=== Табиъат ===
Соҳилҳои Атлантикаи ИМА асосан ҳамвор буда, онҳоро тунукобаҳои васеъ (то 300 км) ва халиҷҳои аз ҳам ҷудо (Мэн, Делавэр, Чесапик) иҳота кардаанд. Дар канори шимолу шарқӣ соҳилҳои тектоникии яхпӯш, аз нимҷаз. Кейп-Код то ҷаз. Лонг-Айленд халиҷҳои ба ҳам пайвасти абразивӣ, дар қисми шарқӣ халиҷу кӯлҳои аз ҳам ҷудо доман густурдаанд. Соҳилҳои уқёнуси Ороми қисми асосии ИМА кӯҳсоранд. Ба қисми шимолӣ (ҷануби Аляска) силсилаи сершохаи халиҷу гулӯгоҳҳои печ дар печи харсангдор хоссанд.

Қариб нисфи ҳудуди мамлакатро қаторкӯҳҳои баланд, паҳнкӯҳҳо ва пуштакӯҳҳои Кордилера ишғол кардаанд; канори шарқии минтақаи Кордилераро қаторкӯҳҳои Сершух (баландиашон то 4000 м) ташкил додаанд. Нуқтаи баландтарини мамлакат – кӯҳи Мак-Кинли (6193 м) дар Аляска. Дар шарқ кӯҳҳои Аппалачи (баландиаш то 2037, кӯҳи Митчелл) воқеанд. Байни кӯҳҳои Кордилера ва Аппалачиро ҳамвориҳои васеи дохилӣ ва Пастии назди Мексика ишғол кардаанд.

Кордилераи ИМА қаторкӯҳҳои баланд (баландиашон то 3000–5000 м) ва паҳнкӯҳҳою пуштакӯҳҳои дохилиро дар бар мегирад. Силсилакӯҳҳои Кордилераи Аляска қабатҳои арзии майда доранд: дар қисми шимолӣ қаторкӯҳи Брукс (пастии ҳамвори Арктикаро ҷудо мекунад), дар қисми марказӣ паҳнкӯҳи денудатсионии Юкон бо кӯҳҳои Кускокуим, дар қисми ҷанубӣ қаторкӯҳҳои Алеут ва қаторкӯҳи баланди Аляска (нуқтаи баландтарини ИМА ва Амрикои Шимолӣ), қаторкӯҳҳои Кенай, Чугач, кӯҳҳои Врангел ва Иляи Муқаддас ҷойгиранд. Кордилераи ИМА тамоми ҳудуди қисми асосии мамлакатро убур мекунад.

Минтақаи шарқиро кӯҳҳои серхарсанги баландиашон то 4399 м (кӯҳи Элберт дар қаторкӯҳи Саватч) ташкил медиҳанд. Дар ғарби онҳо пуштакӯҳҳо ва паҳнкӯҳҳои дохилӣ: пуштакӯҳи вулкании Колумбия, суфакӯҳи Ҳавзаи Калон бо Водии Марг (86 м, пасттарин нуқтаи ИМА ва Амрикои Шимолӣ) ва пуштакӯҳи Колорадо бо Канони Калон ҷойгиранд. Дар ғарб ба минтақаи дохилии пуштакӯҳҳо ва паҳнкӯҳҳо силсилакӯҳҳои яхини чиндор ва вулкании баландиашон то 4392 м (вулкани Рейнир) ва яхпоракӯҳҳои аз ҳам ҷудои Серра-Невада (баландиаш то 4418, кӯҳи Уитни) пайваст мешаванд. Қад-қади соҳили уқёнуси Ором қаторкӯҳҳои баландиашон миёнаи (баландиаш 2692 м, кӯҳи Пинос) аз ҳам ҷудо тӯл кашидаанд, ки аз шарқ бо пастиҳои байникӯҳӣ (Вилламетт, водии Калифорния, водии Калифорнияи Поин) маҳдуд мешаванд

=== Заминшиносӣ ===
Ноҳияҳои дохилии ҳамвори ИМА ба платформаи Амрикои Шимолии қадим, бештар ба таҳкурсии кембрийи поин тааллуқ доранд, ки дар баъзе ноҳияҳо луч мешавад. Дар иёлоти Миннесота, Висконсин ва Мичиган дӯнгии бузурги сипари Канада мавҷуд аст, ки аз гранитогнейсҳои давраи архей, ҷинсҳои минтақаҳои сангҳои сабз ва гранитҳои музофоти Сюпириор, таҳнишастҳои палеопротозойи минтақаи Пенокий – кварситҳо, аз ҷумла оҳан, варақсанг, доломит, тиллит, инчунин таҳнишастҳои давраи мезозой ва протерозойи нав, рухом ва габброи манзумаи палерифтии Кивино ташаккул ёфтааст. Дар шимолу шарқ дӯнгии Адирондаки минтақаи Гренвили сипари Канада мавҷуд аст. Падидаҳои хурди таҳкурсӣ дар ҳудуди минтақаи инкишофи ҷилди платформавии платформаи Мидконтинент ва ҳамвориҳои Бузург мушоҳида мешаванд.

Силсила (система)-и чиндори палеозойи Аппалачи ба самти ҷанубу шарқ аз сарҳадди Канада то иёлати Алабама тӯл кашидааст. Сохтори чиндори Аппалачии Ҷанубиро дар шарқ таҳшинҳои соҳилии давраи бӯр ва кайнозойи плитаи назди Атлантик пӯшондаанд. Платформаи ҷавони соҳили шимолии хал. Мексика (Галф-Кост) асоси чиндори давраи палеозой дорад.

Силсилаи чиндори мезозой-кайнозойи Кордилераи Амрикои Шимолӣ аз шарқ ба ғарб ба се минтақаи хеле калон ҷудо карда мешавад: минтақаи кӯҳҳои чиндори шарқӣ; минтақаи берунӣ – кӯҳҳои чиндор; минтақаи дохилии назди уқёнуси Ором. Дар сохтори мезозойи силсилаи чиндор пастхамиҳое мавҷуданд, ки бо таҳнишинҳои давраи бӯр ва кайнозой пур шудаанд. Минтақаи дохилиро аз қуллаҳои хал. Калифорния то димоғаи Мендосино ғеҷаи бузург ва серзилзилаи Сан-Андреас бурида мегузарад. Қисми нисбатан васеи Кордилераи Амрикои Шимолиро минтақаи васеи фурӯхамидагиҳо – ҳавзаҳо ва қаторкӯҳҳои минтақа фаро гирифтаанд. Ба самти шарқ аз пуштакӯҳи Колорадо ба самти меридиан рифти кайнозойи Рио-Гранде, шимолтар Ҳавзаи Бузург, қад-қади д. Снейк минтақаи ҷавони вулканӣ (дар он гейзери Боғи миллии Йеллоустон ҷойгир аст) тӯл кашидаанд. Аз қисми шимолии Калифорния тавассути иёлоти Орегон ва Вашингтон силсилакӯҳҳои вулканӣ доман густурдаанд. Ҳудуди Аляска низ асосан (ғайр аз соҳилҳои шимолӣ) ба манзумаи чиндори Кордилераи Амрикои Шимолӣ тааллуқ дорад. Ҷазираҳои Гавай (иёлати Гавайи) аз силсилаи ҷазираҳои вулканӣ дар қисми марказии уқёнуси Ором иборат аст.

=== Сарватҳои табиъӣ ===
ИМА аз ҷиҳати захираи ангишт, маъдани молибден, сурб, тило дар ҷаҳон ҷойи 2-юм ва аз ҷиҳати захираи маъдани руҳ, нуқра, гафния, фосфориҳо, йод ҷои 3-юмро ишғол мекунад. Дар ИМА захираи нафт, гази табиӣ, маъдани уран, оҳан, титан, филиззоти гурӯҳи тилои сафед, платина, бериллий, волфрам, литий, бор, флюорит, барит, сулфур, ашёи хоми семент, гач, гилҳои гуногун фаровон буда, захираи бокситҳо, маъдани ванадий, сурма, симоб, намакҳои калий, асбест ва магнезит кам аст. Захираи маъдани манган, хром, кобалт, никел, қалъагӣ, филиззоти нодир, алмос, графит тамоман вуҷуд надорад.

Аксари конҳои нафт ва гази табиӣ дар ҳудуди 3 ҳавзаи калон ҷойгиранд: Ҳавзаи нафту гази хал. Мексика, Ҳавзаи нафту гази Перм ва Ҳавзаи нафту гази дохилии ғарб. Конҳои бузурги истихроҷи нафт: Ирадхо-Бей (Аляска), Ист-Тексас (Техас), Уилмингтон ва Мидуэй-Сансет (Калифорния), газ – Панхандл-Хюготон (Техас) ва Прадхо-Бей. Қариб 50 дарсади захираи ангиштро ангиштсанг ташкил медиҳад. Ҳавзаҳои асосии ангиштсанг дар минтақаҳои серангишт ҷойгиранд: шарқӣ (ҳавзаи ангиштсанги Аппалачи ва Пенсилван), дохилӣ (ҳавзаи ангишти Иллинойс, ҳавзаи дохилии ғарб), кӯҳҳои Чиндор (ҳавзаҳои Юинта, Грин-Ривер, Сан-Хуан-Ривер ва ғ.); ангишти бӯр – дар музофоти ҷануб (Техас) ва шимоли ҳамвориҳои бузурги Форт-Юнион. Захираҳои уран дар шимоли иёлати Аризона, дар иёлоти Ню-Мексико, Техас (соҳилҳои хал. Мексика), Юта, Вайоминг (ҳавзаҳои Марказ, Вайоминг, Уинд-Ривер, Паудер-Ривер), Небраска, Колорадо, Вашингтон ҷойгиранд. Дар ИМА конҳои калони оҳан мавҷуданд. Захираҳои асосии маъдани титан дар конҳои парокандаи илменит ва рутил (дар иёлоти Флорида, Ню-Ҷерси, Теннесси, Ҷорҷия, Каролинаи Ҷанубӣ, Каролинаи Шимолӣ) ҷамъ шудаанд. Калонтарин конҳои молибден – Гендерсон, Клаймакс (иёлати Колорадо), Куэста (иёлати Ню-Мексико), Томпсон-Крик (иёлати Айдаҳо), Куорс-Ҳилл (иёлати Аляска). Захираҳои калони мис дар конҳои маъдани мис ё мису молибдени Бингем – Юта, Моренси, Багдад, Серрита, Силвер–Белл (иёлати Аризона), Тайрон, Чайно (иёлати Ню-Мексико), захираҳои асосии маъданҳои сурб ва руҳ дар конҳои маъдани иёлоти Аляска (Ред-Дог, Гринс-Крик), Миссури (Браши-Крик, Флетчер, Вайбернем-29, Суитуотер, Бюик), Теннесси, Монтана, Ню-Йорк ва Айдаҳо мавҷуданд. Ноҳияи асосии маъдани тило дар ғарб, дар иёлоти Невада (захираи асосии тилои ИМА), Калифорния, Аризона, Юта, Айдаҳо, дар қисми марказии мамлакат – н. Блэк-Хилс, дар минтақаи маъдании Колорадо ва ба тариқи пароканда асосан дар Аляска ҷойгиранд. Захираҳои асосии маъдани нуқра дар конҳои сурб якҷо бо сурбу руҳ (иёлати Айдаҳо), конҳои филиззоти ранга (Бингем, Гримс-Крик) ва конҳои тилову нуқра (иёлоти Калифорния, Невада, Дакотаи Ҷанубӣ, Колорадо ва ғ.) мавҷуданд.

=== Иқлим ===
Иқлими қисми зиёди ҳудуди ИМА муътадил ва субтропикии континентист. Барои минтақаҳои наздисоҳилии уқёнуси Ором иқлими муътадили уқёнусӣ бо зимистони муътадил ва тобистони гарм хос аст; ҳарорати миёнаи январ 3°С, июл 18°С, миқдори бориши солона 2000 мм (дар баъзе ҷойҳо беш аз 3000 мм). Иқлими қисми ҷанубу ғарбии ИМА субтропикии баҳримиёназаминист, тобистонаш хушк, зимистонаш гарми намнок; ҳарорати миёнаи январ аз 9°С (Сан-Франсиско) то 14°С (Сан-Диего), июл –17–19°С. бориши солона камтар аз 300–500 мм. Дар қисми шимолии соҳилҳои Атлантика иқлим муътадили уқёнусист, ҳарорати миёнаи январ –1°С, июл 20–24°С, ҳавои зимистон ноустувор аст, бориши солона 800–1200 мм; иқлими қисми шарқӣ субтропикии уқёнусӣ, ҳарорати миёнаи январ 8–15°С (Чарлстон, Тампа), июл 26–27°С, бориши солона 1300–1700 мм. Иқлими ҳудуди ҳамвориҳои дохилӣ хушк, ҳарорати миёнаи январ аз шимол ба ҷануб 10°С, июл аз 23 то 30°С, миқдори бориши солона аз шарқ ба ғарб то 250 мм кам мешавад. Тобистон зуз-зуд тӯфонҳои серғубор, дар ҳамвориҳои бузург гирдбодҳои сахт (соле беш аз 1200 гирдбод) рух медиҳанд. Иқлими пуштакӯҳҳо ва паҳнкӯҳҳои Кордилера хеле хушк буда (дар биёбони Моҳаве миқдори бориши солона аз 100 мм камтар аст), ҳарорати ҳаво хеле баланд (дар Водии Марг 56,7°С) мешавад. Барои канори ҷанубии нимҷаз. Флорида иқлими торопикии тобистонаш сернам ва зимистонаш хушк хос аст, ҳарорати миёнаи январ 20°С, июл 28°С (Майами).

Пӯшиши устувори барфӣ танҳо дар нишебиҳои Кордилера ва қисми шимолу шарқии ИМА (шимолтар аз 400 а. ш.) ташаккул меёбад. Масоҳати умумии яхбандии ҳозира 580 км². Ноҳияҳои асосии яхбандии кӯҳӣ – силсилакӯҳҳо (бештар дар қисми шимолӣ, вулкани Рейнир бо бузургтарин пиряхи Эммонс, масоҳаташ 11,2 км²), кӯҳҳои сершух (қаторкӯҳҳои Уосатч, Передовой, Уинд-Ривер), Серра-Невада.

Ба қисми шимолии Аляска иқлими арктикӣ бо зимистони қаҳратун ва тобистони сард хос мебошад (ҳарорати миёнаи январ –26°С, июл 1°С); иқлими паҳнкӯҳи Юкон – субарктикии хушк (ҳарорати миёнаи январ –23°С, июл 17°С). Боришоти солона аз 100 мм дар шимол то 900 мм дар ҷануб. Дар қисми зиёди Аляска ҷинсҳои яхбастаи бисёрсола паҳн шудаанд. Масоҳати яхбандии ҳозираи Аляска беш аз 75 ҳазор км², марказҳои асосии яхбандӣ – кӯҳҳои қисми ҷанубӣ, инчунин қаторкӯҳи Брукса. Калонтарин пирях –Маласпина (масоҳаташ 2,2 ҳазор км²).

=== Обҳо ===
Ҳудуди асосии ИМА бо обҳои рӯизаминӣ нобаробар таъмин аст. Дарёҳо ба ҳавзаи уқ-ҳои Атлантик ва Ором тааллуқ доранд. Дарёҳои калонтарини ИМА дар ҳавзаи уқёнуси Атлантик – Миссисипи бо шохобҳояш Миссури, Арканзас, Ред-Ривер (аз рост), Иллинойс, Оҳайо (аз чап), инчунин Рио-Гранде, Лаврентияи Муқаддас; дар ҳавзаи уқёнуси Ором – Юкон, Колумбия, Колорадо. Низоми аксари д-ҳои ИМА, бахусус дар ноҳияҳои иқлимашон хушк ва дар д. Миссисипи ва шохобҳои он ноустувор аст. Бисёр д-ҳои ИМА, бахусус Колумбия иқтидори баланди ҳидроэнергетикӣ доранд. Беш аз ½ ҳиссаи масоҳати Кӯлҳои Бузург (кӯли Мичиган – пурра) ба ИМА тааллуқ дорад. Қисми зиёди кӯлҳои шӯри баста дар пастиҳои Ҳавзаи Калон ҷойгиранд. Дар Флорида кӯлҳои карстӣ (Окичоби), дар Пастии назди Мексика кӯлҳои халиҷдор (Понтчартрейн), дар Аляска кӯлҳои пиряхиву тектоникӣ (Илиамна ва ғ.) ва термокарстӣ, дар Кордилера кӯлҳои пиряхии кӯҳӣ ва вулканӣ мавҷуданд. Беш аз 5 ҳазор обанбори таъйиноти гуногун сохта шудаанд, ки калонтаринашон Оаҳе ва Форт-Пек дар д. Миссури ва яке аз қадимтаринашон Мид дар д. Колорадо мебошанд. Дар д-ҳои Колумбия, Миссури, Колорадо, Теннесси, Арканзас ва ғайра силсилаи обанборҳои бисёрзина бунёд ёфтаанд.

Ҳамасола азнавсозии захираҳои обӣ 2,8 ҳазор км²-ро ташкил медиҳад; таъминот бо об дар як сол – 8,9 ҳазор м³/одам. Барои эҳтиёҷоти хоҷагӣ 17 дарсади захираҳои об сарф мешавад, ки 46 дарсади онро корхонаҳои саноатӣ истифода мебаранд, 40 дарсади он барои эҳтиёҷоти кишоварзӣ, 14% барои таъминоти коммуналию маишӣ истифода мешавад.

=== Хок ===
Қисми зиёди ҳудуди ИМА дар байни уқёнусҳои Ором ва Анлантик ҷойгир буда, манзараҳои гуногун дорад. Дар Аляска хокҳои тундравӣ, торфзамин, тайгавии яхбаста бартарӣ доранд. Аляскаро тундра ва бешаҳои сирак фаро гирифтаанд. Дар шимолу шарқи ҳудуди асосии мамлакат, дар доманакӯҳҳои Аппалачи ва ноҳияи Кӯлҳои Бузург дар ҳудуди минтақаи бешаҳои сӯзанбарг ва омехта хокҳои хокистарранги чимзамин ва бӯртоби бешагӣ ва дар ҷанубу шарқ дар шароити иқлими субтропикӣ хокҳои сурху зард ташаккул ёфтаанд. Барои ҳамвориҳои марказӣ заминҳои сиёҳхок, барои ҳамвориҳои бузург заминҳои сиёҳхок ва хокҳои дорчинӣ, барои ҷанубтар аз 38° а. ш. хокҳои қаҳваранги сурх, қаҳваранги хокистарӣ хоссанд. Дар пуштакӯҳҳо ва паҳнкӯҳҳои Кордилера хокҳои бӯри даштию биёбонӣ ва бӯри хокистарранги биёбонӣ бартарӣ доранд. Дар ҳудуди ҳамвориҳо хокҳои карбонатии чимзамин, алювиалӣ паҳн шудаанд. Дар Ҳавзаи Калон шӯрзамин бартарӣ дорад.

=== Гиёҳон ===
[[Акс:Sherwin Range, Benton Crossing.jpg|мини|[[Сйерра-Невада (ИМА)|Сйерра-Невада]]]]
[[Акс:Greene-county-bald-mtns-tn1.jpg|мини|[[Аппалачи]]]]
[[Акс:Saguaro National Park - Flickr - Joe Parks.jpg|мини|[[Сонора (биёбон)|Сонора]]]]
Дар бешаҳои ИМА гунаҳои гуногуни дарахтон (беш аз 850 гуна) мерӯянд. Бешазорҳо бештар дар қисми ба уқёнуси Ором наздики мамлакат доман густурдаанд. Дар шимолу ғарби нишебиҳои қаторкӯҳҳои Соҳилӣ ва силсилакӯҳҳо бештар бешаҳои дарахтони сӯзанбарг, дар минтақаи миёнакӯҳҳо бешаҳои калони дарахтони санавбар ба назар мерасанд. Қисми ҷанубии кӯҳҳои Сершухро бешаҳои коҷ ва пихтаи алпӣ (навъи сарв), поинтар аз онро бешаҳои сираки арча ва санавбари қадпаст, қисми ҷанубу ғарбиро буттазорҳои ҳамешасабз фаро гирифтаанд. Дар канори шимолу шарқи мамлакат бешаҳои коҷи канадагӣ ва сурх, бешаҳои омехтаи дарахтони сӯзанбарг ва паҳнбарг (санавбари веймутӣ, пихта, навъҳои гуногуни булут ва дигар дарахтони паҳнбарг) вомехӯранд. Набототи табиии ҳамвориҳои марказӣ ва бузургро бештар рустаниҳои хӯшадор ташкил медиҳанд. Дар ҷануби канорӣ набототи хосси даштҳои хушк ва буттаҳои ксерофитӣ мерӯянд. Дар ҳудуди пуштакӯҳҳо ва паҳнкӯҳҳои Кордилераи ИМА рустаниҳои биёбонӣ ва нимбиёбонӣ [шибоғ, буттаҳои гуногун, галофитҳо (рустаниҳои хосси шӯрзамин] бартарӣ доранд. Дар ИМА қариб 165 ҳазор намуди рустаниҳои олӣ маълум аст.

=== Ҷонварон ===
Олами ҳайвоноти ИМА 430 намуди ширхӯрҳо, беш аз 780 намуди парандаҳо, беш аз 300 намуди хазандаҳо ва қариб 300 намуди обхокиҳоро дар бар мегирад, ки мувофиқан ба 325, 271, 79 ва 22 намуди онҳо хатари нестшавӣ таҳдид мекунад. Олами ҳайвоноти Аляска ғанӣ мебошад; қад-қади соҳилҳои арктикӣ хирси сафед, рӯбоҳи шимолӣ вомехӯранд; барои тундра говмеш, карибу, қазаркаи сиёҳ (навъи мурғобии ёбоӣ), барои бешаҳои тайга хирси малла (калонтарин популятсия дар Амрикои Шимолӣ), силовсин, шоҳгавазн хоссанд. Дар бешаҳои қисми ғарбии ҳудуди асосии мамлакат хояндаҳо, хирси сиёҳ, гавазни думсиёҳ, қундузи канадагӣ зиндагӣ мекунанд. Дар қисми ҷанубӣ ва ҷанубу шарқӣ зиреҳпӯст, опоссум (калламуши думдарози амрикоӣ), аллигатор (навъи тимсоҳ), аз дарандаҳо юзи ало, отселот (ҷинси гурбаи калони ёбоӣ) паҳн шудаанд. Дар даштҳои Амрикои Шимолӣ бизони амрикоӣ, вилорог, койот, сагчаи сиёҳдуми марғзорӣ ва ғайра маскунанд.

Дар ИМА беш аз 22,5 ҳазор минтақаи табиии ҳифзшаванда мавҷуд аст, ки 12 дарсади масоҳати мамлакатро ташкил медиҳанд. Система (шабака)-и миллии ҳудудҳои ҳифзшавандаи ИМА 59 боғи миллӣ, боғҳои сершумори иёлот, ёдгориҳои табиӣ, парваришгоҳҳои ҳайвонот, ҳудудҳои тафреҳӣ (дамгирӣ)-ро дар бар мегирад. Ба рӯйхатти Мероси умумиҷаҳонии ЮНЕСКО аз рӯи меъёрҳои табиӣ 12 ва аз рӯи меъёрҳои табиию фарҳангӣ 1 минтақаи ҳифзшаванда, аз ҷумла Боғи миллии Йеллоустон, Боғи миллии Йосемит. боғҳои миллии Гранд-Канён, Грейт-Смоки-Маунтинс, ғорҳои Мамонтҳо, Эверглейдс, Олимпик, Редвуд, Карлсбад, Боғи байналмилалии ҷаҳон – Уотертон-Глейшер ва боғҳои миллии кӯҳҳои Врангел ва Иляи Муқаддас (якҷо бо Канада), инчунин яке аз калонтарин дар ҷаҳон боғи баҳрӣ – Папаҳанаумокуакеа дохил карда шудаанд. ИМА аз ҷиҳати шумораи парваришгоҳҳои биосферии ЮНЕСКО дар ҷаҳон ҷойи 1-умро ишғол мекунад; ба ботлоқҳои дорои аҳаммияти умумиҷаҳонӣ, ки дар чаҳорчӯби конвенсияи Рамсар муҳофизат карда мешаванд, 37 минтақаи табиӣ ва акваторияи ИМА дохил карда шудаанд.

== Аҳолӣ ==
[[Акс:1 Manhattan, New York City.jpg|мини|[[Нйю-Йорк]]]]
[[Акс:Chicago-00.jpg|мини|[[Чикаго]]]]
Ҳамаи шаҳрвандони ИМА амрикоӣ ҳисоб мешаванд ва аз рӯи нажоду пайдоиш фарқ мекунанд. Аз рӯи муносибат ба нажод аҳолӣ ба сафедпӯстҳо (70 %), амрикоиҳои африқоитабор (13 %), осиёиҳо (5 %) ва аҳолии таҳҷоӣ (ҳиндуҳо, эскимосҳо, алеутҳо ва гавайҳо; 2 %) ҷудо карда мешавад. Амрикоиҳои африқоитабор асосан дар маркази шаҳрҳои калон ва ҷануб (дар бисёр ноҳияҳо ва шаҳрҳо аксариятро ташкил медиҳанд) зиндагӣ мекунанд. Ҳиссаи осиёгиҳо тез меафзояд (махсусан дар шаҳрҳои иёлоти уқёнуси Ором бисёранд). Барои ҳиндуҳо ҷойҳои махсус ҷудо карда шудаанд. Аз охири асри 20 гурӯҳи амрикоиҳои испаниягиро ҷудо мекунанд. Қариб 50 млн амрикоиҳо (аз онҳо 2 % амрикоиҳои африқоӣ) худро ба онҳо мансуб медонанд. Аз рӯи пайдоиш қариб 50 млн нафар худро авлоди олмониҳо, 35 млн нафар авлоди ирландиҳо ва англисҳо ва танҳо 30 млн нафар худро амрикоиҳо меҳисобанд. Қисми зиёди аҳолӣ пайдоиши омехта доранд. Дар тӯли солҳои 1959—2014 шумораи аҳолӣ 2,1 баробар афзуда, соли 2017 ба зиёда аз 325 млн нафар расид. Таваллуд 13,4 нафар ба 1000 аҳолӣ, фавт 8,2 нафар ба 1000 аҳолӣ, фавти кӯдакон 6,2 нафар ба 1000 кӯдаки зинда таваллудшуда; ҳисоби миёнаи дарозумрии аҳолӣ 79,6 (мардҳо 77,1, занҳо 81,9) сол.

Дар сохтори синнусолӣ ҳиссаи кӯдакон 19,4 %, шахсони қобили меҳнат (15-65-сола) 66,7 %, калонсолон (аз 65-сола боло) 13,9%-ро ташкил медиҳад. Ҳар сол қариб 800 ҳазор муҳоҷир шаҳрванди ИМА мешаванд. Қариб 10 млн нафар дар мамлакат ғайриқонунӣ зиндагӣ мекунанд. Қариб 1/2 ҳиссаи муҳоҷирон аз Мексика, қариб 1/5 ҳисса аз дигар мамлакатҳои Амрикои Лотинӣ, қариб 1/3 ҳисса аз мамлакатҳои Осиё мебошанд. Аз соли 2010 бозгашти муҳоҷирони Мексика ба ватан сар шуд.

Зичии миёнаи аҳолӣ дар 1 км² 34 нафар. Зичии аҳолӣ дар шимолу шарқи мамлакат аз ҳама зиёдтар (ба ҳисоби миёна 129,8 нафар/км²), дар иёлоти уқёнуси Ором (59,4 нафар/км²), ҷануб (51,2 нафар/км²) ва ғарби миёна (34,1 нафар/км²) камтар ва дар иёлати кӯҳистон аз ҳама камтар (10,1 нафар/км²) аст. 82,4 дарсади аҳолӣ дар шаҳрҳо зиндагӣ мекунанд. Аҳолии аз ҷиҳати иқтисодӣ фаъол — 155,5 млн нафар, аҳолии машғули кор −145,4 млн нафар. Аз онҳо 79,0 % дар соҳаи хидматрасонӣ, 20,3 % дар саноати истихроҷ ва коркард, нақлиёт ва ҳунармандӣ, 0,7 % дар соҳаи кишоварзӣ, хоҷагии ҷангал ва моҳидорӣ кор мекунанд. Қариб 22 млн кас дар хадамоти давлатӣ фаъолият доранд. 70 дарсади аҳолии ИМА — насронӣ, аз ҷумла 48 % — муътақидони равияҳои гуногуни дини протестантҳо, беш аз 20 % — пайравони мазҳаби католикӣ, қариб 0,5 % — мормонҳо, қариб 2 % — яҳудиён, 1 % — мусулмонҳо, қариб 0,7 % — пайравони динӣ буддоӣ, қариб 0,7 % — пайравони ҳиндуизм; пайравони дигар ҳаракатҳои нави динӣ низ ҳастанд. 25 дарсади аҳолӣ ба ягон гурӯҳи динӣ тааллуқ надоранд.

== Таърих ==
[[Акс:1622 massacre jamestown de Bry.jpg|мини|Ҳамлаи сурхпӯстон ба [[Ҷеймстаун (Вирҷиния)|Ҷеймстаун]] дар соли 1622]]
[[Акс:GezichtOpNieuwAmsterdam.jpg|мини|Амстердами Нав тақрибан соли 1650]]
[[Акс:Nouvelle-France map-ru.svg|мини|Тасарруфи қудратҳои аврупоӣ дар Амрикои Шимолӣ дар миёнаҳои қарни XVIII.]]
[[Акс:Surrender of Lord Cornwallis.jpg|мини|[[Ҷанги инқилобии ИМА]]. Таслими Бритониё дар Йорктаун, 19 октябри 1781]]
[[Акс:Mexican–American War-ru.svg|мини|[[Ҷанги Амрико ва Мексика]]]]

Дар ҳудуди ҳозираи ИМА аз давраҳои қадим ҳиндуёни амрикоӣ ё сурхпӯстон (дар Аляска — эскимосҳо) иқомат доштанд. Баъди аз ҷониби Х. Колумб кашф шудани Амрико (1492) истеъмори Амрикои Шимолӣ аз ҷониби аврупоиён оғоз ёфт. Аз асри 16 сар карда аврупоиён дар Амрикои Шимолӣ ба қасабасозӣ шурӯъ карданд. Нахустин мустамликаи Англия Вирҷиния буд, ки тавассути Ширкати тиҷоратии Лондон соли 1607 бо мақсади гирифтани фоида ташкил карда шуд. Муҳоҷирони дар Амрикои Шимолӣ маскуншуда дар заминҳои соҳибшудаашон парвариши зироати сердаромад — тамокуро ба роҳ монданд. Заминҳои муҳоҷирон тадриҷан васеъ шуда, ба плантатсияҳо табдил ёфтанд ва талабот ба захираҳои меҳнатӣ афзуд. Мустамликадорони Англия хостанд, ки барои кор аҳолии таҳҷоиро сафарбар кунанд, вале муваффақ нашуданд. Бадътар онҳо аҳолии сафедпӯсти камбағали Англияро ба тариқи қарордод ба муҳлати аз 4 то 7 сол ба кор ҷалб карданд. Дар давраи мустамликадорӣ ба Амрикои Шимолӣ то 360 ҳазор коргарони қарордодӣ оварда шуданд, ки онҳо баъди ба итмом расидани қарордод ба муҳоҷирони сафедпӯсти комилҳуқуқ табдил ёфта, табақаи поинии озоди фермерҳоро ташкил доданд. Муҳоҷирон барои кор дар плантатсияҳо зангиёнро аз Африқо меоварданд.

Ҳамзамон бо ташкилёбии Вирҷиния ва дигар мустамликаҳои ғуломдорӣ дар ҷануби ИМА-и имрӯза, дар ҳудудҳои шимолу шарқӣ қасабаҳои протестантии буржуазӣ ташаккул ёфтанд. Соли 1620 аввалин гурӯҳи протестантҳо ба Амрикои Шимолӣ ворид шуда, қасабаи демократии Плимути Навро ташкил карданд. Муҳоҷирон дар маҷлиси умумӣ худашон губернатор ва магистратро интихоб намуда, як қатор қонунҳо қабул карданд. Аз рӯи намунаи Плимути Нав дар даҳсолаҳои баъдӣ якчанд қасабаи дигар ташкил карда шуданд, ки машҳуртарини онҳо Род-Айленд ва Коннектикут буданд. Соли 1629 «Ширкати халиҷи Массачусетс», ки хартия (ярлиқ)-и шоҳиро ба даст оварда буд, мустамликаи Массачусетсро ташкил кард.

Навъи севвуми мустамликаро, ки ҳамчун мустамликаи мустақил машҳур аст, табақаи ашроф ташкил карданд. Нахустин мустамликаи мустақил — Мэрилендро соли 1632 лорд Балтимор, ки ба ӯ Карли I ҳуқуқи мулкдори феодалиро дода буд, ташкил кард, вале ӯ барои ҷорӣ кардани тартиботи феодалӣ дар мустамлика муваффақ нашуд.

Соли 1637 Ассамблеяи намояндагон ташкил карда шуд, муҳоҷирон шахсан озод шуданд ва ҳамеша метавонистанд заминҳои озодро барои хоҷагидории фермерӣ ишғол намоянд. Соли 1662 дуввумин мустамликаи мустақил — Королина ташкил карда шуд; севвумин мустамликаи мустақил Ню-Йорк (соҳибаш бародари Карли II — Яков) буд. Соли 1681 дар Амрикои Шимолӣ калонтарин мустамликаи либералии мустақил — Пенсилвания (асосгузораш У. Пенн) ташкил ёфт. Он парламенти дупалатаӣ, ассамблеяи интихобӣ ва шӯрои заминдорон дошт.

Муҳоҷирони англис мустамликаҳои худро созмон ва инкишоф дода, заминҳои сокинони таҳҷоии Амрико — ҳиндуёнро забт карда, онҳоро меронданд ва баъзан қир мекарданд. Соли 1643 мустамликаҳои Массачусетс, Плимут, Ню-Ҳейвин ва Коннектикут Конфедератсияи Англияи Навро ташкил намуданд, ки ба он мустамликаҳои Ню-Йорк ва Ню-Ҷерси низ дохил шуданд.

Дар миёнаи асри 18 дар байни мусталикаҳои Англия дар Амрикои Шимолӣ аксариятро мустамликаҳои шоҳӣ ва мустақил ташкил медоданд, вале дар қисми зиёди мустамликаҳо уклад (тартиб)-и буржуазӣ пойдор гардид. Давлати мустамликадор кӯшиш кард, ки рушди иқтисодии мустамликаҳоро ба манфиатҳои худ тобеъ кунад, вале то Ҷанги ҳафтсола (1756-63), вақте ки Британияи Кабир дар Амрикои Шимолӣ Фаронсаро фишор дод, тадбирҳои маҳдудкунандаи ӯ барои муҳоҷирон гарон набуданд. Британияи Кабир дар натиҷаи хароҷоти ҳарбӣ зиёни калони молиявӣ дида, қарор дод, ки онро аз ҳисоби мустамликаҳо ҷуброн кунад. Амрикоиҳо ба сиёсати давлати мустамликадор розӣ нашуданд ва ба ҷанг барои истиқлол тайёрӣ диданд. Дар рафти Ҷанг барои истиқлол дар Амрикои Шимолӣ (1775-83), ки хусусияти инқилоби буржуазиро дошт, давлати мустақили ИМА (1776) ташкил шуд.

Соли 1787 Конститутсия қабул шуд, ки ҳукмронии буржуазия ва заминдорони калонро мустаҳкам кард. Соли 1789 Ҷ. Вашингтон нахустин Президенти ИМА интихоб гардид. Дар ИМА низоми дуҳизбӣ ташаккул ёфт. Ҳизби федеративӣ ва Ҳизби ҷумҳурихоҳу демократӣ пайдо шуданд. Дар давраи президентии Ҷ. Вашингтон (1789-97) ва Ҷ. Адамс (1897—1801) роҳи сиёсии ИМА-ро Ҳизби федеративӣ муайян мекард. Ҳизби ҷумҳурихоҳу демократӣ дар сиёсати Амрико дар нимаи 1-уми асри 19 сардорӣ мекард.

Дар интихоботи чоруми президентии ИМА (1800) ҷумҳурихоҳон бори аввал ғолиб омаданд. Пешвоёни онҳо Т. Ҷефферсон, Ҷ. Медисон, Ҷ. Монро дар вазифаи президентӣ ҳамдигарро иваз карда, ҳокимиятро 24 сол дар даст нигоҳ доштанд. Таҷрибаи сиёсии ҷумҳурихоҳон дар ҷамъият изтироби фавқулода ва ислоҳот ба вуҷуд наовард. Дар мамлакат раванди демократикунонии конститутсионализми амрикоӣ, ки дар давраи баъди инқилоб канда шуда буд, аз нав оғоз ёфт. Дар зарфи 20 сол дар ҳама иёлат меъёри моликиятдорӣ бекор карда шуд. Демократияи сиёсӣ, бахусус дар иёлоти нав, ки дар ҳудуди ба ИМА ҳамроҳшуда ташкил ёфта буданд, бомуваффақият реша давонд. Муносибатҳои ИМА бо Фаронса хуб шуд. Соли 1803 ИМА аз Фаронса Луизианаи Ғарбиро харид; соли 1819 Испанияро маҷбур кард, ки Флоридаро ба онҳо диҳад; солҳои 1840-59 як қисми Мексикаро забт кард; соли 1867 аз Руссияи подшоҳӣ Аляска ва ҷаз-ҳои Алеутро харид. Солҳои 1920-50 асри 19 Ҳизби демократӣ ва Ҳизби ҷумҳурихоҳ ташаккул ёфта, дар аввали асри 20 ба созмонҳои сиёсии капитали калон мубаддал гардиданд. Муборизаи байни буржуазияи шимол ва ғуломдорони ҷануб дар ИМА Ҷанги гражданиро (1861-65) ба вуҷуд овард. Ғалабаи шимолиён дар ҷанг, ки инқилоби буржуазию демократӣ буд, барои инкишофи босуръати капитализм роҳ кушод. Ҳаракати коргарӣ авҷ гирифт. Соли 1881 Федератсияи меҳнаткашони Амрико ва соли 1905 ташкилоти иттифоқи касабаи «Коргарони саноати ҷаҳонӣ» таъсис ёфтанд. ИМА дар натиҷаи ҷанги империалистии байни Амрико ва Испания (1898) Филиппин, Пуэтро-Рико ва Гуамро забт карда, Кубаро мустамликаи худ гардонданд. Аз аввали асри 20 ИМА чанд бор ба ҳудуди мамлакатҳои Амрикои Лотинӣ зада даромад. Солҳои 1917-18 ИМА чун тарафдори созмони Антанта дар Ҷанги якуми ҷаҳонӣ иштирок карда, баъди тамом шудани ҷанг дар байни мамлакатҳои империалистӣ мавқеи асосиро ишғол намуданд. ИМА яке аз ташаббускорони интервенсияи зиддишӯравии солҳои 1918-20 буд. Соли 1919 ҲК ИМА таъсис ёфт. Буҳрони иқтисодии ҷаҳонии солҳои 1929-33 боиси пастравии истеҳсолот ва афзоиши бекорӣ (дар соли 1932 то 17 млн нафар) гардид. Соли 1932 пешвои Ҳизби демократии ИМА Ф. Д. Рузвелт ба сари қудрат омад. Ҳукумати Ф. Рузвелт сабаби асосии буҳрони иқтисодиро дар афзоиши қувваҳои истеҳсолкунанда ва барзиёд истеҳсолкунии мол дониста, кӯшиш мекард, ки оқибатҳои буҳронро бо роҳи пурзӯр кардани капитализми давлатӣ бартараф намояд. Ӯ «Роҳи нав»-и ислоҳотро пешниҳод карда, даъват намуд, ки кӯшиши асосии ҳукумат ба азнавсозии куллии соҳаи тақсимот — васеъ намудани қобилияти асосии харидории аҳолӣ равона карда шавад. Ин ислоҳот асосан бахши саноатию аграриро фаро гирифт. Ф. Д. Рузвелт қарзи давлатиро сарфакорона барои аз ҳолати буҳронӣ баровардани бонкҳо фаъолона истифода бурд. Ёрии давлатӣ самараи хуб дод — аз 6 ҳазор бонк, ки ба онҳо қарз дода шуда буд, танҳо 106 бонк худро наҷот дода натавонистанд. Дар натиҷа дар солҳои президентии Рузвелт шумораи иттифоқҳои касаба беш аз се баробар афзуд; иттифоқҳои касаба дар 80 дарсади корпартоиҳо ғолиб омаданд, музди меҳнати воқеии онҳо аз соли 1935 то соли 1945-ум 80 % зиёд шуд.

Дар сиёсати хориҷии ИМА дар давраи солҳои 1920-30 стратегияи канорагирӣ ҳукмрон буд. ИМА аз дохил шудан ба ягон иттиҳоди ҳарбию сиёсӣ, ки даъвои пешсаф будан дар арсаи ҷаҳониро дошт, даст кашид. Ин мавқеи пешгирифтаи ИМА иқтидори иқтисодии онро пурқувват кард. ИМА дар бозори маҳсулоти нави саноатӣ (автомобилҳо, молҳои электрӣ, телефонҳо ва ғ.) мавқеи пешсафиро соҳиб шуд. Соли 1921 ИМА дар рафти Конференсияи Вашингтон (1921-22) як қатор созишномаҳои муҳимми байналмилалӣ қабул кард. Дар Шартномаи чор давлат (ИМА, Британияи Кабир, Фаронса ва Ҷопон) давлатҳо розӣ шуданд, ки дахлнопазирии ҳудуди ҷазираҳои уқёнуси Оромро кафолат диҳанд, инчунин масъулияти коллективиро барои таъмини сулҳ дар минтақаи уқёнуси Ором тасдиқ карданд. Дар Шартномаи панҷ давлат (ИМА, Британияи Кабир, Ҷопон, Фаронса ва Италия) ИМА тавонист, ки баробарии худро бо Британияи Кабир дар флоти ҳарбии баҳрӣ таъмин тамояд. Дар солҳои 1930 Рузвелт ба сифати дурнамои асосии хориҷии аз буҳрон баромадани ИМА бастани шартномаҳои якҷонибаи иқтисодӣ бо давлатҳои ҳавасманд (манфиатдор)-ро интихоб кард. Рузвелт дар назди худ вазифа гузошт, ки ИҶШС-ро фавран эътироф кунад. Соли 1933 байни ИМА ва ИҶШС алоқаи дипломатӣ барқарор гардид. Баъди 7.12.1941 ба пойгоҳҳои амрикоӣ дар уқёнуси Ором (Пёрл-Ҳарбор) ҳуҷум кардани Ҷопон ИМА ба Ҷанги дуввуми ҷаҳонӣ ҳамроҳ шуд. ИМА ҳамроҳи ИҶШС ва Британияи Кабир ширкатдори асосии эътилофи зиддигитлерӣ буданд. Баъди ба охир расидани ҷанг доираҳои империалистии ИМА бар зидди ИҶШС ва дигар мамлакатҳои сотсилистӣ «ҷанги сард»-ро вусъат доданд, созмондиҳандаи асосии блокҳои таҷовузкори Созмони Аҳдномаи Атлантикаи Шимолӣ (НАТО, 1949), СЕАТО (1954) ва пойгоҳҳои ҳарбӣ, мусаллаҳшавии бошитоб гардиданд. Дар охири солҳои 1940 ИМА ба муваффақиятҳои назарраси Иттиҳоди Шӯравӣ дар рақобат бо ӯ рӯбарӯ шуд. Маскав силоҳи ҳастаӣ сохт ва дар симои Хитойи коммунистӣ шарики пурқудрат пайдо кард. Солҳои 1950-53 ИМА бар зидди Корея интервенсия ва миёнаи солҳои 60 дар нимҷаз. Ҳиндухитой ҷанги таҷовузкорона сар кард. Ғайриимкон будани ғалабаи ҳарбӣ дар Ҳиндухитой доираҳои ҳукмрони ИМА-ро маҷбур кард, ки соли 1973 дар бораи бас кардани ҷанг ва барқарор намудани сулҳ дар Ветнам созишнома баста, бомбаборонкунии ҳудуди Лаос ва Камбоҷаро қатъ кунад.

Дар давраи президентии демократҳо Ҷ. Ф. Кеннеди (1961-63) ва Л. Ҷонсон (1963-69) як қатор ислоҳоти иҷтимоӣ гузаронида шуданд, ки ба беҳсозии сатҳи зиндагии аксарияти амрикоиҳо равона гардида буданд. Соли 1964 Акт дар бораи ҳуқуқҳои шаҳрвандон қабул карда шуд, ки ба маҳдудкунии ҳуқуқи амрикоиҳои африқоӣ расман хотима гузошт. Соли 1965 барномаҳои давлатии маблағгузории хадамоти тиббии куҳансолон (шахсони аз 60-сола боло) ва амрикоиҳои камбизоат ҷорӣ карда шуданд.

Президенти ҷумҳурихоҳ Р. Никсон (1969-74) бо мақсади бартараф кардани таназзули иқтисодӣ ду бор (солҳои 1971 ва 1973) девалватсия (ислоҳоти пул) гузаронд. Ҳукумати ҷонишини ӯ Ҷ. Р. Форд (1974-77) барои беҳтар намудани вазъи молиявӣ ба сиёсати кам кардани хароҷоти давлатӣ ба эҳтиёҷоти ғайриҳарбӣ рӯ овард, вале он натиҷаҳои дилхоҳ надод. Дар давраи ҳукмронии Ҷ. Картер (1977-81) сатҳи бекорӣ ва беқурбшавии пул хеле баланд шуд. Президенти ҷумҳурихоҳ Р. Рейган (1981-89) курси иқтисодии неоконсервативиро татбиқ намуда, консепсияи «иқтисодиёти пешниҳодот»-ро ҷонибдорӣ кард. Бозори озод ва рақобати озод воситаҳои муътамади таъмини рушди иқтисодӣ, такрористеҳсол ва тақсимоти қувваҳои кор эълон шуданд. Ҳукумати Рейган андоз барои тиҷорат ва хароҷоти иҷтимоии давлатро хеле кам карда, ба рушди иқтисодиёти Амрико ва баромадан аз буҳрони дуру дароз муваффақ шуд.

Дар сиёсати хориҷии ИМА солҳои 1960-80 давраи 2-юми «ҷанги сард» буд. Ибтидои он авҷи инқилобҳои миллии озодихоҳӣ дар мамлакатҳои ба ном ҷаҳони севвум, шикасти низоми мустамликадорӣ дар Африқо, аз тобеияти Ғарб баромадани аксари мамалакатҳои озодшуда арзёбӣ мешавад. Дар ин вазъият Кеннеди барои ҳалли созишкоронаи масъалаҳои мураккаби байналмилалӣ барномаи «ҳудудҳои нав»-ро пешниҳод намуд. Ҷонишини ӯ Ҷонсон аз роҳи созишкорӣ даст кашида, соли 1964 ҷангро ба муқобили Ветнам оғоз намуд (нигар ''Ҷанги Ветнам''). Солҳои 1960-70 Ҳукумати ИМА барои таҷдиди ҳамзистии осоишта бо ИҶШС қадамҳои устувор гузошт. Бо ИҶШС созишҳои беназир ба имзо расиданд, ҷанг бо Ветнам хотима ёфт, муносибатҳо бо Хитой барқарор карда шуданд.

Дар охири солҳои 1970 ИҶШС бо мақсади дастгирӣ ва ба сари қудрат овардани қувваҳои ба ӯ дӯст сипоҳиёни худро ба Афғонистон дохил кард. Барои ИМА имконият пайдо шуд, ки на танҳо иттифоқчиёни худ, балки бисёр давлатҳои дигар, дар навбати аввал давлатҳои исломиро бар зидди ИҶШС муттаҳид намояд. Ҳуҷуми ИМА бо сарварии Президент Рейган ба ИҶШС ибтидои давраи севум ва хотимавии «ҷанги сард» буд.

Ба сари ҳукумат омадани М. С. Горбачёв, ки бозсозии куллии сиёсати хориҷиро пешниҳод намуд, дар рушди баъдии муносибатҳои ИМА ва ИҶШС таъсир расонд. Рейган ва Горбачёв дар бобати паст кардани шиддати вазъияти байналмилалӣ, муътадил гардонидани муносибатҳо якчанд бор вохӯрданд; шартномаҳо дар бораи барҳам додани мушакҳои парвозашон миёна ва кӯтоҳ, барномаҳои ҳамкорӣ, мубодилаҳо байни ИҶШС ва ИМА ва ғайра ба имзо расиданд.

«Ҷанги сард» дар солҳои президентии намояндаи Ҳизби ҷумҳурихоҳи ИМА Ҷ. Г. У. Буш (1989-93) ба охир расид. Дар давраи буҳрони Кувайт (1990-91) Буш ташаббускори ташкил намудани эътилофи байналмилалӣ зери роҳбарии ИМА барои ҷанг бар зидди Ироқ буд. Солҳои 1991-93 бо Руссия шартномаро дар бораи маҳдуд намудани аслиҳаи ҳуҷумкунандаи стратегии СНВ-1 ва СНВ-2 имзо кард.

Дар давраи президентии демократ У. Ҷ. Клинтон (1993—2001) дар сиёсати иқтисодӣ ба рушди технология ва дониши иттилоотӣ, ба муҳаррики рушди иқтисодӣ табдил додани «иқтисодиёти электронӣ» диққати асосӣ дода шуд. Дигар афзалиятҳои сиёсати иқтисодӣ мустаҳкам кардани сармояи инсонӣ, рушди тези ҳосилнокии меҳнат, ташкил кардани ҷойҳои нави кор ва кам кардани сатҳи бекорӣ, интизоми ҷиддии молиявӣ ва барҳам додани дефитсит (касри буҷет)-ро дар бар мегирифт. У. Ҷ. Клинтон нисбат ба бимаи иҷтимоӣ мавқеи мусбатро нигоҳ дошт. Қонунҳои солҳои 1996 ва 1998 қабулшуда барномаҳои муҳимми иҷтимоиро бо барномаи бозомӯзии қувваҳои корӣ тавъам намуданд. Клинтон барои васеъ кардани ҳамаи намудҳо ва дараҷаҳои маълумот, пеш аз ҳама маълумоти миёна ва бахусус маълумоти олӣ якчанд ислоҳот гузаронд. Дар давраи дуввуми президентии Клинтон камбудии буҷет барҳам дода шуд.

Дар арсаи байналмилалӣ Клинтон барои мустаҳкам кардани мавқеи пешсафии ИМА корҳои зиёдеро анҷом дод. ИМА ҳамроҳ бо Иттиҳоди Аврупо дар танзими муноқишаҳои мусаллаҳонаи Босния ва Ҳерсеговина, суст кардани зиддиятҳои Исроилу Фаластин нақши миёнаравро бозид. Соли 1995 муносибатҳои дипломатӣ бо Ветнам барқарор карда шуданд. Декабри соли 1998 ИМА ҳамроҳ бо Британияи Кабир Ироқро мушакборону бомбаборон карданд; март — июни соли 1999 бо роҳбарии эътилофи мамлакатҳои узви НАТО амалиёти ҳарбиро бар зидди Югославия шурӯъ намуд.

Ҷ. У. Буш (хурдӣ) дар давраи президентии худ (2001-09) равияи неоконсерватизмро интихоб кард. Буш зарурати танзими иқтисодиёт, ҳавасманд кардани ташаббусҳои хусусӣ, кам кардани андозҳо (дар навбати аввал андозҳо барои тиҷорат), барномаҳои ёриҳои иҷтимоиро исрор менамуд, вале маъмурияти Буш ваъдаҳоро оид ба мустаҳкам кардани буҷети мувозӣ ва кам кардани қарзи давлатӣ иҷро карда натавонист. Соли 2002 камбуди буҷети давлатӣ ба вуҷуд омада, тадриҷан афзоиш ёфт. Сабаби асосии пайдоиш ва афзоиши камбуди буҷет оғози амалиётҳои ҳарбӣ дар Афғонистон (2001) ва Ироқ (2003) буд. Буҳрони молиявию иқтисодии дар соли 2008 рухдода беасосии дурнамои сиёсати дохилии неоконсерватизмро исбот кард.

Ноябри 2008 намояндаи Ҳизби демократӣ Б. Обама (нахустин амрикоии сиёҳпӯст дар вазифаи президентӣ) Президенти ИМА интихоб шуд. Обама нақшаи зиддибуҳронии худро пешниҳод намуд, ки ҷудо кардани 787 млрд доллар барои устуворкунии иқтисодиёти ИМА-ро дар назар дошт. Марти 2011 ӯ ба қабули қонун дар бораи ислоҳоти нигоҳдории тандурустӣ муваффақ шуд, ки шумораи амрикоиҳои суғуртаи тиббидоштаро хеле зиёд кард. Ӯ июли 2010 ба қонун дар бораи пурзӯр намудани танзими бозори молиявӣ имзо гузошт. Охири соли 2011 Обама дар бораи қатъ намудани маъмурияти ҳарбии ИМА дар Ироқ (дар мамлакат беш аз 50 ҳазор сарбози амрикоӣ боқӣ мемонад) ва июли 2014 дар бораи маҳдуд кардани қувваҳои ҳарбии худ дар Афғонистон расман эълон кард. Ӯ ҳаракати мухолифинро, ки дар аввали соли 2011 дар мамлакатҳои араб барои сарнагун кардани низомҳои мавҷуд авҷ гирифта буд, фаъолона дастгирӣ намуд. Муносибатҳоро бо Куба хубтар кард. 12.4.2015 дар саммити Амрико дар Панама бо пешвои Куба Р. Кастро Рус мулоқоти таърихӣ (нахустин муносибати дипломатӣ баъди 50 сол, ки соли 1961 қатъ гардида буд) анҷом дод ва раванди аз рӯйхатти давлатҳои сарпарасти терроризм баровардани Кубаро иброз намуд.

Дар муносибатҳо бо Руссия ба ном азнавсабуккуниро расман эълон кард. Сентябри 2009 дар бораи аз нав баррасӣ кардани нақшаҳои маъмурияти Буш дар бораи ҷойгиркунии унсурҳои зиддимушакӣ дар Аврупо изҳори ақида намуда, нақшаи нави ҷойгиркунии унсурҳои мудофиаи зиддимушакӣ (ПРО)-ро дар Аврупо пешниҳод кард. Апрели 2010 ба Шартномаи Руссия — Амрико дар бораи тадбирҳои минбаъд кам ва маҳдуд кардани аслиҳаи стратегии ҳамлаовар имзо гузошт. Ихтилофи назарҳо дар баҳодиҳии вазъият дар Украина ба гуфтушунидҳои дуҷониба таъсири манфӣ расонд. Бо ташаббуси Амрико аз марти 2014 муносибатҳои дуҷониба қатъ карда шуданд. Маъмурияти ИМА ба муқобили теъдоде аз шахсони расмӣ, депутатҳои Маҷлиси федералӣ ва соҳибкорон, инчунин ширкатҳо ва бонкҳои Руссия муҷозоти рухсатномавӣ, молиявӣ ва молӣ ҷорӣ кард. Президенти ҳозираи ИМА намояндаи Ҳизби ҷумҳурихоҳ Доналд Трамп (аз 20 январи 2017).

== Иқтисод ==
ИМА мамлакати аз ҷиҳати иқтисодӣ хеле тараққикарда, дорои бузургтарин низоми иқтисодӣ дар ҷаҳон мебошад. Ҳаҷми ММД қариб 17,4 трлн доллар; ба ҳар сари аҳолӣ беш аз 54,5 ҳазор доллар. Иқтисодиёти ИМА яке аз рақобатпазиртарин дар ҷаҳон мебошад. Омилҳои рақобатпазирӣ: низоми устувори ниҳодӣ, бахши иттиҳодиявӣ ва низоми молиявии пурқувват, низоми маблағгузории миллӣ (НММ)-и рушдкарда, дараҷаи баланди инкишофи технология ва таҷҳизонии техникӣ, нақши фаъоли танзимкунандаи давлат. Агентиҳои рейтингии пешбари ҷаҳонӣ ба иқтисодиёти ИМА баландтарин рейтинги боэътимодӣ бахшидаанд. Маҳсулнокии меҳнат дар мамлакат яке аз баландтарин дар ҷаҳон (баъди Норвегия ва Ирландия) мебошад. ИМА – яке аз таъсисдиҳандагон ва узви асосии созмонҳои муҳимми иқтисодӣ ва молиявии байналмилалӣ: Фонди байналмилалии асъор, Бонки умумиҷаҳонӣ, СУС, Минтақаи савдои озоди Амрикои Шимолӣ, Шарикии нақлиётии уқёнуси Ором ва ғ.

Иқтисодиёти ИМА баъди буҳрони солҳои 1970–80, бахусус дар солҳои 1991–2000, дар натиҷаи инкишофи босуръати иқтисодиёти «нав» (саноати электронӣ, технологияи компютерӣ, интернет-индустрия ва ғ.) хеле рушд кард. ММД-и ИМА солҳои 2000–13-ум 25,1% ва соли 2014-ум 2.4% афзуд. Яке аз тамоюлҳои асосии рушди иқтисодиёти Амрико баъд аз Ҷанги дуввуми ҷаҳонӣ трансмилликунонии он мебошад. Ҳиссаи содироти мол ва хидматҳо дар ММД-и ИМА аз 5% дар соли 1980 то 13,4% дар соли 2013 (воридот мувофиқан аз 5 то 16,3%) афзуд. Аз соли 1980 ИМА воридкунандаи холиси сармоя мебошад. Воридоти мустақими сармояи хориҷӣ 187,5 млрд доллар (2013) ва хориҷшавӣ – 338,8 млрд доллар (2%).

ИМА дорои пурқувваттарин низоми маблағгузории миллӣ дар ҷаҳон мебошад. Мамлакат аз ҷиҳати хароҷот ба корҳои илмию таҳқиқотӣ ва таҷрибавию конструкторӣ дар ҷаҳон ҷои 1-умро ишғол мекунад. Ба ҳиссаи он 70 дарсади сармояи венчурии ҷаҳонӣ, 30 дарсади патентҳои байналмилалӣ, 30 дарсади хароҷот барои маориф ва 44 дарсади хароҷот барои соҳаи нигоҳдории тандурустӣ рост меояд. ИМА калонтарин дар ҷаҳон истеҳсолкунандаи маҳсулоти барномавӣ мебошад; бахши технологияи иттилоотию коммуникатсионӣ 5,7 дарсади ММД-ро ташкил медиҳад. Ҳиссаи тиҷорати хусусӣ дар маблағгузории корҳои илмию таҳқиқотӣ ва таҷрибавию конструкторӣ – 63,9%, давлат – 29,6%, донишгоҳҳо ва созмонҳои ғайритиҷорӣ – 6,5%.

Асоси иқтисодиёти ИМА ширкатҳои бузург мебошанд, ки аксарияти онҳоро корхонаҳои трансмиллӣ ташкил медиҳанд. Давлат ҳиссаи онҳоро дар бозори дохилӣ тавассути яке аз қонунгузориҳои зиддиинҳисории сахттарин дар ҷаҳон танзим мекунад. Ба ҳиссаи бузургтарин ширкатҳо 0,03 дарсади ширкатҳо, 10,7 дарсади корхонаҳо, 33,4 дарсади коргарон, 38,1 дарсади фонди музди меҳнат рост меояд. Аз 500 ширкати бузургтарини трансмиллии ҷаҳон 128-тояшон амрикоӣ мебошанд. Бузургтарин ва қадимтарин ширкатҳои трансмиллии ИМА: «Ford Motor Company», «E. I. du Pont de Nemour and Compаny», «General Electriс Compаny», «The Dow Chemical Comрany». Ширкатҳое, ки дар давраи афзоиши босуръати бахшҳои нави технологӣ пайдо шудаанд: «Microsoft Corporation», «Apple», «Google», «Inter Corporation», «Dell» ва ғайра. Аз соли 1980 аксари ширкатҳои трансмиллӣ ба намудҳои фаъолияте машғуланд, ки дар онҳо салоҳияти бештар доранд. Дар байни саҳомон нақши маблағгузорӣ, фондҳои суғурта ва нафақа бузург аст. Дар ИМА беш аз 5,6 млн ширкат фаъолият мекунад. 98,3 дарсади ширкатҳо ба тиҷорати хурд машғуланд, ки 70 дарсади корхонаҳо, 34,5 дарсади коргарон ва 28,6 дарсади фонди музди меҳнатро дар бар мегиранд.

Ба иқтисодиёти ИМА ҳиссаи пасти даромаду хароҷоти давлатӣ дар ММД, дараҷаи нисбатан пасти сарбории андоз, ҳиссаи ками корхонаҳои давлатӣ хос аст. Андозҳои мустақим (андози даромад, андози иттиҳодиявӣ, андоз барои амволи ғайманқул ва ғ.) афзалият доранд. Нақши андозҳои ғайримустақим чандон бузург нест. Маблағи буҷети федералии ИМА асосан барои таъминоти иҷтимоӣ, соҳаҳои мудофиа ва амният, идораи давлатӣ ва маориф сарф мешавад. Яке аз муҳимтарин хусусияти ниҳодии иқтисодиёти ИМА бартарии низоми ғайридавлатии системаи нафақа ва суғуртаи тиббӣ мебошад.

== Саноат ==
ИМА дар байни мамлакатҳои аз ҷиҳати иқтисодӣ рушдкарда аз рӯи ҳаҷми истеҳсолоти саноатӣ ва дараҷаи илмию техникии соҳаҳои асосии саноат ҷои 1-умро ишғол мекунад. Соҳаҳои асосии саноати ИМА: мошинсозӣ (бахусус автомобилсозӣ, тайёрасозӣ ва саноати электронӣ), кимиё (дар навбати аввал дорусозӣ) ва хӯрокворӣ. Истеҳсоли воситаҳои алоқа ва нимноқилҳо, компютерҳо ва таҷҳизоти дафтарҳои корӣ, асбобҳои дақиқ, саноати дорусозӣ ва мушакҳои кайҳонӣ бо суръати баланд тараққӣ мекунанд. ИМА дар соҳаҳои саноати дорои технологияи баланд дар ҷаҳон ҷои 1-ум-ро ишғол намуда, 31 дарсади истеҳсоли ҷаҳонии маҳсулотро таъмин мекунад. Ҳиссаи саноати истихроҷ дар истеҳсолоти саноатии ИМА 17,8% мебошад, ки қариб 2/3 ҳиссаи онҳоро сӯзишвории минералӣ ташкил медиҳад. Дар ИМА қариб 1/7 ҳиссаи ашёи хоми минералӣ истихроҷ мешавад. ИМА баъди Хитой дуввумин воридгари он дар ҷаҳон мебошад. Дар саноати ИМА беш аз 250 ҳазор ширкат ва қариб 300 ҳазор корхона фаъолият доранд, вале нақши асосиро бузургтарин ширкатҳои трансмиллӣ мебозанд.

=== Энергетика ===
Талаботи ибтидоии ИМА ба энергия 3521 млн т сӯзишвории шартӣ мебошад, ки 2948 млн т сӯзишвории шартиро худаш истеҳсол мекунад. ИМА худро бо захираҳои сӯзишворию энергетикӣ 83,7% таъмин мекунад ва танҳо аз ҷиҳати таъмини нафт танқисӣ мекашад. ИМА дар як сол 36,0% нафт, 27,4% гази табиӣ, 18,5% ангишт, 8,5% нерӯи атомӣ, 2,65 нерӯи барқи обӣ ва 7,0% энергияи алтернативӣ истеъмол мекунад. Қариб 60 дарсади нафт дар ноҳияи хал. Мексика (иёлоти Техас ва Луизиана), 20% дар ҳамвориҳои бузурги Ғарби Миёна (аз ҷумла дар иёлати Дакотаи Шимолӣ – 12%), инчунин дар иёлоти Калифорния (6,5%), Аляска (6%), Оклаҳома ва Ню-Мексика истихроҷ карда мешавад. Қариб 40 дарсади нафтро ширкатҳои амрикоии «Exxon Mobil Corporation», «Chevron Corporation», «Conoco Phillips», нидерландию британиягии «Roval Dutch Shell», британиягии «ВР» ва ғ., қисми боқимондаи нафтро ширкатҳои мустақили хурду миёна (ҳамагӣ беш аз 6 ҳазор) истихроҷ мекунанд. Нафт асосан тавассути баҳр ворид карда мешавад, қариб 1/7 ҳиссаи он – тавассути лӯлаи нафт аз Канада. Ноҳияи асосии истихроҷи гази табиӣ – ҷанубу ғарби иёлоти марказӣ (Техас – 27%, Луизиана – 6,4%), инчунин иёлоти Аляска (9,8%), Вайомин ва Оклаҳома. Гази табиӣ тавассути лӯлаи газ аз Канада (58%) ва Мексика (42%) ворид карда мешавад. Истихроҷкунандагони асосии ангишт – иёлоти ғарби Миссисипи (58%, аз ҷумла иёлати Вайоминг – 40%). Қисми зиёди ангиштсанги коксшавандаро иёлоти Ҳавзаи ангиштсанги Аппалачи – Вирҷинияи Ғарбӣ, Кентукки ва Пенсилвания истихроҷ мекунанд. Маъдани уран дар конҳои иёлоти Юта, Колорадо, Ню-Мексика ва Аризона истихроҷ карда мешавад.

Истеҳсоли нерӯи барқ – 4058 млрд кВт/соат, иқтидори нерӯгоҳҳои барқӣ –1168 ҳазор МВт. Истеъмоли нерӯи барқ ба ҳар сари аҳолӣ – 12,8 кВт/соат. 67,5 дарсади нерӯи барқ дар нерӯгоҳҳои барқии аловӣ, 19,4% дар нерӯгоҳҳои барқии атомӣ, 6,6% дар нерӯгоҳҳои барқи обӣ ва 6,5% дар дигар намуди нерӯгоҳҳо истеҳсол карда мешавад. Калонтарин нерӯгоҳҳои барқи аловӣ (бо ангишт): «Bowen» (иқтидораш 3499 МВт; иёлати Ҷорҷия), «Gibson» (3340 МВт; иёлати Индиана), «Monroe» (3280 МВт; иёлати Мичиган). Бузургтарин нерӯгоҳи барқи атомӣ – «Palo Verde» (иқтидораш 3942 МВт; иёлати Аризона). Силсилаи нерӯгоҳҳои барқи обии пуриқтидор дар д-ҳои Колумбия (яке аз калонтаринҳо дар ҷаҳон ва бузургтарин НБО дар мамлакат – «Grand Coulee», иқтидораш 6809 МВТ), Колорадо ва Теннесси сохта шудаанд. Истеҳсоли нерӯи барқ дар нерӯгоҳҳои бодӣ ва офтобӣ дар солҳои 2004–13 беш аз 3 баробар афзуд. Дар ИМА бузургтарин дар ҷаҳон нерӯгоҳҳои офтобӣ ва ҳидротермалӣ амал мекунанд. Содироти нерӯи барқ – 12,0 млрд кВт/соат, воридот – 59,3 млрд кВт/соат (аз Канада).

=== Филиззот ===
Дар соҳаи филиззоти сиёҳ технология ва таҷҳизоти пурсамар истифода бурда мешаванд. Беш аз 60 дарсади пӯлодро дар оташдонҳои барқӣ, қариб 40 дарсади онро дар кӯраҳои пӯлодгудозӣ мегудозанд. Дар соҳаи филиззоти сиёҳ з-дҳои хурди бисёр (иқтидорашон дар як сол 1–3 млт т маҳсулот) фаъолият доранд. Бузургтарин марказҳои соҳа: Ист-Чикаго (ду комб. металлургӣ дорад, иқтидори умумиашон дар як сол 14,7 млн т маҳсулот) ва Гери (иқтидораш 7,5 млн т; ҳар ду дар иёлати Индиана). Корхонаҳои дигари соҳа: Спарроус-Пойнт (4 млн т; дар наздикии Балтимори иёлати Мэриленд), Хюҷер (3,5 млн т; иёлати Каролинаи Ҷанубӣ), Экорс (3,5 млн т), Дирборн (3,3 млн т; ҳар ду дар иёлати Мичиган), Кливленд (3,1 млн т; иёлати Огайо) ва Уиртон (3,0 млн т; иёлати Вирҷинияи Ғарбӣ). Корхонаҳо таҳти назорати ширкатҳои амрикоӣ («United States Steel Corporation», «Nucor Corporation», «AK Steel Holding Corporation» ва ғ.) ва ҳам хориҷӣ (люксембургии «ArcelorMittal», бразилиягии «Gerdau», руссиягии «Северстал» ва ғ.) мебошанд.

Истеҳсоли филиззоти рангаи аввалия – алюминий, мис, руҳ, сурб кам шуда, ҳиссаи филиззоти рангаи муштақ афзудааст. Марказҳои асосии истеҳсоли алюминий: Ферндейл (иёлати Вашингтон), Ню-Мадрид (иёлати Миссури), Эвансвилл (иёлати Индиана), Хосвилл ва Себри (ҳар ду дар иёлати Кентукки), Маунт-Ҳолли (иёлати Каролинаи Шимолӣ); дар ҳамаи ин марказҳо з-дҳои иқтидорашон дар як сол 200–289 ҳазор т алюминийи аввалия мавҷуданд. Марказҳои асосии гудозиши маъдани мис, руҳ ва сурб дар иёлоти кӯҳистон (Аризона, Монтана ва ғ.) ҷойгиранд; руҳ ва сурб дар наздикии Сен-Луиса, дар иёлати Миссури низ истеҳсол карда мешаванд. Бузургтарин ширкатҳои соҳа: амрикоӣ – «Alcoa», «Century Aluminum Company», «Freeport McMoRan», «Anaconda Copper Mining Company», мексикоии «Grupo Mexico». ИМА воридкунандаи қисми зиёди филиззоти ранга мебошад; бокситҳо ва филиззоти ранга 100% ворид карда мешаванд. Истихроҷи тило – 235 т, нуқра – 1060 т; ноҳияҳои истихроҷ – иёлоти кӯҳистон ва Аляска.

=== Мошинсозӣ ===
Мошинсозӣ соҳаи асосии саноати ИМА мебошад. Қариб ½ ҳиссаи автомобилҳои сабукравро ширкатҳои амрикоии «General Motors Company», «Ford Motors Company», «Chrysler Group», боқимондаро ширкатҳои хориҷӣ – ҷопонии «Toyota Motor Corporation». «Nissan Motor Corporation», «Honda Motor Corporation», «Mazda Motor Corporation», олмонии «Volkswagen», «Daimler» ва «BMW» истеҳсол мекунанд. ИМА бузургтарин дар ҷаҳон воридкунанда ва севвумин дар ҷаҳон содиркунандаи автомобилҳои сабукрав мебошад; аз ҷиҳати истеҳсоли мошинҳои боркаш ва автобусҳо дар ҷаҳон ҷойи 1-умро ишғол мекунад.

Тайёрасозӣ аз Ҷанги дуввуми ҷаҳонӣ соҳаи тахассуси байналмилалии ИМА мебошад. ИМА аз ҷиҳати истеҳсоли чархболҳо дар ҷаҳон пешсаф буда, аз ҷиҳати истеҳсоли тайёраҳои минтақавӣ дар ҷои 3-юм (баъд аз Канада ва Бразилия) меистад. Бузургтарин ширкатҳои тайёрасозӣ ва истеҳсоли мушакҳои кайҳонии ИМА: «The Boeing Company», «Cessna Aircraft Company» (бузургтарин дар ҷаҳон истеҳсолкунандаи тайёраҳои бизнес-класс ва хурд), «Robinson Helicopter Company», «Bell Helicopter Textron», «Sikorsky Aircraft Corporation» (ҳар се – чархболсозӣ) ва ғайра. Дар ИМА киштисозӣ низ тараққӣ кардааст. ИМА талаботи худро бо нақлиётироҳи оҳан пурра таъмин мекунад.

Ҳиссаи ИМА дар истеҳсоли ҷаҳонии воситаҳои алоқа ва қисмҳои нимноқилӣ 32%, техникаи компютерӣ ва таҷҳизот барои дафтарҳои корӣ (офис) 22% ва асбобҳои дақиқ 43%-ро ташкил медиҳад. Дар саноати электроника беш 20 ҳазор корхона (дар ҳар кадом ба ҳисоби миёна 68 коргар кор мекунад) фаъолият доранд. Қисми зиёди маҳсулотро ширкатҳои бузуртарини амрикоии «Hewlett –Paсkard Company», «Intel Corpоration», «Dell», «Apple», «Cisco Systems» ва ғайра истеҳсол мекунанд. Саноати электроника дар рушди инноватсионии мамлакат нақши муҳим дорад. 1/3 ҳиссаи кормандони соҳаро олимону муҳандисон ташкил медиҳанд. ИМА дар истеҳсоли мошинаҳои энергетикӣ, аз ҷумла истеҳсоли генераторҳои буғӣ, турбинаҳои газӣ ва реакторҳои атомӣ яке аз давлатҳои пешсаф мебошад. Саноати мошинасозии ИМА яке аз тараққикардатарин дар ҷаҳон аст. Ба ҳиссаи ИМА 22 дарсади содироти ҷаҳонии техникаи роҳсозӣ ва таҷҳизоти кӯҳкорӣ, 25,2 дарсади техникаи кишоварзӣ рост меояд.

ИМА бузургтарин дар ҷаҳон истеҳсолкунандаи мошинҳои ҳарбӣ мебошад, ки талаботи қувваҳои мусаллаҳи мамлакатро пурра ва қариб 30 дарсади содироти ҷаҳонии силоҳро (ҷойи 1-ум дар ҷаҳон) таъмин мекунад. Фармоишҳои ҳарбиро, маъмулан, ширкатҳои хусусӣ (ғайр аз истеҳсоли силоҳи қатли ом) иҷро мекунанд. Корхонаҳои истеҳсоли техникаи ҳарбӣ дар ҷануб ва ғарби мамлакат ҷойгиранд: тайёраҳои ҳарбӣ дар з-дҳои ширкатҳои «Lockheed Martin Corporation» дар Форт-Уэрте (иёлати Техас) ва Мариетте (иёлати Ҷорҷия), «The Boeing Company» дар Эверетте, Ренте, Беркли (иёлати Калифорния), «Northrop Grimman Corporation» дар Сент-Огастина (иёлати Флорида), чархболҳо дар з-дҳои ширкатҳои «The Boeing Company» дар Меса (иёлати Аризона), «Bell Helicopter Textron» дар Форт-Уэрт, «Sikorsky Aircraft Corporation» дар Уэст-Палм-Бич (иёлати Флорида), «Airbus Helicopters» дар Колумбия (иёлати Миссисипи) истеҳсол карда мешаванд. ИМА аз ҷиҳати истеҳсоли киштиҳои ҳарбӣ дар ҷаҳон пешсаф мебошад; марказҳои киштисозӣ: Нюпорт-Нюс (иёлати Вирҷиния), Сан-Диего, Паскагула (иёлати Миссисипи), Мобил ва Гротон (иёлати Коннектикут; киштиҳои зериобии атомӣ).

=== Саноати кимиё ===
Саноати кимиё яке аз соҳаҳои тахассуси байналмилалии ИМА мебошад. Аммиак ва нуриҳои нитрогендор дар Ғарби Миёна, иёлоти Техас ва Луизиана, нуриҳои фосфордор дар Флорида, зифти синтетикӣ, пластмасса ва каучуки синтетикӣ дар иёлоти Техас ва Луизиана, нахи кимиёӣ дар иёлоти Каролинаи Ҷанубӣ, Каролинаи Шимолӣ, Вирҷиния ва Ҷорҷия истеҳсол карда мешаванд. Яке аз самтҳои муҳимми бозсозии саноати кимиёи ИМА афзоиши ҳиссаи синтези органикии нозук [(истеҳсоли маҳсулоти фармасевтӣ (доруворӣ), биотехнологӣ, атриёт, васоити кимиёии иҷтимоӣ, васоити беҳдошт ва ғ.)] мебошад. Бахусус саноати фармасевтӣ босуръат тараққӣ мекунад. ИМА 15 дарсади маҳсулоти фармасевтии ҷаҳонро истеҳсол мекунад ва панҷумин содиротгари маҳсулоти фармасевтӣ дар ҷаҳон мебошад. Истеҳсоли доруҳои биотехникӣ, аз ҷумла бо истифодаи инжинерияи молекулярӣ ва генӣ меафзояд.

Саноати масолеҳи бинокорӣ дар ИМА рушд карда, талаботи бозори дохилиро пурра қонеъ мегардонад. Саноати коркарди чӯб, селлюлозаю коғаз ва полиграфия (табъу нашр) низ талаботи худиро ба маҳсулоти чӯбӣ таъмин мекунанд. ИМА 19,4 дарсади чӯби ҷаҳонро тайёр карда, 15,8 дарсади чӯбу тахта (ҷойи 1-ум дар ҷаҳон), 10,0 дарсади фанер (ҷойи 2-юм), 33,0 дарсади селлюлоза (ҷойи 1-ум), 18,9 дарсади коғаз (ҷойи 2-юм)-ро истеҳсол мекунад.

=== Саноати сабук ===
Саноати сабук дар ИМА ба рақобати шадид аз ҷониби мамлакатҳои дар ҳоли рушд, бахусус Хитой, рӯбарӯ шудааст. Дар бозори дохилӣ ҳиссаи воридоти маҳсулоти дӯзандагӣ 75%, пойафзор ва маснуоти чармӣ 90 дарсадро ташкил медиҳад. Ширкатҳои амрикоӣ бештар матоъҳо аз нахҳои синтетикии баландсифат ва либосу пойафзори чармӣ истеҳсол мекунанд. Саноати бофандагӣ асосан дар иёлоти Каролинаи Шимолӣ, Каролинаи Ҷанубӣ ва Ҷорҷия тараққӣ кардааст. Марказҳои асосии истеҳсоли либос ва пойафзор – Ню-Йорк ва Лос-Анҷелос. Ню-Йорк яке аз чор маркази ҷаҳонии мӯд (дар баробари Порис, Милан, Лондон) мебошад; дар ин ҷо хонаҳои мӯди «Calvin Klein», «Brooks Brothеrs» ва ғайра ҷойгиранд; ҳар сол моҳҳои феврал ва сентябр ҳафтаи мӯди олии Ню-Йорк баргузор мегардад.

Саноати хӯроквории ИМА яке аз бузургтарин дар ҷаҳон буда, талаботи дохилии мамлакатро ба маҳсулоти ғизоӣ пурра таъмин мекунад. Саноати орду ярма, гӯшт, қанд ва пивопазӣ бештар дар қисми марказӣ ва ғарбии Ғарби Миёна ва иёлоти наздик ба Кӯлҳои Бузург (Ню-Йорк ва ғ.), саноати шир ва равғану панир дар иёлоти Висконсин ва Миннесота, саноати консерва ва майкашӣ дар иёлати Калифорния рушд кардааст. Ашёи хоми воридотии кишоварзӣ ва хӯрокворӣ (қаҳва, чой, найшакар ва ғ.)-ро асосан дар шаҳрҳои бандарӣ – Орлеанаи Нав (иёлати Луизиана), Балтимор, Филаделфия (иёлати Пенсилвания) ва Ню-Йорк коркард мекунанд.

== Кишоварзӣ ==
Кишоварзии ИМА дар байни мамлакатҳои аз ҷиҳати иқтисодӣ тараққикарда бузургтарин ва яке аз калонтарин дар ҷаҳон мебошад. Давлат рушди соҳаро тавассути ёрии пулӣ, қарз, тасҳеҳи нарх, хариди маҳсулоти зиёдатӣ, маслиҳатҳои экологӣ, қоидаҳои савдои берунӣ ва таҳқиқоти илмӣ танзим мекунад. Истифода аз нерӯи кори кӯдакон дар корҳои кишоварзӣ мумкин буда, омадурафти муҳоҷирони муваққатӣ барои корҳои мавсимӣ осон карда шудааст.

ИМА нахустин мамлакат дар ҷаҳон мебошад, ки дар он ҷо ташаккули комплекси агросаноатӣ оғоз ёфтааст. Комплекси агросаноатии Амрико бузургтарин ва аз ҳама рушдкарда дар ҷаҳон мебошад. Дар соҳаи кишоварзии ИМА 2109 ферма мавҷуданд, ки 373 млн га замин, аз ҷумла 156 млн га киштзор, 166 млн га чарогоҳро дар ихтиёр доранд. Аксари фермаҳо хурд (180 га замин доранд) мебошанд. 66 дарсади маҳсулоти кишоварзиро фермаҳои калон истеҳсол мекунанд. Фермаҳои хурд дар шимолу шарқи ИМА, фермаҳои калон дар Ғарби Миёна ва иёлати Калифорния ҷойгиранд. Маҳсулнокии меҳнат дар кишоварзӣ дар натиҷаи механиконӣ, химиконӣ, фаъолиятҳои селексионӣ ва агротехника меафзояд. Барои фермаҳои ИМА дараҷаи баланди махсусгардонӣ (маъмулан як, баъзан ду-се намуди маҳсулоти кишоварзӣ истеҳсол мекунанд) хос аст.

Ҳиссаи рустанипарварӣ ва чорводорӣ (аз рӯи арзиши маҳсулот) қариб баробар аст; аз соли 2010 рустанипарварӣ нисбат ба чорводорӣ афзалият пайдо мекунад. Соҳаи асосии рустанипарварӣ ғаллакорӣ (қариб 2/3 ҳиссаи арзиши маҳсулот) мебошад. Рустаниҳои асосии кишоварзӣ: ҷуворимакка, соя ва гандум. Инчунин сорго, шолӣ, ҷав, лӯбиё, лаблабуи қанд, найшакар, чормағзи заминӣ, рапс, офтобпараст, картошка, помидор, коҳу, пиёз, карам, каду, бодиринг, афлесун, грейпфрут, себ, шафтолу, ангур, қулфинай, пахта, тамоку парвариш карда мешаванд. Дар ИМА чорводории гӯштӣ ва ширӣ, инчунин парандапарварӣ нақши асосӣ доранд. Дар мамлакат гов, бузу гӯсфанд, хук, мурғ, мурғи марҷон парвариш карда мешаванд. Қисми зиёди маҳсулоти кишоварзиро иёлоти Калифорния (10 дарсади арзиш), Айова (7,8%), Техас (6,4%), Небраска (5.8%), Миннесота (5,4%), Канзас (4,7%), Иллинойс (4,1%), Каролинаи Шимолӣ (3,2%), Висконсин (3,0%) ва Флорида (3,0%) истеҳсол мекунанд. Истеҳсоли ҷуворимакка, соя ва хукпарварӣ дар иёлоти Айова ва Иллинойс, гандум ва чорвои гӯштӣ дар иёлоти Дакотаи Шимолӣ ва Дакотаи Ҷанубӣ, гандуми тирамоҳӣ дар иёлоти Небраска, Канзас ва қисми ғарбии иёлоти Оклахома ва Техас тараққӣ кардааст. Лаблабуи қанд асосан дар водии д-ҳои Ред-Ривер (дар сарҳадди иёлоти Дакотаи Шимолӣ ва Миннесота), Йеллоустон (иёлати Монтана), Снейк (иёлати Айдаҳо), Норт-Платт (иёлати Небраска) ва Саут-Платт (иёлати Колорадо), найшакар ва шолӣ дар қисми ҷанубии иёлоти Техас ва Луизиана, офтобпараст дар иёлоти Дакотаи Ҷанубӣ ва Дакотаи Шимолӣ, пахта дар водии д. Миссисипи ва қисми ғарбии иёлати Техас, тамоку дар иёлоти Каролинаи Шимолӣ ва Кентукки, картошка дар водиҳои дарёҳо, дар иёлоти кӯҳистон парвариш карда мешавад. Меваю сабзавотро асосан иёлоти Калифорния ва Флорида, ангурро иёлати Калифорния истеҳсол мекунанд. Чорводории ширӣ бештар дар иёлоти Калифорния ва Висконсин, парвариши мурғи марҷон дар иёлоти Миннесота, Каролинаи Шимолӣ ва Аризона, мурғпарварӣ дар иёлоти Ҷорҷия, Арканзас ва Алабама рушд кардааст.

== Соҳаи хидматрасонӣ ==
Соҳаи хидматрасонӣ бахши асосии иқтисодиёти ИМА мебошад. Дар ИМА бахшҳои хидматрасонии молиявӣ, давлатӣ, расмӣ ва касбӣ, тиҷоратӣ, маориф ва нигоҳдории тандурустӣ, иттилоотӣ мавҷуданд. Бахши хидматрасонии молиявии Амрико (бо дар назар доштани бима ва савдои амволи ғайриманқул) бузургтарин дар ҷаҳон буда, рушди низоми молиявии байналмилалиро муайян мекунад. Доллари ИМА асъори асосии ҷаҳонӣ ва аввалин асъори захиравӣ мебошад (беш аз 80 дарсади ҳаҷми савдои байналмилалӣ ва беш аз 60 дарсади захираи молиявии байналмилалӣ). Бонки марказии ИМА – Шабакаи захиравии федералӣ (ШЗФ) аз 12 бонки захиравии федералӣ иборат аст. ШЗФ ИМА дар байни бонкҳои марказии мамлакатҳои ҷаҳон ягона бонки ғайридавлатӣ мебошад. Дар ИМА қариб 6,3 ҳазор бонки тиҷоратӣ мавҷуд аст. Давлат фаъолияти бонки тиҷоратиро бо ёрии қонунҳо танзим карда, пасандози шахсони воқеиро дар ҳаҷми то 100 ҳазор доллар бима мекунад.

ИМА маркази асосии ҷаҳонии фаъолияти биржавӣ мебошад. Биржаҳои асосӣ дар Ню-Йорк (Биржаи фондии Ню-Йорк, Биржаи моли Ню-Йорк, Ассотсиатсияи миллии даллолони коғазҳои қиматдор ва Биржаи байналмилалии коғазҳои қиматдор) ва Чикаго (Биржаи фондии Чикаго, Биржаи моли Чикаго, Биржаи кӯтарафурӯшии Чикаго, Биржаи фючерии электронии Чикаго) фаъолият доранд.

Дар иқтисодиёти ИМА нақши хидматрасонии касбӣ ва хидматӣ (ширкатҳои муҳосиботӣ ва ҳуқуқӣ, бюроҳои меъморӣ ва дизайн, агентиҳои таблиғотӣ, ширкатҳо оид ба идоракунии маъмурӣ ва ғ.) бузург аст. Аз ҷиҳати сатҳи рушди тиҷорат ИМА дар байни дигар мамлакатҳо пешсаф мебошад. Ба тиҷорат нисбат ба саноати маснуотбарорӣ 2 баробар бештар одамон машғуланд: дар савдои яклухт 7 млн ва дар савдои чакана 16 млн кас кор мекунад. Савдои чакана дар мағозаҳои хурди махсусгардонида, супермаркетҳо ва универмагҳо амалӣ мешавад. Дар соҳаҳои технологияи нави саноатӣ, ҳарбӣ, телекоммуникатсионӣ, тиббӣ, биологӣ, инчунин таҳияи барномаҳо нақши фаъолияти илмӣ-таҳқиқотӣ муҳим аст. Марказҳои асосии таҳқиқоти ҳастаӣ – Лабораторияи миллии Вазорати энергетикаи ИМА дар Лос-Аламос (иёлати Ню-Мексика) ва Ливермор (иёлати Калифорния). Қисми зиёди барномаҳои дар ҷаҳон истифодашавандаро ширкатҳои амрикоии «Microsoft Corporation», «International Business Machines Corporation», «Apple», «Adobe Systems», «Oracle Corporation» таҳия мекунанд. Ҳудуди ИМА бо дигар мамлакатҳо бо 24 шабакаи ноқили (системаи кабелӣ)-и зериобӣ пайваст аст. Ба шабакаи иттилоотию коммуникатсионии мамлакат 70 пойгоҳи радифии рӯизаминӣ хидмат мерасонанд.

Сайёҳӣ дар ИМА тараққӣ кардааст. Инкишофи сайёҳиро Идораи миллии саёҳат ва туризм назорат мекунад. Дар соҳаи сайёҳӣ 7,9 млн кас, аз ҷумла дар меҳмонхонаҳо 1,9 млн кас хидмат мекунад. Сайёҳон ба ИМА бештар аз Канада, Мексика, Британияи Кабир, Ҷопон, Бразилия ва Олмон меоянд. Дар ИМА ҳама намудҳои сайёҳӣ рушд кардааст, вале сайёҳии экологӣ бартарӣ дорад. Курортҳои машҳури баҳрӣ дар соҳилҳои шарқӣ (Майами-Бич, Палм-Бич ва ғ.) ва ғарбии (Панама-Сити-Бич) иёлати Флорида, ҷаз-ҳои Гавай, дар соҳилҳои уқёнуси Ором, дар қисми ҷанубии иёлати Калифорния (Санта-Барбара, Малибу, Санта-Моника ва ғ.), дар соҳилҳои атлантикии иёлати Каролинаи Ҷанубӣ (Мертл-Бич), Каролинаи Шимолӣ (Каролайна-Бич), Вирҷиния (Вирҷиния-Бич) ва Ню-Ҷерси (Атлантик-Сити) ҷойгиранд. Осорхонаҳои машҳури ҷаҳон дар Ню-Йорк, Вашингтон, Филаделфия, Питтсбург (иёлати Пенсилвания) ва ғ., қисми зиёди ёдгориҳои таърихӣ ва ҷойҳои тамошобоб дар Вашингтон, Уилямсберг (иёлати Вирҷиния), Филаделфия, Бостон, Саван ва Чарлстон (ҳар ду дар иёлати Каролинаи Ҷанубӣ), Ричмонд, Орлеани Нав воқеъ гардидаанд. Бузургтарин боғҳои фароғатӣ ва мавзӯӣ дар Апаҳайм (аз соли 1955, иёлати Калифорния) ва Орландо (аз соли 1971), казино дар Лас-Вегас ва Рино (ҳар ду дар иёлати Невада), Атлантик-Сити ва як қатор марказҳои дигар, бузуртарин музейҳои баҳрӣ (океановариумҳо) дар Балтимор, Лонг-Бич ва Сан-Диего фаъолият доранд. Бузургтарин иёлоте, ки сайёҳон меоянд: Калифорния, Флорида, Ню-Йорк, Техас, Иллинойс, Невада, Пенсилвания, Ҷорҷия, Вирҷиния ва Ню-Ҷерси; ш-ҳои Ню-Йорк, Лос-Анҷелес, Майами, Сан-Франсиско, Лас-Вегас, Орландо. Вашингтон, Ҳонолулу, Бостон ва Чикаго.

== Васоили нақлия ==
Дар низоми боркашонии ИМА ҳиссаи нақлиёти худрав 44,8%,роҳи оҳан 29,3%, лӯлаҳои интиқоли маҳсулот 17,3%, нақлиёти обӣ 8,5% ва нақлиёти ҳавоӣ 0,1%-ро ташкил медиҳад. Дар мусофиркашонӣ ва боркашонии дохилӣ нақши нақлиёти худрав вароҳи оҳан, дар боркашонии берунӣ нақши лӯлаҳои интиқоли маҳсулот ва нақлиёти ҳавоӣ бештар аст.

=== Роҳҳои худравгард ===
Дарозии умумии шабакаи роҳҳои автомобилгард – 6541 ҳазор км, аз ҷумла бо пӯшиши сахт беш аз 4259 ҳазор км, шоҳроҳҳои автомобилии тезсуръат – 75,2 ҳазор км.

=== Роҳҳои оҳан ===
Дарозии умумии шабакаироҳи оҳан – 226,4 ҳазор км. Бузургтарин истгоҳҳои боркашониироҳи оҳан: Чикаго, Питтсбург, Сент-Луис, Филаделфия, Ню-Йорк, Бирмингем, Атланта, Орлеани Нав, Даллас, Хюстон ва ғайра. Сохтмони роҳҳои оҳани тезсуръати электриконидаи мусофиркашонӣ идома дорад. Хатти 1-уми он (Бостон – Вашингтон) аз соли 2000 фаъол аст.

=== Роҳи обӣ ===
Дарозии умумии роҳҳои обии дохилӣ – 40,2 ҳазор км, аз ҷумла тиҷоратӣ –19,3 ҳазор км. Дар ИМА дарозтарин дар ҷаҳон роҳҳои киштигарди сунъии дохилӣ истифода мешаванд: наҳри Соҳилӣ (дарозии умумиаш 5580 км, аз ҷумла қитъаи сунъӣ – 1,8 ҳазор км) ва шабакаи роҳҳои обии Лаврентияи Шимолӣ (дарозии умумиаш 3774 км). Наҳрҳои Эри (иёлати Ню-Йорк), Иллинойс – Мичиган (иёлати Иллинойс), Теннесси – Томбигби (иёлати Миссисипи) ва роҳҳои обии дохилии байни кӯлҳои Гурон ва Мичиган (иёлати Мичиган) нақши муҳим доранд.

==== Бандарҳо ====
Бузургтарин бандарҳои дарёӣ дар ҳавзаи Оҳайо – Миссисипи (боркашонӣ млн т) амал мекунанд: Ҳантингтон-Трайстейт 52,9 (иёлати Вирҷинияи Ғарбӣ), Питтсбург 35,2, Сент-Луис 35,0, Мемфис 13,6 ва Синсиннати 11,1; кӯлӣ – дар системаи Кӯлҳои Бузург: Дулут-Сюпириор 34,7 (иёлоти Миннесота ва Висконсин), Чикаго 17,1, Ту-Ҳарборс 16,2 (иёлати Миннесота), Индиана-Берис-Ҳарбор 13,2 (иёлати Индиана), Детройт 12,9 ва Кливленд 11,3. Бузургтарин бандарҳои баҳрӣ (боркашонӣ млн т): Луизианаи Ҷанубӣ 252,1 (дар ғарби Орлеани Нав), Ҳюстон 238,2, Ню-Йорк – Ню-Ҷерси 132,0, Орлеанаи Нав 79,3, Бомонт 78,5, Лонг-Бич 77,4, Ҳамптон-Роудс 76,7 (иёлати Вирҷиния), Корпус-Кристи 69,0 (иёлати Техас), Лос-Анҷелес 61.8, Батон-Руж 60,0, Плакминс 58,3 (иёлати Луизиана), Тексас-Сити 56,7 (иёлатиТехас) ва Мобил 54,9.

=== Интиқоли нафту газ ===
Дарозии умумии лӯлаҳои интиқоли нафт – 295,1 ҳазор км, маҳсулот – 139,2 ҳазор км, газ – 2516 ҳазор км (аз рӯи ҳама – ҷойи 1-ум дар ҷаҳон).

=== Фурӯдгоҳҳо ===
Бузургтарин фурудгоҳҳои мусофиркашонӣ (млн мусофир дар як сол): Ҳартсфилд-Ҷексон дар Атланта 94,4 (ҷойи 1-ум дар ҷаҳон), О`Хэр (О`Хара) дар Чикаго 66,7, Лос-Анҷелес 61,9, Даллас/Форт-Уэрт 57,7, Денвер 52,8, ба номи Ҷ. Ф. Кеннеди дар Ню-Йорк 47,7, Майами 40,8, Скай-Харбор дар Финикс 40,6, Мак-Карран дар Лас-Вегас 40,6, байниқитъавии ба номи Ҷ. Буш дар Ҳюстон 40,1; фурудгоҳҳои боркашонӣ (млн т дар як сол): Мемфис 4,1 (ҷойи 2-юм дар ҷаҳон). Луисвилл 2,2 (иёлати Кентукки), Майами 1,9, Лос-Анҷелес 1,7 ва ба номи Ҷ. Ф. Кеннеди дар Ню-Йорк 1,3. Метрополитен дар 11 шаҳр, трамвайи тезсуръат дар 24 шаҳри ИМА амал мекунад.

== Савдои хориҷӣ ==
Ба ҳиссаи ИМА беш аз 15 дарсади гардиши савдои хориҷии ҷаҳонии молҳо рост меояд. Мамлакат 70 дарсади содироти ҷаҳонии ҷуворимакка, қариб &lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt;/&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; ҳиссаи лӯбиёи соя, &lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt;/&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; ҳиссаи гандум ва пахтаро таъмин мекунад. ИМА шарики тиҷории даҳҳо давлати ҷаҳон мебошад. Барои худи ИМА нақши савдои хориҷӣ бузург набошад ҳам, бо вуҷуди ин қариб ½ ҳиссаи гандум, ²/&lt;sub&gt;5&lt;/sub&gt; ҳиссаи пахта ва биринҷ, &lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt;/&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; ҳиссаи филиззот ва ҷуворимакка, &lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt;/&lt;sub&gt;5&lt;/sub&gt; ҳиссаи маҳсулоти мошинсозӣ ва саноати кимиёи дар мамлакат истеҳсолшаванда содир карда мешавад. Дар содироти ИМА нисбат ба мамлакатҳои тараққикардаи Аврупо ҳиссаи ашёи хоми минералӣ, маҳсулоти кишоварзӣ ва нимтайёр бештар ва ҳиссаи мошину таҷҳизот камтар аст. Бо вуҷуди ин ИМА дар содироти маҳсулоти соҳаҳои технологияашон нисбатан баланд: саноати тайёраву мушакҳои кайҳонӣ, асбобҳои дақиқ, саноати дорусозӣ мавқеи асосиро ишғол мекунад. ИМА ба хориҷа инчунин воситаҳои нақлиёт, маснуоти кимиёӣ, таҷҳизоти саноатӣ (ғайр аз электротехникӣ), компютеру техникаи электронӣ, маҳсулоти нафту ангишт, маҳсулоти кишоварзӣ ва хӯрокворӣ, маснуоти тайёр аз филиззот, таҷҳизоти электротехникӣ ва қисмҳои эҳтиётии онҳо, масолеҳи полимерӣ содир мекунад. Дар воридот нафти хом нақши муҳим дорад. Дар савдои хориҷии ИМА робитаҳои дохилии байни ширкатҳои асосии амрикоӣ ва шуъбаҳои онҳо дар мамлакатҳои ҷаҳон нақши бузург мебозанд. Дар сохтори ҳудудии савдои хориҷии ИМА нақши мамлакатҳои ҳамсоя – Мексика ва бахусус Канада бузург аст. Якҷо бо Хитой ва Ҷопон ба зиммаи ин мамлакатҳо 4/2 ҳиссаи муомилоти савдои хориҷӣ рост меояд. Дигар шарикони муҳимми савдои хориҷии ИМА мамлакатҳои аз ҷиҳати иқтисодӣ тараққикардаи Аврупо, мамлакатҳои нави саноатии Осиёи Шарқӣ ва Ҷанубу Шарқӣ (Ҷумҳурии Корея, Сингапур, Сянгон ва Тайван) ва мамлакатҳои содиркунандаи нафт мебошанд. Маҳсулот ва молҳои заруриро барои ИМА асосан Канада, Мексика, Ҷопон, Олмон, Ҷумҳурии Корея, Британияи Кабир, Арабистони Саудӣ ва Фаронса ворид мекунанд.

== Артиш ==
[[Акс:2ID Recon Baghdad.jpg|мини|250пкс|Сарбозони амрикоӣ дар [[Бағдод]]]]
Қувваҳои Мусаллаҳи ИМА (дорои 2,34 млн кас) аз қувваҳои хушкигард (ҚХ), қувваҳои ҳарбии ҳавоӣ (ҚҲҲ), қувваҳои ҳарбии баҳрӣ (ҚҲБ) ва посбонии соҳил иборат аст. ҚҲБ ва посбонии соҳил дар замони осоишта ба ҳайати Вазорати амнияти дохилӣ ворид буда, дар амалиёти ҳарбӣ ба ҚҲБ тобеъ аст; ҳангоми эълон кардани вазъияти ҳарбӣ посбонии соҳил ба ихтиёри ҚҲБ дода мешавад. Сипоҳи пиёданизоми баҳрӣ ҷузви ҷудонопазири ҚҲБ буда, мақоми махсус дорад ва аз рӯи меъёри асосӣ ҳамчун намуди ҚМ баррасӣ мешавад. Ҳар кадом намуди ҚМ қувваи асосӣ ва эҳтиётӣ дорад. Сарфармондеҳи ҚМ — Президенти мамлакат. Ӯ барои ҷорӣ кардани вазъияти фавқулода, эълон намудани сафарбарии ҷузъӣ, додани фармон барои амалиёти ҳарбӣ ҳуқуқ дорад. Президент ба ҚМ тавассути Вазорати мудофиа (ВМ) бо ёрии Шӯрои амнияти миллӣ роҳбарӣ мекунад. Аъзои доимии шӯро: Президент (раис), ноиби Президент, котиби давлатӣ ва вазири мадофиа. Ба сохтори ВМ дохил мешаванд: дастгоҳи ВМ, вазоратҳои артиш, ҚҲҲ ва ҚҲБ, Кумитаи сардорони ситодҳо (КСС), 18 идораи тобеи марказ, муассисаҳо ва хадамот, 9 фармондеҳии муттаҳид. ВМ барои тағйир додани сохтор ва шумораи идораҳои ҳарбӣ дар ҳудуди муайянкардаи конгресс комилҳуқуқ аст. Дастгоҳӣ ВМ барои таҳияи сиёсат, банақшагирии умумӣ, ҳалли масъалаҳои молиявӣ ва баҳодиҳии барномаҳои ҳарбӣ масъул мебошад. Вазоратҳои намудҳои ҚМ-ро вазирон роҳбарӣ мекунанд. Онҳо барои тайёр ва бо силоҳу техникаи ҳарбӣ таъмин кардани қувваҳои ба ҳайати фармондеҳиҳои муттаҳид (ФМ) ҷудошуда ҷавобгаранд.

Барои низоми идоракунии ҚМ ИМА хеле маҳдуд кардани вазифаҳои маъмурӣ ва амалиётӣ хос аст. Идоракунии маъмурӣ (тайёр кардани сипоҳиён ва қувваҳо барои амалиёти ҳарбӣ) тавассути вазоратҳои намудҳои ҚМ амалӣ мегардад. Идоракунии амалиёти ҳарбӣ ба зиммаи ФМ, ки аз рӯи шартҳои ҳудудӣ ё вазифавӣ ташкил карда шудаанд, гузошта шудааст. Мутобиқсози фаъолияти ҳамаи мақомоти идоракунии ҳарбӣ, инчунин сармушовири асосии Президент ва ВМ раиси КСС мебошад. Ба ҳайати КСС раисон, сардорони ситодҳои намудҳои ҚМ, комендантони қувваҳои пиёданизоми баҳрӣ ва директори бюрои гвардияи миллӣ дохил мешаванд. Фаъолияти КСС-ро ситоди муттаҳида таъмин мекунад. Шумораи умумии ҳайати шахсии КСС ва ситоди муттаҳида қариб 4 ҳазор нафар аст. Амалиётҳои ҳарбии ҚМ ИМА бевосита аз тариқи ФМ, ки иттиҳодияи амалиётию стратегии ҚМ мебошад, идора карда мешавад. Фармондеҳони ФМ оид ба ҳамаи масъалаҳои ташкили тайёрии ҳарбӣ ва анҷом додани амалиётҳои ҳарбӣ қарор қабул мекунанд. Дар ҳайати ФМ ҷузъу томҳои ҳамаи намудҳои ҚМ ҷудо карда мешаванд.

ҚМ ИМА аз рӯи таъйинот ва хусусияти вазифаҳои ҳалшаванда ба қувваҳои стратегӣ [қувваҳои стратегии ҳамлаовар (ҚСҲ) ва қувваҳои стратегии муҳофизатӣ] ва қувваҳои таъйиноти умумӣ ҷудо карда мешаванд. ҚСҲ аз мушак (ракета)-ҳои стратегии заминӣ, авиатсияи бомбаандози стратегӣ (АБС) ва мушакҳои стратегии баҳрӣ иборат аст. Дар қисмҳои ҳарбии ҚСҲ 2112 ҳомили силоҳи ҳастаӣ, аз ҷумла 1053 мушаки байниқитъавии баллистикии зиддизарбавӣ, 411 тайёраи бомбаандоз, 648 мушаки баллистикии зиддизарбавӣ дар 40 киштии зериобии атомӣ бо мушакҳои баллистикӣ мавҷуд аст. Қувваҳои стратегии муҳофизатӣ қувваю воситаҳои огоҳсозандаи зарбаи мушакӣ-ҳастаӣ, назораткунандаи фазои кайҳон ва мудофиаи зиддимушакиро дар бар мегиранд. Ба қувваҳои таъйиноти умумӣ ҚХ, ҚҲҲ ва ҚҲБ, инчунин посбонии соҳил дохил мешаванд.

ҚХ (586,7 ҳазор нафар)-и ИМА аз ҷиҳати маъмурӣ дар 3 фармондеҳии асосӣ, 6 фармондеҳии минтақавӣ, 3 фармондеҳии вазифавӣ ва 12 фармондеҳи (муассиса)-и тобеи марказ муттаҳид карда шудаанд. Аз ҷиҳати амалиёт ба ҳайати фармондеҳиҳои муттаҳида дохил шуда, ба фармондеҳони онҳо тобеанд. Лашкариёни доимӣ аз 6 ситоди артиш, 3 ситоди корпусҳои артиш, дивизияҳо, 47 бригадаи ҷангӣ, қисмҳо ва ҷузъу томҳои амалиётҳои махсус, таъминоти ҳарбӣ ва ақибгоҳ иборатанд. Аслиҳаи ҚХ: қариб 200 мушак (ракета)-и ҷангию тактикӣ, қариб 6 ҳазор танк, беш аз 25 ҳазор МЗ, 6 ҳазор тӯпу миномёт, 16 ҳазор мушаки зиддитанкии идорашаванда, беш аз 5 ҳазор дастгоҳи зенитӣ, қариб 250 тайёра, беш аз 4,3 ҳазор чархбол, қариб 130 ҳазор воситаҳои обу хушкигард.

ҚҲБ ИМА флот ва сипоҳиёни пиёданизоми баҳриро (526,55 ҳазор нафар, аз ҷумла 199,35 ҳазор лашкарии пиёданизоми баҳрӣ) дар бар мегиранд. Панҷ флоти амалкунандаи ҚҲБ дорои киштиҳо буда, дар минтақаҳои худ амал мекунанд. Қувваҳои таъйиноти умумии флоти баҳрӣ қариб 230 киштии ҷангӣ доранд. Дар ҳайати киштиҳои қувваҳои доимии флот 10 авиакаши атомии бисёрҳадафаи навъи «Нимитс», қариб 60 киштии зериобии атомии гуногун, ки барои қабули мушакҳои болдори баҳрӣ ва мушакҳои киштизан қодиранд, то 10 киштии зериобии атомӣ, ки барои таъмин кардани амалиёти қувваҳои амалиёти махсус таҷҳизот доранд, амал мекунанд. Дар ҳайати флоти киштиҳои қувваҳои доимӣ 22 крейсер бо мушакҳои идорашаванда, 62 минакаши эскадронии бо мушакҳои идорашаванда, 15 киштии ҳозиразамони ҳарбӣ барои дафъи ҳамлаи заврақҳои зериобӣ ва тайёраҳои ҷангӣ, 32 киштии десанткаш, 13 киштии ҳарбӣ, ки минаҳои зериорбиро медоранд, 4 киштии ҳарбии сесутуна мавҷуд аст. Ҳамаи крейсерҳо ва эсминесҳо мушакҳои болдор ва мушакҳои зенитии идорашаванда доранд. Дар қувваҳои доимии авиатсияи флот то 900 тайёраи ҷангӣ ва қариб 400 чархболи ҷангӣ мавҷуданд. Қувваҳои пиёданизоми баҳрӣ аз қувваҳои заминӣ ва авиатсия иборатанд. Ба ситоди қувваҳои пиёданизоми баҳрӣ 10 фармондеҳӣ тобеанд. Аслиҳаи қувваҳои пиёданизоми баҳрӣ: қариб 150 танк, беш аз 300 тӯп, 24 системаи мушакии оташфишонии шилликӣ, қариб 1 ҳазор миномёт. Авиатсияи флот аз 330 самолёти ҷангӣ, 250 чархболи ҷангӣ ва 180 чархболи боркаш иборат аст. Барои баланд бардоштани зудҳаракатии стратегии қувваҳои пиёданизоми баҳрӣ дар ҷаз-ҳои Диего-Гарсия, Гуам, Сайпан дастаҳои калони киштӣ-амборҳо бо аслиҳа ва воситаҳои моддию техникӣ ташкил карда шудаанд. Чунин захираҳо дар ҳудуди Норвегия низ мавҷуданд.

Хидмат дар сафи ҚМ ИМА доимӣ ва шартномавист, муҳлати шартнома — 6 сол. Барои хидмат дар сафи тамоми қувваҳои мусаллаҳ мардон ва занони аз 17 то 42-сола (дар ҚХ ва ҚҲБ), то 27-сола (дар ҚҲҲ) ва то 30-сола (дар қувваҳои пиёданизоми баҳрӣ) қабул карда мешаванд. Афсаронро асосан дар академияҳо (омӯзишгоҳҳо)-и ҳарбӣ тайёр мекунанд. Ба академияҳои ҳарбӣ ҷавонони аз 17 то 22-сола қабул карда мешаванд, муҳлати таҳсил 4 сол. Афсарони эҳтиётӣ дар кафедраҳои ҳарбии мактабҳои олии ғайринизомӣ тайёр карда мешаванд.

== Тандурустӣ ==
[[Акс:Ronald Reagan UCLA Medical Center June 2012 002.jpg|мини|250пкс|Марказ пизишкии Роналд Рейгани Донишгоҳи Калифорния дар Лос-Анҷелес, яке аз бемористонҳои пешрави ИМА аст.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://losangeles.cbslocal.com/2012/07/17/ronald-reagan-ucla-medical-center-among-top-5-hospitals-in-u-s/|title=Ronald Reagan UCLA Medical Center Among Top 5 Hospitals In U.S.|date=2012-07-17|website = CBS Los Angeles|accessdate=2017-06-25|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170105194951/http://losangeles.cbslocal.com/2012/07/17/ronald-reagan-ucla-medical-center-among-top-5-hospitals-in-u-s/|archivedate=2017-01-05}}&lt;/ref&gt;]]

Дар ИМА ба 100 ҳазор аҳолӣ 242 табиб ва ба 10 ҳазор аҳолӣ 30 кати беморӣ рост меояд. Ба соҳаи тандурустӣ 19,8 дарсади ММД (маблағгузорӣ аз буҷет — 46,4 %, бахши хусусӣ — 53,6 %) харҷ карда мешавад. Дар сиҳҳатии аҳолӣ Вазорати тандурустӣ ва хадамоти иҷтимоӣ масъул буда, аз болои фаъолияти соҳаи тандурустӣ, амалигардонии барномаҳои иҷтимоӣ, таҳқиқоти илмии тиббӣ, санҷиши сиҳҳати аҳолӣ, дараҷаи некуаҳволӣ ва таъминоти иҷтимоии аҳолӣ назорат мебарад. Ба масъалаҳои тиббӣ Хадамоти тандурустии ҷамъиятӣ ва Раёсати маблағгузории ёрии тиббӣ машғуланд. Ба соҳаи тандурустӣ бахшҳои махсуси Вазорати меҳнат ва Агентӣ оид ба ҳифзи муҳити зист низ масъул мебошанд. Шаклҳои асосии расонидани ёрии тиббӣ: тибби оилавӣ (муоинаи умумии бемор, ихтисосҳои маҳдуд), дармонгоҳҳо, хадамоти ёрии таъҷилӣ, хонаи куҳансолон, ёрии беморхонагӣ (беморхонаҳои тиҷоратӣ ва ғайритиҷоратӣ), тандурустии ҷамъиятӣ.

Соҳаи тандурустии ИМА дорои раёсати ягонаи марказонида набуда, хадамоти маблағузорӣ ва фаъолияташон гуногунро дар бар мегирад. Ҳамаи муассисаҳои тиббӣ ёрии пулакӣ мерасонанд; танҳо категорияҳои алоҳидаи шаҳрвандон аз ҳисоби давлат ё фондҳои махсус бепул табобат карда мешаванд. Дар мамлакат се навъи беморхона мавҷуд аст: давлатӣ (барои собиқадорон, маъюбон, хидматчиёни давлатӣ, беморони сил ва беморони рӯҳӣ), хусусии тиҷорӣ (то 30 дарсади беморхонаҳо), хусусии ғайритиҷорӣ (то 70 дарсади катҳои беморӣ, ки бо ташаббуси ҷамоатҳои динӣ, этникӣ ва маҳаллӣ ташкил карда мешаванд). Ҳамчунин 1000 клиникаи донишгоҳӣ мавҷуданд, ки ба ҳиссаи онҳо қариб 40 дарсади ёриҳои хайриявии тиббӣ рост меоянд.

Дар ИМА низоми бимаи ҳатмии тиббӣ вуҷуд надорад. Сабабҳои асосии фавт: бемориҳои дилу раг, саратон, зарбу латхӯрӣ, сироятёбии беморхонагӣ. Осоишгоҳҳо ва минтақаҳои асосии истироҳат: Атлантик Сити, Гленвуд-Спрингс, Дейтона-Бин, Ки-Уэст, Колорадо-Спрингс, Лас-Вегас, Лонг-Бранч, Майами, Нюпорт, Палм-Бич, Палм-Спрингс, Сан-Валли, Санта-Барбара, Санта-Моника, Санта-Фе, Саратога-Спрингс, Тусон, Уорм-Спрингс, Экселсиор-Спрингс, ҷаз-ҳои Гавай, Флорида, Аляска ва ғ.

Соли 2010 Б. Обама ислоҳоти тандурустиро пешниҳод намуд, ки онро конгресси ИМА қабул кард. Ҳадафҳои ислоҳот: ташкили шабакаи мукаммали хадамоти тиббӣ, ки 50 млн шаҳрванди биманашударо дар бар мегирад; беҳтар намудани шароити бимаи тиббии шаҳрвандони бимашуда; ташкил кардани биржаи бимакунандагон барои додани санадҳои бима ба онҳое, ки онҳоро аз корфармоён нагирифтаанд; бекор кардани ҳуқуқи ширкатҳои хусусии бимакунӣ ҷиҳати рад кардани бимакунии шахсони бемор; татбиқ кардани ҷавобгарии маъмурӣ нисбат ба шахсоне, ки аз гирифтани санадҳои бимавӣ саркашӣ мекунанд ва нисбат ба ширкатҳое, ки аз фурӯхтани онҳо даст мекашанд. Соли 2014-ум 95 дарсади аҳолӣ бима карда шуданд. То соли 2019 андоз барои шахсони сарватманд ва ширкатҳои дорусозӣ бояд беш аз 409 млрд долларро ташкил диҳад. Ислоҳот бо маблағи 940 млрд доллар барои 10 сол пешбинӣ шудааст.

== Фарҳанг ==

=== Маориф ===
[[Акс:Harvard college - annenberg hall.jpg|мини|220пкс|[[Донишгоҳи Ҳарвард]]]]
Низоми маорифи ИМА муассисаҳои томактабӣ, мактабҳои таҳсилоти умумӣ (маълумоти миёнаи пурра — 12 сол), муассисаҳои таълимии баъди маълумоти миёна (касбӣ ва олӣ)-ро дар бар мегирад. Идоракунии таҳсилот ва маблағгузории он марказонида шудааст. Ҳар кадом иёлати ИМА низоми маорифи худро дорад, ки онро департаментҳои маорифи иёлатҳо ва кумитаҳои маорифи округҳои мактабӣ идора мекунанд. Вазорати маориф (соли 1980 ташкил шудааст) танҳо иҷрои қонунҳои федералӣ дар бораи маорифро таъмин намуда, маблағҳои федералии лоиҳаҳои маорифро тақсим ва истифодаи онҳоро роҳбарӣ мекунад. Таҳсил аз рӯи низоми «синфи томактабӣ ҷамъ таҳсилоти 12-солаи мактабӣ» ташкил карда мешавад. Дар аксари иёлот синни таҳсилоти ҳатмӣ аз 6-7 то 16 сол мебошад. Дар маҷмӯъ якҷо бо бисёр мактабҳо боғчаҳои бачагон (дар баъзе иёлот кӯдакистонҳо низ) фаъолият мекунанд. Таҳсилоти ибтидоӣ аз 6 то 8 сол давом мекунад. Қариб 3 дарсади кӯдакон бо сабабҳои динӣ, тиббӣ ва ғайра ба мактаб нарафта, дар хона мехонанд. Барои дар хона хондан чандин барномаҳои таълимӣ мавҷуданд. 85 дарсади кӯдакон дар мактабҳои давлатӣ, боқимонда дар мактабҳои хусусии пулакӣ таҳсил мекунанд. Дар ИМА интернатҳо низ фаъолият доранд, ки аз саросари мамлакат талабагонро ҷамъ мекунанд. Таҳсилоти касбии техникӣ тайёрии коргарон ва шахсони дар соҳаҳои хидматрасонӣ, кори идора ва ғайра машғулбударо дар бар мегирад. Маълумоти касбии техникӣ (бо гирифтани маълумоти миёнаи пурра) дар мактабҳои миёнаи касбӣ-техникӣ низ дода мешавад. 67,9 дарсади кӯдакон бо тарбияи томактабӣ, 91,8 % бо таҳсилоти ибтидоӣ, 86,9 % бо таҳсилоти миёна фаро гирифта шудаанд. Дараҷаи саводнокии аҳолии аз 15-сола боло — 99 %. Ба муассисаҳои олии таълимии ИМА коллеҷҳо, донишкадаҳо, мактабҳои касбӣ, донишгоҳҳо дохил мешаванд. Донишгоҳҳо 2 навъанд: хусусӣ ва донишгоҳҳои иёлот. Аксари донишгоҳҳо хусусианд. Бонуфузтарин мактабҳои олии ИМА: Донишгоҳи Брауновский, Донишгоҳи Ҳарвард, Донишгоҳи Йел, Донишгоҳи Колумбия, Донишгоҳи Пенсилвания, Донишгоҳи Принстон, коллеҷи Дартмут, Донишкадаи технологии Калифорния, Донишкадаи технологии Массачусетс, донишгоҳҳои Колорадо ва Аризона, Донишгоҳи кишоварзӣ ва илмҳои техникии Техас мактабҳои олии серсоҳа ва техникӣ мебошанд. Ба Ҳукумати федералии ИМА 8 муассисаи олии таълимӣ тобеъ аст: Академияи ҳарбии ИМА (дар иёлати Ню-Йорк), Академияи ҳарбии баҳрии ИМА (иёлати Мериленд), Академияи муҳофизати соҳили ИМА (иёлати Коннектикут), Академияи қувваҳои ҳарбӣ-ҳавоии ИМА (иёлати Колорадо), Академияи бюрои иктишофи федералӣ (иёлати Вирҷиния).

Бузургтарин муассисаҳои илмӣ, китобхонаҳо ва музейҳо дар Бостон, Вашингтон, Канзас-Сити, Кембриҷ, Лос-Анҷелес, Манчестер, Ню-Йорк, Сиэтл, Чикаго ва дигар шаҳрҳои ИМА ҷойгиранд.

=== Расонаҳо ===
Нахустин нашриёти даврӣ дар ҳудуди ИМА-и имрӯза рӯзномаи «Publick Occurrences» буд, ки ҳамагӣ як шумора дар ш. Бостон чоп шуд. Соли 1704 дар Бостон чопи «The Boston News Letter», дар Филаделфия соли 1719 чопи рӯзномаи «The America Weekly Mercury» ва соли 1728 чопи «The Pennsylvania Gazette» оғоз ёфт. Баъд ш-ҳои Ню-Йорк ва Филаделфия ба марказҳои фаъолияти нашриётӣ табдил ёфтанд. Соли 1741 навъи нави нашриёти даврӣ – маҷалла («The American Magazine», ношир – Э. Брэдфорд; «The General Magazine», ношир – Б. Франклин) пайдо шуд. Дар нимаи 1-уми асри 19 дар ИМА қариб 500 рӯзнома нашр мешуд, раванди тиҷоратикунонии матбуот сар шуд, то 3/4 ҳиссаи ҳаҷми рӯзномаҳо барои реклама ҷудо карда мешуд. Нашрияҳои арзони бесифат пайдо шуданд, ки бисёр вақтҳо маълумоти бардурӯғ (бофта) чоп мекарданд. Соли 1841 нашри рӯзномаи «New-York Tribune» сар шуд, ки бо дараҷаи баланди бадеият, гуногунии рубрика ва кори касбии журналистӣ фарқ мекард. Соли 1851 рӯзномаи «[[The New York Times|Ню-Йорк таймс]]» таъсис ёфт, ки рӯзномаи нисбатан босифат ва бонуфуз буд. Баъди Ҷанги дуввуми ҷаҳонӣ муттаҳидшавии нашрияҳои даврӣ ба амал омад. Солҳои 1960–70 нашрияи «[[Вашингтон пост]]», ки дар нашри ҳуҷҷатҳои махфии Пентагон (1971) ва таҳқиқоти журналистии «Парвандаи Уотергейт» ширкат дошт, машҳур гашт. Соли 1982 якумин рӯзномаи миллии сиёсӣ «USA Today» пайдо шуд. Соли 1996 нашри оммавии рӯзномаҳо дар Интернет сар шуд. Рӯзномаҳои асосии имрӯзаи ИМА: «USA Today» (ҳар рӯз чоп мешавад, адади нашраш 1,8 млн нусха), «Nhe Wall Street Journal» (ҳар рӯз чоп мешавад, адади нашраш 2,3 млн нусха), «The New York Times» (ҳар рӯз чоп мешавад, адади нашраш қариб 1 млн нусха), «Los Angeles Times» (ҳафтавор, адади нашраш 690 ҳазор нусха) ва ғ.

Аввалин радио дар ИМА пеш аз Ҷанги якуми ҷаҳонӣ пайдо шуд. Барномаҳои радио аз соли 1920 ва талевизион аз соли 1939 мунтазам пахш мешаванд. Ширкатҳои асосии радио ва телевизиони ИМА: NBC («National Broadcasting Company» (соли 1926 ташкил шудааст), CBS («Columbia Broadcasting System», 1927), ABC («American Broadcasting Company», 1943), «Fox» («Fox Broadcasting Company», 1986), «The CW» («The CW Television Network», 2006). Каналҳои кабелӣ солҳои 1940 пайдо ва солҳои 1970 васеъ паҳн шуданд.

=== Адабиёт ===
Адабиёти ИМА аз асри 17 ба забони англисӣ шурӯъ шуд. Адабиёти асри 17-ро асосан сафарномаҳо, рӯзномаҳо, ёддоштҳо, ашъори динӣ ва ғайра ташкил медоданд. Дар нимаи 1-уми асри 19 дар адабиёти ИМА равияи романтизм ҳукфармо буд. Насри В. Ирвинг муносибати тамасхуромез ба гузаштаи наздики Амрико тавъам бо зарофати нозук буд. Дар романҳои Ҷ. Ф. Купер образи «инсони одӣ», ки дар мувофиқати том бо табиат зистааст, тасвир шудааст. Жанри романи таърихӣ дар эҷодиёти У. Г. Симс ва Ҷ. П. Кеннеди инкишоф ёфт. Бузургарин шоири романтизми ибтидоӣ У. К. Брайт зебоиҳои табиат ва ҳуқуқи инсон ба озодиро васф кардааст. Инкишофи баъдии романтизм бо транссендентализми Р. У. Эмерсон ва Г. Д. Торо алоқаманд аст. Эҷодиёти Р. По ба инкишофи жанри ҳикояи психологӣ таъсири бузург расонида, ба жанри детектив асос гузошт. Дараҷаи олии романтизм насри Н. Готорн, Г. Мелвилл, ашъори Г. У. Лонгфел, Э. Дикисон буд. Солҳои 1860 дар адабиёти ИМА принсипҳои реализм устувор гардиданд. Адабиёти «хусусияти маҳаллидошта» ба ҳаёти минтақаҳо ва тақдири амрикоиҳои одӣ рӯ овард (асарҳои Ф. Б. Ҳарт, Ҷ. Дефорест ва дигарон). Марк Твен асарҳои миқёси умумимиллӣ эҷод кард. Эҷодиёти Ҳ. Ҷеймс адабиёти амрикоро ба сатҳи ҷаҳонӣ баровард.

Дар асрҳои 19–20 дар адабиёти ИМА зери таъсири Аврупо натурализм инкишоф ёфт (асарҳои Х. Гарленд, С. Крейн, Ф. Норрис, Д. Г. Филлипс, Э. Синклэр, Т. Драйзер). Дар насри Ҷ. Лондон синтези натурализм, романтизми нав ва реализм ба назар мерасад. Жанри ҳикояи хурд дар эҷодиёти О. Ҳенри ва А. Бирс инкишоф ёфт. Анъанаи шеъри озод ва навовариҳои адабӣ дар рӯҳияи У. Уитмен дар лирикаи Э. А. Робинсон, Э. Л. Мастерс, В. Линдсей рушд кард. Драматургияи миллӣ ташаккул ёфт (асарҳои К. Фитч, У. В. Муди, Д. Беласко, О. Томас); эссеҳои Г. Б. Адамс, Г. Л. Менкен, Д. Г. Хюнекер машҳур гардиданд. Намояндагони адабиёти амрикоиҳои африқоитабор У. Дюбуа, П. Данбара, Ч. Чесната буданд.

Тараққиёти пуравҷи ИМА баъди Ҷанги дуввуми ҷаҳонӣ ва оғози давраи баъдисаноатикунонӣ гароишоти асосии адабиёти нимаи 2-юми асри 20 – ибтидои асри 21-ро муайян карданд. «Романнависони ҳарбӣ» (Н. Мейлер, И. Шоу, Ҷ. Ҷонс) бераҳмии ҷанг, заъфи шахсиятро дар муқобилат бо мошинаҳои ҷангӣ нишон доданд. Дар маркази асарҳои Ҷ. Д. Сэлинҷер, С. Беллоу, В. В. Набоков, Ҷ. Апдайка, К. Мак-Калерс тасвири буҳрони арзишҳои анъанавии амрикоӣ, рӯҳафтодагии ҷамъият қарор гирифтааст. Ҷ. Г. Коззенс, Г. Вук, С. Уилсон, Б. Маламуд, У. Сароян кӯшиш кардаанд, ки дар романҳои худ образи «амрикоии миёнаҳол»-ро ба вуҷуд оваранд.

Ҷанг бо Ветнам, эътирозҳои қавмӣ, мубориза барои ҳуқуқи шаҳрвандӣ, дигаргуниҳои куллӣ дар тафаккури ҷомеа мавзӯи асарҳои Ҷ. Чивер, У. Стайрон, Ф. Рота, Ҷ. Апдайка, Ҷ. Гарднер, Ҷ. К. Оутс, Ҷ. Инвинг, П. Теруро муайян карданд. Тақдири муртадон, қурбониёни шароит, ки дар канори зиндагӣ партофта шудаанд, дар асарҳои Г. Миллер, Ҷ. Керуаки, У. Брероуз, К. Кизи, Ч. Буковски тасвир ёфтаанд. Дар асарҳои Т. Капоте. Н. Мейлер, Т. Вулф жанри «романи ҳуҷҷатӣ» ташаккул ёфтааст. Таваҷҷуҳ ба фантастикаи илмӣ ва иҷтимоӣ дар насри А. Азимов, Р. Брэдбери, К. Саймак ба назар мерасад.

Асарҳои нависандагони амрикоии африқоитабор Р. Элисон, Ҷ. Болдуин, И. Рид, Э. Уокер, Э. Энҷелоу, Ҷ. Макбрайд машҳур гардиданд. Романи М. Моррисон гузашта ва имрӯзи «Амрикои Сиёҳ»-ро таҳқиқ мекунад ва бо анъанаҳои фолклорӣ зич алақаманд аст. Н. С. Момадэй, Л. М. Силко, С. Ортиса, Л. Эрдрик дар асарҳояшон ба мавзӯи решаҳои этникӣ ва ҳаёти имрӯзаи қабилаҳои ҳинду рӯ овардаанд.

=== Меъморӣ ===
Дар давраи мустамликадорӣ дар ҳудуди ИМА фарҳанги аврупоии испанӣ (дар ҷануб ва ҷанубу ғарб), баъд ҳолландӣ, англисӣ (дар шимолу шарқ) ва фаронсавӣ (дар поиноби д. Миссисипи) густариш ёфт. Дар ҳудуди Аризона, Калифорния, Техас, Флорида ва бахусус Ню-Мексика анъанаҳои меъмории муҳташами ҳундуҳо ва таҷрибаи бинокории давраи мустамликадорӣ дар биноҳои мустаҳками намояндагиҳову калисоҳо бо шаклҳои муҷаз ва пештоқҳои кандакории онҳо таҷассум ёфтааст. Дар охири асри 17 батартибдарории тарҳрезии шаҳрҳо дар асоси нақшаи чоркунҷа сар шуд. Меъмории ба ном Англияи Нав дар асоси анъанаи меъмории Англия ташаккул ёфт. Дар миёнаи асри 18 ҳавлиҳои заминдорон (плантаторон)-и Вирҷиния ва Мериленд шакли мутаносиб доштанд. Дар санъати тасвирии давраи мустамликадорӣ чеҳранигорӣ афзалият дошт, танҳо дар ҷанубу шарқи мамлакат мубаллиғони католикӣ аз санъати динӣ бархӯрдор буданд.

Барои меъмории класситсизми амрикоӣ биноҳои сохтаи меъморон Ч. Булфинн ва Т. Ҷефферсон хос буданд. Аз рӯи нақшаи П. Ш. Ланфан дар солҳои 1790 сохтмони пойтахти нав – ш. Вашингтон сар шуд. Баъди солҳои 1840 дар меъморӣ гузариш ба услуби готикаи нав ва эклектизм оғоз ёфт. Хонаҳои иқоматӣ бо синҷҳои чӯбӣ, биноҳои саноатӣ, тиҷоратӣ ва маъмурӣ бо синҷҳои филиззӣ сохта мешуданд. Баъди Ҷанги граждании солҳои 1861–65 мамлакат ба марҳалаи рушди босуръати саноатӣ дохил шуд. Солҳои 1880–90 бо тарҳи нав – иморатҳои осмонхарош биноҳои бисёрошёна пайдо шуданд.

Дар ибтидои асри 20 меъмории табиӣ инкишоф ёфт. Солҳои 1990 ширкати меъмории А. Кан лоиҳаи маҷмааҳои бузургро барои ИМА ва берун аз ҳудуди он таҳия кард. Ғояи [[мудернизм]] дар ИМА тавассути кори меъморон-муҳоҷирони аврупоӣ Р. Нейтри, В. Горпиус, Л. Мисван дер Роэ ва дигарон паҳн шуд. Иморатҳои баландошёна дар ИМА ба тариқи арт деко сохта шуданд: биноҳои 77-ошёнаи «Крайслер билдинг» (баландиаш 319 м), 102-ошёнаи Эмпайр стейт билдинг (баландтарин бино дар ҷаҳон дар солҳои 1930–72, баландиаш 381 м) ва ғайра. Дар солҳои Ҷанги дуввуми ҷаҳонӣ дар ИМА сохтмони васлшавандаи биноҳои саноатӣ ва иқоматӣ рушд кард. 
[[Акс:UA Flight 175 hits WTC south tower 9-11 edit.jpeg|мини|Ҳамалоти 11 сентябри 2001. Маркази ҷаҳонии савдои Ню-Йорк]]
Дар нимаи 2-юми асри 20 ва ибтидои асри 21 сохтмони иморатҳои осмонхарош идома ёфт: Бинои 110-ошёнаи бурҷи дугоники Маркази ҷаҳонии савдои Ню-Йорк (баландиашон 415 ва 417 м, ки соли 2001 тарконда шуданд), «Сирс-тауэр» дар Чикаго (ҳоло «Уиллис тауэр», баландиаш 442 м), «Уан Уорлд трейд сентер» дар Ню-Йорк (2006–14, баландиаш 541 м). Аз солҳои 1970 дар меъмории ИМА модернизми баъдӣ паҳн шуд. Намояндагони бузурги он Р. Вентури, Ч. Мур, М. Грейвс, Ф. Ҷонсон, Ҷ. Портман намудҳои муосири меҳмонхонаҳои бисёрошёнаро тарҳрезӣ карданд. Меъморони машҳури ИМА дар охири асри 20 – ибтидои асри 21: Ф. Гери, Р. Мейер, П. Айзенман, С. Холл, Р. Виноли, Х. Ян, Ҷ. Таг, Л. Олин, К. Густафсон, К. Смит, Ҷ. Ҳаргривс.

=== Ҳунарҳои таҷассумӣ ===
Дар санъати тасвирӣ илҳоми қаҳрамонона дар асарҳои таърихии Ҷ. Трамбалл инъикос ёфтааст; дар портретҳои Р. Эрл, Ч. У. Пил, Г. Стюарт образҳои психологии қаҳрамонони инқилоб ва муосирони қаторӣ офарида шудаанд. Аз ибтидои асри 19 дар мусаввараҳои У. Олстон, манзараҳои «Мактаби дарёи Гудзон» (Т. Коул, Ҷ. Ф. Кенсетт) нишонаҳои романтизм пайдо шуданд. Дар нимаи 1-ум ва миёнаи асри 19 рассомии маишӣ инкишоф ёфт. Санъати ИМА дар нимаи 2-юми асри 19 зери таъсири санъати салонии Аврупо рушд кард. Ҷ. Уистлер, М. Кэссетт, Ҷ. С. Сарҷент (ҳама бештар дар Аврупо кор кардаанд) ва ҳайкалтарош О. Сент-Годенс бо [[импрессионизм]] алоқаманд буданд.

Дар санъати тасвирии ибтидои асри 20 равияҳои реалистӣ – гурӯҳи «Ҳаштгона» бо роҳбарии Р. Хенри, ки барои тасвири сужетҳои инъикоскунандаи ҳаёти камбағалон, мардуми заҳматкаш лақаби «Мактаби қуттии ахлот»-ро гирифта буд, афзалият доштанд. Намоишгоҳи аслиҳахона (1913) дар Ню-Йорк, ки навтарин равияҳои санъати аврупоӣ – импрессионизм, постимпресионизм (импрессионизми баъдӣ), фомизм, кубизмро пешниҳод кард, ба тамоюли эстетикии санъати Амрико таъсири сахт расонд. Бо вуҷуди он, ки намоишгоҳ аз ҷониби тамошогарон ва мунаққидон пазируфта нашуд, ба ташаккули принсипҳои модернизм ва ''авангардизм'' дар санъати ИМА мусоидат кард. Бисёр рассомони амрикоӣ ба мамлакатҳои Аврупо рафтанд ва дар он ҷо таҳсил карданд. Аллакай солҳои 1910 [[Ҳунари интизоъӣ|абстрактсионизм]] пайдо шуд. Вале равияҳои ба тафаккури миллӣ бештар наздик, ки ҳаётро бо зуҳуроти гуногуни он инъикос мекарданд, боқӣ монданд. Равияи претсизионизм асосан манзараҳои саноатӣ, системаи мошинҳо ва ғ-ро бо нақшаҳои дақиқу равшани муҳандисӣ тасвир мекард. Графикаи сиёсӣ ба вуҷуд омад. Р. Кент, Э. Хоппер, И. Ч. Берчфилд дар наққошӣ ва графика равияи реалистиро инкишоф доданд. Дар солҳои 1930 дар рассомии ИМА ''сюрреализм'' роҳ ёфт. Баъди Ҷанги дуввуми ҷаҳонӣ ҷараёни экспрессионизми таҷридӣ ташаккул ёфт, ки санъати ИМА-ро ба арсаи байналмилалӣ баровард. Дар миёнаи солҳои 1950 Р. Раушенберг ва Ҷ. Ҷонс мусаввараҳое кашиданд, ки дар онҳо объектҳои воқеӣ бо такрори механикии инъикоси фарҳанги оммавӣ тасвир ёфтаанд ва ин ҷараён [[поп-арт]] ном гирифт. Дар солҳои 1960 дар санъати ИМА усулҳои нав пайдо шуданд, ки аз ҳудуди намудҳои анъанавии рассомӣ, ҳайкалтарошӣ ва графика берун баромаданд. [[Минимализм]] ҳам дар рассомӣ ва ҳам дар ҳайкалтарошӣ зуҳур кард. Намудҳои пурбори санъат – оп-арт, санъати кинетикӣ, хеппенингҳо ва перформансҳо навигарӣ буданд. Инкишофи кино, телевизион, технологияи электронӣ нахуст боиси пайдоиши ТВ-арт, баъд видео-арт гардид. Дар солҳои 1970 таваҷҷуҳи рассомони касбӣ ва мунаққидонро эҷодиёти рассомони ҳаваскори кӯчагӣ – [[Деворнигорӣ|граффит]] ба худ ҷалб кард. Дар солҳои 1980 равияи тарҷеӣ зуҳур кард. Намудҳои анъанавии рассомӣ ва ҳайкалтарошӣ аз сари нав эҳё шуданд.

=== Мусиқӣ ===
Фарҳанги мусиқии ИМА дар раванди таъсири мутақобилаи анъанаҳои мустамликадорони амрикоӣ, сиёҳпӯстон-ғуломони африқоӣ, аҳолии амрикоилотинии давлатҳои ҳамсояи Амрикои Марказӣ ва аҳолии таҳҷоӣ – ҳундуҳо ташаккул ёфтааст. Ин мувофиқшавии табақаҳои гуногун ва таъсири мутақобилаи онҳо асоси санъати мусиқии касбии амрикоӣ, аз ҷумла мусиқии ғайриакадемиро ташкил додааст. Асосгузори мусиқии дунявии Амрико директор ва оҳангсози ҳаваскор Ф. Ҳопкинсон (1737–91) – аввалин дар ИМА муаллифи асар барои театри мусиқии «Маъбади Минерв» (1781), инчунин суруди «My days have been so wondrous tree» (1759) мебошад. Дар ташаккули хусусиятҳои миллии мусиқии амрикоӣ менестрелҳо (дастаҳои мусиқиву драмавии оворагард, ки солҳои 1830 дар ноҳияҳои ҷанубии ИМА пайдо шуда, баъдтар дар тамоми мамлакат паҳн гардиданд) нақши муҳим бозидаанд. Яке аз оҳангсозони касбӣ, ки дар жанрҳои гуногун асар меофарид, Л. Готшалк (Готчок, 1829–69) буд. Мусиқии калисоии Л. Мейсон (муаллифи беш аз 1500 суруди тантанавӣ) имрӯз ҳам дар байни протестантҳои Амрико роиҷ аст. Мейсон ба таърихи ИМА ҳамчун бузургтарин маорифпарвар (бунёдгузори нахустин муассисаи таълимии мусиқӣ – Академияи мусиқии Бостон, 1833) дохил шудааст. Дар миёнаҳои асри 19 дар ИМА оркестрҳои овозӣ ва хорҳо пайдо шуданд, ки асосан сурудҳои ватандӯстона иҷро мекарданд. Дар миёнаи асри 19 оркестрҳои симфонӣ ва ҷамъиятҳои мусиқӣ низ пайдо шуданд. Соли 1883 дар Ню-Йорк театри «Метрополитен-опера» кушода шуд. Машҳуртарин намояндагони мактаби мусиқии Бостон дар асрҳои 19–20 оҳангсозон Х. Паркер, Ҷ. Рейн, Ҷ. Чедвик, А. Фут буданд. Э. Мак-Доуэлл (1860–1908), ки яке аз аввалинҳо шуда дар ИМА мусиқии фолклории ҳиндуиро истифода кардааст, низ ба ин мактаб наздик аст. Яке аз бузургтарин оҳангсозони ибтидои асри 20 дар Амрико оҳангсози авангардист Ч. Айвз буд. Солҳои 1910–20 дар ҳаёти мусиқии ИМА системаи метсенатӣ (ҳомигӣ) пайдо шуд; шахсони хусусӣ муассисаҳои фарҳанг (консерваторияҳо, ташкилотҳои консертӣ, озмунҳо, инт-ҳои илмӣ, музейҳо ва ғ.)-ро маблағгузорӣ мекарданд. Ҷорӣ намудани мукофотҳои метсенатӣ ва дигар шаклҳои ҳавасмандкунӣ ба навозандагони амрикоӣ имкон дод, ки дар Аврупо таҳсил кунанд. Онҳо дар хориҷа (асосан Олмон) маълумот гирифта, ба фарҳанги мусиқии ИМА анъанаҳои академӣ ва кордони (профессионализм)-ро зам карданд. Дар фарҳанги мусиқии ИМА навозандагони машҳури Аврупои Ғарбӣ ва Руссия, ки дар замон Ҷанги якуми ҷаҳонӣ ва баъди он дар ин ҷо маскун шуда буданд, саҳми бузург гузоштанд. Л. С. Ауэр, В. С. Горовитс, С. А. Кусевиский, И. А. ва Р. Я. Левинҳо, Г. П. Пятигорский, С. В. Рахманинов, Я. Хейфетс, Е. Симбалист, М. Элман ва дигарон бунёдгузорони мактабҳои иҷроӣ ва таълимии аҳаммияти ҷаҳонидошта буданд. Ба эҷодиёти оҳангсозони амрикоӣ Б. Барток, И. Ф. Стравинский, П. Хиндемит, А. Шёнберг, ки пеш аз Ҷанги дуввуми ҷаҳонӣ ба ИМА муҳоҷират карда буданд, таъсири бузург гузоштанд. Дар асрҳои 19–20 дар Орлеанаи Нав шаклҳои ибтидоии ''ҷаз'' пайдо шуданд, ки баъди Ҷанги якуми ҷаҳонӣ хеле густариш ёфтанд. Нахустин устодони ҷаз – Л. Армстронг, Дюк Эллингтон, Каунт Бейси, Б. Гудмен. Солҳои 1920 – ибтидои солҳои 1930 дар театрҳои Бродвей ''мюзикл'' ташаккул ёфт. Аз соли 1947 ба беҳтарин мюзикли бродвейӣ мукофоти «Тони» дода мешавад. Дар нимаи 2-юми асри 20 дар тамоми Амрико (бахусус дар байни сафедпӯстон) мусиқии кантри шуҳрат пайдо кард. Ҳамзамон рок-н-ролл, соул, ритм-энд-блюз, ҷаз-рок, фюжн, ҷази сабук ва бисёр дигар услубҳои мусиқии машҳури амрикоӣ инкишоф ёфтанд. Бисёр мактабҳои мусиқӣ ва консерваторияҳои ИМА аз ҳисоби фонди хусусӣ маблағгузорӣ мешаванд. Бузургтарин ширкатҳои операи ИМА: «Метрополитен-опера» (Ню-Йорк), «Операи лирикии Чикаго» (1954), «Операи Лос-Анҷелес» (1986). Бузургтарин оркестрҳо: Оркестри филармонияи Ню-Йорк, Оркестри симфонии Бостон, Оркестри симфонии Чикаго, Оркестри Филаделфия, Оркестри Кливленд. Аз соли 1959 ҳар сол навозандагони машҳури академӣ ва ҷаз бо мукофоти «Грэмми» сарфароз мегарданд. Бузургтарин фестивалҳои мусиқии байналмилалӣ: мусиқии ҷази Нюпорт (аз соли 1954, бузургтарин дар ИМА); мусиқии мардумӣ (аз соли 1959) ва классикӣ (аз соли 1969); «Mostly Mozart» (Ню-Йорк, аз соли 1966); мусиқии қадимии Бостон (аз соли 1981). Конкурсҳои мусиқии байналмилалӣ: пианинонавозон дар Кливлен (аз соли 1975), пианинонавозони ба номи В. Клиберн дар Форт-Уэрт (аз соли 1962), ғиҷакнавозон дар Индианополис (аз соли 1982), алтнавозони ба номи У. Приморза (аз соли 1979 дар шаҳрҳои гуногун баргузор мегардад), гитаранавозон дар Буффало (аз соли 2004), арфанавозон дар Блумингтон (аз соли 1989).

=== Балет ва рақс ===
Рақси муҳоҷирон аз Аврупо рақси ҳиндуҳоро дар давраи мустамликадорӣ танг карда баровард. Нахустин намоишномаҳои рақсдорро ба ИМА дар асри 18 ҳунарпешагони сайёр аз Фаронса оварданд. Ба инкишофи балети миллӣ дар сеяки аввали асри 20 пайдоиши шаклҳои миллии хореографияи саҳнавӣ – рақси озод (рақси модерн) мусоидат кард. Гаҳвораи рақси модерн мактаби Р. Сент-Денис ва Т. Шоун буд. Дар солҳои 1940 рақси модерн хеле пурқувват шуда, дар ҷаҳон таъсири бузург дошт.

Театри балет, ки дар ИМА дар асри 20 пайдо шуд, дар ибтидо ҳамчун санъати бегона ва каммафҳум қабул карда шуд. Соли 1910 А. П. Павлова ва М. М. Мордкин дар мамлакат ҳунарнамоӣ карданд, ки шавқи амрикоиҳоро ба балет бедор кард. Ба инкишофи балет дар ИМА сафари ҳунарии труппа (даста)-и С. П. Дягилев дар соли 1916 низ таъсир расонд. Дар ташаккули театри балети миллӣ фаъолияти А. Р. Болм (аз соли 1916), М. М. Фокин (аз соли 1920), мактаб ва труппаи Мордкин (аз соли 1925) ва дигарон низ таъсири бузург гузошт. Дар солҳои 1930–40 ташаккули репертуари миллӣ сар шуд. Балетҳо дар асоси фолклори маҳаллӣ, дар сужети балладаҳои амрикоӣ пайдо шуданд. Дар инкишофи балет дар ИМА фаъолияти Ҷ. Баланчин, ки дар он ҷо аз солҳои 1930 кор карда, равияи худро ба вуҷуд овардааст, аҳаммияти ҳалкунанда дорад. Баланчин соли 1934 (якҷо бо Л. Керстайн) Мактаби балети Амрико, баъд труппаҳои «Американ балле» (1935), «Балле сосайети» (1946) ва «Ню-Йорк сити балле»-ро (1948) ташкил кард, ки дар онҳо беҳтарин намоишномаҳои ӯ ба саҳна гузошта шудаанд.

Аз солҳои 1960 санъати рақси ИМА дар заминаи таҷрибаҳои постмодернистӣ инкишоф ёфт. Хореографҳо комилан аз анъанаҳо, аз шаклҳои қонунии рақс даст кашиданд. Хореограф, оҳангсоз ва саҳнашинос А. Николай «песаҳои овозию намоишӣ» офарид, ки дар онҳо декоратсия (ороишот)-и ҳаракаткунанда, ҷиҳози саҳна ва костюмҳо дар баробари артистон амал мекарданд. Ҳадафи намоишҳои авангардӣ барҳам задани монеаҳо байни санъатҳо буд. Манбаъҳои инкишофи рақс варзиш ва акробатика, эстетикаи сирк, санъати визуалӣ (диданӣ)-и давраи технологияи рақамӣ, анъанаҳои дар фарҳанги аврупоӣ реша давонда, низоми осиёии инкишофи ҷисмонӣ гардиданд. Солҳои 1970 усули бадеҳакории тамосӣ, ки онро хореограф ва муҳаққиқи рақс С. Пакстон таҳия карда буд, ташаккул ёфт. Ба ИМА омадани Н. Р. Макарова, ки балети классикии русиро аз нав эҳё кард, барои «Американ балле тиэтр» аҳаммияти бузург дошт. Дастаҳои балет дар музофотҳо низ дар Атланта (1929), Сан-Франсиско (1934), Филаделфия (1935), Бостон (1958), Ҳюстон (1969), Питсбург (1970), Лос-Анҷелес (1974), Майами (1985) ва ғайра фаъолият доранд. Бузургтарин фестивалҳо: ҳарсола – «Ҷейкобс Пиллоу» (1941, Бекет, иёлати Массачусетс), «American Dance Festival» (аз соли 1934, аз соли 1977 дар Дареме, иёлати Каролинаи Шимолӣ). Конкурси байналмилалии балет дар Ҷэксон (иёлати Миссисипи, аз соли 1979, дар 4 сол 1 бор) баргузор мегардад.

=== Театр ===
Нахустин маълумот ба охири асри 17 тааллуқ доранд. Нахустин бинои театр соли 1716 дар Уилямсберг (иёлати Вирҷиния) сохта шудааст. Труппа (даста)-ҳои нисбатан касбӣ дар Ню-Йорк ва Чарлстон пайдо шуданд. Санъати саҳна зери таъсири анъанаҳои англисӣ ташаккул ёфт: актёрҳои британиягӣ мунтазам ба ИМА сафарҳои ҳунарӣ мекарданд. Соли 1752 аз Лондон барои кор дар ИМА дастаи Л. Халлем омад, минбаъд дигар актёрҳо ва дастаҳои хусусӣ аз ӯ пайравӣ карданд. Дар охири асри 18 – ибтидои асри 19 дар Балтимор, Саванн, Ричмонд, Вашингтон бино ва труппаҳои нав пайдо шуданд. Барномаи онҳоро фоҷиаҳои У. Шекспир, мазҳакаҳои Ҷ. Фаркер, У. Конгрив, саҳначаҳои мазҳакавии сиёсӣ ташкил медоданд. Нахустин драмаи миллӣ песаи «Тазод»-и Р. Тайлер буд, ки соли 1787 труппаи «Олд американ компани» онро дар Ню-Йорк ба саҳна гузоштааст. Дар миёнаи асри 19 Ню-Йорк маркази ҳаёти театрӣ гардид. Асарҳо зери назорати драматургон-соҳибони театрҳо (машҳуртаринашон Д. Буско ва А. Дейли) ба саҳна гузошта мешуданд. Беҳтарин намоишҳоро дар хориҷи кишвар намоиш медоданд. Жанрҳои асосии нимаи 2-юми асри 19 ''мелодрама'', мазҳакаи мусиқӣ ва ревю буданд. Санъати саҳнаи ИМА дар асрҳои 19–20 тиҷорати хуб буд. Театри Бродвей аз соли 1896 зери назорати синдикати театрӣ (Ч. Фроман, М. Клоу ва дигарон) ва аз соли 1910 дар тобеияти сулолаи коргузорҳо (продюсерҳо)-и Шуберт қарор дошт.

Таърихи коргардонии миллӣ аз фаъолияти драматург ва соҳиби театр Д. Беласко дар охири асри 19 оғоз меёбад. Шогирдони машҳури ӯ актёрҳо Д. Уордфил, Л. Картер, И. Клэр буданд. Солҳои 1900 сафарҳои ҳунарии актёрони аврупоӣ ба ИМА авҷ гирифт. Таҳти таъсири онҳо ҳаракати «театри хурд»-и ҳаваскор ба вуҷуд омад, ки ба намоиши «драмаи нав»-и аврупоӣ ва драматургияи антиқа рӯй оварданд. Солҳои 1912–17 қариб 50 «театрҳои хурд» пайдо шуданд, ки машҳуртаринашон «Вашингтон сквер плейерс» (1914, Ню-Йорк), «Провинстаун плейерс» (1915, Провинстаун), «Нейборхуд плейҳаус» (1915, Ню-Йорк) буданд. Солҳои 1920 аз ҷиҳати тиҷорӣ ревю муваффақият пайдо кард. Солҳои 1930, дар давраи Депрессияи бузург, жанри публитсистӣ машҳур гардид. Дар «рӯзномаҳои зинда» мушкилоти иқтисодӣ дар шароити шакли театрӣ таҷассум карда шуданд. Драматургияи солҳои 1930–40 дар ду самт – иҷтимоию таҳлилӣ ва фалсафию бадеӣ инкишоф ёфт. Дар солҳои 1940–50 шуҳрати мюзикл, ки то имрӯз жанри пешсафи Бродвей аст, афзуд. Дар солҳои 1970–80 раванди ғайримарказӣ кардани театр ба амал омад; драматургон ва коргардонҳо берун аз ҳудуди Ню-Йорк бо шиддат кор мекарданд: Д. Мамет – дар Чикаго, С. Шепард – дар Сан-Франсиско, О. Уилсон – дар Питсбург ва Сент-Поле. Дар ИМА якчанд лаборатория мавҷуданд, ки оид ба рушди драматургияи муосир кор мебаранд: «Юҷин ОʾНил тиэтр сентер» (1964, Уотерфорд), «Плейрайтс сентер» (1971, Миннеаполис), «Ларк» (1994, Ню-Йорк), «УордБРИҶ» (1996, Балтимор).

Дар ибтидои асри 21 театрро дар ИМА мисли пештара давлат маблағгузорӣ намекунад. Коргардонҳои ҷавонро «Ню-Йорк тиэтр уоркшон» (1982, Ню-Йорк) дастгирӣ мекунад. Машҳуртарин фестивалҳои миллӣ: драматургияи нави «Humana» (1976, Луисвилл), театри муосири «Контемпорари американ тиэтр фестивал» (1991, Шефердстаун), намоишномаҳои нави бесобиқа (оригиналӣ)-и «REDCATƠS NOW» (1993, Лос-Анҷелес). Бузургтарин фестивалҳои байналмилалӣ: «Сполето фестивал» (1977, Чарлстон) ва «Фестивал Линколн-сентр» (2009, Ню-Йорк). Бисёр фестивалҳо ба драматургияи Шекспир бахшида шудаанд; машҳуртаринашон Фестивали Шекспир дар Ню-Йорк, ки соли 1953 коргардон ва коргузор (продюсер) Ҷ. Папп ташкил кардааст.

=== Синамо ===
Нахустин сеанси кино 23.4.1896 дар мюзикл-ҳолли Костер ва Байэл дар Ню-Йорк баргузор гардид. Ин сана рӯзи таваллуди кинои амрикоӣ мебошад. Соли 1902 дар Лос-Анҷелес аввалин кинотеатр кушода шуд. Соли 1903 нахустин филми амрикоӣ «Дуздии калони қатора»-и Э. С. Портер намоиш дода шуд, ки унсурҳои [[вестерн]] ва филми ҷиноятиро муттаҳид мекард. Вале истеҳсоли филм зуд ба вуҷуд наомад, дар бозор муддати дароз филмҳои хориҷӣ намоиш дода мешуданд. Ташаккули саноати кинои Амрико асосан миёнаи солҳои 1920 ба охир расид.

=== Варзиш ===
Ба пайдоиш ва рушди варзиш дар нимаи 2-юми асри 19 ташкили нахустин созмонҳои миллии варзишӣ мусоидат карданд: Ассотсиатсияи миллии бейсболбозон (1858), Ассостсиатсияи варзиши қаиқронии коллеҷҳои амрикоӣ ва Ассотсиатсияи миллии варзиши тирпаронӣ (1871), Ассотсиатсияи варзиши сабук байни мактабҳои олӣ (1876), Иттиҳоди тандурустӣ, тарбияи ҷисмонӣ, истироҳат ва рақсҳои Амрико (1885). Соли 1868 клуби варзиши Ню-Йорк ташкил карда шуд, ки дар рушди варзиши ҳаваскорона дар мамлакат нақши бузург бозид. Соли 1888 Иттиҳоди варзишгарони ИМА ва соли 1894 Кумитаи олимпии ИМА ташкил карда шуд. Варзишгарони ИМА дар нахустин Бозиҳои олимпӣ (Афина, 1896) ширкат карданд. Нахустин чемпиони Бозиҳои олимпӣ дар таърихи варзиш дар варзиши сабук Ҷ. Коннолли гардид. Баъд варзишгарони ИМА дар тамоми Бозиҳои олимпӣ (ба ғайр аз Бозиҳои олимпии 1980 дар Маскав) ширкат карда, 976 медали тило, 760 медали нуқра, 666 медали биринҷӣ (дар Бозиҳои олимпии зимистона 96 медали тило, 1092 медали нуқра, 83 медали биринҷӣ) ба даст оварданд. Дар таърихи Бозиҳои олимпии зимистона нахустин шуда конкитози амрикоӣ Ч. Ҷутроу (дар масофаи 500 м) сазовори медали тило гардид (1924).

Дар ИМА 4 Бозиҳои олимпии тобистона – Сент-Луис (1904), Лос-Анҷелес (1932 ва 1984), Атланта (1996) ва 4 Олимпиадаи зимистона – Лейк-Плэсид (1932 ва 1980), Скво-Вэлли (1960), Солт-Лейк-Сити (2002) баргузор гардидаанд. Ба барномаи Бозиҳои олимпӣ 12 намуди варзиш, ки дар ИМА пайдо шудаанд, дохил мешаванд – 9 тобистона ва 3 зимистона: бейсбол, софбол, баскетбол, волейбол, лижатозии босуръат дар нишебӣ, волейболи пляжӣ, ҷаҳидан дар батут, виндсёрфинг, сноубординг, фристайл, маунтинбайк, триатлон. 101 варзишгари ИМА чемпиони чандинкаратаи Бозиҳои олимпӣ мебошанд. Якчанд варзишгари ИМА дар Бозиҳои олимпӣ рекордҳои ҷаҳонӣ гузоштаанд. Мас., Р. Матиас (Ҳелсинки, 1952, дар даҳҳарба – 7887 хол), Р. Бимон (Мехико, 1968, ҷаҳидан ба дарозӣ – 8 м 90 см), Э. Мозес (Монреал, 1976, дав ба масофаи 400 м бо монеаҳо – 47,64 с) ва ғайра Се варзишгари ИМА пайдарҳам дар 4 Бозиҳои олимпӣ ғолиб шудаанд: А. Ортер (1956–68, дар партоби диск), К. Люис (1984–96, дар намудҳои гуногуни варзиши сабук), Л. Лесли (1996–2008, дар ҳайати тими мунтахаби занонаи баскетболи ИМА). Н. Шемански бори аввал дар таърихи вазнбардорӣ соҳиби 4 медали олимпӣ гардид. Варзишгарони ИМА ғайр аз Бозиҳои олимпӣ дар чемпионатҳои ҷаҳон, Бозиҳои панамрикоӣ, мусобиқаҳои Ҷоми ҷаҳон ва дигар мусобиқаҳои байналмилалӣ ширкат меварзанд.

Дар ИМА ҳамасола чемпионатҳо оид ба боулинг, Гран-при оид ба конкитозӣ, Ҷоми ҷаҳон оид ба лижаронии кӯҳӣ, сноубординг, мусобиқаҳои велосипедронӣ ва дигар намудҳои варзиш низ баргузор мегарданд. Яке аз мусобиқаҳои варзишии машҳур ва бонуфуз бо киштиҳои бодбондор мусобиқаи Ҷоми Амрико (аз соли 1851) мебошад. Дар бисёр шаҳрҳои ИМА марафонҳои анъанавии байналмилалӣ баргузор мегарданд.

Барои инкишоф ва оммавӣ гардонидани намудҳои гуногуни варзиш ба клубҳои асосиии лигаҳои варзишӣ даъват кардани қавитарин варзишгарон аз Аврупо, Осиё, Африқо, Амрикои Ҷанубӣ мусоидат кард.

Шоҳмот дар зарфи ду аср яке аз машҳуртарин намуди варзиш дар ИМА мебошад. Нахустин клуби шоҳмот соли 1801 дар Ню-Йорк ташкил карда шуд. Баъд аз ним аср (1857) дар ин ҷо нахустин конгресси шоҳмоти Амрико баргузор гардид, ки дар он П. Морфии 20-сола ғолиб омад. Соли 1886 (Сент-Луис – Орлеани Нав) дар таърихи шоҳмот аввалин мусобиқа барои соҳиб шудан ба ҷойи якум дар ҷаҳон байни В. Стейнис ва И. Сукерторт доир гашт. Дар солҳои баъдӣ дар ИМА боз якчанд чунин мусобиқаҳо баргузор шуданд.

== Муносибатҳои ИМА ва Тоҷикистон ==
Муносибатҳои дипломатӣ байни Тоҷикистон ва ИМА соли 1992 барқарор шуданд. Моҳи марти ҳамон сол Сафорати ИМА дар Тоҷикистон муддате дар ш. Алмаато қарор дошт ва баъдан дар ш. Душанбе кушода шуд. Сафорати Ҷумҳурии Тоҷикистон дар ш. Вашингтон аз соли 2002 фаъолият дорад. Дар марҳалаи нахуст муносибатҳои дуҷониба дар самтҳои сиёсӣ, гуманитарӣ, ҳарбӣ, мубориза бо терроризми байналмилалию маводди мухаддир ва мустаҳкам намудани сарҳад тавсеа пайдо карданд. Ҷониби ИМА аз соли 1993 ба амалӣ намудани Созишномаи миёни Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон ва Ҳукумати ИМА оид ба ҳамкорӣ барои расонидани ёрӣ шурӯъ кард. Қисми зиёди ёрии ИМА ба Тоҷикистон ба воситаи Агентии ИМА оид ба рушди байналмилалӣ (USAID) пешниҳод мешавад. Агентии мазкур аз соли 1993 дар Тоҷикистон фаъолият карда, дар масъалаи дастгирии соҳаи рушди иқтисод, ислоҳоти соҳаи тандурустӣ ва маориф, рушди ВАО ва низоми додгоҳӣ, баланд бардоштани ихтисоси додгоҳҳо ва ташкил намудани ҷомеаи шаҳрвандӣ саҳм мегузорад.

Муносибатҳои Тоҷикистон бо ИМА баъди оғози амалиёти зиддитеррористӣ дар Афғонистон ба сатҳи нисбатан баланд баромаданд. Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон моҳи декабри соли 2002 ба ИМА сафари расмӣ карда, бо Президенти ИМА ва дигар шахсони расмӣ вохӯриҳо анҷом дод. Дар солҳои 2010–11 масъулини воломақоми ИМА борҳо ба Тоҷикистон сафар карданд. 12 феврали соли 2010 дар Вашингтон аввалин машваратҳои сиёсӣ миёни Ҷумҳурии Тоҷикистон ва ИМА баргузор гардиданд. Зимни гуфтушунидҳо масъалаҳои ҳамкории дуҷониба, таъмини фазои мусоиди сармоягузорӣ, обу энергетика, вазъи ҳуқуқи инсон, амнияти сарҳад, мубориза бар зидди маводди мухаддир ва терроризми байналмилалӣ баррасӣ шуданд. Машваратҳои мазкур ҳамасола дар пойтахтҳои ҳар ду давлат баргузор мегарданд. Даври шашуми онҳо соли 2016 дар ш. Душанбе баргузор шуд. Ҳамкории Тоҷикистон ва ИМА дар самтҳои ҳарбӣ, дастгирии мақомоти ҳифзи ҳуқуқ, мубориза бо терроризм ва қочоқи маводди мухаддир ва ҳастаӣ инкишоф ёфта, механизми баргузор кардани гуфтушуниди машваратӣ оид ба нақшаи ҳамкориҳои ҳарбӣ байни Фармондеҳии марказии ИМА ва Ҷумҳурии Тоҷикистон хуб ба роҳ монда шудааст. Ҳар сол намояндагони Тоҷикистон дар семинар ва давраву машқҳои ҳарбӣ, ки аз ҷониби ИМА ташкил карда мешаванд, иштирок мекунанд. Аз рӯи Барномаи идоракунии содирот ва амнияти сарҳад ҳукумати ИМА бо мақсади мусоидат намудан ба ҳукумати Тоҷикистон дар мубориза бо қочоқи маводди ҳастаӣ ва мухаддир ёрӣ мерасонад. Дар ин самт 7 санади байниҳукуматӣ имзо шудааст ва барномаҳои дахлдор оид ба тайёр кардани мутахассисон, мустаҳкам кардани сарҳад, таъмин бо техникаю таҷҳизот ва ғайра амалӣ мешаванд.

Ҳамкориҳои дуҷонибаи Тоҷикистон ва ИМА дар самтҳои низомӣ, амниятӣ, мубориза бар зидди терроризми байналмилалӣ яке аз бахшҳои фаъоли муносибатҳои ду кишвар ба ҳисоб рафта, сатҳи болоравии онҳо баръало эҳсос мешавад. Мақомоти марбутаи Тоҷикистон бо Фармондеҳии марказии ИМА ҳамкории зичро ба роҳ мондаанд ва дар ин замина ҳамасола сафарҳои Фармондеҳи Фармондеҳии марказии ИМА ба Тоҷикистон ҷиҳати баррасии масоили низомӣ сурат мегирад. Аз соли 1992 инҷониб ёрии Ҳукумати ИМА дар самти мубориза бо қочоқи маводди мухаддир, дастгирии амният ва волоияти қонун зиёда аз 37 млн доллари амрикоиро ташкил додааст. Инчунин, Ҳукумати ИМА ба Ҷумҳурии Тоҷикистон дар соҳаи таъмини амнияти сарҳаддӣ, таҳкими бунгоҳҳои наздисарҳаддӣ, омӯзондани донишҷӯёни тоҷикистонӣ дар ИМА ба маблағи 58,5 млн доллари амрикоӣ ёрӣ расонидааст.

Дар муносибатҳои Тоҷикистону ИМА масъалаи вазъият дар Афғонистон ва барқарор кардани сулҳу субот дар ин кишвари ҳамсоя яке аз самтҳои муҳимтарин ба шумор меравад. Бо мақсади дастгирии амалиёти зиддитеррористии ИМА дар Афғонистон Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон ҳарими ҳавоӣ ва зербинои рӯизаминии худро дар ихтиёри кишварҳои эътилофи зиддитеррористӣ бо роҳбарии ИМА гузошт. Инчунин аз лаҳзаи оғози амалиётҳо дар Афғонистон Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон бо дархости Ҳукумати ИМА барои ташкил кардани транзити бор (хӯрокворӣ, ашёи беҳдоштӣ, маҳсулоти сохтмонӣ ва ғ.) аз тариқи қаламрави Тоҷикистон ҷиҳати дастгирии лашкариёни он дар Афғонистон иҷозат дод. Дар ин раванд ва бо мақсади беҳтар намудани имкониятҳои тиҷоратӣ миёни Тоҷикистону Афғонистон ИМА барои сохтмони пули Панҷи Поён, биноҳои маъмурӣ барои сарҳадчиён ва кормандони хадамоти гумруки Тоҷикистон зиёда аз 36 млн доллари амрикоӣ сарф кардааст. Илова бар ин, Агентии ИМА оид ба рушди байналмилалӣ (ЮСАИД) бо мақсади беҳдошти амнияти озуқаворӣ, тандурустӣ, маориф, илм ва ғизо бо Ҳукумати Тоҷикистон ҳамкорӣ карда, айни замон бо ташаббуси Ҳукумати ИМА дар қаламрави Тоҷикистон барномаи «Озуқа барои фардо» роҳандозӣ шудааст. Барномаи мазкур бо мақсади ҳалли мушкилоти амнияти озуқаворӣ, зиёд кардани истеҳсоли маҳсулоти кишоварзӣ, беҳсозии ғизои модар ва кӯдак, дастгирии амалисозии Стратегияи миллии Ҷумҳурии Тоҷикистон оид ба маориф, тандурустӣ ва ғайра ба роҳ монда шудааст.

Дигар бахши муҳимми муносибатҳои Тоҷикистону ИМА масоили ҳамкориҳои минтақавӣ мебошанд. Тоҷикистон аз пешниҳоди Амрико дар мавриди рӯи кор овардани сиғаи Мулоқоти вазирони корҳои хориҷии кишварҳои Осиёи Марказӣ ва ИМА «С5+1», ки масъалаҳои мубрами иқтисодӣ ва амниятиро дар сатҳи минтақа ва ҷаҳон баррасӣ мекунад, истиқбол намуд. 1 ноябри соли 2015 Вазири корҳои хориҷии Тоҷикистон С. Аслов дар нахустин мулоқоти вазирони корҳои хориҷии кишварҳои Осиёи Марказӣ ва ИМА, ки дар сиғаи «С5+1» дар ш. Самарқанд баргузор гардид, иштирок кард.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* {{ЭМТ|Иёлоти Муттаҳидаи Амрико|7|муаллиф= }}
{{ПБ}}

{{ИМА}}
{{Кишварҳои Амрикои Шимолӣ}}

[[Гурӯҳ:Давлатҳои Амрикои Шимолӣ]]
[[Гурӯҳ:Иёлоти Муттаҳидаи Амрико| ]]
[[Гурӯҳ:Давлатҳо — узви СММ]]</text>
      <sha1>mq1yrgb5zynidcgoh90feijqr6t9abv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Забони англисӣ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1864</id>
    <revision>
      <id>1480306</id>
      <parentid>1421232</parentid>
      <timestamp>2026-07-13T14:26:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zosya95</username>
        <id>54344</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Zosya95 moved page [[Забони инглисӣ]] to [[Забони англисӣ]] over redirect</comment>
      <origin>1421232</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7500" sha1="978e56ia1v55rft9xfxttllu4jn58sl" xml:space="preserve">[[file:Anglospeak (subnational version).svg|thumb]]
{{Забон
|ранги оила=Ҳинду-Урупоӣ
|ном=Инглисӣ
|номи аслӣ=English
|акс=
|талаффуз=/ˈɪŋglɪʃ/
|давлатҳо=[[Подшоҳии Муттаҳида]], [[Ирландия]], [[ИМА]]
|шумораи аҳолӣ=380 миллион
|оила1=[[Забонҳои ҳинду-аврупоӣ|Ҳинду-Урупоӣ]]
|оила2=[[Забонҳои германӣ|Германӣ]]
|оила3=[[Забонҳои ғарби германӣ|Ғарби Германӣ]]
|оила4=[[Забонҳои англо-фрисиан|Англо-Фрисиан]]
|оила5=[[Забонҳои англӣ|Англӣ]]
|системаи навиштан=[[Алифбои лотинӣ]]
|харита=[[Акс:Anglospeak(800px).png|center|300px]]&lt;center&gt;&lt;small&gt;Кишварҳои ҷаҳон, иёлот ва вилоёте, ки дар онҳо забони инглисӣ - забони давлатист бо ранги кабуди баланд ва кишварҳо, иёлот ва вилоёте, ки дар онҳо забони инглисӣ - забони расмист, вале давлатӣ нест бо ранги кабуди паст ишора шудаанд. &lt;/center&gt;&lt;/small&gt; 
}}

'''Забони инглисӣ''' ({{Lang-en|English, the English language}}) — забони зергурӯҳи инглису фризии гурӯҳии ғарбии олмонии (германии) оилаи забонҳои ҳиндуаврупоӣ. Забони англисӣ — яке аз [[забон]]ҳои дар тамоми ҷаҳон хеле паҳншуда мебошад. Дар [[Амрико]], [[Урупо]], [[Устролиё]], [[Африқо]]ю [[Осиё]] бо ин забон гуфтугӯ мекунанд ва онро мефаҳманд.

== Таснифот ==
Забони инглисӣ яке аз забонҳои бузургтари ҷаҳон ба шумор рафта шумораи одамоне, ки дар ҷаҳон бо он гуфтугу менамоянд зиёда 1,5 млрд мебошад. Забони инглисӣ дар 58 давлати дунё мақоми давлатӣ дошта, ватанаш Бритониёи кабир мебошад. Забони инглисӣ ба яке аз шохаҳои забонҳои олмонӣ шомил буда дар маҷмӯъ ба оилаи забонҳои ҳинду аврупоӣ дохил мешавад. Забони англисиро зиёда аз 90 % мардуми ИМА, Британияи Кабир, Австралия, ва Канада истифода мебаранд, ки ин ҳам бошад аз сабаби халқи мезистаи ин давлатҳои англичанҳо мебошанд. Забони англисӣ забонӣ ҷаҳонӣ эътироф шуда зиёда аз нисфи кишварҳои дунё бо ин забон дар донишгоҳҳову марказҳои таълимӣ ба мардум дарс меомузанд. Маҷлисҳову корҳои тиҷоратӣ асосан байни давлатҳои дунё бо забонӣ англисӣ суръат мегирад.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://life.ansor.info/tj/zaboni_anglisi/ |title=нусхаи бойгонӣ |accessdate=2019-01-09 |archivedate=2019-01-08 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190108023419/http://life.ansor.info/tj/zaboni_anglisi/ }}&lt;/ref&gt;

== Тақсимоти ҷуғрофӣ ==

=== Шеваҳо ===

== Фонология ==

=== Садонокҳо ===

=== Ҳамсадоҳо ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!  
![[bilabial consonant|bilabial]]
![[labiodental consonant|labio-&lt;br&gt;dental]]
![[interdental consonant|dental]]
![[alveolar consonant|alveolar]]
![[palato-alveolar consonant|post-&lt;br&gt;alveolar]]
![[palatal consonant|palatal]]
![[velar consonant|velar]]
![[glottal consonant|glottal]]
|-
| '''[[plosive consonant|plosive]]'''
| style=&quot;text-align:center;&quot;|{{IPA | p&amp;nbsp;&amp;nbsp;b}}
|  
|  
| style=&quot;text-align:center;&quot; |{{IPA | t&amp;nbsp;&amp;nbsp;d}}
|  
|  
| style=&quot;text-align:center;&quot;|{{IPA | k&amp;nbsp;&amp;nbsp;g}}
|  
|-
| '''[[nasal consonant|nasal]]'''
| style=&quot;text-align:center;&quot;|{{IPA | m}}
|  
|  
| style=&quot;text-align:center;&quot; |{{IPA | n}}
|  
|  
| style=&quot;text-align:center;&quot;|{{IPA | ŋ}} {{ref| 1}}
|  
|-
| '''[[flap consonant|flap]]'''
|  
|  
|  
| style=&quot;text-align:center;&quot; |{{IPA | ɾ}} {{ref| 2}}
|  
|  
|  
|  
|-
| '''[[fricative consonant|fricative]]'''
|  
| style=&quot;text-align:center;&quot;|{{IPA | f&amp;nbsp;&amp;nbsp;v}}
| style=&quot;text-align:center;&quot;|{{IPA | θ&amp;nbsp;&amp;nbsp;ð}} {{ref| 3}}
| style=&quot;text-align:center;&quot;|{{IPA | s&amp;nbsp;&amp;nbsp;z}}
| style=&quot;text-align:center;&quot;|{{IPA | ʃ&amp;nbsp;&amp;nbsp;ʒ}} {{ref| 4}}
|  
| style=&quot;text-align:center;&quot;|{{IPA | x}} {{ref| 5}}
| style=&quot;text-align:center;&quot;|{{IPA | h}}
|-
| '''[[affricate consonant|affricate]]'''
|  
|  
|  
|  
| style=&quot;text-align:center;&quot; |{{IPA | tʃ&amp;nbsp;&amp;nbsp;dʒ}} {{ref| 4}}
|  
|  
|  
|-
| '''[[approximant]]'''
|  
|  
|  
| style=&quot;text-align:center;&quot; |{{IPA | ɹ}} {{ref| 4}}
|  
| style=&quot;text-align:center;&quot;|{{IPA | j}}
|  
|  
|-
| '''[[lateral consonant|lateral approximant]]'''
|  
|  
|  
| style=&quot;text-align:center;&quot; |{{IPA | l}}
|  
|  
|  
|  
|}

== Грамматика ==

=== Мор­фология ===
=== Синтаксис ===

== Системаи навиштан ==
{{асос|Алифбои англисӣ}}
Мисолҳо!&lt;br&gt;
Дар забони англисӣ артикли номуайяни ''a, an'' пеш аз исмҳои ҷондор ва беҷон меояд. Масалан;&lt;br&gt;
'''A''' &lt;br&gt;
a boy &lt;br&gt;
a pen &lt;br&gt;
a dog &lt;br&gt;
a girl &lt;br&gt;
a table &lt;br&gt;
'''An'''&lt;br&gt;
an apple &lt;br&gt;
an ant &lt;br&gt;
an ice cream&lt;br&gt;
an orange&lt;br&gt;
an umbrella

Артикли а пеш аз исмҳои ки бо ҳамсадо сар мешаванд меояд. Артикли ''an'' пеш аз исмҳои ки бо садонок сар мешаванд меояд. Аммо артикли ''a, an'' дар шумораи ҷамъи исмҳо омада наметавонанд. Масалан;&lt;br&gt;
Boys&lt;br&gt;
Pens&lt;br&gt;
Dogs&lt;br&gt;
Girls&lt;br&gt;
Tables&lt;br&gt;
Apples&lt;br&gt;
Ants&lt;br&gt;
Пеш аз ин исмҳо артикли муайяни ''the'' меояд.&lt;br&gt;
The boys &lt;br&gt;
The girls &lt;br&gt;
The apples &lt;br&gt;
The pens &lt;br&gt;
The tables&lt;br&gt;
Артикли ''a, an'' метавонанд пеш аз касбу кори одмон оянд.
I am a doctor.&lt;br&gt;
You are a teacher.&lt;br&gt;
She is a student.&lt;br&gt;
He is an idiot.

== Инҷоро ҳам бингаред ==
Артикли муайяни ''the'' чунин шакл дар исм дорад.&lt;br&gt;
1. Пеш аз исмҳои шуморида шаванда ва шуморида нашаванда дар шакли танҳо ва ҷамъ меояд.&lt;br&gt;
2. Пеш аз шумораҳои тартиби. ''Today is the first of October.''&lt;br&gt;
3. Пеш аз номҳои рӯзномаву, маҷала, театр, номи киштиҳо омада метавонад.

== Сарчашмаҳо ==

== Эзоҳ ==
&lt;references/&gt;

== Пайвандҳо ==
* [http://www.english.tj Маҳфилҳои Забони Англиси дар Тоҷикистон] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20060708150603/http://www.english.tj/ |date=2006-07-08 }}

{{Забон-нопурра}}

[[Гурӯҳ:Забонҳо|англисӣ]]</text>
      <sha1>978e56ia1v55rft9xfxttllu4jn58sl</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1480315</id>
      <parentid>1480306</parentid>
      <timestamp>2026-07-13T14:31:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zosya95</username>
        <id>54344</id>
      </contributor>
      <origin>1480315</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7503" sha1="q28g2v56p6h4ap8w0pr4z7glyfkp3k9" xml:space="preserve">[[file:Anglospeak (subnational version).svg|thumb]]
{{Забон
|ранги оила=Ҳиндуврупоӣ
|ном=Англисӣ
|номи аслӣ=English
|акс=
|талаффуз=/ˈɪŋglɪʃ/
|давлатҳо=[[Подшоҳии Муттаҳида]], [[Ирландия]], [[ИМА]]
|шумораи аҳолӣ=380 миллион
|оила1=[[Забонҳои ҳинду-аврупоӣ|Ҳинду-Урупоӣ]]
|оила2=[[Забонҳои германӣ|Германӣ]]
|оила3=[[Забонҳои ғарби германӣ|Ғарби Германӣ]]
|оила4=[[Забонҳои англо-фрисиан|Англо-Фрисиан]]
|оила5=[[Забонҳои англӣ|Англӣ]]
|системаи навиштан=[[Алифбои лотинӣ]]
|харита=[[Акс:Anglospeak(800px).png|center|300px]]&lt;center&gt;&lt;small&gt;Кишварҳои ҷаҳон, иёлот ва вилоёте, ки дар онҳо забони инглисӣ - забони давлатист бо ранги кабуди баланд ва кишварҳо, иёлот ва вилоёте, ки дар онҳо забони инглисӣ - забони расмист, вале давлатӣ нест бо ранги кабуди паст ишора шудаанд. &lt;/center&gt;&lt;/small&gt; 
}}

'''Забони англисӣ''' ({{Lang-en|English, the English language}}) — забони зергурӯҳи англису фризии гурӯҳии ғарбии олмонии (германии) оилаи забонҳои ҳиндуаврупоӣ. Забони англисӣ — яке аз [[забон]]ҳои дар тамоми ҷаҳон хеле паҳншуда мебошад. Дар [[Амрико]], [[Аврупо]], [[Австралия]], [[Африқо]]ю [[Осиё]] бо ин забон гуфтугӯ мекунанд ва онро мефаҳманд.

== Таснифот ==
Забони инглисӣ яке аз забонҳои бузургтари ҷаҳон ба шумор рафта шумораи одамоне, ки дар ҷаҳон бо он гуфтугу менамоянд зиёда 1,5 млрд мебошад. Забони инглисӣ дар 58 давлати дунё мақоми давлатӣ дошта, ватанаш Бритониёи кабир мебошад. Забони инглисӣ ба яке аз шохаҳои забонҳои олмонӣ шомил буда дар маҷмӯъ ба оилаи забонҳои ҳинду аврупоӣ дохил мешавад. Забони англисиро зиёда аз 90 % мардуми ИМА, Британияи Кабир, Австралия, ва Канада истифода мебаранд, ки ин ҳам бошад аз сабаби халқи мезистаи ин давлатҳои англичанҳо мебошанд. Забони англисӣ забонӣ ҷаҳонӣ эътироф шуда зиёда аз нисфи кишварҳои дунё бо ин забон дар донишгоҳҳову марказҳои таълимӣ ба мардум дарс меомузанд. Маҷлисҳову корҳои тиҷоратӣ асосан байни давлатҳои дунё бо забонӣ англисӣ суръат мегирад.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://life.ansor.info/tj/zaboni_anglisi/ |title=нусхаи бойгонӣ |accessdate=2019-01-09 |archivedate=2019-01-08 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190108023419/http://life.ansor.info/tj/zaboni_anglisi/ }}&lt;/ref&gt;

== Тақсимоти ҷуғрофӣ ==

=== Шеваҳо ===

== Фонология ==

=== Садонокҳо ===

=== Ҳамсадоҳо ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!  
![[bilabial consonant|bilabial]]
![[labiodental consonant|labio-&lt;br&gt;dental]]
![[interdental consonant|dental]]
![[alveolar consonant|alveolar]]
![[palato-alveolar consonant|post-&lt;br&gt;alveolar]]
![[palatal consonant|palatal]]
![[velar consonant|velar]]
![[glottal consonant|glottal]]
|-
| '''[[plosive consonant|plosive]]'''
| style=&quot;text-align:center;&quot;|{{IPA | p&amp;nbsp;&amp;nbsp;b}}
|  
|  
| style=&quot;text-align:center;&quot; |{{IPA | t&amp;nbsp;&amp;nbsp;d}}
|  
|  
| style=&quot;text-align:center;&quot;|{{IPA | k&amp;nbsp;&amp;nbsp;g}}
|  
|-
| '''[[nasal consonant|nasal]]'''
| style=&quot;text-align:center;&quot;|{{IPA | m}}
|  
|  
| style=&quot;text-align:center;&quot; |{{IPA | n}}
|  
|  
| style=&quot;text-align:center;&quot;|{{IPA | ŋ}} {{ref| 1}}
|  
|-
| '''[[flap consonant|flap]]'''
|  
|  
|  
| style=&quot;text-align:center;&quot; |{{IPA | ɾ}} {{ref| 2}}
|  
|  
|  
|  
|-
| '''[[fricative consonant|fricative]]'''
|  
| style=&quot;text-align:center;&quot;|{{IPA | f&amp;nbsp;&amp;nbsp;v}}
| style=&quot;text-align:center;&quot;|{{IPA | θ&amp;nbsp;&amp;nbsp;ð}} {{ref| 3}}
| style=&quot;text-align:center;&quot;|{{IPA | s&amp;nbsp;&amp;nbsp;z}}
| style=&quot;text-align:center;&quot;|{{IPA | ʃ&amp;nbsp;&amp;nbsp;ʒ}} {{ref| 4}}
|  
| style=&quot;text-align:center;&quot;|{{IPA | x}} {{ref| 5}}
| style=&quot;text-align:center;&quot;|{{IPA | h}}
|-
| '''[[affricate consonant|affricate]]'''
|  
|  
|  
|  
| style=&quot;text-align:center;&quot; |{{IPA | tʃ&amp;nbsp;&amp;nbsp;dʒ}} {{ref| 4}}
|  
|  
|  
|-
| '''[[approximant]]'''
|  
|  
|  
| style=&quot;text-align:center;&quot; |{{IPA | ɹ}} {{ref| 4}}
|  
| style=&quot;text-align:center;&quot;|{{IPA | j}}
|  
|  
|-
| '''[[lateral consonant|lateral approximant]]'''
|  
|  
|  
| style=&quot;text-align:center;&quot; |{{IPA | l}}
|  
|  
|  
|  
|}

== Грамматика ==

=== Мор­фология ===
=== Синтаксис ===

== Системаи навиштан ==
{{асос|Алифбои англисӣ}}
Мисолҳо!&lt;br&gt;
Дар забони англисӣ артикли номуайяни ''a, an'' пеш аз исмҳои ҷондор ва беҷон меояд. Масалан;&lt;br&gt;
'''A''' &lt;br&gt;
a boy &lt;br&gt;
a pen &lt;br&gt;
a dog &lt;br&gt;
a girl &lt;br&gt;
a table &lt;br&gt;
'''An'''&lt;br&gt;
an apple &lt;br&gt;
an ant &lt;br&gt;
an ice cream&lt;br&gt;
an orange&lt;br&gt;
an umbrella

Артикли а пеш аз исмҳои ки бо ҳамсадо сар мешаванд меояд. Артикли ''an'' пеш аз исмҳои ки бо садонок сар мешаванд меояд. Аммо артикли ''a, an'' дар шумораи ҷамъи исмҳо омада наметавонанд. Масалан;&lt;br&gt;
Boys&lt;br&gt;
Pens&lt;br&gt;
Dogs&lt;br&gt;
Girls&lt;br&gt;
Tables&lt;br&gt;
Apples&lt;br&gt;
Ants&lt;br&gt;
Пеш аз ин исмҳо артикли муайяни ''the'' меояд.&lt;br&gt;
The boys &lt;br&gt;
The girls &lt;br&gt;
The apples &lt;br&gt;
The pens &lt;br&gt;
The tables&lt;br&gt;
Артикли ''a, an'' метавонанд пеш аз касбу кори одмон оянд.
I am a doctor.&lt;br&gt;
You are a teacher.&lt;br&gt;
She is a student.&lt;br&gt;
He is an idiot.

== Инҷоро ҳам бингаред ==
Артикли муайяни ''the'' чунин шакл дар исм дорад.&lt;br&gt;
1. Пеш аз исмҳои шуморида шаванда ва шуморида нашаванда дар шакли танҳо ва ҷамъ меояд.&lt;br&gt;
2. Пеш аз шумораҳои тартиби. ''Today is the first of October.''&lt;br&gt;
3. Пеш аз номҳои рӯзномаву, маҷала, театр, номи киштиҳо омада метавонад.

== Сарчашмаҳо ==

== Эзоҳ ==
&lt;references/&gt;

== Пайвандҳо ==
* [http://www.english.tj Маҳфилҳои Забони Англиси дар Тоҷикистон] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20060708150603/http://www.english.tj/ |date=2006-07-08 }}

{{Забон-нопурра}}

[[Гурӯҳ:Забонҳо|англисӣ]]</text>
      <sha1>q28g2v56p6h4ap8w0pr4z7glyfkp3k9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Африқо</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1885</id>
    <revision>
      <id>1480289</id>
      <parentid>1437440</parentid>
      <timestamp>2026-07-13T13:08:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zosya95</username>
        <id>54344</id>
      </contributor>
      <comment>/* Африқои Шарқӣ */</comment>
      <origin>1480289</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="27350" sha1="kenr5pctbixu3dzhs0563gh57c442qb" xml:space="preserve">{{Infobox continent
|ном                 = Африқо
|акс                 = [[File:Africa (orthographic projection).svg|200px]] 
|масоҳат             = 30 221 532 км²
|аҳолӣ               = 1 032 532 974 (2011) нафар 
|зичӣ                = 30,51 нафар/км²
|қавмият             = Африқоӣ
|кишварҳо          = 55
|рӯхати_мамлакатҳо   = List of sovereign states and dependent territories in Africa
|мустақил            = 
|ношинохта           = 
 {{Collapsible list
   | title = &amp;ensp;
   | list_style  = text-align:left;
   | 1 = Майотта | 2 = Реюнон | Ҷазираҳои Канар | Сеута | Мадейра | Мелиля | Ҷазираҳои Еленаи Муқаддас
 }}
|забонҳо           = [[Забонҳои африқоӣ]]
|замон             = [[UTC-1]] то [[UTC+4]]
|шаҳрҳо            = 
[[Акс:Flag of Nigeria.svg|frameless|25x25px]] [[Лагос]]&lt;br&gt;
[[Акс:Flag of Egypt.svg|frameless|25x25px]] [[Қоҳира]]&lt;br&gt;
[[Акс:Flag of the Democratic Republic of the Congo.svg|frameless|25x25px]] [[Акс:Flag of the Republic of the Congo.svg|frameless|25x25px]] [[Киншаса]]-[[Браззавил]]&lt;br&gt;
[[Акс:Flag of South Africa.svg|frameless|25x25px]] [[Ҷоҳаннесбурги Кабир]]&lt;br&gt;
[[Акс:Flag of Somalia.svg|frameless|25x25px]] [[Могадишо]]&lt;br&gt;
[[Акс:Flag of Sudan.svg|frameless|25x25px]] [[Хартум]]&lt;br&gt;
[[Акс:Flag of Tanzania.svg|frameless|25x25px]] [[Дор-ус-Салом]]&lt;br&gt;
[[Акс:Flag of Egypt.svg|frameless|25x25px]] [[Александрия]]&lt;br&gt;
[[Акс:Flag of Côte d'Ivoire.svg|frameless|25x25px]] [[Обидҷон]]&lt;br&gt;
[[Акс:Flag of Morocco.svg|frameless|25x25px]] [[Касабланка]]&lt;br&gt;
}}

'''Африқо''' — [[қора]]и аз ҷиҳати бузургӣ дуюмини [[Замин|кураи Замин]] (баъди [[Авруосиё]]). Дар Нимкураи шарқӣ воқеъ буда, аз (хатти) истиво ба [[Шимол]] ва [[Ҷануб]] то арзҳои субтропикии ҳар ду нимкура тӯл кашидааст. Масоҳати Африқо 29,2 млн км² (якҷо бо ҷазираҳо 30,3 млн км²).

== Мавқеи ҷуғрофӣ ==
Онро уқёнусҳои Атлантику Ҳинд ва Баҳри Миёназамину Баҳри Сурх иҳота кардаанд. Африқоро гарданаи борики Суэтс (120 км) ва канали Суэтс бо Осиё мепайвандад ва гулӯгоҳи Гибралтар (бараш 14–44 км) аз Аврупо ҷудо мекунад. Хатти истиво қариб аз байни Африқо мегузарад. Димоғаи шимолтарини Африқо – Алабёз дар 37020′ садаи ш., димоғаи ҷанубтаринаш – Сузан дар 340 52′ садаи ҷ. воқеанд. Африқо аз Шимол ба Ҷануб 8000 км ва аз Ғарб ба Шимол то 7500 км тӯл кашидааст. Ҷазираҳои назди Африқо дар Шарқ – Мадагаскар, Комор, Маскарен, Амирант, Сейшел, Пемба, Мафия, Занзибар, Сокотра (дар Уқёнуси Ҳинд); дар Ғарб – Канар, Димоғаи Сабз, Аннобон, Сан-Томе, Принсипи, Фернандо-По (Биоко), [[Мадейра (ҷазира)|Мадейра]], ҷазираҳои дур – Меъроҷ, Еленаи Муқаддас, Тристанда – Куня (дар Уқёнуси Атлантик). Соҳилҳои Африқо каме каҷу ноҳамворанд. Халиҷҳои калонтарин: дар Ғарб – Гвинея, дар Шимол – Сидра, дар Шимол – Суэтс ва Адан. Нимҷазираи калонтарини Африқо – Сомалӣ.

== Релеф ==
Аз рӯйи ҳисоби миёнаи баланд будан аз сатҳи баҳр Африқо қораи баландтарини олам мебошад (750 м). Қисми шимолиаш аз сатҳи баҳр 200–500 м, ҷанубиаш (ҷанубтар аз 100 садаи ҷ.) 1000–2000 м баланд буда, дар Африқои Шарқӣ низ ба 2000 м мерасад. Баландии баъзе кӯҳҳои оташфишон 5000 м ва аз он ҳам бештаранд. Ба Африқо пуштакӯҳҳои зина-зина ва суффа­кӯҳу баландиҳо (Ҳабашистон, Аҳаҷҷар, Тибест ва ғайра) хоссанд, ки дар онҳо тафтаҳои оташфишонӣ қабати базалтиро ба вуҷуд овардаанд. Дар фурӯхамидагиҳои таҳ­курсии Африқо пастхамиҳои Калахари, Конго, Чад ҷойгир шудаанд. Дар қисми шим. ғарбии он кӯҳҳои Атлас ва дар қисми ҷанубу шарқӣ кӯҳҳои Аждар воқеанд. Ба ташаккули релйефи Африқоҳаракатҳои тектоникии эраи мезозой таъсири зиёд расондаанд. Қисми шарқии қораро, аз халиҷи Суэтс то дарёи Замбези, пастхамиҳои фурӯрафта бурида мегузаранд, ки дар онҳо Баҳри Сурх, биёбони Донакил, кӯлҳои Африқои Шарқӣ (ғайр аз Виктория) ҷой гирифтаанд. Қад-қади тарқишҳои қишри замин кӯҳҳои оташфишони хомӯшшуда ва амалкунандаи Килиманҷаро (5895 м – нуқтаи баландтарини Африқо), Кения (5199 м), Рувензори (5109 м) ва ғайра воқеанд.

== Сохти геологӣ ва сарватҳои зеризаминӣ ==
[[Акс:Topography of africa.png|alt=Харитаи табии Африқо|left|thumb|Харитаи табии Африқо|273x273px]]
Африқо платформаи қадимӣ буда, ҳудуди он дар Ҷануб то кӯҳҳои Кап, ки аз чиндоршавии герсинӣ (охирҳои палеозой) ба вуҷуд омадаанд ва дар қисми шимолу ғарбӣ то кӯҳҳои Атлас, ки синни алпӣ доранд, мерасанд. Ҷинсҳои булӯрӣ ва метаморфӣ (гранитҳо, гнейсҳо, варақсангҳо) дар Африқои Ҷанубӣ ва Шарқӣ, инчунин қад-қади соҳилҳои [[Баҳри Сурх]] ва халиҷи Гвинея ба рӯ баромадаанд. Синни мут­лақи онҳо ба 3,5 млрд сол баробар аст. Ҷинсҳои қадимии қисми шимоли Африқо дар иҳотаи таҳнишастҳои ҷавон барҷаста­гиҳои алоҳидаро ташкил медиҳанд. Таҳшинҳои баҳрие, ки дар давраҳои байни ордовику аввали карбон, инчунин дар охири табошир ба вуҷуд омадаанд, бештар паҳн гаштаанд. Таҳшинҳои баҳриро таҳнишастҳои континентӣ (регсангҳои Нубия ва ғайра) пайи ҳам иваз мекунанд. Дар [[Африқои Ҷанубӣ]], баръакс, дар масоҳати фарохи токембрий пастхамиҳои азими алоҳида – Конго, Калахари ва Карру мав­ҷуданд, ки аз таҳнишастҳои континентӣ – табақаҳои пиряхӣ, ангиштдор ва ҷинсҳои сурхранг пур шудаанд. Дар Африқои Шарқӣ мавҷуд будани минтақаи тарқишҳои калонтарини қишри замин ҷиҳати хосси сохти Африқо буда, аз Баҳри Сурх то дарёи Замбези тӯл мекашад. Дар ин минтақа Баҳри Сурх, пастхамии Афар (дар Ҳабашистон), кӯлҳои [[Африқои Шарқӣ]] (ғайр аз кӯли Виктория) ҷойгиранд. Пуштакӯҳҳои гудохтаи зеризаминӣ (Ҳабашистон, Кения) ва вулканҳои оташфишон (Меру, Нямлагира, вулкани минтақаи Врунги, Килиманҷаро ва ғайра) ба ин кафидаҳои қишри замин вобастаанд. Кафидаҳо дар давраҳои неоген – чорумин пайдо шудаанд. Дар Африқо заминҳои зангбастаи латеритӣ (дар ҷойҳои сернам), шӯрабаста (дар биёбонҳо), инчунин регзор (дар Саҳрои Кабир, Калахари, Намиб) дар давраи чорумин пайдо ва васеъ паҳн шудааст. Африқо ва махсусан Африқои Ҷанубӣ сарватҳои ғании зеризаминӣ дорад: конҳои алмос, платина, тило, манган, мис, хром (асосан дар РАҶ) аҳаммияти ҷаҳонӣ доранд. [[Африқои Ғарбӣ]] аз маъдани оҳан, боксит, қалъагӣ; [[Африқои Шимолӣ]] аз фосфоритҳо, кобалт ва ванадий (26 млрд тонна) ғанӣ аст. Дар Африқои Шимолӣ ва соҳили халиҷи Гвинея захираҳои фаровони нафт (8,5 млрд тонна – конҳои Амир Интизар, Сарир – дар Либиё) ва газ (8 трлн м3 – конҳои Хасси Мессауд, Хассирмел дар [[Алҷазоир]]) кашф шудаанд. Захираҳои ангишти Африқо 178 млрд тонна (асосан Ҷануби Африқо) буда, аз ҷиҳати захираҳои манган (1,36 млрд тонна), хромит (3,9 млрд тонна), бокситҳо (10,2 млрд тонна), тило (аз нисф зиёди захираҳои ҷаҳонӣ), платина (90%-и захираи олам), алмос (75%-и захираи олам) пешсафи ҷаҳон мебошад.

== Иқлим ==
Африқо қораи гармтарини олам аст. Ҳарорати миёнаи тобистон дар қисми шимоли Нимкураи шимолӣ 250, 300С (ғарби Саҳрои Кабир то 38°) ва дар қисми ҷануби он 250, 120С. Дар Нимкураи ҷанубӣ зимистон ҳарорати миёнаи қисми шимол 10°, 250С, қисми ҷануб аз 300С зиёд (дар қисми ҷанубу ғарбии Калахари). Дар ал-Азизия (Либиё) нуқтаи гармтарин дар Замин (+580С) мушоҳида мешавад. Нобаробарии бориш сабаби гуногунии иқлими Африқо аст. Иқлими истивоӣ (пастхамии Конго, соҳилҳои халиҷи Гвинея) ниҳоят сернам буда, бориши солона ба 1500–2000 мм мерасад; ба қадри аз (хатти) истиво дур шудан, бориши мавсими тобистонии ҳар як нимкура ба ҳам мувофиқат мекунад ва то 100 мм кам мешавад. Бориши зимистон фақат дар ноҳияҳои субтропикии қора ба амал меояд.

=== Обҳо (гидрография) ===
Кӯлу дарёҳо дар Африқо ниҳоят нобаробар ҷойгир шудаанд. Ноҳияҳои наздиистивоӣ дарё­ҳои бисёре дошта, дар Шимол ва Ҷануб майдонҳои азим аз об­ҳои равон қариб маҳруманд. Конго, Нигер, Сенегал, Замбези, Норанҷи, Гамбия дарёҳои пуробтарини Африқо ва Нил дарёи дарозтарини дунё аст. Ҳавзаи онҳо қариб сеяки масоҳати қораро ташкил медиҳад. Манбаи бисёр дарёҳо – борон. Қариб ҳамаи кӯлҳои калони Африқо дар пастхамиҳои тектоникии паҳнкӯҳи Африқои Шарқӣ ҷой гирифтаанд. Кӯли калонтарини Африқо Виктория (фурӯхамидаи фарохеро ишғол кардааст) мебошад, ки аз ҷиҳати бузургӣ байни кӯлҳои обаш ширин ва кӯли Танганӣика аз ҷиҳати умқ (1435 м) дуюмин дар ҷаҳон аст. Аз рӯйи иқтидори захираи барқи обӣ (700 млн кВт, қариб 20%-и захираи ҷаҳонӣ) Африқо пас аз қитъаи Осиё дар ҷойи дуюм аст. Оби бештари дарёҳо барои обёрӣ истифода мешаванд. Тақсимоти нобаробари об дар бисёр ноҳияҳои қора таъмини обёрӣ ва оббарориро душвор мегардонад. Заминҳои обёришаванда ҳамагӣ 6%-ро ташкил медиҳанд ва асосан дар соҳили дарёҳои Нил ва Нигер ҷойгиранд.

=== Хок ва наботот ===
[[Акс:Zebras, Serengeti savana plains, Tanzania.jpg|alt=Зебраҳо, заминҳои саваннаи Серенгети, Танзания|thumb|371x371px|Зебраҳо, заминҳои саваннаи Серенгети, Танзания]]
Хок ва набототи Африқо  ба минтақаҳо тақсим мешавад. Қад-қади соҳилҳои халиҷи Гвинея ва пастхамии Конго бешаҳои сернами истивоӣ воқеанд. Бешаҳои анбӯҳи  рустаниҳояшон гуногун, печактанаву эпифитҳо бисёранд. Дарахтҳо тақрибан ба 3000 навъ мерасанд. Дарахтони пурарзиш – сиёҳдарахт, кола, хурмо (аз баъзе навъҳои он май ва равған тайёр мекунанд) ва ғайра мерӯянд; хокаш хокистарранги латеритӣ. Дар Шимол ва Ҷануби дар ноҳияҳои гармсер тобистон бориш зиёд аст, то 35%-и масоҳати қитъаро саваннаҳои хоки сурхтоб, бешаҳои камдарахт ва буттазорон пӯшондаанд. Замини биёбонҳои тропикӣ (Саҳрои Кабир, Калахари) регзор ва санглох буда, набототаш аз рустаниҳои хушкидӯсту суккулентӣ иборат аст. Ба иқлими Саҳрои Кабир гиёҳҳои хӯшадори бебарг, буттаҳои паст хоссанд. Дар даштҳо гиёҳҳои хӯшадор ва дарахтони калон (баобаб), хурмо, ақоқиё мерӯянд. Дар канори шимолу ғарбӣ, ҷануб ва ҷанубу ғарбӣ, яъне ноҳияҳои иқлимаш гармсер, бешаҳои хушк ва буттазорҳои хокашон хурмоӣ бештаранд. Дар Африқо 3712 ҷинс ва 4000 навъи рустаниҳо, аз ҷумла 900 флораи тропикии эндемӣ ([[дарахти аждаҳо]], [[нахли сейшелӣ]]) мавҷуданд; хусусан дар қисми ҷануби Африқо, ки он ба флораи ноҳияи Голартика, Атлас, африқоию алпӣ, мадагаскарӣ, Кап ва ғайра мансуб аст. Канорҳои шимол ва ҷануби қораро, ки хокашон хурмоист, буттазорҳои ҳаме­шасабз фа­ро гирифтаанд. Нимаи дуюми садаи 20 фаъолияти инсон ҷангалҳоро коста ва чарогоҳҳоро камгиёҳ кардааст.

== Олами ҳайвонот ==
[[Акс:Lion waiting in Namibia.jpg|alt=Шери интизор дар Намбия|thumb|Шери интизор дар Намбия]]
Олами ҳайвоноти Африқо гуногуну ғанӣ аст. Дар Африқои Шимолӣ ва Саҳрои Кабир хояндаҳо бисёранд, якчанд навъи бузи ваҳшӣ (аз ҷумла ғизоли кӯҳӣ), шағол, кафтор вомехӯранд. Дар ноҳияи зоогеографии Ҳабашистон маймунҳои биниборик, ҳайвоноти сумдор ва ваҳшӣ бисёр буда, шутурмурғи африқоӣ низ ҳаст. Бешаҳои сернам (гилеяҳо) маймунҳои одамшакл (шимпанзе, горилла), баҳмут, заррофа доранд. Аз парандаҳо тӯтӣ, кабӯтар, мурғи шохдор ҳаёт мегузаронанд. Гамбуск ва ша­паракҳо бисёранд. Дар кӯҳсори Ҳабашистон ва Африқои Шарқӣ заррофа, зебра, бузи ваҳшӣ, говмеш, фил, баҳмут, шер, маймунҳои павиан; аз парандаҳо – шутурмурғ, лаклак ва ғайра боқӣ мондаанд. Дарёҳои Африқо тимсоҳ доранд, мор бисёр аст. Дар бешаҳои ҳавзаҳои Конго, Гвинеяи Поин ва Боло магаси сетсе (хунхор) ҳаст. Олами ҳайвоноти Африқо қир шуда, боқимондааш дар қӯруқҳо – парваришгоҳ (боғҳои миллӣ) муҳофизат мешавад. Дар ибтидои садаи XXI ҳудудҳои ҳифзшавандаи Африқо 7%-ро ташкил дода, 1254 минтақа, аз ҷумла 198 акваторияи баҳрҳо, 50 мамнӯъгоҳи биосферӣ, 80 шикор­гоҳи обию ботлоқии дорои аҳаммияти байнал­милалӣ ва 34 масдар (объект)-и ба рӯйхатти Мероси умумиҷаҳонии ЮНЕСКО воридшударо ташкил медиҳад.

== Ноҳияҳои табиӣ ==
Аз рӯйи шароити табиӣ Африқо ба ду ноҳия – Африқои Паст ва Африқои Баланд тақсим мешавад. Африқои Паст ноҳияҳои зерини табиӣ-ҷуғрофиёиро дар бар мегирад: кӯҳҳои Атлас, Саҳрои Кабир, Судону Гвинея ва пастхамии Конго. Африқои Баланд кӯҳсори Ҳабашистон, нимҷазираи Сомалӣ, Африқои Шарқӣ (қисми аз ҳама баланди Африқо) ва Африқои Ҷанубиро бо ҷазираҳои Мадагаскар дар бар мегирад.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Африқо 1 млрд нафар (2009). Африқо аз ҷиҳати этникӣ мураккабтарин минтақаи олам ҳисоб мешавад. Вай аз 1,5 ҳазор қабила, халқ ва миллат иборат буда, дар натиҷаи аз ҷойе ба ҷойе кӯчидани аҳолии таҳҷоӣ, вуруди арабҳои Осиё дар асрҳои миёна ва аврупоиён (асри 19) ташаккул ёфтааст. Аз рӯйи нишонаҳои антропологӣ аҳолии Африқо ба якчанд нажод тақсим мешавад. Аҳолии Африқои Шимолӣ асосан аврупоинажод аст. Дар ҷанубтари он аҳолии омехтаи зангию аврупоӣ зиндагӣ мекунад. Аҳолии қисми шимолу шарқиаш аз нажоди ҳабашии мобайнӣ иборат аст. Халқҳои зангинажод аз ҷанубтари Саҳрои Кабир то биёбони Калахари сукунат доранд. Дар биёбон­ҳои Калахари халқҳои койсан истиқомат мекунанд. Қисми асосии аҳолӣ сокини деҳотанд. Халқҳои Африқо бо зиёда аз 800 забон гуфтугӯ мекунанд. Ду гурӯҳи бузурги забонӣ: нигерию кордофанӣ (56%-и тамоми аҳолӣ) ва афроосиёӣ (34%) маълум аст. Асосан ду дин: насронӣ ва ислом роиҷанд. Шаҳрҳои калонтарини Африқо: Қоҳира, Искандария, Касабланка, Киншаса, Алҷазира, Аддис-Абеба, Йоҳаннесбург ва ғайра

== Тақсимоти сиёсӣ ==
То Ҷанги дуюми ҷаҳонӣ қариб ҳамаи мамлакатҳои Африқо мустамликаи Британияи Кабир, Фаронса, Белгия, Португалия ва Испания буданд. Танҳо се мамлакат: Миср, Либерия, Иттифоқи Африқои Ҷанубӣ зоҳиран мустақил буданд. Дар натиҷаи муборизаи озодихоҳонаи халкҳои Африқо 61 давлати мустақил ташкил ёфт. Африқо аз рӯйи таснифоти СММ ба 5 минтақа тақсим мешавад: Шарқӣ, Марказӣ, Шимолӣ, Ҷанубӣ ва Ғарбӣ.

==== Африқои Шарқӣ ====
Бурунди, Ҷибути, Замбия, Зим­бабве, Кения, Ҷазираҳои Комор, [[Маврикий]], [[Мадагаскар]], Майотта (ҷазира, мулки Фаронса), Малави, Мозамбик, Реюнон (мулки Фаронса), Руанда, Ҷазираҳои Сейшел, [[Сомалӣ]], Танзания, Уганда, Эритрея, [[Эфиопия|Ҳабашистон]]

==== Африқои Марказӣ ====
Ангола, Габон, Камерун, Ҷумҳурии Демократии Конго, Ҷумҳурии Конго, Сан-Томе ва Принсипи, Республикаи Африқои Марказӣ, Чад, Гвинеяи Экваторӣ;

==== Африқои Шимолӣ ====
Алҷазоир, Миср, Саҳрои Кабири Ғарбӣ (мулки Марокаш), Либиё, Марокаш, Сеутава Мелилйа (мулки Испания), Судон, Тунис; Африқои Ҷанубӣ: Ботсвана, Лесото, Намибия, Свазиленд, Ҷумҳурии Африқои Ҷанубӣ;

==== Африқои Ғарбӣ ====
Бенин, Буркина-Фасо, Гамбия, Гана, Гвинея, Гвинея-Бисау, Кабо-Верде, Кот-д’Ивуар, Либерия, Мавритания, Малӣ, Нигер, Нигерия, Ҷазираи Еленаи Муқаддас (мулки Британияи Кабир), Сенегал, Сйерра-Леоне, Того.

Дар аксари давлатҳои Африқо сатҳи бекорӣ хеле боло буда, дар қатори кишварҳои қашшоқтарин ҷой гирифтаанд. Масоили асосии онҳо аз бекорӣ, қашшоқӣ ва гуруснагӣ раҳо кардани аҳолиашон, инкишоф додани соҳаҳои тандурустӣ ва маориф мебошад. Дар муваффақ шудан ба ин ҳадафҳо ба онҳо давлатҳои пешрафта ва ташкилотҳои байналмилалӣ ёрӣ мерасонанд. Ғайр аз ин, Африқо аз ҷиҳати номуътадилии вазъи сиёсӣ низ фарқ мекунад. Дар он «нуқтаҳои доғ» ва минтақаҳои бархӯрди ҳадафҳо зиддиятҳо зуд-зуд рух медиҳанд. Шумораи гурезагон аз минтақаҳои муташанниҷи тамоми қитъа ба 4,3 млн расидааст.&lt;ref&gt;[[Энсиклопедияи Миллии Тоҷик]], Ҷилди 2. АСОС-БОЗ – Душанбе: Сарредаксияи илмии Энсиклопедияи Миллии Тоҷик, 2013, - с.114&lt;/ref&gt;

== Кишварҳо ==

{|
|-valign=top
||
* [[Алҷазоир]]
* [[Ангола]]
* [[Бенин]]
* [[Ботсвана]]
* [[Буркина Фасо]] 
* [[Бурунди]]    
* [[Камерун]]
* [[Ҷазираҳои Димоғаи Сабз]]
* [[Ҷумҳурии Африқои Марказӣ]]
* [[Чад]]
* [[Ҷазираҳои Камар]]    
* [[Ҷумҳурии Конго]]
* [[Кот-д'Ивуар]]
* [[Ҷибути]]
* [[Миср]]    
* [[Гвинеяи Истивоӣ]]
* [[Эритрея]]
* [[Эфиопия]]
* [[Габон]]
||
* [[Гамбия]] 
* [[Гана]]
* [[Гвинея]]
* [[Гвинея-Бисау]]   
* [[Гвинеяи Истивоӣ]]
* [[Камерун]]
* [[Кения]] 
* [[Лесото]]
* [[Либерия]]
* [[Либиё]]
* [[Мадагаскар]]
* [[Малави]]
* [[Малӣ]]
* [[Мавритания]]
* [[Маврикия]]
* [[Марокаш]]
* [[Мозамбик]]
* [[Намибия]]
* [[Нигер]]
||
* [[Нигерия]]
* [[Руанда]]
* [[Сан-Томе ва Принсипи]]
* [[Сенегал]]
* [[Ҷазираҳои Сейшел]]
* [[Сиерра Леоне]]   
* [[Сомалӣ]] 
* [[Судон]]
* [[Ҷумҳурии Африқои Ҷанубӣ|Африқои Ҷанубӣ]]
* [[Свазиленд]]
* [[Танзания]]
* [[Того]]
* [[Тунис]]
* [[Уганда]]
* [[Саҳрои Ғарбӣ]]
* [[Замбия]]
* [[Зимбабве]]          
|}

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}
* Андрианов Б. В. Население Африки. М., 1964; 
* Дмитревский Ю. Д. Внутренние воды Африки и их использование. Л., 1967; 
* Климаты Африки. Л., 1967; 
* Магидович И. П. Очерки по истории географических открытий. М., 1967; 
* Слука А. Е., Слука Н. А. География населения с основами демографии. М., 2000; 
* Новая российская энциклопедия. Т. 1. М., 2005.
{{пайвандҳои беруна}}     
{{Африқо}}
{{Қитъаҳо}}

[[Гурӯҳ:Энсиклопедияи Миллии Тоҷик]]
[[Гурӯҳ:Ҷуғрофиё]]
[[Гурӯҳ:Африқо]]</text>
      <sha1>kenr5pctbixu3dzhs0563gh57c442qb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Инглисӣ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1900</id>
    <redirect title="Забони англисӣ" />
    <revision>
      <id>1480376</id>
      <parentid>1133624</parentid>
      <timestamp>2026-07-13T23:29:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>EmausBot</username>
        <id>3642</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Ислоҳи масири дукарата ба [[Забони англисӣ]]</comment>
      <origin>1480376</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="45" sha1="j7ls6mqut4vci2f7r9pli4xbs44s53i" xml:space="preserve">#равона [[Забони англисӣ]]</text>
      <sha1>j7ls6mqut4vci2f7r9pli4xbs44s53i</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Русия</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1914</id>
    <revision>
      <id>1480322</id>
      <parentid>1474353</parentid>
      <timestamp>2026-07-13T14:47:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zosya95</username>
        <id>54344</id>
      </contributor>
      <origin>1480322</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13901" sha1="gyp6m99gkzx5abui5z0iwv7ss05bfwp" xml:space="preserve">{{Кишвар
|common_name               = Russia
|Парчам                    = Flag of Russia.svg
|Номи тоҷикӣ               =  Русия
|Номи аслӣ                 = Российская Федерация&lt;br /&gt;Russian Federation
|Нишон                     = Coat_of_Arms_of_the_Russian_Federation.svg
|Шиор                      =
|Номи суруди миллӣ         = суруди миллӣ [[File:National_Anthem_of_Russia_(2000),_three_verses.ogg]]
|Сохтори давлат            = [[Демократӣ]]-[[Федеративӣ]]
|Президент                 = [[Владимир Путин]]
|Дар харита                = Russian Federation (orthographic projection).svg
|Забон                     = [[Забони Русӣ|Русӣ]]
|Соҳибистиқлол аз          =
|Пойтахт                   = [[Маскав]]
|Шаҳри калонтарин          = [[Маскав]], [[Санкт-Петербург]]
|Вазифаи сарварон          = Президент
|Сарварон                  = [[Владимир Путин]]
|Ҷой аз рӯи масоҳат        = 1
|Масоҳат                   = 17 125 191
|Фоизи об                  = 13
|Ҷой аз рӯи аҳолӣ          = 9
|Аҳолӣ                     = 146 748 590 нафар
|Соли ба шумор гирифтани аҳолӣ= 2020
|Зичии аҳолӣ               = 8,58
|ММД                       = 2,109 трлн 
|Соли ҳисоби ММД= 2009
|Ҷой дар ҷаҳон аз рӯи ММД= 6
|ММД ба сари аҳолӣ= 14,919  
|Пули миллӣ=[[Рубли русӣ]] (RUB, RUR)
|Домен=[[.ru]], [[.su]],  [[.рф]] аз 12 май [[2010]].  
|Соат=+2…+11
|Эзоҳот={{commons|Russia}}
}}
{{бознависӣ}}
&lt;references group=&quot;lower-alpha&quot; /&gt;{{ТарҷумаКунед|ru|Россия }}&lt;references /&gt;
'''Русия''' ('''{{lang-ru|Россия}}''') расмӣ '''Федератсияи Русия''' ('''{{lang-ru|Российская Федерация}}''') — [[кишвар]]ест, ки дар [[Аврупои Шарқӣ]] ва бахши шимолии [[Осиё]]. Дар солҳои [[1922]]—[[1991]] кишвар [[РСФСР|Ҷумҳурии Шуравии Федеролии Сосиалистии Русия]] ном дошт ва яке аз 15 ҷумҳурии [[ИҶШС]] буд. [[12 июн]]и соли [[1990]] аз Иттиҳоди Шуравӣ истиқлол ёфт ва [[Русия]] ном гирифт. Дар [[2 апрел]]и [[1997]] узви Иттиҳоди Русия ва [[Белорус]] шуд. Русия паҳновартарин кишвар дар ҷаҳон (17 075 400 км² ё 11,46 % аст ва қаламрави он 1/9 рӯйи [[Замин]]ро дар бар мегирад. Пойтахти Русия шаҳри [[Маскав]] аст.

Аз моҳи майи соли 2012 то кунун раисҷумҳури Русия [[Владимир Владимирович Путин]] аст.

Русия бо 18 кишвар дар хушкӣ ҳаммарз аст: [[Норвегия]], [[Финляндия]], [[Эстония]], [[Латвия]], [[Литва]], [[Полша]], [[Белоруссия]], [[Украина]], [[Абхазҳо|Абхазия]], [[Гурҷистон]], [[Осетияи Ҷанубӣ]], [[Озарбойҷон]], [[Қазоқистон]], [[Чин]], [[Муғулистон]], [[Кореяи Шимолӣ]] ва бо: [[Жопун]] ва [[ИМА]] дар дарё ҳаммарз аст, ки ин ҷойгоҳ ба он имкон медиҳад, ки нақши муҳимро ҳам дар [[Аврупо]], ҳам дар [[Осиё]] дошта бошад.

Қаламрави Русия ба 89 воҳиди идорӣ ([[субъект]]), аз ҷумла 48 вилоят, 24 ҷумҳурӣ, 9 карона, 3 шаҳри федеролӣ, 4 ҳавзаи мухтор (автономный округ) ва 1 вилояти мухтор ([[Еврейская автономная область]]) бахшбандӣ шудааст.

Русия — кишвари гуногунмиллат ва аз ҷиҳати этникӣ гуногунфарҳанг аст. Аксарияти аҳолӣ (тахминан 75 %) ба мазҳаби православии [[дини масеҳӣ]] эътиқод дорад, ки аз рӯи шумораи аҳолии масеҳиёни мазҳаби православӣ дар ҷойи аввал қарор гирифтааст. [[Мусулмон]]он аз рӯи шумораи диндорони Русия, дар ҷойи дуюм қарор доранд.

Аз рӯи маълумоти [[Бонки ҷаҳонӣ]], Ҳаҷми маҳсулоти дохилии Русия (ҲМД-ВВП) дар соли 2014 — 3,745 трлн долларро  (25 636 доллар ба ҳар як сари аҳолӣ) ташкил медод.

== Таърих ==
Дар аввал хати истилоҳи &quot;Rosia» (Gk. Ρωσία) дар миёнаҳои асри Х зикр шудааст. Вай дар навиштаҳои императори византӣ Константин Богрянородний &quot;Дар бораи маросимҳо  ҳамчун бо номи юнонӣ Руси вомехӯрад. Дар хати кириллӣ аввалин бор 24 апрели соли 1387 истифода шуда буд. Мақоми расмиро пас аз ба тахт нишастани Иван IV соли 1547, вақте ки давлат Подшоҳии Русия ном гирифт, ишғол кард. Дар имлои муосири калима - бо ду ҳарф &quot;с&quot; - дар асри XVI пайдо шуда, дар охир дар замони Пётри I қарор доданд, ки давлат то охир бо номи &quot;Россия&quot; мемонад. Вале дар забони тоҷикӣ давлатро &quot;Русия&quot; мегӯянд.
== Сиёсат ва ҳукумат ==
{{бознависӣ}}

== Ҷуғрофия ==
Федератсияи Русия дар ду қитъаи олам Аврупо ва Осиё ҷойгир буда 1/3 (33%) масоҳаташ дар Аврупо ва 2/3 (67%) дар Осиё воқеъ гардидаст. Қисми шимоли онро баҳрҳои Уқёнуси Яхбастаи шимолӣ, қисми шимолу шарқиашро обҳои [[Уқёнуси Ором]] иҳота намудааст. Дар Русия се қаламрави фаррох Аврупои Шарқӣ, Сибири Ғарбӣ ва паҳнкӯҳҳои Сибири Миёна ҷудо шуда меистанд. Иқлими Русия хело гуногун буда, минтақаҳои иқлимиаш аз шимол ба ҷануб чунин иваш мешаванд: минтақаи иқлими арктикӣ, субарктикӣ, муътадил ва субтропикӣ. Муддати сол дар тамоми қаламрави он ҳавои арктикӣ, атлантикӣ ва антисиклни Сибири Шарқӣ мебошад. Тобистон бошад сатҳи Русия гарм, фишор паст ва массаҳои ҳавоӣ аз уқёнус ба хушкӣ ҳаракаткунанда ҳукмронӣ мекунанд. Бориш дар фаслҳои баҳору тобистон, дар тирамоҳу зимистон барф меборад. Дар қаламрави Русия миқдори зиёди дарёҳо ҷорӣ мешаванд, ки онҳо манбаи бузургӣ энергетикӣ мебошанд. Калонтарини онҳо Об, Иртиш, Амур, Волга, Енисей, Лена мебошанд. Захираҳои обию энергетикӣ мамлакат беҳамто мебошад,ки дар қисмати зиёди дарёҳо Неругоҳҳои барқию обӣ сохта шудааст.

Масоҳаташ 17075 ҳазор километри квадратӣ, аҳолиаш 146 миллион нафар, дар байни арзҳои 80°-43° арзи шимол ва тӯлии 29° ва 170° тули шарқӣ ҷойгир шудааст. Сарҳадҳои ин давлат баҳрҳои [[Уқёнуси Атлантика]], Уқёнуси Яхбастаи Шимолӣ ва [[Уқёнуси Ором]]. Баҳри Балтика, Сафед, Баренс, Кара, Лаптифхо, Охот, Ҷопон мешуяд, ки ягон давлати дигарро чунин баҳрҳои зиёд иҳота накардааст. Дар қаламрави кишвар бузургтарин ҳамвориҳои ҷаҳон воқеъ аст, ба монанди: 
# Ҳамвории Сибири Ғарбӣ
# Аврупои шарқӣ ҷойгир шуда аст.

Русия давлати сермиллат буда, аз ҷиҳати сарватҳои табиӣ, масоҳати ҷангалзорҳо, захираи нафт, газ, маъдани оҳан ва аз дигар канданиҳои фоиданок хеле бой аст. [[Забони русӣ]] ба яке аз забонҳои умумиҷаҳонӣ монанди [[забони англисӣ]] табдил ёфта мавқеъи бонуфуз дорад.

== Бахшбандии кишварӣ ==
{{бознависӣ}}
=== Сохтори давлатӣ ===
{{бознависӣ}}
== Тақсимоти маъмурӣ ==
{{асос|Тақсимоти маъмурии Федератсияи Русия}}
[[Акс:Map of federal subjects of Russia (2014).svg|thumb|center|700px|Сохти федеративии Русия]]

== Иқтисоди Русия ==
{{асосӣ|Иқтисоди Русия}}

== Аҳолӣ ==
[[Акс:Percentage of Russians by region.svg|right|350px|thumb|Нисбатӣ русҳо ба минтақаҳои кишвар]]
Аҳолии Русия — 142 856 536 нафар тан (ба ҳисоби 1 январи соли 2010, мувофиқи додаҳои омори давлатии Русия, 2,13 % ҳамаи аҳолии [[Замин]] дар ҳамин ҷо сукунат мекунад). Дар соли 2016 146 748 590 нафар аҳолӣ дошт.
== Ҳайати миллӣ ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
! Миллат||Нисбат&lt;br&gt;(2002)&lt;ref name=&quot;census2010&quot;/&gt;||Нисбат&lt;br&gt; (2010)&lt;ref name=&quot;census2010&quot;&gt;[http://www.rg.ru/2011/12/16/stat.html Вот какие мы — россияне. Об итогах Всероссийской переписи населения 2010 года] // [[Российская газета]] — Федеральный выпуск № 5660 (284). 22.12.2011&lt;/ref&gt;
|-
|[[Русҳо]]||align=&quot;right&quot;|80,64 %||align=&quot;right&quot;|80,90 %
|-
|[[Тоторҳо]]||align=&quot;right&quot;|3,87 %||align=&quot;right&quot;|3,87 %
|-
|[[Украинҳо]]||align=&quot;right&quot;|2,05 %||align=&quot;right&quot;|1,41 %
|-
|[[Бошқирдҳо]]||align=&quot;right&quot;|1,16 %||align=&quot;right&quot;|1,15 %
|-
|[[Чувашҳо]]||align=&quot;right&quot;|1,14 %||align=&quot;right&quot;|1,05 %
|-
|[[Чеченҳо]]||align=&quot;right&quot;|0,95 %||align=&quot;right&quot;|1,04 %
|-
|[[Арманҳо]]||align=&quot;right&quot;|0,79 %||align=&quot;right&quot;|0,86 %
|-
|[[Аварҳо]]||align=&quot;right&quot;|0,57 %||align=&quot;right&quot;|0,66 %
|-
|[[Мордваҳо]]||align=&quot;right&quot;|0,59 %||align=&quot;right&quot;|0,54 %
|-
|[[Қазоқҳо]]||align=&quot;right&quot;|0,46 %||align=&quot;right&quot;|0,47 %
|-
|[[Озарбойҷонҳо]]||align=&quot;right&quot;|0,43 %||align=&quot;right&quot;|0,44 %
|-
|[[Дарғинҳо]]||align=&quot;right&quot;|0,35 %||align=&quot;right&quot;|0,43 %
|-
|[[Удмуртҳо]]||align=&quot;right&quot;|0,44 %||align=&quot;right&quot;|0,40 %
|-
|[[Марийҳо]]||align=&quot;right&quot;|0,42 %||align=&quot;right&quot;|0,40 %
|-
|[[Осетинҳо]]||align=&quot;right&quot;|0,36 %||align=&quot;right&quot;|0,39 %
|-
|[[Белорусы]]||align=&quot;right&quot;|0,56 %||align=&quot;right&quot;|0,38 %
|-
|[[Қобординҳо]]||align=&quot;right&quot;|0,36 %||align=&quot;right&quot;|0,38 %
|-
|[[Қумиқҳо]]||align=&quot;right&quot;|0,29 %||align=&quot;right&quot;|0,37 %
|-
|[[Ёқутҳо]]||align=&quot;right&quot;|0,31 %||align=&quot;right&quot;|0,35 %
|-
|[[Лезгинҳо]]||align=&quot;right&quot;|0,29 %||align=&quot;right&quot;|0,35 %
|-
|[[Бурятҳо]]||align=&quot;right&quot;|0,31 %||align=&quot;right&quot;|0,34 %
|-
|[[Ингушҳо]]||align=&quot;right&quot;|0,29 %||align=&quot;right&quot;|0,32 %
|-
|дигарон||align=&quot;right&quot;|3,40 %||align=&quot;right&quot;|3,51 %
|-
|миллатро нишон надоданд (млн. нафар)|| align=&quot;right&quot; |1,46||align=&quot;right&quot;|5,63
|}

== Фарҳанг==
{{бознависӣ}}
==Телевизион==
*[[РБК]]

== Маориф==
{{бознависӣ}}
 
== Дин ==
{{бознависӣ}}
=== Идҳо ===
{{бознависӣ}}
== Варзиш ==
{{бознависӣ}}
== Сарчашма ==
* [http://www.kremlin.ru Сайт Президента Российской Федерации] {{ref-ru}}
* [http://www.duma.ru Сайт Государственной думы Российской Федерации] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20140401074830/http://www.duma.ru/ |date=2014-04-01 }} {{ref-ru}}
* [http://www.gov.ru Сайты государственных органов Российской Федерации]. {{ref-ru}}


== Пайвандҳо ==
{{Умумӣ}}
{{хурд}}
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}
{{wiktionary|Русия}}
{{Субъектҳои Федератсияи Русия}}
{{Созмони ҳамкории Шанхай}}
{{Иттиҳоди Давлатҳои Мустақил}}
{{ИИЕ}}
{{Русия дар мавзӯот}}
{{ПБ}}
[[Гурӯҳ:Давлатҳо аз рӯи алифбо]]
[[Гурӯҳ:Давлатҳои Аврупо]]  
[[Гурӯҳ:Аврупои Шарқӣ]]
[[Гурӯҳ:Русия]]
[[Гурӯҳ:Давлатҳо — узви СММ]]
[[Гурӯҳ:Ҷумҳуриҳои федеративӣ]]</text>
      <sha1>gyp6m99gkzx5abui5z0iwv7ss05bfwp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Лондон</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1970</id>
    <revision>
      <id>1480323</id>
      <parentid>1468119</parentid>
      <timestamp>2026-07-13T14:49:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zosya95</username>
        <id>54344</id>
      </contributor>
      <origin>1480323</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8037" sha1="fdj5cf99brka7ngxfwn9s6z5ahlmygj" xml:space="preserve">{{МА
| мақом                   = Пойтахти [[Бритониё]]
| номи тоҷикӣ             = Лондон
| номи аслӣ               = {{lang-en|London}}
| тасвир                  = London Montage 2016.png
| кишвар                  = Британияи Кабир
| забони расмӣ            = англисӣ
}}
'''Лондон''' ({{lang-en|London}} {{Audio-IPA|En-uk-London.ogg|[ˈlʌndən]}}) — пойтахт ва калонтарин шаҳри [[Британияи Кабир|Подшоҳии Муттаҳидаи Британияи Кабир ва Ирландияи Шимолӣ]] ва аз ҳама сераҳолитарин шаҳр дар [[Аврупо]] мебошад.&lt;ref&gt;[http://www.statistics.gov.uk/cci/nugget.asp?id=384 Дафтари оморуи Милли, «Шаҳри калонтарини Аврупо»] www.statistics.gov.uk&lt;/ref&gt;

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Иқлими Лондон — баҳрӣ. Ҳарорати миёнаи январ 10-15С°, июл — 18,9°С
[[Акс:London from above MLD 051002 003.jpg|thumb|An aerial view of [[East London, England|East London]] from the south-west]]

=== Бахшбандӣ ===
Ноҳияҳои асосии Лондон; Сити — дар он бонкҳою биржаҳо, идораҳои монополияҳои калон, бинои парлумон, муассисаҳои хукуматӣ ва қароргоҳи подшоҳ (қасри Букингем) ҷой гирифтаанд. Трафалгар Уэст-Энд — маҳалли истиқоматӣ ва тиҷоратӣ, Ист-Энд — пойгоҳи таъмири киштиҳо ва маҳалли коргарнишин мебошанд.

== Таърих ==
Лондон таърихи дуҳазорсола дошта, асрҳои XI—XII — пойтахти расмии Инглистон шудааст. Асрҳои XVII—XVIII Лондон ба яке аз бандарҳои калонтарини баҳрии дунё, маркази калони тиҷоратӣ ва молиявӣ табдил ёфтааст. Сокинони шаҳри Лондон дар инқилоби буржуазии Англия нақши бузург бозиданд. Лондон маркази калонтарини ҳаракатҳои коргарӣ, яке аэ манбаъҳои асосин ҳаракати чартистӣ буд. Соли 1847 дар Лондон Конгрессҳои 1-ум ва 2-юми Иттифоқи коммунистон баргузор шуд. Асрҳои 19—20 дар Лондон К. Маркс, Ф. Энгелс, В. И. Ленин кор ва зиндагӣ кардаанд. Соли 1902 дар Лондон рӯзномаи  &quot;Искра&quot; чоп мешуд.

[[Акс:LondonBombedWWII full.jpg|thumb|right|A London street hit during [[the Blitz]] of [[World War II]].]]

== Иқтисод ==
[[Акс:Bishopsgate2.jpg|thumb|right|[[Bishopsgate]], in the [[City of London]].]]
Дар Лондон ва атрофи он корхонаҳои гуногуни саноатӣ ҷой гирифтаанд: мошинсозӣ, коркарди оҳан (саноати ҳавогард ва худравсозӣ, электротехникӣ ва электронӣ, атомӣ асбобсозӣ, таъмири киштиҳо, истеҳсоли дастгоҳҳои радиоӣ, телефон ва ғ.), коғазбарорӣ, коркарди нафт  ва полиграфӣ, хӯрокворӣ, тамоку, дӯзандагӣ, кимиё, чӯбгарӣ, мебелсозӣ ва ғ. Саноати Лондон дар истеҳсоли маҳсулоти саноатии мамлакат мавқеи муҳим дорад.

== Ҷамъият==
Лондон якҷоя бо ноҳияҳои атрофи шаҳр [[Лондони Бузург]]ро ташкил медиҳад, ки аз 32 шаҳристон ва ноҳия иборат аст. Масоҳат — 1.8 ҳаз. км². Аҳолӣ — 8 961 989 нафар (2020).

== Нақлиёт ==
{{асос|Нақлиёти Лондон}}

Фурудгоҳҳо: Лондон (Ҳитроу) ва Гатунк. Сохтмони метрои Лондон соли 1860 оғоз ёфта дар дунё қадимтарин аст.[[Акс:Paddington Station.jpg|thumb|яке аз калонтарин терминалҳои роҳи оҳан дар Лондон]]

== Маориф ==
{{асос|Маориф дар Лондон}}
[[Акс:ImperialCollegeLondon.jpg|thumb|The [[Royal School of Mines]] entrance at [[Imperial College London]], part of the [[Донишгоҳи Лондон]]]]
Дар Лондон муассисаҳои маъруфи таълимӣ, аз ҷумла [[Донишгоҳи Лондон]], Донишгоҳи шаҳрӣ, Институти политехникии шаҳрӣ, Академияи санъати драмавии подшоҳӣ, Академияи мусиқии подшоҳӣ, Мактаби балети подшоҳӣ ва ғ. фаъолият мекунанд.

== Фарҳанг ==
Лондон зиёда аз 30 осорхона, аз ҷумла Осорхонаи Британия, Осорхонаи илмӣ, Осорхонаи геология, Нигористони миллӣ, Осорхонаи баҳрии миллӣ, Театри миллӣ, театрҳои опера ва балети «Ковент-Гарден» ва «Сэдлерс-Уэлс», Китобхонаи осорхонаи Британия, Китобхонаи илмии техникии миллӣ дорад.

=== Варзиш ===
{{асос|Варзиш дар Лондон}}

Лондон се маротиба мизбони [[Бозиҳои олимпии тобистона]] буд — [[Бозиҳои олимпии тобистона 1908|1908]], [[Бозиҳои олимпии тобистона 1948|1948]] ва [[Бозиҳои олимпии тобистона 2012|2012]]&lt;ref&gt;«[http://www.olympic.org/uk/news/media_centre/press_release_uk.asp?id=1410 IOC elects London as the Host City of the Games of the XXX Olympiad in 2012]», International Olympic Committee, 6 July 2005. URL accessed on 3 June 2006.&lt;/ref&gt;.

Машҳуртарин варзиш дар Лондон (ҳам барои бозингарон ва тамошобинон) футбол мебошад&lt;ref&gt;[http://www.britannica.com/eb/article-13529 Football (from London)] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20071225230737/http://www.britannica.com/eb/article-13529 |date=2007-12-25 }}, Encyclopædia Britannica. {{L.}} Retrieved 14 June 2006.&lt;/ref&gt;. Шаҳрро бошгоҳҳои машҳури футболии [[Арсенал (бошгоҳи футбол)|Арсенал]], [[Брентфорд (бошгоҳи футбол)|Брентфорд]], [[Вест Ҳем Юнайтед]], [[Квинз Парк Рейнҷерс]], [[Кристал Пэлас (бошгоҳи футбол)|Кристал Пэлас]], [[Тоттенҳем Ҳотспур]], [[Фулҳем (бошгоҳи футбол)|Фулҳем]] ва [[Челси (бошгоҳи футбол)|Челси]] намояндагӣ мекунанд.

== Нигаред ==
{{Умуми}}
*[[7 июл 2005 Лондон таркиш|Бомбгузории Лондон (2005)]]

== Сарчашма ==
* Энсиклопедияи советии тоҷик. Ҷилди 4. — {{Душ.}}, 1983

== Пайвандҳо ==
* [http://www.london.gov.uk/ Mayor of London, London Assembly and the Greater London Authority] — Official city government site
* [http://webarchive.nationalarchives.gov.uk/20040722014745/http://www.statistics.gov.uk/focuson/london/ Office for National Statistics: Focus on London 2003] — compendium of official statistics about London

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}
{{хурд}}

{{ВП}}

[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Англия]]
[[Гурӯҳ:Лондон]]</text>
      <sha1>fdj5cf99brka7ngxfwn9s6z5ahlmygj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Владимир Ленин</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2065</id>
    <revision>
      <id>1480405</id>
      <parentid>1433611</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T04:40:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VASHGIRD</username>
        <id>8035</id>
      </contributor>
      <origin>1480405</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18681" sha1="fzs6bkagcj27qld7wb817y7v6nqjg27" xml:space="preserve">{{Ходими давлатӣ
 | номи аслӣ                 = Владимир Илич Улянов  
 | тасвир                       =
 |тавсифи тасвир          = Сурати соли 1920.
 |бар                  = 280px
 |вазифа               = раиси Шӯрои Комиссарҳои Халқии СССР
 |парчам               = Coat of arms of the Soviet Union (1923–1936).svg
 |парчам2              = Flag of the Soviet Union (1923-1955).svg
 |тартиб               = 1
 |аввалдавр            = [[6 июл]]и [[1923]]
 |охирдавр             = [[21 январ]]и [[1924]]
 |пешгузашта           = вазифа таъсис ёфтааст
 |ҷонишин              = [[Алексей Иванович Рыков]]
 |вазифа_2             = Раиси Шурои Вазирони РСФСР
 |парчам_2             = Emblem_of_the_Russian_SFSR_(1918-1920).svg
 |парчам2_2            = Flag RSFSR 1918.svg
 |тартиб_2             = 1
 |аввалдавр_2          = [[27 октябр]] ([[9 ноябр]])и [[1917]]
 |охирдавр_2           = [[21 январ]]и [[1924]] 
 |пешгузашта_2         = вазифа таъсис ёфтааст; [[Александр Фёдорович Керенский]] как министр-председатель [[Временное правительство России|Ҳукумати мавақатии Русия]]
 |ҷонишин_2            = [[Алексей Иванович Рыков]]
|вазифа_3        = 1-ум раиси Шӯрои Меҳнат ва Мудофиаи СССР
|аввалдавр_3     = [[17 июл]]и [[1923]]
|охирдавр_3      = [[21 январ]]и [[1924]]
|ҷонишин_3       = [[Лев Борисович Каменев]]
|парчам_3        = Coat of arms of the Soviet Union (1923–1936).svg
|пешгузашта_3    = вазифа таъсис ёфтааст
|парчам2_3       = Flag of the Soviet Union (1923-1955).svg
|вазифа_4        = Член [[Политбюро ЦК РКП(б)]]
|охирдавр_4      = [[21 январ]]и [[1924]]
|аввалдавр_4     = [[25 март]]и [[1919]]
|парчам_4        = Symbol-hammer-and-sickle.svg
|вазифа_5        = Узви Бюрои ҳизбии КМ РСДРП(б)
|охирдавр_5      = {{OldStyleDate|17|ноября|1917|4}}
|аввалдавр_5     = {{OldStyleDate|23|октября|1917|10}}|парчам_5 = Symbol-hammer-and-sickle.svg
|бе гурӯҳ        = Адвокатҳои ИҶШС
 |образование      = [[Казанский государственный университет|Казанский университет]], [[Петербургский университет]]
 |профессия        = [[ҳуқуқшинос]]
 |вероисповедание  = [[Атеизм|атеист]]
 |партия           = [[РСДРП]] → [[РСДРП(б)]] → [[РКП(б)]]
 |место рождения   =  
 |место смерти     =  
 |похоронен        = [[Мавзолей Ленина]]
 |отец             = [[Ульянов, Илья Николаевич|Иля Николаевич Улянов]]
 |мать             = [[Ульянова, Мария Александровна|Мария Александровна Улянова]]
 |соядаст          = Unterschrift_Lenins.svg
 |супруга          = [[Крупская, Надежда Константиновна|Надежда Константиновна Крупская]]
 |дети             =
 |ҷоизаҳо          =
{{(!}} style=&quot;background: transparent&quot;
{{!}} [[Акс:Labour Order Khorezm.jpg|30px|link=Трудовые ордена Советских республик|Орден меҳнати ҶХШ Хоразм (Хорезмской НСР)]]{{!}}{{!}}
{{!)}}
}}
'''Владимир Илич Ленин''' ({{lang-ru|Влади́мир Ильи́ч Улья́нов}}, тахаллус '''Ле́нин'''; {{ВД-Дебоча}}) — сиёсатмадор ва давлатмарди [[СССР|шуравӣ]].

== Зиндагинома ==
Владимир Илич Улянов (Ленин-тахаллуси ҳизбӣ ва адабӣ) 22 апрели соли 1870 дар Симбирск ([[Уляновск]]), губернияи Қазон чашм ба олами ҳастӣ кушод. Падараш омӯзгори гимназия буд, баъдтар нозири омӯзишгоҳҳои халқӣ таъйин шуд. Ӯ педагоги маъруф ва муаллифи усули оммафаҳми таълими бачаҳо ба ҳисоб мерафт. Модараш ҳаёти хешро ба тарбияи фарзандон бахшид. Ӯ зане буд оқила, донандаи чандин забонҳо ва навозандаи созҳои мусиқӣ.

=== Давраи ҷавонӣ ===
Дар 5-солагӣ Володя хонданро омӯхт, дар 9-солагӣ ба синфи якуми гимназияи Симбирск шомил гашт. Бо шавқи беҳамто сабақ мегирифт, лаёқаташ ҳайратовар буд ва ба таҳсил муносибати хеле ҷиддӣ дошт, ҳамеша бо туҳфа аз синф ба синф мегузашт.
Аллакай дар солҳои наврасӣ ба Владимир мусибати сахтеро таҳаммул намудан пеш омад. Дар 15-солагӣ аз падар, дар 17-солагӣ аз бародари калонӣ маҳрум гашт. Баҳори соли 1887 Александр Уляновро ҳабс ва баъд барои иштирокаш дар сӯиқасди зидди шоҳ қатл карданд. Қатли бародари дӯстдоштааш Владимирро ба изтироби фавқулода овард, мушавваш намуд.
Ва дар айни ҳол ин ҳодиса ҷавонро маҷбур сохт, ки роҳҳои нав ба нави муборизаро биандешад. Ӯ ба хулосае расид, ки муборизаи якка ба якка, ҳарчанд намунаи диловарист, натиҷаи чашмрас намеорад. «Не, мо бо ин роҳ намеравем», — қатъӣ қарор дод ӯ,- бо чунин роҳ рафтан даркор нест&quot;. Дар ин ҳангом Владимир дар синфи охирини гимназия мехонд. Ғаму андӯҳи сангинро бартараф сохта, ба таври аъло имтиҳон супурда, соҳиби медали тило ва Номаи камол мегардад.

=== Оғози фаъолияти инқилобӣ ===
Соли 1887 донишҷӯи факултети ҳуқуқшиносии донишгоҳи Қазон мешавад. Дар ин ҷо бо донишҷӯёни рӯҳияи инқилобӣ
дошта робита пайдо менамояд. Дар оғози моҳи декабри соли 1887 барои иштироки фаъолона дар ҳамоиши донишҷӯён аз донишгоҳ хориҷ ва ҳабс гашт. Баъдтар Владимир Илич гуфтугӯяшро бо сардори пулиси маҳаллӣ, ки ӯро ба маҳбас мебурд, чунин ба ёд овард: «Чаро шумо, одами ҷавон, ошӯб мебардоред,- маслиҳатомез гуфт ба ӯ пристав,-охир рӯ ба рӯ девор истодааст!». «Девор ҳаст, вале он пӯсидааст, тела диҳӣ, меафтад!»-посух додааст Улянов.
Ҳамин тавр дар ҳабдаҳсолагӣ ба роҳи муборизаи зидди ҳукумати подшоҳӣ рафт. Ба Кокушкино бадарға шуд, тирамоҳи соли 1888 иҷозат доданд, ки ба Қазон ояд. Ба маҳфили пинҳонии инқилобӣ, ки асарҳои К.Маркс ва Ф.Энгелсро меомухтанд, шомил гардид.
Тирамоҳи соли 1889 оилаи Уляновҳо ба [[Самара]] кӯчид. Владимир дар ин ҷо низ бо инқилобгарон пайваст. Ҳукумати подшоҳӣ зидди таҳсили минбаъдаи ӯ буд. Аз ин рӯ Владимир пас аз дархостҳои зиёд иҷозат гирифт, ки дар донишгоҳи Петербург ба таври экстернӣ имтиҳон супорад. Якуним сол омодагӣ дид ва соли 1891 бомуваффақият аз имтиҳонҳо гузашт. Аз ҳамаи фанҳо баҳои аъло гирифт. Ба вай дипломи дараҷаи якумро муносиб донистанд. Дар [[Самара]] ба фаъолияти адвокатӣ пардохт.
Моҳи августи соли 1893 ба Петербург баргашт ва соли 1894 бо [[Надежда Константиновна Крупская]], муаллимаи мактаби якшанбегии шабонаи коргарҷавонони паси заставаи Нева, шинос шуд ва кори умумӣ онҳоро ба ҳам наздиктар овард.
Баҳори соли 1895 бо супориши марксистони петербургӣ
баҳри пайвастани робита бо гурӯҳи «Озодии меҳнат» ба хориҷа меравад. Дар [[Швейтсария]] бо аъзои гурӯҳи «Озодии меҳнат»
Г. В. Плеханов ва П. Б. Акселрод вохӯрда, бо онҳо чопи маҷмӯи
мақолаҳоро бо номи «Коргар» маслиҳат менамояд.
Тирамоҳи соли 1899 ба Улянов муяссар гашт, ки ҳамаи
маҳфилҳои марксистии Петербургро дар як ташкилот муттаҳид созад. Ҳамин тавр «Иттифоқи муборизон барои озодии синфи коргар» бунёд ёфт ва тобистони соли 1896 нахустин намоиши 30-ҳазорнафараи коргарони фабрикаҳои бофандагии Петербургро ташкил намуд. Корпартоӣ обрӯи сотсиал-демократҳои Петербургро
хеле боло бардошт.
Ҳукумати подшоҳӣ фаъолияти «Иттифоқ»-ро зери таъқиб гирифт ва ба он зарбаи сахт зад. Дар оғози моҳи декабри
соли 1896 аксарияти аъзои он бо сарварии Улянов ба ҳабс
афтоданд. Шумораи якуми ба нашр омодагаштаи рӯзномаи «Рабочее дело» низ мусодира гардид. Владимир Илич зиёда
аз 14 моҳ дар камераи яккасаи ҳабсхонаи [[Петербург]] зиндонӣ шуд.
13 феврали соли 1897 ҳукми суд баромад. Ба муддати се
сол ба Сибири Шарқӣ бадарға намуданд. Моҳи майи соли 1897
ба деҳаи Шушенск расид. Воқеан, гумон меравад, ки Улянов тахаллуси «[[Ленин]]»-ро аз номи [[дарёи Лена]] гирифтааст.
Баъди чанд вақт ба ин ҷо [[Крупская]] низ бадарға шуд. Моҳи июли соли 1898 онҳо акди никоҳ бастанд. Ҳанӯз дар [[маҳбас]] Улянов ба эҷоди асари калонҳаҷм даст зада буд ва онро соли 1898 бо номи «Рушди капитализм дар Русия» ба итмом расонд.
Баъди анҷоми муҳлати бадарға Владимир Илич ба [[Швейтсария]] рафта, бо марксистон робита пайдо намуд ва дар чопи [[рӯзнома]]и «Искра» саҳм гирифт. Аз охири соли 1900 чопи рӯзнома ба роҳ монда шуд. Сотсиал-демократҳо «Искра»-ро пинҳонӣ дар [[Русия]], дар байни коргарон паҳн мекарданд. Айни замон дар саросари Русия созмонҳои пинҳонкор фаъол гаштанд. Маҳз дар ҳамин айём (1902) бори нахуст мақолаҳо бо имзои Ленин пайдо шуданд.
Соли 1902 Ленин китоби «Чӣ бояд кард?»-ро нашр намуд ва дар он консепсияи худро ба ҳизб иброз дошт. Ҳизб ин созмони марказонидашудаи инқилобчиёни касбӣ мебошад, мегуфт ӯ.
Соли 1903 дар съезди II РСДРП ҳизб ба ду тақсим мегардад ва ҷонибдорони Ленин болшевик ном мегиранд. Ҳангоми инқилоби соли 1909 Ленин ба Русия меояд ва аз он ҷо ба Финляндия меравад. Ленин бо ҳамаи ҳизбҳои Русия, ки ба ақидааш зид мебаромаданд, муборизаи оштинопазир мебурд, ҳатто баъзе болшевиконро идеалист гуфта, сахт танқид мекард. Соли 1912 робитаро бо меншевикон ҳам пурра барканд ва ҳизбашро РСДРП (б) номид. Аз 5 майи соли 1912 рӯзномаи болшевикон «Правда» арзи ҳастӣ намуд.
Аз соли 1912 Ленин дар Австрия мезист, дар оғози ҷанги якуми ҷаҳонӣ ба Швейтсария кӯчид. Дар конфронсҳои Сим-мервалд (1915) ва Кинтал (1916) вай зарурати аз ҷанги ҷаҳонӣ
ба ҷанги шаҳрвандӣ гузаштанро талқин менамуд ва исбот мекард, ки танҳо дар Русия низ сотсиализм сохтан мумкин аст.
Идеяҳои худро дар асари &quot;Империализм дараҷаи олии капитализм &quot; иброз дошт.
Баъди инқилоби февралии соли 1917 Ленин ба Русия баргашт. 3 апрели соли 1917 ба Петроград омад ва филфавр сарварии муборизаи инқилобиро ба уҳда гирифт. Бо роҳи осоишта аз дасти Ҳукумати муваққатӣ ба Шӯрои намояндагони коргару солдатҳо гузаштани ҳукуматро тарғиб мекард.
Тобистони соли 1917 мавқеи Ҳукумати муваққатӣ мустаҳкам гашт. Ленин маҷбур шуд, ки пинҳон шавад. Аввал дар соҳили кӯли Разлив, сипас дар Финляндия паноҳгоҳ меёбад. Дар аввали моҳи октябри соли 1917 пинҳонӣ ба Петроград бармегардад. 24 октябр (аз рӯи солшумории куҳна) ба Смолний омада, шӯриши мусаллаҳонаро роҳбарӣ менамояд. Пас аз фатҳи Қасри зимистона ҳукумат ба дасти Шурой намояндагони коргарону солдатҳо мегузарад.

=== Ленин сарвари ҳукумати халқӣ ===
[[Акс:Осорхонаҳои Тоҷикистон 76.jpg|thumb|Акси В.Ленин дар Парчам, осорхонаи [[Қасри Арбоб]] ноҳияи Ғафуров]]
Ҳукумати нав — Шӯрои Комиссарони Халқ (Совнарком)-ро Ленин сарвар шуд. Вай дар бораи сулҳ, замин декрет қабул намуд ва баъд ба бунёди сотсиализм роҳбарӣ кард. Ба ӯ лозим меомад, ки муттасил муқобилияти шадиди ҳаммаслаконашро низ нисбати сулҳи Брест (1918) барои баромадани Русия аз [[Ҷанги якуми ҷаҳон]], иттифоқҳои касаба ва масъалаҳои миллӣ бартараф созад. Ленин дар ҳалли масъалаҳои басо мураккаб ва тезутунд роҳҳои ҳалли ба ҳар тараф манфиатбахшро меёфт, ӯ дар ҳалли проблемаҳо гузашт карда метавонист.
Бисёр вақт баъди сипарӣ гаштани чанд муддат ба қарорҳои пешина иловаҳо, тағйирот ворид месохт ё аз баҳрашон мегузашт. Дар масъалаи Сиёсати нави иқтисодӣ (НЭП) ҳамин тавр шуда буд.
[[30 август]]и [[соли 1918]] аз ҷониби эсер Каплан ба ҷони Ленин сӯиқасд амалӣ гашт. Бо тири заҳролуд Владимир Илич захми вазнин бардошт. Баҳори соли 1922 доҳии болшевикон ба сактаи майна дучор гашт. Охири соли 1922 аввали соли 1923 ба ҳизб васиятномаи сиёсӣ навишта, чанд пешниҳоди муҳим иброз медорад.
Сипас, қариб як сол дар бистари маризӣ бо ҷисми афгор хоб меравад ва [[21 январ]]и [[соли 1924]] мемирад.&lt;ref&gt;Мусский С., Семашко И. 100 инсони бузургтарин. Тарҷумаи Қурбон Мадалиев. — Душанбе, 2010. — С. 89 — 94&lt;/ref&gt;

{{хурд}}

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}
{{ПБ}}
[[Гурӯҳ:Сиёсатмадорон аз рӯи алифбо| ]]
[[Гурӯҳ:Сиёсатмадорони Русия]]
[[Гурӯҳ:Шахсиятҳо:Русия]]
[[Гурӯҳ:Инқилобгарони Русия]]
[[Гурӯҳ:Сиёсатмадорони кушташуда]]</text>
      <sha1>fzs6bkagcj27qld7wb817y7v6nqjg27</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Англиси</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2205</id>
    <revision>
      <id>1480324</id>
      <parentid>1133622</parentid>
      <timestamp>2026-07-13T14:51:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zosya95</username>
        <id>54344</id>
      </contributor>
      <comment>Removed redirect to [[Забони инглисӣ]]</comment>
      <origin>1480324</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23" sha1="prczml6xdxi3dl1rr8059l2p3tt7wd8" xml:space="preserve">{{Барои ҳазф}}</text>
      <sha1>prczml6xdxi3dl1rr8059l2p3tt7wd8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Боҷ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2227</id>
    <revision>
      <id>1480466</id>
      <parentid>1247625</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T05:52:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rabboni Hakimzoda</username>
        <id>123692</id>
      </contributor>
      <origin>1480466</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7099" sha1="7mkbataanmflu53k7gno47612j9y9wn" xml:space="preserve">'''Боҷ''' {{lang-fa|باج}} '''бож,''' '''боз''' — аз форсии қадими ''боҷӣ'' ва авестоии ''баҷ'' – тақсим кардан, қисмат кардан) — навъе пардохти пулӣ, ки аз молҳои воридотӣ дар боҷхонаҳои бандарӣ ва сарҳаддии давлат ситонида мешуд. 

Ҳамчунин боҷ мол ва пули нақде буд, ки ҳокимони маҳаллӣ ва амирон ба шоҳ мепардохтанд. Дар кишварҳои асримиёнагии Шарқ боҷ баъзан ба ҷойи ҷизя ва закот низ истифода шуда, корбурди дақиқе надошт.

== Таърих ==
=== Давраи бостон ===
Дар замони [[Ашкониён]] аз молҳои абрешимии воридотии [[Чин]], молҳои [[Ҳиндустон|Ҳинд]] ва [[Рум]] боҷ ситонида мешуд. Боҷ дар давраи [[Сосониён]] аз ҳунармандон, деҳқонон ва тоҷирон ситонда мешуд, ки масъули онро ''истроюшонсолор'' мегуфтанд. Сосониён барои ҷамъоварии боҷу хироҷ девонро таъсис доданд, ки баъдан арабҳо онро корбаст карданд.

=== Хилофати Араб ===
Дар замони хилофати [[Умари ибни Хаттоб|Умар]] (634–644) пардохти боҷ дар кишварҳои забтшуда ҷорӣ гардид. Ба сабаби вуҷуд надоштани дастур ё муқаррароте дар замони хилофати [[Умавиён]] тақрибан аз ҳама молҳо боҷ меситонданд ва ҷамъоварии онро яке аз ёварони амирон ба уҳда дошт. Дар давраи [[Аббосиён]] меъёри боҷ вобаста ба арзиш ва сифати мол дар сарҳаддоти гумрукӣ гирифта мешуд. Дар ҳудуди хилофат аз тоҷирони мусулмон 2,5 %, тоҷирони маҳаллӣ 5 % ва ғайримусулмонон 10 дарсади арзиши маҳсулот боҷ ситонда мешуд. Аз молҳои воридотӣ дар бандарҳои тиҷоратӣ низ боҷ меситондаанд. 

=== Давраи Сомониён ва Салҷуқиён ===
Дар замони [[Сомониён]] бештар дар гузаргоҳҳои [[Омударё]] аз ҳар шутур ду дирҳам, аз аспвор як дирҳам ва аз харвор ним дирам боҷ ситонда мешуд. Ҳамчунин ҳокимони [[Сиистон]], [[Хоразм]], [[Буст (шаҳри таърихӣ)|Буст]] ва [[Ғазнин]] дар даврае, ки ба номи амирони сомонӣ хутба намехонданд, ба давлати Сомониён боҷ месупурданд.

Ба қавли [[Абдурраззоқи Самарқандӣ]], дар бандарҳои тиҷоратии Ҳинд ба ғайр аз тило ва нуқра аз дигар молҳои воридотӣ ба миқдори 10 дарсади арзиши моли воридшуда боҷ ситонда мешуд. [[Салҷуқиён]] аз ҳокимони зертобеи худ ба воситаи амид ё омил боҷ меситонданд. [[Ҳулогухон]], ба қавли [[Рашидаддин]], ҳангоми аз дарёи Ҷайҳун гузаштанаш расми дар гузаргоҳҳо аз киштиҳо боҷ гирифтанро манъ кард.

== Асрҳои XVI–XIX ва Аморати Бухоро ==
Боҷ дар [[Мовароуннаҳр]] аз замони [[Темуриён]] то ташкилёбии давлати [[Манғития|Манғитиён]] мувофиқи шариат 2,5 дарсади арзиши молро ташкил медод. Дар асрҳои XVI–XIX дар Осиёи Марказӣ зиёда аз 60 номгӯйи боҷ мавҷуд буд: 
* чарои чорво, 
* бунак, 
* бегорӣ, 
* даллолона, 
* даҳяк, 
* дудона, 
* дарғона, 
* зарилашкар, 
* закот, 
* закоти тул, 
* закоти тиҷорат, 
* калонтар, 
* кавсан, 
* кабудбарӣ, 
* котибона, 
* майсапулӣ, 
* маҳр, 
* миробона, 
* мазореъ, 
* муқотаъа, 
* муҳаррирӣ, 
* муҳассилин, 
* мушрифона, 
* навхонапулӣ, 
* номбардори қӯшун, 
* никоҳона, 
* обпулӣ, 
* оқсақоли бозор, 
* пешкаш, 
* розиёна, 
* саршумор, 
* сарикасӣ,
* санадпулӣ, 
* сафедбарӣ, 
* тагҷойи бозор, 
* талоқхат, 
* тамға, 
* танхоҳ, 
* тортуқ, 
* тухмипулӣ, 
* улуфа, 
* ушр, 
* ускунатпулӣ, 
* фарсахпулӣ, 
* қӯшпулӣ, 
* ҳаққи тарозу, 
* ҷизя, 
* роҳпулӣ, 
* осиёбпулӣ ва ғайра.

Қӯшбегӣ ё яке аз наздикони амир масъули ҷамъоварии боҷ буданд. Меъёри боҷ баъд аз муайян шудани андозаи ҳосил вобаста ба нархи бозор муқаррар карда мешуд. Ҳангоми гузарондани чорво аз роҳи марказии [[Бухоро]] аз асп 20 танга, аз гов 10 танга ва аз ҳайвони хурд 5 танга боҷ меситонданд. Ҳамчунин ҳангоми гузарондани чорво аз Пули Сангин, Пули Пумбачӣ ва аз ҳудуди як бекӣ ба ҳудуди дигар бекӣ боҷ ситонида мешуд. Аз мардуми ғайримусулмони [[Аморати Бухоро]], яҳудиён, русҳо ва арабҳо боҷ меситонданд. 

Мувофиқи шартномаи Зирабулоқ (23 июни 1868) тоҷирони рус дар ҳудуди Аморати Бухоро аз пардохти боҷ озод шуданд. Дар ҳудуди [[Сибир]] тоҷирони бухороӣ то охири асри XVI аз пардохти боҷ озод буданд. Аз соли 1842 тартиботи мазкур бекор гардида, деҳқонони бухороӣ 8 рубл боҷи оброк ва тоҷирон 10 рубл боҷи дудӣ пардохт мекарданд.
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* {{ЭМТ|Боҷ|3|муаллиф= С. Ҳусайнов }}

== Нигаред низ ==
* [[Хироҷ]]
* [[Закот]]
[[Гурӯҳ:Таърихи Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Иқтисоди таърихӣ]]
[[Гурӯҳ:Андозҳо]]</text>
      <sha1>7mkbataanmflu53k7gno47612j9y9wn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1480474</id>
      <parentid>1480466</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T06:00:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rabboni Hakimzoda</username>
        <id>123692</id>
      </contributor>
      <origin>1480474</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6947" sha1="6lry0qr4qe8ohfk0av8sguzm3j5g440" xml:space="preserve">'''Боҷ''' {{lang-fa|باج}} '''бож,''' '''боз''' — аз форсии қадими ''боҷӣ'' ва авестоии ''баҷ'' – тақсим кардан, қисмат кардан) — навъе пардохти пулӣ, ки аз молҳои воридотӣ дар боҷхонаҳои бандарӣ ва сарҳаддии давлат ситонида мешуд. 

Ҳамчунин боҷ мол ва пули нақде буд, ки ҳокимони маҳаллӣ ва амирон ба шоҳ мепардохтанд. Дар кишварҳои асримиёнагии Шарқ боҷ баъзан ба ҷойи ҷизя ва закот низ истифода шуда, корбурди дақиқе надошт.

== Таърих ==
=== Давраи бостон ===
Дар замони [[Ашкониён]] аз молҳои абрешимии воридотии [[Чин]], молҳои [[Ҳиндустон|Ҳинд]] ва [[Рум]] боҷ ситонида мешуд. Боҷ дар давраи [[Сосониён]] аз ҳунармандон, деҳқонон ва тоҷирон ситонда мешуд, ки масъули онро ''истроюшонсолор'' мегуфтанд. Сосониён барои ҷамъоварии боҷу хироҷ девонро таъсис доданд, ки баъдан арабҳо онро корбаст карданд.

=== Хилофати Араб ===
Дар замони хилофати [[Умари ибни Хаттоб|Умар]] (634–644) пардохти боҷ дар кишварҳои забтшуда ҷорӣ гардид. Ба сабаби вуҷуд надоштани дастур ё муқаррароте дар замони хилофати [[Умавиён]] тақрибан аз ҳама молҳо боҷ меситонданд ва ҷамъоварии онро яке аз ёварони амирон ба уҳда дошт. Дар давраи [[Аббосиён]] меъёри боҷ вобаста ба арзиш ва сифати мол дар сарҳаддоти гумрукӣ гирифта мешуд. Дар ҳудуди хилофат аз тоҷирони мусулмон 2,5 %, тоҷирони маҳаллӣ 5 % ва ғайримусулмонон 10 дарсади арзиши маҳсулот боҷ ситонда мешуд. Аз молҳои воридотӣ дар бандарҳои тиҷоратӣ низ боҷ меситондаанд. 

=== Давраи Сомониён ва Салҷуқиён ===
Дар замони [[Сомониён]] бештар дар гузаргоҳҳои [[Омударё]] аз ҳар шутур ду дирҳам, аз аспвор як дирҳам ва аз харвор ним дирам боҷ ситонда мешуд. Ҳамчунин ҳокимони [[Сиистон]], [[Хоразм]], [[Буст (шаҳри таърихӣ)|Буст]] ва [[Ғазнин]] дар даврае, ки ба номи амирони сомонӣ хутба намехонданд, ба давлати Сомониён боҷ месупурданд.

Ба қавли [[Абдурраззоқи Самарқандӣ]], дар бандарҳои тиҷоратии Ҳинд ба ғайр аз тило ва нуқра аз дигар молҳои воридотӣ ба миқдори 10 дарсади арзиши моли воридшуда боҷ ситонда мешуд. [[Салҷуқиён]] аз ҳокимони зертобеи худ ба воситаи амид ё омил боҷ меситонданд. [[Ҳулогухон]], ба қавли [[Рашидаддин]], ҳангоми аз дарёи Ҷайҳун гузаштанаш расми дар гузаргоҳҳо аз киштиҳо боҷ гирифтанро манъ кард.

== Асрҳои XVI–XIX ва Аморати Бухоро ==
Боҷ дар [[Мовароуннаҳр]] аз замони [[Темуриён]] то ташкилёбии давлати [[Манғития|Манғитиён]] мувофиқи шариат 2,5 дарсади арзиши молро ташкил медод. Дар асрҳои XVI–XIX дар Осиёи Марказӣ зиёда аз 60 номгӯйи боҷ мавҷуд буд: чарои чорво, бунак, бегорӣ, даллолона, даҳяк, дудона, дарғона, зарилашкар, закот, закоти тул, закоти тиҷорат, калонтар, кавсан, кабудбарӣ, котибона,майсапулӣ, маҳр, миробона, мазореъ, муқотаъа,муҳаррирӣ, муҳассилин, мушрифона, навхонапулӣ,номбардори қӯшун, никоҳона, обпулӣ, оқсақоли бозор, пешкаш, розиёна, саршумор, сарикасӣ,санадпулӣ, сафедбарӣ, тагҷойи бозор, талоқхат, тамға, танхоҳ,тортуқ, тухмипулӣ, улуфа, ушр, ускунатпулӣ, фарсахпулӣ, қӯшпулӣ, ҳаққи тарозу, ҷизя, роҳпулӣ,осиёбпулӣ ва ғайра.

Қӯшбегӣ ё яке аз наздикони амир масъули ҷамъоварии боҷ буданд. Меъёри боҷ баъд аз муайян шудани андозаи ҳосил вобаста ба нархи бозор муқаррар карда мешуд. Ҳангоми гузарондани чорво аз роҳи марказии [[Бухоро]] аз асп 20 танга, аз гов 10 танга ва аз ҳайвони хурд 5 танга боҷ меситонданд. Ҳамчунин ҳангоми гузарондани чорво аз Пули Сангин, Пули Пумбачӣ ва аз ҳудуди як бекӣ ба ҳудуди дигар бекӣ боҷ ситонида мешуд. Аз мардуми ғайримусулмони [[Аморати Бухоро]], яҳудиён, русҳо ва арабҳо боҷ меситонданд. 

Мувофиқи шартномаи Зирабулоқ (23 июни 1868) тоҷирони рус дар ҳудуди Аморати Бухоро аз пардохти боҷ озод шуданд. Дар ҳудуди [[Сибир]] тоҷирони бухороӣ то охири асри XVI аз пардохти боҷ озод буданд. Аз соли 1842 тартиботи мазкур бекор гардида, деҳқонони бухороӣ 8 рубл боҷи оброк ва тоҷирон 10 рубл боҷи дудӣ пардохт мекарданд.
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* {{ЭМТ|Боҷ|3|муаллиф= С. Ҳусайнов }}

== Нигаред низ ==
* [[Хироҷ]]
* [[Закот]]
[[Гурӯҳ:Таърихи Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Иқтисоди таърихӣ]]
[[Гурӯҳ:Андозҳо]]</text>
      <sha1>6lry0qr4qe8ohfk0av8sguzm3j5g440</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1480476</id>
      <parentid>1480474</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T06:01:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rabboni Hakimzoda</username>
        <id>123692</id>
      </contributor>
      <origin>1480476</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6949" sha1="frr9l2c3s35jqjrssswtqclgfelqgoi" xml:space="preserve">'''Боҷ''' ({{lang-fa|باج}}) '''бож,''' '''боз''' — аз форсии қадими ''боҷӣ'' ва авестоии ''баҷ'' – тақсим кардан, қисмат кардан) — навъе пардохти пулӣ, ки аз молҳои воридотӣ дар боҷхонаҳои бандарӣ ва сарҳаддии давлат ситонида мешуд. 

Ҳамчунин боҷ мол ва пули нақде буд, ки ҳокимони маҳаллӣ ва амирон ба шоҳ мепардохтанд. Дар кишварҳои асримиёнагии Шарқ боҷ баъзан ба ҷойи ҷизя ва закот низ истифода шуда, корбурди дақиқе надошт.

== Таърих ==
=== Давраи бостон ===
Дар замони [[Ашкониён]] аз молҳои абрешимии воридотии [[Чин]], молҳои [[Ҳиндустон|Ҳинд]] ва [[Рум]] боҷ ситонида мешуд. Боҷ дар давраи [[Сосониён]] аз ҳунармандон, деҳқонон ва тоҷирон ситонда мешуд, ки масъули онро ''истроюшонсолор'' мегуфтанд. Сосониён барои ҷамъоварии боҷу хироҷ девонро таъсис доданд, ки баъдан арабҳо онро корбаст карданд.

=== Хилофати Араб ===
Дар замони хилофати [[Умари ибни Хаттоб|Умар]] (634–644) пардохти боҷ дар кишварҳои забтшуда ҷорӣ гардид. Ба сабаби вуҷуд надоштани дастур ё муқаррароте дар замони хилофати [[Умавиён]] тақрибан аз ҳама молҳо боҷ меситонданд ва ҷамъоварии онро яке аз ёварони амирон ба уҳда дошт. Дар давраи [[Аббосиён]] меъёри боҷ вобаста ба арзиш ва сифати мол дар сарҳаддоти гумрукӣ гирифта мешуд. Дар ҳудуди хилофат аз тоҷирони мусулмон 2,5 %, тоҷирони маҳаллӣ 5 % ва ғайримусулмонон 10 дарсади арзиши маҳсулот боҷ ситонда мешуд. Аз молҳои воридотӣ дар бандарҳои тиҷоратӣ низ боҷ меситондаанд. 

=== Давраи Сомониён ва Салҷуқиён ===
Дар замони [[Сомониён]] бештар дар гузаргоҳҳои [[Омударё]] аз ҳар шутур ду дирҳам, аз аспвор як дирҳам ва аз харвор ним дирам боҷ ситонда мешуд. Ҳамчунин ҳокимони [[Сиистон]], [[Хоразм]], [[Буст (шаҳри таърихӣ)|Буст]] ва [[Ғазнин]] дар даврае, ки ба номи амирони сомонӣ хутба намехонданд, ба давлати Сомониён боҷ месупурданд.

Ба қавли [[Абдурраззоқи Самарқандӣ]], дар бандарҳои тиҷоратии Ҳинд ба ғайр аз тило ва нуқра аз дигар молҳои воридотӣ ба миқдори 10 дарсади арзиши моли воридшуда боҷ ситонда мешуд. [[Салҷуқиён]] аз ҳокимони зертобеи худ ба воситаи амид ё омил боҷ меситонданд. [[Ҳулогухон]], ба қавли [[Рашидаддин]], ҳангоми аз дарёи Ҷайҳун гузаштанаш расми дар гузаргоҳҳо аз киштиҳо боҷ гирифтанро манъ кард.

== Асрҳои XVI–XIX ва Аморати Бухоро ==
Боҷ дар [[Мовароуннаҳр]] аз замони [[Темуриён]] то ташкилёбии давлати [[Манғития|Манғитиён]] мувофиқи шариат 2,5 дарсади арзиши молро ташкил медод. Дар асрҳои XVI–XIX дар Осиёи Марказӣ зиёда аз 60 номгӯйи боҷ мавҷуд буд: чарои чорво, бунак, бегорӣ, даллолона, даҳяк, дудона, дарғона, зарилашкар, закот, закоти тул, закоти тиҷорат, калонтар, кавсан, кабудбарӣ, котибона,майсапулӣ, маҳр, миробона, мазореъ, муқотаъа,муҳаррирӣ, муҳассилин, мушрифона, навхонапулӣ,номбардори қӯшун, никоҳона, обпулӣ, оқсақоли бозор, пешкаш, розиёна, саршумор, сарикасӣ,санадпулӣ, сафедбарӣ, тагҷойи бозор, талоқхат, тамға, танхоҳ,тортуқ, тухмипулӣ, улуфа, ушр, ускунатпулӣ, фарсахпулӣ, қӯшпулӣ, ҳаққи тарозу, ҷизя, роҳпулӣ,осиёбпулӣ ва ғайра.

Қӯшбегӣ ё яке аз наздикони амир масъули ҷамъоварии боҷ буданд. Меъёри боҷ баъд аз муайян шудани андозаи ҳосил вобаста ба нархи бозор муқаррар карда мешуд. Ҳангоми гузарондани чорво аз роҳи марказии [[Бухоро]] аз асп 20 танга, аз гов 10 танга ва аз ҳайвони хурд 5 танга боҷ меситонданд. Ҳамчунин ҳангоми гузарондани чорво аз Пули Сангин, Пули Пумбачӣ ва аз ҳудуди як бекӣ ба ҳудуди дигар бекӣ боҷ ситонида мешуд. Аз мардуми ғайримусулмони [[Аморати Бухоро]], яҳудиён, русҳо ва арабҳо боҷ меситонданд. 

Мувофиқи шартномаи Зирабулоқ (23 июни 1868) тоҷирони рус дар ҳудуди Аморати Бухоро аз пардохти боҷ озод шуданд. Дар ҳудуди [[Сибир]] тоҷирони бухороӣ то охири асри XVI аз пардохти боҷ озод буданд. Аз соли 1842 тартиботи мазкур бекор гардида, деҳқонони бухороӣ 8 рубл боҷи оброк ва тоҷирон 10 рубл боҷи дудӣ пардохт мекарданд.
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* {{ЭМТ|Боҷ|3|муаллиф= С. Ҳусайнов }}

== Нигаред низ ==
* [[Хироҷ]]
* [[Закот]]
[[Гурӯҳ:Таърихи Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Иқтисоди таърихӣ]]
[[Гурӯҳ:Андозҳо]]</text>
      <sha1>frr9l2c3s35jqjrssswtqclgfelqgoi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Малта</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3196</id>
    <revision>
      <id>1480321</id>
      <parentid>1313604</parentid>
      <timestamp>2026-07-13T14:47:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zosya95</username>
        <id>54344</id>
      </contributor>
      <origin>1480321</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1929" sha1="t2kkv8tp142gdw94yu7fvyxzye591lr" xml:space="preserve">{{Кишвар
|common_name=Malta
|Парчам=Flag of Malta.svg
|Номи тоҷикӣ=Малта
|Номи аслӣ=Repubblika ta' Malta
|Нишон=Coat_of_arms_of_Malta.svg
|Шиор=
|Номи суруди миллӣ=L-Innu Malti &lt;center&gt;[[File:Malta anthem (instrumental).ogg]]&lt;/center&gt;
|Сохтори давлат=
|Дар харита=LocationMalta.png
|Забон=[[Забони англисӣ|Англисӣ]]
|Рӯзи истиқлол=
|Соҳибистиқлол аз=
|Пойтахт=[[Валлетта]]
|Шаҳри калонтарин=[[Биркиркара]]
|Вазифаи сарварон=
|Сарварон=
|Ҷой аз рӯи масоҳат=185
|Масоҳат=316
|Фоизи об=
|Ҷой аз рӯи аҳолӣ=174
|Аҳолӣ=389,039
|Соли ба шумор гирифтани аҳолӣ=
|Зичии аҳолӣ=
|ММД=
|Соли ҳисоби ММД=
|Ҷой дар ҷаҳон аз рӯи ММД=
|ММД ба сари аҳолӣ=
|Пули миллӣ=[[Евро]] (€)
|Домен=[[.mt]] (ва [[.eu]])
|Коди телефон=356
|Соат=+1
|Эзоҳот=
}}
{{бознависӣ}}
&lt;references group=&quot;lower-alpha&quot; /&gt;{{ТарҷумаКунед|en|Malta}}&lt;references /&gt;
'''Малта''' — давлатест дар қитъаи [[Аврупо]], ки дар [[ҷазираи Малта]]и [[баҳри Миёназамин]] ҷойгир аст.
== Таърих ==

== Сиёсат ва ҳукумат ==

== Бахшбандии кишварӣ ==

== Ҷуғрофия ==
==Иқтисод==
== Аҳолӣ ==
==Фарҳанг ва маориф== 
== Пайвандҳо ==
{{Умуми}}
{{хурд}}
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}
{{ПБ}}
{{Кишварҳои Иттиҳоди Аврупо}}
{{Аврупо}}
[[Гурӯҳ:Давлатҳо аз рӯи алифбо]]
[[Гурӯҳ:Давлатҳои Аврупо]]
[[Гурӯҳ:Малта]]
[[Гурӯҳ:Давлатҳо — узви СММ]]</text>
      <sha1>t2kkv8tp142gdw94yu7fvyxzye591lr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Маврикий</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5032</id>
    <revision>
      <id>1480305</id>
      <parentid>1480271</parentid>
      <timestamp>2026-07-13T14:22:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zosya95</username>
        <id>54344</id>
      </contributor>
      <origin>1480305</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14707" sha1="msy7j9m28k8lxuou6rjkibqhxwfwv3a" xml:space="preserve">{{Кишвар
|common_name=Mauritius
|Парчам=Flag of Mauritius.svg
|Номи тоҷикӣ=Маврикий
|Номи аслӣ=Mauritius
|Нишон=Coat_of_arms_of_Mauritius.svg
|Шиор=
|Номи суруди миллӣ= &lt;center&gt;[[File:Motherland_(instrumental).ogg]]&lt;/div&gt;&lt;center&gt;
|Сохтори давлат=
|Дар харита=LocationMauritius.png
|Забон=
|Рӯзи истиқлол=
|Соҳибистиқлол аз=
|Пойтахт=[[Порт Лоуис]]
|Шаҳри калонтарин=
|Вазифаи сарварон=
|Сарварон=
|Ҷой аз рӯи масоҳат=
|Масоҳат=2040
|Фоизи об=
|Ҷой аз рӯи аҳолӣ=
|Аҳолӣ=1200206
|Соли ба шумор гирифтани аҳолӣ=
|Зичии аҳолӣ=588.3
|ММД=
|Соли ҳисоби ММД=
|Ҷой дар ҷаҳон аз рӯи ММД=
|ММД ба сари аҳолӣ=
|Пули миллӣ=
|Домен=
|Коди телефон=
|Соат=
|Эзоҳот=
}}
'''Маврикий''', расман '''Ҷумҳурии Маврикий''',{{efn|{{langx|fr|République de Maurice}}; {{langx|mfe|label=[[Mauritian Creole]]|Repiblik Moris}}}} як [[Давлати ҷазиравӣ|давлати ҷазиравӣ]] дар [[Уқёнуси Ҳинд|уқёнуси Ҳинд]] аст. Он тақрибан 2 000 километр дуртар аз соҳили ҷанубу шарқии [[Африқо]] ва дар шарқи ҷазираи [[Мадагаскар]] ҷойгир шудааст.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.britannica.com/place/Mauritius|title=Mauritius &amp;#124; Currency, People, Language, Population, Maps, Religions, Chagos Archipelago, History, &amp; Facts |website=Britannica.com|access-date=9 June 2026}}&lt;/ref&gt; Ба ҳайати кишвар ҷазираи асосии Маврикий, инчунин ҷазираҳои Родригес, Агалега ва Сент-Брендон (Каргадос Карахос) дохил мешаванд.&lt;ref name=&quot;ICJ&quot;&gt;{{Cite web|date=1 March 2018|title=Written Statement of the Republic of Mauritius|url=https://www.icj-cij.org/files/case-related/169/169-20180301-WRI-05-00-EN.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20181216031708/https://www.icj-cij.org/files/case-related/169/169-20180301-WRI-05-00-EN.pdf|archive-date=16 December 2018|access-date=15 December 2018|website=[[International Court of Justice]]|pages=23–24|volume=1}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;PCA Memorial Vol 1&quot; /&gt; Ҷазираҳои Маврикий ва Родригес ҳамроҳ бо ҷазираи Реюнион ([[Департаментҳои бурунмарзии Фаронса|департаменти бурунмарзии Фаронса]]) қисми гурӯҳи ҷазираҳои Маскарен ба шумор мераванд. Аксари аҳолии кишвар дар ҷазираи асосии Маврикий зиндагӣ мекунанд. Пойтахт ва калонтарин шаҳри кишвар, Порт-Луис, дар ин ҷазира низ ҷойгир шудааст. Масоҳати Ҷумҳурии Маврикий 2 040 километри мураббаъро ташкил медиҳад. [[Минтақаи истисноии иқтисодӣ|Минтақаи истисноии иқтисодии]] он бошад, тақрибан 2 миллион километри мураббаъро фаро мегирад.&lt;ref name=&quot;EEZ 1977&quot;&gt;{{Cite book |url=https://files.pca-cpa.org//pcadocs/mu-uk/Annexes%20to%20Memorial/MM%20Charts.pdf |title=Memorial of the Republic of Mauritius |publisher=[[Permanent Court of Arbitration]] |year=2012 |volume=IV |chapter=Figure 7: Mauritius' EEZ: 1977 |access-date=12 October 2019}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite conference |url=https://www.gebco.net/sites/default/files/documents/poster_internship_ldeo_portrait.pdf |title=Managing Geophysical Data in the South West Indian Ocean using GeoMapApp |last1=Runghen |first1=H. |last2=Goodwille |first2=A. |last3=Ferrini |first3=V. |last4=Wigley |first4=R. |date=2014 |conference=Challenger 2014 Conference |access-date=22 April 2025}}&lt;/ref&gt;

Аз рӯи баъзе гипотезаҳои таърихшиносон, ки дар асоси харитаи португалии Кантино (1502) пешниҳод шудаанд, гӯё дарёгардони араб наздики соли 975 якум шуда, ин ҷазираи беаҳолиро кашф карданд ва онро &quot;Дина Аробӣ&quot; (''Dina Arobi'') номиданд.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=History|url=https://mauritianarchaeology.sites.stanford.edu/history|access-date=1 August 2021|archive-date=28 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220628000251/https://mauritianarchaeology.sites.stanford.edu/history|accessdate=2026-07-13|archivedate=2022-06-28|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220628000251/https://mauritianarchaeology.sites.stanford.edu/history}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=F_FnBwAAQBAJ&amp;pg=PA344|title=International Education: An Encyclopedia of Contemporary Issues and Systems|date=17 March 2015|publisher=Routledge|isbn=978-1-317-46751-9}}&lt;/ref&gt;
Дар харитаҳои аввали португалӣ ҷазира бо номҳои &quot;Иля-ду-Сирне&quot; (''Ilha do Cirne'') ё &quot;Иля-ду-Серне&quot; (''Ilha do Cerne'') нишон дода шудааст, чун дарёгардони португалӣ соли 1507 аз ин ҷазира омада расидаанд.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Republic of Mauritius- History|url=http://www.govmu.org/English/ExploreMauritius/Pages/History.aspx#dutch|access-date=12 March 2023|website=govmu.org|archive-date=16 October 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161016015207/http://www.govmu.org/English/ExploreMauritius/Pages/History.aspx#dutch|accessdate=2026-07-13|archivedate=2016-10-16|archiveurl=https://web.archive.org/web/20161016015207/http://www.govmu.org/English/ExploreMauritius/Pages/History.aspx#dutch}}&lt;/ref&gt; Соли 1598, флоти [[Ҳоланд|нидерландӣ]] таҳти фармондеҳии адмирал Ван Варвейк ба маҳалли имрӯзаи Гранд-Порт мерасад ва ҷазираро аз худ карда, онро ба муносибати [[Маврис, шоҳзодаи Оранж]] номгузорӣ мекунад. Зиёда аз сад сол нидерландиҳо кӯшиш мекунанд, то дар ҷазира маҳалли истиқомати доимӣ бунёд намоянд. Сабабаш он буд, ки онҳо мехостанд аз ҷангалҳои дарахти [[Обнӯс|обнӯс]] истифода баранд ва аз [[Найшакар|найшакар]] шакару арак истеҳсол кунанд. Барои ин онҳо ниҳолҳои найшакарро аз [[Ҷава]] ва зиёда аз сесад ғуломи малагасиро ба ҷазира меоваранд. Аммо ҳамаи ин кӯшишҳояшон ноком ба анҷом мерасад.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Allen |first1=Richard B. |title=The Mascarene Slave-Trade and Labour Migration in the Indian Ocean during the Eighteenth and Nineteenth Centuries |journal=Slavery &amp; Abolition |date=August 2003 |volume=24 |issue=2 |pages=33–50 |doi=10.1080/01440390308559154 }}&lt;/ref&gt; Бо оғози мустамликадории [[Фаронса]] (соли 1715), номи ин ҷазира ба &quot;Ил дӯ Франс&quot; иваз карда мешавад. Соли 1810 [[Британияи Кабир]] ҷазираро ишғол мекунад. Баъдтар, аз рӯи Созишномаи Париж (1814), Фаронса Маврикий ва ҷазираҳои вобастаи онро расман ба Британияи Кабир месупорад. Мустамликаи Британиявии Маврикий он замон ҷазираҳои Родригес, Агалега, Сент-Брендон, галаҷазираи Чагос ва то соли 1906 [[Сейшел|Сейшелро]] низ дар бар мегирифт.&lt;ref name=&quot;ICJ&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;PCA Memorial Vol 1&quot; /&gt;

== Таърих ==

== Сиёсат ва ҳукумат ==

== Бахшбандии кишварӣ ==

== Ҷуғрофия ==

== Гуногунии зистӣ ==
[[File:Dronte dodo Raphus cucullatus.jpg|thumb|upright=.8|Mauritius was the only known habitat of the extinct [[dodo]], a flightless bird.]] [[File:Phelsuma ornata - journal.pbio.1001382.png|thumb|[[Mauritius ornate day gecko]]]]
Маврикий ватани баъзе аз камёбтарин рустаниву ҷонварони ҷаҳон мебошад. Аммо бо омадани одамон ба ҷазира ва ворид шудани набототу ҳайвоноти бегона, ба табиати он хатари ҷиддӣ эҷод шудааст.&lt;ref name=&quot;BBC&quot; /&gt; Аз сабаби пайдоиши вулқонӣ, синну соли қадимӣ ва ҷудо буданаш аз дигар хушкиҳо, Маврикий дорои олами бойи набототу ҳайвонот мебошад.

То расидани португалиҳо дар соли 1507, дар ҷазира ягон [[Ширхӯрон|ширхӯри]] хушкӣ вуҷуд надошт. Аз ҳамин сабаб дар он ҷо чандин намуди [[Парандагони бепарвоз|парандагони бепарвоз]] ва [[Хазандагон|хазандагони]] калонҷусса ба вуҷуд омада, рушд кардаанд. Вале бо омадани одамон, намудҳои бегонаи ҳайвонот ва наботот ба ҷазира ворид шуда, боиси тез нобуд шудани муҳити зист ва аз байн рафтани қисми зиёди рустаниву ҷонварони маҳаллии Маврикий гардидаанд. Махсусан аз байн рафтани додо — парандаи бепарвозе, ки танҳо дар Маврикий зиндагӣ мекард, имрӯз яке аз номдортарин намунаҳои аз байн рафтани ҳайвонот дар натиҷаи фаъолияти инсон ба шумор меравад.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Shapiro |first1=Beth |last2=Sibthorpe |first2=Dean |last3=Rambaut |first3=Andrew |last4=Austin |first4=Jeremy |last5=Wragg |first5=Graham M. |last6=Bininda-Emonds |first6=Olaf R. P. |last7=Lee |first7=Patricia L. M. |last8=Cooper |first8=Alan |title=Flight of the Dodo |journal=Science |date=March 2002 |volume=295 |issue=5560 |pages=1683 |doi=10.1126/science.295.5560.1683 |pmid=11872833 |bibcode=2002Sci...295.1683S }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book|last=Smaill|first=Belinda|url=https://books.google.com/books?id=3y8eDQAAQBAJ&amp;dq=dodo+extinction+emblematic&amp;pg=PA76|title=Regarding Life: Animals and the Documentary Moving Image| page= 76 |date= 2016|publisher=SUNY Press|isbn=978-1-4384-6249-3}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book|last=Hollars|first=B. J.|url=https://books.google.com/books?id=K94nDwAAQBAJ&amp;dq=dodo+%22poster+child%22&amp;pg=PA3|title=Flock Together: A Love Affair with Extinct Birds|date=1 February 2017|publisher=U of Nebraska Press|isbn=978-0-8032-9642-8}}&lt;/ref&gt;
Додо инчунин яке аз рамзҳои миллии Маврикий аст ва ҳамчун яке аз ҷонварони нигаҳдорандаи сипари давлатии кишвар дар нишони давлатии Маврикий тасвир шудааст.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Republic of Mauritius- Coat of Arms|url=http://www.govmu.org/English/ExploreMauritius/NationalSymbols/Pages/Coat-of-Arms.aspx|access-date=27 March 2019|website=govmu.org|archive-date=27 March 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190327180439/http://www.govmu.org/English/ExploreMauritius/NationalSymbols/Pages/Coat-of-Arms.aspx|accessdate=2026-07-13|archivedate=2019-03-27|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190327180439/http://www.govmu.org/English/ExploreMauritius/NationalSymbols/Pages/Coat-of-Arms.aspx}}&lt;/ref&gt;

== Иқтисодиёт ==

== Мардум ==

== Фарҳанг ва маданият ==

== Забонҳо ==
Дар конститутсияи Маврикий ягон забони расмӣ ёдоварӣ нашудааст.&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Hein |first1=Marc |title=Is English our official language? |date=30 November 2014 |url=https://lexpress.mu/idee/255742/english-our-official-language}}&lt;/ref&gt; Дар он танҳо гуфта мешавад, ки забони расмии Маҷлиси миллӣ [[Забони инглисӣ|забони англисӣ]] мебошад; аммо ҳар як узви маҷлис метавонад ба раиси он бо [[Забони фаронсавӣ|забони фаронсавӣ]] низ муроҷиат кунад.&lt;ref name=&quot;language&quot;&gt;{{Cite web|title=Constitution of Mauritius – 49. Official language|url=http://mauritiusassembly.govmu.org/English/constitution/Pages/Constitution-Contd1.aspx#assembly|access-date=11 November 2017|website=[[National Assembly (Mauritius)|National Assembly]]}}&lt;/ref&gt; Забонҳои англисӣ ва фаронсавӣ одатан ҳамчун забонҳои миллии Маврикий дониста мешаванд, зеро онҳо дар идораи давлатӣ, додгоҳҳо ва фаъолияти тиҷоратӣ истифода мешаванд.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Language|url=http://www.govmu.org/English/ExploreMauritius/Geography-People/Pages/Language.aspx|access-date=11 November 2017|website=Government of Mauritius|archive-date=21 May 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200521095341/http://www.govmu.org/English/ExploreMauritius/Geography-People/Pages/Language.aspx}}&lt;/ref&gt; Конститутсияи Маврикий ба забони англисӣ навишта шудааст, дар ҳоле ки баъзе қонунҳо, аз ҷумла Кодекси шаҳрвандӣ ва Кодекси ҷиноятӣ, ба забони фаронсавӣ мебошанд. Дар пули Маврикий хатҳои лотинӣ, тамилӣ ва [[Девоногарӣ|девоногарӣ]] дида мешаванд.

== Пайвандҳо ==

== Эзоҳ ==
{{Эзоҳ}}
{{Пайвандҳои беруна}}
{{Кишварҳои Африқо}}
[[Гурӯҳ:Давлатҳо аз рӯи алифбо]]
[[Гурӯҳ:Давлатҳои Африқо]]
[[Гурӯҳ:Маврикий]]
[[Гурӯҳ:Давлатҳо — узви СММ]]</text>
      <sha1>msy7j9m28k8lxuou6rjkibqhxwfwv3a</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1480330</id>
      <parentid>1480305</parentid>
      <timestamp>2026-07-13T15:06:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zosya95</username>
        <id>54344</id>
      </contributor>
      <comment>/* Гуногунии зистӣ */</comment>
      <origin>1480330</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14699" sha1="9popz5132ozz0p1s0oo3blpuakr5d2k" xml:space="preserve">{{Кишвар
|common_name=Mauritius
|Парчам=Flag of Mauritius.svg
|Номи тоҷикӣ=Маврикий
|Номи аслӣ=Mauritius
|Нишон=Coat_of_arms_of_Mauritius.svg
|Шиор=
|Номи суруди миллӣ= &lt;center&gt;[[File:Motherland_(instrumental).ogg]]&lt;/div&gt;&lt;center&gt;
|Сохтори давлат=
|Дар харита=LocationMauritius.png
|Забон=
|Рӯзи истиқлол=
|Соҳибистиқлол аз=
|Пойтахт=[[Порт Лоуис]]
|Шаҳри калонтарин=
|Вазифаи сарварон=
|Сарварон=
|Ҷой аз рӯи масоҳат=
|Масоҳат=2040
|Фоизи об=
|Ҷой аз рӯи аҳолӣ=
|Аҳолӣ=1200206
|Соли ба шумор гирифтани аҳолӣ=
|Зичии аҳолӣ=588.3
|ММД=
|Соли ҳисоби ММД=
|Ҷой дар ҷаҳон аз рӯи ММД=
|ММД ба сари аҳолӣ=
|Пули миллӣ=
|Домен=
|Коди телефон=
|Соат=
|Эзоҳот=
}}
'''Маврикий''', расман '''Ҷумҳурии Маврикий''',{{efn|{{langx|fr|République de Maurice}}; {{langx|mfe|label=[[Mauritian Creole]]|Repiblik Moris}}}} як [[Давлати ҷазиравӣ|давлати ҷазиравӣ]] дар [[Уқёнуси Ҳинд|уқёнуси Ҳинд]] аст. Он тақрибан 2 000 километр дуртар аз соҳили ҷанубу шарқии [[Африқо]] ва дар шарқи ҷазираи [[Мадагаскар]] ҷойгир шудааст.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.britannica.com/place/Mauritius|title=Mauritius &amp;#124; Currency, People, Language, Population, Maps, Religions, Chagos Archipelago, History, &amp; Facts |website=Britannica.com|access-date=9 June 2026}}&lt;/ref&gt; Ба ҳайати кишвар ҷазираи асосии Маврикий, инчунин ҷазираҳои Родригес, Агалега ва Сент-Брендон (Каргадос Карахос) дохил мешаванд.&lt;ref name=&quot;ICJ&quot;&gt;{{Cite web|date=1 March 2018|title=Written Statement of the Republic of Mauritius|url=https://www.icj-cij.org/files/case-related/169/169-20180301-WRI-05-00-EN.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20181216031708/https://www.icj-cij.org/files/case-related/169/169-20180301-WRI-05-00-EN.pdf|archive-date=16 December 2018|access-date=15 December 2018|website=[[International Court of Justice]]|pages=23–24|volume=1}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;PCA Memorial Vol 1&quot; /&gt; Ҷазираҳои Маврикий ва Родригес ҳамроҳ бо ҷазираи Реюнион ([[Департаментҳои бурунмарзии Фаронса|департаменти бурунмарзии Фаронса]]) қисми гурӯҳи ҷазираҳои Маскарен ба шумор мераванд. Аксари аҳолии кишвар дар ҷазираи асосии Маврикий зиндагӣ мекунанд. Пойтахт ва калонтарин шаҳри кишвар, Порт-Луис, дар ин ҷазира низ ҷойгир шудааст. Масоҳати Ҷумҳурии Маврикий 2 040 километри мураббаъро ташкил медиҳад. [[Минтақаи истисноии иқтисодӣ|Минтақаи истисноии иқтисодии]] он бошад, тақрибан 2 миллион километри мураббаъро фаро мегирад.&lt;ref name=&quot;EEZ 1977&quot;&gt;{{Cite book |url=https://files.pca-cpa.org//pcadocs/mu-uk/Annexes%20to%20Memorial/MM%20Charts.pdf |title=Memorial of the Republic of Mauritius |publisher=[[Permanent Court of Arbitration]] |year=2012 |volume=IV |chapter=Figure 7: Mauritius' EEZ: 1977 |access-date=12 October 2019}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite conference |url=https://www.gebco.net/sites/default/files/documents/poster_internship_ldeo_portrait.pdf |title=Managing Geophysical Data in the South West Indian Ocean using GeoMapApp |last1=Runghen |first1=H. |last2=Goodwille |first2=A. |last3=Ferrini |first3=V. |last4=Wigley |first4=R. |date=2014 |conference=Challenger 2014 Conference |access-date=22 April 2025}}&lt;/ref&gt;

Аз рӯи баъзе гипотезаҳои таърихшиносон, ки дар асоси харитаи португалии Кантино (1502) пешниҳод шудаанд, гӯё дарёгардони араб наздики соли 975 якум шуда, ин ҷазираи беаҳолиро кашф карданд ва онро &quot;Дина Аробӣ&quot; (''Dina Arobi'') номиданд.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=History|url=https://mauritianarchaeology.sites.stanford.edu/history|access-date=1 August 2021|archive-date=28 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220628000251/https://mauritianarchaeology.sites.stanford.edu/history|accessdate=2026-07-13|archivedate=2022-06-28|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220628000251/https://mauritianarchaeology.sites.stanford.edu/history}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=F_FnBwAAQBAJ&amp;pg=PA344|title=International Education: An Encyclopedia of Contemporary Issues and Systems|date=17 March 2015|publisher=Routledge|isbn=978-1-317-46751-9}}&lt;/ref&gt;
Дар харитаҳои аввали португалӣ ҷазира бо номҳои &quot;Иля-ду-Сирне&quot; (''Ilha do Cirne'') ё &quot;Иля-ду-Серне&quot; (''Ilha do Cerne'') нишон дода шудааст, чун дарёгардони португалӣ соли 1507 аз ин ҷазира омада расидаанд.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Republic of Mauritius- History|url=http://www.govmu.org/English/ExploreMauritius/Pages/History.aspx#dutch|access-date=12 March 2023|website=govmu.org|archive-date=16 October 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161016015207/http://www.govmu.org/English/ExploreMauritius/Pages/History.aspx#dutch|accessdate=2026-07-13|archivedate=2016-10-16|archiveurl=https://web.archive.org/web/20161016015207/http://www.govmu.org/English/ExploreMauritius/Pages/History.aspx#dutch}}&lt;/ref&gt; Соли 1598, флоти [[Ҳоланд|нидерландӣ]] таҳти фармондеҳии адмирал Ван Варвейк ба маҳалли имрӯзаи Гранд-Порт мерасад ва ҷазираро аз худ карда, онро ба муносибати [[Маврис, шоҳзодаи Оранж]] номгузорӣ мекунад. Зиёда аз сад сол нидерландиҳо кӯшиш мекунанд, то дар ҷазира маҳалли истиқомати доимӣ бунёд намоянд. Сабабаш он буд, ки онҳо мехостанд аз ҷангалҳои дарахти [[Обнӯс|обнӯс]] истифода баранд ва аз [[Найшакар|найшакар]] шакару арак истеҳсол кунанд. Барои ин онҳо ниҳолҳои найшакарро аз [[Ҷава]] ва зиёда аз сесад ғуломи малагасиро ба ҷазира меоваранд. Аммо ҳамаи ин кӯшишҳояшон ноком ба анҷом мерасад.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Allen |first1=Richard B. |title=The Mascarene Slave-Trade and Labour Migration in the Indian Ocean during the Eighteenth and Nineteenth Centuries |journal=Slavery &amp; Abolition |date=August 2003 |volume=24 |issue=2 |pages=33–50 |doi=10.1080/01440390308559154 }}&lt;/ref&gt; Бо оғози мустамликадории [[Фаронса]] (соли 1715), номи ин ҷазира ба &quot;Ил дӯ Франс&quot; иваз карда мешавад. Соли 1810 [[Британияи Кабир]] ҷазираро ишғол мекунад. Баъдтар, аз рӯи Созишномаи Париж (1814), Фаронса Маврикий ва ҷазираҳои вобастаи онро расман ба Британияи Кабир месупорад. Мустамликаи Британиявии Маврикий он замон ҷазираҳои Родригес, Агалега, Сент-Брендон, галаҷазираи Чагос ва то соли 1906 [[Сейшел|Сейшелро]] низ дар бар мегирифт.&lt;ref name=&quot;ICJ&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;PCA Memorial Vol 1&quot; /&gt;

== Таърих ==

== Сиёсат ва ҳукумат ==

== Бахшбандии кишварӣ ==

== Ҷуғрофия ==

== Гуногунии зистӣ ==
[[File:Dronte dodo Raphus cucullatus.jpg|thumb|upright=.8|Mauritius was the only known habitat of the extinct [[dodo]], a flightless bird.]] [[File:Phelsuma ornata - journal.pbio.1001382.png|thumb|[[Mauritius ornate day gecko]]]]
Маврикий ватани баъзе аз камёбтарин рустаниву ҷонварони ҷаҳон мебошад. Аммо бо омадани одамон ба ҷазира ва ворид шудани набототу ҳайвоноти бегона, ба табиати он хатари ҷиддӣ эҷод шудааст.&lt;ref name=&quot;BBC&quot; /&gt; Аз сабаби пайдоиши вулқонӣ, синну соли қадимӣ ва ҷудо буданаш аз дигар хушкиҳо, Маврикий дорои олами бойи набототу ҳайвонот мебошад.

То расидани португалиҳо дар соли 1507, дар ҷазира ягон [[Ширхӯрон|ширхӯри]] хушкӣ вуҷуд надошт. Аз ҳамин сабаб дар он ҷо чандин намуди [[Парандаи бепарвоз|парандаҳои бепарвоз]] ва [[Хазандагон|хазандагони]] калонҷусса ба вуҷуд омада, рушд кардаанд. Вале бо омадани одамон, намудҳои бегонаи ҳайвонот ва наботот ба ҷазира ворид шуда, боиси тез нобуд шудани муҳити зист ва аз байн рафтани қисми зиёди рустаниву ҷонварони маҳаллии Маврикий гардидаанд. Махсусан аз байн рафтани додо — парандаи бепарвозе, ки танҳо дар Маврикий зиндагӣ мекард, имрӯз яке аз номдортарин намунаҳои аз байн рафтани ҳайвонот дар натиҷаи фаъолияти инсон ба шумор меравад.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Shapiro |first1=Beth |last2=Sibthorpe |first2=Dean |last3=Rambaut |first3=Andrew |last4=Austin |first4=Jeremy |last5=Wragg |first5=Graham M. |last6=Bininda-Emonds |first6=Olaf R. P. |last7=Lee |first7=Patricia L. M. |last8=Cooper |first8=Alan |title=Flight of the Dodo |journal=Science |date=March 2002 |volume=295 |issue=5560 |pages=1683 |doi=10.1126/science.295.5560.1683 |pmid=11872833 |bibcode=2002Sci...295.1683S }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book|last=Smaill|first=Belinda|url=https://books.google.com/books?id=3y8eDQAAQBAJ&amp;dq=dodo+extinction+emblematic&amp;pg=PA76|title=Regarding Life: Animals and the Documentary Moving Image| page= 76 |date= 2016|publisher=SUNY Press|isbn=978-1-4384-6249-3}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book|last=Hollars|first=B. J.|url=https://books.google.com/books?id=K94nDwAAQBAJ&amp;dq=dodo+%22poster+child%22&amp;pg=PA3|title=Flock Together: A Love Affair with Extinct Birds|date=1 February 2017|publisher=U of Nebraska Press|isbn=978-0-8032-9642-8}}&lt;/ref&gt;
Додо инчунин яке аз рамзҳои миллии Маврикий аст ва ҳамчун яке аз ҷонварони нигаҳдорандаи сипари давлатии кишвар дар нишони давлатии Маврикий тасвир шудааст.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Republic of Mauritius- Coat of Arms|url=http://www.govmu.org/English/ExploreMauritius/NationalSymbols/Pages/Coat-of-Arms.aspx|access-date=27 March 2019|website=govmu.org|archive-date=27 March 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190327180439/http://www.govmu.org/English/ExploreMauritius/NationalSymbols/Pages/Coat-of-Arms.aspx|accessdate=2026-07-13|archivedate=2019-03-27|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190327180439/http://www.govmu.org/English/ExploreMauritius/NationalSymbols/Pages/Coat-of-Arms.aspx}}&lt;/ref&gt;

== Иқтисодиёт ==

== Мардум ==

== Фарҳанг ва маданият ==

== Забонҳо ==
Дар конститутсияи Маврикий ягон забони расмӣ ёдоварӣ нашудааст.&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Hein |first1=Marc |title=Is English our official language? |date=30 November 2014 |url=https://lexpress.mu/idee/255742/english-our-official-language}}&lt;/ref&gt; Дар он танҳо гуфта мешавад, ки забони расмии Маҷлиси миллӣ [[Забони инглисӣ|забони англисӣ]] мебошад; аммо ҳар як узви маҷлис метавонад ба раиси он бо [[Забони фаронсавӣ|забони фаронсавӣ]] низ муроҷиат кунад.&lt;ref name=&quot;language&quot;&gt;{{Cite web|title=Constitution of Mauritius – 49. Official language|url=http://mauritiusassembly.govmu.org/English/constitution/Pages/Constitution-Contd1.aspx#assembly|access-date=11 November 2017|website=[[National Assembly (Mauritius)|National Assembly]]}}&lt;/ref&gt; Забонҳои англисӣ ва фаронсавӣ одатан ҳамчун забонҳои миллии Маврикий дониста мешаванд, зеро онҳо дар идораи давлатӣ, додгоҳҳо ва фаъолияти тиҷоратӣ истифода мешаванд.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Language|url=http://www.govmu.org/English/ExploreMauritius/Geography-People/Pages/Language.aspx|access-date=11 November 2017|website=Government of Mauritius|archive-date=21 May 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200521095341/http://www.govmu.org/English/ExploreMauritius/Geography-People/Pages/Language.aspx}}&lt;/ref&gt; Конститутсияи Маврикий ба забони англисӣ навишта шудааст, дар ҳоле ки баъзе қонунҳо, аз ҷумла Кодекси шаҳрвандӣ ва Кодекси ҷиноятӣ, ба забони фаронсавӣ мебошанд. Дар пули Маврикий хатҳои лотинӣ, тамилӣ ва [[Девоногарӣ|девоногарӣ]] дида мешаванд.

== Пайвандҳо ==

== Эзоҳ ==
{{Эзоҳ}}
{{Пайвандҳои беруна}}
{{Кишварҳои Африқо}}
[[Гурӯҳ:Давлатҳо аз рӯи алифбо]]
[[Гурӯҳ:Давлатҳои Африқо]]
[[Гурӯҳ:Маврикий]]
[[Гурӯҳ:Давлатҳо — узви СММ]]</text>
      <sha1>9popz5132ozz0p1s0oo3blpuakr5d2k</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ҷералд Форд</title>
    <ns>0</ns>
    <id>7925</id>
    <revision>
      <id>1480403</id>
      <parentid>876343</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T04:37:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VASHGIRD</username>
        <id>8035</id>
      </contributor>
      <origin>1480403</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="986" sha1="p8atvp23xw6qc9fwcnaq4x7979fc0w5" xml:space="preserve">{{Ходими давлатӣ}}

'''Ҷералд Форд''' '''Gerald Rudolph Ford, Jr.''' '''Гералд Форд''' ({{забон-код|en|Gerald Ford}}; {{АФБ|dʒɛɹæld fʊəd}}; {{ВД-Дебоча}}) — 38-умин Раисиҷумҳури [[Иёлоти Муттаҳидаи Амрико|ИМА]] (1974—1977) буд. Вай яке аз пешсафони ИМА дар давраи [[Ҷaнги Сард]] буд.

Форд дар [[Омаҳа, Небраска]] таваллуд шудааст. Номи аслии вай '''Leslie Lynch King, Jr. — Лесли Линч Кинг''' буд. Волидайни ӯ дар синни қариб яксолагиаш ҷудо шуда буданд, ва вақте ки модараш аз нав шавҳар кард, номи ӯро Ҷералд Рудолф Форд гузоштанд.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

{{Президентҳои ИМА}}

[[Гурӯҳ:Президентони ИМА]]


{{bio-stub}}</text>
      <sha1>p8atvp23xw6qc9fwcnaq4x7979fc0w5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Томас Ҷефферсон</title>
    <ns>0</ns>
    <id>7927</id>
    <revision>
      <id>1480316</id>
      <parentid>1441274</parentid>
      <timestamp>2026-07-13T14:33:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zosya95</username>
        <id>54344</id>
      </contributor>
      <origin>1480316</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="45063" sha1="bmjbh3af3s47y6nska1cb6s4qcoj70i" xml:space="preserve">{{Ходими давлатӣ
|ном                  = Томас Ҷефферсон
|номи аслӣ       = {{lang-en|Thomas Jefferson}}
|тасвир          = Mather Brown - Thomas Jefferson - Google Art Project.jpg
|ширина               = 
|тавсифи тасвир = &lt;small&gt;Портрети Томас Ҷефферсон, ҳангоми сафараш дар Лондон, аз тарафи рассом [[Мэзер Браун]]&lt;/small&gt;
|имзо             = Thomas Jefferson Signature.svg
|нишон =Coat of Arms of Thomas Jefferson.svg
|тартиб              = 3
|вазифа            = [[президенти ИМА]]
|парчам                 = Seal Of The President Of The Unites States Of America.svg
|парчам2                = US flag 15 stars.svg
|аввалдавр         = {{date|04|03|1801|02}}
|охирдавр          = {{date|04|03|1809|02}}
|ноиби президент       = [[Аарон Бёрр]]&lt;br&gt;[[Ҷорҷ Клинтон (сиёсатмадор)|Ҷорҷ Клинтон]]
|пешгузашта       = [[Ҷон Адамс (президент)|Ҷон Адамс]]
|ҷонишин             = [[Ҷеймс Мэдисон]]
|тартиб_2            = 2
|вазифа_2          = [[ноиби президенти ИМА]]
|парчам_2               = US Vice President Seal.svg
|парчам2_2              = Us flag large Betsy Ross.png
|аввалдавр_2       = {{date|04|03|1797|02}}
|охирдавр_2        = {{date|04|03|1801|02}}
|президент_2          = [[Ҷон Адамс (президент)|Ҷон Адамс]]
|пешгузашта_2     = [[Ҷон Адамс (президент)|Ҷон Адамс]]
|ҷонишин_2           = [[Аарон Бёрр]]
|тартиб_3            = 1
|вазифа_3          = [[Котиби давлатии ИМА]]
|парчам_3               = Department of state.svg
|парчам2_3              = Us flag large Betsy Ross.png
|аввалдавр_3       = {{date|22|03|1790|02}}
|охирдавр_3        = {{date|31|12|1793|02}}
|президент_3          = [[Ҷор Вашингтон]]
|пешгузашта_3     = вазифа таъйин шуд&lt;br&gt;[[Ҷон Ҷей]] (чун вазири корҳои хориҷаи ИМА)
|ҷонишин_3           = [[Эдмунд Рэндолф]]
|вазифа_4          = {{iw|Сафири ИМА дар Фаронса||en|United States Minister to France}}
|парчам_4               = Us flag large Betsy Ross.png
|папчам2_4              = Pavillon royal de France.svg
|аввалдавр_4       = {{date|17|05|1785|02}}
|охирдавр_4        = {{date|26|09|1789|02}}
|пешгузашта_4     = [[Бенҷамин Франклин]]
|ҷонишин_4           = {{нп5|Уилям Шорт|Уилям Шорт||William Short (American ambassador)}}
|президент_4          = ''нест'' (1785—1789)&lt;br&gt;[[Ҷорҷ Вашингтон]]
|вазифа_5          = Делегати [[Конгреси Дуюми Қитъавӣ|Конгресси Конфедератсия]] аз иёлати [[Вирҷиния]]
|парчам_5               = US flag 13 stars.svg
|аввалдавр_5       = {{date|03|11|1783|02}}
|охирдавр_5        = {{date|07|05|1784|02}}
|пешгузашта_5     = [[Ҷеймс Мэдисон]]
|ҷонишин_5           = [[Ричард Ҳенрӣ Лӣ]]
|вазифа_6          = губернатори [[Вирҷиния]]
|парчам_6               = Seal of Virginia.svg
|парчам2_6              = US flag 13 stars.svg
|аввалдавр_6       = {{date|01|06|1779|02}}
|охирдавр_6        = {{date|03|06|1781|02}}
|пешгузашта_6     = [[Патрик Ҳенрӣ]]
|ҷонишин_6           = {{нп5|Уилям Фоеминг|Уилям Флеминг||William Fleming (governor)}}
|тартиб_6            = 2
|вазифа_7          = Делегати [[Конгресси Дуюми Қитъавӣ]] аз иёлати [[Вирҷиния]]
|парчам_7               = US flag 13 stars.svg
|аввалдавр_7       = {{date|20|06|1775|02}}
|охирдавр_7        = {{date|26|09|1776|02}}
|пешгузашта_7     = [[Ҷорҷ Вашингтон]]
|ҷонишин_7           = {{нп5|Ҷон Харвӣ|Ҷон Харви||John Harvie}}
|ҳизб               = [[Ҳизби демократӣ-ҷумҳурихоҳи ИМА|Ҳизби демократии ҷумҳурихоҳ]]
|зодгоҳ        = [[Шэдуэлл]], [[Вирҷиния (мустамлика)|мустамликаи Вирҷиния]], [[Сенздаҳ мустамлика]], [[Империяи Британия]]
|маҳалии даргузаш         = {{МакониФавт|Шарлотсвилл||Шарлотсвилл (Вирҷиния)}}, [[Вирҷиния|иёлати Вирҷиния]], [[ИМА]]
|дафн            = [[Монтичелло]]
|падар                 = Питер Ҷефферсон (1708—1757)
|модар                = Ҷейн Рэндолф Ҷефферсон (1721—1776)
|мансубият      = [[англиканӣ]] (ҳангоми таваллуд) / бе номгӯи
|ҳамсар              = Марта Уэйлс Скелтон Ҷефферсон
|фарзандон                 = {{s|Марта Ҷефферсон Рэндолф,}}&lt;br&gt;Дуйн Рэндолф,&lt;br&gt;Мэри Уэйлс,&lt;br&gt;{{s|Люси Элизабет (1780—1781),}}&lt;br&gt;Люси Элизабет (1782—1785)
 }}
'''Томас Ҷефферсон''' ({{lang-en|Thomas Jefferson}}; тав. [[13 апрел]]и&lt;ref&gt;2 апрел — бо намуди пешина&lt;/ref&gt; [[Соли 1743|1743]], Шедуэл, [[Вирҷиния (мустамлика)|мустамлика Вирҷиния]], [[Сенздаҳ мустамлика]], [[Империяи Британия]] — [[4 июл]]и [[Соли 1826|1826]], [[Шарлотсвилл (Вирҷиния)|Шарлотсвилл]], [[Вирҷиния|иёлати Вирҷиния]], [[Иёлоти Муттаҳидаи Амрико|ИМА]]) — [[омӯзгор]], [[адвокат]], [[нависанда]], [[дипломат]], сиёсатмадор, [[файласуф]], ихтироъкор, [[кишоварз]] 3-юмин [[Президенти Иёлоти Муттаҳидаи Амрико|Президенти ИМА]] (1801–1809), муаллифи [[Эъломияи Истиқлоли ИМА|Эъломияи Истиқлолият]] дар соли (1776).

==Хидмати давлатӣ==
[[Акс:Mount Rushmore Closeup 2017.jpg|thumb|left|мини|300px|Муҷассамаи президентон [[Ҷорҷ Вашингтон]], Томас Ҷефферсон, [[Теодор Рузвелт]] ва [[Абраҳам Линколн]] дар Маҷмаамаи миллии кӯҳи Рашмор]]
Ҷефферсон роҳбари кумита оид ба эҷоди [[Эъломияи истиқлоли ИМА]] буд. Ғайри ӯ дар кумита чор нафари дигар фаъолият мекарданд: [[Ҷон Адамс]], [[Бенҷамин Франклин]], [[Роҷер Шерман]] ва [[Роберт Р. Ливингстон]]. Дар яке аз вохӯриҳои кумита ин 4 нафар якдилона аз Ҷефферсон хоҳиш намуданд, ки ӯ худаш эъломияро бинависад. Китобхонаи [[Конгресси Амрико|Конгресси ИМА]] дар асоси коллексияи ӯ сохта шуд. Ҷефферсон бунёдгузори донишгоҳи Вирҷиния (University of Virginia) ва таҳиякунандаи барномаи аввалини ин донишгоҳ аст.
Ҷефферсон губернатори иёлоти Вирҷиния (1779—1781), якум котиби давлати ИМА (1789—1795), дуюмин ноиби президент (1797—1801) ва сеюмин президенти ИМА (1801—1809) буд. Ҷефферсон ва [[Мартин Ван Бюрен]] — ягона сиёсатмадорҳои амрикоие мебошанд, ки бо тартиб ба вазифаҳои котиби давлатӣ, ноиби президент ва президентӣ расидаанд.
Ӯ олими ҳаматарафа буд. Ба монанди [[агроном]], [[меъмор]], [[бостоншинос]], [[палеонтолог]], [[ихтироъкор]], [[коллексионер]], [[нависанда]]. Ҳамчун [[меъмор]], Ҷефферсон ғайри биноҳо боз Капитолияи иёлоти Вирҷиния, донишгоҳи Вирҷиния ва ҳавли худро дар [[Монтичелло]] лоиҳасозӣ кардааст.
Ҷефферсон чун як созандаи асосии доктринаи ҷудо кардани калисо аз давлат машҳур аст.
Ҳангоми президентӣ, дар вақтҳои холигӣ Ҷефферсон Аҳди Ҷадидро бо варианти худаш манҳула карда, гӯё ки «Инҷили Ҷефферсон»-ро навишт. Чӣ тавре, ки Ҷефферсон худаш дар нома ба [[Ҷон Адамс (президент)|Ҷон Адамс]] менависад: «Он, чизе ки ба ман даст дод, — ин олитарин ва судмандтарин кодекси ахлоқ аст, ки замоне пешниҳоди башар шудааст». Соли 1904 [[Конгресси Амрико|Конгресси ИМА]] қарор қабул кард, ки ин заҳмат дар шакли чопи сангӣ нашр шавад. То миёнаи солҳои 1950 ин китоб ба ҳар як аъзои нави [[Конгресси Амрико|Конгресс]] тақдим мешуд.

== Таваллуд ==
Томас Ҷефферсон 13-уми апрели соли [[Соли 1743|1743]] дар колонияи Вирҷиния дар хонаводаи наздик ба ашхоси барҷастаи Вирҷиния таваллуд шудааст. Вай сеюмин фарзанд аз ҳашт фарзанди хонавода буд. Падари ӯ Питер Ҷефферсон, нажодаш уэлсӣ, як кишоварз ва бозрасии кишоварзи [[Mhtml:file://D:/Мавод/Джефферсон, Томас — Википедия.mht!https://ru.wikipedia.org/wiki/Албемарл (округ, Виргиния)|графии Албемарл]] буд. Модари Ҷефферсон, Ҷейн Рэндолф духтари Ишем Рэндолф (нохудои киштӣ ва кишоварз) буд.

Замоне, ки полковник Вилям Рэндолф, дӯсти деринаи Питер Ҷефферсон, соли 1745 вафот кард, падари Томас вазъияти нигаҳдорӣ аз мазраъи Таккаҳо, амлоки Вилям ва писари хурдсоли вай Томас Менн Рэндолфро ба даст гирифт. Ҳамон сол хонаводаи Ҷефферсон ба Таккаҳо кӯч бастанд ва ба муддати 7 сол дар он ҷо монданд, то замоне, ки ба хонаи худ дар Албемарл бозгаштанд то дар он ҷо Питер ба мақоми баланде даст ёбад.

== Таҳсил ==
Дар соли 1752 Ҷефферсон ба мактаби маҳаллие, ки тавассути Вилям Дуглас идора мешуд рафт. Вай дар синни нӯҳсолагӣ шурӯъ ба хондани [[Фаронсавӣ|забонҳои фаронсавӣ]], [[лотинӣ]] ва [[юнон]]ӣ кард. Дар соли 1757 замоне, ки чаҳордаҳ сол дошт падараш даргузашт ва ба вай қариб 5000 акр замин ва теъдоди бисёри ғулом мерос расид. Ӯ хонаи худро дар он ҷо бино кард, ки баъдҳо бо номи [[Монтичелло]] шинохта шуд.

Баъд аз марги падараш ӯ солҳои 1758—1760 дар мадрасаи рӯҳонӣ Ҷеймс Морӣ ([[James Maury]]) ба таҳсил пардохт. Ин мадраса дар наздикии [[Гордонсвилл]],19 км дуртар аз [[Шэдуэлл]] (ҷои ба воя расидаи Ҷефферсон), ҷойгир буд. Аз ин сабаб Томас дар оилаи Морӣ зиндагӣ мекард. Он ҷо Томас бо омӯхтани таҳсилоти классикӣ аз таърих ва улум низ бархӯрдор шуд.

Дар соли 1760 вай дар 16-солагӣ вориди коллеҷи Вилҳелм ва Мария шуд ва дар он ҷо ба таҳсили риштаи [[ҳуқуқ]] зери назари устод Ҷорҷ Вит пардохт ва сипас бо болотарин ифтихорот аз он ҷо фароғ-ут-таҳсил шуд. Дар донишгоҳи он ҷо дар донишкадаи фалсафа номнависӣ кард ва дар зери назари устоди худ Вилям Смолл ба мутолиаи риёзиёт, метафизика ва фалсафа пардохт. Вилям Смолл Томаси муштоқро бо навиштаҳои олим-[[эмпиристон]]и бритониёӣ ба монанди [[Ҷон Локк]], [[Исаак Нютон]] ва [[Френсис Бэкон]] ошно кард, ки Томас Ҷефферсон онҳоро «се тан бузургтарин мардоне, ки таърих замоне дидааст» хонд. Вай ҳамчунин ба навохтани ғижжак ва хондани [[Mhtml:file://D:/Мавод/Джефферсон, Томас — Википедия.mht!https://ru.wikipedia.org/wiki/Публий Корнелий Тацит|Тасит]] ва [[Homer|Ҳомер]] рӯй овард. Ӯ дар соли 1762 бо олитарин баҳо донишкадаро хатм кард. Дар соли 1767 ба ҳайати вакили Вирҷиния пайваст.

== Оила ==
Дар [[Соли 1972|соли 1772]] Ҷефферсон бо бевазани 23-сола Марта Вейлс Скелтон издивоҷ кард. Онҳо соҳиби шаш фарзанд шуданд: Марта Ҷефферсон Рэндолф (1772—1836), Ҷейн Рэндолф (1774—1775), писаре, ки баъди таваллуд фавтид (1777), Мери Вейлс (1778—1804), Люси Элизабет (1780—1781) ва Элизабет (1782—1785). Марта Ҷефферсон 6 сентябри соли 1782 дунёро падруд гуфт. Баъди марги ҳамсараш Ҷефферсон дигар издивоҷ накард. Вале, аниқ аст, ки Ҷефферсон аз ғуломи худ Салли Ҳемингс фарзанддор шуда буд. 

Замони сафирӣ дар Фаронса, Ҷефферсони занмурда дар [[Порис|Париж]] бо зани донишманди онвақта — [[Мария Косвей]] шинос шуд. Миёни онҳо муносибати наздики дӯстона ба амал омад. Ҷефферсон ва Косвей ба [[Иёлоти Муттаҳидаи Амрико|ИМА]] баргаштанд ва китобаткуниашонро то охири умр якҷо идома доданд.

== Фаъолияти сиёсӣ дар солҳои 1774—1800 ==
[[Акс:Declaration of Independence (1819), by John Trumbull.jpg|400px|right|thumb|&lt;small&gt;Муаррифии лоиҳаи Эъломия ба Кумитаи панҷ Конгресс. Наққошии машҳури Ҷона Трамбулл&lt;/small&gt;]]
=== Дар сари табадуллот ===
Замони фаъолият чун адвокат, Ҷефферсон [[соли 1769]] намояндаи палатаи Вирҷиния аз Элбермарли графӣ интихоб шуд. Баъди қабули [[Порлумони Британияи кабир|парлумони Британияи Кабир]] дар [[соли 1774]] (бо ибораи дигар Қарорҳои Расмии Таҳаммулнопазир, ки маҳдудияти худидоракунии колонияҳо ва ҳуқуқи имтиёзи чойро дар бар мегирифт), Ҷефферсон мақолаҳои бешумор ва қарори зидди онҳо навишт, ки дар китоби &quot;Шарҳи умумии ҳуқуқ дар Амрикои Британӣ&quot; ({{lang-en|A Summary View of the Rights of British America}}) ҷамъоварӣ шудаанд, ки ин аввалин кори ба нашррасидаи Ҷефферсон аст. Китоб хусусан тасдиқ кард, ки муҳоҷирини амрикоӣ бучуну чаро ҳуқуқи идоракунии худро доранд ва парлумони англис танҳо дар ҳудуди [[Британияи Кабир|Британияи кабир]] ҳуқуқи ҳокимиятро дорад, на дар колонияҳои онҳо. Пас аз даъвати континентиалии аввалини конгресс кори Ҷефферсон барномае шуд, ки вакилони Вирҷинияро ба [[Конгресси Амрико|Конгресс]] муаррифӣ кард, мутаассифона бениҳоят радикалӣ пазируфта шуд. Ба ҳар ҳол, памфлет асосҳои назариявӣ дошт, ки барои эълони истиқлоли қонунӣ асос гузошт, ба Ҷефферсон бошад ҳамчун як ватандӯст ва сиёсатмадори солимфикр шуҳрат овард.

=== Муаллифи Эъломияи истиқлол ===
Дере нагузашта баъди оғози [[ҷанги Амрико барои истиқлол]] дар рӯзҳои аввали июни [[соли 1775]] Ҷефферсон дар [[конгресси континенталии дуюм]], ки дар [[Филаделфия]] гузашт, вакил интихоб шуд.

Вақте бори охир дар июни [[соли 1776]] қарордодии эълони истиқлол дида шуд, ҳал карда шуд, ки кумита барои омодасозии эъломияи пешбаранда таъсис дода шавад.

Ҷефферсон роҳбари кумита интихоб гардид, ғайри ӯ дар кумита чор нафари дигар буд: [[Ҷон Адамс (президент)|Ҷон Адамс]], [[Бенҷамин Франклин]], [[Роҷер Шерман]] ва [[Роберт Р. Ливингстон]]. Дар яке аз вохӯриҳои кумита ин 4 нафар якдилона аз Ҷефферсон хоҳиш намуданд, ки нусхаи аввалини эъломияро ӯ худаш бинависад, ба хотири он ки Ҷефферсон ҳамчун нависанда шинохта шуда буд.

Ғайр аз Ҷефферсон, ҳеч кадоме аз аъзоёни кумита инро муҳим намеҳисобиданд. Дар хонаи хиштбарории граафӣ Ҷефферсон, бо тавсияи аъзоёни кумита, нусхаи аввалини эъломияро навишт, ғайр аз лоиҳаи аҳолӣ ва лоиҳаи шахсӣ, ҳамчун намуна ӯ аз навиштаҳои [[Ҷорҷ Мейсон]] эъломияи вирҷиниягии ҳуқуқи инсон, ки аз тарафи амалдорони давлатӣ ирсол шуда буд, истифода мебурд.

Баъди иловаи якчанд тағйирот аз тарафи кумита лоиҳа [[28 июни соли 1776]] ба Конгресс пешниҳод шуд. 2 июл Конгресс барои истиқлол раъй дода, эъломияро тафтиш кард. Баъди музокираи дурӯза аз Эъломия қариб ҳамаи матни қисми чорум, инчунин масъалаи танқидоти ғуломдорӣ ва ғуломфурӯшӣ, ки хусусан нафрати худи Ҷефферсонро (новобаста аз он ки ӯ дар заминҳои кишварзии худ аз заҳмати бардаҳо истифода мебурд) оварда буд, ҳазф карда шуд. Бо вуҷуди он, варианти ҳосилшуда аз тарафи Конгресс [[4 июли соли 1776]] тасдиқ шуд.

Аз он вақт [[Mhtml:file://D:/Мавод/Джефферсон, Томас — Википедия.mht!https://ru.wikipedia.org/wiki/4 июля|4 июл]] ҳамчун ҷашни асосии ИМА – [[Рӯзи истиқлол]] ҷашн гирифта мешавад, муқаддимаи [[Эъломияи истиқлоли ИМА|Эъломия]] бошад, маъруфтарин матн дар бораи инсоният, ки ба Ҷефферсон шуҳрати азим овардааст.

=== Қонунгузори иёлати [[Вирҷиния]] ===
Сентябри соли 1776 ба Вирҷиния баргашта, Ҷефферсон вакили палатаи созандаи [[Вирҷиния]] интихоб шуд. Ӯ тартиботи қонунҳоро ислоҳот ва таҷдид карда, ба стандарти кишвари демократӣ мувофиқ намуд. Дар тӯли се сол ӯ 126 лоиҳаи қонун, аз ҷумла дар бораи озодии эътиқодоти динӣ ва тартиботи системаи судӣ таълиф кард. Илова бар ин [[соли 1778]] бо ташаббуси Ҷефферсон қонун дар бораи манъи овардани [[ғулом]]они нав ба Вирҷиния қабул шуд. Худи ҳамон сол лоиҳаи қонуни Ҷефферсон «Қонун барои вусъат ва густариши дониш» ба силсилаи ислоҳот дар [[Донишгоҳи Вирҷиния|донишгоҳи]] хеш ва хусусан дар ҷорӣ намудани нахустин системаи таҳсили интихобӣ овард. Боз Ҷефферсон лоиҳаи қонун дар бораи барҳам додани [[ҳукми қатл]] барои ҳама ҷиноят, ба ғайр аз [[куштор]] ва [[хиёнат ба Ватан]]ро пешниҳод кард, аммо бо афзалияти як овоз ин лоиҳа рад карда шуд.

=== Губернатори Вирҷиния ===
[[Соли 1779]] Ҷефферсон [[губернатор]]и иёлати Вирҷиния интихоб шуд. Соли 1780 бо ташаббуси ӯ барои наздик шудани пойтахт ба маркази иёлат пойтахт аз [[Вилямсбург]] ба [[Ричмонд]] кӯчонда шуд. Ҷефферсон ислоҳотро дар коллеҷи Вилям ва Мэрӣ идома медод, ки ташаббуси навбатиаш ҷорӣ шудани аввалин кодекси шаъни донишҷӯ дар кишвар буд. Бо дархости Ҷефферсон соли 1779 Ҷорҷ Вит - устоди Ҷефферсонро коллеҷ ба вазифаи профессори соҳаи ҳуқуқ даъват кард, ки аввалин миёни донишгоҳҳои кишвар буд. Вале норизогии суръати ислоҳот боис гашт, ки сонитар Ҷефферсон асосгузори Донишгоҳи Вирҷиния гардад, ҷое ки таҳсилоти олӣ бори аввал аз таҳсилоти динӣ ҷудо шуда буд.

Ҳангоми губернатори Вирҷиния будан, ду маротиба дучори ҳуҷуми артиши [[Британияи Кабир|британӣ]] гардид. Июни [[соли 1781]] Ҷефферсон, [[Патрик Ҳенрӣ]] ва дигар роҳбарони иёлот аз тарафи колоннаи [[кавалерӣ]] таҳти роҳбарии [[Бонастр Терлтон]] муҳосира карда шуданд ва онҳо тавонистанд бо душвории зиёд фирор намоянд. Ҷефферсон таъҷилан ба истеъфо рафт. Ҷамъият аз суръати пасти ваъдаҳои пешазинтихоботии ӯ норозигӣ мекарданд ва Томас Ҷефферсон дигар дар ягон вазифаи давлатии Вирҷиния интихоб нашуд.

=== Сафир дар Фаронса ===
Дар солҳои [[Соли 1785|1785]]—[[Соли 1789|1789]] Ҷефферсон ба вазифаи сафирӣ дар Фаронса машғул буд, ки фаъолона ба шӯришгарони амрикоӣ ёрӣ мерасонд. Ҷои зисташ бошад, дар [[Майдони Елисей]], буд ки дар ҷаҳон машҳур аст. Вазифаи Ҷефферсон мутобиқат ва пешрафти робитаҳои оянда миёни ду кишвар буд. Ин боис гашт, ки Ҷефферсон [[соли 1787]] дар маросими қабули [[Конститутсияи ИМА]] иштирок карда натавонист, лекин онро пурра тарафдорӣ кард, нигоҳ накарда ба он, ки боб дар бораи [[Mhtml:file://D:/Мавод/Джефферсон, Томас — Википедия.mht!https://ru.wikipedia.org/wiki/Билль о правах (США)|Лоиҳаи қонун барои ҳуқуқҳо]] баъдан шомили [[Қонуни асосии давлат|конститутсия]] шуд. Мукотибаҳои Ҷефферсон тавассути омодакунандаи конститутсия, дӯст ва ҳамкори Томас [[Mhtml:file://D:/Мавод/Джефферсон, Томас — Википедия.mht!https://ru.wikipedia.org/wiki/Мэдисон, Джеймс|Ҷеймс Мэдисон]] бурда мешуд.

=== Котиби давлатӣ ===
Аз Париж баргашта, Ҷефферсон аввалин [[котиби давлатӣ]] дар таърихи ИМА шуда, [[солҳои 1789—1793]] дар кабинети якуми президент [[Ҷорҷ Вашингтон]] фаъолият кард. Дар ин мансаб мухолифати ҷиддии ӯ бо котиби хазинахона [[Александр Ҳамилтон]] барои сиёсати андоз, махсусан усули пардохти қарзи ҳарбиёни кишвар оғоз шуд. Он замон, чуноне ки Ҳамилтон меҳисобид, танзими пардохти қарзҳо бояд баробар ба буҷаи ҳар як иёлот сурат бигирад, Ҷефферсон тарафдори он буд, ки ҳар як иёлот бояд қарзи худро пардохт намояд (асосан барои он ки, иёлоти хеш Вирҷиния дар ҳақиқатан ҳам қарздор набуд). Дар оянда низоъ ба он оварда расонид, ки Ҳамилтон ва [[Ҳизби федералистӣ|ҳизби федералистии ӯ]] Ҷефферсонро ба монархист, консерватор, иштиёқманд ва барҳамдиҳандаи пояҳои кишвар шабоҳат доданд. Ҷефферсон чанд дафъа ба такрор гуфта буд, ки ''[[федерализм]] баробармаънои [[роялизм]]'' ''аст.'' Бо ин гуна шарту шароит Томас Ҷефферсон ва [[Ҷеймс Мэдисон]], [[ҳизби Демократ-Ҷумҳурихоҳон]]ро ташкил дода, бо сохтани хати иттиҳод-ҷумҳурихоҳони худ дар тамоми кишвар бо федерализм мубориза бурданд.

[[Соли 1793]] миёни Фаронса (сар задани [[Инқилоби Фаронса|инқилоб]]) ва [[Британияи Кабир|Британияи кабир]] ҷанг оғоз шуд. Ҷефферсон пурра Фаронсаро дастгирӣ кардан мехост, вале бо президент [[Ҷорҷ Вашингтон]] дар боби дахл накардани ИМА ба корҳои аврупоӣ розӣ шуд. Ҳатто ба кӯшишҳои сафири Фаронса [[Эдмон-Шарл Жене]] барои кашидани пои ИМА ба ҷанг монеъ шуд ва аризаи шикоятӣ ба унвони Конгресс навишт.

Дар охири соли 1793 Ҷефферсон истеъфо дода, мухолифонро ба Вашингтон ва Ҳамилтон гузошту худ ба Монтичелло рафт. [[Соли 1794]] бо кӯшишҳои Ҳамилтон [[Шартномаи Ҷей]] ба имзо расид, ки тибқи низомнома бо Британияи кабир боиси барпо кардани робитаҳои савдоӣ шуд. Ҷеймс Мэдисон, дар навбати худ, ин шартномаро танқид кард, ки аз тарафи Ҷефферсон дастгирӣ шуд.

=== Интихоботи президентии соли 1796 ва фаъолият дар вазифаи ноиби президент ===
[[Соли 1796]] Ҷефферсон номзадии худро аз [[ҳизби Демократ-Ҷумҳурихоҳон]] дар [[интихоботи президентӣ]] гузошт, вале аз тарафи [[федералист]] [[Ҷон Адамс (президент)|Ҷон Адамс]] мағлуб шуд. Ба ин нигоҳ накарда, шумораи овозҳои гирифтааш имкон дод, ки Ҷефферсон дар вазифаи [[Ноиб - Президент|ноиби президент]] фаъолият кунад. Қоидаҳои тартиботи гузаронидани парлумонро навишта, аз уҳдадориҳои баъдии раёсати [[Сенат]] ҷилавгирӣ кард.

Вақте ки [[Ҷанги-Квазӣ]] бе эълон миёни [[Иёлоти Муттаҳидаи Амрико|ИМА]] ва [[Фаронса]] шурӯъ шуд, идоракунандаҳои ҳизби федералистӣ бо роҳбарии президент [[Ҷон Адамс (президент)|Адамс]] омодагии шиддатнокро барои амалиёти ҷангӣ оғоз намуданд. Шумораи қушӯн ва флотҳо афзуда шуданд, андозбандии нав ҷорӣ шуд ва қабули &quot;Қонунҳо барои муҳоҷирини нофорам ва фитнаангез&quot;, ({{lang-en|Alien and Sedition Acts}}), ба президент имконият медод, ки шаҳрвандони кишварҳои бо [[Иёлоти Муттаҳидаи Амрико|ИМА]] дар низоъбуда ва шахсони хатарноки ҷаҳониро барои бехатар гардондани ватанаш аз кишвар бадарға намояд. Ҷефферсон ин қонунҳоро ҳуҷум ба ҳизби худ шумурда, ислоҳотҳои Вирҷиния ва Кентуккиро бо ҳамроҳии Мэдисон навишта ба қабули он ноил гаштанд. Тибқи ин ислоҳот эълон карда шуд, ки ҳукумати федералӣ ҳуқуқ ба иҷроиши ваколати ҳокимияти ин иёлотро надорад ва агар қарорҳои федералӣ инро ҳамчун ҳуқуқвайронкунӣ маҳкум намоянд, иёлот фаъолияти қонунҳои федералиро дар ҳудуди худ қатъ менамояд. Ин ислоҳотҳо асосҳои назариявӣ дар бораи ҳуқуқҳои иёлотҳоро асос гузошт, ки нишонаҳояш баъдтар [[соли 1860]] дар [[ҷануби ИМА]] ва дар [[ҷанги шаҳрвандӣ]] дида шуд.

=== Интихоботи президентии соли 1800 ===
''Мақолаи асосӣ: '''[[Интихоботи президентӣ дар ИМА (1800)]]'''''

[[Соли 1800]] Ҷефферсон тавонист ҳизбашро муттаҳид намояд ва бо [[Аарон Бёрр]] барои иштирок дар интихоботи президентӣ, омода гашт, алалхусус ӯ ба барномаи ҳизбӣ дар бораи андози зиёду сершумор такя мекард. Бо ин ҳама, чун анъанаи замона ӯ маъракаи пешазинтихоботиро пеш набурд. Нақшаи демократ-ҷумҳурихоҳон аз он иборат буд, ки яке аз интихобкунандагон як бор овоз диҳад ва дар ин сурат Ҷефферсон президент, ҳамкори ӯ бошад, Бёрр бо як овоз камтар ноиби президент мешуд.

Лекин ин нақша барабас рафту дар [[палатаи намояндагон]] барои федералистҳо (онҷо бартарият доштанд), интихоб миёни Ҷефферсон ва [[Аарон Бёрр|Бёрр]] пеш омад. Пас аз музокираҳои дуру дароз, Ҷефферсон президент интихоб шуд. Ба кабинети худ ӯ намояндагони ҳарду ҳизбро даъват кард ва ҳамкори деринаи худ [[Ҷеймс Мэдисон|Мэдисонро]] ба вазифаи [[котиби давлатӣ]] баргузид.

== Президентӣ (1801—1809) ==
[[Акс:Мемориал Джефферсона в Вашингтоне.jpg|thumb|left|300 px|&lt;small&gt;Ёдгории Ҷефферсон дар Вашингтон&lt;/small&gt;]]
Дар лаҳзаи инаугуратсия Ҷефферсон озод буд ва барои амалӣ намудани барномаи сиёсии худ — масъулияти назди ҳукумати маҳаллӣ ва тақвият бахшидани нақши хоҷагии қишлоқ дар иқтисодро пешниҳод кард. Томас ҳамчунин демократикунонии ҳокимият, хусусан, даст кашидан аз карруфарро дар [[Қасри сафед]], ки замони [[Ҷон Адамс (президент)|Адамс]] қабул шуда буд, дастгирӣ кард. Ҳизби муътабари демократ-ҷумҳурихоҳон дар Конгресси ҷадид ва нифоқ дар ҳизби федералистӣ байни [[Александр Ҳамилтон|Ҳамилтон]] ва [[Ҷон Адамс (президент)|Адамс]] ба Ҷефферсон имконияти фарох доданд, ки ягон маротиба аз вето (ҳуқуқи боздоштан ё бекор кардани нишондодҳои органҳои қонунбарор) дар марҳилаи президентии худ истифода набарад.

Дар роҳи расидан ба мақсади назорат аз болои [[Конгресси Амрико|Конгресс]] Ҷефферсон бо ҳизби федералистии [[Александр Ҳамилтон|Ҳамилтон]] созиш кард. Ҷефферсон дар сиёсати иқтисодии [[Александр Ҳамилтон|Ҳамилтон]] дахолат ба бонки миллӣ ва тарофаҳоро идома медод. Дар ивази ин федералистҳо зидди анҷоми муҳлати амали [[«Қонун дар бораи фитнаангезӣ»]] дар соли 1801 ва бекор кардани яке аз қарорҳо дар бораи ҳамроҳӣ намудани маҳбусҳои хориҷии озодшуда баромаданд.

== Марг ==
Томас Ҷефферсон [[4 июл]]и [[соли 1826]] дар Шарлотсвилл, на он қадар дуртар аз [[Монтичелло]], баъди расо панҷоҳ сол аз қабули Эъломияи Истиқлол, якчанд соат пештар аз президенти қаблӣ ва рақиби асосии сиёсиаш [[Ҷон Адамс (президент)|Ҷон Адамс]], ки охирин суханонаш ин буд: «Томас Ҷефферсон ҳоло зинда аст» аз дунё рафт.

Ҷефферсон дар Монтичелло дафн карда шудааст.
{|align=&quot;center&quot; style=&quot;width:40%; border:2px #a3b1bf solid; background:#f5faff; &quot;
|-
|&lt;center&gt;&lt;small&gt;HERE WAS BURIED&lt;/small&gt;&lt;br /&gt;
&lt;big&gt;'''THOMAS JEFFERSON'''&lt;/big&gt;&lt;br /&gt;
&lt;small&gt;AUTHOR OF THE&lt;/small&gt;&lt;br /&gt;
'''DECLARATION'''&lt;br /&gt;
&lt;small&gt;OF&lt;/small&gt;&lt;br /&gt;
'''AMERICAN INDEPENDENCE'''&lt;br /&gt;
&lt;small&gt;OF THE&lt;/small&gt;&lt;br /&gt;
'''STATUTE OF VIRGINIA'''&lt;br /&gt;
&lt;small&gt;FOR&lt;/small&gt;&lt;br /&gt;
'''RELIGIOUS FREEDOM'''&lt;br /&gt;
&lt;small&gt;AND FATHER OF THE&lt;/small&gt;&lt;br /&gt;
'''UNIVERSITY OF VIRGINIA'''

&lt;small&gt;BORN APRIL 2 1743 O.S.&lt;br /&gt;
DIED JULY 4 1826&lt;/small&gt;

|&lt;center&gt;[[Акс:Thomas Jefferson's Grave Site.jpg|260px|мини|Санги болои гури Томас Ҷефферсон]]

|&lt;center&gt;&lt;small&gt;ИНҶО ДАФН ШУДААСТ&lt;/small&gt;&lt;br /&gt;
&lt;big&gt;'''ТОМАС'''&lt;/big&gt;

&lt;big&gt;'''ҶЕФФЕРСОН'''&lt;/big&gt;&lt;br /&gt;
&lt;small&gt;МУЛЛИФИ&lt;/small&gt;&lt;br /&gt;
'''ЭЪЛОМИЯИ'''&lt;br /&gt;
'''ИСТИҚЛОЛИЯТИ'''

'''АМРИКО'''&lt;sub&gt;&lt;big&gt;,&lt;/big&gt;&lt;/sub&gt;

&lt;small&gt;МУАЛЛИФИ&lt;/small&gt;&lt;br /&gt;
'''ҚОНУНИ ИЁЛОТИ ВИРҶИНИЯ'''&lt;br /&gt;
&lt;small&gt;ОИД БА&lt;/small&gt;

'''ОЗОДИИ ЭЪТИҚОДОТИ ДИНӢ'''

&lt;sup&gt;ВА ПАДАР-АСОСГУЗОРИ&lt;/sup&gt;&lt;br /&gt;
'''ДОНИШГОҲИ ВИРҶИНИЯ'''

&lt;small&gt;ТАВАЛЛУД 2  АПРЕЛИ 1743&lt;br /&gt;
ВАФОТ 4  ИЮЛИ 1826&lt;/small&gt;

|}

Рӯзи таваллуди ӯ бо тарҳи пешин қайд шудааст, ҳарчанд, ки [[Британияи Кабир]] ва мустамликаҳои амрикоӣ ба тарҳи нав аз [[соли 1752]] бо ислоҳоти аввали соли нав гузашта буданд.

Ба он нигоҳ накарда, ки Ҷефферсон дар яке аз оилаҳои сарватманди [[Иёлоти Муттаҳидаи Амрико|ИМА]] ба дунё омада буд, пас аз маргаш, аз ӯ қарзҳои калон боқӣ монданд ва дороияш бо тариқи музояда ба фурӯш гузошта шуд. 552 акр (223 гектар) замин, ки ба Ҷефферсон тааллуқ дошт, [[соли 1831]] аз ҷониби [[Ҷеймс Т. Барклӣ]] бо маблағи 7000 доллар харидорӣ шуд. Ҷефферсон васият кард, ки Монтичеллоро ба давлат мегузорад, ки то онҷо мактабҳо барои фарзандони афсарони фавтида бунёд намоянд.

== Хотира ==
[[Акс:US $2 obverse.jpg|thumb|&lt;small&gt;Банкноти дудоллара&lt;/small&gt;]]
* Дар ИМА ба хотири Ҷефферсон якчанд муҷассамаҳо гузоштаанд, округҳои якчанд иёлот низ ба хотири ӯ номгузорӣ шудааст.
* Расми Ҷефферсон дар [[Доллари ИМА|банкноти дудоллара]] ва тангаи панҷсента акс ёфта аст.

== Кино ==
* [[Александр Ҳамилтон|«Александр Ҳамилтон»]] (1931) — [[Монтегю Лав]] нақши Томас Джефферсонро иҷро кардааст.
* «[[Mhtml:file://D:/Мавод/Джефферсон, Томас — Википедия.mht!https://ru.wikipedia.org/wiki/Джефферсон в Париже|Ҷефферсон дар Париж]]» ([[Mhtml:file://D:/Мавод/Джефферсон, Томас — Википедия.mht!https://ru.wikipedia.org/wiki/1995|1995{{Пайванди мурда|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}]])
* «Моҷаро дар Қасри Сафед» (2000) — таърихи муносибати Томас Ҷефферсон бо Салли Ҳемингс, [[Сэм Нил]] нақши Ҷефферсонро бозидааст.
* «[[Ҷон Адамс (президент)|Ҷон Адамс]]» (2008)
*

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* {{книга
 |автор         = [[Севостьянов, Григорий Николаевич|Севостьянов Г. Н.]], [[Уткин, Анатолий Иванович (историк)|Уткин А. И.]]
 |часть         = 
 |ссылка часть  = 
 |заглавие      = Томас Джефферсон
 |оригинал      = 
 |ссылка        = 
 |викитека      = 
 |ответственный = 
 |издание       = 
 |место         = М.
 |издательство  = [[Мысль (издательство, Москва)|Мысль]]
 |год           = 1976
 |том           = 
 |страницы      = 
 |страниц       = 392
 |серия         = 
 |isbn          = 
 |тираж         = 45 000
}} (В пер.)
* {{книга
 |автор         = [[Печатнов, Владимир Олегович|Печатнов В. О.]]
 |часть         = 
 |ссылка часть  = 
 |заглавие      = [[Гамильтон, Александр|Гамильтон]] и Джефферсон
 |оригинал      = 
 |ссылка        = 
 |викитека      = 
 |ответственный = Ред. М. Ю. Ситнина; Оформление художников: Е. П. Суматохина и В. В. Суркова.
 |издание       = 
 |место         = М.
 |издательство  = [[Международные отношения (издательство)|Международные отношения]]
 |год           = 1984
 |том           = 
 |страницы      = 
 |страниц       = 336, [16]
 |серия         = 
 |isbn          = 
 |тираж         = 40 000
}} (в пер.)
* {{книга
 |автор         = [[Согрин, Владимир Викторович|Согрин В. В.]]
 |часть         = 
 |ссылка часть  = 
 |заглавие      = Джефферсон: Человек, мыслитель, политик
 |оригинал      = 
 |ссылка        = 
 |викитека      = 
 |ответственный = Отв. ред. член-корр. АН СССР [[Болховитинов, Николай Николаевич|Н. Н. Болховитинов]]. [[Академия наук СССР]]
 |издание       = 
 |место         = М.
 |издательство  = [[Наука (издательство)|Наука]]
 |год           = 1989
 |том           = 
 |страницы      = 
 |страниц       = 280
 |серия         = 
 |isbn          = 5-02-008990-7
 |тираж         = 5 000
}}

== Пайвандҳо ==
* [http://america-xix.org.ru/library/jefferson-inaugurals/ Инаугурационные речи президента США Томаса Джефферсона] в русском переводе
* [http://german.imdb.com/title/tt0113463/ Jefferson in Paris] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20060516020614/http://german.imdb.com/title/tt0113463/ |date=2006-05-16 }} на [[IMDB]]
* [http://grachev62.narod.ru/hrest/jef_5.html Билль о религиозной свободе (1779 г.)]

{{Президентҳои ИМА}}

[[Гурӯҳ:Зодагони Вирҷиния]]</text>
      <sha1>bmjbh3af3s47y6nska1cb6s4qcoj70i</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ҷуёи Самарқандӣ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>8739</id>
    <revision>
      <id>1480394</id>
      <parentid>1376371</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T04:03:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <comment>ислоҳ</comment>
      <origin>1480394</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5256" sha1="mpa8duzj3xd4ny1hc26wcft9ezrl2hb" xml:space="preserve">{{Ҳамномҳо|Баҳриддини (Ҳамном)| Баҳриддини }}
{{Адиб
|ном                  = Ҷуёи Самарқандӣ
|номи аслӣ            = Баҳриддин Раҳимов 
|тасвир               = Juyoi Samarqandi.jpg    
|тавсифи тасвир       =  
|ном ҳангоми таваллуд = 
|номи пурра           = 
|тахаллусҳо           =  
|санаи таваллуд       = [[1960]] 
|зодгоҳ               = {{Зодгоҳ|Ғазза (деҳа, н. Панҷакент)|Ғазза}}, [[ҶШС Тоҷикистон]] 
|санаи марг           = 
|маҳалли марг         = {{МаҳаллиМарг|}}
|шаҳрвандӣ            =  {{Парчам|Тоҷикистон}}  
|навъи фаъолият       =   {{Нависанда|Нависанда}}   
|самт                 = 
|жанр                 =[[ҳикоя]], [[қисса]] 
|забони осор          = [[забони тоҷикӣ]]
|дебют                = 
|ҷоизаҳо              = 
|мукофотҳо            =  
|Lib                  = 
|сайт                 = 
|викигуфтовард        = 
|имзо                 = 
}}


'''Ҷуёи Самарқандӣ'''(Баҳриддин Одинаевич Раҳимов)10 июни соли [[1960]] дар деҳаи [[Ғазза (деҳа, н. Панҷакент)|Ғазза]]и [[ноҳияи Панҷакент]] таваллуд шудааст.
Дар риштаҳои [[геология]] ([[Донишгоҳи давлатии миллии Тоҷикистон]])ва филологияи гурҷӣ ([[Донишгоҳи давлатии Тифлис]] ([[Гурҷистон]]))таҳсили илм намудааст. Ӯ сардабири рӯзномаи хусусии фарҳангию фароғатии &quot;[[Сафина]]&quot;-ро ба уҳда дошт. Аз соли [[2004]] [[узви Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон]] аст.
== Эҷодиёт ==
Се маҷмӯаи шеъраш:&quot;[[Тирамоҳи ормонҳо]]&quot;,Душанбе,[[1993]];&quot;[[Аз шаҳри ёдҳо]]&quot;,Душанбе,[[2002]];&quot;[[Суфраи шеър]]&quot;,Душанбе,[[2004]], чоп шудааст. Тарҷумаҳояш низ аз забонҳои [[русӣ]] ва [[гурҷӣ]] дар рӯзномаву маҷаллот ва шакли китобҳои алоҳида рӯи чопро дидаанд.


Намунае аз ашъори ӯ:

'''ШЕЪРУ ШОИР'''

Шеъри шоирро бихонед рӯи хокаш

Ҷои фотеҳа барои рӯҳи покаш,

К-интизорӣ мекашад дар осмон, то

Бишнавад шеъри баланди атрнокаш.

Шеъри шоирро бигиред дар сафарҳо

Ҷои тӯмори нигаҳдор аз хатарҳо.

Дафтарашро дар миён бандед бо нон

Мисли чӯпонбачча дар кӯҳу камарҳо.

Шеъри шоирро бихонед рӯзи мотам

Ҷои оятҳои таскинбахш ҳар дам.

Шеър ҳарфе з-одаму одамгарӣ аст,

Зишткориро ба олам мекунад кам.

Шеъри шоирро бихонед гоҳи мастӣ

То наяфтед аз баландиҳо ба пастӣ.

Шеъри шиорро бихонед дар раҳу рӯ,

Гоҳи дороиву гоҳи тангдастӣ.

Шеър рӯяд аз гили армони мардум,

Сабз гардад дар дилу дар ҷони мардум.

Шеъри шоир чун гияҳдоруи рӯҳ аст,

Ҷои шоир хонаи чашмони мардум.

'''АФҒОНИСТОН'''

Войи он шаҳре, ки онҷо диданӣ нест.

Войи он шаҳре, дар он рӯйидане нест.

Як гули бишкуфтаи бӯйиданӣ нест.

Войи он шаҳре, фазояш ғам гирифтааст.

Войи он шаҳре, ки одам рам гирифтааст.

Осмон бар ҳоли ӯ мотам гирифтааст.

Войи он шаҳре, ки девораш шикастаст,

Миллату қавмияташ паймон набастаст.

Ҷои испораш &quot;Калашников&quot; ба даст аст,

Войи он шаҳре, ки кунун холӣ зи Буддост.

Мардумаш бозичаи дасти дигарҳост,

Мезанад ҳамдигарашро аз чапу рост.

З-осмон ба ҷои борон тир борад,

Дар заминаш минаи хапгир дорад,

Чун раҳо ёбад? Ба по занҷир дорад.

Войи он шаҳре, ки анбори силоҳ аст,
 
Войи он шаҳре, ки ҳар сӯяш ҷиноҳ аст,

Рӯзи халқ аз дасти толибҳо табоҳ аст.

Войи он шаҳре, ки сар то пош хун аст,

Косайи сарҳо даруни хун нагун аст.

Дӯзах ар бошад, ҳамун асту ҳамун аст.

[[Гурӯҳ:Аъзои Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон]]</text>
      <sha1>mpa8duzj3xd4ny1hc26wcft9ezrl2hb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1480395</id>
      <parentid>1480394</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T04:04:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <origin>1480395</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5264" sha1="la6x01yqgn3i92zlctcxuab6fjj2l33" xml:space="preserve">{{Ҳамномҳо|Баҳриддини (Ҳамном)| Баҳриддини }}
{{Адиб
|ном                  = Ҷуёи Самарқандӣ
|номи аслӣ            = Баҳриддин Раҳимов 
|тасвир               = Juyoi Samarqandi.jpg    
|тавсифи тасвир       =  
|ном ҳангоми таваллуд = 
|номи пурра           = 
|тахаллусҳо           =  
|санаи таваллуд       = [[1960]] 
|зодгоҳ               = {{Зодгоҳ|Ғазза (деҳа, н. Панҷакент)|Ғазза}}, [[ҶШС Тоҷикистон]] 
|санаи марг           = 
|маҳалли марг         = {{МаҳаллиМарг|}}
|шаҳрвандӣ            =  {{Парчам|Тоҷикистон}}  
|навъи фаъолият       =   {{Нависанда|Нависанда}}   
|самт                 = 
|жанр                 =[[ҳикоя]], [[қисса]] 
|забони осор          = [[забони тоҷикӣ]]
|дебют                = 
|ҷоизаҳо              = 
|мукофотҳо            =  
|Lib                  = 
|сайт                 = 
|викигуфтовард        = 
|имзо                 = 
}}


'''Ҷуёи Самарқандӣ'''(Баҳриддин Одинаевич Раҳимов)10 июни соли [[1960]] дар деҳаи [[Ғазза (деҳа, н. Панҷакент)|Ғазза]]и [[ноҳияи Панҷакент]] таваллуд шудааст.
Дар риштаҳои [[геология]] ([[Донишгоҳи давлатии миллии Тоҷикистон]])ва филологияи гурҷӣ ([[Донишгоҳи давлатии Тифлис]] ([[Гурҷистон]]))таҳсили илм намудааст. Ӯ сардабири рӯзномаи хусусии фарҳангию фароғатии &quot;[[Сафина]]&quot;-ро ба уҳда дошт. Аз соли [[2004]] узви [[Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон]] мебошад.
== Эҷодиёт ==
Се маҷмӯаи шеъраш:&quot;[[Тирамоҳи ормонҳо]]&quot;,Душанбе,[[1993]];&quot;[[Аз шаҳри ёдҳо]]&quot;,Душанбе,[[2002]];&quot;[[Суфраи шеър]]&quot;,Душанбе,[[2004]], чоп шудааст. Тарҷумаҳояш низ аз забонҳои [[русӣ]] ва [[гурҷӣ]] дар рӯзномаву маҷаллот ва шакли китобҳои алоҳида рӯи чопро дидаанд.


Намунае аз ашъори ӯ:

'''ШЕЪРУ ШОИР'''

Шеъри шоирро бихонед рӯи хокаш

Ҷои фотеҳа барои рӯҳи покаш,

К-интизорӣ мекашад дар осмон, то

Бишнавад шеъри баланди атрнокаш.

Шеъри шоирро бигиред дар сафарҳо

Ҷои тӯмори нигаҳдор аз хатарҳо.

Дафтарашро дар миён бандед бо нон

Мисли чӯпонбачча дар кӯҳу камарҳо.

Шеъри шоирро бихонед рӯзи мотам

Ҷои оятҳои таскинбахш ҳар дам.

Шеър ҳарфе з-одаму одамгарӣ аст,

Зишткориро ба олам мекунад кам.

Шеъри шоирро бихонед гоҳи мастӣ

То наяфтед аз баландиҳо ба пастӣ.

Шеъри шиорро бихонед дар раҳу рӯ,

Гоҳи дороиву гоҳи тангдастӣ.

Шеър рӯяд аз гили армони мардум,

Сабз гардад дар дилу дар ҷони мардум.

Шеъри шоир чун гияҳдоруи рӯҳ аст,

Ҷои шоир хонаи чашмони мардум.

'''АФҒОНИСТОН'''

Войи он шаҳре, ки онҷо диданӣ нест.

Войи он шаҳре, дар он рӯйидане нест.

Як гули бишкуфтаи бӯйиданӣ нест.

Войи он шаҳре, фазояш ғам гирифтааст.

Войи он шаҳре, ки одам рам гирифтааст.

Осмон бар ҳоли ӯ мотам гирифтааст.

Войи он шаҳре, ки девораш шикастаст,

Миллату қавмияташ паймон набастаст.

Ҷои испораш &quot;Калашников&quot; ба даст аст,

Войи он шаҳре, ки кунун холӣ зи Буддост.

Мардумаш бозичаи дасти дигарҳост,

Мезанад ҳамдигарашро аз чапу рост.

З-осмон ба ҷои борон тир борад,

Дар заминаш минаи хапгир дорад,

Чун раҳо ёбад? Ба по занҷир дорад.

Войи он шаҳре, ки анбори силоҳ аст,
 
Войи он шаҳре, ки ҳар сӯяш ҷиноҳ аст,

Рӯзи халқ аз дасти толибҳо табоҳ аст.

Войи он шаҳре, ки сар то пош хун аст,

Косайи сарҳо даруни хун нагун аст.

Дӯзах ар бошад, ҳамун асту ҳамун аст.

[[Гурӯҳ:Аъзои Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон]]</text>
      <sha1>la6x01yqgn3i92zlctcxuab6fjj2l33</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Озмуни Евровижн</title>
    <ns>0</ns>
    <id>11704</id>
    <revision>
      <id>1480317</id>
      <parentid>1388592</parentid>
      <timestamp>2026-07-13T14:36:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zosya95</username>
        <id>54344</id>
      </contributor>
      <origin>1480317</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5599" sha1="4h3zk8nxyw1sk7i275emfmahm7zbdqf" xml:space="preserve">{{Озмун}}
[[Акс:Eurovision Song Contest logo.svg|right|248px|thumbnail]]
'''Озмуни Сурудии Евровижн''' ({{lang-en|Eurovision Song Contest}}) — [[озмун]]и ҳар сола мебошад, ки дар он аъзоёни фаъоли [[кишвар]]ҳои [[Аврупо]] ширкат меварзанд. Озмун аз 24 майи соли 1956 то ҳол идома дорад.
'''Озмуни мусиқии Аврупо''' ё '''«Евровижн»''' соли 1954  ташкил шудааст, системаи байналхалқии мубодилаи иттилоотҳои телевизионист, ки якқатор телевизионҳо, асосан Аврупоӣ ба он шомиланд. Бо системаи '''Интервидение''' мубодилаи барномаҳои [[телевизион]]ӣ дорад. 

'''Евровижн''' ({{lang-en|Eurovision Song Contest}},  {{lang-fr|Concours Eurovision de la chanson}}) — мусобиқаи байналхалқии сурудҳои эстрадӣ дар байни давлатҳои аъзои Иттифоқи Намоишдиҳии Аврупо (EBU) мебошад. Соҳибҳуқуқи тамоми моликиятҳои зеҳнии лоиҳаи ин мусобиқа, Иттифоқи Намоишдиҳии Аврупо (ЕВС) дониста мешавад. Дар ин мусобиқа аз ҳар як кишвари аъзои Иттифоқи намоишдиҳии Аврупо (ЕВС) як намояндагӣ, ки барои иштирок ариза додааст ширкат меварзад. Мусобиқа тариқи [[on line]] аз телевизионҳо намоиш дода мешавад. Аз ҳар як [[кишвар]]и аъзо метавонад як намоянда (якахон ё дастаи мусиқӣ), ки сурудеро бо давомнокии на бештар аз се [[дақиқа]] аст, сароянд. Дар вақти баромад, бояд дар [[саҳна]] аз шаш нафар, [[ҳунарпеша]]ҳо зиёд набошанд. Баъди баромад тариқи овоздиҳии тамошобинон ва аъзои ҳакамон суруди писандидатарин муайян карда мешавад. Тамошобинони телевизионҳо ва ҳакамоне, ки [[кишвар]]ҳояшон иштирокчиёнанд, дар финал ва нимфинал ҳуқуқи овоздиҳиро доранд. [[Мусобиқа]] аз соли [[1956]] гузаронида мешавад ва яке аз маъруфтарин мусобиқаҳои ғайриварзишӣ дар дунё мебошад, ки то 600 миллион тамошобин дорад. «Евровидение» инчунин дар [[Тоҷикистон]], [[Қирғизистон]], [[Қазоқистон]], [[Канада]], [[Миср]], [[Ҳиндустон]], [[Лубнон]], [[Африқои Ҷанубӣ]], [[Ҷумҳурии Халқӣ-Демократии Корея|Кореяи шимолӣ]], [[ИМА]] ва дигар давлатҳо, сарфи назар аз он, ки онҳо иштирокчии мусобиқа нестанд ва дар [[Аврупо]] воқеъ нагаштаанд тариқи телевизионҳо намоиш дода мешавад. Аз соли [[2000]] мусобиқа дар [[интернет]] [[намоиш]] дода мешавад, интернет-тамошобинонаш [[сол]] то сол меафзоянд: дар соли [[2006]] [[on line]]—намоишро аз интернет 74 ҳазор одамон тамошо карда буданд, дар соли [[2017]] — зиёда аз 600 ҳазор нафар. «Евровидение» барои шуҳратёр гаштани ҳунарпешаҳои иштирокчии ин мусобиқаи мусиқӣ саҳми калон дорад. Масалан,  [[гурӯҳ]]и маъруфи «АББА» (ABBA, [[Шветсия]]—[[1974]]), «Чингисхон» (Dschinghis Khan, [[Германия]]—[[1979]]) ва [[сароянда]] Селин Дион ([[Швейтсария]]—[[1988]]) пас аз иштироки ҷолибашон дар ин мусобиқаи мусиқӣ дар дунё маъруфият пайдо карданд.&lt;ref&gt;http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?f=/c/a/2008/09/12/DDBN12SDVQ{{Пайванди мурда|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;http://www.reuters.com/article/entertainmentNews/idUSSCH28177920070514&lt;/ref&gt;

==Ҷолиб==
Дар даври нимфиналии ин озмун 18 майи соли 2021, овозхони тоҷиктабор [[Манижа Сангин]] бо суруди [[Russian Woman]] дар шаҳри Роттердам, давлати [[Ҳолланд]], [[Русия]]ро муаррифӣ карда, дар даври финал 22 майи соли 2021 бо 204 хол, байни иштирокчиёни озмун ҷои нуҳумро ишғол намуд.&lt;ref&gt;https://ru.m.wikipedia.org/wiki/%D0%A0%D0%BE%D1%81%D1%81%D0%B8%D1%8F_%D0%BD%D0%B0_%C2%AB%D0%95%D0%B2%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B8-2021%C2%BB#&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://ru.m.wikipedia.org/wiki/%D0%95%D0%B2%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5-2021&lt;/ref&gt;

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}
{{хурд}}
[[Гурӯҳ:Озмуни Евровижн| ]]
[[Гурӯҳ:Мусиқӣ]]</text>
      <sha1>4h3zk8nxyw1sk7i275emfmahm7zbdqf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Суруди миллии ИҶШС</title>
    <ns>0</ns>
    <id>11865</id>
    <revision>
      <id>1480365</id>
      <parentid>1442466</parentid>
      <timestamp>2026-07-13T18:58:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1480365</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10534" sha1="1l8d6bekcxupb7y0fkytahuzhfzrz4q" xml:space="preserve">{{Суруди миллӣ
|ном = Гимн Советского Союза
|номи тоҷикӣ = {{PAGENAME}}
|аудиофайл = Soviet Anthem Instrumental 1955.ogg
|акс = Flag_of_the_Soviet_Union.svg
|андоза = 200px
}}
'''Гимн Советского Союза''' ё Суруди миллии [[Иттиҳоди Шӯравӣ]].&lt;ref name=&quot;гимнсср&quot;&gt;https://music-facts.ru/song/Aleksandr_Aleksandrov/Gimn_SSSR/ {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20210416181921/https://music-facts.ru/song/Aleksandr_Aleksandrov/Gimn_SSSR/ |date=2021-04-16 }} ''Гимн СССР''. Александр Александров. Факты о песне., текст песни.. Интересные факты о песнях. Дата обращения 7 декабря 2018.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;лемэр&quot;&gt;https://books.google.ru/books?id=FegTAQAAIAAJ Frans C. Lemaire. ''Музыка XX века в России и в республиках бывшего Советского Союза''. — Гиперион, 2003. — С. 108. — 532 с.&lt;/ref&gt;

== Версиуини [[1944]] ==

{|style=&quot;text-align:center;&quot; class=&quot;wikitable&quot;
|bgcolor=&quot;#CD0000&quot;|&lt;div style=&quot;color:#FFD900&quot;&gt;&lt;center&gt;'''Русӣ'''&lt;/center&gt;&lt;/div&gt;
|bgcolor=&quot;#CD0000&quot;|&lt;div style=&quot;color:#FFD900&quot;&gt;&lt;center&gt;'''Транскрипсияи АФБ'''&lt;/center&gt;&lt;/div&gt;
|bgcolor=&quot;#CD0000&quot;|&lt;div style=&quot;color:#FFD900&quot;&gt;&lt;center&gt;'''Тоҷикӣ'''&lt;/center&gt;&lt;/div&gt;
|- style=&quot;vertical-align:top; white-space:nowrap;&quot;
|&lt;poem&gt;Союз нерушимый республик свободных
Сплотила навеки Великая Русь.
Да здравствует созданный волей народов
Единый, могучий Советский Союз!

''Славься, Отечество наше свободное,''
''Дружбы народов надёжный оплот!''
''Знамя советское, знамя народное''
''Пусть от победы к победе ведёт!''

Сквозь грозы сияло нам солнце свободы,
И Ленин великий нам путь озарил:
Нас вырастил Сталин – на верность народу,
На труд и на подвиги нас вдохновил!

''Славься, Отечество наше свободное,''
''Счастья народов надёжный оплот!''
''Знамя советское, знамя народное''
''Пусть от победы к победе ведёт!''

Мы армию нашу растили в сраженьях.
Захватчиков подлых с дороги сметём!
Мы в битвах решаем судьбу поколений,
Мы к славе Отчизну свою поведём!

''Славься, Отечество наше свободное,''
''Славы народов надёжный оплот!''
''Знамя советское, знамя народное''
''Пусть от победы к победе ведёт!''&lt;/poem&gt;
|&lt;poem&gt;[sɐ.ˈjuz‿nʲɛ.rʊ.ˈʂɨ.mɨj rʲɪs.ˈpu.blʲɪk svɐ.ˈbod.nɨx]
[spɫɐ.ˈtʲi.ɫa nɐ.ˈvʲɛ.kʲi vʲɛ.ˈlʲi.ka.jɐ rusʲ]
[dɐ‿ˈzdra.stvʊ.jɪt ˈsoz.dan.nɨj ˈvo.lʲej nɐ.ˈro.dɐf]
[jɛ.ˈdʲi.nɨj mɐ.ˈɡu.t͡ɕɪj sɐ.ˈvʲɛt.skʲɪj sɐ.ˈjus]

[ˈsɫaf⁽ʲ⁾.sʲa a.ˈtʲɛ.t͡ɕɪst.va ˈna.ʂɛ sva.ˈbod.na.jɛ]
[ˈdruʐ.bɨ nɐ.ˈro.dɐf nɐ.ˈdʲɵʐ.nɨj ɐ.ˈpɫot]
[ˈzna.mʲa sa.ˈvʲɛt.ska.jɛ ˈzna.mʲa na.ˈrod.na.jɛ]
[pusʲtʲ at pɐ.ˈbʲɛ.dɨ k‿pɐ.ˈbʲɛ.dʲɛ vʲɪ.ˈdʲɵt]

[skvɐzʲ‿ˈɡro.zɨ sʲɪ.ˈja.ɫa nam ˈson.t͡sɛ svɐ.ˈbo.dɨ]
[i ˈlʲɛ.nʲin vʲɛ.ˈlʲi.kʲɪj nam putʲ ɐ.zɐ.ˈrʲiɫ]
[naz‿ˈvɨ.rasʲ.tʲɪɫ ˈsta.lʲin nɐ‿ˈvʲɛr.nasʲtʲ nɐ.ˈro.dʊ]
[nɐ‿trud i nɐ‿ˈpod.vʲɪ.ɡʲɪ naz‿vdɐx.nɐ.ˈvʲiɫ]

[ˈsɫaf⁽ʲ⁾.sʲa a.ˈtʲɛ.t͡ɕɪst.va ˈna.ʂɛ sva.ˈbod.na.jɛ]
[ˈɕːasʲ.tʲja nɐ.ˈro.dɐf nɐ.ˈdʲɵʐ.nɨj ɐ.ˈpɫot]
[ˈzna.mʲa sa.ˈvʲɛt.ska.jɛ ˈzna.mʲa na.ˈrod.na.jɛ]
[pusʲtʲ at pɐ.ˈbʲɛ.dɨ k‿pɐ.ˈbʲɛ.dʲɛ vʲɪ.ˈdʲɵt]

[mɨ ˈar.mʲi.jʊ ˈna.ʂʊ rɐsʲ.ˈtʲi.lʲi f‿srɐ.ˈʐɛ.nʲjɐx]
[zɐ.ˈxvat.t͡ɕi.kɐf ˈpod.ɫɨɣ‿z‿dɐ.ˈro.ɡʲi smʲɪ.ˈtʲɵm]
[mɨ ˈv‿bʲit.vax rʲɪ.ˈʂa.jɛm sʊdʲ.ˈbu pa.kɐ.ˈlʲɛ.nʲɪj]
[mɨ ˈk‿sɫa.vʲɛ ɐt.ˈt͡ɕiz.nʊ svɐ.ˈju pa.vʲɪ.ˈdʲɵm]

[ˈsɫaf⁽ʲ⁾.sʲa a.ˈtʲɛ.t͡ɕɪst.va ˈna.ʂɛ sva.ˈbod.na.jɛ]
[ˈsɫa.vɨ nɐ.ˈro.dɐf nɐ.ˈdʲɵʐ.nɨj ɐ.ˈpɫot]
[ˈzna.mʲa sa.ˈvʲɛt.ska.jɛ ˈzna.mʲa na.ˈrod.na.jɛ]
[pusʲtʲ at pɐ.ˈbʲɛ.dɨ k‿pɐ.ˈbʲɛ.dʲɛ vʲɪ.ˈdʲɵt]&lt;/poem&gt;
|&lt;poem&gt;Абад иттиҳоди ҷумҳурҳои озод
Ба ҳам баст Азим Русия, бефано.
Чи хуш зӯру якдил Союзи Советӣ
Барпо гашта бо азми халқҳои мо!

''Сарфароз эй мавлиди доим озоди мо,''
''Умедбахш паноҳи дӯстии халқҳо!''
''Байрақи Советӣ, байрақи халқҳо''
''Аз фатҳ ба фатҳ гӯ барад доимо!''

Метобид офтоби озодӣ зи тӯфон,
Ба роҳи мо нур дод Ленини кабир.
Омӯзонд Сталин, ки бошем ба халқҳо
Вафодору ҷушон ба кору далер.

''Сарфароз эй мавлиди доим озоди мо,''
''Умедбахш паноҳи иқболи халқҳо!''
''Байрақи Советӣ, байрақи халқҳо''
''Аз фатҳ ба фатҳ гӯ барад доимо!''

Дар ҷангҳо сабзондем мо лашкари худро,
Разил ғосибонро зи раҳ мерӯбем.
Бо разм ҳал кунем тақдири наслҳоро,
Ватанро сӯи ифтихор мебарем

''Сарфароз эй мавлиди доим озоди мо,''
''Умедбахш паноҳи обрӯи халқҳо!''
''Байрақи Советӣ, байрақи халқҳо''
''Аз фатҳ ба фатҳ гӯ барад доимо!''&lt;ref&gt;https://catalog.shm.ru/entity/OBJECT/6250070?query=%D1%82%D0%B5%D0%BA%D1%81%D1%82%20%D0%BD%D0%B0%20%D1%82%D0%B0%D0%B4%D0%B6%D0%B8%D0%BA%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%BC%20%D1%8F%D0%B7%D1%8B%D0%BA%D0%B5&amp;index=0{{Пайванди мурда|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;/poem&gt;
|}

== Версиуини [[1977]] ==
{|style=&quot;text-align:center;&quot; class=&quot;wikitable&quot;
|bgcolor=&quot;#CD0000&quot;|&lt;div style=&quot;color:#FFD900&quot;&gt;&lt;center&gt;'''Русӣ'''&lt;/center&gt;&lt;/div&gt;
|bgcolor=&quot;#CD0000&quot;|&lt;div style=&quot;color:#FFD900&quot;&gt;&lt;center&gt;'''Транскрипсияи АФБ'''&lt;/center&gt;&lt;/div&gt;
|bgcolor=&quot;#CD0000&quot;|&lt;div style=&quot;color:#FFD900&quot;&gt;&lt;center&gt;'''Тоҷикӣ'''&lt;/center&gt;&lt;/div&gt;
|- style=&quot;vertical-align:top; white-space:nowrap;&quot;
|&lt;poem&gt;Союз нерушимый республик свободных
Сплотила навеки Великая Русь.
Да здравствует созданный волей народов
Единый, могучий Советский Союз!

&lt;small&gt;'''Припев:'''&lt;/small&gt;
''Славься, Отечество наше свободное,''
''Дружбы народов надёжный оплот!''
''Партия Ленина&amp;mdash;сила народная''
''Нас к торжеству коммунизма ведёт!''

Сквозь грозы сияло нам солнце свободы,
И Ленин великий нам путь озарил:
На правое дело он поднял народы,
На труд и на подвиги нас вдохновил!

&lt;small&gt;'''''Припев'''''&lt;/small&gt;

В победе бессмертных идей коммунизма
Мы видим грядущее нашей страны,
И Красному знамени славной Отчизны
Мы будем всегда беззаветно верны!

&lt;small&gt;'''''Припев'''''&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;''Утверждён указом Президиума Верховного Совета СССР от 27 мая 1977 года''&lt;/ref&gt;&lt;/poem&gt;
|&lt;poem&gt;[sɐˈjus nʲɪruˈʂɨmɨj rʲɪsˈpublʲɪk svɐˈbodnɨx]
[splɐˈtʲilə nɐˈvʲekʲɪ vʲɪˈlʲikəjɪ ˈrusʲ]
[ˈda ˈzdrastvujɪt ˈsozdənɨj ˈvolʲɪj nɐˈrodəf]
[jɪˈdʲinɨj mɐˈɡutɕɪj sɐˈvʲɛtskʲɪj sɐˈjus]

&lt;small&gt;'''[prʲɪˈpʲef]'''&lt;/small&gt;
[ˈslafʲsʲə ɐˈtʲetɕɪstvə ˈnaʂɨ svɐˈbodnəjɪ]
[ˈdruʐbɨ nɐˈrodəf nɐˈdʲoʐnɨj ɐˈplot]
[ˈpartʲɪjə ˈlʲenʲɪnə sʲilə nɐˈrodnəjə]
[nas k‿tərʐɨstˈvu kəmuˈnʲizmə vʲɪˈdʲot]

[ˈskvozʲ‿ˈɡrozɨ sʲɪˈjalə ˈnam ˈsontsɪ svɐˈbodɨ]
[i ˈlʲenʲɪn vʲɪˈlʲikʲɪj ˈnam ˈputʲ əzɐˈrʲil]
[nə ˈpravəjɪ ˈdʲɛlə on ˈpodnʲɪl nɐˈrodɨ]
[nə ˈtrut i nə ˈpodvʲɪɡʲɪ ˈnas vdəxnɐvʲɪl]

&lt;small&gt;'''[prʲɪˈpʲef]'''&lt;/small&gt;

[f‿pɐˈbʲedʲɪ bʲɪˈsmʲɛrtnɨx ɪˈdʲej kəmuˈnʲizmə]
[mɨ ˈvʲidʲɪm ɡrʲɪˈduɕːiə ˈnaʂɨj ˈstranɨ]
[i ˈkrasnəmu ˈznamʲɪnʲɪ ˈslavnəj ɐˈtɕiznɨ]
[mɨ ˈbudʲɪm fsʲɪɡˈda bɪzːɐˈvʲɛtnə vʲɪrˈnɨ]

&lt;small&gt;'''[prʲɪˈpʲef]'''&lt;/small&gt;&lt;/poem&gt;
|&lt;poem&gt;Озод иттифоқи республикаҳоро
Бипайваст бо ҳам ҷовид Руси Кабир!
Абад зинда бод Иттифоқи Советӣ!
Ба азми халоиқ шуда муқтадир!

&lt;small&gt;'''Тарҷеъбанд:'''&lt;/small&gt;
''Шӯҳрат афкан аё, мулки озоди мо,''
''Дӯстии халқҳоро паноҳи азим!''
''Партияи Ленин — қудрати халқи мо''
''Моро барад ҷониби коммунизм!''

Хуршеди саодат баромад зи зулмат,
Дурахшонд роҳи мо доҳаи Ленин:
Халқҳоро намуд ӯ ба адолат,
Бо кору шуҷоат кард моро қарин!

&lt;small&gt;'''''Тарҷеъбанд'''''&lt;/small&gt;

Дар фатҳи подори мароми коммунизм.
Намоён аст фардои кишвари мо
Ливои шарафноки сурхи Ватанро
Бо як ҷону дил содиқем доимо!

&lt;small&gt;'''''Тарҷеъбанд'''''&lt;/small&gt;&lt;/poem&gt;
|}

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Инҷоро ҳам бингаред ==
* http://www.hymn.ru/ {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20050701001453/http://www.hymn.ru/ |date=2005-07-01 }}
* http://www.sovmusic.ru/top20.php</text>
      <sha1>1l8d6bekcxupb7y0fkytahuzhfzrz4q</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Хагфорс</title>
    <ns>0</ns>
    <id>14230</id>
    <revision>
      <id>1480381</id>
      <parentid>327517</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T01:05:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1480381</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="300" sha1="554mcwpx6zt73z3u4xnqpd4js56vbw5" xml:space="preserve">'''{{PAGENAME}}''' ({{забон-св|Hagfors}}) — шаҳр дар  [[Шветсия]].


== Пайвандҳо ==
* http://www.hagfors.se/ {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20090122093853/http://www.hagfors.se/ |date=2009-01-22 }}.

{{geo-stub}}

[[Category:Шветсия]]</text>
      <sha1>554mcwpx6zt73z3u4xnqpd4js56vbw5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Челон</title>
    <ns>0</ns>
    <id>15145</id>
    <revision>
      <id>1480382</id>
      <parentid>325640</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T02:13:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zosya95</username>
        <id>54344</id>
      </contributor>
      <origin>1480382</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4479" sha1="l53aek53ysyntzkdy1ihhr1q9kgpvhj" xml:space="preserve">{{Таксон
| image file = Ziziphus zizyphus foliage.jpg
| image descr = Шохаи дарахти челон бо меваҳояш
| status = LC
| status_system = IUCN3.1
| status_ref = &lt;ref name=IUCN&gt;{{cite iucn |doi=10.2305/IUCN.UK.2007.RLTS.T63538A12688176.en |title=''Ziziphus jujuba'' |article-number=e.T63538A12688176 |year=2007 |access-date=25 April 2021 }}&lt;/ref&gt;
| regnum = Рустаниҳо
| rang = Намуд
| parent = Ziziphus
| latin = Ziziphus jujuba
| authority = [[Philip Miller|Mill.]]
| synonyms = {{Collapsible list|title = ''
| {{btname|Girtanneria jujuba|(Mill.) Neck.}}
| {{btname|Jububa mediterranea|Bubani}}
| {{btname|Mansana arborea|J.F.Gmel.}}
| {{btname|Paliurus lucidus|Carrière}}
| {{btname|Rhamnus circumcissa|Russell ex Wall.}}
| {{btname|Rhamnus lucida|Salisb.}}
| {{btname|Rhamnus mauritiana|Soy.-Will.}}
| {{btname|Rhamnus soporifera|Lour.}}
| {{btname|Rhamnus vulgaris|Pers.}}
| {{btname|Rhamnus zizyphus|L.}}
| {{btname|Ziziphus acidojujuba|C.Y.Cheng &amp; M.J.Liu}}
| {{btname|Ziziphus acidojujuba f. granulata|C.Y.Cheng &amp; M.J.Liu}}
| {{btname|Ziziphus acidojujuba f. infecunda|C.Y.Cheng &amp; M.J.Liu}}
| {{btname|Ziziphus acidojujuba f. trachysperma|C.Y.Cheng &amp; M.J.Liu}}
| {{btname|Ziziphus chinensis|Spreng.}}
| {{btname|Ziziphus flexuosa|Wall.}}
| {{btname|Ziziphus jujuba f. allochroa|C.Y.Cheng &amp; M.J.Liu}}
| {{btname|Ziziphus jujuba f. apyrena|C.Y.Cheng &amp; M.J.Liu}}
| {{btname|Ziziphus jujuba f. carnosicalycis|C.Y.Cheng &amp; M.J.Liu}}
| {{btname|Ziziphus jujuba f. heteroformis|C.Y.Cheng &amp; M.J.Liu}}
| {{btname|Ziziphus jujuba var. inermis|(Bunge) Rehder}}
| {{btname|Ziziphus jujuba f. lageniformis|(Nakai) Kitag.}}
| {{btname|Ziziphus jujuba subsp. spinosa|(Bunge) J.Y.Peng, X.Y.Li &amp; L.Li}}
| {{btname|Ziziphus jujuba var. spinosa|(Bunge) Hu ex H.F.Chow}}
| {{btname|Ziziphus jujuba f. tortuosa|C.Y.Cheng &amp; M.J.Liu}}
| {{btname|Ziziphus melanogona|Bojer}}
| {{btname|Ziziphus natsme|Siebold}}
| {{btname|Ziziphus nitida|Roxb.}}
| {{btname|Ziziphus officinarum|Medik.}}
| {{btname|Ziziphus sativa|Gaertn.}}
| {{btname|Ziziphus sativa var. inermis|(Bunge) C.K.Schneid.}}
| {{btname|Ziziphus sativa var. lageniformis|Nakai}}
| {{btname|Ziziphus sativa var. spinosa|(Bunge) C.K.Schneid.}}
| {{btname|Ziziphus sinensis|Lam.}}
| {{btname|Ziziphus soporifera|(Lour.) Duhamel}}
| {{btname|Ziziphus sororia|Schult.}}
| {{btname|Ziziphus spinosa|(Bunge) Hu ex F.H.Chen}}
| {{btname|Ziziphus trinervia|Roth}}
| {{btname|Ziziphus vulgaris|Lam.}}
| {{btname|Ziziphus vulgaris var. inermis|Bunge}}
| {{btname|Ziziphus vulgaris var. macrocarpa|Risso}}
| {{btname|Ziziphus vulgaris var. oblonga|Risso}}
| {{btname|Ziziphus vulgaris var. praecox|Risso}}
| {{btname|Ziziphus vulgaris var. spinosa|Bunge}}
| {{btname|Ziziphus zizyphus|(L.) H.Karst.}}
| {{btname|Zizyphon jujubum|(Mill.) St.-Lag.}}
}}
| synonyms_ref = &lt;ref name=&quot;POWO_719213-1&quot; &gt;{{cite POWO |id=719213-1 |title=''Ziziphus jujuba'' Mill. |access-date=9 November 2024 }}&lt;/ref&gt;
}}
'''Челон''' ({{lang-la|Ziziphus jujuba}}), ки '''челонҷигда''', '''санҷиди челонӣ''', '''санҷиди гургонӣ''', '''унноб''', '''табархун''', '''зизуфа''' ва ё '''ғубайрои чин-чин''' ҳам номида мешавад як намуди рустанӣ аз авлоди *Ziziphus* буда, ба оилаи **челонгулҳо** (*Rhamnaceae*) тааллуқ дорад. Челонро баъзан бо намуди ба он наздики **чилони ҳиндӣ** (*Ziziphus mauritiana*) омехта мекунанд. Ин гиёҳ ба иқлимҳои гуногун — аз минтақаҳои мӯътадил то гармсер (тропикӣ) — хуб мутобиқ шудааст. Гумон меравад, ки ватани аслии челон Осиёи Шарқӣ аст, аммо бо роҳи кишту парвариш ба бисёр минтақаҳои ҷаҳон паҳн шудааст. Имрӯз онро ҳам дар боғҳо ҳамчун бутта ва ҳам дар кишоварзӣ барои мевааш парвариш мекунанд. Меваи челонро ҳам тару тоза ва ҳам хушк ё қандишуда (бо шакар омодашуда) мехӯранд.
== Тасниф ==


Рӯдакӣ мегӯяд:
::Санҷиду челон бад-ӯ нима шуда.
::Нуқтаи сурма бад-ӯ як-як зада.

== Адабиёт ==
{{reflist}}</text>
      <sha1>l53aek53ysyntzkdy1ihhr1q9kgpvhj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Қоҳир Расулзода</title>
    <ns>0</ns>
    <id>16322</id>
    <revision>
      <id>1480333</id>
      <parentid>1439479</parentid>
      <timestamp>2026-07-13T15:51:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zosya95</username>
        <id>54344</id>
      </contributor>
      <origin>1480333</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8357" sha1="o18xo1akkkl352vun9yvpxknoh5kbw5" xml:space="preserve">{{Ходими давлатӣ
|ном                  =  Қоҳир Расулзода
| номи аслӣ                 = 
|тартиб               = 8
| тасвир                       =
|тавсифи тасвир          = 
|вазифа              = Сарвазири Тоҷикистон
|парчам               = Flag of Tajikistan.svg
|аввалдавр            = [[23 ноябр]]и [[2013]] 
|охирдавр             =  
|пешгузашта           = [[Оқил Оқилов]]  
|ҷонишин              =  
| вазифа_2             = Раиси [[вилояти Суғд]]
|парчам_2             = Flag of Tajikistan.svg
|аввалдавр_2          = [[27 феврал]]и [[2007]]
|охирдавр_2           = [[23 ноябр]]и [[2013]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;(и.в. аз [[2 декабр]]и [[соли 2006]])&lt;/small&gt;
|пешгузашта_2         =    
|ҷонишин_2            =  
|маълумот             = 
|касб                 = Муҳандис-сохтмончӣ
|ҳизб                 =[[Ҳизби халқии демократии Тоҷикистон]] 
|таърихи таваллуд     = 8.03.1961 
| зодгоҳ                    = 
|ҳамсар               = 
|фарзандон            = 3
|миллат               = [[Тоҷик]]
|эътиқод              = [[Ислом]]
|падар                = 
|модар                = 
|ҷоизаҳо              = [[Корманди шоистаи Тоҷикистон]], {{ордени Зарринтоҷ}} дараҷаи II, медали ҷашнии «20-солагии Истиқлоли давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон», мукофоти давлатии Ҷумҳурии Ӯзбекистон – ордени «Фидокорона хизматлари учун» (Барои меҳнати фидокорона).
|викианбор            = 
}}
'''Қоҳир Расулзода''' ('''Абдуқоҳир Абдурасулович Назиров''' &lt;small&gt;(то майи [[соли 2007]])&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.centrasia.ru/person2.php?st=1165145082 |title=Расулзода (Назиров) Кохир (Абдукохир Абдурасулович) // ЦентрАзия |accessdate=2017-01-12 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150924002404/http://www.centrasia.ru/person2.php?st=1165145082 |archivedate=2015-09-24 }}&lt;/ref&gt;&lt;/small&gt;; тав. [[8 март]]и [[1961]], [[ноҳияи Ғафуров]], [[вилояти Суғд]], [[ҶШС Тоҷикистон]], [[ИҶШС]]) — ходими сиёсӣ ва давлатии Тоҷикистон, 8-умин [[Cарвазири Ҷумҳурии Тоҷикистон]]. [[Корманди шоистаи Тоҷикистон]].

==Зиндагинома==
Қоҳир Расулзода  [[8 март]]и соли [[1961]] дар [[Бобоҷон Ғафуров|ноҳияи Бобоҷон Ғафуров]] [[Хистеварз|ҷамоати Хистеварз]] таваллуд шудааст. Маълумот - олӣ. Соли [[1982]] Институти кишоварзии Тоҷикистонро (ҳоло [[Донишгоҳи аграрии Тоҷикистон]]) бо ихтисоси «муҳандис-гидротехник» хатм намудааст.

== Ҳаёти шахсӣ ==
Ҳамсари ӯ, Иқболхон Назирова, соҳиби ду ҷое дар Дубай мебошад, ки арзиши умумии онҳо 1,4 миллион доллари ИМА мебошад.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2024 |title=How Dirty Money Finds a Home in Dubai Real Estate - OCCRP |url=https://cdn.occrp.org/projects/dubai-unlocked/en/#95/ikhbolkhon-nazirova |website=How Dirty Money Finds a Home in Dubai Real Estate - OCCRP |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |date=2024 |title=Mysterious Wealth: Tajikistan PM’s Wife Bought Luxury Dubai Properties |url=https://www.occrp.org/en/37-ccblog/ccblog/18747-mysterious-wealth-tajikistan-pms-wife-bought-luxury-dubai-properties |website=OCCRP |language=en-GB}}&lt;/ref&gt; Вай инчунин соҳиби чанд амволи дигар дар Тоҷикистон аст.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; Духтари онҳо, Фарангез Азимова, соҳиби як вилла дар Дубай мебошад, ки арзиши он 5,4 миллион доллари ИМА аст.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

Аз куҷо ва чӣ хел ба даст оварда шудани пулҳои ин хонавода номаълум аст, зеро Иқболхон Назирова даромади расмӣ надорад ва Расулзода, 24 сол аст, ки чун мансабдори давлатӣ фаъолият мекунад. Аз рӯи қонунҳои Тоҷикистон, мансабдорони давлатӣ наметавонанд бо тиҷорат машғул бошанд.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== Фаъолияти меҳнатӣ ==
Фаъолияти меҳнатиро ба сифати техник–санҷишгари санҷишгоҳи сохтмонии иттиҳодияи «Тоҷикирсовхозстрой» дар [[1982|соли 1982]] дар ноҳияи Бобоҷон Ғафуров оғоз намудааст. Баъдан дар вазифаҳои муҳандиси шуъбаи истеҳсолӣ, сармуҳандис, сардори КСМ-4, сардори иттиҳодияи «Тоҷикирсовхозстрой» (шаҳри Хуҷанд) фаъолият доштааст.

Аз январи [[2000|соли 2000]] то декабри соли [[2006]] Вазири мелиоратсия ва хоҷагии оби Ҷумҳурии Тоҷикистон буд.

Аз [[27 феврал]]и [[2007|соли 2007]] то [[2013]] – Раиси [[Суғд|вилояти Суғд]].

Бо фармони Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон  аз [[23 ноябр]]и [[2013|соли 2013]] сарвазири [[Ҷумҳурии Тоҷикистон]] таъйин шудааст.

Бо Фармони Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон аз [[3 ноябр|3 ноябри]] [[соли 2020]] бинобар таъсиси Ҳукумати нав Сарвазири Ҷумҳурии Тоҷикистон таъин гардид.&lt;ref name=&quot;Қоҳир Расулзода&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.president.tj/node/6319|title=Расулзода Қоҳир Сарвазири Ҷумҳурии Тоҷикистон|author=|website=www.president.tj|date=|publisher=|lang=tg|accessdate=2024-05-20}}&lt;/ref&gt;

Оиладор, соҳиби се фарзанд мебошад.

== Мукофот ва ҷоизаҳо ==
* унвони «[[Корманди шоистаи Тоҷикистон]]»,  
* [[ордени Зарринтоҷ]] дараҷаи II,
* медали ҷашнии «20-солагии Истиқлоли давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон»,   
* мукофоти давлатии Ҷумҳурии Ӯзбекистон – ордени «Фидокорона хизматлари учун» (Барои меҳнати фидокорона).&lt;ref name=&quot;Қоҳир Расулзода&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.president.tj/node/6319|title=Расулзода Қоҳир Сарвазири Ҷумҳурии Тоҷикистон|author=|website=www.president.tj|date=|publisher=|lang=tg|accessdate=2024-05-20}}&lt;/ref&gt; 
== Нигаред низ ==
* [[Ҳайати Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон (аз 2013)|Ҳайати Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон]]
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

{{ПБ}}
{{Сарвазирони Тоҷикистон}}
[[Гурӯҳ:Ходимони давлатӣ аз рӯи алифбо]]
[[Гурӯҳ:Ҳайати Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон|*]]
[[Гурӯҳ:Сарвазирони Тоҷикистон]] 
[[Гурӯҳ:Вазирони Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Ходимони давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Сиёсатмадорони Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Сиёсатмадорони тоҷик]]
[[Гурӯҳ:Зодагони ноҳияи Ғафуров]]
[[Гурӯҳ:Сиёсатмадорони асри XXI]]</text>
      <sha1>o18xo1akkkl352vun9yvpxknoh5kbw5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Муовия</title>
    <ns>0</ns>
    <id>21387</id>
    <redirect title="Муъовия ибни Абусуфиён" />
    <revision>
      <id>1480377</id>
      <parentid>868337</parentid>
      <timestamp>2026-07-13T23:29:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>EmausBot</username>
        <id>3642</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Ислоҳи масири дукарата ба [[Муъовия ибни Абусуфиён]]</comment>
      <origin>1480377</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="60" sha1="8daumafu36z2cabx22k5ss05fb1zhlp" xml:space="preserve">#равона [[Муъовия ибни Абусуфиён]]</text>
      <sha1>8daumafu36z2cabx22k5ss05fb1zhlp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Шаблон:Location map Eritrea</title>
    <ns>10</ns>
    <id>23517</id>
    <revision>
      <id>1480512</id>
      <parentid>333760</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T09:29:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Milenioscuro</username>
        <id>8416</id>
      </contributor>
      <origin>1480512</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="476" sha1="chta2c0a0kq668n0121wek0j1zf09oy" xml:space="preserve">{{#switch:{{{1}}}
| name   = Eritrea
| top    = 18.4
| bottom = 12.0
| left   = 36.0
| right  = 43.8
| image  = Eritrea adm location map.svg
| image1 = Eritrea relief location map.svg
}}&lt;noinclude&gt;&lt;!--
-- The above switch-statement branches by text in parameter #1,
-- returning the associated value after each equals sign (&quot;=&quot;).
--&gt;
{{Location map/Info}}
{{Documentation}}

[[Category:Location map by country templates|Eritrea]]
[[Category:Eritrea templates| ]]

&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>chta2c0a0kq668n0121wek0j1zf09oy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Озодапаланг</title>
    <ns>0</ns>
    <id>34119</id>
    <revision>
      <id>1480384</id>
      <parentid>1479766</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T02:22:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zosya95</username>
        <id>54344</id>
      </contributor>
      <origin>1480384</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7891" sha1="4w89iu45oj1198hmor9tzpb9vckgtfg" xml:space="preserve">{{Таксон
| regnum = Ҷонварон
| image file = Irbis4.JPG
| image descr = Озодапаланг
| latin = Panthera uncia
| parent = Panthera
| rang = Намуд
| authority = Schreber, 1775
| харита = SnowLeopard distribution.jpg
| тавсифи харита = Паҳншавии озодапаланг, 2017&lt;ref name=iucn/&gt;
| вазъи ҳифз = VU
| ширкати вазъи ҳифз = IUCN3.1
| сарчашмаи вазъи ҳифз = &lt;ref name=iucn&gt;{{Cite iucn |title=''Panthera uncia'' |name-list-style=amp |author=McCarthy, T. |author2=Mallon, D. |author3=Jackson, R. |author4=Zahler, P. |author5=McCarthy, K. |date=2017 |article-number=e.T22732A50664030 |doi=10.2305/IUCN.UK.2017-2.RLTS.T22732A50664030.en |access-date=19 November 2021}}&lt;/ref&gt;
| вазъи ҳифз2 = CITES_A1
| ширкати вазъи ҳифз2 = CITES
| сарчашмаи вазъи ҳифз2 = &lt;ref name=iucn/&gt;
| syn = {{Collapsible list|title=''
| {{bt|Felis uncia|Schreber, 1777}}
| {{bt|Felis irbis|Ehrenberg, 1830}}
| {{bt|Felis uncioides|Horsfield, 1855}}
| {{bt|Uncia uncia|Pocock, 1930}}
| {{bt|Panthera baikalensis-romanii|Medvedev, 2000}}
}}
}}
[[Акс:Uncia uncia.jpg|thumbnail|Паланги барфӣ]]
'''Озодапаланг''' ё '''бабри барфӣ''' ({{lang-la|Panthera uncia}}) — [[Намуд (таксономия)|намуд]]е аз [[Гурбаҳои калон|гурбаҳои калон]] аст, ки дар қаторкӯҳҳои [[Осиёи Миёна]], [[Осиёи Ҷанубӣ]], [[Ҳимолой]], [[Тибет]] ва то ҷануби [[Сибир]] бумӣ мебошад. Он дар минтақаҳои алпию субалпӣ, дар баландии 3000–4500 метр паҳн шудааст.

Бар асоси [[Китоби сурх|Рӯйхати сурхи гунаҳои дар маърази хатар]], ин ҷонвар гунаи осебпазир шинохта шудааст. Тахмин зада мешавад, ки танҳо 10 ҳазор сар паланги барфӣ дар ҷаҳон боқӣ мондаасту теъдоди онҳо ба далоиле, аз ҷумлаи шикору тахриби зистгоҳ, рӯ ба коҳиш аст&lt;ref name=&quot;carnivoreconservation1&quot;&gt;{{Cite web |url=http://www.panthera.org/sites/default/files/McCarthy_et_al_2003_Snow_leopard_survival_strategy.pdf |title=Архивированная копия |access-date=2015-11-29 |archive-date=2015-09-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150924064508/http://www.panthera.org/sites/default/files/McCarthy_et_al_2003_Snow_leopard_survival_strategy.pdf |deadlink=yes |accessdate=2021-11-10 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150924064508/http://www.panthera.org/sites/default/files/McCarthy_et_al_2003_Snow_leopard_survival_strategy.pdf |archivedate=2015-09-24 }}{{Cite web |url=http://www.panthera.org/sites/default/files/McCarthy_et_al_2003_Snow_leopard_survival_strategy.pdf |title=Архивированная копия |access-date=2015-11-29 |archive-date=2015-09-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150924064508/http://www.panthera.org/sites/default/files/McCarthy_et_al_2003_Snow_leopard_survival_strategy.pdf |deadlink=yes |accessdate=2021-11-10 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150924064508/http://www.panthera.org/sites/default/files/McCarthy_et_al_2003_Snow_leopard_survival_strategy.pdf |archivedate=2015-09-24 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{IUCN |assessors=Jackson, R., Mallon, D., McCarthy, T., Chundaway, R. A. &amp; Habib, B. |year=2008 |id=22732 |title=Panthera uncia |version=2013.2}}&lt;/ref&gt;.

Ин ҷонвар дар гузашта дар як сардаи махсус ба худ ба номи «uncia» табақабандӣ мешуд, аммо бар асоси мутолиъоти Филуженетикии ҷадид дар сардаи палангмонандҳо қарор гирифтааст. Бар асоси вижагиҳои рехтшиносӣ, ду зергуна аз ин ҷонвар тавсиф шуда, аммо баррасиҳои женетикӣ ин мавзуъро таъӣид намекунад ва ин ҷонвар ҳамчунон як орояи якнамуна шумурда мешавад.

== Аҳамияти фарҳангӣ ==
Озодапаланг дар рамзу нишонаҳои давлатии кишварҳои Осиёи Миёна бисёр дида мешавад.
=== Фарҳанги тоҷикон ===
Аз рӯи тасвирҳои асримиёнагии &quot;Шоҳнома&quot;-и Абулқосим Фирдавсӣ, 
**Оқ Барс** («Паланги сафед») рамзи сиёсӣ ва фарҳангии тоторҳо, қазоқҳо ва булғорҳо мебошад. Оқ Барси болдор, ки аз афсонаҳо гирифта шудааст, дар **нишони давлатии Тотористон**, дар муҳри шаҳри **Самарқанд** (Ӯзбекистон) ва дар нишони пешинаи шаҳри **Остона** тасвир ёфтааст.

Палангии барфӣ дар муҳри расмии шаҳри **Алмаато** ва дар пулҳои пешинаи **10 000 тангаи Қазоқистон** низ тасвир шуда буд. Дар Қирғизистон симои хеле услубӣшудаи палангии барфӣ дар нишони имрӯзаи пойтахт — **Бишкек** истифода мешавад. Ҳамин тарзи тасвир инчунин ба нишони **Созмони духтарони скаути Қирғизистон** ворид шудааст.

Мардуми қирғиз палангии барфиро ҳамчун ҷонвари муқаддас низ мешуморанд. Палангии барфии тоҷдор дар нишони **ноҳияи Шушенски Русия** тасвир шудааст. Ин ҳайвон ҷонвари давлатии **Ладакх** ва **Ҳимочал-Прадеш** дар Ҳиндустон ба шумор меравад.

Китоби **«Паланги барфӣ»**, ки соли 1978 нашр шудааст, гузориши **Питер Маттиссен** дар бораи сафари думоҳаи ӯ ба минтақаи **Долпо** дар Ҳимолойи Непал мебошад. Ӯ дар ин сафар палангии барфиро меҷуст.


== Нигорхона ==
&lt;gallery&gt;
File:SnowLeopard10000KZT.jpg|&lt;!--Snow leopard on the reverse of the old 10000 [[tenge]] ([[Қазоқистон]]) banknote. --&gt;
File:Coat_of_Arms_of_Tatarstan.svg|&lt;!--''Aq Bars'' is the coat of arms of [[Татария]]. It is an ancient [[мардумони Турк]] and [[болгарҳо]] symbol translated as &quot;white leopard&quot; or &quot;snow leopard&quot;. --&gt;
File:Coat of arms of Almaty.svg|&lt;!--Snow leopard as a symbol of [[Алмати]], [[Қазоқистон]]. --&gt;
File:Old coat of arms of Astana.svg|&lt;!--Snow leopard as a symbol (old coat of arms) of [[Остона (Қазоқистон)]], the capital of [[Қазоқистон]]. --&gt;
File:Coat of arms of Bishkek Kyrgyzstan.svg|&lt;!--Snow leopard as a symbol of [[Бишкек]], the capital of [[Қирғизистон]]. --&gt;
File:Coat of Arms of Shushensky rayon (Krasnoayarsk krai).png‎|&lt;!--Snow leopard on coat of arms of Shushensky district, Krasnoyarsk Krai. --&gt;
File:Emblem of Samarkand.svg|&lt;!--Seal of City of [[Самарқанд]], Uzbekistan. --&gt;
&lt;/gallery&gt;

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

{{зоо-нопурра}}

[[Гурӯҳ:Пистондорони Осиё]]
[[Гурӯҳ:Пистондорони Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Пистондорони Покистон]]
[[Гурӯҳ:Пистондорони Чин]]
[[Гурӯҳ:Пистондорони Ҳинд]]
[[Гурӯҳ:Гурбасонон]]</text>
      <sha1>4w89iu45oj1198hmor9tzpb9vckgtfg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Модул:Dates</title>
    <ns>828</ns>
    <id>73430</id>
    <revision>
      <id>1480396</id>
      <parentid>1371329</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T04:20:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VASHGIRD</username>
        <id>8035</id>
      </contributor>
      <origin>1480396</origin>
      <model>Scribunto</model>
      <format>text/plain</format>
      <text bytes="23574" sha1="nmbjar14bqayzdrd5fpvzd6rbniqe1f" xml:space="preserve">--[[
 В это модуле собраны функции, связанные с работой с датами.
]]
local monthg = {'январ', 'феврал', 'март', 'апрел', 'май', 'июн',
    'июл', 'август', &quot;сентябр&quot;, &quot;октябр&quot;, &quot;ноябр&quot;, &quot;декабр&quot;}

local monthd = {31, 28, 31, 30, 31, 30, 31, 31, 30, 31, 30, 31}

local function DecodeDate(d)-- Ч, М, Г, СЧ, СМ, СГ, хвост
    --дата: &quot;%-?%d+&quot;=сол, &quot;%d+%.%d+&quot;=число месяца, &quot;%d+%.%d+%.%-?%d+&quot;=ЧМГ,
    -- потом в скобках м.б. переопределено для старого стиля начиная с числа
    local nd=d:match(&quot;^[%d.-]*&quot;);
    local od=d:match(&quot;^[%d.-]*%s*%(%s*([%d.-]*)%s*%)&quot;);
    local tail = d:match(&quot;^[%d.-]+%s*%(%s*[%d.-]+%s*%)%s*(%S.*)&quot;) or d:match(&quot;^[%d.-]+%s*([^%s%d].*)&quot;);
    if nd:match('^%-?%d+$' ) then
        return nil, nil, tonumber(nd), nil, nil, od and tonumber(od:match(&quot;%-?%d+$&quot;)),tail
    else
        local j,m,y=nd:match(&quot;^(%d+)%.(%d+)%.?(%-?%d*)&quot;);
        if j then
            if od then
                local oj, om, oy = od:match(&quot;^(%d+)%.?(%d*)%.?(%-?%d*)&quot;);
                return j and tonumber(j),
                       m and tonumber(m),
                       y&gt;'' and tonumber(y) or nil,
                      oj and tonumber(oj),
                      om&gt;'' and tonumber(om) or nil,
                      oy&gt;'' and tonumber(oy) or nil,
                      tail
            end
            return j and tonumber(j), m and tonumber(m), y&gt;'' and tonumber(y) or nil, nil, nil, nil, tail
        else return nil
        end
    end
end

local function Diffy(d1,m1,y1,d0,m0,y0)--аналоги Шахсият/Таърих/Сол
    return y1-y0 - ( y1*y0&lt;=0 and 1 or 0 ) - ( (m1&lt;m0 or m1==m0 and d1&lt;d0) and 1 or 0 )
end

local function Year0(y,t)-- аналоги Сол0
    if y&gt;0 then return table.concat{
        '[[соли ', tostring(y), '|', t and tostring(y)..'&amp;nbsp;'..t or tostring(y), ']]'
    } else return table.concat{
        '[[соли ', tostring(-y), ' то м.|',
        t and tostring(-y)..'&amp;nbsp;'..t or tostring(-y),
        '&amp;nbsp;то&amp;nbsp;м.]]'
    }
    end
end

local function FormDate(j,m,y,oj,om,oy,mo)-- ~ Шахсият/Таърих/Logic 4
    if j then
        if not m then return &quot;''формати нодуруст''&quot; end
        if y then return
         string.format(
            '&lt;span class=&quot;nowrap&quot;&gt;%s&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;(&lt;span class=&quot;%s&quot;&gt;%04i-%02i-%02i&lt;/span&gt;)&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;',
            table.concat(
                oj and (
                    om and (
                        oy and {-- РР ММММ СССС ([[РР ММММ]] [[СССС]])
                            oj,'&amp;nbsp;',monthg[om],'&amp;nbsp;',oy,
                            '&lt;/span&gt; &lt;span class=&quot;nowrap&quot;&gt;([[',
                            j, ' ', monthg[m],']] ',Year0(y),')'
                        } or {-- РР ММММ ([[РР ММММ]]) [[СССС]]
                            oj,'&amp;nbsp;',monthg[om],' ([[',j,'&amp;nbsp;',monthg[m],']]) ',Year0(y)
                        }
                    ) or {-- РР [[РР ММММ|(РР) ММММ]] [[СССС]]
                        oj,'&amp;nbsp;[[',j,' ',monthg[m],'|','(',j,')&amp;nbsp;',monthg[m],']] ',Year0(y)
                    }
                ) or {'[[',j,'&amp;nbsp;',monthg[m],']]&amp;nbsp;',Year0(y)}
            ),--/table.concat
            ({['Таваллудҳо']='bday',['Даргузаштҳо']='dday'})[mo] or '',
            y,m,j
         )--/string.format
        else return
            '&lt;span class=&quot;nowrap&quot;&gt;' .. table.concat(
                oj and (
                    om and {-- РР ММММ ([[РР ММММ]])
                            oj,'&amp;nbsp;',monthg[om],' ([[',j,'&amp;nbsp;',monthg[m],']])&lt;/span&gt;'
                    } or {-- РР [[РР ММММ|(РР) ММММ]]
                        oj,'&amp;nbsp;[[',j,' ',monthg[m],'|','(',j,')&amp;nbsp;',monthg[m],']]&lt;/span&gt;'
                    }
                ) or {'[[',j,'&amp;nbsp;',monthg[m],']]&lt;/span&gt;'}
            )
        end
    else
        return y and string.format(
            '&lt;span class=&quot;nowrap&quot;&gt;%s&lt;span style=&quot;display:none;&quot;&gt;(&lt;span class=&quot;bday&quot;&gt;%04i&lt;/span&gt;)&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;',
            Year0(y,'сол'),y) or &quot;''формати нодуруст''&quot;
    end
end

local function GetDate(D)--dd.mm.-?yyyy ё -?yyyy-mm-dd в три переменных d,m,y
    local d,m,y = d:match('^%s*(%d%d?)[/.]([01]?%d)[/.](%-?%d+)')
    if not d then y,m,d = D:match('^%s*(%-?%d+)[-\\]0*(1?%d)[-\\]0*(%d+)') end
    return tonumber(d),tonumber(m),tonumber(y)
end

local function Cmp(a,b)--Сравнивает две даты, результат соответственно -1, 0 или 1 
    local d1,m1,y1 = GetDate(a)
    local d2,m2,y2 = GetDate(b)
    return d1 and d2 and (--nil, если формат не опознан
        y1==y2 and (
            m1==m2 and (
                d1==d2 and 0 or d1&lt;d2 and -1 or 1
            ) or m1&lt;m2 and -1 or 1
        ) or y1&lt;y2 and -1 or 1
    )
end

local function Yyyymmdd(r)--Баргардонии гоҳшумории русӣ ба YYYY,MM,DD
    local d, m, y, M = mw.ustring.match(r, &quot;^%s*(%d%d?)%s+([а-яА-Я]+)%s+(%d+)&quot;)
    if not m then return nil end
    m = mw.ustring.lower(m)

    --тупо перебор
    for i = 1, 12 do
    	if m == monthg[i] then
    		M = i
    		break
		end
	end

    if not M then
    	return nil
	end
    return tonumber(y), M, tonumber(d)
end

local p = {}

p = {

ifdate=function(f)-- Для шаблона &quot;Если дата&quot;, имитирует ставое поведение
 -- Аргументы передаются шаблону 
 return f:getParent().args[ mw.ustring.match(frame.args[1],&quot;^[ %d.%-−%()]*$&quot;) and 2 or 3 ]
end;

DecodeDate = DecodeDate;
Diffy = Diffy;
Year0 = Year0;
GetDate = GetDate;
Cmp = Cmp;
Yyyymmdd = Yyyymmdd;

diffy = function(f)-- принимает параметры #invoke в виде двух строк-дат
    local d1,m1,y1=DecodeDate(f.args[1]);
    local d0,m0,y0=DecodeDate(f.args[2])
    return Diffy(d1,m1,y1,d0,m0,y0)
end;

monthg=function(f) return monthg[ f.args[1] or f:getParent().args[1] ] end;--realmonth

persdate=function(f)-- Для шаблона Шахсият/Таърих;{{#invoke:dates|persdate|nocat={{NAMESPACE}}}}
 local frame=f:getParent();
 local catpref,mo,d,d2={['Таваллудҳо']='Зодагони',['Даргузаштҳо']='Даргузаштагони'}, frame.args[1],frame.args[2],frame.args[3]
 local cat, j,m,y,oj,om,oy,tail, j2,m2,y2, age = ''
 if d then
     j,m,y,oj,om,oy,tail=DecodeDate(d:gsub('−','-'));
     if not (j or y) then
         return (frame.args.nocat and d or d..'[[Category:Википедия:Мақолаҳо бо пуркунии дастии таърих дар қуттӣ]]')
     end
 end;
 if d2 then
     j2,m2,y2 = DecodeDate(d2:gsub('−','-'));
 end;
 return table.concat{
     FormDate(j,m,y,oj,om,oy,mo),
     ( (frame.args['nopersoncat'] or '')~='' or (f.args['nocat'] or '')~='' ) and '' or table.concat{
         '[[Category:Шахсиятҳо аз рӯи алифбо]]',
         j and string.format('[[Category:%s %i %s]]',catpref[mo],j,monthg[m]) or '',
         y and string.format('[[Category:%s дар %s]]',catpref[mo],y,Year0(y,'соли')) or ''
     },--/table.concat внутр.
     (function(F)--сину сол
         if not F then return '' end;
         local n=F();
         return n and string.format(&quot; (%i %s)%s&quot;,
             n,
             mw.getLanguage('tg'):plural(n,'сол','сол','сола'),
             n&gt;150 and '[[Category:Википедия:Мақолаҳо дар бораи ашхоси бо сину соли калони ҷорӣ]]' or ''
         ) or ''
     end)( ({
         ['Таваллудҳо']=function()
             local now=os.date('*t');
             if (not d2 or d2=='') and j and m and y then
                 return Diffy(now.day,now.month,now.year,j,m,y)
             end
         end,
         ['Даргузаштҳо']=function()
             return j and m and y and j2 and m2 and y2 and Diffy(j,m,y,j2,m2,y2);
         end,
     })[mo] ),--конец вызова функции возраста
     tail or '',
     cat
 }--/table.concat внеш.
end;

formdate=function(f) -- Формирует дату по 3--6 параметрам #invoke или шаблона
    --не использовать с пустыми аргументами
    if (f.args[1] or '')~='' and (f.args[2] or '')~='' or (f.args[3] or '')~='' then
        return FormDate(f.args[1],f.args[2],f.args[3],f.args[4],f.args[5],f.args[6],f.args['m'])
    else
        local tf=f:getParent();
        return FormDate(tf.args[1],tf.args[2],tf.args[3],tf.args[4],tf.args[5],tf.args[6],tf.args['m'])
    end
end;

cmp=function(f)--Сравнивает две даты, результат соответственно -1, 0 или 1
    return Cmp(f.args[1],f.args[2])
end;

G2J=function(f)--перевод григорианских дат в юлианские, возврат DD.MM.YYYY
--Не знает про 15 октября 1582 года, не работает до нашей эры и после ???99 года
--Если есть второй аргумент, преобразует только ДО этой даты включительно
--Если есть третий аргумент, результат форматирует под Шахсият/Таърих
    local d,m,y=GetDate(f.args[1])
    if f.args[2] and Cmp(f.args[1],f.args[2])==1 then
        return string.format(&quot;%i.%i.%i&quot;,d,m,y)
    end
    local shift=math.floor(y/100)-math.floor(y/400)-2
    if d-shift&gt;0 then
        return f.args[3] and string.format(&quot;%i.%i.%i (%i)&quot;,d,m,y,d-shift)
        or string.format(&quot;%i.%i.%i&quot;,d-shift,m,y)
    else
        if m==1 then
            return f.args[3]
            and string.format(&quot;%i.1.%i (%i.12.%i)&quot;,d,y,31+d-shift,y-1)
            or string.format(&quot;%i.12.%i&quot;,31+d-shift,y-1)
        elseif m==3 then
            return f.args[3] and string.format(&quot;%i.3.%i (%i.2)&quot;, d,y,
                (y%4==0 and 29 or 28)+d-shift-(y%100==0 and y%400~=0 and 1 or 0)
            )
            or string.format(&quot;%i.2.%i&quot;,
                (y%4==0 and 29 or 28)+d-shift-(y%100==0 and y%400~=0 and 1 or 0)
            ,y)
        else
            return f.args[3] and string.format(
                &quot;%i.%i.%i (%i.%i)&quot;, d,m,y, monthd[m-1]+d-shift,m-1
            )
            or string.format(&quot;%i.%i.%i&quot;,monthd[m-1]+d-shift,m-1,y)
        end
    end
end;

-- Переводит русскую дату в YYYY-MM-DD. Возвращает входное значение, если дата уже в этом формате
yyyymmdd = function(f)
    local date, hourmin = f.args[1]
    if mw.ustring.match(date, &quot;^%s*%d+\-%d+\-%d+&quot;) then
    	return date
	end
    hourmin = mw.ustring.match(date, &quot;%s+%d+:%d+$&quot;)
    local y, m, d = Yyyymmdd(date)
    if not y then
    	return '&lt;span class=&quot;error&quot;&gt;Хато: формати носаҳеҳи таърих.&lt;/span&gt;'
	end
    return string.format('%4i-%02i-%02i', y, m, d) .. (hourmin or '')
end
}

function table.val_to_str ( v )
  if &quot;string&quot; == type( v ) then
    v = string.gsub( v, &quot;\n&quot;, &quot;\\n&quot; )
    if string.match( string.gsub(v,&quot;[^'\&quot;]&quot;,&quot;&quot;), '^&quot;+$' ) then
      return &quot;'&quot; .. v .. &quot;'&quot;
    end
    return '&quot;' .. string.gsub(v,'&quot;', '\\&quot;' ) .. '&quot;'
  else
    return &quot;table&quot; == type( v ) and table.tostring( v ) or
      tostring( v )
  end
end

function table.key_to_str ( k )
  if &quot;string&quot; == type( k ) and string.match( k, &quot;^[_%a][_%a%d]*$&quot; ) then
    return k
  else
    return &quot;[&quot; .. table.val_to_str( k ) .. &quot;]&quot;
  end
end

function table.tostring( tbl )
  local result, done = {}, {}
  for k, v in ipairs( tbl ) do
    table.insert( result, table.val_to_str( v ) )
    done[ k ] = true
  end
  for k, v in pairs( tbl ) do
    if not done[ k ] then
      table.insert( result,
        table.key_to_str( k ) .. &quot;=&quot; .. table.val_to_str( v ) )
    end
  end
  return &quot;{&quot; .. table.concat( result, &quot;,&quot; ) .. &quot;}&quot;
end

local function parseISO8601Date(str)
	local pattern = &quot;(%-?%d+)%-(%d+)%-(%d+)T&quot;
	local Y, M, D = mw.ustring.match( str, pattern )
	return tonumber(Y), tonumber(M), tonumber(D)
end

local function parseISO8601Time(str)
	local pattern = &quot;T(%d+):(%d+):(%d+)%Z&quot;
	local H, M, S = mw.ustring.match( str, pattern)
	return tonumber(H), tonumber(M), tonumber(S)
end

local function parseISO8601Offset(str)
	if str:sub(-1)==&quot;Z&quot; then return 0,0 end -- ends with Z, Zulu time

	-- matches ±hh:mm, ±hhmm or ±hh; else returns nils 
	local pattern = &quot;([-+])(%d%d):?(%d?%d?)$&quot;
	local sign, oh, om = mw.ustring.match( str, pattern) 
	sign, oh, om = sign or &quot;+&quot;, oh or &quot;00&quot;, om or &quot;00&quot;

	return tonumber(sign .. oh), tonumber(sign .. om)
end

function p.parseISO8601(str)
	if 'table'==type(str) then
		if str.args and str.args[1] then
			str = '' .. str.args[1]
		else
			return 'unknown argument type: ' .. type( str ) .. ': ' .. table.tostring( str )
		end
	end
	local Y,M,D = parseISO8601Date(str)
	local h,m,s = parseISO8601Time(str)
	local oh,om = parseISO8601Offset(str)
	return tonumber(os.time({year=Y, month=M, day=D, hour=(h+oh), min=(m+om), sec=s}))
end

local g2uBoundary1 = p.parseISO8601('1582-10-15T00:00:00Z')
local g2uBoundary2 = p.parseISO8601('1700-03-12T00:00:00Z')
local g2uBoundary3 = p.parseISO8601('1800-03-13T00:00:00Z')
local g2uBoundary4 = p.parseISO8601('1900-03-14T00:00:00Z')
local g2uBoundary5 = p.parseISO8601('1918-01-26T00:00:00Z') -- декрет Ленина

-- Передаваемое время обязано быть по Григорианскому календарю (новому стилю)
function p.formatWiki( time, infocardClass, categoryNamePrefix )
	if 'table'==type( time ) then
		if time.args and time.args[1] then
			time = tonumber( time.args[1] )
		else
			return 'unknown argument type: ' .. type( time ) .. ': ' .. table.tostring( time )
		end
	end
	local t = os.date(&quot;*t&quot;, time)
	if time &lt; g2uBoundary1 then
		-- выводим просто юлианский календарь. Задавать тут григорианский некорректно
		return p.formatWikiImpl( t, t, infocardClass, categoryNamePrefix )
	end
	
	-- Специальные даты
	if t.year == 1700 and t.month == 3 and t.day == 11 then
		return p.formatWikiImpl( {year=1700, month=2, day=29}, t, infocardClass, categoryNamePrefix)
	end
	if t.year == 1800 and t.month == 3 and t.day == 12 then
		return p.formatWikiImpl( {year=1800, month=2, day=29}, t, infocardClass, categoryNamePrefix )
	end
	if t.year == 1900 and t.month == 3 and t.day == 13 then
		return p.formatWikiImpl( {year=1900, month=2, day=29}, t, infocardClass, categoryNamePrefix )
	end

	if g2uBoundary1 &lt;= time and time &lt; g2uBoundary2 then
		return p.formatWikiImpl( os.date(&quot;*t&quot;, time - 10 * 24 * 60 * 60), t, infocardClass, categoryNamePrefix )
	end
	if g2uBoundary2 &lt;= time and time &lt; g2uBoundary3 then
		return p.formatWikiImpl( os.date(&quot;*t&quot;, time - 11 * 24 * 60 * 60), t, infocardClass, categoryNamePrefix )
	end
	if g2uBoundary3 &lt;= time and time &lt; g2uBoundary4 then
		return p.formatWikiImpl( os.date(&quot;*t&quot;, time - 12 * 24 * 60 * 60), t, infocardClass, categoryNamePrefix )
	end
	if g2uBoundary4 &lt;= time and time &lt; g2uBoundary5 then
		return p.formatWikiImpl( os.date(&quot;*t&quot;, time - 13 * 24 * 60 * 60), t, infocardClass, categoryNamePrefix )
	end

	--только Григорианский календарь
	return p.formatWikiImpl( t, t, infocardClass, categoryNamePrefix )
end

local function ternary ( cond , T , F )
    if cond then return T else return F end
end

local nominativeMonthes = {'январи', 'феврали', 'марти', 'апрели', 'майи', 'июни',
    'июли', 'августи', 'сентябри', 'октябри', 'ноябри', 'декабри'}
    
local genitivusMonthes = {'январ', 'феврал', 'март', 'апрел', 'май', 'июн',
    'июл', 'август', 'сентябр', 'октябр', 'ноябр', 'декабр'}

local function nominativeYear( year )
    if ( year &gt;= 0 ) then
        return '[[соли ' .. year .. '|' .. year .. ']]'
    else
        return '[[соли ' .. ( 0 - year ) .. ' то м.|' .. ( 0 - year ) .. ' то м.]]'
    end
end

local function inYear( year )
    if ( year &gt;= 0 ) then
        return 'соли ' .. year .. ''
    else
        return 'соли ' .. ( 0 - year) .. ' то м.'
    end
end

function p.formatWikiImpl( t1, t2, infocardClass, categoryNamePrefix, leftBracket, rightBracket, nolinks )
    local nd = t2.day;
    local nm = t2.month;
    local ny = t2.year;
    local od = ternary ( t1.day ~= t2.day , t1.day, nil );
    local om = ternary ( t1.month ~= t2.month , t1.month, nil );
    local oy = ternary ( t1.year ~= t2.year , t1.year, nil );

	if leftBracket == nil then
		leftBracket = '('
	end
	if rightBracket == nil then
		rightBracket = ')'
	end
	
	local JulianComment = function(s)
		return tostring(mw.html.create(&quot;abbr&quot;)
			:attr(&quot;title&quot;,&quot;мутобиқи тақвими юлианӣ&quot;)
			:wikitext(s)
			:done())
	end

	
    local template =
        (nd ~= nil and &quot;1&quot; or &quot;&quot;) .. (nm ~= nil and &quot;2&quot; or &quot;&quot;) .. (ny ~= nil and &quot;3&quot; or &quot;&quot;) ..
        (od ~= nil and &quot;4&quot; or &quot;&quot;) .. (om ~= nil and &quot;5&quot; or &quot;&quot;) .. (oy ~= nil and &quot;6&quot; or &quot;&quot;)
 
    local datePart = '&lt;span class=&quot;nowrap&quot;&gt;'
    if (template == &quot;12&quot;) then
        -- РР ММММ (масалан: 26 октябр) - бе сол бандак лозим нест
        datePart = datePart .. string.format( nolinks and &quot;%d %s&quot; or &quot;[[%d %s]]&quot;,
        								nd, genitivusMonthes[nm] )
    elseif (template == &quot;23&quot;) then
        -- ММММ СССС (масалан: октябри соли 1940) - бо бандаки &quot;и&quot;
        datePart = datePart .. string.format( &quot;%s %s&quot;,
        								nominativeMonthes[nm], nominativeYear( ny, nolinks ) )
    elseif (template == &quot;3&quot;) then
        -- СССС (масалан: соли 1940)
        datePart = datePart .. nominativeYear( ny, nolinks )
    elseif (template == &quot;123&quot;) then
        -- РР ММММ СССС (масалан: 26 октябри соли 1940) - бо бандаки &quot;и&quot;
        if nolinks then
            datePart = datePart .. string.format( &quot;%d %s %s&quot;,
                                            nd, nominativeMonthes[nm], nominativeYear( ny, nolinks ) )
        else
            datePart = datePart .. string.format( &quot;[[%d %s|%d %s]] %s&quot;,
                                            nd, genitivusMonthes[nm], nd, nominativeMonthes[nm], nominativeYear( ny, nolinks ) )
        end
    elseif (template == &quot;124&quot;) then
        -- РР (РР) ММММ (масалан: 13 (26) октябр) - бе сол
    	if nolinks then
    		datePart = datePart .. JulianComment(string.format( &quot;%d&quot;, od )
							).. string.format( &quot; &quot; .. leftBracket .. &quot;%d&quot; .. rightBracket .. &quot; %s&quot;,
                                        nd, genitivusMonthes[nm] )
        else
    		datePart = datePart .. JulianComment(string.format( &quot;%d&quot;, od )
							).. string.format( &quot; [[%d %s|&quot; .. leftBracket .. &quot;%d&quot; .. rightBracket .. &quot; %s]]&quot;,
                                        nd, genitivusMonthes[nm], nd, genitivusMonthes[nm] )
        end
    elseif (template == &quot;1234&quot;) then
        -- РР (РР) ММММ СССС (масалан: 13 (26) октябри соли 1940) - бо бандаки &quot;и&quot;
    	if nolinks then
        	datePart = datePart .. JulianComment(string.format( &quot;%d&quot;, od )
							).. string.format( &quot; &quot; .. leftBracket .. &quot;%d&quot; .. rightBracket .. &quot; %s %s&quot;,
                                        nd, nominativeMonthes[nm], nominativeYear( ny, nolinks ) )
        else
        	datePart = datePart .. JulianComment(string.format( &quot;%d&quot;, od )
							).. string.format( &quot; [[%d %s|&quot; .. leftBracket .. &quot;%d&quot; .. rightBracket .. &quot; %s]] %s&quot;,
                                        nd, genitivusMonthes[nm], nd, nominativeMonthes[nm], nominativeYear( ny, nolinks ) )
        end
    elseif (template == &quot;1245&quot;) then
        -- РР ММММ (РР ММММ) (масалан: 13 сентябр (26 октябр)) - бе сол
        datePart = datePart .. JulianComment(string.format( &quot;%d %s&quot;, od, genitivusMonthes[om] )
							).. string.format(&quot; &quot; .. leftBracket .. (nolinks and &quot;%d %s&quot; or &quot;[[%d %s]]&quot;) .. rightBracket .. &quot;&quot;, nd, genitivusMonthes[nm] )										
    elseif (template == &quot;12345&quot;) then
        -- РР ММММ (РР ММММ) СССС (масалан: 13 сентябри (26 октябри) соли 1940) - бо бандаки &quot;и&quot;
        if nolinks then
            datePart = datePart .. JulianComment(string.format( &quot;%d %s&quot;, od, nominativeMonthes[om] )
                                ).. string.format(&quot; &quot; .. leftBracket .. &quot;%d %s&quot; .. rightBracket .. &quot; %s&quot;, nd, nominativeMonthes[nm], nominativeYear( ny, nolinks ) )
        else
            datePart = datePart .. JulianComment(string.format( &quot;%d %s&quot;, od, nominativeMonthes[om] )
                                ).. string.format(&quot; &quot; .. leftBracket .. &quot;[[%d %s|%d %s]]&quot; .. rightBracket .. &quot; %s&quot;, nd, genitivusMonthes[nm], nd, nominativeMonthes[nm], nominativeYear( ny, nolinks ) )
        end
    elseif (template == &quot;123456&quot;) then
        -- РР ММММ СССС (РР ММММ СССС) - бо бандаки &quot;и&quot; барои ҳарду сол
        if nolinks then
            datePart = datePart .. JulianComment(string.format( &quot;%d %s %d&quot;, od, nominativeMonthes[om], oy ))
                                .. '&lt;/span&gt; &lt;span class=&quot;nowrap&quot;&gt;'
                                .. string.format(&quot; &quot; .. leftBracket .. &quot;%d %s %s&quot; .. rightBracket , nd, nominativeMonthes[nm], nominativeYear( ny, nolinks ) )
        else
            datePart = datePart .. JulianComment(string.format( &quot;%d %s %d&quot;, od, nominativeMonthes[om], oy ))
                                .. '&lt;/span&gt; &lt;span class=&quot;nowrap&quot;&gt;'
                                .. string.format(&quot; &quot; .. leftBracket .. &quot;[[%d %s|%d %s]] %s&quot; .. rightBracket , nd, genitivusMonthes[nm], nd, nominativeMonthes[nm], nominativeYear( ny, nolinks ) )
        end
    else
        datePart = datePart .. 'формати нодуруст'
    end
    datePart = datePart .. '&lt;/span&gt;'
 
    local infocardTemplate =
        (nd ~= nil and &quot;1&quot; or &quot;&quot;) .. (nm ~= nil and &quot;2&quot; or &quot;&quot;) .. (ny ~= nil and &quot;3&quot; or &quot;&quot;)
 
	if infocardClass then
	    if (infocardTemplate == &quot;123&quot;) then
	        datePart = datePart .. string.format('&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;(&lt;span class=&quot;%s&quot;&gt;%04d-%02d-%02d&lt;/span&gt;)&lt;/span&gt;', infocardClass , ny , nm , nd )
	    elseif (infocardTemplate == &quot;23&quot;) then
	        datePart = datePart .. string.format('&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;(&lt;span class=&quot;%s&quot;&gt;%04d-%02d&lt;/span&gt;)&lt;/span&gt;', infocardClass , ny , nm )
	    elseif (infocardTemplate == &quot;3&quot;) then
	        datePart = datePart .. string.format('&lt;span style=&quot;display:none;&quot;&gt;(&lt;span class=&quot;%s&quot;&gt;%04d&lt;/span&gt;)&lt;/span&gt;', infocardClass , ny )
	    end
	end
 
    if categoryNamePrefix then
        if ( nd ~= nil and nm ~= nil) then
            -- Барои гурӯҳҳо &quot;26 октябр&quot; (бе &quot;и&quot;) мемонад, зеро номи гурӯҳҳо дар вики &quot;Гурӯҳ:Зодагони 26 октябр&quot; аст.
            datePart = datePart .. '[[Category:' .. categoryNamePrefix .. ' ' .. nd .. ' ' .. genitivusMonthes[nm] .. ']]'
        end
        if ( ny ~= nil) then
            datePart = datePart .. '[[Category:' .. categoryNamePrefix .. ' ' .. inYear( ny ) .. ']]'
        end
    end
 
    return datePart
end

return p</text>
      <sha1>nmbjar14bqayzdrd5fpvzd6rbniqe1f</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1480400</id>
      <parentid>1480396</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T04:34:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VASHGIRD</username>
        <id>8035</id>
      </contributor>
      <origin>1480400</origin>
      <model>Scribunto</model>
      <format>text/plain</format>
      <text bytes="22919" sha1="nbvu4uy0bj5mvab84iq0z14kwo8ljy4" xml:space="preserve">--[[
 Дар ин модул функсияҳои вобаста ба кор бо таърихҳо (санаҳо) гирд оварда шудаанд.
]]
local monthg = {'январ', 'феврал', 'март', 'апрел', 'май', 'июн',
	'июл', 'август', &quot;сентябр&quot;, &quot;октябр&quot;, &quot;ноябр&quot;, &quot;декабр&quot;}

local monthd = {31, 28, 31, 30, 31, 30, 31, 31, 30, 31, 30, 31}

-- Ҷадвалҳои моҳҳо барои забони тоҷикӣ (барои дастрасии умумӣ ба аввали файл кӯчонида шуданд)
local nominativeMonthes = {'январи', 'феврали', 'марти', 'апрели', 'майи', 'июни',
	'июли', 'августи', 'сентябри', 'октябри', 'ноябри', 'декабри'}

local genitivusMonthes = {'январ', 'феврал', 'март', 'апрел', 'май', 'июн',
	'июл', 'август', 'сентябр', 'октябр', 'ноябр', 'декабр'}

local function DecodeDate(d)-- Р, М, С, СР, СМ, СС, дум (Рӯз, Моҳ, Сол, Соли кӯҳнаи рӯз, Соли кӯҳнаи моҳ, Соли кӯҳнаи сол, дум)
	--таърих: &quot;%-?%d+&quot;=сол, &quot;%d+%.%d+&quot;=рӯзи моҳ, &quot;%d+%.%d+%.%-?%d+&quot;=РМС,
	-- баъдан дар дохили қавс метавонад барои тақвими кӯҳна аз рӯз сар карда аз нав муайян карда шавад
	local nd=d:match(&quot;^[%d.-]*&quot;);
	local od=d:match(&quot;^[%d.-]*%s*%(%s*([%d.-]*)%s*%)&quot;);
	local tail = d:match(&quot;^[%d.-]+%s*%(%s*[%d.-]+%s*%)%s*(%S.*)&quot;) or d:match(&quot;^%d+%.%d+%.%-?%d+%s*([^%s%d].*)&quot;) or d:match(&quot;^%-?%d+%s+(.+)&quot;);
	if nd:match('^%-?%d+$' ) then
		return nil, nil, tonumber(nd), nil, nil, od and tonumber(od:match(&quot;%-?%d+$&quot;)),tail
	else
		local j,m,y=nd:match(&quot;^(%d+)%.(%d+)%.?(%-?%d*)&quot;);
		if j then
			if od then
				local oj, om, oy = od:match(&quot;^(%d+)%.?(%d*)%.?(%-?%d*)&quot;);
				return j and tonumber(j),
					m and tonumber(m),
					y&gt;'' and tonumber(y) or nil,
					oj and tonumber(oj),
					om&gt;'' and tonumber(om) or nil,
					oy&gt;'' and tonumber(oy) or nil,
					tail
			end
			return j and tonumber(j), m and tonumber(m), y&gt;'' and tonumber(y) or nil, nil, nil, nil, tail
		else return nil
		end
	end
end

local function Diffy(d1,m1,y1,d0,m0,y0)--муодили Шахсият/Таърих/Солҳои сипаришуда (синну сол)
	return y1-y0 - ( y1*y0&lt;=0 and 1 or 0 ) - ( (m1&lt;m0 or m1==m0 and d1&lt;d0) and 1 or 0 )
end

local function Year0(y,t)-- муодили Сол0
	y = tonumber(y) or 0
	if y&gt;0 then return table.concat{
		'[[соли ', tostring(y), '|', t and tostring(y)..'&amp;nbsp;'..t or tostring(y), ']]'
	} else return table.concat{
		'[[соли ', tostring(-y), ' то м.|',
		t and tostring(-y)..'&amp;nbsp;'..t or tostring(-y),
		'&amp;nbsp;то&amp;nbsp;м.]]'
	}
	end
end

local function FormDate(j,m,y,oj,om,oy,mo)-- ~ Шахсият/Таърих/Logic 4 (барои воридкунии дастӣ бо нигоҳдории бандаки &quot;и&quot;)
	if j then
		if not m then return &quot;''формати нодуруст''&quot; end
		if y then return
			string.format(
			'&lt;span class=&quot;nowrap&quot;&gt;%s&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;(&lt;span class=&quot;%s&quot;&gt;%04i-%02i-%02i&lt;/span&gt;)&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;',
			table.concat(
				oj and (
					om and (
						oy and {-- РР ММММ СССС ([[РР ММММ]] [[СССС]])
							oj,'&amp;nbsp;',nominativeMonthes[om],'&amp;nbsp;',oy,
							'&lt;/span&gt; &lt;span class=&quot;nowrap&quot;&gt;([[',
							j, ' ', genitivusMonthes[m],'|', j, ' ', nominativeMonthes[m], ']] ',Year0(y),')'
						} or {-- РР ММММ ([[РР ММММ]]) [[СССС]]
							oj,'&amp;nbsp;',nominativeMonthes[om],' ([[',j,'&amp;nbsp;',genitivusMonthes[m],'|', j, '&amp;nbsp;', nominativeMonthes[m], ']]) ',Year0(y)
						}
					) or {-- РР [[РР ММММ|(РР) ММММ]] [[СССС]]
						oj,'&amp;nbsp;[[',j,' ',genitivusMonthes[m],'|','(',j,')&amp;nbsp;',nominativeMonthes[m],']] ',Year0(y)
					}
				) or {'[[',j,'&amp;nbsp;',genitivusMonthes[m],'|', j, '&amp;nbsp;', nominativeMonthes[m], ']]&amp;nbsp;',Year0(y)}
			),--/table.concat
			({['Таваллудҳо']='bday',['Даргузаштҳо']='dday'})[mo] or '',
			y,m,j
			)--/string.format
		else return
			'&lt;span class=&quot;nowrap&quot;&gt;' .. table.concat(
				oj and (
					om and {-- РР ММММ ([[РР ММММ]])
							oj,'&amp;nbsp;',genitivusMonthes[om],' ([[',j,'&amp;nbsp;',genitivusMonthes[m],']])&lt;/span&gt;'
					} or {-- РР [[РР ММММ|(РР) ММММ]]
						oj,'&amp;nbsp;[[',j,' ',genitivusMonthes[m],'|','(',j,')&amp;nbsp;',genitivusMonthes[m],']]&lt;/span&gt;'
					}
				) or {'[[',j,'&amp;nbsp;',genitivusMonthes[m],']]&lt;/span&gt;'}
			)
		end
	else
		return y and string.format(
			'&lt;span class=&quot;nowrap&quot;&gt;%s&lt;span style=&quot;display:none;&quot;&gt;(&lt;span class=&quot;bday&quot;&gt;%04i&lt;/span&gt;)&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;',
			Year0(y,'сол'),y) or &quot;''формати нодуруст''&quot;
	end
end

local function GetDate(D)--dd.mm.-?yyyy ё -?yyyy-mm-dd ба се тағйирёбандаи d,m,y
	local d,m,y = D:match('^%s*(%d%d?)[/.]([01]?%d)[/.](%-?%d+)')
	if not d then y,m,d = D:match('^%s*(%-?%d+)[-\\]0*(1?%d)[-\\]0*(%d+)') end
	return tonumber(d),tonumber(m),tonumber(y)
end

local function Cmp(a,b)--Ду таърихро муқоиса мекунад, натиҷа мувофиқан -1, 0 ё 1
	local d1,m1,y1 = GetDate(a)
	local d2,m2,y2 = GetDate(b)
	return d1 and d2 and (--nil, агар формат шинохта нашавад
		y1==y2 and (
			m1==m2 and (
				d1==d2 and 0 or d1&lt;d2 and -1 or 1
			) or m1&lt;m2 and -1 or 1
		) or y1&lt;y2 and -1 or 1
	)
end

local function Yyyymmdd(r)--Таърихи тоҷикӣ/русиро ба YYYY,MM,DD табдил медиҳад
	local d, m, y, M = mw.ustring.match(r, &quot;^%s*(%d%d?)%s+([а-яА-ЯёЁӣӣӯӯғғҷҷққҳҳ]+)%s+(%d+)&quot;)
	if not m then return nil end
	m = mw.ustring.lower(m)

	--ҷустуҷӯи оддии моҳҳо
	for i = 1, 12 do
		if m == genitivusMonthes[i] or m == nominativeMonthes[i] or m == monthg[i] then
			M = i
			break
		end
	end

	if not M then
		return nil
	end
	return tonumber(y), M, tonumber(d)
end

local p = {

ifdate=function(f)-- Барои шаблони &quot;Агар таърих&quot;, рафтори кӯҳнаро тақлид мекунад
	-- Аргументҳо ба шаблон фиристода мешаванд
	local args = f.args[1] and f.args or f:getParent().args
	return args[ mw.ustring.match(args[1],&quot;^[ %d.%-−%()]*$&quot;) and 2 or 3 ]
end;

DecodeDate = DecodeDate;
Diffy = Diffy;
Year0 = Year0;
GetDate = GetDate;
Cmp = Cmp;
Yyyymmdd = Yyyymmdd;

diffy = function(f)-- параметрҳои #invoke-ро дар шакли ду сатри таърих қабул мекунад
	local d1,m1,y1=DecodeDate(f.args[1]);
	local d0,m0,y0=DecodeDate(f.args[2])
	return Diffy(d1,m1,y1,d0,m0,y0)
end;

monthg=function(f) return genitivusMonthes[ tonumber(f.args[1]) or tonumber(f:getParent().args[1]) ] end;--realmonth

persdate=function(f)-- Барои шаблони Шахсият/Таърих;{{#invoke:dates|persdate|nocat={{NAMESPACE}}}}
	local frame = f.args[1] and f or f:getParent();
	local catpref,mo,d,d2={['Таваллудҳо']='Зодагони',['Даргузаштҳо']='Даргузаштагони'}, frame.args[1],frame.args[2],frame.args[3]
	local cat = ''
	local j,m,y,oj,om,oy,tail, j2,m2,y2, age
	if d then
		j,m,y,oj,om,oy,tail=DecodeDate(d:gsub('−','-'));
		if not (j or y) then
			return (frame.args.nocat and d or d..'[[Category:Википедия:Мақолаҳо бо пуркунии дастии таърих дар қуттӣ]]')
		end
	end;
	if d2 then
		j2,m2,y2 = DecodeDate(d2:gsub('−','-'));
	end;
	return table.concat{
		FormDate(j,m,y,oj,om,oy,mo),
		( (frame.args['nopersoncat'] or '')~='' or (frame.args['nocat'] or '')~='' ) and '' or table.concat{
			'[[Category:Шахсиятҳо аз рӯи алифбо]]',
			j and string.format('[[Category:%s %i %s]]',catpref[mo],j,genitivusMonthes[m]) or '',
			y and string.format('[[Category:%s %s]]',catpref[mo], inYear(y)) or ''
		},--/table.concat внутр.
		(function(F)--сину сол
			if not F then return '' end;
			local n=F();
			return n and string.format(&quot; (%i %s)%s&quot;,
				n,
				mw.getLanguage('tg'):plural(n,'сол','сол','сола'),
				n&gt;150 and '[[Category:Википедия:Мақолаҳо дар бораи ашхоси бо сину соли калони ҷорӣ]]' or ''
			) or ''
		end)( ({
			['Таваллудҳо']=function()
				local now=os.date('*t');
				if (not d2 or d2=='') and j and m and y then
					return Diffy(now.day,now.month,now.year,j,m,y)
				end
			end,
			['Даргузаштҳо']=function()
				return j and m and y and j2 and m2 and y2 and Diffy(j,m,y,j2,m2,y2);
			end,
		})[mo] ),--анҷоми даъвати функсияи сину сол
		tail or '',
		cat
	}--/table.concat внеш.
end;

formdate=function(f) -- Таърихро аз рӯи 3—6 параметри #invoke ё шаблон месозад
	--бо аргументҳои холӣ истифода нашавад
	if (f.args[1] or '')~='' and (f.args[2] or '')~='' or (f.args[3] or '')~='' then
		return FormDate(tonumber(f.args[1]),tonumber(f.args[2]),tonumber(f.args[3]),tonumber(f.args[4]),tonumber(f.args[5]),tonumber(f.args[6]),f.args['m'])
	else
		local tf=f:getParent();
		return FormDate(tonumber(tf.args[1]),tonumber(tf.args[2]),tonumber(tf.args[3]),tonumber(tf.args[4]),tonumber(tf.args[5]),tonumber(tf.args[6]),tf.args['m'])
	end
end;

cmp=function(f)--Ду таърихро муқоиса мекунад, натиҷа мувофиқан -1, 0 ё 1
	return Cmp(f.args[1],f.args[2])
end;

G2J=function(f)--табдили таърихи григорианӣ ба юлианӣ, баргардонидани DD.MM.YYYY
--Дар бораи 15 октябри соли 1582 намедонад, то милод ва пас аз соли ???99 кор намекунад
--Агар аргументи дувум бошад, танҳо ТО ҳамин таърих (бо шумули он) табдил медиҳад
--Агар аргументи севум бошад, натиҷаро таҳти Шахсият/Таърих формат мекунад
	local d,m,y=GetDate(f.args[1])
	if f.args[2] and Cmp(f.args[1],f.args[2])==1 then
		return string.format(&quot;%i.%i.%i&quot;,d,m,y)
	end
	local shift=math.floor(y/100)-math.floor(y/400)-2
	if d-shift&gt;0 then
		return f.args[3] and string.format(&quot;%i.%i.%i (%i)&quot;,d,m,y,d-shift)
		or string.format(&quot;%i.%i.%i&quot;,d-shift,m,y)
	else
		if m==1 then
			return f.args[3]
			and string.format(&quot;%i.1.%i (%i.12.%i)&quot;,d,y,31+d-shift,y-1)
			or string.format(&quot;%i.12.%i&quot;,31+d-shift,y-1)
		elseif m==3 then
			return f.args[3] and string.format(&quot;%i.3.%i (%i.2)&quot;, d,y,
				(y%4==0 and 29 or 28)+d-shift-(y%100==0 and y%400~=0 and 1 or 0)
			)
			or string.format(&quot;%i.2.%i&quot;,
				(y%4==0 and 29 or 28)+d-shift-(y%100==0 and y%400~=0 and 1 or 0)
			,y)
		else
			return f.args[3] and string.format(
				&quot;%i.%i.%i (%i.%i)&quot;, d,m,y, monthd[m-1]+d-shift,m-1
			)
			or string.format(&quot;%i.%i.%i&quot;,monthd[m-1]+d-shift,m-1,y)
		end
	end
end;

-- Таърихи тоҷикиро ба YYYY-MM-DD табдил медиҳад. Агар таърих аллакай дар ин формат бошад, худи онро бармегардонад
yyyymmdd = function(f)
	local date, hourmin = f.args[1]
	if mw.ustring.match(date, &quot;^%s*%d+%-?%d+%-?%d+&quot;) then
		return date
	end
	hourmin = mw.ustring.match(date, &quot;%s+%d+:%d+$&quot;)
	local y, m, d = Yyyymmdd(date)
	if not y then
		return '&lt;span class=&quot;error&quot;&gt;Хато: формати носаҳеҳи таърих.&lt;/span&gt;'
	end
	return string.format('%4i-%02i-%02i', y, m, d) .. (hourmin or '')
end
}

function table.val_to_str ( v )
	if &quot;string&quot; == type( v ) then
		v = string.gsub( v, &quot;\n&quot;, &quot;\\n&quot; )
		if string.match( string.gsub(v,&quot;[^'\&quot;]&quot;,&quot;&quot;), '^&quot;+$' ) then
			return &quot;'&quot; .. v .. &quot;'&quot;
		end
		return '&quot;' .. string.gsub(v,'&quot;', '\\&quot;' ) .. '&quot;'
	else
		return &quot;table&quot; == type( v ) and table.tostring( v ) or
			tostring( v )
	end
end

function table.key_to_str ( k )
	if &quot;string&quot; == type( k ) and string.match( k, &quot;^[_%a][_%a%d]*$&quot; ) then
		return k
	else
		return &quot;[&quot; .. table.val_to_str( k ) .. &quot;]&quot;
	end
end

function table.tostring( tbl )
	local result, done = {}, {}
	for k, v in ipairs( tbl ) do
		table.insert( result, table.val_to_str( v ) )
		done[ k ] = true
	end
	for k, v in pairs( tbl ) do
		if not done[ k ] then
			table.insert( result,
				table.key_to_str( k ) .. &quot;=&quot; .. table.val_to_str( v ) )
		end
	end
	return &quot;{&quot; .. table.concat( result, &quot;,&quot; ) .. &quot;}&quot;
end

local function parseISO8601Date(str)
	local pattern = &quot;(%-?%d+)%-(%d+)%-(%d+)T&quot;
	local Y, M, D = mw.ustring.match( str, pattern )
	return tonumber(Y), tonumber(M), tonumber(D)
end

local function parseISO8601Time(str)
	local pattern = &quot;T(%d+):(%d+):(%d+)%Z&quot;
	local H, M, S = mw.ustring.match( str, pattern)
	return tonumber(H), tonumber(M), tonumber(S)
end

local function parseISO8601Offset(str)
	if str:sub(-1)==&quot;Z&quot; then return 0,0 end -- ends with Z, Zulu time

	-- matches ±hh:mm, ±hhmm or ±hh; else returns nils
	local pattern = &quot;([-+])(%d%d):?(%d?%d?)$&quot;
	local sign, oh, om = mw.ustring.match( str, pattern)
	sign, oh, om = sign or &quot;+&quot;, oh or &quot;00&quot;, om or &quot;00&quot;

	return tonumber(sign .. oh), tonumber(sign .. om)
end

function p.parseISO8601(str)
	if 'table'==type(str) then
		if str.args and str.args[1] then
			str = '' .. str.args[1]
		else
			return 'unknown argument type: ' .. type( str ) .. ': ' .. table.tostring( str )
		end
	end
	local Y,M,D = parseISO8601Date(str)
	local h,m,s = parseISO8601Time(str)
	local oh,om = parseISO8601Offset(str)
	return tonumber(os.time({year=Y, month=M, day=D, hour=(h+oh), min=(m+om), sec=s}))
end

local g2uBoundary1 = p.parseISO8601('1582-10-15T00:00:00Z')
local g2uBoundary2 = p.parseISO8601('1700-03-12T00:00:00Z')
local g2uBoundary3 = p.parseISO8601('1800-03-13T00:00:00Z')
local g2uBoundary4 = p.parseISO8601('1900-03-14T00:00:00Z')
local g2uBoundary5 = p.parseISO8601('1918-01-26T00:00:00Z') -- декрети Ленин

-- Передаваемое время обязано быть по Григорианскому календарю (новому стилю)
function p.formatWiki( time, infocardClass, categoryNamePrefix )
	if 'table'==type( time ) then
		if time.args and time.args[1] then
			time = tonumber( time.args[1] )
		else
			return 'unknown argument type: ' .. type( time ) .. ': ' .. table.tostring( time )
		end
	end
	local t = os.date(&quot;*t&quot;, time)
	if time &lt; g2uBoundary1 then
		-- танҳо тақвими юлианиро нишон медиҳем. Дар ин ҷо гузоштани тақвими григорианӣ нодуруст аст
		return p.formatWikiImpl( t, t, infocardClass, categoryNamePrefix )
	end

	-- Таърихҳои махсус
	if t.year == 1700 and t.month == 3 and t.day == 11 then
		return p.formatWikiImpl( {year=1700, month=2, day=29}, t, infocardClass, categoryNamePrefix)
	end
	if t.year == 1800 and t.month == 3 and t.day == 12 then
		return p.formatWikiImpl( {year=1800, month=2, day=29}, t, infocardClass, categoryNamePrefix )
	end
	if t.year == 1900 and t.month == 3 and t.day == 13 then
		return p.formatWikiImpl( {year=1900, month=2, day=29}, t, infocardClass, categoryNamePrefix )
	end

	if g2uBoundary1 &lt;= time and time &lt; g2uBoundary2 then
		return p.formatWikiImpl( os.date(&quot;*t&quot;, time - 10 * 24 * 60 * 60), t, infocardClass, categoryNamePrefix )
	end
	if g2uBoundary2 &lt;= time and time &lt; g2uBoundary3 then
		return p.formatWikiImpl( os.date(&quot;*t&quot;, time - 11 * 24 * 60 * 60), t, infocardClass, categoryNamePrefix )
	end
	if g2uBoundary3 &lt;= time and time &lt; g2uBoundary4 then
		return p.formatWikiImpl( os.date(&quot;*t&quot;, time - 12 * 24 * 60 * 60), t, infocardClass, categoryNamePrefix )
	end
	if g2uBoundary4 &lt;= time and time &lt; g2uBoundary5 then
		return p.formatWikiImpl( os.date(&quot;*t&quot;, time - 13 * 24 * 60 * 60), t, infocardClass, categoryNamePrefix )
	end

	--танҳо тақвими Григорианӣ
	return p.formatWikiImpl( t, t, infocardClass, categoryNamePrefix )
end

local function ternary ( cond , T , F )
	if cond then return T else return F end
end

local function nominativeYear( year, nolinks )
	if ( year &gt;= 0 ) then
		return nolinks and tostring(year) or '[[соли ' .. year .. '|' .. year .. ']]'
	else
		return nolinks and ( 0 - year ) .. ' то м.' or '[[соли ' .. ( 0 - year ) .. ' то м.|' .. ( 0 - year ) .. ' то м.]]'
	end
end

local function inYear( year )
	if ( year &gt;= 0 ) then
		return 'соли ' .. year .. ''
	else
		return 'соли ' .. ( 0 - year) .. ' то м.'
	end
end

function p.formatWikiImpl( t1, t2, infocardClass, categoryNamePrefix, leftBracket, rightBracket, nolinks )
	local nd = t2.day;
	local nm = t2.month;
	local ny = t2.year;
	local od = ternary ( t1.day ~= t2.day , t1.day, nil );
	local om = ternary ( t1.month ~= t2.month , t1.month, nil );
	local oy = ternary ( t1.year ~= t2.year , t1.year, nil );

	if leftBracket == nil then
		leftBracket = '('
	end
	if rightBracket == nil then
		rightBracket = ')'
	end

	local JulianComment = function(s)
		return tostring(mw.html.create(&quot;span&quot;)
			:attr(&quot;title&quot;,&quot;мутобиқи тақвими юлианӣ&quot;)
			:attr(&quot;style&quot;,&quot;text-decoration:dotted underline;cursor:help&quot;)
			:wikitext(s)
			:done())
	end


	local template =
		(nd ~= nil and &quot;1&quot; or &quot;&quot;) .. (nm ~= nil and &quot;2&quot; or &quot;&quot;) .. (ny ~= nil and &quot;3&quot; or &quot;&quot;) ..
		(od ~= nil and &quot;4&quot; or &quot;&quot;) .. (om ~= nil and &quot;5&quot; or &quot;&quot;) .. (oy ~= nil and &quot;6&quot; or &quot;&quot;)

	local datePart = '&lt;span class=&quot;nowrap&quot;&gt;'
	if (template == &quot;12&quot;) then
		-- РР ММММ (масалан: 26 октябр) - бе сол бандак лозим нест
		datePart = datePart .. string.format( nolinks and &quot;%d %s&quot; or &quot;[[%d %s]]&quot;,
										nd, genitivusMonthes[nm] )
	elseif (template == &quot;23&quot;) then
		-- ММММ СССС (масалан: октябри соли 1940) - бо бандаки &quot;и&quot;
		datePart = datePart .. string.format( &quot;%s %s&quot;,
										nominativeMonthes[nm], nominativeYear( ny, nolinks ) )
	elseif (template == &quot;3&quot;) then
		-- СССС (масалан: соли 1940)
		datePart = datePart .. nominativeYear( ny, nolinks )
	elseif (template == &quot;123&quot;) then
		-- РР ММММ СССС (масалан: 26 октябри соли 1940) - бо бандаки &quot;и&quot;
		if nolinks then
			datePart = datePart .. string.format( &quot;%d %s %s&quot;,
											nd, nominativeMonthes[nm], nominativeYear( ny, nolinks ) )
		else
			datePart = datePart .. string.format( &quot;[[%d %s|%d %s]] %s&quot;,
											nd, genitivusMonthes[nm], nd, nominativeMonthes[nm], nominativeYear( ny, nolinks ) )
		end
	elseif (template == &quot;124&quot;) then
		-- РР (РР) ММММ (масалан: 13 (26) октябр) - бе сол
		if nolinks then
			datePart = datePart .. JulianComment(string.format( &quot;%d&quot;, od )
							).. string.format( &quot; &quot; .. leftBracket .. &quot;%d&quot; .. rightBracket .. &quot; %s&quot;,
										nd, genitivusMonthes[nm] )
		else
			datePart = datePart .. JulianComment(string.format( &quot;%d&quot;, od )
							).. string.format( &quot; [[%d %s|&quot; .. leftBracket .. &quot;%d&quot; .. rightBracket .. &quot; %s]]&quot;,
										nd, genitivusMonthes[nm], nd, genitivusMonthes[nm] )
		end
	elseif (template == &quot;1234&quot;) then
		-- РР (РР) ММММ СССС (масалан: 13 (26) октябри соли 1940) - бо бандаки &quot;и&quot;
		if nolinks then
			datePart = datePart .. JulianComment(string.format( &quot;%d&quot;, od )
							).. string.format( &quot; &quot; .. leftBracket .. &quot;%d&quot; .. rightBracket .. &quot; %s %s&quot;,
										nd, nominativeMonthes[nm], nominativeYear( ny, nolinks ) )
		else
			datePart = datePart .. JulianComment(string.format( &quot;%d&quot;, od )
							).. string.format( &quot; [[%d %s|&quot; .. leftBracket .. &quot;%d&quot; .. rightBracket .. &quot; %s]] %s&quot;,
										nd, genitivusMonthes[nm], nd, nominativeMonthes[nm], nominativeYear( ny, nolinks ) )
		end
	elseif (template == &quot;1245&quot;) then
		-- РР ММММ (РР ММММ) (масалан: 13 сентябр (26 октябр)) - бе сол
		datePart = datePart .. JulianComment(string.format( &quot;%d %s&quot;, od, genitivusMonthes[om] )
							).. string.format(&quot; &quot; .. leftBracket .. (nolinks and &quot;%d %s&quot; or &quot;[[%d %s]]&quot;) .. rightBracket .. &quot;&quot;, nd, genitivusMonthes[nm] )
	elseif (template == &quot;12345&quot;) then
		-- РР ММММ (РР ММММ) СССС (масалан: 13 сентябри (26 октябри) соли 1940) - бо бандаки &quot;и&quot;
		if nolinks then
			datePart = datePart .. JulianComment(string.format( &quot;%d %s&quot;, od, nominativeMonthes[om] )
								).. string.format(&quot; &quot; .. leftBracket .. &quot;%d %s&quot; .. rightBracket .. &quot; %s&quot;, nd, nominativeMonthes[nm], nominativeYear( ny, nolinks ) )
		else
			datePart = datePart .. JulianComment(string.format( &quot;%d %s&quot;, od, nominativeMonthes[om] )
								).. string.format(&quot; &quot; .. leftBracket .. &quot;[[%d %s|%d %s]]&quot; .. rightBracket .. &quot; %s&quot;, nd, genitivusMonthes[nm], nd, nominativeMonthes[nm], nominativeYear( ny, nolinks ) )
		end
	elseif (template == &quot;123456&quot;) then
		-- РР ММММ СССС (РР ММММ СССС) - бо бандаки &quot;и&quot; барои ҳарду сол
		if nolinks then
			datePart = datePart .. JulianComment(string.format( &quot;%d %s %s&quot;, od, nominativeMonthes[om], nominativeYear( oy, true ) ))
								.. '&lt;/span&gt; &lt;span class=&quot;nowrap&quot;&gt;'
								.. string.format(&quot; &quot; .. leftBracket .. &quot;%d %s %s&quot; .. rightBracket , nd, nominativeMonthes[nm], nominativeYear( ny, true ) )
		else
			datePart = datePart .. JulianComment(string.format( &quot;%d %s %s&quot;, od, nominativeMonthes[om], nominativeYear( oy, true ) ))
								.. '&lt;/span&gt; &lt;span class=&quot;nowrap&quot;&gt;'
								.. string.format(&quot; &quot; .. leftBracket .. &quot;[[%d %s|%d %s]] %s&quot; .. rightBracket , nd, genitivusMonthes[nm], nd, nominativeMonthes[nm], nominativeYear( ny, false ) )
		end
	else
		datePart = datePart .. 'формати нодуруст'
	end
	datePart = datePart .. '&lt;/span&gt;'

	local infocardTemplate =
		(nd ~= nil and &quot;1&quot; or &quot;&quot;) .. (nm ~= nil and &quot;2&quot; or &quot;&quot;) .. (ny ~= nil and &quot;3&quot; or &quot;&quot;)

	if infocardClass then
		if (infocardTemplate == &quot;123&quot;) then
			datePart = datePart .. string.format('&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;(&lt;span class=&quot;%s&quot;&gt;%04d-%02d-%02d&lt;/span&gt;)&lt;/span&gt;', infocardClass , ny , nm , nd )
		elseif (infocardTemplate == &quot;23&quot;) then
			datePart = datePart .. string.format('&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;(&lt;span class=&quot;%s&quot;&gt;%04d-%02d&lt;/span&gt;)&lt;/span&gt;', infocardClass , ny , nm )
		elseif (infocardTemplate == &quot;3&quot;) then
			datePart = datePart .. string.format('&lt;span style=&quot;display:none;&quot;&gt;(&lt;span class=&quot;%s&quot;&gt;%04d&lt;/span&gt;)&lt;/span&gt;', infocardClass , ny )
		end
	end

	if categoryNamePrefix then
		if ( nd ~= nil and nm ~= nil) then
			-- Барои гурӯҳбандии дуруст (бе хароб кардани структураи вики) шакли бе &quot;и&quot; истифода мешавад
			datePart = datePart .. '[[Category:' .. categoryNamePrefix .. ' ' .. nd .. ' ' .. genitivusMonthes[nm] .. ']]'
		end
		if ( ny ~= nil) then
			datePart = datePart .. '[[Category:' .. categoryNamePrefix .. ' ' .. inYear( ny ) .. ']]'
		end
	end

	return datePart
end

return p</text>
      <sha1>nbvu4uy0bj5mvab84iq0z14kwo8ljy4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1480401</id>
      <parentid>1480400</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T04:35:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VASHGIRD</username>
        <id>8035</id>
      </contributor>
      <origin>1480401</origin>
      <model>Scribunto</model>
      <format>text/plain</format>
      <text bytes="22919" sha1="lyi3r10xpu1hz65se29wydsb9btui6c" xml:space="preserve">--[[
 Дар ин модул функсияҳои вобаста ба кор бо таърихҳо (санаҳо) гирд оварда шудаанд.
]]
local monthg = {'январ', 'феврал', 'март', 'апрел', 'май', 'июн',
	'июл', 'август', &quot;сентябр&quot;, &quot;октябр&quot;, &quot;ноябр&quot;, &quot;декабр&quot;}

local monthd = {31, 28, 31, 30, 31, 30, 31, 31, 30, 31, 30, 31}

-- Ҷадвалҳои моҳҳо барои забони тоҷикӣ (барои дастрасии умумӣ ба аввали файл кӯчонида шуданд)
local nominativeMonthes = {'январи', 'феврали', 'марти', 'апрели', 'майи', 'июни',
	'июли', 'августи', 'сентябри', 'октябри', 'ноябри', 'декабри'}

local genitivusMonthes = {'январ', 'феврал', 'март', 'апрел', 'май', 'июн',
	'июл', 'август', 'сентябр', 'октябр', 'ноябр', 'декабр'}

local function DecodeDate(d)-- Р, М, С, СР, СМ, СС, дум (Рӯз, Моҳ, Сол, Соли куҳнаи рӯз, Соли куҳнаи моҳ, Соли куҳнаи сол, дум)
	--таърих: &quot;%-?%d+&quot;=сол, &quot;%d+%.%d+&quot;=рӯзи моҳ, &quot;%d+%.%d+%.%-?%d+&quot;=РМС,
	-- баъдан дар дохили қавс метавонад барои тақвими куҳна аз рӯз сар карда аз нав муайян карда шавад
	local nd=d:match(&quot;^[%d.-]*&quot;);
	local od=d:match(&quot;^[%d.-]*%s*%(%s*([%d.-]*)%s*%)&quot;);
	local tail = d:match(&quot;^[%d.-]+%s*%(%s*[%d.-]+%s*%)%s*(%S.*)&quot;) or d:match(&quot;^%d+%.%d+%.%-?%d+%s*([^%s%d].*)&quot;) or d:match(&quot;^%-?%d+%s+(.+)&quot;);
	if nd:match('^%-?%d+$' ) then
		return nil, nil, tonumber(nd), nil, nil, od and tonumber(od:match(&quot;%-?%d+$&quot;)),tail
	else
		local j,m,y=nd:match(&quot;^(%d+)%.(%d+)%.?(%-?%d*)&quot;);
		if j then
			if od then
				local oj, om, oy = od:match(&quot;^(%d+)%.?(%d*)%.?(%-?%d*)&quot;);
				return j and tonumber(j),
					m and tonumber(m),
					y&gt;'' and tonumber(y) or nil,
					oj and tonumber(oj),
					om&gt;'' and tonumber(om) or nil,
					oy&gt;'' and tonumber(oy) or nil,
					tail
			end
			return j and tonumber(j), m and tonumber(m), y&gt;'' and tonumber(y) or nil, nil, nil, nil, tail
		else return nil
		end
	end
end

local function Diffy(d1,m1,y1,d0,m0,y0)--муодили Шахсият/Таърих/Солҳои сипаришуда (синну сол)
	return y1-y0 - ( y1*y0&lt;=0 and 1 or 0 ) - ( (m1&lt;m0 or m1==m0 and d1&lt;d0) and 1 or 0 )
end

local function Year0(y,t)-- муодили Сол0
	y = tonumber(y) or 0
	if y&gt;0 then return table.concat{
		'[[соли ', tostring(y), '|', t and tostring(y)..'&amp;nbsp;'..t or tostring(y), ']]'
	} else return table.concat{
		'[[соли ', tostring(-y), ' то м.|',
		t and tostring(-y)..'&amp;nbsp;'..t or tostring(-y),
		'&amp;nbsp;то&amp;nbsp;м.]]'
	}
	end
end

local function FormDate(j,m,y,oj,om,oy,mo)-- ~ Шахсият/Таърих/Logic 4 (барои воридкунии дастӣ бо нигоҳдории бандаки &quot;и&quot;)
	if j then
		if not m then return &quot;''формати нодуруст''&quot; end
		if y then return
			string.format(
			'&lt;span class=&quot;nowrap&quot;&gt;%s&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;(&lt;span class=&quot;%s&quot;&gt;%04i-%02i-%02i&lt;/span&gt;)&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;',
			table.concat(
				oj and (
					om and (
						oy and {-- РР ММММ СССС ([[РР ММММ]] [[СССС]])
							oj,'&amp;nbsp;',nominativeMonthes[om],'&amp;nbsp;',oy,
							'&lt;/span&gt; &lt;span class=&quot;nowrap&quot;&gt;([[',
							j, ' ', genitivusMonthes[m],'|', j, ' ', nominativeMonthes[m], ']] ',Year0(y),')'
						} or {-- РР ММММ ([[РР ММММ]]) [[СССС]]
							oj,'&amp;nbsp;',nominativeMonthes[om],' ([[',j,'&amp;nbsp;',genitivusMonthes[m],'|', j, '&amp;nbsp;', nominativeMonthes[m], ']]) ',Year0(y)
						}
					) or {-- РР [[РР ММММ|(РР) ММММ]] [[СССС]]
						oj,'&amp;nbsp;[[',j,' ',genitivusMonthes[m],'|','(',j,')&amp;nbsp;',nominativeMonthes[m],']] ',Year0(y)
					}
				) or {'[[',j,'&amp;nbsp;',genitivusMonthes[m],'|', j, '&amp;nbsp;', nominativeMonthes[m], ']]&amp;nbsp;',Year0(y)}
			),--/table.concat
			({['Таваллудҳо']='bday',['Даргузаштҳо']='dday'})[mo] or '',
			y,m,j
			)--/string.format
		else return
			'&lt;span class=&quot;nowrap&quot;&gt;' .. table.concat(
				oj and (
					om and {-- РР ММММ ([[РР ММММ]])
							oj,'&amp;nbsp;',genitivusMonthes[om],' ([[',j,'&amp;nbsp;',genitivusMonthes[m],']])&lt;/span&gt;'
					} or {-- РР [[РР ММММ|(РР) ММММ]]
						oj,'&amp;nbsp;[[',j,' ',genitivusMonthes[m],'|','(',j,')&amp;nbsp;',genitivusMonthes[m],']]&lt;/span&gt;'
					}
				) or {'[[',j,'&amp;nbsp;',genitivusMonthes[m],']]&lt;/span&gt;'}
			)
		end
	else
		return y and string.format(
			'&lt;span class=&quot;nowrap&quot;&gt;%s&lt;span style=&quot;display:none;&quot;&gt;(&lt;span class=&quot;bday&quot;&gt;%04i&lt;/span&gt;)&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;',
			Year0(y,'сол'),y) or &quot;''формати нодуруст''&quot;
	end
end

local function GetDate(D)--dd.mm.-?yyyy ё -?yyyy-mm-dd ба се тағйирёбандаи d,m,y
	local d,m,y = D:match('^%s*(%d%d?)[/.]([01]?%d)[/.](%-?%d+)')
	if not d then y,m,d = D:match('^%s*(%-?%d+)[-\\]0*(1?%d)[-\\]0*(%d+)') end
	return tonumber(d),tonumber(m),tonumber(y)
end

local function Cmp(a,b)--Ду таърихро муқоиса мекунад, натиҷа мувофиқан -1, 0 ё 1
	local d1,m1,y1 = GetDate(a)
	local d2,m2,y2 = GetDate(b)
	return d1 and d2 and (--nil, агар формат шинохта нашавад
		y1==y2 and (
			m1==m2 and (
				d1==d2 and 0 or d1&lt;d2 and -1 or 1
			) or m1&lt;m2 and -1 or 1
		) or y1&lt;y2 and -1 or 1
	)
end

local function Yyyymmdd(r)--Таърихи тоҷикӣ/русиро ба YYYY,MM,DD табдил медиҳад
	local d, m, y, M = mw.ustring.match(r, &quot;^%s*(%d%d?)%s+([а-яА-ЯёЁӣӣӯӯғғҷҷққҳҳ]+)%s+(%d+)&quot;)
	if not m then return nil end
	m = mw.ustring.lower(m)

	--ҷустуҷӯи оддии моҳҳо
	for i = 1, 12 do
		if m == genitivusMonthes[i] or m == nominativeMonthes[i] or m == monthg[i] then
			M = i
			break
		end
	end

	if not M then
		return nil
	end
	return tonumber(y), M, tonumber(d)
end

local p = {

ifdate=function(f)-- Барои шаблони &quot;Агар таърих&quot;, рафтори куҳнаро тақлид мекунад
	-- Аргументҳо ба шаблон фиристода мешаванд
	local args = f.args[1] and f.args or f:getParent().args
	return args[ mw.ustring.match(args[1],&quot;^[ %d.%-−%()]*$&quot;) and 2 or 3 ]
end;

DecodeDate = DecodeDate;
Diffy = Diffy;
Year0 = Year0;
GetDate = GetDate;
Cmp = Cmp;
Yyyymmdd = Yyyymmdd;

diffy = function(f)-- параметрҳои #invoke-ро дар шакли ду сатри таърих қабул мекунад
	local d1,m1,y1=DecodeDate(f.args[1]);
	local d0,m0,y0=DecodeDate(f.args[2])
	return Diffy(d1,m1,y1,d0,m0,y0)
end;

monthg=function(f) return genitivusMonthes[ tonumber(f.args[1]) or tonumber(f:getParent().args[1]) ] end;--realmonth

persdate=function(f)-- Барои шаблони Шахсият/Таърих;{{#invoke:dates|persdate|nocat={{NAMESPACE}}}}
	local frame = f.args[1] and f or f:getParent();
	local catpref,mo,d,d2={['Таваллудҳо']='Зодагони',['Даргузаштҳо']='Даргузаштагони'}, frame.args[1],frame.args[2],frame.args[3]
	local cat = ''
	local j,m,y,oj,om,oy,tail, j2,m2,y2, age
	if d then
		j,m,y,oj,om,oy,tail=DecodeDate(d:gsub('−','-'));
		if not (j or y) then
			return (frame.args.nocat and d or d..'[[Category:Википедия:Мақолаҳо бо пуркунии дастии таърих дар қуттӣ]]')
		end
	end;
	if d2 then
		j2,m2,y2 = DecodeDate(d2:gsub('−','-'));
	end;
	return table.concat{
		FormDate(j,m,y,oj,om,oy,mo),
		( (frame.args['nopersoncat'] or '')~='' or (frame.args['nocat'] or '')~='' ) and '' or table.concat{
			'[[Category:Шахсиятҳо аз рӯи алифбо]]',
			j and string.format('[[Category:%s %i %s]]',catpref[mo],j,genitivusMonthes[m]) or '',
			y and string.format('[[Category:%s %s]]',catpref[mo], inYear(y)) or ''
		},--/table.concat внутр.
		(function(F)--сину сол
			if not F then return '' end;
			local n=F();
			return n and string.format(&quot; (%i %s)%s&quot;,
				n,
				mw.getLanguage('tg'):plural(n,'сол','сол','сола'),
				n&gt;150 and '[[Category:Википедия:Мақолаҳо дар бораи ашхоси бо сину соли калони ҷорӣ]]' or ''
			) or ''
		end)( ({
			['Таваллудҳо']=function()
				local now=os.date('*t');
				if (not d2 or d2=='') and j and m and y then
					return Diffy(now.day,now.month,now.year,j,m,y)
				end
			end,
			['Даргузаштҳо']=function()
				return j and m and y and j2 and m2 and y2 and Diffy(j,m,y,j2,m2,y2);
			end,
		})[mo] ),--анҷоми даъвати функсияи сину сол
		tail or '',
		cat
	}--/table.concat внеш.
end;

formdate=function(f) -- Таърихро аз рӯи 3—6 параметри #invoke ё шаблон месозад
	--бо аргументҳои холӣ истифода нашавад
	if (f.args[1] or '')~='' and (f.args[2] or '')~='' or (f.args[3] or '')~='' then
		return FormDate(tonumber(f.args[1]),tonumber(f.args[2]),tonumber(f.args[3]),tonumber(f.args[4]),tonumber(f.args[5]),tonumber(f.args[6]),f.args['m'])
	else
		local tf=f:getParent();
		return FormDate(tonumber(tf.args[1]),tonumber(tf.args[2]),tonumber(tf.args[3]),tonumber(tf.args[4]),tonumber(tf.args[5]),tonumber(tf.args[6]),tf.args['m'])
	end
end;

cmp=function(f)--Ду таърихро муқоиса мекунад, натиҷа мувофиқан -1, 0 ё 1
	return Cmp(f.args[1],f.args[2])
end;

G2J=function(f)--табдили таърихи григорианӣ ба юлианӣ, баргардонидани DD.MM.YYYY
--Дар бораи 15 октябри соли 1582 намедонад, то милод ва пас аз соли ???99 кор намекунад
--Агар аргументи дувум бошад, танҳо ТО ҳамин таърих (бо шумули он) табдил медиҳад
--Агар аргументи севум бошад, натиҷаро таҳти Шахсият/Таърих формат мекунад
	local d,m,y=GetDate(f.args[1])
	if f.args[2] and Cmp(f.args[1],f.args[2])==1 then
		return string.format(&quot;%i.%i.%i&quot;,d,m,y)
	end
	local shift=math.floor(y/100)-math.floor(y/400)-2
	if d-shift&gt;0 then
		return f.args[3] and string.format(&quot;%i.%i.%i (%i)&quot;,d,m,y,d-shift)
		or string.format(&quot;%i.%i.%i&quot;,d-shift,m,y)
	else
		if m==1 then
			return f.args[3]
			and string.format(&quot;%i.1.%i (%i.12.%i)&quot;,d,y,31+d-shift,y-1)
			or string.format(&quot;%i.12.%i&quot;,31+d-shift,y-1)
		elseif m==3 then
			return f.args[3] and string.format(&quot;%i.3.%i (%i.2)&quot;, d,y,
				(y%4==0 and 29 or 28)+d-shift-(y%100==0 and y%400~=0 and 1 or 0)
			)
			or string.format(&quot;%i.2.%i&quot;,
				(y%4==0 and 29 or 28)+d-shift-(y%100==0 and y%400~=0 and 1 or 0)
			,y)
		else
			return f.args[3] and string.format(
				&quot;%i.%i.%i (%i.%i)&quot;, d,m,y, monthd[m-1]+d-shift,m-1
			)
			or string.format(&quot;%i.%i.%i&quot;,monthd[m-1]+d-shift,m-1,y)
		end
	end
end;

-- Таърихи тоҷикиро ба YYYY-MM-DD табдил медиҳад. Агар таърих аллакай дар ин формат бошад, худи онро бармегардонад
yyyymmdd = function(f)
	local date, hourmin = f.args[1]
	if mw.ustring.match(date, &quot;^%s*%d+%-?%d+%-?%d+&quot;) then
		return date
	end
	hourmin = mw.ustring.match(date, &quot;%s+%d+:%d+$&quot;)
	local y, m, d = Yyyymmdd(date)
	if not y then
		return '&lt;span class=&quot;error&quot;&gt;Хато: формати носаҳеҳи таърих.&lt;/span&gt;'
	end
	return string.format('%4i-%02i-%02i', y, m, d) .. (hourmin or '')
end
}

function table.val_to_str ( v )
	if &quot;string&quot; == type( v ) then
		v = string.gsub( v, &quot;\n&quot;, &quot;\\n&quot; )
		if string.match( string.gsub(v,&quot;[^'\&quot;]&quot;,&quot;&quot;), '^&quot;+$' ) then
			return &quot;'&quot; .. v .. &quot;'&quot;
		end
		return '&quot;' .. string.gsub(v,'&quot;', '\\&quot;' ) .. '&quot;'
	else
		return &quot;table&quot; == type( v ) and table.tostring( v ) or
			tostring( v )
	end
end

function table.key_to_str ( k )
	if &quot;string&quot; == type( k ) and string.match( k, &quot;^[_%a][_%a%d]*$&quot; ) then
		return k
	else
		return &quot;[&quot; .. table.val_to_str( k ) .. &quot;]&quot;
	end
end

function table.tostring( tbl )
	local result, done = {}, {}
	for k, v in ipairs( tbl ) do
		table.insert( result, table.val_to_str( v ) )
		done[ k ] = true
	end
	for k, v in pairs( tbl ) do
		if not done[ k ] then
			table.insert( result,
				table.key_to_str( k ) .. &quot;=&quot; .. table.val_to_str( v ) )
		end
	end
	return &quot;{&quot; .. table.concat( result, &quot;,&quot; ) .. &quot;}&quot;
end

local function parseISO8601Date(str)
	local pattern = &quot;(%-?%d+)%-(%d+)%-(%d+)T&quot;
	local Y, M, D = mw.ustring.match( str, pattern )
	return tonumber(Y), tonumber(M), tonumber(D)
end

local function parseISO8601Time(str)
	local pattern = &quot;T(%d+):(%d+):(%d+)%Z&quot;
	local H, M, S = mw.ustring.match( str, pattern)
	return tonumber(H), tonumber(M), tonumber(S)
end

local function parseISO8601Offset(str)
	if str:sub(-1)==&quot;Z&quot; then return 0,0 end -- ends with Z, Zulu time

	-- matches ±hh:mm, ±hhmm or ±hh; else returns nils
	local pattern = &quot;([-+])(%d%d):?(%d?%d?)$&quot;
	local sign, oh, om = mw.ustring.match( str, pattern)
	sign, oh, om = sign or &quot;+&quot;, oh or &quot;00&quot;, om or &quot;00&quot;

	return tonumber(sign .. oh), tonumber(sign .. om)
end

function p.parseISO8601(str)
	if 'table'==type(str) then
		if str.args and str.args[1] then
			str = '' .. str.args[1]
		else
			return 'unknown argument type: ' .. type( str ) .. ': ' .. table.tostring( str )
		end
	end
	local Y,M,D = parseISO8601Date(str)
	local h,m,s = parseISO8601Time(str)
	local oh,om = parseISO8601Offset(str)
	return tonumber(os.time({year=Y, month=M, day=D, hour=(h+oh), min=(m+om), sec=s}))
end

local g2uBoundary1 = p.parseISO8601('1582-10-15T00:00:00Z')
local g2uBoundary2 = p.parseISO8601('1700-03-12T00:00:00Z')
local g2uBoundary3 = p.parseISO8601('1800-03-13T00:00:00Z')
local g2uBoundary4 = p.parseISO8601('1900-03-14T00:00:00Z')
local g2uBoundary5 = p.parseISO8601('1918-01-26T00:00:00Z') -- декрети Ленин

-- Передаваемое время обязано быть по Григорианскому календарю (новому стилю)
function p.formatWiki( time, infocardClass, categoryNamePrefix )
	if 'table'==type( time ) then
		if time.args and time.args[1] then
			time = tonumber( time.args[1] )
		else
			return 'unknown argument type: ' .. type( time ) .. ': ' .. table.tostring( time )
		end
	end
	local t = os.date(&quot;*t&quot;, time)
	if time &lt; g2uBoundary1 then
		-- танҳо тақвими юлианиро нишон медиҳем. Дар ин ҷо гузоштани тақвими григорианӣ нодуруст аст
		return p.formatWikiImpl( t, t, infocardClass, categoryNamePrefix )
	end

	-- Таърихҳои махсус
	if t.year == 1700 and t.month == 3 and t.day == 11 then
		return p.formatWikiImpl( {year=1700, month=2, day=29}, t, infocardClass, categoryNamePrefix)
	end
	if t.year == 1800 and t.month == 3 and t.day == 12 then
		return p.formatWikiImpl( {year=1800, month=2, day=29}, t, infocardClass, categoryNamePrefix )
	end
	if t.year == 1900 and t.month == 3 and t.day == 13 then
		return p.formatWikiImpl( {year=1900, month=2, day=29}, t, infocardClass, categoryNamePrefix )
	end

	if g2uBoundary1 &lt;= time and time &lt; g2uBoundary2 then
		return p.formatWikiImpl( os.date(&quot;*t&quot;, time - 10 * 24 * 60 * 60), t, infocardClass, categoryNamePrefix )
	end
	if g2uBoundary2 &lt;= time and time &lt; g2uBoundary3 then
		return p.formatWikiImpl( os.date(&quot;*t&quot;, time - 11 * 24 * 60 * 60), t, infocardClass, categoryNamePrefix )
	end
	if g2uBoundary3 &lt;= time and time &lt; g2uBoundary4 then
		return p.formatWikiImpl( os.date(&quot;*t&quot;, time - 12 * 24 * 60 * 60), t, infocardClass, categoryNamePrefix )
	end
	if g2uBoundary4 &lt;= time and time &lt; g2uBoundary5 then
		return p.formatWikiImpl( os.date(&quot;*t&quot;, time - 13 * 24 * 60 * 60), t, infocardClass, categoryNamePrefix )
	end

	--танҳо тақвими Григорианӣ
	return p.formatWikiImpl( t, t, infocardClass, categoryNamePrefix )
end

local function ternary ( cond , T , F )
	if cond then return T else return F end
end

local function nominativeYear( year, nolinks )
	if ( year &gt;= 0 ) then
		return nolinks and tostring(year) or '[[соли ' .. year .. '|' .. year .. ']]'
	else
		return nolinks and ( 0 - year ) .. ' то м.' or '[[соли ' .. ( 0 - year ) .. ' то м.|' .. ( 0 - year ) .. ' то м.]]'
	end
end

local function inYear( year )
	if ( year &gt;= 0 ) then
		return 'соли ' .. year .. ''
	else
		return 'соли ' .. ( 0 - year) .. ' то м.'
	end
end

function p.formatWikiImpl( t1, t2, infocardClass, categoryNamePrefix, leftBracket, rightBracket, nolinks )
	local nd = t2.day;
	local nm = t2.month;
	local ny = t2.year;
	local od = ternary ( t1.day ~= t2.day , t1.day, nil );
	local om = ternary ( t1.month ~= t2.month , t1.month, nil );
	local oy = ternary ( t1.year ~= t2.year , t1.year, nil );

	if leftBracket == nil then
		leftBracket = '('
	end
	if rightBracket == nil then
		rightBracket = ')'
	end

	local JulianComment = function(s)
		return tostring(mw.html.create(&quot;span&quot;)
			:attr(&quot;title&quot;,&quot;мутобиқи тақвими юлианӣ&quot;)
			:attr(&quot;style&quot;,&quot;text-decoration:dotted underline;cursor:help&quot;)
			:wikitext(s)
			:done())
	end


	local template =
		(nd ~= nil and &quot;1&quot; or &quot;&quot;) .. (nm ~= nil and &quot;2&quot; or &quot;&quot;) .. (ny ~= nil and &quot;3&quot; or &quot;&quot;) ..
		(od ~= nil and &quot;4&quot; or &quot;&quot;) .. (om ~= nil and &quot;5&quot; or &quot;&quot;) .. (oy ~= nil and &quot;6&quot; or &quot;&quot;)

	local datePart = '&lt;span class=&quot;nowrap&quot;&gt;'
	if (template == &quot;12&quot;) then
		-- РР ММММ (масалан: 26 октябр) - бе сол бандак лозим нест
		datePart = datePart .. string.format( nolinks and &quot;%d %s&quot; or &quot;[[%d %s]]&quot;,
										nd, genitivusMonthes[nm] )
	elseif (template == &quot;23&quot;) then
		-- ММММ СССС (масалан: октябри соли 1940) - бо бандаки &quot;и&quot;
		datePart = datePart .. string.format( &quot;%s %s&quot;,
										nominativeMonthes[nm], nominativeYear( ny, nolinks ) )
	elseif (template == &quot;3&quot;) then
		-- СССС (масалан: соли 1940)
		datePart = datePart .. nominativeYear( ny, nolinks )
	elseif (template == &quot;123&quot;) then
		-- РР ММММ СССС (масалан: 26 октябри соли 1940) - бо бандаки &quot;и&quot;
		if nolinks then
			datePart = datePart .. string.format( &quot;%d %s %s&quot;,
											nd, nominativeMonthes[nm], nominativeYear( ny, nolinks ) )
		else
			datePart = datePart .. string.format( &quot;[[%d %s|%d %s]] %s&quot;,
											nd, genitivusMonthes[nm], nd, nominativeMonthes[nm], nominativeYear( ny, nolinks ) )
		end
	elseif (template == &quot;124&quot;) then
		-- РР (РР) ММММ (масалан: 13 (26) октябр) - бе сол
		if nolinks then
			datePart = datePart .. JulianComment(string.format( &quot;%d&quot;, od )
							).. string.format( &quot; &quot; .. leftBracket .. &quot;%d&quot; .. rightBracket .. &quot; %s&quot;,
										nd, genitivusMonthes[nm] )
		else
			datePart = datePart .. JulianComment(string.format( &quot;%d&quot;, od )
							).. string.format( &quot; [[%d %s|&quot; .. leftBracket .. &quot;%d&quot; .. rightBracket .. &quot; %s]]&quot;,
										nd, genitivusMonthes[nm], nd, genitivusMonthes[nm] )
		end
	elseif (template == &quot;1234&quot;) then
		-- РР (РР) ММММ СССС (масалан: 13 (26) октябри соли 1940) - бо бандаки &quot;и&quot;
		if nolinks then
			datePart = datePart .. JulianComment(string.format( &quot;%d&quot;, od )
							).. string.format( &quot; &quot; .. leftBracket .. &quot;%d&quot; .. rightBracket .. &quot; %s %s&quot;,
										nd, nominativeMonthes[nm], nominativeYear( ny, nolinks ) )
		else
			datePart = datePart .. JulianComment(string.format( &quot;%d&quot;, od )
							).. string.format( &quot; [[%d %s|&quot; .. leftBracket .. &quot;%d&quot; .. rightBracket .. &quot; %s]] %s&quot;,
										nd, genitivusMonthes[nm], nd, nominativeMonthes[nm], nominativeYear( ny, nolinks ) )
		end
	elseif (template == &quot;1245&quot;) then
		-- РР ММММ (РР ММММ) (масалан: 13 сентябр (26 октябр)) - бе сол
		datePart = datePart .. JulianComment(string.format( &quot;%d %s&quot;, od, genitivusMonthes[om] )
							).. string.format(&quot; &quot; .. leftBracket .. (nolinks and &quot;%d %s&quot; or &quot;[[%d %s]]&quot;) .. rightBracket .. &quot;&quot;, nd, genitivusMonthes[nm] )
	elseif (template == &quot;12345&quot;) then
		-- РР ММММ (РР ММММ) СССС (масалан: 13 сентябри (26 октябри) соли 1940) - бо бандаки &quot;и&quot;
		if nolinks then
			datePart = datePart .. JulianComment(string.format( &quot;%d %s&quot;, od, nominativeMonthes[om] )
								).. string.format(&quot; &quot; .. leftBracket .. &quot;%d %s&quot; .. rightBracket .. &quot; %s&quot;, nd, nominativeMonthes[nm], nominativeYear( ny, nolinks ) )
		else
			datePart = datePart .. JulianComment(string.format( &quot;%d %s&quot;, od, nominativeMonthes[om] )
								).. string.format(&quot; &quot; .. leftBracket .. &quot;[[%d %s|%d %s]]&quot; .. rightBracket .. &quot; %s&quot;, nd, genitivusMonthes[nm], nd, nominativeMonthes[nm], nominativeYear( ny, nolinks ) )
		end
	elseif (template == &quot;123456&quot;) then
		-- РР ММММ СССС (РР ММММ СССС) - бо бандаки &quot;и&quot; барои ҳарду сол
		if nolinks then
			datePart = datePart .. JulianComment(string.format( &quot;%d %s %s&quot;, od, nominativeMonthes[om], nominativeYear( oy, true ) ))
								.. '&lt;/span&gt; &lt;span class=&quot;nowrap&quot;&gt;'
								.. string.format(&quot; &quot; .. leftBracket .. &quot;%d %s %s&quot; .. rightBracket , nd, nominativeMonthes[nm], nominativeYear( ny, true ) )
		else
			datePart = datePart .. JulianComment(string.format( &quot;%d %s %s&quot;, od, nominativeMonthes[om], nominativeYear( oy, true ) ))
								.. '&lt;/span&gt; &lt;span class=&quot;nowrap&quot;&gt;'
								.. string.format(&quot; &quot; .. leftBracket .. &quot;[[%d %s|%d %s]] %s&quot; .. rightBracket , nd, genitivusMonthes[nm], nd, nominativeMonthes[nm], nominativeYear( ny, false ) )
		end
	else
		datePart = datePart .. 'формати нодуруст'
	end
	datePart = datePart .. '&lt;/span&gt;'

	local infocardTemplate =
		(nd ~= nil and &quot;1&quot; or &quot;&quot;) .. (nm ~= nil and &quot;2&quot; or &quot;&quot;) .. (ny ~= nil and &quot;3&quot; or &quot;&quot;)

	if infocardClass then
		if (infocardTemplate == &quot;123&quot;) then
			datePart = datePart .. string.format('&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;(&lt;span class=&quot;%s&quot;&gt;%04d-%02d-%02d&lt;/span&gt;)&lt;/span&gt;', infocardClass , ny , nm , nd )
		elseif (infocardTemplate == &quot;23&quot;) then
			datePart = datePart .. string.format('&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;(&lt;span class=&quot;%s&quot;&gt;%04d-%02d&lt;/span&gt;)&lt;/span&gt;', infocardClass , ny , nm )
		elseif (infocardTemplate == &quot;3&quot;) then
			datePart = datePart .. string.format('&lt;span style=&quot;display:none;&quot;&gt;(&lt;span class=&quot;%s&quot;&gt;%04d&lt;/span&gt;)&lt;/span&gt;', infocardClass , ny )
		end
	end

	if categoryNamePrefix then
		if ( nd ~= nil and nm ~= nil) then
			-- Барои гурӯҳбандии дуруст (бе хароб кардани структураи вики) шакли бе &quot;и&quot; истифода мешавад
			datePart = datePart .. '[[Category:' .. categoryNamePrefix .. ' ' .. nd .. ' ' .. genitivusMonthes[nm] .. ']]'
		end
		if ( ny ~= nil) then
			datePart = datePart .. '[[Category:' .. categoryNamePrefix .. ' ' .. inYear( ny ) .. ']]'
		end
	end

	return datePart
end

return p</text>
      <sha1>lyi3r10xpu1hz65se29wydsb9btui6c</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Piper PA-6</title>
    <ns>0</ns>
    <id>92964</id>
    <revision>
      <id>1480350</id>
      <parentid>858497</parentid>
      <timestamp>2026-07-13T16:28:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yoonoos.tj</username>
        <id>27005</id>
      </contributor>
      <origin>1480350</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="975" sha1="bprdu6cq4yio2dvneeae070b3wb97ze" xml:space="preserve">{|{{Infobox aircraft begin
 | name={{PAGENAME}}
 | image=
 | caption=
}}{{Infobox aircraft type
 | type=
 | national origin= 
 | manufacturer=[[Piper Aircraft]] 
 | designer=
 | first flight=1944 
 | introduced= 
 | retired=
 | status=
 | primary user= 
 | number built=
 | developed from= 
 | variants with their own articles=
}}
|}

'''Piper PA-6''' ({{lang-en|Piper PA-6}}) — як [[ҳавогард]]и сохтаи [[Piper Aircraft]] аст. Ин ҳавогард дар соли 1944 нахустин парвози худро анҷом дод.

== Ҷусторҳои вобаста ==
*[[Феҳристи Ҳавогардҳо]]

== Манобеъ ==
{{Reflist}}
*{{Ёдкард вики|Пайванд =http://en.wikipedia.org/wikiPiper_PA-6|Ном =Piper PA-6|Забон =англисӣ|Мушоҳида =1 августи соли 2015}}

{{Ҳавогард-нопурра}}

[[Гурӯҳ:Ҳавогардҳо]]
[[Гурӯҳ:Мақолоти ҳавогардҳо]]</text>
      <sha1>bprdu6cq4yio2dvneeae070b3wb97ze</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Баҳс:Забони англисӣ</title>
    <ns>1</ns>
    <id>97986</id>
    <revision>
      <id>1480308</id>
      <parentid>1133560</parentid>
      <timestamp>2026-07-13T14:26:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zosya95</username>
        <id>54344</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Zosya95 moved page [[Баҳс:Забони инглисӣ]] to [[Баҳс:Забони англисӣ]] over redirect</comment>
      <origin>751891</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9" sha1="ekrgr2aykxzqyh9t59l8msolgx00cpf" xml:space="preserve">{{10000}}</text>
      <sha1>ekrgr2aykxzqyh9t59l8msolgx00cpf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Бофандагӣ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>112270</id>
    <revision>
      <id>1480412</id>
      <parentid>1192809</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T04:49:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VASHGIRD</username>
        <id>8035</id>
      </contributor>
      <origin>1480412</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10431" sha1="jzhvnnngq1sxhi1idf8d3fujtynr1cd" xml:space="preserve">'''Бофандагӣ''' ({{забон-фа | بافندگی }}), '''ҷулоҳӣ, ҷулоҳагӣ''' — тарзи суннатии аз ресмон бофтани [[матоъ]], [[карбос]] ва амсоли инҳо дар дастгоҳи бофандагӣ, ки тавассути [[Тортанак|бофанда]] сурат мегирад.  

Дар бофандагӣ тору пудро ба якдигар ворид карда, онҳоро бо ҳам мебофанд. Дар бофандагӣ ду дастаи риштаҳо (абрешимӣ, пашмӣ, пахтагӣ, канаб, ҷут ва ғайра)-ро аз арзу тӯл лобалои ҳамди­гар гузаронида, гиреҳ мезананд. Дар натиҷаи ба ҳамди­гар омехтани тӯлу арзи онҳо ва фишурда гаштани тору пуд­ҳо матоъ ва ё порча ҳосил мешавад. Ҷараёни бофандагӣ аз тайёр кардани тору пуд, нахпечонӣ, тортанӣ, оҳордиҳӣ, фарқ­ку­шоӣ ва ғайра иборат мебошад&lt;ref&gt;Д. Раҳимов. Касбу ҳунарҳои анъанавии тоҷикон. – Душанбе, 2014. – С. 7.&lt;/ref&gt;. Торҳо аз самти амудӣ ва уфуқӣ гузашта, порча ё худ матои бофтаро ба вуҷуд меоранд. Нафосати матоъ ба қутри ришта ё нах вобаста аст. Бо тағйири ранг, теъдоди пудҳо ва нақши бофта навъи ранг дигар мешавад. Олоти бофандагӣ чарх, ҳаллоҷӣ, ду­кон, чӯб­ҳои махсус, шона ва ғайра мебошанд.

== Таърих ==
Бофандагӣ аз қадимтарин ҳунарҳои суннатӣ буда, аз аҳди неолит инсон бо он ошно аст. Мисриҳо, ориёиҳо ва ошуриҳо бо ин ҳунар аз оғози таърих машғул буданд. Ҳунармандони Юнон ва Рум низ дар бофандагӣ пеш рафта буданд. Дар Чин бофтани абрешим дар асри 3 то мелод оғоз ёфта буд. Дар Осиёи Миёна ва Эрони бостон бофандагӣ дар аҳди қадим шурӯъ шуда, яке аз пешаҳои суннатии мардуми ориёӣ ба ҳисоб мерафт. Дар аҳди Сосониён бофтани матоъҳои бенақш маъмул буд. Дар асрҳои миёна Б. инкишоф ёфта, навъҳои гуногуни матоъ ва порчаҳои му­наққаш пайдо шуданд, ки бо услубу шеваҳои гуногун боф­­та мешуданд. Фаъолияти коргоҳҳои бофандагӣ чунон тавсеа пайдо карданд, ки дар онҳо ҳам матоъву порчаҳои нафису дурушти нахию катонӣ, ҳам порчаҳои зарбофту катибадор, ҳам навъҳои гуногуни фарш ва ғайра бофта мешуданд. Дар Хуросон кор­гоҳҳои бофандагӣ дар шаҳрҳои Хуҷанд, Бухоро, Истаравшан, Самар­қанд, Марв, Нишопур, Ҳирот ва ғайра, дар Эрон дар шаҳрҳои Рай, Гелон, Табаристон, Исфаҳон, Шероз ва бофандагон фаъолият доштанд, ки ба бофтани матоъҳои пашмӣ, абрешимӣ, алёфӣ (аз нахи ҷут), порчаҳои тақлидӣ аз Миср бо номи «дабиқӣ», порчаву матоъҳо бо тору пуди симину зарин, инчунин бо таҳияи дигар навъҳои матоъҳои мавриди ниёзи мардум машғул буданд. Дар мулки Форс бофти порчаву матоъҳои катонии олӣ бо шеваи мисрӣ, дар ш. Рай бофтани қабои ҳошиядор ва рах-рах, матоъҳои дупудӣ ва ғайра маъмул буд. Қазвин маркази ти­ҷорати матоъҳо буда, дар ш. Омул аз қадимулайём барои зину болопӯши асп порчаҳои махсус мебофтанд. Дар Са­марқанд порчаҳои симгун, нақшдор, абрешимӣ истеҳсол мекарданд. Матоъҳо ва фаршҳои гуногуне, ки дар Хуҷанду Истаравшан ва Марв бофта мешуданд, шуҳрати зиёд доштанд. Коргоҳҳои абрешимбофии шаҳри Бухоро ба ҷуз порчаҳову ма­тоъҳои абрешимӣ карбосҳои навъи «занданеча», беқасабҳои гуногун, сандуф, сатин ва ғайраро бо завқу салиқаи мардуми Осиёи Марказӣ бофта, дар бозорҳои Шарқу Ғарб ба фурӯш мебароварданд. Бофтани дигар навъҳои карбос, алоча, чит, суф, қаламӣ, дока дар коргоҳҳои бофандагии Осиёи Миёна ба ҳукми анъана даромада буд.

Баррасии масъалаи бофандагӣ дар асрҳои миёна душвор аст, зеро  нисбатан абрешимбофӣ аз 14–15 нуфузи зиёд пайдо кардааст, вале хусусиятҳои истеҳсолии онҳо чандон шар­ҳу баён нашудаанд. Муҳаққиқон мисоли му­ҳиммеро ироа намудаанд, ки мувофиқи он дар аҳди халифа Маъмун кор­гоҳҳои Б.-и минтақаҳои гуногун чунин молиёт ба хазинаи хилофат месупоридаанд: Гелон 20 адад ҷома, Сиистон 300 қитъа матои навъи махсус, Табаристону Наҳо­ванд 600 фарши табаристонӣ, 200 ҷома, 300 дастор (сал­­ла), Гургон 1000 қитъа порчаи абрешим, Хуросон 27 000 қитъаи абрешим ва ғ. Аз ин молиёт маълум мегардад, ки Б. дар истеҳсолоти моддии асрҳои миёна мақоми махсус ва яке аз ҷойгоҳҳои намоён доштааст.

Матоъ ва порчаҳое, ки дар Осиёи Миёнаву Эрон ис­теҳсол мешуданд, аз рӯйи хусусият, нақш, нафисӣ, ранг ва зебоӣ ба навъҳои зерин табақабандӣ шудаанд: 

* ма­тоъҳои бофти анъанавии сосонӣ; 
* порчаҳо ва матоъҳои хол-холии нисбатан сода, ки масрафи умумӣ доранд; 
* ма­тоъҳо ва порчаҳои наққошишудаи рах-рахи гуногун, ки дар Хуросон навъи сафеду сиёҳи он, дар дигар маҳал­ҳо навъи як рахи паҳн бо як рахи тарҳдор истеҳсол мешуд; 
* матоъ ва порчаҳое, ки бо тарҳҳои баргӣ зинат дода шудаанд. Ин навъи матои гулдор бо тарҳҳои шаба­кавӣ, монанди хонаи занбӯр буда, бо рангҳои гуногун таҳия мешуд; 
* тарҳи матоъ ва порчаҳои хоначадор, ки бо хат­ҳои сода ва холҳои гуногун дар дохили шабака оро дода шу­да, баъзан шабакаҳо шомили шаклҳои ҳан­дасӣ бо нақши тазайинӣ буданд. Ин нақшҳо ба нақ­қошиҳои ми­ниётурӣ монанд буда, хосси мактаби Бағдод ва тарҳ­ҳои баргшакл хосси мактаби мовароуннаҳрии ороиши ма­тоъву порчаҳои абрешимӣ ва дигар матоъҳои гулдори ранга мебошанд; 
* матоъҳо, порчаҳо ва фарш­ҳое, ки дар онҳо акси гиёҳҳо, ҷонварон ва ҳатто инсонҳо инъикос мешуданд. 

Матоъҳои абрешимие низ истеҳсол мегардиданд, ки катиба доштанд. Аввалин катибае, ки дар матоъ пайдо шуд, «Ба орзуи саодат ва саломат» буд. Минбаъд кати­баҳо ба шоҳону вазирон ва афроди баргузида бахшида шуда, дар порчаву матоъ нақши фил, шер, шутур, парандагон ва дигар ҷонварон дар манзара инъикос мешуданд. Дар Остона (наздикии Турфон) бостоншиносон матоеро пайдо кардаанд, ки дар он нақши да­рахтҳои нахл дар тарҳҳои доиравӣ инъикос ва ба шеваи марсуми сосонӣ бофта шудааст. Он заминаи қирмизӣ дошта, дар акс дарахт­ҳои нахл бо рангҳои обӣ ва сафед оро дода шудаанд. Порчаи мазкур ҳоло дар музейи Британия нигаҳдорӣ мешавад. Матоъбофии суғдиён бо ҳунари порчабофии Эрон шеваи муштарак доштааст, вале абрешимбофии суғдиён ба тарзи бофандагии чиниён наздиктар будааст.

== Нигаред низ ==

* [[Саноати сабук|Саноати сабук.]]

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* {{ЭМТ|Бофандагӣ|3|муаллиф=Р. Раҳмонӣ, М. Ҳазратқулов.}}{{ПБ}}

== Нигаред низ ==
* [[Адрасбофӣ]]
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

[[Гурӯҳ:Тарзи истеҳсолот]]</text>
      <sha1>jzhvnnngq1sxhi1idf8d3fujtynr1cd</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1480414</id>
      <parentid>1480412</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T04:50:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VASHGIRD</username>
        <id>8035</id>
      </contributor>
      <origin>1480414</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10361" sha1="d5id35fqhpeqm34n9x6saidu13tjtzb" xml:space="preserve">'''Бофандагӣ''' ({{lang-fa|بافندگی}}), '''ҷулоҳӣ, ҷулоҳагӣ''' — тарзи суннатии аз ресмон бофтани [[матоъ]], [[карбос]] ва амсоли инҳо дар дастгоҳи бофандагӣ, ки тавассути [[Тортанак|бофанда]] сурат мегирад.

Дар бофандагӣ тору пудро ба якдигар ворид карда, онҳоро бо ҳам мебофанд. Дар бофандагӣ ду дастаи риштаҳо (абрешимӣ, пашмӣ, пахтагӣ, канаб, ҷут ва ғайра)-ро аз арзу тӯл лобалои ҳамди­гар гузаронида, гиреҳ мезананд. Дар натиҷаи ба ҳамди­гар омехтани тӯлу арзи онҳо ва фишурда гаштани тору пуд­ҳо матоъ ва ё порча ҳосил мешавад. Ҷараёни бофандагӣ аз тайёр кардани тору пуд, нахпечонӣ, тортанӣ, оҳордиҳӣ, фарқ­ку­шоӣ ва ғайра иборат мебошад&lt;ref&gt;Д. Раҳимов. Касбу ҳунарҳои анъанавии тоҷикон. — Душанбе, 2014. — С. 7.&lt;/ref&gt;. Торҳо аз самти амудӣ ва уфуқӣ гузашта, порча ё худ матои бофтаро ба вуҷуд меоранд. Нафосати матоъ ба қутри ришта ё нах вобаста аст. Бо тағйири ранг, теъдоди пудҳо ва нақши бофта навъи ранг дигар мешавад. Олоти бофандагӣ чарх, ҳаллоҷӣ, ду­кон, чӯб­ҳои махсус, шона ва ғайра мебошанд.

== Таърих ==
Бофандагӣ аз қадимтарин ҳунарҳои суннатӣ буда, аз аҳди неолит инсон бо он ошно аст. Мисриҳо, ориёиҳо ва ошуриҳо бо ин ҳунар аз оғози таърих машғул буданд. Ҳунармандони Юнон ва Рум низ дар бофандагӣ пеш рафта буданд. Дар Чин бофтани абрешим дар асри 3 то мелод оғоз ёфта буд. Дар Осиёи Миёна ва Эрони бостон бофандагӣ дар аҳди қадим шурӯъ шуда, яке аз пешаҳои суннатии мардуми ориёӣ ба ҳисоб мерафт. Дар аҳди Сосониён бофтани матоъҳои бенақш маъмул буд. Дар асрҳои миёна Б. инкишоф ёфта, навъҳои гуногуни матоъ ва порчаҳои му­наққаш пайдо шуданд, ки бо услубу шеваҳои гуногун боф­­та мешуданд. Фаъолияти коргоҳҳои бофандагӣ чунон тавсеа пайдо карданд, ки дар онҳо ҳам матоъву порчаҳои нафису дурушти нахию катонӣ, ҳам порчаҳои зарбофту катибадор, ҳам навъҳои гуногуни фарш ва ғайра бофта мешуданд. Дар Хуросон кор­гоҳҳои бофандагӣ дар шаҳрҳои Хуҷанд, Бухоро, Истаравшан, Самар­қанд, Марв, Нишопур, Ҳирот ва ғайра, дар Эрон дар шаҳрҳои Рай, Гелон, Табаристон, Исфаҳон, Шероз ва бофандагон фаъолият доштанд, ки ба бофтани матоъҳои пашмӣ, абрешимӣ, алёфӣ (аз нахи ҷут), порчаҳои тақлидӣ аз Миср бо номи «дабиқӣ», порчаву матоъҳо бо тору пуди симину зарин, инчунин бо таҳияи дигар навъҳои матоъҳои мавриди ниёзи мардум машғул буданд. Дар мулки Форс бофти порчаву матоъҳои катонии олӣ бо шеваи мисрӣ, дар ш. Рай бофтани қабои ҳошиядор ва рах-рах, матоъҳои дупудӣ ва ғайра маъмул буд. Қазвин маркази ти­ҷорати матоъҳо буда, дар ш. Омул аз қадимулайём барои зину болопӯши асп порчаҳои махсус мебофтанд. Дар Са­марқанд порчаҳои симгун, нақшдор, абрешимӣ истеҳсол мекарданд. Матоъҳо ва фаршҳои гуногуне, ки дар Хуҷанду Истаравшан ва Марв бофта мешуданд, шуҳрати зиёд доштанд. Коргоҳҳои абрешимбофии шаҳри Бухоро ба ҷуз порчаҳову ма­тоъҳои абрешимӣ карбосҳои навъи «занданеча», беқасабҳои гуногун, сандуф, сатин ва ғайраро бо завқу салиқаи мардуми Осиёи Марказӣ бофта, дар бозорҳои Шарқу Ғарб ба фурӯш мебароварданд. Бофтани дигар навъҳои карбос, алоча, чит, суф, қаламӣ, дока дар коргоҳҳои бофандагии Осиёи Миёна ба ҳукми анъана даромада буд.

Баррасии масъалаи бофандагӣ дар асрҳои миёна душвор аст, зеро нисбатан абрешимбофӣ аз 14-15 нуфузи зиёд пайдо кардааст, вале хусусиятҳои истеҳсолии онҳо чандон шар­ҳу баён нашудаанд. Муҳаққиқон мисоли му­ҳиммеро ироа намудаанд, ки мувофиқи он дар аҳди халифа Маъмун кор­гоҳҳои Б.-и минтақаҳои гуногун чунин молиёт ба хазинаи хилофат месупоридаанд: Гелон 20 адад ҷома, Сиистон 300 қитъа матои навъи махсус, Табаристону Наҳо­ванд 600 фарши табаристонӣ, 200 ҷома, 300 дастор (сал­­ла), Гургон 1000 қитъа порчаи абрешим, Хуросон 27 000 қитъаи абрешим ва ғ. Аз ин молиёт маълум мегардад, ки Б. дар истеҳсолоти моддии асрҳои миёна мақоми махсус ва яке аз ҷойгоҳҳои намоён доштааст.

Матоъ ва порчаҳое, ки дар Осиёи Миёнаву Эрон ис­теҳсол мешуданд, аз рӯйи хусусият, нақш, нафисӣ, ранг ва зебоӣ ба навъҳои зерин табақабандӣ шудаанд:

* ма­тоъҳои бофти анъанавии сосонӣ;
* порчаҳо ва матоъҳои хол-холии нисбатан сода, ки масрафи умумӣ доранд;
* ма­тоъҳо ва порчаҳои наққошишудаи рах-рахи гуногун, ки дар Хуросон навъи сафеду сиёҳи он, дар дигар маҳал­ҳо навъи як рахи паҳн бо як рахи тарҳдор истеҳсол мешуд;
* матоъ ва порчаҳое, ки бо тарҳҳои баргӣ зинат дода шудаанд. Ин навъи матои гулдор бо тарҳҳои шаба­кавӣ, монанди хонаи занбӯр буда, бо рангҳои гуногун таҳия мешуд;
* тарҳи матоъ ва порчаҳои хоначадор, ки бо хат­ҳои сода ва холҳои гуногун дар дохили шабака оро дода шу­да, баъзан шабакаҳо шомили шаклҳои ҳан­дасӣ бо нақши тазайинӣ буданд. Ин нақшҳо ба нақ­қошиҳои ми­ниётурӣ монанд буда, хосси мактаби Бағдод ва тарҳ­ҳои баргшакл хосси мактаби мовароуннаҳрии ороиши ма­тоъву порчаҳои абрешимӣ ва дигар матоъҳои гулдори ранга мебошанд;
* матоъҳо, порчаҳо ва фарш­ҳое, ки дар онҳо акси гиёҳҳо, ҷонварон ва ҳатто инсонҳо инъикос мешуданд.

Матоъҳои абрешимие низ истеҳсол мегардиданд, ки катиба доштанд. Аввалин катибае, ки дар матоъ пайдо шуд, «Ба орзуи саодат ва саломат» буд. Минбаъд кати­баҳо ба шоҳону вазирон ва афроди баргузида бахшида шуда, дар порчаву матоъ нақши фил, шер, шутур, парандагон ва дигар ҷонварон дар манзара инъикос мешуданд. Дар Остона (наздикии Турфон) бостоншиносон матоеро пайдо кардаанд, ки дар он нақши да­рахтҳои нахл дар тарҳҳои доиравӣ инъикос ва ба шеваи марсуми сосонӣ бофта шудааст. Он заминаи қирмизӣ дошта, дар акс дарахт­ҳои нахл бо рангҳои обӣ ва сафед оро дода шудаанд. Порчаи мазкур ҳоло дар музейи Британия нигаҳдорӣ мешавад. Матоъбофии суғдиён бо ҳунари порчабофии Эрон шеваи муштарак доштааст, вале абрешимбофии суғдиён ба тарзи бофандагии чиниён наздиктар будааст.

== Нигаред низ ==
* [[Саноати сабук]]
* [[Адрасбофӣ]]

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* {{ЭМТ|Бофандагӣ|3|муаллиф=Р. Раҳмонӣ, М. Ҳазратқулов.}}{{ПБ}}

[[Гурӯҳ:Бофандагӣ| ]]
[[Гурӯҳ:Тарзи истеҳсолот]]</text>
      <sha1>d5id35fqhpeqm34n9x6saidu13tjtzb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Билтсино (ноҳияи Гороховетс)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>120538</id>
    <revision>
      <id>1480347</id>
      <parentid>947968</parentid>
      <timestamp>2026-07-13T16:25:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yoonoos.tj</username>
        <id>27005</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Yoonoos.tj moved page [[Былтсино (ноҳияи Гороховетс)]] to [[Билтсино (ноҳияи Гороховетс)]]</comment>
      <origin>947968</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4006" sha1="evjdmcvocsji127r5ossbx6mmqtedep" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом                   = Деҳа
 |номи тоҷикӣ             = Былтсино
 |номи аслӣ               = 
 |тасвир                     = 
 |кишвар                  = Русия
 |нишон                   = Coat of arms of Vladimiri Oblast.svg
 |парчам                  = Flag of Vladimirskaya Oblast.svg
 |тавсифи нишон           = 
 |тавсифи парчам          = 
 |бари нишон              = 
 |бари парчам             = 
 |ба ҷои нишон             = 
 |ба ҷои парчам            = 
 |lat_dir =N|lat_deg= {{{lat_deg|}}}|lat_min= {{{lat_min|}}}|lat_sec={{{lat_sec|}}}
 |lon_dir ={{#if:{{{lon_dir|}}}|{{{lon_dir}}}|E}}|lon_deg={{{lon_deg|}}}|lon_min={{{lon_min|}}}|lon_sec={{{lon_sec|}}}
 |CoordAddon              = 
 |CoordScale              = 
 |харитаи давлат          = 
 |харитаи минтақа         = 
 |харитаи ноҳия           = 
 |андозаи харитаи давлат    = 
 |андозаи харитаи минтақа   = 
 |андозаи харитаи ноҳия     = 
 |пинҳон кардани харитаҳо        = 
 |шакли минтақа           = вилоят
 |минтақа                 = вилояти Владимир
 |минтақа дар ҷадвал      = 
 |шакли ноҳия             = ноҳия
 |ноҳия                   = ноҳияи Гороховетс
 |шакли ҷомеа             = 
 |ҷомеа                   = деҳа
 |ҷомеа дар ҷадвал        = 
 |тақсимоти дохилӣ        = 
 |шакли роҳбарӣ           = 
 |роҳбар                  = 
 |замони таъсис           = 
 |ёдоварии аввал          = 
 |номҳои пешина           = 
 |унвон аз                = 
 |масоҳат                 = 
 |баландии маркази МА     = 
 |иқлим                   = 
 |забони расмӣ            = русӣ
 |аҳолӣ                   = 
 |соли барӯйхатгирӣ              = 
 |зичӣ                    = 
 |агломератсия            = 
 |ҳайати миллӣ          = [[русҳо]]
 |ҳайати динӣ           = [[насронӣ|насрониён]]
 |этнохороним             = 
 |вақти минтақавӣ         = +3
 |коди телефон            = 
 |нишонаи почта           = 
 |нишонаҳои почта         = 
 |коди мошинҳо         = 32
 |шакли шиноса          = 
 |шакли шиносаи ададӣ   = 
 |шакли шиносаи 2       = 
 |шакли шиносаи ададӣ 2 = 
 |гурӯҳ дар Commons       = 
 |сайт                    = 
 |забони сайт             = 
 |забони сайт 2           = 
 |забони сайт 3           = 
 |забони сайт 4           = 
 |забони сайт 5           = 
 |add1n                   = 
 |add1                    = 
 |add2n                   = 
 |add2                    = 
 |add3n                   = 
 |add3                    = 
}}
'''Былтсино''' ({{lang-ru|}}) — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини [[Русия|Федератсияи Русия]] мебошад.

Деҳа,  дар ҳайати [[ноҳияи Гороховетс]], ки дар [[вилояти Владимир]] қарор дорад, дохил мешавад&lt;ref&gt;[http://www.gosspravka.ru/Adresa/regions.html  Системаи хабарнигории давлатӣ]{{ref-ru}}&lt;/ref&gt;.

== Эзоҳ ==
{{Эзоҳ}}

== Сарчашма ==
*[http://www.geonames.org geonames.org]{{ref-en}}

{{Деҳоти ноҳияи Гороховетс}}

[[Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо]]
[[Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Гороховетс]]


{{Vladimir-obl-stub}}</text>
      <sha1>evjdmcvocsji127r5ossbx6mmqtedep</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Неймар</title>
    <ns>0</ns>
    <id>141654</id>
    <revision>
      <id>1480287</id>
      <parentid>1479261</parentid>
      <timestamp>2026-07-13T12:24:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1480287</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7415" sha1="9s7f4shaogxe04jigty6lkn0la7nyz8" xml:space="preserve">{{Футболбоз
|ном        = Неймар
|ҷинс       = м
|номи пурра = Неймар да Силва Сантос Ҷуниор&lt;br&gt;({{lang-pt|''Neymar da Silva Santos Júnior''}})
|лақаб      = 
|тасвир     = Neymar Jr. with Al Hilal, 3 October 2023 - 04 (cropped).jpg
|бар        = 
|тавсифи тасвир = 
|таърихи таваллуд = 05.02.1992
|зодгоҳ     = {{зодгоҳ|Можи-дас-Крузис}}, [[Сан-Паулу]], [[Бразилия|Брозил]]
|шаҳрвандӣ  = {{Парчами Бразилия|20px}} [[Бразилия|Брозил]]
|қад        = 175&lt;ref name=&quot;psgheight&quot;&gt;{{cite web|title=Neymar Jr|url=https://en.psg.fr/teams/first-team/squad/neymar-jr|publisher=PSG|lang=en|access-date=2020-07-04|archive-date=2020-07-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20200708045521/https://en.psg.fr/teams/first-team/squad/Neymar-Jr|url-status=live|accessdate=2026-02-28|archivedate=2020-07-08|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200708045521/https://en.psg.fr/teams/first-team/squad/neymar-jr}}&lt;/ref&gt;
|вазн       = 
|мавқеъ     = [[Ҳамлагар (футбол)|ҳамлагар]]
|бошгоҳи кунунӣ    = {{Парчами Бразилия|20px}} «[[Сантос (бошгоҳи футбол)|Сантос]]»
|шумора            = 10
|бошгоҳҳои ҷавонон = {{маснад дар футбол
|1999–2003|{{Парчами Бразилия}} «[[Португеза Сантиста]]»|
|2003–2009|{{Парчами Бразилия}} «[[Сантос (бошгоҳи футбол)|Сантос]]»|
}}
|бошгоҳҳо  = {{маснад дар футбол
|2009–2013|{{Парчами Бразилия|20px}} «[[Сантос (бошгоҳи футбол)|Сантос]]»|179 (107)
|2013–2017|{{Парчами Испания|20px}} «[[Барселона (бошгоҳи футбол)|Барселона]]»|123 (68)
|2017—2023|{{Парчами Фаронса|20px}} «[[Пари Сен-Жермен (бошгоҳи футбол)|ПСЖ]]»|112 (82)
|2023—2025|{{Парчами Арабистони Саудӣ|20px}} «[[Ал-Ҳилол (бошгоҳи футбол)|Ал-Ҳилол]]» |3 (0)
|2025–{{Т.ҳ.}}|{{Парчами Бразилия|20px}} «[[Сантос (бошгоҳи футбол)|Сантос]]»|36 (15)
}}
|мунтахаби миллӣ = {{маснад дар футбол
|2009|{{Парчами Бразилия}} Брозил (то 17 сола)|3 (1)
|2011|{{Парчами Бразилия}} Брозил (то 20 сола)|7 (9)
|2012–2016|{{Парчами Бразилия}} Брозил (то 23 сола)|14 (8)
|2010–2023|{{Парчами Бразилия}} [[Тими миллии футболи Брозил|Брозил]]|130 (80)}}
| медалҳо = {{турнир|[[Бозиҳои олимпии тобистона|Бозиҳои олимпӣ]]}}
{{медал|Нуқра|[[Бозиҳои олимпии тобистона 2012|Лондон 2012]]}}
{{медал|Тилло|[[Бозиҳои олимпии тобистона 2016|Рио-де-Жанейро 2016]]}}
{{турнир|[[Ҷоми Конфедеросиюн]]}}
{{медал|Тилло|[[Ҷоми Конфедеросиюн|Брозил 2013]]}}
{{турнир|[[Ҷоми Амрико]]}}
{{медал|Нуқра|[[Ҷоми футболи Амрико 2021| Брозил 2021]]}}
|азнавсозии маълумот дар бораи бошгоҳ = 
|азнавсозии маълумот дар бораи мунтахаб = 
|викианбор = Neymar
}}

'''Нейма́р да Си́лва Са́нтос Ҷу́ниор''' ({{lang-pt|''Neymar da Silva Santos Júnior''}}; [[5 феврал]]и [[1992]], Можи-дас-Крузис, [[Сан-Паулу]], [[Бразилия|Брозил]]) — футболбози [[Бразилия|брозилӣ]], ҳуҷумкунандаи бошгоҳи «[[Сантос (бошгоҳи футбол)|Сантос]]» ва тими миллии Брозил. Ӯ яке аз беҳтарин бозикунони ҷаҳон дар насли худ ба шумор меравад&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.businessinsider.com/ranked-the-10-best-soccer-players-in-the-world-right-now-2020-1#2-neymar-paris-saint-germain-9|title=Ranked: The 10 best soccer players in the world right now|website=businessinsider.com|date=2020-01-11|lang=en|first=Barnaby|last=Lane|access-date=2020-07-09|archive-date=2020-07-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20200704004359/https://www.businessinsider.com/ranked-the-10-best-soccer-players-in-the-world-right-now-2020-1#2-neymar-paris-saint-germain-9|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.theguardian.com/global/ng-interactive/2019/dec/17/the-100-best-male-footballers-in-the-world-2019|title=The 100 best male footballers in the world 2019|publisher=The Guardian|date=2019-12-20|lang=en|access-date=2020-07-09|archive-date=2020-06-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20200620112656/https://www.theguardian.com/global/ng-interactive/2019/dec/17/the-100-best-male-footballers-in-the-world-2019|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.fourfourtwo.com/features/best-football-players-world-2019-100-footballers-soccer-list-full|title=The 100 Best Football Players in the World 2019: full list revealed|publisher=FourFourTwo|date=2019-12-20|lang=en|access-date=2020-07-09|archive-date=2020-04-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20200408012449/https://www.fourfourtwo.com/features/best-football-players-world-2019-100-footballers-soccer-list-full|url-status=live}}&lt;/ref&gt;. Беҳтарин голзани таърихи тими миллии Брозил (80 гол)&lt;ref name=&quot;Vedomosti&quot;&gt;{{cite news|last=Ипполитов|first=Руслан|title=Сборная Бразилии рискует впервые в истории пропустить чемпионат мира|url=https://www.vedomosti.ru/sport/football/articles/2024/01/18/1015684-braziliya-riskuet-propustit-chm-2026|access-date=2024-01-23|publisher=Ведомости|date=2024-01-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20240123052511/https://www.vedomosti.ru/sport/football/articles/2024/01/18/1015684-braziliya-riskuet-propustit-chm-2026|archive-date=2024-01-23}}&lt;/ref&gt;.

== Зиндагинома ==
Неймари хурдӣ дар хонаводаи Неймар Сантос, фурӯшандаи ҷавоҳирот ва Надин Сантос ба дунё омадааст. Баъдтар хоҳараш низ таваллуд шуд, ки номи ӯро Рафаэла гузоштанд.

== Маснади бошгоҳӣ ==

== Мунтахаби миллӣ ==

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Пайвандҳо ==
* [https://www.neymarjr.com/en Вебгоҳи расмӣ]{{ref|en}}

[[Гурӯҳ:Зодагони 5 феврал]]
[[Гурӯҳ:Зодагони соли 1992]]
[[Гурӯҳ:Ҳуҷумкунандагони футбол]]
[[Гурӯҳ:Футболбозони Бразилия]]
[[Гурӯҳ:Футболбозони тими миллии футболи Бразилия]]
[[Гурӯҳ:Бозигарони БФ «Сантос»]]
[[Гурӯҳ:Бозигарони БФ «Барселона»]]
[[Гурӯҳ:Бозигарони БФ «Пари Сен-Жермен»]]
[[Гурӯҳ:Бозигарони БФ «Ал-Ҳилол»]]</text>
      <sha1>9s7f4shaogxe04jigty6lkn0la7nyz8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Терминатор (филм)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>142370</id>
    <revision>
      <id>1480326</id>
      <parentid>838995</parentid>
      <timestamp>2026-07-13T14:54:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zosya95</username>
        <id>54344</id>
      </contributor>
      <origin>1480326</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1135" sha1="0szb53gaz0n5wotv0edhzhzn54b2ba5" xml:space="preserve">{{Филм
|Акс = Graffiti in Shoreditch, London - The Terminator by Graffiti Life (9425010886).jpg
}}

'''Терминатор''' ({{lang-en|The Terminator}})  ин яке аз филмҳои беҳтарини амрикоӣ ба ҳисоб меравад. Онро [[соли 1984]] аввалин бор дар экран намоиш додаанд. [[Коргардон|Коргардони]] он филм [[Ҷеймс Кэмерон]] мебошад. Дар филм нақши асосии Терминаторро [[Арнолд Швартсенеггер]] мебозад. Ин яке аз беҳтарин филмҳои беҳтарини асри ХХ ба ҳисоб мерафт.

== Дар нақшҳо ==
	
* [[Арнолд Швартсенеггер]] 	
* [[Майкл Бин]]	
* [[Линда Хэмилтон]] 	
* [[Пол Уинфилд]]	
* [[Лэнс Хенриксен]]
* [[Эрл Боэн]]	
* [[Бесс Мотта]]	
* [[Рик Россович]]	
* [[Дик Миллер]]	
* [[Франко Коломбо]]	
* [[Билл Пэкстон]]	
* [[Брайан Томпсон]]
== Эзоҳ ==
{{Эзоҳ}}</text>
      <sha1>0szb53gaz0n5wotv0edhzhzn54b2ba5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Лионел Месси</title>
    <ns>0</ns>
    <id>142513</id>
    <revision>
      <id>1480380</id>
      <parentid>1478087</parentid>
      <timestamp>2026-07-13T23:58:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>THIAGOW13</username>
        <id>142613</id>
      </contributor>
      <origin>1480380</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11442" sha1="e2fem92s2rv1qb5doocjoc8tgv17665" xml:space="preserve">{{Футболбоз
| ном = Лионел Месси
| номи пурра = Лионел Андрес Месси Куччиттини&lt;br&gt;({{lang-es|''Lionel Andrés Messi Cuccittini''}})
| тасвир = Lionel Messi Argentina v Egypt 7 July 2026-112(cropped).jpg
| бар = 300px
| тавсифи тасвир = 
| лақаб = ''Кайк ({{lang-es|La Pulga}})&lt;br&gt;Кайки атомӣ ({{lang-es|La Pulga Atómica}})''
| таърихи таваллуд = 24.06.1987
| зодгоҳ = {{зодгоҳ|Росарио}}, [[Санта-Фе (вилоят)|Санта-Фе]], [[Аргентина]]
| шаҳрвандӣ = {{Парчами Аргентина|20px}} [[Аргентина]]
| қад = 170&lt;ref name=&quot;realmadrid.com&quot;&gt;{{Cite web |url=https://www.psg.fr/equipes/equipe-premiere/effectif/lionel-messi |title=Lionel Messi {{!}} Web Oficial {{!}} Paris Saint-Germain |accessdate=2022-06-23 |archivedate=2021-08-16 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210816214220/https://www.psg.fr/equipes/equipe-premiere/effectif/lionel-messi }}&lt;/ref&gt;
| вазн = 72&lt;ref name=&quot;realmadrid.com&quot;/&gt;
| мавқеъ = [[Ҳамлагар (футбол)|ҳамлагар]]
| даста = {{Парчами ИМА|20px}} «[[Интер Майами (бошгоҳи футбол)|Интер Майами]]»
|шумора            = 10
| бошгоҳҳои ҷавонон = {{маснад дар футбол
|1992—1994|{{Парчами Аргентина|20px}} «Грандоли»|
|1994—2000|{{Парчами Аргентина|20px}} «Нюэллс Олд Бойз»|
|2000—2003|{{Парчами Испания|20px}} «[[Барселона (бошгоҳи футбол)|Барселона]]»|}}
| бошгоҳҳо = {{маснад дар футбол
|2003—2021|{{Парчами Испания|20px}} «[[Барселона (бошгоҳи футбол)|Барселона]]»|520 (474)
|2003—2004|→ {{Парчами Испания|20px}} «Барселона C»|10 (5)
|2004—2005|→ {{Парчами Испания|20px}} «Барселона B»|22 (6)
|2021—2023|{{Парчами Фаронса|20px}} «[[Пари Сен-Жермен (бошгоҳи футбол)|ПСЖ]]»|58 (22)
|2023—{{Т. ҳ.}}|{{Парчами ИМА|20px}} «[[Интер Майами (бошгоҳи футбол)|Интер Майами]]»|67 (62)}}
| мунтахаби миллӣ = {{маснад дар футбол
|2004—2005|{{Парчами Аргентина}} Аргентина (то 20 сола)|18 (14)
|2005—{{Т. ҳ.}}|{{Парчами Аргентина}} [[Тими миллии футболи Аргентина|Аргентина]]|201 (122)
|2008|{{Парчами Аргентина}} Аргентина (олимп)|5 (2)}}
| бошгоҳҳои мураббигарӣ =
| медалҳои олимпӣ = {{турнир|[[Бозиҳои олимпии тобистона|Бозиҳои олимпӣ]]}}
{{медал|Тилло|[[Бозиҳои олимпии тобистона 2008|Пекин 2008 (футбол)]]}}
| медалҳо = {{турнир|[[Ҷоми ҷаҳонии футбол]]}}
{{медал|Нуқра|[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2014|Брозил 2014]]}}
{{медал|Тилло|[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2022|Қатар 2022]]}}
{{турнир|[[Финалиссима]]}}
{{медал|Тилло|[[Финалиссима 2022|2022]]}}
{{турнир|[[Ҷоми Амрико]]}}
{{медал|Нуқра|[[Ҷоми футболи Амрико 2007|Венесуэла 2007]]}}
{{медал|Нуқра|[[Ҷоми футболи Амрико 2015|Чили 2015]]}}
{{медал|Нуқра|[[Ҷоми футболи Амрико 2016|ИМА 2016]]}}
{{медал|Биринҷӣ|[[Ҷоми футболи Амрико 2019|Брозил 2019]]}}
{{медал|Тилло|[[Ҷоми футболи Амрико 2021|Брозил 2021]]}}
{{медал|Тилло|[[Ҷоми футболи Амрико 2024|ИМА 2024]]}}
| ҷоиза = 
| викианбор = Lionel Messi
}}
'''Лионе́л Андре́с Ме́сси Куччитти́ни''' ({{lang-es|''Lionel Andrés Messi Cuccittini''}}; [[24 июн]]и [[1987]], Росарио, [[Санта-Фе (вилоят)|Санта-Фе]], [[Аргентина]]) — [[футболбоз]]и [[Аргентина|аргентини]]и бошгоҳи «[[Интер Майами (бошгоҳи футбол)|Интер Майами]]» ва сарвони [[Тими миллии футболи Аргентина|тими миллии Аргентина]]. Ӯ аввалин футболбозе аст, ки 8 маротиба '''Тӯби тилло''' {{efn|4-то Тӯби тиллои FIFA ва 4-то Тӯби тиллои France Football}} ва 6 бор '''Кафши тилло'''ро соҳиб шудааст, инчунин қаҳрамони ҷаҳон дар соли 2022 мебошад.

== Зиндагинома ==
Лионел Месси [[24 июн]]и [[соли 1987]] дар шаҳри [[Росарио]], [[Аргентина]] ба дунё омадааст. Падараш Хорхе Орасио Месси, модараш Селия Мария Месси мебошад. Месси футболро аз панҷсолагиаш дар бошгоҳи «Грандоли» сар кард. Дастпарвари академияи футболи [[Барселона (бошгоҳи футбол)|«Барселона»]], дар ҳайати асосии [[Барселона (бошгоҳи футбол)|«Барселона»]] аз синни 17-солагиаш бозӣ кардааст. Ҳамроҳи [[Барселона (бошгоҳи футбол)|«Барселона»]] 4 маротиба ғолиби [[Лигаи Қаҳрамонҳои УЕФА]], 8 бор соҳиби қаҳрамони Испониё, 4 маротиба соҳиби Ҷоми Испониё, 4 маротиба соҳиби Суперҷоми Испониё, 3 маротиба соҳиби Суперҷоми Урупо, 3 маротиба соҳиби [[Ҷоми ҷаҳонии бошгоҳҳо]] гаштааст. Лионел Месси 5 маротиба голзани беҳтарини Лигаи Қаҳрамонҳо ва 3 маротиба чемпионати Испониё буд.

Солҳои 2005 ва 2007—2013, 2015 ӯ «Бозигари беҳтарини сол дар Аргентина», дорандаи 7 ҷоиза барои «Бозигари беҳтарини аргентинӣ дар хориҷи кишвар» аст. Солҳои 2007, 2009, 2010 ва 2011 «Бозигари беҳтарини чемпионати Испониё» буд.

== Ҷоизаҳо ==
Лионел Месси [[соли 2009]] беҳтарин «Бозигари тимҳои клубии Аврупо» ва ҳуҷумкунандаи Лигаи Қаҳрамонҳои Аврупо шинохта шуд. Ҳамон сол ӯ соҳиби мукофоти ФИФА ''«Тӯби тилоӣ»'' маҷаллаи &quot;Франс Футбол&quot; («France Football»)-и [[Фаронса]] ҳамчун футболбозӣ беҳтарини [[Аврупо]] ва унвони ''«Бозигари сол, ФИФА»'' ҳамчун футболбозӣ беҳтарини ҷаҳон аз рӯи баҳои (версияи) ФИФА шинохта шуд. [[Соли 2010]] соҳиби унвони ''«Футболбози беҳтарини ҷаҳон»'' соҳиби мукофоти ФИФА ''«Тӯби тилоӣ»''. [[Соли 2011]] соҳиби унвони «Беҳтарин бозигари клубии Аврупо» ва соҳиби ''«Тӯби тилоӣ»'' гардид. Дар [[соли 2012]] ӯ аввалин футболбозе гардидааст, ки 7 маротиба дорандаи мукофоти ФИФА ''«Тӯби тилоӣ»'' («France Football») ва мукофоти ''«Бутсаи тилоӣ»'' ([[2010]], [[2012]] ва [[2013]]) шуд. [[Соли 2021]] Лионел Месси дар ҳайати бошгоҳи ''[[Пари Сен-Жермен|ПСЖ]]'' ва [[соли 2023]] бо бошгоҳи ''[[Интер Майами (бошгоҳи футбол)|Интер Майами]]'' — ҳафтумин ва ҳаштумин бор баранди ҷоизаи ''«Тӯби тилоӣ»'' шуд ва унвони беҳтарин футболбози солро ба даст овард. Ин ҷоизаро ҳамасола маҷаллаи &quot;Франс Футбол&quot;-и Фаронса барои беҳтарин бозигари сайёра эҳдо мекунад. Пештар аз ин Месси дар солҳои 2009, 2010, 2011, 2012, 2015 ва 2019 барандаи ин ҷоиза шуда буд&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.asiaplustj.info/tj/news/sports/20211130/mes-baroi-7-min-bor-soibi-tbi-tillo-shud|title=Месси 7-умин бор соҳиби Тӯби тилоӣ шуд|author=www.asiaplustj.info|date=2020-11-30|publisher=|lang=tg|accessdate=2020-11-30}}&lt;/ref&gt;.

== Рекордҳо ==
* Ягона футболбозе, ки дорандаи 7-каратаи мукофоти ФИФА '''«Тӯби тилоӣ»''' («France Football») аст.
* Голзани беҳтарин дар таърихи тими «Барселона»: 502 гол (2016)
* Голзани беҳтарин дар таърихи тими «Барселона» (бозиҳои расмӣ): 474 гол (2016)
* Голзани беҳтарин дар таърихи чемпионати Испания: 383 гол (2018)
* Голзани беҳтарин дар таърихи [[суперҷоми Испания]]: 12 гол (2016)
* Голзани беҳтарин дар таърихи [[суперҷоми Аврупо]]: 3 гол (2016)
* Ҷавонтарин бозингар дар таърихи тими мунтахаби Аргентина, ки дар чемпионати ҷаҳон гол задааст (18 солаву 357 рӯза)
* Ҷавонтарин футболбозест, ки соҳиби мукофоти ФИФА '''«Тӯби тилоӣ»''' («France Football») гаштааст (24 солаву 199 рӯза)

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}
&lt;references group=&quot;lower-alpha&quot;/&gt;

== Сарчашма ==
{{Барандагони «Тӯби тило»}}
{{Қаҳрамонони Ҷоми ҷаҳонии футбол}}

[[Гурӯҳ:Зодагони 24 июн]]
[[Гурӯҳ:Зодагони соли 1987]]
[[Гурӯҳ:Ҳуҷумкунандагони футбол]]
[[Гурӯҳ:Футболбозони Аргентина]]
[[Гурӯҳ:Футболбозони тими миллии футболи Аргентина]]
[[Гурӯҳ:Қаҳрамонони олимпӣ дар футбол]]
[[Гурӯҳ:Қаҳрамонони Ҷоми ҷаҳонии футбол]]
[[Гурӯҳ:Қаҳрамонони Амрикои Ҷанубӣ дар футбол]]
[[Гурӯҳ:Барандагони «Тӯби тило»]]
[[Гурӯҳ:Барандагони «Кафши тило»]]
[[Гурӯҳ:Бозигарони БФ «Барселона С»]]
[[Гурӯҳ:Бозигарони БФ «Барселона Б»]]
[[Гурӯҳ:Бозигарони БФ «Барселона»]]
[[Гурӯҳ:Бозигарони БФ «Пари Сен-Жермен»]]
[[Гурӯҳ:Бозигарони БФ «Интер Майами»]]</text>
      <sha1>e2fem92s2rv1qb5doocjoc8tgv17665</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Забони aнглисӣ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>146274</id>
    <redirect title="Забони англисӣ" />
    <revision>
      <id>1480375</id>
      <parentid>1133623</parentid>
      <timestamp>2026-07-13T23:29:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>EmausBot</username>
        <id>3642</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Ислоҳи масири дукарата ба [[Забони англисӣ]]</comment>
      <origin>1480375</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="45" sha1="j7ls6mqut4vci2f7r9pli4xbs44s53i" xml:space="preserve">#равона [[Забони англисӣ]]</text>
      <sha1>j7ls6mqut4vci2f7r9pli4xbs44s53i</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Муовия писари Абусуфиён</title>
    <ns>0</ns>
    <id>147276</id>
    <redirect title="Муъовия ибни Абусуфиён" />
    <revision>
      <id>1480379</id>
      <parentid>868310</parentid>
      <timestamp>2026-07-13T23:30:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>EmausBot</username>
        <id>3642</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Ислоҳи масири дукарата ба [[Муъовия ибни Абусуфиён]]</comment>
      <origin>1480379</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="60" sha1="8daumafu36z2cabx22k5ss05fb1zhlp" xml:space="preserve">#равона [[Муъовия ибни Абусуфиён]]</text>
      <sha1>8daumafu36z2cabx22k5ss05fb1zhlp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Абдураҳим (Ҳамном)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>148156</id>
    <revision>
      <id>1480410</id>
      <parentid>1441485</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T04:46:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <comment>/* Сарчашмаҳо */ Ҳазф</comment>
      <origin>1480410</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6866" sha1="ehalhh5yfjdzdk9gh8vto9muo0mt8et" xml:space="preserve">{{Ҳамномҳо|Абдураҳим (Ҳамном)|Абдураҳим}}
{{Ном
  |Ном дар забони тоҷикӣ     = Абдураҳим
  |Навишти аслӣ            = عبد الرحيم‎‎
  |Навъ                    = 
  |Пайдоиш                 = арабӣ
  |Манънои этимологӣ       = бандаи Раҳмдил
  |Ҷинс                    = мард
  |Номи_падар_мард         = Абдураҳимович
  |Номи_падар_зан          = Абдураҳимовна
  |Номи ҷуфти занона       =
  |Номи ҷуфти мардона      = 
  |Шаклҳои дигар           = 
  |Шаклҳои ҳосила          = Абдураҳим-бой,&lt;br&gt;Абдураҳим-хон,&lt;br&gt;Абдул Раҳим,&lt;br&gt;Абд ал-Раҳим,&lt;br&gt;Абдурраҳим
  |Ҳамтоёни хориҷизабон    = 
  |Англ.                   = Abdurahim, Abdul Rahim, Abdur Raheem, Abd al-Rahim
  |Араб.                   =عبد الرحيم‎‎, Абдураҳим
  |Арм.                    =
  |Белор.                  =
  |Булғ.                   =
  |Венг.                   =
  |Гурҷ.                   =
  |Ибр.                    =
  |Идиш.                   =
  |Ирл.                    =
  |Исп.                    =
  |Итол.                   =
  |Кат.                    = 
  |Кор.                    = 
  |Лаҳ.                    =
  |Латиш.                  = 
  |Лит.                    = 
  |Лот.                    = 
  |Мақ.                    = 
  |Озар.                   = Əbdürrəhim
  |Олм.                    = 
  |Поляк.                  =
  |Порс.                   = 
  |Португ.                 = 
  |Рум.                    = 
  |Рус.                    = 
  |Серб.                   = 
  |Словак.                 = 
  |Словен.                 = 
  |Тот.                    = 
  |Укр.                    = 
  |Фин.                    =
  |Фар.                    = Abderrahim
  |Хит.                    =
  |Хорв.                   = 
  |Чув.                    = 
  |Эст.                    = 
  |Ҷоп.                    =
  |Юнон.                   =
 |Эзоҳот                   =
}}
'''Абдураҳим''' ([[Забони арабӣ|Арабӣ]]: عبد الرحيم‎‎) - номи мардона, аз арабӣ ба вуҷуд омадааст. Ин ном дар байни [[Мусулмон|мусулмонҳо]] ва дигар халқҳое, ки исломро таърихан пайравӣ мекунанд, васеъпаҳншуда мебошад. Аз калимаҳои арабии ''Абд'', ''ал''-  ва ''Раҳим'' таркиб ёфтааст. Ном маънои &quot;бандаи Раҳмдил&quot; - ро дорад.  ''Ар-Раҳим''  яке аз [[Номҳои Худо дар Ислом|номҳои Худо дар Қуръон]] мебошад.&lt;ref&gt;https://en.wikipedia.org/wiki/Abdur_Rahim&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Salahuddin Ahmed (1999). A Dictionary of Muslim Names. London: Hurst &amp; Company.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;S. A. Rahman (2001). A Dictionary of Muslim Names. New Delhi: Goodword Books.&lt;/ref&gt;

Ҳарфи ''а'' дар ''ал-'' безада мебошад&lt;ref&gt;[[:en:Arabic_definite_article#Phonology|Al- Phonology]]&lt;/ref&gt; ва бо дилхоҳ садонок транслитератсия шуда метавонад, бештар бо ''у.'' Аз сабаби оне, ки ҳарфи ''р'' ҳуруфҳои шамсӣ мебошад&lt;ref&gt;[[:en:Sun_and_moon_letters|Sun and moon letters]]&lt;/ref&gt;, ҳарфи ''л'' дар ''ал-'' ба ''р'' мушобеҳ мешавад. Бо вуҷуди оне, ки  навишти ном дар арабӣ бо ҳарфҳои ''Абд ал-Раҳим'' мувофиқ меояд, транскрипсияи одатӣ ''Абд ар-Раҳим''. Транслитератсияҳои алтернативӣ  ''Абдул Раҳим,'' ''Абдур Раҳим'' ва ғайраҳо, аз варианти фосилагузорӣ ва ҷобаҷогузории дефисҳо вобаста мебошад.

==  Дорандагони номи Абдураҳим ==
* [[Абдурраҳим Ҳоҷибоев|Абдураҳим  Ҳоҷибоев]] (1900–1938), ходими партиявӣ ва давлатии тоҷик, сиёсатмадор дар Иттиҳоди Шӯравӣ
* [[Абдураҳим Ғозиевич Ҳоҷибоев|Абдураҳим Ғозиевич Ҳоҷибоев]] (1934–2003), доктори илми иқтисодӣ, профессори тоҷик.
* [[Абдураҳим Акбаров|Абдураҳим Акбаров]] (соли таваллуд 1944), иқтисоддон, номзади илмҳои иқтисодӣ, дотсент
* [[Абдураҳим Каҳҳоров|Абдураҳим Каҳҳоров]] (соли таваллуд 1951), котиби Шӯрои амнияти Тоҷикистон, номзади илмҳои ҳуқуқшиносӣ
* [[Шерматов Абдураҳим|Абдураҳим Шерматов]] (соли таваллуд 1953), овозхон ва мақомсаройи тоҷик
* [[Абдураҳим Ҷӯраев|Абдураҳим Ҷӯраев]] (соли таваллуд 1955), олим, номзади илмҳои фалсафа
* [[Абдураҳим Раҳимов|Абдураҳим Раҳимов]] (1956–2001), олим, библиограф ва китобшинос, доктори илмҳои педагогӣ, профессор
* [[Абдураҳимхон Сафозода|Абдураҳим Сафозода]] (1958–2012), донишманди маъруф ва имом-хатиби масҷиди ҷомеъи 
* [[Абдураҳим Ғафор Холиқзода|Абдураҳим Холиқзода]], вакили маҷлиси намояндагони маҷлиси олии Ҷумҳурии Тоҷикистон даъвати V
* [[Абдураҳим Ашуров|Абдураҳим Ашуров]], вазири нақлиёт ва коммуникатсия

== Насабҳои аз ном ташкил ёфта ==
Нигаред ба [[Абдураҳимов (ҳавнасаб)]]

== Ҳаволаҳо ==
{{reflist}}

== Сарчашмаҳо ==
* [[:en:Abdur_Rahim|Abdur Rahim is a male Muslim given name]]
* [[:ru:Арабское_имя|Арабская система имён]]
* [[:ru:99_имён_Аллаха|Прекраснейшие имена Аллаха]]
* [[:ru:Исм|Главный и наиболее важный элемент системы арабских имён]]

[[Гурӯҳ:Номҳои мардона]]
[[Гурӯҳ:Номҳои аз арабӣ пайдошуда]]</text>
      <sha1>ehalhh5yfjdzdk9gh8vto9muo0mt8et</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Абуабдурраҳмони Муовия</title>
    <ns>0</ns>
    <id>150439</id>
    <redirect title="Муъовия ибни Абусуфиён" />
    <revision>
      <id>1480371</id>
      <parentid>890658</parentid>
      <timestamp>2026-07-13T23:28:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>EmausBot</username>
        <id>3642</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Ислоҳи масири дукарата ба [[Муъовия ибни Абусуфиён]]</comment>
      <origin>1480371</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="60" sha1="8daumafu36z2cabx22k5ss05fb1zhlp" xml:space="preserve">#равона [[Муъовия ибни Абусуфиён]]</text>
      <sha1>8daumafu36z2cabx22k5ss05fb1zhlp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Хуан Кинтеро</title>
    <ns>0</ns>
    <id>158846</id>
    <revision>
      <id>1480334</id>
      <parentid>1162752</parentid>
      <timestamp>2026-07-13T15:58:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yoonoos.tj</username>
        <id>27005</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Yoonoos.tj moved page [[Хуан Фернандо Кинтеро]] to [[Хуан Кинтеро]]</comment>
      <origin>1162752</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4502" sha1="5o2t45r9is53w4162222jh79d8vp73k" xml:space="preserve">{{Варақаи футболбоз
 |embed = no
 |ном = Хуан Фернандо Кинтеро
 |акс = Entrainement SRFC Dinan 20150902 - Juan Fernando Quintero (2).JPG
 |андозаи_акс = 200
 |alt = 
 |шарҳи_акс = Quintero in 2015
 |номи_пурра = Хуан Фернандо Кинтеро Панягуа&lt;br&gt;(Juan Fernando Quintero Paniagua)
 |ном_ҳангоми_таваллуд = 
 |санаи_таваллуд = {{таърихи таваллуд ва син|1993|1|18|mf=y}}
 |макони_таваллуд = [[Меделин]], [[Колумбия]]&lt;ref group=қайд&gt;[[:en:Colombia|Colombia]], [[:en:Medellín|Medellín]]&lt;/ref&gt;
 |санаи_вафот = 
 |макони_вафот = 
 |қад = {{қад|m=1.68}}
 |мавқеъ = {{afp|AM}}
 |бошгоҳи_кунунӣ = Independiente Medellín[[:en:Independiente Medellín|&lt;sup&gt;en&lt;/sup&gt;]]
 |рақам = 10

 |солҳои_ҷавонӣ1 = 2004–2008
 |бошгоҳҳои_ҷавонӣ1 = Envigado Fútbol Club[[:en:Envigado Fútbol Club|&lt;sup&gt;en&lt;/sup&gt;]]

 |солҳо1 = 2009–2011
 |бошгоҳҳо1 = Envigado Fútbol Club[[:en:Envigado Fútbol Club|&lt;sup&gt;en&lt;/sup&gt;]]
 |баромадҳо1 = 43
 |голҳо1 = 5
 |солҳо2 = 2011–2012
 |бошгоҳҳо2 = Atlético Nacional[[:en:Atlético Nacional|&lt;sup&gt;en&lt;/sup&gt;]]
 |баромадҳо2 = 15
 |голҳо2 = 2
 |солҳо3 = 2012–2013
 |бошгоҳҳо3 = {{расми парчам|Италия}} [[Делфино Пескара 1936|Пескара]][[:en:Delfino Pescara 1936|&lt;sup&gt;en&lt;/sup&gt;]]
 |баромадҳо3 = 17
 |голҳо3 = 1
 |солҳо4 = 2013–
 |бошгоҳҳо4 = {{расми парчам|Португалия}} [[Порто]][[:en:F.C. Porto|&lt;sup&gt;en&lt;/sup&gt;]]
 |баромадҳо4 = 42
 |голҳо4 = 6
 |солҳо5 = 2015–2016
 |бошгоҳҳо5 = {{расми парчам|Фаронса}} → [[Стад Реннес (бошгоҳи футбол)|Стад Реннес]] (кироӣ)[[:en:Stade Rennais F.C.|&lt;sup&gt;en&lt;/sup&gt;]]
 |баромадҳо5 = 12
 |голҳо5 = 1
 |солҳо6 = 2017–
 |бошгоҳҳо6 = Independiente Medellín[[:en:Independiente Medellín|&lt;sup&gt;en&lt;/sup&gt;]]
 |баромадҳо6 = 15
 |голҳо6 = 8

 |солҳои_умумӣ = 
 |баромадҳои_умумӣ = 
 |голҳои_умумӣ =

 |солҳои_миллӣ1 = 2013
 |дастаи_миллӣ1 = {{Футбол то|20|Colombia}}[[:en:Colombia national under-20 football team|&lt;sup&gt;en&lt;/sup&gt;]]
 |баромадҳои_миллӣ1 = 13
 |голҳои_миллӣ1 = 8
 |солҳои_миллӣ2 = 2016
 |дастаи_миллӣ2 = Colombia Olympic football team[[:en:Colombia Olympic football team|&lt;sup&gt;en&lt;/sup&gt;]]
 |баромадҳои_миллӣ2 = 4
 |голҳои_миллӣ2 = 2
 |солҳои_миллӣ3 = 2012–
 |дастаи_миллӣ3 = {{Футбол|Colombia}}[[:en:Colombia national football team|&lt;sup&gt;en&lt;/sup&gt;]]
 |баромадҳои_миллӣ3 = 13
 |голҳои_миллӣ3 = 1

 |шаблонҳои_медал-title = 
 |шаблонҳои_медал = 
 |шаблонҳои_медал-expand = 
 |module = 
 |азнавсозии_бошгоҳ = 
 |азнавсозии_дастаи_миллӣ = 
 }}
'''Хуан Фернандо Кинтеро Панягуа''' ({{lang-es|''Juan Fernando Quintero Paniagua''}}; [[18 январ]]и [[1993]], [[Меделин]], [[Колумбия]]) —  футболбози [[Колумбия|колумбӣ]], {{afp|am}}.&lt;ref&gt;[[:en:Juan Fernando Quintero|Juan Fernando Quintero]]&lt;/ref&gt;

== Зиндагинома ==
{{васеъкунии фасл}}

== Маснади бошгоҳӣ ==

== Мунтахаби миллӣ ==

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ|group=қайд|liststyle=lower-alpha}}
== Пайвандҳо ==
{{эзоҳ}}

__FORCETOC__

[[Гурӯҳ:Зодагони 18 январ]]
[[Гурӯҳ:Зодагони соли 1993]]
[[Гурӯҳ:Ниммуҳофизатгарони футбол]]
[[Гурӯҳ:Футболбозони Колумбия]]
[[Гурӯҳ:Футболбозони тими миллии футболи Колумбия]]
[[Гурӯҳ:Бозингарони БФ Envigado Fútbol Club]]
[[Гурӯҳ:Бозингарони БФ Atlético Nacional]]
[[Гурӯҳ:Бозингарони БФ Делфино Пескара 1936]]
[[Гурӯҳ:Бозингарони БФ Порто]]
[[Гурӯҳ:Бозингарони БФ Стад Реннес]]
[[Гурӯҳ:Бозингарони БФ Independiente Medellín]]


{{Colombia-footy-bio-stub}}</text>
      <sha1>5o2t45r9is53w4162222jh79d8vp73k</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Хоан Мохика</title>
    <ns>0</ns>
    <id>159327</id>
    <revision>
      <id>1480339</id>
      <parentid>1150820</parentid>
      <timestamp>2026-07-13T16:01:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yoonoos.tj</username>
        <id>27005</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Yoonoos.tj moved page [[Йохан Мохика]] to [[Хоан Мохика]]</comment>
      <origin>1150820</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4457" sha1="t83ptbgqb76qtuk0w8tqcokmhp54nrx" xml:space="preserve">{{Варақаи футболбоз
 |embed = no
 |ном = Йохан Мохика
 |акс = FWC 2018 - Round of 16 - COL v ENG - Photo 102 (cropped) 2.jpg
 |андозаи_акс = 200
 |alt = 
 |шарҳи_акс = Ҷоми ҷаҳонии FIFA 2018, даври 16, Колумбия против Англия
 |номи_пурра = Йохан Андрес Мохика Паласио&lt;br&gt;(Johan Andrés Mojica Palacio)
 |ном_ҳангоми_таваллуд = 
 |санаи_таваллуд = {{таърихи таваллуд ва син|1992|8|21|df=y}}
 |макони_таваллуд = [[Кали]], [[Колумбия]]&lt;ref group=қайд&gt;[[:en:Colombia|Colombia]], [[:en:Cali|Cali]]&lt;/ref&gt;
 |санаи_вафот = 
 |макони_вафот = 
 |қад = {{convert|1.79|m|ftin|0|abbr=on}}
 |мавқеъ = {{afp|LB|WG}}
 |бошгоҳи_кунунӣ = {{расми парчам|Испания}} [[Райо Валекано]][[:en:Rayo Vallecano|&lt;sup&gt;en&lt;/sup&gt;]]
 |рақам =

 |солҳои_ҷавонӣ1 = 
 |бошгоҳҳои_ҷавонӣ1 = {{расми парчам|Колумбия}} [[Академия (бошгоҳи футбол)|Академия]][[:en:Academia F.C.|&lt;sup&gt;en&lt;/sup&gt;]]

 |солҳо1 = 2011–2012
 |бошгоҳҳо1 = {{расми парчам|Колумбия}} [[Академия (бошгоҳи футбол)|Академия]][[:en:Academia F.C.|&lt;sup&gt;en&lt;/sup&gt;]]
 |баромадҳо1 = 33
 |голҳо1 = 0
 |солҳо2 = 2012–2014
 |бошгоҳҳо2 = Llaneros F.C.[[:en:Llaneros F.C.|&lt;sup&gt;en&lt;/sup&gt;]]
 |баромадҳо2 = 17
 |голҳо2 = 0
 |солҳо3 = 2013
 |бошгоҳҳо3 = Deportivo Cali[[:en:Deportivo Cali|&lt;sup&gt;en&lt;/sup&gt;]]
 |баромадҳо3 = 14
 |голҳо3 = 0
 |солҳо4 = 2013–2014
 |бошгоҳҳо4 = {{расми парчам|Испания}} → [[Райо Валекано]] (кироӣ)[[:en:Rayo Vallecano|&lt;sup&gt;en&lt;/sup&gt;]]
 |баромадҳо4 = 12
 |голҳо4 = 0
 |солҳо5 = 2014–
 |бошгоҳҳо5 = {{расми парчам|Испания}} [[Райо Валекано]][[:en:Rayo Vallecano|&lt;sup&gt;en&lt;/sup&gt;]]
 |баромадҳо5 = 6
 |голҳо5 = 0
 |солҳо6 = 2014–2016
 |бошгоҳҳо6 = {{расми парчам|Испания}} → [[Реал Валадолид|Валадолид]] (кироӣ)[[:en:Real Valladolid|&lt;sup&gt;en&lt;/sup&gt;]]
 |баромадҳо6 = 66
 |голҳо6 = 9
 |солҳо7 = 2017
 |бошгоҳҳо7 = {{расми парчам|Испания}} → [[Хирона (бошгоҳи футбол)|Хирона]] (кироӣ)[[:en:Girona FC|&lt;sup&gt;en&lt;/sup&gt;]]
 |баромадҳо7 = 10
 |голҳо7 = 0

 |солҳои_умумӣ = 
 |баромадҳои_умумӣ = 
 |голҳои_умумӣ =

 |солҳои_миллӣ1 = 2015–
 |дастаи_миллӣ1 = {{Футбол|Colombia}}[[:en:Colombia national football team|&lt;sup&gt;en&lt;/sup&gt;]]
 |баромадҳои_миллӣ1 = 2
 |голҳои_миллӣ1 = 1

 |шаблонҳои_медал-title = 
 |шаблонҳои_медал = 
 |шаблонҳои_медал-expand = 
 |module = 
 |азнавсозии_бошгоҳ = 10 June 2017
 |азнавсозии_дастаи_миллӣ = 30 March 2015
 }}
'''Йохан Андрес Мохика Паласио''' ({{lang-es|''Johan Andrés Mojica Palacio''}}; [[21 август]]и [[1992]], [[Кали]], [[Колумбия]]) —  футболбози [[Колумбия|колумбӣ]], {{afp|lb|wg}}.&lt;ref&gt;[[:en:Johan Mojica|Johan Mojica]]&lt;/ref&gt;

== Зиндагинома ==
{{васеъкунии фасл}}

== Маснади бошгоҳӣ ==

== Мунтахаби миллӣ ==

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ|group=қайд|liststyle=lower-alpha}}
== Пайвандҳо ==
{{эзоҳ}}

__FORCETOC__

[[Гурӯҳ:Зодагони 21 август]]
[[Гурӯҳ:Зодагони соли 1992]]
[[Гурӯҳ:Ниммуҳофизатгарони футбол]]
[[Гурӯҳ:Футболбозони Колумбия]]
[[Гурӯҳ:Футболбозони тими миллии футболи Колумбия]]
[[Гурӯҳ:Бозингарони БФ Академия]]
[[Гурӯҳ:Бозингарони БФ Llaneros F.C.]]
[[Гурӯҳ:Бозингарони БФ Deportivo Cali]]
[[Гурӯҳ:Бозингарони БФ Райо Валекано]]
[[Гурӯҳ:Бозингарони БФ Реал Валадолид]]
[[Гурӯҳ:Бозингарони БФ Хирона]]


{{Colombia-footy-bio-stub}}</text>
      <sha1>t83ptbgqb76qtuk0w8tqcokmhp54nrx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Луис Диас</title>
    <ns>0</ns>
    <id>160157</id>
    <revision>
      <id>1480337</id>
      <parentid>1210397</parentid>
      <timestamp>2026-07-13T16:00:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yoonoos.tj</username>
        <id>27005</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Yoonoos.tj moved page [[Луис Фернандо Диас]] to [[Луис Диас]]</comment>
      <origin>1210397</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1964" sha1="pmlw6kqr2n3kctl0doyu2tftbo53rx9" xml:space="preserve">{{Варақаи футболбоз
 |embed = no
 |ном = Луис Фернандо Диас
 |акс = 
 |андозаи_акс = 200
 |alt = 
 |шарҳи_акс = 
 |номи_пурра = Луис Фернандо Диас Маруланда&lt;br&gt;(Luis Fernando Díaz Marulanda)
 |ном_ҳангоми_таваллуд = 
 |таърихи_таваллуд = {{таърихи таваллуд ва син|1997|1|13}}
 |макони_таваллуд = [[Барранкила]], [[Колумбия]]&lt;ref group=қайд&gt;[[:en:Colombia|Colombia]], [[:en:Barranquilla|Barranquilla]]&lt;/ref&gt;
 |таърихи_вафот = 
 |макони_вафот = 
 |қад = {{convert|1.80|m|ftin|0|abbr=on}}
 |мавқеъ = {{afp|WG}}
 |бошгоҳи_кунунӣ = Atlético Junior[[:en:Atlético Junior|&lt;sup&gt;en&lt;/sup&gt;]]
 |рақам = 23

 |солҳои_умумӣ = 
 |баромадҳои_умумӣ = 
 |голҳои_умумӣ =

 |шаблонҳои_медал-title = 
 |шаблонҳои_медал = |
 |шаблонҳои_медал-expand = 
 |module = 
 |азнавсозии_бошгоҳ = 
 |азнавсозии_дастаи_миллӣ = 
 }}
'''Луис Фернандо Диас Маруланда''' ({{lang-es|''Luis Fernando Díaz Marulanda''}}; [[13 январ]]и [[1997]], [[Барранкила]], [[Колумбия]]) —  футболбози [[Колумбия|колумбӣ]], {{afp|wg}}.&lt;ref&gt;[[:en:Luis Fernando Díaz|Luis Fernando Díaz]]&lt;/ref&gt;

== Зиндагинома ==
{{васеъкунии фасл}}

== Маснади бошгоҳӣ ==

== Мунтахаби миллӣ ==

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ|group=қайд|liststyle=lower-alpha}}
== Пайвандҳо ==
{{эзоҳ}}

__FORCETOC__

[[Гурӯҳ:Зодагони 13 январ]]
[[Гурӯҳ:Зодагони соли 1997]]
[[Гурӯҳ:Ниммуҳофизатгарони футбол]]
[[Гурӯҳ:Футболбозони Колумбия]]


{{Colombia-footy-bio-stub}}</text>
      <sha1>pmlw6kqr2n3kctl0doyu2tftbo53rx9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Муовия I ибни Абусуфён</title>
    <ns>0</ns>
    <id>200507</id>
    <redirect title="Муъовия ибни Абусуфиён" />
    <revision>
      <id>1480378</id>
      <parentid>971506</parentid>
      <timestamp>2026-07-13T23:30:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>EmausBot</username>
        <id>3642</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Ислоҳи масири дукарата ба [[Муъовия ибни Абусуфиён]]</comment>
      <origin>1480378</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="60" sha1="8daumafu36z2cabx22k5ss05fb1zhlp" xml:space="preserve">#равона [[Муъовия ибни Абусуфиён]]</text>
      <sha1>8daumafu36z2cabx22k5ss05fb1zhlp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Болдастҳо</title>
    <ns>0</ns>
    <id>206003</id>
    <revision>
      <id>1480303</id>
      <parentid>1348304</parentid>
      <timestamp>2026-07-13T14:03:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zosya95</username>
        <id>54344</id>
      </contributor>
      <origin>1480303</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3667" sha1="gpg2ieg8f12u8qydphgtqznta768sef" xml:space="preserve">{{Таксон
| regnum  = Ҷонварон
| image file = Big-eared-townsend-fledermaus.jpg
| image title = Corynorhinus townsendii
| image descr = [[Ушан Таунсенда]] (''Corynorhinus townsendii'')
| parent  = 
| rang    = Қатор
| latin   = Chiroptera
| author  = [[Блуменбах, Иоҳанн Фридрих|Blumenbach]], [[1779]]
| syn     = 
| typus =
| children name = Зерқаторҳо ва оилаҳо
| children =
'''[[Крыланы]]'''
* ''[[Pteropodidae]]''
'''[[Кӯршапаракҳо]]'''
* [[Футлярохвостые]]
* [[Мышехвосты]]
* [[Свиноносые]]
* [[Подковоносые]]
* [[Щелемордые]]
* [[Копьеносые]]
* [[Гладконосые летучие мыши]]
* [[Бульдоговые летучие мыши]]
* ''[[Antrozoidae]]''
* [[Клейконогие]]
* [[Розетконогие]]
* [[Присосконогие]]
* [[Дымчатые летучие мыши]]
* [[Рыбоядные летучие мыши]]
* [[Футлярокрылые]]
* [[Подбородколистые]]
* [[Листоносые]]
| range map = Bat range.png
| range map caption = 
| range legend =
| wikispecies = Chiroptera
| commons = Category:Chiroptera
}}
'''Болдастҳо''' ({{lang-la|Chiroptera}}) — як қатори ҷонварони [[ширхӯр]].

== Анатомия ва физиология ==
Болдастҳо қобилияти парвози дурударозро доранд. Пойҳои пеши онҳо ба бол табдил ёфтаанд. Ангушти якум озод аст; ангуштони дигар, устухонҳои банди даст ва соид дароз шуда, пустпардаи болро ба вуҷуд меоваранд. Дум низ бо пустпарда пайваст аст. Суфраи гӯш хеле ташаккул ёфта, дар бисёр болдастҳо (масалан, дар хаффош) аз андоза калом мебошад. Бадани болдастҳо, одатан, сермӯй аст ва ғадудҳои бӯйбарор дорад. Дарозии баданашон 3-42 см; рӯдаашон кутоҳ (ҳамагӣ 1,5-4 маротиба аз дарозии бадан зиёдтар аст).

== Пайдоиш ва такомул ==
Болдастҳо аз рӯйи адади намудҳо баъди хояндаҳо дар ҷойи дуюм меистанд. Болдастҳои мунқариз ба болдастҳои ҳозира монанд буданд. Болдастҳо эҳтимол аз ҳашарот ба вуҷуд омада бошанд.

== Таснифот ==
Болдастҳо ду зерқатор ([[кӯршабпарак]] ва болдасти мевахур) ва 850 намуд доранд.

== Густариш ==
Онҳо дар тамоми дунё паҳн шудаанд. Хусусан дар минтақаҳои субтропикӣ ва тропикӣ бисёранд.

== Тарзи зиндагӣ ==
Болдастҳо беш­тар шабона фаъол мешаванд. Рӯзона дар болои дарахтон, ғорҳо, таркиши харсангҳо сарпоён хоб мекунанд. Зиёда аз 20 сол умр мебинанд. Соле як бор афзоиш карда, 1-2 бача мезоянд. Ғизои аксари болдастҳо ҳашарот аст; баъзеашон аз мева, гард ва шаҳди гулҳо ғизо мегиранд.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* {{ЭМТ|Болдастҳо|3|муаллиф= }}</text>
      <sha1>gpg2ieg8f12u8qydphgtqznta768sef</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Шаблон:Chiroptera</title>
    <ns>10</ns>
    <id>206012</id>
    <revision>
      <id>1480302</id>
      <parentid>984319</parentid>
      <timestamp>2026-07-13T14:01:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zosya95</username>
        <id>54344</id>
      </contributor>
      <origin>1480302</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="102" sha1="0egt6pb5d625klcbmw5j206i0ceknh2" xml:space="preserve">{{TaxInfo|mode={{{1|}}}|parent=Placentalia |rang=Қатор|latin=Chiroptera|name=Болдастҳо}}</text>
      <sha1>0egt6pb5d625klcbmw5j206i0ceknh2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Олимҷон Алиев</title>
    <ns>0</ns>
    <id>208445</id>
    <revision>
      <id>1480298</id>
      <parentid>1470591</parentid>
      <timestamp>2026-07-13T13:50:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1480298</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7580" sha1="roobb53pwkth8hfygj2ydifwt9hlodb" xml:space="preserve">{{Олим
|ном               = 
|номи аслӣ         = Алиев Олимҷон Маҳмудович
|тасвир            =
|бар               = 200px
|таърихи таваллуд  = 19.02.1983 
|зодгоҳ            = {{Зодгоҳ|Ҳисор}}, [[ҶШС Тоҷикистон]]
|таърихи даргузашт = 
|маҳалли даргузашт =  
|шаҳрвандӣ         = {{Парчам|Тоҷикистон}}
|фазои илмӣ        = иқтисодиёти минтақа, бехатарии озуқаворӣ, таҳлили иқтисодӣ
|ҷойҳои кор        = [[Донишгоҳи миллии Тоҷикистон]]
|дараҷаи илмӣ      = {{дараҷаи илмӣ|номзад|илмҳои иқтисод}} (2012) 
|унвонҳои илмӣ     = {{унвонҳои илмӣ||дотсент}}
|алма-матер        = [[Донишгоҳи миллии Тоҷикистон]] (2000-2005)
|роҳбари илмӣ      = Уроқов Дустмурод
|шогирдони маъруф  = 
|маъруф ба         = 
|мукофоту ҷоизаҳо  = Аълочии маориф ва илми Ҷумҳурии Тоҷикистон (2019)
|имзо              = 
|бари имзо         = 
|сайт              = 
|викитека          = 
|викианбор         = 
}}
'''Олимҷон Маҳмудович Алиев''' — олим, [[иқтисодшинос]]. Номзади илмҳои иқтисодӣ (2012), дотсент.

== Зиндагинома ==
Олимҷон Маҳмудович Алиев [[19 феврал]]и [[соли 1983]] дар деҳаи Ҳисор, ҷамоати деҳоти Ҳисори шаҳри Ҳисор дар оилаи зиёӣ ба дунё омадааст. Соли 2000-ум мактаби  миёнаи рақами 3-и ноҳияи Ҳисорро хатм намуда, соли 2005 Донишгоҳи миллии Тоҷикистонро аз рӯи ихтисоси “Молия ва қарз” хатм кардааст. Соли 2005 фаъолияти меҳнатиро ба ҳайси ассистенти кафедраи таҳлили иқтисодӣ ва аудити Донишгоҳи миллии Тоҷикистон оғоз намудаст. 
Солҳои 2014-2015 дар Донишкадаи соҳибкорӣ ва хидмат дар вазифаи мудири кафедраи менеҷмент ва маркетинг, соли 2015 то 2019 мудири кафедраи идоракунии давлатӣ ва маҳаллии Донишкадаи соҳибкорӣ ва хидмат, соли 2019 декани факултети баҳисобгирии муҳосибӣ ва сайёҳии Донишкадаи соҳибкорӣ ва хидмат фаъолият намудааст. Аз соли 2020 то инҷониб дотсенти кафедраи андоз ва андозбандии Донишгоҳи миллии Тоҷикистон мебошад.

== Фаъолияти илмӣ ==
Солҳои 2006-2010 аспиранти ғоибонаи кафедраи таҳлили иқтисодӣ ва аудити Донишгоҳи миллии Тоҷикистон буд. 
Соли 2015 дар Донишгоҳи миллии Тоҷикистон рисолаи номзадиро дар мавзӯъи “Роҳҳои худтаъминкунии устувори минтақа бо озуқаворӣ (дар мисоли Тоҷикистони марказӣ)” ҳимоя намуда, сазовори дараҷаи номзади илмҳои иқтисодӣ гаштааст. Фаъолиятҳои илмии ӯ ба масоили худтаъминкунии озуқаворӣ дар минтақаҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон бахшида шудааст. Ӯ аввалин маротиба механизми бозориро барои расидан ба дастрасии иқтисодии озуқаворӣ дар асоси ташаккули шабакаҳои бозорҳои озуқавории минтақавӣ, ки арзиши иловагии маҳсулоти кишоварзиро аз майдони полезӣ то ба истеъмолкунанда расониданро коҳиш медиҳад, коркард кардааст. Ӯ дар корҳои илмӣ-таҳқиқотии хеш дар заминаи истифодаи тамсилаи консептуалӣ асоснок кардааст, ки низоми худтаъминкунии озуқаворӣ дар минтақа бояд аввалиндараҷа бошад ва аз ҳисоби истифодаи оқилонаи захираҳои худии истеҳсолоти маҳсулоти кишоварзӣ, ашёи хом ва маводи хӯрокворӣ ба роҳ монда шавад. Инчунин ҷиҳати расидан ба худтаъминкунии озуқаворӣ дар минтақа як қатор тавсияву пешниҳодотро доир ба дастгирии давлатии соҳаи кишоварзӣ пешниҳод намудааст.

== Осор == 
Олимҷон Маҳмудович муаллифи бештар аз 40 асару мақолаҳои илмӣ, аз ҷумла 2 монография ва 2 дастури таълимӣ мебошад.
# Проблемы регионального продовольственного обеспечения Республики Таджикистан: Монография / Д.У. Ураков, О.М. Алиев. Душанбе: ИРФОН, 2011. – 120 с.
# Таҳлили фаъолияти хоҷагидории корхона: Дастури таълимӣ / Барфиев Қ.Х., Тоҳирова Р.С., Мирзохонов С.О., Алиев О.М. - Душанбе: ИРФОН, 2014. – 332с.
# Таҳлили ҳисоботи молиявӣ: Дастури таълимӣ / Ойев Н.А., Алиев О.М., Бобиев И.А., Каримов Б.Ҳ. - Душанбе: ИРФОН, 2015. – 234с.
# Проблемы продовольственного самообеспечения региона как основа устойчивого развития: Монография / О.М. Алиев. – Душанбе: ИРФОН, 2018. – 177с.
# Таҳлили идоракунӣ: Китоби дарсӣ / Хушвахтзода Қ.Х., Мирзохонов, С.О., Алиев О.М. - Душанбе: АДИБ, 2022. – 312с.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Пайвандҳо ==
* [http://dsx.tj/fcategory.php?fcID=11 Алиев Олимҷон Маҳмудович] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20171230191737/http://dsx.tj/fcategory.php?fcID=11 |date=2017-12-30 }}
* [http://www.dslib.net/economika-xoziajstva/puti-ustojchivogo-samoobespechenija-regiona-prodovolstviem.html Рисолаи номзадӣ  “Пути устойчивого самообеспечения региона продовольствием: на примере районов Центрального Таджикистана&quot;]{{Пайванди мурда|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}

[[Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо]]
[[Гурӯҳ:Иқтисодшиносони Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи байналмилалии сайёҳӣ ва соҳибкории Тоҷикистон]]</text>
      <sha1>roobb53pwkth8hfygj2ydifwt9hlodb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Фатҳулло Ҷабборов</title>
    <ns>0</ns>
    <id>208500</id>
    <revision>
      <id>1480368</id>
      <parentid>1256008</parentid>
      <timestamp>2026-07-13T21:38:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1480368</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9869" sha1="fafkya4wa9wtskg4dhp62jgnsshe84c" xml:space="preserve">{{Ҳамномҳо|Фатҳулло}}
{{Ҳамнасабҳо|Ҷабборов}}
{{Олим
|ном               = 
|номи аслӣ         = Ҷабборов Фатҳулло Амриевич
|тасвир            =
|бар               = 200px
|санаи таваллуд    = 6.08.1983 
|зодгоҳ            = {{Зодгоҳ|шаҳри Панҷакент}}, [[ҶШС Тоҷикистон]]
|санаи марг        = 
|маҳалли марг      =  
|шаҳрвандӣ         = {{Парчам|Тоҷикистон}}
|фазои илмӣ        =  бехатарии иқтисодӣ, қарзи давлатӣ, соҳибкорӣ 
|ҷойҳои кор        = [[Донишкадаи соҳибкорӣ ва хизмат]]
|дараҷаи илмӣ      = {{дараҷаи илмӣ|номзад|илмҳои иқтисод}} (2011) 
|унвонҳои илмӣ     = {{унвонҳои илмӣ||1}}
|алма-матер        = [[Донишкадаи соҳибкорӣ ва хизмат]] (2000-2005)
|роҳбари илмӣ      = 
|шогирдони маъруф  = 
|маъруф ба         = 
|мукофоту ҷоизаҳо  = [[Аълочии маориф ва илми Ҷумҳурии Тоҷикистон]] (2012)
|имзо              = 
|бари имзо         = 
|сайт              = 
|викитека          = 
|викианбор         = 
}}
'''Ҷабборов Фатҳулло Амриевич''' — олим, [[иқтисодшинос]]. Номзади илмҳои иқтисодӣ (2011), дотсент. 
== Зиндагинома ==
Ҷабборов Фатҳулло Амриевич  6-уми августи соли 1983 дар деҳаи Шинг, ҷамоати деҳоти Шинги шаҳри Панҷакент дар оилаи коргар ба дунё омадааст. Соли 2000-ум гимназияи ба номи Садриддин Айнии шаҳри Панҷакентро хатм намуда, ба Донишкадаи соҳибкорӣ ва хизмат дохил шудааст. Соли 2005 донишкадаи мазкурро аз рўи ихтисоси “Иқтисодиёти ҷаҳон” бо дипломи “Аъло” хатм кардааст. Пас аз хатми донишкада, соли 2005 фаъолияти меҳнатиро ба ҳайси ассистент-коромӯзи кафедраи назарияи иқтисодии Донишкадаи соҳибкорӣ ва хизмат оғоз намудааст. Аз соли 2008 то 2009 ба ҳайси омӯзгори калони кафедраи туризм ва маркетинг кору фаъолият намудааст. Баъдан аз соли 2009 ба кафедраи навтаъсиси идоракунии давлатӣ ва маҳаллӣ интиқол ёфта, ба ҳайси омӯзгори калон фаъолият кардааст. Соли 2011 рисолаи номзадиро бомуваффақият дифоъ намуда, соҳиби дараҷаи илмии номзади илмҳои иқтисодӣ гардидааст. 
Пас аз дифои рисолаи номзадӣ аз сентябри соли 2011 то соли 2013 дар вазифаи сардори шуъбаи илм ва инноватсияи Донишкадаи соҳибкорӣ ва хизмат кору фаъолият намудааст. Аз сентябри соли 2013 то инҷониб сардори шуъбаи таълими донишкадаи мазкур мебошад. 
Иштирокчии як зумра лоиҳаҳои сатҳи миллӣ ва байналмилалӣ, аз ҷумла “Рушд ва такмили иқтидори идоракунии донишгоҳ доир ба масоили робитаҳои байналмилалӣ”, “Ҳуҷҷатгузорӣ доир ба сифати барномаҳои таълимӣ” ва ғайраҳо мебошад.
Дар чорчӯбаи ҳамкориҳои байналмилалӣ бо макотиби олӣ ва муассисаҳои илмии хориҷи кишвар ба кишварҳои Озорбойҷон, Федератсияи Россия,  Қирғизистон, Қазоқистон, Италия, Испания сафари корӣ ва илмӣ анҷом дода, дар курсҳои такмили ихтисос, форумҳо, конфронсу симпозиумҳо иштирок ва маърўза намудаст.
== Фаъолияти илмӣ ==
Солҳои 2007-2011 аспиранти шуъбаи ғоибонаи кафедраи назарияи иқтисодии  Донишкадаи соҳибкорӣ ва хизмат буд. 
Соли 2011 дар Донишгоҳи техникии Тоҷикистон ба номи М.С. Осимӣ рисолаи номзадиро дар мавзӯи “Таъмини бехатарии Ҷумҳурии Тоҷикистон дар шароити қарзгирии беруна” ҳимоя намуда, сазовори дараҷаи номзади илмҳои иқтисодӣ гардидааст. 
Фаъолияти илмии ӯ ба масоили қарзи берунаи Ҷумҳурии Тоҷикистон ва таъмини бехатарии иқтисодӣ бахшида шудааст. Дар чорчӯбаи таҳқиқоти илмӣ дар заминаи омӯзиши ҷанбаҳои назариявӣ, модели такмилёфтаи таъсири қарзи берунаро ба маҷмуи маҳсулоти дохилӣ (ММД)-и Ҷумҳурии Тоҷикистон таҳия намудааст. Ҳамчунин омилҳои асосии таъсиррасонандии қарзи беруна ба ММД –и Ҷумҳурии Тоҷикистон муайян ва тасниф намуда, таҳлили иқтисодӣ-риёзии омилҳои калидии ММД-и Ҷумҳурии Тоҷикистон гузаронидааст.
Дар таҳқиқоти илмии ӯ асоснок карда шудааст, ки истифодаи механизми “фурӯши квотаҳо” барои партовҳо ба сифати яке аз усулҳои самаранокии камсозӣ ва танзими ҳаҷми қарзи берунаи мамлакат баромад мекунад. 
Ғайр аз ин, проблемаҳои асосии идоракунии қарзи берунаи Ҷумҳурии Тоҷикистон (номукаммалии заминаҳои меъёрии ҳуқуқӣ, номукаммалии низоми баҳисобгирӣ, сатҳи пасти шаффофият ва ғайраҳо) –ро муайян намуда, тадбирҳои мушаххасро доир ба бартарафсозии онҳо пешниҳод кардааст.
Ҳамчунин дар чорчӯбаи монографияҳои илмӣ пешниҳодоти мушаххаси илман асосноки хешро доир ба идоракунии қарзи берунаи Ҷумҳурии Тоҷикистон ва ҳимояи бахшҳои алоҳидаи иқтисодиёти миллӣ дар шароити узвият ба Созмони умумиҷаҳонии савдо (СУС)  манзур намудааст.
== Осор == 
Ҷабборов Фатҳулло Амриевич  муаллифи бештар аз 60 мақолаву асарҳои илмӣ, аз ҷумла 2  монография мебошад. 
===Китобҳо (Монографияҳо)===
#Управление государственным внешним долгом Республики Таджикистан: модели и стратегии Текст: Монография / Ф.А. Джабборов –Душанбе: Издательство «Ирфон», 2016. – 150 с.
#Таджикистан и ВТО: вопросы секторальной адаптации и инструменты нейтрализации возможных угроз. Монография / Б.М. Джумъаев, Ф.А. Джабборов, Т.Х. Каримова. – Душанбе: Издательство «Ирфон», 2016. – 128с. 
#Economic trends and forecasting of indicators of Tajikistan’s foreign trade// Tajikistan in transition.  Can good macroeconomic policy combat poverty? Riga: Tiasu namu agenture, 2014,  Chapter 5. (p.  165-173)
===Китобҳои дарсӣ===
#Фаъолияти рекламавӣ.  - Душанбе, Ирфон, 2010. – 170 С.
==Мукофотҳо ва ҷоизаҳо==
* Аълочии маориф ва илми Ҷумҳурии Тоҷикистон (2012)


== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Пайвандҳо ==
* [http://dsx.tj/categories.php?catID=20 Ҷабборов Фатҳулло Амриевич] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20180503023741/http://dsx.tj/categories.php?catID=20 |date=2018-05-03 }}
* [http://www.dslib.net/economika-xoziajstva/obespechenie-jekonomicheskoj-bezopasnosti-respubliki-tadzhikistan-v-uslovijah-vneshnego.html  Рисолаи номзадӣ  “Таъмини бехатарии Ҷумҳурии Тоҷикистон дар шароити қарзгирии беруна&quot;] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20180530121709/http://www.dslib.net/economika-xoziajstva/obespechenie-jekonomicheskoj-bezopasnosti-respubliki-tadzhikistan-v-uslovijah-vneshnego.html |date=2018-05-30 }}


[[Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо]]
[[Гурӯҳ:Иқтисодшиносони Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Олимони Донишкадаи соҳибкорӣ ва хизмат]]</text>
      <sha1>fafkya4wa9wtskg4dhp62jgnsshe84c</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Англисӣ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>208606</id>
    <redirect title="Забони англисӣ" />
    <revision>
      <id>1480372</id>
      <parentid>1133626</parentid>
      <timestamp>2026-07-13T23:29:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>EmausBot</username>
        <id>3642</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Ислоҳи масири дукарата ба [[Забони англисӣ]]</comment>
      <origin>1480372</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="45" sha1="j7ls6mqut4vci2f7r9pli4xbs44s53i" xml:space="preserve">#равона [[Забони англисӣ]]</text>
      <sha1>j7ls6mqut4vci2f7r9pli4xbs44s53i</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Аменхотеп</title>
    <ns>0</ns>
    <id>208733</id>
    <revision>
      <id>1480517</id>
      <parentid>997279</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T10:09:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>1480517</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="333" sha1="1jtoclsoeefv74k5kg964m5zaw7wgb4" xml:space="preserve">'''Аменхоте́п''' — номи [[фиръавн]]ҳои сулолаи XVIII-и Мисри Қадим.

* [[Аменхотепи III]] 
* [[Аменхотепи IV]] 

{{Ибҳомзудоӣ|Ҳамномҳо}}
[[Гурӯҳ:Номҳои мардона]]
[[Гурӯҳ:Саҳифаҳои ибҳомзудоӣ:Ҳамномҳо]]</text>
      <sha1>1jtoclsoeefv74k5kg964m5zaw7wgb4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Амрикои Марказӣ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>208744</id>
    <revision>
      <id>1480318</id>
      <parentid>1318663</parentid>
      <timestamp>2026-07-13T14:38:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zosya95</username>
        <id>54344</id>
      </contributor>
      <origin>1480318</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3368" sha1="g686qcu5kwx5qpcyw94kzk09k1qxxe4" xml:space="preserve">{| class=&quot;infobox&quot; cellpadding=&quot;4&quot; cellspacing=&quot;0&quot; style=&quot;float:right; width:225px; margin: 0 0 1em 1em; background: #F2F2F2; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%; text-align:left;&quot;
|-
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color:#FFFFFF; text-align:center; font-size:110%; border-bottom:1px solid #AAAAAA;&quot; | &lt;big&gt;'''Амрикои Марказӣ'''&lt;br&gt;{{lang-es|América Central}}&lt;br&gt;{{lang-en|Central America}}&lt;/big&gt;&lt;/small&gt;
|-
! colspan=&quot;2&quot; | [[File:Central America (orthographic projection).svg|300px|Мавқеи ҷойгиршавии Амрикои Марказӣ дар нимкураи ғарбӣ]]
|-
! colspan=&quot;2&quot; | [[File:Relief map of Central America.jpg|300px|Нақшаи релефи Амрикои Марказӣ]]
|-
| [[Кишвар]]ҳо:
| [[Белиз]], [[Гватемала]], [[Ҳондурас]], [[Коста-Рика]], [[Никарагуа]], [[Панама]], [[Салвадор]]
|-
| [[Забон]]ҳо:
| [[испанский язык|испанский]], [[английский язык|английский]], [[индейские языки|индейские]], [[креольские языки|креольские]]
|-
| [[Асъор]]:
| Доллари Белиз, кетсал, лемпира, кордоба, колон, [[доллари ИМА]]
|-
| [[Минтақаҳои замонӣ]]:
| [[UTC-6]] (дар [[Панама]] [[UTC-5]])
|}
'''Амрикои Марказӣ''' ({{lang-es|América Central}}, {{lang-en|Central America}}) —— қисми ҷанубии [[Амрикои Шимолӣ]], байни гарданаҳои Теуантепек ва Дарен.

Дар ҳудуди Амрикои Марказӣ давлатҳои [[Гуатемала]], [[Гондурас]], [[Никарагуа]], [[Коста-Рика]], [[Панама]], [[Салвадор]] ва [[Белиз]] (мулки [[Британияи Кабир]]) ҷой гирифтаанд. Масоҳ. умумиаш 521 ҳазор км². Аҳолиаш зиёда аз 40 млн нафар (2010). Дар кишварҳои Амрикои Марказӣ [[забони испанӣ]] забони расмии давлатӣ мебошад. Танҳо аҳолии Белиз [[Забони англисӣ|англисзабонанд]]. Барои Амрикои Марказӣ туризм манбаи асосии даромад буда, ба ҳисоби миёна соле 7,5 млрд долларро ташкил медиҳад. Дар ин соҳа Коста-Рика дар сафи пеш аст (соле қариб 1 млн 600 ҳазор сайёҳ). Соли 2010 Амрикои Марказӣ 8 млн сайёҳ қабул кардааст.
== Марзбандии сиёсӣ ==
Ба Амрикои Марказӣ чунин кишварҳо ва ҳудудҳои тобеъ дохиланд:
 
* {{Парчам|Гуатемала}} 
* {{Парчам| Гондурас}} 
* {{парчам|Коста-Рика}} 
* {{парчам|Никарагуа}} 
* {{парчам|Панама}} 
* {{парчам|Салвадор}} 
* [[Акс:Flag of Belize.svg|border|22px]] [[Белиз]] (мулки [[Британияи Кабир]])

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Сарчашма ==
* {{ЭМТ||1}}
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}
{{Authority control}}

[[Гурӯҳ:Амрикои Марказӣ]]</text>
      <sha1>g686qcu5kwx5qpcyw94kzk09k1qxxe4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1480352</id>
      <parentid>1480318</parentid>
      <timestamp>2026-07-13T16:41:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yoonoos.tj</username>
        <id>27005</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>1480352</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3338" sha1="g4j736q08yl80b5e73hcpu52tgbb4x2" xml:space="preserve">{| class=&quot;infobox&quot; cellpadding=&quot;4&quot; cellspacing=&quot;0&quot; style=&quot;float:right; width:225px; margin: 0 0 1em 1em; background: #F2F2F2; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%; text-align:left;&quot;
|-
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color:#FFFFFF; text-align:center; font-size:110%; border-bottom:1px solid #AAAAAA;&quot; | &lt;big&gt;'''Амрикои Марказӣ'''&lt;br&gt;{{lang-es|América Central}}&lt;br&gt;{{lang-en|Central America}}&lt;/big&gt;&lt;/small&gt;
|-
! colspan=&quot;2&quot; | [[File:Central America (orthographic projection).svg|300px|Мавқеи ҷойгиршавии Амрикои Марказӣ дар нимкураи ғарбӣ]]
|-
! colspan=&quot;2&quot; | [[File:Relief map of Central America.jpg|300px|Нақшаи релефи Амрикои Марказӣ]]
|-
| [[Кишвар]]ҳо:
| [[Белиз]], [[Гватемала]], [[Ҳондурас]], [[Коста-Рика]], [[Никарагуа]], [[Панама]], [[Салвадор]]
|-
| [[Забон]]ҳо:
| [[забони испанӣ|испанӣ]], [[забони инглисӣ|инглисӣ]], [[забонҳои ҳиндуӣ|ҳиндуӣ]], [[забони креолӣ|креолӣ]]
|-
| [[Асъор]]:
| Доллари Белиз, кетсал, лемпира, кордоба, колон, [[доллари ИМА]]
|-
| [[Минтақаҳои замонӣ]]:
| [[UTC-6]] (дар [[Панама]] [[UTC-5]])
|}
'''Амрикои Марказӣ''' ({{lang-es|América Central}}, {{lang-en|Central America}}) — қисми ҷанубии [[Амрикои Шимолӣ]], байни гарданаҳои Теуантепек ва Дарен.

Дар ҳудуди Амрикои Марказӣ давлатҳои [[Гуатемала]], [[Гондурас]], [[Никарагуа]], [[Коста-Рика]], [[Панама]], [[Салвадор]] ва [[Белиз]] (мулки [[Британияи Кабир]]) ҷой гирифтаанд. Масоҳ. умумиаш 521 ҳазор км². Аҳолиаш зиёда аз 40 млн нафар (2010). Дар кишварҳои Амрикои Марказӣ [[забони испанӣ]] забони расмии давлатӣ мебошад. Танҳо аҳолии Белиз [[Забони англисӣ|англисзабонанд]]. Барои Амрикои Марказӣ гардишгарӣ манбаи асосии даромад буда, ба ҳисоби миёна соле 7,5 млрд долларро ташкил медиҳад. Дар ин соҳа Коста-Рика дар сафи пеш аст (соле қариб 1 млн 600 ҳазор сайёҳ). Соли 2010 Амрикои Марказӣ 8 млн сайёҳ қабул кардааст.

== Марзбандии сиёсӣ ==
Ба Амрикои Марказӣ чунин кишварҳо ва ҳудудҳои тобеъ дохиланд:
 
* {{Парчам|Гуатемала}} 
* {{Парчам| Гондурас}} 
* {{парчам|Коста-Рика}} 
* {{парчам|Никарагуа}} 
* {{парчам|Панама}} 
* {{парчам|Салвадор}} 
* [[Акс:Flag of Belize.svg|border|22px]] [[Белиз]] (мулки [[Британияи Кабир]])

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Сарчашма ==
* {{ЭМТ||1}}
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}
{{Authority control}}

[[Гурӯҳ:Амрикои Марказӣ]]</text>
      <sha1>g4j736q08yl80b5e73hcpu52tgbb4x2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ангиля</title>
    <ns>0</ns>
    <id>209966</id>
    <revision>
      <id>1480319</id>
      <parentid>1388475</parentid>
      <timestamp>2026-07-13T14:42:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zosya95</username>
        <id>54344</id>
      </contributor>
      <origin>1480319</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5922" sha1="lrgq81jyqz9wi1gwa35reidymjoa839" xml:space="preserve">{{Кишвар
 |Мақом                   = 
 |Номи тоҷикӣ             = Ангиля
 |Номи аслӣ               = {{lang-en|Anguilla}}
 |нишон                    = Coat of Arms of Anguilla.svg
&lt;!-- |Девиз= --&gt;
 |Название гимна          = God Bless Anguilla
&lt;!-- |Аудио= --&gt;
 |Форма правления         = [[Британские заморские территории|самоуправляющаяся британская территория]]&lt;ref&gt;{{Атлас мира|2010|14|Государства и территории мира. Справочные сведения}}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- |Государственная религия= --&gt;
 |lat_dir = N | lat_deg = 18 |lat_min = 13 |lat_sec = 00
 |lon_dir = W | lon_deg = 63 |lon_min = 03 |lon_sec = 00
  |region                 = AI
  |CoordScale             = 100000
 |На карте                =Anguilla_in_United_Kingdom.svg
 |На карте2               =
 |Забонҳои расмӣ = англисӣ
 |Основано/Основана       =
 |Дата независимости      = 
&lt;!-- |Независимость от= --&gt;
&lt;!-- |Дата ликвидации= --&gt;
&lt;!-- |Причина ликвидации= --&gt;
 |пойтахт                 = [[Валли (Ангилья)|Валли]]
 |Крупнейшие города       = Валли
 |Должность руководителя 1 = [[Монархи Великобритании|Королева]]
|Руководитель 1 = [[Елизавета II (королева Великобритании)|Елизавета II]]
|Должность руководителя 2 = Губернатор
|Руководитель 2 = [[Скотт, Кристина|Кристина Скотт]]
|Должность руководителя 3 = Премьер-министр
|Руководитель 3 = [[Бэнкс, Виктор|Виктор Бэнкс]]
|Страны-соседи           = 
 |Территория              = 91
 |Процент воды            = 
 |Этнохроним              = 
  |Место по населению     = 221
  |Население              = 13 572
  |Год переписи           = 2011
  |Плотность населения    = 132
  |ММД (БҚХ)              = {{nowrap|$108.9 миллион}}
 |Год расчёта ВВП (ППС)   = 2004
 |ВВП (ППС) на душу населения = $8,800
&lt;!-- |ИРЧП= --&gt;
&lt;!-- |Год расчёта ИРЧП= --&gt;
&lt;!-- |Место по ИРЧП= --&gt;
 |Валюта                  = [[восточно-карибский доллар]] ([[общероссийский классификатор валют|XCD, код 951]])
 |Домен                   = [[.ai]]
&lt;!--|ISO=--&gt;
 |Телефонный код          = 1-264
 |Часовой пояс            = UTC-4
&lt;!-- |Примечания= --&gt;
}}

'''Ангиля''' (Брит.) ({{lang-en|Anguilla}}, &lt;small&gt;талаффуз&lt;/small&gt; {{IPA|[æŋˈɡwɪlə]}}) — [[давлат]], мулки [[Британияи Кабир]].
Дарозии Ангиля қад-қади соҳил 61 км, масоҳаташ 108 км&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;, аҳолиаш 14436 нафар (2009).

Пойтахташ шаҳри [[Валли (Ангиля)|Валли]].

Воҳиди пулӣ — доллари Кариби Шарқӣ.

== Ҷуғрофия ==
Дар ҷазираи ҳамноми гурӯҳи Ҷазираҳои Хурди Антил, дар Вест-Индия воқеъ гашта, дар шимол бо [[Уқёнуси Атлас|Уқёнуси Атлантик]], дар ҷануб бо [[Баҳри Кариб]] ҳамсарҳад аст. Ба ҳайати Ангиля якчанд ҷазираҳои хурд (калонтаринаш Сомбреро) вориданд.

== Табиат ==
Ҳудуди Ангиля борику дароз ва ҳамвор (нуқтаи баландтаринаш аз с. б. 65 м) аст. Хокаш асосан аз оҳаксанг иборат буда, атрофаш бо рифҳои марҷонӣ иҳота шудааст. Кони намак ва захираи фосфат дорад.

== Иқлим ==
Иқлимаш тропикии пассатӣ, гарм. Набототи Ангиля саваннагии хушкидӯст. Соҳилҳои Ангиля аз моҳӣ ва дигар ҳайвоноти баҳрӣ бой аст.

== Аҳолӣ ==
92 фоизи аҳолии Ангиля америкоиҳои африкоинажод, боқимонда — дурагаҳо ва сафедпӯстон. Забони расмӣ — англисӣ. Аҳолӣ мӯътақиди ҷараёнҳои гуногуни динӣ буда, протестантизм бартарӣ дорад.

== Иқтисод ==
Иқтисоди Ангиляро асосан соҳаи хидматрасонӣ, шикори ҳайвоноти баҳрӣ, истеҳсоли конструксияҳои оҳанубетонӣ, ром, истихроҷи намак ва фосфат ташкил медиҳад. Савдояшро асосан бо ИМА, [[Тринидад ва Тобаго]], Британия ба роҳ мондааст. Соҳаи кишоварзӣ он қадар тараққӣ накардааст. Барои таъмини эҳтиёҷоти дохилӣ картошка, нахӯд, ҷуворимакка, чойҷуворӣ кишт мекунанд; бо чорводорӣ — парвариши гӯсфанд, буз, хук ва парандапарварӣ машғуланд. Роҳҳои автомобилгард (105 км), бандарҳои баҳрӣ ва аэропорти байналхалқӣ дорад.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* {{ЭМТ||1}}

{{ҷуғрофия-нопурра}}

[[Гурӯҳ:Ангиля|*]]</text>
      <sha1>lrgq81jyqz9wi1gwa35reidymjoa839</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1480328</id>
      <parentid>1480319</parentid>
      <timestamp>2026-07-13T14:57:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zosya95</username>
        <id>54344</id>
      </contributor>
      <origin>1480328</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8934" sha1="deo849r775k46g2nt0x2qc8fthg6gdi" xml:space="preserve">{{Тақсимоти сиёсӣ
| name = Anguilla
| settlement_type = [[British Overseas Territories|British Overseas Territory]]
| image_flag = Flag of Anguilla.svg
| flag_size = 130
| flag_link = Flag of Anguilla
| image_seal = Coat of arms of Anguilla.svg
| seal_size = 65
| seal_type = Coat of arms
| seal_link = Coat of arms of Anguilla
| motto = &quot;Unity, Strength and Endurance&quot;
| anthem = &quot;[[God Save the King]]&quot;{{Efn|&quot;God Save the King&quot; is the [[national anthem]] by custom, not statute, and there is no authorised version. Typically only the first verse is usually sung, although the second verse is also often sung as well at state and public events.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=National Anthem |url=https://www.royal.uk/encyclopedia/national-anthem |access-date=10 April 2024 |website=The Royal Family |archive-date=20 May 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240520130352/https://www.royal.uk/encyclopedia/national-anthem |url-status=live }}&lt;/ref&gt; The words ''King, he, him, his'', used at present, are replaced by ''Queen, she, her'' when the monarch is female.}}&lt;br /&gt;[[File:United States Navy Band - God Save the Queen.ogg|God Save the King / Queen &lt;!-- Do not change file name due to computer error without ensuring that the file is playable. --&gt;]]
| song_type = '''Territorial anthem'''
| song = &quot;[[God Bless Anguilla]]&quot;&lt;br /&gt;&lt;div style=&quot;display:inline-block;margin-top:0.4em;&quot;&gt;[[File:National Anthem of Anguilla - God bless Anguilla.ogg]]&lt;/div&gt;
| image_map = Anguilla in United Kingdom.svg
| map_caption = {{map caption |location_color=red }}
| mapsize = 290px
| image_map2 = Anguilla - Location Map (2013) - AIA - UNOCHA.svg
| mapsize2 = 290px
| map_caption2 = 
| subdivision_type = [[Sovereign state]]
| subdivision_name = {{flag|United Kingdom}}
| established_title = [[Treaty of Breda (1667)|English control]]
| established_date = 1667
| established_title2 = [[Saint Christopher-Nevis-Anguilla|Federation with Saint Kitts and Nevis]]
| established_date2 = 1871
| established_title3 = [[Republic of Anguilla|Secession and independence]]
| established_date3 = 12 July 1967
| established_title4 = British control restored
| established_date4 = 18 March 1969
| established_title5 = [[Anguilla Act 1980|Formal secession from Saint Kitts and Nevis]]
| established_date5 = 16 December 1980
| official_languages = English
| demonym = Anguillian
| capital = [[The Valley, Anguilla|The Valley]]
| coordinates = {{Coord|18|13|15|N|63|03|06|W|region:AI_type:city|display=inline}}
| largest_city = capital
| ethnic_groups = {{Plainlist|
* 85.3% [[Black British people|African]]
* 4.9% [[Latin American migration to the United Kingdom|Hispanic]]
* 3.8% [[Mixed (United Kingdom ethnicity category)|Mixed]]
* 3.2% [[White people in the United Kingdom|White]]
* 1.0% [[British Indian|Indian]]
* 1.9% [[Ethnic groups in the United Kingdom|Other]]
* 0.3% No answer
}}
| ethnic_groups_year = 2011
| ethnic_groups_ref = &lt;ref&gt;{{Cite CIA World Factbook|country=Anguilla|access-date=20 September 2019 |year=2019}}&lt;/ref&gt;
| leader_title1 = [[Monarchy of the United Kingdom|Monarch]]
| leader_name1 = {{Current UK monarch|Charles III}}
| leader_title2 = [[Governor of Anguilla|Governor]]
| leader_name2 = [[Julia Crouch (diplomat)|Julia Crouch]]
| leader_title3 = Deputy Governor
| leader_name3 = [[Perin A. Bradley]]
| leader_title4 = [[Premier of Anguilla|Premier]]
| leader_name4= [[Cora Richardson-Hodge]]
| legislature = [[House of Assembly (Anguilla)|House of Assembly]]
| national_representation = [[Government of the United Kingdom]]
| national_representation_type1 = [[Minister of State for Europe, North America and Overseas Territories|Minister]]
| national_representation1 = [[Stephen Doughty]]
| area_km2 = 91
| area_sq_mi =
| area_rank = &lt;!-- Area rank should match List of countries and dependencies by area:none --&gt;
| percent_water = negligible
| elevation_max_m = 73
| population_estimate = 16,010&lt;ref&gt;{{cite web |title=Population by Summary, Annual: 1992-2025, Population estimates, rates for births and deaths |url=https://statistics.gov.ai/AllDocuments/1.1%20Population.xlsx |publisher=Anguilla Statistics Department |access-date=June 9, 2026}}&lt;/ref&gt;
| population_census = 13,452
| population_estimate_year = 2024
| population_estimate_rank = not ranked
| population_census_year = 2011
| population_density_km2 = 132
| population_density_rank = not ranked
| population_density_sq_mi = 342
| GDP_PPP = $311&amp;nbsp;million&lt;ref name=&quot;UN Data&quot;&gt;{{cite web |url=http://data.un.org/CountryProfile.aspx?crName=Anguilla |title=UN Data |access-date=7 January 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161230131850/http://data.un.org/CountryProfile.aspx?crName=Anguilla |archive-date=30 December 2016 |url-status=live  }}&lt;/ref&gt;
| GDP_PPP_year = 2014
| GDP_PPP_rank =
| GDP_PPP_per_capita = $29,493
| GDP_PPP_per_capita_rank =
| GDP_nominal = EC$1.386 billion (US$513 million)&lt;ref&gt;{{Cite web |title=2025 Annual Economic and Financial Review Anguilla |url=https://cdn.eccb-centralbank.orgPDFAnguilla |publisher=Eastern Caribbean Central Bank |access-date=June 9, 2026}}&lt;/ref&gt;
| GDP_nominal_year = 2024
| GDP_nominal_rank =
| GDP_nominal_per_capita = EC$86,577 (US$32,065)
| GDP_nominal_per_capita_rank =
| Gini =
| Gini_year =
| Gini_change = &lt;!-- increase/decrease/steady --&gt;
| Gini_ref = 
| HDI = &lt;!-- number only --&gt;
| HDI_year = &lt;!-- Please use the year to which the data refers, not the publication year--&gt;
| HDI_change = &lt;!-- increase/decrease/steady --&gt;
| HDI_ref = 
| HDI_rank =
| currency = [[Eastern Caribbean dollar]]
| currency_code = XCD
| timezone = [[Atlantic Time Zone|AST]]
| utc_offset = −04:00
| date_format = dd/mm/yyyy
| drives_on = left
| calling_code = [[North American Numbering Plan|+1]]
| postal_code_type = [[Postcodes in the United Kingdom#British Overseas Territories|UK postcode]]
| postal_code = AI-2640
| iso_code = [[ISO 3166-2:AI|AI]]
| cctld = [[.ai]]
|website=[https://gov.ai gov.ai] 
}}

'''Ангиля''' (Брит.) ({{lang-en|Anguilla}}, &lt;small&gt;талаффуз&lt;/small&gt; {{IPA|[æŋˈɡwɪlə]}}) — [[давлат]], мулки [[Британияи Кабир]].
Дарозии Ангиля қад-қади соҳил 61 км, масоҳаташ 108 км&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;, аҳолиаш 14436 нафар (2009).

Пойтахташ шаҳри [[Валли (Ангиля)|Валли]].

Воҳиди пулӣ — доллари Кариби Шарқӣ.

== Ҷуғрофия ==
Дар ҷазираи ҳамноми гурӯҳи Ҷазираҳои Хурди Антил, дар Вест-Индия воқеъ гашта, дар шимол бо [[Уқёнуси Атлас|Уқёнуси Атлантик]], дар ҷануб бо [[Баҳри Кариб]] ҳамсарҳад аст. Ба ҳайати Ангиля якчанд ҷазираҳои хурд (калонтаринаш Сомбреро) вориданд.

== Табиат ==
Ҳудуди Ангиля борику дароз ва ҳамвор (нуқтаи баландтаринаш аз с. б. 65 м) аст. Хокаш асосан аз оҳаксанг иборат буда, атрофаш бо рифҳои марҷонӣ иҳота шудааст. Кони намак ва захираи фосфат дорад.

== Иқлим ==
Иқлимаш тропикии пассатӣ, гарм. Набототи Ангиля саваннагии хушкидӯст. Соҳилҳои Ангиля аз моҳӣ ва дигар ҳайвоноти баҳрӣ бой аст.

== Аҳолӣ ==
92 фоизи аҳолии Ангиля америкоиҳои африкоинажод, боқимонда — дурагаҳо ва сафедпӯстон. Забони расмӣ — англисӣ. Аҳолӣ мӯътақиди ҷараёнҳои гуногуни динӣ буда, протестантизм бартарӣ дорад.

== Иқтисод ==
Иқтисоди Ангиляро асосан соҳаи хидматрасонӣ, шикори ҳайвоноти баҳрӣ, истеҳсоли конструксияҳои оҳанубетонӣ, ром, истихроҷи намак ва фосфат ташкил медиҳад. Савдояшро асосан бо ИМА, [[Тринидад ва Тобаго]], Британия ба роҳ мондааст. Соҳаи кишоварзӣ он қадар тараққӣ накардааст. Барои таъмини эҳтиёҷоти дохилӣ картошка, нахӯд, ҷуворимакка, чойҷуворӣ кишт мекунанд; бо чорводорӣ — парвариши гӯсфанд, буз, хук ва парандапарварӣ машғуланд. Роҳҳои автомобилгард (105 км), бандарҳои баҳрӣ ва аэропорти байналхалқӣ дорад.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* {{ЭМТ||1}}

{{ҷуғрофия-нопурра}}

[[Гурӯҳ:Ангиля|*]]</text>
      <sha1>deo849r775k46g2nt0x2qc8fthg6gdi</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1480390</id>
      <parentid>1480328</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T03:31:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VASHGIRD</username>
        <id>8035</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Вироиши [[Special:Contributions/Zosya95|Zosya95]] ([[User talk:Zosya95|Баҳс]]) вогардонида шуд ба охирин тағйире, ки [[User:Интер.тҷ|Интер.тҷ]] анҷом дода буд</comment>
      <origin>1388475</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5965" sha1="2gj5obuau9uhby60kfzxuukr0oszga6" xml:space="preserve">{{Давлат
 |Мақом                   = 
 |Номи тоҷикӣ             = Ангиля
 |Номи аслӣ               = {{lang-en|Anguilla}}
 |Герб                    = Coat of Arms of Anguilla.svg
&lt;!-- |Девиз= --&gt;
 |Название гимна          = God Bless Anguilla
&lt;!-- |Аудио= --&gt;
 |Форма правления         = [[Британские заморские территории|самоуправляющаяся британская территория]]&lt;ref&gt;{{Атлас мира|2010|14|Государства и территории мира. Справочные сведения}}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- |Государственная религия= --&gt;
 |lat_dir = N | lat_deg = 18 |lat_min = 13 |lat_sec = 00
 |lon_dir = W | lon_deg = 63 |lon_min = 03 |lon_sec = 00
  |region                 = AI
  |CoordScale             = 100000
 |На карте                =Anguilla_in_United_Kingdom.svg
 |На карте2               =
 |Языки                   = [[Английский язык|английский]]
 |Основано/Основана       =
 |Дата независимости      = 
&lt;!-- |Независимость от= --&gt;
&lt;!-- |Дата ликвидации= --&gt;
&lt;!-- |Причина ликвидации= --&gt;
 |Столица                 = [[Валли (Ангилья)|Валли]]
 |Крупнейшие города       = Валли
 |Должность руководителя 1 = [[Монархи Великобритании|Королева]]
|Руководитель 1 = [[Елизавета II (королева Великобритании)|Елизавета II]]
|Должность руководителя 2 = Губернатор
|Руководитель 2 = [[Скотт, Кристина|Кристина Скотт]]
|Должность руководителя 3 = Премьер-министр
|Руководитель 3 = [[Бэнкс, Виктор|Виктор Бэнкс]]
|Страны-соседи           = 
 |Территория              = 91
 |Процент воды            = 
 |Этнохроним              = 
  |Место по населению     = 221
  |Население              = 13 572
  |Год переписи           = 2011
  |Плотность населения    = 132
  |ММД (БҚХ)              = {{nowrap|$108.9 миллион}}
 |Год расчёта ВВП (ППС)   = 2004
 |ВВП (ППС) на душу населения = $8,800
&lt;!-- |ИРЧП= --&gt;
&lt;!-- |Год расчёта ИРЧП= --&gt;
&lt;!-- |Место по ИРЧП= --&gt;
 |Валюта                  = [[восточно-карибский доллар]] ([[общероссийский классификатор валют|XCD, код 951]])
 |Домен                   = [[.ai]]
&lt;!--|ISO=--&gt;
 |Телефонный код          = 1-264
 |Часовой пояс            = UTC-4
&lt;!-- |Примечания= --&gt;
}}

'''Анги́ля''' (Брит.) ({{lang-en|Anguilla}}, &lt;small&gt;талаффуз&lt;/small&gt; {{IPA|[æŋˈɡwɪlə]}}) — [[давлат]], мулки [[Британияи Кабир]].
Дарозии Ангиля қад-қади соҳил 61 км, масоҳаташ 108 км&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;, аҳолиаш 14436 нафар (2009).

Пойтахташ шаҳри [[Валли (Ангиля)|Валли]].

Воҳиди пулӣ — доллари Кариби Шарқӣ.

== Ҷуғрофиё ==
Дар ҷазираи ҳамноми гурӯҳи Ҷазираҳои Хурди Антил, дар Вест-Индия воқеъ гашта, дар шимол бо [[Уқёнуси Атлас|Уқёнуси Атлантик]], дар ҷануб бо [[Баҳри Кариб]] ҳамсарҳад аст. Ба ҳайати Ангиля якчанд ҷазираҳои хурд (калонтаринаш Сомбреро) вориданд.

== Табиат ==
Ҳудуди Ангиля борику дароз ва ҳамвор (нуқтаи баландтаринаш аз с. б. 65 м) аст. Хокаш асосан аз оҳаксанг иборат буда, атрофаш бо рифҳои марҷонӣ иҳота шудааст. Кони намак ва захираи фосфат дорад.

== Иқлим ==
Иқлимаш тропикии пассатӣ, гарм. Набототи Ангиля саваннагии хушкидӯст. Соҳилҳои Ангиля аз моҳӣ ва дигар ҳайвоноти баҳрӣ бой аст.

== Аҳолӣ ==
92 фоизи аҳолии Ангиля америкоиҳои африкоинажод, боқимонда — дурагаҳо ва сафедпӯстон. Забони расмӣ — англисӣ. Аҳолӣ мӯътақиди ҷараёнҳои гуногуни динӣ буда, протестантизм бартарӣ дорад.

== Иқтисод ==
Иқтисоди Ангиляро асосан соҳаи хидматрасонӣ, шикори ҳайвоноти баҳрӣ, истеҳсоли конструксияҳои оҳанубетонӣ, ром, истихроҷи намак ва фосфат ташкил медиҳад. Савдояшро асосан бо ИМА, [[Тринидад ва Тобаго]], Британия ба роҳ мондааст. Соҳаи кишоварзӣ он қадар тараққӣ накардааст. Барои таъмини эҳтиёҷоти дохилӣ картошка, нахӯд, ҷуворимакка, чойҷуворӣ кишт мекунанд; бо чорводорӣ — парвариши гӯсфанд, буз, хук ва парандапарварӣ машғуланд. Роҳҳои автомобилгард (105 км), бандарҳои баҳрӣ ва аэропорти байналхалқӣ дорад.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Сарчашма ==
* {{ЭМТ||1}}

{{ҷуғрофия-нопурра}}

[[Гурӯҳ:Ангиля|*]]</text>
      <sha1>2gj5obuau9uhby60kfzxuukr0oszga6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1480392</id>
      <parentid>1480390</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T03:32:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VASHGIRD</username>
        <id>8035</id>
      </contributor>
      <origin>1480392</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5921" sha1="qdzioqunvjlqwhjtqlswkp9in5blz8e" xml:space="preserve">{{Давлат
 |Мақом                   = 
 |Номи тоҷикӣ             = Ангиля
 |Номи аслӣ               = {{lang-en|Anguilla}}
 |Герб                    = Coat of Arms of Anguilla.svg
&lt;!-- |Девиз= --&gt;
 |Название гимна          = God Bless Anguilla
&lt;!-- |Аудио= --&gt;
 |Форма правления         = [[Британские заморские территории|самоуправляющаяся британская территория]]&lt;ref&gt;{{Атлас мира|2010|14|Государства и территории мира. Справочные сведения}}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- |Государственная религия= --&gt;
 |lat_dir = N | lat_deg = 18 |lat_min = 13 |lat_sec = 00
 |lon_dir = W | lon_deg = 63 |lon_min = 03 |lon_sec = 00
  |region                 = AI
  |CoordScale             = 100000
 |На карте                =Anguilla_in_United_Kingdom.svg
 |На карте2               =
 |Языки                   = [[Английский язык|английский]]
 |Основано/Основана       =
 |Дата независимости      = 
&lt;!-- |Независимость от= --&gt;
&lt;!-- |Дата ликвидации= --&gt;
&lt;!-- |Причина ликвидации= --&gt;
 |Столица                 = [[Валли (Ангилья)|Валли]]
 |Крупнейшие города       = Валли
 |Должность руководителя 1 = [[Монархи Великобритании|Королева]]
|Руководитель 1 = [[Елизавета II (королева Великобритании)|Елизавета II]]
|Должность руководителя 2 = Губернатор
|Руководитель 2 = [[Скотт, Кристина|Кристина Скотт]]
|Должность руководителя 3 = Премьер-министр
|Руководитель 3 = [[Бэнкс, Виктор|Виктор Бэнкс]]
|Страны-соседи           = 
 |Территория              = 91
 |Процент воды            = 
 |Этнохроним              = 
  |Место по населению     = 221
  |Население              = 13 572
  |Год переписи           = 2011
  |Плотность населения    = 132
  |ММД (БҚХ)              = {{nowrap|$108.9 миллион}}
 |Год расчёта ВВП (ППС)   = 2004
 |ВВП (ППС) на душу населения = $8,800
&lt;!-- |ИРЧП= --&gt;
&lt;!-- |Год расчёта ИРЧП= --&gt;
&lt;!-- |Место по ИРЧП= --&gt;
 |Валюта                  = [[восточно-карибский доллар]] ([[общероссийский классификатор валют|XCD, код 951]])
 |Домен                   = [[.ai]]
&lt;!--|ISO=--&gt;
 |Телефонный код          = 1-264
 |Часовой пояс            = UTC-4
&lt;!-- |Эзоҳ= --&gt;
}}

'''Анги́ля''' ({{lang-en|Anguilla}}, &lt;small&gt;талаффуз&lt;/small&gt; {{IPA|[æŋˈɡwɪlə]}}) — [[давлат]], мулки [[Британияи Кабир]].
Дарозии Ангиля қад-қади соҳил 61 км, масоҳаташ 108 км&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;, аҳолиаш 14436 нафар (2009).

Пойтахташ шаҳри [[Валли (Ангиля)|Валли]].

Воҳиди пулӣ — доллари Кариби Шарқӣ.

== Ҷуғрофиё ==
Дар ҷазираи ҳамноми гурӯҳи Ҷазираҳои Хурди Антил, дар Вест-Индия воқеъ гашта, дар шимол бо [[Уқёнуси Атлас|Уқёнуси Атлантик]], дар ҷануб бо [[Баҳри Кариб]] ҳамсарҳад аст. Ба ҳайати Ангиля якчанд ҷазираҳои хурд (калонтаринаш Сомбреро) вориданд.

== Табиат ==
Ҳудуди Ангиля борику дароз ва ҳамвор (нуқтаи баландтаринаш аз с. б. 65 м) аст. Хокаш асосан аз оҳаксанг иборат буда, атрофаш бо рифҳои марҷонӣ иҳота шудааст. Кони намак ва захираи фосфат дорад.

== Иқлим ==
Иқлимаш тропикии пассатӣ, гарм. Набототи Ангиля саваннагии хушкидӯст. Соҳилҳои Ангиля аз моҳӣ ва дигар ҳайвоноти баҳрӣ бой аст.

== Аҳолӣ ==
92 фоизи аҳолии Ангиля америкоиҳои африкоинажод, боқимонда — дурагаҳо ва сафедпӯстон. Забони расмӣ — англисӣ. Аҳолӣ мӯътақиди ҷараёнҳои гуногуни динӣ буда, протестантизм бартарӣ дорад.

== Иқтисод ==
Иқтисоди Ангиляро асосан соҳаи хидматрасонӣ, шикори ҳайвоноти баҳрӣ, истеҳсоли конструксияҳои оҳанубетонӣ, ром, истихроҷи намак ва фосфат ташкил медиҳад. Савдояшро асосан бо ИМА, [[Тринидад ва Тобаго]], Британия ба роҳ мондааст. Соҳаи кишоварзӣ он қадар тараққӣ накардааст. Барои таъмини эҳтиёҷоти дохилӣ картошка, нахӯд, ҷуворимакка, чойҷуворӣ кишт мекунанд; бо чорводорӣ — парвариши гӯсфанд, буз, хук ва парандапарварӣ машғуланд. Роҳҳои автомобилгард (105 км), бандарҳои баҳрӣ ва аэропорти байналхалқӣ дорад.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адбиёт ==
* {{ЭМТ|Ангиля|1}}
{{ПБ}}

[[Гурӯҳ:Ангиля| ]]</text>
      <sha1>qdzioqunvjlqwhjtqlswkp9in5blz8e</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Қосим Қурбонов</title>
    <ns>0</ns>
    <id>210208</id>
    <revision>
      <id>1480407</id>
      <parentid>1293660</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T04:40:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1480407</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9235" sha1="09iqu5bmflhkwstc1v1f9r9nvt8egit" xml:space="preserve">{{Олим
|ном               = 
|номи аслӣ         = Қурбонов Қосим Муродович 
|тасвир            =
|бар               = 200px
|таърихи таваллуд    = 10.09.1962 
|зодгоҳ            = {{Зодгоҳ|ноҳияи Темурмалик}}, [[ҶШС Тоҷикистон]]
|таърихи даргузашт        = 
|маҳалли даргузашт      =  
|шаҳрвандӣ         = {{Парчам|Тоҷикистон}}
|фазои илмӣ        =  биологӣ
|ҷойҳои кор        = [[Пажуҳишгоҳи илми-тадқиқотии тибби профилактикии Ҷумҳурии Тоҷикистон]], [[Донишгоҳи Миллии Тоҷикистон]]
|дараҷаи илмӣ      = [[номзади илмҳои тиб]] (2016) 
|унвонҳои илмӣ     = {{унвонҳои илмӣ||1}} (2018)
|алма-матер        = [[Донишкадаи тиббии шаҳри Днепропетровски Украина ]] (1980 - 1991)
|роҳбари илмӣ      = 
|шогирдони маъруф  = 
|маъруф ба         = 
|мукофоту ҷоизаҳо  = 
|имзо              = 
|бари имзо         = 
|сайт              = 
|викитека          = 
|викианбор         = 
}}
'''Қурбонов Қосим Муродович ''' — олим, [[зистшинос]]. [[Номзади илм]]ҳои тиб (2016), дотсент (2018).
== Зиндагинома ==
Қурбонов Қосим Муродович 14 сентябри соли 1961 дар собиқ ноҳияи Совети (ҳозира н. Темурмалик) вилояти Хатлони Ҷумҳурии Тоҷикистон дар оилаи коргар ба дунё омадааст. Соли 1979 мактаби миёнаи №10-и ноҳияи Восеъро хатм намуда,  соли 1980 ба донишкадаи тиббии шаҳри Днепропетровски Украина дохил шуда, онро сарбаландона бо ихтисоси духтури санитарӣ, эпидемиологӣ ва гигиенист дар соли 1991 хатм намудааст.
Ҳангоми таҳсил дар донишгоҳ аз соли 1983 то соли 1984 бо бинобар сабаби фавти падараш ба рухсатии академӣ баромадааст.Солҳои 1985 – 1987 дар сафи кушунҳои Советӣ хидмат кардааст.
Аз соли 1991 то соли 1992 духтури таҷрибаомӯзӣ стансияи санитарию эпидемиологии вилояти Кӯлоб,баъдан аз соли 1994 то соли 1995 духтури шуъбаи гигиенаи меҳнати стансияи санитарию эпидемиологии ноҳия Восеъи вилояти Кӯлоб, аз соли 1994 то соли 1995 -мудири шуъбаи гигиенаи хӯрокаи стансияи санитарию эпидемиологии ноҳия Восеъи вилояти Кӯлоб фаъолият мекард.
Дар давоми солҳои 1995-2002 ба ҳайси мудири шуъбаи санитарии стансияи санитарию эпидемиологии ноҳияи Восеъи вилояти Кӯлоб кор карда, соли 2002 то соли 2004 духтури шуъбаи гигиенаи меҳнати стансияи санитарию эпидемиологии ш.Душанбе таъйин шудааст. 
Аз соли 2003 то соли 2004 бошад ӯ ҳамчун иҷрокунандаи вазифаи сардухтури маркази назорати давлатии санитарию эпидемиологии н. И.Сомонӣ  фаъолият кардааст.
Дар тӯли солҳои 2004-2005 духтури шуъбаи эпидемиологии маркази назорати давлатии санитарию эпидемиологии вилояти Хатлон, аз соли 2005 то соли 2007 эпидемиолог ва баъдан роҳбари барномаҳои тиббии ташкилоти байналмилалии Бритониёи Кабир «Мерлин» интихоб гардидааст. 
Фаъолияти кории ӯ аз соли 2007 то августи соли 2008 ҳамчун ҳамоҳангози барномаи Сил ва ВНМО-и Барномаи Рушди СММ (UNDP) ва аз моҳи сентябри соли 2008 то моҳи апрели 2012 ҳамчун сармутахассиси Раёсати назорати давлатии санитарию эпидемиологӣ ва шахси масъул оид ба Кодекс Алиментариус дар Тоҷикистонро дар бар мегирад.
Моҳи апрели 2012 то 2016 ба ҳайси корманди хурди илмии шуъбаи эпидемиологии бемориҳои сироятии Пажуҳишгоҳи илмию тадқиқотии тиббӣ профилактикии Вазорати тандурустӣ ва ҳифзи иҷтимоии Ҷумҳурии Тоҷикистон кор карда истодааст.
Аз соли 2016 ассистенти кафедраи эпидемиология в бемориҳои сирояти ва баъдан аз моҳи апрели соли 2017 то инҷониб ба ҳайси ичрокунандаи вазифаи мудири кафедраи эпидемиология ва бемориҳои сироятии Донишгоҳи миллии Тоҷикистон фаъолият карда истодааст.
== Фаъолияти илмӣ ==
Соли 2016 натиҷаи корҳои илми-тадқиқотии худро Қурбонов К.М. бо мушовирии Сатторов С.С ва Симонова Е.Г  дар мавзӯъи “Современные эпизоотолого - эпидемиологические особенности  и надзор за бруцеллезом в Республике Таджикистан” ҷамъбаст намуда, онро дар шаҳри Москваи Федератсияи Россия дар Пажухишгоҳи марказии илмию тадқиқотии эпидемологияи Федератсияи Россия ҳимоя кардааст.
Фаъолияти илмии ӯ ба масоили назорати эпидемиологии бемориҳои сироятӣ ва махсусан брутселёз равона шудааст. Дастовардҳои кори илмии ӯ барои таҳияи Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон “Дар бораи бехатарии маҳсулоти хӯрокворӣ” №890 аз 1 августи соли 2012, Фармони Вазири тандурустии ҶТ №161 аз 2 апрели соли 2007 дар бораи Чорабиниҳо оид ба паст намудани сатҳи касалмандии аҳолии Ҷумҳурии Тоҷикистон аз брутселёз, дастурамалҳои методӣ оид ба мукаммалгардонии назорати эпидемиологии бемории брутсёз дар Ҷумҳурии Тоҷикистон МУ 3.1.1. 018-14, қарорҳои Мушовараи Раёсати тандурустии вилояти Хатлони ҶТ №6 аз 15 сентябри соли 2010, тавсияҳо оид ба таҳияи стратегияи мубориза бар зидди брутселёз дар Осиёи марказӣ 2009, маводҳои бақайдгирӣ ва маводҳои тағриботӣ оид ба пешгирии брутселёз дар Ҷумҳурии Тоҷикистон заминаи муфид гузоштааст.      
== Осор == 
Қосим Қурбонов муаллифи беш аз 20 мақолаҳои илмӣ, 6 барномаҳои таълимӣ ва корӣ аз фанҳои беҳдошти умумӣ, иҷтимоӣ ва эпидемиология/вогиршиносӣ ва инчунин 3 дастурамалҳои методии зерин мебошад:

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}
== Пайвандҳо ==
* [http://www.dslib.net/epidemiologia/sovremennye-jepizootologo-jepidemiologicheskie-osobennosti-i-nadzor-za-brucellezom-v.html Рисолаи номзадӣ  “Современные эпизоотолого-эпидемиологические особенности и надзор за бруцеллезом в Республике Таджикистан&quot;] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20190515201300/http://www.dslib.net/epidemiologia/sovremennye-jepizootologo-jepidemiologicheskie-osobennosti-i-nadzor-za-brucellezom-v.html |date=2019-05-15 }}

[[Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо]]
[[Гурӯҳ:Иқтисодшиносони Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи миллии Тоҷикистон]]</text>
      <sha1>09iqu5bmflhkwstc1v1f9r9nvt8egit</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Рузмат Бердиев</title>
    <ns>0</ns>
    <id>210801</id>
    <revision>
      <id>1480342</id>
      <parentid>1269709</parentid>
      <timestamp>2026-07-13T16:08:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1480342</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7457" sha1="bg322pug3n99vxulkshjfhelwwxbrxz" xml:space="preserve">{{Олим
|ном               = 
|номи аслӣ         = Бердиев Рузмат Баротович
|тасвир            =
|бар               = 200px
|таърихи таваллуд    = 10.01.1960 
|зодгоҳ            = &lt;nowiki&gt;ноҳияи Деҳқонобод Деҳаи боғучорбоғ вилояти Қашқадарёи &lt;/nowiki&gt;[[Ҷумҳурии Узбекистон]]
|таърихи даргузашт        =04.03.2019 
|маҳалли даргузашт      =Душанбе,Тоҷикистон  
|шаҳрвандӣ         = {{Парчам|Тоҷикистон}}
|фазои илмӣ        =  иқтисодчӣ
|ҷойҳои кор        = [[Донишгоҳи миллии Тоҷикистон]]
|дараҷаи илмӣ      = {{дараҷаи илмӣ|доктор|илмҳои иқтисод}} (2012) 
|унвонҳои илмӣ     = {{унвонҳои илмӣ||0}}
|алма-матер        = [[Донишгоҳи Миллии Тоҷикистон]]
|роҳбари илмӣ      = 
|шогирдони маъруф  = 
|маъруф ба         = 
|ҷоизаҳо  = [[Аълочии маориф ва илми Тоҷикистон]] (2016)
|имзо              = 
|бари имзо         = 
|сайт              = 
|викитека          = 
|викианбор         = 
}}
'''Бердиев Рузмат Баротович''' — олим, [[иқтисодшинос]]. Номзади илмҳои иқтисодӣ (2007), доктори илмҳои иқтисодӣ (2012), профессор (2015). Аълочии маориф ва илми Тоҷикистон (2016).
== Зиндагинома ==
Бердиев Рузмат Баротович 10 январӣ соли 1960 дар оилаи коргар дар ноҳияи Деҳқонобод деҳаи Боғучорбоғ и вилояти Қашқадарёии Ҷумҳурии Узбекистон таваллуд шудааст. Аз моҳи сентябри соли 1967 то моҳи июни соли 1977 дар мактаби таҳсилоти умумии №10 ба номи С.Айнии дар Чашмаимирони ноҳияи Деҳқонободи вилояти Қашқадарёии Ҷумҳурии Узбекистонv таҳсил намуда, соҳиби маълумоти миёнаи пурра гардидааст. Аз моҳи июли соли 1977 то моҳи октябри соли 1980 ба ҳайси коргари совхози Боғучорбоғ -и ноҳияи Деҳқонободи вилояти Қашқадарёии Ҷумҳурии Узбекистон кор кардааст. Аз моҳи августи соли 1980 то моҳи июли соли 1987 дар Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон ба номи В.И.Ленин дар факултаи «Ба плангирии иқтисодиёт» таҳсил намуда, ихтисоси иқтисодчиро гирифтааст.
Аз моҳи ноябри соли 1982 то моҳи декабри соли 1984 дар сафи Артиши Қувваҳои Мусаллаҳи Иттиҳоди Шӯравӣ дар шаҳри Куйбешев хидмат кардааст. Аз моҳи декабри соли 1980 то ҳозир дар шаҳри Душанбе ба вазифаҳои гуногун: муҳандиси калони Вазорати меваю-сабзавоти Ҷумҳурии Тоҷикистон, мудири шeъбаи ҷоринамоии низоми чеки ва назорати хароҷотҳои «Комплекси Агросаноатии» Ҷумҳурии  Тоҷикистон, Сардори шуъбаи «Иқтисодиёт ва пешгӯии» Вазорати хоҷагии қишлоқ ва ислоҳоти замини Ҷумҳурии Тоҷикистон, Иқтисодчии пешбарандаи шуъбаи «Таҳлили иқтисодии» раёсати «Таъминоти сиёсати пулию қарзии» Бонки миллии Тоҷикистон, муовини Президенти Ширкати Худмухтори аудитории низоми бонкҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон, Ҷонишини декани факултети «Молиявию иқтисодӣ»  оид ба таълими ДМТ, муаллими калони кафедраи   «Фаъолияти бонкӣ, дотсенти кафедраи «Фаъолияти бонки»-и ДМТ, д.и.и., профессори кафедраи «Фаъолияти бонкӣ»-и ДМТ, 10.2015- то ҳол- мудири кафедраи «Фаъолияти бонки»-и ДМТ кор ва фаъолият мебарад.
== Фаъолияти илмӣ ==
Дар моҳи декабри соли 2006 бо муваффақият рисолаи номзадии илмҳои иқтисодиро ҳимоя кардааст ва соҳиби диплом гаштааст (диплом серия ДКН №044323,аз 16.11.07,№46к\377).
Рисолаи  докториашро  дар мавзӯъи «Таъсири омилҳои институтсиалӣ дар рушди сармоягузории давлатҳои муштаракул-манофеъ»,(дар мисоли Ҷумҳурии Тоҷикистон) дар таърихи 27.03.2012 ҳимоя намуда ва соҳиби диплом доктори илмҳои иқтисодӣ гаштааст (диплом 28/Д-142, аз 13.07.2012).
== Осор == 
===Китобҳо (Монографияҳо)===
#Приватизация и возможности привлечения инностраных инвестиций (монография), Душанбе (2001г., с.18-23)
#Приватизация и инвестиция (монография), Душанбе (2008г. 180 стр.) 
#Электроные платежи в банках Таджикистана,( учебное пособие). Душанбе 2007г. 70стр.
#Ҳисобдорӣ дар муассисаҳои қарзӣ( васоити таълимӣ), Душанбе 2012с. 180саҳ.
#Фаъолияти бонкӣ (васоити таълимӣ) Душанбе, 2016с. 465 саҳ.

==Ҷоизаҳо ва ҷоизаҳо==
* Аълочии маориф ва илми Тоҷикистон (2016)

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}
== Пайвандҳо ==
* [https://famous-scientists.ru/list/12492 Бердиев Рузмат Баротович]
* [http://www.dslib.net/econom-teoria/institucionalnye-faktory-investicionnogo-razvitija-v-postsovetskom-prostranstve.html Рисолаи доктори “Институциональные факторы инвестиционного развития в постсоветских мамлакатх (на материалах Республики Таджикистан)&quot;] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20181014120004/http://www.dslib.net/econom-teoria/institucionalnye-faktory-investicionnogo-razvitija-v-postsovetskom-prostranstve.html |date=2018-10-14 }}
* [http://tnu.tj/index.php/tj/ Донишгоҳи миллии Тоҷикистон]

[[Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо]]
[[Гурӯҳ:Иқтисодшиносони Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи миллии Тоҷикистон]]</text>
      <sha1>bg322pug3n99vxulkshjfhelwwxbrxz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Боҷи гумрукӣ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>211673</id>
    <revision>
      <id>1480482</id>
      <parentid>1294437</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T06:10:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rabboni Hakimzoda</username>
        <id>123692</id>
      </contributor>
      <origin>1480482</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6831" sha1="3knc09uuhswt2sbqhsiwdvobzfmun6z" xml:space="preserve">'''Андозҳои гумрукӣ''' ё '''боҷу хироҷи гумрукӣ''' дар [[Кодекси андози Ҷумҳурии Тоҷикистон]] бо унвони «боҷи гумрукӣ ва дигар пардохтҳои гумрукӣ» зикр шудааст. Ин намуди пардохти ҳатмӣ ба буҷети умумиҷумҳуриявӣ танҳо ҳангоми воридоти молҳо аз кишварҳои хориҷӣ бо тартиботи махсус ҳисоб карда мешавад, ки моҳият ва муҳтавои он дар Кодекси гумруки Ҷумҳурии Тоҷикистон инъикос ёфтааст.
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Сарчашма ==
* {{ЭМТ|Андоз|муаллиф= С. Ҳабибов|1}}

'''Боҷи гумрукӣ''' — дар [[ҳуқуқ]], пардохти ҳатмие мебошад, ки аз тарафи мақомоти гумрукии [[Ҷумҳурии Тоҷикистон]] ҳангоми ба ҳудуди гумрукии ҷумҳурӣ ворид кардани мол ва содир намудани мол аз ин ҳудуд ситонида мешавад ва шарти ногузири чунин воридоту содирот мебошад. 

Аслан боҷи гумрукӣ ҳангоми [[декларатсия]] кардани мол дар низомҳои гумрукӣ тибқи талаботи [[Кодекси гумруки Ҷумҳурии Тоҷикистон]] пардохта мешавад. Андоза (ставка)-ҳои боҷи гумрукиро [[Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон]] муқаррар менамояд ва мувофиқи моддаи 4 Кодекси мазкур эътибор пайдо мекунад.


== Намудҳои боҷи гумрукӣ аз рӯйи таъйинот ==
Андозаҳои боҷи гумрукӣ аз рӯйи таъйиноти худ ба се гурӯҳ тақсим мешаванд:

'''Боҷи адвалорӣ''' — як навъи боҷи гумрукӣ аст, ки ба арзиши гумрукии моли мавриди андозбандӣ қароргирифта бо [[фоиз]] ҳисоб карда мешавад.
'''Боҷи махсус''' — тибқи ҳаҷми муқарраршудаи воҳиди моли мавриди андозбандӣ қароргирифта ҳисоб карда мешавад.
'''Боҷи омехта''' — ҳар ду навъи дар боло зикршударо (адвалорӣ ва махсус) дар бар мегирад (мувофиқи моддаҳои 341 ва 342 Кодекси гумруки Ҷумҳурии Тоҷикистон).
== Боҷҳои гумрукии мавсимӣ ==
Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон ҳуқуқ дорад барои танзими фаъолияти тиҷорати хориҷӣ боҷи гумрукии мавсимӣ муқаррар намояд. 

Дар ин ҳолат ставкаҳои боҷи гумрукии муқаррарнамудаи тарифи гумрукӣ истифода карда намешаванд. Муҳлати амали боҷи гумрукии мавсимӣ дар як сол аз шаш моҳ зиёд буда наметавонад (моддаи 343 Кодекси гумруки Ҷумҳурии Тоҷикистон).
== Боҷҳои хосси гумрукӣ ==
Бо мақсади ҳимояи манфиатҳои иқтисодии Тоҷикистон нисбат ба моли воридотӣ мумкин аст муваққатан боҷҳои хосси гумрукӣ истифода карда шаванд. Онҳо ба намудҳои зерин ҷудо мешаванд:
1. Боҷи махсус
Ба сифати тадбири муҳофизатӣ дар ҳолате истифода мешавад, ки агар мол ба ҳудуди гумрукии Тоҷикистон ба чунин миқдор ё шартҳое ворид шавад, ки тавонад ба истеҳсолкунандагони ватании моли шабеҳ ва ё моли бевосита рақобаткунанда зарар расонад ё таҳдиди зарар расонидан намояд. Инчунин ҳамчун тадбири ҷавобӣ ба амалҳои табъизӣ (дискриминатсионӣ) ва амалҳои дигари баъзе кишварҳо ё иттиҳодияҳои онҳо, ки манфиати Тоҷикистонро халалдор менамоянд, истифода мешавад.
2. Боҷи зиддидемпингӣ
Дар сурати ворид намудани мол ба ҳудуди гумрукии Тоҷикистон бо нархи нисбат ба нархи гумрукии миёнаи омории дар кишвари содиркунанда дар лаҳзаи воридот ниҳоят пасттар истифода мешавад. Ин дар ҳолате амалӣ мегардад, ки агар чунин воридот ба истеҳсолкунандагони дохилии моли шабеҳ зарари моддӣ расонад, таҳдиди зарар расондан намояд ё ба ташкил ва ё ба бештар истеҳсол намудани чунин мол дар Тоҷикистон мумониат кунад.
3. Боҷи ҷубронӣ
Дар сурати ба ҳудуди гумрукии Тоҷикистон ворид намудани моле, ки ҳангоми истеҳсол ё содир кардани он бевосита ё бавосита аз [[субсидия]] истифода шудааст, истифода мешавад. Шарт аст, ки агар чунин воридот ба истеҳсолкунандагони ватании моли шабеҳ зарари моддӣ расонад, таҳдиди зарар расондан намояд ё ба ташкил ва ё ба истеҳсоли бештари моли шабеҳ дар Тоҷикистон мумониат кунад (моддаи 344 Кодекси гумруки Ҷумҳурии Тоҷикистон).
== Нигаред низ ==
* [[Гумрук]]
* [[Андоз]]

== Пайвандҳои беруна ==
* [http://www.customs.tj/ Хадамоти гумруки назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон]

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* {{ЭМТ||3|муаллиф= }}
[[Гурӯҳ:Андозҳо]]
[[Гурӯҳ:Ҳуқуқи гумрукӣ]]
[[Гурӯҳ:Иқтисоди Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Молия]]
[[Гурӯҳ:Пардохтҳои ҳатмӣ]]</text>
      <sha1>3knc09uuhswt2sbqhsiwdvobzfmun6z</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1480484</id>
      <parentid>1480482</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T06:12:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rabboni Hakimzoda</username>
        <id>123692</id>
      </contributor>
      <origin>1480484</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6877" sha1="ikpcckkequyljpbxl9kqlt1fu11l4mr" xml:space="preserve">'''Андозҳои гумрукӣ''' ё '''боҷу хироҷи гумрукӣ''' дар [[Кодекси андози Ҷумҳурии Тоҷикистон]] бо унвони «боҷи гумрукӣ ва дигар пардохтҳои гумрукӣ» зикр шудааст. Ин намуди пардохти ҳатмӣ ба буҷети умумиҷумҳуриявӣ танҳо ҳангоми воридоти молҳо аз кишварҳои хориҷӣ бо тартиботи махсус ҳисоб карда мешавад, ки моҳият ва муҳтавои он дар Кодекси гумруки Ҷумҳурии Тоҷикистон инъикос ёфтааст.
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Сарчашма ==
* {{ЭМТ|Андоз|муаллиф= С. Ҳабибов|1}}

'''Боҷи гумрукӣ''' — дар [[ҳуқуқ]], пардохти ҳатмие мебошад, ки аз тарафи мақомоти гумрукии [[Ҷумҳурии Тоҷикистон]] ҳангоми ба ҳудуди гумрукии ҷумҳурӣ ворид кардани мол ва содир намудани мол аз ин ҳудуд ситонида мешавад ва шарти ногузири чунин воридоту содирот мебошад. 

Аслан боҷи гумрукӣ ҳангоми [[декларатсия]] кардани мол дар низомҳои гумрукӣ тибқи талаботи [[Кодекси гумруки Ҷумҳурии Тоҷикистон]] пардохта мешавад. Андоза (ставка)-ҳои боҷи гумрукиро [[Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон]] муқаррар менамояд ва мувофиқи моддаи 4 Кодекси мазкур эътибор пайдо мекунад.


== Намудҳои боҷи гумрукӣ аз рӯйи таъйинот ==
Андозаҳои боҷи гумрукӣ аз рӯйи таъйиноти худ ба се гурӯҳ тақсим мешаванд:

'''Боҷи адвалорӣ''' — як навъи боҷи гумрукӣ аст, ки ба арзиши гумрукии моли мавриди андозбандӣ қароргирифта бо [[фоиз]] ҳисоб карда мешавад.
'''Боҷи махсус''' — тибқи ҳаҷми муқарраршудаи воҳиди моли мавриди андозбандӣ қароргирифта ҳисоб карда мешавад.
'''Боҷи омехта''' — ҳар ду навъи дар боло зикршударо (адвалорӣ ва махсус) дар бар мегирад (мувофиқи моддаҳои 341 ва 342 Кодекси гумруки Ҷумҳурии Тоҷикистон).
== Боҷҳои гумрукии мавсимӣ ==
Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон ҳуқуқ дорад барои танзими фаъолияти тиҷорати хориҷӣ боҷи гумрукии мавсимӣ муқаррар намояд. 

Дар ин ҳолат ставкаҳои боҷи гумрукии муқаррарнамудаи тарифи гумрукӣ истифода карда намешаванд. Муҳлати амали боҷи гумрукии мавсимӣ дар як сол аз шаш моҳ зиёд буда наметавонад (моддаи 343 Кодекси гумруки Ҷумҳурии Тоҷикистон).
== Боҷҳои хосси гумрукӣ ==
Бо мақсади ҳимояи манфиатҳои иқтисодии Тоҷикистон нисбат ба моли воридотӣ мумкин аст муваққатан боҷҳои хосси гумрукӣ истифода карда шаванд. Онҳо ба намудҳои зерин ҷудо мешаванд:
1. Боҷи махсус
Ба сифати тадбири муҳофизатӣ дар ҳолате истифода мешавад, ки агар мол ба ҳудуди гумрукии Тоҷикистон ба чунин миқдор ё шартҳое ворид шавад, ки тавонад ба истеҳсолкунандагони ватании моли шабеҳ ва ё моли бевосита рақобаткунанда зарар расонад ё таҳдиди зарар расонидан намояд. Инчунин ҳамчун тадбири ҷавобӣ ба амалҳои табъизӣ (дискриминатсионӣ) ва амалҳои дигари баъзе кишварҳо ё иттиҳодияҳои онҳо, ки манфиати Тоҷикистонро халалдор менамоянд, истифода мешавад.
2. Боҷи зиддидемпингӣ
Дар сурати ворид намудани мол ба ҳудуди гумрукии Тоҷикистон бо нархи нисбат ба нархи гумрукии миёнаи омории дар кишвари содиркунанда дар лаҳзаи воридот ниҳоят пасттар истифода мешавад. Ин дар ҳолате амалӣ мегардад, ки агар чунин воридот ба истеҳсолкунандагони дохилии моли шабеҳ зарари моддӣ расонад, таҳдиди зарар расондан намояд ё ба ташкил ва ё ба бештар истеҳсол намудани чунин мол дар Тоҷикистон мумониат кунад.
3. Боҷи ҷубронӣ
Дар сурати ба ҳудуди гумрукии Тоҷикистон ворид намудани моле, ки ҳангоми истеҳсол ё содир кардани он бевосита ё бавосита аз [[субсидия]] истифода шудааст, истифода мешавад. Шарт аст, ки агар чунин воридот ба истеҳсолкунандагони ватании моли шабеҳ зарари моддӣ расонад, таҳдиди зарар расондан намояд ё ба ташкил ва ё ба истеҳсоли бештари моли шабеҳ дар Тоҷикистон мумониат кунад (моддаи 344 Кодекси гумруки Ҷумҳурии Тоҷикистон).
== Нигаред низ ==
* [[Гумрук]]
* [[Андоз]]

== Пайвандҳои беруна ==
* [http://www.customs.tj/ Хадамоти гумруки назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон]

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* {{ЭМТ|Боҷи гумрукӣ|3|муаллиф= Д. Абдуллоев.}}
[[Гурӯҳ:Андозҳо]]
[[Гурӯҳ:Ҳуқуқи гумрукӣ]]
[[Гурӯҳ:Иқтисоди Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Молия]]
[[Гурӯҳ:Пардохтҳои ҳатмӣ]]</text>
      <sha1>ikpcckkequyljpbxl9kqlt1fu11l4mr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1480487</id>
      <parentid>1480484</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T06:13:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rabboni Hakimzoda</username>
        <id>123692</id>
      </contributor>
      <origin>1480487</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6876" sha1="ksvijzq1e0r46zekxmscfenu0nwvge3" xml:space="preserve">'''Андозҳои гумрукӣ''' ё '''боҷу хироҷи гумрукӣ''' дар [[Кодекси андози Ҷумҳурии Тоҷикистон]] бо унвони «боҷи гумрукӣ ва дигар пардохтҳои гумрукӣ» зикр шудааст. Ин намуди пардохти ҳатмӣ ба буҷети умумиҷумҳуриявӣ танҳо ҳангоми воридоти молҳо аз кишварҳои хориҷӣ бо тартиботи махсус ҳисоб карда мешавад, ки моҳият ва муҳтавои он дар Кодекси гумруки Ҷумҳурии Тоҷикистон инъикос ёфтааст.

'''Боҷи гумрукӣ''' — дар [[ҳуқуқ]], пардохти ҳатмие мебошад, ки аз тарафи мақомоти гумрукии [[Ҷумҳурии Тоҷикистон]] ҳангоми ба ҳудуди гумрукии ҷумҳурӣ ворид кардани мол ва содир намудани мол аз ин ҳудуд ситонида мешавад ва шарти ногузири чунин воридоту содирот мебошад. 

Аслан боҷи гумрукӣ ҳангоми [[декларатсия]] кардани мол дар низомҳои гумрукӣ тибқи талаботи [[Кодекси гумруки Ҷумҳурии Тоҷикистон]] пардохта мешавад. Андоза (ставка)-ҳои боҷи гумрукиро [[Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон]] муқаррар менамояд ва мувофиқи моддаи 4 Кодекси мазкур эътибор пайдо мекунад.


== Намудҳои боҷи гумрукӣ аз рӯйи таъйинот ==
Андозаҳои боҷи гумрукӣ аз рӯйи таъйиноти худ ба се гурӯҳ тақсим мешаванд:

'''Боҷи адвалорӣ''' — як навъи боҷи гумрукӣ аст, ки ба арзиши гумрукии моли мавриди андозбандӣ қароргирифта бо [[фоиз]] ҳисоб карда мешавад.
'''Боҷи махсус''' — тибқи ҳаҷми муқарраршудаи воҳиди моли мавриди андозбандӣ қароргирифта ҳисоб карда мешавад.
'''Боҷи омехта''' — ҳар ду навъи дар боло зикршударо (адвалорӣ ва махсус) дар бар мегирад (мувофиқи моддаҳои 341 ва 342 Кодекси гумруки Ҷумҳурии Тоҷикистон).
== Боҷҳои гумрукии мавсимӣ ==
Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон ҳуқуқ дорад барои танзими фаъолияти тиҷорати хориҷӣ боҷи гумрукии мавсимӣ муқаррар намояд. 

Дар ин ҳолат ставкаҳои боҷи гумрукии муқаррарнамудаи тарифи гумрукӣ истифода карда намешаванд. Муҳлати амали боҷи гумрукии мавсимӣ дар як сол аз шаш моҳ зиёд буда наметавонад (моддаи 343 Кодекси гумруки Ҷумҳурии Тоҷикистон).
== Боҷҳои хосси гумрукӣ ==
Бо мақсади ҳимояи манфиатҳои иқтисодии Тоҷикистон нисбат ба моли воридотӣ мумкин аст муваққатан боҷҳои хосси гумрукӣ истифода карда шаванд. Онҳо ба намудҳои зерин ҷудо мешаванд:
1. Боҷи махсус
Ба сифати тадбири муҳофизатӣ дар ҳолате истифода мешавад, ки агар мол ба ҳудуди гумрукии Тоҷикистон ба чунин миқдор ё шартҳое ворид шавад, ки тавонад ба истеҳсолкунандагони ватании моли шабеҳ ва ё моли бевосита рақобаткунанда зарар расонад ё таҳдиди зарар расонидан намояд. Инчунин ҳамчун тадбири ҷавобӣ ба амалҳои табъизӣ (дискриминатсионӣ) ва амалҳои дигари баъзе кишварҳо ё иттиҳодияҳои онҳо, ки манфиати Тоҷикистонро халалдор менамоянд, истифода мешавад.
2. Боҷи зиддидемпингӣ
Дар сурати ворид намудани мол ба ҳудуди гумрукии Тоҷикистон бо нархи нисбат ба нархи гумрукии миёнаи омории дар кишвари содиркунанда дар лаҳзаи воридот ниҳоят пасттар истифода мешавад. Ин дар ҳолате амалӣ мегардад, ки агар чунин воридот ба истеҳсолкунандагони дохилии моли шабеҳ зарари моддӣ расонад, таҳдиди зарар расондан намояд ё ба ташкил ва ё ба бештар истеҳсол намудани чунин мол дар Тоҷикистон мумониат кунад.
3. Боҷи ҷубронӣ
Дар сурати ба ҳудуди гумрукии Тоҷикистон ворид намудани моле, ки ҳангоми истеҳсол ё содир кардани он бевосита ё бавосита аз [[субсидия]] истифода шудааст, истифода мешавад. Шарт аст, ки агар чунин воридот ба истеҳсолкунандагони ватании моли шабеҳ зарари моддӣ расонад, таҳдиди зарар расондан намояд ё ба ташкил ва ё ба истеҳсоли бештари моли шабеҳ дар Тоҷикистон мумониат кунад (моддаи 344 Кодекси гумруки Ҷумҳурии Тоҷикистон).
== Нигаред низ ==
* [[Гумрук]]
* [[Андоз]]

== Пайвандҳои беруна ==
* [http://www.customs.tj/ Хадамоти гумруки назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон]
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Сарчашма ==
* {{ЭМТ|Андоз|муаллиф= С. Ҳабибов|1}}
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* {{ЭМТ|Боҷи гумрукӣ|3|муаллиф= Д. Абдуллоев.}}
[[Гурӯҳ:Андозҳо]]
[[Гурӯҳ:Ҳуқуқи гумрукӣ]]
[[Гурӯҳ:Иқтисоди Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Молия]]
[[Гурӯҳ:Пардохтҳои ҳатмӣ]]</text>
      <sha1>ksvijzq1e0r46zekxmscfenu0nwvge3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Антиох</title>
    <ns>0</ns>
    <id>212377</id>
    <revision>
      <id>1480458</id>
      <parentid>1226182</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T05:39:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <comment>/* Адабиёт */</comment>
      <origin>1480458</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="749" sha1="qg35h99safyo84dnqxp7ci29utcbq13" xml:space="preserve">'''Антио́х''' ({{lang-grc|Ἀντίοχος}} — ''Муқобилистода'') — номи 12 тан аз шоҳони силсилаи [[Селевкиён]], ки пас аз марги [[Искандари Мақдунӣ]] дар [[Осиёи Хурд]] ва [[Эрон]] ҳукмронӣ кардаанд. Фаъолиятҳои сиёсӣ ва низомии бархе аз онон иртибот бо таърихи Эрон ва [[Осиёи Марказӣ]] доштаанд.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* {{ЭМТ|Антиох|муаллиф=|1}}

{{Ибҳомзудоӣ|Ҳамномҳо}}
[[Гурӯҳ:Номҳои мардона]]
[[Гурӯҳ:Саҳифаҳои ибҳомзудоӣ:Ҳамномҳо]]</text>
      <sha1>qg35h99safyo84dnqxp7ci29utcbq13</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Блекетт</title>
    <ns>0</ns>
    <id>216109</id>
    <redirect title="Патрик Блэкетт" />
    <revision>
      <id>1480373</id>
      <parentid>1034371</parentid>
      <timestamp>2026-07-13T23:29:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>EmausBot</username>
        <id>3642</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Ислоҳи масири дукарата ба [[Патрик Блэкетт]]</comment>
      <origin>1480373</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="45" sha1="b84jes8i6d8tevtfp832jg7h63rx0wa" xml:space="preserve">#равона [[Патрик Блэкетт]]</text>
      <sha1>b84jes8i6d8tevtfp832jg7h63rx0wa</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Белмопан</title>
    <ns>0</ns>
    <id>219368</id>
    <revision>
      <id>1480353</id>
      <parentid>1046207</parentid>
      <timestamp>2026-07-13T16:41:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yoonoos.tj</username>
        <id>27005</id>
      </contributor>
      <origin>1480353</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="957" sha1="6qejn5s1c14qzgfpkx353q0759i6nfm" xml:space="preserve">{{ВМ
| type = 
| CoordScale = 
| ISO = PK-IS
| FIPS = 
}}

'''Белмопа́н''' ({{lang-en|Belmopan}}) — пойтахти Ҷумҳурии Белиз мебошад. Шаҳр аз соли 1970 ин мақомро дорад. Белмопан дар қисми марказии кишвар, дар минтақаи Амрикои Марказӣ ҷойгир шудааст. Мувофиқи маълумоти соли 2021, аҳолии шаҳр 26 906 нафарро ташкил медиҳад.


== Таърих ==

== Ҷуғрофия ==

== Иқтисодиёт ==

== Пайванд ==

== Инҷоро ҳам бингаред ==
{{Умуми}}

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}
{{Пойтахтҳои Амрикои Шимолӣ}}
{{Authority control}}
[[Гурӯҳ:Белмопан]]
[[Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо]]
[[Гурӯҳ:Пойтахтҳои давлатҳои Амрикои Шимолӣ]]</text>
      <sha1>6qejn5s1c14qzgfpkx353q0759i6nfm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Тӯби тило (France Football)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>220428</id>
    <revision>
      <id>1480367</id>
      <parentid>1436377</parentid>
      <timestamp>2026-07-13T20:43:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1480367</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="42503" sha1="3ovqe24etqgpp548fciby5nhz61cz4n" xml:space="preserve">'''Тӯби тилоӣ''' ({{Lang-fr|Ballon d'Or}}) ҷоизаи солонаи [[Футбол|футболӣ]] аст, ки дар ҳар як сол ҳамчун ҷоиза барои беҳтарин '''футболбози сол''' дар Аврупо дода мешавад. Мукофотро сардабири маҷаллаи {{Lang-fr2|[[France Football]]}} Габриэл Ано таъсис дода, ӯ аз ҳамкасбонаш хоҳиш кардааст, ки ба беҳтарин футболбози сол дар Аврупо дар соли 1956 овоз диҳанд. Аввалин ғолиби ҷоиза Стэнли Мэтьюз аз Блэкпул шуд &lt;ref name=&quot;one&quot;&gt;[http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/7743176.stm Ronaldo joins legendary list. BBC Sport. 01.12.2008.]&lt;/ref&gt;.

Соли 2010, Тӯби тилоӣ ва бозигари солонаи FIFA ба Тӯби тилоӣ FIFA дохил карда шуданд. Аввалин соҳиби чунин ҷоиза [[Лионел Месси|Лионел Месси буд]] &lt;ref name=&quot;The FIFA Ballon d’Or is born&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.fifa.com/ballondor/news/newsid=1268497/|title=The FIFA Ballon d’Or is born|date=05.07.2010|publisher=[[FIFA]]|deadlink=404|archiveurl=https://web.archive.org/web/20101212212422/http://www.fifa.com/ballondor/news/newsid%3D1268497/|archivedate=2010-12-12}}&lt;/ref&gt;. Моҳи сентябри соли 2016 [[ФИФА|FIFA]] шарикии тилоии худро бо {{Lang-fr2|France Football}}. Аз ин лаҳза ин ҷоиза бори дигар &quot;Тӯби тилоӣ&quot; номида мешавад ва аз ҷониби маҷаллаи {{Lang-fr2|France Football}} &lt;ref&gt;{{Публикация|статья}}&lt;/ref&gt;. Ғолиби кунунии ин ҷоиза [[Карим Бензема]] мебошад.

== Ғолибон ==
[[Акс:Stanley Matthews 1962 (crop).jpg|мини|[[Стенли Метюз]] — ҷоизадори нахустин «Тӯби тило»]]
[[Акс:Karim Benzema wearing Real Madrid home kit 2021-2022.jpg|мини|[[Карим Бензема]] — ҷоизадори охарин «Тӯби тило»]]
[[Акс:LevYashin.JPG|мини|[[Лев Яшин]] ягона дарвозобоне, ки соҳиби «Тӯби тило» шудааст]]
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
!Сол
!Кишвар
!Бозигар
!Бошгоҳ
!Эзоҳ
!class=&quot;unsortable&quot;|Мавқеъ
|-
! colspan=&quot;6&quot; scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align:center&quot; |Тӯби тило France Football (1956—2009)
|-
|align=center|[[1956]]
|{{Парчами Англия}} [[Инглистон]]
|{{sort|Стенли Метюз|[[Стенли Метюз]]}}
|{{sort|Блекпул|{{Парчами Англия}} [[Блекпул (бошгоҳи футбол)|Блекпул]]}}
|
|[[Нападающий (футбол)|Нападающий]]
|-
|align=center|[[1957]]
|{{Шаблон:Парчами Испания (1945—1977)}} [[Испониё]]
|{{sort|Алфредо Ди Стефано|[[Алфредо Ди Стефано]]}}
|{{sort|Реал Мадрид|{{Парчами Испания (1945—1977)}} [[Реал Мадрид (бошгоҳи футбол)|Реал Мадрид]]}}
|align=center|{{efn|Хотя [[Алфредо Ди Стефано]] родился в [[Аргентина|Аргентине]], в 1956 году он получил испанское гражданство, и выступал за [[Сборная Испании по футболу|национальную сборную Испании]]&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.uefa.com/uefa/history/associationweeks/association=122/newsid=255616.html |title=Europe dazzled by Di Stéfano |publisher=UEFA |lang=en |date=2004-11-22 |deadlink=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20081211210548/http://www.uefa.com/uefa/history/associationweeks/association=122/newsid=255616.html |archivedate=2008-12-11 |accessdate=2019-12-03 }}&lt;/ref&gt;.}}
|Нападающий
|-
|align=center|[[1958]]
|{{Парчами Фаронса}} [[Фаронса]]
|{{sort|Раймон Копа|[[Раймон Копа]]}}
|{{sort|Реал Мадрид|{{Парчами Испания (1945—1977)}} [[Реал Мадрид (бошгоҳи футбол)|Реал Мадрид]]}}
|
|Нападающий
|-
|align=center|[[1959]]
|{{Парчами Испания (1945—1977)}} [[Испониё]]
|{{sort|Алфредо Ди Стефано|[[Алфредо Ди Стефано]]}}
|{{sort|Реал Мадрид|{{Парчами Испания (1945—1977)}} [[Реал Мадрид (бошгоҳи футбол)|Реал Мадрид]]}}
|
|Нападающий
|-
|align=center|[[1960]]
|{{Парчами Испания (1945—1977)}} [[Испониё]]
|{{sort|Луис Суарес Мирамонтес|[[Луис Суарес (футболбоз, тав. 1935)|Луис Суарес Мирамонтес]]}}
|{{sort|Барселона|{{Парчами Испания (1945—1977)}} [[Барселона (бошгоҳи футбол)|Барселона]]}}
|
|[[Полузащитник (футбол)|Полузащитник]]
|-
|align=center|[[1961]]
|{{Парчами Италия}} [[Итолиё]]
|{{sort|Омар Сивори|[[Омар Сивори]]}}
|{{sort|Ювентус|{{Парчами Италия}} [[Ювентус]]}}
|align=center|{{efn|Хотя [[Сивори, Омар|Омар Сивори]] родился в [[Аргентина|Аргентине]], в 1961 году он получил итальянское гражданство, и выступал за [[Сборная Италии по футболу|национальную сборную Италии]]&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.uefa.com/uefa/history/Obituaries/newsId=281090.html |title=Juve legend Sivori dies |lang=en |publisher=UEFA |date=2005-02-18 |deadlink=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20061230103046/http://www.uefa.com/uefa/history/Obituaries/newsId=281090.html |archivedate=2006-12-30 |accessdate=2019-12-03 }}&lt;/ref&gt;.}}
|Нападающий
|-
|align=center|[[1962]]
|{{Парчами Чехословакия}} [[Чехословакия]]
|{{sort|Йозеф Масопуст|[[Йозеф Масопуст]]}}
|{{sort|Дукла Прага|{{Парчами Чехословакия}} [[Дукла (бошгоҳи футбол)|Дукла (Прага)]]}}
|
|Полузащитник
|-
|align=center|[[1963]]
|{{Парчами ИҶШС}} [[ИҶШС]]
|{{sort|Лев Яшин|[[Лев Яшин]]}}
|{{sort|Динамо Москва|{{Парчами ИҶШС}} [[Динамо (бошгоҳи футбол)|Динамо (Москва)]]}}
|
|[[Дарвозабон (футбол)|Дарвозабон]]
|-
|align=center|[[1964]]
|{{Парчами Шотландия}} [[Шотландия]]
|{{sort|Денис Лоу|[[Денис Лоу]]}}
|{{sort|Манчестер Юнайтед|{{Парчами Англия}} [[Манчестер Юнайтед]]}}
|
|Нападающий
|-
|align=center|[[1965]]
|{{Парчами Португалия}} [[Португалия|Портуғол]]
|{{sort|Эйсебио|[[Эйсебио]]}}
|{{sort|Бенфика|{{Парчами Португалия}} [[Бенфика (бошгоҳи футбол)|Бенфика (Лиссабон)]]}}
|
|Нападающий
|-
|align=center|[[1966]]
|{{Парчами Англия}} [[Инглистон]]
|{{sort|Бобби Чарлтон|[[Бобби Чарлтон]]}}
|{{sort|Манчестер Юнайтед|{{Парчами Англия}} [[Манчестер Юнайтед]]}}
|
|Полузащитник,&lt;br&gt;нападающий
|-
|align=center|[[1967]]
|{{Парчами Венгрия}} [[Маҷористон]]
|{{sort|Флориан Алберт|[[Флориан Алберт]]}}
|{{sort|Ференсварош|{{Парчами Венгрия}} [[Ференсварош]]}}
|
|Нападающий
|-
|align=center|[[1968]]
|{{Парчами Ирландияи Шимолӣ}} [[Ирландияи Шимолӣ]]
|{{sort|Ҷорҷ Бест|[[Ҷорҷ Бест]]}}
|{{sort|Манчестер Юнайтед|{{Парчами Англия}} [[Манчестер Юнайтед]]}}
|
|Полузащитник
|-
|align=center|[[1969]]
|{{Парчами Италия}} [[Итолиё]]
|{{sort|Ҷанни Ривера|[[Ҷанни Ривера]]}}
|{{sort|Милан|{{Парчами Италия}} [[Милан (бошгоҳи футбол)|Милан]]}}
|
|Полузащитник
|-
|align=center|[[1970]]
|{{Парчами Олмон}} [[Олмон]]
|{{sort|Герд Мюллер|[[Герд Мюллер]]}}
|{{sort|Бавария|{{Парчами Олмон}} [[Бавария (бошгоҳи футбол)|Бавария (Мюнхен)]]}}
|
|Нападающий
|-
|align=center|[[1971]]
|{{Парчами Нидерланд}} [[Нидерланд]]
|{{sort|Йоҳан Кройф|[[Йоҳан Кройф]]}}
|{{sort|Аякс|{{Парчами Нидерланд}} [[Аякс (бошгоҳи футбол)|Аякс]]}}
|
|Нападающий
|-
|align=center|[[1972]]
|{{Парчами Олмон}} [[Олмон]]
|{{sort|Франс Беккенбауэр|[[Франс Беккенбауэр]]}}
|{{sort|Бавария|{{Парчами Олмон}} [[Бавария (бошгоҳи футбол)|Бавария (Мюнхен)]]}}
|
|[[Защитник (футбол)|Защитник]]
|-
|align=center|[[1973]]
|{{Парчами Нидерланд}} [[Нидерланд]]
|{{sort|Йоҳан Кройф|[[Йоҳан Кройф]]}}
|{{sort|Барселона|{{Парчами Испания (1945—1977)}} [[Барселона (бошгоҳи футбол)|Барселона]]}}
|align=center|{{efn|[[Йоҳан Кройф]] дар миёнаи соли 1973 аз дастаи «[[Аякс (бошгоҳи футбол)|Аякс]]» ба «[[Барселона (бошгоҳи футбол)|Барселона]]» гузашт&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.laureus.com/winners?q=node/1084 |title=Johan Cruyff |publisher=Laureus World Sports Awards |lang=en |deadlink=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070928063308/http://www.laureus.com/winners?q=node/1084 |archivedate=2007-09-28 |accessdate=2019-12-03 }}&lt;/ref&gt;.}}
|Нападающий
|-
|align=center|[[1974]]
|{{Парчами Нидерланд}} [[Нидерланд]]
|{{sort|Йоҳан Кройф|[[Йоҳан Кройф]]}}
|{{sort|Барселона|{{Парчами Испания (1945—1977)}} [[Барселона (бошгоҳи футбол)|Барселона]]}}
|
|Нападающий
|-
|align=center|[[1975]]
|{{Парчами ИҶШС}} [[ИҶШС]]
|{{sort|Олег Блохин|[[Олег Блохин]]}}
|{{sort|Динамо Киев|{{Парчами ИҶШС}} [[Динамо Киев (бошгоҳи футбол)|Динамо (Киев)]]}}
|
|Нападающий
|-
|align=center|[[1976]]
|{{Парчами Олмон}} [[Олмон]]
|{{sort|Франс Беккенбауэр|[[Франс Беккенбауэр]]}}
|{{sort|Бавария|{{Парчами Олмон}} [[Бавария (бошгоҳи футбол)|Бавария (Мюнхен)]]}}
|
|Защитник
|-
|align=center|[[1977]]
|{{Парчами Дания}} [[Дания]]
|{{sort|Аллан Симонсен|[[Аллан Симонсен]]}}
|{{sort|Боруссия Мёнхенгладбах|{{Парчами Олмон}} [[Боруссия Мёнхенгладбах (бошгоҳи футбол)|Боруссия (Мёнхенгладбах)]]}}
|
|Нападающий
|-
|align=center|[[1978]]
|{{Парчами Англия}} [[Инглистон]]
|{{sort|Кевин Киган|[[Кевин Киган]]}}
|{{sort|Ҳамбург|{{Парчами Олмон}} [[Ҳамбург (бошгоҳи футбол)|Ҳамбург]]}}
|
|Нападающий
|-
|align=center|[[1979]]
|{{Парчами Англия}} [[Инглистон]]
|{{sort|Кевин Киган|[[Кевин Киган]]}}
|{{sort|Ҳамбург|{{Парчами Олмон}} [[Ҳамбург (бошгоҳи футбол)|Ҳамбург]]}}
|
|Нападающий
|-
|align=center|[[1980]]
|{{Парчами Олмон}} [[Олмон]]
|{{sort|Карл-Ҳайнс Румменигге|[[Карл-Ҳайнс Румменигге]]}}
|{{sort|Бавария|{{Парчами Олмон}} [[Бавария (бошгоҳи футбол)|Бавария (Мюнхен)]]}}
|
|Нападающий
|-
|align=center|[[1981]]
|{{Парчами Олмон}} [[Олмон]]
|{{sort|Карл-Ҳайнс Румменигге|[[Карл-Ҳайнс Румменигге]]}}
|{{sort|Бавария|{{Парчами Олмон}} [[Бавария (бошгоҳи футбол)|Бавария (Мюнхен)]]}}
|
|Нападающий
|-
|align=center|[[1982]]
|{{Парчами Италия}} [[Итолиё]]
|{{sort|Паоло Росси|[[Паоло Росси]]}}
|{{sort|Ювентус|{{Парчами Италия}} [[Ювентус]]}}
|
|Нападающий
|-
|align=center|[[1983]]
|{{Парчами Фаронса}} [[Фаронса]]
|{{sort|Мишел Платини|[[Мишел Платини]]}}
|{{sort|Ювентус|{{Парчами Италия}} [[Ювентус]]}}
|
|Полузащитник
|-
|align=center|[[1984]]
|{{Парчами Фаронса}} [[Фаронса]]
|{{sort|Мишел Платини|[[Мишел Платини]]}}
|{{sort|Ювентус|{{Парчами Италия}} [[Ювентус]]}}
|
|Полузащитник
|-
|align=center|[[1985]]
|{{Парчами Фаронса}} [[Фаронса]]
|{{sort|Мишел Платини|[[Мишел Платини]]}}
|{{sort|Ювентус|{{Парчами Италия}} [[Ювентус]]}}
|
|Полузащитник
|-
|align=center|[[1986]]
|{{Парчами ИҶШС}} [[ИҶШС]]
|{{sort|Игор Беланов|[[Игор Беланов]]}}
|{{sort|Динамо Киев|{{Парчами ИҶШС}} [[Динамо Киев (бошгоҳи футбол)|Динамо (Киев)]]}}
|
|Нападающий
|-
|align=center|[[1987]]
|{{Парчами Нидерланд}} [[Нидерланд]]
|{{sort|Рууд Гуллит|[[Рууд Гуллит]]}}
|{{sort|Милан|{{Парчами Италия}} [[Милан (бошгоҳи футбол)|Милан]]}}
|align=center|{{efn|[[Рууд Гуллит]] дар миёнаи соли 1987 аз дастаи [[ПСВ (бошгоҳи футбол)|ПСВ]] ба «[[Милан (бошгоҳи футбол)|Милан]]» гузашт&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://thescotsman.scotsman.com/sport/Sexy-football-to-sexy-golf.4558584.jp |title=Sexy football to sexy golf, Gullit shows his class |publisher=The Scotsman |date=2008-10-04 |lang=en |accessdate=2009-03-11 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090111002750/http://thescotsman.scotsman.com/sport/Sexy-football-to-sexy-golf.4558584.jp |archivedate=2009-01-11 |deadlink=yes }}&lt;/ref&gt;.}}
|Полузащитник
|-
|align=center|[[1988]]
|{{Парчами Нидерланд}} [[Нидерланд]]
|{{sort|Марко Ван Бастен|[[Марко ван Бастен]]}}
|{{sort|Милан|{{Парчами Италия}} [[Милан (бошгоҳи футбол)|Милан]]}}
|
|Нападающий
|-
|align=center|[[1989]]
|{{Парчами Нидерланд}} [[Нидерланд]]
|{{sort|Марко Ван Бастен|[[Марко ван Бастен]]}}
|{{sort|Милан|{{Парчами Италия}} [[Милан (бошгоҳи футбол)|Милан]]}}
|
|Нападающий
|-
|align=center|[[1990]]
|{{Парчами Олмон}} [[Олмон]]
|{{sort|Лотар Маттеус|[[Лотар Маттеус]]}}
|{{sort|Интер|{{Парчами Италия}} [[Интер (бошгоҳи футбол)|Интер]]}}
|
|Защитник,&lt;br&gt;полузащитник
|-
|align=center|[[1991]]
|{{Парчами Фаронса}} [[Фаронса]]
|{{sort|Жан-Пер Папен|[[Жан-Пер Папен]]}}
|{{sort|Олимпик Марсей|{{Парчами Фаронса}} [[Олимпик Марсей (бошгоҳи футбол)|Олимпик Марсей]]}}
|
|Нападающий
|-
|align=center|[[1992]]
|{{Парчами Нидерланд}} [[Нидерланд]]
|{{sort|Марко Ван Бастен|[[Марко ван Бастен]]}}
|{{sort|Милан|{{Парчами Италия}} [[Милан (бошгоҳи футбол)|Милан]]}}
|
|Нападающий
|-
|align=center|[[1993]]
|{{Парчами Италия}} [[Итолиё]]
|{{sort|Роберто Баҷо|[[Роберто Баҷо]]}}
|{{sort|Ювентус|{{Парчами Италия}} [[Ювентус]]}}
|
|Нападающий
|-
|align=center|[[1994]]
|{{Парчами Булғория}} [[Булғористон]]
|{{sort|Христо Стоичков|[[Христо Стоичков]]}}
|{{sort|Барселона|{{Парчами Испания}} [[Барселона (бошгоҳи футбол)|Барселона]]}}
|
|Нападающий
|-
|align=center|[[1995]]
|{{Парчами Либерия}} [[Либерия]]
|{{sort|Ҷорҷ Веа|[[Ҷорҷ Веа]]}}
|{{sort|Милан|{{Парчами Италия}} [[Милан (бошгоҳи футбол)|Милан]]}}
|align=center|{{efn|[[Ҷорҷ Веа]] дар миёнаи соли 1995 аз дастаи «[[Пари Сен-Жермен (бошгоҳи футбол)|Пари Сен-Жермен]]» ба «[[Милан (бошгоҳи футбол)|Милан]]» гузашт&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.independent.co.uk/news/people/profiles/george-weah-favourite-to-win-biggest-battle--leading-his-country-off-the-field-679006.html |author=Nick Harris |title=George Weah: favourite to win biggest battle — leading his country off the field |lang=en |publisher=[[The Independent]] |date=2004-12-07 |deadlink=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110911115923/https://www.independent.co.uk/news/people/profiles/george-weah-favourite-to-win-biggest-battle--leading-his-country-off-the-field-679006.html |archivedate=2011-09-11 |accessdate=2019-12-03 }}&lt;/ref&gt;.}}
|Нападающий
|-
|align=center|[[1996]]
|{{Парчами Олмон}} [[Олмон]]
|{{sort|Маттиас Заммер|[[Маттиас Заммер]]}}
|{{sort|Боруссия Дортмунд|{{Парчами Олмон}} [[Боруссия Дортмунд (бошгоҳи футбол)|Боруссия (Дортмунд)]]}}
|
|Защитник,&lt;br&gt;полузащитник
|-
|align=center|[[1997]]
|{{Парчами Бразилия}} [[Бразилия]]
|{{sort|Роналдо|[[Роналдо]]}}
|{{sort|Интер|{{Парчами Италия}} [[Интер (бошгоҳи футбол)|Интер]]}}
|align=center|{{efn|[[Роналдо]] дар миёнаи соли 1997 аз дастаи «[[Барселона (бошгоҳи футбол)|Барселона]]» ба «[[Интер (бошгоҳи футбол)|Интер]]» гузашт&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://sportsillustrated.cnn.com/soccer/news/2002/08/31/ronaldo_facts_reuters/ |title=Fast facts on Ronaldo |publisher=[[Sports Illustrated]] |lang=en |date=2002-08-31 |deadlink=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20020904030252/http://sportsillustrated.cnn.com/soccer/news/2002/08/31/ronaldo_facts_reuters/ |archivedate=2002-09-04 |accessdate=2019-12-03 }}&lt;/ref&gt;.}}
|Нападающий
|-
|align=center|[[1998]]
|{{Парчами Фаронса}} [[Фаронса]]
|{{sort|Зайниддин Зидон|[[Зайниддин Зидон]]}}
|{{sort|Ювентус|{{Парчами Италия}} [[Ювентус]]}}
|
|Полузащитник
|-
|align=center|[[1999]]
|{{Парчами Бразилия}} [[Бразилия]]
|{{sort|Ривалдо|[[Ривалдо]]}}
|{{sort|Барселона|{{Парчами Испания}} [[Барселона (бошгоҳи футбол)|Барселона]]}}
|
|Нападающий
|-
|align=center|[[2000]]
|{{Парчами Португалия}} [[Португалия|Портуғол]]
|{{sort|Луиш Фигу|[[Луиш Фигу]]}}
|{{sort|Реал Мадрид|{{Парчами Испания}} [[Реал Мадрид (бошгоҳи футбол)|Реал Мадрид]]}}
|align=center|{{efn|[[Луиш Фигу]] дар миёнаи соли 2000 аз дастаи «[[Барселона (бошгоҳи футбол)|Барселона]]» ба «[[Реал Мадрид (бошгоҳи футбол)|Реал Мадрид]]» гузашт&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.independent.co.uk/sport/football/international/figo-defects-real-madrid-record-pound-37-2m-709465.html |title=Figo defects to Real Madrid for record £37.2m |author=Elizabeth Nash |lang=en |publisher=The Independent |date=2011-10-20 |access-date=2021-04-25 |archive-date=2021-04-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210425132712/https://www.independent.co.uk/sport/football/international/figo-defects-real-madrid-record-pound-37-2m-709465.html |deadlink=no }}&lt;/ref&gt;.}}
|Полузащитник
|-
|align=center|[[2001]]
|{{Парчами Англия}} [[Инглистон]]
|{{sort|Майкл Овэн|[[Майкл Овэн]]}}
|{{sort|Ливерпул|{{Парчами Англия}} [[Ливерпул (бошгоҳи футбол)|Ливерпул]]}}
|
|Нападающий
|-
|align=center|[[2002]]
|{{Парчами Бразилия}} [[Бразилия]]
|{{sort|Роналдо|[[Роналдо]]}}
|{{sort|Реал Мадрид|{{Парчами Испания}} [[Реал Мадрид (бошгоҳи футбол)|Реал Мадрид]]}}
|align=center|{{efn|[[Роналдо]] дар миёнаи соли 2002 аз дастаи «[[Интер (бошгоҳи футбол)|Интер]]» ба «[[Реал Мадрид (бошгоҳи футбол)|Реал Мадрид]]» гузашт&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://sportsillustrated.cnn.com/soccer/news/2002/08/31/ronaldo_madrid_ap/ |title=Real ropes Ronaldo |publisher=Sports Illustrated |lang=en |date=2002-08-31 |deadlink=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20021103040257/http://sportsillustrated.cnn.com/soccer/news/2002/08/31/ronaldo_madrid_ap/ |archivedate=2002-11-03 |accessdate=2019-12-03 }}&lt;/ref&gt;.}}
|Нападающий
|-
|align=center|[[2003]]
|{{Парчами Чехия}} [[Чехия]]
|{{sort|Павел Недвед|[[Павел Недвед]]}}
|{{sort|Ювентус|{{Парчами Италия}} [[Ювентус]]}}
|
|Полузащитник
|-
|align=center|[[2004]]
|{{Парчами Украина}} [[Украина]]
|{{sort|Андрей Шевченко|[[Андрей Шевченко]]}}
|{{sort|Милан|{{Парчами Италия}} [[Милан (бошгоҳи футбол)|Милан]]}}
|
|Нападающий
|-
|align=center|[[2005]]
|{{Парчами Бразилия}} [[Бразилия]]
|{{sort|Роналдиню|[[Роналдинё]]}}
|{{sort|Барселона|{{Парчами Испания}} [[Барселона (бошгоҳи футбол)|Барселона]]}}
|
|Полузащитник,&lt;br&gt;нападающий
|-
|align=center|[[2006]]
|{{Парчами Италия}} [[Итолиё]]
|{{sort|Фабио Каннаваро|[[Фабио Каннаваро]]}}
|{{sort|Реал Мадрид|{{Парчами Испания}} [[Реал Мадрид (бошгоҳи футбол)|Реал Мадрид]]}}
|align=center|{{efn|[[Фабио Каннаваро]] дар миёнаи соли 2006 аз дастаи «[[Ювентус]]» ба «[[Реал Мадрид (бошгоҳи футбол)|Реал Мадрид]]» гузашт&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/europe/5169176.stm |title=Real sign Cannavaro and Emerson |website=BBC Sport |lang=en |date=2006-07-19 |accessdate=2021-04-25 |archive-date=2021-04-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210425132712/http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/europe/5169176.stm |deadlink=no }}&lt;/ref&gt;.
&lt;/div&gt;.}}
|Защитник
|-
|align=center|[[2007]]
|{{Парчами Бразилия}} [[Бразилия]]
|{{sort|Кака|[[Кака]]}}
|{{sort|Милан|{{Парчами Италия}} [[Милан (бошгоҳи футбол)|Милан]]}}
|
|Полузащитник
|-
|align=center|[[2008]]
|{{Парчами Португалия}} [[Португалия|Портуғол]]
|{{sort|Криштиану Роналду|[[Криштиану Роналду]]}}
|{{sort|Манчестер Юнайтед|{{Парчами Англия}} [[Манчестер Юнайтед]]}}
|
|Нападающий
|-
|align=center|[[2009]]
|{{Парчами Аргентина}} [[Аргентина]]
|{{sort|Лионел Месси|[[Лионел Месси]]}}
|{{sort|Барселона|{{Парчами Испания}} [[Барселона (бошгоҳи футбол)|Барселона]]}}
|
|Нападающий
|-
! colspan=&quot;6&quot; scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align:center&quot; |''Барои солҳои 2010—2015 нигаред ба [[Тӯби тило ФИФА]]''
|-
! colspan=&quot;6&quot; scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align:center&quot; |Тӯби тило France Football (аз соли 2016)
|-
|align=center|[[2016]]
|{{Парчами Португалия}} [[Португалия|Портуғол]]
|{{sort|Криштиану Роналду|[[Криштиану Роналду]]}}
|{{sort|Реал Мадрид|{{Парчами Испания}} [[Реал Мадрид (бошгоҳи футбол)|Реал Мадрид]]}}
|
|Нападающий
|-
|align=center|[[2017]]
|{{Парчами Португалия}} [[Португалия|Портуғол]]
|{{sort|Криштиану Роналду|[[Криштиану Роналду]]}}
|{{sort|Реал Мадрид|{{Парчами Испания}} [[Реал Мадрид (бошгоҳи футбол)|Реал Мадрид]]}}
|
|Нападающий
|-
|align=center|[[2018]]
|{{Парчами Хорватия}} [[Хорватия]]
|{{sort|Лука Модрич|[[Лука Модрич]]}}
|{{sort|Реал Мадрид|{{Парчами Испания}} [[Реал Мадрид (бошгоҳи футбол)|Реал Мадрид]]}}
|
|Полузащитник
|-
|align=center|[[2019]]
|{{Парчами Аргентина}} [[Аргентина]]
|{{sort|Лионел Месси|[[Лионел Месси]]}}
|{{sort|Барселона|{{Парчами Испания}} [[Барселона (бошгоҳи футбол)|Барселона]]}}
|
|Нападающий
|-
|align=center|2020
| colspan=&quot;5&quot; align=&quot;center&quot; |Маросими ҷоизасупорӣ бинобар [[Дунёгирии COVID-19|пандемияи COVID-19]] баргузор нашуд &lt;ref&gt;{{cite web|title=Il n'y aura pas de Ballon d'Or France Football en 2020|publisher=France Football|date=2020-07-20|lang=fr|url=https://www.francefootball.fr/news/Il-n-y-aura-pas-de-ballon-d-or-france-football-en-2020/1153942|accessdate=2021-04-25|archive-date=2020-09-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20200925172718/https://www.francefootball.fr/news/Il-n-y-aura-pas-de-ballon-d-or-france-football-en-2020/1153942/|deadlink=no}}&lt;/ref&gt;
|-
|align=center|[[2021]]
|{{Парчами Аргентина}} [[Аргентина]]
|{{sort|Лионел Месси|[[Лионел Месси]]}}
|{{sort|Пари Сен-Жермен|{{Парчами Фаронса}} [[Пари Сен-Жермен (бошгоҳи футбол)|Пари Сен-Жермен]]}}
|align=center|{{efn|[[Лионел Месси]] дар миёнаи соли 2021 аз дастаи «[[Барселона (бошгоҳи футбол)|Барселона]]» ба «[[Пари Сен-Жермен (бошгоҳи футбол)|Пари Сен-Жермен]]» гузашт&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.psg.fr/equipes/equipe-premiere/content/cp-lionel-messi-psg-paris-saint-germain-mercato |title=Leo Messi signe au Paris Saint-Germain |website=psg.fr |lang=fr |date=2021-08-11 |accessdate=2021-08-11 |archive-date=2021-08-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210810203000/https://www.psg.fr/equipes/equipe-premiere/content/cp-lionel-messi-psg-paris-saint-germain-mercato |deadlink=no |archivedate=2021-08-10 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210810203000/https://www.psg.fr/equipes/equipe-premiere/content/cp-lionel-messi-psg-paris-saint-germain-mercato }}&lt;/ref&gt;.}}
|Нападающий
|-
|align=center|[[2022]]
|{{Парчами Фаронса}} [[Фаронса]]
|{{sort|Карим Бензема|[[Карим Бензема]]}}
|{{sort|Реал Мадрид|{{Парчами Испания}} [[Реал Мадрид (бошгоҳи футбол)|Реал Мадрид]]}}
|
|Нападающий 
|-
|}

== Ғолибони чандкарата ==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;175px&quot; caption=&quot;Ҷоизадорони секаратаи «Тӯби тило» France Football&quot;&gt;
Акс:Johan Cruijff krijgt in Amstelveen Ballon dor (onderscheiding voor Europees vo, Bestanddeelnr 925-5239.jpg|[[Йоҳан Кройф]]&lt;br&gt;&lt;small&gt;(1971, 1973, 1974)&lt;/small&gt;
Акс:Platini juventus2.jpg|[[Мишел Платини]]&lt;br&gt;&lt;small&gt;(1983, 1984, 1985)&lt;/small&gt;
Акс:Marco van Basten 1990-1992.jpg|[[Марко ван Бастен]]&lt;br&gt;&lt;small&gt;(1988, 1989, 1992)&lt;/small&gt;
Акс:Ronaldo 2017.jpg|[[Криштиану Роналду]]&lt;br&gt;&lt;small&gt;(2008, 2016, 2017)&lt;/small&gt;
Акс:Lionel Messi in 2018.jpg|[[Лионел Месси]]&lt;br&gt;&lt;small&gt;(2009, 2019, 2021)&lt;/small&gt;
&lt;/gallery&gt;
{| class=&quot;sortable wikitable&quot;
!Бозигар 
!Шумораи ҷоиза
!class=&quot;unsortable|Солҳо
|-
| {{sort|Йоҳан Кройф|{{Парчами Нидерланд}} [[Йоҳан Кройф]]}}
| align=center|3
| 1971, 1973, 1974
|-
| {{sort|Мишел Платини|{{Парчами Фаронса}} [[Мишел Платини]]}}
| align=center|3
| 1983, 1984, 1985
|-
| {{sort|Марко Ван Бастен|{{Парчами Нидерланд}} [[Марко ван Бастен]]}}
| align=center| 3
| 1988, 1989, 1992
|-
| {{sort|Криштиану Роналду|{{Парчами Португалия}} [[Криштиану Роналду]]}}
| align=center| 3{{efn|name=ff1}}
| 2008, 2016, 2017&lt;!-- Не нужно добавлять сюда награды за «Золотой мяч ФИФА», который ''France Football'' присваивала совместно с ФИФА с 2010 по 2015 годы, это другая награда. --&gt;
|-
| {{sort|Месси|{{Парчами Аргентина}} [[Лионел Месси]]}}
| align=center| 3{{efn|name=ff1}}
| 2009, 2019, 2021&lt;!-- Не нужно добавлять сюда награды за «Золотой мяч ФИФА», который ''France Football'' присваивала совместно с ФИФА с 2010 по 2015 годы, это другая награда. --&gt;
|-
| {{sort|Алфредо Ди Стефано|{{Парчами Испания}} [[Алфредо Ди Стефано]]}}
| align=center| 2
| 1957, 1959
|-
| {{sort|Франс Беккенбауэр|{{Парчами Олмон}} [[Франс Беккенбауэр]]}}
| align=center| 2
| 1972, 1976
|-
| {{sort|Кевин Киган|{{Парчами Англия}} [[Кевин Киган]]}}
| align=center| 2
| 1978, 1979
|-
| {{sort|Карл-Ҳайнс Румменигге|{{Парчами Олмон}} [[Карл-Ҳайнс Румменигге]]}}
| align=center| 2
| 1980, 1981
|-
| {{sort|Роналдо|{{Парчами Бразилия}} [[Роналдо]]}}
| align=center| 2
| 1997, 2002
|-
|}

== Ғолибон аз рӯи кишварҳо ==
{| class=&quot;sortable wikitable&quot;
!Кишвар 
!Бозигарон
!Шумораи ғалабаҳо
|-
| {{Парчами Нидерланд}} [[Нидерланд]]
| align=center| 3
| align=center| 7
|-
| {{Парчами Олмон}} [[Олмон]]
| align=center| 5
| align=center| 7
|-
| {{Парчами Фаронса }} [[Фаронса]]
| align=center| 4
| align=center| 6
|-
| {{Парчами Португалия}} [[Португалия|Портуғол]] {{efn|name=ff1}}
| align=center| 3
| align=center| 5
|-
| {{Парчами Бразилия}} [[Бразилия]]
| align=center| 4
| align=center| 5
|-
| {{Парчами Англия}} [[Инглистон]]
| align=center| 4
| align=center| 5
|-
| {{Парчами Италия}} [[Итолиё]]
| align=center| 5
| align=center| 5
|-
|{{Парчами Аргентина}} [[ Аргентина]] {{efn|name=ff1}}
| align=&quot;center&quot; | 1
| align=&quot;center&quot; | 3
|-
| {{Парчами Испания}} [[Испониё]]
| align=center| 2
| align=center| 3
|-
| {{Парчами ИҶШС}} [[ИҶШС]]
| align=&quot;center&quot; | 3
| align=&quot;center&quot; | 3
|-
| {{Парчами Булғория}} [[Булғористон]]
| align=center| 1
| align=center| 1
|-
| {{Парчами Дания}} [[Дания]]
| align=center| 1
| align=center| 1
|-
| {{Парчами Ирландияи Шимолӣ}} [[Ирландияи Шимолӣ]]
| align=center| 1
| align=center| 1
|-
| {{Парчами Либерия}} [[Либерия]]
| align=center| 1
| align=center| 1
|-
| {{Парчами Венгрия}} [[Маҷористон]]
| align=center| 1
| align=center| 1
|-
| {{Парчами Украина}} [[Укроин]]
| align=&quot;center&quot; | 1
| align=&quot;center&quot; | 1
|-
| {{Парчами Хорватия}} [[Хорватия]]
| align=&quot;center&quot; | 1
| align=&quot;center&quot; | 1
|-
| {{Парчами Чехия}} [[Чехия]]
| align=center| 1
| align=center| 1
|-
| {{Парчами Чехословакия}} [[Чехословакия]]
| align=center| 1
| align=center| 1
|-
| {{Парчами Шотландия}} [[Шотландия]]
| align=center| 1
| align=center| 1
|}

== Ғолибони аз рӯи дастаҳо ==
[[Акс:Andriy_Shevchenko,_Oleh_Blokhin,_Ihor_Belanov.jpeg|мини|300x300пкс|{{center|Футболбозони дастаи «Динамо (Киев) дорандаи Тӯби тилоӣ: Андрей Шевченко, Олег Блохин ва Игор Беланов}}]]

{| class=&quot;sortable wikitable&quot;
!Бошгоҳ 
!Ҷоизадорон
!Ҷоизаҳо
|-
| {{Парчами Испания}} [[Реал Мадрид (бошгоҳи футбол)|Реал Мадрид]]{{efn|name=ff1}}
| align=center| 8
| align=center| 10
|-
|{{Парчами Испания}} [[Барселона (бошгоҳи футбол)|Барселона]]{{efn|name=ff1}}
| align=&quot;center&quot; | 6
| align=&quot;center&quot; | 8
|-
| {{Парчами Италия}} [[Ювентус]]
| align=center| 6
| align=center| 8
|-
| {{Парчами Италия}} [[Милан (бошгоҳи футбол)|Милан]]
| align=center| 6
| align=center| 8
|-
| {{Парчами Олмон}} [[Бавария (бошгоҳи футбол)|Бавария (Мюнхен)]]
| align=center| 3
| align=center| 5
|-
| {{Парчами Англия}} [[Манчестер Юнайтед]]
| align=center| 4
| align=center| 4
|-
| {{Парчами Украина}} [[Динамо Киев (бошгоҳи футбол)|Динамо (Киев)]]
| align=center| 2
| align=center| 2
|-
| {{Парчами Италия}} [[Интер (бошгоҳи футбол)|Интер]]
| align=center| 2
| align=center| 2
|-
| {{Парчами Олмон}} [[Ҳамбург (бошгоҳи футбол)|Ҳамбург]]
| align=center| 1
| align=center| 2
|-
| {{Парчами Нидерланд}} [[Аякс (бошгоҳи футбол)|Аякс]]
| align=center| 1
| align=center| 1
|-
| {{Парчами Англия}} [[Блекпул (бошгоҳи футбол)|Блекпул]]
| align=center| 1
| align=center| 1
|-
| {{Парчами Чехия}} [[Дукла (бошгоҳи футбол)|Дукла (Прага)]]
| align=center| 1
| align=center| 1
|-
| {{Парчами Русия}} [[Динамо Маскав (бошгоҳи футбол)|Динамо (Маскав)]]
| align=center| 1
| align=center| 1
|-
| {{Парчами Португалия}} [[Бенфика (бошгоҳи футбол)|Бенфика]]
| align=center| 1
| align=center| 1
|-
| {{Парчами Венгрия}} [[Ференсварош]]
| align=center| 1
| align=center| 1
|-
| {{Парчами Олмон}} [[Боруссия Мёнхенгладбах (бошгоҳи футбол)|Боруссия (Мёнхенгладбах)]]
| align=center| 1
| align=center| 1
|-
| {{Парчами Фаронса}} [[Олимпик Марсей (бошгоҳи футбол)|Олимпик Марсей]]
| align=center| 1
| align=center| 1
|-
| {{Парчами Олмон}} [[Боруссия Дортмунд (бошгоҳи футбол)|Боруссия (Дортмунд)]]
| align=center| 1
| align=center| 1
|-
| {{Парчами Англия}} [[Ливерпул (бошгоҳи футбол)|Ливерпул]]
| align=center| 1
| align=center| 1
|-
| {{Парчами Фаронса}} [[Пари Сен-Жермен (бошгоҳи футбол)|Пари Сен-Жермен]]
| align=center| 1
| align=center| 1
|}

== Шарҳҳо дар ҷадвал ==

* Футболбози сол УЕФА 
* Бозигари солонаи ФИФА 
* Кафши тилоӣ 
* Ҷоизаи беҳтарин футболбози соли Урупо

== Шарҳҳо дар ҷадвал ==
&lt;div style=&quot;font-size: 90%;&quot;&gt;
1957. ↑  Гарчанде [[Алфредо Ди Стефано]] дар [[Аргентина]] таваллуд шудааст, дар соли 1956 шаҳрвандии Испанияро соҳиб шудааст ва дар тими миллии Испания бозӣ кардааст.&lt;ref&gt;[http://www.uefa.com/uefa/history/associationweeks/association=122/newsid=255616.html Europe dazzled by Di Stéfano. UEFA.com. 22.11.2004.]&lt;/ref&gt;

1961. ↑  Гарчанде [[Умар Сивори|Омар Сивори]] дар [[Аргентина]] таваллуд шудааст, соли 1961 шаҳрвандии Италияро қабул кардааст ва дар [[Тими миллии футболи Италия|дастаи мунтахаби Италия бозӣ кардааст]].&lt;ref&gt;[http://www.uefa.com/uefa/history/Obituaries/newsId=281090.html Juve legend Sivori dies. UEFA.com. 18.02.2005.]&lt;/ref&gt;

1973. ↑  Йохан Крюфф дар нимаи соли 1973 аз Аякс ба [[Барселона (бошгоҳи футбол)|Барселона]] гузариш кард.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.laureus.com/winners?q=node%2F1084 |title=Johan Cruyff. Laureus World Sports Awards. |accessdate=2021-08-28 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20071213104155/http://www.laureus.com/winners?q=node%2F1084 |archivedate=2007-12-13 }}&lt;/ref&gt;

1987. ↑  Рууд Гуллит дар миёнаи соли 1987 аз ПСВ ба Милан гузариш кард.&lt;ref&gt;[http://thescotsman.scotsman.com/sport/Sexy-football-to-sexy-golf.4558584.jp Sexy football to sexy golf, Gullit shows his class. The Scotsman. 04.10.2008.]&lt;/ref&gt;

1995. ↑  Ҷорҷ Ваҳ дар миёнаи соли 1995 аз Пари Сен-Жермен ба Милан омад.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.independent.co.uk/news/people/profiles/george-weah-favourite-to-win-biggest-battle--leading-his-country-off-the-field-679006.html |title=Nick Harris. George Weah: favourite to win biggest battle — leading his country off the field. The Independent. 07.12.2004. |accessdate=2019-12-03 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110911115923/http://www.independent.co.uk/news/people/profiles/george-weah-favourite-to-win-biggest-battle--leading-his-country-off-the-field-679006.html |archivedate=2011-09-11 }}&lt;/ref&gt;

1997. ↑  [[Роналдо (футболбози бразилӣ)|Роналдо]] аз «Барселона» ба «Интернатсионал » омад, дар нимаи соли 1997.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://sportsillustrated.cnn.com/soccer/news/2002/08/31/ronaldo_facts_reuters/ |title=Fast facts on Ronaldo. Sports Illustrated. 31.08.2002. |accessdate=2019-12-03 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20121025042442/http://sportsillustrated.cnn.com/soccer/news/2002/08/31/ronaldo_facts_reuters/ |archivedate=2012-10-25 }}&lt;/ref&gt;

2000. ↑  Луис Фиго дар миёнаи соли 2000 аз Барселона ба [[Реал Мадрид (бошгоҳи футбол)|Реал Мадрид]] гузариш кард.&lt;ref&gt;[https://www.independent.co.uk/sport/football/internationals/figo-defects-to-real-madrid-for-record-pound372m-709465.html Elizabeth Nash. Figo defects to Real Madrid for record £37.2m. The Independent. 25.07.2000.]&lt;/ref&gt;

2002. ↑  Роналдо дар миёнаи соли 2002 аз Интернатсионал ба Реал Мадрид омад.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://sportsillustrated.cnn.com/soccer/news/2002/08/31/ronaldo_madrid_ap/ |title=Real ropes Ronaldo. Sports Illustrated. 31.08.2002. |accessdate=2019-12-03 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20081205173644/http://sportsillustrated.cnn.com/soccer/news/2002/08/31/ronaldo_madrid_ap/ |archivedate=2008-12-05 }}&lt;/ref&gt;

2006. ↑  [[Фабио Каннаваро]] дар миёнаи соли 2006 аз [[Ювентус]] ба Реал Мадрид омад.&lt;ref&gt;[http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/europe/5169176.stm Real sign Cannavaro and Emerson. BBC Sport. 19.07.2006.]&lt;/ref&gt; 
&lt;/div&gt;

== Эзоҳ ==
{{Эзоҳ|2}}

== Пайвандҳо ==

* [http://www.rsssf.com/miscellaneous/europa-poy.html Футболбози солонаи Аврупо (&quot;Ballon d'Or&quot;).] [http://www.rsssf.com/miscellaneous/europa-poy.html Rec] [http://www.rsssf.com/miscellaneous/europa-poy.html Варзиш.] [http://www.rsssf.com/miscellaneous/europa-poy.html Бунёди омори футбол] 
* [https://web.archive.org/web/20090319142513/http://www.francefootball.fr/FF/Ballon_Or_home.html Саҳифаи расмии мукофот дар сайти ''France Football''] {{ref-fr}}  &lt;span class=&quot;ref-info&quot; style=&quot;cursor:help;&quot; title=&quot;на французском языке&quot;&gt;)&lt;/span&gt; 
* [https://web.archive.org/web/20120101144752/http://fannet.org/prizes Ҳамаи ғолибони Тӯби тилоӣ барои тамоми сол] {{ref-ru}}  &lt;span class=&quot;ref-info&quot; style=&quot;cursor:help;&quot; title=&quot;на русском языке&quot;&gt;)&lt;/span&gt;

[[Гурӯҳ:Тӯби тилоӣ (France Football)]]
[[Гурӯҳ:Ҷоизаҳои футболӣ]]</text>
      <sha1>3ovqe24etqgpp548fciby5nhz61cz4n</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Абдулло (Ҳамном)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>221243</id>
    <revision>
      <id>1480431</id>
      <parentid>1429697</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T05:08:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <comment>/* Абдуллоҳ */ Гурӯҳбандӣ</comment>
      <origin>1480431</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3164" sha1="kyafwd0mw5qspcy0gqlj7laggen4cfc" xml:space="preserve">'''Абдулло, Абдуллоҳ ('''{{Lang-ar|عبدالله}} — бандаи Худованд) — номи пайдоишаш аз забони арабӣ, бо маъноҳояш зиёдтар бо номи [[Убайдулло]] монанд аст.

== Абдулло ==
** [[Абдулло Абдулвосиев]]
** [[Абдулло Абдурауфов]]
** [[Абдулло Ашӯров]]
** [[Абдулло Бобохонов]]
** [[Абдулло Зокир]]
** [[Абдулло Маҳмадзиёев]]
** [[Абдулло Мирзо]]
** [[Абдулло Навҷувонов]]
** [[Абдулло Назрӣ]]
** [[Абдулло Раҳимбоев]]
** [[Абдулло Раҳимов]]
** [[Абдулло Субҳон]]
** [[Абдулло Табарӣ]]
** [[Абдулло Тангриев]]
** [[Абдулло Яъқубов]]
** [[Абдулло бини Азиз]]
** [[Абдулло Ғанӣ]]
** [[Абдулло Қаҳҳор]]
** [[Абдулло Қодирии Мумтоз]]
** [[Абдулло Қодиров]]
** [[Абдулло Қурбонов]]
** [[Абдулло Ҷин]]
** [[Абдулло (деҳа, н. Балхӣ)]]
** [[Абдуллои Султон]]

== Абдуллоҳ ==

* [[Абдуллоҳ (шоир)]]
* [[Абдуллоҳ Абдуллоҳ]]
* [[Абдуллоҳ Ансорӣ]]
* [[Абдуллоҳ Гул]]
* [[Абдуллоҳ Ибни Сабаъ]]
* [[Абдуллоҳ Назрӣ]]
* [[Абдуллоҳ ибни Аббос]]
* [[Абдуллоҳ ибни Абдулмутталиб]]
* [[Абдуллоҳ ибни Амр ибни Ос]]
* [[Абдуллоҳ ибни Иброҳим]]
* [[Абдуллоҳ ибни Масъуд]]
* [[Абдуллоҳ ибни Муборак]]
* [[Абдуллоҳ ибни Муҳаммад]]
* [[Абдуллоҳ ибни Тоҳир]]
* [[Абдуллоҳ Қодирии Мумтоз]]
* [[Абдуллоҳ Қодирӣ]]
* [[Абдуллоҳ Ҳамдук]]
* [[Абдуллоҳи II Паҳанг]]
* [[Абдуллоҳи II ибни Ҳусейн]]
* [[Абдуллоҳи Ансорӣ]]
* [[Абдуллоҳи Бухороӣ]]
* [[Абдуллоҳи Занузӣ]]
* [[Абдуллоҳи Кобулӣ]]
* [[Абдуллоҳи Котиб]]
* [[Абдуллоҳи Кулол]]
* [[Абдуллоҳи Марворид]]
* [[Абдуллоҳи Маҳнаӣ]]
* [[Абдуллоҳи Муншӣ]]
* [[Абдуллоҳи Мусаввири Хуросонӣ]]
* [[Абдуллоҳи Нойӣ]]
* [[Абдуллоҳи Ноӣ]]
* [[Абдуллоҳи Раҳнамо]]
* [[Абдуллоҳи Сайрафӣ]]
* [[Абдуллоҳи Таббох]]
* [[Абдуллоҳи Тоҳир]]
* [[Абдуллоҳи Тусӣ]]
* [[Абдуллоҳи Шабистарӣ]]
* [[Абдуллоҳи Шаҳобӣ]]
* [[Абдуллоҳи Шерозӣ]]
* [[Абдуллоҳи Ҳотифӣ]]
* [[Абдуллоҳи Ӯротеппаӣ]]
* {{Ибҳомзудоӣ|Ҳамномҳо}}
{{Ибҳомзудоӣ|Ҳамномҳо}}
[[Гурӯҳ:Номҳои мардона]]
[[Гурӯҳ:Саҳифаҳои ибҳомзудоӣ:Ҳамномҳо]]
[[Гурӯҳ:Номҳои мардонаи форсӣ]]</text>
      <sha1>kyafwd0mw5qspcy0gqlj7laggen4cfc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Абдулҳамид (Ҳамном)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>284495</id>
    <revision>
      <id>1480435</id>
      <parentid>1429673</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T05:14:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <comment>/* Номҳо */</comment>
      <origin>1480435</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="878" sha1="s58f9mrbxny8ujcdw593irgh3nz0op4" xml:space="preserve">'''Абдулҳамид''' ({{lang-ar| عبد الحميد }}) — номи мардонаи арабӣ, ки дар замонӣ муосир ҳамчун насаб низ истифода мешавад. Он аз бандаки [[Абд]] ва номи [[Ҳамид]] сохта шудааст. Ал-Ҳамид яке [[Номҳои Худо дар ислом|99 номҳои Аллоҳ]] мебошад. 

== Номҳо ==
* [[Абдулҳамид Ҷамолов]]
* [[Абдулҳамид Нурматов]]
* [[Абдулҳамид Самад]]
* [[Абдулҳамиди Котиб]]
* [[Абдулҳамиди Муҳманд]]  
* [[Абдулҳамид Нозимов]]  
* [[Абдулҳамид Ҳоҷиев]]
{{Ибҳомзудоӣ|Ҳамномҳо}}
[[Гурӯҳ:Номҳои мардона]]
[[Гурӯҳ:Саҳифаҳои ибҳомзудоӣ:Ҳамномҳо]]</text>
      <sha1>s58f9mrbxny8ujcdw593irgh3nz0op4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Фатҳулло (Ҳамном)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>284550</id>
    <revision>
      <id>1480505</id>
      <parentid>1429713</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T09:08:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <origin>1480505</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="915" sha1="8kivfiz826ivc9m10k8nf54wdyranyn" xml:space="preserve">'''Фатҳулло''', ё '''Фатҳуллоҳ''' ({{Lang-ar|فتح‌الله}}) — номи мардона бо пайдоиши арабӣ, ки метавонад ба афроди зер вобаста бошад. 


* [[Муҳаммад Фатҳуллоҳ Гюлен]] — нависандаи турк
*[[Фатҳулло Абдуллоев]] — олим ва кимиёшиноси тоҷик
* [[Фатҳулло Аҳмадов]] — қаҳрамони Иттифоқи Советӣ 
* [[Фатҳулло Фатҳуллоев]] — футболбози тоҷик
* [[Фатҳулло Хоҷаев]] — мутриби тоҷик
* [[Фатҳулло Ҷабборов]] — олим-иқтисодшиноси тоҷик
* [[Фатҳуллоҳи Азиз]] — нависандаи тоҷик

== Ҳамчунин нигаред ==

* [[Фатҳуллоев]]
{{Ибҳомзудоӣ|Ҳамномҳо}}</text>
      <sha1>8kivfiz826ivc9m10k8nf54wdyranyn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1480506</id>
      <parentid>1480505</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T09:10:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <comment>Гурӯҳбандӣ</comment>
      <origin>1480506</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="964" sha1="ohx8i0i8iw22lbsffeciq5q38p898ty" xml:space="preserve">'''Фатҳулло''', ё '''Фатҳуллоҳ''' ({{Lang-ar|فتح‌الله}}) — номи мардона бо пайдоиши арабӣ, ки метавонад ба афроди зер вобаста бошад. 


* [[Муҳаммад Фатҳуллоҳ Гюлен]] — нависандаи турк
*[[Фатҳулло Абдуллоев]] — олим ва кимиёшиноси тоҷик
* [[Фатҳулло Аҳмадов]] — қаҳрамони Иттифоқи Советӣ 
* [[Фатҳулло Фатҳуллоев]] — футболбози тоҷик
* [[Фатҳулло Хоҷаев]] — мутриби тоҷик
* [[Фатҳулло Ҷабборов]] — олим-иқтисодшиноси тоҷик
* [[Фатҳуллоҳи Азиз]] — нависандаи тоҷик

{{Ибҳомзудоӣ|Ҳамномҳо}}
[[Гурӯҳ:Номҳои мардона]]
[[Гурӯҳ:Саҳифаҳои ибҳомзудоӣ:Ҳамномҳо]]</text>
      <sha1>ohx8i0i8iw22lbsffeciq5q38p898ty</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1480507</id>
      <parentid>1480506</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T09:10:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>1480507</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="962" sha1="6c1bc8vvkrg90szh28qqdmi7eejj6wo" xml:space="preserve">'''Фатҳулло''', ё '''Фатҳуллоҳ''' ({{Lang-ar|فتح‌الله}}) — номи мардона бо пайдоиши арабӣ, ки метавонад ба афроди зер вобаста бошад. 

* [[Муҳаммад Фатҳуллоҳ Гюлен]] — нависандаи турк
*[[Фатҳулло Абдуллоев]] — олим ва кимиёшиноси тоҷик
* [[Фатҳулло Аҳмадов]] — қаҳрамони Иттифоқи Советӣ 
* [[Фатҳулло Фатҳуллоев]] — футболбози тоҷик
* [[Фатҳулло Хоҷаев]] — мутриби тоҷик
* [[Фатҳулло Ҷабборов]] — олим-иқтисодшиноси тоҷик
* [[Фатҳуллоҳи Азиз]] — нависандаи тоҷик

{{Ибҳомзудоӣ|Ҳамномҳо}}
[[Гурӯҳ:Номҳои мардона]]
[[Гурӯҳ:Саҳифаҳои ибҳомзудоӣ:Ҳамномҳо]]</text>
      <sha1>6c1bc8vvkrg90szh28qqdmi7eejj6wo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Абдуманнон (Ҳамном)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>284563</id>
    <revision>
      <id>1480437</id>
      <parentid>1429681</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T05:17:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <comment>/* */ Гурӯҳбандӣ</comment>
      <origin>1480437</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="493" sha1="mxfygycfn93qk3fsj06wlovumhhsucc" xml:space="preserve">'''Абдуманнон''' — номи мардонаи арабӣ.

* [[Абдуманнон Абдуллоев]] 
* [[Холиқов Абдуманнон Ғаффорович]]  
* [[Абдуманон Ғафорзода Олимӣ]] 
* [[Абдуманнон Насриддинов]]  
* [[Абдуманнон Тошматов]]  

{{Ибҳомзудоӣ|Ҳамномҳо}}
[[Гурӯҳ:Номҳои мардона]]
[[Гурӯҳ:Саҳифаҳои ибҳомзудоӣ:Ҳамномҳо]]</text>
      <sha1>mxfygycfn93qk3fsj06wlovumhhsucc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Муҳаммадризо (Ҳамном)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>284623</id>
    <revision>
      <id>1480494</id>
      <parentid>1429719</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T08:52:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <origin>1480494</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="742" sha1="q1xi752tizddynwtx1lsjomaz2bs5g9" xml:space="preserve">'''Муҳаммадризо''' ([[Забони порсӣ|порсӣ]]: محمد رضا) — номи мардонаи арабиасоси таркибӣ, ки аз номҳои [[Муҳаммад (ном)|Муҳаммад]] (محمد) ва [[Ризо (ном)|Ризо]] (رضا) ташкил ёфтааст.

* [[Муҳаммадризо Паҳлавӣ]] (1919 — 1980) — охирин шоҳи [[Эрон]] аз сулолаи [[Дудмони Паҳлавӣ|паҳлавиён]].
* [[Муҳаммадризо Шаҷариён]] (1940 — 2020) — оҳангсози эронӣ

{{Ибҳомзудоӣ|Ҳамномҳо}}
[[Гурӯҳ:Номҳои мардона]]
[[Гурӯҳ:Саҳифаҳои ибҳомзудоӣ:Ҳамномҳо]]</text>
      <sha1>q1xi752tizddynwtx1lsjomaz2bs5g9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Эмомалӣ (Ҳамном)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>284659</id>
    <revision>
      <id>1480509</id>
      <parentid>1429724</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T09:13:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <origin>1480509</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="387" sha1="c2e6ssmxemtstj2jdniz21za89s7h3h" xml:space="preserve">'''Эмомалӣ,''' '''Имомалӣ ('''{{Lang-fa|امامعلی}}''')''' — номи мардонаи арбиасоси таркибӣ, ки ҳамчун насаб низ истифода мешавад. Аз номҳои Эмом (Имом) ва Алӣ иборатёфта аст.

== Ном ==
* [[Эмомалӣ Раҳмон]] 
* [[Эмомалӣ Насриддинзода]]</text>
      <sha1>c2e6ssmxemtstj2jdniz21za89s7h3h</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1480510</id>
      <parentid>1480509</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T09:14:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <comment>Гурӯҳбандӣ</comment>
      <origin>1480510</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="531" sha1="1vaemma0z5i3kwi7xj8ayj3icgcuf0r" xml:space="preserve">'''Эмомалӣ,''' '''Имомалӣ ('''{{Lang-fa|امامعلی}}''')''' — номи мардонаи арбиасоси таркибӣ, ки ҳамчун насаб низ истифода мешавад. Аз номҳои Эмом (Имом) ва Алӣ иборатёфта аст.

* [[Эмомалӣ Раҳмон]] 
* [[Эмомалӣ Насриддинзода]]
{{Ибҳомзудоӣ|Ҳамномҳо}}
[[Гурӯҳ:Номҳои мардона]]
[[Гурӯҳ:Саҳифаҳои ибҳомзудоӣ:Ҳамномҳо]]</text>
      <sha1>1vaemma0z5i3kwi7xj8ayj3icgcuf0r</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Саидмурод Давлатов</title>
    <ns>0</ns>
    <id>288070</id>
    <revision>
      <id>1480351</id>
      <parentid>1474992</parentid>
      <timestamp>2026-07-13T16:41:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1480351</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6744" sha1="8dm4kjl2yu8p8xdvyqtmjfqoevakbfc" xml:space="preserve">{{бидуни пайванд|сана=20 апрели 2021}}
{{Адиб
|ном                  = Саидмурод Давлатов
|номи аслӣ            = Давлатов Саидмурод Раҷабович 
|тавсифи тасвир       = 
|ном ҳангоми таваллуд = 
|номи пурра           = 
|тахаллусҳо           = 
|таърихи таваллуд     = 6.06.1978
|зодгоҳ               = {{Зодгоҳ|ноҳияи Айнӣ}}, [[вилояти Ленинобод]], [[ҶШС Тоҷикистон]]
|таърихи даргузашт    = 
|маҳалли даргузашт    = 
|шаҳрвандӣ            = {{Парчамбандӣ|Тоҷикистон}}
|навъи фаъолият       = {{нависанда|Русия|Тоҷикистон|асри XX}}
|солҳои фаъолият      = 
|самт                 = 
|жанр                 = 
|забони осор          = [[тоҷикӣ]], [[русӣ]]
|дебют                = 
|ҷоизаҳо              = 
|мукофотҳо            = 
|Lib                  = 
|сайт                 = [https://worldsamo.com/ worldsamo.com]
|викигуфтовард        = 
|имзо                 = 
}}

'''Саидмурод Давлатов''' (''Давлатов Саидмурод Раҷабович''; зод. [[6 июн]]и [[1978]], деҳаи [[Дарғ]], [[ноҳияи Айнӣ]], [[вилояти Ленинобод]], [[ҶШС Тоҷикистон]]) — нависандаи [[Тоҷикон|тоҷик]] аст, ки ба забонҳои [[Забони тоҷикӣ|тоҷикӣ]] ва [[Забони русӣ|русӣ]] менависад.

== Зиндагинома ==
Саидмурод Давлатов 6 июни соли 1978 дар деҳаи [[Дарғ]]и [[ноҳияи Айнӣ|ноҳияи Айни]]и [[вилояти Ленинобод]]и [[Ҷумҳурии Шӯравии Сотсиалистии Тоҷикистон|ҶШС Тоҷикистон]] (ҳозира [[вилояти Суғд]]и [[Тоҷикистон]]) таваллуд шудааст. Дар оила фарзанди даҳум буд. Падараш ҳангоме ки ӯ як сола буд, вафот кардааст. Пас аз оғози [[ҷанги шаҳрвандӣ дар Тоҷикистон|ҷанги шаҳрвандӣ]] ба [[Маскав]] ҳиҷрат кард.

Пас аз хатми мактаб ҳамзамон ба се донишгоҳ дохил шуд, аммо аз сабаби вазъи душвори молиявӣ таҳсилро қатъ карда, барои мардикорӣ ба Маскав рафт. Дар он ҷо ҳамчун боркунаки мағоза ва маъмури бозор кор мекард.

Соли 2007 Маркази байналмилалии рушди инсон «САМО»-ро таъсис дод.

== Эҷодиёт ==
Саидмурод Давлатов асарҳои худро ба забонҳои [[Забони тоҷикӣ|тоҷикӣ]] ва [[Забони русӣ|русӣ]] менависад. Як қатор китобҳои ӯ ба забонҳои қазоқӣ, қирғизӣ, ӯзбекӣ ва форсӣ тарҷума шудаанд. Мавзӯи асосии асарҳояш рушди шахсӣ, психологияи сарват, маркетинги шабакавӣ ва саводнокии молиявӣ мебошанд.

=== Китобҳо ===
Зиёда аз 20 китоби ӯ нашр шудааст, ки баъзеи онҳо дар [[Осиёи Марказӣ]] бестселлер гардидаанд:
* «Фалсафаи мӯрча»
* «Ман ва пул»
* «Ман ва пул 2»
* «Ман ва пул. Психологияи сарват»
* «Тарҳи фикрронии одамони сарватманд ва камбизоат»
* «Қарзҳо дар чашмҳо об мешаванд»
* «Қонунҳои маънавии сарват»
* «Тилисми ғолиб»
* «Пул дар маркетинги шабакавӣ»
* «Роҳнамо ба орзӯҳо»
* «Чиро зан дар бораи мардон намедонад ва мард дар бораи занон чиро бояд донанд»
* «Кӯдаки нобиғаи ман»
* «Ҳама метавонанд сарватманд шаванд. 12 қадам барои ба даст овардани суботи молиявӣ»
* «Роҳҳои сарватманд шудан дар Тоҷикистон»
* «Роҳҳои миллионер шудан дар ИДМ»
* Силсилаи «101 саволу, сазовори ҷавоб»

== Эътироф ==
Соли 2019 нашрияи «Business Online» (Қазон) Саидмурод Давлатовро ба рӯйхати «100 мусалмони бонуфузи Русия» шомил кард.&lt;ref&gt;[https://www.business-gazeta.ru/article/434348 Дар роҳи Худо: 100 мусалмони бонуфузи Русия]. Business Online, 2019 (русӣ).&lt;/ref&gt;

== Дар маданият ==
Моҳи ноябри соли 2019 дар [[Маскав]] наворгирии филми ҳунарии «Наставник» ба анҷом расид. Образи қаҳрамони асосии филм дар асоси зиндагии Саидмурод Давлатов офарида шудааст.&lt;ref&gt;[https://tj.sputniknews.ru/culture/20191116/1030230595/moskow-tajikistan-kino.html Дар Маскав наворгирии филми «Наставник» ба анҷом расид]. Sputnik Тоҷикистон, 16 ноябри 2019.&lt;/ref&gt;

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Пайвандҳо ==
* [https://worldsamo.com Сомонаи шахсии Саидмурод Давлатов] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20210415074209/https://worldsamo.com/ |date=2021-04-15 }}
* [https://tj.sputniknews.ru/culture/20191116/1030230595/moskow-tajikistan-kino.html Дар Маскав наворгирии филми «Наставник» ба анҷом расид &lt;sup&gt;(русӣ)&lt;/sup&gt;] — Sputnik Тоҷикистон
* [https://www.business-gazeta.ru/article/434348 Дар роҳи Худо: 100 мусалмони бонуфузи Русия &lt;sup&gt;(русӣ)&lt;/sup&gt;] — Business Online
* [https://www.kp.ru/daily/27074.5/4144677/ Тавсияҳо аз маъмултарин китобҳои соҳибкорон ва мураббиёни бизнес &lt;sup&gt;(русӣ)&lt;/sup&gt;] — Комсомольская правда
* [https://www.litres.ru/saidmurod-radzhabovich-davlatov/ob-avtore/ Тарҷумаи ҳол дар Litres &lt;sup&gt;(русӣ)&lt;/sup&gt;]
{{ПБ}}</text>
      <sha1>8dm4kjl2yu8p8xdvyqtmjfqoevakbfc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Имбеф</title>
    <ns>0</ns>
    <id>288722</id>
    <revision>
      <id>1480388</id>
      <parentid>1473863</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T03:28:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VASHGIRD</username>
        <id>8035</id>
      </contributor>
      <origin>1480388</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4340" sha1="tlpglk90jnkd62gzerbfkrg2xlw2j5t" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом                   = Деҳа
 |номи тоҷикӣ             = Имбеф
 |номи аслӣ               = 
 |тасвир                  = 
 |тавсифи тасвир          = 
 |тобеият                 = 
 |кишвар                  = Тоҷикистон
  |lat_dir = |lat_deg = |lat_min = |lat_sec = 
  |lon_dir = |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = 
  |CoordAddon             = 
  |CoordScale             = 
 |шакли минтақа           = Вилоят
 |минтақа                 = Вилояти Суғд
 |минтақа дар ҷадвал      = Вилояти Суғд {{!}} Суғд 
 |шакли ноҳия             = Ноҳия
 |ноҳия                   = ноҳияи Кӯҳистони Масчо
 |ноҳия дар ҷадвал        = ноҳияи Кӯҳистони Масчо{{!}} Кӯҳистони Масчо
 |шакли ҷомеа             = Ҷамоат
 |ҷомеа                   = Деҳоти Иван-Тоҷик
 |ҷомеа дар ҷадвал        = 
 |тақсимоти дохилӣ        = 
 |шакли роҳбарӣ           = Раиси маҳалла
 |роҳбар                  = 
 |замони таъсис           = 
 |аввалин номбарӣ         = 
 |номҳои пешина           = 
 |мақом аз                = 
 |забони расмӣ            = тоҷикӣ
  |аҳолӣ                  = 301
  |соли барӯйхатгирӣ      = 2017
  |зичӣ                   = 
  |агломератсия           = 
  |ҳайати миллӣ           = [[мардуми тоҷик|тоҷикон]]
  |ҳайати динӣ            = [[мусулмон]]они [[ҳанафӣ|ҳанафимазҳаб]]
  |этнохороним            = 
 |вақти минтақавӣ         = +5
 |DST                     = 
 |коди телефон            = +992 3479
 |нишонаи почта           = 735520
 |нишонаҳои почта         = 
 |коди мошинҳо            = TJ02
 |шакли шиноса            = 
 |шиносаи ададӣ           = 
 |гурӯҳ дар Commons       = 
 |сайт                    = 
}}
'''Имбеф''' — [[деҳа]] дар [[Ҷамоати деҳот|ҷамоати]] [[деҳоти Иван-Тоҷик]]и [[ноҳияи Кӯҳистони Масчо]]. Аз Имбеф то маркази ҷамоат 30 км, то маркази ноҳия 38 км. Аҳолиаш 313 нафар ([[2018]]).

== Таърих ==
Аҳолии деҳа солҳои 50 асри 20 бо мақсади обод кардани дашти [[Дилварзин]] ба ноҳияи Мастчоҳ муҳоҷир карда шуданд ва деҳа камодам монда буд. Солҳои 1960–1970 як қисми аҳолӣ бо мақсади рушди чорводорӣ ба деҳа баргаштанд. 

== Иқтисод ==
Деҳа масҷиди панҷвақта, нуқтаи савдои хусусӣ ва муассисаи таҳсилоти умумии асосӣ дорад. Талабагон таҳсилро дар муассисаи таҳсилоти миёнаи умумии деҳаи Ронҷ идома медиҳанд. Соҳаҳои асосии хоҷагӣ: чорводорӣ ва картошкапарварӣ. Дар ҳудуди деҳа 19 хоҷагии деҳқонии инфиродӣ фаъолият доранд. Заминҳо аз чашмасорони доманкӯҳҳо ва дарёчаи Исхайрӯд обёрӣ мешаванд. &lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{ЭМТ|Имбеф|8|муаллиф=}}&lt;/ref&gt;

== Шахсиятҳои шинохта ==
Номзади илмҳои филологӣ [[Шодӣ Шокирзода]] дар ҳамин деҳа таваллуд шудааст&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* {{ЭМТ|Имбеф |8|муаллиф= }}
* Тақсимоти маъмурии Ҷумҳурии Тоҷикистон — {{Д.}}: [[СИЭМТ]], 2017. — 580 с. — ISBN 978-99947-33-68-2

{{ноҳияи Кӯҳистони Масчо}}

[[Гурӯҳ:Деҳаҳои Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Деҳаҳои ноҳияи Кӯҳистони Масчо]]
[[Гурӯҳ:Ҷамоати Иван-Тоҷик]]</text>
      <sha1>tlpglk90jnkd62gzerbfkrg2xlw2j5t</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Серго Орҷоникидзе</title>
    <ns>0</ns>
    <id>289180</id>
    <revision>
      <id>1480357</id>
      <parentid>1374255</parentid>
      <timestamp>2026-07-13T17:40:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1480357</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="38653" sha1="lczrqqzyy58izhvcwvjhhk9b38e8cno" xml:space="preserve">{{Ходими давлатӣ
| вазифа      = Аъзои [[Бюрои сиёсии КМ ВКП(б)]]
| парчам           = Symbol-hammer-and-sickle.svg
| аввалдавр   = 21 декабри 1930
| охирдавр    = 18 феврали 1937
| вазифа_2    = Номзад ба аъзогии [[Бюрои сиёсии КМ ВКП(б)]]
| парчам_2         = Symbol-hammer-and-sickle.svg
| аввалдавр_2 = 23 июл 
| охирдавр_2  = 3 ноябри 1926
| вазифа_3     = 1-й [[Комиссариати халқии саноати вазнини СССР|Комиссари халқии саноати вазнини СССР]]
| парчам_3     = Flag of the Soviet Union (1923-1955).svg
| аввалдавр_3  = 5 январи 1932
| охирдавр_3   = 18 феврали 1937
| пешгузашта_3 = вазифа таъсис ёфт, худаш чун раиси [[Совети Олии хоҷагии халқ]]и СССР
| пешгузашта_3      = [[Межлаук, Валерий Иванович|Валерий Межлаук]]
| нахуствазир_3       = [[Вячеслав Михайлович Молотов]]
| вазифа_4    = 4-умин раиси [[Совети Олии хоҷагии халқ]]и СССР
| нахуствазир_4       = [[Риков, Алексей Иванович|Алексей Риков]], [[Молотов, Вячеслав Михайлович|Вячеслав Молотов]]
| парчам_4         = Flag of the Soviet Union (1923-1955).svg
| аввалдавр_4 = 10 ноябри 1930
| охирдавр_4  = 5 январи 1932
| пешгузашта_4 = [[Валериан Владимирович Куйбишев]]
| ҷонишин_4 = вазифа барҳам дода шуд, худаш чун комиссари халқии саноати вазнин
| вазифа_5 = Комиссари халқии [[Инспексияи корӣ-деҳқонӣ|Инспексияи корӣ-деҳқонии СССР]]
| парчам_5 = Flag of the Soviet Union (1923-1955).svg
| аввалдавр_5 = 5 ноябри 1926
| охирдавр_5 = 10 ноябри 1930
| пешгузашта_5 = [[Куйбишев, Валериан Владимирович|Валериан Куйбишев]]
| ҷонишин_5 = [[Андреев, Андрей Андреевич|Андрей Андреев]]
| нпхуствазир_5 = [[Риков, Алексей Иванович|Алексей Риков]]
| должность_6 = [[Кумитаи идораи марказии КПСС|Раиси Кумитаи идораи марказии ВКП(б)]]
| парчам_6 = Symbol-hammer-and-sickle.svg
| аввалдавр_6 = 3 ноябри 1926
| охирдавр_6 = 15 декабри 1930
| пешгузашта_6 = [[Куйбишев, Валериан Владимирович|Валериан Куйбишев]]
| ҷонишин_6= [[Андреев, Андрей Андреевич|Андрей Андреев]]
| вазифа_7 = Котиби аввали кумитаи вилоятии Қафқози Шимолии ВКП(б)
| парчам_7 = Symbol-hammer-and-sickle.svg
| аввалдавр_7 = сентябр
| охирдавр_7 = ноябр 1926
| пешгузашта_7 = [[Микоян, Анастас Иванович|Анастас Микоян]]
| ҷонишин_7 = [[Чудов, Михаил Семёнович|Михаил Чудов]]
| вазифа_8 = Котиби аввали кумитаи вилоятии Закавказии РКП(б) — ВКП(б)
| парчам_8 = Symbol-hammer-and-sickle.svg
| аввалдавр_8 = феврали 1922
| охирдавр_8 = сентябри 1926
}}
'''Григорий Константинович Орҷоникидзе''' ({{Lang-ka|გრიგოლ კონსტანტინეს ძე ორჯონიკიძე}}) Лақаби ҳизбӣ '''Серго''' ({{Lang-ka|სერგო}}; {{OldStyleDate|24|октября|1886|12}}, деҳ. [[Гореша]], [[уезди Шорапан]], [[губернияи Кутаиси]], [[Империяи Русия]] — {{ТаърихиДаргузашт|18|2|1937}} , [[Маскав]], [[Иттиҳоди Шӯравӣ]]) - инқилобчии гурҷӣ (болшевик), аз оилаи даброрӣ&lt;ref name=&quot;l55&quot;&gt;{{Книга|ссылка=https://bigenc.ru/domestic_history/text/2684055|автор=|заглавие=Большая Российская Энциклопедия|год=2014|место=М.|издательство=|том=24|страницы=370}} {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20201204161444/https://bigenc.ru/domestic_history/text/2684055 |date=2020-12-04 }} {{Cite web |url=https://bigenc.ru/domestic_history/text/2684055 |title=нусхаи бойгонӣ |accessdate=2021-05-06 |archivedate=2020-12-04 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20201204161444/https://bigenc.ru/domestic_history/text/2684055 }}&lt;/ref&gt; ; яке аз бузургтарин пешвоёни [[Ҳизби коммунисти Иттиҳоди Шӯравӣ|ВКП (б)]] ва Давлати Шӯравӣ &lt;ref&gt;{{Книга|автор=|заглавие=Большая Советская Энциклопедия|том=43|издательство=|издание=1-е изд.|место=М.|год=|страницы=286}}&lt;/ref&gt;.

Дар [[Инқилоби якуми Русия]] &lt;ref name=&quot;l55&quot;/&gt;, [[Инқилоби конститутсионӣ дар Эрон]] &lt;ref name=&quot;en2008&quot;&gt;{{Книга|автор=|заглавие=Революция и Гражданская война в России: 1917 — 1923 гг.: Энциклопедия. В 4 томах|место=М.|том=3|издательство=ТЕРРА|год=2008|страницы=208|isbn=}}&lt;/ref&gt; ва [[шӯриши мусаллаҳи октябри соли 1917 дар Петроград]] иштирок кардааст. Дар солҳои [[Ҷанги шаҳрвандии Русия|ҷанги шаҳрвандӣ]] ӯ Комиссари муваққатии фавқулодаи [[СНК РСФСР|Шӯрои Комиссарони Халқии РСФСР]] дар Украина (1918) ва барои Ҷануби Русия (1918) таъйин шуда, ба Кумитаи мудофиаи Ҷумҳурии Шӯравии Терек (1919)  &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.knowbysight.info/OOO/05290.asp|title=Орджоникидзе Георгий Константинович|publisher=Справочник по истории Коммунистической партии и Советского Союза 1898 - 1991|lang=ru|deadlink=yes|accessdate=2019-07-19|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090109123803/http://www.knowbysight.info/OOO/05290.asp|archivedate=2009-01-09}}&lt;/ref&gt; ва [[Кумитаи Инқилобии Кавкази Шимолӣ]] (1920) раҳбарӣ мекард. Вай яке аз нақшҳои асосиро дар сарнагун кардани ҳукуматҳои маҳаллӣ дар [[Ҷумҳурии Демократии Озарбойҷон|Озарбойҷон]], [[Ҷумҳурии якуми Арманистон|Арманистон]] ва [[Ҷумҳурии Демократии Гурҷистон|Гурҷистон]] ва ташаккулёбии таҳти сарпарастии болшевикони [[Ҷумҳурии Шӯравии Федеративии Сотсиалистии Пасиқафқоз|Федератсияи Закавказия]] бозид.

Вай котиби якуми кумитаҳои вилоятии Закавказие (1924-1926) ва Кавкази Шимолӣ (1926) ВКП (б) буд; Комиссари Халқии Инспексияи Коргару Деҳқон (1926-1930) ва саноати вазнин (1932-1937) -и СССР, инчунин Раиси [[Шӯрои Олии хоҷагии халқи СССР]] (1930-1932). Раванди [[Саноатикунонӣ дар СССР|саноатикунониро дар СССР]] назорат мекард &lt;ref name=&quot;en2008&quot;/&gt;.

Вай узви Кумитаи Иҷроияи Шӯрои Якутия (1917), Кумитаи Марказии Ҳизб (1912-1917, 1921-1927 ва 1934-1937), Кумитаи Иҷроияи Марказии [[Республикаи Советии Дон|Ҷумҳурии Шӯравии Дон]] &lt;ref name=&quot;en2008&quot;/&gt;, [[Бюрои Россиян КМ РСДРП|Бюрои русии КМ]] (1912), [[Бюрои Кавказ|Бюрои кавказии КМ]] (1920-1922), [[Комиссияи марказии назоратии ВЦСПС (болшевикон)|Комиссияи марказии назорати ВКП (б)]] (1927-1934) ва [[Бюрои Сиёсии КМ ВКП (б)|Бюрои сиёсии КМ ВКП (б)]] (1930-1937)  буд.

== Пайдоиш ==

=== Санаи таваллуд ===
Григорий (Серго) Орҷоникидзе дар моҳи октябри соли 1886 дар деҳаи [[Гореша]] (Кореша дар баъзе ҳуҷҷатҳо),&lt;ref name=&quot;l1&quot;&gt;{{Статья|автор=|заглавие=Из революционной деятельности Г. К. Орджоникидзе|издательство=Государственное социально-экономическое изд-во|место=М.|год=1938|страницы=171, прим. 4}}&lt;/ref&gt; ҷомеаи [[Амашукет]]и  [[уезди Шорапан]]и [[губернияи Кутаисӣ]] (ҳоло мунисипиалитети Харагаули вил. Имеретия).

Дар як қатор ҳуҷҷатҳо таърихи таваллуди Орҷоникидзе 22 октябр (3 ноябр) нишон дода шудааст, аммо тибқи маълумоти адабиёти аввали Шӯравӣ, он 16 октябр (28 тибқи усули нав) рост омадааст. Дар [[Энсиклопедияи калони советӣ|ЭКС]] (нашри 1) Сана 28 октябри (15) дода шудааст &lt;ref&gt;{{Книга|автор=|заглавие=[[Большая Советская Энциклопедия]]|том=43|издательство=|издание=1-е изд.|место=М.|год=|страницы=287}}&lt;/ref&gt; ва дар ЭКС (нашри дуюм) - 15 (27) октябр &lt;ref&gt;{{Книга|автор=|заглавие=[[Большая Советская Энциклопедия]]|том=31|издательство=|издание=2-е изд.|место=М.|год=1955|страницы=171}}&lt;/ref&gt;. Мувофиқи маълумоти [[Энсиклопедияи советии Украина|Энсиклопедияи Советии Украина]], [[Энсиклопедияи калони Русия|Энсиклопедияи Кабири Русия]] ва Энсиклопедияи &quot;Инқилоб ва Ҷанги шаҳрвандӣ дар Русия: 1917-1923&quot;, ӯ 12 (24) октябри соли таваллуд шудааст &lt;ref name=&quot;l55&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;en2008&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{Книга|автор=|заглавие=[[Украинская советская энциклопедия]]|том=8|издательство=Главная редакция Украинской советской энциклопедии|место=Киев|год=1982|страницы=50}}&lt;/ref&gt;. Ин сана (24 октябр) аз ҷониби [[Энсиклопедияи советии Озарбойҷон|Энсиклопедияи Советии Озарбойҷон]] ва Энсиклопедияи Беларус дода шудааст &lt;ref&gt;{{Книга|автор=|заглавие=[[Азербайджанская советская энциклопедия]]|том=7|место=Баку|издательство=Главная редакция Азербайджанской советской энциклопедии|ответственный=Под ред. Дж. Кулиева|год=1983|страницы=383|isbn=}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Книга|автор=|заглавие=[[Белорусская энциклопедия]]|том=1|место=Минск|издательство=|год=1996|страницы=475|isbn=}}&lt;/ref&gt;.

=== Волидон ===
Номи падари ӯ Константин (Котэ) Николаевич Орҷоникидзе ва модараш Евпраксия Григориевна Тавзарашвилӣ, ки пас аз шаш ҳафтаи таваллуди писараш аз бемории вазнин даргузашт.

Вай дар оилаи дарборӣ таваллуд ёфт &lt;ref name=&quot;en2008&quot;/&gt;.

=== Қавмият ===
Серго Орҷоникидзе [[Гурҷиҳо|гурҷист]]. Ин дар шакли саволномаи вакил дар Съезди 8-уми Умумироссиягии Советҳои коргарон, деҳқонон, Артиши Сурх ва вакилони казак, аз рӯи сутуни миллат навишта шудааст &lt;ref&gt;{{Статья|автор=|заглавие=К деятельности Г. К. Орджоникидзе в годы гражданской войны|издательство=Государственное социально-экономическое изд-во|место=М.|год=1936|страницы=11}}&lt;/ref&gt;.

== Роҳи ҳаётӣ ==

=== Солҳои аввал ===
Баҳори соли 1898 вай мактаби дусолаи деҳаи Харагаулиро хатм кардааст. Дар он ҷо Орҷоникидзе бо Ной Буачидзе дӯстӣ кард. Ҳамон солҳо ӯ ятим монд.

Соли 1900 хешовандонаш ӯро ба [[Тифлис]] бурданд, ки солҳои 1901-1905 дар он ҷо буд. Ӯ мактаби фелдшерии назди беморхонаи шаҳрии Михайловскаяро хонда ва хатм кардааст &lt;ref&gt;[https://sputnik-georgia.ru/columnists/20180329/239862467/tiflis-niko-pirosmani-pervaya-gorodskaya-bolnica.html Первая больница Тифлиса и место смерти Нико Пиросмани]&lt;/ref&gt;. Узви [[RSDLP|РСДРП]] аз соли 1903, [[болшевик]]. Дар Тифлис вай бо В. БА. Курнатовский шинос шуд. Шогирди [[Камо (болшевик)|Камо]]  &lt;ref&gt;''[[Дубинский-Мухадзе, Илья Моисеевич|Дубинский-Мухадзе И. М.]]'' [www.litmir.co/br/?b=197307&amp;p=5 Орджоникидзе. — С. 5.]&lt;/ref&gt;.

Бори аввал соли 1904 барои доштани адабиёти ғайриқонунӣ боздошт шуд, вай ба зудӣ озод шуд. Аз сентябри соли 1905 - дар Гудаута, иштирокчии фаъоли инқилоби якуми рус дар Закавказиеаст. Ҳангоми гирифтани силоҳ аз хориҷа, ӯро казакҳо дастгир карданд ва дар зиндони Сухумӣ қарор доданд, ки он ҷо аз декабри соли 1905 то майи соли 1906 буд. Вай дар якҷоягӣ бо дигар маҳбусон фирорро омода мекард, ки ноком шуд. Вай ба шарти берун нарафтан аз гарав озод карда шуд &lt;ref name=&quot;autogenerated1&quot;&gt;[http://kplo.ru/content/view/3545/28/ Рядом с вождями. Серго Орджоникидзе] // Коммунисты Петербурга и Ленинградской области&lt;/ref&gt;. Моҳи августи ҳамон сол, ӯ бо шиносномаи қалбакӣ ба Олмон, ба Берлин рафт ва аз он ҷо ғайриқонунӣ ба ватанаш аввали соли оянда баргашт. Баъд аъзои [[Боку|ташкилоти Бокуи]] РСДРП ба ҳайси фелдшер дар конҳои нафт кор кардааст  &lt;ref&gt;[http://interpretive.ru/dictionary/1019303/word/ordzhonikidze-grigorii-sergo-konstantinovich Орджоникидзе, Григорий (Серго) Константинович] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20160304191218/http://interpretive.ru/dictionary/1019303/word/ordzhonikidze-grigorii-sergo-konstantinovich|date=2016-03-04}}&lt;/ref&gt;. Рӯзи 1 май вай барои ширкат дар як намоиш боздошт шуд, аммо ба зудӣ раҳо шуд.

Моҳи ноябри соли 1907 вай дубора боздошт шуд , дар зиндонҳои Боку ва Сухумӣ буд. Вай ба маҳалли истиқомати абадӣ дар Сибир маҳкум шуд ва моҳи феврали соли 1909 ба деҳаи Потоскуйи волости Пинчуги губернияи Енисей (ҳоло деҳаи Орҷоникидзеи ноҳияи Мотигинскии кишвари Красноярск) бадарға карда шуд ва аз он ҷо дар моҳи август гурехт. Вай ба Боку баргашта, тирамоҳ ба Форс рафт ва дар [[Инқилоби конститутсионӣ дар Эрон|инқилоб]] иштирок варзид.. Дар охири соли 1910 ӯ ба Париж рафт. Баҳори соли 1911 ӯ дар мактаби ҳизбии Лонжюмо таҳсил кард &lt;ref name=&quot;sie&quot;&gt;{{Книга|заглавие=Советская историческая энциклопедия. — Советская энциклопедия|часть=Орджоникидзе|год=1973—1982|автор=Под ред. Е. М. Жукова|место=М.}}&lt;/ref&gt;.

Тобистони соли 1911, бо дастури [[Владимир Ленин|Ленин]] ӯ ба Русия дар сари роҳбарии намояндагони Комиссияи ташкилии хориҷӣ оид ба даъвати Конфронси Умумирусиягии Ҳизбӣ мегардад &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://elib.org.ua/rushistory/ua_readme.php?subaction=showfull&amp;id=1192035046&amp;archive=&amp;start_from=&amp;ucat=6&amp; |title=История партии. К 25-летию Пражской конференции РСДРП |accessdate=2021-05-06 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160305031651/http://elib.org.ua/rushistory/ua_readme.php?subaction=showfull&amp;id=1192035046&amp;archive=&amp;start_from=&amp;ucat=6&amp; |archivedate=2016-03-05 }}&lt;/ref&gt;, ки моҳи январи соли 1912 дар Прага баргузор шуда буд (Конфронси VI РСДРП). Намояндаи он аз ташкилоти [[Тифлис]] &lt;ref&gt;''Ленин В. И.'' [http://nglib-free.ru/book_view.jsp?idn=001555&amp;page=535&amp;format=djvu Полное собрание сочинений. Т. 21] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20130929161128/http://nglib-free.ru/book_view.jsp?idn=001555&amp;page=535&amp;format=djvu |date=2013-09-29 }}&lt;/ref&gt; ба ҳайати КМ ва Бюрои русии Кумитаи марказии РСДРП (б) интихоб шуд &lt;ref&gt;[http://slovar1953.ru/index.php?content=pview&amp;p=2559 Энциклопедический словарь 1953 г.]&lt;/ref&gt;.

14 апрели соли 1912 вай дар Санкт-Петербург ба ҳабс гирифта шуд ва ба муддати 3 сол ба кори вазнин маҳкум шуд, ки дар қалъаи Шлисселбург хидмат карда, сипас ба Якутск бадарға карда шуд ва дар он ҷо табиб буд.

Дар моҳи июни 1917 ӯ ба Петроград, узви кумитаи шаҳрии РСДРП (б) ва Кумитаи иҷроияи Шӯрои Петроград баргашт &lt;ref name=&quot;sie&quot;/&gt;. Вакили съезди VI РСДРП (б) Иштирокчии фаъоли [[Инқилоби Октябр|Инқилоби Октябри соли 1917]]. Вай ба таркиби якуми [[ВЧК|ВЧК дохил карда шуд]] (дар муддати кӯтоҳ) &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.dslib.net/istoria-otechestva/vchk.html |title=ВЧК |accessdate=2021-05-06 |archivedate=2014-07-11 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140711124315/http://dslib.net/istoria-otechestva/vchk.html }}&lt;/ref&gt;.

Дар солҳои [[Ҷанги шаҳрвандии Русия|ҷанги шаҳрвандӣ]] — дар вазифаҳои роҳбарикунанда дар [[Артиши Сурх]]. Аз декабри соли 1917 — Комиссари муваққатии фавқулодаи минтақаи [[Укроин|Украина]]. Аз апрели 1918 —  Раиси Ситоди фавқулоддаи мудофиаи Ҷумҳурии Дон.

Аз моҳи июли соли 1918 ӯ дар [[Владиқафқоз|Владикавказ]] ва Терек буд ва муқовимати мусаллаҳонаро ба сарбозони А.И.Деникин ташкил кард. Моҳи декабр вай раиси Шӯрои мудофиаи Қафқози Шимолӣ таъйин шуд. Пас аз суқути Владикавказ, аз моҳи феврал то апрели 1919, ӯ бо отряди ба ӯ содиқ дар кӯҳҳо пинҳон шуд, дар муборизаи партизанӣ иштирок кард. Дар моҳи апрел ӯ хатти фронтро убур карда, ба Маскав расид. Аз моҳи июли соли 1919 - узви Шӯрои ҳарбии инқилобии [[Артиши 16-ум (Артиши Сурх)|Артиши 16-уми]] [[Фронти Ғарбӣ (Ҷанги шаҳрвандӣ, Сурхҳо)|Фронти Ғарбӣ]]. Аз сентябри 1919 — узви [[Шӯрои ҳарбии инқилобӣ|Шӯрои ҳарбии инқилобии]] [[Артиши 14 (Артиши Сурх)|Артиши 14-уми]] [[Фронти ҷанубӣ (ҷанги шаҳрвандӣ)|Фронти Ҷанубӣ]]. Аз моҳи январи соли 1920 — узви Шӯрои ҳарбии инқилобии [[Фронти Қафқози ҷанги шаҳрвандӣ|Фронти Кавказ]].&lt;ref&gt;''Сейранян Ф.'' Г. К. Орджоникидзе на фронтах гражданской войны (к 85-летию со дня рождения). // [[Военно-исторический журнал]]. — 1971. — № 10. — С.33-40.&lt;/ref&gt;

Орҷоникидзе бевосита дар сарнагунсозии инқилобии ҳукуматҳои [[Озарбойҷон]], [[Арманистон]] ва [[Гурҷистон]] ва ташкили [[ҶШФСЗ]] ширкат варзид.

Солҳои 1912-1917, 1921-1927 ва аз соли 1934 узви Кумитаи Марказии ҳизб.

Аз феврали 1922 то сентябри 1926 — котиби якуми Кумитаи минтақавии Закавказие РКП (б).

=== Дар ҳайати роҳбарияти олии кишвар ===
Дар моҳҳои июл-ноябри соли 1926 Серго Орҷоникидзе номзад ба аъзогии Бюрои Сиёсии Комитети Марказии Партияи Коммунистии Умумииттифоқии болшевикон буд. Аз сентябри 1926 котиби якуми Кумитаи минтақавии Кавкази Шимолӣ [[Ҳизби коммунисти Иттиҳоди Шӯравӣ|РКП (б)]].

Дар солҳои 1926-1930 — Раиси [[CCC|Комиссияи марказии назоратии]] [[Ҳизби коммунисти Иттиҳоди Шӯравӣ|Ҳизби Умумииттифоқии Коммунистии болшевикон]], Комиссари халқии [[Инспекцияи коргару дехкон|Инспексияи коргару деҳқон]] ва муовини Раиси [[Шӯрои Комиссарони Халқии СССР]].

Аз соли 1930  — Раиси Шӯрои Олии хоҷагии халқ, сипас Комиссари халқии саноати вазнин. Онҳо қайд мекунанд, ки дар ин вазифа Орҷоникидзе аз рафти репрессияҳои азиме, ки дар кишвар паҳн шудаанд, пуштибонӣ накард.

Аз соли 1930 то 1937 — узви Бюрои Сиёсии КМ Ҳизби Умумииттифоқии Коммунистии болшевикон. Узви [[Комитети Ичроияи Марказии СССР|Кумитаи Иҷроияи Марказии ИҶШС]] даъватҳои 1-7.

Дар соли 1936, бародари калонии Орҷоникидзе Павел (Папулия) боздошт шуд (&quot;Бо назардошти табиати Орҷоникидзе ва муносибати махсуси ӯ ба оила ва дӯстон, ин зарбаи хеле сахт буд&quot;, қайд мекунад муаррих Олег Хлевнюк). Гузашта аз ин, хабари боздошти бародараш Орҷоникидзе моҳи октябри 1936, дар рӯзи 50- солагиаш, дар [[Кисловодск]] ба даст омад. &quot;27 октябр,&quot; ба ёд овард ҳамсари Орҷоникидзе, &quot;дар Пятигорск бахшида ба панҷоҳсолагии зодрӯзи Серго маҷлиси тантанавӣ баргузор шуд. Вай аз ширкат дар ин нишаст худдорӣ кард ва ман танҳо ба он ҷо рафтам. &quot; Дар охири моҳи октябр, Орҷоникидзе ба Маскав рафт, ки дар он ҷо, тибқи версияи расмии Шӯравӣ, вай зуд ба сактаи қалб дучор шуд &lt;ref name=&quot;autogenerated2&quot;&gt;''[[Х В. Хлевнюк|Хлевнюк О. В.]]'' [http://www.situation.ru/app/rs/lib/politburo/part4.htm Политбюро. Механизмы политической власти в 1930-е годы] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20130603153628/http://www.situation.ru/app/rs/lib/politburo/part4.htm}}&lt;/ref&gt;, аммо як қатор шаҳодатҳо ва андешаҳои пешвоёни баландпояи Шӯравӣ мавҷуданд, ки Серго худро парронд.

== Марг ==
Вай 18 феврали соли 1937, панҷ рӯз пеш аз Пленуми февралӣ-мартии Кумитаи 1937 даргузашт. Сабаби расман эъломшудаи марг сактаи қалб аст.
[[Акс:Kremlin_Wall_Necropolis_21.JPG|мини|Санги мазор дар девори Кремл]]
Дар соли 1936, бародари калонии Орҷоникидзе Папулия, ки ба Серго ба ҳизб тавсия дода буд, боздошт ва дар соли 1937 парронда шуд. Соли 1938, ҳамсари Орҷоникидзе Зинаида Гавриловна Павлутская ба даҳ соли зиндон маҳкум шуд &lt;ref&gt;Вопреки распространённому мнению, З. Г. Павлуцкая не была расстреляна по решению «[[ОСО|тройки]]» — вернувшись из заключения, она жила в Тбилиси(?) до своей смерти в 1960 году. См., в частности: ''Марк Перельман'' (Иерусалим) [http://www.vestnik.com/issues/2003/0416/win/perelman.htm Лаврентий Берия — Путь наверх (по воспоминаниям моей тётушки)] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20210506142252/http://www.vestnik.com/issues/2003/0416/win/perelman.htm |date=2021-05-06 }} // Журнал «Вестник». — № 8(319). — 16 апреля 2003 г.&lt;/ref&gt;. Инчунин, дар соли 1938, бародари дигари Орҷоникидзе — Иван ва ҳамсари ӯ (Зина Орҷоникидзе) маҳкум карда шуданд. Соли 1941 бародари сеюм Константин боздошт шуд. Ҷияни Орҷоникидзе Георгий Гвахария, директори корхонаи металлургии Макеевка низ парронида шуд.&lt;ref&gt;Пострадали не только родственники, но и другие люди, как-то связанные с Орджоникидзе. В частности, 10 июля 1937 года был арестован и 17 ноября 1937 года расстрелян директор комбината «[[Криворожсталь]]» и личный друг Орджоникидзе [[Весник, Яков Ильич|Яков Весник]], его жена отправлена в ссылку в Казахстан, а сын, — будущий актёр [[Весник, Евгений Яковлевич|Евгений Весник]], — в детский дом.&lt;/ref&gt;

[[Владиқафқоз|Шаҳри Орҷоникидзе]] соли 1944 ба Дзаудҷикау номгузорӣ шуд.

== Оила ==

* Зан - Зинаида Гавриловна, ба номи Павлутская (1894-1960).
** Духтари фарзандхонд - Этери (1923-2010) &lt;ref name=&quot;samye&quot;&gt;[https://books.google.ee/books?id=sXJEF6HHyH0C&amp;pg=PA298&amp;lpg=PA298&amp;dq=%D0%97%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D0%B8%D0%B4%D0%B0+%D0%93%D0%B0%D0%B2%D1%80%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%BD%D0%B0+%D0%9F%D0%B0%D0%B2%D0%BB%D1%83%D1%86%D0%BA%D0%B0%D1%8F&amp;source=bl&amp;ots=V-YIq_7lkT&amp;sig=ACfU3U3lVOFAUnYQKHZG7KbkrLpx-_LgNQ&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjAjZ6qyfvjAhWPyKYKHU0mBbsQ6AEwD3oECAkQAQ#v=onepage&amp;q=%D0%97%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D0%B8%D0%B4%D0%B0%20%D0%93%D0%B0%D0%B2%D1%80%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%BD%D0%B0%20%D0%9F%D0%B0%D0%B2%D0%BB%D1%83%D1%86%D0%BA%D0%B0%D1%8F&amp;f=false ''Николай Зенькович''. Самые секретные родственники]&lt;/ref&gt;.
* Модар - Евпраксия Григориевна Тавзарашвили (? -1886), ҳангоми таваллуди писари дуюмаш вафот кард, писараш Георгий (Серго) дар хоҳараш Эки ва шавҳараш Давид ба воя расидааст.
* Бародар - Павел (Папулия) Константинович Орҷоникидзе (1882-1937) , сардори шуъбаи сиёсии Роҳи Оҳани Кавказ , бино ба маъхазҳои дигар, раиси Палатаи савдои ҶШС Гурҷистон &lt;ref name=&quot;pavel&quot;&gt;[https://ru.openlist.wiki/%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B6%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%B4%D0%B7%D0%B5_%D0%9F%D0%B0%D0%B2%D0%B5%D0%BB_%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%B8%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87_(1882) Орджоникидзе Павел Константинович (1882) // Открытый список]&lt;/ref&gt;, буд моҳи ноябри соли 1936 ҳангоми зинда будани Серго дастгир карда шуд. 23 ноябри соли 1936, ӯро ба муддати 5 сол бадарға карданд, 8 августи соли 1937 дубора боздошт шуд, 9 ноябри соли 1937 ба қатл маҳкум шуд, 10 ноябр қатл карда шуд. Зани ӯ Нина Давидовна, 29 марти 1938, ба 10 соли лагерҳои меҳнатӣ маҳкум карда шуд. Аммо 14 июни соли 1938 қарор аз нав дида баромада шуд, Н. Д. Орҷоникидзе ба паррондан ҳукм карда шуд, рӯзи дигар парронда шуд &lt;ref name=&quot;lib&quot;&gt;[https://e-libra. ru/read/514532-rapava-bagirov-i-drugie-antistalinskie-processy-1950-h-gg.html ''Смирнов Н. Г.'' Рапава, Багиров и другие. Антисталинские процессы 1950-х гг.]{{Недоступная ссылка|date=Февраль 2020|bot=InternetArchiveBot}}&lt;/ref&gt;.
* Зани дуюми падари ӯ Деспина Кайхосоровна Гамтсемлидзе мебошад.
** Бародар (нимхун) - Иван Константинович Орҷоникидзе ва ҳамсари ӯ Антонина Михайловна 29 августи соли 1938 ҳабс карда шуданд. 29 ноябри соли 1939 бо фармони ОСО дар назди НКВД СССР онҳо ба муҳлати аз озодӣ маҳрум карда шуданд Ҳар якаш 3 сол.
** Бародар (нимхун) - Константин Константинович Орҷоникидзе (1896-?), Нозир-методисти Саридораи Хидмати Гидрометеорологии назди Шӯрои Комиссарони Халқии Иттиҳоди Шӯравӣ, соли 1921 узви Ҳизби Сотсиалистии Федератсияи Гурҷистон буд, хидмат кардааст дар артиши Гурҷистон. 5 майи соли 1941 аз ҷониби НКГБ СССР дастгир карда шуд, 26 августи соли 1944, Орҷоникидзе аз ҷониби CCA дар назди НКВД СССР барои ғайриқонунӣ нигоҳ доштани силоҳ ва ҳамчун унсури аз ҷиҳати ҷамъият хавфнок ба 5 соли зиндон маҳкум карда шуд. 30 ноябри соли 1946, CCA дар назди НКВД СССР муҳлати зиндон то 10 сол дароз карда шуд. Дар зиндони Владимир дар колонияи яккаса адои ҷазо кардааст &lt;ref&gt;[coollib.com/b/406119/read СПЕЦСООБЩЕНИЕ С. Д. ИГНАТЬЕВА И. В. СТАЛИНУ ОБ АРЕСТЕ К. К. ОРДЖОНИКИДЗЕ]&lt;/ref&gt;. Дар моҳи марти 1953, муҳлат барои 5 соли дигар тамдид карда шуд. Моҳи сентябри соли 1953 барқарор карда шуд.
** Хоҳар (нимхун) - Ҷулия. Писари ӯ Георгий Гвахария, директори Комбинати металлургии Макеевка парронда шуд.
*** Ҷиян — Дмитрий Георгиевич Орджоникидзе (1897-1937), айбдоркунӣ: «бо душмани халқ Папулия Орҷоникидзе робитаи зич дошт ва ба ӯ қисмҳои эҳтиётии шадидро ройгон дод. Папулия Ороникидзе, аммо ҳамаи инро пинҳон карда, ҳаракати Стахановро дар байни коргарони автобаза дидаву дониста вайрон кард, ба аз худ кардан ва исроф кардани қисмҳои эҳтиётии камёфт машғул буд » &lt;ref&gt;[https://ru.openlist.wiki/%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B6%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%B4%D0%B7%D0%B5_%D0%94%D0%BC%D0%B8%D1%82%D1%80%D0%B8%D0%B9_%D0%93%D0%B5%D0%BE%D1%80%D0%B3%D0%B8%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87_(1897) Орджоникидзе Дмитрий Георгиевич (1897) // Открытый список]&lt;/ref&gt;, бо фармони тройка дар назди НКВД РСС Гурҷистон 21 декабри соли 1937 
*** Ҷиян - Орҷоникидзе Иван Георгиевич, бо фармони тройка дар назди НКВД-и ҶШС Гурҷистон аз 2 марти соли 1938 ба 10 сол дар лагерҳои корӣ маҳкум шуд 
*** Ҷиян - Орҷоникидзе Георгий Абессаломович (1899-1938), муаллими математикаи Мактаби ҳарбии Тбилиси, бо фармони тройка дар назди НКВД-и РСС Гурҷистон 3 марти 1938 парронда шуд  &lt;ref&gt;[https://ru.openlist.wiki/%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B6%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%B4%D0%B7%D0%B5_%D0%93%D0%B5%D0%BE%D1%80%D0%B3%D0%B8%D0%B9_%D0%90%D0%B2%D0%B5%D1%81%D0%B0%D0%BB%D0%BE%D0%BC%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87_(1899) Орджоникидзе Георгий Авесаломович (1899) // Открытый список]&lt;/ref&gt;
*** Ҷиян ? - Минадора Ефремовна Орҷоникидзе, дар издивоҷ Торошелидзе, (1879-1967), Меншевич, яке аз панҷ зани узви Маҷлиси Муассисони Гурҷистон, се маротиба ба ҳабс гирифта шуд, шавҳари болшевик ва ду писари ӯ парронда шуданд, баъзе манбаъҳо иддао мекунанд, ки ӯ амакбачаи Серго буд &lt;ref&gt;{{Книга|заглавие=Young Stalin|год=2007|издательство=Phoenix|место=London|isbn=978-0-297-85068-7|автор={{Нп3|Simon Sebag Montefiore|Montefiore, Simon Sebag|en|Simon Sebag Montefiore}}}}&lt;/ref&gt;.
**** Ҷиян — Савва Валерианович Орҷоникидзе (1900-1938), муовини раиси Кумитаи Марказии Иҷроияи Осетияи Ҷанубӣ, бо фармони тройка дар назди НКВД ҶШС Гурҷистон 16 январи соли 1938 парронда шуд  &lt;ref&gt;[https://ru.openlist.wiki/%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B6%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%B4%D0%B7%D0%B5_%D0%A1%D0%B0%D0%B2%D0%B2%D0%B0_%D0%92%D0%B0%D0%BB%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87_(1900) Орджоникидзе Савва Валерианович (1900) // Открытый список]&lt;/ref&gt;
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

[[Гурӯҳ:Аъзои КМИ ИҶШС]]
[[Гурӯҳ:Аъзои бюрои сиёсии КМ ҲКИШ]]
[[Гурӯҳ:Вакилони съезди XVII ҲК (б) Умумииттифоқӣ]]
[[Гурӯҳ:Инқилобгарони Русия]]
[[Гурӯҳ:Дорандагони ордени Байрақи Сурхи Меҳнат]]
[[Гурӯҳ:Дорандагони ордени Ленин]]
[[Гурӯҳ:Даргузаштагони Маскав]]
[[Гурӯҳ:Саркӯбшудаҳо дар Иттиҳоди Шӯравӣ]]</text>
      <sha1>lczrqqzyy58izhvcwvjhhk9b38e8cno</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Туркманбошӣ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>289370</id>
    <revision>
      <id>1480366</id>
      <parentid>1470035</parentid>
      <timestamp>2026-07-13T20:39:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1480366</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="31708" sha1="a6d3nsom1dn1b7bcvauqygnuily2x84" xml:space="preserve">{{МА
| мақом = шаҳр
| номи тоҷикӣ = Туркманбошӣ
| номи аслӣ = Türkmenbaşy
| тасвир = Russian Buildings, Turkmenbashi.jpg
| тобеият = Туркманистон
| lat_deg = 40
| lon_deg = 52
| lat_min = 1
| lat_sec = 
| lon_min = 58
| lon_sec = 
| замони таъсис = 1869
| номҳои пешина = Красноводск
| аҳолӣ = 73 803 
| соли барӯйхатгирӣ = 2010
| ҳайати миллӣ = туркманҳо, русҳо, тоторҳо, озарбойҷонҳо, қазоқҳо, арманиҳо
| ҳайати динӣ = [[мусулмон]]они [[ҳанафӣ|ҳанафимазҳаб]], насрониёни [[масеҳӣ]]
| этнохороним = 
| DST = 
| коди телефон = + 993 243
| нишонаи почта = 745000
| сайт = 
}}
'''Туркманбошӣ''' &lt;ref&gt;{{Атлас мира|2003/10|118|Туркмения}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Атлас мира|2003|117|Туркмения}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Туркмения: Справочная карта / сост. и подгот. к изд. Омской картогр. ф-кой в 1999 г.; ст. ред. Т. П. Филатова; ред. Н. Б. Смирнова. — Испр. в 2001 г. — 1:1 500 000, 15 км в 1 см. — М.: Роскартография, 2001. — ISBN 5-85120-099-5.&lt;/ref&gt;, инчунин '''Туркманбаши''' &lt;ref&gt;{{Книга|автор=Агеенко Ф. Л.|заглавие=Словарь собственных имён русского языка|место=М.|издательство=ООО «Издательство &quot;Мир и Образование&quot;»|год=2010}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Атлас мира|2002|122—123|Западный Узбекистан, Туркмения}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Географическая энциклопедия. Город Туркменбашы. Географические названия мира: Топонимический словарь. — М: АСТ. Поспелов Е. М. 2001.&lt;/ref&gt; ( туркм. &lt;span lang=&quot;tk&quot; style=&quot;font-style:italic;&quot;&gt;Türkmenbaşy&lt;/span&gt;, дар солҳои [[Соли 1869|1869]] - [[Соли 1993|1993]] - '''Красноводск''') — шаҳрест дар ғарби [[Туркманистон]], ки ба [[Вилояти Балкан]] дохил аст. Дар соҳили шарқии  [[баҳри Каспий]], 580 км дуртар аз ғарби [[Ашқобод]] ҷойгир аст. Дар қаламрави шаҳр як бандари бузурги байналмилалии баҳрӣ мавҷуд аст. Шаҳр маркази саноати коркарди нафти Туркманистон аст.

Аҳолӣ 73 803 нафарро ташкил медиҳад (ба ҳолати 2010).

== Номгузорӣ ==
Номи русии шаҳр   — '''Красноводск''', аз рӯи як фарзия, тарҷумаи топоними маҳаллии Қизил-Су  (тоҷ. Оби Сурх) мебошад, номгузори  бо он вобаста буд, ки дар оби халиҷи Красноводск миқдори зиёди планктонҳо бо тобиши хоси гулобӣ мавҷуд будаанд.

== Тақсимоти маъмурӣ-ҳудудӣ ==
Дар моҳи июли соли 2013 дар дохили шаҳри Туркманбошӣ ду этрап — «Этрапи Авази» ва «Этрапи Кенари»  шаҳри Туркманбошӣ сохта шуданд &lt;ref&gt;[http://krasnovodsk.net/news/ehtogo_goroda_s_takim_nazvaniem_skoro_ne_budet_krasnovodsk_turkmenbashi_ehtrap_avaza_goroda_turkmenbashi_ehtrap_kenar_goroda_turkmenbashi/2013-08-01-583 ПОСТАНОВЛЕНИЕ МЕДЖЛИСА ТУРКМЕНИСТАНА «Об образовании новых этрапов в городе Туркменбаши Балканского велаята».] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20140715001304/http://krasnovodsk.net/news/ehtogo_goroda_s_takim_nazvaniem_skoro_ne_budet_krasnovodsk_turkmenbashi_ehtrap_avaza_goroda_turkmenbashi_ehtrap_kenar_goroda_turkmenbashi/2013-08-01-583 |date=2014-07-15 }} // krasnovodsk.net (31 июля 2013 года)&lt;/ref&gt;. Этрапи Аваза, ки масоҳаташ 9 660 гектар аст, аз минтақаи туристии &quot;Аваза&quot;, фурудгоҳи байналмилалӣ ва чанд шаҳракҳои хурдро дар бар мегирад. Этрапи Кенар, ки масоҳаташ 7 262 гектарро ташкил медиҳад, қисми асосии шаҳри Туркманбошӣ ва қаламрави шаҳраки Кенарро дар бар гирифтааст&lt;ref&gt;[http://turkmenistan.gov.tm/?id=4613 Электронная газета «Туркменистан: золотой век». Аваза и Кенар — новые этрапы приморского города (Туркменбаши).] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20131021020246/http://turkmenistan.gov.tm/?id=4613 |date=2013-10-21 }} // turkmenistan.gov.tm (31 июля 2013 года)&lt;/ref&gt;.

== Таърих ==
[[Акс:The_Station_of_Baharden_on_the_Transcaspian_Railway.jpg|чап|мини| Истгоҳи Бахми, роҳи оҳани Закаспий дар соли 1890]]
Аввалин кӯшиши мустаҳкам сохтани мавқеи [[Империяи Русия]] дар соҳили шарқии [[баҳри Каспий]] ба соли 1716 рост меояд, вақте ки княз Бекович-Черкасский &lt;ref&gt;[http://www.ferghana.ru/article.php?id=5061 Крепости и минареты Хивы — метафизический образ истории Центральной Азии.] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20080903233336/http://www.ferghana.ru/article.php?id=5061 |date=2008-09-03 }} // ferghana.ru (17 апреля 2007 года)&lt;/ref&gt; дар соҳили халиҷи Красноводск истеҳкомеро сохтааст (&quot;дар резишгоҳи Узбой &quot;), бо мақсади тайёр кардани ҳуҷум зидди [[хонии Хева]]. Истеҳкомро бо хандақ ва девор иҳота карданд. Бошгоҳи низомӣ шуморааш то 1000 нафарро ташкил медод, аммо дар инҷо гирифтори марг аз бемориҳо хеле баланд буд. Коменданти қалъа полковник фон дер Виден буд &lt;ref&gt;[http://kungrad.com/history/pohod/bekov1/bekov6/ Поход Бековича-Черкасского. Архивные документы]&lt;/ref&gt;.
[[Акс:Historical_gates_to_Central_(Otto_=_Middle)_Asia_(3892518404).jpg|мини|250x250пкс| Дарвозаи рамзӣ ба Осиёи Марказӣ дар шаҳри Туркманбошӣ]]
Соли 1869 бо роҳбарии полковник Николай Столетов  истеҳкоми артиши Русия - ''Красноводск''  дубора барқарор карда шуд. Имрӯзҳо, дар ҷойи қалъа-истеҳком шаҳраки Кенар (як қисми шаҳри Туркманбошӣ) ҷойгир шудааст. Ҷое, ки Красноводск таъсис ёфтааст, Шага-дам ном дошт. Қалъа ҳамчун пойгоҳ барои амалиёт алайҳи бодиянишинони туркман ва амалиёти низомӣ алайҳи хонигариҳои [[Аморати Бухоро|Бухоро]]  ва [[Хонии Хева|Хева]] истифода мешуд. Минтақаи Закаспийи Туркистон ташаккул ёфт, маркази он шаҳраки Красноводск пеш аз сохтмони [[Ашқобод]] таъсис ёфт. Красноводск як шаҳраки хурде буд, ки дар он низомиён ва амалдорони рус, инчунин тоҷирон - [[форсҳо]] ва арманиҳо зиндагӣ мекарданд &lt;ref&gt;[[Ян, Василий Григорьевич|В. Г. Ян]]. Голубые дали Азии: путевые заметки. // Огни на курганах: Повести, рассказы, М.: Советский писатель, 1985. — С. 597—677.&lt;/ref&gt;. Пас аз сохтани роҳи оҳани Закаспий, ки аз Красноводск оғоз ёфтааст, дар охири асри XIX — ибтидои асри XX рпоҳи оҳан Осиёи Миёнаро тавассути паром бо [[Боку]] мепайваст. Красноводск ба маркази муҳими нақлиётӣ табдил ёфт ва рушд мекард.

[[Артиши Сурх]] Красноводскро моҳи феврали соли 1920 ишғол кардааст ва Ҳокимяти шӯравиро дар инҷо ҷорӣ намудааст&lt;ref&gt;[http://www.buckyogi.com/footnotes/natt.htm Transcaspia.] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20070928062043/http://www.buckyogi.com/footnotes/natt.htm |date=2007-09-28 }} // buckyogi.com{{ref-en}}&lt;/ref&gt;. 21 ноябри соли 1939 вилояти Красноводск бо маркази маъмурӣ дар Красноводск ташкил карда шуд, он якчанд маротиба барҳам дода шуда ва боз барқарор карда шуда буд (23 январи соли 1947 барҳам хурд, 4 апрели 1952 барқарор карда шуд, 9 декабри соли 1955 барҳам дода шуд, 27 декабри  1973 барқарор карда шуд  25 августи соли 1988 барҳам дода шудааст).

10 январи соли 1991, дар қаламрави собиқ вилояти Красноводск, [[Вилояти Балкан|вилояти]] [[Вилояти Балкан|Балкан]] (аз 18 майи соли 1992) бо марказаш дар [[Балканобод]] (собиқ Небитдаг) ташкил карда шуд. Дар соли 1993, номи шаҳрро [[Сафармурод Ниёзов]]  ба ифтихори хеш ба Туркманбошӣ иваз кард.

=== Туркманбошии муосир ===
[[Акс:Entrance_to_city_(3891734657).jpg|мини|Даромад ба шаҳри Туркманбошӣ]]
Солҳои охир дар шаҳр корҳои азим барои азнавсозии қисми таърихии шаҳр, роҳҳои даромадгоҳ, инфрасохтори таъминоти ҳаёт гузаронида шуданд &lt;ref&gt;[http://www.turkmenistan.gov.tm/?id=1799 Ключи от новых квартир. В городе Туркменбаши сдан в эксплуатацию 24-квартирный дом, построенный по заказу Туркменбашинского комплекса нефтеперерабатывающих заводов (ТКНПЗ).] // turkmenistan.gov.tm (5 июля 2012 года)&lt;/ref&gt;. Боғи нави &quot;туркӣ&quot; ва силсилаи фаввораҳо сохта шуданд &lt;ref&gt;[http://www.turkmeninform.com/ru/news/20121018/06589.html В Туркменбаши появится новая достопримечательность — новый каскад фонтанов.] // turkmeninform.com (18 октября 2012 года)&lt;/ref&gt;. Дар охири соли 2012 хиёбони ба номи [[Махтумқулӣ]] пурра аз нав сохта шуд, шоҳроҳи нав бо соҳили шаҳрии &quot;Баҳри Хазар&quot; пайваст шуда, баромади дучандаи нақлиёт аз шаҳрро дар гузаргоҳи ғарбии роҳи &quot;Балиқчи&quot; дар баробари сарбанд, аз истгоҳи Соймонов то шоҳроҳи баландсуръати &quot;Фурудгоҳи Аваза&quot; &lt;ref&gt;[http://www.turkmenistan.gov.tm/?id=2794 Идёт реконструкция городской автомагистрали.] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20130518190935/http://www.turkmenistan.gov.tm/?id=2794 |date=2013-05-18 }} // turkmenistan.gov.tm (24 ноября 2012 года)&lt;/ref&gt;. Соли 2014 Қасри фарҳанги коргарони нафт, ки соли 1951 сохта шудааст, аз нав тармим карда шуд &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://turkmenistan.gov.tm/?id=7483 |title=Центр творчества, спорта и хорошего настроения |accessdate=2021-05-12 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170811073302/http://turkmenistan.gov.tm/?id=7483 |archivedate=2017-08-11 }}&lt;/ref&gt;.

Комплекси заводҳои коркарди нафт дар Туркманбошӣ бо истеҳсоли полипропилен, дизел ва равғанҳои универсалӣ ва дигар маҳсулоти нафтӣ тахассус дорад. Дар ҳоли ҳозир, заводҳои полоишгоҳ стандартҳои байналмилалиро дар самти гузариши истеҳсоли маводи кимиёвӣ ба истихроҷи сӯзишвории аз ҷиҳати экологӣ тозаи автомобилҳои класси Евро-4 ва Евро-5 ҷорӣ мекунанд. Талаботи афзалиятнок ба меъёрҳои аврупоӣ кам кардани таркибҳои хушбӯй, бензол ва олефинҳо дар бензин мебошанд, ки атмосфераро ифлос мекунанд ва боиси пайдоиши конҳои карбон ва пасандозҳо дар муҳаррикҳо мешаванд &lt;ref&gt;[http://turkmenistan.gov.tm/?id=6660 Электронная газета «Туркменистан: золотой век». «На уровне европейских стандартов. ТКНПЗ в городе Туркменбаши внедряет международные стандарты в переходе нефтехимического производства на выпуск экологически чистых автомобильных топлив класса Евро-4 и Евро-5».] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20170811060312/http://turkmenistan.gov.tm/?id=6660 |date=2017-08-11 }} // turkmenistan.gov.tm (9 июня 2014 года)&lt;/ref&gt;.

Дар шаҳр инчунин бандари байналмилалии баҳрии Туркманбошӣ ва Хадамоти давлатии нақлиёти баҳрӣ ва дарёии Туркманистон ҷойгиранд &lt;ref&gt;[http://www.turkmenistan.ru/ru/node/24137 Делегация Астраханской области посетила город Туркменбаши.] // turkmenistan.ru (20 марта 2008 года)&lt;/ref&gt;.

Дар шаҳр се меҳмонхонаи замонавӣ мавҷуд аст.

== Нишони шаҳр ==
Нишони шаҳри Туркманбошӣ (то соли 1993 - Красноводск) 22 октябри соли 1908  дар қатори дигар нишонҳои вилояти Закаспий тасдиқ карда шуда буд. Он чунин шарҳ дода мешавад: «Дар сипари арғувондор камарбанди нуқрагин мавҷуд аст, ки ба ӯ се шутури борбардор бор карда шудааст. Камарбандро: дар боло - ситораи шашкунҷаи тилоӣ, дар поёни он - моҳии тилоӣ, ки ба ҳалқа печонида шудааст, ҳамроҳӣ мекунанд. Дар қисми озод — нишони вилояти Закаспий » &lt;ref&gt;[http://www.heraldicum.ru/turkmen/towns/turkmen.htm Герб города Туркменбаши (до 1993 года — Красноводска). Изображение герба.] // heraldicum.ru&lt;/ref&gt;.

== Аҳолӣ ==
{| align=&quot;center&quot; border=&quot;0&quot; cellspacing=&quot;2&quot; cellpadding=&quot;5&quot; style=&quot;border:1px solid #AAAAAA;&quot;
|-bgcolor=&quot;#AAAAFF&quot;
|+ style=&quot;font-weight: bold; font-size: 1.1em; margin-bottom: 0.5em&quot;| Тағйирёбии шумораи аҳолӣ
|-bgcolor=&quot;#eeeeff&quot;
! Сол !! 1913 !! 1939 !! 1972 !! 1979 !! 1989 !! 2005 !! 2010
|-bgcolor=&quot;#f7f9ff&quot;
| align=center| {{formatnum:'''Аҳолӣ (наф.)'''}}
| align=center| 7000
| align=center| 21 000
| align=center| 51 000
| align=center| 51 131
| align=center| 58 900
| align=center| 68 292
| align=center| 73 803
|}
== Нақлиёт ==
[[Акс:Turkmenbashi-Airport.jpg|чап|мини| Терминали муосири фурудгоҳи Туркманбошӣ]]
Шаҳр ҳамчун маркази нақлиётӣ, ки тавассути бандари баҳрӣ бо терминали паром, роҳи оҳан ва [[фурудгоҳ]] &lt;ref&gt;[http://www.aviaport.ru/digest/2007/12/19/133665.html Турецкая «Polimeks» построит в Туркмении аэропорт стоимостью 125 млн евро.] // aviaport.ru (19 декабря 2007 года)&lt;/ref&gt; бунёд карда шудааст. Шоҳроҳи транс-туркмании М 37 аз шаҳр мегузарад ва Қарабогаз, [[Ашқобод]], Туркманбошӣ ва [[Бухоро]]ро мепайвандад.

=== Фурудгоҳ ===
Соли 1990 фурудгоҳи Красноводск 50-солагии худро ҷашн гирифт. Дар ибтидо, дар соли 1940, он дар поёни плато, дар минтақаи беморхона ҷойгир буд. Дар давраи [[Ҷанги Бузурги Ватанӣ|Ҷанги Бузурги Ватанӣ, он]] ба болои баландкӯҳ интиқол дода шуда, якҷоя бо ҷузъу томҳои нерӯҳои ҳавоӣ як фурудгоҳи муштарак буд. Он фурудгоҳи таъйиншудаи корхонаи Ашқобод ба ҳисоб мерафт. Ҳамчун як воҳиди мустақил, он аз соли 1959, пас аз ташкили 225-умин эскадрильяи ҷудогонаи ҳавоӣ (OOAE) вуҷуд дорад.

Дар соли 2010 фурудгоҳи Туркманбошӣ таҷдид карда шуд ва [[Фурудгоҳ|мақоми байналмилалӣ]] &lt;ref&gt;[http://www.turkmenistan.ru/index.php?page_id=3&amp;lang_id=ru&amp;elem_id=16713&amp;type=event Интернет-газета «Туркменистан. Ru»: «В городе Туркменбаши будет открыт новый международный аэропорт».] // turkmenistan.ru (12 апреля 2010 года)&lt;/ref&gt;. Он ду парвоз дорад ва шаҳрро бо [[Ашқобод]], марказҳои вилоят ва [[Истанбул|Истамбул]] мепайвандад &lt;ref&gt;[http://www.trend.az/casia/turkmenistan/2391802.html «Туркменские авиалинии» откроют новые рейсы]&lt;/ref&gt;. Парвозҳои мунтазам ба Туркманбошӣ тавассути ширкати ҳавопаймоии Cargolux дар Люксембург анҷом дода мешаванд.&lt;ref&gt;[http://www.trend.az/casia/turkmenistan/2516796.html Cargolux Airlines увеличит частоту транзитных рейсов в Туркменистан]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.turkmenistan.ru/ru/articles/40927.html Европейская авиакомпания Cargolux будет осуществлять грузовые перевозки через город Туркменбаши | Интернет-газета Turkmenistan.Ru]&lt;/ref&gt; Шумо метавонед аз шаҳр ба фурудгоҳ бо мошин ё автобус расед. Вақти сафар ба шаҳр бо мошин 10-15 дақиқа тӯл мекашад.

=== Пайвасти роҳи оҳан ===
[[Акс:Turkmenbasy-Railway-Station-2015.jpg|мини|Истгоҳи роҳи оҳани Туркманбошӣ]]
Истгоҳи роҳи оҳани Туркманбоширо соли 1895 меъмор Алексей Бенуа сохта буд. Бенуа муаллифи қасри герцоги аъзам Николай Константинович дар [[Тошканд]] ва бисёр лоиҳаҳои дигари [[Туркистон]]и собиқ аст. Бинои вокзал яке аз зеботарин дар тамоми роҳи оҳани Осиёи Миёна мебошад. Майдони вокзал дар паҳлӯи ёдгории сарбозоне, ки дар [[Ҷанги Бузурги Ватанӣ|Ҷанги Бузурги Ватанӣ ҳалок шудаанд, ҷойгир аст]]. Истгоҳ аз Туркманбошӣ ҳамарӯза қатори № 605/606-и Ашқободро тай мекунад.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.railway.gov.tm/rasp.html|title=Расписание движения поездов&lt;!-- Заголовок добавлен ботом --&gt;|deadlink=yes|accessdate=2016-04-22|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150215222606/http://www.railway.gov.tm/rasp.html|archivedate=2015-02-15}}&lt;/ref&gt;

=== Роҳи баҳрӣ ===
[[Акс:Turkmeni_Coast_Guard_at_Turkmenbashi_Ferry_Port_(3891716183).jpg|мини|Амнияти соҳил]]

== Ҷуғрофия ==
Шаҳр дар соҳили халиҷи Туркманбошӣ, дар 520 км шимолу ғарби [[Ашқобод|Ашқобод ҷойгир аст]], ки бо он тавассути роҳи оҳан ва роҳи оҳан пайваст мешавад.

Шаҳр [[Озарбойҷон|бо]] [[Боку]]и Озарбойҷон дар соҳили ғарбии баҳри [[Баҳри Каспий|Каспий тавассути]] паром (306 км) пайваст аст.

=== Иқлим ===
[[Биёбон|Иқлими биёбони]] субтропикӣ мебошад. Боришоти солона танҳо 126 мм, асосан дар давраи тирамоҳу зимистон.

* Ҳарорати миёнаи солона - +15,1&amp;nbsp;°C
* Суръати миёнаи солонаи бод 3,8 м / с
* Намнокии миёнаи солонаи ҳаво - 60%

== Фарҳанг ==
[[Акс:Dmitry_Medvedev_in_Turkmenistan_22_October_2010-1.jpeg|мини| [[Дмитрий Медведев]] дар Аваза]]
Дар соҳили баҳри Каспий [[осоишгоҳ]]&lt;nowiki/&gt;и &quot;Аваза&quot; 12 км ғарбтар аз маркази шаҳр ҷойгир аст &lt;ref&gt;[http://www.turkmenistaninfo.ru/?page_id=6&amp;type=article&amp;elem_id=page_6/magazine_49/406&amp;lang_id=ru Международный журнал «Туркменистан»: На берегу Каспийского моря в городе Туркменбаши состоялась презентация первой национальной туристической зоны «Аваза».] // turkmenistaninfo.ru (№ 7 (28), 2007 год)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.votpusk.ru/news.asp?msg=140779 Красноводск станет первой национальной туристической зоной.]{{Пайванди мурда|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} // votpusk.ru (24 июня 2007 года)&lt;/ref&gt;. Дар шафати халиҷи Красноводск мамнӯъгоҳ ҷойгир аст &lt;ref&gt;[http://mega.km.ru/animal_2002/encyclop.asp?TopicNumber=2891 Красноводский заповедник.] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20090629215744/http://mega.km.ru/animal_2002/encyclop.asp?TopicNumber=2891 |date=2009-06-29 }} // mega.km.ru&lt;/ref&gt;.
[[Акс:Serdarhotel.jpg|чап|мини| Меҳмонхонаи &quot;Сердар&quot; дар минтақаи туристии &quot;Аваза&quot;]]
Дар наздикии шаҳр ба наворгирии филмҳои бадеии шӯравӣ &quot; Рӯзҳои гирифтани моҳ &quot; -и Александр Сокуров, &quot; Чилу якум &quot; -и Григорий Чухраи ва &quot;Бархан&quot; -и Санжар Бабаев (дар худи шаҳр) сурат гирифт.

Дар соли 1998, дар доираи экспедитсияи семоҳаи онҳо ба [[баҳри Каспий]], шаҳр аз ҷониби гурӯҳи Кусто дар киштии &lt;ref name=&quot;Грегори Кульбанис. Экспедиция на Каспий: первые впечатления с Альсионы&quot;&gt;[http://www.greensalvation.org/old/Russian/Publish/12_rus/12_12.htm Грегори Кульбанис. Экспедиция на Каспий: первые впечатления с Альсионы.] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20130731202016/http://www.greensalvation.org/old/Russian/Publish/12_rus/12_12.htm |date=2013-07-31 }} // greensalvation.org («Бортовой журнал дельфина» (Dolphin Log), март 1999 года)&lt;/ref&gt;.

[[21 октябр|Дар]] 21-22 октябри соли 2010, Президенти Федератсияи Русия [[Дмитрий Медведев]]  бо сафари корӣ ду рӯз ба шаҳри Туркменбошӣ ташриф овард&lt;ref name=&quot;Визит Дмитрия Медведева в Туркменбаши&quot;&gt;[http://www.kremlin.ru/news/9315 Дмитрий Медведев прибыл с рабочим визитом в Туркмению. Первая беседа Дмитрия Медведева с президентом Туркмении Гурбангулы Бердымухамедовым состоялась в аэропорту города Туркменбаши.] // kremlin.ru (21 октября 2010 года)&lt;/ref&gt;. Дар минтақаи туристии миллии &quot;Аваза&quot; ӯ бо [[Президенти Туркманистон]] [[Қурбонқулӣ Бердимуҳаммадов|Гурбонгулӣ Бердимуҳаммадов]] гуфтушунид кард. Шаби пеш аз оғози музокироти расмӣ роҳбарон  намоиши мусиқии лазерии фаввораҳои баҳрро тамошо карданд &lt;ref&gt;Елена Кривякина. [http://www.kp.by/daily/24579/750184/ Дмитрий Медведев отведал туркменских лепёшек. Президент России на два дня приехал в Туркменбаши.]{{Пайванди мурда|date=December 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} // kp.by (22 октября 2010 года)&lt;/ref&gt;.

== Дин ==
[[Акс:Храм_Архистратига_Михаила.JPG|мини|Маъбади Архангел Майкл]]
[[Парастишгоҳ|Калисои]] Архангели Муқаддас Майкл туҳфаи епархияи Астрахании Калисои Православии Русия мебошад. Соли 1895 онро сарбозони рус аз нимҷазираи зери об мондаи Узун-Ада ба шаҳри Красноводск интиқол доданд &lt;ref&gt;[http://www.pravoslavie.tm/История/Историческая%20справка%20о%20храме%20Архангела%20Михаила%20в%20городе%20Туркменбаши Историческая справка о храме Архангела Михаила в городе Туркменбаши.] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20111001082303/http://pravoslavie.tm/%D0%98%D1%81%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%B8%D1%8F/%D0%98%D1%81%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%B8%D1%87%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F%20%D1%81%D0%BF%D1%80%D0%B0%D0%B2%D0%BA%D0%B0%20%D0%BE%20%D1%85%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B5%20%D0%90%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%B0%20%D0%9C%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%B8%D0%BB%D0%B0%20%D0%B2%20%D0%B3%D0%BE%D1%80%D0%BE%D0%B4%D0%B5%20%D0%A2%D1%83%D1%80%D0%BA%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D1%88%D0%B8 |date=2011-10-01 }} // pravoslavie.tm&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://drevo-info.ru/articles/13587.html Туркменбашинский Михаило-Архангельский храм. Храм Архангела Михаила в г. Туркменбаши (Красноводск) (Балканское благочиние Смоленской епархии). История. Святыни. Священики.] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20140714200303/http://drevo-info.ru/articles/13587.html |date=2014-07-14 }} // drevo-info.ru&lt;/ref&gt;.

=== Калисои Апостолии Арманистон ===
Маъбади Арманистон соли 1903 сохта шуда буд, ҳоло он кор намекунад ва ба бозсозии ҷиддӣ ниёз дорад &lt;ref&gt;[http://www.yerkramas.org/2012/12/04/prezident-turkmenistana-poruchil-vosstanovit-edinstvennuyu-ucelevshuyu-v-strane-armyanskuyu-cerkov/ Президент Туркменистана поручил восстановить единственную уцелевшую в стране армянскую церковь.] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20140505020646/http://www.yerkramas.org/2012/12/04/prezident-turkmenistana-poruchil-vosstanovit-edinstvennuyu-ucelevshuyu-v-strane-armyanskuyu-cerkov/ |date=2014-05-05 }} // yerkramas.org (4 декабря 2012 года)&lt;/ref&gt;.

== Варзиш ==
Дар шаҳр як стадион мавҷуд аст, ки дар он клуби футболи касбии &quot; Шагадам &quot;-и Туркманистон ҷойгир аст.

== Алоқаи мобилӣ ==
Дар шаҳр як оператори мобилӣ мавҷуд аст: TM CELL як ширкати миллиест, ки аз соли [[Соли 2007|2007]] ба кор шурӯъ кардааст, аз [[соли 2010]] инҷониб шабакаи насли чорум (4G) бо дастгирии LTE амал мекунад, шабакаи 4G тамоми ноҳияҳои шаҳри Туркманбошӣ ва [[Фурудгоҳи тркмнбоши|фурудгоҳи байналмилалиро]] фаро мегирад.

== Муносибатҳои байналмилалӣ ==
* {{Flagicon|Латвия}} [[Юрмала]], [[Латвия]] (2013)&lt;ref&gt;[http://turkmenistan.gov.tm/?id=4023 Геоэкономический потенциал Туркменистана и Латвии — в интересах взаимовыгодного партнёрства.] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20141129034607/http://turkmenistan.gov.tm/?id=4023 |date=2014-11-29 }} // turkmenistan.gov.tm (14 мая 2013 года)&lt;/ref&gt;

== Эзоҳ ==
{{Эзоҳ|2}}

== Пайвандҳо ==

* {{ВТ-ЭСБЕ|Красноводск}}
* Красноводск   
* [[c:Category:Krasnovodsk times of the Russian Empire|Красноводск дар давраи империяи Русия]] - аксҳо дар Викимедиаи Умумӣ
* [http://krasnovodsk.net/ Сомонаи &quot;Красноводск&quot;] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20201129110138/http://krasnovodsk.net/ |date=2020-11-29 }}
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}
{{ПБ}}
{{Шаҳрҳои Туркманистон}}

[[Гурӯҳ:Вилояти Лебап]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Туркманистон]]</text>
      <sha1>a6d3nsom1dn1b7bcvauqygnuily2x84</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Пйер (Ҳамном)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>291728</id>
    <revision>
      <id>1480501</id>
      <parentid>1438279</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T09:01:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>1480501</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="487" sha1="8js9f0wtuw8pjyoq5phmqr0d3jcanpz" xml:space="preserve">'''Пйер''' ({{lang-fr|Pierre}}):
*[[Пйер Гамарра]]
*[[Пйер Гассенди]]
*[[Пйер Саворнян де Бразза]]
*[[Пйер-Жан де Беранже]]
*[[Пйер Ларусс]]
*[[Пйер Абеляр]]
*[[Пйер Боннар]]
*[[Пйер Алешинский]]
*[[Пйер Бриссо]]

{{Ибҳомзудоӣ|Ҳамномҳо}}
[[Гурӯҳ:Номҳои мардона]]
[[Гурӯҳ:Саҳифаҳои ибҳомзудоӣ:Ҳамномҳо]]</text>
      <sha1>8js9f0wtuw8pjyoq5phmqr0d3jcanpz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Иброҳим (ном)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>291730</id>
    <revision>
      <id>1480404</id>
      <parentid>1446860</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T04:37:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <comment>/* Дорандагони номи Иброҳим */ Ҳазф</comment>
      <origin>1480404</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1056" sha1="jzsmex202mxacw1kb52h02n462qtcyn" xml:space="preserve">'''Иброҳим''' ('''ابراهیم''') — номи арабӣ.
==  Дорандагони номи Иброҳим ==
* [[Иброҳим Бeйтe]] — футболбози албанӣ
* [[Иброҳим Барамиков]] — [[ҳунарпешаи халқии ҶШС Тоҷикистон]]
* [[Иброҳим Кобулӣ]] — сарояндаи тоҷик
* [[Иброҳим Кутлуай]] — баскетболбози турк
* [[Иброҳим Обидов]] — педагоги тоҷик
* [[Иброҳим Рабимов]] — футболбози тоҷик
* [[Иброҳим Усмонов]] — рӯзноманигори тоҷик
* [[Иброҳим ибни Абдуллоҳ Номайрӣ]] — шоир
* [[Иброҳим Ғоибназарӣ Абдуллозода]] — вакили тоҷик
* [[Иброҳим Ҳасанов]] — мураббии заврақронӣ

{{Ибҳомзудоӣ|Ҳамномҳо}}

[[Гурӯҳ:Номҳои мардона]]
[[Гурӯҳ:Номҳои аз арабӣ пайдошуда]]</text>
      <sha1>jzsmex202mxacw1kb52h02n462qtcyn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Абдон (Ҳамном)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>291747</id>
    <revision>
      <id>1480408</id>
      <parentid>1429686</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T04:42:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <comment>/* */ Гурӯҳбандӣ</comment>
      <origin>1480408</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="206" sha1="71z3i9k5gqolz4d8rhtombj7nhczf86" xml:space="preserve">'''Абдон'''
* [[Абдон Порте]]
* [[Абдон Пратс]]
* [[Абдон Рис]]
[[Гурӯҳ:Номҳои мардона]]
{{Ибҳомзудоӣ|Ҳамномҳо}}
{{Ибҳомзудоӣ}}</text>
      <sha1>71z3i9k5gqolz4d8rhtombj7nhczf86</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Абел (ҳамном)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>291748</id>
    <revision>
      <id>1480515</id>
      <parentid>1454011</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T10:05:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <comment>/* */ Гурӯҳбандӣ</comment>
      <origin>1480515</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="789" sha1="q62j40opbtlvcwv0c5evph30m3j6yf1" xml:space="preserve">'''Абел'''
* [[Абел Агилар]]
* [[Абел Балбо]]
* [[Абел Брага]]
* [[Абел Буадес]]
* [[Абел Валдес]]
* [[Абел Веронико]]
* [[Абел Гомес Морено]]
* [[Абел Каскете]]
* [[Абел Мартинес]]
* [[Абел Масуэро]]
* [[Абел Мигел Суарес]]
* [[Абел Молинеро]]
* [[Абел Моралехо]]
* [[Абел Моран Пуэнте]]
* [[Абел Морено Сорреро]]
* [[Абел Ресино]]
* [[Абел Сеговия]]
* [[Абел Эрнандес]]
* [[Абел Эрнесто Эррера]]

{{Ибҳомзудоӣ|Ҳамномҳо}}
[[Гурӯҳ:Номҳои мардона]]
[[Гурӯҳ:Саҳифаҳои ибҳомзудоӣ:Ҳамномҳо]]</text>
      <sha1>q62j40opbtlvcwv0c5evph30m3j6yf1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Радий Хабиров</title>
    <ns>0</ns>
    <id>294790</id>
    <revision>
      <id>1480332</id>
      <parentid>1350690</parentid>
      <timestamp>2026-07-13T15:24:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1480332</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16975" sha1="1fw63r43qjx87z4jwyy1zrehxa2uc2v" xml:space="preserve">{{Ходими давлатӣ}}

'''Радий Фёдорович Хабиров''' (тав. [[20 март|20 марти]] [[Соли 1964|1964]], Сайраново, ноҳияи Ишимбойи Ҷумҳурии Мухтори Шӯравии Сотсиалистии Бошқирдистон, РСФСР, [[Иттиҳоди Шӯравӣ|СССР]]) — арбоби давлатию [[Сиёсатмадор|сиёсии]] [[Русия]]. Сарвари Бошқирдистон аз 19 сентябри соли 2019 (раиси муваққати Бошқирдистон аз 11 октябри соли 2018 то 19 сентябри соли 2019). Аз 25 октябри соли 2019 котиби бахши вилоятии Бошқирдистони ҳизби “Русияи воҳид”.

== Зиндагинома ==
Дар оилаи омӯзгор таваллуд шудааст. Хурдтарин аз се писар &lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.journal-ufa.ru/index.php?id=407&amp;num=28|title=&quot;УФА&quot; :: Ежемесячный столичный журнал|publisher=www.journal-ufa.ru|accessdate=2019-01-14}}&lt;/ref&gt; . Аз рӯи миллаташ - бошқирдӣ &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.apecom.ru/projects/item.php?SECTION_ID=92&amp;ELEMENT_ID=4969|title=ТРАНЗИТ ВЛАСТИ В БАШКОРТОСТАНЕ: СИТУАЦИЯ В РЕГИОНЕ, ПЕРВЫЕ ШАГИ РАДИЯ ХАБИРОВА И ВЫЗОВЫ ДЛЯ НОВОГО РУКОВОДСТВА РЕСПУБЛИКИ|author=[[Михайличенко, Дмитрий Георгиевич|Дмитрий Михайличенко]], [[Евдокимов, Николай Анатольевич|Николай Евдокимов]]|date=2018-10-29|publisher=Агентство политических и экономических коммуникаций}}&lt;/ref&gt; .

1981-1982 - шогирди фрезеровшики Заводи мошинсозии нақлиётии Ишимбой.

Солҳои 1982-1984 - даъватшаванда дар сафи Қувваҳои Мусаллаҳи СССР .

Солҳои 1984-1989 донишҷӯи факултети ҳуқуқшиносии Донишгоҳи давлатии Бошқирдистон. Соли 1986 командири отряди байналмилалии донишҷӯёни ДДБ «Дӯстӣ» буд. &lt;ref&gt;{{Книга|автор=[[Махмутов, Наиль Мазитович|Махмутов, Наиль]]|заглавие=20 лет спустя|ответственный=|ссылка=|место=Уфа|издательство=Лето|год=2006|том=|страницы=14|страниц=184|ref=Махмутов|isbn=5-87308-022-4}}&lt;/ref&gt;


Солҳои 1992-1994 – магистратураи Донишгоҳи Билкент, [[Анқара]], [[Туркия|Ҷумҳурии Туркия]] .

Солҳои 1994-1998 муаллими калони факултети ҳуқуқшиносии Донишгоҳи давлатии Беларус. Соли 1998 рисолаи номзадиашро «Ташаккул ва рушди ҳуқуқ ба муҳити мусоид дар Федератсияи Русия» дифоъ намуда, номзади илмҳои ҳуқуқӣ шуд &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.dslib.net/zem-pravo/stanovlenie-i-razvitie-prava-na-blagoprijatnuju-okruzhajuwuju-sredu-v-rossijskoj.html |title=Становление и развитие права на благоприятную окружающую среду в Российской Федерации |accessdate=2021-12-15 |archivedate=2019-01-15 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190115132446/http://www.dslib.net/zem-pravo/stanovlenie-i-razvitie-prava-na-blagoprijatnuju-okruzhajuwuju-sredu-v-rossijskoj.html }}&lt;/ref&gt; .

Солҳои 1998-2002 муовини декани факултети ҳуқуқшиносии Донишгоҳи давлатии Бошқирдистон, дотсент.

Солҳои 2002-2003 - иҷрокунандаи вазифаи директор, директори Донишкадаи ҳуқуқшиносии Донишгоҳи давлатии Бошқирдистон .

=== Фаъолияти сиёсӣ ===
Дар моҳи сентябри соли 2003 Хабиров ба ҷои Илдар Гимаев, ки бо сабабҳои саломатӣ аз вазифааш рафта буд дар вазифаи Дастгоҳи президенти Бошқирдистон иваз кард &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.kommersant.ru/doc/415256|title=Муртаза Рахимов укрепил свою администрацию юристом|author=Гульчачак Ханнанова|date=2003-09-30|publisher=[[Коммерсантъ]]|accessdate=2019-06-08}}&lt;/ref&gt; .

Моҳи июли соли 2008 бо як ҷанҷол дар пайи задухӯрд бо Раил Сарбаев аз мақоми раиси Дастгоҳи раёсати ҷумҳурии Бошқирдистон рафт. Ба Хабиров барои пинҳон доштани даромад парвандаи ҷиноятӣ кушода шуд.

27 августи соли 2008 - декабри соли 2008 - Директори департаменти ҳамкорӣ бо Маҷлиси Федералии Федератсияи Русия ва ҳизбҳои сиёсии Дастгоҳи Дастгоҳи Президенти Федератсияи Русия оид ба сиёсати дохилӣ.

Аз соли 2009 то сентябри соли 2016 - муовини роҳбари Дастгоҳи Президенти Федератсияи Русия оид ба сиёсати дохилӣ. Ӯ таҳти роҳбарии якчанд мудирони кафедраҳо ( Олег Говорун, Константин Костин, Олег Морозов, Татяна Воронова ) кор кардааст. Масъалаҳои ҳамкории Дастгоҳи Президент ва Парлумонро назорат мекунад. Пас аз интихоботи парлумонии соли 2016 &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://meduza.io/news/2016/09/14/radiy-habirov-pokinet-post-kuratora-gosdumy-posle-vyborov|title=Радий Хабиров покинет пост куратора Госдумы после выборов|date=2016-09-14|publisher=Meduza.io|accessdate=2019-08-01}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.bbc.com/russian/news-37408418|title=Куратор Госдумы в администрации президента ушел в отставку|date=2016-09-19|publisher=BBC News Русская служба (www.bbc.com/russian)|accessdate=2019-08-01}}&lt;/ref&gt; рафт.

Аз 25 январ то 28 марти соли 2017 - муваққатан иҷрокунандаи вазифаи раиси ҳавзаи шаҳрии Красногорски вилояти Маскав &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://mosreg.ru/sobytiya/novosti/news-submoscow/radiy-habirov-naznachen-glavoy-krasnogorska|title=Радий Хабиров назначен исполняющим обязанности главы Красногорского городского округа|publisher=Правительство Московской области|lang=ru|accessdate=2020-05-05|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190811222749/https://mosreg.ru/sobytiya/novosti/news-submoscow/radiy-habirov-naznachen-glavoy-krasnogorska|archivedate=2019-08-11}}&lt;/ref&gt; .

Аз 28 марти соли 2017 то 11 октябри соли 2018 - раиси ҳавзаи шаҳри Красногорски вилояти Маскав.

==== Сарвари Бошқирдистон ====
[[Акс:Путин_и_Хабиров_2019_год.jpg|чап|мини|350x350пкс| Путин ва Хабиров 2019]]
Аз 11 октябри соли 2018 раҳбари муваққати Бошқирдистон &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.rbc.ru/politics/11/10/2018/5bbf8d469a794714f299b0ef|title=Путин назначил новых глав Курской области и Башкирии|publisher=РБК|accessdate=2018-10-11}}&lt;/ref&gt; .

Дар рӯзи овоздиҳии ягона, 8 сентябри соли 2019, Хабиров дар даври аввали интихоботи раиси ҷумҳури Бошқирдистон бо натиҷаи 82,02% пирӯз шуд. Мӯҳлати ваколати ӯ дар соли 2024 ба охир мерасад &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.interfax-russia.ru/Povoljie/main.asp?id=1063096|title=Хабиров по результатам обработки 100 % бюллетеней победил на выборах главы Башкирии|date=2019-09-09|publisher=Interfax-Russia.ru|lang=ru|accessdate=2019-09-10}}&lt;/ref&gt; .

Аз 27 январ то 21 декабри соли 2020 - узви Президиуми Шӯрои давлатии Федератсияи Русия &lt;ref&gt;[http://www.kremlin.ru/acts/bank/45127 Распоряжение президента Российской Федерации от 27.01.2020 г. № 10-рп «О президиуме Государственного совета Российской Федерации»]&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://publication.pravo.gov.ru/Document/View/0001202012210003?index=0|title=Распоряжение Президента Российской Федерации от 21.12.2020 № 310-рп ∙ Официальное опубликование правовых актов ∙ Официальный интернет-портал правовой информации|website=publication.pravo.gov.ru|accessdate=2020-12-29|archivedate=2021-01-10|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210110121039/http://publication.pravo.gov.ru/Document/View/0001202012210003?index=0}}&lt;/ref&gt; .

== Рутба ==

* Мушовири фаъоли давлатии Федератсияи Русия, дараҷаи 2 (7 майи 2009) &lt;ref&gt;[http://www.kremlin.ru/acts/bank/29238 Указ Президента Российской Федерации от 07.05.2009 г. № 520 «О присвоении классных чинов государственной гражданской службы Российской Федерации федеральным государственным гражданским служащим Администрации Президента Российской Федерации»]&lt;/ref&gt;

== Мукофотҳо ==

* Номзад ба устоди варзиш оид ба гуштини юнонию румӣ.
* [[Ордени Шараф (Русия)|Ордени Шараф]] .
* Ҳуқуқшиноси шоистаи Ҷумҳурии Бошқирдистон (2008)
* Ифтихорномаи Президенти Федератсияи Русия (11 апрели 2014) - ''барои муваффақиятҳои меҳнатӣ, саҳми арзанда дар рушди иҷтимоию иқтисодии Федератсияи Русия, хизматҳо дар соҳаи гуманитарӣ, таҳкими волоияти қонун ва қонун ва тартибот, фаъолияти фаъоли конунгузорй ва чамъиятй, мехнати софдилонаи дарозмуддат'' &lt;ref&gt;[http://publication.pravo.gov.ru/Document/View/0001201404110017?index=2&amp;rangeSize=1 Распоряжение Президента Российской Федерации от 11 апреля 2014 года № 110-рп «О поощрении»]&lt;/ref&gt; .
* Ордени Ҷумҳурии Қрим «Барои садоқат ба вазифа» (13 марти 2015) - ''барои мардонагӣ, ватандӯстӣ, фаъолияти фаъоли ҷамъиятию сиёсӣ, саҳми шахсӣ дар таҳкими ваҳдат, рушд ва шукуфоии Ҷумҳурии Қрим ва вобаста ба Рӯзи муттаҳидшавии Қрим бо Русия'' &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://rk.gov.ru/rus/file/pub/pub_242085.pdf|title=Указ Главы Республики Крым № 69-У от 13 марта 2015 г. «О награждении государственными наградами Республики Крым»|deadlink=yes|accessdate=2015-05-02|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150402152557/http://rk.gov.ru/rus/file/pub/pub_242085.pdf|archivedate=2015-04-02}}&lt;/ref&gt; .
* [[Ордени Александр Невский (Русия)|Ордени Александр Невский]] (10 сентябри 2021) - ''барои саҳми бузург дар рушди иҷтимоию иқтисодии Ҷумҳурии Бошқирдистон ва меҳнати чандинсолаи софдилона'' &lt;ref&gt;[http://publication.pravo.gov.ru/Document/View/0001202109110002?index=13&amp;rangeSize=1 Указ Президента Российской Федерации от 10 сентября 2021 года № 525 «О награждении государственными наградами Российской Федерации»]&lt;/ref&gt; .

== Ҳаёти шахсӣ ==
Падар — {{Тарҷума нашудааст 3|Фарит Барыевич Хабиров|Хабиров, Фарит Барыевич|ba|Хәбиров Фәрит Барый улы}} (1930-2003), муаллим. Муаллими хизматнишондодаи БА ИНШС (1986), Муаллими хизматнишондодаи маълумоти касбии РСФСР (1991), лауреати Мукофоти ба номи Луначарский (1991). Модар — {{Тарҷума нашудааст 3|Разия Исхаковна Хабирова|Хабирова, Разия Исхаковна|ba|Хәбирова Разия Исхаҡ ҡыҙы}} (1933-2015), муаллима. Кавалери ордени «Нишони Фахрӣ», инчунин бо Грамотаи Фахрии Президиуми Шӯрои Олии ҶМШС Бошқирдистон мукофотонида шудааст (1983). Бародарон - Рамил ва Ришат.

Зани аввал Лариса Лукянова аст, ки аз соли 1987 то 2013 дар издивоҷ буданд. Духтарон Светлана Гранвол (Хабирова, соли таваллудаш 1989, дар Австрия &lt;ref&gt;[https://ufa1.ru/text/family/2020/06/11/69308401/ Обучение в крупнейшем вузе Европы и папа с витаминками: где и как живет старшая дочь Радия Хабирова]&lt;/ref&gt;) ва Рита (соли таваллудаш 1998, аз соли 2015 дар Британияи Кабир &lt;ref&gt;[https://ufa1.ru/text/education/2020/06/05/69297874/ Стало известно, где учится младшая дочь Радия Хабирова и сколько это стоит]&lt;/ref&gt; ).

Зани дуюм Карине Аветисян, духтури дандон аст. Писари умумӣ Фарид (таваллуд 2017) ва Тимер (таваллуд 2021) &lt;ref&gt;[https://www.bashinform.ru/news/1550960-stalo-izvestno-kak-radiy-khabirov-nazval-svoego-syna/ Стало известно, как Радий Хабиров назвал своего сына.] [[Башинформ]]. 26 января 2021.&lt;/ref&gt; . Писараш аз издивоҷи аввалаш низ дар оилаи Хабировҳо тарбия меёбад &lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web|url=https://ufatoday.ru/radij-xabirov-faritovich/|title=Все что вы хотели знать о Радии Хабирове|date=2018-11-13|publisher=UfaToDay|lang=ru|deadlink=yes|accessdate=2019-02-22|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190222204835/https://ufatoday.ru/radij-xabirov-faritovich/|archivedate=2019-02-22}}&lt;/ref&gt; .

Илова ба [[Забони русӣ|забонҳои русӣ]] ва [[Забони бошқирӣ|бошқирдӣ]], ӯ [[Забони инглисӣ|забонҳои инглисӣ]] ва [[Забони туркӣ|туркӣ]] медонад &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://ufa.aif.ru/society/habirov_rasskazal_skolko_yazykov_on_znaet|title=Глава Башкирии рассказал, сколько языков он знает|date=2020-12-29|publisher=Ufa.Aif.ru|accessdate=2021-09-24}}&lt;/ref&gt; .

== Эзоҳ ==
{{Эзоҳ}}
[[Гурӯҳ:Номзадҳои улуми ҳуқуқшиносӣ]]
[[Гурӯҳ:Википедия:Пайванди мустақими мақола ба Викианбор]]
[[Гурӯҳ:Шахсиятҳо аз рӯи алифбо]]
[[Гурӯҳ:Википедиа:Зиндагиномаи муосирон]]
[[Гурӯҳ:Соли 1964 таваллудшудагон]]
[[Гурӯҳ:Зодагони 20 март]]
[[Гурӯҳ:Саҳифаҳое, ки бо тарҷумаҳои ношинос оварда шудаанд]]</text>
      <sha1>1fw63r43qjx87z4jwyy1zrehxa2uc2v</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Достони бозича (франшиза)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>297418</id>
    <revision>
      <id>1480314</id>
      <parentid>1295719</parentid>
      <timestamp>2026-07-13T14:30:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zosya95</username>
        <id>54344</id>
      </contributor>
      <origin>1480314</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15962" sha1="h3j7tpblhtvauac104ecrt8v8utj4hk" xml:space="preserve">{{Мултфилм|Забон = [[Забони англисӣ|англисӣ]]}}

'''Достони бозича''' ({{Lang-en|Toy Story}}) як [[Дисней]] [[франшизаи медиа]] аст, ки соли 1995 бо нашри [[Достони бозича|филми бадеии ҳамон ном]] оғоз шуда, аз ҷониби [[Pixar Animation Studios]] истеҳсол шуда, аз ҷониби [[Walt Disney Pictures]]. Ин аввалин франшизаи аниматсионии компютерӣ мебошад. Франшиза ба консепсияи [[антропоморфӣ]] асос ёфтааст, ки ҳама бозичаҳои ба одамон номаълум пинҳонӣ зиндаанд ва филмҳо ба гурӯҳи гуногуни бозичаҳо тамаркуз мекунанд, ки дар он лӯхтаки классикии [[ковбой]] бо номи [[Шериф Вуди]] тасвир шудааст. ва симои муосири [[Астронавт|фалакпаймо]] бо номи [[Buzz Lightyear]], ки асосан аз ҷониби [[Том Ҳенкс]] ва [[Тим Аллен]] садо доданд. Гурӯҳ ба таври ғайричашмдошт ба саргузаштҳое шурӯъ мекунанд, ки онҳоро душвор ва тағир медиҳанд.

Франшиза асосан аз чор филми [[Тасвирҳои аз ҷониби компютер тавлидшуда|CGI аниматсионии]] иборат аст: ''[[Достони бозича]]'' (1995), ''[[Достони бозича 2]]'' (1999), ''[[Достони бозича 3]]'' (2010) ва ''[[Достони бозича 4]]'' (2019), бо як филми пешазинтихоботӣ, ''[[Соли рӯшноӣ (филм)|Соли рӯшноӣ]]'' (2022), барои озод кардан пешбинӣ шудааст. Аввалин филми &quot;Қиссаи бозичаҳо&quot; аввалин филми дарозмӯҳлати дарозмӯҳлат буд, ки комилан бо истифода аз тасвирҳои компютерӣ сохта шудааст. Ду филми аввалро коргардон [[Ҷон Лассетер]], филми сеюми [[Ли Ункрих]], ки ҳамчун коргардони филми дуюм (якҷоя бо [[Эш Браннон]]) буд, филми чорум буд. аз ҷониби [[Ҷош Кули]] ва ''Соли рӯшноӣ'' аз ҷониби [[Ангус МакЛейн]]'''.'''

== Филмҳо ==
=== Достони бозича ===
{{main|Достони бозича}}
Писарбачае бо номи Энди дӯст медорад, ки дар ҳуҷраи худ бошад ва бо бозичаҳои худ бозӣ кунад, бахусус лӯхтакчааш бо номи &quot;Вуди&quot;. Аммо, бозичаҳо чӣ кор мекунанд, вақте ки Анди бо онҳо нест, онҳо зинда мешаванд. Вуди боварӣ дорад, ки ҳаёти ӯ (ҳамчун бозича) хуб аст. Бо вуҷуди ин, ӯ бояд аз кӯчонидани оилаи Анди нигарон бошад ва он чизе ки Вуди намедонад, дар бораи ҷашни зодрӯзи Анди. Вуди намедонад, ки модари Анди ба ӯ шахсияти амали маъруф бо номи Buzz Lightyear додааст, ки бовар надорад, ки ӯ бозича аст ва ба зудӣ бозичаи нави дӯстдоштаи Анди мешавад. Вуди, ки ҳоло бо ҳасад фурӯ рафтааст, кӯшиш мекунад, ки аз Базз халос шавад. Пас, ҳам Вуди ва ҳам Базз ҳоло гум шудаанд. Онҳо бояд роҳи бозгашт ба Андиро пеш аз он ки бе онҳо ҳаракат кунад, пайдо кунанд, аммо онҳо бояд аз як қотили бозичаҳои бераҳмона Сид Филлипс гузаранд.

=== Достони бозича 2 ===
{{main|Достони бозича 2}}
Энди Дэвис омодагӣ мегирад, ки Вудиро ба лагери ковбой барад, аммо дар вақти бозӣ тасодуфан дасти Вудиро меканад. Вуди дар раф мемонад, ки дар он ҷо бо Визи пингвин вомехӯрад, ки ҳангоми шикастани садояш дар он ҷо гузошта шуда буд. Wheezy-ро барои фурӯш дар фурӯшгоҳи ҳавлӣ мебаранд - ҳангоми наҷот додани ӯ Вуди аз ҷониби коллектори бозичаҳои хасис бо номи Ал МакВиггин дуздида мешавад. Buzz Lightyear кӯшиш мекунад, ки Вудиро аз мошини Ал наҷот диҳад, аммо муваффақ нашуд - аммо вай муяссар мешавад, ки парро гирад ва инчунин рақами рақам, ду нишонаеро дар хотир дорад, ки ба Базз ва гурӯҳ кӯмак мекунанд, ки Вудиро ба анбори Toy Al's бурданд.

=== Достони бозича 3 ===
{{main|Достони бозича 3}}
Анди 17-сола аст ва барои рафтан ба коллеҷ омодагӣ мегирад. Вай солҳо боз бо бозичаҳои худ бозӣ накардааст ва аксари онҳо рафтанд, ба истиснои Вуди, Базз Лайтйр, Ҷесси, Буллси, Рекс, Слинки, Ҳамм, ҷаноби Картошка Сар ва Хонум Картошка Сар, ғарибон ва се сарбози бозича. Вақте ки бозичаҳои ноумедшуда дар бораи ояндаи худ фикр мекунанд, аскарон аз тиреза парашют карда, мераванд. Анди ният дорад, ки Вудиро ба коллеҷ барад ва дигаронро ба халтаи партовгоҳ меандозад, то онҳоро дар болохона гузорад; аммо модари Анди иштибоҳан бовар мекунад, ки халта партов аст ва онро дар канори роҳ мегузорад. Бозичаҳо аз мошини партовгоҳ ба тангӣ раҳо мешаванд ва ба таври ғамангез бовар мекунанд, ки Энди мехост онҳоро партояд ва ба қуттии хайрия дар мошини модараш бо лӯхтаки кӯҳнаи Барби Молли ворид шавад, ки ба нигоҳубини рӯзонаи Sunnyside меомад. Вуди пайравӣ мекунад, аммо наметавонад онҳоро ба ниятҳои воқеии Анди бовар кунонад ва вақте ки модари Анди ба Саннисайд меравад, меравад.

=== Достони бозича 4 ===
{{main|Достони бозича 4}}
Пас аз рӯйдодҳои ''[[Достони бозича 2]]'' ва пеш аз ''[[Достони бозича 3]]'', Вуди ва Бо Пип мошини идоракунии дурдасти Анди RC-ро аз шуста рафтани тӯфон наҷот медиҳанд. Пас аз чанд лаҳза, Бо Пип ва чароғи вай ба соҳиби нав ҳадя карда мешаванд. Вуди парешоншуда фикр мекунад, ки бо ӯ биёяд, аммо дар ниҳоят қарор кард, ки вазифаи ӯ бо Анди мондан аст.

Пас аз нӯҳ сол, пас аз он ки Анди дар коллеҷ бозичаҳои худро ба Бонӣ ҳадя кард, Вуди барои мутобиқ шудан мубориза мебарад, зеро бозичаҳои утоқи Бонни аллакай пешво доранд: Долли. Бонни низ ба бозӣ бо ӯ таваҷҷӯҳи кам зоҳир мекунад. Вуди то ҳол мӯътақид аст, ки Бонни бояд ба ӯ ниёз дорад ва рӯзи ба кӯдакистон рафтанаш ба ҷузвдони худ ворид мешавад. Вақте ки кӯдаки дигар лавозимоти санъати Бонниро медуздад, Вуди ашёҳоро аз партов ҷамъ мекунад ва онҳоро дар сари мизи Бонни мегузорад. Бонни лӯхтакчаеро аз як спорк ва баъзе ихтилофҳо ва ақсоҳои дигар месозад ва ӯро Форки номгузорӣ мекунад. Форки зинда мешавад, аммо ба бӯҳрони мавҷудият дучор мешавад ва кӯшиш мекунад, ки дубора ба партов ҷаҳида шавад. Вақте ки Форки зуд бозичаи нави дӯстдоштаи Бонни мешавад, Вуди борҳо маҷбур аст, ки ӯро аз партофтани худ боздорад.

Вақте ки оилаи Бонни ба саёҳати роҳ меравад, Форки аз тирезаи RV ҳаракаткунанда ба берун мебарояд. Вуди, сарфи назар аз эътирозҳои Buzz Lightyear, ҳамин тавр мекунад. Вақте ки онҳо ба боғи RV мераванд, Вуди ниҳоят Форкиро бовар мекунонад, ки ҷои ӯ бо Бонни аст. Вақте ки онҳо аз тирезаи мағозаи антиқа мегузаранд, Вуди лампаи Бо Пипро мешиносад ва барои ёфтани вай дар дохили он давр мезанад. Онҳо бо лӯхтакчае бо номи Гэбби Гэбби ва дӯстони вентрилокисти вай вомехӯранд, ки дарҳол кӯшиш мекунанд, ки қуттии овозии Вудиро бигиранд, то қуттии шикастаи Гэббиро иваз кунанд. Вуди аз мағоза фирор мекунад, ҳарчанд Форки не. Дар майдони бозӣ Вуди бо Бо Пип ва гӯсфандони ӯ, ки дидаву дониста ба &quot;Бозичаҳои гумшуда&quot; мубаддал шудаанд, аз ҳар як соҳиб озод ва қодир ба ҳар кори дилхоҳашон амал мекунанд, вомехӯрад. Онҳо розӣ мешаванд, ки Вудиро барои наҷот додани Форки кӯмак кунанд.

Баз, кӯшиши пайдо кардани Вуди, дар карнавал гум мешавад ва ҷоиза дар бозӣ мегардад, аммо бо бозичаҳои зебои Bunny ва Ducky фирор мекунад. Онҳо бо Вуди ва Бо вомехӯранд ва бо ёрии бозичаи кисавии Гиггл МакДимплес ва бозичаи дучархаи канадагӣ Дюк Кабум, онҳо ду маротиба кӯшиш мекунанд, ки Форкиро наҷот диҳанд (ки воқеан аз худ лаззат мебарад ва дар хатар нест), аммо ҳар ду дафъа ноком шуданд. Пас аз он ки МакДимплес аз ҷониби гурбаи соҳиби мағоза қариб кушта шуд, бозичаҳо дар бораи бозгашт ё нарафтани онҳо баҳс мекунанд. Вуди, ки ҳанӯз ҳам ноумед аст, ки барои Бонни фоидае бошад, Боро таҳқир мекунад ва мегӯяд, ки вафодорӣ чизе нест, ки &quot;Бозичаи гумшуда&quot; фаҳмад. Ӯ барои наҷот додани Форки танҳо мемонад, аммо вақте ки ӯ бо Габби рӯ ба рӯ мешавад, вай ба ӯ мефаҳмонад, ки беш аз 60 сол муҳаббати кӯдакро мехост. Вуди ҳамдардӣ мекунад ва қуттии овозии худро ба вай медиҳад.

Вақте ки Вуди ва Форки мераванд, онҳо мебинанд, ки Гэбби аз ҷониби Гармонӣ, набераи соҳиби мағоза ба таври дағалона рад карда шудааст. Вуди Форкиро тарк мекунад, то танҳо идома диҳад ва Гэббиро бовар мекунонад, ки бо ӯ ба хонаи Бонни баргардад. Бо, Герцог ва якчанд бозичаҳои дигар бармегарданд ва ба ҷуфт кӯмак мекунанд, ки ба майдонҳои ярмарка гурезанд. Ҷесси, пас аз он ки Форки ба ӯ дар бораи вазъият хабар дод, бозичаҳои Бонниро ҷамъ мекунанд, то назорати RV-ро ба ӯҳда гиранд ва онро ба ярмарка баргардонанд. Ҳангоме ки гурӯҳи Вуди ба RV наздик мешавад, Гэбби духтарчаи гумшуда ва гирякунандаро пай мебарад ва барои тасаллӣ додани вай таваққуф мекунад. Духтари хурдсолро волидонаш пайдо мекунанд ва Гэббиро ҳамчун бозичааш нигоҳ медорад.

Вуди ва Бо Пип қарор доданд, ки онҳо бояд дубора якдигарро тарк кунанд. Баз Вудиро бовар мекунонад, ки Бонни бе ӯ хуб аст ва ӯ озод аст, ки бо Бо бимонад. Вуди нишони худро ба Ҷесси медиҳад ва дар якҷоягӣ бо Бо, гӯсфандони ӯ, МакДимплес, Кабум ва Банни ва Даки &quot;Бозичаи гумшуда&quot; мешавад. Дӯстони деринаи ӯ бо ӯ хайрухуш мекунанд ва бо Бонни мераванд. ''Бозичаҳои гумшуда'' пас худро ба саёҳат бо карнавал мебахшанд ва ба бозичаҳои мукофотӣ дар пайдо кардани соҳибони нав кӯмак мекунанд. Дар рӯзи аввали таҳсилаш дар синфи якум, Бонни аз корди пластикӣ лӯхтаки нав (зан) месозад. Форки дарҳол аз ҷониби вай зарба мезанад, гарчанде ки вай ҳамон бӯҳрони экзистенсиалии ӯро аз сар мегузаронад.

=== Соли рӯшноӣ ===
{{main|Соли рӯшноӣ (филм)}}
Дар ҷаласаи [[The Walt Disney Company|Disney]] дар моҳи декабри соли 2020 Рӯзи сармоягузорон, ''Lightyear'' ҳамчун як филми спин-офф эълон карда шуд, ки достони пайдоиши дар коинот дар бораи қаҳрамони афсонавии инсонии Buzz Lightyear, ки илҳом бахшидааст. бозичае, ки дар филмҳои асосӣ тасвир шудааст, бо Крис Эванс дар нақши асосӣ. Филми коргардон Ангус МакЛейн, 17 июни соли 2022 ба намоиш гузошта мешавад.

== Пайвандҳо ==
* {{official website|http://toystory.disney.com/}}

[[Гурӯҳ:Филмҳо]]</text>
      <sha1>h3j7tpblhtvauac104ecrt8v8utj4hk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Яхзада</title>
    <ns>0</ns>
    <id>297422</id>
    <revision>
      <id>1480310</id>
      <parentid>1295782</parentid>
      <timestamp>2026-07-13T14:27:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zosya95</username>
        <id>54344</id>
      </contributor>
      <origin>1480310</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6002" sha1="5hlhyzqqhkhnx5m0teav62zc0dofmb7" xml:space="preserve">{{Мултфилм}}
'''Яхзада''' ({{Lang-en|Frozen}}) соли 2013 амрикоии [[Аниматсияи компютерӣ|бо компютерӣ]] [[филми мусиқӣ|мусиқӣ]] [[филми хаёлӣ]] аз ҷониби [[Студияи Уолт Дисней Аниматсия]] истеҳсол шуда, аз ҷониби [[Уолт Дисней Пикчерс]] бароварда шудааст.&lt; ref name=&quot;PRWoC&quot;&gt;{{cite news |title=Disneyland Resort Debuts &quot;World of Color&amp;nbsp;– Хобҳои зимистона&quot;, як тамошобоби нав барои мавсими истироҳати 2013 |url=http://www.prnewswire.com/news- релизҳо/disneyland-resort-debuts-world-of-color----зимистон-орзуҳои-a-merry-new-spectacular-for-2013-holiday-season-216954411.html |access-date=27 июли 2013 | газета = PR Newswire |сана = 27 июли 2013 | иқтибос = аз хусусияти аниматсионии дарпешистодаи Уолт Дисней Пикчики &quot;Яхшуда&quot; |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130807092912/ http://www.prnewswire.com/news-releases/disneyland-resort-debuts-world-of-color----winter-dreams-a-merry-new-spectacular-for-2013-holiday-season-216954411 .html |archive-date=7-уми августи соли 2013 }}&lt;/ref&gt; 53-юм [[Рӯйхати филмҳои Аниматсия Студияи Уолт Дисней|Филми аниматсионӣ дар Дисней] ], аз афсонаи [[Ханс Кристиан Андерсен]] «[[Маликаи Барф]] илҳом гирифта шудааст. Филм маликаеро тасвир мекунад, ки дар паҳлӯи як [[яхсан (ишғол)|яхман]], [[марғул]] ва [[одади барфӣ]] барои пайдо кардани хоҳари бегонааш, ки қудрати яхбастаи ӯ нохост ба дом афтодааст, ба сафар мебарояд. салтанати онҳо дар зимистони абадӣ.

''Frozen'' дар соли 2011 ҳамчун сенарияи [[Ҷеннифер Ли (режиссёр)|Ҷеннифер Ли]], ки дар якҷоягӣ бо коргардонӣ [[сабз]] фармоиш дода шуд, якчанд [[табобати филм|табобати ҳикоя]] гузашт. бо [[Крис Бак]]. Дар филм садоҳои [[Кристен Белл]], [[Идина Мензел]], [[Ҷонатан Грофф]], [[Ҷош Гад]] ва [[Сантино Фонтана]] тасвир шудаанд. [[Кристоф Бек]] барои таҳияи партитураи оркестри филм киро шудааст, дар ҳоле ки [[Роберт Лопес]] ва [[Кристен Андерсон-Лопез]] таронаҳоро навиштаанд. ''Frozen'' 27 ноябри соли 2013 [[ба таври васеъ|барориши умумии театрӣ]] худро ба намоиш гузошт. Он барои тасвирҳои визуалӣ, сенария, мавзӯъҳо, мусиқӣ ва ҳунармандии овозӣ ситоиш карда шуд; баъзе мунаққидони синамо ''Яхташуда''-ро беҳтарин филми аниматсионӣ дар Дисней аз [[давраи эҳёи Дисней|студия]] медонанд. ''Frozen'' мавсими [[86-уми Ҷоизаҳои Оскар]]-ро бо ду номинатсия (барои ду бурд) пешбарӣ кард ва [[Рӯйхати мукофотҳое, ки аз ҷониби Frozen (филми 2013) гирифташуда]|ҷоизаҳои сершумор]] гирифт.

Дар давоми намоиши театрии худ, ин филм муваффақияти назарраси тиҷоратӣ ба даст овард ва аз даромади прокати ҷаҳон 1 миллиарду 280 миллион доллар ба даст овард ва аз филми &quot;[[Той Қиссаи 3]]'' пеш гузашт ва ба [[Рӯйхати сердаромадтарин филмҳои аниматсионӣ|даромади баландтарин табдил ёфт. филми аниматсионӣ дар ҳама давру замон]] буд ва мавқеъи худро то он даме, ки дар соли 2019 [[Подшоҳи шере (филми 2019)|ремейки ''Подшоҳи шере'']] пеш гузашт. Он ҳамчунин [[Рӯйхати филмҳои сердаромад|&lt;!--Ин мавқеъи Қуллаи аст, ки филм ба даст НЕСТ ҲОЗИР. Лутфан танзим накунед!--&gt;панҷум&lt;!--Ин мавқеъи ҚУЛҚИ филм аст, ки дар айни замон НЕСТ. Лутфан танзим НАКУНЕД!--&gt; сердаромадтарин филми ҳама вақт]] ва [[2013 дар филм#Бандтарин филмҳо|филми сердаромад дар соли 2013]]. То январи соли 2015, филм дар Иёлоти Муттаҳида серфурӯштарин [[Blu-ray|Diski Blu-ray]] шуд, ки дар натиҷа филм [[Frozen (franchise)|франчайзинг]], аз ҷумла [[Frozen] ба кор даромад. Табларза|кӯтоҳмуддати аниматсионии]] дар соли 2015, [[Саргузашти яхкардаи Олаф|як филми аниматсионии]] дар соли 2017 ва идомаи филми ''[[Frozen II]]'', моҳи ноябри соли 2019.

== Эзоҳ ==
{{Эзоҳ}}

== Пайвандҳо ==

* {{imdb title|id=2294629}}
* {{rotten-tomatoes|id=frozen}}
* {{mojo title|id=frozen}}

[[Гурӯҳ:Филмҳо]]
[[Гурӯҳ:Филмҳои Walt Disney Animation Studios]]
[[Гурӯҳ:Филмҳои Walt Disney Pictures]]
[[Гурӯҳ:Филмҳои Disney]]
[[Гурӯҳ:Филмҳои ИМА]]</text>
      <sha1>5hlhyzqqhkhnx5m0teav62zc0dofmb7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1480311</id>
      <parentid>1480310</parentid>
      <timestamp>2026-07-13T14:28:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zosya95</username>
        <id>54344</id>
      </contributor>
      <origin>1480311</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6028" sha1="to2cdyf4zogn8skxqc1exxb9e67usbb" xml:space="preserve">{{Мултфилм|Забон=англисӣ}}
'''Яхзада''' ({{Lang-en|Frozen}}) соли 2013 амрикоии [[Аниматсияи компютерӣ|бо компютерӣ]] [[филми мусиқӣ|мусиқӣ]] [[филми хаёлӣ]] аз ҷониби [[Студияи Уолт Дисней Аниматсия]] истеҳсол шуда, аз ҷониби [[Уолт Дисней Пикчерс]] бароварда шудааст.&lt; ref name=&quot;PRWoC&quot;&gt;{{cite news |title=Disneyland Resort Debuts &quot;World of Color&amp;nbsp;– Хобҳои зимистона&quot;, як тамошобоби нав барои мавсими истироҳати 2013 |url=http://www.prnewswire.com/news- релизҳо/disneyland-resort-debuts-world-of-color----зимистон-орзуҳои-a-merry-new-spectacular-for-2013-holiday-season-216954411.html |access-date=27 июли 2013 | газета = PR Newswire |сана = 27 июли 2013 | иқтибос = аз хусусияти аниматсионии дарпешистодаи Уолт Дисней Пикчики &quot;Яхшуда&quot; |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130807092912/ http://www.prnewswire.com/news-releases/disneyland-resort-debuts-world-of-color----winter-dreams-a-merry-new-spectacular-for-2013-holiday-season-216954411 .html |archive-date=7-уми августи соли 2013 }}&lt;/ref&gt; 53-юм [[Рӯйхати филмҳои Аниматсия Студияи Уолт Дисней|Филми аниматсионӣ дар Дисней] ], аз афсонаи [[Ханс Кристиан Андерсен]] «[[Маликаи Барф]] илҳом гирифта шудааст. Филм маликаеро тасвир мекунад, ки дар паҳлӯи як [[яхсан (ишғол)|яхман]], [[марғул]] ва [[одади барфӣ]] барои пайдо кардани хоҳари бегонааш, ки қудрати яхбастаи ӯ нохост ба дом афтодааст, ба сафар мебарояд. салтанати онҳо дар зимистони абадӣ.

''Frozen'' дар соли 2011 ҳамчун сенарияи [[Ҷеннифер Ли (режиссёр)|Ҷеннифер Ли]], ки дар якҷоягӣ бо коргардонӣ [[сабз]] фармоиш дода шуд, якчанд [[табобати филм|табобати ҳикоя]] гузашт. бо [[Крис Бак]]. Дар филм садоҳои [[Кристен Белл]], [[Идина Мензел]], [[Ҷонатан Грофф]], [[Ҷош Гад]] ва [[Сантино Фонтана]] тасвир шудаанд. [[Кристоф Бек]] барои таҳияи партитураи оркестри филм киро шудааст, дар ҳоле ки [[Роберт Лопес]] ва [[Кристен Андерсон-Лопез]] таронаҳоро навиштаанд. ''Frozen'' 27 ноябри соли 2013 [[ба таври васеъ|барориши умумии театрӣ]] худро ба намоиш гузошт. Он барои тасвирҳои визуалӣ, сенария, мавзӯъҳо, мусиқӣ ва ҳунармандии овозӣ ситоиш карда шуд; баъзе мунаққидони синамо ''Яхташуда''-ро беҳтарин филми аниматсионӣ дар Дисней аз [[давраи эҳёи Дисней|студия]] медонанд. ''Frozen'' мавсими [[86-уми Ҷоизаҳои Оскар]]-ро бо ду номинатсия (барои ду бурд) пешбарӣ кард ва [[Рӯйхати мукофотҳое, ки аз ҷониби Frozen (филми 2013) гирифташуда]|ҷоизаҳои сершумор]] гирифт.

Дар давоми намоиши театрии худ, ин филм муваффақияти назарраси тиҷоратӣ ба даст овард ва аз даромади прокати ҷаҳон 1 миллиарду 280 миллион доллар ба даст овард ва аз филми &quot;[[Той Қиссаи 3]]'' пеш гузашт ва ба [[Рӯйхати сердаромадтарин филмҳои аниматсионӣ|даромади баландтарин табдил ёфт. филми аниматсионӣ дар ҳама давру замон]] буд ва мавқеъи худро то он даме, ки дар соли 2019 [[Подшоҳи шере (филми 2019)|ремейки ''Подшоҳи шере'']] пеш гузашт. Он ҳамчунин [[Рӯйхати филмҳои сердаромад|&lt;!--Ин мавқеъи Қуллаи аст, ки филм ба даст НЕСТ ҲОЗИР. Лутфан танзим накунед!--&gt;панҷум&lt;!--Ин мавқеъи ҚУЛҚИ филм аст, ки дар айни замон НЕСТ. Лутфан танзим НАКУНЕД!--&gt; сердаромадтарин филми ҳама вақт]] ва [[2013 дар филм#Бандтарин филмҳо|филми сердаромад дар соли 2013]]. То январи соли 2015, филм дар Иёлоти Муттаҳида серфурӯштарин [[Blu-ray|Diski Blu-ray]] шуд, ки дар натиҷа филм [[Frozen (franchise)|франчайзинг]], аз ҷумла [[Frozen] ба кор даромад. Табларза|кӯтоҳмуддати аниматсионии]] дар соли 2015, [[Саргузашти яхкардаи Олаф|як филми аниматсионии]] дар соли 2017 ва идомаи филми ''[[Frozen II]]'', моҳи ноябри соли 2019.

== Эзоҳ ==
{{Эзоҳ}}

== Пайвандҳо ==

* {{imdb title|id=2294629}}
* {{rotten-tomatoes|id=frozen}}
* {{mojo title|id=frozen}}

[[Гурӯҳ:Филмҳо]]
[[Гурӯҳ:Филмҳои Walt Disney Animation Studios]]
[[Гурӯҳ:Филмҳои Walt Disney Pictures]]
[[Гурӯҳ:Филмҳои Disney]]
[[Гурӯҳ:Филмҳои ИМА]]</text>
      <sha1>to2cdyf4zogn8skxqc1exxb9e67usbb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1480312</id>
      <parentid>1480311</parentid>
      <timestamp>2026-07-13T14:28:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zosya95</username>
        <id>54344</id>
      </contributor>
      <origin>1480312</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6060" sha1="p3ugsnti8p29x88rq5zdb5ichmhcpgl" xml:space="preserve">{{Мултфилм|Забон=[[Забони англисӣ|англисӣ]]}}
'''Яхзада''' ({{Lang-en|Frozen}}) соли 2013 амрикоии [[Аниматсияи компютерӣ|бо компютерӣ]] [[филми мусиқӣ|мусиқӣ]] [[филми хаёлӣ]] аз ҷониби [[Студияи Уолт Дисней Аниматсия]] истеҳсол шуда, аз ҷониби [[Уолт Дисней Пикчерс]] бароварда шудааст.&lt; ref name=&quot;PRWoC&quot;&gt;{{cite news |title=Disneyland Resort Debuts &quot;World of Color&amp;nbsp;– Хобҳои зимистона&quot;, як тамошобоби нав барои мавсими истироҳати 2013 |url=http://www.prnewswire.com/news- релизҳо/disneyland-resort-debuts-world-of-color----зимистон-орзуҳои-a-merry-new-spectacular-for-2013-holiday-season-216954411.html |access-date=27 июли 2013 | газета = PR Newswire |сана = 27 июли 2013 | иқтибос = аз хусусияти аниматсионии дарпешистодаи Уолт Дисней Пикчики &quot;Яхшуда&quot; |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130807092912/ http://www.prnewswire.com/news-releases/disneyland-resort-debuts-world-of-color----winter-dreams-a-merry-new-spectacular-for-2013-holiday-season-216954411 .html |archive-date=7-уми августи соли 2013 }}&lt;/ref&gt; 53-юм [[Рӯйхати филмҳои Аниматсия Студияи Уолт Дисней|Филми аниматсионӣ дар Дисней] ], аз афсонаи [[Ханс Кристиан Андерсен]] «[[Маликаи Барф]] илҳом гирифта шудааст. Филм маликаеро тасвир мекунад, ки дар паҳлӯи як [[яхсан (ишғол)|яхман]], [[марғул]] ва [[одади барфӣ]] барои пайдо кардани хоҳари бегонааш, ки қудрати яхбастаи ӯ нохост ба дом афтодааст, ба сафар мебарояд. салтанати онҳо дар зимистони абадӣ.

''Frozen'' дар соли 2011 ҳамчун сенарияи [[Ҷеннифер Ли (режиссёр)|Ҷеннифер Ли]], ки дар якҷоягӣ бо коргардонӣ [[сабз]] фармоиш дода шуд, якчанд [[табобати филм|табобати ҳикоя]] гузашт. бо [[Крис Бак]]. Дар филм садоҳои [[Кристен Белл]], [[Идина Мензел]], [[Ҷонатан Грофф]], [[Ҷош Гад]] ва [[Сантино Фонтана]] тасвир шудаанд. [[Кристоф Бек]] барои таҳияи партитураи оркестри филм киро шудааст, дар ҳоле ки [[Роберт Лопес]] ва [[Кристен Андерсон-Лопез]] таронаҳоро навиштаанд. ''Frozen'' 27 ноябри соли 2013 [[ба таври васеъ|барориши умумии театрӣ]] худро ба намоиш гузошт. Он барои тасвирҳои визуалӣ, сенария, мавзӯъҳо, мусиқӣ ва ҳунармандии овозӣ ситоиш карда шуд; баъзе мунаққидони синамо ''Яхташуда''-ро беҳтарин филми аниматсионӣ дар Дисней аз [[давраи эҳёи Дисней|студия]] медонанд. ''Frozen'' мавсими [[86-уми Ҷоизаҳои Оскар]]-ро бо ду номинатсия (барои ду бурд) пешбарӣ кард ва [[Рӯйхати мукофотҳое, ки аз ҷониби Frozen (филми 2013) гирифташуда]|ҷоизаҳои сершумор]] гирифт.

Дар давоми намоиши театрии худ, ин филм муваффақияти назарраси тиҷоратӣ ба даст овард ва аз даромади прокати ҷаҳон 1 миллиарду 280 миллион доллар ба даст овард ва аз филми &quot;[[Той Қиссаи 3]]'' пеш гузашт ва ба [[Рӯйхати сердаромадтарин филмҳои аниматсионӣ|даромади баландтарин табдил ёфт. филми аниматсионӣ дар ҳама давру замон]] буд ва мавқеъи худро то он даме, ки дар соли 2019 [[Подшоҳи шере (филми 2019)|ремейки ''Подшоҳи шере'']] пеш гузашт. Он ҳамчунин [[Рӯйхати филмҳои сердаромад|&lt;!--Ин мавқеъи Қуллаи аст, ки филм ба даст НЕСТ ҲОЗИР. Лутфан танзим накунед!--&gt;панҷум&lt;!--Ин мавқеъи ҚУЛҚИ филм аст, ки дар айни замон НЕСТ. Лутфан танзим НАКУНЕД!--&gt; сердаромадтарин филми ҳама вақт]] ва [[2013 дар филм#Бандтарин филмҳо|филми сердаромад дар соли 2013]]. То январи соли 2015, филм дар Иёлоти Муттаҳида серфурӯштарин [[Blu-ray|Diski Blu-ray]] шуд, ки дар натиҷа филм [[Frozen (franchise)|франчайзинг]], аз ҷумла [[Frozen] ба кор даромад. Табларза|кӯтоҳмуддати аниматсионии]] дар соли 2015, [[Саргузашти яхкардаи Олаф|як филми аниматсионии]] дар соли 2017 ва идомаи филми ''[[Frozen II]]'', моҳи ноябри соли 2019.

== Эзоҳ ==
{{Эзоҳ}}

== Пайвандҳо ==

* {{imdb title|id=2294629}}
* {{rotten-tomatoes|id=frozen}}
* {{mojo title|id=frozen}}

[[Гурӯҳ:Филмҳо]]
[[Гурӯҳ:Филмҳои Walt Disney Animation Studios]]
[[Гурӯҳ:Филмҳои Walt Disney Pictures]]
[[Гурӯҳ:Филмҳои Disney]]
[[Гурӯҳ:Филмҳои ИМА]]</text>
      <sha1>p3ugsnti8p29x88rq5zdb5ichmhcpgl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Яхзада II</title>
    <ns>0</ns>
    <id>297423</id>
    <revision>
      <id>1480313</id>
      <parentid>1295783</parentid>
      <timestamp>2026-07-13T14:29:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zosya95</username>
        <id>54344</id>
      </contributor>
      <origin>1480313</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5237" sha1="lotwz8r3uetiptid65n8drcksx7f90t" xml:space="preserve">{{Мултфилм|Забон=[[Забони англисӣ|англисӣ]]}}

'''«Яхзада II»''' ({{Lang-en|Frozen II}}) як соли 2019 амрикоии [[Аниматсияи компютерӣ|бо компютерӣ]] [[филми мусиқӣ|мусикӣ]] [[филми хаёлӣ]] аст, ки аз ҷониби [[Уолт Дисней Аниматсия Студияи]] ҳамчун 58-умин [[Рӯйхати филмҳои Студияи Аниматсия Уолт Дисней таҳия шудааст. |филм]] ва идомаи филми ''[[Frozen (film 2013)|Frozen]]'' (2013). Коргардони [[Крис Бак]] ва [[Ҷеннифер Ли (режиссёр)|Ҷенифер Ли]], ки аз ҷониби Ли аз достони Ли, Бак, Марк Смит, [[Кристен Андерсон-Лопес]] ва [[Роберт Лопес навишта шудааст. ]], ки аз ҷониби [[Питер Дел Вечо]] таҳия шудааст, дар филм [[Кристен Белл]], [[Идина Мензел]], [[Ҷош Гад]] ва [[Ҷонатан Грофф]] нақш доранд. Се сол пас аз филми аввал, ''Frozen II'' аз паи хоҳарон [[Анна (Фрозен)|Анна]] ва [[Элза (Фрозен)|Элза]], [[Кристоф (Фрозен)|Кристофф]], ки ӯ ба амал меояд, сурат мегирад. бугуи Свен ва одами барфӣ [[Олаф (Яхзада)|Олаф]] ҳангоми сафар ба [[ҷангали ҷодушуда]] барои кушодани пайдоиши [[Сеҳрнок (ғайритабиӣ)|қувваи ҷодугарии Элза]].

Филм дар моҳи марти соли 2015 пас аз баҳси ширкат дар бораи он ки оё он аз асл пасттар аст, [[сабз]] шуд. Он нисбат ба ''Frozen'' технологияи мукаммалтар ва мукаммали аниматсияро истифода мебурд ва ҳамкории байниидоравӣ буд. Андерсон-Лопес ва Лопес ба ҳайси таронанавис баргаштанд ва [[Кристоф Бек]] боз мусиқиро эҷод карданд. Филм ба 46 забон тарҷума шуда, бо як силсила филми мустанад ''[[Into the Unknown: Making Frozen II]]'' ҳамроҳӣ карда шуд.

Нахустнамоиши филми ''Frozen II'' дар Лос-Анҷелес 7 ноябри соли 2019 баргузор шуд ва 22 ноябри соли 2019 дар Иёлоти Муттаҳида ба намоиш гузошта шуд. Филм дар маҷмӯъ барои ҳунармандӣ, таҳвил ва мавзӯъҳояш баррасиҳои мусбат гирифт; нақл ва тамаркузи он баъзе танқидро ба бор овард ва мусиқӣ вокуниши омехта дошт. ''Frozen II'' дар саросари ҷаҳон 1,450{{nbsp}}миллиард доллар ба даст оварда, намоиши театрии худро ҳамчун [[2019 дар филм#Беҳтарин филмҳо|севумин филми сердаромад дар соли 2019]], [[Рӯйхати сердаромадтаринҳо] ба анҷом расонд. grossing films|&lt;!--Ин мавқеъи қуллаи филм аст, на ҷараён, танзим накунед!--&gt;даҳум&lt;!--Ин мавқеъи авҷи филм аст, на ҷараён, танзим накунед !--&gt; сердаромадтарин филми ҳама давру замон]] ва [[Рӯйхати филмҳои аниматсионӣ аз ҳама сердаромад|&lt;!--Ин мавқеъи авҷи филм аст, на ҳозира, танзим накунед!-- &gt;дуюм&lt;!--Ин мавқеъи авҷи филм аст, на мавқеъи ҷорӣ, танзим накунед!--&gt; сердаромадтарин филми аниматсионӣ дар ҳама давру замон]]. Он [[Рӯйхати даромади баландтарин барои филмҳои аниматсионӣ|даромади сердаромадтарин дар саросари ҷаҳон барои филми аниматсионӣ]] дошт. ''Frozen II'' якчанд ҷоиза ва номинатсияҳо гирифт: ду [[Ҷоизаи Энни]] ва номзадҳо ба [[BAFTA]], ду [[Глобуси тиллоӣ]] ва ду [[Грэмми]]. Дар [[92-юми Ҷоизаҳои Оскар]] филми &quot;[[Дар Номаълум (суруд)|Дар Номаълум]]&quot; барои [[Ҷоизаи Академия барои беҳтарин суруди аслӣ|Беҳтарин суруди аслӣ]] пешбарӣ шуд.

== Эзоҳ ==
{{Эзоҳ}}

== Пайвандҳо ==

* {{imdb title|id=4520988}}
* {{rotten-tomatoes|id=frozen2}}
* {{mojo title|id=frozen2}}

[[Гурӯҳ:Филмҳо]]
[[Гурӯҳ:Филмҳои Walt Disney Animation Studios]]
[[Гурӯҳ:Филмҳои Walt Disney Pictures]]
[[Гурӯҳ:Филмҳои Disney]]
[[Гурӯҳ:Филмҳои ИМА]]</text>
      <sha1>lotwz8r3uetiptid65n8drcksx7f90t</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Абдувалӣ (Ҳамном)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>297502</id>
    <revision>
      <id>1480415</id>
      <parentid>1429674</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T04:52:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <comment>/* */ Гурӯҳбандӣ</comment>
      <origin>1480415</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="363" sha1="hp8p1ordqveuwh1x86zdf1npm5fcyvr" xml:space="preserve">'''Абувалӣ''':

* [[Абдувалӣ Абдурашидов]]
* [[Абдувалӣ Бердиалиев]]
* [[Абдувалӣ Давронов]]
* [[Абдувалӣ ибни Қозӣ Юсуф]]
* [[Абдувалӣ Қушматов]]
* [[Абдувалӣ Ҳаитов]]
[[Гурӯҳ:Номҳои мардона]]
{{Ибҳомзудоӣ|Ҳамномҳо}}</text>
      <sha1>hp8p1ordqveuwh1x86zdf1npm5fcyvr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Абдукарим (Ҳамном)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>297503</id>
    <revision>
      <id>1480424</id>
      <parentid>1429676</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T04:55:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <comment>/* */ Гурӯҳбандӣ</comment>
      <origin>1480424</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="344" sha1="tauh893zhxyv45kezw2kcqnh678pvo2" xml:space="preserve">'''Абдукарим''':

* [[Абдукарим Раупов]]
* [[Абдукарим Қосимов]]
* [[Абдукарим Қурбонов]]
* [[Абдукарим Ҳалимов]]
* {{Ибҳомзудоӣ|Ҳамномҳо}}
[[Гурӯҳ:Номҳои мардона]]
[Гурӯҳ:Саҳифаҳои ибҳомзудоӣ:Ҳамномҳо]]</text>
      <sha1>tauh893zhxyv45kezw2kcqnh678pvo2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1480425</id>
      <parentid>1480424</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T04:56:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>1480425</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="345" sha1="s8z73smlh9igsvi0d6hqal4f25xyndk" xml:space="preserve">'''Абдукарим''':

* [[Абдукарим Раупов]]
* [[Абдукарим Қосимов]]
* [[Абдукарим Қурбонов]]
* [[Абдукарим Ҳалимов]]
* {{Ибҳомзудоӣ|Ҳамномҳо}}
[[Гурӯҳ:Номҳои мардона]]
[[Гурӯҳ:Саҳифаҳои ибҳомзудоӣ:Ҳамномҳо]]</text>
      <sha1>s8z73smlh9igsvi0d6hqal4f25xyndk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1480429</id>
      <parentid>1480425</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T05:02:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>1480429</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="343" sha1="25okhqjczsttygby2fqj0t8vv16ieqd" xml:space="preserve">'''Абдукарим''':

* [[Абдукарим Раупов]]
* [[Абдукарим Қосимов]]
* [[Абдукарим Қурбонов]]
* [[Абдукарим Ҳалимов]]
{{Ибҳомзудоӣ|Ҳамномҳо}}
[[Гурӯҳ:Номҳои мардона]]
[[Гурӯҳ:Саҳифаҳои ибҳомзудоӣ:Ҳамномҳо]]</text>
      <sha1>25okhqjczsttygby2fqj0t8vv16ieqd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Абдулазиз (Ҳамном)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>297504</id>
    <revision>
      <id>1480430</id>
      <parentid>1429678</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T05:05:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>1480430</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="574" sha1="t1grvnwyx5625b3one4el2l140uujyb" xml:space="preserve">'''Абдулазиз:'''

* [[Абдулазиз Бутефлиқа]]
* [[Абдулазиз Махдум]]
* [[Абдулазиз ибни Абдулваҳоб]]
* [[Абдулазиз ибни Шарафуддин]]
* [[Абдулазиз Ғаффоров]]
* [[Абдулазиз Ҷарод]]
* [[Абдулазизи Мароғаӣ]]
* [[Абдулазизи Махсум]]
* [[Абдулазизи Наққош]]{{Ибҳомзудоӣ|Ҳамномҳо}}
[[Гурӯҳ:Номҳои мардона]]
[[Гурӯҳ:Саҳифаҳои ибҳомзудоӣ:Ҳамномҳо]]</text>
      <sha1>t1grvnwyx5625b3one4el2l140uujyb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Абдуллоҳхон (Ҳамном)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>297505</id>
    <revision>
      <id>1480432</id>
      <parentid>1429695</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T05:10:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>1480432</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="327" sha1="evwbqclxx98yjjcklrmb7ho6zc961yz" xml:space="preserve">'''Абдуллоҳхон''':

* [[Абдуллоҳхон]]
* [[Абдуллоҳхони I]]
* [[Абдуллоҳхони II]]
* [[Масҷиди Абдуллоҳхон]]
{{Ибҳомзудоӣ|Ҳамномҳо}}
[[Гурӯҳ:Номҳои мардона]]
[[Гурӯҳ:Саҳифаҳои ибҳомзудоӣ:Ҳамномҳо]]</text>
      <sha1>evwbqclxx98yjjcklrmb7ho6zc961yz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Абдуллоҷон (Ҳамном)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>297506</id>
    <revision>
      <id>1480433</id>
      <parentid>1429668</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T05:11:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>1480433</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="359" sha1="6ttcx0jiat8fcpq26ecdd2335golm24" xml:space="preserve">'''Абдуллоҷон:'''

* [[Абдуллоҷон Бобоҷонов]]
* [[Абдуллоҷон Исҳоқов]]
* [[Абдуллоҷон Мирбобоев]]
* [[Абдуллоҷон Орипов]]
{{Ибҳомзудоӣ|Ҳамномҳо}}
[[Гурӯҳ:Номҳои мардона]]
[[Гурӯҳ:Саҳифаҳои ибҳомзудоӣ:Ҳамномҳо]]</text>
      <sha1>6ttcx0jiat8fcpq26ecdd2335golm24</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Абдулмалик (Ҳамном)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>297507</id>
    <revision>
      <id>1480434</id>
      <parentid>1429701</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T05:12:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>1480434</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="389" sha1="4xjypvgrqfd11feslz99pe0qzjtmz9x" xml:space="preserve">'''Абдулмалик'''

* [[Абдулмалик бин Ҳабилус]]
* [[Абдулмалик ибни Марвон]]
* [[Абдулмалики I]]
* [[Абдулмалики II]]
* [[Абдулмалики Ҷувайнӣ]]
{{Ибҳомзудоӣ|Ҳамномҳо}}
[[Гурӯҳ:Номҳои мардона]]
[[Гурӯҳ:Саҳифаҳои ибҳомзудоӣ:Ҳамномҳо]]</text>
      <sha1>4xjypvgrqfd11feslz99pe0qzjtmz9x</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Алӣ (Ҳамном)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>297508</id>
    <revision>
      <id>1480455</id>
      <parentid>1429689</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T05:35:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <comment>/* */ Гурӯҳбандӣ</comment>
      <origin>1480455</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="677" sha1="257xivhhsh31z4at8e49po8pkgm981t" xml:space="preserve">'''Алӣ''':

* [[Алӣ (ноҳияи Иле)]] — деҳа
* [[Алӣ Асадов]]
* [[Алӣ Барот]]
* [[Алӣ Бобоҷон]]
* [[Алӣ Вазириён]]
* [[Алӣ Зафар]]
* [[Алӣ Кофӣ]]
* [[Алӣ Майсам Назарӣ]]
* [[Алӣ Насириён]]
* [[Алӣ Фазал]]
* [[Алӣ ибни Абутолиб]] — яке аз халифаи рошидин 
* [[Алӣ ибни Мӯсо Алризо]]
* [[Алӣ ибни Ҳошим]]
* [[Алӣ Қушчӣ]]
* [[Алӣ Ҷавон]]
{{Ибҳомзудоӣ|Ҳамномҳо}}
[[Гурӯҳ:Номҳои мардона]]
[[Гурӯҳ:Саҳифаҳои ибҳомзудоӣ:Ҳамномҳо]]</text>
      <sha1>257xivhhsh31z4at8e49po8pkgm981t</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Олимхон (Ҳамном)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>297509</id>
    <revision>
      <id>1480499</id>
      <parentid>1429711</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T08:59:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>1480499</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="276" sha1="nabqn4v6j0erl1onbl9w766qy6ctv3l" xml:space="preserve">'''Олимхон''':

* [[Олимхон]] — охирин амири Бухоро
* [[Олимхон Исматӣ]]

{{Ибҳомзудоӣ|Ҳамномҳо}}
[[Гурӯҳ:Номҳои мардона]]
[[Гурӯҳ:Саҳифаҳои ибҳомзудоӣ:Ҳамномҳо]]</text>
      <sha1>nabqn4v6j0erl1onbl9w766qy6ctv3l</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Олим (Ҳамном)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>297512</id>
    <revision>
      <id>1480498</id>
      <parentid>1429725</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T08:58:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>1480498</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="518" sha1="t82i3ewg6i352zl4kdcrlcov07xf8e2" xml:space="preserve">'''Олим''' (аз ар. عالم‎):

* [[Олим Аҳмадов]]
* [[Олим Бобоев]]
* [[Олим Камолов]]
* [[Олим Каркайев]]
* [[Олим Рамалданов]]
* [[Олим Салимзода]]
* [[Олим Хабилов]]
* [[Олим Ширинов]]
* [[Олими Искандарӣ]]
* [[Олими Ширинбек]]
{{Ибҳомзудоӣ|Ҳамномҳо}}
[[Гурӯҳ:Номҳои мардона]]
[[Гурӯҳ:Саҳифаҳои ибҳомзудоӣ:Ҳамномҳо]]</text>
      <sha1>t82i3ewg6i352zl4kdcrlcov07xf8e2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ҳаммоса Кӯҳистонӣ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>302321</id>
    <revision>
      <id>1480325</id>
      <parentid>1391640</parentid>
      <timestamp>2026-07-13T14:54:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zosya95</username>
        <id>54344</id>
      </contributor>
      <origin>1480325</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6667" sha1="lvdwnuatlpi0juq2bl8afp3kertzg3m" xml:space="preserve">{{Синамогар
 |ном                  = Ҳаммоса 
 |номи аслӣ            = Ҳаммоса Кӯҳистонӣ 
 |ном ҳангоми таваллуд =  ﺣﻤﺎﺳﻪ ﮐﻮﻫﺴﺘﺎﻧﯽ 
 |тасвир               = 
 |бар                  = 
 |тавсифи тасвир       = 
 |таърихи таваллуд     = {{ТаърихиТаваллуд|19|12|1987}}
 |зодгоҳ               = [[Тошканд]], [[ҶШС Ӯзбекистон]], [[ИҶШС]] 
 |шаҳрвандӣ            = {{парчам|Инглистон}}
 |табаият              = 
 |таърихи даргузашт           = 
 |маҳалли даргузашт         = 
 |падар                = Хушҳол 
 |модар                = Лайло 
 |ҳамсар               =   
 |завҷа                = 
 |фарзандон            = 
 |навъи фаъолият       = {{hlist|[[ҳунарпеша]]| [[модел]]}}
 |солҳои фаъолият      = 2005 то ҳол
 |ҷоизаҳо              = &quot;Бонуи [[Ингилистон]]&quot; 2005
&quot;Бонуи дунё&quot; 2005
 |соядаст              = 
 |сайт                 = 
 |викианбор            = 
}}
'''Ҳаммоса Кӯҳистонӣ''' ({{lang-en|Hammasa Kohistani}}, {{lang-fa|}}ﺣﻤﺎﺳﻪ ﮐﻮﻫﺴﺘﺎﻧﯽ) [[19 декабр]]и [[соли 1987]] дар шаҳри Тошканд, ҶШС Ӯзбекистон, [[ИҶШС]]) — [[Мудел (шахс)|фотомодели]] бритониёӣ, ғолиби озмуни «Маликаи зебоии [[Ингилистон]]» дар соли 2005. Аз табори [[Тоҷикони Афғонистон|тоҷикони Афғонистон]]. Аввалин мусулмондухтарест, ки дар озмуни зебогии Ингилистон ғолиб омадааст ва ин боиси инъикоскунандаи ҷамъиятӣ-сиёсӣ гардида буд.

== Зиндагинома ==  
Ҳаммоса Кӯҳистонӣ 19 декабри соли 1987 дар шаҳри [[Тошканд]], дар оилаи [[тоҷикон]]и муқимӣ ба дунё омадааст.
Волидонаш Хушҳол ва Лайло аз Афғонистон гурехта, дар [[ҶШС Ӯзбекистон]] зиндагӣ мекарданд. Баъдан онҳо ба ватанашон, ба [[Кобул]] баргаштанд. Аммо ҳукмронии толибон дар Афғонистон, соли 1996 боиси мушакпарониҳо гардид, ки Ҳаммоса он солҳо 10 сола буд. 
Баъд аз ҳукмронии толибон дар [[Афғонистон]] оилаи онҳо маҷбур шуд, ки боз ватанашонро тарк намоянд. Аввал онҳо ба Ӯзбекистон, баъд ба [[Укроин]], сипас ба [[Дубай]] ва охиран ба [[Бритониё]] кӯч бастанд. Дар Бритониё падари Ҳаммоса корхонаи фурӯш ва бурда расонидани хӯрокро кушод, модараш тарҷумон шуда корро оғоз карданд. Ҳаммоса хамеша орзуи фотомодел шуданро мекард. Ҳоло вай шаҳрванди Бритониё буда дар агентии ''Asian fashion house'' фаолият мекунад. Қади Ҳаммоса 173 см буда сиёҳмӯй ва чашмонсиёҳ аст. Вай дар мактаби Лэмптон, дар Лондон таҳсил мекунад.

== Фаолият == 
Моҳи сентябри соли 2005 дар шаҳри Ливерпул озмуни навбатии зебогии «Бонуи Ингилистон» ([[англисӣ|англ.]] ''Miss England'') баргузор гардид, ки дар он 40 нафар духтарон иштирок намуданд. Дар натиҷаи озмуни дуруза Ҳаммоса Кӯҳистонӣ ғолиб дониста шуд ва 3 сентябри соли 2005 вай дар саҳнаи театри ''Liverpool Olympia'' соҳиби тоҷи ин озмун гардид. Ҳангоми ҷоизасупорӣ вай либоси [[абрешим]]и, ки модараш дӯхта буд ба тан кард. Чун ғолиби озмуни миллии [[Бритониё]], Ҳаммоса ҳуқуқи иштирок дар «Бонуи дунё»-ро ба даст овард. Ҳаммоса Кӯҳистонӣ аввалин мусулмондухтарест, ки ҷоизаи озмуни зебогии «Бонуи [[Инглистон]]»-ро ба даст овард. Он вақт матбуот дарҷ кард, ки дар баробари Ҳаммоса Кӯҳистонӣ, чунин ҷоизаро боз ба як мусулмондухтаре бо номи Sarah Mendley, ки Бонуи шаҳри Ноттингем дониста шуда буд, супоридаанд. 

Таззодҳои пайваста ба ин руйдод, дар санаи 7 июли соли 2005, ду моҳ пеш аз ин, ҳамлаҳои терорчиён дар [[Лондон]] рух дода буданд.

Ҳаммоса дар озмуни «Бонуи дунё» соли 2005 дар шаҳри Саня, дар [[Чин]] ширкат намуда, яке аз беҳтаринҳо ба ҳисоб мерафт, аммо вай дар финал иштирок накард. 

Ҳаммоса Кӯҳистонӣ бо шаш забон: [[Забони дарӣ|дарӣ]], [[форсӣ]], [[русӣ]], [[англисӣ]], [[тоҷикӣ]] ва [[забони ӯзбакӣ|ӯзбекӣ]] сухан мегӯяд.

Маҷаллаи амрикои оид ба муд '''&quot;Teen Vogue&quot;''' дар муқоваи худ, дар нашри моҳи майи соли 2006, мақола оид ба Ҳаммоса Кӯҳистонӣ ва расмашро чоп карда буд.

Расми Ҳаммоса Кӯҳистониро шабакаи ''Getty Images'' ҳамчун симои ''Tali'Zorah'' дар ''Mass Effect series of video games'' истифода бурдаанд.

== Нигаред ==
* [[Тоҷикон]]
* Тоҷикони Бритониё 
== Пайвандҳо ==
* [https://ru.m.wikipedia.org/wiki/%D0%9A%D0%BE%D1%85%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B8,_%D0%A5%D0%B0%D0%BC%D0%BC%D0%B0%D1%81%D0%B0]
* [http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/england/4212412.stm]
[[Гурӯҳ:Тоҷикон]]
[[Гурӯҳ:Тоҷикони Бритониё]]</text>
      <sha1>lvdwnuatlpi0juq2bl8afp3kertzg3m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Муҳаммад (Ҳамном)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>303583</id>
    <revision>
      <id>1480490</id>
      <parentid>1429659</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T06:21:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <comment>/* */ Гурӯҳбандӣ</comment>
      <origin>1480490</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="944" sha1="t87r0ikkd24gb57txjwpmm1gtlz4i0m" xml:space="preserve">* [[Муҳаммад]] ({{lang-ar|مُحَمَّدْ}} '''Абулқосим Муҳаммад ибни Абдуллоҳ ибни Абдулмутталиб''', {{lang-ar|أَبُو القَاسِم مُحَمَّد بنِ عَبد الله بنِ عَبدِ المُطَّلِب}};  
* [[Муҳаммад Закариёи Розӣ]]
* [[Муҳаммад ибни Мӯсои Хоразмӣ]]
* [[Муҳаммад ибни Ҷарири Табарӣ]]
* [[Муҳаммад Авфӣ]]
* [[Муҳаммад Юнус]]
* [[Муҳаммад Фатҳуллоҳ Гюлен]]
* [[Муҳаммад Мурсӣ]]
* [[Муҳаммад бин Танӣ]]
* [[Муҳаммад Абдуллоҳӣ Муҳаммад]]
* [[Муҳаммад Хотамӣ]]
* [[Муҳаммад Осимӣ]]
* [[Муҳаммад Ғоиб]]
* [[Муҳаммад Бобохоҷаев]]
* [[Муҳаммад Салоҳ]]
{{Ибҳомзудоӣ|Ҳамномҳо}}
{{Ибҳомзудоӣ}}</text>
      <sha1>t87r0ikkd24gb57txjwpmm1gtlz4i0m</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1480491</id>
      <parentid>1480490</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T06:24:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <comment>/* */ Гурӯҳбандӣ</comment>
      <origin>1480491</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1097" sha1="er4wx2pfnw8uduhubrmxrxe2cvboig2" xml:space="preserve">* [[Муҳаммад]] ({{lang-ar|مُحَمَّدْ}} '''Абулқосим Муҳаммад ибни Абдуллоҳ ибни Абдулмутталиб''', {{lang-ar|أَبُو القَاسِم مُحَمَّد بنِ عَبد الله بنِ عَبدِ المُطَّلِب}};  
* [[Муҳаммад Закариёи Розӣ]]
* [[Муҳаммад ибни Мӯсои Хоразмӣ]]
* [[Муҳаммад ибни Ҷарири Табарӣ]]
* [[Муҳаммад Авфӣ]]
* [[Муҳаммад Юнус]]
* [[Муҳаммад Фатҳуллоҳ Гюлен]]
* [[Муҳаммад Мурсӣ]]
* [[Муҳаммад бин Танӣ]]
* [[Муҳаммад Абдуллоҳӣ Муҳаммад]]
* [[Муҳаммад Хотамӣ]]
* [[Муҳаммад Осимӣ]]
* [[Муҳаммад Ғоиб]]
* [[Муҳаммад Бобохоҷаев]]
* [[Муҳаммад Салоҳ]]
{{Ибҳомзудоӣ|Ҳамномҳо}}
[[Гурӯҳ:Номҳои мардона]]
[[Гурӯҳ:Саҳифаҳои ибҳомзудоӣ:Ҳамномҳо]]
[[Гурӯҳ:Номҳои аз арабӣ пайдошуда]]</text>
      <sha1>er4wx2pfnw8uduhubrmxrxe2cvboig2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Султон (Ҳамном)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>311967</id>
    <revision>
      <id>1480504</id>
      <parentid>1429666</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T09:06:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <comment>/* */ Гурӯҳбандӣ</comment>
      <origin>1480504</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="601" sha1="7uh9jtl0bv1yqeepusonyfrt0270qrd" xml:space="preserve">'''Султон''' ({{Lang-ar|سلطان}}  аз {{lang-arc|שולטנא}} ''šulṭānā'' — қудрат) номгузории фард. 
* [[Султон Умаров]]
* [[Султони Ҳамад]]
* [[Султон Валад]]
* [[Султон Наврӯзов]]
* [[Султон Мирзошоев]]
* [[Султон Саидзода]]
* [[Султон Сафар]]
* [[Султон Воҳидов]]
* [[Султон Хуранов]]

{{Ибҳомзудоӣ|Ҳамномҳо}}
[[Гурӯҳ:Номҳои мардона]]
[[Гурӯҳ:Саҳифаҳои ибҳомзудоӣ:Ҳамномҳо]]</text>
      <sha1>7uh9jtl0bv1yqeepusonyfrt0270qrd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ҷилолӣ Исҳоқ Бушҳоқӣ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>312036</id>
    <revision>
      <id>1480486</id>
      <parentid>1454394</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T06:13:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1480486</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15733" sha1="6pfvgg2vqnywqdppoeeyv4s1bfsmccc" xml:space="preserve">
{{Олим}}
'''Ҷилолӣ Исҳоқ Бушҳоқӣ''' ({{lang-ar|جيلالي إسحاق بوسحاقي}}, {{lang-en|Djilali Ishak Boushaki}}, {{ВД-Дебоча}}, [[Алҷазоир]]) як [[нависанда]]и [[Алҷазоир|алҷазоирӣ]] аст, ки дар [[Омӯзгорӣ|масъалаҳои]] таълимӣ ва [[Ҷомеъа|иҷтимоӣ]] тахассус дорад.&lt;ref&gt;https://everybodywiki.com/Djilali_Ishak_Boushaki&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://culture-people.fandom.com/fr/wiki/Djilali_Ishak_Boushaki |title=нусхаи бойгонӣ |accessdate=2023-11-04 |archivedate=2023-11-04 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231104095130/https://culture-people.fandom.com/fr/wiki/Djilali_Ishak_Boushaki }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://plus.wikimonde.com/wiki/Djilali_Ishak_Boushaki&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://fr.vikidia.org/wiki/Djilali_Ishak_Boushaki |title=нусхаи бойгонӣ |accessdate=2023-11-05 |archivedate=2023-11-05 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231105095013/https://fr.vikidia.org/wiki/Djilali_Ishak_Boushaki }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.amazon.com/stores/Djil-Ishak-Boushaki/author/B004N8LZUE&lt;/ref&gt;

== Тарҷумаи ҳол ==
Ҷилолӣ соли 1957 дар деҳаи Мералдене дар ҷанубу ғарби шаҳри [[Тения]] (собиқ Менервил) дар Алҷазоир ба дунё омадааст ва дар соли 1963 бо волидонаш дар Бесансон ба Фаронса омадааст.&lt;ref&gt;https://www.profildinfo.fr/index.php?lvl=author_see&amp;id=9202&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;http://sections.se-unsa.org/bordeaux/UserFiles/File/dirAdj_SEGPA.pdf&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.payot.ch/Dynamics/Result?author=Djil%20Ishak-Boushaki&amp;cId=0 |title=нусхаи бойгонӣ |accessdate=2023-11-02 |archivedate=2023-11-02 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231102095055/https://www.payot.ch/Dynamics/Result?author=Djil%20Ishak-Boushaki&amp;cId=0 }}&lt;/ref&gt;

Пас аз он, вай то соли 1970 дар мактаби ибтидоии ҷамъиятии Бернард Тристан маълумоти ибтидоӣ гирифт ва то соли 1975 имтиҳони ибтидоии соли шашуми худро супорид, то ба мактаби миёнаи шаҳр дохил шавад.&lt;ref&gt;https://sections.se-unsa.org/bordeaux/IMG/pdf/publi_rentree_fonctionnaires_stagiaires__2022_23.pdf&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://blogs17.ac-poitiers.fr/iensaintes/files/2016/02/Synth%C3%A8se-manuels-Segpa-Word_ASH16.pdf |title=нусхаи бойгонӣ |accessdate=2023-11-02 |archivedate=2023-11-02 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231102095047/http://blogs17.ac-poitiers.fr/iensaintes/files/2016/02/Synth%C3%A8se-manuels-Segpa-Word_ASH16.pdf }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.librairie-ledivan.com/livre/9782210411142-mon-cahier-d-activites-mathematiques-segpa-livre-du-professeur-noel-maillard-happe-ishak-boushaki/{{Пайванди мурда|date=December 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

Пас аз таҳсили бомуваффақияти миёна дар мактаби миёна дар Бесансон, ӯ таҳсили донишгоҳии худро дар Донишгоҳи Бордо идома дод ва дар он ҷо пас аз 4 соли таҳсил соҳиби унвони омӯзгорӣ шуд. Пас аз он, ӯро дар мактаби миёнаи Бесансон ҳангоми курси такмили ихтисос дар Донишгоҳи Бордо барои рушди таҳсилаш ба ҳайси муаллим ба кор гирифтанд.&lt;ref&gt;http://livreacces.free.fr/les%20auteurs.htm&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;http://cosoter-ressources.info/index.php?lvl=author_see&amp;id=7072&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://copainsdavant.linternaute.com/p/djilali-ishak-boushaki-1797107&lt;/ref&gt;

Пас аз он ӯ самти худро дигар кард ва тасмим гирифт, ки фаъолияти адабӣ кунад, ки дар навиштани як қатор корҳои таълимӣ ва оммавӣ ва шаҳрвандӣ дар Фаронса иштирок кард.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://parol-grandest.fr/images/outils_ressources/biblio_savoirs_de_base.pdf |title=нусхаи бойгонӣ |accessdate=2023-11-02 |archivedate=2023-11-02 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231102095045/https://parol-grandest.fr/images/outils_ressources/biblio_savoirs_de_base.pdf }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://bib.henallux.be/index.php?lvl=author_see&amp;id=177161&lt;/ref&gt;

Бо вуҷуди ин, Исҳоқ Бушҳоқӣ дар заминаи касбии худ ба мониторинги дарсҳо дар Бахши мутобиқшудаи таҳсилоти умумӣ ва касбӣ (SEGPA) тахассус дорад, то ба онҳое, ки дар дастгирии донишҷӯёни донишҷӯёни гирифтори мушкилоти хониш машғуланд ва ба донишҷӯёни осебпазир имкон медиҳанд, ки худро барқарор кунанд таълимӣ ва сохтани нақшаи роҳнамоии устувор.&lt;ref&gt;https://enseignants.se-unsa.org/La-Segpa-une-structure-a-proteger-et-valoriser&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://sections.se-unsa.org/bordeaux/IMG/pdf/Bordeaux_dir_adj_segpa.pdf&lt;/ref&gt;

Китобҳое, ки ӯ бо Éditions Magnard нашр кардааст, ҳадафи рушди малакаҳо ва малакаҳои зарурӣ ва зарурӣ барои кӯдакони хурдсол барои азхуд кардани забони гуфторӣ ва хаттӣ буданд.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.agefma.org/uploads/pdf/ressources_documentaires/Catalogue_Outils_CRI_AGEFMA.pdf |title=нусхаи бойгонӣ |accessdate=2023-11-02 |archivedate=2023-11-02 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231102095044/http://www.agefma.org/uploads/pdf/ressources_documentaires/Catalogue_Outils_CRI_AGEFMA.pdf }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.sa-autrement.com/livre/9782210411142-mon-cahier-d-activites-mathematiques-segpa-livre-du-professeur-noel-maillard-happe-ishak-boushaki/ |title=нусхаи бойгонӣ |accessdate=2023-11-02 |archivedate=2024-12-03 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20241203145815/https://www.sa-autrement.com/livre/9782210411142-mon-cahier-d-activites-mathematiques-segpa-livre-du-professeur-noel-maillard-happe-ishak-boushaki/ }}&lt;/ref&gt;

Сарлавҳаҳое, ки бо мусоидати муаллиф Ҷилолӣ ба табъ расидаанд, мавзӯҳои марбут ба арзишҳои иҷтимоӣ, инсонӣ, дастаҷамъӣ, ахлоқӣ ва ҳамоҳангиро таҳия намудаанд ва ин асарҳо дар самти марбут ба марказҳои таълимӣ, таваҷҷуҳи наврасону ҷавонон дар байни хонандагон комёбиҳои назаррас пайдо кардаанд.&lt;ref&gt;https://sections.se-unsa.org/bordeaux/IMG/pdf/No1_-_equipe_se.pdf&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.profildinfo.fr/doc_num.php?explnum_id=17098&lt;/ref&gt;

Ҳарчанд нависанда Исҳоқ Бушҳоқӣ дар ҳоли ҳозир масъулияти мудири як муассисаи ҷамъиятии Бордоро ба ӯҳда дорад, аммо бо иштироки худ дар навъҳои гуногуни истеҳсолоти фарҳангию маърифатӣ рӯбарӯи мутахассисони соҳаи маориф ва хонандагонро идома медиҳад.&lt;ref&gt;https://sections.se-unsa.org/bordeaux/IMG/pdf/bv_ccpdasegpa_bor.pdf&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.lelivrebl.eu/livre/9782210411142-mon-cahier-d-activites-mathematiques-segpa-livre-du-professeur-noel-maillard-happe-ishak-boushaki/{{Пайванди мурда|date=December 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

Ин саҳми таълимӣ ва адабӣ ӯро ҳамчун муаллими касбӣ эътироф кард, ки вай инчунин дар фаъъолияти иттифоқҳои касаба дар бахши муаллимони иттифоқи миллии иттифоқҳои автономӣ (SE-UNSA) барои муттаҳид кардани мафҳуми мактаби фарогир, ки бояд дар бар гирад ҳама ниёзҳои махсуси таълимӣ, ва на танҳо ба донишҷӯёни маъюб.&lt;ref&gt;http://sections.se-unsa.org/bordeaux/spip.php?article7&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://cdu.univ-mayotte.fr/opac_css/index.php?lvl=author_see&amp;id=27513 |title=нусхаи бойгонӣ |accessdate=2023-11-02 |archivedate=2023-11-02 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231102095046/https://cdu.univ-mayotte.fr/opac_css/index.php?lvl=author_see&amp;id=27513 }}&lt;/ref&gt;

Ҳамин тариқ, манзараи китобшиносӣ ва адабии фаронсавӣ як сухангӯи коршиносеро пайдо кард, ки бо ҳамкорони худ фонди китобхонаро бо матнҳои адабии ибратбахше, ки барои оммаи васеъ бахшида шудаанд, ғанӣ гардонида, ташаббускоронро ба мутолиа барои завқ ва таваҷҷӯҳи амалӣ раҳнамоӣ намуда, дар баробари андешаи онҳост дар асоси матнхое, ки Исхок Бушакй ба онхо марок зохир кардааст.&lt;ref&gt;http://sections.se-unsa.org/24/IMG/pdf/rentree_fonctionnaires_stagiaires__2021_2022_avec_fiche_contact.pdf&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;http://sections.se-unsa.org/24/IMG/pdf/BV_DEGPA.pdf&lt;/ref&gt;

== Китобҳо ==
Ҷилолӣ Исҳоқ Бушҳоқӣ чанд китоб навиштааст, аз ҷумла:&lt;ref&gt;https://openlibrary.org/authors/OL13246805A/&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.librarything.com/author/djilaliishakboushaki&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.profildinfo.fr/index.php?lvl=author_see&amp;id=9202&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://fr.shopping.rakuten.com/search/djil+ishak-boushaki&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://sections.se-unsa.org/bordeaux/IMG/pdf/Bordeaux_dir_adj_segpa.pdf&lt;/ref&gt;
* Бартараф кардани нокомӣ ({{Lang-fr|Dépasser l'échec}}).&lt;ref&gt;https://openlibrary.org/books/OL49821068M/&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.librarything.com/work/31150698/&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.goodreads.com/book/show/83654223/&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.decitre.fr/livres/depasser-l-echec-9782210411500.html&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.amazon.com/D%C3%A9passer-l%C3%A9chec/dp/2210411505&lt;/ref&gt;
* Зиндагии синну соли худ ({{Lang-fr|Vivre son âge}}).&lt;ref&gt;https://openlibrary.org/books/OL49821060M/&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.librarything.com/work/31150732/&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.goodreads.com/book/show/83654275/&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.amazon.fr/Vivre-son-%C3%A2ge-B%C3%A9atrice-Happe/dp/2210411017&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.decitre.fr/livres/vivre-son-age-9782210411012.html&lt;/ref&gt;
* Бадани худро зинда кунед ({{Lang-fr|Vivre son corps}}).&lt;ref&gt;https://openlibrary.org/books/OL49821053M/&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.librarything.com/work/31150743/&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.goodreads.com/book/show/83654269/&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.sudoc.fr/075765616{{Пайванди мурда|date=February 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.sudoc.fr/082072116{{Пайванди мурда|date=February 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
* Зиндагӣ дар ҷои кор ({{Lang-fr|Vivre au travail}}).&lt;ref&gt;https://openlibrary.org/books/OL49821049M/&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.librarything.com/work/31150761/&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.goodreads.com/book/show/83606790/&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.decitre.fr/livres/vivre-au-travail-9782210411043.html&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;http://cosoter-ressources.info/index.php?lvl=notice_display&amp;id=8703&lt;/ref&gt;
* Дар чамъият зиндагй кардан ({{Lang-fr|Vivre en société}}).&lt;ref&gt;https://openlibrary.org/books/OL49821046M/&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.librarything.com/work/31150774/&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.goodreads.com/book/show/83654310/&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://nicea-bmvr.nice.fr/PATRIMOINE/doc/SYRACUSE/171972/vivre-en-societe-francoise-noel-anne-maillard-beatrice-happe-djil-ishak-boushaki |title=нусхаи бойгонӣ |accessdate=2023-11-02 |archivedate=2023-11-04 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231104095131/https://nicea-bmvr.nice.fr/PATRIMOINE/doc/SYRACUSE/171972/vivre-en-societe-francoise-noel-anne-maillard-beatrice-happe-djil-ishak-boushaki }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://bibliotheques.ctguyane.fr/FRANCONIE/doc/SYRACUSE/96782/vivre-en-societe-francoise-noel-anne-maillard-beatrice-happe-djil-ishak-boushaki?_lg=fr-FR&lt;/ref&gt;
* Одами хуб ({{Lang-fr|Quelqu'un de bien}}).&lt;ref&gt;https://openlibrary.org/books/OL49821043M/&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.librarything.com/work/31150783/&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.goodreads.com/book/show/122685440/&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.librairiesglenat.com/livre/826629-quelqu-un-de-bien-philippe-chapelle-magnard |title=нусхаи бойгонӣ |accessdate=2023-11-02 |archivedate=2023-11-04 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231104095132/https://www.librairiesglenat.com/livre/826629-quelqu-un-de-bien-philippe-chapelle-magnard }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.payot.ch/Detail/quelquun_de_bien-beatrice_happe-9782210411128 |title=нусхаи бойгонӣ |accessdate=2023-11-02 |archivedate=2023-11-02 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231102095054/https://www.payot.ch/Detail/quelquun_de_bien-beatrice_happe-9782210411128 }}&lt;/ref&gt;
* Шаҳрванд шавед ({{Lang-fr|Devenir citoyen}}).&lt;ref&gt;https://openlibrary.org/books/OL49821042M/&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.librarything.com/work/31150796/&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.goodreads.com/book/show/78487953/&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.decitre.fr/livres/devenir-citoyen-9782210411111.html&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.amazon.com/devenir-citoyen/dp/2210411114&lt;/ref&gt;
* Математика дар кор ({{Lang-fr|Maths au travail}}).&lt;ref&gt;https://openlibrary.org/books/OL49821040M/&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.librarything.com/work/31150802/&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.goodreads.com/book/show/102786740/&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.ammareal.fr/livre/4082000-e-116-411-maths-au-travail-fiches-photocopiables-9782210411142.html |title=нусхаи бойгонӣ |accessdate=2023-11-02 |archivedate=2023-10-28 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231028103729/https://www.ammareal.fr/livre/4082000-e-116-411-maths-au-travail-fiches-photocopiables-9782210411142.html }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://books.google.dz/books/about/Maths_au_travail.html?id=JtzQOwAACAAJ&lt;/ref&gt;
* Китоби фаъолияти ман: Математика ({{Lang-fr|Mon cahier d'activités: Mathématiques}}).&lt;ref&gt;https://www.librairie-ledivan.com/livre/9782210411142/{{Пайванди мурда|date=December 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.lelivrebl.eu/livre/9782210411142/{{Пайванди мурда|date=December 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.sa-autrement.com/livre/9782210411142/{{Пайванди мурда|date=December 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.lamartine.fr/livre/9782210411142/{{Пайванди мурда|date=December 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.liragif.com/livre/9782210411142/{{Пайванди мурда|date=December 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ|2|}} 
{{Пайвандҳои беруна}}
[[Гурӯҳ:Нависандаҳо]]</text>
      <sha1>6pfvgg2vqnywqdppoeeyv4s1bfsmccc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Алӣ ибни Ҳасани Бохарзӣ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>313751</id>
    <revision>
      <id>1480423</id>
      <parentid>1385974</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T04:55:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VASHGIRD</username>
        <id>8035</id>
      </contributor>
      <origin>1480423</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3255" sha1="isw5ormoi0p5k0tihatfr8x6l2e1n2h" xml:space="preserve">{{Адиб}}
'''Алӣ ибни Ҳасани Бохарзӣ''' ({{lang-fa|علی بن حسن باخرزی}}; {{ВД-Дебоча}}) — {{шоир}}, адиб ва {{нависанда}}&lt;nowiki/&gt;и арабизабони эронитабор, муаллифи «Думйату-л-қаср».

== Зиндагинома ==
Омӯзгори нахустини ӯ падараш шайх Абуалӣ Ҳа­сан ибни Абутайиби Бохарзӣ буд. Бохарзӣ бо нияти илмомӯзӣ ва ҷамъоварии осори муосиронаш ба шаҳрҳо ва марказҳои илмию маданӣ (Зузан, Рай, Бужаҷ, Ҷурҷон, Астаробод, Марв, Ҳирот, Нишопур, Бағдод, Басра, Восит ва ғайра) сафар карда, бо адибони номдор ва ашхоси олимартаба вохӯрдааст ва дар девонҳои расоили баъзе ҳокимони Салҷуқӣ котиб будааст. Солҳои охири ҳаёташ дар зодгоҳаш шаҳри Бохарз гузашта, дар ҳамон ҷо дар маҳфиле ба қатл расидааст.

== Эҷод ==
Бохарзӣ дар назму наср истеъдоди комил дошт. Ӯро асарҳои манзуму мансур аст. Машҳуртаринаш тазкираи «Думйату-л-қаср ва усрату аҳли-л-аср» мебошад, ки порчаҳо аз зиндагӣ ва намунаҳои эҷодиёти адибону шоироии музофотҳои мухталифи мамолики исломӣ, аз ҷумла кулли Эронзаминро фаро мегирад. Тазкира ба забони арабӣ буда, аз намояндагони илму адаби арабизабони асри 11 ёд мекунад. Бохарзӣ дар ин асараш аз осори ба забони арабӣ навиштаи шоирони форс-тоҷик низ намунаҳо овардааст. Теъдоде аз олимон ва ноқидони шеър дар асрҳои миёна ба лафзи балиғ ва маъниҳои нозуки осораш таҳсин гуфтаанд. Бохарзӣ бештарн асарҳояшро ба забони арабӣ таълиф намудааст, вале чунонки Муҳаммад Авфӣ дар «Лубобу-л-албоб» меорад, ӯ аз ҷумлаи адибон ва шоирони зуллисонайн буда, ба забони модариаш форсӣ-тоҷикӣ низ шеърҳо офаридааст. Бохарзӣ ба забони форсӣ «Тарабхона» ном маҷмӯаи рубоиёт доштааст, вале аз ашъори форсиаш чанд қасида ва порчаҳои парокандаи шеърӣ мондаасту бас. Бохарзӣ инчунин миқдори зиёди ашъори пешиниён ва муосирони худро ба забони арабӣ гардондааст.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* {{ЭМТ|Бохарзӣ|3|муаллиф=Т. Мардонӣ}}

{{ПБ}}</text>
      <sha1>isw5ormoi0p5k0tihatfr8x6l2e1n2h</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Анвар (Ҳамном)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>315098</id>
    <revision>
      <id>1480457</id>
      <parentid>1429715</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T05:37:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>1480457</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1024" sha1="mte7e5i8mpesvtjk1hsogum3hyxfxc2" xml:space="preserve">'''Анвар''' — номи мардона

* [[Анвар Азизов]]
* [[Анвар Бобоҷонов]]  
* [[Анвар Бобоев]]
* [[Анвар Ваҳҳобов]]
* [[Анвар Газимагомедов]]  
* [[Анвар Ибрагимгаджийев]]  
* [[Анвар Олим]]  
* [[Анвар Мусоев]]
* [[Анвар Мақсудӣ]]
* [[Анвар Сулаймонов]] 
* [[Анвар Содот]]
* [[Анвар Тавобов]]
* [[Анвар Тағоймуродов]]  
* [[Анвар Тӯраев]]  
* [[Анвар Ҷӯраев]]  
* [[Анвар Мулоқандов]]  
* [[Анвар Ғуломов]]  
* [[Анвар, Сулаймонхоҷаи Бухороӣ]]  
* [[Анвар Шукуров]]
{{Ибҳомзудоӣ|Ҳамномҳо}}
[[Гурӯҳ:Номҳои мардона]]
[[Гурӯҳ:Саҳифаҳои ибҳомзудоӣ:Ҳамномҳо]]

== Ҳамчунин нигаред ==
* [[Анварпошшо]]
* [[Анваров]]
{{Ибҳомзудоӣ|Ҳамномҳо}}</text>
      <sha1>mte7e5i8mpesvtjk1hsogum3hyxfxc2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Акбар (Ҳамном)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>315099</id>
    <revision>
      <id>1480451</id>
      <parentid>1429687</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T05:28:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <comment>Гурӯҳбандӣ</comment>
      <origin>1480451</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="696" sha1="iewc28xfke9zrx39ekxim957qdi1r8z" xml:space="preserve">'''Акбар''' — номи мардонаи арабӣ
* [[Акбар Абдулло]]
* [[Акбар Адҳамов]]
* [[Акбари Бузург ]]
* [[Акбар Акобирхоҷаи Бухороӣ]]  
* [[Акбар Исоев]]  
* [[Акбар Назаров]]
* [[Акбар Нурматов]] 
* [[Акбар Мирзоев]]
* [[Акбар Маъруфов]]  
* [[Акбар Муҳсинӣ]]  
* [[Акбар Турсун]]  
* [[Ҳоҷӣ Акбар Тӯраҷонзода|Акбар  Тӯраевич Қаҳҳоров]]  
{{Ибҳомзудоӣ|Ҳамномҳо}}
[[Гурӯҳ:Номҳои мардона]]
[[Гурӯҳ:Саҳифаҳои ибҳомзудоӣ:Ҳамномҳо]]</text>
      <sha1>iewc28xfke9zrx39ekxim957qdi1r8z</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Адиб (Ҳамном)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>320301</id>
    <revision>
      <id>1480443</id>
      <parentid>1429703</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T05:22:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>1480443</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="430" sha1="ng2nkv3zreix64z5lilb7fgqp4nvgpx" xml:space="preserve">'''Адиб ''', '''Адиби''' :
* [[Адиб (нашриёт)]]
* [[Адиб Собири Тирмизӣ]]
* [[Адиб Шишаклӣ]]
* [[Адиби Пешоварӣ]]
* [[Адиби Нишопурӣ]]
* [[Адиби Натанзӣ]]
* [[Адиби Натанзӣ]]

{{Ибҳомзудоӣ|Ҳамномҳо}}
[[Гурӯҳ:Номҳои мардона]]
[[Гурӯҳ:Саҳифаҳои ибҳомзудоӣ:Ҳамномҳо]]</text>
      <sha1>ng2nkv3zreix64z5lilb7fgqp4nvgpx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Адиба (Ҳамном)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>320302</id>
    <revision>
      <id>1480448</id>
      <parentid>1429705</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T05:24:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <comment>/* */ Гурӯҳбандӣ</comment>
      <origin>1480448</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="291" sha1="dc15kfi5hs4s9jbs3xornkd1pxmz5e4" xml:space="preserve">'''Адиба ''', '''Адибаи''':

* [[Адибаи Хуҷандӣ]]
* [[Адиба Мирзоева]]
* [[Адибаи Азиз]]

{{Ибҳомзудоӣ|Ҳамномҳо}}
[[Гурӯҳ:Номҳои занона]]
[[Гурӯҳ:Саҳифаҳои ибҳомзудоӣ:Ҳамномҳо]]</text>
      <sha1>dc15kfi5hs4s9jbs3xornkd1pxmz5e4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Адолат (Ҳамном)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>320303</id>
    <revision>
      <id>1480450</id>
      <parentid>1429707</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T05:26:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <comment>/* */ Гурӯҳбандӣ</comment>
      <origin>1480450</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="254" sha1="2ryhc0livtxs46zlzoi9zhwiugl42cu" xml:space="preserve">'''Адолат ''':

* [[Адолат Мирзоалиева]]
* [[Адолат Комилова]]
{{Ибҳомзудоӣ|Ҳамномҳо}}
[[Гурӯҳ:Номҳои занона]]
[[Гурӯҳ:Саҳифаҳои ибҳомзудоӣ:Ҳамномҳо]]</text>
      <sha1>2ryhc0livtxs46zlzoi9zhwiugl42cu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Акмал (Ҳамном)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>320304</id>
    <revision>
      <id>1480453</id>
      <parentid>1429691</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T05:33:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>1480453</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="526" sha1="ib1ofpsig22tfsxxqsgyvh9pn3thpzs" xml:space="preserve">'''Акмал ''', '''Акмалиддин''' :

* [[Акмал Шермуҳаммади Хӯқандӣ]]
* [[Акмал Акмалхони Тошкандӣ]]
* [[Акмал Икромов]]
* [[Акмал Қаландаров]]
* [[Акмал Мирзо]]
* [[Акмал Миршакаров ]]
* [[Акмалиддин Каримов]]
* [[Акмал Сабуров]]
{{Ибҳомзудоӣ|Ҳамномҳо}}
[[Гурӯҳ:Номҳои мардона]]
[[Гурӯҳ:Саҳифаҳои ибҳомзудоӣ:Ҳамномҳо]]</text>
      <sha1>ib1ofpsig22tfsxxqsgyvh9pn3thpzs</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Амиршо (Ҳамном)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>320306</id>
    <revision>
      <id>1480456</id>
      <parentid>1429709</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T05:36:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>1480456</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="284" sha1="q6viks2gdltmsak1163satq3idodwv2" xml:space="preserve">'''Амиршо ''':

* [[Амиршо Миралиев]]
* [[Амиршо Маҳрамов]]
* [[Амиршо Сафаров]]
{{Ибҳомзудоӣ|Ҳамномҳо}}
[[Гурӯҳ:Номҳои мардона]]
[[Гурӯҳ:Саҳифаҳои ибҳомзудоӣ:Ҳамномҳо]]</text>
      <sha1>q6viks2gdltmsak1163satq3idodwv2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ҷейк Ҷилленҳол</title>
    <ns>0</ns>
    <id>323323</id>
    <revision>
      <id>1480479</id>
      <parentid>1462873</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T06:05:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1480479</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="77754" sha1="1nbbc7zvxz0508dutr9ji16mdviz7cn" xml:space="preserve">
{{Синамогар}}'''Ҷейкоб Бенҷамин Ҷилленҳол''' ({{Lang-en|Jacob Benjamin Gyllenhaal}}, &lt;small&gt;IPA&lt;/small&gt; {{IPA|[ˈdʒɪlənhɔːl]}}; тав. {{ТаърихиТаваллуд|19|12|1980}}, [[Лос Анҷелес|Лос-Анҷелес]], [[Калифорния]], [[Иёлоти Муттаҳидаи Амрико|ИМА]]) — [[ҳунарпеша]]и [[Иёлоти Муттаҳидаи Амрико|амрикоӣ]].

Ҷилленҳол аз хурдӣ бо олами [[синамо]] машғул буд ва дар синни 11-солагӣ ба ҳунарнамоӣ шурӯъ кард. Нақши аввалини худро дар филми &quot;City Slickers&quot; (1991) бозид ва баъд аз он дар филмҳои гуногун нақшҳои хурд дошт. Ҷейкоб Ҷилленҳол соли 1999, вақте ки драмаи биографии «Осмони октябрӣ» ба табъ расид, ки дар он аввалин нақши асосии худ - наврас Ҳомер Ҳиккамро бозид, эътирофи ҷаҳониро ба даст овард. Ӯ дар филми «Дони Дарко» низ нақши асосиро бозидааст. Аз ҳамон лаҳза ба актёри ҷавон пешниҳоди нақшҳо дар лоиҳаҳои гуногун шурӯъ шуд: ӯ дар филми фоҷиавии Ролан Эммерих &quot;The Day After Tomorrow&quot; як мактаббачаи дар фалокати ҷаҳонӣ афтодаро мебозад. Инчунин дар филми &quot;Jarhead&quot;-и Сэм Мендес нақши Энтонӣ Суоффордро бозидааст. Дар соли 2005, ӯ дар филмимаъруфи Анг Лӣ &quot;Brokeback Mountain&quot; нақши Ҷек Твистро бозӣ карда, ҷоизаи ''BAFTA'' ва ягона ҷоизаи [[Нақши дуюми беҳтарини мардона (Оскар, ИМА)|Оскарро]] дар фаъолияти худ гирифт. Вай барои корҳои худ дар филмҳои &quot;Zodiac&quot;, &quot;End of Watch&quot;, &quot;Prisoners&quot;, &quot;Nightcrawler&quot; ва &quot;Nocturnal Animals&quot; баҳои баланд гирифт.

Ҷилленҳол се маротиба номзади [[BAFTA]], ду маротиба барандаи Ҷоизаи [[Глобуси тиллоӣ|Глобуси Тиллоӣ]] ва Актёрҳои Экрани Гилдия ва се маротиба номзади Ҷоизаи Тонӣ мебошад.

== Овони хурдӣ ==
Ҷилленҳол дар [[Лос Анҷелес|Лос-Анҷелеси]] [[Калифорния]], дар оилаи филмноманавис Наомӣ Фонер (ҳангоми таваллуд Акс) ва коргардон Стивена Ҷиллеҳол таваллуд шудааст&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite news|title=Interview: Jake Gyllenhaal, crown prince of Tinseltown|first=Fred|last=Schruers|url=http://www.theguardian.com/film/2005/oct/30/awardsandprizes.oscars2006|work=The Observer|date=2005-10-30|accessdate=2017-12-29|language=en|archivedate=2020-10-17|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201017173257/https://www.theguardian.com/film/2005/oct/30/awardsandprizes.oscars2006}}&lt;/ref&gt;. Ҳунарпеша Мэггӣ Ҷилленҳол, хоҳари калониаш буда, бо ӯ дар «Донни Дарко» пайдо шуд. Падари Ҷилленҳол, ки сведенборгӣ ба воя расонидааст, аз оилаи аристократии Йюлленҳоли шведӣ аст ва инчунин решаҳои англисӣ дорад. Модари Ҷилленҳол яҳудӣ аст, ки дар оилаи муҳоҷирон аз [[Русия]] ва [[Лаҳистон|Полша]] таваллуд шудааст. Худи Ҷилленҳол низ худро яҳудӣ мешуморад&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.jewishtampa.com/jews-in-the-news/jews-in-the-newssarah-michelle-gellar-julianne-margulies-and-jake-gyllenhaal|title=Jews in the News:Sarah Michelle Gellar, Julianne Margulies and Jake Gyllenh {{!}} Tampa Jewish Federation|publisher=www.jewishtampa.com|lang=en|deadlink=no|accessdate=2017-12-29|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190617195957/https://www.jewishtampa.com/jews-in-the-news/jews-in-the-newssarah-michelle-gellar-julianne-margulies-and-jake-gyllenhaal|archivedate=2019-06-17}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.ugo.com/movies/jake-gyllenhall-interview.html|title=Jake Gyllenhall Interview - Prince of Persia|publisher=www.ugo.com|lang=en|deadlink=no|accessdate=2017-12-29|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150721190105/http://www.ugo.com/movies/jake-gyllenhall-interview.html|archivedate=2015-07-21}}&lt;/ref&gt;. Дар зодрӯзи 13-уми худ, Ҷилленҳол дар як хонаи  бепарасторон маросими бар ва бар митсва баргузор намуд, зеро волидонаш мехостанд, ки дар ӯ ҳисси миннатдорӣ барои ҳаёти имтиёзнокро бедор кунанд&lt;ref&gt;{{Cite news|title=Gyllenhaal&amp;#039;s Homeless Shelter Bar-Mitzvah|url=http://www.contactmusic.com/jake-gyllenhaal/news/gyllenhaals-homeless-shelter-bar-mitzvah|work=Contactmusic.com|date=2005-11-06|accessdate=2017-12-29|language=en|archivedate=2017-11-08|archiveurl=https://web.archive.org/web/20171108001018/http://www.contactmusic.com/jake-gyllenhaal/news/gyllenhaals-homeless-shelter-bar-mitzvah}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|title=Jake Gyllenhaal: My family values|first=Elaine|last=Lipworth|url=http://www.theguardian.com/lifeandstyle/2011/jan/01/jake-gyllenhaal-my-family-values|work=The Guardian|date=2011-01-01|accessdate=2017-12-29|language=en|archivedate=2017-07-30|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170730063733/https://www.theguardian.com/lifeandstyle/2011/jan/01/jake-gyllenhaal-my-family-values}}&lt;/ref&gt;. Волидонаш ҳамеша исрор мекарданд, ки ӯ дар фасли тобистон барои таъмини худаш дар вақти холигияш кор кунад ва аз ин рӯ, ба ӯ муяссар шуд, ки ҳамчун наҷотдиҳанда дар об ва дар тарабхонаи дӯсти оилавӣ кор кунад&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.ign.com/articles/2004/05/28/interview-with-jake-gyllenhaal|title=Interview with Jake Gyllenhaal|author=Steven Horn|date=2004-05-28|publisher=IGN|lang=en|deadlink=no|accessdate=2017-12-29|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170512153218/http://www.ign.com/articles/2004/05/28/interview-with-jake-gyllenhaal|archivedate=2017-05-12}}&lt;/ref&gt;.

== Фаъолияти ҳунарӣ ==
=== Муваффақият ===
Дар кӯдакӣ, Ҷилленҳол аксар вақт дар филмҳо зоҳир мешуд, зеро тамоми оилааш дар соҳаи синамо машғул буданд. Дар синни 11-солагӣ ӯ аввалин маротиба дар комедияи &quot;City Slickers&quot; (1991) баромад кард. Волидонаш ба ӯ иҷоза надоданд, ки дар филми &quot;The Mighty Ducks&quot; (1992) бозӣ кунад, зеро барои ду моҳ аз хона рафтани ӯ талаб мешуд. Баъдтар баъди каме бузург шуданаш волидонаш ба ӯ иҷозат доданд, ки дар баъзе наворбардорӣ иштирок кунад. Ӯ якчанд маротиба дар филмҳои падараш (A Dangerous Woman (1993), Homicide: Life on the Street (1994), Homegrown (1998), инчунин дар филми моҷароҷӯии кӯдакона, &quot;Josh And S.A.M&quot; нақшҳои хурде дошт.

Пас аз хатми мактаби миёнаи Донишгоҳи Ҳарвард дар Лос-Анҷелес дар соли 1998 ӯ дар [[Донишгоҳи Колумбия|Донишгоҳи Колумбияи]] иёлати [[Ню-Йорк (иёлат)|Ню Йорк]] таҳсил кард, ки модар ва хоҳараш низ дар он ҷо таҳсил мекарданд. Ҷейк пас аз ду сол донишгоҳро тарк карда, ба касби актёрӣ машғул шуд, аммо пасон ният кард, ки таҳсилашро ба анҷом расонад. Нахустин нақши асосии Ҷилленҳол дар «Осмони октябрӣ» (мутобиқсозии тарҷумаи ҳоли муҳандиси мушакҳо Ҳомер Ҳиккам) буд, ки дар он ӯ хонандаи мактаби миёнаи Вирҷинияи Ғарбиро бозидааст, ки мехост барои дарёфти мукофотпулии илмӣ барои фирор аз оянда ҳамчун ангишткан гурезад. Филм дар иҷора 32 миллион доллар даромад ба даст овард.

=== Оғози фаъолият ===
[[Акс:Jake_Gyllenhaal_at_Proof_opening.jpg|чап|мини|236x236пкс| Ҷилленҳол дар нахустнамоиши Proof соли 2005]]

«Доннӣ Дарко», дуввумин филми бузурги Ҷилленҳол, интизор набуд, ки муваффақияти бузурги пулӣ ба даст ояд, аммо пас аз нашраш дар соли 2001 хело маъруф шуд. Тибқи сюжет, ин амал соли 1988 сурат мегирад, вақте писаре бо номи Доннӣ (қаҳрамони Ҷейк) ба садама дучор мешавад, ки тақрибан ҷонашро аз даст медиҳад ва ба дидани тасвирҳои аҷибе шурӯъ мекунад: расмҳои хунин, харгӯши шашфутӣ, ки “охири дунё”-и қаҳрамонро пешгӯӣ мекард. Фаъолияти Ҷилленҳол дар филм аз тарафи мунаққидон баҳои мусбат дода шуд.

Дар соли 2001, Ҷилленҳол инчунин дар мазҳакаи ошиқонаи &quot;Bubble Boy&quot; нақш бозида, нақши навраси гирифтори системаи масунияти ғайрифаъол, ки дар як ҳубобчаи пластикии мӯҳр гузошта шудааст, бозид ва кӯшиш кард, муҳаббати ҳаёти худро пеш аз издивоҷ он духтар  бо каси дигар баргардонад.

Пас аз муваффақияти ӯ дар «Доннӣ Дарко», нақши навбатии Ҷилленҳол дар «Шоҳроҳ» буд, ки иҷрои ӯро мунаққидон ва тамошобинон нодида гирифтанд. Актёрро дар филми камбуҷаи &quot;The Good Girl&quot; бо [[Ҷеннифер Энистон]], ки дар ҷашнвораи филми Sundance дар соли 2002 намоиш дода шуда буд ва дар филми &quot;Lovely &amp; Amazing&quot; бо [[Катрин Кинер]] мунтазири муваффақияти бештар буданд.

Дар соли 2002 Ҷилленҳол дар филми &quot;Moonlight Mile&quot; бо [[Дастин Ҳоффман]], [[Сюзан Сарандон]] ва [[Ҳолӣ Ҳантер]] нақш бозидааст, ки қаҳрамонаш кӯшиш мекунад, ки аз марги бемаънии арӯсаш ба хонаи волидайни арӯсшавандааш кӯчида онҳоро дастгирӣ кунад, аммо зиндагӣ идома дорад, ӯ ба духтари дигар ошиқ мешавад ва ҳамзамон мехоҳад бо гузашта муросо кунад. Коргардон Брэд Силберлинг ин қиссаи автобиографиро ба навор гирифтааст - вақте ки ӯ наврас буд ва духтаре, ки ошиқи ӯ буд, даргузашт.

Ҷилленҳол инчунин барои нақши Одам-анкабут дар «Одам-анкабут 2» ҳангоми шубҳаҳо дар бораи саломатии [[Тобӣ Магуайр]] ба миён омад, аммо ба ҷои он дар блокбастери &quot;The Day After Tomorrow&quot; нақш бозид ва дар муқобили [[Деннис Куэйд]] ҳамчун писараш бозӣ кард. Филм дар прокати ИМА 186 миллион доллар даромад гирифт&lt;ref name=&quot;ok&quot;&gt;[http://www.ok-magazine.ru/?action=person&amp;id=639 Биография Джейк Джилленхол] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20080529192519/http://www.ok-magazine.ru/?action=person&amp;id=639 |date=2008-05-29 }} Журнал ОК!&lt;/ref&gt;.

Нахустнамоиши театрии Ҷейк дар саҳнаи Лондон дар намоишномаи Кеннет Лонерган «Ин ҷавонии мост» оғоз шуд. Намоишнома дар Бродвей як ҳангома гардид. Барои ин нақш Ҷилленҳол ҷоизаи Theatre Evening Standard Award дар бахши &quot;Беҳтарин актёри дебютӣ&quot;-ро гирифт.

Соли 2005 барои Ҷилленҳол, ки дар филмҳои муваффақи «Далел», &quot;Jarhead&quot; ва «Кӯҳи камоншакл» нақш бозидааст, соли пурсамар буд.  Дар &quot;Исбот&quot; Ҷилленҳол дар муқобили [[Гвинет Пэлтроу]] ва [[Энтонӣ Ҳопкинс]] ҳамчун донишҷӯи риёзидон нақш бозидааст, ки мекӯшад қаҳрамони Пэлтроуро ба интишори исботи теоремаи инқилобӣ водор кунад. Дар филми &quot;Jarhead&quot; Ҷилленҳол ҳамчун як афсари баҳрии хашмгин бо рӯҳи захмдор аз таҷрибаи низомии худ дар ҷанги [[Халиҷи Форс]] нақш бозидааст. Дар «Кӯҳи камоншакл», Ҷилленҳол ва [[Ҳит Леҷер]] подабонҳои ҷавонеро бозӣ карданд, ки дар фермаҳои [[Вайоминг]] вохӯрданд ва муносибати онҳо ба муносибатҳои ҳомосексуалӣ табдил меёбад, ки дар тӯли солҳои 1960 ва 1970-ум идома меёбад.  Филмро аксар вақт бо ибораи кӯтоҳи &quot;филм дар бораи подабонҳои ҳамҷинсгаро&quot; муаррифӣ мекарданд. Филм соҳиби «Шери тиллоӣ», чор ҷоизаи [[BAFTA]] ва се ҷоизаи [[Оскар]] гардид. Ҷилленҳол ба ҷоизаи Оскар барои беҳтарин нақши дуюмдараҷа пешбарӣ шуд, аммо [[Ҷорҷ Клунӣ]] ҳайкалчаро барои филми &quot;Syriana&quot; гирифт. Ҷилленҳол инчунин ҷоизаи BAFTA барои беҳтарин нақши дуюмдараҷаро ба даст овард ва барои беҳтарин бозигари дуюмдараҷа ва беҳтарин ансамбли Guild Actors Screen пешбарӣ шуд.  Инчунин барои «Кӯҳи камоншакл», ӯ ва Реҷер дар соли 2006 ҷоизаи филми [[MTV]] барои беҳтарин бӯсаро гирифтанд. Дарҳол пас аз маросими Оскар Ҷилленҳол ҳамчун нишонаи эътирофи касбии худ ба Академияи Симои Амрико даъват карда шуд.

Ҷилленҳол дар филми кӯтоҳмуддати аниматсионии &quot;The Man Who Walked Between the Towers&quot; ба ҳайси нақлкунанда иштирок кардааст. Моҳи январи соли 2007 дар намоиши машҳури телевизионии амрикоии [[Saturday Night Live]], Ҷилленҳол суруди машҳури &quot;And I Am Teling You (I'm not Going)&quot; аз мюзикли &quot;«Dreamgirls»-ро бо либос ва мӯи сунъии занона иҷро карда, онро ба мухлисони &quot;Кӯҳи камоншакл&quot; бахшидааст.

Соли 2007 Ҷилленҳол дар филми &quot;Zodiac&quot;-и [[Дэвид Финчер]], ки бар рӯйдодҳои воқеӣ асос ёфтааст, нақш бозид. Ин достони карикатуристи рӯзномаи «San Francisco Chronicle» Роберт Грейсмит (қаҳрамони Ҷилленҳол) аст, ки дар солҳои 1960 дар таҳқиқи қотили силсилавӣ бо номи Зодиак ширкат дошт. Ҷилленҳол бо [[Мерил Стрип]], [[Алон Аркин]] ва [[Риз Уизерспун]] дар филми &quot;Rendition&quot;-и коргардон Гэвин Ҳуд, триллер-драмаи детективӣ дар бораи зиндонҳои махфии ИМА, ки шавҳари арабии қаҳрамони асосӣ дар он афтода буд, нақш бозидааст. Ҷилленҳол инчунин бо коргардони синамои ирландӣ [[Ҷим Шеридан]] дар [[ремейк]]и филми даниягии «Бародарон» нақш бозидааст. Соли 2009 ҳунарпеша дар филми &quot;Prince of Persia: The Sands of Time&quot; нақши асосиро бозидааст.

Чоли 2012 ӯ яке аз нақшҳои асосиро дар филми амали ҷиноии Дэвид Эйер &quot;End of Watch&quot; бозид, ки баъдан борҳо ҳамчун &quot;қариб беҳтарин филми полисӣ дар таърихи синамо&quot; эътироф шуд&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.ropeofsilicon.com/friedkins-end-of-watch-love-and-an-oscar-prediction-clean-up/|title=William Friedkin's 'End of Watch' Love and an Oscar Prediction Clean Up|publisher=''Rope of Silicon''|author=Брэд Бревет|date=2012-09-26|lang=en|accessdate=2012-11-25|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120929004317/http://www.ropeofsilicon.com/friedkins-end-of-watch-love-and-an-oscar-prediction-clean-up/|archivedate=2012-09-29|deadlink=yes}}&lt;/ref&gt;. Пас аз он ҳамкорӣ бо Денӣ Вилнёв ба вуҷуд омад, ки самараи он триллери детективии «Маҳбусон» ва триллери психологии «Душман» буд, ки дар он Ҷилленҳол якбора ду нақш бозидааст: муаллими таърих ва ҳамандоми ӯ. Соли 2014 ӯ дар филми дебютии [[Дэн Гилрой]] &quot;Nightcrawler&quot; бозӣ кардааст. Нақши як рӯзноманигор ба Ҷейк як қатор номзадҳо ба ҷоизаҳои бонуфузи филмро овард&lt;ref&gt;{{cite news|last=Buckley|first=Cara|title=On the Scent of Jake Gyllenhaal|url=http://carpetbagger.blogs.nytimes.com/2014/12/16/on-the-scent-of-jake-gyllenhaal/?_r=0|accessdate=2017-07-30|author2=(Carpbetblogger)|work=[[The New York Times]]|date=2014-12-16|archivedate=2017-07-30|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170730065839/https://carpetbagger.blogs.nytimes.com/2014/12/16/on-the-scent-of-jake-gyllenhaal/?_r=0}}&lt;/ref&gt;. Кори минбаъдаи актёри Ҷилленҳол: муштзан дар драмаи варзишии &quot;Southpaw&quot;, маблағгузор дар драмаи романтикии &quot;Demolition&quot;, нақши дукарата дар [[неонуар]]и &quot;Nocturnal Animals&quot;.

Соли 2017 Ҷилленҳол Ҷефф Бауманро дар филми &quot;Stronger&quot; тасвир кард, марде, ки дар таркишҳои марафони Бостон зинда монда, ҳарду пои худро аз даст дод.  Дар соли 2018, ӯ дар баробари Кэрӣ Маллиган дар филми &quot;Wildlife&quot; нақш бозид, ки он дебюти коргардонии [[Пол Дано]] шуд ва инчунин дар филми вестерни &quot;The Sisters Brothers&quot; пайдо шуд. Соли 2019 Ҷилленҳол дар филми ҳаҷвии тарсноки &quot;Velvet Buzzsaw&quot; нақш бозид ва дар филми Марвел &quot;Одам-анкабут: Дур аз хона&quot; нақши Квентин Бекро (Мистерио) бозид.

Соли 2021 филми &quot;The Guilty&quot; ба фурӯш баромад, ки дар он Ҷилленҳол нақши асосиро бозида, ҳамчун продюсер баромад кардааст&lt;ref&gt;{{Cite web|language=en-US|url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-reviews/the-guilty-tiff-2021-1235011407/|title=Jake Gyllenhaal in 'The Guilty': Film Review {{!}} TIFF 2021|first=Michael|last=Rechtshaffen|website=The Hollywood Reporter|date=2021-09-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20210913192354/https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-reviews/the-guilty-tiff-2021-1235011407/|archive-date=2021-09-13|access-date=2021-09-13|url-status=live}}&lt;/ref&gt;.  Вай инчунин се номинатсияро барои 74-умин Ҷоизаҳои Тонӣ дар ин сол гирифт, аз ҷумла беҳтарин бозигари мард дар намоишномаи &quot;Seawall/Life&quot;.

== Ҳаёти шахсӣ ==
=== Муносибатҳо ва оила ===
Ҷилленҳол дорои падару модари &quot;ситоравӣ (саҳнавӣ)&quot; мебошад. Ҳунарпеша ва коргардон [[Пол Нюман]] падари таъмидии ситоравии ӯ буд&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite news|title=Jake Gyllenhaal: 'Aggression is a part of me'|first=Nigel|last=Farndale|url=http://www.telegraph.co.uk/culture/3668690/Jake-Gyllenhaal-Aggression-is-a-part-of-me.html|date=2007-10-20|accessdate=2017-12-29|language=en|archivedate=2017-07-31|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170731195219/http://www.telegraph.co.uk/culture/3668690/Jake-Gyllenhaal-Aggression-is-a-part-of-me.html}}&lt;/ref&gt;, дар ҳоле ки ҳунарпешаҳо [[Ҷеймӣ Лӣ Кертис]] модари лафзӣ ва ситоравии ӯ мебошад&lt;ref&gt;{{Cite news|title=Jake Gyllenhaal|first=Glenn|last=Sumi|url=https://nowtoronto.com/news/jake-gyllenhaal/|work=NOW Magazine|date=2005-12-15|accessdate=2017-12-29|language=en|archivedate=2017-07-30|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170730115307/https://nowtoronto.com/news/jake-gyllenhaal/}}&lt;/ref&gt;. Худи Ҷилленҳол падари таъмидии Мотилдо Роуз Леҷер (тав. 28 октябри 2005), духтари [[Ҳит Леҷер]] ва [[Мишел Уилямс]] мебошад, ки бо ӯ дар филми &quot;Brokeback Mountain&quot; бозӣ кардааст&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.news.com.au/heraldsun/story/0,21985,23100660-661,00.html |title=Jake Gyllenhaal to help a devastated Michelle Williams |publisher=News.com.au |date=2008-01-24 |accessdate=2010-10-22 |archiveurl=https://www.webcitation.org/64wEuds9m?url=http://www.heraldsun.com.au/news/jake-to-help-devastated-michelle/story-e6frf7jo-1111115387599 |archivedate=2012-01-24 }}&lt;/ref&gt;.

Аз соли 2002 сар карда Ҷилленҳол тақрибан ду сол бо ҳунарпеша [[Кирстен Данст]] муносибат дошт&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://usatoday30.usatoday.com/life/people/2004-07-20-celeb-couples_x.htm|title=USATODAY.com - Gyllenhaal, Dunst call it quits; Diaz, Timberlake still on|publisher=usatoday30.usatoday.com|accessdate=2017-12-29|archive-date=2017-08-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20170807194030/https://usatoday30.usatoday.com/life/people/2004-07-20-celeb-couples_x.htm|deadlink=no}}&lt;/ref&gt;. Аз соли 2007 то 2009 ӯ бо ҳамкораш аз филми &quot;Rendition&quot; [[Риз Уизерспун]] мулоқот кард&lt;ref name=&quot;автоссылка1&quot;&gt;{{Cite news|title=Reese Witherspoon On Kids, Jake, And Working With Vince Vaughn|first=Katherine|last=Thomson|url=https://www.huffingtonpost.com/2008/10/14/reese-witherspoon-on-kids_n_134648.html|work=Huffington Post|date=2008-11-14|accessdate=2017-12-29|language=en|archivedate=2011-06-07|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110607150815/http://www.huffingtonpost.com/2008/10/14/reese-witherspoon-on-kids_n_134648.html}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;автоссылка1&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.people.com/people/article/0,,20323262,00.html|title=Reps Claim Jake and Reese Are Still Together|author=Ulrica Wihlborg, Stephen M. Silverman|publisher=People.com|date=2009-11-29|accessdate=2010-06-17|lang=en|archiveurl=https://www.webcitation.org/64wEwmQNE?url=http://www.people.com/people/article/0,,20323262,00.html|archivedate=2012-01-24}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.usmagazine.com/celebritynews/news/reese-leaves-jake-it-broke-his-heart-20091612|title=Reese Leaves Jake; &quot;It Broke His Heart&quot;|publisher=Us Weekly|date=2009-12-16|accessdate=2010-06-17|lang=en|archiveurl=https://www.webcitation.org/64wExKhCz?url=http://www.usmagazine.com/celebrity-news/news/reese-leaves-jake-it-broke-his-heart-20091612|archivedate=2012-01-24}}&lt;/ref&gt;. Аз октябри соли 2010 то январи соли 2011 Ҷилленҳол бо сароянда [[Тейлор Свифт]]&lt;ref&gt;{{Cite news|title=Taylor Swift &amp; Jake Gyllenhaal Break Up: Source|url=http://people.com/celebrity/taylor-swift-jake-gyllenhaal-break-up/|work=PEOPLE.com|accessdate=2017-12-29|language=en|archivedate=2017-12-19|archiveurl=https://web.archive.org/web/20171219171130/http://people.com/celebrity/taylor-swift-jake-gyllenhaal-break-up/}}&lt;/ref&gt; ва аз июл то декабри соли 2013 бо модел [[Алисса Миллер]] мулоқот кард&lt;ref&gt;{{Cite news|title=Jake Gyllenhaal, Alyssa Miller Break Up: Actor, Model Dated Six Months|url=https://www.usmagazine.com/celebrity-news/news/jake-gyllenhaal-model-alyssa-miller-split-201471/|work=Us Weekly|date=2014-01-07|accessdate=2017-12-29|language=en|archivedate=2017-12-29|archiveurl=https://web.archive.org/web/20171229172006/https://www.usmagazine.com/celebrity-news/news/jake-gyllenhaal-model-alyssa-miller-split-201471/}}&lt;/ref&gt;. Аз соли 2018 вай бо модели фаронсавӣ [[Жанна Кадие]] муносибат дорад&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://people.com/movies/jake-gyllenhaal-jeanne-cadieu-nyc-romantic-stroll/|title=Jake Gyllenhaal and French Model Jeanne Cadieu Take a Romantic Evening Stroll in N.Y.C.|work=[[People]]|date=2019-10-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20191005133109/https://people.com/movies/jake-gyllenhaal-jeanne-cadieu-nyc-romantic-stroll/|archive-date=2019-10-05|access-date=2020-10-21|last1=Fernandez|first1=Alexia|url-status=live}}&lt;/ref&gt;.

== Эътироф ==
Ҷилленҳол дар саросари ҷаҳон ҳамчун рамзи ҷинсӣ баррасӣ шуда, дар соли 2006 аз ҷониби маҷаллаи [[People]] яке аз &quot;50 зеботарин шахсони ҷаҳон&quot; номида шуд. Вай инчунин дар рӯйхати матлубтарин муҷарради соли 2006 дар ҳамон нашрия буд. Дар як назарсанҷии шабеҳ барои AfterElton.com, ҳазорон мардони ҳамҷинсгаро ва бисексуал ба &quot;100 марди ҷаззобтарин&quot; овоз доданд;  барои ду сол, 2007 ва 2008, Ҷилленҳол ҷои аввалро гирифт. Вай дар як назарсанҷии маҷаллаи Gay Wired, ки ба ҳунармандони дӯстдоштае, ки дар филмҳо нақшҳои ҳамҷинсгаро бозӣ кардаанд, ҷои дуюмро гирифт. Дар моҳи апрели соли 2012, Shalom Life Ҷилленҳолро ба рӯйхати худ дар рӯйхати &quot;50 мардони боистеъдод, оқилтарин, шӯх ва зебои яҳудӣ дар саросари ҷаҳон&quot; ҷои шашумро ишғол кард.
== Филмнома ==
=== Синамо ===
{| class=&quot;wikitable plainrowheaders sortable&quot; style=&quot;margin-right: 0;&quot;
! rowspan=&quot;2&quot; scope=&quot;col&quot; | Сол
! rowspan=&quot;2&quot; scope=&quot;col&quot; | Номгӯй 
! colspan=&quot;2&quot; scope=&quot;col&quot; | Ба ҳайси
! rowspan=&quot;2&quot; scope=&quot;col&quot; class=&quot;unsortable&quot;| Нақш
! rowspan=&quot;2&quot; scope=&quot;col&quot; class=&quot;unsortable&quot; | Шарҳҳо
! rowspan=&quot;2&quot; scope=&quot;col&quot; class=&quot;unsortable&quot; | Иқт.
|-
! scope=&quot;col&quot; | {{small|Ҳунарпеша}}
! scope=&quot;col&quot; | {{small|Продюсер}}
|-
! scope=&quot;row&quot; | 1991
| ''[[City Slickers]]''
| {{Yes}}
| {{No}}
| {{Sort|Robbins|Daniel Robbins}}
|
| style=&quot;text-align:center;&quot; | &lt;ref name=&quot;Slickers&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.allmovie.com/movie/city-slickers-v9753/cast-crew|title=City Slcikers (1991)|publisher=AllMovie. Rovi Corporation|access-date=February 5, 2014|archive-date=June 26, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190626155338/https://www.allmovie.com/movie/city-slickers-v9753/cast-crew|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;slickers box office&quot;&gt;{{cite web|url=https://boxofficemojo.com/movies/?id=cityslickers.htm|title=City Slickers (1991)|publisher=[[Box Office Mojo]]. Flixster|access-date=February 5, 2014|archive-date=February 4, 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140204041330/http://boxofficemojo.com/movies/?id=cityslickers.htm|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; rowspan=&quot;2&quot; | 1993
| {{Sort|Dangerous Woman, A|''[[A Dangerous Woman (1993 film)|A Dangerous Woman]]''}}
| {{Yes}}
| {{No}}
| Edward
|
| style=&quot;text-align:center;&quot; | &lt;ref name=&quot;DWoman&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.allmovie.com/movie/a-dangerous-woman-v122341/cast-crew|title=A Dangerous Woman (1993)|publisher=AllMovie. Rovi Corporation|access-date=February 5, 2014|archive-date=June 26, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190626155252/https://www.allmovie.com/movie/a-dangerous-woman-v122341/cast-crew|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
|-
| ''[[Josh and S.A.M.]]''
| {{Yes}}
| {{No}}
| {{Sort|Coleman|Leon Coleman}}
|
| style=&quot;text-align:center;&quot; | &lt;ref name=&quot;S.A.M.&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.allmovie.com/movie/josh-and-sam-v26541/cast-crew|title=Josh and S.A.M. (1993)|publisher=AllMovie. Rovi Corporation|access-date=February 5, 2014|archive-date=June 26, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190626155220/https://www.allmovie.com/movie/josh-and-sam-v26541/cast-crew|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; | 1998
| ''[[Homegrown (film)|Homegrown]]''
| {{Yes}}
| {{No}}
| Jake / Blue Kahan
|
| style=&quot;text-align:center;&quot; | &lt;ref name=&quot;October Sky&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.allmovie.com/movie/homegrown-v161694/cast-crew|title=Homegrown (1998)|publisher=AllMovie. Rovi Corporation|access-date=February 5, 2014|archive-date=June 26, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190626155210/https://www.allmovie.com/movie/homegrown-v161694/cast-crew|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.boxofficemojo.com/movies/?id=homegrown.htm|title=Homegrown (1998)|publisher=Box Office Mojo. Flixster|access-date=February 5, 2014|archive-date=April 4, 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140404121738/http://boxofficemojo.com/movies/?id=homegrown.htm|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; | 1999
| ''[[October Sky]]''
| {{Yes}}
| {{No}}
| {{Sort|Hickam|[[Homer Hickam]]}}
|
| style=&quot;text-align:center;&quot; | &lt;ref name=&quot;October Sky&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.boxofficemojo.com/movies/?id=octobersky.htm|title=October Sky (1999)|publisher=Box Office Mojo. Flixster|access-date=February 5, 2014|archive-date=February 22, 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140222171804/http://www.boxofficemojo.com/movies/?id=octobersky.htm|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; rowspan=&quot;3&quot; | 2001
| ''[[Donnie Darko]]''
| {{Yes}}
| {{No}}
| {{Sort|Darko|Donnie Darko}}
|
| style=&quot;text-align:center;&quot; | &lt;ref name=&quot;donniedarkobudget&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.boxofficemojo.com/movies/?id=donniedarko.htm|title=Donnie Darko (2001)|publisher=Box Office Mojo. Flixster|access-date=February 5, 2014|archive-date=February 22, 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140222171652/http://www.boxofficemojo.com/movies/?id=donniedarko.htm|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
|-
| ''[[Bubble Boy (film)|Bubble Boy]]''
| {{Yes}}
| {{No}}
| {{Sort|Livingston|Jimmy Livingston}}
|
| style=&quot;text-align:center;&quot; | &lt;ref name=&quot;Lovely &amp; Amazing&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.allmovie.com/movie/bubble-boy-v250493/cast-crew|title=Bubble Boy (2001)|publisher=AllMovie. Rovi Corporation|access-date=February 5, 2014|archive-date=June 26, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190626155034/https://www.allmovie.com/movie/bubble-boy-v250493/cast-crew|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.boxofficemojo.com/movies/?id=bubbleboy.htm|title=Bubble Boy (2001)|publisher=Box Office Mojo. Flixster|access-date=February 5, 2014|archive-date=February 22, 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140222171904/http://www.boxofficemojo.com/movies/?id=bubbleboy.htm|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
|-
| ''[[Lovely and Amazing]]''
| {{Yes}}
| {{No}}
| Jordan
|
| style=&quot;text-align:center;&quot; | &lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.the-numbers.com/movies/2002/LOVLY.php|title=Lovely &amp; Amazing&amp;nbsp;– Box Office Data, DVD Sales, Movie News, Cast Information&amp;nbsp;– The Numbers|publisher=The Numbers|access-date=February 5, 2014|archive-date=December 16, 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131216050207/http://www.the-numbers.com/movies/2002/LOVLY.php|url-status=live|accessdate=2025-03-11|archivedate=2013-12-16|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131216050207/http://www.the-numbers.com/movies/2002/LOVLY.php}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.boxofficemojo.com/movies/?id=lovelyandamazing.htm|title=Lovely &amp; Amazing (2001)|publisher=Box Office Mojo. Flixster|access-date=February 5, 2014|archive-date=February 22, 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140222172500/http://www.boxofficemojo.com/movies/?id=lovelyandamazing.htm|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot;  rowspan=&quot;3&quot; | 2002
| {{Sort|Good Girl, The|''[[The Good Girl]]''}}
| {{Yes}}
| {{No}}
| {{Sort|Worther|Thomas &quot;Holden&quot; Worther}}
|
| style=&quot;text-align:center;&quot; | &lt;ref name=&quot;thegoodgirl&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.allmovie.com/movie/the-good-girl-v260310/cast-crew|title=The Good Girl (2002)|publisher=AllMovie. Rovi Corporation|access-date=February 5, 2014|archive-date=June 26, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190626155137/https://www.allmovie.com/movie/the-good-girl-v260310/cast-crew|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.boxofficemojo.com/movies/?id=goodgirl.htm|title=The Good Girl (2002)|publisher=Box Office Mojo. Flixster|access-date=February 5, 2014|archive-date=January 13, 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140113135545/http://boxofficemojo.com/movies/?id=goodgirl.htm|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
|-
| ''[[Highway (2002 film)|Highway]]''
| {{Yes}}
| {{No}}
| {{Sort|Kelson|Pilot Kelson}}
|
| style=&quot;text-align:center;&quot; | 
|-
| ''[[Moonlight Mile (film)|Moonlight Mile]]''
| {{Yes}}
| {{No}}
| {{Sort|Nast|Joe Nast}}
|
| style=&quot;text-align:center;&quot; | &lt;ref name=&quot;moonlightmile&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.allmovie.com/movie/moonlight-mile-v265928/cast-crew|title=Moonlight Mile (2002)|publisher=AllMovie. Rovi Corporation|access-date=February 5, 2014|archive-date=June 26, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190626155320/https://www.allmovie.com/movie/moonlight-mile-v265928/cast-crew|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.boxofficemojo.com/movies/?id=moonlightmile.htm|title=Moonlight Mile (2002)|publisher=Box Office Mojo. Flixster|access-date=February 5, 2014|archive-date=April 1, 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140401183918/http://boxofficemojo.com/movies/?id=moonlightmile.htm|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot;  rowspan=&quot;2&quot; | 2004
| ''{{Sort|Day After Tomorrow, The|[[The Day After Tomorrow]]}}''
| {{Yes}}
| {{No}}
| {{Sort|Hall|Sam Hall}}
|
| style=&quot;text-align:center;&quot; | &lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.allmovie.com/movie/the-day-after-tomorrow-v281154/cast-crew|title=The Day After Tomorrow (2004)|publisher=AllMovie. Rovi Corporation|access-date=February 5, 2014|archive-date=February 16, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200216103524/https://www.allmovie.com/movie/the-day-after-tomorrow-v281154/cast-crew|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
|-
| ''[[Jiminy Glick in Lalawood]]''
| {{Yes}}
| {{No}}
| Худ
| [[Камео]]
| style=&quot;text-align:center;&quot; | &lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.allmovie.com/movie/jiminy-glick-in-la-la-wood-v312943/cast-crew|title=Jiminy Glick in La La Wood (2004)|publisher=AllMovie. Rovi Corporation|access-date=February 5, 2014|archive-date=February 16, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200216103527/https://www.allmovie.com/movie/jiminy-glick-in-la-la-wood-v312943/cast-crew|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot;  rowspan=&quot;4&quot; | 2005
| ''{{Sort|Man Who|[[The Man Who Walked Between the Towers]]}}''
| {{Yes}}
| {{No}}
| Narrator
| [[Садопешагӣ|Садо]]; [[Филми мустанад|Ҳуҷҷатӣ]]
| style=&quot;text-align:center;&quot; | &lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.allmovie.com/movie/the-man-who-walked-between-the-towers-v338973|title=The Man Who Walked Between the Towers (2005)|publisher=AllMovie. Rovi Corporation|access-date=February 5, 2014|archive-date=February 16, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200216103528/https://www.allmovie.com/movie/the-man-who-walked-between-the-towers-v338973|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
|-
| ''[[Brokeback Mountain]]''
| {{Yes}}
| {{No}}
|[[Jack Twist]] 
|
| style=&quot;text-align:center;&quot; | &lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.allmovie.com/movie/brokeback-mountain-v301840/cast-crew|title=Brokeback Mountain (2005)|publisher=AllMovie. Rovi Corporation|access-date=February 5, 2014|archive-date=February 16, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200216104442/https://www.allmovie.com/movie/brokeback-mountain-v301840/cast-crew|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.boxofficemojo.com/movies/?id=brokebackmountain.htm|title=Brokeback Mountain (2005)|publisher=Box Office Mojo. Flixster|access-date=February 5, 2014|archive-date=June 3, 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110603100814/http://www.boxofficemojo.com/movies/?id=brokebackmountain.htm|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
|-
| ''[[Proof (2005 film)|Proof]]''
| {{Yes}}
| {{No}}
| {{Sort|Dobbs|Harold &quot;Hal&quot; Dobbs}}
|
| style=&quot;text-align:center;&quot; | &lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.allmovie.com/movie/proof-v299131/cast-crew|title=Proof (2005)|publisher=AllMovie. Rovi Corporation|access-date=February 5, 2014|archive-date=February 16, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200216103527/https://www.allmovie.com/movie/proof-v299131/cast-crew|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.boxofficemojo.com/movies/?id=proof.htm|title=Proof (2005)|publisher=Box Office Mojo. Flixster|access-date=February 5, 2014|archive-date=December 24, 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131224101750/http://www.boxofficemojo.com/movies/?id=proof.htm|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
|-
| ''[[Jarhead (film)|Jarhead]]''
| {{Yes}}
| {{No}}
| {{Sort|Swofford|[[Anthony Swofford|Anthony &quot;Swoff&quot; Swofford]]}}
|
| style=&quot;text-align:center;&quot; | &lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.allmovie.com/movie/jarhead-v313654/cast-crew|title=Jarhead (2005)|publisher=AllMovie. Rovi Corporation|access-date=February 5, 2014|archive-date=February 16, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200216104420/https://www.allmovie.com/movie/jarhead-v313654/cast-crew|url-status=live|accessdate=2025-03-11|archivedate=2020-02-16|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200216104420/https://www.allmovie.com/movie/jarhead-v313654/cast-crew}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.boxofficemojo.com/movies/?id=jarhead.htm|title=Jarhead (2005)|publisher=Box Office Mojo. Flixster|access-date=February 5, 2014|archive-date=February 1, 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140201065236/http://www.boxofficemojo.com/movies/?id=jarhead.htm|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot;  rowspan=&quot;2&quot; | 2007
| ''[[Zodiac (film)|Zodiac]]''
| {{Yes}}
| {{No}}
| {{Sort|Graysmith|[[Robert Graysmith]]}}
|
| style=&quot;text-align:center;&quot; | &lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.allmovie.com/movie/zodiac-v325574/cast-crew|title=Zodiac (2007)|publisher=AllMovie. Rovi Corporation|access-date=February 5, 2014|archive-date=June 26, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190626160158/https://www.allmovie.com/movie/zodiac-v325574/cast-crew|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.boxofficemojo.com/movies/?id=zodiac07.htm|title=Zodiac (2007)|publisher=Box Office Mojo. Flixster|access-date=February 5, 2014|archive-date=June 4, 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100604015936/http://www.boxofficemojo.com/movies/?id=zodiac07.htm|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
|-
| ''[[Rendition (film)|Rendition]]''
| {{Yes}}
| {{No}}
| {{Sort|Freeman|Douglas Freeman}}
|
| style=&quot;text-align:center;&quot; | &lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.allmovie.com/movie/rendition-v375406/cast-crew|title=Rendition (2007)|publisher=AllMovie. Rovi Corporation|access-date=February 5, 2014|archive-date=June 26, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190626160203/https://www.allmovie.com/movie/rendition-v375406/cast-crew|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.the-numbers.com/movie/Rendition#tab=summary|title=Rendition&amp;nbsp;– Box Office Data, DVD Sales, Movie News, Cast Information&amp;nbsp;– The Numbers|publisher=The Numbers|access-date=February 5, 2014|archive-date=February 16, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200216103526/https://www.the-numbers.com/movie/Rendition#tab=summary|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.boxofficemojo.com/movies/?id=rendition.htm|title=Rendition (2007)|publisher=Box Office Mojo. Flixster|access-date=February 5, 2014|archive-date=January 21, 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140121194128/http://www.boxofficemojo.com/movies/?id=rendition.htm|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; | 2009
| ''[[Brothers (2009 film)|Brothers]]''
| {{Yes}}
| {{No}}
| {{Sort|Cahill|Tommy Cahill}}
|
| style=&quot;text-align:center;&quot; | &lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.allmovie.com/movie/brothers-v417371/cast-crew|title=Brothers (2009)|publisher=AllMovie. Rovi Corporation|access-date=February 5, 2014|archive-date=June 26, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190626160217/https://www.allmovie.com/movie/brothers-v417371/cast-crew|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.boxofficemojo.com/movies/?id=brothers09.htm|title=Brothers (2009)|publisher=Box Office Mojo. Flixster|access-date=February 5, 2014|archive-date=January 16, 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140116205738/http://www.boxofficemojo.com/movies/?id=brothers09.htm|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot;  rowspan=&quot;2&quot; | 2010
| ''[[Prince of Persia: The Sands of Time (film)|Prince of Persia: The Sands of Time]]''
| {{Yes}}
| {{No}}
| [[Prince (Prince of Persia)|Dastan]]
|
| style=&quot;text-align:center;&quot; | &lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.allmovie.com/movie/prince-of-persia-the-sands-of-time-v390689/cast-crew|title=Prince of Persia: The Sands of Time (2010)|publisher=AllMovie. Rovi Corporation|access-date=February 5, 2014|archive-date=February 16, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200216103519/https://www.allmovie.com/movie/prince-of-persia-the-sands-of-time-v390689/cast-crew|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
|-
| ''[[Love &amp; Other Drugs]]''
| {{Yes}}
| {{No}}
| {{Sort|Randall|Jamie Randall}}
|
| style=&quot;text-align:center;&quot; | &lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.allmovie.com/movie/love-and-other-drugs-v506003/cast-crew|title=Love &amp; Other Drugs (2010)|publisher=AllMovie. Rovi Corporation|access-date=February 5, 2014|archive-date=February 16, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200216103531/https://www.allmovie.com/movie/love-and-other-drugs-v506003/cast-crew|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.boxofficemojo.com/movies/?id=loveandotherdrugs.htm|title=Love &amp; Other Drugs (2010)|publisher=Box Office Mojo. Flixster|access-date=February 5, 2014|archive-date=January 31, 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140131084230/http://boxofficemojo.com/movies/?id=loveandotherdrugs.htm|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; | 2011
| ''[[Source Code]]''
| {{Yes}}
| {{No}}
| {{Sort|Stevens|Colter Stevens}}
|
| style=&quot;text-align:center;&quot; | &lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.boxofficemojo.com/movies/?id=sourcecode.htm|title=Source Code (2011)|publisher=Box Office Mojo. Flixster|access-date=February 5, 2014|archive-date=May 8, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170508192608/http://www.boxofficemojo.com/movies/?id=sourcecode.htm|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; | 2012
| ''[[End of Watch]]''
| {{Yes}}
| {{Yes|Executive}}
| {{Sort|Taylor|Brian Taylor}}
| 
| style=&quot;text-align:center;&quot; | &lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.allmovie.com/movie/end-of-watch-v559767/cast-crew|title=End of Watch (2012)|publisher=AllMovie. Rovi Corporation|access-date=February 5, 2014|archive-date=May 14, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190514174559/https://www.allmovie.com/movie/end-of-watch-v559767/cast-crew|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.boxofficemojo.com/movies/?id=endofwatch.htm|title=End of Watch (2012)|publisher=Box Office Mojo. Flixster|access-date=February 5, 2014|archive-date=February 12, 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140212090308/http://boxofficemojo.com/movies/?id=endofwatch.htm|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; rowspan=&quot;2&quot; | 2013
| ''[[Prisoners (2013 film)|Prisoners]]''
| {{Yes}}
| {{No}}
| {{Sort|Loki|Detective Loki}}
|
| style=&quot;text-align:center;&quot; | 
|-
| ''[[Enemy (2013 film)|Enemy]]''
| {{Yes}}
| {{No}}
| {{Sort|Bell|Adam Bell / Anthony Clair}}
|
| style=&quot;text-align:center;&quot; | 
|-
! scope=&quot;row&quot; | 2014
| ''[[Nightcrawler (film)|Nightcrawler]]''
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| {{Sort|Bloom|Louis &quot;Lou&quot; Bloom}}
| 
| style=&quot;text-align:center;&quot; | &lt;ref&gt;{{cite news|last=Guidry|first=Ken|title=Jake Gyllenhaal To Star In Dan Gilroy's Directorial Debut 'Nightcrawler'|url=http://blogs.indiewire.com/theplaylist/jake-gyllenhaal-to-star-in-dan-gilroys-directorial-debut-nightcrawler-20130426|access-date=February 6, 2014|newspaper=[[The Playlist]]|date=April 26, 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131029191105/http://blogs.indiewire.com/theplaylist/jake-gyllenhaal-to-star-in-dan-gilroys-directorial-debut-nightcrawler-20130426|archive-date=October 29, 2013|url-status=dead|df=mdy-all}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.boxofficemojo.com/movies/?id=nightcrawlers.htm|title=Nightcrawler (2014)|publisher=Box Office Mojo. Flixster|access-date=January 24, 2015|archive-date=January 22, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150122053336/http://boxofficemojo.com/movies/?id=nightcrawlers.htm|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot;  rowspan=&quot;4&quot; | 2015
| ''[[Accidental Love]]''
| {{Yes}}
| {{No}} 
| {{Sort|Birdwell|Howard Birdwell}}
|
| style=&quot;text-align:center;&quot; | &lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.ew.com/article/2015/02/06/david-o-russell-film-you-were-never-supposed-see|title=The David O. Russell Film You Were Never Supposed to See|first=Jeff|last=Labrecque|magazine=[[Entertainment Weekly]]|date=February 6, 2015|access-date=February 10, 2015|archive-date=July 14, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150714230803/http://www.ew.com/article/2015/02/06/david-o-russell-film-you-were-never-supposed-see|url-status=live|accessdate=2025-03-11|archivedate=2015-07-14|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150714230803/http://www.ew.com/article/2015/02/06/david-o-russell-film-you-were-never-supposed-see}}&lt;/ref&gt;
|-
| ''[[Southpaw (film)|Southpaw]]''
| {{Yes}}
| {{No}}
| {{Sort|Hope|Billy Hope}}
|
| style=&quot;text-align:center;&quot; | &lt;ref&gt;{{cite news |last=Busch |first=Anita |url=https://deadline.com/2014/03/antoine-fuqua-closes-deal-to-direct-southpaw-jake-gyllenhaal-set-to-star-694712/ |title=Antoine Fuqua To Direct 'Southpaw' Movie Starring Jake Gyllenhaal |work=[[Deadline Hollywood]] |date=March 6, 2014 |access-date=June 21, 2014 |archive-date=June 20, 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140620201334/http://www.deadline.com/2014/03/antoine-fuqua-closes-deal-to-direct-southpaw-jake-gyllenhaal-set-to-star/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
|-
| ''[[Everest (2015 film)|Everest]]''
| {{Yes}}
| {{No}}
| {{Sort|Fischer|[[Scott Fischer]]}}
|
| style=&quot;text-align:center;&quot; | &lt;ref name=four-cast&gt;{{cite news|title=Universal in Talks for 'Everest' With Josh Brolin and Jake Gyllenhaal|url=https://www.hollywoodreporter.com/news/universal-talks-everest-josh-brolin-584000|access-date=January 17, 2013|work=[[The Hollywood Reporter]]|date=July 17, 2013|archive-date=February 16, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200216103528/https://www.hollywoodreporter.com/news/universal-talks-everest-josh-brolin-584000|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|last=Fleming|first=Mike Jr.|title=Working Title's 'Everest' Is Real: Cross Creek And Walden Media To Co-Finance Pic|url=https://deadline.com/2013/11/working-titles-everest-is-real-cross-creek-and-walden-media-to-co-finance-pic-634002/|access-date=February 6, 2014|work=[[Deadline Hollywood]]|date=November 12, 2013|archive-date=January 14, 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140114124308/http://www.deadline.com/2013/11/working-titles-everest-is-real-cross-creek-and-walden-media-to-co-finance-pic/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
|-
| ''[[Demolition (2015 film)|Demolition]]''
| {{Yes}}
| {{No}}
| {{Sort|Mitchell|Davis Mitchell}}
|
| style=&quot;text-align:center;&quot; | &lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.the-numbers.com/movie/Demolition#tab=summary |title=Demolition (2016) |website=The Numbers |access-date=May 20, 2016 |archive-date=February 16, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200216103519/https://www.the-numbers.com/movie/Demolition#tab=summary |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|last1=McClintock|first1=Pamela|last2=Kit|first2=Borys|url=https://www.hollywoodreporter.com/news/wild-director-sets-next-film-741348/|title='Wild' Director Sets Next Film at Fox Searchlight|work=[[The Hollywood Reporter]]|date=October 18, 2014|access-date=December 16, 2014|archive-date=December 17, 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141217064308/http://www.hollywoodreporter.com/news/wild-director-sets-next-film-741348|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; | 2016
| ''[[Nocturnal Animals]]''
| {{Yes}}
| {{No}}
| {{Sort|Sheffield|Edward Sheffield / Tony Hastings}}
|
| style=&quot;text-align:center;&quot; | &lt;ref&gt;{{cite news|last1=Kit|first1=Borys|title=Jake Gyllenhaal, Amy Adams Circling Tom Ford's 'Nocturnal Animals'|url=https://www.hollywoodreporter.com/news/jake-gyllenhaal-amy-adams-circling-784502|access-date=October 12, 2015|work=[[The Hollywood Reporter]]|date=March 25, 2015|archive-date=January 9, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200109105537/https://www.hollywoodreporter.com/news/jake-gyllenhaal-amy-adams-circling-784502|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Box Office Nocturnal Animals&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.boxofficemojo.com/movies/?id=nocturnalanimals.htm|title=Nocturnal Animals|website=[[Box Office Mojo]]|access-date=May 28, 2017|archive-date=December 5, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181205134203/https://www.boxofficemojo.com/movies/?id=nocturnalanimals.htm|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot;  rowspan=&quot;3&quot; | 2017
| ''[[Life (2017 film)|Life]]''
| {{Yes}}
| {{No}}
| {{Sort|Jordan|Dr. David Jordan}}
|
| style=&quot;text-align:center;&quot; | &lt;ref name=&quot;Box Office Life (2017)&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.boxofficemojo.com/movies/?id=life2017.htm|title=Life (2017)|website=[[Box Office Mojo]]|access-date=May 28, 2017|archive-date=May 31, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170531204638/http://www.boxofficemojo.com/movies/?id=life2017.htm|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
|-
| ''[[Okja]]''
| {{Yes}}
| {{No}}
| {{Sort|Wilcox|Dr. Johnny Wilcox}}
|
| style=&quot;text-align:center;&quot; | &lt;ref&gt;{{cite news|last1=Trumbore|first1=Dave|title='Okja': Bong Joon-ho's Monster Movie Adds Jake Gyllenhaal, Paul Dano, and Bill Nighy|url=https://collider.com/okja-jake-gyllenhaal-paul-dano-bill-nighy-kelly-macdonald/|access-date=October 5, 2015|work=[[Collider (website)|Collider]]|date=November 5, 2015|archive-date=February 16, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200216103519/https://collider.com/okja-jake-gyllenhaal-paul-dano-bill-nighy-kelly-macdonald/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
|-
| ''[[Stronger (film)|Stronger]]''
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| {{Sort|Bauman|[[Jeff Bauman]]}}
| 
| style=&quot;text-align:center;&quot; | &lt;ref&gt;{{cite news|last1=Kroll|first1=Justin|title=Jake Gyllenhaal Circles Boston Marathon Bombing Pic 'Stronger' (EXCLUSIVE)|url=https://variety.com/2015/film/news/jake-gyllenhaal-boston-marathon-bombing-stronger-exclusive-1201552624/|date=July 29, 2015|work=[[Variety (magazine)|Variety]]|access-date=April 14, 2016|archive-date=October 5, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171005163805/http://variety.com/2015/film/news/jake-gyllenhaal-boston-marathon-bombing-stronger-exclusive-1201552624/|url-status=live}}&lt;/ref&gt; 
|-
! scope=&quot;row&quot;  rowspan=&quot;2&quot; | 2018
| ''[[Wildlife (film)|Wildlife]]''
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| {{Sort|Brinson|Jerry Brinson}}
| 
| style=&quot;text-align:center;&quot; | &lt;ref&gt;{{cite web|last=Romano|first=Nick|url=https://www.ew.com/article/2016/09/23/jake-gyllenhaal-carey-mulligan-paul-dano-wildlife|title=Jake Gyllenhaal and Carey Mulligan join Paul Dano's Wildlife|date=September 23, 2016|magazine=[[Entertainment Weekly]]|access-date=November 1, 2016|archive-date=November 23, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161123091150/http://www.ew.com/article/2016/09/23/jake-gyllenhaal-carey-mulligan-paul-dano-wildlife|url-status=live|accessdate=2025-03-11|archivedate=2016-11-23|archiveurl=https://web.archive.org/web/20161123091150/http://www.ew.com/article/2016/09/23/jake-gyllenhaal-carey-mulligan-paul-dano-wildlife}}&lt;/ref&gt;
|-
| ''[[The Sisters Brothers (film)|The Sisters Brothers]]''
| {{Yes}}
| {{No}}
| {{Sort|Morris|John Morris}}
| 
| style=&quot;text-align:center;&quot; | &lt;ref&gt;{{cite web|url=https://variety.com/2017/film/news/jake-gyllenhaal-joaquin-phoenix-sisters-brothers-1201979672/|title=Jake Gyllenhaal Joins Joaquin Phoenix in 'The Sisters Brothers' (EXCLUSIVE)|magazine=[[Variety (magazine)|Variety]]|first=Justin|last=Kroll|date=February 10, 2017|access-date=June 15, 2017|archive-date=June 26, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170626065307/http://variety.com/2017/film/news/jake-gyllenhaal-joaquin-phoenix-sisters-brothers-1201979672/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot;  rowspan=&quot;2&quot; | 2019
| ''[[Velvet Buzzsaw]]''
| {{Yes}}
| {{No}}
| {{Sort|Vandewalt|Morf Vandewalt}}
| 
| style=&quot;text-align:center;&quot; | &lt;ref&gt;{{cite web|url=https://deadline.com/2017/06/jake-gyllenhaal-rene-russo-dan-gilroy-art-world-genre-spec-script-nightcrawler-1202116659/|title=Hot Package: 'Nightcrawler's Dan Gilroy, Jake Gyllenhaal, Rene Russo Reteam|website=[[Deadline Hollywood]]|first=Mike Jr.|last=Fleming|date=June 20, 2017|access-date=March 12, 2018|archive-date=October 1, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171001081242/http://deadline.com/2017/06/jake-gyllenhaal-rene-russo-dan-gilroy-art-world-genre-spec-script-nightcrawler-1202116659/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
|-
| scope=&quot;row&quot; | ''[[Spider-Man: Far From Home]]''
| {{Yes}}
| {{No}}
| {{sort|Beck|[[Mysterio|Quentin Beck / Mysterio]]}}
|
| style=&quot;text-align:center;&quot; | &lt;ref name=&quot;GyllenhaalConfirmed&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.hollywoodreporter.com/heat-vision/spider-man-far-home-tom-holland-reveals-title-next-movie-1122904|title=Tom Holland Reveals Next 'Spider-Man' Movie Is Called 'Far From Home'|last=Couch|first=Aaron|work=[[The Hollywood Reporter]]|date=June 23, 2018|access-date=June 24, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180624053545/https://www.hollywoodreporter.com/heat-vision/spider-man-far-home-tom-holland-reveals-title-next-movie-1122904|archive-date=June 24, 2018|url-status=live|df=mdy-all}}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; rowspan=&quot;3&quot; | 2021
| ''[[Spirit Untamed]]'' 
| {{Yes}}
| {{No}}
| {{sort|Prescott|James &quot;Jim&quot; Prescott}}
| Садо
| style=&quot;text-align:center;&quot; | &lt;ref name=&quot;first look&quot;&gt;{{cite web|url=https://people.com/movies/spirit-untamed-first-look-hear-taylor-swifts-re-recorded-wildest-dreams-taylors-version-in-trailer/|title=Spirit Untamed First Look! Hear Taylor Swift's Re-Recorded 'Wildest Dreams'|work=[[People (magazine)|People]]|date=March 12, 2021|last=Fernández|first=Alexia|access-date=March 12, 2021|archive-date=March 12, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210312171542/https://people.com/movies/spirit-untamed-first-look-hear-taylor-swifts-re-recorded-wildest-dreams-taylors-version-in-trailer/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
|-
| ''{{sort|Guilty|[[The Guilty (2021 film)|The Guilty]]}}''
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| {{sort|Baylor|Joe Baylor}}
| 
| style=&quot;text-align:center;&quot; | &lt;ref&gt;{{cite web|url=https://deadline.com/2020/09/netflix-jake-gyllenhaal-antoine-fuqua-package-the-guilty-30-million-dollar-worldwide-deal-1234582934/|title=Netflix Lands Jake Gyllenhaal-Antoine Fuqua Package 'The Guilty' In $30 Million WW Deal|website=Deadline Hollywood|first=Mike Jr.|last=Fleming|date=September 23, 2020|access-date=November 12, 2020|archive-date=November 22, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211122033009/https://deadline.com/2020/09/netflix-jake-gyllenhaal-antoine-fuqua-package-the-guilty-30-million-dollar-worldwide-deal-1234582934/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
|-
| scope=&quot;row&quot; | ''[[Spider-Man: No Way Home]]''
| {{Yes}}
| {{No}}
| Quentin Beck / Mysterio
| Archival footage from ''Spider-Man: Far From Home''
| style=&quot;text-align:center;&quot; |&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Francisco |first=Eric |date=December 17, 2021 |title=''Spider-Man: No Way Home'' Cameo Spoilers: Every Single Surprise Character, Explained |url=https://www.inverse.com/entertainment/spider-man-no-way-home-every-cameo-revealed-spoilers |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211221132131/https://www.inverse.com/entertainment/spider-man-no-way-home-every-cameo-revealed-spoilers |archive-date=December 21, 2021 |access-date=December 21, 2021 |website=[[Inverse (website)|Inverse]]}}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot;  rowspan=&quot;2&quot; | 2022
| ''[[Ambulance (2022 film)|Ambulance]]''
| {{Yes}}
| {{No}}
| {{sort|Sharp|Danny Sharp}}
| 
| style=&quot;text-align:center;&quot;| &lt;ref&gt;{{cite web|url=https://variety.com/2020/film/news/michael-bay-jake-gyllenhaal-ambulance-1234829322/|title=Michael Bay to Direct Thriller 'Ambulance' With Jake Gyllenhaal in Talks to Star|website=Variety|first=Dave|last=McNary|date=November 11, 2020|access-date=January 21, 2021|archive-date=November 11, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201111225605/https://variety.com/2020/film/news/michael-bay-jake-gyllenhaal-ambulance-1234829322/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
|-
| ''[[Strange World (film)|Strange World]]''
| {{Yes}}
| {{No}}
| {{sort|Clade|Searcher Clade}}
| Садо
| style=&quot;text-align:center;&quot; | &lt;ref name=&quot;Searcher Clade&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.thewrap.com/jake-gyllenhaal-strange-world-teaser-disney-animation-video/|title=Jake Gyllenhaal Explores an Alien Planet in 'Strange World' Teaser From Disney Animation (Video)|last=Welk|first=Brian|date=June 6, 2022|access-date=June 6, 2022|archive-date=June 19, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220619203730/https://www.thewrap.com/jake-gyllenhaal-strange-world-teaser-disney-animation-video/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; | 2023
| ''[[Паймони Гай Ричӣ]]''
| {{Yes}}
| {{No}}
| {{sort|Kinley|Sergeant John Kinley}}
| 
| style=&quot;text-align:center;&quot;| &lt;ref&gt;{{cite web |last1=Kroll |first1=Justin |title=Jake Gyllenhaal Eyeing Guy Ritchie's Next Project at Miramax |url=https://deadline.com/2021/10/jake-gyllenhaal-guy-ritchies-miramax-1234852819/ |website=[[Deadline Hollywood]] |access-date=8 October 2021 |date=October 8, 2021 |archive-date=January 1, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230101040850/https://deadline.com/2021/10/jake-gyllenhaal-guy-ritchies-miramax-1234852819/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; | 2024
| ''[[Road House (2024 film)|Road House]]''
| {{Yes}}
| {{No}}
| {{sort|Dalton|Elwood Dalton}}
|
| style=&quot;text-align:center;&quot; | &lt;ref&gt;{{cite web|url=https://collider.com/road-house-remake-image-production-begins-jake-gyllenahaal-prime-video/|title=Jake Gyllenhaal-Led 'Road House' Remake Confirms Start of Production With Behind-The-Scene Image|website=Collider|first=Shrishty|last=Mishra|date=August 23, 2022|access-date=August 24, 2022|archive-date=August 23, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220823202544/https://collider.com/road-house-remake-image-production-begins-jake-gyllenahaal-prime-video/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; rowspan=&quot;2&quot; | 2025
| style=&quot;background:#ffc;&quot; | ''[[In the Grey]]'' {{dagger|alt=Films that have not yet been released.}}
| {{Yes}}
| {{No}}
| 
| 
| style=&quot;text-align:center;&quot; | &lt;ref&gt;{{cite web|url=https://deadline.com/2023/10/henry-cavill-jake-gyllenhaal-eiza-gonzalez-guy-ritchie-movie-spain-deal-lionsgate-1235580542/|title=Lionsgate Takes U.S. Rights To Guy Ritchie Action Movie Starring Jake Gyllenhaal, Henry Cavill &amp; Eiza González; Pic Wrapping In Spain With More Cast Revealed|website=Deadline|first=Andreas|last=Wiseman|date=October 23, 2023|access-date=October 24, 2022|archive-date=October 23, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231023152110/https://deadline.com/2023/10/henry-cavill-jake-gyllenhaal-eiza-gonzalez-guy-ritchie-movie-spain-deal-lionsgate-1235580542/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
|-
| style=&quot;background:#ffc;&quot; | ''[[The Bride!]]'' {{dagger|alt=Films that have not yet been released.}}
| {{Yes}}
| {{No}}
|
| 
| style=&quot;text-align:center;&quot; | &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://bloody-disgusting.com/movie/3815068/jake-gyllenhaal-joins-the-cast-of-the-bride-starring-christian-bale-as-frankensteins-monster/|title=Jake Gyllenhaal Joins 'The Bride!' Starring Christian Bale as Frankenstein's Monster|website=[[Bloody Disgusting]]|first=John|last=Squires|date=June 5, 2024|access-date=June 5, 2024|archive-date=June 5, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240605170319/https://bloody-disgusting.com/movie/3815068/jake-gyllenhaal-joins-the-cast-of-the-bride-starring-christian-bale-as-frankensteins-monster/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
|}

=== Ҳамчун продюсер ===
{| class=&quot;wikitable plainrowheaders sortable&quot; style=&quot;margin-right: 0;&quot;
! rowspan=&quot;1&quot; scope=&quot;col&quot; | Сол
! rowspan=&quot;1&quot; scope=&quot;col&quot; | Номгӯй 
! colspan=&quot;1&quot; scope=&quot;col&quot; | Ба ҳайси
! rowspan=&quot;1&quot; scope=&quot;col&quot; class=&quot;unsortable&quot; | Шарҳҳо
! rowspan=&quot;1&quot; scope=&quot;col&quot; class=&quot;unsortable&quot; | Иқт.
|-
! scope=&quot;row&quot; | 2017
| ''[[Hondros (film)|Hondros]]''
| {{yes|Иҷроия}}
| Мустанад
| style=&quot;text-align:center;&quot; | &lt;ref&gt;{{cite web|last=Farber|first=Stephen|url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-reviews/hondros-review-995017/|title='Hondros': Film Review &lt;nowiki&gt;|&lt;/nowiki&gt; Tribeca 2017|date=April 21, 2017|work=[[The Hollywood Reporter]]|access-date=August 20, 2021|archive-date=August 20, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210820195615/https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-reviews/hondros-review-995017/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot;  rowspan=&quot;3&quot; | 2020
| ''[[Relic (2020 film)|Relic]]''
| {{Yes}}
| 
| style=&quot;text-align:center;&quot; | &lt;ref&gt;{{cite web|url=https://deadline.com/2018/10/relic-movie-emily-mortimer-bella-heathcote-robyn-nevin-horror-movie-natalie-erika-james-1202474677/|title='Relic': Emily Mortimer, Robyn Nevin &amp; Bella Heathcote To Star In Horror Pic; AGBO Boards To Co-Finance|website=[[Deadline Hollywood]]|first=Patrick|last=Hipes|date=October 2, 2018|access-date=March 10, 2020|archive-date=October 1, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191001024507/https://deadline.com/2018/10/relic-movie-emily-mortimer-bella-heathcote-robyn-nevin-horror-movie-natalie-erika-james-1202474677/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
|-
| ''[[The Devil All the Time (film)|The Devil All the Time]]''
| {{Yes}}
| 
| style=&quot;text-align:center;&quot; | &lt;ref&gt;{{Cite web|last=Fleming|first=Mike Jr.|date=2018-09-06|title=Hot Toronto Package: Tom Holland, Robert Pattinson, Chris Evans, Mia Wasikowsa In Antonio Campos' 'The Devil All The Time'|url=https://deadline.com/2018/09/tom-holland-robert-pattinson-devil-all-the-time-movie-chris-evans-mia-wasikowsa-antonio-campos-1202458284/|access-date=2020-07-09|website=Deadline|language=en|archive-date=January 4, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200104052923/https://deadline.com/2018/09/tom-holland-robert-pattinson-devil-all-the-time-movie-chris-evans-mia-wasikowsa-antonio-campos-1202458284/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
|-
| ''[[Joe Bell (film)|Joe Bell]]''
| {{yes|Иҷроия}}
|
| style=&quot;text-align:center;&quot; | &lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.hollywoodreporter.com/news/maxwell-jenkins-joins-mark-wahlberg-good-joe-bell-1201630|title='Lost in Space' Star Maxwell Jenkins Joins Mark Wahlberg in 'Good Joe Bell'|website=[[The Hollywood Reporter]]|first=Mia|last=Galuppo|date=April 12, 2019|access-date=April 15, 2019|archive-date=April 13, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190413070048/https://www.hollywoodreporter.com/news/maxwell-jenkins-joins-mark-wahlberg-good-joe-bell-1201630|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; | 2021
| ''[[Breaking News in Yuba County]]''
| {{Yes}}
| 
| style=&quot;text-align:center;&quot; | &lt;ref&gt;{{cite news|url=https://deadline.com/2019/05/mila-kunis-awkwafina-regina-hall-samira-wiley-tate-taylor-breaking-news-yuba-county-cannes-1202618386/|title=Mila Kunis, Awkwafina, Regina Hall, Samira Wiley Among Cast Joining Allison Janney In Tate Taylor's All-Star 'Breaking News In Yuba County' — Cannes|work=[[Deadline Hollywood]]|first=Andreas|last=Wiseman|date=May 20, 2019|access-date=June 2, 2019|archive-date=February 25, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210225105111/https://deadline.com/2019/05/mila-kunis-awkwafina-regina-hall-samira-wiley-tate-taylor-breaking-news-yuba-county-cannes-1202618386/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
|-
|}

=== Телевизион ===
{| class=&quot;wikitable plainrowheaders sortable&quot; style=&quot;margin-right: 0;&quot;
! scope=&quot;col&quot; | Сол
! scope=&quot;col&quot; | Номгӯй 
! scope=&quot;col&quot; | Нақш
! scope=&quot;col&quot; class=&quot;unsortable&quot; | Шарҳҳо
! scope=&quot;col&quot; class=&quot;unsortable&quot; | Иқт.
|-
! scope=&quot;row&quot; | 1994
| ''[[Homicide: Life on the Street]]''
| {{Sort|Ellison|Matthew &quot;Matt&quot; Ellison}}
| Қисм: &quot;[[Bop Gun (Homicide: Life on the Street)|Bop Gun]]&quot;
| style=&quot;text-align:center;&quot; | &lt;ref&gt;{{Cite magazine |last=Svetkey |first=Benjamin |title=Bond for Glory |magazine=[[Entertainment Weekly]] |date=November 24, 2006 |page=32 |issue=908|issn=1093-0647}}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; | 2007–2024
| ''[[Saturday Night Live]]''
| Худ (муҷрӣ)
| 3 қисм
| style=&quot;text-align:center;&quot; | &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.broadway.com/buzz/164304/sing-out-dragtastic-jake-gyllenhaal-five-must-see-musical-moments-starring-katie-holmes-al-pacino-more/|title=Sing Out, Dragtastic Jake Gyllenhaal! Five Must-See Musical Moments Starring Katie Holmes, Al Pacino &amp; More|publisher=Broadway.com. [[Key Brand Entertainment]]|last=Champion|first=Lindsay|date=September 28, 2012|access-date=February 6, 2014|archive-date=April 7, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230407060342/https://www.broadway.com/buzz/164304/sing-out-dragtastic-jake-gyllenhaal-five-must-see-musical-moments-starring-katie-holmes-al-pacino-more/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;nytimes.com&quot;&gt;{{cite web |last1=Itzkoff |first1=Dave |title=On 'S.N.L.', John Mulaney and Jake Gyllenhaal Find Humor in the Coronavirus |url=https://www.nytimes.com/2020/03/01/arts/television/saturday-night-live-john-mulaney.html |website=The New York Times |access-date=4 March 2020 |date=1 March 2020 |archive-date=March 3, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200303060706/https://www.nytimes.com/2020/03/01/arts/television/saturday-night-live-john-mulaney.html |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; | 2009
| ''[[Sesame Street]]''
| Худ
| Қисм: &quot;The Rainbow Show&quot;
| style=&quot;text-align:center;&quot; |
|-
! scope=&quot;row&quot; | 2011
| ''[[Man vs. Wild]]''
| Худ
| Қисм: &quot;[[Man vs wild episodes#Special episodes|Man vs. Wild with Jake Gyllenhaal]]&quot;
| style=&quot;text-align:center;&quot; | &lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.vulture.com/2011/06/jake_gyllenhaal_man_vs_wild_pr.html|title=See a Promo for Jake Gyllenhaal's Man vs. Wild Episode|work=[[New York (magazine)|New York]]|publisher=Vulture|last=Dobbins|first=Amanda|date=June 29, 2011|access-date=February 6, 2014|archive-date=February 16, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200216103524/https://www.vulture.com/2011/06/jake_gyllenhaal_man_vs_wild_pr.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; | 2016
| ''[[Inside Amy Schumer]]''
| Худ
| Қисм: &quot;Fame&quot;
| style=&quot;text-align:center;&quot; | &lt;ref&gt;{{cite web|url=https://variety.com/2016/tv/news/amy-schumer-jake-gyllenhaal-catfish-1201784022/|title=Amy Schumer, Ferret-Loving Jake Gyllenhaal Spoof 'Catfish'|work=[[Variety (magazine)|Variety]]|last=McClendon|first=Lamarco|access-date=August 31, 2016|date=May 26, 2016|archive-date=February 16, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200216105016/https://variety.com/2016/tv/news/amy-schumer-jake-gyllenhaal-catfish-1201784022/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; | 2019
| ''[[John Mulaney &amp; the Sack Lunch Bunch]]''
| {{sort|Music|Mr. Music}}
| Махсуси кӯдакон 
| style=&quot;text-align:center;&quot; | &lt;ref&gt;{{cite news |last1=Framke |first1=Caroline |title=How 'John Mulaney and the Sack Lunch Bunch' Became One of 2019's Weirdest, Most Wonderful Hours of TV |url=https://variety.com/2019/tv/news/john-mulaney-and-the-sack-lunch-bunch-netflix-jake-gyllenhaal-david-byrne-1203451068/ |access-date=December 24, 2019 |work=[[Variety (magazine)|Variety]] |date=December 24, 2019 |language=en |archive-date=February 8, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200208053133/https://variety.com/2019/tv/news/john-mulaney-and-the-sack-lunch-bunch-netflix-jake-gyllenhaal-david-byrne-1203451068/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; | 2020
| ''Saturday Night Live''
| Guy Who Travels in Pyjamas
| Қисм: &quot;[[John Mulaney]]/[[David Byrne]]&quot;
| style=&quot;text-align:center;&quot; | &lt;ref name=&quot;nytimes.com&quot;/&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; | 2024
| ''[[Presumed Innocent (TV series)|Presumed Innocent]]''
| Rusty Sabich
| 8 қисм; инчунин продюсери иҷроия 
| style=&quot;text-align:center;&quot; | &lt;ref&gt;{{cite web|url=https://deadline.com/2022/12/jake-gyllenhaal-star-ep-presumed-innocent-apple-tv-series-david-e-kelley-jj-abrams-1235192844/|title=Jake Gyllenhaal To Headline &amp; EP 'Presumed Innocent' Apple TV+ Series From David E. Kelley &amp; J.J. Abrams|website=Deadline|first=Nellie|last=Andreeva|date=December 7, 2022|access-date=December 10, 2022|archive-date=March 15, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230315134837/https://deadline.com/2022/12/jake-gyllenhaal-star-ep-presumed-innocent-apple-tv-series-david-e-kelley-jj-abrams-1235192844/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
|}

=== Театр  ===
{| class=&quot;wikitable plainrowheaders sortable&quot; style=&quot;margin-right: 0;&quot;
|-
! scope=&quot;col&quot; | Сол
! scope=&quot;col&quot; | Номгӯй 
! scope=&quot;col&quot; | Нақш
! scope=&quot;col&quot; | Макон
! scope=col   | Шарҳҳо
! scope=&quot;col&quot; class=&quot;unsortable&quot; | Иқт.
|-
! scope=&quot;row&quot; | 2002
| ''[[This Is Our Youth]]''
| {{sort|Straub|Warren Straub}}
| [[Garrick Theatre]]
| [[West End theatre|West End]]
| style=&quot;text-align:center;&quot; | &lt;ref&gt;{{cite news|last=Billington|first=Michael|date=March 18, 2002|url=https://www.theguardian.com/stage/2002/mar/18/theatre.artsfeatures|title=This Is Our Youth review|work=[[The Guardian]]|access-date=September 19, 2006|archive-date=February 16, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200216103512/https://www.theguardian.com/stage/2002/mar/18/theatre.artsfeatures|url-status=live}}&lt;/ref&gt; 
|-
! scope=&quot;row&quot; | 2012
| ''[[If There Is I Haven't Found It Yet]]''
| Terry
| [[Laura Pels Theater]]
| [[Off-Broadway]]
| style=&quot;text-align:center;&quot; | &lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.nytimes.com/2012/09/21/theater/reviews/jake-gyllenhaal-in-if-there-is-i-havent-found-it-yet.html?pagewanted=all |title=Global Warming for a Cold Family |newspaper=[[The New York Times]] |date=September 20, 2012 |first=Ben |last=Brantley |access-date=December 9, 2014 |archive-date=July 26, 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180726172023/https://www.nytimes.com/2012/09/21/theater/reviews/jake-gyllenhaal-in-if-there-is-i-havent-found-it-yet.html?pagewanted=all |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; | 2014–2015
| ''[[Constellations (play)|Constellations]]''
| Roland
| [[Samuel J. Friedman Theatre]]
| [[Broadway theatre|Broadway]]
| style=&quot;text-align:center;&quot; | &lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.hollywoodreporter.com/news/jake-gyllenhaal-make-broadway-debut-711359 |title=Jake Gyllenhaal to Make Broadway Debut in 'Constellations' |work=[[The Hollywood Reporter]] |date=June 12, 2014 |first=David |last=Rooney |access-date=January 5, 2015 |archive-date=February 16, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200216103530/https://www.hollywoodreporter.com/news/jake-gyllenhaal-make-broadway-debut-711359 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; | 2015
| ''[[Little Shop of Horrors (musical)|Little Shop of Horrors]]''
| {{sort|Krelborn|Seymour Krelborn}}
| rowspan=2|[[New York City Center]]
| rowspan=2|Off-Broadway
| style=&quot;text-align:center;&quot; | &lt;ref&gt;{{cite news|last=Brantley|first=Ben|url=https://www.nytimes.com/2015/07/03/theater/review-in-little-shop-of-horrors-a-ravenous-plant-is-reborn-at-city-center.html?_r=1|title=Review: Jake Gyllenhaal Sings in ''Little Shop of Horrors''|work=[[The New York Times]]|date=July 2, 2015|access-date=November 29, 2017|archive-date=July 26, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180726175348/https://www.nytimes.com/2015/07/03/theater/review-in-little-shop-of-horrors-a-ravenous-plant-is-reborn-at-city-center.html?_r=1|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; | 2016
| rowspan=2|''[[Sunday in the Park with George]]''
| rowspan=2|{{sort|Seurat|[[Georges Seurat]] / George}}
| rowspan=2 style=&quot;text-align:center;&quot; | &lt;ref&gt;{{cite news|last=Viagas|first=Robert|url=http://www.playbill.com/article/jake-gyllenhaal-sunday-in-the-park-with-george-begins-previews-feb-11|title=Jake Gyllenhaal 'Sunday in the Park With George' Begins Previews Feb. 11|work=[[Playbill]]|date=February 11, 2017|access-date=November 29, 2017|archive-date=April 27, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190427200550/http://www.playbill.com/article/jake-gyllenhaal-sunday-in-the-park-with-george-begins-previews-feb-11|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=row | 2017
| [[Hudson Theatre]]
| Broadway
|-
! rowspan=2 scope=&quot;row&quot; | 2019
| rowspan=2|''Sea Wall/A Life''
| rowspan=2|Abe
| [[The Public Theater]]
| Off-Broadway
| rowspan=2 style=&quot;text-align:center;&quot; | &lt;ref&gt;{{cite news|last=Evans|first=Greg|url=https://deadline.com/2018/06/public-theater-off-broadway-season-glenn-close-jake-gyllenhaal-tom-sturridge-bob-dylan-1202403674/|title=Public Theater Announces Season With Glenn Close, Jake Gyllenhaal, Tom Sturridge, Bob Dylan Musical|work=[[Deadline Hollywood]]|date=January 16, 2019|access-date=January 17, 2019|archive-date=February 16, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200216103514/https://deadline.com/2018/06/public-theater-off-broadway-season-glenn-close-jake-gyllenhaal-tom-sturridge-bob-dylan-1202403674/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
|-
| Hudson Theatre
| rowspan=3|Broadway
|-
! scope=&quot;row&quot; | 2023
| ''[[Gutenberg! The Musical!]]''
| Коргардон
| [[James Earl Jones Theatre]]
| style=&quot;text-align:center;&quot; |&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.instagram.com/p/C0EzFHlr8Iy/?igshid=MzY1NDJmNzMyNQ== |title=Gutenberg |access-date=November 25, 2023 |archive-date=November 25, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231125161505/https://www.instagram.com/p/C0EzFHlr8Iy/?igshid=MzY1NDJmNzMyNQ== |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot;| 2025 
| style | ''[[Othello]]'' 
| [[Iago]]
| [[Ethel Barrymore Theatre]]
| style=&quot;text-align:center;&quot; | &lt;ref&gt;{{cite news|url= https://www.nytimes.com/2024/03/06/theater/denzel-washington-jake-gyllenhaal-othello-broadway.html?unlocked_article_code=1.ak0.XrMM.jka7mN-woG4Q|title= Denzel Washington and Jake Gyllenhaal to Lead Broadway 'Othello'|work= The New York Times|date= March 6, 2024|accessdate= March 6, 2024|last1= Paulson|first1= Michael}}&lt;/ref&gt;
|-
|}

== Эзоҳ ==
{{Эзоҳ}}
[[Гурӯҳ:Ҳунарпешамардони синамои ИМА]]
[[Гурӯҳ:Кинопродюсерҳои ИМА]]
[[Гурӯҳ:Продюсерони филмҳои асри XXI]]
[[Гурӯҳ:Ҳунарпешакӯдакон (мардон)-и ИМА]]
[[Гурӯҳ:Ҳунарпешамардони театри ИМА]]
[[Гурӯҳ:Ҳунарпешаҳои мард асри XXI]]
[[Гурӯҳ:Ҳунарпешаҳои мард асри XX]]
[[Гурӯҳ:Ҳунарпешаҳо аз рӯи алифбо]]
[[Гурӯҳ:Шахсиятҳо аз рӯи алифбо]]
[[Гурӯҳ:Зодагони Лос-Анҷелес]]
[[Гурӯҳ:Афроди зинда]]
[[Гурӯҳ:Ҳунарпешамардони телевизиони ИМА]]
[[Гурӯҳ:Садопешамардони ИМА]]</text>
      <sha1>1nbbc7zvxz0508dutr9ji16mdviz7cn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Абдумалик (Ҳамном)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>324243</id>
    <revision>
      <id>1480436</id>
      <parentid>1429693</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T05:15:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>1480436</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="371" sha1="bb04vvlx0wtgefn8wut2ygcui3cylgd" xml:space="preserve">* [[Абдумалик Баҳорӣ]]
* [[Абдумалик Абдуллоҷонов]]
* [[Абдумалик Давлатов]]
* [[Абдумалик Қаюмзода]]
* [[Абдумалик ибни Язид]]
{{Ибҳомзудоӣ|Ҳамномҳо}}
[[Гурӯҳ:Номҳои мардона]]
[[Гурӯҳ:Саҳифаҳои ибҳомзудоӣ:Ҳамномҳо]]</text>
      <sha1>bb04vvlx0wtgefn8wut2ygcui3cylgd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Абубакр (Ҳамном)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>324278</id>
    <revision>
      <id>1480441</id>
      <parentid>1429727</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T05:21:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>1480441</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="530" sha1="c942lyjrmfxze7jlqpb34jl2w2jwrcg" xml:space="preserve">* [[Абубакри Сиддиқ]]
* [[Абубакри Байҳақӣ]]
* [[Абубакр Зайналобиддин Абдулкалом]]
* [[Абубакр Боқилонӣ]]
* [[Абубакри Караҷӣ]]
* [[Абубакр Аҳмади Розӣ]]
* [[Абубакри Калободӣ]]
* [[Абубакр ибни Арабӣ]]
* [[Абубакри Кулӯй]]{{Ибҳомзудоӣ|Ҳамномҳо}}
[[Гурӯҳ:Номҳои мардона]]
[[Гурӯҳ:Саҳифаҳои ибҳомзудоӣ:Ҳамномҳо]]</text>
      <sha1>c942lyjrmfxze7jlqpb34jl2w2jwrcg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Баҳриддин (Ҳамном)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>324280</id>
    <revision>
      <id>1480470</id>
      <parentid>1429734</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T05:55:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>1480470</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="360" sha1="489jylozld38azig7uetjsby7pztnil" xml:space="preserve">{{равонкунӣ|Баҳриддини}}* [[Баҳриддин Камолиддинов]]
* [[Баҳриддин Зиёӣ]]
* [[Баҳриддин Азизӣ]]
* [[Баҳриддин Ҳамидов]]

{{Ибҳомзудоӣ|Ҳамномҳо}}
[[Гурӯҳ:Номҳои мардона]]
[[Гурӯҳ:Саҳифаҳои ибҳомзудоӣ:Ҳамномҳо]]</text>
      <sha1>489jylozld38azig7uetjsby7pztnil</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1480471</id>
      <parentid>1480470</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T05:58:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>1480471</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="317" sha1="2ebbswr6e6pdip9451r5pz8n45ek33y" xml:space="preserve">* [[Баҳриддин Камолиддинов]]
* [[Баҳриддин Зиёӣ]]
* [[Баҳриддин Азизӣ]]
* [[Баҳриддин Ҳамидов]]

{{Ибҳомзудоӣ|Ҳамномҳо}}
[[Гурӯҳ:Номҳои мардона]]
[[Гурӯҳ:Саҳифаҳои ибҳомзудоӣ:Ҳамномҳо]]</text>
      <sha1>2ebbswr6e6pdip9451r5pz8n45ek33y</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Бадруддин (Ҳамном)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>324281</id>
    <revision>
      <id>1480406</id>
      <parentid>1429736</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T04:40:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <comment>/* */ Гурӯҳбандӣ</comment>
      <origin>1480406</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="343" sha1="o22nc72ivp77vh6jxfrqf9kmz0ujuvj" xml:space="preserve">* [[Бадруддин Ҳилолӣ]]
* [[Бадруддини Заркашӣ]]
* [[Бадруддини Кашмирӣ]]
* [[Бадруддин Исҳоқи Деҳлавӣ]]
* [[Бадруддини Табрезӣ]]
* [[Бадруддини Ҷоҷармӣ]]
[[Гурӯҳ:Номҳои мардона]]
{{Ибҳомзудоӣ|Ҳамномҳо}}</text>
      <sha1>o22nc72ivp77vh6jxfrqf9kmz0ujuvj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Бадриддин (Ҳамном)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>324282</id>
    <revision>
      <id>1480402</id>
      <parentid>1429737</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T04:35:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <comment>/* */ Гурӯҳбандӣ</comment>
      <origin>1480402</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="226" sha1="fw7lnixubp405yn7a7ras7mis2cd5kv" xml:space="preserve">* [[Бадриддин Мақсудов]]
* [[Бадриддини Шарафушшуаро]]
* [[Бадриддин Садриддинов]]
[[Гурӯҳ:Номҳои мардона]]
{{Ибҳомзудоӣ|Ҳамномҳо}}</text>
      <sha1>fw7lnixubp405yn7a7ras7mis2cd5kv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Иван-Тоҷик</title>
    <ns>0</ns>
    <id>324573</id>
    <revision>
      <id>1480389</id>
      <parentid>1431217</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T03:29:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VASHGIRD</username>
        <id>8035</id>
      </contributor>
      <comment>/* Адабиёт */</comment>
      <origin>1480389</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4812" sha1="hinecqludstkqdm4jrkvcuqec9pig5v" xml:space="preserve">{{Шахс}}
'''Иван-Тоҷик''' ('''Малик Ашӯров'''; 1917, деҳаи Пастиғав, ноҳияи Масчо — 1943, Юзефов, Лаҳистон) — иштирокдори [[Ҷанги Бузурги Ватанӣ]], лейтенанти калон. Қаҳрамони халқи Лаҳистон (1976).

== Зиндагинома ==
Хатмкардаи курси яксолаи муаллимтайёркунии шаҳри Истаравшан (1934) ва Техникуми кооперативии шаҳри Хуҷанд (1939). Мудири шуъбаи савдои Ҷамъияти матлуботи ноҳияи Масчо буд. Соли 1939 барои хидмат ба сафи Артиши Шӯравӣ даъват шуда, ибтидои ҶБВ дар муҳорибаҳои назди шаҳрҳои Смоленск ва Курск иштирок кард. Дар яке аз амалиёти ҷангӣ захмӣ шуда, асир афтод. Иван-Тоҷик ҳангоми интиқол аз конслагери Майданек ба лагери марги Освенсим фирор карда, дар шаҳр Юзефов ба гурӯҳи аскарони сурх ва гурӯҳи партизанҳои ватанхоҳи лаҳистонӣ, ки зери роҳбарии полковник Анҷей Флис дар ақибгоҳи душман амалиёти партизанӣ мебурданд, ҳамроҳ ва сипас фармондеҳи ин гурӯҳ шуд. Гурӯҳи ӯ дар атрофи шаҳрҳои Юзефов, Билграй, Замос, Грубешевск, Томашевск, ноҳияҳои Жешув, Люблин, Белостоки Лаҳистон ба муқобили душман амалиёти зиёд анҷом додааст. Аз ҷумла, 17 апрели 1943 дар роҳоҳани Люблин — Краков қатораи махсуси фашистонро тарконда, 27 афсари душманро нобуд кард ва як афсари баландрутбаи душманро бо ёвараш асир гирифт. Иван-Тоҷик бо 18 нафар ҳамяроқаш дар ноҳияи Пуши-Солская дар муҳосираи душман афтода, кушта шудаанд.

Малик Ашӯров аз тирамоҳи 1941 то соли 1975 аскари гумном шумурда мешуд, аммо он сол (1975) хешовандону пайвандонаш ӯро дар аксҳое шинохтанд, ки коргардони «Тоҷикфилм» Е. В. Кузин аз Лаҳистон пайдо ва дар рӯзномаи «Вечерний Душанбе» ва маҷаллаи «Машъал» (ҳоло «Истиқбол») чоп карда буд. Баъди пешниҳоди далелҳо ва ташхиси семоҳаи ташхисгоҳҳои шаҳрҳои Маскав ва Варшава Малик Ашӯров будани Иван-Тоҷик собит шуд. Соли 1975 студияи «Тоҷикфилм» таҳти унвони «Иван-Тоҷик» (коргардон Е. В. Кузин) дар бораи Малик Ашӯров филми ҳуҷҷатӣ офарид. Солҳои ҶБВ «Иван» номи рамзии аскари рус (шӯравӣ) буд. Ба хотири ҷанговари шуҷоъ ва тоҷик буданаш Малик Ашӯровро Иван-Тоҷик номидаанд.

== Некдошт ==
Корномаҳои Иван-Тоҷик соли 1980 бо ордени «Виртути Милитари» ва соли 1988 бо ордени «Салиби партизанӣ»-и Лаҳистон (пас аз марг) қадр карда шуд. Ҳоло дар ноҳияи Кӯҳистони Масчо яке аз ҷамоатҳои деҳот номи Иван-Тоҷикро дошта, дар назди ҷамоати деҳоти Оббурдани ноҳияи Масчо нимпайкараи Иван-Тоҷик — Малик Ашӯров гузошта шудааст. Соли 2015 номи кӯчаи Павел Морозови шаҳр Душанбе ба номи Малик Ашӯров иваз карда шуд.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* {{ЭМТ|Иван-Тоҷик|7|муаллиф= }}
* Друх А. Иван-Таджик: легенда и быль. // Вечерний Душанбе, 1975, № 234 (1829);
* Друх А. Иван-Тоҷик: афсона ва ҳақиқат. // Машъал, 1975, № 15 (3603);
* Сафаров Р. Ҳазору як корнома. Д., 2010.

[[Гурӯҳ:Иштирокдорони Ҷанги Бузурги Ватанӣ]]</text>
      <sha1>hinecqludstkqdm4jrkvcuqec9pig5v</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Қиёмиддин (Ҳамном)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>325831</id>
    <revision>
      <id>1480511</id>
      <parentid>1438058</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T09:16:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>1480511</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="383" sha1="fw1ax8u4fl854lt7b1jf9it48td7ave" xml:space="preserve">* [[Қиёмиддин Миралиён]]
* [[Қиёмиддин Чақалзода]]
* [[Қиёмиддин Абдуллозода]]
* [[Қиёмиддин Гулмирзоев]]
* [[Сайид Қиёмиддини Ғозӣ]]
{{Ибҳомзудоӣ|Ҳамномҳо}}
[[Гурӯҳ:Номҳои мардона]]
[[Гурӯҳ:Саҳифаҳои ибҳомзудоӣ:Ҳамномҳо]]</text>
      <sha1>fw1ax8u4fl854lt7b1jf9it48td7ave</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Неъматулло (Ҳамном)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>325837</id>
    <revision>
      <id>1480497</id>
      <parentid>1438097</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T08:57:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>1480497</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="444" sha1="10acplu3watoj2w82yqrkeolz3xysdf" xml:space="preserve">* [[Неъматулло Иброҳимзода]]
* [[Неъматулло Сайфуллоев]]
* [[Неъматулло Турсунов]]
* [[Неъматулло Холбойзода]]
* [[Неъматулло Ҳикматуллозода]]
* [[Неъматулло Юлдошев]]
{{Ибҳомзудоӣ|Ҳамномҳо}}
[[Гурӯҳ:Номҳои мардона]]
[[Гурӯҳ:Саҳифаҳои ибҳомзудоӣ:Ҳамномҳо]]</text>
      <sha1>10acplu3watoj2w82yqrkeolz3xysdf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Насрулло (Ҳамном)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>325840</id>
    <revision>
      <id>1480495</id>
      <parentid>1438132</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T08:55:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <comment>/* */ Гурӯҳбандӣ</comment>
      <origin>1480495</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="283" sha1="ph1z4wcaoieddmj8c85xd2w08qd3rip" xml:space="preserve">* [[Насрулло Ҳасанзода]]
* [[Насрулло Убайдулло]]
* [[Насрулло Тӯйчизода]]

{{Ибҳомзудоӣ|Ҳамномҳо}}
[[Гурӯҳ:Номҳои мардона]]
[[Гурӯҳ:Саҳифаҳои ибҳомзудоӣ:Ҳамномҳо]]</text>
      <sha1>ph1z4wcaoieddmj8c85xd2w08qd3rip</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Насруллоҳ (Ҳамном)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>325841</id>
    <revision>
      <id>1480496</id>
      <parentid>1438135</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T08:56:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>1480496</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="238" sha1="new8wqotz5so5r4vv01zmi6o75fb0u7" xml:space="preserve">* [[Насруллоҳ (амир)]]
* [[Насруллоҳи Асадулло]]


{{Ибҳомзудоӣ|Ҳамномҳо}}
[[Гурӯҳ:Номҳои мардона]]
[[Гурӯҳ:Саҳифаҳои ибҳомзудоӣ:Ҳамномҳо]]</text>
      <sha1>new8wqotz5so5r4vv01zmi6o75fb0u7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Заргар (Ҳамном)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>325865</id>
    <revision>
      <id>1480477</id>
      <parentid>1438276</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T06:03:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>1480477</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="209" sha1="6ulcwj49cq98f4x3xj2z3k8wcwgdxh1" xml:space="preserve">* [[Ҷавҳарии Заргари Бухороӣ]]
{{Ибҳомзудоӣ|Ҳамномҳо}}
[[Гурӯҳ:Номҳои мардона]]
[[Гурӯҳ:Саҳифаҳои ибҳомзудоӣ:Ҳамномҳо]]</text>
      <sha1>6ulcwj49cq98f4x3xj2z3k8wcwgdxh1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Зарафо (Ҳамном)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>325963</id>
    <revision>
      <id>1480475</id>
      <parentid>1438678</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T06:01:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>1480475</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="191" sha1="beauy10bl56nopj1jyin5zok374mmjz" xml:space="preserve">* [[Зарафо Қиёмзода]]

{{Ибҳомзудоӣ|Ҳамномҳо}}
[[Гурӯҳ:Номҳои занона]]
[[Гурӯҳ:Саҳифаҳои ибҳомзудоӣ:Ҳамномҳо]]</text>
      <sha1>beauy10bl56nopj1jyin5zok374mmjz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Беҳрӯз (Ҳамном)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>325964</id>
    <revision>
      <id>1480399</id>
      <parentid>1438680</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T04:31:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <comment>/* */ Гурӯҳбандӣ</comment>
      <origin>1480399</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="251" sha1="ne8u055i3eqjh10u7zmd8rf6cp5lqq2" xml:space="preserve">
* [[Беҳрӯз Зеваров]]
* [[Беҳрӯз Хоҷазода]]
* [[Беҳрӯз Табаров]]
* [[Беҳрӯз Мирзоев]]
* [[Беҳруз Офағ]]
[[Гурӯҳ:Номҳои мардона]]
{{Ибҳомзудоӣ|Ҳамномҳо}}</text>
      <sha1>ne8u055i3eqjh10u7zmd8rf6cp5lqq2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Зунайда (Ҳамном)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>326199</id>
    <revision>
      <id>1480478</id>
      <parentid>1440053</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T06:04:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <comment>/* */ Гурӯҳбандӣ</comment>
      <origin>1480478</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="194" sha1="dffi2ovq7mt31geyfepelc742p8hbr8" xml:space="preserve">* [[Зунайда Раҷабзода]]
{{Ибҳомзудоӣ|Ҳамномҳо}}
[[Гурӯҳ:Номҳои занона]]
[[Гурӯҳ:Саҳифаҳои ибҳомзудоӣ:Ҳамномҳо]]</text>
      <sha1>dffi2ovq7mt31geyfepelc742p8hbr8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Абдухалил (Ҳамном)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>326200</id>
    <revision>
      <id>1480439</id>
      <parentid>1440054</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T05:20:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <comment>/* */ Гурӯҳбандӣ</comment>
      <origin>1480439</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="201" sha1="0pz0svsp74m5qyagii8xtmjknhdyumz" xml:space="preserve">* [[Абдухалил Ғафурзода]]

{{Ибҳомзудоӣ|Ҳамномҳо}}
[[Гурӯҳ:Номҳои мардона]]
[[Гурӯҳ:Саҳифаҳои ибҳомзудоӣ:Ҳамномҳо]]</text>
      <sha1>0pz0svsp74m5qyagii8xtmjknhdyumz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Илёс (Ҳамном)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>327069</id>
    <revision>
      <id>1480480</id>
      <parentid>1444779</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T06:08:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <comment>/* */ Гурӯҳбандӣ</comment>
      <origin>1480480</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="529" sha1="2etkh61f25at04u3txotclqrc22ekiw" xml:space="preserve">'''Илёс''' — номи мардона

* [[Илёс]] ({{Lang-ar|إلياس}}) 

* [[Илёс Илёдис]]  
* [[Илёси Нойӣ]]
* [[Илёси Танбӯрии Самарқандӣ]]
* [[Илёс ибни Асад]]  
* [[Илёс ибни Ясаъи Суғдӣ]]  
* [[Илёс ибни Исҳоқ]] 
* [[Илёс Фахфох]]
* [[Илёс Ҳаровӣ]]

{{Ибҳомзудоӣ|Ҳамномҳо}}
[[Гурӯҳ:Номҳои мардона]]
[[Гурӯҳ:Саҳифаҳои ибҳомзудоӣ:Ҳамномҳо]]</text>
      <sha1>2etkh61f25at04u3txotclqrc22ekiw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1480481</id>
      <parentid>1480480</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T06:10:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>иловаи [[Гурӯҳ:Номаҳои аз забони арабӣ пайдошуда]] бо ёрии [[Википедиа:HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>1480481</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="607" sha1="rhv2yyn6ym5hegc07i5gh1emihaylk6" xml:space="preserve">'''Илёс''' — номи мардона

* [[Илёс]] ({{Lang-ar|إلياس}}) 

* [[Илёс Илёдис]]  
* [[Илёси Нойӣ]]
* [[Илёси Танбӯрии Самарқандӣ]]
* [[Илёс ибни Асад]]  
* [[Илёс ибни Ясаъи Суғдӣ]]  
* [[Илёс ибни Исҳоқ]] 
* [[Илёс Фахфох]]
* [[Илёс Ҳаровӣ]]

{{Ибҳомзудоӣ|Ҳамномҳо}}
[[Гурӯҳ:Номҳои мардона]]
[[Гурӯҳ:Саҳифаҳои ибҳомзудоӣ:Ҳамномҳо]]
[[Гурӯҳ:Номаҳои аз забони арабӣ пайдошуда]]</text>
      <sha1>rhv2yyn6ym5hegc07i5gh1emihaylk6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1480483</id>
      <parentid>1480481</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T06:10:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>1480483</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="605" sha1="nwqir4d6naxedizzurhhxdjdyq3vjbw" xml:space="preserve">'''Илёс''' — номи мардона

* [[Илёс]] ({{Lang-ar|إلياس}}) 

* [[Илёс Илёдис]]  
* [[Илёси Нойӣ]]
* [[Илёси Танбӯрии Самарқандӣ]]
* [[Илёс ибни Асад]]  
* [[Илёс ибни Ясаъи Суғдӣ]]  
* [[Илёс ибни Исҳоқ]] 
* [[Илёс Фахфох]]
* [[Илёс Ҳаровӣ]]

{{Ибҳомзудоӣ|Ҳамномҳо}}
[[Гурӯҳ:Номҳои мардона]]
[[Гурӯҳ:Саҳифаҳои ибҳомзудоӣ:Ҳамномҳо]]
[[Гурӯҳ:Номҳои аз забони арабӣ пайдошуда]]</text>
      <sha1>nwqir4d6naxedizzurhhxdjdyq3vjbw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1480485</id>
      <parentid>1480483</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T06:12:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>1480485</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="592" sha1="j9qqpusgblk1cdhk8r37oasjcbx041e" xml:space="preserve">'''Илёс''' — номи мардона

* [[Илёс]] ({{Lang-ar|إلياس}}) 

* [[Илёс Илёдис]]  
* [[Илёси Нойӣ]]
* [[Илёси Танбӯрии Самарқандӣ]]
* [[Илёс ибни Асад]]  
* [[Илёс ибни Ясаъи Суғдӣ]]  
* [[Илёс ибни Исҳоқ]] 
* [[Илёс Фахфох]]
* [[Илёс Ҳаровӣ]]

{{Ибҳомзудоӣ|Ҳамномҳо}}
[[Гурӯҳ:Номҳои мардона]]
[[Гурӯҳ:Саҳифаҳои ибҳомзудоӣ:Ҳамномҳо]]
[[Гурӯҳ:Номҳои аз арабӣ пайдошуда]]</text>
      <sha1>j9qqpusgblk1cdhk8r37oasjcbx041e</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Илёсҷон (Ҳамном)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>327070</id>
    <revision>
      <id>1480488</id>
      <parentid>1444781</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T06:13:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>1480488</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="214" sha1="j7dgo2qszbgpg86a3xds8h8ftan5hm7" xml:space="preserve">'''Илёсҷон''' 

* [[Илёсҷон Шамсов]]

{{Ибҳомзудоӣ|Ҳамномҳо}}
[[Гурӯҳ:Номҳои мардона]]
[[Гурӯҳ:Саҳифаҳои ибҳомзудоӣ:Ҳамномҳо]]</text>
      <sha1>j7dgo2qszbgpg86a3xds8h8ftan5hm7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Баҳром (Ҳамном)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>327071</id>
    <revision>
      <id>1480467</id>
      <parentid>1444785</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T05:53:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>1480467</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="622" sha1="2t7gn8k5jt4ggowqq0g74f90rlwr6nx" xml:space="preserve">'''Баҳром''' — номи мардона

* [[Баҳром (писари Озаргундбад)|Баҳром]]
* [[Баҳром писари Гударз|Баҳром]]
* [[Баҳроми Гӯр]]
* [[Баҳром ибни Мардоншоҳ]]
* [[Баҳром Саққои Бухороӣ]]
* [[Баҳром Фирӯз]]  
* [[Баҳром Ғафурӣ]]
* [[Баҳром Иноятзода]]  
* [[Баҳром Сафаров]]
* [[Баҳром Сирус]]
{{Ибҳомзудоӣ|Ҳамномҳо}}
[[Гурӯҳ:Номҳои мардона]]
[[Гурӯҳ:Саҳифаҳои ибҳомзудоӣ:Ҳамномҳо]]</text>
      <sha1>2t7gn8k5jt4ggowqq0g74f90rlwr6nx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Бразуя (Ҳамном)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>327249</id>
    <revision>
      <id>1480472</id>
      <parentid>1446690</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T06:00:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>1480472</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="176" sha1="efja9jj2a1ppyyfibushq16g9k9eotb" xml:space="preserve">* [[Барзуя]]

{{Ибҳомзудоӣ|Ҳамномҳо}}
[[Гурӯҳ:Номҳои мардона]]
[[Гурӯҳ:Саҳифаҳои ибҳомзудоӣ:Ҳамномҳо]]</text>
      <sha1>efja9jj2a1ppyyfibushq16g9k9eotb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Барзу (Ҳамном)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>327250</id>
    <revision>
      <id>1480463</id>
      <parentid>1446692</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T05:50:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>1480463</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="248" sha1="kqgty367i0fpx3ezq9kckl9zneaepkk" xml:space="preserve">* [[Барзу Абдураззоқов]]
* [[Барзуи Деҳқон]]
* [[Барзу]]

{{Ибҳомзудоӣ|Ҳамномҳо}}
[[Гурӯҳ:Номҳои мардона]]
[[Гурӯҳ:Саҳифаҳои ибҳомзудоӣ:Ҳамномҳо]]</text>
      <sha1>kqgty367i0fpx3ezq9kckl9zneaepkk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Бахтофарид (Ҳамном)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>327252</id>
    <revision>
      <id>1480464</id>
      <parentid>1446699</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T05:51:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>1480464</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="225" sha1="jr7ghfrfc8e3kei4r9e33crex5z15nu" xml:space="preserve">* [[Бахтофарид]]

{{Ибҳомзудоӣ|Ҳамномҳо}}{{Ибҳомзудоӣ|Ҳамномҳо}}
[[Гурӯҳ:Номҳои мардона]]
[[Гурӯҳ:Саҳифаҳои ибҳомзудоӣ:Ҳамномҳо]]</text>
      <sha1>jr7ghfrfc8e3kei4r9e33crex5z15nu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Абдунур (Ҳамном)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>327263</id>
    <revision>
      <id>1480438</id>
      <parentid>1446835</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T05:18:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <comment>/* */ Гурӯҳбандӣ</comment>
      <origin>1480438</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="194" sha1="3ij3zsbs17h4va9jdkre5ceari5a1jh" xml:space="preserve">
* [[Абдунур Бушҳоқӣ]]

{{Ибҳомзудоӣ|Ҳамномҳо}}
[[Гурӯҳ:Номҳои мардона]]
[[Гурӯҳ:Саҳифаҳои ибҳомзудоӣ:Ҳамномҳо]]</text>
      <sha1>3ij3zsbs17h4va9jdkre5ceari5a1jh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Абду (Ҳамномҳо)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>327264</id>
    <revision>
      <id>1480413</id>
      <parentid>1446838</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T04:50:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <comment>/* */ Гурӯҳбандӣ</comment>
      <origin>1480413</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="146" sha1="65p8uz4h8i18b4xfna2q1f7pjzdvxyu" xml:space="preserve">* [[Абду Анналиев]]
[[Гурӯҳ:Номҳои мардона]]
[[Гурӯҳ:Саҳифаҳои ибҳомзудоӣ:Ҳамномҳо]]</text>
      <sha1>65p8uz4h8i18b4xfna2q1f7pjzdvxyu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Акрам (Ҳамномҳо)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>327272</id>
    <revision>
      <id>1480454</id>
      <parentid>1446854</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T05:34:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>1480454</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="335" sha1="maushbq6775iyfkrgmcp2vnpqadmbgn" xml:space="preserve">'''Акрам ''' 

* [[Акрам Акобиров]]
* [[Акрам Акрамхоҷаи Тошкандӣ]]
* [[Акрам Додоҷонов]]
* [[Акрам Имомуғлу]]
{{Ибҳомзудоӣ|Ҳамномҳо}}
[[Гурӯҳ:Номҳои мардона]]
[[Гурӯҳ:Саҳифаҳои ибҳомзудоӣ:Ҳамномҳо]]</text>
      <sha1>maushbq6775iyfkrgmcp2vnpqadmbgn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Орифшо (Ҳамном)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>327280</id>
    <revision>
      <id>1480500</id>
      <parentid>1446887</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T09:00:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>1480500</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="192" sha1="4wq5u4csb3vlb3u3c093c5p3sue4wz4" xml:space="preserve">* [[Орифшо Орифов]]  
 
{{Ибҳомзудоӣ|Ҳамномҳо}}
[[Гурӯҳ:Номҳои мардона]]
[[Гурӯҳ:Саҳифаҳои ибҳомзудоӣ:Ҳамномҳо]]</text>
      <sha1>4wq5u4csb3vlb3u3c093c5p3sue4wz4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Руҳуллоҳ (Ҳамном)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>327317</id>
    <revision>
      <id>1480502</id>
      <parentid>1447106</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T09:04:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>1480502</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="195" sha1="1s4zkuylhnrttexi80bvf7vlwdygsvi" xml:space="preserve">* [[Руҳуллоҳ Хумайнӣ]]

{{Ибҳомзудоӣ|Ҳамномҳо}}
[[Гурӯҳ:Номҳои мардона]]
[[Гурӯҳ:Саҳифаҳои ибҳомзудоӣ:Ҳамномҳо]]</text>
      <sha1>1s4zkuylhnrttexi80bvf7vlwdygsvi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Сайид Абулҳасан (Ҳамном)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>327319</id>
    <revision>
      <id>1480503</id>
      <parentid>1447109</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T09:05:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>1480503</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="210" sha1="2mw6lsuewamh01447z34b4syxjrzl8e" xml:space="preserve">* [[Сайид Абулҳасан Банисадр]]

{{Ибҳомзудоӣ|Ҳамномҳо}}
[[Гурӯҳ:Номҳои мардона]]
[[Гурӯҳ:Саҳифаҳои ибҳомзудоӣ:Ҳамномҳо]]</text>
      <sha1>2mw6lsuewamh01447z34b4syxjrzl8e</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>328343</id>
    <revision>
      <id>1480288</id>
      <parentid>1480025</parentid>
      <timestamp>2026-07-13T12:35:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yoonoos.tj</username>
        <id>27005</id>
      </contributor>
      <origin>1480288</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="150416" sha1="g42swt8xyg6m92zhewde6kfap1mp3uy" xml:space="preserve">{{main|Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026}}
'''Марҳилаи ҳазфии Ҷоми ҷаҳонии футболи соли 2026''' — марҳилаи дуюм ва хотимавии мусобиқот, ки пас аз анҷоми марҳилаи гурӯҳӣ оғоз мешавад ва аз 28 июн то 19 июли 2026 давом мекунад. Дар ин марҳила 32 даста ба тарзи [[системаи олимпӣ]] (яъне баъди ҳар бохт даста хориҷ мешавад) рақобат мекунанд.

Қаҳрамони ҷаҳон дар [[Финали ҷоми ҷаҳонии футбол 2026|бозии финалӣ]], ки 19 июл дар варзишгоҳи «[[MetLife (варзишгоҳ)|Варзишгоҳи MetLife]]» дар [[Ратерфорди шарқӣ]] баргузор мешавад, муайян хоҳад шуд&lt;ref name=&quot;match schedule&quot;&gt;{{cite web |url=https://digitalhub.fifa.com/m/1be9ce37eb98fcc5/original/FWC26-Match-Schedule_English.pdf |title=FIFA World Cup 26 – Match Schedule |website=fifa.com |publisher=[[ФИФА]] |date=2024-02-04 |lang=en}}&lt;/ref&gt;.

Дар марҳилаи ҳазфӣ 32 мунтахаби миллӣ иштирок мекунанд: 24 дастае, ки дар гурӯҳҳои худ ҷойҳои якум ва дуюмро касб намудаанд, инчунин 8 дастае, ки бо [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026#Раддабандии дастаҳои ҷойи сеюм|беҳтарин нишондиҳанда миёни дастаҳои ҷойи сеюм]] роҳхат гирифтаанд.
Дар ин марҳила 32 бозӣ баргузор мешавад, аз ҷумла бозӣ барои ҷойи сеюм&lt;ref name=&quot;regulations&quot;&gt;{{cite web |url=https://digitalhub.fifa.com/m/636f5c9c6f29771f/original/FWC2026_regulations_EN.pdf |title=FIFA World Cup 2026 Regulations |website=fifa.com |publisher=[[ФИФА]] |date=2025 |lang=en |archive-date=2025-06-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250623212158/https://digitalhub.fifa.com/m/636f5c9c6f29771f/original/FWC2026_regulations_EN.pdf |url-status=live}}&lt;/ref&gt;.

== Қоидаҳо ==
Агар пас аз анҷоми 90 дақиқаи вақти асосӣ ҳисоби бозӣ мусовӣ бимонад, [[Вақти иловагӣ#Футбол|вақти иловагӣ]] (ду нимаи 15-дақиқаӣ) таъйин карда мешавад. Агар пас аз анҷоми вақти иловагӣ низ ҳисоб мусовӣ боқӣ монад, барои муайян намудани ғолиб [[Силсилазарбаҳои пеналти|силсилазарбаҳои пеналти]] баргузор мегардад&lt;ref name=&quot;regulations&quot;/&gt;.

Замони оғози ҳамаи бозиҳо бо вақти маҳаллӣ нишон дода шудааст&lt;ref name=&quot;match schedule&quot; /&gt;.

Дар зер ҷадвали бозиҳои даври 1/16 финал оварда шудааст&lt;ref name=&quot;regulations&quot; /&gt;:
* '''Бозӣ № 73''': Ҷойи дуюми гурӯҳи A — Ҷойи дуюми гурӯҳи B
* '''Бозӣ № 74''': Ғолиби гурӯҳи E — Ҷойи сеюми гурӯҳҳои A/B/C/D/F
* '''Бозӣ № 75''': Ғолиби гурӯҳи F — Ҷойи дуюми гурӯҳи C
* '''Бозӣ № 76''': Ғолиби гурӯҳи C — Ҷойи дуюми гурӯҳи F
* '''Бозӣ № 77''': Ғолиби гурӯҳи I — Ҷойи сеюми гурӯҳҳои C/D/F/G/H
* '''Бозӣ № 78''': Ҷойи дуюми гурӯҳи E — Ҷойи дуюми гурӯҳи I
* '''Бозӣ № 79''': Ғолиби гурӯҳи A — Ҷойи сеюми гурӯҳҳои C/E/F/H/I
* '''Бозӣ № 80''': Ғолиби гурӯҳи L — Ҷойи сеюми гурӯҳҳои E/H/I/J/K
* '''Бозӣ № 81''': Ғолиби гурӯҳи D — Ҷойи сеюми гурӯҳҳои B/E/F/I/J
* '''Бозӣ № 82''': Ғолиби гурӯҳи G — Ҷойи сеюми гурӯҳҳои A/E/H/I/J
* '''Бозӣ № 83''': Ҷойи дуюми гурӯҳи K — Ҷойи дуюми гурӯҳи L
* '''Бозӣ № 84''': Ғолиби гурӯҳи H — Ҷойи дуюми гурӯҳи J
* '''Бозӣ № 85''': Ғолиби гурӯҳи B — Ҷойи сеюми гурӯҳҳои E/F/G/I/J
* '''Бозӣ № 86''': Ғолиби гурӯҳи J — Ҷойи дуюми гурӯҳи H
* '''Бозӣ № 87''': Ғолиби гурӯҳи K — Ҷойи сеюми гурӯҳҳои D/E/I/J/L
* '''Бозӣ № 88''': Ҷойи дуюми гурӯҳи D — Ҷойи дуюми гурӯҳи G

=== Комбинатсияҳои эҳтимолии бозиҳои 1/16 ниҳоӣ ===
Эҳтимоли комбинатсияҳои бозиҳои 1/16 ниҳоӣ бо ҳузури дастаҳое, ки дар марҳилаи гурӯҳӣ мақоми сеюмро касб кардаанд ба гурӯҳҳои мушаххасе вобаста буд, ки аз онҳо 8 дастаи беҳтарини ҷойи сеюм ба марҳилаи ҳассос роҳ меёфтанд&lt;ref name=&quot;regulations&quot;/&gt;.

{{Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Комбинатсияҳои ҷойҳои сеюм}}

== Иштирокчиён ==
Дар марҳилаи ҳазфӣ 24 дастае, ки дар гурӯҳҳои худ ҷойҳои якум ва дуюмро касб кардаанд, бо ҳамроҳии 8 дастаи беҳтарини ҷойи сеюм ҳузур хоҳанд дошт.

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
!Гурӯҳ 
!style=&quot;width:150px&quot;|Ғолиб
!style=&quot;width:150px&quot;|Ҷойи дуюм
!style=&quot;width:150px&quot;|Ҷойи сеюм&lt;br&gt;([[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026#Раддабандии дастаҳои ҷойи сеюм|8 дастаи беҳтарин]])
|-
![[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи A|A]]
| {{Футбол|MEX}}
| {{Футбол|RSA}}
!
|-
![[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи B|B]]
| {{Футбол|SUI}}
| {{Футбол|CAN}}
| {{Футбол|BIH}}
|-
![[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи C|C]]
| {{Футбол|BRA}}
| {{Футбол|MAR}}
!
|-
![[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи D|D]]
| {{Футбол|USA}}
| {{Футбол|AUS}}
| {{Футбол|PAR}}
|-
![[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи E|E]]
| {{Футбол|GER}}
| {{Футбол|CIV}}
| {{Футбол|ECU}}
|-
![[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи F|F]]
| {{Футбол|NED}}
| {{Футбол|JPN}}
| {{Футбол|SWE}}
|-
![[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи G|G]]
| {{Футбол|BEL}}
| {{Футбол|EGY}}
!
|-
![[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи H|H]]
| {{Футбол|ESP}}
| {{Футбол|CPV}}
!
|-
![[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи I|I]]
| {{Футбол|FRA}}
| {{Футбол|NOR}}
| {{Футбол|SEN}}
|-
![[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи J|J]]
| {{Футбол|ARG}}
| {{Футбол|AUT}}
| {{Футбол|ALG}}
|-
![[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи K|K]]
| {{Футбол|COL}}
| {{Футбол|POR}}
| {{Футбол|COD}}
|-
![[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи L|L]]
| {{Футбол|ENG}}
| {{Футбол|CRO}}
| {{Футбол|GHA}}
|}

== Тури марҳилаи ҳазфӣ ==
Дар зер ҷадвали мусобиқот оварда шудааст. Дастаҳои баранда бо ҳарфҳои ғафс нишон дода шудаанд.

&lt;section begin=Bracket /&gt;{{#invoke:RoundN|N32
|style=white-space:nowrap|widescore=yes|bold_winner=high|3rdplace=yes
|RD1=[[#1/16 ниҳоӣ|1/16 ниҳоӣ]]
|RD2=[[#1/8 ниҳоӣ|1/8 ниҳоӣ]]
|RD3=[[#1/4 ниҳоӣ|1/4 ниҳоӣ]]
|RD4=[[#Нимниҳоӣ|Нимниҳоӣ]]
|RD5=[[#Финал|Финал]]
|Consol=[[#Бозӣ барои ҷойи 3-юм|Бозӣ барои ҷойи 3-юм]]
&lt;!--Сана — Макон|Даста 1|Ҳисоб 1|Даста 2|Ҳисоб 2--&gt;
&lt;!--1/16 ниҳоӣ--&gt;
|29 июн — [[Gillette (варзишгоҳ)|Фоксборо]]|{{Футбол|GER}}| 1 (3)|{{Футбол|PAR}} ([[Силсилазарбаҳои пеналтӣ|пен.]])|1 (4)
|30 июн — [[MetLife (варзишгоҳ)|Ратерфорди шарқӣ]]|{{Футбол|FRA}}|3|{{Футбол|SWE}}|0
|28 июн — [[SoFi (варзишгоҳ)|Инглвуд]]|{{Футбол|RSA}}|0|{{Футбол|CAN}}|1
|29 июн — [[BBVA (варзишгоҳ)|Гвадалупе]]|{{Футбол|NED}}|1 (2)|{{Футбол|MAR}} ([[Силсилазарбаҳои пеналтӣ|пен.]])|1 (3)
|2 июл — [[Бимо Филд|Торонто]]|{{Футбол|POR}}|2|{{Футбол|CRO}}|1
|2 июл — [[SoFi (варзишгоҳ)|Инглвуд]]|{{Футбол|ESP}}|3|{{Футбол|AUT}}|0
|1 июл — [[Levi's (варзишгоҳ)|Санта-Клара]]|{{Футбол|USA}}|2|{{Футбол|BIH}}|0
|1 июл — [[Lumen (варзишгоҳ)|Сиэтл]]|{{Футбол|BEL}} {{aet}}|3|{{Футбол|SEN}}|2
|29 июн — [[NRG (варзишгоҳ)|Ҳюстон]]|{{Футбол|BRA}}|2|{{Футбол|JPN}}|1
|30 июн — [[AT&amp;T (варзишгоҳ)|Арлингтон]]|{{Футбол|CIV}}|1|{{Футбол|NOR}}|2
|30 июн — [[Варзишгоҳи Азтека|Мехико]]|{{Футбол|MEX}}|2|{{Футбол|ECU}}|0
|1 июл — [[Мерседес-Бенс (варзишгоҳ)|Атланта]]|{{Футбол|ENG}}|2|{{Футбол|COD}}|1
|3 июл — [[Hard Rock (варзишгоҳ)|Майами-Гарденс]]|{{Футбол|ARG}} {{aet}}|3|{{Футбол|CPV}}|2
|3 июл — [[AT&amp;T (варзишгоҳ)|Арлингтон]]|{{Футбол|AUS}}|1 (2)|{{Футбол|EGY}} ([[Силсилазарбаҳои пеналтӣ|пен.]])|1 (4)
|2 июл — [[BC Place (варзишгоҳ)|Ванкувер]]|{{Футбол|SUI}}|2|{{Футбол|ALG}}|0
|3 июл — [[Варзишгоҳи Эрровҳед|Канзас-Сити]]|{{Футбол|COL}}|1|{{Футбол|GHA}}|0
&lt;!--1/8 ниҳоӣ --&gt;
|4 июл — [[Lincoln Financial (варзишгоҳ)|Филаделфия]]|{{Футбол|PAR}}|0|{{Футбол|FRA}}|1
|4 июл — [[NRG (варзишгоҳ)|Ҳюстон]]|{{Футбол|CAN}}|0|{{Футбол|MAR}}|3
|6 июл — [[AT&amp;T (варзишгоҳ)|Арлингтон]]|{{Футбол|POR}}|0|{{Футбол|ESP}}|1
|6 июл — [[Lumen (варзишгоҳ)|Сиэтл]]|{{Футбол|USA}}|1|{{Футбол|BEL}}|4
|5 июл — [[MetLife (варзишгоҳ)|Ратерфорди шарқӣ]]|{{Футбол|BRA}}|1|{{Футбол|NOR}}|2
|5 июл — [[Варзишгоҳи Азтека|Мехико]]|{{Футбол|MEX}}|2|{{Футбол|ENG}}|3
|7 июл — [[Мерседес-Бенс (варзишгоҳ)|Атланта]]|{{Футбол|ARG}}|3|{{Футбол|EGY}}|2
|7 июл — [[BC Place (варзишгоҳ)|Ванкувер]]|{{Футбол|SUI}}|0 (4)|{{Футбол|COL}} ([[Силсилазарбаҳои пеналтӣ|пен.]])|0 (3)
&lt;!--1/4 ниҳоӣ--&gt;
|9 июл — [[Gillette (варзишгоҳ)|Фоксборо]]|{{Футбол|FRA}}|2|{{Футбол|MAR}}|0
|10 июл — [[SoFi (варзишгоҳ)|Инглвуд]]|{{Футбол|ESP}}||{{Футбол|BEL}}|
|11 июл — [[Hard Rock (варзишгоҳ)|Майами-Гарденс]]|{{Футбол|NOR}}||{{Футбол|ENG}}|
|11 июл — [[Варзишгоҳи Эрровҳед|Канзас-Сити]]|{{Футбол|ARG}}||{{Футбол|SUI}}|
&lt;!--Нимниҳоӣ--&gt;
|14 июл — [[AT&amp;T (варзишгоҳ)|Арлингтон]]|{{Футбол|FRA}}||{{Футбол|ESP}}|
|15 июл — [[Мерседес-Бенс (варзишгоҳ)|Атланта]]|{{Футбол|ENG}}||{{Футбол|ARG}}|
&lt;!--Финал--&gt;
|19 июл — [[MetLife (варзишгоҳ)|Ратерфорди шарқӣ]]|&lt;!--{{Футбол|}}--&gt;Ғолиби бозии № 101||&lt;!--{{Футбол|}}--&gt;Ғолиби бозии № 102|
&lt;!--Бозӣ барои ҷойи сеюм--&gt;
|18 июл — [[Hard Rock (варзишгоҳ)|Майами-Гарденс]]|&lt;!--{{Футбол|}}--&gt;Мағлуби бозии № 101||&lt;!--{{Футбол|}}--&gt;Мағлуби бозии № 102|
}}&lt;section end=Bracket /&gt;

== 1/16 ниҳоӣ ==

=== ҶАҶ — Канада ===
&lt;section begin=R32-1 /&gt;{{Football box
|date=28 июн 2026
|time=12:00 [[UTC−07:00|UTC−7]]
|team1={{Футбол|RSA|||R}}
|score={{score link|Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ#ҶАҶ — Канада|0:1}}
|team2={{Футбол|CAN}}
|goals1=
|goals2=[[Стивен Эуштакиу]] {{гол|90+2}}
|stadium=«[[SoFi (варзишгоҳ)|Варзишгоҳи SoFi]]»
|location=[[Инглвуд (Калифорния)|Инглвуд]]
|attendance=69 237
|referee= {{Парчами Португалия}} [[Жуан Пинейру]]
|report=https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021518
}}&lt;section end=R32-1 /&gt;

{| width=92%
|-
|{{Либоси тими футбол
 |pattern_la = _rsa26h
 |pattern_b  = _rsa26h
 |pattern_ra = _rsa26h
 |pattern_sh = _rsa26h
 |pattern_so =
 |leftarm    =
 |body       =
 |rightarm   =
 |shorts     =
 |socks      = FFF000
 |title      = ҶАҶ&lt;ref name=&quot;RSA-CAN line-ups&quot;&gt;{{Cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12527/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – South Africa v. Canada |publisher=[[ФИФА]] |lang=en |date=2026-06-28 |access-date=2026-06-28}}&lt;/ref&gt;
}}
|{{Либоси тими футбол
 |pattern_la = _can26t
 |pattern_b  = _can26t
 |pattern_ra = _can26t
 |pattern_sh = _can26t
 |pattern_so =
 |leftarm    =
 |body       =
 |rightarm   =
 |shorts     =
 |socks      = 000000
 |title      = Канада&lt;ref name=&quot;RSA-CAN line-ups&quot;/&gt;
}}
|}

{| width=&quot;100%&quot;
|valign=&quot;top&quot; width=&quot;40%&quot;|
{| style=&quot;font-size:90%&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot;
|-
!width=31| !!width=25|
|-
|Д ||'''1''' ||[[Ронвен Вилямс]] {{Капитан варзиш}}
|-
|Ҳим ||'''20'''||[[Хулисо Мудау]]
|-
|Ҳим ||'''21'''||[[Име Окон]]
|-
|Ҳим ||'''14'''||[[Мбекезели Мбокази]]
|-
|Ҳим ||'''6''' ||[[Обри Модиба]]
|-
|ММ ||'''13'''||[[Сфифело Ситҳоул]]
|-
|ММ ||'''4''' ||[[Тебоҳо Мокоена]]
|-
|ММ ||'''12'''||[[Тапело Масеко]] || || {{suboff|86}}
|-
|ММ ||'''10'''||[[Релебоҳил Мофокенг]] || || {{suboff|46}}
|-
|ММ ||'''7''' ||[[Освин Апполлис]]
|-
|Ҳам ||'''17'''||[[Эвиденс Макгопа]] || || {{suboff|86}}
|-
|colspan=3|'''Эҳтиётӣ:'''
|-
|ММ ||'''5''' ||[[Таленте Мбата]] || || {{subon|46}}
|-
|Ҳам ||'''15'''||[[Икраам Рейнерс]] || || {{subon|86}}
|-
|Ҳам ||'''8''' ||[[Тшепанг Мореми]] || || {{subon|86}}
|-
|colspan=3|'''Сармураббӣ:'''
|-
|colspan=3|{{Парчами Белгия}} [[Ҳуго Брос]]
|}
|valign=&quot;top&quot;|[[Акс:RSA-CAN 2026-06-28.svg|300px]]
|valign=&quot;top&quot; width=&quot;50%&quot;|
{| style=&quot;font-size:90%; margin:auto&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot;
|-
!width=31| !!width=25|
|-
|Д ||'''16'''||[[Максим Крепо]]
|-
|Ҳим ||'''2''' ||[[Алистэр Ҷонстон]]
|-
|Ҳим ||'''15'''||[[Моиз Бомбито]] || || {{suboff|59}}
|-
|Ҳим ||'''13'''||[[Дерек Корнилюс]]
|-
|Ҳим ||'''22'''||[[Ричи Ларея]]
|-
|ММ ||'''17'''||[[Тейҷон Бюкенен]] || || {{suboff|75}}
|-
|ММ ||'''25'''||[[Нейтан Салиба]] || {{Yel|54}} || {{suboff|59}}
|-
|ММ ||'''7''' ||[[Стивен Эуштакиу]] {{Капитан варзиш}}
|-
|ММ ||'''11'''||[[Лиам Миллар]] || || {{suboff|70}}
|-
|Ҳам ||'''10'''||[[Ҷонатан Дэвид]]
|-
|Ҳам ||'''12'''||[[Тани Олувасейи]] || || {{suboff|70}}
|-
|colspan=3|'''Эҳтиётӣ:'''
|-
|Ҳим ||'''23'''||[[Нико Сигур]] || {{yel|67}} || {{subon|59}}
|-
|Ҳим ||'''4''' ||[[Люк де Фужрол]] || || {{subon|59}}
|-
|Ҳам ||'''24'''||[[Промис Дэвид]] || || {{subon|70}}
|-
|ММ ||'''14'''||[[Ҷейкоб Шаффелберг]] || || {{subon|70}}
|-
|Ҳим ||'''19'''||[[Алфонсо Дейвис]] || || {{subon|75}}
|-
|colspan=3|'''Сармураббӣ:'''
|-
|colspan=3|{{Парчами ИМА}} [[Ҷесси Марш]]
|}
|}

{| style=&quot;width:100%; font-size:90%;&quot;
|
'''Беҳтарин бозикуни бозӣ:'''
&lt;br&gt;[[Стивен Эуштакиу]] (Канада)&lt;ref name=&quot;MOTM&quot;&gt;{{Cite web |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/michelob-ultra-superior-player-of-match-winner |title=Michelob Ultra Superior Player of the Match – every winner |publisher=[[ФИФА]] |lang=en |date=2026-06-28 |access-date=2026-06-28}}&lt;/ref&gt;

'''[[Кӯмакдовар (футбол)|Кӯмакдоварон]]&lt;ref name=&quot;RSA-CAN line-ups&quot;/&gt;:'''
&lt;br&gt;Бруну Жезуш ([[Федератсияи футболи Португалия|Португалия]])
&lt;br&gt;Лусиану Майя ([[Федератсияи футболи Португалия|Португалия]])
&lt;br&gt;'''Довари чаҳорум:'''
&lt;br&gt;Умар ал-Алӣ ([[Анҷумани футболи Имороти Муттаҳидаи Арабӣ|АМА]])
&lt;br&gt;'''Кӯмакдовари эҳтиётӣ:'''
&lt;br&gt;Муҳаммад Ал-Ҳаммодӣ ([[Анҷумани футболи Имороти Муттаҳидаи Арабӣ|АМА]])
&lt;br&gt;'''[[Кӯмакдовари видеоӣ|Кӯмакдовари видеоӣ (VAR)]]:'''
&lt;br&gt;[[Карлос дел Серро Гранде]] ([[Федератсияи футболи шоҳигарии Испониё|Испониё]])
&lt;br&gt;'''Ёвари кӯмакдовари видеоӣ:'''
&lt;br&gt;Родолфо Тоски ([[Конфедератсияи футболи Бразилия|Бразилия]])
&lt;br&gt;'''Ёвари дуюми кӯмакдовари видеоӣ:'''
&lt;br&gt;Эрнан Мастранхело ([[Анҷумани футболи Аргентина|Аргентина]])
|}

=== Бразилия — Ҷопон ===
&lt;section begin=R32-2 /&gt;{{Football box
|date=29 июн 2026
|time=12:00 [[UTC−05:00|UTC−5]]
|team1={{Футбол|BRA|||R}}
|score={{score link|Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ#Бразилия — Ҷопон|2:1}}
|team2={{Футбол|JPN}}
|goals1=
* [[Каземиро]] {{гол|56}}
* [[Габриэл Мартинелли]] {{гол|90+6}}
|goals2=
* [[Кайсю Сано]] {{гол|29}}
|stadium=«[[NRG (варзишгоҳ)|Варзишгоҳи NRG]]»
|location=[[Ҳюстон]]
|attendance=68 777
|referee={{Парчами Италия}} [[Мауритсио Мариани]]
|report=https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021516
}}&lt;section end=R32-2 /&gt;

{| width=92%
|-
|{{Либоси тими футбол
 |pattern_la = _bra26h
 |pattern_b  = _bra26h
 |pattern_ra = _bra26h
 |pattern_sh = _bra26h
 |pattern_so = _bra26hl
 |leftarm    =
 |body       =
 |rightarm   =
 |shorts     =
 |socks      =
 |title      = Бразилия&lt;ref name=&quot;BRA-JPN line-ups&quot;&gt;{{Cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12525/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – Brazil v. Japan |publisher=[[ФИФА]] |lang=en |date=2026-06-29 |access-date=2026-06-29}}&lt;/ref&gt;
}}
|{{Либоси тими футбол
 |pattern_la = _jap26a
 |pattern_b  = _jap26a
 |pattern_ra = _jap26a
 |pattern_sh = _jap26a
 |pattern_so = _jap26a2l
 |leftarm    =
 |body       =
 |rightarm   =
 |shorts     =
 |socks      = 000000
 |title      = Ҷопон&lt;ref name=&quot;BRA-JPN line-ups&quot;/&gt;
}}
|}

{| width=&quot;100%&quot;
|valign=&quot;top&quot; width=&quot;40%&quot;|
{| style=&quot;font-size:90%&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot;
|-
!width=31| !!width=25|
|-
|Д ||'''1''' ||[[Алиссон Беккер]]
|-
|Ҳим ||'''13'''||[[Данило (футболбоз, тав. 1991)|Данило Луис]] || {{Yel|48}}
|-
|Ҳим ||'''4''' ||[[Маркинюс]] {{Капитан варзиш}}
|-
|Ҳим ||'''3''' ||[[Габриэл Дус Сантос Магаляйнс|Габриэл]]
|-
|Ҳим ||'''16'''||[[Дуглас Сантос (футболбоз, тав. 1994)|Дуглас Сантос]]
|-
|ММ ||'''5''' ||[[Каземиро]] || {{Yel|14}} || {{Suboff|90+1}}
|-
|ММ ||'''8''' ||[[Бруно Гимарайнс]] || || {{Suboff|90+7}}
|-
|ММ ||'''20'''||[[Лукас Пакета]]
|-
|Ҳам ||'''26'''||[[Райан Симплисио Роша|Райан]]
|-
|Ҳам ||'''9''' ||[[Матеус Куня]] || || {{Suboff|65}}
|-
|Ҳам ||'''7''' ||[[Винисиус Ҷуниор]]
|-
|colspan=3|'''Эҳтиётӣ:'''
|-
|Ҳам ||'''19'''||[[Эндрик Фелипе|Эндрик]] || || {{Subon|46}}
|-
|Ҳам ||'''22'''||[[Габриэл Мартинелли]] || || {{Subon|65}}
|-
|ММ ||'''17'''||[[Фабиню (футболбоз, тав. 1993)|Фабиню]] || || {{Subon|90+1}}
|-
|ММ ||'''18'''||[[Данило (футболбоз, тав. 2001)|Данило Сантос]] || || {{Subon|90+7}}
|-
|colspan=3|'''Сармураббӣ:'''
|-
|colspan=3|{{Парчами Италия}} [[Карло Анчелотти]]
|}
|valign=&quot;top&quot;|[[Акс:BRA-JPN 2026-06-29.svg|300px]]
|valign=&quot;top&quot; width=&quot;50%&quot;|
{| style=&quot;font-size:90%; margin:auto&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot;
|-
!width=31| !!width=25|
|-
|Д ||'''1''' ||[[Дзион Судзуки]]
|-
|Ҳим ||'''22'''||[[Такеҳиро Томиясу]]
|-
|Ҳим ||'''3''' ||[[Сёго Танигути]]
|-
|Ҳим ||'''21'''||[[Ҳироки Ито]]
|-
|ММ ||'''10'''||[[Ритсу Доан]] {{Капитан варзиш}} || || {{Suboff|66}}
|-
|ММ ||'''24'''||[[Кайсю Сано]] || {{Yel|12}}
|-
|ММ ||'''15'''||[[Даити Камада]] || {{Yel|45}} || {{Suboff|78}}
|-
|ММ ||'''13'''||[[Кэйто Накамура]] || || {{Suboff|66}}
|-
|Ҳам ||'''14'''||[[Дзюнъя Ито]] || || {{Suboff|78}}
|-
|Ҳам ||'''18'''||[[Аясэ Уэда]]
|-
|Ҳам ||'''11'''||[[Дайдзен Маэда]] || || {{Suboff|90+7}}
|-
|colspan=3|'''Эҳтиётӣ:'''
|-
|Ҳим ||'''25'''||[[Дзюнносукэ Судзуки]] || {{Yel|84}} || {{Subon|66}}
|-
|Ҳим ||'''2''' ||[[Юкинари Сугавара]] || || {{Subon|66}}
|-
|Ҳам ||'''6''' ||[[Сюто Матино]] || || {{Subon|78}}
|-
|ММ ||'''7''' ||[[Ао Танака]] || || {{Subon|78}}
|-
|Ҳам ||'''19'''||[[Коки Огава]] || || {{Subon|90+7}}
|-
|colspan=3|'''Сармураббӣ:'''
|-
|colspan=3|[[Ҳаҷиме Мориясу]]
|}
|}

{| style=&quot;width:100%; font-size:90%;&quot;
|
'''Беҳтарин бозикуни бозӣ:'''
&lt;br&gt;[[Каземиро]] (Бразилия)&lt;ref name=&quot;MOTM&quot;/&gt;

'''[[Кӯмакдовар (футбол)|Кӯмакдоварон]]&lt;ref name=&quot;BRA-JPN line-ups&quot;/&gt;:'''
&lt;br&gt;Даниэле Биндони ([[Федератсияи футболи Итолиё|Итолиё]])
&lt;br&gt;Алберто Тегони ([[Федератсияи футболи Итолиё|Итолиё]])
&lt;br&gt;'''Довари чаҳорум:'''
&lt;br&gt;[[Сандро Шерер]] ([[Иттиҳоди футболи Швейтсария|Швейтсария]])
&lt;br&gt;'''Кӯмакдовари эҳтиётӣ:'''
&lt;br&gt;Стефан Де Алмейда ([[Иттиҳоди футболи Швейтсария|Швейтсария]])
&lt;br&gt;'''[[Кӯмакдовари видеоӣ|Кӯмакдовари видеоӣ (VAR)]]:'''
&lt;br&gt;Марко Ди Белло ([[Федератсияи футболи Итолиё|Итолиё]])
&lt;br&gt;'''Ёвари кӯмакдовари видеоӣ:'''
&lt;br&gt;Иван Бебек ([[Иттиҳоди футболи Хорватия|Хорватия]])
&lt;br&gt;'''Ёвари дуюми кӯмакдовари видеоӣ:'''
&lt;br&gt;Ҷо Дикерсон ([[Федератсияи футболи ИМА|ИМА]])
|}

=== Олмон — Парагвай ===
&lt;section begin=R32-3 /&gt;{{Football box
|date=29 июн 2026
|time=16:30 [[UTC−04:00|UTC−4]]
|team1={{Футбол|GER|||R}}
|score={{score link|Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ#Олмон — Парагвай|1:1}}
|aet=yes
|team2={{Футбол|PAR}}
|goals1=[[Кай Ҳавертс]] {{гол|54}}
|goals2=[[Хулио Энсисо]] {{гол|42}}
|penalties1=
*[[Кай Ҳавертс]] {{penmiss}}
*[[Ёзуа Киммих]] {{pengoal}}
*[[Ҷамол Мусиала]] {{pengoal}}
*[[Ник Волтемаде]] {{penmiss}}
*[[Надим Амирӣ]] {{pengoal}}
*[[Ёнатан Та]] {{penmiss}}
|penaltyscore=3–4
|penalties2=
*{{pengoal}} [[Маурисио Магаляйнс Прадо|Маурисио]]
*{{pengoal}} [[Густаво Гомес]]
*{{pengoal}} [[Матиас Галарса]]
*{{penmiss}} [[Антонио Санабрия]]
*{{penmiss}} [[Фабиан Балбуена]]
*{{pengoal}} [[Хосе Канале]]
|stadium=«[[Gillette (варзишгоҳ)|Варзишгоҳи Gillette]]»
|location=[[Фоксборо]]
|attendance=63 945
|referee={{Парчами Марокаш}} [[Ҷалол Ҷойед]]
|report=https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021513
}}&lt;section end=&quot;R32-3&quot; /&gt;

{| width=92%
|-
|{{Либоси тими футбол
 |pattern_la = _ger26h
 |pattern_b  = _ger26h
 |pattern_ra = _ger26h
 |pattern_sh = _ger26h2
 |pattern_so = _ger26hl
 |leftarm    =
 |body       =
 |rightarm   =
 |shorts     =
 |socks      = FFFFFF
 |title      = Олмон&lt;ref name=&quot;GER-PAR line-ups&quot;&gt;{{Cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12522/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – Germany v. Paraguay |publisher=[[ФИФА]] |lang=en |date=2026-06-29 |access-date=2026-06-29}}&lt;/ref&gt;
}}
|{{Либоси тими футбол
 |pattern_la  = _par26A
 |pattern_b   = _par26A
 |pattern_ra  = _par26A
 |pattern_sh  = _par26A
 |pattern_so  = _par26al
 |leftarm     =
 |body        =
 |rightarm    =
 |shorts      =
 |socks       =
 |title      = Парагвай&lt;ref name=&quot;GER-PAR line-ups&quot;/&gt;
}}
|}

{| width=&quot;100%&quot;
|valign=&quot;top&quot; width=&quot;40%&quot;|
{| style=&quot;font-size:90%&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot;
|-
!width=31| !!width=25|
|-
|Д ||'''1''' ||[[Мануел Нойер]]
|-
|Ҳим ||'''6''' ||[[Ёзуа Киммих]] {{Капитан варзиш}}
|-
|Ҳим ||'''2''' ||[[Антонио Рӯдигер]] || || {{Suboff|110}}
|-
|Ҳим ||'''4''' ||[[Ёнатан Та]]
|-
|Ҳим ||'''18'''||[[Натаниел Браун]]
|-
|ММ ||'''23'''||[[Феликс Нмеча]] || || {{Suboff|46}}
|-
|ММ ||'''5''' ||[[Александар Павлович]] || || {{Suboff|79}}
|-
|ММ ||'''19'''||[[Лерой Зане]] || || {{Suboff|88}}
|-
|ММ ||'''7''' ||[[Кай Ҳавертс]] || {{Yel|106}}
|-
|ММ ||'''17'''||[[Флориан Виртс]] || || {{Suboff|110}}
|-
|Ҳам ||'''26'''||[[Дениз Ундав]] || || {{Suboff|63}}
|-
|colspan=3|'''Эҳтиётӣ:'''
|-
|ММ ||'''8''' ||[[Леон Горетска]] || || {{Subon|46}}
|-
|ММ ||'''10'''||[[Ҷамол Мусиала]] || {{Yel|115}} || {{Subon|63}}
|-
|Ҳим ||'''3''' ||[[Валдемар Антон]] || || {{Subon|79}}
|-
|Ҳам ||'''11'''||[[Ник Волтемаде]] || || {{Subon|88}}
|-
|Ҳим ||'''24'''||[[Малик Тшау]] || || {{Subon|110}}
|-
|ММ ||'''20'''||[[Надим Амирӣ]] || || {{Subon|110}}
|-
|colspan=3|'''Дигар ҷазоҳои интизомӣ:'''
|-
|{{abbr|ҲФ|Узви ҳайати фаннӣ (ёвари мураббӣ)}} ||'''—''' || Мадс Буттгерайт || {{Yel|116}}
|-
|colspan=3|'''Сармураббӣ:'''
|-
|colspan=3|[[Юлиан Нагелсман]] || {{Yel|105+1}}
|}
|valign=&quot;top&quot;|[[Акс:GER-PAR 2026-06-29.svg|300px]]
|valign=&quot;top&quot; width=&quot;50%&quot;|
{| style=&quot;font-size:90%; margin:auto&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot;
|-
!width=31| !!width=25|
|-
|Д ||'''12'''||[[Орландо Хил]]
|-
|Ҳим ||'''4''' ||[[Хуан Хосе Касерес]] || || {{Suboff|99}}
|-
|Ҳим ||'''15'''||[[Густаво Гомес]] {{Капитан варзиш}}
|-
|Ҳим ||'''13'''||[[Хосе Канале]]
|-
|Ҳим ||'''6''' ||[[Хуниор Алонсо]] || || {{Suboff|120+2}}
|-
|ММ ||'''10'''||[[Мигел Алмирон]] || || {{Suboff|91}}
|-
|ММ ||'''16'''||[[Дамян Бобадийя]] || || {{Suboff|99}}
|-
|ММ ||'''14'''||[[Андрес Кубас]] || {{Yel|65}}
|-
|ММ ||'''23'''||[[Матиас Галарса]] || {{Yel|117}}
|-
|Ҳам ||'''21'''||[[Габриэл Авалос]] || || {{Suboff|55}}
|-
|Ҳам ||'''19'''||[[Хулио Энсисо]] || || {{Suboff|57}}
|-
|colspan=3|'''Эҳтиётӣ:'''
|-
|ММ ||'''24'''||[[Густаво Кабайеро]] || || {{Subon|55}}
|-
|ММ ||'''11'''||[[Маурисио Магаляйнс Прадо|Маурисио]] || || {{Subon|57}}
|-
|Ҳим ||'''2''' ||[[Густаво Веласкес]] || || {{Subon|91}}
|-
|ММ ||'''20'''||[[Брайан Охеда]] || || {{Subon|99}}
|-
|Ҳам ||'''9''' ||[[Антонио Санабрия]] || || {{Subon|99}}
|-
|Ҳим ||'''5''' ||[[Фабиан Балбуена]] || || {{Subon|120+2}}
|-
|colspan=3|'''Дигар ҷазоҳои интизомӣ:'''
|-
|{{abbr|ҲФ|Узви ҳайати фаннӣ (таҳлилгари видео)}} ||'''—''' || Алехандро Хуан || {{Yel|117}}
|-
|colspan=3|'''Сармураббӣ:'''
|-
|colspan=3|{{Парчами Аргентина}} [[Густаво Алфаро]] || {{Yel|105}}
|}
|}

{| style=&quot;width:100%; font-size:90%;&quot;
|
'''Беҳтарин бозикуни бозӣ:'''
&lt;br&gt;[[Орландо Хил]] (Парагвай)&lt;ref name=&quot;MOTM&quot;/&gt;

'''[[Кӯмакдовар (футбол)|Кӯмакдоварон]]&lt;ref name=&quot;GER-PAR line-ups&quot;/&gt;:'''
&lt;br&gt;Закариё Бринси ([[Федератсияи футболи шоҳигарии Марокаш|Марокаш]])
&lt;br&gt;Мустафо Акаркад ([[Федератсияи футболи шоҳигарии Марокаш|Марокаш]])
&lt;br&gt;'''Довари чаҳорум:'''
&lt;br&gt;[[Ма Нин]] ([[Анҷумани футболи  Чин|Чин]])
&lt;br&gt;'''Кӯмакдовари эҳтиётӣ:'''
&lt;br&gt;Чжоу Фэй ([[Анҷумани футболи  Чин|Чин]])
&lt;br&gt;'''[[Кӯмакдовари видеоӣ|Кӯмакдовари видеоӣ (VAR)]]:'''
&lt;br&gt;Татияна Гусман ([[Федератсияи футболи Никарагуа|Никарагуа]])
&lt;br&gt;'''Ёвари кӯмакдовари видеоӣ:'''
&lt;br&gt;Ҳамза ал-Фориқ ([[Федератсияи футболи шоҳигарии Марокаш|Марокаш]])
&lt;br&gt;'''Ёвари дуюми кӯмакдовари видеоӣ:'''
&lt;br&gt;Абдуллоҳ аш-Шаҳрӣ ([[Федератсияи футболи Арабистони Саудӣ|Арабистони Саудӣ]])
|}

=== Нидерланд — Марокаш ===
&lt;section begin=&quot;R32-4&quot; /&gt;{{Football box
|date=29 июн 2026
|time=19:00 [[UTC−06:00|UTC−6]]
|team1={{Футбол|NED|||R}}
|score={{score link|Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ#Нидерланд — Марокаш|1:1}}
|aet=yes
|penaltyscore=2:3
|team2={{Футбол|MAR}}
|goals1=[[Коди Гакпо]] {{гол|72}}
|goals2=[[Исо Диоп]] {{гол|90+1}}
|penalties1=
*[[Тён Копмейнерс]] {{pengoal}}
*[[Ҷастин Клюйверт]] {{penmiss}}
*[[Ваут Вегҳорст]] {{pengoal}}
*[[Квинтен Тимбер]] {{penmiss}}
*[[Крисенсио Саммервилл]] {{penmiss}}
|penaltyscore=2–3
|penalties2=
*{{penmiss}} [[Нейл ал-Айновӣ]]
*{{pengoal}} [[Суфён Раҳимӣ]]
*{{pengoal}} [[Шамсиддин Толибӣ]]
*{{penmiss}} [[Ашраф Ҳакимӣ]]
*{{pengoal}} [[Исмоил Сайборӣ]]
|stadium=«[[BBVA (варзишгоҳ)|Варзишгоҳи BBVA]]»
|location=[[Гвадалупе (Нуэво-Леон)|Гвадалупе]]
|attendance=51 243
|referee={{Парчами Бразилия}} [[Вилтон Сампаё]]
|report=https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021522
}}&lt;section end=&quot;R32-4&quot; /&gt;

{| width=92%
|-
|{{Либоси тими футбол
 |pattern_la = _ned26h
 |pattern_b  = _ned26h
 |pattern_ra = _ned26h
 |pattern_sh = _ned26a
 |pattern_so = 
 |leftarm    = 
 |body       = 
 |rightarm   = 
 |shorts     = 
 |socks      = FF5533
 |title      = Нидерланд&lt;ref name=&quot;NED-MAR line-ups&quot;&gt;{{Cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12531/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – Netherlands v. Morocco |publisher=[[ФИФА]] |lang=en |date=2026-06-29 |access-date=2026-06-29}}&lt;/ref&gt;
}}
|{{Либоси тими футбол
 |pattern_la = _mrc26a
 |pattern_b  = _mrc26a
 |pattern_ra = _mrc26a
 |pattern_sh = _mrc26a
 |pattern_so = _mrc26al
 |leftarm    = 
 |body       = 
 |rightarm   = 
 |shorts     = 
 |socks      = 
 |title      = Марокаш&lt;ref name=&quot;NED-MAR line-ups&quot;/&gt;
}}
|}

{| width=&quot;100%&quot;
|valign=&quot;top&quot; width=&quot;40%&quot;|
{| style=&quot;font-size:90%&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot;
|-
!width=31| !!width=25|
|-
|Д ||'''1''' ||[[Барт Вербрюгген]]
|-
|Ҳам ||'''6''' ||[[Ян Паул ван Ҳекке]]
|-
|Ҳам ||'''4''' ||[[Вирҷил ван Дайк]] {{Капитан варзиш}}
|-
|Ҳам ||'''5''' ||[[Натан Аке]] || || {{Suboff|71}}
|-
|ММ ||'''22'''||[[Дензел Думфрис]]
|-
|ММ ||'''8''' ||[[Райан Гравенберх]] || || {{Suboff|86}}
|-
|ММ ||'''21'''||[[Френки де Йонг]] || || {{Suboff|110}}
|-
|ММ ||'''15'''||[[Микки ван де Вен]] || || {{Suboff|86}}
|-
|Ҳам ||'''24'''||[[Крисенсио Саммервилл]]
|-
|Ҳам ||'''19'''||[[Брайан Бробби]] || || {{Suboff|71}}
|-
|Ҳам ||'''11'''||[[Коди Гакпо]] || || {{Suboff|113}}
|-
|colspan=3|'''Эҳтиётӣ:'''
|-
|ММ ||'''20'''||[[Тён Копмейнерс]] || || {{Subon|71}}
|-
|Ҳам ||'''9''' ||[[Ваут Вегҳорст]] || || {{Subon|71}}
|-
|ММ ||'''26'''||[[Квинтен Тимбер]] || || {{Subon|86}}
|-
|Ҳим ||'''25'''||[[Ёррел Ҳато]] || || {{Subon|86}}
|-
|ММ ||'''3''' ||[[Мартен де Рон]] || || {{Subon|110}}
|-
|ММ ||'''7''' ||[[Ҷастин Клюйверт]] || || {{Subon|113}}
|-
|colspan=3|'''Сармураббӣ:'''
|-
|colspan=3|[[Роналд Куман]]
|}
|valign=&quot;top&quot;|[[Акс:NED-MAR 2026-06-29.svg|300px]]
|valign=&quot;top&quot; width=&quot;50%&quot;|
{| style=&quot;font-size:90%; margin:auto&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot;
|-
!width=31| !!width=25|
|-
|Д ||'''1''' ||[[Ёсин Буну]]
|-
|Ҳим ||'''2''' ||[[Ашраф Ҳакимӣ]] {{Капитан варзиш}}
|-
|Ҳим ||'''14'''||[[Исо Диоп]] || {{Yel|47}}
|-
|Ҳим ||'''18'''||[[Шоди Риёз]] || || {{Suboff|75}}
|-
|Ҳим ||'''3''' ||[[Нуссайр Мазровӣ]]
|-
|ММ ||'''6''' ||[[Аюб Буаддӣ]] || || {{Suboff|79}}
|-
|ММ ||'''24'''||[[Нейл ал-Айновӣ]]
|-
|ММ ||'''10'''||[[Браҳим Диас]] || || {{Suboff|79}}
|-
|ММ ||'''8''' ||[[Аззаддин Уноҳӣ]] || || {{Suboff|86}}
|-
|ММ ||'''23'''||[[Билол ал-Ханнус]] || || {{Suboff|86}}
|-
|Ҳам ||'''11'''||[[Исмоил Сайборӣ]]
|-
|colspan=3|'''Эҳтиётӣ:'''
|-
|Ҳим ||'''26'''||[[Анас Салоҳиддин]] || || {{Subon|75}}
|-
|ММ ||'''16'''||[[Ҷосим Ёсин]] || || {{Subon|79}}
|-
|ММ ||'''15'''||[[Самир ал-Муробат]] || || {{Subon|79}}
|-
|Ҳам ||'''9''' ||[[Суфён Раҳимӣ]] || || {{Subon|86}}
|-
|ММ ||'''7''' ||[[Шамсиддин Толибӣ]] || || {{Subon|86}}
|-
|colspan=3|'''Сармураббӣ:'''
|-
|colspan=3|[[Муҳаммад Ваҳбӣ]]
|}
|}

{| style=&quot;width:100%; font-size:90%;&quot;
|
'''Беҳтарин бозикуни бозӣ:'''
&lt;br&gt;[[Исо Диоп]] (Марокаш)&lt;ref name=&quot;MOTM&quot;/&gt;

'''[[Кӯмакдовар (футбол)|Кӯмакдоварон]]&lt;ref name=&quot;NED-MAR line-ups&quot;/&gt;:'''
&lt;br&gt;Бруно Пирес ([[Конфедератсияи футболи Бразилия|Бразилия]])
&lt;br&gt;Бруно Бошийя ([[Конфедератсияи футболи Бразилия|Бразилия]])
&lt;br&gt;'''Довари чаҳорум:'''
&lt;br&gt;[[Кристиан Гарай]] ([[Федератсияи футболи Чили|Чили]])
&lt;br&gt;'''Кӯмакдовари эҳтиётӣ:'''
&lt;br&gt;Хосе Ретамал ([[Федератсияи футболи Чили|Чили]])
&lt;br&gt;'''[[Кӯмакдовари видеоӣ|Кӯмакдовари видеоӣ (VAR)]]:'''
&lt;br&gt;Николас Гайё ([[Федератсияи футболи Колумбия|Колумбия]])
&lt;br&gt;'''Ёвари кӯмакдовари видеоӣ:'''
&lt;br&gt;Леодан Гонсалес ([[Анҷумани футболи Уругвай|Уругвай]])
&lt;br&gt;'''Ёвари дуюми кӯмакдовари видеоӣ:'''
&lt;br&gt;Армандо Вийярреал ([[Федератсияи футболи ИМА|ИМА]])
|}

=== Кот-д’Ивуар — Норвегия ===
&lt;section begin=&quot;R32-5&quot; /&gt;{{Football box
|date=30 июн 2026
|time=12:00 [[UTC−05:00|UTC−5]]
|team1={{Футбол|CIV|||R}}
|score={{score link|Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ#Кот-д’Ивуар — Норвегия|1:2}}
|team2={{Футбол|NOR}}
|goals1=[[Аҳмад Диалло]] {{гол|74}}
|goals2 =
* [[Антонио Нуса]] {{гол|39}}
* [[Эрлинг Ҳоланн]] {{гол|86}}
|stadium=«[[AT&amp;T (варзишгоҳ)|Варзишгоҳи AT&amp;T]]»
|location=[[Арлингтон (Техас)|Арлингтон]]
|attendance=69 665
|referee={{Парчами Венесуэла}} [[Хесус Валенсуэла]]
|report = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021514
}}&lt;section end=&quot;R32-5&quot; /&gt;

{| width=92%
|-
|{{Либоси тими футбол
 |pattern_la = _civ26h
 |pattern_b  = _civ26h
 |pattern_ra = _civ26h
 |pattern_sh = _civ26h
 |pattern_so = _civ26hl
 |leftarm    = ff7d1d
 |body       = ff7d1d
 |rightarm   = ff7d1d
 |shorts     = ff7d1d
 |socks      = ff7d1d
 |title      = Кот-д’Ивуар&lt;ref name=&quot;CIV-NOR line-ups&quot;&gt;{{Cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12523/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – Côte d'Ivoire v. Norway |publisher=[[ФИФА]] |lang=en |date=2026-06-30 |access-date=2026-06-30}}&lt;/ref&gt;
}}
|{{Либоси тими футбол
 |pattern_la = _nor26t
 |pattern_b  = _nor26t
 |pattern_ra = _nor26t
 |pattern_sh = _nor26h
 |pattern_so =
 |leftarm    = FFFFFF
 |body       = FFFFFF
 |rightarm   = FFFFFF
 |shorts     = FFFFFF
 |socks      = FFFFFF
 |title      = Норвегия&lt;ref name=&quot;CIV-NOR line-ups&quot;/&gt;
}}
|}

{| width=&quot;100%&quot;
|valign=&quot;top&quot; width=&quot;40%&quot;|
{| style=&quot;font-size:90%&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot;
|-
!width=31| !!width=25|
|-
|Д ||'''1''' ||[[Яҳё Фофана]]
|-
|Ҳим ||'''17'''||[[Гела Дуэ]]
|-
|Ҳим ||'''7''' ||[[Одилон Коссуну]]
|-
|Ҳим ||'''20'''||[[Эммануел Агбаду]]
|-
|Ҳим ||'''3''' ||[[Гислен Конан]] || || {{Suboff|90+3}}
|-
|ММ ||'''18'''||[[Ибраим Сангаре]]
|-
|ММ ||'''8''' ||[[Франк Кессие]] {{Капитан варзиш}}
|-
|ММ ||'''26'''||[[Крист Инао Улаи]] || || {{Suboff|60}}
|-
|Ҳам ||'''19'''||[[Николя Пепе]] || || {{Suboff|87}}
|-
|Ҳам ||'''9''' ||[[Анж-Йоан Бонни]] || || {{Suboff|60}}
|-
|Ҳам ||'''11'''||[[Ян Диоманде]] || || {{Suboff|90+3}}
|-
|colspan=3|'''Эҳтиётӣ:'''
|-
|Ҳам ||'''15'''||[[Аҳмад Диалло]] || || {{Subon|60}}
|-
|Ҳам ||'''12'''||[[Элие Ваи]] || || {{Subon|60}}
|-
|Ҳам ||'''14'''||[[Умар Диаките]] || || {{Subon|87}}
|-
|Ҳам ||'''22'''||[[Эванн Гессан]] || || {{Subon|90+3}}
|-
|Ҳам ||'''24'''||[[Базумана Туре]] || || {{Subon|90+3}}
|-
|colspan=3|'''Сармураббӣ:'''
|-
|colspan=3|[[Эмерс Фаэ]]
|}
|valign=&quot;top&quot;|[[Акс:CIV-NOR 2026-06-30.svg|300px]]
|valign=&quot;top&quot; width=&quot;50%&quot;|
{| style=&quot;font-size:90%; margin:auto&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot;
|-
!width=31| !!width=25|
|-
|Д ||'''1''' ||[[Орян Нюланн]]
|-
|Ҳим ||'''16'''||[[Маркус Ҳолмгрен Педерсен]] || || {{Suboff|83}}
|-
|Ҳим ||'''3''' ||[[Кристофер Айер]]
|-
|Ҳим ||'''17'''||[[Турбёрн Хеггем]]
|-
|Ҳим ||'''5''' ||[[Давид Мёллер Волфе]]
|-
|ММ ||'''6''' ||[[Патрик Берг]]
|-
|ММ ||'''8''' ||[[Сандер Берге]]
|-
|ММ ||'''10'''||[[Мартин Эдегор]] {{Капитан варзиш}}
|-
|Ҳам ||'''7''' ||[[Александер Сёрлот]] || || {{Suboff|71}}
|-
|Ҳам ||'''9''' ||[[Эрлинг Ҳоланн]]
|-
|Ҳам ||'''20'''||[[Антонио Нуса]] || {{Yel|45+1}} || {{Suboff|71}}
|-
|colspan=3|'''Эҳтиётӣ:'''
|-
|ММ ||'''21'''||[[Андреас Шелдеруп]] || || {{Subon|71}}
|-
|ММ ||'''22'''||[[Оскар Бобб]] || || {{Subon|71}}
|-
|ММ ||'''14'''||[[Фредрик Эурснес]] || || {{Subon|83}}
|-
|colspan=3|'''Сармураббӣ:'''
|-
|colspan=3|[[Столе Солбаккен]]
|}
|}

{| style=&quot;width:100%; font-size:90%;&quot;
|
'''Беҳтарин бозикуни бозӣ:'''
&lt;br&gt;[[Антонио Нуса]] (Норвегия)&lt;ref name=&quot;MOTM&quot;/&gt;

'''[[Кӯмакдовар (футбол)|Кӯмакдоварон]]&lt;ref name=&quot;CIV-NOR line-ups&quot;/&gt;:'''
&lt;br&gt;Хорхе Уррехо ([[Федератсияи футболи Венесуэла|Венесуэла]])
&lt;br&gt;Тулио Морено ([[Федератсияи футболи Венесуэла|Венесуэла]])
&lt;br&gt;'''Довари чаҳорум:'''
&lt;br&gt;[[Хуан Габриэл Бенитес]] ([[Федератсияи футболи Парагвай|Парагвай]])
&lt;br&gt;'''Кӯмакдовари эҳтиётӣ:'''
&lt;br&gt;Эдуардо Кардосо ([[Федератсияи футболи Парагвай|Парагвай]])
&lt;br&gt;'''[[Кӯмакдовари видеоӣ|Кӯмакдовари видеоӣ (VAR)]]:'''
&lt;br&gt;Хуан Лара ([[Федератсияи футболи Чили|Чили]])
&lt;br&gt;'''Ёвари кӯмакдовари видеоӣ:'''
&lt;br&gt;Хуан Сото ([[Федератсияи футболи Венесуэла|Венесуэла]])
&lt;br&gt;'''Ёвари дуюми кӯмакдовари видеоӣ:'''
&lt;br&gt;[[Ҷарред Ҷиллетт]] ([[Анҷумани футболи Инглистон|Инглистон]])
|}

=== Фаронса — Шветсия ===
&lt;section begin=&quot;R32-6&quot; /&gt;{{Football box
|date=30 июн 2026
|time=17:00 [[UTC−04:00|UTC−4]]
|team1={{Футбол|FRA|||R}}
|score={{score link|Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ#Фаронса — Шветсия|3:0}}
|team2={{Футбол|SWE}}
|goals1=
* [[Килиан Мбаппе]] {{гол|45}} {{гол|74}}
* [[Брадли Баркола]] {{гол|53}}
|goals2=
|stadium=«[[MetLife (варзишгоҳ)|Варзишгоҳи MetLife]]»
|location=[[Ратерфорди шарқӣ]]
|attendance=80 663
|referee={{Парчами Нидерланд}} [[Данни Маккели]]
|report=https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021523
}}&lt;section end=&quot;R32-6&quot; /&gt;

{| width=92%
|-
|{{Либоси тими футбол
 |pattern_la = _fra26H
 |pattern_b  = _fra26H
 |pattern_ra = _fra26H
 |pattern_sh = _fra26H2
 |pattern_so = _fra26Hl
 |leftarm    =
 |body       =
 |rightarm   =
 |shorts     =
 |socks      =
 |title      = Фаронса&lt;ref name=&quot;FRA-SWE line-ups&quot;&gt;{{Cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12532/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – France v. Sweden |publisher=[[ФИФА]] |lang=en |date=2026-06-30 |access-date=2026-06-30}}&lt;/ref&gt;
}}
|{{Либоси тими футбол
 |pattern_la = _swe26h
 |pattern_b  = _swe26h
 |pattern_ra = _swe26h
 |pattern_sh = _swe26h
 |pattern_so = _swe26hl
 |leftarm    =
 |body       =
 |rightarm   =
 |shorts     =
 |socks      =
 |title      = Шветсия&lt;ref name=&quot;FRA-SWE line-ups&quot;/&gt;
}}
|}

{| width=&quot;100%&quot;
|valign=&quot;top&quot; width=&quot;40%&quot;|
{| style=&quot;font-size:90%&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot;
|-
!width=31| !!width=25|
|-
|Д ||'''16'''||[[Майк Менян]]
|-
|Ҳим ||'''5''' ||[[Жюл Кунде]] || || {{Suboff|75}}
|-
|Ҳим ||'''4''' ||[[Даё Упамекано]]
|-
|Ҳим ||'''17'''||[[Вилям Салиба]]
|-
|Ҳим ||'''3''' ||[[Люка Дин]] || || {{Suboff|78}}
|-
|ММ ||'''8''' ||[[Урелён Чуамени]]
|-
|ММ ||'''14'''||[[Адриен Рабио]]
|-
|ММ ||'''7''' ||[[Усмон Дембеле]] || || {{Suboff|75}}
|-
|ММ ||'''11'''||[[Майкл Олисе]] || || {{Suboff|85}}
|-
|ММ ||'''12'''||[[Брадли Баркола]]
|-
|Ҳам ||'''10'''||[[Килиан Мбаппе]] {{Капитан варзиш}} || || {{Suboff|85}}
|-
|colspan=3|'''Эҳтиётӣ:'''
|-
|Ҳам ||'''20'''||[[Дезире Дуэ]] || || {{Subon|75}}
|-
|Ҳим ||'''2''' ||[[Мало Гюсто]] || || {{Subon|75}}
|-
|Ҳим ||'''19'''||[[Тео Эрнандес]] || || {{Subon|78}}
|-
|Ҳам ||'''22'''||[[Жан-Филипп Матета]] || || {{Subon|85}}
|-
|ММ ||'''24'''||[[Райан Шарқи]] || || {{Subon|85}}
|-
|colspan=3|'''Сармураббӣ:'''
|-
|colspan=3|[[Дидие Дешам]]
|}
|valign=&quot;top&quot;|[[Акс:FRA-SWE 2026-06-30.svg|300px]]
|valign=&quot;top&quot; width=&quot;50%&quot;|
{| style=&quot;font-size:90%; margin:auto&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot;
|-
!width=31| !!width=25|
|-
|Д ||'''1''' ||[[Якоб Виделл-Сеттерстрём]]
|-
|Ҳим ||'''8''' ||[[Даниэл Свенссон]] || || {{Suboff|82}}
|-
|Ҳим ||'''2''' ||[[Густав Лагербилке]]
|-
|Ҳим ||'''3''' ||[[Виктор Линделёф]] {{Капитан варзиш}}
|-
|Ҳим ||'''5''' ||[[Габриэл Гудмундссон]]
|-
|ММ ||'''11'''||[[Антони Эланга]]
|-
|ММ ||'''7''' ||[[Лукас Бергвалл]] || || {{Suboff|66}}
|-
|ММ ||'''18'''||[[Ёсин Айярӣ]] || || {{Suboff|82}}
|-
|ММ ||'''24'''||[[Эллиот Струд]] || || {{Suboff|66}}
|-
|Ҳам ||'''17'''||[[Виктор Дёкереш]]
|-
|Ҳам ||'''9''' ||[[Александер Исак]] || || {{Suboff|89}}
|-
|colspan=3|'''Замены:'''
|-
|Ҳам ||'''26'''||[[Тоҳо Алӣ]] || || {{Subon|66}}
|-
|ММ ||'''22'''||[[Бесфорт Зенели]] || || {{Subon|66}}
|-
|ММ ||'''10'''||[[Бенямин Нюгрен]] || || {{Subon|82}}
|-
|ММ ||'''19'''||[[Маттиас Сванберг]] || || {{Subon|82}}
|-
|Ҳам ||'''25'''||[[Густав Нилссон]] || || {{Subon|89}}
|-
|colspan=3|'''Сармураббӣ:'''
|-
|colspan=3|{{Парчами Англия}} [[Грем Поттер]]
|}
|}

{| style=&quot;width:100%; font-size:90%;&quot;
|
'''Беҳтарин бозикуни бозӣ:'''
&lt;br&gt;[[Килиан Мбаппе]] (Фаронса)&lt;ref name=&quot;MOTM&quot;/&gt;

'''[[Кӯмакдовар (футбол)|Кӯмакдоварон]]&lt;ref name=&quot;FRA-SWE line-ups&quot;/&gt;:'''
&lt;br&gt;Хессел Стегстра ([[Иттиҳоди футболи шоҳигарии Нидерланд|Нидерланд]])
&lt;br&gt;Ян де Врис ([[Иттиҳоди футболи шоҳигарии Нидерланд|Нидерланд]])
&lt;br&gt;'''Довари чаҳорум:'''
&lt;br&gt;[[Тори Пенсо]] ([[Федератсияи футболи ИМА|ИМА]])
&lt;br&gt;'''Кӯмакдовари эҳтиётӣ:'''
&lt;br&gt;Брук Майо ([[Федератсияи футболи ИМА|ИМА]])
&lt;br&gt;'''[[Кӯмакдовари видеоӣ|Кӯмакдовари видеоӣ (VAR)]]:'''
&lt;br&gt;Деннис Ҳиглер ([[Иттиҳоди футболи шоҳигарии Нидерланд|Нидерланд]])
&lt;br&gt;'''Ёвари кӯмакдовари видеоӣ:'''
&lt;br&gt;Брам Ван Дриссхе ([[Анҷумани футболи шоҳигарии Белгия|Белгия]])
&lt;br&gt;'''Ёвари дуюми кӯмакдовари видеоӣ:'''
&lt;br&gt;Томаш Квятковский ([[Иттиҳоди футболи Лаҳистон|Лаҳистон]])
|}

=== Мексика — Эквадор ===
&lt;section begin=&quot;R32-7&quot; /&gt;{{Football box
|date=30 июн 2026
|time=19:00 [[UTC−06:00|UTC−6]] {{efn|Бозии Мексика — Эквадор ибтидо қарор буд, соати 19:00 [[UTC−06:00|UTC−6]] оғоз шавад, вале бинобар номусоид будани шароити обу ҳаво, як соат ба таъхир гузошта шуд&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Rodriguez |first=Carlos |url=https://apnews.com/article/world-cup-mexico-ecuador-a6564c9be82665d27e15d2a13598a94c |title=Mexico-Ecuador World Cup match starts 1 hour late after a storm in Mexico City |publisher=[[Ассошиэйтед Пресс]] |date=2026-06-30 |access-date=2026-06-30 |lang=en}}&lt;/ref&gt;.}}
|team1={{Футбол|MEX|||R}}
|score={{score link|Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ#Мексика — Эквадор|2:0}}
|team2={{Футбол|ECU}}
|goals1=
* [[Хулиан Кинёнес]] {{гол|22}}
* [[Раул Хименес]] {{гол|31}}
|goals2=
|stadium=«[[Варзишгоҳи Азтека|Азтека]]»
|location=[[Мехико]]
|attendance=80 824
|referee={{Парчами Словения}} [[Славко Винчич]]
|report=https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021520
}}&lt;section end=&quot;R32-7&quot; /&gt;

{| width=92%
|-
|{{Либоси тими футбол
 |pattern_la = _mex26h
 |pattern_b  = _mex26h
 |pattern_ra = _mex26h
 |pattern_sh = _mex26h
 |pattern_so = _mex26hl
 |leftarm    = 3a7257
 |body       = 3a7257
 |rightarm   = 3a7257
 |shorts     = ffffff
 |socks      = DE0000
 |title      = Мексика&lt;ref name=&quot;MEX-ECU line-ups&quot;&gt;{{Cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12529/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – Mexico v. Ecuador |publisher=[[ФИФА]] |lang=en |date=2026-06-30 |access-date=2026-06-30}}&lt;/ref&gt;
}}
|{{Либоси тими футбол
 |pattern_la = _ecu26h
 |pattern_b  = _ecu26h
 |pattern_ra = _ecu26h
 |pattern_sh = _ecu26h
 |pattern_so = _ecu26h2l
 |leftarm    = FFE80B
 |body       = FFE80B
 |rightarm   = FFE80B
 |shorts     = ffd700
 |socks      = ffd700
 |title      = Эквадор&lt;ref name=&quot;MEX-ECU line-ups&quot;/&gt;
}}
|}

{| width=&quot;100%&quot;
|valign=&quot;top&quot; width=&quot;40%&quot;|
{| style=&quot;font-size:90%&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot;
|-
!width=31| !!width=25|
|-
|Д ||'''1''' ||[[Раул Ранхел]]
|-
|Ҳим ||'''2''' ||[[Хорхе Санчес]]
|-
|Ҳим ||'''3''' ||[[Сесар Монтес]] {{Капитан варзиш}}
|-
|Ҳим ||'''5''' ||[[Хоан Васкес]]
|-
|Ҳим ||'''23'''||[[Хесус Галлардо]]
|-
|ММ ||'''6''' ||[[Эрик Лира]]
|-
|ММ ||'''19'''||[[Хилберто Мора]] || || {{Suboff|59}}
|-
|ММ ||'''7''' ||[[Луис Ромо]] || || {{Suboff|73}}
|-
|Ҳам ||'''25'''||[[Роберто Алварадо]] || || {{Suboff|80}}
|-
|Ҳам ||'''9''' ||[[Раул Хименес]] || || {{Suboff|73}}
|-
|Ҳам ||'''16'''||[[Хулиан Кинёнес]] || || {{Suboff|80}}
|-
|colspan=3|'''Эҳтиётӣ:'''
|-
|ММ ||'''26'''||[[Брайан Гутиеррес]] || || {{Subon|59}}
|-
|ММ ||'''18'''||[[Обед Варгас]] || || {{Subon|73}}
|-
|Ҳам ||'''11'''||[[Сантияго Хименес]] || || {{Subon|73}}
|-
|Ҳим ||'''15'''||[[Исраэл Рейес]] || || {{Subon|80}}
|-
|ММ ||'''17'''||[[Орбелин Пинеда]] || || {{Subon|80}}
|-
|colspan=3|'''Сармураббӣ:'''
|-
|colspan=3|[[Хавиер Агирре]]
|}
|valign=&quot;top&quot;|[[Акс:MEX-ECU 2026-06-30.svg|300px]]
|valign=&quot;top&quot; width=&quot;50%&quot;|
{| style=&quot;font-size:90%; margin:auto&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot;
|-
!width=31| !!width=25|
|-
|Д ||'''1''' ||[[Эрнан Галиндес]]
|-
|Ҳим ||'''21'''||[[Алан Франко]] || {{Yel|45+1}} || {{Suboff|46}}
|-
|Ҳим ||'''4''' ||[[Хоэл Ордониес]] || || {{Suboff|46}}
|-
|Ҳим ||'''6''' ||[[Вилиян Пачо]]
|-
|Ҳим ||'''3''' ||[[Пиеро Инкапие]] || {{Ихроҷ|0|90+5}}
|-
|ММ ||'''9''' ||[[Ҷон Йебоа]] || || {{Suboff|79}}
|-
|ММ ||'''23'''||[[Мойсес Кайседо]] {{Капитан варзиш}} || {{Yel|90+9}}
|-
|ММ ||'''15'''||[[Педро Вите]]
|-
|ММ ||'''20'''||[[Нилсон Ангуло]] || || {{Suboff|79}}
|-
|Ҳам ||'''19'''||[[Гонсало Плата]]
|-
|Ҳам ||'''13'''||[[Эннер Валенсия]] || || {{Suboff|59}}
|-
|colspan=3|'''Эҳтиётӣ:'''
|-
|ММ ||'''26'''||[[Яимар Медина]] || || {{Subon|46}}
|-
|Ҳим ||'''17'''||[[Анхело Пресиядо]] || || {{Subon|46}}
|-
|Ҳам ||'''11'''||[[Кевин Родригес]] || || {{Subon|59}}
|-
|ММ ||'''10'''||[[Кендри Паэс]] || {{Yel|90+3}} || {{Subon|79}}
|-
|Ҳам ||'''16'''||[[Хорди Кайседо]] || || {{Subon|79}}
|-
|colspan=3|'''Сармураббӣ:'''
|-
|colspan=3|{{Парчами Аргентина}} [[Себастиян Беккасесе]]
|}
|}

{| style=&quot;width:100%; font-size:90%;&quot;
|
'''Беҳтарин бозикуни бозӣ:'''
&lt;br&gt;[[Хулиан Кинёнес]] (Мексика)&lt;ref name=&quot;MOTM&quot;/&gt;

'''[[Кӯмакдовар (футбол)|Кӯмакдоварон]]&lt;ref name=&quot;MEX-ECU line-ups&quot;/&gt;:'''
&lt;br&gt;Томаж Кланчник ([[Иттиҳоди футболи Словения|Словения]])
&lt;br&gt;Андраж Ковачич ([[Иттиҳоди футболи Словения|Словения]])
&lt;br&gt;'''Довари чаҳорум:'''
&lt;br&gt;[[Мустафо Ғурбол]] ([[Федератсияи футболи Алҷазоир|Алҷазоир]])
&lt;br&gt;'''Кӯмакдовари эҳтиётӣ:'''
&lt;br&gt;Миқрон Қурорӣ ([[Федератсияи футболи Алҷазоир|Алҷазоир]])
&lt;br&gt;'''[[Кӯмакдовари видеоӣ|Кӯмакдовари видеоӣ (VAR)]]:'''
&lt;br&gt;Бастиан Данкерт ([[Иттиҳоди футболи Олмон|Олмон]])
&lt;br&gt;'''Ёвари кӯмакдовари видеоӣ:'''
&lt;br&gt;Вилли Делажо ([[Федератсияи футболи Фаронса|Фаронса]])
&lt;br&gt;'''Ёвари дуюми кӯмакдовари видеоӣ:'''
&lt;br&gt;Маҳмуд Ашур ([[Анҷумани футболи Миср|Миср]])
|}

=== Англия — ҶД Конго ===
&lt;section begin=&quot;R32-8&quot; /&gt;{{Football box
|date=1 июл 2026
|time=12:00 [[UTC−04:00|UTC−4]]
|team1= {{Футбол|ENG|||R}}
|score={{score link|Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ#Англия — ҶД Конго|2:1}}
| team2 = {{Футбол|COD}}
| goals1 = [[Ҳарри Кейн]] {{гол|75}} {{гол|86}}
| goals2 = [[Бриан Сипенга]] {{гол|7}}
|stadium=«[[Мерседес-Бенс (варзишгоҳ)|Варзишгоҳи Мерседес-Бенс]]»
|location=[[Атланта]]
|attendance = 68 239
|referee={{Парчами Урдун}} [[Адҳам Махадмеҳ]]
|report=https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021512
}}&lt;section end=&quot;R32-8&quot; /&gt;

{| width=92%
|-
|{{Либоси тими футбол
 |pattern_la = _eng26H
 |pattern_b  = _eng26H
 |pattern_ra = _eng26H
 |pattern_sh = _eng26H
 |pattern_so = _eng26Hl
 |leftarm    =
 |body       =
 |rightarm   =
 |shorts     =
 |socks      =
 |title      = Англия&lt;ref name=&quot;ENG-COD line-ups&quot;&gt;{{Cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12521/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – England v. Congo DR |publisher=[[ФИФА]] |lang=en |date=2026-07-01 |access-date=2026-07-01}}&lt;/ref&gt;
}}
|{{Либоси тими футбол
 |pattern_la = _cod2526h
 |pattern_b  = _cod2526h
 |pattern_ra = _cod2526h
 |pattern_sh = _cod2526h
 |pattern_so = _cod26hl
 |leftarm    = 00b7ef
 |body       = 00b7ef
 |rightarm   = 00b7ef
 |shorts     = 00b7ef
 |socks      = 00b7ef
 |title      = ҶД Конго&lt;ref name=&quot;ENG-COD line-ups&quot;/&gt;
}}
|}

{| width=&quot;100%&quot;
|valign=&quot;top&quot; width=&quot;40%&quot;|
{| style=&quot;font-size:90%&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot;
|-
!width=31| !!width=25|
|-
|Д ||'''1''' ||[[Ҷордан Пикфорд]]
|-
|Ҳим ||'''25'''||[[Ҷед Спенс]] || || {{Suboff|70}}
|-
|Ҳим ||'''2''' ||[[Эзри Конса]]
|-
|Ҳим ||'''6''' ||[[Марк Геҳи]]
|-
|Ҳим ||'''3''' ||[[Нико О’Райли]]
|-
|ММ ||'''8''' ||[[Эллиот Андерсон]]
|-
|ММ ||'''4''' ||[[Деклан Райс]] || || {{Suboff|90+1}}
|-
|ММ ||'''20'''||[[Нони Мадуэке]] || || {{Suboff|60}}
|-
|ММ ||'''10'''||[[Ҷуд Беллингҳем]] || {{Yel|19}}
|-
|ММ ||'''11'''||[[Маркус Рашфорд]] || || {{Suboff|60}}
|-
|Ҳам ||'''9''' ||[[Ҳарри Кейн]] {{Капитан варзиш}}
|-
|colspan=3|'''Эҳтиётӣ:'''
|-
|Ҳам ||'''7''' ||[[Букаё Сака]] || || {{Subon|60}}
|-
|Ҳам ||'''18'''||[[Энтони Гордон]] || || {{Subon|60}}
|-
|ММ ||'''21'''||[[Эберечи Эзе]] || || {{Subon|70}}
|-
|Ҳим ||'''5''' ||[[Ҷон Стоунз]] || || {{Subon|90+1}}
|-
|colspan=3|'''Сармураббӣ:'''
|-
|colspan=3|{{Парчами Олмон}} [[Томас Тухел]]
|}
|valign=&quot;top&quot;|[[Акс:ENG-COD 2026-07-01.svg|300px]]
|valign=&quot;top&quot; width=&quot;50%&quot;|
{| style=&quot;font-size:90%; margin:auto&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot;
|-
!width=31| !!width=25|
|-
|Д ||'''1''' ||[[Лионел Мпаси]]
|-
|Ҳим ||'''2''' ||[[Эрон Ван-Биссака]]
|-
|Ҳим ||'''22'''||[[Шансел Мбемба]] {{Капитан варзиш}}
|-
|Ҳим ||'''4''' ||[[Аксел Туанзебе]]
|-
|Ҳим ||'''26'''||[[Артур Масуаку]] || || {{Suboff|89}}
|-
|ММ ||'''8''' ||[[Самуел Мутуссами]] || || {{Suboff|89}}
|-
|ММ ||'''7''' ||[[Натанаел Мбюкю]] || || {{Suboff|64}}
|-
|ММ ||'''6''' ||[[Нгалайел Мукау]] || || {{Suboff|76}}
|-
|ММ ||'''14'''||[[Ноа Садики]] || {{Yel|27}}
|-
|ММ ||'''9''' ||[[Бриан Сипенга]] || || {{Suboff|76}}
|-
|Ҳам ||'''20'''||[[Ёан Висса]]
|-
|colspan=3|'''Эҳтиётӣ:'''
|-
|Ҳам ||'''13'''||[[Мешак Элиа]] || || {{Subon|64}}
|-
|ММ ||'''10'''||[[Тео Бонгонда]] || || {{Subon|76}}
|-
|ММ ||'''25'''||[[Эдо Кайембе]] || || {{Subon|76}}
|-
|Ҳам ||'''19'''||[[Фистон Майеле]] || || {{Subon|89}}
|-
|Ҳим ||'''12'''||[[Жорис Кайембе]] || || {{Subon|89}}
|-
|colspan=3|'''Сармураббӣ:'''
|-
|colspan=3|{{Парчами Фаронса}} [[Себастиен Десабр]]
|}
|}

{| style=&quot;width:100%; font-size:90%;&quot;
|
'''Беҳтарин бозикуни бозӣ:'''
&lt;br&gt;[[Ҳарри Кейн]] (Инглистон)&lt;ref name=&quot;MOTM&quot;/&gt;

'''[[Кӯмакдовар (футбол)|Кӯмакдоварон]]&lt;ref name=&quot;ENG-COD line-ups&quot;/&gt;:'''
&lt;br&gt;Муҳаммад ал-Халаф ([[Анҷумани футболи Урдун|Урдун]])
&lt;br&gt;Аҳмад ал-Рувайлӣ ([[Анҷумани футболи Урдун|Урдун]])
&lt;br&gt;'''Довари чаҳорум:'''
&lt;br&gt;Холид ат-Тураис ([[Федератсияи футболи Арабистони Саудӣ|Арабистони Саудӣ]])
&lt;br&gt;'''Кӯмакдовари эҳтиётӣ:'''
&lt;br&gt;Муҳаммад ал-Бакри ([[Федератсияи футболи Арабистони Саудӣ|Арабистони Саудӣ]])
&lt;br&gt;'''[[Кӯмакдовари видеоӣ|Кӯмакдовари видеоӣ (VAR)]]:'''
&lt;br&gt;Хамис ал-Марри ([[Анҷумани футболи Қатар|Қатар]])
&lt;br&gt;'''Ёвари кӯмакдовари видеоӣ:'''
&lt;br&gt;Муҳаммад Убайд Ходим ([[Анҷумани футболи Имороти Муттаҳидаи Арабӣ|АМА]])
&lt;br&gt;'''Ёвари дуюми кӯмакдовари видеоӣ:'''
&lt;br&gt;Ҷо Дикерсон ([[Федератсияи футболи ИМА|ИМА]])
|}

=== Белгия — Сенегал ===
&lt;section begin=&quot;R32-9&quot; /&gt;{{Football box
|date=1 июл 2026
|time=13:00 [[UTC−07:00|UTC−7]]
|team1={{Футбол|BEL|||R}}
|score={{score link|Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ#Белгия — Сенегал|3:2}}
|aet=yes
|team2={{Футбол|SEN}}
|goals1=
* [[Ромелу Лукаку]] {{гол|86}}
* [[Юри Тилеманс]] {{гол|89}} {{гол|120+5|пен.}}
|goals2=
* [[Ҳабиб Диарра]] {{гол|24}}
* [[Исмоила Сарр]] {{гол|51}}
|stadium=«[[Lumen (варзишгоҳ)|Варзишгоҳи Lumen]]»
|location=[[Сиэтл]]
|attendance=66 925
|referee={{Парчами Гондурас}} [[Саид Мартинес]]
|report=https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021525
}}&lt;section end=&quot;R32-9&quot; /&gt;

{| width=92%
|-
|{{Либоси тими футбол
 |pattern_la = _bel26a
 |pattern_b  = _bel26a
 |pattern_ra = _bel26a
 |pattern_sh = _bel26a
 |pattern_so = _adidasblackl
 |leftarm    =
 |body       =
 |rightarm   =
 |shorts     =
 |socks      =
 |title      = Белгия&lt;ref name=&quot;BEL-SEN line-ups&quot;&gt;{{Cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12534/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – Belgium v. Senegal |publisher=[[ФИФА]] |lang=en |date=2026-07-01 |access-date=2026-07-01}}&lt;/ref&gt;
}}
|{{Либоси тими футбол
 |pattern_la = _sen26a
 |pattern_b  = _sen26a
 |pattern_ra = _sen26a
 |pattern_sh = _sen26a
 |pattern_so = _sen26al
 |leftarm    =
 |body       =
 |rightarm   =
 |shorts     =
 |socks      =
 |title      = Сенегал&lt;ref name=&quot;BEL-SEN line-ups&quot;/&gt;
}}
|}

{| width=&quot;100%&quot;
|valign=&quot;top&quot; width=&quot;40%&quot;|
{| style=&quot;font-size:90%&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot;
|-
!width=31| !!width=25|
|-
|Д ||'''1''' ||[[Тибо Куртуа]]
|-
|Ҳим ||'''21'''||[[Тимоти Кастан]]
|-
|Ҳим ||'''4''' ||[[Брэндон Мехеле]] || {{Yel|64}}
|-
|Ҳим ||'''3''' ||[[Артюр Теат]]
|-
|Ҳим ||'''5''' ||[[Максим Де Кёйпер]] || || {{Suboff|78}}
|-
|ММ ||'''20'''||[[Ҳанс Ванакен]] || || {{Suboff|63}}
|-
|ММ ||'''8''' ||[[Юри Тилеманс]] {{Капитан варзиш}}
|-
|ММ ||'''10'''||[[Леандро Троссард]] || || {{Suboff|109}}
|-
|ММ ||'''7''' ||[[Кевин Де Брёйне]] || || {{Suboff|56}}
|-
|ММ ||'''11'''||[[Жереми Доку]] || || {{Suboff|56}}
|-
|Ҳам ||'''17'''||[[Шарл Де Кетеларе]] || || {{Suboff|45}}
|-
|colspan=3|'''Эҳтиётӣ:'''
|-
|Ҳам ||'''9''' ||[[Ромелу Лукаку]] || || {{Subon|45}}
|-
|ММ ||'''14'''||[[Доди Лукебакио]] || || {{Subon|56}}
|-
|ММ ||'''23'''||[[Николас Раскин]] || || {{Subon|56}}
|-
|ММ ||'''19'''||[[Диегу Морейра]] || || {{Subon|63}}
|-
|Ҳим ||'''15'''||[[Тома Мёние]] || || {{Subon|78}}
|-
|ММ ||'''24'''||[[Амаду Онана]] || || {{Subon|109}}
|-
|colspan=3|'''Сармураббӣ:'''
|-
|colspan=3|{{Парчами Фаронса}} [[Руди Гарсия]] || {{Yel|90}}
|}
|valign=&quot;top&quot;|[[Акс:BEL-SEN 2026-07-01.svg|300px]]
|valign=&quot;top&quot; width=&quot;50%&quot;|
{| style=&quot;font-size:90%; margin:auto&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot;
|-
!width=31| !!width=25|
|-
|Д ||'''23'''||[[Мори Диав]]
|-
|Ҳим ||'''15'''||[[Крепен Диатта]]
|-
|Ҳим ||'''6''' ||[[Пате Сисс]]
|-
|Ҳим ||'''19'''||[[Мусо Ниакате]]
|-
|Ҳим ||'''14'''||[[Исмоил Якобс]] || || {{Suboff|93}}
|-
|ММ ||'''21'''||[[Ҳабиб Диарра]] || || {{Suboff|73}}
|-
|ММ ||'''5''' ||[[Идрисса Гейе]] {{Капитан варзиш}} || || {{Suboff|95}}
|-
|ММ ||'''26'''||[[Пап Гейе]] || || {{Suboff|66}}
|-
|Ҳам ||'''13'''||[[Илиман Ндиай]] || || {{Suboff|73}}
|-
|Ҳам ||'''18'''||[[Исмоила Сарр]]
|-
|Ҳам ||'''10'''||[[Садио Мане]] || || {{Suboff|93}}
|-
|colspan=3|'''Эҳтиётӣ:'''
|-
|Ҳам ||'''8''' ||[[Ламин Камара]] || {{Yel|67}} || {{Subon|66}}
|-
|ММ ||'''20'''||[[Иброҳим Мбайе]] || || {{Subon|73}}
|-
|ММ ||'''17'''||[[Пап Матар Сарр]] || || {{Subon|73}}
|-
|Ҳам ||'''11'''||[[Николас Ҷексон]] || || {{Subon|93}}
|-
|Ҳим ||'''25'''||[[Малик Диуф]] || || {{Subon|93}}
|-
|ММ ||'''22'''||[[Бара Сапоко Ндиай]] || || {{Subon|95}}
|-
|colspan=3|'''Сармураббӣ:'''
|-
|colspan=3|[[Пап Тияв]]
|}
|}

{| style=&quot;width:100%; font-size:90%;&quot;
|
'''Беҳтарин бозикуни бозӣ:'''
&lt;br&gt;[[Юри Тилеманс]] (Белгия)&lt;ref name=&quot;MOTM&quot;/&gt;

'''[[Кӯмакдовар (футбол)|Кӯмакдоварон]]&lt;ref name=&quot;BEL-SEN line-ups&quot;/&gt;:'''
&lt;br&gt;Валтер Лопес ([[Федератсияи миллӣ-мухтори футболи Гондурас|Гондурас]])
&lt;br&gt;Кристиан Рамирес ([[Федератсияи миллӣ-мухтори футболи Гондурас|Гондурас]])
&lt;br&gt;'''Довари чаҳорум:'''
&lt;br&gt;[[Андрес Рохас]] ([[Федератсияи футболи Колумбия|Колумбия]])
&lt;br&gt;'''Кӯмакдовари эҳтиётӣ:'''
&lt;br&gt;Александер Гусман ([[Федератсияи футболи Колумбия|Колумбия]])
&lt;br&gt;'''[[Кӯмакдовари видеоӣ|Кӯмакдовари видеоӣ (VAR)]]:'''
&lt;br&gt;Гилермо Пачеко ([[Федератсияи футболи Мексика|Мексика]])
&lt;br&gt;'''Ёвари кӯмакдовари видеоӣ:'''
&lt;br&gt;Родолфо Тоски ([[Конфедератсияи футболи Бразилия|Бразилия]])
&lt;br&gt;'''Ёвари дуюми кӯмакдовари видеоӣ:'''
&lt;br&gt;[[Карлос дел Серро Гранде]] ([[Федератсияи футболи шоҳигарии Испониё|Испониё]])
|}

=== ИМА — Босния ва Ҳерсеговина ===
&lt;section begin=&quot;R32-10&quot; /&gt;{{Football box
|date=1 июля 2026
|time=17:00 [[UTC−07:00|UTC−7]]
|team1={{Футбол|USA|||R}}
|score={{score link|Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ#ИМА — Босния ва Ҳерсеговина|2:0}}
|team2={{Футбол|BIH}}
|goals1=
* [[Фоларин Балоган]] {{гол|45}}
* [[Малик Тиллман]] {{гол|82}}
|goals2=
|stadium=«[[Levi's (варзишгоҳ)|Варзишгоҳи Levi's]]»
|location=[[Санта-Клара (Калифорния)|Санта-Клара]]
|attendance=68 827
|referee={{Парчами Бразилия}} [[Рафаэл Клаус]]
|report=https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021524
}}&lt;section end=&quot;R32-10&quot; /&gt;

{| width=92%
|-
|{{Либоси тими футбол
 |pattern_la = _usa26h
 |pattern_b  = _usa26h
 |pattern_ra = _usa26h
 |pattern_sh = _usa26h2
 |pattern_so =
 |leftarm    =
 |body       =
 |rightarm   =
 |shorts     =
 |socks      = FCFAF5
 |title      = ИМА&lt;ref name=&quot;USA-BIH line-ups&quot;&gt;{{Cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12533/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – USA v. Bosnia and Herzegovina |publisher=[[ФИФА]] |lang=en |date=2026-07-01 |access-date=2026-07-01}}&lt;/ref&gt;
}}
|{{Либоси тими футбол
 |pattern_la = _bih26h
 |pattern_b  = _bih26h
 |pattern_ra = _bih26h
 |pattern_sh =
 |pattern_so = _bih26hl
 |leftarm    =
 |body       =
 |rightarm   =
 |shorts     = 001970
 |socks      =
 |title      = Босния ва Ҳерсеговина&lt;ref name=&quot;USA-BIH line-ups&quot;/&gt;
}}
|}

{| width=&quot;100%&quot;
|valign=&quot;top&quot; width=&quot;40%&quot;|
{| style=&quot;font-size:90%&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot;
|-
!width=31| !!width=25|
|-
|Д ||'''24'''||[[Мэтт Фриз]]
|-
|Ҳим ||'''16'''||[[Алекс Фримен]]
|-
|Ҳим ||'''3''' ||[[Крис Ричардс]]
|-
|Ҳим ||'''13'''||[[Тим Рим]] {{Капитан варзиш}}
|-
|ММ ||'''2''' ||[[Сержинё Дест]] || || {{Suboff|87}}
|-
|ММ ||'''8''' ||[[Уэстон Маккенни]] || || {{Suboff|90+5}}
|-
|ММ ||'''4''' ||[[Тайлер Адамс]]
|-
|ММ ||'''17'''||[[Малик Тиллман]]
|-
|ММ ||'''5''' ||[[Энтони Робинсон]]
|-
|Ҳам ||'''10'''||[[Кристиан Пулишич]] || || {{Suboff|87}}
|-
|Ҳам ||'''20'''||[[Фоларин Балоган]] || {{Ихроҷ|0|64}}
|-
|colspan=3|'''Эҳтиётӣ:'''
|-
|ММ ||'''14'''||[[Себастиян Берҳалтер]] || || {{Subon|87}}
|-
|Ҳам ||'''9''' ||[[Рикардо Пепи]] || || {{Subon|87}}
|-
|ММ ||'''7''' ||[[Ҷованни Рейна]] || || {{Subon|90+5}}
|-
|colspan=3|'''Сармураббӣ:'''
|-
|colspan=3|{{Парчами Аргентина}} [[Маурисио Почеттино]]
|}
|valign=&quot;top&quot;|[[Акс:USA-BIH 2026-07-01.svg|300px]]
|valign=&quot;top&quot; width=&quot;50%&quot;|
{| style=&quot;font-size:90%; margin:auto&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot;
|-
!width=31| !!width=25|
|-
|Д ||'''1''' ||[[Никола Васил]]
|-
|Ҳим ||'''7''' ||[[Амар Дедич]]
|-
|Ҳим ||'''18'''||[[Никола Катич]] || || {{Suboff|75}}
|-
|Ҳим ||'''4''' ||[[Тарик Мухаремович]]
|-
|Ҳим ||'''21'''||[[Степан Раделич]] || {{Yel|80}}
|-
|ММ ||'''8''' ||[[Армин Гигович]] || || {{Suboff|51}}
|-
|ММ ||'''14'''||[[Иван Шунич]] || || {{Suboff|51}}
|-
|ММ ||'''19'''||[[Керим Алайбегович]]
|-
|ММ ||'''5''' ||[[Сеад Колашинатс]] || || {{Suboff|75}}
|-
|Ҳам ||'''10'''||[[Эрмедин Демирович]]
|-
|Ҳам ||'''11'''||[[Эдин Ҷеко]] {{Капитан варзиш}} || || {{Suboff|51}}
|-
|colspan=3|'''Эҳтиётӣ:'''
|-
|ММ ||'''6''' ||[[Бенямин Тоҳирович]] || || {{Subon|51}}
|-
|ММ ||'''26'''||[[Эрмин Махмич]] || || {{Subon|51}}
|-
|Ҳам ||'''20'''||[[Эсмир Байрактаревич]] || || {{Subon|51}}
|-
|ММ ||'''15'''||[[Амар Мемич]] || || {{Subon|75}}
|-
|Ҳам ||'''23'''||[[Ҳарис Табакович]] || || {{Subon|75}}
|-
|colspan=3|'''Сармураббӣ:'''
|-
|colspan=3|[[Сергей Барбарез]] || {{Yel|80}}
|}
|}

{| style=&quot;width:100%; font-size:90%;&quot;
|
'''Беҳтарин бозикуни бозӣ:'''
&lt;br&gt;[[Малик Тиллман]] (ИМА)&lt;ref name=&quot;MOTM&quot;/&gt;

'''[[Кӯмакдовар (футбол)|Кӯмакдоварон]]&lt;ref name=&quot;USA-BIH line-ups&quot;/&gt;:'''
&lt;br&gt;Данило Манис ([[Конфедератсияи футболи Бразилия|Бразилия]])
&lt;br&gt;Родриго Фигейредо ([[Конфедератсияи футболи Бразилия|Бразилия]])
&lt;br&gt;'''Довари чаҳорум:'''
&lt;br&gt;[[Дарио Эррера]] ([[Анҷумани футболи Аргентина|Аргентина]])
&lt;br&gt;'''Кӯмакдовари эҳтиётӣ:'''
&lt;br&gt;Кристиан Наварро ([[Анҷумани футболи Аргентина|Аргентина]])
&lt;br&gt;'''[[Кӯмакдовари видеоӣ|Кӯмакдовари видеоӣ (VAR)]]:'''
&lt;br&gt;Хуан Сото ([[Федератсияи футболи Венесуэла|Венесуэла]])
&lt;br&gt;'''Ёвари кӯмакдовари видеоӣ:'''
&lt;br&gt;Николас Галло ([[Федератсияи футболи Колумбия|Колумбия]])
&lt;br&gt;'''Ёвари дуюми кӯмакдовари видеоӣ:'''
&lt;br&gt;[[Жером Бризар]] ([[Федератсияи футболи Фаронса|Фаронса]])
|}

=== Испониё — Австрия ===
&lt;section begin=&quot;R32-11&quot; /&gt;{{Football box
|date=2 июл 2026
|time=12:00 [[UTC−07:00|UTC−7]]
|team1={{Футбол|ESP|||R}}
|score={{score link|Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ#Испониё — Австрия|3:0}}
|team2={{Футбол|AUT}}
|goals1=
* [[Микел Оярсабал]] {{гол|36}} {{гол|89}}
* [[Педро Порро]] {{гол|66}}
|goals2=
|stadium=«[[SoFi (варзишгоҳ)|Варзишгоҳи SoFi]]»
|location=[[Инглвуд (Калифорния)|Инглвуд]]
|attendance=70 492
|referee={{Парчами Шветсия}} [[Гленн Нюберг]]
|report=https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021519
}}&lt;section end=&quot;R32-11&quot; /&gt;

{| width=92%
|-
|{{Либоси тими футбол
 |pattern_la = _esp26h
 |pattern_b  = _esp26hA
 |pattern_ra = _esp26h
 |pattern_sh = _esp26h
 |pattern_so = _esp26hl
 |leftarm    = D71726
 |body       = D71726
 |rightarm   = D71726
 |shorts     = 000066
 |socks      = D71726
 |title      = Испониё&lt;ref name=&quot;ESP-AUT line-ups&quot;&gt;{{Cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12528/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – Spain v. Austria |publisher=[[ФИФА]] |lang=en |date=2026-07-02 |access-date=2026-07-02}}&lt;/ref&gt;
}}
|{{Либоси тими футбол
 |pattern_la = _aut26a
 |pattern_b  = _aut26a
 |pattern_ra = _aut26a
 |pattern_sh = _aut26a2
 |pattern_so = _aut26al
 |leftarm    = FFFFFF
 |body       = FFFFFF
 |rightarm   = FFFFFF
 |shorts     = FFFFFF
 |socks      = FFFFFF
 |title      = Австрия&lt;ref name=&quot;ESP-AUT line-ups&quot;/&gt;
}}
|}

{| width=&quot;100%&quot;
|valign=&quot;top&quot; width=&quot;40%&quot;|
{| style=&quot;font-size:90%&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot;
|-
!width=31| !!width=25|
|-
|Д ||'''23'''||[[Унаи Симон]]
|-
|Ҳим ||'''12'''||[[Педро Порро]]
|-
|Ҳим ||'''22'''||[[Пау Кубарси]]
|-
|Ҳим ||'''14'''||[[Эмерик Ляпорт]] || || {{Suboff|90+3}}
|-
|Ҳим ||'''24'''||[[Марк Кукурейя]]
|-
|ММ ||'''16'''||[[Родри]] {{Капитан варзиш}}
|-
|ММ ||'''10'''||[[Дани Олмо]] || || {{Suboff|71}}
|-
|ММ ||'''20'''||[[Педри]] || || {{Suboff|90+3}}
|-
|Ҳам ||'''19'''||[[Ламин Ямал]] || || {{Suboff|85}}
|-
|Ҳам ||'''21'''||[[Микел Оярсабал]]
|-
|Ҳам ||'''15'''||[[Алекс Баэна]] || || {{Suboff|71}}
|-
|colspan=3|'''Эҳтиётӣ:'''
|-
|Ҳам ||'''7''' ||[[Ферран Торрес]] || || {{Subon|71}}
|-
|ММ ||'''6''' ||[[Микел Мерино]] || || {{Subon|71}}
|-
|ММ ||'''9''' ||[[Гави (футболбоз)|Гави]] || || {{Subon|85}}
|-
|ММ ||'''8''' ||[[Фабиан Руис]] || || {{Subon|90+3}}
|-
|Ҳим ||'''2''' ||[[Марк Пубил]] || || {{Subon|90+3}}
|-
|colspan=3|'''Сармураббӣ:'''
|-
|colspan=3|[[Луис де ла Фуэнте]]
|}
|valign=&quot;top&quot;|[[Акс:ESP-AUT 2026-07-02.svg|300px]]
|valign=&quot;top&quot; width=&quot;50%&quot;|
{| style=&quot;font-size:90%; margin:auto&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot;
|-
!width=31| !!width=25|
|-
|Д ||'''1''' ||[[Александер Шлагер]]
|-
|Ҳим ||'''5''' ||[[Штефан Пош]] || {{Yel|83}} || {{Suboff|85}}
|-
|Ҳим ||'''3''' ||[[Кевин Дансо]]
|-
|Ҳим ||'''8''' ||[[Давид Алаба]] {{Капитан варзиш}}
|-
|Ҳим ||'''20'''||[[Конрад Лаймер]]
|-
|ММ ||'''6''' ||[[Николас Зайвалд]] || || {{Suboff|46}}
|-
|ММ ||'''4''' ||[[Ксавер Шлагер]] || || {{Suboff|46}}
|-
|ММ ||'''18'''||[[Романо Шмид]] || || {{Suboff|60}}
|-
|ММ ||'''24'''||[[Паул Ваннер]]
|-
|ММ ||'''9''' ||[[Марсел Забитсер]]
|-
|Ҳам ||'''11'''||[[Михаэл Грегорич]] || || {{Suboff|60}}
|-
|colspan=3|'''Эҳтиётӣ:'''
|-
|ММ ||'''10'''||[[Флориан Гриллич]] || || {{Subon|46}}
|-
|ММ ||'''17'''||[[Карни Чуквуэмека]] || || {{Subon|46}}
|-
|Ҳам ||'''7''' ||[[Марко Арнаутович]] || || {{Subon|60}}
|-
|Ҳам ||'''14'''||[[Саша Калайҷич]] || || {{Subon|60}}
|-
|Ҳим ||'''22'''||[[Александер Прасс]] || || {{Subon|85}}
|-
|colspan=3|'''Сармураббӣ:'''
|-
|colspan=3|{{Парчами Олмон}} [[Ралф Рангник]]
|}
|}

{| style=&quot;width:100%; font-size:90%;&quot;
|
'''Беҳтарин бозикуни бозӣ:'''
&lt;br&gt;[[Ламин Ямал]] (Испониё)&lt;ref name=&quot;MOTM&quot;/&gt;

'''[[Кӯмакдовар (футбол)|Кӯмакдоварон]]&lt;ref name=&quot;ESP-AUT line-ups&quot;/&gt;:'''
&lt;br&gt;Маҳбод Бейги ([[Иттиҳоди футболи Шветсия|Шветсия]])
&lt;br&gt;Андреас Сёдерквист ([[Иттиҳоди футболи Шветсия|Шветсия]])
&lt;br&gt;'''Довари чаҳорум:'''
&lt;br&gt;[[Даҳон Байда]] ([[Федератсияи футболи Мавритания|Мавритания]])
&lt;br&gt;'''Кӯмакдовари эҳтиётӣ:'''
&lt;br&gt;Элвис Нупюэ ([[Федератсияи футболи Камерун|Камерун]])
&lt;br&gt;'''[[Кӯмакдовари видеоӣ|Кӯмакдовари видеоӣ (VAR)]]:'''
&lt;br&gt;Томаш Квятковский ([[Иттиҳоди футболи Лаҳистон|Лаҳистон]])
&lt;br&gt;'''Ёвари кӯмакдовари видеоӣ:'''
&lt;br&gt;Федайи Сан ([[Иттиҳоди футболи Швейтсария|Швейтсария]])
&lt;br&gt;'''Ёвари дуюми кӯмакдовари видеоӣ:'''
&lt;br&gt;Шон Эванс ([[Федератсияи футболи Австралия|Австралия]])
|}

=== Португалия — Хорватия ===
&lt;section begin=&quot;R32-12&quot; /&gt;{{Football box
|date=2 июл 2026
|time=19:00 [[UTC−04:00|UTC−4]]
|team1={{Футбол|POR|||R}}
|score={{score link|Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ#Португалия — Хорватия|2:1}}
|team2={{Футбол|CRO}}
|goals1=
* [[Криштиану Роналду]] {{гол|68|пен.}}
* [[Гонсалу Рамуш]] {{гол|90+4}}
|goals2=[[Иван Перишич]] {{гол|53}}
|stadium=«[[Бимо Филд|Варзишгоҳи миллӣ]]»
|location=[[Торонто]]
|attendance=43 036
|referee={{Парчами Норвегия}} [[Эспен Эскос]]
|report=https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021526
}}&lt;section end=&quot;R32-12&quot; /&gt;

{| width=92%
|-
|{{Либоси тими футбол
 |pattern_la = _por26a
 |pattern_b  = _por26a
 |pattern_ra = _por26a
 |pattern_sh = _por26a2
 |pattern_so = _por26al
 |leftarm    = FFFFFF
 |body       = FFFFFF
 |rightarm   = FFFFFF
 |shorts     = FFFFFF
 |socks      = FFFFFF
 |title      = Португалия&lt;ref name=&quot;POR-CRO line-ups&quot;&gt;{{Cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12535/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – Portugal v. Croatia |publisher=[[ФИФА]] |lang=en |date=2026-07-02 |access-date=2026-07-02}}&lt;/ref&gt;
}}
|{{Либоси тими футбол
 |pattern_la = _cro26a
 |pattern_b  = _cro26a
 |pattern_ra = _cro26a
 |pattern_sh = _cro26a
 |pattern_so =
 |leftarm    = 000081
 |body       = 000081
 |rightarm   = 000081
 |shorts     = 000081
 |socks      = 0033F5
 |title      = Хорватия&lt;ref name=&quot;POR-CRO line-ups&quot;/&gt;
}}
|}

{| width=&quot;100%&quot;
|valign=&quot;top&quot; width=&quot;40%&quot;|
{| style=&quot;font-size:90%&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot;
|-
!width=31| !!width=25|
|-
|Д ||'''1''' ||[[Диогу Кошта]]
|-
|Ҳим ||'''20'''||[[Жуан Канселу]] || || {{Suboff|62}}
|-
|Ҳим ||'''3''' ||[[Рубен Диаш]] || {{Yel|17}}
|-
|Ҳим ||'''13'''||[[Ренату Вейга]]
|-
|Ҳим ||'''25'''||[[Нуну Мендеш]]
|-
|ММ ||'''15'''||[[Жуан Невеш]]
|-
|ММ ||'''23'''||[[Витиня]] || || {{Suboff|62}}
|-
|ММ ||'''18'''||[[Педру Нету]] || || {{Suboff|62}}
|-
|ММ ||'''8''' ||[[Бруну Фернандеш]] || || {{Suboff|62}}
|-
|ММ ||'''17'''||[[Рафаэл Леан]]
|-
|Ҳам ||'''7''' ||[[Криштиану Роналду]] {{Капитан варзиш}} || || {{Suboff|81}}
|-
|colspan=3|'''Эҳтиётӣ:'''
|-
|Ҳам ||'''26'''||[[Франсишку Консейсан]] || || {{Subon|62}}
|-
|ММ ||'''10'''||[[Бернарду Силва]] || || {{Subon|62}}
|-
|Ҳим ||'''2''' ||[[Нелсон Семеду]] || || {{Subon|62}}
|-
|Ҳам ||'''9''' ||[[Гонсалу Рамуш]] || || {{Subon|62}}
|-
|ММ ||'''21'''||[[Рубен Невиш]] || || {{Subon|81}}
|-
|colspan=3|'''Сармураббӣ:'''
|-
|colspan=3|{{Парчами Испания}} [[Роберто Мартинес]]
|}
|valign=&quot;top&quot;|[[Акс:POR-CRO 2026-07-02.svg|300px]]
|valign=&quot;top&quot; width=&quot;50%&quot;|
{| style=&quot;font-size:90%; margin:auto&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot;
|-
!width=31| !!width=25|
|-
|Д ||'''1''' ||[[Доминик Ливакович]]
|-
|Ҳим ||'''2''' ||[[Ёсип Станишич]]
|-
|Ҳим ||'''6''' ||[[Ёсип Шутало]]
|-
|Ҳим ||'''3''' ||[[Марин Понграчич]]
|-
|Ҳим ||'''14'''||[[Иван Перишич]] || {{Yel|90+8}}
|-
|ММ ||'''10'''||[[Лука Модрич]] {{Капитан варзиш}} || {{Yel|59}}
|-
|ММ ||'''8''' ||[[Матео Ковачич]] || || {{Suboff|90+6}}
|-
|ММ ||'''13'''||[[Никола Влашич]] || || {{Suboff|90+2}}
|-
|ММ ||'''17'''||[[Петар Сучич]]
|-
|ММ ||'''16'''||[[Мартин Батурина]] || || {{Suboff|68}}
|-
|Ҳам ||'''11'''||[[Анте Будимир]] || || {{Suboff|46}}
|-
|colspan=3|'''Эҳтиётӣ:'''
|-
|Ҳам ||'''20'''||[[Игор Матанович]] || || {{Subon|46}}
|-
|ММ ||'''15'''||[[Марио Пашалич]] || || {{Subon|68}}
|-
|Ҳим ||'''4''' ||[[Ёшко Гвардиол]] || || {{Subon|90+2}}
|-
|Ҳам ||'''9''' ||[[Андрей Крамарич]] || || {{Subon|90+6}}
|-
|colspan=3|'''Сармураббӣ:'''
|-
|colspan=3|[[Златко Далич]]
|}
|}

{| style=&quot;width:100%; font-size:90%;&quot;
|
'''Беҳтарин бозикуни бозӣ:'''
&lt;br&gt;[[Криштиану Роналду]] (Португалия)&lt;ref name=&quot;MOTM&quot;/&gt;

'''[[Кӯмакдовар (футбол)|Кӯмакдоварон]]&lt;ref name=&quot;POR-CRO line-ups&quot;/&gt;:'''
&lt;br&gt;Ян Эрик Энган ([[Анҷумани футболи Норвегия|Норвегия]])
&lt;br&gt;Исаак Башевкин ([[Анҷумани футболи Норвегия|Норвегия]])
&lt;br&gt;'''Довари чаҳорум:'''
&lt;br&gt;[[Абонгиле Том]] ([[Анҷумани футболи Африқои Ҷанубӣ|ҶАҶ]])
&lt;br&gt;'''Кӯмакдовари эҳтиётӣ:'''
&lt;br&gt;Захеле Сивела ([[Анҷумани футболи Африқои Ҷанубӣ|ҶАҶ]])
&lt;br&gt;'''[[Кӯмакдовари видеоӣ|Кӯмакдовари видеоӣ (VAR)]]:'''
&lt;br&gt;Ҷарред Ҷиллетт ([[Анҷумани футболи Инглистон|Инглистон]])
&lt;br&gt;'''Ёвари кӯмакдовари видеоӣ:'''
&lt;br&gt;Деннис Ҳиглер ([[Иттиҳоди футболи шоҳигарии Нидерланд|Нидерланд]])
&lt;br&gt;'''Ёвари дуюми кӯмакдовари видеоӣ:'''
&lt;br&gt;Марко Ди Белло ([[Федератсияи футболи Итолиё|Итолиё]])
|}

=== Швейтсария — Алҷазоир ===
&lt;section begin=&quot;R32-13&quot; /&gt;{{Football box
|date=2 июл 2026
|time=20:00 [[UTC−07:00|UTC−7]]
|team1={{Футбол|SUI|||R}}
|score={{score link|Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ#Швейтсария — Алҷазоир|2:0}}
|team2={{Футбол|ALG}}
|goals1=
* [[Брел Эмболо]] {{гол|10}}
* [[Дан Ндойе]] {{гол|46}}
|goals2=
|stadium=«[[BC Place (варзишгоҳ)|Варзишгоҳи BC Place]]»
|location=[[Ванкувер]]
|attendance=52 497
|referee={{Парчами Аргентина}} [[Яэл Фалкон]]
|report=https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021527
}}&lt;section end=&quot;R32-13&quot; /&gt;

{| width=92%
|-
|{{Либоси тими футбол
 |pattern_la = _sui26h
 |pattern_b  = _sui26h
 |pattern_ra = _sui26h
 |pattern_sh = _sui26h
 |pattern_so =
 |leftarm    = FF0000
 |body       = FF0000
 |rightarm   = FF0000
 |shorts     = FF0000
 |socks      = FF0000
 |title      = Швейтсария&lt;ref name=&quot;SUI-ALG line-ups&quot;&gt;{{Cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12536/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – Switzerland v. Algeria |publisher=[[ФИФА]] |lang=en |date=2026-07-03 |access-date=2026-07-02}}&lt;/ref&gt;
}}
|{{Либоси тими футбол
 |pattern_la = _alg26h
 |pattern_b  = _alg26hA
 |pattern_ra = _alg26h
 |pattern_sh = _alg26h
 |pattern_so = _alg26hl
 |leftarm    = FFFFFF
 |body       = FFFFFF
 |rightarm   = FFFFFF
 |shorts     = FFFFFF
 |socks      = F3F3F3
 |title      = Алҷазоир&lt;ref name=&quot;SUI-ALG line-ups&quot;/&gt;
}}
|}

{| width=&quot;100%&quot;
|valign=&quot;top&quot; width=&quot;40%&quot;|
{| style=&quot;font-size:90%&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot;
|-
!width=31| !!width=25|
|-
|Д ||'''1''' ||[[Грегор Кобел]]
|-
|Ҳим ||'''6''' ||[[Денис Закариё]] || || {{Suboff|87}}
|-
|Ҳим ||'''4''' ||[[Нико Элведи]]
|-
|Ҳим ||'''5''' ||[[Мануэл Аканҷи]]
|-
|Ҳим ||'''13'''||[[Рикардо Родригес]]
|-
|ММ ||'''8''' ||[[Ремо Фройлер]]
|-
|ММ ||'''10'''||[[Гранит Ҷака]] {{Капитан варзиш}}
|-
|ММ ||'''11'''||[[Дан Ндойе]] || || {{Suboff|87}}
|-
|ММ ||'''9''' ||[[Жоан Манзамби]] || || {{Suboff|70}}
|-
|ММ ||'''17'''||[[Рубен Варгас]] || || {{Suboff|70}}
|-
|Ҳам ||'''7''' ||[[Брел Эмболо]] || || {{Suboff|82}}
|-
|colspan=3|'''Эҳтиётӣ:'''
|-
|ММ ||'''22'''||[[Фабиан Ридер]] || || {{Subon|70}}
|-
|Ҳам ||'''19'''||[[Ноа Окафор]] || || {{Subon|70}}
|-
|Ҳам ||'''23'''||[[Зеки Амдуни]] || || {{Subon|82}}
|-
|ММ ||'''20'''||[[Мишел Эбишер]] || || {{Subon|87}}
|-
|Ҳим ||'''3''' ||[[Силван Видмер]] || || {{Subon|87}}
|-
|colspan=3|'''Сармураббӣ:'''
|-
|colspan=3|[[Мурат Якин]]
|}
|valign=&quot;top&quot;|[[Акс:SUI-ALG 2026-07-02.svg|300px]]
|valign=&quot;top&quot; width=&quot;50%&quot;|
{| style=&quot;font-size:90%; margin:auto&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot;
|-
!width=31| !!width=25|
|-
|Д ||'''23'''||[[Лука Зидон]]
|-
|Ҳим ||'''17'''||[[Рафиқ Белғолӣ]] || || {{Suboff|82}}
|-
|Ҳим ||'''2''' ||[[Исо Монди]]
|-
|Ҳим ||'''21'''||[[Роми Бинсебайни]]
|-
|Ҳим ||'''15'''||[[Раён Айт-Нурӣ]]
|-
|ММ ||'''19'''||[[Набил Бинтолиб]] || || {{Suboff|71}}
|-
|ММ ||'''6''' ||[[Ромиз Зарруқӣ]] || || {{Suboff|58}}
|-
|ММ ||'''10'''||[[Форис Шуайбӣ]] || {{Yel|36}}
|-
|Ҳам ||'''7''' ||[[Риёз Маҳрез]] {{Капитан варзиш}} || || {{Suboff|71}}
|-
|Ҳам ||'''22'''||[[Ибрахим Мозо]]
|-
|Ҳам ||'''8''' ||[[Ҳусомиддин Авор]] || || {{Suboff|58}}
|-
|colspan=3|'''Эҳтиётӣ:'''
|-
|Ҳим ||'''13'''||[[Ҷуен Ҳиҷом]] || || {{Subon|58}}
|-
|Ҳам ||'''9''' ||[[Амин Ғуирӣ]] || || {{Subon|58}}
|-
|Ҳам ||'''11'''||[[Анис Ҳоҷ-Мусо]] || || {{Subon|71}}
|-
|ММ ||'''14'''||[[Ҳишом Будовӣ]] || {{Yel|72}} || {{Subon|71}}
|-
|Ҳам ||'''20'''||[[Одил Булбина]] || || {{Subon|82}}
|-
|colspan=3|'''Сармураббӣ:'''
|-
|colspan=3|{{Парчами Босния ва Ҳерсеговина}} [[Владимир Петкович]]
|}
|}

{| style=&quot;width:100%; font-size:90%;&quot;
|
'''Беҳтарин бозикуни бозӣ:'''
&lt;br&gt;[[Брел Эмболо]] (Швейтсария)&lt;ref name=&quot;MOTM&quot;/&gt;

'''[[Кӯмакдовар (футбол)|Кӯмакдоварон]]&lt;ref name=&quot;SUI-ALG line-ups&quot;/&gt;:'''
&lt;br&gt;Максимилияно Дел Ессо ([[Анҷумани футболи Аргентина|Аргентина]])
&lt;br&gt;Факундо Родригес ([[Анҷумани футболи Аргентина|Аргентина]])
&lt;br&gt;'''Довари чаҳорум:'''
&lt;br&gt;[[Кевин Ортега]] ([[Федератсияи футболи Перу|Перу]])
&lt;br&gt;'''Кӯмакдовари эҳтиётӣ:'''
&lt;br&gt;Майкл Оруэ ([[Федератсияи футболи Перу|Перу]])
&lt;br&gt;'''[[Кӯмакдовари видеоӣ|Кӯмакдовари видеоӣ (VAR)]]:'''
&lt;br&gt;Эрнан Мастранхело ([[Анҷумани футболи Аргентина|Аргентина]])
&lt;br&gt;'''Ёвари кӯмакдовари видеоӣ:'''
&lt;br&gt;Эрик Миранда ([[Федератсияи футболи Мексика|Мексика]])
&lt;br&gt;'''Ёвари дуюми кӯмакдовари видеоӣ:'''
&lt;br&gt;Хуан Лара ([[Федератсияи футболи Чили|Чили]])
|}

=== Австралия — Миср ===
&lt;section begin=&quot;R32-14&quot; /&gt;{{Football box
|date=3 июл 2026
|time=13:00 [[UTC−05:00|UTC−5]]
|team1={{Футбол|AUS|||R}}
|score={{score link|Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ#Австралия — Миср|1:1}}
|aet=yes
|team2={{Футбол|EGY}}
|goals1=[[Муҳаммад Ҳанӣ]] {{гол|55|авт.}}
|goals2=[[Имом Ашур]] {{гол|13}}
|penalties1=
* [[Ҳарри Суттар]] {{penmiss}}
* [[Ҷексон Ирвин]] {{pengoal}}
* [[Авер Мабил]] {{pengoal}}
* [[Лукас Ҳеррингтон]] {{penmiss}}
|penaltyscore=2:4
|penalties2=
* [[Маҳмуд Собир]] {{pengoal}}
* [[Ромӣ Рабиа]] {{pengoal}}
* [[Муҳаммад Салоҳ]] {{pengoal}}
* [[Ҳуссом Абдулмаҷид]] {{pengoal}}
|stadium=«[[AT&amp;T (варзишгоҳ)|Варзишгоҳи AT&amp;T]]»
|location=[[Арлингтон (Техас)|Арлингтон]]
|attendance=70 244
|referee={{Парчами Уругвай}} [[Густаво Техера]]
|report=https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021515
}}&lt;section end=&quot;R32-14&quot; /&gt;

{| width=92%
|-
|{{Либоси тими футбол
 |pattern_la = _aus26h
 |pattern_b  = _aus26h
 |pattern_ra = _aus26h
 |pattern_sh = _aus26H
 |pattern_so =
 |leftarm    = FFFF00
 |body       = FFFF00
 |rightarm   = FFFF00
 |shorts     = 07563E
 |socks      = FFFFFF
 |title      = Австралия&lt;ref name=&quot;AUS-EGY line-ups&quot;&gt;{{Cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12524/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – Australia v. Egypt |publisher=[[ФИФА]] |lang=en |date=2026-07-03 |access-date=2026-07-03}}&lt;/ref&gt;
}}
|{{Либоси тими футбол
 |pattern_la = _egy26h
 |pattern_b  = _egy26h
 |pattern_ra = _egy26h
 |pattern_sh = _gha26h
 |pattern_so =
 |leftarm    = FFFFFF
 |body       = FFFFFF
 |rightarm   = FFFFFF
 |shorts     = FFFFFF
 |socks      = 000000
 |title      = Миср&lt;ref name=&quot;AUS-EGY line-ups&quot;/&gt;
}}
|}

{| width=&quot;100%&quot;
|valign=&quot;top&quot; width=&quot;40%&quot;|
{| style=&quot;font-size:90%&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot;
|-
!width=31| !!width=25|
|-
|Д ||'''18'''||[[Патрик Бич]] || || {{Suboff|119}}
|-
|Ҳим ||'''3''' ||[[Алессандро Чиркати]]
|-
|Ҳим ||'''19'''||[[Ҳарри Суттар]] {{Капитан варзиш}}
|-
|Ҳим ||'''25'''||[[Лукас Ҳеррингтон]]
|-
|ММ ||'''5''' ||[[Ҷордан Бос]] || || {{Suboff|45}}
|-
|ММ ||'''22'''||[[Ҷексон Ирвин]]
|-
|ММ ||'''13'''||[[Эйден О’Нилл]] || || {{Suboff|90}}
|-
|ММ ||'''16'''||[[Азиз Беҳич]]
|-
|Ҳам ||'''20'''||[[Кристиан Волпато]] || || {{Suboff|74}}
|-
|Ҳам ||'''17'''||[[Нестори Иранкунда]] || || {{Suboff|74}}
|-
|Ҳам ||'''8''' ||[[Коннор Меткалф]] || || {{Suboff|90}}
|-
|colspan=3|'''Эҳтиётӣ:'''
|-
|Ҳим ||'''15'''||[[Кай Труин]] || || {{Subon|45}}
|-
|Ҳам ||'''10'''||[[Айдин Хрустич]] || || {{Subon|74}}
|-
|Ҳам ||'''9''' ||[[Муҳаммад Туре]] || || {{Subon|74}}
|-
|Ҳам ||'''11'''||[[Авер Мабил]] || || {{Subon|90}}
|-
|ММ ||'''24'''||[[Пол Окон-Энгстлер]] || || {{Subon|90}}
|-
|Д ||'''1''' ||[[Мэтю Райан]] || || {{Subon|119}}
|-
|colspan=3|'''Сармураббӣ:'''
|-
|colspan=3|[[Тони Попович]]
|}
|valign=&quot;top&quot;|[[Акс:AUS-EGY 2026-07-03.svg|300px]]
|valign=&quot;top&quot; width=&quot;50%&quot;|
{| style=&quot;font-size:90%; margin:auto&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot;
|-
!width=31| !!width=25|
|-
|Д ||'''23'''||[[Мустафо Шубайр]]
|-
|Ҳим ||'''3''' ||[[Муҳаммад Ҳанӣ]]
|-
|Ҳим ||'''2''' ||[[Ёсир Иброҳим]] || {{Yel|120}}
|-
|Ҳим ||'''5''' ||[[Ромӣ Рабиа]]
|-
|Ҳим ||'''15'''||[[Карим Ҳофиз]] || || {{Suboff|67}}
|-
|ММ ||'''8''' ||[[Имом Ашур]]
|-
|ММ ||'''14'''||[[Ҳамдӣ Фатҳӣ]] || || {{Suboff|80}}
|-
|ММ ||'''19'''||[[Марвон Атийя]] || || {{Suboff|120+1}}
|-
|ММ ||'''11'''||[[Мустафо Закӣ]] || || {{Suboff|67}}
|-
|Ҳам ||'''10'''||[[Муҳаммад Салоҳ]] {{Капитан варзиш}}
|-
|Ҳам ||'''22'''||[[Умар Мармуш]] || || {{Suboff|105}}
|-
|colspan=3|'''Эҳтиётӣ:'''
|-
|Ҳим ||'''4''' ||[[Ҳуссом Абдулмаҷид]] || || {{Subon|67}}
|-
|Ҳам ||'''12'''||[[Ҳайсам Ҳасан]] || {{Yel|105}} || {{Subon|67}}
|-
|Ҳам ||'''7''' ||[[Маҳмуд Ҳасан|Трезеге]] || || {{Subon|80}}
|-
|Ҳам ||'''9''' ||[[Ҳамза Абдулкарим]] || || {{Subon|105}}
|-
|ММ ||'''24'''||[[Маҳмуд Собир]] || || {{Subon|120+1}}
|-
|colspan=3|'''Сармураббӣ:'''
|-
|colspan=3|[[Ҳусам Ҳасан]]
|}
|}

{| style=&quot;width:100%; font-size:90%;&quot;
|
'''Беҳтарин бозикуни бозӣ:'''
&lt;br&gt;[[Муҳаммад Салоҳ]] (Миср)&lt;ref name=&quot;MOTM&quot;/&gt;

'''[[Кӯмакдовар (футбол)|Кӯмакдоварон]]&lt;ref name=&quot;AUS-EGY line-ups&quot;/&gt;:'''
&lt;br&gt;Карлос Баррейро ([[Анҷумани футболи Уругвай|Уругвай]])
&lt;br&gt;Николас Таран ([[Анҷумани футболи Уругвай|Уругвай]])
&lt;br&gt;'''Довари чаҳорум:'''
&lt;br&gt;[[Сандро Шерер]] ([[Иттиҳоди футболи Швейтсария|Швейтсария]])
&lt;br&gt;'''Кӯмакдовари эҳтиётӣ:'''
&lt;br&gt;Стефан Де Алмейда ([[Иттиҳоди футболи Швейтсария|Швейтсария]])
&lt;br&gt;'''[[Кӯмакдовари видеоӣ|Кӯмакдовари видеоӣ (VAR)]]:'''
&lt;br&gt;Леодан Гонсалес ([[Анҷумани футболи Уругвай|Уругвай]])
&lt;br&gt;'''Ёвари кӯмакдовари видеоӣ:'''
&lt;br&gt;Антонио Гарсия ([[Анҷумани футболи Уругвай|Уругвай]])
&lt;br&gt;'''Ёвари дуюми кӯмакдовари видеоӣ:'''
&lt;br&gt;Бастиан Данкерт ([[Иттиҳоди футболи Олмон|Олмон]])
|}

=== Аргентина — Кабо-Верде ===
&lt;section begin=&quot;R32-15&quot; /&gt;{{Football box
|date=3 июл 2026
|time=18:00 [[UTC−04:00|UTC−4]]
|team1={{Футбол|ARG|||R}}
|score={{score link|Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ#Аргентина — Кабо-Верде|3:2}}
|aet=yes
|team2={{Футбол|CPV}}
|goals1=
* [[Лионел Месси]] {{гол|29}}
* [[Лисандро Мартинес]] {{гол|92}}
* [[Дини (футболбоз, 1995)|Дини]] {{гол|111|авт.}}
|goals2=
* [[Дерой Дуарте]] {{гол|59}}
* [[Сидни Лопеш Кабрал]] {{гол|103}}
|stadium=«[[Hard Rock (варзишгоҳ)|Варзишгоҳи Hard Rock]]»
|location=[[Майами-Гарденс]]
|attendance=64 478
|referee={{Парчами Канада}} [[Дру Фишер]]
|report=https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021521
}}&lt;section end=&quot;R32-15&quot; /&gt;

{| width=92%
|-
|{{Либоси тими футбол
 |pattern_la = _arg26h
 |pattern_b  = _arg26hA_wc
 |pattern_ra = _arg26h
 |pattern_sh = _arg26h2
 |pattern_so = _arg26h2l
 |leftarm    = FFFFFF
 |body       = FFFFFF
 |rightarm   = FFFFFF
 |shorts     = FFFFFF
 |socks      = FFFFFF
 |title      = Аргентина&lt;ref name=&quot;ARG-CPV line-ups&quot;&gt;{{Cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12530/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – Argentina v. Cabo Verde |publisher=[[ФИФА]] |lang=en |date=2026-07-03 |access-date=2026-07-03}}&lt;/ref&gt;
}}
|{{Либоси тими футбол
 |pattern_la = _cpv26h
 |pattern_b  = _cpv26h
 |pattern_ra = _cpv26h
 |pattern_sh = _cpv26h
 |pattern_so = _cpv26hl
 |leftarm    = 1A3CB0
 |body       = 1A3CB0
 |rightarm   = 1A3CB0
 |shorts     = 1A3CB0
 |socks      = 1A3CB0
 |title      = Кабо-Верде&lt;ref name=&quot;ARG-CPV line-ups&quot;/&gt;
}}
|}

{| width=&quot;100%&quot;
|valign=&quot;top&quot; width=&quot;40%&quot;|
{| style=&quot;font-size:90%&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot;
|-
!width=31| !!width=25|
|-
|Д ||'''23'''||[[Эмилиано Мартинес]]
|-
|Ҳим ||'''26'''||[[Науэл Молина]] || || {{Suboff|104}}
|-
|Ҳим ||'''13'''||[[Кристиан Ромеро]]
|-
|Ҳим ||'''6''' ||[[Лисандро Мартинес]]
|-
|Ҳим ||'''25'''||[[Факундо Медина]] || || {{Suboff|86}}
|-
|ММ ||'''7''' ||[[Родриго Де Паул]] || || {{Suboff|84}}
|-
|ММ ||'''20'''||[[Алексис Макаллистер]]
|-
|ММ ||'''24'''||[[Энтсо Фернандес]]
|-
|ММ ||'''16'''||[[Тияго Алмада]] || || {{Suboff|64}}
|-
|Ҳам ||'''10'''||[[Лионел Месси]] {{Капитан варзиш}}
|-
|Ҳам ||'''22'''||[[Лаутаро Мартинес]] || || {{Suboff|63}}
|-
|colspan=3|'''Эҳтиётӣ:'''
|-
|Ҳам ||'''9''' ||[[Хулиан Алварес]] || || {{Subon|63}}
|-
|ММ ||'''15'''||[[Нико Гонсалес]] || || {{Subon|64}}
|-
|ММ ||'''5''' ||[[Леандро Паредес]] || || {{Subon|84}}
|-
|Ҳим ||'''3''' ||[[Николас Таляфико]] || || {{Subon|86}}
|-
|Ҳим ||'''4''' ||[[Гонсало Монтиэл]] || {{Yel|115}} || {{Subon|104}}
|-
|colspan=3|'''Сармураббӣ:'''
|-
|colspan=3|[[Лионел Скалони]]
|}
|valign=&quot;top&quot;|[[Акс:ARG-CPV 2026-07-03.svg|300px]]
|valign=&quot;top&quot; width=&quot;50%&quot;|
{| style=&quot;font-size:90%; margin:auto&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot;
|-
!width=31| !!width=25|
|-
|Д ||'''1''' ||[[Возиня]]
|-
|Ҳим ||'''22'''||[[Стивен Морейра]]
|-
|Ҳим ||'''4''' ||[[Роберту Лопеш]]
|-
|Ҳим ||'''3''' ||[[Дини (футболбоз, 1995)|Дини]]
|-
|Ҳим ||'''13'''||[[Сидни Лопеш Кабрал]]
|-
|ММ ||'''6''' ||[[Кевин Ленини]] || {{Yel|68}} || {{Suboff|100}}
|-
|ММ ||'''20'''||[[Райан Мендеш]] {{Капитан варзиш}} || || {{Suboff|80}}
|-
|ММ ||'''15'''||[[Ларос Дуарте]] || || {{Suboff|67}}
|-
|ММ ||'''14'''||[[Дерой Дуарте]] || || {{Suboff|100}}
|-
|ММ ||'''7''' ||[[Жоване Кабрал]] || || {{Suboff|80}}
|-
|Ҳам ||'''21'''||[[Нуну да Кошта]] || || {{Suboff|67}}
|-
|colspan=3|'''Эҳтиётӣ:'''
|-
|Ҳам ||'''19'''||[[Дайлон Ливраменто]] || || {{Subon|67}}
|-
|ММ ||'''10'''||[[Жамиру Монтейру]] || || {{Subon|67}}
|-
|ММ ||'''17'''||[[Вилли Семеду]] || || {{Subon|80}}
|-
|ММ ||'''26'''||[[Элиу Варела]] || || {{Subon|80}}
|-
|ММ ||'''16'''||[[Янник Семеду]] || || {{Subon|100}}
|-
|Ҳам ||'''9''' ||[[Жилсон Беншимол]] || || {{Subon|100}}
|-
|colspan=3|'''Сармураббӣ:'''
|-
|colspan=3|[[Бубишта]]
|}
|}

{| style=&quot;width:100%; font-size:90%;&quot;
|
'''Беҳтарин бозикуни бозӣ:'''
&lt;br&gt;[[Лионел Месси]] (Аргентина)&lt;ref name=&quot;MOTM&quot;/&gt;

'''[[Кӯмакдовар (футбол)|Кӯмакдоварон]]&lt;ref name=&quot;ARG-CPV line-ups&quot;/&gt;:'''
&lt;br&gt;Майкл Барвеген ([[Анҷумани футболи Канада|Канада]])
&lt;br&gt;Лайес Арфа ([[Анҷумани футболи Канада|Канада]])
&lt;br&gt;'''Довари чаҳорум:'''
&lt;br&gt;[[Катя Гарсия]] ([[Федератсияи футболи Мексика|Мексика]])
&lt;br&gt;'''Кӯмакдовари эҳтиётӣ:'''
&lt;br&gt;Сандра Рамирес ([[Федератсияи футболи Мексика|Мексика]])
&lt;br&gt;'''[[Кӯмакдовари видеоӣ|Кӯмакдовари видеоӣ (VAR)]]:'''
&lt;br&gt;Армандо Вийярреал ([[Федератсияи футболи ИМА|ИМА]])
&lt;br&gt;'''Ёвари кӯмакдовари видеоӣ:'''
&lt;br&gt;Иван Бебек ([[Иттиҳоди футболи Хорватия|Хорватия]])
&lt;br&gt;'''Ёвари дуюми кӯмакдовари видеоӣ:'''
&lt;br&gt;Татияна Гусман ([[Федератсияи футболи Никарагуа|Никарагуа]])
|}

=== Колумбия — Гана ===
&lt;section begin=&quot;R32-16&quot; /&gt;{{Football box
|date=3 июл 2026
|time=20:30 [[UTC−05:00|UTC−5]]
|team1={{Футбол|COL|||R}}
|score={{score link|Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ#Колумбия — Гана|1:0}}
|team2={{Футбол|GHA}}
|goals1=
* [[Ҷон Адолфо Ариас]] {{гол|14}}
|goals2=
|stadium=«[[Варзишгоҳи Эрровҳед]]»
|location=[[Канзас-Сити (Миссури)|Канзас-Сити]]
|attendance=69 045
|referee={{Парчами Фаронса}} [[Клеман Тюрпен]]
|report=https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021517
}}&lt;section end=&quot;R32-16&quot; /&gt;

{| width=92%
|-
|{{Либоси тими футбол
 |pattern_la = _col26h
 |pattern_b  = _col26h
 |pattern_ra = _col26h
 |pattern_sh = _col26h
 |pattern_so =
 |leftarm    =
 |body       =
 |rightarm   =
 |shorts     =
 |socks      = FF0000
 |title      = Колумбия&lt;ref name=&quot;COL-GHA line-ups&quot;&gt;{{Cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12526/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – Colombia v. Ghana |publisher=[[ФИФА]] |lang=en |date=2026-07-04 |access-date=2026-07-04}}&lt;/ref&gt;
}}
|{{Либоси тими футбол
 |pattern_la = _gha26h
 |pattern_b  = _gha26h
 |pattern_ra = _gha26h
 |pattern_sh = _gha26h
 |pattern_so =
 |leftarm    =
 |body       =
 |rightarm   =
 |shorts     =
 |socks      = FFFFFF
 |title      = Гана&lt;ref name=&quot;COL-GHA line-ups&quot;/&gt;
}}
|}

{| width=&quot;100%&quot;
|valign=&quot;top&quot; width=&quot;40%&quot;|
{| style=&quot;font-size:90%&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot;
|-
!width=31| !!width=25|
|-
|Д ||'''12'''||[[Камило Варгас]]
|-
|Ҳим ||'''2''' ||[[Даниэл Мунёс Мехия]]
|-
|Ҳим ||'''23'''||[[Давинсон Санчес]]
|-
|Ҳим ||'''3''' ||[[Ҷон Лукуми]]
|-
|Ҳим ||'''17'''||[[Хоан Мохика]]
|-
|ММ ||'''16'''||[[Ҷефферсон Лерма]]
|-
|ММ ||'''14'''||[[Густаво Пуэрта]]
|-
|ММ ||'''11'''||[[Ҷон Адолфо Ариас]] {{Suboff|73}}
|-
|Ҳам ||'''10'''||[[Хамес Родригес]] {{Капитан варзиш}}{{Suboff|46}}
|-
|Ҳам ||'''9''' ||[[Ҷон Кордоба]] {{Suboff|8}}
|-
|Ҳам ||'''7''' ||[[Луис Фернандо Диас]]{{Suboff|90}}
|-
|colspan=3|'''Эҳтиётӣ:'''
|-
|Ҳам ||'''25''' ||[[Луис Хавиер Суарес]] || || {{Subon|8}}
|-
|ММ ||'''6''' ||[[Ричард Риос]] || || {{Subon|46}}
|-
|ММ ||'''20''' ||[[Хуан Кинтеро]] || || {{Subon|73}}
|-
|Ҳам ||'''21''' ||[[Хаминтон Кампас]] || || {{Subon|90}}
|-
|colspan=3|'''Сармураббӣ:'''
|-
|colspan=3|{{Парчами Аргентина}} [[Нестор Лоренсо]]
|}
|valign=&quot;top&quot;|[[Акс:COL-GHA 2026-07-03.svg|300px]]
|valign=&quot;top&quot; width=&quot;50%&quot;|
{| style=&quot;font-size:90%; margin:auto&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot;
|-
!width=31| !!width=25|
|-
|Д ||'''1''' ||[[Лоуренс Ати-Зиги]]
|-
|Ҳим ||'''26'''||[[Марвен Сеная]] {{Suboff|12}}
|-
|Ҳим ||'''23'''||[[Деррик Люккассен]]
|-
|Ҳим ||'''18'''||[[Ҷером Опоку]]
|-
|Ҳим ||'''14'''||[[Гидеон Менса]]
|-
|ММ ||'''5''' ||[[Томас Парти]]
|-
|ММ ||'''3''' ||[[Калеб Йиренки]]{{Suboff|78}}
|-
|ММ ||'''8''' ||[[Куаси Сибо]]{{Suboff|61}}
|-
|Ҳам ||'''19'''||[[Инияки Вилямс]]{{Suboff|61}}
|-
|Ҳам ||'''9''' ||[[Ҷордан Айю]] {{Капитан варзиш}} {{Suboff|78}}
|-
|Ҳам ||'''11'''||[[Антуан Семенё]]
|-
|colspan=3|'''Эҳтиётӣ:'''
|-
|Ҳим ||'''2''' ||[[Алиду Сейду]] || || {{Subon|12}}
|-
|Ҳам ||'''7''' ||[[Абдул Фатаву]] || || {{Subon|61}}
|-
|ММ ||'''15''' ||[[Элиша Овусу]] || || {{Subon|61}}
|-
|Ҳам ||'''24''' ||[[Эрнест Нуама]] || || {{Subon|78}}
|-
|Ҳам ||'''25''' ||[[Принс Квабена Аду]] || || {{Subon|78}}
|-
|colspan=3|'''Сармураббӣ:'''
|-
|colspan=3|{{Парчами Португалия}} [[Карлуш Кейрош]]
|}
|}

{| style=&quot;width:100%; font-size:90%;&quot;
|
'''Беҳтарин бозикуни бозӣ:'''
&lt;br&gt;[[Луис Фернандо Диас|Луис Диас]] (Колумбия)&lt;ref name=&quot;MOTM&quot;/&gt;

'''[[Кӯмакдовар (футбол)|Кӯмакдоварон]]&lt;ref name=&quot;COL-GHA line-ups&quot;/&gt;:'''
&lt;br&gt;Николя Дано ([[Федератсияи футболи Фаронса|Фаронса]])
&lt;br&gt;Бенжамен Паже ([[Федератсияи футболи Фаронса|Фаронса]])
&lt;br&gt;'''Довари чаҳорум:'''
&lt;br&gt;[[Алехандро Эрнандес Эрнандес]] ([[Федератсияи футболи шоҳигарии Испониё|Испониё]])
&lt;br&gt;'''Кӯмакдовари эҳтиётӣ:'''
&lt;br&gt;Хосе Энрике Наранхо Перес ([[Федератсияи футболи шоҳигарии Испониё|Испониё]])
&lt;br&gt;'''[[Кӯмакдовари видеоӣ|Кӯмакдовари видеоӣ (VAR)]]:'''
&lt;br&gt;[[Жером Бризар]] ([[Федератсияи футболи Фаронса|Фаронса]])
&lt;br&gt;'''Ёвари кӯмакдовари видеоӣ:'''
&lt;br&gt;Вилли Делажо ([[Федератсияи футболи Фаронса|Фаронса]])
&lt;br&gt;'''Ёвари дуюми кӯмакдовари видеоӣ:'''
&lt;br&gt;Фу Мин ([[Анҷумани футболи Чин|Чин]])
|}

== 1/8 ниҳоӣ ==

=== Канада — Марокаш ===
&lt;section begin=&quot;R16-1&quot; /&gt;{{Football box
|date=4 июл 2026
|time=12:00 [[UTC−05:00|UTC−5]]
|team1={{Футбол|CAN|||R}}
|score={{score link|Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ#Канада — Марокаш|0:3}}
|team2={{Футбол|MAR}}
|goals1=
|goals2=
* [[Аззаддин Уноҳӣ]] {{гол|50}} {{гол|82}}
* [[Суфён Раҳимӣ]] {{гол|90+8}}
|stadium=«[[NRG (варзишгоҳ)|Варзишгоҳи NRG]]»
|location=[[Ҳюстон]]
|attendance=68 777
|referee={{Парчами Англия}} [[Майкл Оливер]]
|report=https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021530
}}&lt;section end=&quot;R16-1&quot; /&gt;

{| width=92%
|-
|{{Либоси тими футбол
 |pattern_la = _can26t
 |pattern_b  = _can26t
 |pattern_ra = _can26t
 |pattern_sh = _can26t
 |pattern_so =
 |leftarm    =
 |body       =
 |rightarm   =
 |shorts     =
 |socks      = 000000
 |title      = Канада&lt;ref name=&quot;CAN-MAR line-ups&quot;&gt;{{Cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12539/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 16 – Canada v. Morocco |publisher=[[ФИФА]] |lang=en |date=2026-07-04 |access-date=2026-07-04}}&lt;/ref&gt;
}}
|{{Либоси тими футбол
 |pattern_la = _mrc26a
 |pattern_b  = _mrc26a
 |pattern_ra = _mrc26a
 |pattern_sh = _mrc26a
 |pattern_so = _mrc26al
 |leftarm    =
 |body       =
 |rightarm   =
 |shorts     =
 |socks      =
 |title      = Марокаш&lt;ref name=&quot;CAN-MAR line-ups&quot;/&gt;
}}
|}

{| width=&quot;100%&quot;
|valign=&quot;top&quot; width=&quot;40%&quot;|
{| style=&quot;font-size:90%&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot;
|-
!width=31| !!width=25|
|-
|Д ||'''16'''||[[Максим Крепо]]
|-
|Ҳим ||'''2''' ||[[Алистэр Ҷонстон]]
|-
|Ҳим ||'''15'''||[[Моиз Бомбито]]
|-
|Ҳим ||'''4''' ||[[Люк де Фужрол]] || {{Yel|49}}
|-
|Ҳим ||'''22'''||[[Ричи Ларея]] || {{Yel|40}} || {{Suboff|79}}
|-
|ММ ||'''17'''||[[Тейҷон Бюкенен]] || || {{Suboff|89}}
|-
|ММ ||'''23'''||[[Нико Сигур]] || || {{Suboff|89}}
|-
|ММ ||'''7''' ||[[Стивен Эуштакиу]] {{Капитан варзиш}}
|-
|ММ ||'''20'''||[[Алӣ Аҳмад]] || || {{Suboff|79}}
|-
|Ҳам ||'''10'''||[[Ҷонатан Дэвид]] || {{Yel|43}}
|-
|Ҳам ||'''12'''||[[Тани Олувасейи]] || || {{Suboff|74}}
|-
|colspan=3|'''Эҳтиётӣ:'''
|-
|Ҳам ||'''9''' ||[[Кайл Ларин]] || {{Yel|76}} || {{Subon|74}}
|-
|ММ ||'''26'''||[[Ҷейкоб Шаффелберг]] || || {{Subon|79}}
|-
|Ҳам ||'''24'''||[[Промис Дэвид]] || || {{Subon|79}}
|-
|ММ ||'''14'''||[[Ҷейден Нелсон]] || || {{Subon|89}}
|-
|ММ ||'''21'''||[[Ҷонатан Осорио]] || || {{Subon|89}}
|-
|colspan=3|'''Сармураббӣ:'''
|-
|colspan=3|{{Парчами ИМА}} [[Ҷесси Марш]]
|}
|valign=&quot;top&quot;|[[Акс:CAN-MAR 2026-07-04.svg|300px]]
|valign=&quot;top&quot; width=&quot;50%&quot;|
{| style=&quot;font-size:90%; margin:auto&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot;
|-
!width=31| !!width=25|
|-
|Вр ||'''1''' ||[[Ёсин Буну]]
|-
|Ҳим ||'''2''' ||[[Ашраф Ҳакимӣ]] {{Капитан варзиш}} || {{Yel|40}}
|-
|Ҳим ||'''25'''||[[Ризвон Ҳалҳол]] || {{Yel|20}}
|-
|Ҳим ||'''14'''||[[Исо Диоп]] || || {{Suboff|89}}
|-
|Ҳим ||'''3''' ||[[Нуссайр Мазровӣ]]
|-
|ММ ||'''6''' ||[[Аюб Буаддӣ]] || || {{Suboff|74}}
|-
|ММ ||'''24'''||[[Нейл ал-Айновӣ]]
|-
|ММ ||'''10'''||[[Браҳим Диас]]
|-
|ММ ||'''8''' ||[[Аззаддин Уноҳӣ]] || {{Yel|45}} || {{Suboff|89}}
|-
|ММ ||'''23'''||[[Билол ал-Ханнус]] || {{Yel|45+6}} || {{Suboff|74}}
|-
|Ҳам ||'''11'''||[[Исмоил Сайборӣ]] || || {{Suboff|22}}
|-
|colspan=3|'''Эҳтиётӣ:'''
|-
|Ҳам ||'''9''' ||[[Суфён Раҳимӣ]] || || {{Subon|22}}
|-
|ММ ||'''17'''||[[Суфён Амробат]] || || {{Subon|74}}
|-
|ММ ||'''19'''||[[Шамсиддин Толибӣ]] || || {{Subon|74}}
|-
|ММ ||'''18'''||[[Самир ал-Муробат]] || || {{Subon|89}}
|-
|Ҳим ||'''5''' ||[[Марван Саъдон]] || || {{Subon|89}}
|-
|colspan=3|'''Сармураббӣ:'''
|-
|colspan=3|[[Муҳаммад Ваҳбӣ]]
|}
|}

{| style=&quot;width:100%; font-size:90%;&quot;
|
'''Беҳтарин бозикуни бозӣ:'''
&lt;br&gt;[[Аззаддин Уноҳӣ]] (Марокаш)&lt;ref name=&quot;MOTM&quot;/&gt;

'''[[Кӯмакдовар (футбол)|Кӯмакдоварон]]&lt;ref name=&quot;CAN-MAR line-ups&quot;/&gt;:'''
&lt;br&gt;Стюарт Берт ([[Анҷумани футболи Инглистон|Инглистон]])
&lt;br&gt;Ҷеймс Мейнуоринг ([[Анҷумани футболи Инглистон|Инглистон]])
&lt;br&gt;'''Довари чаҳорум:'''
&lt;br&gt;[[Данни Маккели]] ([[Иттиҳоди футболи шоҳигарии Нидерланд|Нидерланд]])
&lt;br&gt;'''Кӯмакдовари эҳтиётӣ:'''
&lt;br&gt;Хессел Стегстра ([[Иттиҳоди футболи шоҳигарии Нидерланд|Нидерланд]])
&lt;br&gt;'''[[Кӯмакдовари видеоӣ|Кӯмакдовари видеоӣ (VAR)]]:'''
&lt;br&gt;[[Ҷарред Ҷиллетт]] ([[Анҷумани футболи Инглистон|Инглистон]])
&lt;br&gt;'''Ёвари кӯмакдовари видеоӣ:'''
&lt;br&gt;Деннис Ҳиглер ([[Иттиҳоди футболи шоҳигарии Нидерланд|Нидерланд]])
&lt;br&gt;'''Ёвари дуюми кӯмакдовари видеоӣ:'''
&lt;br&gt;Томаш Квятковский ([[Иттиҳоди футболи Лаҳистон|Лаҳистон]])
|}

=== Парагвай — Фаронса ===
&lt;section begin=&quot;R16-2&quot; /&gt;{{Football box
|date=4 июл 2026
|time=17:00 [[UTC−04:00|UTC−4]]
|team1={{Футбол|PAR|||R}}
|score={{score link|Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ#Парагвай — Фаронса|0:1}}
|team2={{Футбол|FRA}}
|goals1=
|goals2=[[Килиан Мбаппе]] {{гол|70|пен.}}
|stadium=«[[Lincoln Financial (варзишгоҳ)|Варзишгоҳи Lincoln Financial]]»
|location=[[Филаделфия]]
|attendance=68 324
|referee={{Парчами Ӯзбекистон}} [[Илгиз Танташев]]
|report=https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021533
}}&lt;section end=&quot;R16-2&quot; /&gt;

{| width=92%
|-
|{{Либоси тими футбол
 |pattern_la = _par26h
 |pattern_b  = _par26h
 |pattern_ra = _par26h
 |pattern_sh = _par26h2
 |pattern_so = _par26hl
 |leftarm    =
 |body       =
 |rightarm   =
 |shorts     =
 |socks      = 000000
 |title      = Парагвай&lt;ref name=&quot;PAR-FRA line-ups&quot;&gt;{{Cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12542/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 16 – Paraguay v. France |publisher=[[ФИФА]] |lang=en |date=2026-07-04 |access-date=2026-07-04}}&lt;/ref&gt;
}}
|{{Либоси тими футбол
 |pattern_la = _fra26H
 |pattern_b  = _fra26H
 |pattern_ra = _fra26H
 |pattern_sh = _fra26H
 |pattern_so = _fra26H2l
 |leftarm    =
 |body       =
 |rightarm   =
 |shorts     =
 |socks      =
 |title      = Фаронса&lt;ref name=&quot;PAR-FRA line-ups&quot;/&gt;
}}
|}

{| width=&quot;100%&quot;
|valign=&quot;top&quot; width=&quot;40%&quot;|
{| style=&quot;font-size:90%&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot;
|-
!width=31| !!width=25|
|-
|Д ||'''12'''||[[Орландо Хил]]
|-
|Ҳим ||'''2''' ||[[Густаво Веласкес]]
|-
|Ҳим ||'''15'''||[[Густаво Гомес]] {{Капитан варзиш}}
|-
|Ҳим ||'''3''' ||[[Омар Алдерете]] || || {{Suboff|58}}
|-
|ММ ||'''4''' ||[[Хуан Хосе Касерес]]
|-
|ММ ||'''6''' ||[[Хуниор Алонсо]]
|-
|ММ ||'''10'''||[[Мигел Алмирон]] || || {{Suboff|71}}
|-
|ММ ||'''8''' ||[[Диего Гомес]] || || {{Suboff|71}}
|-
|ММ ||'''14'''||[[Андрес Кубас]]
|-
|ММ ||'''23'''||[[Матиас Галарса]]
|-
|Ҳам ||'''19'''||[[Хулио Энсисо]] || || {{Suboff|61}}
|-
|colspan=3|'''Эҳтиётӣ:'''
|-
|Ҳим ||'''13'''||[[Хосе Канале]] || || {{Subon|58}}
|-
|ММ ||'''24'''||[[Густаво Кабайеро]] || || {{Subon|61}}
|-
|Ҳам ||'''21'''||[[Габриэл Авалос]] || || {{Subon|71}}
|-
|ММ ||'''11'''||[[Маурисио Магаляйнс Прадо|Маурисио]] || || {{Subon|71}}
|-
|colspan=3|'''Сармураббӣ:'''
|-
|colspan=3|{{Парчами Аргентина}} [[Густаво Алфаро]]
|}
|valign=&quot;top&quot;|[[Акс:PAR-FRA 2026-07-04.svg|300px]]
|valign=&quot;top&quot; width=&quot;50%&quot;|
{| style=&quot;font-size:90%; margin:auto&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot;
|-
!width=31| !!width=25|
|-
|Д ||'''16'''||[[Майк Менян]]
|-
|Ҳим ||'''5''' ||[[Жюл Кунде]]
|-
|Ҳим ||'''4''' ||[[Даё Упамекано]]
|-
|Ҳим ||'''17'''||[[Вилиям Салиба]]
|-
|Ҳим ||'''3''' ||[[Люка Дин]]
|-
|ММ ||'''6''' ||[[Ману Коне]] || {{Yel|81}}
|-
|ММ ||'''14'''||[[Адриен Рабио]]
|-
|ММ ||'''7''' ||[[Усмон Дембеле]] || || {{Suboff|84}}
|-
|ММ ||'''11'''||[[Майкл Олисе]] || {{Yel|90+7}}
|-
|ММ ||'''12'''||[[Брадли Баркола]] || {{Yel|19}} || {{Suboff|61}}
|-
|Ҳам ||'''10'''||[[Килиан Мбаппе]] {{Капитан варзиш}}
|-
|colspan=3|'''Эҳтиётӣ:'''
|-
|Ҳам ||'''20'''||[[Дезире Дуэ]] || || {{Subon|61}}
|-
|ММ ||'''24'''||[[Райан Шарқи]] || || {{Subon|84}}
|-
|colspan=3|'''Сармураббӣ:'''
|-
|colspan=3|[[Дидие Дешам]]
|}
|}

{| style=&quot;width:100%; font-size:90%;&quot;
|
'''Беҳтарин бозикуни бозӣ:'''
&lt;br&gt;[[Орландо Хил]] (Парагвай)&lt;ref name=&quot;MOTM&quot;/&gt;


'''[[Кӯмакдовар (футбол)|Кӯмакдоварон]]&lt;ref name=&quot;PAR-FRA line-ups&quot;/&gt;:'''
&lt;br&gt;Андрей Тсапенко ([[Анҷумани футболи Ӯзбекистон|Ӯзбекистон]])
&lt;br&gt;Тимур Гайнуллин ([[Анҷумани футболи Ӯзбекистон|Ӯзбекистон]])
&lt;br&gt;'''Довари чаҳорум:'''
&lt;br&gt;[[Абдурраҳмон ал-Ҷоссим]] ([[Анҷумани футболи Қатар|Қатар]])
&lt;br&gt;'''Кӯмакдовари эҳтиётӣ:'''
&lt;br&gt;Толиб ал-Марри ([[Анҷумани футболи Қатар|Қатар]])
&lt;br&gt;'''[[Кӯмакдовари видеоӣ|Кӯмакдовари видеоӣ (VAR)]]:'''
&lt;br&gt;Хуан Лара ([[Федератсияи футболи Чили|Чили]])
&lt;br&gt;'''Ёвари кӯмакдовари видеоӣ:'''
&lt;br&gt;Марко Ди Белло ([[Федератсияи футболи Итолиё|Итолиё]])
&lt;br&gt;'''Ёвари дуюми кӯмакдовари видеоӣ:'''
&lt;br&gt;Ҷо Дикерсон ([[Федератсияи футболи ИМА|ИМА]])
|}

=== Бразилия — Норвегия ===
&lt;section begin=&quot;R16-3&quot; /&gt;{{Football box
|date=5 июл 2026
|time=16:00 [[UTC−04:00|UTC−4]]
|team1={{Футбол|BRA|||R}}
|score={{score link|Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ#Бразилия — Норвегия|1:2}}
|team2={{Футбол|NOR}}
|goals1=[[Неймар]] {{гол|90+10|пен.}}
|goals2=[[Эрлинг Ҳоланн]] {{гол|79}} {{гол|90}}
|stadium=«[[MetLife (варзишгоҳ)|Варзишгоҳи MetLife]]»
|location=[[Ратерфорди шарқӣ]]
|attendance=80 663
|referee={{Парчами ИМА}} [[Исмоил Элфат]]
|report=https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021532
}}&lt;section end=&quot;R16-3&quot; /&gt;

{| width=92%
|-
|{{Либоси тими футбол
 |pattern_la = _bra26h
 |pattern_b  = _bra26h
 |pattern_ra = _bra26h
 |pattern_sh = _bra26h
 |pattern_so = _bra26hl
 |leftarm    = FFE540
 |body       = FFE540
 |rightarm   = FFE540
 |shorts     = 4080FF
 |socks      = FFFFFF
 |title      = Бразилия&lt;ref name=&quot;BRA-NOR line-ups&quot;&gt;{{Cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12541/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – Brazil v. Norway |publisher=[[ФИФА]] |lang=en |date=2026-07-05 |access-date=2026-07-05}}&lt;/ref&gt;
}}
|{{Либоси тими футбол
 |pattern_la = _nor26h
 |pattern_b  = _nor26h
 |pattern_ra = _nor26h
 |pattern_sh = _nor26h
 |pattern_so =
 |leftarm    = BA0C2F
 |body       = BA0C2F
 |rightarm   = BA0C2F
 |shorts     = FFFFFF
 |socks      = 00205B
 |title      = Норвегия&lt;ref name=&quot;BRA-NOR line-ups&quot;/&gt;
}}
|}

{| width=&quot;100%&quot;
|valign=&quot;top&quot; width=&quot;40%&quot;|
{| style=&quot;font-size:90%&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot;
|-
!width=31| !!width=25|
|-
|Д ||'''1''' ||[[Алиссон Беккер]]
|-
|Ҳим ||'''13'''||[[Данило (футболбоз, тав. 1991)|Данило Луис]]
|-
|Ҳим ||'''4''' ||[[Маркинюс]] {{Капитан варзиш}}
|-
|Ҳим ||'''3''' ||[[Габриэл Дус Сантос Магаляйнс|Габриэл]]
|-
|Ҳим ||'''16'''||[[Дуглас Сантос (футболбоз, тав. 1994)|Дуглас Сантос]]
|-
|ММ ||'''5''' ||[[Каземиро]]
|-
|ММ ||'''8''' ||[[Бруно Гимарайнс]] || || {{Suboff|79}}
|-
|ММ ||'''22'''||[[Габриэл Мартинелли]] || || {{Suboff|67}}
|-
|Ҳам ||'''26'''||[[Райан Симплисио Роша|Райан]] || || {{Suboff|67}}
|-
|Ҳам ||'''9''' ||[[Матеус Куня]] || || {{Suboff|58}}
|-
|Ҳам ||'''7''' ||[[Винисиус Ҷуниор]]
|-
|colspan=3|'''Эҳтиётӣ:'''
|-
|Ҳам ||'''19'''||[[Эндрик Фелипе|Эндрик]] || || {{Subon|58}}
|-
|Ҳам ||'''10'''||[[Неймар]] || {{Yel|90+6}} || {{Subon|67}}
|-
|ММ ||'''18'''||[[Данило (футболбоз, тав. 2001)|Данило Сантос]] || || {{Subon|67}}
|-
|ММ ||'''2''' ||[[Эдерсон (1999)|Эдерсон]] || || {{Subon|79}}
|-
|colspan=3|'''Сармураббӣ:'''
|-
|colspan=3|{{Парчами Италия}} [[Карло Анчелотти]]
|}
|valign=&quot;top&quot;|[[Акс:BRA-NOR 2026-07-05.svg|300px]]
|valign=&quot;top&quot; width=&quot;50%&quot;|
{| style=&quot;font-size:90%; margin:auto&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot;
|-
!width=31| !!width=25|
|-
|Д ||'''1''' ||[[Орян Нюланн]]
|-
|Ҳим ||'''26'''||[[Юлиан Рюэрсон]] || || {{Suboff|63}}
|-
|Ҳим ||'''3''' ||[[Кристофер Айер]]
|-
|Ҳим ||'''17'''||[[Турбёрн Хеггем]]
|-
|Ҳим ||'''5''' ||[[Давид Мёллер Волфе]] || || {{Suboff|90+5}}
|-
|ММ ||'''8''' ||[[Сандер Берге]]
|-
|ММ ||'''10'''||[[Мартин Эдегор]] {{Капитан варзиш}}
|-
|ММ ||'''6''' ||[[Патрик Берг]]
|-
|Ҳам ||'''7''' ||[[Александер Сёрлот]] || || {{Suboff|46}}
|-
|Ҳам ||'''9''' ||[[Эрлинг Ҳоланн]]
|-
|Ҳам ||'''20'''||[[Антонио Нуса]] || || {{Suboff|46}}
|-
|colspan=3|'''Эҳтиётӣ:'''
|-
|Ҳам ||'''21'''||[[Андреас Шелдеруп]] || || {{Subon|46}}
|-
|Ҳам ||'''22'''||[[Оскар Бобб]] || || {{Subon|46}}
|-
|ММ ||'''14'''||[[Фредрик Эурснес]] || || {{Subon|63}}
|-
|Ҳим ||'''4''' ||[[Лео Эстигор]] || || {{Subon|90+5}}
|-
|colspan=3|'''Сармураббӣ:'''
|-
|colspan=3|[[Столе Солбаккен]]
|}
|}

{| style=&quot;width:100%; font-size:90%;&quot;
|
'''Беҳтарин бозикуни бозӣ:'''
&lt;br&gt;[[Эрлинг Ҳоланн]] (Норвегия)&lt;ref name=&quot;MOTM&quot;/&gt;

'''[[Кӯмакдовар (футбол)|Кӯмакдоварон]]&lt;ref name=&quot;BRA-NOR line-ups&quot;/&gt;:'''
&lt;br&gt;Кори Паркер ([[Федератсияи футболи ИМА|ИМА]])
&lt;br&gt;Кайл Аткинс ([[Федератсияи футболи ИМА|ИМА]])
&lt;br&gt;'''Довари чаҳорум:'''
&lt;br&gt;[[Саид Мартинес]] ([[Федератсияи миллӣ-мухтори футболи Гондурас|Гондурас]])
&lt;br&gt;'''Кӯмакдовари эҳтиётӣ:'''
&lt;br&gt;Валтер Лопес ([[Федератсияи миллӣ-мухтори футболи Гондурас|Гондурас]])
&lt;br&gt;'''[[Кӯмакдовари видеоӣ|Кӯмакдовари видеоӣ (VAR)]]:'''
&lt;br&gt;Татияна Гусман ([[Федератсияи футболи Никарагуа|Никарагуа]])
&lt;br&gt;'''Ёвари кӯмакдовари видеоӣ:'''
&lt;br&gt;Леодан Гонсалес ([[Анҷумани футболи Уругвай|Уругвай]])
&lt;br&gt;'''Ёвари дуюми кӯмакдовари видеоӣ:'''
&lt;br&gt;[[Карлос дел Серро Гранде]] ([[Федератсияи футболи шоҳигарии Испониё|Испониё]])
|}

=== Мексика — Англия ===
&lt;section begin=&quot;R16-4&quot; /&gt;{{Football box
|date=5 июл 2026
|time=18:00 [[UTC−06:00|UTC−6]]
|team1={{Футбол|MEX|||R}}
|score={{score link|Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ#Мексика — Англия|2:3}}
|team2={{Футбол|ENG}}
|goals1=
* [[Хулиан Кинёнес]] {{гол|42}}
* [[Раул Хименес]] {{гол|69|пен.}}
|goals2=
* [[Ҷуд Беллингҳем]] {{гол|36}} {{гол|38}}
* [[Ҳарри Кейн]] {{гол|60|пен.}}
|stadium=«[[Варзишгоҳи Азтека|Азтека]]»
|location=[[Мехико]]
|attendance=80 824
|referee={{Парчами Австралия}} [[Алиризо Фағонӣ]]
|report=https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021531
}}&lt;section end=&quot;R16-4&quot; /&gt;

{| width=92%
|-
|{{Либоси тими футбол
 |pattern_la = _mex26h
 |pattern_b  = _mex26hA
 |pattern_ra = _mex26h
 |pattern_sh = _mex26h
 |pattern_so = _mex26hl
 |leftarm    = 3a7257
 |body       = 3a7257
 |rightarm   = 3a7257
 |shorts     = FFFFFF
 |socks      = DE0000
 |title      = Мексика&lt;ref name=&quot;MEX-ENG line-ups&quot;&gt;{{Cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12540/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 16 – Mexico v. England |publisher=[[ФИФА]] |lang=en |date=2026-07-05 |access-date=2026-07-05}}&lt;/ref&gt;
}}
|{{Либоси тими футбол
 |pattern_la = _eng26H
 |pattern_b  = _eng26H
 |pattern_ra = _eng26H
 |pattern_sh = _eng26A
 |pattern_so = _eng26Hl
 |leftarm    =
 |body       =
 |rightarm   =
 |shorts     =
 |socks      =
 |title      = Англия&lt;ref name=&quot;MEX-ENG line-ups&quot;/&gt;
}}
|}

{| width=&quot;100%&quot;
|valign=&quot;top&quot; width=&quot;40%&quot;|
{| style=&quot;font-size:90%&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot;
|-
!width=31| !!width=25|
|-
|Д ||'''1''' ||[[Раул Ранхел]]
|-
|Ҳим ||'''2''' ||[[Хорхе Санчес]] || {{Yel|71}} || {{Suboff|79}}
|-
|Ҳим ||'''3''' ||[[Сесар Монтес]] {{Капитан варзиш}} || || {{Suboff|46}}
|-
|Ҳим ||'''5''' ||[[Хоан Васкес]] || {{Yel|90+8}}
|-
|Ҳим ||'''23'''||[[Хесус Галлардо]]
|-
|ММ ||'''6''' ||[[Эрик Лира]]
|-
|ММ ||'''19'''||[[Хилберто Мора]] || || {{Suboff|61}}
|-
|ММ ||'''7''' ||[[Луис Ромо]] || || {{Suboff|61}}
|-
|Ҳам ||'''25'''||[[Роберто Алварадо]]
|-
|Ҳам ||'''9''' ||[[Раул Хименес]]
|-
|Ҳам ||'''16'''||[[Хулиан Кинёнес]] || || {{Suboff|81}}
|-
|colspan=3|'''Эҳтиётӣ:'''
|-
|Ҳим ||'''4''' ||[[Эдсон Алварес]] || || {{Subon|46}}
|-
|ММ ||'''26'''||[[Брайан Гутиеррес]] || || {{Subon|61}}
|-
|Ҳам ||'''11'''||[[Сантияго Хименес]] || || {{Subon|61}}
|-
|ММ ||'''8''' ||[[Алваро Фидалго]] || || {{Subon|79}}
|-
|Ҳам ||'''22'''||[[Гилермо Мартинес]] || || {{Subon|81}}
|-
|colspan=3|'''Сармураббӣ:'''
|-
|colspan=3|[[Хавиер Агирре]]
|}
|valign=&quot;top&quot;|[[Акс:MEX-ENG 2026-07-05.svg|300px]]
|valign=&quot;top&quot; width=&quot;50%&quot;|
{| style=&quot;font-size:90%; margin:auto&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot;
|-
!width=31| !!width=25|
|-
|Д ||'''1''' ||[[Ҷордан Пикфорд]]
|-
|Ҳим ||'''26'''||[[Ҷарелл Куанса]] || {{Ихроҷ|0|54}}
|-
|Ҳим ||'''2''' ||[[Эзри Конса]]
|-
|Ҳим ||'''6''' ||[[Марк Геҳи]] || {{Yel|68}}
|-
|Ҳим ||'''3''' ||[[Нико О’Райли]] || {{Yel|72}}  || {{Suboff|75}}
|-
|ММ ||'''8''' ||[[Эллиот Андерсон]] || || {{Suboff|75}}
|-
|ММ ||'''4''' ||[[Деклан Райс]] || {{Yel|1}}
|-
|ММ ||'''7''' ||[[Букаё Сака]] || || {{Suboff|57}}
|-
|ММ ||'''10'''||[[Ҷуд Беллингҳем]]
|-
|ММ ||'''18'''||[[Энтони Гордон]]
|-
|Ҳам ||'''9''' ||[[Ҳарри Кейн]] {{Капитан варзиш}} || || {{Suboff|90}}
|-
|colspan=3|'''Эҳтиётӣ:'''
|-
|Ҳим ||'''5''' ||[[Ҷон Стоунз]] || || {{Subon|57}}
|-
|Ҳим ||'''15'''||[[Ден Берн]] || || {{Subon|75}}
|-
|Ҳим ||'''25'''||[[Ҷед Спенс]] || || {{Subon|75}}
|-
|ММ ||'''17'''||[[Морган Роҷерс]] || || {{Subon|90}}
|-
|colspan=3|'''Сармураббӣ:'''
|-
|colspan=3|{{Парчами Олмон}} [[Томас Тухел]]
|}
|}

{| style=&quot;width:100%; font-size:90%;&quot;
|
'''Беҳтарин бозикуни бозӣ:'''
&lt;br&gt;[[Ҷуд Беллингҳем]] (Англия)&lt;ref name=&quot;MOTM&quot;/&gt;

'''[[Кӯмакдовар (футбол)|Кӯмакдоварон]]&lt;ref name=&quot;MEX-ENG line-ups&quot;/&gt;:'''
&lt;br&gt;Ҷорҷ Лакриндис ([[Федератсияи футболи Австралия|Австралия]])
&lt;br&gt;Ҷеймс Линдсей ([[Федератсияи футболи Австралия|Австралия]])
&lt;br&gt;'''Довари чаҳорум:'''
&lt;br&gt;[[Ҷалол Ҷойед]] ([[Федератсияи футболи  Марокаш|Марокаш]])
&lt;br&gt;'''Кӯмакдовари эҳтиётӣ:'''
&lt;br&gt;Закариё Бринси ([[Федератсияи футболи шоҳигарии Марокаш|Марокаш]])
&lt;br&gt;'''[[Кӯмакдовари видеоӣ|Кӯмакдовари видеоӣ (VAR)]]:'''
&lt;br&gt;Николас Галло ([[Федератсияи футболи Колумбия|Колумбия]])
&lt;br&gt;'''Ёвари кӯмакдовари видеоӣ:'''
&lt;br&gt;Хуан Лара ([[Федератсияи футболи Чили|Чили]])
&lt;br&gt;'''Ёвари дуюми кӯмакдовари видеоӣ:'''
&lt;br&gt;Хуан Сото ([[Федератсияи футболи Венесуэла|Венесуэла]])
|}

=== Португалия — Испониё ===
&lt;section begin=&quot;R16-5&quot; /&gt;{{Football box
|date=6 июл 2026
|time=14:00 [[UTC−05:00|UTC−5]]
|team1={{Футбол|POR|||R}}
|score={{score link|Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ#Португалия — Испониё|0:1}}
|team2={{Футбол|ESP}}
|goals1=
|goals2=[[Микел Мерино]] {{гол|90+1}}
|stadium=«[[AT&amp;T (варзишгоҳ)|Варзишгоҳи AT&amp;T]]»
|location=[[Арлингтон (Техас)|Арлингтон]]
|attendance=70 649
|referee={{Парчами Англия}} [[эЭнтони Тейлор]]
|report=https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021529
}}&lt;section end=&quot;R16-5&quot; /&gt;

{| width=92%
|-
|{{Либоси тими футбол
 |pattern_la = _por26h
 |pattern_b  = _por26h
 |pattern_ra = _por26h
 |pattern_sh = _por26h
 |pattern_so = _por26h2l
 |leftarm    = a73737
 |body       = a73737
 |rightarm   = a73737
 |shorts     = a73737
 |socks      = a73737
 |title      = Португалия&lt;ref name=&quot;POR-ESP line-ups&quot;&gt;{{Cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12538/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 16 – Portugal v. Spain |publisher=[[ФИФА]] |lang=en |date=2026-07-06 |access-date=2026-07-06}}&lt;/ref&gt;
}}
|{{Либоси тими футбол
 |pattern_la = _esp26a
 |pattern_b  = _esp26a
 |pattern_ra = _esp26a
 |pattern_sh = _esp26a2
 |pattern_so = _esp26a2l
 |leftarm    = FFFFFF
 |body       = FFFFFF
 |rightarm   = FFFFFF
 |shorts     = FFFFFF
 |socks      = FFFFFF
 |title      = Испониё&lt;ref name=&quot;POR-ESP line-ups&quot;/&gt;
}}
|}

{| width=&quot;100%&quot;
|valign=&quot;top&quot; width=&quot;40%&quot;|
{| style=&quot;font-size:90%&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot;
|-
!width=31| !!width=25|
|-
|Д ||'''1''' ||[[Диогу Кошта]]
|-
|Ҳим ||'''20'''||[[Жуан Канселу]] || || {{Suboff|71}}
|-
|Ҳим ||'''3''' ||[[Рубен Диаш]]
|-
|Ҳим ||'''13'''||[[Ренату Вейга]] || {{Yel|90+3}}
|-
|Ҳим ||'''25'''||[[Нуну Мендеш]] || || {{Suboff|56}}
|-
|ММ ||'''15'''||[[Жуан Невеш]]
|-
|ММ ||'''23'''||[[Витиня]] || || {{Suboff|83}}
|-
|ММ ||'''18'''||[[Педру Нету]] || || {{Suboff|83}}
|-
|ММ ||'''8''' ||[[Бруну Фернандеш]]
|-
|ММ ||'''11'''||[[Жуан Феликс]] || || {{Suboff|71}}
|-
|Ҳам ||'''7''' ||[[Криштиану Роналду]] {{Капитан варзиш}}
|-
|colspan=3|'''Эҳтиётӣ:'''
|-
|Ҳим ||'''2''' ||[[Нелсон Семеду]] || || {{Subon|56}}
|-
|Ҳам ||'''17'''||[[Рафаэл Леао]] || || {{Subon|71}}
|-
|Ҳим ||'''5''' ||[[Диогу Дало]] || || {{Subon|71}}
|-
|Ҳам ||'''26'''||[[Франсишку Консейсан]] || || {{Subon|83}}
|-
|ММ ||'''10'''||[[Бернарду Силва]] || {{Yel|89}} || {{Subon|83}}
|-
|colspan=3|'''Главный тренер:'''
|-
|colspan=3|{{Парчами Испания}} [[Роберто Мартинес]]
|}
|valign=&quot;top&quot;|[[Акс:POR-ESP 2026-07-06.svg|300px]]
|valign=&quot;top&quot; width=&quot;50%&quot;|
{| style=&quot;font-size:90%; margin:auto&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot;
|-
!width=31| !!width=25|
|-
|Д ||'''23'''||[[Унаи Симон]]
|-
|Ҳим ||'''12'''||[[Педро Порро]]
|-
|Ҳим ||'''22'''||[[Пау Кубарси]]
|-
|Ҳим ||'''14'''||[[Эмерик Ляпорт]]
|-
|Ҳим ||'''24'''||[[Марк Кукурейя]]
|-
|ММ ||'''16'''||[[Родри]] {{Капитан варзиш}}
|-
|ММ ||'''10'''||[[Дани Олмо]] || || {{Suboff|85}}
|-
|ММ ||'''20'''||[[Педри]] || || {{Suboff|85}}
|-
|Ҳам ||'''19'''||[[Ламин Ямал]]
|-
|Ҳам ||'''21'''||[[Микел Оярсабал]] || || {{Suboff|90+7}}
|-
|Ҳам ||'''15'''||[[Алекс Баэна]] || || {{Suboff|75}}
|-
|colspan=3|'''Эҳтиётӣ:'''
|-
|Ҳам ||'''7''' ||[[Ферран Торрес]] || {{Yel|90+8}} || {{Subon|75}}
|-
|ММ ||'''6''' ||[[Микел Мерино]] || || {{Subon|85}}
|-
|ММ ||'''8''' ||[[Фабиан Руис]] || || {{Subon|85}}
|-
|Ҳам ||'''26'''||[[Борха Иглесиас]] || || {{Subon|90+7}}
|-
|colspan=3|'''Сармураббӣ:'''
|-
|colspan=3|[[Луис де ла Фуэнте]]
|}
|}

{| style=&quot;width:100%; font-size:90%;&quot;
|
'''Беҳтарин бозикуни бозӣ:'''
&lt;br&gt;[[Родри]] (Испониё)&lt;ref name=&quot;MOTM&quot;/&gt;

'''[[Кӯмакдовар (футбол)|Кӯмакдоварон]]&lt;ref name=&quot;POR-ESP line-ups&quot;/&gt;:'''
&lt;br&gt;Ҳарри Бесуик ([[Анҷумани футболи Инглистон|Инглистон]])
&lt;br&gt;Адам Нанн ([[Анҷумани футболи Инглистон|Инглистон]])
&lt;br&gt;'''Довари чаҳорум:'''
&lt;br&gt;[[Феликс Тсвайер]] ([[Иттиҳоди футболи Олмон|Олмон]])
&lt;br&gt;'''Кӯмакдовари эҳтиётӣ:'''
&lt;br&gt;Роберт Кемптер ([[Иттиҳоди футболи Олмон|Олмон]])
&lt;br&gt;'''[[Кӯмакдовари видеоӣ|Кӯмакдовари видеоӣ (VAR)]]:'''
&lt;br&gt;Бастиан Данкерт ([[Иттиҳоди футболи Олмон|Олмон]])
&lt;br&gt;'''Ёвари кӯмакдовари видеоӣ:'''
&lt;br&gt;Антонио Гарсия ([[Анҷумани футболи Уругвай|Уругвай]])
&lt;br&gt;'''Ёвари дуюми кӯмакдовари видеоӣ:'''
&lt;br&gt;Марко Ди Белло ([[Федератсияи футболи Итолиё|Итолиё]])
|}

=== ИМА — Белгия ===
&lt;section begin=&quot;R16-6&quot; /&gt;{{Football box
|date=6 июл 2026
|time=17:00 [[UTC−07:00|UTC−7]]
|team1={{Футбол|USA|||R}}
|score={{score link|Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ#ИМА — Белгия|Бозӣ № 94}}
|team2={{Футбол|BEL}}
|goals1=
|goals2=
|stadium=«[[Lumen (варзишгоҳ)|Варзишгоҳи Lumen]]»
|location=[[Сиэтл]]
|attendance=
|referee=
|report=https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021534
}}&lt;section end=&quot;R16-6&quot; /&gt;

=== Аргентина — Миср ===
&lt;section begin=&quot;R16-7&quot; /&gt;{{Football box
|date=7 июл 2026
|time=12:00 [[UTC−04:00|UTC−4]]
|team1={{Футбол|ARG|||R}}
|score={{score link|Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ#Аргентина — Миср|Бозӣ № 95}}
|team2={{Футбол|EGY}}
|goals1=
|goals2=
|stadium=«[[Мерседес-Бенс (варзишгоҳ)|Варзишгоҳи Мерседес-Бенс]]»
|location=[[Атланта]]
|attendance=
|referee=
|report=https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021528
}}&lt;section end=&quot;R16-7&quot; /&gt;

=== Швейтсария — Колумбия ===
&lt;section begin=&quot;R16-8&quot; /&gt;{{Football box
|date=7 июл 2026
|time=13:00 [[UTC−07:00|UTC−7]]
|team1={{Футбол|SUI|||R}}
|score={{score link|Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ#Швейтсария — Колумбия|Бозӣ № 96}}
|team2={{Футбол|COL}}
|goals1=
|goals2=
|stadium=«[[BC Place (варзишгоҳ)|Варзишгоҳи BC Place]]»
|location=[[Ванкувер]]
|attendance=
|referee=
|report=https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021535
}}&lt;section end=&quot;R16-8&quot; /&gt;

== 1/4 ниҳоӣ ==

=== Фаронса — Марокаш ===
&lt;section begin=&quot;QF1&quot; /&gt;{{Football box
|date=9 июл 2026
|time=16:00 [[UTC−04:00|UTC−4]]
|team1={{Футбол|FRA|||R}}
|score={{score link|Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ#Фаронса — Марокаш|2:0}}
|team2={{Футбол|MAR}}
|goals1=
* [[Килиан Мбаппе]] {{гол|60}}
* [[Усмон Дембеле]] {{гол|66}}
|goals2=
|stadium=«[[Gillette (варзишгоҳ)|Варзишгоҳи Gillette]]»
|location=[[Фоксборо]]
|attendance=63 811
|referee={{Парчами Аргентина}} [[Факундо Тейё]]
|report=https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289289/400021536
}}&lt;section end=&quot;QF1&quot; /&gt;

{| width=92%
|-
|{{Либоси тими футбол
 |pattern_la = _fra26a
 |pattern_b  = _fra26a
 |pattern_ra = _fra26a
 |pattern_sh = _fra26a
 |pattern_so = _fra26al
 |leftarm    =
 |body       =
 |rightarm   =
 |shorts     =
 |socks      =
 |title      = Фаронса&lt;ref name=&quot;FRA-MAR line-ups&quot;&gt;{{Cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12545/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Quarter-final – France v. Morocco |publisher=[[ФИФА]] |lang=en |date=2026-07-09 |access-date=2026-07-09}}&lt;/ref&gt;
}}
|{{Либоси тими футбол
 |pattern_la = _mrc26h
 |pattern_b  = _mrc26h
 |pattern_ra = _mrc26h
 |pattern_sh = _mrc26h2
 |pattern_so = _mrc26hl
 |leftarm    =
 |body       =
 |rightarm   =
 |shorts     =
 |socks      =
 |title      = Марокаш&lt;ref name=&quot;FRA-MAR line-ups&quot;/&gt;
}}
|}

{| width=&quot;100%&quot;
|valign=&quot;top&quot; width=&quot;40%&quot;|
{| style=&quot;font-size:90%&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot;
|-
!width=31| !!width=25|
|-
|Д ||'''16'''||[[Майк Менян]]
|-
|Ҳим ||'''5''' ||[[Жюл Кунде]] || {{Suboff|87}}
|-
|Ҳим ||'''4''' ||[[Дайо Упамекано]]
|-
|Ҳим ||'''17'''||[[Вилям Салиба]]
|-
|Ҳим ||'''3''' ||[[Люка Дин]]
|-
|ММ ||'''6''' ||[[Ману Коне]] || {{Suboff|71}}
|-
|ММ ||'''14'''||[[Адриен Рабио]]
|-
|ММ ||'''7''' ||[[Усмон Дембеле]]
|-
|ММ ||'''11'''||[[Майкл Олисе]]
|-
|ММ ||'''20'''||[[Дезире Дуэ]] || {{Suboff|77}}
|-
|Ҳам ||'''10'''||[[Килиан Мбаппе]] {{Капитан варзиш}} || {{suboff|77}}
|-
|colspan=3|'''Эҳтиётӣ:'''
|-
|ММ ||'''18'''||[[Варрен Заир-Эмери]] || || {{Subon|71}}
|-
|Ҳам ||'''22'''||[[Жан-Филипп Матета]] || || {{Subon|77}}
|-
|Ҳам ||'''12'''||[[Брадли Баркола]] || {{Subon|77}}
|-
|Ҳим ||'''2''' ||[[Мало Гюсто]] || {{Subon|87}}
|-
|colspan=3|'''Сармураббӣ:'''
|-
|colspan=3|[[Дидие Дешам]]
|}
|valign=&quot;top&quot;|[[Акс:FRA-MAR 2026-07-09.svg|300px]]
|valign=&quot;top&quot; width=&quot;50%&quot;|
{| style=&quot;font-size:90%; margin:auto&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot;
|-
!width=31| !!width=25|
|-
|Д ||'''1''' ||[[Ёсин Буну]]
|-
|Ҳим ||'''2''' ||[[Ашраф Ҳакимӣ]] {{Капитан варзиш}}
|-
|Ҳим ||'''14'''||[[Исо Диоп]] || {{Yel|63}}
|-
|Ҳим ||'''3''' ||[[Нуссайр Мазровӣ]]
|-
|Ҳим ||'''26'''||[[Анас Салоҳиддин]] || || {{Suboff|74}}
|-
|ММ ||'''6''' ||[[Аюб Буаддӣ]] || || {{suboff|62}}
|-
|ММ ||'''24'''||[[Нейл ал-Айновӣ ]]
|-
|ММ ||'''10'''||[[Браҳим Диас]] || || {{Suboff|74}}
|-
|ММ ||'''8''' ||[[Аззаддин Уноҳӣ]]
|-
|Ҳам ||'''7''' ||[[Шамсиддин Толибӣ]] || || {{Suboff|85}}
|-
|Ҳам ||'''23'''||[[Билол ал-Ханнус]] || || {{Suboff|62}}
|-
|colspan=3|'''Substitutions:'''
|-
|ММ ||'''4''' ||[[Суфён Амробат]] || || {{Subon|62}}
|-
|Ҳам ||'''9''' ||[[Суфён Раҳимӣ]] || || {{Subon|62}}
|-
|Ҳим ||'''13'''||[[Закариё ал-Воҳидӣ]] || || {{Subon|74}}
|-
|ММ ||'''16'''||[[Ҷосим Ёсин]] || || {{Subon|74}}
|-
|Ҳам ||'''17'''||[[Амин Асбоӣ]] || || {{Subon|85}}
|-
|colspan=3|'''Сармураббӣ:'''
|-
|colspan=3|[[Муҳаммад Ваҳбӣ]]
|}
|}

{| style=&quot;width:100%; font-size:90%;&quot;
|
'''Беҳтарин бозикуни бозӣ:'''
&lt;br&gt;[[Килиан Мбаппе]] (Фаронса)&lt;ref name=&quot;MOTM&quot;/&gt;

'''[[Кӯмакдовар (футбол)|Кӯмакдоварон]]&lt;ref name=&quot;FRA-MAR line-ups&quot;/&gt;:'''
&lt;br&gt;Хуан Пабло Белатти ([[Анҷумани футболи Аргентина|Аргентина]])
&lt;br&gt;Габриэл Чаде ([[Анҷумани футболи Аргентина|Аргентина]])
&lt;br&gt;'''Довари чаҳорум:'''
&lt;br&gt;[[Дарио Эррера]] ([[Анҷумани футболи Аргентина|Аргентина]])
&lt;br&gt;'''Кӯмакдовари эҳтиётӣ:'''
&lt;br&gt;Кристиан Наварро ([[Анҷумани футболи Аргентина|Аргентина]])
&lt;br&gt;'''[[Кӯмакдовари видеоӣ|Кӯмакдовари видеоӣ (VAR)]]:'''
&lt;br&gt;Эрнан Мастранхело ([[Анҷумани футболи Аргентина|Аргентина]])
&lt;br&gt;'''Ёвари кӯмакдовари видеоӣ:'''
&lt;br&gt;Леодан Гонсалес ([[Анҷумани футболи Уругвай|Уругвай]])
&lt;br&gt;'''Ёвари дуюми кӯмакдовари видеоӣ:'''
&lt;br&gt;Татияна Гусман ([[Федератсияи футболи Никарагуа|Никарагуа]])

=== Испониё — Белгия ===
&lt;section begin=&quot;QF2&quot; /&gt;{{Football box
|date=10 июл 2026
|time=12:00 [[UTC−07:00|UTC−7]]
|team1={{Футбол|ESP|||R}}
|score={{score link|Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ#Испониё — Белгия|2:1}}
|team2={{Футбол|BEL}}
|goals1=
* [[Фабиан Руис]] {{гол|30}}
* [[Микел Мерино]] {{гол|88}}
|goals2=[[Шарл Де Кетеларе]] {{гол|41}}
|stadium=«[[SoFi (варзишгоҳ)|Варзишгоҳи SoFi]]»
|location=[[Инглвуд (Калифорния)|Инглвуд]]
|attendance=70 492
|referee={{Парчами Англия}} [[Майкл Оливер]]
|report=https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289289/400021538
}}&lt;section end=&quot;QF2&quot; /&gt;

{| width=92%
|-
|{{Либоси тими футбол
 |pattern_la = _esp26h
 |pattern_b  = _esp26hA
 |pattern_ra = _esp26h
 |pattern_sh = _esp26h
 |pattern_so = _esp26hl
 |leftarm    =
 |body       =
 |rightarm   =
 |shorts     =
 |socks      =
 |title      = Испониё&lt;ref name=&quot;ESP-BEL line-ups&quot;&gt;{{Cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12547/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Quarter-final – Spain v. Belgium |publisher=[[ФИФА]] |lang=en |date=2026-07-10 |access-date=2026-07-10}}&lt;/ref&gt;
}}
|{{Либоси тими футбол
 |pattern_la = _bel26a
 |pattern_b  = _bel26a
 |pattern_ra = _bel26a
 |pattern_sh = _bel26a
 |pattern_so = _adidasblackl
 |leftarm    =
 |body       =
 |rightarm   =
 |shorts     =
 |socks      =
 |title      = Белгия&lt;ref name=&quot;ESP-BEL line-ups&quot;/&gt;
}}
|}

=== Норвегия — Англия ===
&lt;section begin=&quot;QF3&quot; /&gt;{{Football box
|date=11 июл 2026
|time=17:00 [[UTC−04:00|UTC−4]]
|team1={{Футбол|NOR|||R}}
|score={{score link|Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ#Норвегия — Англия|1:2}}
|aet=yes
|team2={{Футбол|ENG}}
|goals1=[[Андреас Шелдеруп]] {{гол|36}}
|goals2=[[Ҷуд Беллингҳем]] {{гол|45+2}} {{гол|93}}
|stadium=«[[Hard Rock (варзишгоҳ)|Варзишгоҳи Hard Rock]]»
|location=[[Майами-Гарденс]]
|attendance=64 478
|referee={{Парчами Фаронса}} [[Клеман Тюрпен]]
|report=https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289289/400021539
}}&lt;section end=&quot;QF3&quot; /&gt;

{| width=92%
|-
|{{Либоси тими футбол
 |pattern_la = _nor26h
 |pattern_b  = _nor26h
 |pattern_ra = _nor26h
 |pattern_sh = _nor26h2
 |pattern_so =
 |leftarm    =
 |body       =
 |rightarm   =
 |shorts     = FFFFFF
 |socks      = 00205B
 |title      = Норвегия&lt;ref name=&quot;NOR-ENG line-ups&quot;&gt;{{Cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12548/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Quarter-final – Norway v. England |publisher=[[ФИФА]] |lang=en |date=2026-07-11 |access-date=2026-07-11}}&lt;/ref&gt;
}}
|{{Либоси тими футбол
 |pattern_la = _eng26H
 |pattern_b  = _eng26H
 |pattern_ra = _eng26H
 |pattern_sh = _eng26H
 |pattern_so = _eng26Hl
 |leftarm    =
 |body       =
 |rightarm   =
 |shorts     =
 |socks      =
 |title      = Англия&lt;ref name=&quot;NOR-ENG line-ups&quot;/&gt;
}}
|}

=== Аргентина — Швейтсария ===
&lt;section begin=&quot;QF4&quot; /&gt;{{Football box
|date=11 июл 2026
|time=20:00 [[UTC−05:00|UTC−5]]
|team1={{Футбол|ARG|||R}}
|score={{score link|Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ#Аргентина — Швейтсария|3:1}}
|aet=yes
|team2={{Футбол|SUI}}
|goals1=
* [[Алексис Макаллистер]] {{гол|10}}
* [[Хулиан Алварес]] {{гол|112}}
* [[Лаутаро Мартинес]] {{гол|120+1}}
|goals2=[[Дан Ндойе]] {{гол|67}}
|stadium=«[[Варзишгоҳи Эрровҳед]]»
|location=[[Канзас-Сити (Миссури)|Канзас-Сити]]
|attendance=69 045
|referee={{Парчами Португалия}} [[Жуан Пинейру]]
|report=https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289289/400021537
}}&lt;section end=&quot;QF4&quot; /&gt;

{| style=&quot;width:92%&quot;
|-
|{{Либоси тими футбол
 |pattern_la = _arg26h
 |pattern_b  = _arg26hA_wc
 |pattern_ra = _arg26h
 |pattern_sh = _arg26h2
 |pattern_so = _arg26h2l
 |leftarm    = FFFFFF
 |body       = FFFFFF
 |rightarm   = FFFFFF
 |shorts     = FFFFFF
 |socks      = FFFFFF
 |title      = Аргентина&lt;ref name=&quot;ARG-SUI line-ups&quot;&gt;{{Cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12546/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Quarter-final – Argentina v. Switzerland |publisher=[[ФИФА]] |lang=en |date=2026-07-11 |access-date=2026-07-11}}&lt;/ref&gt;
}}
|{{Либоси тими футбол
 |pattern_la = _sui26h
 |pattern_b  = _sui26h
 |pattern_ra = _sui26h
 |pattern_sh = _sui26h
 |pattern_so =
 |leftarm    = FF0000
 |body       = FF0000
 |rightarm   = FF0000
 |shorts     = FF0000
 |socksл      = FF0000
 |title      = Швейтсария&lt;ref name=&quot;ARG-SUI line-ups&quot;/&gt;
}}
|}

== Нимниҳоӣ ==

=== Фаронса — Испониё ===
&lt;section begin=&quot;SF1&quot; /&gt;{{Football box
|date=14 июл 2026
|time=14:00 [[UTC−05:00|UTC−5]]
|team1={{Футбол|FRA|||R}}
|score={{score link|Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ#Фаронса — Испониё|Бозӣ № 101}}
|team2={{Футбол|ESP}}
|goals1=
|goals2=
|stadium=«[[AT&amp;T (варзишгоҳ)|Варзишгоҳи AT&amp;T]]»
|location=[[Арлингтон (Техас)|Арлингтон]]
|attendance=
|referee=
|report=https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289290/400021541
}}&lt;section end=&quot;SF1&quot; /&gt;

=== Англия — Аргентина ===
&lt;section begin=&quot;SF2&quot; /&gt;{{Football box
|date=15 июл 2026
|time=15:00 [[UTC−04:00|UTC−4]]
|team1={{Футбол|ENG|||R}}
|score={{score link|Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ#Англия — Аргентина|Бозӣ № 102}}
|team2={{Футбол|ARG}}
|goals1=
|goals2=
|stadium=«[[Мерседес-Бенс (варзишгоҳ)|Варзишгоҳи Мерседес-Бенс]]»
|location=[[Атланта]]
|attendance=
|referee=
|report=https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289290/400021540
}}&lt;section end=&quot;SF2&quot; /&gt;

== Бозӣ барои ҷойи 3-юм ==

&lt;section begin=&quot;3rd&quot; /&gt;{{Football box
|date=18 июл 2026
|time=17:00 [[UTC−04:00|UTC−4]]
|team1=&lt;!--{{fb-rt|}}--&gt;Мағлуби бозии № 101
|score={{score link|Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ#Бозӣ барои ҷойи сеюм|Бозӣ № 103}}
|team2=&lt;!--{{Футбол|}}--&gt;Мағлуби бозии № 102
|goals1=
|goals2=
|stadium=«[[Hard Rock (варзишгоҳ)|Варзишгоҳи Hard Rock]]»
|location=[[Майами-Гарденс]]
|attendance=
|referee=
|report=https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289291/400021542
}}&lt;section end=&quot;3rd&quot; /&gt;

== Финал ==
{{main|Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026, финал}}
&lt;section begin=&quot;Final&quot; /&gt;{{Football box
|date=19 июл 2026
|time=15:00 [[UTC−04:00|UTC−4]]
|team1=&lt;!--{{Футбол|}}--&gt;Ғолиби бозии № 101
|score={{score link| Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ#Финал|Бозӣ № 104}}
|team2=&lt;!--{{Футбол|}}--&gt;Ғолиби бозии № 102
|goals1=
|goals2=
|stadium=«[[MetLife (варзишгоҳ)|Варзишгоҳи MetLife]]»
|location=[[Ратерфорди шарқӣ]]
|attendance=
|referee=
|report=https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289292/400021543
}}&lt;section end=&quot;Final&quot; /&gt;

== Эзоҳ ==
{{notelist}}
{{эзоҳ}}

== Пайвандҳо ==
* [https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026 Вебгоҳи расмии мусобиқа]{{ref|en}}
{{Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026}}

[[Гурӯҳ:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026|Марҳилаи ҳазфӣ]]
[[Гурӯҳ:Плей-оффи Ҷомҳои ҷаҳонии футбол|2026]]</text>
      <sha1>g42swt8xyg6m92zhewde6kfap1mp3uy</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1480336</id>
      <parentid>1480288</parentid>
      <timestamp>2026-07-13T15:58:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yoonoos.tj</username>
        <id>27005</id>
      </contributor>
      <comment>/* 1/8 ниҳоӣ */</comment>
      <origin>1480336</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="154226" sha1="868z39uvs2o4we1xvkvk77d2ko8bkmf" xml:space="preserve">{{main|Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026}}
'''Марҳилаи ҳазфии Ҷоми ҷаҳонии футболи соли 2026''' — марҳилаи дуюм ва хотимавии мусобиқот, ки пас аз анҷоми марҳилаи гурӯҳӣ оғоз мешавад ва аз 28 июн то 19 июли 2026 давом мекунад. Дар ин марҳила 32 даста ба тарзи [[системаи олимпӣ]] (яъне баъди ҳар бохт даста хориҷ мешавад) рақобат мекунанд.

Қаҳрамони ҷаҳон дар [[Финали ҷоми ҷаҳонии футбол 2026|бозии финалӣ]], ки 19 июл дар варзишгоҳи «[[MetLife (варзишгоҳ)|Варзишгоҳи MetLife]]» дар [[Ратерфорди шарқӣ]] баргузор мешавад, муайян хоҳад шуд&lt;ref name=&quot;match schedule&quot;&gt;{{cite web |url=https://digitalhub.fifa.com/m/1be9ce37eb98fcc5/original/FWC26-Match-Schedule_English.pdf |title=FIFA World Cup 26 – Match Schedule |website=fifa.com |publisher=[[ФИФА]] |date=2024-02-04 |lang=en}}&lt;/ref&gt;.

Дар марҳилаи ҳазфӣ 32 мунтахаби миллӣ иштирок мекунанд: 24 дастае, ки дар гурӯҳҳои худ ҷойҳои якум ва дуюмро касб намудаанд, инчунин 8 дастае, ки бо [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026#Раддабандии дастаҳои ҷойи сеюм|беҳтарин нишондиҳанда миёни дастаҳои ҷойи сеюм]] роҳхат гирифтаанд.
Дар ин марҳила 32 бозӣ баргузор мешавад, аз ҷумла бозӣ барои ҷойи сеюм&lt;ref name=&quot;regulations&quot;&gt;{{cite web |url=https://digitalhub.fifa.com/m/636f5c9c6f29771f/original/FWC2026_regulations_EN.pdf |title=FIFA World Cup 2026 Regulations |website=fifa.com |publisher=[[ФИФА]] |date=2025 |lang=en |archive-date=2025-06-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250623212158/https://digitalhub.fifa.com/m/636f5c9c6f29771f/original/FWC2026_regulations_EN.pdf |url-status=live}}&lt;/ref&gt;.

== Қоидаҳо ==
Агар пас аз анҷоми 90 дақиқаи вақти асосӣ ҳисоби бозӣ мусовӣ бимонад, [[Вақти иловагӣ#Футбол|вақти иловагӣ]] (ду нимаи 15-дақиқаӣ) таъйин карда мешавад. Агар пас аз анҷоми вақти иловагӣ низ ҳисоб мусовӣ боқӣ монад, барои муайян намудани ғолиб [[Силсилазарбаҳои пеналти|силсилазарбаҳои пеналти]] баргузор мегардад&lt;ref name=&quot;regulations&quot;/&gt;.

Замони оғози ҳамаи бозиҳо бо вақти маҳаллӣ нишон дода шудааст&lt;ref name=&quot;match schedule&quot; /&gt;.

Дар зер ҷадвали бозиҳои даври 1/16 финал оварда шудааст&lt;ref name=&quot;regulations&quot; /&gt;:
* '''Бозӣ № 73''': Ҷойи дуюми гурӯҳи A — Ҷойи дуюми гурӯҳи B
* '''Бозӣ № 74''': Ғолиби гурӯҳи E — Ҷойи сеюми гурӯҳҳои A/B/C/D/F
* '''Бозӣ № 75''': Ғолиби гурӯҳи F — Ҷойи дуюми гурӯҳи C
* '''Бозӣ № 76''': Ғолиби гурӯҳи C — Ҷойи дуюми гурӯҳи F
* '''Бозӣ № 77''': Ғолиби гурӯҳи I — Ҷойи сеюми гурӯҳҳои C/D/F/G/H
* '''Бозӣ № 78''': Ҷойи дуюми гурӯҳи E — Ҷойи дуюми гурӯҳи I
* '''Бозӣ № 79''': Ғолиби гурӯҳи A — Ҷойи сеюми гурӯҳҳои C/E/F/H/I
* '''Бозӣ № 80''': Ғолиби гурӯҳи L — Ҷойи сеюми гурӯҳҳои E/H/I/J/K
* '''Бозӣ № 81''': Ғолиби гурӯҳи D — Ҷойи сеюми гурӯҳҳои B/E/F/I/J
* '''Бозӣ № 82''': Ғолиби гурӯҳи G — Ҷойи сеюми гурӯҳҳои A/E/H/I/J
* '''Бозӣ № 83''': Ҷойи дуюми гурӯҳи K — Ҷойи дуюми гурӯҳи L
* '''Бозӣ № 84''': Ғолиби гурӯҳи H — Ҷойи дуюми гурӯҳи J
* '''Бозӣ № 85''': Ғолиби гурӯҳи B — Ҷойи сеюми гурӯҳҳои E/F/G/I/J
* '''Бозӣ № 86''': Ғолиби гурӯҳи J — Ҷойи дуюми гурӯҳи H
* '''Бозӣ № 87''': Ғолиби гурӯҳи K — Ҷойи сеюми гурӯҳҳои D/E/I/J/L
* '''Бозӣ № 88''': Ҷойи дуюми гурӯҳи D — Ҷойи дуюми гурӯҳи G

=== Комбинатсияҳои эҳтимолии бозиҳои 1/16 ниҳоӣ ===
Эҳтимоли комбинатсияҳои бозиҳои 1/16 ниҳоӣ бо ҳузури дастаҳое, ки дар марҳилаи гурӯҳӣ мақоми сеюмро касб кардаанд ба гурӯҳҳои мушаххасе вобаста буд, ки аз онҳо 8 дастаи беҳтарини ҷойи сеюм ба марҳилаи ҳассос роҳ меёфтанд&lt;ref name=&quot;regulations&quot;/&gt;.

{{Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Комбинатсияҳои ҷойҳои сеюм}}

== Иштирокчиён ==
Дар марҳилаи ҳазфӣ 24 дастае, ки дар гурӯҳҳои худ ҷойҳои якум ва дуюмро касб кардаанд, бо ҳамроҳии 8 дастаи беҳтарини ҷойи сеюм ҳузур хоҳанд дошт.

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
!Гурӯҳ 
!style=&quot;width:150px&quot;|Ғолиб
!style=&quot;width:150px&quot;|Ҷойи дуюм
!style=&quot;width:150px&quot;|Ҷойи сеюм&lt;br&gt;([[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026#Раддабандии дастаҳои ҷойи сеюм|8 дастаи беҳтарин]])
|-
![[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи A|A]]
| {{Футбол|MEX}}
| {{Футбол|RSA}}
!
|-
![[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи B|B]]
| {{Футбол|SUI}}
| {{Футбол|CAN}}
| {{Футбол|BIH}}
|-
![[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи C|C]]
| {{Футбол|BRA}}
| {{Футбол|MAR}}
!
|-
![[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи D|D]]
| {{Футбол|USA}}
| {{Футбол|AUS}}
| {{Футбол|PAR}}
|-
![[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи E|E]]
| {{Футбол|GER}}
| {{Футбол|CIV}}
| {{Футбол|ECU}}
|-
![[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи F|F]]
| {{Футбол|NED}}
| {{Футбол|JPN}}
| {{Футбол|SWE}}
|-
![[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи G|G]]
| {{Футбол|BEL}}
| {{Футбол|EGY}}
!
|-
![[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи H|H]]
| {{Футбол|ESP}}
| {{Футбол|CPV}}
!
|-
![[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи I|I]]
| {{Футбол|FRA}}
| {{Футбол|NOR}}
| {{Футбол|SEN}}
|-
![[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи J|J]]
| {{Футбол|ARG}}
| {{Футбол|AUT}}
| {{Футбол|ALG}}
|-
![[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи K|K]]
| {{Футбол|COL}}
| {{Футбол|POR}}
| {{Футбол|COD}}
|-
![[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Гурӯҳи L|L]]
| {{Футбол|ENG}}
| {{Футбол|CRO}}
| {{Футбол|GHA}}
|}

== Тури марҳилаи ҳазфӣ ==
Дар зер ҷадвали мусобиқот оварда шудааст. Дастаҳои баранда бо ҳарфҳои ғафс нишон дода шудаанд.

&lt;section begin=Bracket /&gt;{{#invoke:RoundN|N32
|style=white-space:nowrap|widescore=yes|bold_winner=high|3rdplace=yes
|RD1=[[#1/16 ниҳоӣ|1/16 ниҳоӣ]]
|RD2=[[#1/8 ниҳоӣ|1/8 ниҳоӣ]]
|RD3=[[#1/4 ниҳоӣ|1/4 ниҳоӣ]]
|RD4=[[#Нимниҳоӣ|Нимниҳоӣ]]
|RD5=[[#Финал|Финал]]
|Consol=[[#Бозӣ барои ҷойи 3-юм|Бозӣ барои ҷойи 3-юм]]
&lt;!--Сана — Макон|Даста 1|Ҳисоб 1|Даста 2|Ҳисоб 2--&gt;
&lt;!--1/16 ниҳоӣ--&gt;
|29 июн — [[Gillette (варзишгоҳ)|Фоксборо]]|{{Футбол|GER}}| 1 (3)|{{Футбол|PAR}} ([[Силсилазарбаҳои пеналтӣ|пен.]])|1 (4)
|30 июн — [[MetLife (варзишгоҳ)|Ратерфорди шарқӣ]]|{{Футбол|FRA}}|3|{{Футбол|SWE}}|0
|28 июн — [[SoFi (варзишгоҳ)|Инглвуд]]|{{Футбол|RSA}}|0|{{Футбол|CAN}}|1
|29 июн — [[BBVA (варзишгоҳ)|Гвадалупе]]|{{Футбол|NED}}|1 (2)|{{Футбол|MAR}} ([[Силсилазарбаҳои пеналтӣ|пен.]])|1 (3)
|2 июл — [[Бимо Филд|Торонто]]|{{Футбол|POR}}|2|{{Футбол|CRO}}|1
|2 июл — [[SoFi (варзишгоҳ)|Инглвуд]]|{{Футбол|ESP}}|3|{{Футбол|AUT}}|0
|1 июл — [[Levi's (варзишгоҳ)|Санта-Клара]]|{{Футбол|USA}}|2|{{Футбол|BIH}}|0
|1 июл — [[Lumen (варзишгоҳ)|Сиэтл]]|{{Футбол|BEL}} {{aet}}|3|{{Футбол|SEN}}|2
|29 июн — [[NRG (варзишгоҳ)|Ҳюстон]]|{{Футбол|BRA}}|2|{{Футбол|JPN}}|1
|30 июн — [[AT&amp;T (варзишгоҳ)|Арлингтон]]|{{Футбол|CIV}}|1|{{Футбол|NOR}}|2
|30 июн — [[Варзишгоҳи Азтека|Мехико]]|{{Футбол|MEX}}|2|{{Футбол|ECU}}|0
|1 июл — [[Мерседес-Бенс (варзишгоҳ)|Атланта]]|{{Футбол|ENG}}|2|{{Футбол|COD}}|1
|3 июл — [[Hard Rock (варзишгоҳ)|Майами-Гарденс]]|{{Футбол|ARG}} {{aet}}|3|{{Футбол|CPV}}|2
|3 июл — [[AT&amp;T (варзишгоҳ)|Арлингтон]]|{{Футбол|AUS}}|1 (2)|{{Футбол|EGY}} ([[Силсилазарбаҳои пеналтӣ|пен.]])|1 (4)
|2 июл — [[BC Place (варзишгоҳ)|Ванкувер]]|{{Футбол|SUI}}|2|{{Футбол|ALG}}|0
|3 июл — [[Варзишгоҳи Эрровҳед|Канзас-Сити]]|{{Футбол|COL}}|1|{{Футбол|GHA}}|0
&lt;!--1/8 ниҳоӣ --&gt;
|4 июл — [[Lincoln Financial (варзишгоҳ)|Филаделфия]]|{{Футбол|PAR}}|0|{{Футбол|FRA}}|1
|4 июл — [[NRG (варзишгоҳ)|Ҳюстон]]|{{Футбол|CAN}}|0|{{Футбол|MAR}}|3
|6 июл — [[AT&amp;T (варзишгоҳ)|Арлингтон]]|{{Футбол|POR}}|0|{{Футбол|ESP}}|1
|6 июл — [[Lumen (варзишгоҳ)|Сиэтл]]|{{Футбол|USA}}|1|{{Футбол|BEL}}|4
|5 июл — [[MetLife (варзишгоҳ)|Ратерфорди шарқӣ]]|{{Футбол|BRA}}|1|{{Футбол|NOR}}|2
|5 июл — [[Варзишгоҳи Азтека|Мехико]]|{{Футбол|MEX}}|2|{{Футбол|ENG}}|3
|7 июл — [[Мерседес-Бенс (варзишгоҳ)|Атланта]]|{{Футбол|ARG}}|3|{{Футбол|EGY}}|2
|7 июл — [[BC Place (варзишгоҳ)|Ванкувер]]|{{Футбол|SUI}}|0 (4)|{{Футбол|COL}} ([[Силсилазарбаҳои пеналтӣ|пен.]])|0 (3)
&lt;!--1/4 ниҳоӣ--&gt;
|9 июл — [[Gillette (варзишгоҳ)|Фоксборо]]|{{Футбол|FRA}}|2|{{Футбол|MAR}}|0
|10 июл — [[SoFi (варзишгоҳ)|Инглвуд]]|{{Футбол|ESP}}||{{Футбол|BEL}}|
|11 июл — [[Hard Rock (варзишгоҳ)|Майами-Гарденс]]|{{Футбол|NOR}}||{{Футбол|ENG}}|
|11 июл — [[Варзишгоҳи Эрровҳед|Канзас-Сити]]|{{Футбол|ARG}}||{{Футбол|SUI}}|
&lt;!--Нимниҳоӣ--&gt;
|14 июл — [[AT&amp;T (варзишгоҳ)|Арлингтон]]|{{Футбол|FRA}}||{{Футбол|ESP}}|
|15 июл — [[Мерседес-Бенс (варзишгоҳ)|Атланта]]|{{Футбол|ENG}}||{{Футбол|ARG}}|
&lt;!--Финал--&gt;
|19 июл — [[MetLife (варзишгоҳ)|Ратерфорди шарқӣ]]|&lt;!--{{Футбол|}}--&gt;Ғолиби бозии № 101||&lt;!--{{Футбол|}}--&gt;Ғолиби бозии № 102|
&lt;!--Бозӣ барои ҷойи сеюм--&gt;
|18 июл — [[Hard Rock (варзишгоҳ)|Майами-Гарденс]]|&lt;!--{{Футбол|}}--&gt;Мағлуби бозии № 101||&lt;!--{{Футбол|}}--&gt;Мағлуби бозии № 102|
}}&lt;section end=Bracket /&gt;

== 1/16 ниҳоӣ ==

=== ҶАҶ — Канада ===
&lt;section begin=R32-1 /&gt;{{Football box
|date=28 июн 2026
|time=12:00 [[UTC−07:00|UTC−7]]
|team1={{Футбол|RSA|||R}}
|score={{score link|Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ#ҶАҶ — Канада|0:1}}
|team2={{Футбол|CAN}}
|goals1=
|goals2=[[Стивен Эуштакиу]] {{гол|90+2}}
|stadium=«[[SoFi (варзишгоҳ)|Варзишгоҳи SoFi]]»
|location=[[Инглвуд (Калифорния)|Инглвуд]]
|attendance=69 237
|referee= {{Парчами Португалия}} [[Жуан Пинейру]]
|report=https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021518
}}&lt;section end=R32-1 /&gt;

{| width=92%
|-
|{{Либоси тими футбол
 |pattern_la = _rsa26h
 |pattern_b  = _rsa26h
 |pattern_ra = _rsa26h
 |pattern_sh = _rsa26h
 |pattern_so =
 |leftarm    =
 |body       =
 |rightarm   =
 |shorts     =
 |socks      = FFF000
 |title      = ҶАҶ&lt;ref name=&quot;RSA-CAN line-ups&quot;&gt;{{Cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12527/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – South Africa v. Canada |publisher=[[ФИФА]] |lang=en |date=2026-06-28 |access-date=2026-06-28}}&lt;/ref&gt;
}}
|{{Либоси тими футбол
 |pattern_la = _can26t
 |pattern_b  = _can26t
 |pattern_ra = _can26t
 |pattern_sh = _can26t
 |pattern_so =
 |leftarm    =
 |body       =
 |rightarm   =
 |shorts     =
 |socks      = 000000
 |title      = Канада&lt;ref name=&quot;RSA-CAN line-ups&quot;/&gt;
}}
|}

{| width=&quot;100%&quot;
|valign=&quot;top&quot; width=&quot;40%&quot;|
{| style=&quot;font-size:90%&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot;
|-
!width=31| !!width=25|
|-
|Д ||'''1''' ||[[Ронвен Вилямс]] {{Капитан варзиш}}
|-
|Ҳим ||'''20'''||[[Хулисо Мудау]]
|-
|Ҳим ||'''21'''||[[Име Окон]]
|-
|Ҳим ||'''14'''||[[Мбекезели Мбокази]]
|-
|Ҳим ||'''6''' ||[[Обри Модиба]]
|-
|ММ ||'''13'''||[[Сфифело Ситҳоул]]
|-
|ММ ||'''4''' ||[[Тебоҳо Мокоена]]
|-
|ММ ||'''12'''||[[Тапело Масеко]] || || {{suboff|86}}
|-
|ММ ||'''10'''||[[Релебоҳил Мофокенг]] || || {{suboff|46}}
|-
|ММ ||'''7''' ||[[Освин Апполлис]]
|-
|Ҳам ||'''17'''||[[Эвиденс Макгопа]] || || {{suboff|86}}
|-
|colspan=3|'''Эҳтиётӣ:'''
|-
|ММ ||'''5''' ||[[Таленте Мбата]] || || {{subon|46}}
|-
|Ҳам ||'''15'''||[[Икраам Рейнерс]] || || {{subon|86}}
|-
|Ҳам ||'''8''' ||[[Тшепанг Мореми]] || || {{subon|86}}
|-
|colspan=3|'''Сармураббӣ:'''
|-
|colspan=3|{{Парчами Белгия}} [[Ҳуго Брос]]
|}
|valign=&quot;top&quot;|[[Акс:RSA-CAN 2026-06-28.svg|300px]]
|valign=&quot;top&quot; width=&quot;50%&quot;|
{| style=&quot;font-size:90%; margin:auto&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot;
|-
!width=31| !!width=25|
|-
|Д ||'''16'''||[[Максим Крепо]]
|-
|Ҳим ||'''2''' ||[[Алистэр Ҷонстон]]
|-
|Ҳим ||'''15'''||[[Моиз Бомбито]] || || {{suboff|59}}
|-
|Ҳим ||'''13'''||[[Дерек Корнилюс]]
|-
|Ҳим ||'''22'''||[[Ричи Ларея]]
|-
|ММ ||'''17'''||[[Тейҷон Бюкенен]] || || {{suboff|75}}
|-
|ММ ||'''25'''||[[Нейтан Салиба]] || {{Yel|54}} || {{suboff|59}}
|-
|ММ ||'''7''' ||[[Стивен Эуштакиу]] {{Капитан варзиш}}
|-
|ММ ||'''11'''||[[Лиам Миллар]] || || {{suboff|70}}
|-
|Ҳам ||'''10'''||[[Ҷонатан Дэвид]]
|-
|Ҳам ||'''12'''||[[Тани Олувасейи]] || || {{suboff|70}}
|-
|colspan=3|'''Эҳтиётӣ:'''
|-
|Ҳим ||'''23'''||[[Нико Сигур]] || {{yel|67}} || {{subon|59}}
|-
|Ҳим ||'''4''' ||[[Люк де Фужрол]] || || {{subon|59}}
|-
|Ҳам ||'''24'''||[[Промис Дэвид]] || || {{subon|70}}
|-
|ММ ||'''14'''||[[Ҷейкоб Шаффелберг]] || || {{subon|70}}
|-
|Ҳим ||'''19'''||[[Алфонсо Дейвис]] || || {{subon|75}}
|-
|colspan=3|'''Сармураббӣ:'''
|-
|colspan=3|{{Парчами ИМА}} [[Ҷесси Марш]]
|}
|}

{| style=&quot;width:100%; font-size:90%;&quot;
|
'''Беҳтарин бозикуни бозӣ:'''
&lt;br&gt;[[Стивен Эуштакиу]] (Канада)&lt;ref name=&quot;MOTM&quot;&gt;{{Cite web |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/michelob-ultra-superior-player-of-match-winner |title=Michelob Ultra Superior Player of the Match – every winner |publisher=[[ФИФА]] |lang=en |date=2026-06-28 |access-date=2026-06-28}}&lt;/ref&gt;

'''[[Кӯмакдовар (футбол)|Кӯмакдоварон]]&lt;ref name=&quot;RSA-CAN line-ups&quot;/&gt;:'''
&lt;br&gt;Бруну Жезуш ([[Федератсияи футболи Португалия|Португалия]])
&lt;br&gt;Лусиану Майя ([[Федератсияи футболи Португалия|Португалия]])
&lt;br&gt;'''Довари чаҳорум:'''
&lt;br&gt;Умар ал-Алӣ ([[Анҷумани футболи Имороти Муттаҳидаи Арабӣ|АМА]])
&lt;br&gt;'''Кӯмакдовари эҳтиётӣ:'''
&lt;br&gt;Муҳаммад Ал-Ҳаммодӣ ([[Анҷумани футболи Имороти Муттаҳидаи Арабӣ|АМА]])
&lt;br&gt;'''[[Кӯмакдовари видеоӣ|Кӯмакдовари видеоӣ (VAR)]]:'''
&lt;br&gt;[[Карлос дел Серро Гранде]] ([[Федератсияи футболи шоҳигарии Испониё|Испониё]])
&lt;br&gt;'''Ёвари кӯмакдовари видеоӣ:'''
&lt;br&gt;Родолфо Тоски ([[Конфедератсияи футболи Бразилия|Бразилия]])
&lt;br&gt;'''Ёвари дуюми кӯмакдовари видеоӣ:'''
&lt;br&gt;Эрнан Мастранхело ([[Анҷумани футболи Аргентина|Аргентина]])
|}

=== Бразилия — Ҷопон ===
&lt;section begin=R32-2 /&gt;{{Football box
|date=29 июн 2026
|time=12:00 [[UTC−05:00|UTC−5]]
|team1={{Футбол|BRA|||R}}
|score={{score link|Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ#Бразилия — Ҷопон|2:1}}
|team2={{Футбол|JPN}}
|goals1=
* [[Каземиро]] {{гол|56}}
* [[Габриэл Мартинелли]] {{гол|90+6}}
|goals2=
* [[Кайсю Сано]] {{гол|29}}
|stadium=«[[NRG (варзишгоҳ)|Варзишгоҳи NRG]]»
|location=[[Ҳюстон]]
|attendance=68 777
|referee={{Парчами Италия}} [[Мауритсио Мариани]]
|report=https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021516
}}&lt;section end=R32-2 /&gt;

{| width=92%
|-
|{{Либоси тими футбол
 |pattern_la = _bra26h
 |pattern_b  = _bra26h
 |pattern_ra = _bra26h
 |pattern_sh = _bra26h
 |pattern_so = _bra26hl
 |leftarm    =
 |body       =
 |rightarm   =
 |shorts     =
 |socks      =
 |title      = Бразилия&lt;ref name=&quot;BRA-JPN line-ups&quot;&gt;{{Cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12525/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – Brazil v. Japan |publisher=[[ФИФА]] |lang=en |date=2026-06-29 |access-date=2026-06-29}}&lt;/ref&gt;
}}
|{{Либоси тими футбол
 |pattern_la = _jap26a
 |pattern_b  = _jap26a
 |pattern_ra = _jap26a
 |pattern_sh = _jap26a
 |pattern_so = _jap26a2l
 |leftarm    =
 |body       =
 |rightarm   =
 |shorts     =
 |socks      = 000000
 |title      = Ҷопон&lt;ref name=&quot;BRA-JPN line-ups&quot;/&gt;
}}
|}

{| width=&quot;100%&quot;
|valign=&quot;top&quot; width=&quot;40%&quot;|
{| style=&quot;font-size:90%&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot;
|-
!width=31| !!width=25|
|-
|Д ||'''1''' ||[[Алиссон Беккер]]
|-
|Ҳим ||'''13'''||[[Данило (футболбоз, тав. 1991)|Данило Луис]] || {{Yel|48}}
|-
|Ҳим ||'''4''' ||[[Маркинюс]] {{Капитан варзиш}}
|-
|Ҳим ||'''3''' ||[[Габриэл Дус Сантос Магаляйнс|Габриэл]]
|-
|Ҳим ||'''16'''||[[Дуглас Сантос (футболбоз, тав. 1994)|Дуглас Сантос]]
|-
|ММ ||'''5''' ||[[Каземиро]] || {{Yel|14}} || {{Suboff|90+1}}
|-
|ММ ||'''8''' ||[[Бруно Гимарайнс]] || || {{Suboff|90+7}}
|-
|ММ ||'''20'''||[[Лукас Пакета]]
|-
|Ҳам ||'''26'''||[[Райан Симплисио Роша|Райан]]
|-
|Ҳам ||'''9''' ||[[Матеус Куня]] || || {{Suboff|65}}
|-
|Ҳам ||'''7''' ||[[Винисиус Ҷуниор]]
|-
|colspan=3|'''Эҳтиётӣ:'''
|-
|Ҳам ||'''19'''||[[Эндрик Фелипе|Эндрик]] || || {{Subon|46}}
|-
|Ҳам ||'''22'''||[[Габриэл Мартинелли]] || || {{Subon|65}}
|-
|ММ ||'''17'''||[[Фабиню (футболбоз, тав. 1993)|Фабиню]] || || {{Subon|90+1}}
|-
|ММ ||'''18'''||[[Данило (футболбоз, тав. 2001)|Данило Сантос]] || || {{Subon|90+7}}
|-
|colspan=3|'''Сармураббӣ:'''
|-
|colspan=3|{{Парчами Италия}} [[Карло Анчелотти]]
|}
|valign=&quot;top&quot;|[[Акс:BRA-JPN 2026-06-29.svg|300px]]
|valign=&quot;top&quot; width=&quot;50%&quot;|
{| style=&quot;font-size:90%; margin:auto&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot;
|-
!width=31| !!width=25|
|-
|Д ||'''1''' ||[[Дзион Судзуки]]
|-
|Ҳим ||'''22'''||[[Такеҳиро Томиясу]]
|-
|Ҳим ||'''3''' ||[[Сёго Танигути]]
|-
|Ҳим ||'''21'''||[[Ҳироки Ито]]
|-
|ММ ||'''10'''||[[Ритсу Доан]] {{Капитан варзиш}} || || {{Suboff|66}}
|-
|ММ ||'''24'''||[[Кайсю Сано]] || {{Yel|12}}
|-
|ММ ||'''15'''||[[Даити Камада]] || {{Yel|45}} || {{Suboff|78}}
|-
|ММ ||'''13'''||[[Кэйто Накамура]] || || {{Suboff|66}}
|-
|Ҳам ||'''14'''||[[Дзюнъя Ито]] || || {{Suboff|78}}
|-
|Ҳам ||'''18'''||[[Аясэ Уэда]]
|-
|Ҳам ||'''11'''||[[Дайдзен Маэда]] || || {{Suboff|90+7}}
|-
|colspan=3|'''Эҳтиётӣ:'''
|-
|Ҳим ||'''25'''||[[Дзюнносукэ Судзуки]] || {{Yel|84}} || {{Subon|66}}
|-
|Ҳим ||'''2''' ||[[Юкинари Сугавара]] || || {{Subon|66}}
|-
|Ҳам ||'''6''' ||[[Сюто Матино]] || || {{Subon|78}}
|-
|ММ ||'''7''' ||[[Ао Танака]] || || {{Subon|78}}
|-
|Ҳам ||'''19'''||[[Коки Огава]] || || {{Subon|90+7}}
|-
|colspan=3|'''Сармураббӣ:'''
|-
|colspan=3|[[Ҳаҷиме Мориясу]]
|}
|}

{| style=&quot;width:100%; font-size:90%;&quot;
|
'''Беҳтарин бозикуни бозӣ:'''
&lt;br&gt;[[Каземиро]] (Бразилия)&lt;ref name=&quot;MOTM&quot;/&gt;

'''[[Кӯмакдовар (футбол)|Кӯмакдоварон]]&lt;ref name=&quot;BRA-JPN line-ups&quot;/&gt;:'''
&lt;br&gt;Даниэле Биндони ([[Федератсияи футболи Итолиё|Итолиё]])
&lt;br&gt;Алберто Тегони ([[Федератсияи футболи Итолиё|Итолиё]])
&lt;br&gt;'''Довари чаҳорум:'''
&lt;br&gt;[[Сандро Шерер]] ([[Иттиҳоди футболи Швейтсария|Швейтсария]])
&lt;br&gt;'''Кӯмакдовари эҳтиётӣ:'''
&lt;br&gt;Стефан Де Алмейда ([[Иттиҳоди футболи Швейтсария|Швейтсария]])
&lt;br&gt;'''[[Кӯмакдовари видеоӣ|Кӯмакдовари видеоӣ (VAR)]]:'''
&lt;br&gt;Марко Ди Белло ([[Федератсияи футболи Итолиё|Итолиё]])
&lt;br&gt;'''Ёвари кӯмакдовари видеоӣ:'''
&lt;br&gt;Иван Бебек ([[Иттиҳоди футболи Хорватия|Хорватия]])
&lt;br&gt;'''Ёвари дуюми кӯмакдовари видеоӣ:'''
&lt;br&gt;Ҷо Дикерсон ([[Федератсияи футболи ИМА|ИМА]])
|}

=== Олмон — Парагвай ===
&lt;section begin=R32-3 /&gt;{{Football box
|date=29 июн 2026
|time=16:30 [[UTC−04:00|UTC−4]]
|team1={{Футбол|GER|||R}}
|score={{score link|Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ#Олмон — Парагвай|1:1}}
|aet=yes
|team2={{Футбол|PAR}}
|goals1=[[Кай Ҳавертс]] {{гол|54}}
|goals2=[[Хулио Энсисо]] {{гол|42}}
|penalties1=
*[[Кай Ҳавертс]] {{penmiss}}
*[[Ёзуа Киммих]] {{pengoal}}
*[[Ҷамол Мусиала]] {{pengoal}}
*[[Ник Волтемаде]] {{penmiss}}
*[[Надим Амирӣ]] {{pengoal}}
*[[Ёнатан Та]] {{penmiss}}
|penaltyscore=3–4
|penalties2=
*{{pengoal}} [[Маурисио Магаляйнс Прадо|Маурисио]]
*{{pengoal}} [[Густаво Гомес]]
*{{pengoal}} [[Матиас Галарса]]
*{{penmiss}} [[Антонио Санабрия]]
*{{penmiss}} [[Фабиан Балбуена]]
*{{pengoal}} [[Хосе Канале]]
|stadium=«[[Gillette (варзишгоҳ)|Варзишгоҳи Gillette]]»
|location=[[Фоксборо]]
|attendance=63 945
|referee={{Парчами Марокаш}} [[Ҷалол Ҷойед]]
|report=https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021513
}}&lt;section end=&quot;R32-3&quot; /&gt;

{| width=92%
|-
|{{Либоси тими футбол
 |pattern_la = _ger26h
 |pattern_b  = _ger26h
 |pattern_ra = _ger26h
 |pattern_sh = _ger26h2
 |pattern_so = _ger26hl
 |leftarm    =
 |body       =
 |rightarm   =
 |shorts     =
 |socks      = FFFFFF
 |title      = Олмон&lt;ref name=&quot;GER-PAR line-ups&quot;&gt;{{Cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12522/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – Germany v. Paraguay |publisher=[[ФИФА]] |lang=en |date=2026-06-29 |access-date=2026-06-29}}&lt;/ref&gt;
}}
|{{Либоси тими футбол
 |pattern_la  = _par26A
 |pattern_b   = _par26A
 |pattern_ra  = _par26A
 |pattern_sh  = _par26A
 |pattern_so  = _par26al
 |leftarm     =
 |body        =
 |rightarm    =
 |shorts      =
 |socks       =
 |title      = Парагвай&lt;ref name=&quot;GER-PAR line-ups&quot;/&gt;
}}
|}

{| width=&quot;100%&quot;
|valign=&quot;top&quot; width=&quot;40%&quot;|
{| style=&quot;font-size:90%&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot;
|-
!width=31| !!width=25|
|-
|Д ||'''1''' ||[[Мануел Нойер]]
|-
|Ҳим ||'''6''' ||[[Ёзуа Киммих]] {{Капитан варзиш}}
|-
|Ҳим ||'''2''' ||[[Антонио Рӯдигер]] || || {{Suboff|110}}
|-
|Ҳим ||'''4''' ||[[Ёнатан Та]]
|-
|Ҳим ||'''18'''||[[Натаниел Браун]]
|-
|ММ ||'''23'''||[[Феликс Нмеча]] || || {{Suboff|46}}
|-
|ММ ||'''5''' ||[[Александар Павлович]] || || {{Suboff|79}}
|-
|ММ ||'''19'''||[[Лерой Зане]] || || {{Suboff|88}}
|-
|ММ ||'''7''' ||[[Кай Ҳавертс]] || {{Yel|106}}
|-
|ММ ||'''17'''||[[Флориан Виртс]] || || {{Suboff|110}}
|-
|Ҳам ||'''26'''||[[Дениз Ундав]] || || {{Suboff|63}}
|-
|colspan=3|'''Эҳтиётӣ:'''
|-
|ММ ||'''8''' ||[[Леон Горетска]] || || {{Subon|46}}
|-
|ММ ||'''10'''||[[Ҷамол Мусиала]] || {{Yel|115}} || {{Subon|63}}
|-
|Ҳим ||'''3''' ||[[Валдемар Антон]] || || {{Subon|79}}
|-
|Ҳам ||'''11'''||[[Ник Волтемаде]] || || {{Subon|88}}
|-
|Ҳим ||'''24'''||[[Малик Тшау]] || || {{Subon|110}}
|-
|ММ ||'''20'''||[[Надим Амирӣ]] || || {{Subon|110}}
|-
|colspan=3|'''Дигар ҷазоҳои интизомӣ:'''
|-
|{{abbr|ҲФ|Узви ҳайати фаннӣ (ёвари мураббӣ)}} ||'''—''' || Мадс Буттгерайт || {{Yel|116}}
|-
|colspan=3|'''Сармураббӣ:'''
|-
|colspan=3|[[Юлиан Нагелсман]] || {{Yel|105+1}}
|}
|valign=&quot;top&quot;|[[Акс:GER-PAR 2026-06-29.svg|300px]]
|valign=&quot;top&quot; width=&quot;50%&quot;|
{| style=&quot;font-size:90%; margin:auto&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot;
|-
!width=31| !!width=25|
|-
|Д ||'''12'''||[[Орландо Хил]]
|-
|Ҳим ||'''4''' ||[[Хуан Хосе Касерес]] || || {{Suboff|99}}
|-
|Ҳим ||'''15'''||[[Густаво Гомес]] {{Капитан варзиш}}
|-
|Ҳим ||'''13'''||[[Хосе Канале]]
|-
|Ҳим ||'''6''' ||[[Хуниор Алонсо]] || || {{Suboff|120+2}}
|-
|ММ ||'''10'''||[[Мигел Алмирон]] || || {{Suboff|91}}
|-
|ММ ||'''16'''||[[Дамян Бобадийя]] || || {{Suboff|99}}
|-
|ММ ||'''14'''||[[Андрес Кубас]] || {{Yel|65}}
|-
|ММ ||'''23'''||[[Матиас Галарса]] || {{Yel|117}}
|-
|Ҳам ||'''21'''||[[Габриэл Авалос]] || || {{Suboff|55}}
|-
|Ҳам ||'''19'''||[[Хулио Энсисо]] || || {{Suboff|57}}
|-
|colspan=3|'''Эҳтиётӣ:'''
|-
|ММ ||'''24'''||[[Густаво Кабайеро]] || || {{Subon|55}}
|-
|ММ ||'''11'''||[[Маурисио Магаляйнс Прадо|Маурисио]] || || {{Subon|57}}
|-
|Ҳим ||'''2''' ||[[Густаво Веласкес]] || || {{Subon|91}}
|-
|ММ ||'''20'''||[[Брайан Охеда]] || || {{Subon|99}}
|-
|Ҳам ||'''9''' ||[[Антонио Санабрия]] || || {{Subon|99}}
|-
|Ҳим ||'''5''' ||[[Фабиан Балбуена]] || || {{Subon|120+2}}
|-
|colspan=3|'''Дигар ҷазоҳои интизомӣ:'''
|-
|{{abbr|ҲФ|Узви ҳайати фаннӣ (таҳлилгари видео)}} ||'''—''' || Алехандро Хуан || {{Yel|117}}
|-
|colspan=3|'''Сармураббӣ:'''
|-
|colspan=3|{{Парчами Аргентина}} [[Густаво Алфаро]] || {{Yel|105}}
|}
|}

{| style=&quot;width:100%; font-size:90%;&quot;
|
'''Беҳтарин бозикуни бозӣ:'''
&lt;br&gt;[[Орландо Хил]] (Парагвай)&lt;ref name=&quot;MOTM&quot;/&gt;

'''[[Кӯмакдовар (футбол)|Кӯмакдоварон]]&lt;ref name=&quot;GER-PAR line-ups&quot;/&gt;:'''
&lt;br&gt;Закариё Бринси ([[Федератсияи футболи шоҳигарии Марокаш|Марокаш]])
&lt;br&gt;Мустафо Акаркад ([[Федератсияи футболи шоҳигарии Марокаш|Марокаш]])
&lt;br&gt;'''Довари чаҳорум:'''
&lt;br&gt;[[Ма Нин]] ([[Анҷумани футболи  Чин|Чин]])
&lt;br&gt;'''Кӯмакдовари эҳтиётӣ:'''
&lt;br&gt;Чжоу Фэй ([[Анҷумани футболи  Чин|Чин]])
&lt;br&gt;'''[[Кӯмакдовари видеоӣ|Кӯмакдовари видеоӣ (VAR)]]:'''
&lt;br&gt;Татияна Гусман ([[Федератсияи футболи Никарагуа|Никарагуа]])
&lt;br&gt;'''Ёвари кӯмакдовари видеоӣ:'''
&lt;br&gt;Ҳамза ал-Фориқ ([[Федератсияи футболи шоҳигарии Марокаш|Марокаш]])
&lt;br&gt;'''Ёвари дуюми кӯмакдовари видеоӣ:'''
&lt;br&gt;Абдуллоҳ аш-Шаҳрӣ ([[Федератсияи футболи Арабистони Саудӣ|Арабистони Саудӣ]])
|}

=== Нидерланд — Марокаш ===
&lt;section begin=&quot;R32-4&quot; /&gt;{{Football box
|date=29 июн 2026
|time=19:00 [[UTC−06:00|UTC−6]]
|team1={{Футбол|NED|||R}}
|score={{score link|Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ#Нидерланд — Марокаш|1:1}}
|aet=yes
|penaltyscore=2:3
|team2={{Футбол|MAR}}
|goals1=[[Коди Гакпо]] {{гол|72}}
|goals2=[[Исо Диоп]] {{гол|90+1}}
|penalties1=
*[[Тён Копмейнерс]] {{pengoal}}
*[[Ҷастин Клюйверт]] {{penmiss}}
*[[Ваут Вегҳорст]] {{pengoal}}
*[[Квинтен Тимбер]] {{penmiss}}
*[[Крисенсио Саммервилл]] {{penmiss}}
|penaltyscore=2–3
|penalties2=
*{{penmiss}} [[Нейл ал-Айновӣ]]
*{{pengoal}} [[Суфён Раҳимӣ]]
*{{pengoal}} [[Шамсиддин Толибӣ]]
*{{penmiss}} [[Ашраф Ҳакимӣ]]
*{{pengoal}} [[Исмоил Сайборӣ]]
|stadium=«[[BBVA (варзишгоҳ)|Варзишгоҳи BBVA]]»
|location=[[Гвадалупе (Нуэво-Леон)|Гвадалупе]]
|attendance=51 243
|referee={{Парчами Бразилия}} [[Вилтон Сампаё]]
|report=https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021522
}}&lt;section end=&quot;R32-4&quot; /&gt;

{| width=92%
|-
|{{Либоси тими футбол
 |pattern_la = _ned26h
 |pattern_b  = _ned26h
 |pattern_ra = _ned26h
 |pattern_sh = _ned26a
 |pattern_so = 
 |leftarm    = 
 |body       = 
 |rightarm   = 
 |shorts     = 
 |socks      = FF5533
 |title      = Нидерланд&lt;ref name=&quot;NED-MAR line-ups&quot;&gt;{{Cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12531/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – Netherlands v. Morocco |publisher=[[ФИФА]] |lang=en |date=2026-06-29 |access-date=2026-06-29}}&lt;/ref&gt;
}}
|{{Либоси тими футбол
 |pattern_la = _mrc26a
 |pattern_b  = _mrc26a
 |pattern_ra = _mrc26a
 |pattern_sh = _mrc26a
 |pattern_so = _mrc26al
 |leftarm    = 
 |body       = 
 |rightarm   = 
 |shorts     = 
 |socks      = 
 |title      = Марокаш&lt;ref name=&quot;NED-MAR line-ups&quot;/&gt;
}}
|}

{| width=&quot;100%&quot;
|valign=&quot;top&quot; width=&quot;40%&quot;|
{| style=&quot;font-size:90%&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot;
|-
!width=31| !!width=25|
|-
|Д ||'''1''' ||[[Барт Вербрюгген]]
|-
|Ҳам ||'''6''' ||[[Ян Паул ван Ҳекке]]
|-
|Ҳам ||'''4''' ||[[Вирҷил ван Дайк]] {{Капитан варзиш}}
|-
|Ҳам ||'''5''' ||[[Натан Аке]] || || {{Suboff|71}}
|-
|ММ ||'''22'''||[[Дензел Думфрис]]
|-
|ММ ||'''8''' ||[[Райан Гравенберх]] || || {{Suboff|86}}
|-
|ММ ||'''21'''||[[Френки де Йонг]] || || {{Suboff|110}}
|-
|ММ ||'''15'''||[[Микки ван де Вен]] || || {{Suboff|86}}
|-
|Ҳам ||'''24'''||[[Крисенсио Саммервилл]]
|-
|Ҳам ||'''19'''||[[Брайан Бробби]] || || {{Suboff|71}}
|-
|Ҳам ||'''11'''||[[Коди Гакпо]] || || {{Suboff|113}}
|-
|colspan=3|'''Эҳтиётӣ:'''
|-
|ММ ||'''20'''||[[Тён Копмейнерс]] || || {{Subon|71}}
|-
|Ҳам ||'''9''' ||[[Ваут Вегҳорст]] || || {{Subon|71}}
|-
|ММ ||'''26'''||[[Квинтен Тимбер]] || || {{Subon|86}}
|-
|Ҳим ||'''25'''||[[Ёррел Ҳато]] || || {{Subon|86}}
|-
|ММ ||'''3''' ||[[Мартен де Рон]] || || {{Subon|110}}
|-
|ММ ||'''7''' ||[[Ҷастин Клюйверт]] || || {{Subon|113}}
|-
|colspan=3|'''Сармураббӣ:'''
|-
|colspan=3|[[Роналд Куман]]
|}
|valign=&quot;top&quot;|[[Акс:NED-MAR 2026-06-29.svg|300px]]
|valign=&quot;top&quot; width=&quot;50%&quot;|
{| style=&quot;font-size:90%; margin:auto&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot;
|-
!width=31| !!width=25|
|-
|Д ||'''1''' ||[[Ёсин Буну]]
|-
|Ҳим ||'''2''' ||[[Ашраф Ҳакимӣ]] {{Капитан варзиш}}
|-
|Ҳим ||'''14'''||[[Исо Диоп]] || {{Yel|47}}
|-
|Ҳим ||'''18'''||[[Шоди Риёз]] || || {{Suboff|75}}
|-
|Ҳим ||'''3''' ||[[Нуссайр Мазровӣ]]
|-
|ММ ||'''6''' ||[[Аюб Буаддӣ]] || || {{Suboff|79}}
|-
|ММ ||'''24'''||[[Нейл ал-Айновӣ]]
|-
|ММ ||'''10'''||[[Браҳим Диас]] || || {{Suboff|79}}
|-
|ММ ||'''8''' ||[[Аззаддин Уноҳӣ]] || || {{Suboff|86}}
|-
|ММ ||'''23'''||[[Билол ал-Ханнус]] || || {{Suboff|86}}
|-
|Ҳам ||'''11'''||[[Исмоил Сайборӣ]]
|-
|colspan=3|'''Эҳтиётӣ:'''
|-
|Ҳим ||'''26'''||[[Анас Салоҳиддин]] || || {{Subon|75}}
|-
|ММ ||'''16'''||[[Ҷосим Ёсин]] || || {{Subon|79}}
|-
|ММ ||'''15'''||[[Самир ал-Муробат]] || || {{Subon|79}}
|-
|Ҳам ||'''9''' ||[[Суфён Раҳимӣ]] || || {{Subon|86}}
|-
|ММ ||'''7''' ||[[Шамсиддин Толибӣ]] || || {{Subon|86}}
|-
|colspan=3|'''Сармураббӣ:'''
|-
|colspan=3|[[Муҳаммад Ваҳбӣ]]
|}
|}

{| style=&quot;width:100%; font-size:90%;&quot;
|
'''Беҳтарин бозикуни бозӣ:'''
&lt;br&gt;[[Исо Диоп]] (Марокаш)&lt;ref name=&quot;MOTM&quot;/&gt;

'''[[Кӯмакдовар (футбол)|Кӯмакдоварон]]&lt;ref name=&quot;NED-MAR line-ups&quot;/&gt;:'''
&lt;br&gt;Бруно Пирес ([[Конфедератсияи футболи Бразилия|Бразилия]])
&lt;br&gt;Бруно Бошийя ([[Конфедератсияи футболи Бразилия|Бразилия]])
&lt;br&gt;'''Довари чаҳорум:'''
&lt;br&gt;[[Кристиан Гарай]] ([[Федератсияи футболи Чили|Чили]])
&lt;br&gt;'''Кӯмакдовари эҳтиётӣ:'''
&lt;br&gt;Хосе Ретамал ([[Федератсияи футболи Чили|Чили]])
&lt;br&gt;'''[[Кӯмакдовари видеоӣ|Кӯмакдовари видеоӣ (VAR)]]:'''
&lt;br&gt;Николас Гайё ([[Федератсияи футболи Колумбия|Колумбия]])
&lt;br&gt;'''Ёвари кӯмакдовари видеоӣ:'''
&lt;br&gt;Леодан Гонсалес ([[Анҷумани футболи Уругвай|Уругвай]])
&lt;br&gt;'''Ёвари дуюми кӯмакдовари видеоӣ:'''
&lt;br&gt;Армандо Вийярреал ([[Федератсияи футболи ИМА|ИМА]])
|}

=== Кот-д’Ивуар — Норвегия ===
&lt;section begin=&quot;R32-5&quot; /&gt;{{Football box
|date=30 июн 2026
|time=12:00 [[UTC−05:00|UTC−5]]
|team1={{Футбол|CIV|||R}}
|score={{score link|Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ#Кот-д’Ивуар — Норвегия|1:2}}
|team2={{Футбол|NOR}}
|goals1=[[Аҳмад Диалло]] {{гол|74}}
|goals2 =
* [[Антонио Нуса]] {{гол|39}}
* [[Эрлинг Ҳоланн]] {{гол|86}}
|stadium=«[[AT&amp;T (варзишгоҳ)|Варзишгоҳи AT&amp;T]]»
|location=[[Арлингтон (Техас)|Арлингтон]]
|attendance=69 665
|referee={{Парчами Венесуэла}} [[Хесус Валенсуэла]]
|report = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021514
}}&lt;section end=&quot;R32-5&quot; /&gt;

{| width=92%
|-
|{{Либоси тими футбол
 |pattern_la = _civ26h
 |pattern_b  = _civ26h
 |pattern_ra = _civ26h
 |pattern_sh = _civ26h
 |pattern_so = _civ26hl
 |leftarm    = ff7d1d
 |body       = ff7d1d
 |rightarm   = ff7d1d
 |shorts     = ff7d1d
 |socks      = ff7d1d
 |title      = Кот-д’Ивуар&lt;ref name=&quot;CIV-NOR line-ups&quot;&gt;{{Cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12523/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – Côte d'Ivoire v. Norway |publisher=[[ФИФА]] |lang=en |date=2026-06-30 |access-date=2026-06-30}}&lt;/ref&gt;
}}
|{{Либоси тими футбол
 |pattern_la = _nor26t
 |pattern_b  = _nor26t
 |pattern_ra = _nor26t
 |pattern_sh = _nor26h
 |pattern_so =
 |leftarm    = FFFFFF
 |body       = FFFFFF
 |rightarm   = FFFFFF
 |shorts     = FFFFFF
 |socks      = FFFFFF
 |title      = Норвегия&lt;ref name=&quot;CIV-NOR line-ups&quot;/&gt;
}}
|}

{| width=&quot;100%&quot;
|valign=&quot;top&quot; width=&quot;40%&quot;|
{| style=&quot;font-size:90%&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot;
|-
!width=31| !!width=25|
|-
|Д ||'''1''' ||[[Яҳё Фофана]]
|-
|Ҳим ||'''17'''||[[Гела Дуэ]]
|-
|Ҳим ||'''7''' ||[[Одилон Коссуну]]
|-
|Ҳим ||'''20'''||[[Эммануел Агбаду]]
|-
|Ҳим ||'''3''' ||[[Гислен Конан]] || || {{Suboff|90+3}}
|-
|ММ ||'''18'''||[[Ибраим Сангаре]]
|-
|ММ ||'''8''' ||[[Франк Кессие]] {{Капитан варзиш}}
|-
|ММ ||'''26'''||[[Крист Инао Улаи]] || || {{Suboff|60}}
|-
|Ҳам ||'''19'''||[[Николя Пепе]] || || {{Suboff|87}}
|-
|Ҳам ||'''9''' ||[[Анж-Йоан Бонни]] || || {{Suboff|60}}
|-
|Ҳам ||'''11'''||[[Ян Диоманде]] || || {{Suboff|90+3}}
|-
|colspan=3|'''Эҳтиётӣ:'''
|-
|Ҳам ||'''15'''||[[Аҳмад Диалло]] || || {{Subon|60}}
|-
|Ҳам ||'''12'''||[[Элие Ваи]] || || {{Subon|60}}
|-
|Ҳам ||'''14'''||[[Умар Диаките]] || || {{Subon|87}}
|-
|Ҳам ||'''22'''||[[Эванн Гессан]] || || {{Subon|90+3}}
|-
|Ҳам ||'''24'''||[[Базумана Туре]] || || {{Subon|90+3}}
|-
|colspan=3|'''Сармураббӣ:'''
|-
|colspan=3|[[Эмерс Фаэ]]
|}
|valign=&quot;top&quot;|[[Акс:CIV-NOR 2026-06-30.svg|300px]]
|valign=&quot;top&quot; width=&quot;50%&quot;|
{| style=&quot;font-size:90%; margin:auto&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot;
|-
!width=31| !!width=25|
|-
|Д ||'''1''' ||[[Орян Нюланн]]
|-
|Ҳим ||'''16'''||[[Маркус Ҳолмгрен Педерсен]] || || {{Suboff|83}}
|-
|Ҳим ||'''3''' ||[[Кристофер Айер]]
|-
|Ҳим ||'''17'''||[[Турбёрн Хеггем]]
|-
|Ҳим ||'''5''' ||[[Давид Мёллер Волфе]]
|-
|ММ ||'''6''' ||[[Патрик Берг]]
|-
|ММ ||'''8''' ||[[Сандер Берге]]
|-
|ММ ||'''10'''||[[Мартин Эдегор]] {{Капитан варзиш}}
|-
|Ҳам ||'''7''' ||[[Александер Сёрлот]] || || {{Suboff|71}}
|-
|Ҳам ||'''9''' ||[[Эрлинг Ҳоланн]]
|-
|Ҳам ||'''20'''||[[Антонио Нуса]] || {{Yel|45+1}} || {{Suboff|71}}
|-
|colspan=3|'''Эҳтиётӣ:'''
|-
|ММ ||'''21'''||[[Андреас Шелдеруп]] || || {{Subon|71}}
|-
|ММ ||'''22'''||[[Оскар Бобб]] || || {{Subon|71}}
|-
|ММ ||'''14'''||[[Фредрик Эурснес]] || || {{Subon|83}}
|-
|colspan=3|'''Сармураббӣ:'''
|-
|colspan=3|[[Столе Солбаккен]]
|}
|}

{| style=&quot;width:100%; font-size:90%;&quot;
|
'''Беҳтарин бозикуни бозӣ:'''
&lt;br&gt;[[Антонио Нуса]] (Норвегия)&lt;ref name=&quot;MOTM&quot;/&gt;

'''[[Кӯмакдовар (футбол)|Кӯмакдоварон]]&lt;ref name=&quot;CIV-NOR line-ups&quot;/&gt;:'''
&lt;br&gt;Хорхе Уррехо ([[Федератсияи футболи Венесуэла|Венесуэла]])
&lt;br&gt;Тулио Морено ([[Федератсияи футболи Венесуэла|Венесуэла]])
&lt;br&gt;'''Довари чаҳорум:'''
&lt;br&gt;[[Хуан Габриэл Бенитес]] ([[Федератсияи футболи Парагвай|Парагвай]])
&lt;br&gt;'''Кӯмакдовари эҳтиётӣ:'''
&lt;br&gt;Эдуардо Кардосо ([[Федератсияи футболи Парагвай|Парагвай]])
&lt;br&gt;'''[[Кӯмакдовари видеоӣ|Кӯмакдовари видеоӣ (VAR)]]:'''
&lt;br&gt;Хуан Лара ([[Федератсияи футболи Чили|Чили]])
&lt;br&gt;'''Ёвари кӯмакдовари видеоӣ:'''
&lt;br&gt;Хуан Сото ([[Федератсияи футболи Венесуэла|Венесуэла]])
&lt;br&gt;'''Ёвари дуюми кӯмакдовари видеоӣ:'''
&lt;br&gt;[[Ҷарред Ҷиллетт]] ([[Анҷумани футболи Инглистон|Инглистон]])
|}

=== Фаронса — Шветсия ===
&lt;section begin=&quot;R32-6&quot; /&gt;{{Football box
|date=30 июн 2026
|time=17:00 [[UTC−04:00|UTC−4]]
|team1={{Футбол|FRA|||R}}
|score={{score link|Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ#Фаронса — Шветсия|3:0}}
|team2={{Футбол|SWE}}
|goals1=
* [[Килиан Мбаппе]] {{гол|45}} {{гол|74}}
* [[Брадли Баркола]] {{гол|53}}
|goals2=
|stadium=«[[MetLife (варзишгоҳ)|Варзишгоҳи MetLife]]»
|location=[[Ратерфорди шарқӣ]]
|attendance=80 663
|referee={{Парчами Нидерланд}} [[Данни Маккели]]
|report=https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021523
}}&lt;section end=&quot;R32-6&quot; /&gt;

{| width=92%
|-
|{{Либоси тими футбол
 |pattern_la = _fra26H
 |pattern_b  = _fra26H
 |pattern_ra = _fra26H
 |pattern_sh = _fra26H2
 |pattern_so = _fra26Hl
 |leftarm    =
 |body       =
 |rightarm   =
 |shorts     =
 |socks      =
 |title      = Фаронса&lt;ref name=&quot;FRA-SWE line-ups&quot;&gt;{{Cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12532/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – France v. Sweden |publisher=[[ФИФА]] |lang=en |date=2026-06-30 |access-date=2026-06-30}}&lt;/ref&gt;
}}
|{{Либоси тими футбол
 |pattern_la = _swe26h
 |pattern_b  = _swe26h
 |pattern_ra = _swe26h
 |pattern_sh = _swe26h
 |pattern_so = _swe26hl
 |leftarm    =
 |body       =
 |rightarm   =
 |shorts     =
 |socks      =
 |title      = Шветсия&lt;ref name=&quot;FRA-SWE line-ups&quot;/&gt;
}}
|}

{| width=&quot;100%&quot;
|valign=&quot;top&quot; width=&quot;40%&quot;|
{| style=&quot;font-size:90%&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot;
|-
!width=31| !!width=25|
|-
|Д ||'''16'''||[[Майк Менян]]
|-
|Ҳим ||'''5''' ||[[Жюл Кунде]] || || {{Suboff|75}}
|-
|Ҳим ||'''4''' ||[[Даё Упамекано]]
|-
|Ҳим ||'''17'''||[[Вилям Салиба]]
|-
|Ҳим ||'''3''' ||[[Люка Дин]] || || {{Suboff|78}}
|-
|ММ ||'''8''' ||[[Урелён Чуамени]]
|-
|ММ ||'''14'''||[[Адриен Рабио]]
|-
|ММ ||'''7''' ||[[Усмон Дембеле]] || || {{Suboff|75}}
|-
|ММ ||'''11'''||[[Майкл Олисе]] || || {{Suboff|85}}
|-
|ММ ||'''12'''||[[Брадли Баркола]]
|-
|Ҳам ||'''10'''||[[Килиан Мбаппе]] {{Капитан варзиш}} || || {{Suboff|85}}
|-
|colspan=3|'''Эҳтиётӣ:'''
|-
|Ҳам ||'''20'''||[[Дезире Дуэ]] || || {{Subon|75}}
|-
|Ҳим ||'''2''' ||[[Мало Гюсто]] || || {{Subon|75}}
|-
|Ҳим ||'''19'''||[[Тео Эрнандес]] || || {{Subon|78}}
|-
|Ҳам ||'''22'''||[[Жан-Филипп Матета]] || || {{Subon|85}}
|-
|ММ ||'''24'''||[[Райан Шарқи]] || || {{Subon|85}}
|-
|colspan=3|'''Сармураббӣ:'''
|-
|colspan=3|[[Дидие Дешам]]
|}
|valign=&quot;top&quot;|[[Акс:FRA-SWE 2026-06-30.svg|300px]]
|valign=&quot;top&quot; width=&quot;50%&quot;|
{| style=&quot;font-size:90%; margin:auto&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot;
|-
!width=31| !!width=25|
|-
|Д ||'''1''' ||[[Якоб Виделл-Сеттерстрём]]
|-
|Ҳим ||'''8''' ||[[Даниэл Свенссон]] || || {{Suboff|82}}
|-
|Ҳим ||'''2''' ||[[Густав Лагербилке]]
|-
|Ҳим ||'''3''' ||[[Виктор Линделёф]] {{Капитан варзиш}}
|-
|Ҳим ||'''5''' ||[[Габриэл Гудмундссон]]
|-
|ММ ||'''11'''||[[Антони Эланга]]
|-
|ММ ||'''7''' ||[[Лукас Бергвалл]] || || {{Suboff|66}}
|-
|ММ ||'''18'''||[[Ёсин Айярӣ]] || || {{Suboff|82}}
|-
|ММ ||'''24'''||[[Эллиот Струд]] || || {{Suboff|66}}
|-
|Ҳам ||'''17'''||[[Виктор Дёкереш]]
|-
|Ҳам ||'''9''' ||[[Александер Исак]] || || {{Suboff|89}}
|-
|colspan=3|'''Замены:'''
|-
|Ҳам ||'''26'''||[[Тоҳо Алӣ]] || || {{Subon|66}}
|-
|ММ ||'''22'''||[[Бесфорт Зенели]] || || {{Subon|66}}
|-
|ММ ||'''10'''||[[Бенямин Нюгрен]] || || {{Subon|82}}
|-
|ММ ||'''19'''||[[Маттиас Сванберг]] || || {{Subon|82}}
|-
|Ҳам ||'''25'''||[[Густав Нилссон]] || || {{Subon|89}}
|-
|colspan=3|'''Сармураббӣ:'''
|-
|colspan=3|{{Парчами Англия}} [[Грем Поттер]]
|}
|}

{| style=&quot;width:100%; font-size:90%;&quot;
|
'''Беҳтарин бозикуни бозӣ:'''
&lt;br&gt;[[Килиан Мбаппе]] (Фаронса)&lt;ref name=&quot;MOTM&quot;/&gt;

'''[[Кӯмакдовар (футбол)|Кӯмакдоварон]]&lt;ref name=&quot;FRA-SWE line-ups&quot;/&gt;:'''
&lt;br&gt;Хессел Стегстра ([[Иттиҳоди футболи шоҳигарии Нидерланд|Нидерланд]])
&lt;br&gt;Ян де Врис ([[Иттиҳоди футболи шоҳигарии Нидерланд|Нидерланд]])
&lt;br&gt;'''Довари чаҳорум:'''
&lt;br&gt;[[Тори Пенсо]] ([[Федератсияи футболи ИМА|ИМА]])
&lt;br&gt;'''Кӯмакдовари эҳтиётӣ:'''
&lt;br&gt;Брук Майо ([[Федератсияи футболи ИМА|ИМА]])
&lt;br&gt;'''[[Кӯмакдовари видеоӣ|Кӯмакдовари видеоӣ (VAR)]]:'''
&lt;br&gt;Деннис Ҳиглер ([[Иттиҳоди футболи шоҳигарии Нидерланд|Нидерланд]])
&lt;br&gt;'''Ёвари кӯмакдовари видеоӣ:'''
&lt;br&gt;Брам Ван Дриссхе ([[Анҷумани футболи шоҳигарии Белгия|Белгия]])
&lt;br&gt;'''Ёвари дуюми кӯмакдовари видеоӣ:'''
&lt;br&gt;Томаш Квятковский ([[Иттиҳоди футболи Лаҳистон|Лаҳистон]])
|}

=== Мексика — Эквадор ===
&lt;section begin=&quot;R32-7&quot; /&gt;{{Football box
|date=30 июн 2026
|time=19:00 [[UTC−06:00|UTC−6]] {{efn|Бозии Мексика — Эквадор ибтидо қарор буд, соати 19:00 [[UTC−06:00|UTC−6]] оғоз шавад, вале бинобар номусоид будани шароити обу ҳаво, як соат ба таъхир гузошта шуд&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Rodriguez |first=Carlos |url=https://apnews.com/article/world-cup-mexico-ecuador-a6564c9be82665d27e15d2a13598a94c |title=Mexico-Ecuador World Cup match starts 1 hour late after a storm in Mexico City |publisher=[[Ассошиэйтед Пресс]] |date=2026-06-30 |access-date=2026-06-30 |lang=en}}&lt;/ref&gt;.}}
|team1={{Футбол|MEX|||R}}
|score={{score link|Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ#Мексика — Эквадор|2:0}}
|team2={{Футбол|ECU}}
|goals1=
* [[Хулиан Кинёнес]] {{гол|22}}
* [[Раул Хименес]] {{гол|31}}
|goals2=
|stadium=«[[Варзишгоҳи Азтека|Азтека]]»
|location=[[Мехико]]
|attendance=80 824
|referee={{Парчами Словения}} [[Славко Винчич]]
|report=https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021520
}}&lt;section end=&quot;R32-7&quot; /&gt;

{| width=92%
|-
|{{Либоси тими футбол
 |pattern_la = _mex26h
 |pattern_b  = _mex26h
 |pattern_ra = _mex26h
 |pattern_sh = _mex26h
 |pattern_so = _mex26hl
 |leftarm    = 3a7257
 |body       = 3a7257
 |rightarm   = 3a7257
 |shorts     = ffffff
 |socks      = DE0000
 |title      = Мексика&lt;ref name=&quot;MEX-ECU line-ups&quot;&gt;{{Cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12529/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – Mexico v. Ecuador |publisher=[[ФИФА]] |lang=en |date=2026-06-30 |access-date=2026-06-30}}&lt;/ref&gt;
}}
|{{Либоси тими футбол
 |pattern_la = _ecu26h
 |pattern_b  = _ecu26h
 |pattern_ra = _ecu26h
 |pattern_sh = _ecu26h
 |pattern_so = _ecu26h2l
 |leftarm    = FFE80B
 |body       = FFE80B
 |rightarm   = FFE80B
 |shorts     = ffd700
 |socks      = ffd700
 |title      = Эквадор&lt;ref name=&quot;MEX-ECU line-ups&quot;/&gt;
}}
|}

{| width=&quot;100%&quot;
|valign=&quot;top&quot; width=&quot;40%&quot;|
{| style=&quot;font-size:90%&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot;
|-
!width=31| !!width=25|
|-
|Д ||'''1''' ||[[Раул Ранхел]]
|-
|Ҳим ||'''2''' ||[[Хорхе Санчес]]
|-
|Ҳим ||'''3''' ||[[Сесар Монтес]] {{Капитан варзиш}}
|-
|Ҳим ||'''5''' ||[[Хоан Васкес]]
|-
|Ҳим ||'''23'''||[[Хесус Галлардо]]
|-
|ММ ||'''6''' ||[[Эрик Лира]]
|-
|ММ ||'''19'''||[[Хилберто Мора]] || || {{Suboff|59}}
|-
|ММ ||'''7''' ||[[Луис Ромо]] || || {{Suboff|73}}
|-
|Ҳам ||'''25'''||[[Роберто Алварадо]] || || {{Suboff|80}}
|-
|Ҳам ||'''9''' ||[[Раул Хименес]] || || {{Suboff|73}}
|-
|Ҳам ||'''16'''||[[Хулиан Кинёнес]] || || {{Suboff|80}}
|-
|colspan=3|'''Эҳтиётӣ:'''
|-
|ММ ||'''26'''||[[Брайан Гутиеррес]] || || {{Subon|59}}
|-
|ММ ||'''18'''||[[Обед Варгас]] || || {{Subon|73}}
|-
|Ҳам ||'''11'''||[[Сантияго Хименес]] || || {{Subon|73}}
|-
|Ҳим ||'''15'''||[[Исраэл Рейес]] || || {{Subon|80}}
|-
|ММ ||'''17'''||[[Орбелин Пинеда]] || || {{Subon|80}}
|-
|colspan=3|'''Сармураббӣ:'''
|-
|colspan=3|[[Хавиер Агирре]]
|}
|valign=&quot;top&quot;|[[Акс:MEX-ECU 2026-06-30.svg|300px]]
|valign=&quot;top&quot; width=&quot;50%&quot;|
{| style=&quot;font-size:90%; margin:auto&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot;
|-
!width=31| !!width=25|
|-
|Д ||'''1''' ||[[Эрнан Галиндес]]
|-
|Ҳим ||'''21'''||[[Алан Франко]] || {{Yel|45+1}} || {{Suboff|46}}
|-
|Ҳим ||'''4''' ||[[Хоэл Ордониес]] || || {{Suboff|46}}
|-
|Ҳим ||'''6''' ||[[Вилиян Пачо]]
|-
|Ҳим ||'''3''' ||[[Пиеро Инкапие]] || {{Ихроҷ|0|90+5}}
|-
|ММ ||'''9''' ||[[Ҷон Йебоа]] || || {{Suboff|79}}
|-
|ММ ||'''23'''||[[Мойсес Кайседо]] {{Капитан варзиш}} || {{Yel|90+9}}
|-
|ММ ||'''15'''||[[Педро Вите]]
|-
|ММ ||'''20'''||[[Нилсон Ангуло]] || || {{Suboff|79}}
|-
|Ҳам ||'''19'''||[[Гонсало Плата]]
|-
|Ҳам ||'''13'''||[[Эннер Валенсия]] || || {{Suboff|59}}
|-
|colspan=3|'''Эҳтиётӣ:'''
|-
|ММ ||'''26'''||[[Яимар Медина]] || || {{Subon|46}}
|-
|Ҳим ||'''17'''||[[Анхело Пресиядо]] || || {{Subon|46}}
|-
|Ҳам ||'''11'''||[[Кевин Родригес]] || || {{Subon|59}}
|-
|ММ ||'''10'''||[[Кендри Паэс]] || {{Yel|90+3}} || {{Subon|79}}
|-
|Ҳам ||'''16'''||[[Хорди Кайседо]] || || {{Subon|79}}
|-
|colspan=3|'''Сармураббӣ:'''
|-
|colspan=3|{{Парчами Аргентина}} [[Себастиян Беккасесе]]
|}
|}

{| style=&quot;width:100%; font-size:90%;&quot;
|
'''Беҳтарин бозикуни бозӣ:'''
&lt;br&gt;[[Хулиан Кинёнес]] (Мексика)&lt;ref name=&quot;MOTM&quot;/&gt;

'''[[Кӯмакдовар (футбол)|Кӯмакдоварон]]&lt;ref name=&quot;MEX-ECU line-ups&quot;/&gt;:'''
&lt;br&gt;Томаж Кланчник ([[Иттиҳоди футболи Словения|Словения]])
&lt;br&gt;Андраж Ковачич ([[Иттиҳоди футболи Словения|Словения]])
&lt;br&gt;'''Довари чаҳорум:'''
&lt;br&gt;[[Мустафо Ғурбол]] ([[Федератсияи футболи Алҷазоир|Алҷазоир]])
&lt;br&gt;'''Кӯмакдовари эҳтиётӣ:'''
&lt;br&gt;Миқрон Қурорӣ ([[Федератсияи футболи Алҷазоир|Алҷазоир]])
&lt;br&gt;'''[[Кӯмакдовари видеоӣ|Кӯмакдовари видеоӣ (VAR)]]:'''
&lt;br&gt;Бастиан Данкерт ([[Иттиҳоди футболи Олмон|Олмон]])
&lt;br&gt;'''Ёвари кӯмакдовари видеоӣ:'''
&lt;br&gt;Вилли Делажо ([[Федератсияи футболи Фаронса|Фаронса]])
&lt;br&gt;'''Ёвари дуюми кӯмакдовари видеоӣ:'''
&lt;br&gt;Маҳмуд Ашур ([[Анҷумани футболи Миср|Миср]])
|}

=== Англия — ҶД Конго ===
&lt;section begin=&quot;R32-8&quot; /&gt;{{Football box
|date=1 июл 2026
|time=12:00 [[UTC−04:00|UTC−4]]
|team1= {{Футбол|ENG|||R}}
|score={{score link|Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ#Англия — ҶД Конго|2:1}}
| team2 = {{Футбол|COD}}
| goals1 = [[Ҳарри Кейн]] {{гол|75}} {{гол|86}}
| goals2 = [[Бриан Сипенга]] {{гол|7}}
|stadium=«[[Мерседес-Бенс (варзишгоҳ)|Варзишгоҳи Мерседес-Бенс]]»
|location=[[Атланта]]
|attendance = 68 239
|referee={{Парчами Урдун}} [[Адҳам Махадмеҳ]]
|report=https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021512
}}&lt;section end=&quot;R32-8&quot; /&gt;

{| width=92%
|-
|{{Либоси тими футбол
 |pattern_la = _eng26H
 |pattern_b  = _eng26H
 |pattern_ra = _eng26H
 |pattern_sh = _eng26H
 |pattern_so = _eng26Hl
 |leftarm    =
 |body       =
 |rightarm   =
 |shorts     =
 |socks      =
 |title      = Англия&lt;ref name=&quot;ENG-COD line-ups&quot;&gt;{{Cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12521/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – England v. Congo DR |publisher=[[ФИФА]] |lang=en |date=2026-07-01 |access-date=2026-07-01}}&lt;/ref&gt;
}}
|{{Либоси тими футбол
 |pattern_la = _cod2526h
 |pattern_b  = _cod2526h
 |pattern_ra = _cod2526h
 |pattern_sh = _cod2526h
 |pattern_so = _cod26hl
 |leftarm    = 00b7ef
 |body       = 00b7ef
 |rightarm   = 00b7ef
 |shorts     = 00b7ef
 |socks      = 00b7ef
 |title      = ҶД Конго&lt;ref name=&quot;ENG-COD line-ups&quot;/&gt;
}}
|}

{| width=&quot;100%&quot;
|valign=&quot;top&quot; width=&quot;40%&quot;|
{| style=&quot;font-size:90%&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot;
|-
!width=31| !!width=25|
|-
|Д ||'''1''' ||[[Ҷордан Пикфорд]]
|-
|Ҳим ||'''25'''||[[Ҷед Спенс]] || || {{Suboff|70}}
|-
|Ҳим ||'''2''' ||[[Эзри Конса]]
|-
|Ҳим ||'''6''' ||[[Марк Геҳи]]
|-
|Ҳим ||'''3''' ||[[Нико О’Райли]]
|-
|ММ ||'''8''' ||[[Эллиот Андерсон]]
|-
|ММ ||'''4''' ||[[Деклан Райс]] || || {{Suboff|90+1}}
|-
|ММ ||'''20'''||[[Нони Мадуэке]] || || {{Suboff|60}}
|-
|ММ ||'''10'''||[[Ҷуд Беллингҳем]] || {{Yel|19}}
|-
|ММ ||'''11'''||[[Маркус Рашфорд]] || || {{Suboff|60}}
|-
|Ҳам ||'''9''' ||[[Ҳарри Кейн]] {{Капитан варзиш}}
|-
|colspan=3|'''Эҳтиётӣ:'''
|-
|Ҳам ||'''7''' ||[[Букаё Сака]] || || {{Subon|60}}
|-
|Ҳам ||'''18'''||[[Энтони Гордон]] || || {{Subon|60}}
|-
|ММ ||'''21'''||[[Эберечи Эзе]] || || {{Subon|70}}
|-
|Ҳим ||'''5''' ||[[Ҷон Стоунз]] || || {{Subon|90+1}}
|-
|colspan=3|'''Сармураббӣ:'''
|-
|colspan=3|{{Парчами Олмон}} [[Томас Тухел]]
|}
|valign=&quot;top&quot;|[[Акс:ENG-COD 2026-07-01.svg|300px]]
|valign=&quot;top&quot; width=&quot;50%&quot;|
{| style=&quot;font-size:90%; margin:auto&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot;
|-
!width=31| !!width=25|
|-
|Д ||'''1''' ||[[Лионел Мпаси]]
|-
|Ҳим ||'''2''' ||[[Эрон Ван-Биссака]]
|-
|Ҳим ||'''22'''||[[Шансел Мбемба]] {{Капитан варзиш}}
|-
|Ҳим ||'''4''' ||[[Аксел Туанзебе]]
|-
|Ҳим ||'''26'''||[[Артур Масуаку]] || || {{Suboff|89}}
|-
|ММ ||'''8''' ||[[Самуел Мутуссами]] || || {{Suboff|89}}
|-
|ММ ||'''7''' ||[[Натанаел Мбюкю]] || || {{Suboff|64}}
|-
|ММ ||'''6''' ||[[Нгалайел Мукау]] || || {{Suboff|76}}
|-
|ММ ||'''14'''||[[Ноа Садики]] || {{Yel|27}}
|-
|ММ ||'''9''' ||[[Бриан Сипенга]] || || {{Suboff|76}}
|-
|Ҳам ||'''20'''||[[Ёан Висса]]
|-
|colspan=3|'''Эҳтиётӣ:'''
|-
|Ҳам ||'''13'''||[[Мешак Элиа]] || || {{Subon|64}}
|-
|ММ ||'''10'''||[[Тео Бонгонда]] || || {{Subon|76}}
|-
|ММ ||'''25'''||[[Эдо Кайембе]] || || {{Subon|76}}
|-
|Ҳам ||'''19'''||[[Фистон Майеле]] || || {{Subon|89}}
|-
|Ҳим ||'''12'''||[[Жорис Кайембе]] || || {{Subon|89}}
|-
|colspan=3|'''Сармураббӣ:'''
|-
|colspan=3|{{Парчами Фаронса}} [[Себастиен Десабр]]
|}
|}

{| style=&quot;width:100%; font-size:90%;&quot;
|
'''Беҳтарин бозикуни бозӣ:'''
&lt;br&gt;[[Ҳарри Кейн]] (Инглистон)&lt;ref name=&quot;MOTM&quot;/&gt;

'''[[Кӯмакдовар (футбол)|Кӯмакдоварон]]&lt;ref name=&quot;ENG-COD line-ups&quot;/&gt;:'''
&lt;br&gt;Муҳаммад ал-Халаф ([[Анҷумани футболи Урдун|Урдун]])
&lt;br&gt;Аҳмад ал-Рувайлӣ ([[Анҷумани футболи Урдун|Урдун]])
&lt;br&gt;'''Довари чаҳорум:'''
&lt;br&gt;Холид ат-Тураис ([[Федератсияи футболи Арабистони Саудӣ|Арабистони Саудӣ]])
&lt;br&gt;'''Кӯмакдовари эҳтиётӣ:'''
&lt;br&gt;Муҳаммад ал-Бакри ([[Федератсияи футболи Арабистони Саудӣ|Арабистони Саудӣ]])
&lt;br&gt;'''[[Кӯмакдовари видеоӣ|Кӯмакдовари видеоӣ (VAR)]]:'''
&lt;br&gt;Хамис ал-Марри ([[Анҷумани футболи Қатар|Қатар]])
&lt;br&gt;'''Ёвари кӯмакдовари видеоӣ:'''
&lt;br&gt;Муҳаммад Убайд Ходим ([[Анҷумани футболи Имороти Муттаҳидаи Арабӣ|АМА]])
&lt;br&gt;'''Ёвари дуюми кӯмакдовари видеоӣ:'''
&lt;br&gt;Ҷо Дикерсон ([[Федератсияи футболи ИМА|ИМА]])
|}

=== Белгия — Сенегал ===
&lt;section begin=&quot;R32-9&quot; /&gt;{{Football box
|date=1 июл 2026
|time=13:00 [[UTC−07:00|UTC−7]]
|team1={{Футбол|BEL|||R}}
|score={{score link|Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ#Белгия — Сенегал|3:2}}
|aet=yes
|team2={{Футбол|SEN}}
|goals1=
* [[Ромелу Лукаку]] {{гол|86}}
* [[Юри Тилеманс]] {{гол|89}} {{гол|120+5|пен.}}
|goals2=
* [[Ҳабиб Диарра]] {{гол|24}}
* [[Исмоила Сарр]] {{гол|51}}
|stadium=«[[Lumen (варзишгоҳ)|Варзишгоҳи Lumen]]»
|location=[[Сиэтл]]
|attendance=66 925
|referee={{Парчами Гондурас}} [[Саид Мартинес]]
|report=https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021525
}}&lt;section end=&quot;R32-9&quot; /&gt;

{| width=92%
|-
|{{Либоси тими футбол
 |pattern_la = _bel26a
 |pattern_b  = _bel26a
 |pattern_ra = _bel26a
 |pattern_sh = _bel26a
 |pattern_so = _adidasblackl
 |leftarm    =
 |body       =
 |rightarm   =
 |shorts     =
 |socks      =
 |title      = Белгия&lt;ref name=&quot;BEL-SEN line-ups&quot;&gt;{{Cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12534/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – Belgium v. Senegal |publisher=[[ФИФА]] |lang=en |date=2026-07-01 |access-date=2026-07-01}}&lt;/ref&gt;
}}
|{{Либоси тими футбол
 |pattern_la = _sen26a
 |pattern_b  = _sen26a
 |pattern_ra = _sen26a
 |pattern_sh = _sen26a
 |pattern_so = _sen26al
 |leftarm    =
 |body       =
 |rightarm   =
 |shorts     =
 |socks      =
 |title      = Сенегал&lt;ref name=&quot;BEL-SEN line-ups&quot;/&gt;
}}
|}

{| width=&quot;100%&quot;
|valign=&quot;top&quot; width=&quot;40%&quot;|
{| style=&quot;font-size:90%&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot;
|-
!width=31| !!width=25|
|-
|Д ||'''1''' ||[[Тибо Куртуа]]
|-
|Ҳим ||'''21'''||[[Тимоти Кастан]]
|-
|Ҳим ||'''4''' ||[[Брэндон Мехеле]] || {{Yel|64}}
|-
|Ҳим ||'''3''' ||[[Артюр Теат]]
|-
|Ҳим ||'''5''' ||[[Максим Де Кёйпер]] || || {{Suboff|78}}
|-
|ММ ||'''20'''||[[Ҳанс Ванакен]] || || {{Suboff|63}}
|-
|ММ ||'''8''' ||[[Юри Тилеманс]] {{Капитан варзиш}}
|-
|ММ ||'''10'''||[[Леандро Троссард]] || || {{Suboff|109}}
|-
|ММ ||'''7''' ||[[Кевин Де Брёйне]] || || {{Suboff|56}}
|-
|ММ ||'''11'''||[[Жереми Доку]] || || {{Suboff|56}}
|-
|Ҳам ||'''17'''||[[Шарл Де Кетеларе]] || || {{Suboff|45}}
|-
|colspan=3|'''Эҳтиётӣ:'''
|-
|Ҳам ||'''9''' ||[[Ромелу Лукаку]] || || {{Subon|45}}
|-
|ММ ||'''14'''||[[Доди Лукебакио]] || || {{Subon|56}}
|-
|ММ ||'''23'''||[[Николас Раскин]] || || {{Subon|56}}
|-
|ММ ||'''19'''||[[Диегу Морейра]] || || {{Subon|63}}
|-
|Ҳим ||'''15'''||[[Тома Мёние]] || || {{Subon|78}}
|-
|ММ ||'''24'''||[[Амаду Онана]] || || {{Subon|109}}
|-
|colspan=3|'''Сармураббӣ:'''
|-
|colspan=3|{{Парчами Фаронса}} [[Руди Гарсия]] || {{Yel|90}}
|}
|valign=&quot;top&quot;|[[Акс:BEL-SEN 2026-07-01.svg|300px]]
|valign=&quot;top&quot; width=&quot;50%&quot;|
{| style=&quot;font-size:90%; margin:auto&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot;
|-
!width=31| !!width=25|
|-
|Д ||'''23'''||[[Мори Диав]]
|-
|Ҳим ||'''15'''||[[Крепен Диатта]]
|-
|Ҳим ||'''6''' ||[[Пате Сисс]]
|-
|Ҳим ||'''19'''||[[Мусо Ниакате]]
|-
|Ҳим ||'''14'''||[[Исмоил Якобс]] || || {{Suboff|93}}
|-
|ММ ||'''21'''||[[Ҳабиб Диарра]] || || {{Suboff|73}}
|-
|ММ ||'''5''' ||[[Идрисса Гейе]] {{Капитан варзиш}} || || {{Suboff|95}}
|-
|ММ ||'''26'''||[[Пап Гейе]] || || {{Suboff|66}}
|-
|Ҳам ||'''13'''||[[Илиман Ндиай]] || || {{Suboff|73}}
|-
|Ҳам ||'''18'''||[[Исмоила Сарр]]
|-
|Ҳам ||'''10'''||[[Садио Мане]] || || {{Suboff|93}}
|-
|colspan=3|'''Эҳтиётӣ:'''
|-
|Ҳам ||'''8''' ||[[Ламин Камара]] || {{Yel|67}} || {{Subon|66}}
|-
|ММ ||'''20'''||[[Иброҳим Мбайе]] || || {{Subon|73}}
|-
|ММ ||'''17'''||[[Пап Матар Сарр]] || || {{Subon|73}}
|-
|Ҳам ||'''11'''||[[Николас Ҷексон]] || || {{Subon|93}}
|-
|Ҳим ||'''25'''||[[Малик Диуф]] || || {{Subon|93}}
|-
|ММ ||'''22'''||[[Бара Сапоко Ндиай]] || || {{Subon|95}}
|-
|colspan=3|'''Сармураббӣ:'''
|-
|colspan=3|[[Пап Тияв]]
|}
|}

{| style=&quot;width:100%; font-size:90%;&quot;
|
'''Беҳтарин бозикуни бозӣ:'''
&lt;br&gt;[[Юри Тилеманс]] (Белгия)&lt;ref name=&quot;MOTM&quot;/&gt;

'''[[Кӯмакдовар (футбол)|Кӯмакдоварон]]&lt;ref name=&quot;BEL-SEN line-ups&quot;/&gt;:'''
&lt;br&gt;Валтер Лопес ([[Федератсияи миллӣ-мухтори футболи Гондурас|Гондурас]])
&lt;br&gt;Кристиан Рамирес ([[Федератсияи миллӣ-мухтори футболи Гондурас|Гондурас]])
&lt;br&gt;'''Довари чаҳорум:'''
&lt;br&gt;[[Андрес Рохас]] ([[Федератсияи футболи Колумбия|Колумбия]])
&lt;br&gt;'''Кӯмакдовари эҳтиётӣ:'''
&lt;br&gt;Александер Гусман ([[Федератсияи футболи Колумбия|Колумбия]])
&lt;br&gt;'''[[Кӯмакдовари видеоӣ|Кӯмакдовари видеоӣ (VAR)]]:'''
&lt;br&gt;Гилермо Пачеко ([[Федератсияи футболи Мексика|Мексика]])
&lt;br&gt;'''Ёвари кӯмакдовари видеоӣ:'''
&lt;br&gt;Родолфо Тоски ([[Конфедератсияи футболи Бразилия|Бразилия]])
&lt;br&gt;'''Ёвари дуюми кӯмакдовари видеоӣ:'''
&lt;br&gt;[[Карлос дел Серро Гранде]] ([[Федератсияи футболи шоҳигарии Испониё|Испониё]])
|}

=== ИМА — Босния ва Ҳерсеговина ===
&lt;section begin=&quot;R32-10&quot; /&gt;{{Football box
|date=1 июля 2026
|time=17:00 [[UTC−07:00|UTC−7]]
|team1={{Футбол|USA|||R}}
|score={{score link|Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ#ИМА — Босния ва Ҳерсеговина|2:0}}
|team2={{Футбол|BIH}}
|goals1=
* [[Фоларин Балоган]] {{гол|45}}
* [[Малик Тиллман]] {{гол|82}}
|goals2=
|stadium=«[[Levi's (варзишгоҳ)|Варзишгоҳи Levi's]]»
|location=[[Санта-Клара (Калифорния)|Санта-Клара]]
|attendance=68 827
|referee={{Парчами Бразилия}} [[Рафаэл Клаус]]
|report=https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021524
}}&lt;section end=&quot;R32-10&quot; /&gt;

{| width=92%
|-
|{{Либоси тими футбол
 |pattern_la = _usa26h
 |pattern_b  = _usa26h
 |pattern_ra = _usa26h
 |pattern_sh = _usa26h2
 |pattern_so =
 |leftarm    =
 |body       =
 |rightarm   =
 |shorts     =
 |socks      = FCFAF5
 |title      = ИМА&lt;ref name=&quot;USA-BIH line-ups&quot;&gt;{{Cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12533/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – USA v. Bosnia and Herzegovina |publisher=[[ФИФА]] |lang=en |date=2026-07-01 |access-date=2026-07-01}}&lt;/ref&gt;
}}
|{{Либоси тими футбол
 |pattern_la = _bih26h
 |pattern_b  = _bih26h
 |pattern_ra = _bih26h
 |pattern_sh =
 |pattern_so = _bih26hl
 |leftarm    =
 |body       =
 |rightarm   =
 |shorts     = 001970
 |socks      =
 |title      = Босния ва Ҳерсеговина&lt;ref name=&quot;USA-BIH line-ups&quot;/&gt;
}}
|}

{| width=&quot;100%&quot;
|valign=&quot;top&quot; width=&quot;40%&quot;|
{| style=&quot;font-size:90%&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot;
|-
!width=31| !!width=25|
|-
|Д ||'''24'''||[[Мэтт Фриз]]
|-
|Ҳим ||'''16'''||[[Алекс Фримен]]
|-
|Ҳим ||'''3''' ||[[Крис Ричардс]]
|-
|Ҳим ||'''13'''||[[Тим Рим]] {{Капитан варзиш}}
|-
|ММ ||'''2''' ||[[Сержинё Дест]] || || {{Suboff|87}}
|-
|ММ ||'''8''' ||[[Уэстон Маккенни]] || || {{Suboff|90+5}}
|-
|ММ ||'''4''' ||[[Тайлер Адамс]]
|-
|ММ ||'''17'''||[[Малик Тиллман]]
|-
|ММ ||'''5''' ||[[Энтони Робинсон]]
|-
|Ҳам ||'''10'''||[[Кристиан Пулишич]] || || {{Suboff|87}}
|-
|Ҳам ||'''20'''||[[Фоларин Балоган]] || {{Ихроҷ|0|64}}
|-
|colspan=3|'''Эҳтиётӣ:'''
|-
|ММ ||'''14'''||[[Себастиян Берҳалтер]] || || {{Subon|87}}
|-
|Ҳам ||'''9''' ||[[Рикардо Пепи]] || || {{Subon|87}}
|-
|ММ ||'''7''' ||[[Ҷованни Рейна]] || || {{Subon|90+5}}
|-
|colspan=3|'''Сармураббӣ:'''
|-
|colspan=3|{{Парчами Аргентина}} [[Маурисио Почеттино]]
|}
|valign=&quot;top&quot;|[[Акс:USA-BIH 2026-07-01.svg|300px]]
|valign=&quot;top&quot; width=&quot;50%&quot;|
{| style=&quot;font-size:90%; margin:auto&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot;
|-
!width=31| !!width=25|
|-
|Д ||'''1''' ||[[Никола Васил]]
|-
|Ҳим ||'''7''' ||[[Амар Дедич]]
|-
|Ҳим ||'''18'''||[[Никола Катич]] || || {{Suboff|75}}
|-
|Ҳим ||'''4''' ||[[Тарик Мухаремович]]
|-
|Ҳим ||'''21'''||[[Степан Раделич]] || {{Yel|80}}
|-
|ММ ||'''8''' ||[[Армин Гигович]] || || {{Suboff|51}}
|-
|ММ ||'''14'''||[[Иван Шунич]] || || {{Suboff|51}}
|-
|ММ ||'''19'''||[[Керим Алайбегович]]
|-
|ММ ||'''5''' ||[[Сеад Колашинатс]] || || {{Suboff|75}}
|-
|Ҳам ||'''10'''||[[Эрмедин Демирович]]
|-
|Ҳам ||'''11'''||[[Эдин Ҷеко]] {{Капитан варзиш}} || || {{Suboff|51}}
|-
|colspan=3|'''Эҳтиётӣ:'''
|-
|ММ ||'''6''' ||[[Бенямин Тоҳирович]] || || {{Subon|51}}
|-
|ММ ||'''26'''||[[Эрмин Махмич]] || || {{Subon|51}}
|-
|Ҳам ||'''20'''||[[Эсмир Байрактаревич]] || || {{Subon|51}}
|-
|ММ ||'''15'''||[[Амар Мемич]] || || {{Subon|75}}
|-
|Ҳам ||'''23'''||[[Ҳарис Табакович]] || || {{Subon|75}}
|-
|colspan=3|'''Сармураббӣ:'''
|-
|colspan=3|[[Сергей Барбарез]] || {{Yel|80}}
|}
|}

{| style=&quot;width:100%; font-size:90%;&quot;
|
'''Беҳтарин бозикуни бозӣ:'''
&lt;br&gt;[[Малик Тиллман]] (ИМА)&lt;ref name=&quot;MOTM&quot;/&gt;

'''[[Кӯмакдовар (футбол)|Кӯмакдоварон]]&lt;ref name=&quot;USA-BIH line-ups&quot;/&gt;:'''
&lt;br&gt;Данило Манис ([[Конфедератсияи футболи Бразилия|Бразилия]])
&lt;br&gt;Родриго Фигейредо ([[Конфедератсияи футболи Бразилия|Бразилия]])
&lt;br&gt;'''Довари чаҳорум:'''
&lt;br&gt;[[Дарио Эррера]] ([[Анҷумани футболи Аргентина|Аргентина]])
&lt;br&gt;'''Кӯмакдовари эҳтиётӣ:'''
&lt;br&gt;Кристиан Наварро ([[Анҷумани футболи Аргентина|Аргентина]])
&lt;br&gt;'''[[Кӯмакдовари видеоӣ|Кӯмакдовари видеоӣ (VAR)]]:'''
&lt;br&gt;Хуан Сото ([[Федератсияи футболи Венесуэла|Венесуэла]])
&lt;br&gt;'''Ёвари кӯмакдовари видеоӣ:'''
&lt;br&gt;Николас Галло ([[Федератсияи футболи Колумбия|Колумбия]])
&lt;br&gt;'''Ёвари дуюми кӯмакдовари видеоӣ:'''
&lt;br&gt;[[Жером Бризар]] ([[Федератсияи футболи Фаронса|Фаронса]])
|}

=== Испониё — Австрия ===
&lt;section begin=&quot;R32-11&quot; /&gt;{{Football box
|date=2 июл 2026
|time=12:00 [[UTC−07:00|UTC−7]]
|team1={{Футбол|ESP|||R}}
|score={{score link|Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ#Испониё — Австрия|3:0}}
|team2={{Футбол|AUT}}
|goals1=
* [[Микел Оярсабал]] {{гол|36}} {{гол|89}}
* [[Педро Порро]] {{гол|66}}
|goals2=
|stadium=«[[SoFi (варзишгоҳ)|Варзишгоҳи SoFi]]»
|location=[[Инглвуд (Калифорния)|Инглвуд]]
|attendance=70 492
|referee={{Парчами Шветсия}} [[Гленн Нюберг]]
|report=https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021519
}}&lt;section end=&quot;R32-11&quot; /&gt;

{| width=92%
|-
|{{Либоси тими футбол
 |pattern_la = _esp26h
 |pattern_b  = _esp26hA
 |pattern_ra = _esp26h
 |pattern_sh = _esp26h
 |pattern_so = _esp26hl
 |leftarm    = D71726
 |body       = D71726
 |rightarm   = D71726
 |shorts     = 000066
 |socks      = D71726
 |title      = Испониё&lt;ref name=&quot;ESP-AUT line-ups&quot;&gt;{{Cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12528/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – Spain v. Austria |publisher=[[ФИФА]] |lang=en |date=2026-07-02 |access-date=2026-07-02}}&lt;/ref&gt;
}}
|{{Либоси тими футбол
 |pattern_la = _aut26a
 |pattern_b  = _aut26a
 |pattern_ra = _aut26a
 |pattern_sh = _aut26a2
 |pattern_so = _aut26al
 |leftarm    = FFFFFF
 |body       = FFFFFF
 |rightarm   = FFFFFF
 |shorts     = FFFFFF
 |socks      = FFFFFF
 |title      = Австрия&lt;ref name=&quot;ESP-AUT line-ups&quot;/&gt;
}}
|}

{| width=&quot;100%&quot;
|valign=&quot;top&quot; width=&quot;40%&quot;|
{| style=&quot;font-size:90%&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot;
|-
!width=31| !!width=25|
|-
|Д ||'''23'''||[[Унаи Симон]]
|-
|Ҳим ||'''12'''||[[Педро Порро]]
|-
|Ҳим ||'''22'''||[[Пау Кубарси]]
|-
|Ҳим ||'''14'''||[[Эмерик Ляпорт]] || || {{Suboff|90+3}}
|-
|Ҳим ||'''24'''||[[Марк Кукурейя]]
|-
|ММ ||'''16'''||[[Родри]] {{Капитан варзиш}}
|-
|ММ ||'''10'''||[[Дани Олмо]] || || {{Suboff|71}}
|-
|ММ ||'''20'''||[[Педри]] || || {{Suboff|90+3}}
|-
|Ҳам ||'''19'''||[[Ламин Ямал]] || || {{Suboff|85}}
|-
|Ҳам ||'''21'''||[[Микел Оярсабал]]
|-
|Ҳам ||'''15'''||[[Алекс Баэна]] || || {{Suboff|71}}
|-
|colspan=3|'''Эҳтиётӣ:'''
|-
|Ҳам ||'''7''' ||[[Ферран Торрес]] || || {{Subon|71}}
|-
|ММ ||'''6''' ||[[Микел Мерино]] || || {{Subon|71}}
|-
|ММ ||'''9''' ||[[Гави (футболбоз)|Гави]] || || {{Subon|85}}
|-
|ММ ||'''8''' ||[[Фабиан Руис]] || || {{Subon|90+3}}
|-
|Ҳим ||'''2''' ||[[Марк Пубил]] || || {{Subon|90+3}}
|-
|colspan=3|'''Сармураббӣ:'''
|-
|colspan=3|[[Луис де ла Фуэнте]]
|}
|valign=&quot;top&quot;|[[Акс:ESP-AUT 2026-07-02.svg|300px]]
|valign=&quot;top&quot; width=&quot;50%&quot;|
{| style=&quot;font-size:90%; margin:auto&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot;
|-
!width=31| !!width=25|
|-
|Д ||'''1''' ||[[Александер Шлагер]]
|-
|Ҳим ||'''5''' ||[[Штефан Пош]] || {{Yel|83}} || {{Suboff|85}}
|-
|Ҳим ||'''3''' ||[[Кевин Дансо]]
|-
|Ҳим ||'''8''' ||[[Давид Алаба]] {{Капитан варзиш}}
|-
|Ҳим ||'''20'''||[[Конрад Лаймер]]
|-
|ММ ||'''6''' ||[[Николас Зайвалд]] || || {{Suboff|46}}
|-
|ММ ||'''4''' ||[[Ксавер Шлагер]] || || {{Suboff|46}}
|-
|ММ ||'''18'''||[[Романо Шмид]] || || {{Suboff|60}}
|-
|ММ ||'''24'''||[[Паул Ваннер]]
|-
|ММ ||'''9''' ||[[Марсел Забитсер]]
|-
|Ҳам ||'''11'''||[[Михаэл Грегорич]] || || {{Suboff|60}}
|-
|colspan=3|'''Эҳтиётӣ:'''
|-
|ММ ||'''10'''||[[Флориан Гриллич]] || || {{Subon|46}}
|-
|ММ ||'''17'''||[[Карни Чуквуэмека]] || || {{Subon|46}}
|-
|Ҳам ||'''7''' ||[[Марко Арнаутович]] || || {{Subon|60}}
|-
|Ҳам ||'''14'''||[[Саша Калайҷич]] || || {{Subon|60}}
|-
|Ҳим ||'''22'''||[[Александер Прасс]] || || {{Subon|85}}
|-
|colspan=3|'''Сармураббӣ:'''
|-
|colspan=3|{{Парчами Олмон}} [[Ралф Рангник]]
|}
|}

{| style=&quot;width:100%; font-size:90%;&quot;
|
'''Беҳтарин бозикуни бозӣ:'''
&lt;br&gt;[[Ламин Ямал]] (Испониё)&lt;ref name=&quot;MOTM&quot;/&gt;

'''[[Кӯмакдовар (футбол)|Кӯмакдоварон]]&lt;ref name=&quot;ESP-AUT line-ups&quot;/&gt;:'''
&lt;br&gt;Маҳбод Бейги ([[Иттиҳоди футболи Шветсия|Шветсия]])
&lt;br&gt;Андреас Сёдерквист ([[Иттиҳоди футболи Шветсия|Шветсия]])
&lt;br&gt;'''Довари чаҳорум:'''
&lt;br&gt;[[Даҳон Байда]] ([[Федератсияи футболи Мавритания|Мавритания]])
&lt;br&gt;'''Кӯмакдовари эҳтиётӣ:'''
&lt;br&gt;Элвис Нупюэ ([[Федератсияи футболи Камерун|Камерун]])
&lt;br&gt;'''[[Кӯмакдовари видеоӣ|Кӯмакдовари видеоӣ (VAR)]]:'''
&lt;br&gt;Томаш Квятковский ([[Иттиҳоди футболи Лаҳистон|Лаҳистон]])
&lt;br&gt;'''Ёвари кӯмакдовари видеоӣ:'''
&lt;br&gt;Федайи Сан ([[Иттиҳоди футболи Швейтсария|Швейтсария]])
&lt;br&gt;'''Ёвари дуюми кӯмакдовари видеоӣ:'''
&lt;br&gt;Шон Эванс ([[Федератсияи футболи Австралия|Австралия]])
|}

=== Португалия — Хорватия ===
&lt;section begin=&quot;R32-12&quot; /&gt;{{Football box
|date=2 июл 2026
|time=19:00 [[UTC−04:00|UTC−4]]
|team1={{Футбол|POR|||R}}
|score={{score link|Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ#Португалия — Хорватия|2:1}}
|team2={{Футбол|CRO}}
|goals1=
* [[Криштиану Роналду]] {{гол|68|пен.}}
* [[Гонсалу Рамуш]] {{гол|90+4}}
|goals2=[[Иван Перишич]] {{гол|53}}
|stadium=«[[Бимо Филд|Варзишгоҳи миллӣ]]»
|location=[[Торонто]]
|attendance=43 036
|referee={{Парчами Норвегия}} [[Эспен Эскос]]
|report=https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021526
}}&lt;section end=&quot;R32-12&quot; /&gt;

{| width=92%
|-
|{{Либоси тими футбол
 |pattern_la = _por26a
 |pattern_b  = _por26a
 |pattern_ra = _por26a
 |pattern_sh = _por26a2
 |pattern_so = _por26al
 |leftarm    = FFFFFF
 |body       = FFFFFF
 |rightarm   = FFFFFF
 |shorts     = FFFFFF
 |socks      = FFFFFF
 |title      = Португалия&lt;ref name=&quot;POR-CRO line-ups&quot;&gt;{{Cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12535/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – Portugal v. Croatia |publisher=[[ФИФА]] |lang=en |date=2026-07-02 |access-date=2026-07-02}}&lt;/ref&gt;
}}
|{{Либоси тими футбол
 |pattern_la = _cro26a
 |pattern_b  = _cro26a
 |pattern_ra = _cro26a
 |pattern_sh = _cro26a
 |pattern_so =
 |leftarm    = 000081
 |body       = 000081
 |rightarm   = 000081
 |shorts     = 000081
 |socks      = 0033F5
 |title      = Хорватия&lt;ref name=&quot;POR-CRO line-ups&quot;/&gt;
}}
|}

{| width=&quot;100%&quot;
|valign=&quot;top&quot; width=&quot;40%&quot;|
{| style=&quot;font-size:90%&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot;
|-
!width=31| !!width=25|
|-
|Д ||'''1''' ||[[Диогу Кошта]]
|-
|Ҳим ||'''20'''||[[Жуан Канселу]] || || {{Suboff|62}}
|-
|Ҳим ||'''3''' ||[[Рубен Диаш]] || {{Yel|17}}
|-
|Ҳим ||'''13'''||[[Ренату Вейга]]
|-
|Ҳим ||'''25'''||[[Нуну Мендеш]]
|-
|ММ ||'''15'''||[[Жуан Невеш]]
|-
|ММ ||'''23'''||[[Витиня]] || || {{Suboff|62}}
|-
|ММ ||'''18'''||[[Педру Нету]] || || {{Suboff|62}}
|-
|ММ ||'''8''' ||[[Бруну Фернандеш]] || || {{Suboff|62}}
|-
|ММ ||'''17'''||[[Рафаэл Леан]]
|-
|Ҳам ||'''7''' ||[[Криштиану Роналду]] {{Капитан варзиш}} || || {{Suboff|81}}
|-
|colspan=3|'''Эҳтиётӣ:'''
|-
|Ҳам ||'''26'''||[[Франсишку Консейсан]] || || {{Subon|62}}
|-
|ММ ||'''10'''||[[Бернарду Силва]] || || {{Subon|62}}
|-
|Ҳим ||'''2''' ||[[Нелсон Семеду]] || || {{Subon|62}}
|-
|Ҳам ||'''9''' ||[[Гонсалу Рамуш]] || || {{Subon|62}}
|-
|ММ ||'''21'''||[[Рубен Невиш]] || || {{Subon|81}}
|-
|colspan=3|'''Сармураббӣ:'''
|-
|colspan=3|{{Парчами Испания}} [[Роберто Мартинес]]
|}
|valign=&quot;top&quot;|[[Акс:POR-CRO 2026-07-02.svg|300px]]
|valign=&quot;top&quot; width=&quot;50%&quot;|
{| style=&quot;font-size:90%; margin:auto&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot;
|-
!width=31| !!width=25|
|-
|Д ||'''1''' ||[[Доминик Ливакович]]
|-
|Ҳим ||'''2''' ||[[Ёсип Станишич]]
|-
|Ҳим ||'''6''' ||[[Ёсип Шутало]]
|-
|Ҳим ||'''3''' ||[[Марин Понграчич]]
|-
|Ҳим ||'''14'''||[[Иван Перишич]] || {{Yel|90+8}}
|-
|ММ ||'''10'''||[[Лука Модрич]] {{Капитан варзиш}} || {{Yel|59}}
|-
|ММ ||'''8''' ||[[Матео Ковачич]] || || {{Suboff|90+6}}
|-
|ММ ||'''13'''||[[Никола Влашич]] || || {{Suboff|90+2}}
|-
|ММ ||'''17'''||[[Петар Сучич]]
|-
|ММ ||'''16'''||[[Мартин Батурина]] || || {{Suboff|68}}
|-
|Ҳам ||'''11'''||[[Анте Будимир]] || || {{Suboff|46}}
|-
|colspan=3|'''Эҳтиётӣ:'''
|-
|Ҳам ||'''20'''||[[Игор Матанович]] || || {{Subon|46}}
|-
|ММ ||'''15'''||[[Марио Пашалич]] || || {{Subon|68}}
|-
|Ҳим ||'''4''' ||[[Ёшко Гвардиол]] || || {{Subon|90+2}}
|-
|Ҳам ||'''9''' ||[[Андрей Крамарич]] || || {{Subon|90+6}}
|-
|colspan=3|'''Сармураббӣ:'''
|-
|colspan=3|[[Златко Далич]]
|}
|}

{| style=&quot;width:100%; font-size:90%;&quot;
|
'''Беҳтарин бозикуни бозӣ:'''
&lt;br&gt;[[Криштиану Роналду]] (Португалия)&lt;ref name=&quot;MOTM&quot;/&gt;

'''[[Кӯмакдовар (футбол)|Кӯмакдоварон]]&lt;ref name=&quot;POR-CRO line-ups&quot;/&gt;:'''
&lt;br&gt;Ян Эрик Энган ([[Анҷумани футболи Норвегия|Норвегия]])
&lt;br&gt;Исаак Башевкин ([[Анҷумани футболи Норвегия|Норвегия]])
&lt;br&gt;'''Довари чаҳорум:'''
&lt;br&gt;[[Абонгиле Том]] ([[Анҷумани футболи Африқои Ҷанубӣ|ҶАҶ]])
&lt;br&gt;'''Кӯмакдовари эҳтиётӣ:'''
&lt;br&gt;Захеле Сивела ([[Анҷумани футболи Африқои Ҷанубӣ|ҶАҶ]])
&lt;br&gt;'''[[Кӯмакдовари видеоӣ|Кӯмакдовари видеоӣ (VAR)]]:'''
&lt;br&gt;Ҷарред Ҷиллетт ([[Анҷумани футболи Инглистон|Инглистон]])
&lt;br&gt;'''Ёвари кӯмакдовари видеоӣ:'''
&lt;br&gt;Деннис Ҳиглер ([[Иттиҳоди футболи шоҳигарии Нидерланд|Нидерланд]])
&lt;br&gt;'''Ёвари дуюми кӯмакдовари видеоӣ:'''
&lt;br&gt;Марко Ди Белло ([[Федератсияи футболи Итолиё|Итолиё]])
|}

=== Швейтсария — Алҷазоир ===
&lt;section begin=&quot;R32-13&quot; /&gt;{{Football box
|date=2 июл 2026
|time=20:00 [[UTC−07:00|UTC−7]]
|team1={{Футбол|SUI|||R}}
|score={{score link|Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ#Швейтсария — Алҷазоир|2:0}}
|team2={{Футбол|ALG}}
|goals1=
* [[Брел Эмболо]] {{гол|10}}
* [[Дан Ндойе]] {{гол|46}}
|goals2=
|stadium=«[[BC Place (варзишгоҳ)|Варзишгоҳи BC Place]]»
|location=[[Ванкувер]]
|attendance=52 497
|referee={{Парчами Аргентина}} [[Яэл Фалкон]]
|report=https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021527
}}&lt;section end=&quot;R32-13&quot; /&gt;

{| width=92%
|-
|{{Либоси тими футбол
 |pattern_la = _sui26h
 |pattern_b  = _sui26h
 |pattern_ra = _sui26h
 |pattern_sh = _sui26h
 |pattern_so =
 |leftarm    = FF0000
 |body       = FF0000
 |rightarm   = FF0000
 |shorts     = FF0000
 |socks      = FF0000
 |title      = Швейтсария&lt;ref name=&quot;SUI-ALG line-ups&quot;&gt;{{Cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12536/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – Switzerland v. Algeria |publisher=[[ФИФА]] |lang=en |date=2026-07-03 |access-date=2026-07-02}}&lt;/ref&gt;
}}
|{{Либоси тими футбол
 |pattern_la = _alg26h
 |pattern_b  = _alg26hA
 |pattern_ra = _alg26h
 |pattern_sh = _alg26h
 |pattern_so = _alg26hl
 |leftarm    = FFFFFF
 |body       = FFFFFF
 |rightarm   = FFFFFF
 |shorts     = FFFFFF
 |socks      = F3F3F3
 |title      = Алҷазоир&lt;ref name=&quot;SUI-ALG line-ups&quot;/&gt;
}}
|}

{| width=&quot;100%&quot;
|valign=&quot;top&quot; width=&quot;40%&quot;|
{| style=&quot;font-size:90%&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot;
|-
!width=31| !!width=25|
|-
|Д ||'''1''' ||[[Грегор Кобел]]
|-
|Ҳим ||'''6''' ||[[Денис Закариё]] || || {{Suboff|87}}
|-
|Ҳим ||'''4''' ||[[Нико Элведи]]
|-
|Ҳим ||'''5''' ||[[Мануэл Аканҷи]]
|-
|Ҳим ||'''13'''||[[Рикардо Родригес]]
|-
|ММ ||'''8''' ||[[Ремо Фройлер]]
|-
|ММ ||'''10'''||[[Гранит Ҷака]] {{Капитан варзиш}}
|-
|ММ ||'''11'''||[[Дан Ндойе]] || || {{Suboff|87}}
|-
|ММ ||'''9''' ||[[Жоан Манзамби]] || || {{Suboff|70}}
|-
|ММ ||'''17'''||[[Рубен Варгас]] || || {{Suboff|70}}
|-
|Ҳам ||'''7''' ||[[Брел Эмболо]] || || {{Suboff|82}}
|-
|colspan=3|'''Эҳтиётӣ:'''
|-
|ММ ||'''22'''||[[Фабиан Ридер]] || || {{Subon|70}}
|-
|Ҳам ||'''19'''||[[Ноа Окафор]] || || {{Subon|70}}
|-
|Ҳам ||'''23'''||[[Зеки Амдуни]] || || {{Subon|82}}
|-
|ММ ||'''20'''||[[Мишел Эбишер]] || || {{Subon|87}}
|-
|Ҳим ||'''3''' ||[[Силван Видмер]] || || {{Subon|87}}
|-
|colspan=3|'''Сармураббӣ:'''
|-
|colspan=3|[[Мурат Якин]]
|}
|valign=&quot;top&quot;|[[Акс:SUI-ALG 2026-07-02.svg|300px]]
|valign=&quot;top&quot; width=&quot;50%&quot;|
{| style=&quot;font-size:90%; margin:auto&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot;
|-
!width=31| !!width=25|
|-
|Д ||'''23'''||[[Лука Зидон]]
|-
|Ҳим ||'''17'''||[[Рафиқ Белғолӣ]] || || {{Suboff|82}}
|-
|Ҳим ||'''2''' ||[[Исо Монди]]
|-
|Ҳим ||'''21'''||[[Роми Бинсебайни]]
|-
|Ҳим ||'''15'''||[[Раён Айт-Нурӣ]]
|-
|ММ ||'''19'''||[[Набил Бинтолиб]] || || {{Suboff|71}}
|-
|ММ ||'''6''' ||[[Ромиз Зарруқӣ]] || || {{Suboff|58}}
|-
|ММ ||'''10'''||[[Форис Шуайбӣ]] || {{Yel|36}}
|-
|Ҳам ||'''7''' ||[[Риёз Маҳрез]] {{Капитан варзиш}} || || {{Suboff|71}}
|-
|Ҳам ||'''22'''||[[Ибрахим Мозо]]
|-
|Ҳам ||'''8''' ||[[Ҳусомиддин Авор]] || || {{Suboff|58}}
|-
|colspan=3|'''Эҳтиётӣ:'''
|-
|Ҳим ||'''13'''||[[Ҷуен Ҳиҷом]] || || {{Subon|58}}
|-
|Ҳам ||'''9''' ||[[Амин Ғуирӣ]] || || {{Subon|58}}
|-
|Ҳам ||'''11'''||[[Анис Ҳоҷ-Мусо]] || || {{Subon|71}}
|-
|ММ ||'''14'''||[[Ҳишом Будовӣ]] || {{Yel|72}} || {{Subon|71}}
|-
|Ҳам ||'''20'''||[[Одил Булбина]] || || {{Subon|82}}
|-
|colspan=3|'''Сармураббӣ:'''
|-
|colspan=3|{{Парчами Босния ва Ҳерсеговина}} [[Владимир Петкович]]
|}
|}

{| style=&quot;width:100%; font-size:90%;&quot;
|
'''Беҳтарин бозикуни бозӣ:'''
&lt;br&gt;[[Брел Эмболо]] (Швейтсария)&lt;ref name=&quot;MOTM&quot;/&gt;

'''[[Кӯмакдовар (футбол)|Кӯмакдоварон]]&lt;ref name=&quot;SUI-ALG line-ups&quot;/&gt;:'''
&lt;br&gt;Максимилияно Дел Ессо ([[Анҷумани футболи Аргентина|Аргентина]])
&lt;br&gt;Факундо Родригес ([[Анҷумани футболи Аргентина|Аргентина]])
&lt;br&gt;'''Довари чаҳорум:'''
&lt;br&gt;[[Кевин Ортега]] ([[Федератсияи футболи Перу|Перу]])
&lt;br&gt;'''Кӯмакдовари эҳтиётӣ:'''
&lt;br&gt;Майкл Оруэ ([[Федератсияи футболи Перу|Перу]])
&lt;br&gt;'''[[Кӯмакдовари видеоӣ|Кӯмакдовари видеоӣ (VAR)]]:'''
&lt;br&gt;Эрнан Мастранхело ([[Анҷумани футболи Аргентина|Аргентина]])
&lt;br&gt;'''Ёвари кӯмакдовари видеоӣ:'''
&lt;br&gt;Эрик Миранда ([[Федератсияи футболи Мексика|Мексика]])
&lt;br&gt;'''Ёвари дуюми кӯмакдовари видеоӣ:'''
&lt;br&gt;Хуан Лара ([[Федератсияи футболи Чили|Чили]])
|}

=== Австралия — Миср ===
&lt;section begin=&quot;R32-14&quot; /&gt;{{Football box
|date=3 июл 2026
|time=13:00 [[UTC−05:00|UTC−5]]
|team1={{Футбол|AUS|||R}}
|score={{score link|Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ#Австралия — Миср|1:1}}
|aet=yes
|team2={{Футбол|EGY}}
|goals1=[[Муҳаммад Ҳанӣ]] {{гол|55|авт.}}
|goals2=[[Имом Ашур]] {{гол|13}}
|penalties1=
* [[Ҳарри Суттар]] {{penmiss}}
* [[Ҷексон Ирвин]] {{pengoal}}
* [[Авер Мабил]] {{pengoal}}
* [[Лукас Ҳеррингтон]] {{penmiss}}
|penaltyscore=2:4
|penalties2=
* [[Маҳмуд Собир]] {{pengoal}}
* [[Ромӣ Рабиа]] {{pengoal}}
* [[Муҳаммад Салоҳ]] {{pengoal}}
* [[Ҳуссом Абдулмаҷид]] {{pengoal}}
|stadium=«[[AT&amp;T (варзишгоҳ)|Варзишгоҳи AT&amp;T]]»
|location=[[Арлингтон (Техас)|Арлингтон]]
|attendance=70 244
|referee={{Парчами Уругвай}} [[Густаво Техера]]
|report=https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021515
}}&lt;section end=&quot;R32-14&quot; /&gt;

{| width=92%
|-
|{{Либоси тими футбол
 |pattern_la = _aus26h
 |pattern_b  = _aus26h
 |pattern_ra = _aus26h
 |pattern_sh = _aus26H
 |pattern_so =
 |leftarm    = FFFF00
 |body       = FFFF00
 |rightarm   = FFFF00
 |shorts     = 07563E
 |socks      = FFFFFF
 |title      = Австралия&lt;ref name=&quot;AUS-EGY line-ups&quot;&gt;{{Cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12524/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – Australia v. Egypt |publisher=[[ФИФА]] |lang=en |date=2026-07-03 |access-date=2026-07-03}}&lt;/ref&gt;
}}
|{{Либоси тими футбол
 |pattern_la = _egy26h
 |pattern_b  = _egy26h
 |pattern_ra = _egy26h
 |pattern_sh = _gha26h
 |pattern_so =
 |leftarm    = FFFFFF
 |body       = FFFFFF
 |rightarm   = FFFFFF
 |shorts     = FFFFFF
 |socks      = 000000
 |title      = Миср&lt;ref name=&quot;AUS-EGY line-ups&quot;/&gt;
}}
|}

{| width=&quot;100%&quot;
|valign=&quot;top&quot; width=&quot;40%&quot;|
{| style=&quot;font-size:90%&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot;
|-
!width=31| !!width=25|
|-
|Д ||'''18'''||[[Патрик Бич]] || || {{Suboff|119}}
|-
|Ҳим ||'''3''' ||[[Алессандро Чиркати]]
|-
|Ҳим ||'''19'''||[[Ҳарри Суттар]] {{Капитан варзиш}}
|-
|Ҳим ||'''25'''||[[Лукас Ҳеррингтон]]
|-
|ММ ||'''5''' ||[[Ҷордан Бос]] || || {{Suboff|45}}
|-
|ММ ||'''22'''||[[Ҷексон Ирвин]]
|-
|ММ ||'''13'''||[[Эйден О’Нилл]] || || {{Suboff|90}}
|-
|ММ ||'''16'''||[[Азиз Беҳич]]
|-
|Ҳам ||'''20'''||[[Кристиан Волпато]] || || {{Suboff|74}}
|-
|Ҳам ||'''17'''||[[Нестори Иранкунда]] || || {{Suboff|74}}
|-
|Ҳам ||'''8''' ||[[Коннор Меткалф]] || || {{Suboff|90}}
|-
|colspan=3|'''Эҳтиётӣ:'''
|-
|Ҳим ||'''15'''||[[Кай Труин]] || || {{Subon|45}}
|-
|Ҳам ||'''10'''||[[Айдин Хрустич]] || || {{Subon|74}}
|-
|Ҳам ||'''9''' ||[[Муҳаммад Туре]] || || {{Subon|74}}
|-
|Ҳам ||'''11'''||[[Авер Мабил]] || || {{Subon|90}}
|-
|ММ ||'''24'''||[[Пол Окон-Энгстлер]] || || {{Subon|90}}
|-
|Д ||'''1''' ||[[Мэтю Райан]] || || {{Subon|119}}
|-
|colspan=3|'''Сармураббӣ:'''
|-
|colspan=3|[[Тони Попович]]
|}
|valign=&quot;top&quot;|[[Акс:AUS-EGY 2026-07-03.svg|300px]]
|valign=&quot;top&quot; width=&quot;50%&quot;|
{| style=&quot;font-size:90%; margin:auto&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot;
|-
!width=31| !!width=25|
|-
|Д ||'''23'''||[[Мустафо Шубайр]]
|-
|Ҳим ||'''3''' ||[[Муҳаммад Ҳанӣ]]
|-
|Ҳим ||'''2''' ||[[Ёсир Иброҳим]] || {{Yel|120}}
|-
|Ҳим ||'''5''' ||[[Ромӣ Рабиа]]
|-
|Ҳим ||'''15'''||[[Карим Ҳофиз]] || || {{Suboff|67}}
|-
|ММ ||'''8''' ||[[Имом Ашур]]
|-
|ММ ||'''14'''||[[Ҳамдӣ Фатҳӣ]] || || {{Suboff|80}}
|-
|ММ ||'''19'''||[[Марвон Атийя]] || || {{Suboff|120+1}}
|-
|ММ ||'''11'''||[[Мустафо Закӣ]] || || {{Suboff|67}}
|-
|Ҳам ||'''10'''||[[Муҳаммад Салоҳ]] {{Капитан варзиш}}
|-
|Ҳам ||'''22'''||[[Умар Мармуш]] || || {{Suboff|105}}
|-
|colspan=3|'''Эҳтиётӣ:'''
|-
|Ҳим ||'''4''' ||[[Ҳуссом Абдулмаҷид]] || || {{Subon|67}}
|-
|Ҳам ||'''12'''||[[Ҳайсам Ҳасан]] || {{Yel|105}} || {{Subon|67}}
|-
|Ҳам ||'''7''' ||[[Маҳмуд Ҳасан|Трезеге]] || || {{Subon|80}}
|-
|Ҳам ||'''9''' ||[[Ҳамза Абдулкарим]] || || {{Subon|105}}
|-
|ММ ||'''24'''||[[Маҳмуд Собир]] || || {{Subon|120+1}}
|-
|colspan=3|'''Сармураббӣ:'''
|-
|colspan=3|[[Ҳусам Ҳасан]]
|}
|}

{| style=&quot;width:100%; font-size:90%;&quot;
|
'''Беҳтарин бозикуни бозӣ:'''
&lt;br&gt;[[Муҳаммад Салоҳ]] (Миср)&lt;ref name=&quot;MOTM&quot;/&gt;

'''[[Кӯмакдовар (футбол)|Кӯмакдоварон]]&lt;ref name=&quot;AUS-EGY line-ups&quot;/&gt;:'''
&lt;br&gt;Карлос Баррейро ([[Анҷумани футболи Уругвай|Уругвай]])
&lt;br&gt;Николас Таран ([[Анҷумани футболи Уругвай|Уругвай]])
&lt;br&gt;'''Довари чаҳорум:'''
&lt;br&gt;[[Сандро Шерер]] ([[Иттиҳоди футболи Швейтсария|Швейтсария]])
&lt;br&gt;'''Кӯмакдовари эҳтиётӣ:'''
&lt;br&gt;Стефан Де Алмейда ([[Иттиҳоди футболи Швейтсария|Швейтсария]])
&lt;br&gt;'''[[Кӯмакдовари видеоӣ|Кӯмакдовари видеоӣ (VAR)]]:'''
&lt;br&gt;Леодан Гонсалес ([[Анҷумани футболи Уругвай|Уругвай]])
&lt;br&gt;'''Ёвари кӯмакдовари видеоӣ:'''
&lt;br&gt;Антонио Гарсия ([[Анҷумани футболи Уругвай|Уругвай]])
&lt;br&gt;'''Ёвари дуюми кӯмакдовари видеоӣ:'''
&lt;br&gt;Бастиан Данкерт ([[Иттиҳоди футболи Олмон|Олмон]])
|}

=== Аргентина — Кабо-Верде ===
&lt;section begin=&quot;R32-15&quot; /&gt;{{Football box
|date=3 июл 2026
|time=18:00 [[UTC−04:00|UTC−4]]
|team1={{Футбол|ARG|||R}}
|score={{score link|Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ#Аргентина — Кабо-Верде|3:2}}
|aet=yes
|team2={{Футбол|CPV}}
|goals1=
* [[Лионел Месси]] {{гол|29}}
* [[Лисандро Мартинес]] {{гол|92}}
* [[Дини (футболбоз, 1995)|Дини]] {{гол|111|авт.}}
|goals2=
* [[Дерой Дуарте]] {{гол|59}}
* [[Сидни Лопеш Кабрал]] {{гол|103}}
|stadium=«[[Hard Rock (варзишгоҳ)|Варзишгоҳи Hard Rock]]»
|location=[[Майами-Гарденс]]
|attendance=64 478
|referee={{Парчами Канада}} [[Дру Фишер]]
|report=https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021521
}}&lt;section end=&quot;R32-15&quot; /&gt;

{| width=92%
|-
|{{Либоси тими футбол
 |pattern_la = _arg26h
 |pattern_b  = _arg26hA_wc
 |pattern_ra = _arg26h
 |pattern_sh = _arg26h2
 |pattern_so = _arg26h2l
 |leftarm    = FFFFFF
 |body       = FFFFFF
 |rightarm   = FFFFFF
 |shorts     = FFFFFF
 |socks      = FFFFFF
 |title      = Аргентина&lt;ref name=&quot;ARG-CPV line-ups&quot;&gt;{{Cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12530/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – Argentina v. Cabo Verde |publisher=[[ФИФА]] |lang=en |date=2026-07-03 |access-date=2026-07-03}}&lt;/ref&gt;
}}
|{{Либоси тими футбол
 |pattern_la = _cpv26h
 |pattern_b  = _cpv26h
 |pattern_ra = _cpv26h
 |pattern_sh = _cpv26h
 |pattern_so = _cpv26hl
 |leftarm    = 1A3CB0
 |body       = 1A3CB0
 |rightarm   = 1A3CB0
 |shorts     = 1A3CB0
 |socks      = 1A3CB0
 |title      = Кабо-Верде&lt;ref name=&quot;ARG-CPV line-ups&quot;/&gt;
}}
|}

{| width=&quot;100%&quot;
|valign=&quot;top&quot; width=&quot;40%&quot;|
{| style=&quot;font-size:90%&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot;
|-
!width=31| !!width=25|
|-
|Д ||'''23'''||[[Эмилиано Мартинес]]
|-
|Ҳим ||'''26'''||[[Науэл Молина]] || || {{Suboff|104}}
|-
|Ҳим ||'''13'''||[[Кристиан Ромеро]]
|-
|Ҳим ||'''6''' ||[[Лисандро Мартинес]]
|-
|Ҳим ||'''25'''||[[Факундо Медина]] || || {{Suboff|86}}
|-
|ММ ||'''7''' ||[[Родриго Де Паул]] || || {{Suboff|84}}
|-
|ММ ||'''20'''||[[Алексис Макаллистер]]
|-
|ММ ||'''24'''||[[Энтсо Фернандес]]
|-
|ММ ||'''16'''||[[Тияго Алмада]] || || {{Suboff|64}}
|-
|Ҳам ||'''10'''||[[Лионел Месси]] {{Капитан варзиш}}
|-
|Ҳам ||'''22'''||[[Лаутаро Мартинес]] || || {{Suboff|63}}
|-
|colspan=3|'''Эҳтиётӣ:'''
|-
|Ҳам ||'''9''' ||[[Хулиан Алварес]] || || {{Subon|63}}
|-
|ММ ||'''15'''||[[Нико Гонсалес]] || || {{Subon|64}}
|-
|ММ ||'''5''' ||[[Леандро Паредес]] || || {{Subon|84}}
|-
|Ҳим ||'''3''' ||[[Николас Таляфико]] || || {{Subon|86}}
|-
|Ҳим ||'''4''' ||[[Гонсало Монтиэл]] || {{Yel|115}} || {{Subon|104}}
|-
|colspan=3|'''Сармураббӣ:'''
|-
|colspan=3|[[Лионел Скалони]]
|}
|valign=&quot;top&quot;|[[Акс:ARG-CPV 2026-07-03.svg|300px]]
|valign=&quot;top&quot; width=&quot;50%&quot;|
{| style=&quot;font-size:90%; margin:auto&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot;
|-
!width=31| !!width=25|
|-
|Д ||'''1''' ||[[Возиня]]
|-
|Ҳим ||'''22'''||[[Стивен Морейра]]
|-
|Ҳим ||'''4''' ||[[Роберту Лопеш]]
|-
|Ҳим ||'''3''' ||[[Дини (футболбоз, 1995)|Дини]]
|-
|Ҳим ||'''13'''||[[Сидни Лопеш Кабрал]]
|-
|ММ ||'''6''' ||[[Кевин Ленини]] || {{Yel|68}} || {{Suboff|100}}
|-
|ММ ||'''20'''||[[Райан Мендеш]] {{Капитан варзиш}} || || {{Suboff|80}}
|-
|ММ ||'''15'''||[[Ларос Дуарте]] || || {{Suboff|67}}
|-
|ММ ||'''14'''||[[Дерой Дуарте]] || || {{Suboff|100}}
|-
|ММ ||'''7''' ||[[Жоване Кабрал]] || || {{Suboff|80}}
|-
|Ҳам ||'''21'''||[[Нуну да Кошта]] || || {{Suboff|67}}
|-
|colspan=3|'''Эҳтиётӣ:'''
|-
|Ҳам ||'''19'''||[[Дайлон Ливраменто]] || || {{Subon|67}}
|-
|ММ ||'''10'''||[[Жамиру Монтейру]] || || {{Subon|67}}
|-
|ММ ||'''17'''||[[Вилли Семеду]] || || {{Subon|80}}
|-
|ММ ||'''26'''||[[Элиу Варела]] || || {{Subon|80}}
|-
|ММ ||'''16'''||[[Янник Семеду]] || || {{Subon|100}}
|-
|Ҳам ||'''9''' ||[[Жилсон Беншимол]] || || {{Subon|100}}
|-
|colspan=3|'''Сармураббӣ:'''
|-
|colspan=3|[[Бубишта]]
|}
|}

{| style=&quot;width:100%; font-size:90%;&quot;
|
'''Беҳтарин бозикуни бозӣ:'''
&lt;br&gt;[[Лионел Месси]] (Аргентина)&lt;ref name=&quot;MOTM&quot;/&gt;

'''[[Кӯмакдовар (футбол)|Кӯмакдоварон]]&lt;ref name=&quot;ARG-CPV line-ups&quot;/&gt;:'''
&lt;br&gt;Майкл Барвеген ([[Анҷумани футболи Канада|Канада]])
&lt;br&gt;Лайес Арфа ([[Анҷумани футболи Канада|Канада]])
&lt;br&gt;'''Довари чаҳорум:'''
&lt;br&gt;[[Катя Гарсия]] ([[Федератсияи футболи Мексика|Мексика]])
&lt;br&gt;'''Кӯмакдовари эҳтиётӣ:'''
&lt;br&gt;Сандра Рамирес ([[Федератсияи футболи Мексика|Мексика]])
&lt;br&gt;'''[[Кӯмакдовари видеоӣ|Кӯмакдовари видеоӣ (VAR)]]:'''
&lt;br&gt;Армандо Вийярреал ([[Федератсияи футболи ИМА|ИМА]])
&lt;br&gt;'''Ёвари кӯмакдовари видеоӣ:'''
&lt;br&gt;Иван Бебек ([[Иттиҳоди футболи Хорватия|Хорватия]])
&lt;br&gt;'''Ёвари дуюми кӯмакдовари видеоӣ:'''
&lt;br&gt;Татияна Гусман ([[Федератсияи футболи Никарагуа|Никарагуа]])
|}

=== Колумбия — Гана ===
&lt;section begin=&quot;R32-16&quot; /&gt;{{Football box
|date=3 июл 2026
|time=20:30 [[UTC−05:00|UTC−5]]
|team1={{Футбол|COL|||R}}
|score={{score link|Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ#Колумбия — Гана|1:0}}
|team2={{Футбол|GHA}}
|goals1=
* [[Ҷон Адолфо Ариас]] {{гол|14}}
|goals2=
|stadium=«[[Варзишгоҳи Эрровҳед]]»
|location=[[Канзас-Сити (Миссури)|Канзас-Сити]]
|attendance=69 045
|referee={{Парчами Фаронса}} [[Клеман Тюрпен]]
|report=https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021517
}}&lt;section end=&quot;R32-16&quot; /&gt;

{| width=92%
|-
|{{Либоси тими футбол
 |pattern_la = _col26h
 |pattern_b  = _col26h
 |pattern_ra = _col26h
 |pattern_sh = _col26h
 |pattern_so =
 |leftarm    =
 |body       =
 |rightarm   =
 |shorts     =
 |socks      = FF0000
 |title      = Колумбия&lt;ref name=&quot;COL-GHA line-ups&quot;&gt;{{Cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12526/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – Colombia v. Ghana |publisher=[[ФИФА]] |lang=en |date=2026-07-04 |access-date=2026-07-04}}&lt;/ref&gt;
}}
|{{Либоси тими футбол
 |pattern_la = _gha26h
 |pattern_b  = _gha26h
 |pattern_ra = _gha26h
 |pattern_sh = _gha26h
 |pattern_so =
 |leftarm    =
 |body       =
 |rightarm   =
 |shorts     =
 |socks      = FFFFFF
 |title      = Гана&lt;ref name=&quot;COL-GHA line-ups&quot;/&gt;
}}
|}

{| width=&quot;100%&quot;
|valign=&quot;top&quot; width=&quot;40%&quot;|
{| style=&quot;font-size:90%&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot;
|-
!width=31| !!width=25|
|-
|Д ||'''12'''||[[Камило Варгас]]
|-
|Ҳим ||'''2''' ||[[Даниэл Мунёс Мехия]]
|-
|Ҳим ||'''23'''||[[Давинсон Санчес]]
|-
|Ҳим ||'''3''' ||[[Ҷон Лукуми]]
|-
|Ҳим ||'''17'''||[[Хоан Мохика]]
|-
|ММ ||'''16'''||[[Ҷефферсон Лерма]]
|-
|ММ ||'''14'''||[[Густаво Пуэрта]]
|-
|ММ ||'''11'''||[[Ҷон Адолфо Ариас]] {{Suboff|73}}
|-
|Ҳам ||'''10'''||[[Хамес Родригес]] {{Капитан варзиш}}{{Suboff|46}}
|-
|Ҳам ||'''9''' ||[[Ҷон Кордоба]] {{Suboff|8}}
|-
|Ҳам ||'''7''' ||[[Луис Фернандо Диас]]{{Suboff|90}}
|-
|colspan=3|'''Эҳтиётӣ:'''
|-
|Ҳам ||'''25''' ||[[Луис Хавиер Суарес]] || || {{Subon|8}}
|-
|ММ ||'''6''' ||[[Ричард Риос]] || || {{Subon|46}}
|-
|ММ ||'''20''' ||[[Хуан Кинтеро]] || || {{Subon|73}}
|-
|Ҳам ||'''21''' ||[[Хаминтон Кампас]] || || {{Subon|90}}
|-
|colspan=3|'''Сармураббӣ:'''
|-
|colspan=3|{{Парчами Аргентина}} [[Нестор Лоренсо]]
|}
|valign=&quot;top&quot;|[[Акс:COL-GHA 2026-07-03.svg|300px]]
|valign=&quot;top&quot; width=&quot;50%&quot;|
{| style=&quot;font-size:90%; margin:auto&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot;
|-
!width=31| !!width=25|
|-
|Д ||'''1''' ||[[Лоуренс Ати-Зиги]]
|-
|Ҳим ||'''26'''||[[Марвен Сеная]] {{Suboff|12}}
|-
|Ҳим ||'''23'''||[[Деррик Люккассен]]
|-
|Ҳим ||'''18'''||[[Ҷером Опоку]]
|-
|Ҳим ||'''14'''||[[Гидеон Менса]]
|-
|ММ ||'''5''' ||[[Томас Парти]]
|-
|ММ ||'''3''' ||[[Калеб Йиренки]]{{Suboff|78}}
|-
|ММ ||'''8''' ||[[Куаси Сибо]]{{Suboff|61}}
|-
|Ҳам ||'''19'''||[[Инияки Вилямс]]{{Suboff|61}}
|-
|Ҳам ||'''9''' ||[[Ҷордан Айю]] {{Капитан варзиш}} {{Suboff|78}}
|-
|Ҳам ||'''11'''||[[Антуан Семенё]]
|-
|colspan=3|'''Эҳтиётӣ:'''
|-
|Ҳим ||'''2''' ||[[Алиду Сейду]] || || {{Subon|12}}
|-
|Ҳам ||'''7''' ||[[Абдул Фатаву]] || || {{Subon|61}}
|-
|ММ ||'''15''' ||[[Элиша Овусу]] || || {{Subon|61}}
|-
|Ҳам ||'''24''' ||[[Эрнест Нуама]] || || {{Subon|78}}
|-
|Ҳам ||'''25''' ||[[Принс Квабена Аду]] || || {{Subon|78}}
|-
|colspan=3|'''Сармураббӣ:'''
|-
|colspan=3|{{Парчами Португалия}} [[Карлуш Кейрош]]
|}
|}

{| style=&quot;width:100%; font-size:90%;&quot;
|
'''Беҳтарин бозикуни бозӣ:'''
&lt;br&gt;[[Луис Фернандо Диас|Луис Диас]] (Колумбия)&lt;ref name=&quot;MOTM&quot;/&gt;

'''[[Кӯмакдовар (футбол)|Кӯмакдоварон]]&lt;ref name=&quot;COL-GHA line-ups&quot;/&gt;:'''
&lt;br&gt;Николя Дано ([[Федератсияи футболи Фаронса|Фаронса]])
&lt;br&gt;Бенжамен Паже ([[Федератсияи футболи Фаронса|Фаронса]])
&lt;br&gt;'''Довари чаҳорум:'''
&lt;br&gt;[[Алехандро Эрнандес Эрнандес]] ([[Федератсияи футболи шоҳигарии Испониё|Испониё]])
&lt;br&gt;'''Кӯмакдовари эҳтиётӣ:'''
&lt;br&gt;Хосе Энрике Наранхо Перес ([[Федератсияи футболи шоҳигарии Испониё|Испониё]])
&lt;br&gt;'''[[Кӯмакдовари видеоӣ|Кӯмакдовари видеоӣ (VAR)]]:'''
&lt;br&gt;[[Жером Бризар]] ([[Федератсияи футболи Фаронса|Фаронса]])
&lt;br&gt;'''Ёвари кӯмакдовари видеоӣ:'''
&lt;br&gt;Вилли Делажо ([[Федератсияи футболи Фаронса|Фаронса]])
&lt;br&gt;'''Ёвари дуюми кӯмакдовари видеоӣ:'''
&lt;br&gt;Фу Мин ([[Анҷумани футболи Чин|Чин]])
|}

== 1/8 ниҳоӣ ==

=== Канада — Марокаш ===
&lt;section begin=&quot;R16-1&quot; /&gt;{{Football box
|date=4 июл 2026
|time=12:00 [[UTC−05:00|UTC−5]]
|team1={{Футбол|CAN|||R}}
|score={{score link|Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ#Канада — Марокаш|0:3}}
|team2={{Футбол|MAR}}
|goals1=
|goals2=
* [[Аззаддин Уноҳӣ]] {{гол|50}} {{гол|82}}
* [[Суфён Раҳимӣ]] {{гол|90+8}}
|stadium=«[[NRG (варзишгоҳ)|Варзишгоҳи NRG]]»
|location=[[Ҳюстон]]
|attendance=68 777
|referee={{Парчами Англия}} [[Майкл Оливер]]
|report=https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021530
}}&lt;section end=&quot;R16-1&quot; /&gt;

{| width=92%
|-
|{{Либоси тими футбол
 |pattern_la = _can26t
 |pattern_b  = _can26t
 |pattern_ra = _can26t
 |pattern_sh = _can26t
 |pattern_so =
 |leftarm    =
 |body       =
 |rightarm   =
 |shorts     =
 |socks      = 000000
 |title      = Канада&lt;ref name=&quot;CAN-MAR line-ups&quot;&gt;{{Cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12539/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 16 – Canada v. Morocco |publisher=[[ФИФА]] |lang=en |date=2026-07-04 |access-date=2026-07-04}}&lt;/ref&gt;
}}
|{{Либоси тими футбол
 |pattern_la = _mrc26a
 |pattern_b  = _mrc26a
 |pattern_ra = _mrc26a
 |pattern_sh = _mrc26a
 |pattern_so = _mrc26al
 |leftarm    =
 |body       =
 |rightarm   =
 |shorts     =
 |socks      =
 |title      = Марокаш&lt;ref name=&quot;CAN-MAR line-ups&quot;/&gt;
}}
|}

{| width=&quot;100%&quot;
|valign=&quot;top&quot; width=&quot;40%&quot;|
{| style=&quot;font-size:90%&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot;
|-
!width=31| !!width=25|
|-
|Д ||'''16'''||[[Максим Крепо]]
|-
|Ҳим ||'''2''' ||[[Алистэр Ҷонстон]]
|-
|Ҳим ||'''15'''||[[Моиз Бомбито]]
|-
|Ҳим ||'''4''' ||[[Люк де Фужрол]] || {{Yel|49}}
|-
|Ҳим ||'''22'''||[[Ричи Ларея]] || {{Yel|40}} || {{Suboff|79}}
|-
|ММ ||'''17'''||[[Тейҷон Бюкенен]] || || {{Suboff|89}}
|-
|ММ ||'''23'''||[[Нико Сигур]] || || {{Suboff|89}}
|-
|ММ ||'''7''' ||[[Стивен Эуштакиу]] {{Капитан варзиш}}
|-
|ММ ||'''20'''||[[Алӣ Аҳмад]] || || {{Suboff|79}}
|-
|Ҳам ||'''10'''||[[Ҷонатан Дэвид]] || {{Yel|43}}
|-
|Ҳам ||'''12'''||[[Тани Олувасейи]] || || {{Suboff|74}}
|-
|colspan=3|'''Эҳтиётӣ:'''
|-
|Ҳам ||'''9''' ||[[Кайл Ларин]] || {{Yel|76}} || {{Subon|74}}
|-
|ММ ||'''26'''||[[Ҷейкоб Шаффелберг]] || || {{Subon|79}}
|-
|Ҳам ||'''24'''||[[Промис Дэвид]] || || {{Subon|79}}
|-
|ММ ||'''14'''||[[Ҷейден Нелсон]] || || {{Subon|89}}
|-
|ММ ||'''21'''||[[Ҷонатан Осорио]] || || {{Subon|89}}
|-
|colspan=3|'''Сармураббӣ:'''
|-
|colspan=3|{{Парчами ИМА}} [[Ҷесси Марш]]
|}
|valign=&quot;top&quot;|[[Акс:CAN-MAR 2026-07-04.svg|300px]]
|valign=&quot;top&quot; width=&quot;50%&quot;|
{| style=&quot;font-size:90%; margin:auto&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot;
|-
!width=31| !!width=25|
|-
|Вр ||'''1''' ||[[Ёсин Буну]]
|-
|Ҳим ||'''2''' ||[[Ашраф Ҳакимӣ]] {{Капитан варзиш}} || {{Yel|40}}
|-
|Ҳим ||'''25'''||[[Ризвон Ҳалҳол]] || {{Yel|20}}
|-
|Ҳим ||'''14'''||[[Исо Диоп]] || || {{Suboff|89}}
|-
|Ҳим ||'''3''' ||[[Нуссайр Мазровӣ]]
|-
|ММ ||'''6''' ||[[Аюб Буаддӣ]] || || {{Suboff|74}}
|-
|ММ ||'''24'''||[[Нейл ал-Айновӣ]]
|-
|ММ ||'''10'''||[[Браҳим Диас]]
|-
|ММ ||'''8''' ||[[Аззаддин Уноҳӣ]] || {{Yel|45}} || {{Suboff|89}}
|-
|ММ ||'''23'''||[[Билол ал-Ханнус]] || {{Yel|45+6}} || {{Suboff|74}}
|-
|Ҳам ||'''11'''||[[Исмоил Сайборӣ]] || || {{Suboff|22}}
|-
|colspan=3|'''Эҳтиётӣ:'''
|-
|Ҳам ||'''9''' ||[[Суфён Раҳимӣ]] || || {{Subon|22}}
|-
|ММ ||'''17'''||[[Суфён Амробат]] || || {{Subon|74}}
|-
|ММ ||'''19'''||[[Шамсиддин Толибӣ]] || || {{Subon|74}}
|-
|ММ ||'''18'''||[[Самир ал-Муробат]] || || {{Subon|89}}
|-
|Ҳим ||'''5''' ||[[Марван Саъдон]] || || {{Subon|89}}
|-
|colspan=3|'''Сармураббӣ:'''
|-
|colspan=3|[[Муҳаммад Ваҳбӣ]]
|}
|}

{| style=&quot;width:100%; font-size:90%;&quot;
|
'''Беҳтарин бозикуни бозӣ:'''
&lt;br&gt;[[Аззаддин Уноҳӣ]] (Марокаш)&lt;ref name=&quot;MOTM&quot;/&gt;

'''[[Кӯмакдовар (футбол)|Кӯмакдоварон]]&lt;ref name=&quot;CAN-MAR line-ups&quot;/&gt;:'''
&lt;br&gt;Стюарт Берт ([[Анҷумани футболи Инглистон|Инглистон]])
&lt;br&gt;Ҷеймс Мейнуоринг ([[Анҷумани футболи Инглистон|Инглистон]])
&lt;br&gt;'''Довари чаҳорум:'''
&lt;br&gt;[[Данни Маккели]] ([[Иттиҳоди футболи шоҳигарии Нидерланд|Нидерланд]])
&lt;br&gt;'''Кӯмакдовари эҳтиётӣ:'''
&lt;br&gt;Хессел Стегстра ([[Иттиҳоди футболи шоҳигарии Нидерланд|Нидерланд]])
&lt;br&gt;'''[[Кӯмакдовари видеоӣ|Кӯмакдовари видеоӣ (VAR)]]:'''
&lt;br&gt;[[Ҷарред Ҷиллетт]] ([[Анҷумани футболи Инглистон|Инглистон]])
&lt;br&gt;'''Ёвари кӯмакдовари видеоӣ:'''
&lt;br&gt;Деннис Ҳиглер ([[Иттиҳоди футболи шоҳигарии Нидерланд|Нидерланд]])
&lt;br&gt;'''Ёвари дуюми кӯмакдовари видеоӣ:'''
&lt;br&gt;Томаш Квятковский ([[Иттиҳоди футболи Лаҳистон|Лаҳистон]])
|}

=== Парагвай — Фаронса ===
&lt;section begin=&quot;R16-2&quot; /&gt;{{Football box
|date=4 июл 2026
|time=17:00 [[UTC−04:00|UTC−4]]
|team1={{Футбол|PAR|||R}}
|score={{score link|Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ#Парагвай — Фаронса|0:1}}
|team2={{Футбол|FRA}}
|goals1=
|goals2=[[Килиан Мбаппе]] {{гол|70|пен.}}
|stadium=«[[Lincoln Financial (варзишгоҳ)|Варзишгоҳи Lincoln Financial]]»
|location=[[Филаделфия]]
|attendance=68 324
|referee={{Парчами Ӯзбекистон}} [[Илгиз Танташев]]
|report=https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021533
}}&lt;section end=&quot;R16-2&quot; /&gt;

{| width=92%
|-
|{{Либоси тими футбол
 |pattern_la = _par26h
 |pattern_b  = _par26h
 |pattern_ra = _par26h
 |pattern_sh = _par26h2
 |pattern_so = _par26hl
 |leftarm    =
 |body       =
 |rightarm   =
 |shorts     =
 |socks      = 000000
 |title      = Парагвай&lt;ref name=&quot;PAR-FRA line-ups&quot;&gt;{{Cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12542/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 16 – Paraguay v. France |publisher=[[ФИФА]] |lang=en |date=2026-07-04 |access-date=2026-07-04}}&lt;/ref&gt;
}}
|{{Либоси тими футбол
 |pattern_la = _fra26H
 |pattern_b  = _fra26H
 |pattern_ra = _fra26H
 |pattern_sh = _fra26H
 |pattern_so = _fra26H2l
 |leftarm    =
 |body       =
 |rightarm   =
 |shorts     =
 |socks      =
 |title      = Фаронса&lt;ref name=&quot;PAR-FRA line-ups&quot;/&gt;
}}
|}

{| width=&quot;100%&quot;
|valign=&quot;top&quot; width=&quot;40%&quot;|
{| style=&quot;font-size:90%&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot;
|-
!width=31| !!width=25|
|-
|Д ||'''12'''||[[Орландо Хил]]
|-
|Ҳим ||'''2''' ||[[Густаво Веласкес]]
|-
|Ҳим ||'''15'''||[[Густаво Гомес]] {{Капитан варзиш}}
|-
|Ҳим ||'''3''' ||[[Омар Алдерете]] || || {{Suboff|58}}
|-
|ММ ||'''4''' ||[[Хуан Хосе Касерес]]
|-
|ММ ||'''6''' ||[[Хуниор Алонсо]]
|-
|ММ ||'''10'''||[[Мигел Алмирон]] || || {{Suboff|71}}
|-
|ММ ||'''8''' ||[[Диего Гомес]] || || {{Suboff|71}}
|-
|ММ ||'''14'''||[[Андрес Кубас]]
|-
|ММ ||'''23'''||[[Матиас Галарса]]
|-
|Ҳам ||'''19'''||[[Хулио Энсисо]] || || {{Suboff|61}}
|-
|colspan=3|'''Эҳтиётӣ:'''
|-
|Ҳим ||'''13'''||[[Хосе Канале]] || || {{Subon|58}}
|-
|ММ ||'''24'''||[[Густаво Кабайеро]] || || {{Subon|61}}
|-
|Ҳам ||'''21'''||[[Габриэл Авалос]] || || {{Subon|71}}
|-
|ММ ||'''11'''||[[Маурисио Магаляйнс Прадо|Маурисио]] || || {{Subon|71}}
|-
|colspan=3|'''Сармураббӣ:'''
|-
|colspan=3|{{Парчами Аргентина}} [[Густаво Алфаро]]
|}
|valign=&quot;top&quot;|[[Акс:PAR-FRA 2026-07-04.svg|300px]]
|valign=&quot;top&quot; width=&quot;50%&quot;|
{| style=&quot;font-size:90%; margin:auto&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot;
|-
!width=31| !!width=25|
|-
|Д ||'''16'''||[[Майк Менян]]
|-
|Ҳим ||'''5''' ||[[Жюл Кунде]]
|-
|Ҳим ||'''4''' ||[[Даё Упамекано]]
|-
|Ҳим ||'''17'''||[[Вилиям Салиба]]
|-
|Ҳим ||'''3''' ||[[Люка Дин]]
|-
|ММ ||'''6''' ||[[Ману Коне]] || {{Yel|81}}
|-
|ММ ||'''14'''||[[Адриен Рабио]]
|-
|ММ ||'''7''' ||[[Усмон Дембеле]] || || {{Suboff|84}}
|-
|ММ ||'''11'''||[[Майкл Олисе]] || {{Yel|90+7}}
|-
|ММ ||'''12'''||[[Брадли Баркола]] || {{Yel|19}} || {{Suboff|61}}
|-
|Ҳам ||'''10'''||[[Килиан Мбаппе]] {{Капитан варзиш}}
|-
|colspan=3|'''Эҳтиётӣ:'''
|-
|Ҳам ||'''20'''||[[Дезире Дуэ]] || || {{Subon|61}}
|-
|ММ ||'''24'''||[[Райан Шарқи]] || || {{Subon|84}}
|-
|colspan=3|'''Сармураббӣ:'''
|-
|colspan=3|[[Дидие Дешам]]
|}
|}

{| style=&quot;width:100%; font-size:90%;&quot;
|
'''Беҳтарин бозикуни бозӣ:'''
&lt;br&gt;[[Орландо Хил]] (Парагвай)&lt;ref name=&quot;MOTM&quot;/&gt;


'''[[Кӯмакдовар (футбол)|Кӯмакдоварон]]&lt;ref name=&quot;PAR-FRA line-ups&quot;/&gt;:'''
&lt;br&gt;Андрей Тсапенко ([[Анҷумани футболи Ӯзбекистон|Ӯзбекистон]])
&lt;br&gt;Тимур Гайнуллин ([[Анҷумани футболи Ӯзбекистон|Ӯзбекистон]])
&lt;br&gt;'''Довари чаҳорум:'''
&lt;br&gt;[[Абдурраҳмон ал-Ҷоссим]] ([[Анҷумани футболи Қатар|Қатар]])
&lt;br&gt;'''Кӯмакдовари эҳтиётӣ:'''
&lt;br&gt;Толиб ал-Марри ([[Анҷумани футболи Қатар|Қатар]])
&lt;br&gt;'''[[Кӯмакдовари видеоӣ|Кӯмакдовари видеоӣ (VAR)]]:'''
&lt;br&gt;Хуан Лара ([[Федератсияи футболи Чили|Чили]])
&lt;br&gt;'''Ёвари кӯмакдовари видеоӣ:'''
&lt;br&gt;Марко Ди Белло ([[Федератсияи футболи Итолиё|Итолиё]])
&lt;br&gt;'''Ёвари дуюми кӯмакдовари видеоӣ:'''
&lt;br&gt;Ҷо Дикерсон ([[Федератсияи футболи ИМА|ИМА]])
|}

=== Бразилия — Норвегия ===
&lt;section begin=&quot;R16-3&quot; /&gt;{{Football box
|date=5 июл 2026
|time=16:00 [[UTC−04:00|UTC−4]]
|team1={{Футбол|BRA|||R}}
|score={{score link|Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ#Бразилия — Норвегия|1:2}}
|team2={{Футбол|NOR}}
|goals1=[[Неймар]] {{гол|90+10|пен.}}
|goals2=[[Эрлинг Ҳоланн]] {{гол|79}} {{гол|90}}
|stadium=«[[MetLife (варзишгоҳ)|Варзишгоҳи MetLife]]»
|location=[[Ратерфорди шарқӣ]]
|attendance=80 663
|referee={{Парчами ИМА}} [[Исмоил Элфат]]
|report=https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021532
}}&lt;section end=&quot;R16-3&quot; /&gt;

{| width=92%
|-
|{{Либоси тими футбол
 |pattern_la = _bra26h
 |pattern_b  = _bra26h
 |pattern_ra = _bra26h
 |pattern_sh = _bra26h
 |pattern_so = _bra26hl
 |leftarm    = FFE540
 |body       = FFE540
 |rightarm   = FFE540
 |shorts     = 4080FF
 |socks      = FFFFFF
 |title      = Бразилия&lt;ref name=&quot;BRA-NOR line-ups&quot;&gt;{{Cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12541/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – Brazil v. Norway |publisher=[[ФИФА]] |lang=en |date=2026-07-05 |access-date=2026-07-05}}&lt;/ref&gt;
}}
|{{Либоси тими футбол
 |pattern_la = _nor26h
 |pattern_b  = _nor26h
 |pattern_ra = _nor26h
 |pattern_sh = _nor26h
 |pattern_so =
 |leftarm    = BA0C2F
 |body       = BA0C2F
 |rightarm   = BA0C2F
 |shorts     = FFFFFF
 |socks      = 00205B
 |title      = Норвегия&lt;ref name=&quot;BRA-NOR line-ups&quot;/&gt;
}}
|}

{| width=&quot;100%&quot;
|valign=&quot;top&quot; width=&quot;40%&quot;|
{| style=&quot;font-size:90%&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot;
|-
!width=31| !!width=25|
|-
|Д ||'''1''' ||[[Алиссон Беккер]]
|-
|Ҳим ||'''13'''||[[Данило (футболбоз, тав. 1991)|Данило Луис]]
|-
|Ҳим ||'''4''' ||[[Маркинюс]] {{Капитан варзиш}}
|-
|Ҳим ||'''3''' ||[[Габриэл Дус Сантос Магаляйнс|Габриэл]]
|-
|Ҳим ||'''16'''||[[Дуглас Сантос (футболбоз, тав. 1994)|Дуглас Сантос]]
|-
|ММ ||'''5''' ||[[Каземиро]]
|-
|ММ ||'''8''' ||[[Бруно Гимарайнс]] || || {{Suboff|79}}
|-
|ММ ||'''22'''||[[Габриэл Мартинелли]] || || {{Suboff|67}}
|-
|Ҳам ||'''26'''||[[Райан Симплисио Роша|Райан]] || || {{Suboff|67}}
|-
|Ҳам ||'''9''' ||[[Матеус Куня]] || || {{Suboff|58}}
|-
|Ҳам ||'''7''' ||[[Винисиус Ҷуниор]]
|-
|colspan=3|'''Эҳтиётӣ:'''
|-
|Ҳам ||'''19'''||[[Эндрик Фелипе|Эндрик]] || || {{Subon|58}}
|-
|Ҳам ||'''10'''||[[Неймар]] || {{Yel|90+6}} || {{Subon|67}}
|-
|ММ ||'''18'''||[[Данило (футболбоз, тав. 2001)|Данило Сантос]] || || {{Subon|67}}
|-
|ММ ||'''2''' ||[[Эдерсон (1999)|Эдерсон]] || || {{Subon|79}}
|-
|colspan=3|'''Сармураббӣ:'''
|-
|colspan=3|{{Парчами Италия}} [[Карло Анчелотти]]
|}
|valign=&quot;top&quot;|[[Акс:BRA-NOR 2026-07-05.svg|300px]]
|valign=&quot;top&quot; width=&quot;50%&quot;|
{| style=&quot;font-size:90%; margin:auto&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot;
|-
!width=31| !!width=25|
|-
|Д ||'''1''' ||[[Орян Нюланн]]
|-
|Ҳим ||'''26'''||[[Юлиан Рюэрсон]] || || {{Suboff|63}}
|-
|Ҳим ||'''3''' ||[[Кристофер Айер]]
|-
|Ҳим ||'''17'''||[[Турбёрн Хеггем]]
|-
|Ҳим ||'''5''' ||[[Давид Мёллер Волфе]] || || {{Suboff|90+5}}
|-
|ММ ||'''8''' ||[[Сандер Берге]]
|-
|ММ ||'''10'''||[[Мартин Эдегор]] {{Капитан варзиш}}
|-
|ММ ||'''6''' ||[[Патрик Берг]]
|-
|Ҳам ||'''7''' ||[[Александер Сёрлот]] || || {{Suboff|46}}
|-
|Ҳам ||'''9''' ||[[Эрлинг Ҳоланн]]
|-
|Ҳам ||'''20'''||[[Антонио Нуса]] || || {{Suboff|46}}
|-
|colspan=3|'''Эҳтиётӣ:'''
|-
|Ҳам ||'''21'''||[[Андреас Шелдеруп]] || || {{Subon|46}}
|-
|Ҳам ||'''22'''||[[Оскар Бобб]] || || {{Subon|46}}
|-
|ММ ||'''14'''||[[Фредрик Эурснес]] || || {{Subon|63}}
|-
|Ҳим ||'''4''' ||[[Лео Эстигор]] || || {{Subon|90+5}}
|-
|colspan=3|'''Сармураббӣ:'''
|-
|colspan=3|[[Столе Солбаккен]]
|}
|}

{| style=&quot;width:100%; font-size:90%;&quot;
|
'''Беҳтарин бозикуни бозӣ:'''
&lt;br&gt;[[Эрлинг Ҳоланн]] (Норвегия)&lt;ref name=&quot;MOTM&quot;/&gt;

'''[[Кӯмакдовар (футбол)|Кӯмакдоварон]]&lt;ref name=&quot;BRA-NOR line-ups&quot;/&gt;:'''
&lt;br&gt;Кори Паркер ([[Федератсияи футболи ИМА|ИМА]])
&lt;br&gt;Кайл Аткинс ([[Федератсияи футболи ИМА|ИМА]])
&lt;br&gt;'''Довари чаҳорум:'''
&lt;br&gt;[[Саид Мартинес]] ([[Федератсияи миллӣ-мухтори футболи Гондурас|Гондурас]])
&lt;br&gt;'''Кӯмакдовари эҳтиётӣ:'''
&lt;br&gt;Валтер Лопес ([[Федератсияи миллӣ-мухтори футболи Гондурас|Гондурас]])
&lt;br&gt;'''[[Кӯмакдовари видеоӣ|Кӯмакдовари видеоӣ (VAR)]]:'''
&lt;br&gt;Татияна Гусман ([[Федератсияи футболи Никарагуа|Никарагуа]])
&lt;br&gt;'''Ёвари кӯмакдовари видеоӣ:'''
&lt;br&gt;Леодан Гонсалес ([[Анҷумани футболи Уругвай|Уругвай]])
&lt;br&gt;'''Ёвари дуюми кӯмакдовари видеоӣ:'''
&lt;br&gt;[[Карлос дел Серро Гранде]] ([[Федератсияи футболи шоҳигарии Испониё|Испониё]])
|}

=== Мексика — Англия ===
&lt;section begin=&quot;R16-4&quot; /&gt;{{Football box
|date=5 июл 2026
|time=18:00 [[UTC−06:00|UTC−6]]
|team1={{Футбол|MEX|||R}}
|score={{score link|Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ#Мексика — Англия|2:3}}
|team2={{Футбол|ENG}}
|goals1=
* [[Хулиан Кинёнес]] {{гол|42}}
* [[Раул Хименес]] {{гол|69|пен.}}
|goals2=
* [[Ҷуд Беллингҳем]] {{гол|36}} {{гол|38}}
* [[Ҳарри Кейн]] {{гол|60|пен.}}
|stadium=«[[Варзишгоҳи Азтека|Азтека]]»
|location=[[Мехико]]
|attendance=80 824
|referee={{Парчами Австралия}} [[Алиризо Фағонӣ]]
|report=https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021531
}}&lt;section end=&quot;R16-4&quot; /&gt;

{| width=92%
|-
|{{Либоси тими футбол
 |pattern_la = _mex26h
 |pattern_b  = _mex26hA
 |pattern_ra = _mex26h
 |pattern_sh = _mex26h
 |pattern_so = _mex26hl
 |leftarm    = 3a7257
 |body       = 3a7257
 |rightarm   = 3a7257
 |shorts     = FFFFFF
 |socks      = DE0000
 |title      = Мексика&lt;ref name=&quot;MEX-ENG line-ups&quot;&gt;{{Cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12540/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 16 – Mexico v. England |publisher=[[ФИФА]] |lang=en |date=2026-07-05 |access-date=2026-07-05}}&lt;/ref&gt;
}}
|{{Либоси тими футбол
 |pattern_la = _eng26H
 |pattern_b  = _eng26H
 |pattern_ra = _eng26H
 |pattern_sh = _eng26A
 |pattern_so = _eng26Hl
 |leftarm    =
 |body       =
 |rightarm   =
 |shorts     =
 |socks      =
 |title      = Англия&lt;ref name=&quot;MEX-ENG line-ups&quot;/&gt;
}}
|}

{| width=&quot;100%&quot;
|valign=&quot;top&quot; width=&quot;40%&quot;|
{| style=&quot;font-size:90%&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot;
|-
!width=31| !!width=25|
|-
|Д ||'''1''' ||[[Раул Ранхел]]
|-
|Ҳим ||'''2''' ||[[Хорхе Санчес]] || {{Yel|71}} || {{Suboff|79}}
|-
|Ҳим ||'''3''' ||[[Сесар Монтес]] {{Капитан варзиш}} || || {{Suboff|46}}
|-
|Ҳим ||'''5''' ||[[Хоан Васкес]] || {{Yel|90+8}}
|-
|Ҳим ||'''23'''||[[Хесус Галлардо]]
|-
|ММ ||'''6''' ||[[Эрик Лира]]
|-
|ММ ||'''19'''||[[Хилберто Мора]] || || {{Suboff|61}}
|-
|ММ ||'''7''' ||[[Луис Ромо]] || || {{Suboff|61}}
|-
|Ҳам ||'''25'''||[[Роберто Алварадо]]
|-
|Ҳам ||'''9''' ||[[Раул Хименес]]
|-
|Ҳам ||'''16'''||[[Хулиан Кинёнес]] || || {{Suboff|81}}
|-
|colspan=3|'''Эҳтиётӣ:'''
|-
|Ҳим ||'''4''' ||[[Эдсон Алварес]] || || {{Subon|46}}
|-
|ММ ||'''26'''||[[Брайан Гутиеррес]] || || {{Subon|61}}
|-
|Ҳам ||'''11'''||[[Сантияго Хименес]] || || {{Subon|61}}
|-
|ММ ||'''8''' ||[[Алваро Фидалго]] || || {{Subon|79}}
|-
|Ҳам ||'''22'''||[[Гилермо Мартинес]] || || {{Subon|81}}
|-
|colspan=3|'''Сармураббӣ:'''
|-
|colspan=3|[[Хавиер Агирре]]
|}
|valign=&quot;top&quot;|[[Акс:MEX-ENG 2026-07-05.svg|300px]]
|valign=&quot;top&quot; width=&quot;50%&quot;|
{| style=&quot;font-size:90%; margin:auto&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot;
|-
!width=31| !!width=25|
|-
|Д ||'''1''' ||[[Ҷордан Пикфорд]]
|-
|Ҳим ||'''26'''||[[Ҷарелл Куанса]] || {{Ихроҷ|0|54}}
|-
|Ҳим ||'''2''' ||[[Эзри Конса]]
|-
|Ҳим ||'''6''' ||[[Марк Геҳи]] || {{Yel|68}}
|-
|Ҳим ||'''3''' ||[[Нико О’Райли]] || {{Yel|72}}  || {{Suboff|75}}
|-
|ММ ||'''8''' ||[[Эллиот Андерсон]] || || {{Suboff|75}}
|-
|ММ ||'''4''' ||[[Деклан Райс]] || {{Yel|1}}
|-
|ММ ||'''7''' ||[[Букаё Сака]] || || {{Suboff|57}}
|-
|ММ ||'''10'''||[[Ҷуд Беллингҳем]]
|-
|ММ ||'''18'''||[[Энтони Гордон]]
|-
|Ҳам ||'''9''' ||[[Ҳарри Кейн]] {{Капитан варзиш}} || || {{Suboff|90}}
|-
|colspan=3|'''Эҳтиётӣ:'''
|-
|Ҳим ||'''5''' ||[[Ҷон Стоунз]] || || {{Subon|57}}
|-
|Ҳим ||'''15'''||[[Ден Берн]] || || {{Subon|75}}
|-
|Ҳим ||'''25'''||[[Ҷед Спенс]] || || {{Subon|75}}
|-
|ММ ||'''17'''||[[Морган Роҷерс]] || || {{Subon|90}}
|-
|colspan=3|'''Сармураббӣ:'''
|-
|colspan=3|{{Парчами Олмон}} [[Томас Тухел]]
|}
|}

{| style=&quot;width:100%; font-size:90%;&quot;
|
'''Беҳтарин бозикуни бозӣ:'''
&lt;br&gt;[[Ҷуд Беллингҳем]] (Англия)&lt;ref name=&quot;MOTM&quot;/&gt;

'''[[Кӯмакдовар (футбол)|Кӯмакдоварон]]&lt;ref name=&quot;MEX-ENG line-ups&quot;/&gt;:'''
&lt;br&gt;Ҷорҷ Лакриндис ([[Федератсияи футболи Австралия|Австралия]])
&lt;br&gt;Ҷеймс Линдсей ([[Федератсияи футболи Австралия|Австралия]])
&lt;br&gt;'''Довари чаҳорум:'''
&lt;br&gt;[[Ҷалол Ҷойед]] ([[Федератсияи футболи  Марокаш|Марокаш]])
&lt;br&gt;'''Кӯмакдовари эҳтиётӣ:'''
&lt;br&gt;Закариё Бринси ([[Федератсияи футболи шоҳигарии Марокаш|Марокаш]])
&lt;br&gt;'''[[Кӯмакдовари видеоӣ|Кӯмакдовари видеоӣ (VAR)]]:'''
&lt;br&gt;Николас Галло ([[Федератсияи футболи Колумбия|Колумбия]])
&lt;br&gt;'''Ёвари кӯмакдовари видеоӣ:'''
&lt;br&gt;Хуан Лара ([[Федератсияи футболи Чили|Чили]])
&lt;br&gt;'''Ёвари дуюми кӯмакдовари видеоӣ:'''
&lt;br&gt;Хуан Сото ([[Федератсияи футболи Венесуэла|Венесуэла]])
|}

=== Португалия — Испониё ===
&lt;section begin=&quot;R16-5&quot; /&gt;{{Football box
|date=6 июл 2026
|time=14:00 [[UTC−05:00|UTC−5]]
|team1={{Футбол|POR|||R}}
|score={{score link|Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ#Португалия — Испониё|0:1}}
|team2={{Футбол|ESP}}
|goals1=
|goals2=[[Микел Мерино]] {{гол|90+1}}
|stadium=«[[AT&amp;T (варзишгоҳ)|Варзишгоҳи AT&amp;T]]»
|location=[[Арлингтон (Техас)|Арлингтон]]
|attendance=70 649
|referee={{Парчами Англия}} [[эЭнтони Тейлор]]
|report=https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021529
}}&lt;section end=&quot;R16-5&quot; /&gt;

{| width=92%
|-
|{{Либоси тими футбол
 |pattern_la = _por26h
 |pattern_b  = _por26h
 |pattern_ra = _por26h
 |pattern_sh = _por26h
 |pattern_so = _por26h2l
 |leftarm    = a73737
 |body       = a73737
 |rightarm   = a73737
 |shorts     = a73737
 |socks      = a73737
 |title      = Португалия&lt;ref name=&quot;POR-ESP line-ups&quot;&gt;{{Cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12538/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 16 – Portugal v. Spain |publisher=[[ФИФА]] |lang=en |date=2026-07-06 |access-date=2026-07-06}}&lt;/ref&gt;
}}
|{{Либоси тими футбол
 |pattern_la = _esp26a
 |pattern_b  = _esp26a
 |pattern_ra = _esp26a
 |pattern_sh = _esp26a2
 |pattern_so = _esp26a2l
 |leftarm    = FFFFFF
 |body       = FFFFFF
 |rightarm   = FFFFFF
 |shorts     = FFFFFF
 |socks      = FFFFFF
 |title      = Испониё&lt;ref name=&quot;POR-ESP line-ups&quot;/&gt;
}}
|}

{| width=&quot;100%&quot;
|valign=&quot;top&quot; width=&quot;40%&quot;|
{| style=&quot;font-size:90%&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot;
|-
!width=31| !!width=25|
|-
|Д ||'''1''' ||[[Диогу Кошта]]
|-
|Ҳим ||'''20'''||[[Жуан Канселу]] || || {{Suboff|71}}
|-
|Ҳим ||'''3''' ||[[Рубен Диаш]]
|-
|Ҳим ||'''13'''||[[Ренату Вейга]] || {{Yel|90+3}}
|-
|Ҳим ||'''25'''||[[Нуну Мендеш]] || || {{Suboff|56}}
|-
|ММ ||'''15'''||[[Жуан Невеш]]
|-
|ММ ||'''23'''||[[Витиня]] || || {{Suboff|83}}
|-
|ММ ||'''18'''||[[Педру Нету]] || || {{Suboff|83}}
|-
|ММ ||'''8''' ||[[Бруну Фернандеш]]
|-
|ММ ||'''11'''||[[Жуан Феликс]] || || {{Suboff|71}}
|-
|Ҳам ||'''7''' ||[[Криштиану Роналду]] {{Капитан варзиш}}
|-
|colspan=3|'''Эҳтиётӣ:'''
|-
|Ҳим ||'''2''' ||[[Нелсон Семеду]] || || {{Subon|56}}
|-
|Ҳам ||'''17'''||[[Рафаэл Леао]] || || {{Subon|71}}
|-
|Ҳим ||'''5''' ||[[Диогу Дало]] || || {{Subon|71}}
|-
|Ҳам ||'''26'''||[[Франсишку Консейсан]] || || {{Subon|83}}
|-
|ММ ||'''10'''||[[Бернарду Силва]] || {{Yel|89}} || {{Subon|83}}
|-
|colspan=3|'''Главный тренер:'''
|-
|colspan=3|{{Парчами Испания}} [[Роберто Мартинес]]
|}
|valign=&quot;top&quot;|[[Акс:POR-ESP 2026-07-06.svg|300px]]
|valign=&quot;top&quot; width=&quot;50%&quot;|
{| style=&quot;font-size:90%; margin:auto&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot;
|-
!width=31| !!width=25|
|-
|Д ||'''23'''||[[Унаи Симон]]
|-
|Ҳим ||'''12'''||[[Педро Порро]]
|-
|Ҳим ||'''22'''||[[Пау Кубарси]]
|-
|Ҳим ||'''14'''||[[Эмерик Ляпорт]]
|-
|Ҳим ||'''24'''||[[Марк Кукурейя]]
|-
|ММ ||'''16'''||[[Родри]] {{Капитан варзиш}}
|-
|ММ ||'''10'''||[[Дани Олмо]] || || {{Suboff|85}}
|-
|ММ ||'''20'''||[[Педри]] || || {{Suboff|85}}
|-
|Ҳам ||'''19'''||[[Ламин Ямал]]
|-
|Ҳам ||'''21'''||[[Микел Оярсабал]] || || {{Suboff|90+7}}
|-
|Ҳам ||'''15'''||[[Алекс Баэна]] || || {{Suboff|75}}
|-
|colspan=3|'''Эҳтиётӣ:'''
|-
|Ҳам ||'''7''' ||[[Ферран Торрес]] || {{Yel|90+8}} || {{Subon|75}}
|-
|ММ ||'''6''' ||[[Микел Мерино]] || || {{Subon|85}}
|-
|ММ ||'''8''' ||[[Фабиан Руис]] || || {{Subon|85}}
|-
|Ҳам ||'''26'''||[[Борха Иглесиас]] || || {{Subon|90+7}}
|-
|colspan=3|'''Сармураббӣ:'''
|-
|colspan=3|[[Луис де ла Фуэнте]]
|}
|}

{| style=&quot;width:100%; font-size:90%;&quot;
|
'''Беҳтарин бозикуни бозӣ:'''
&lt;br&gt;[[Родри]] (Испониё)&lt;ref name=&quot;MOTM&quot;/&gt;

'''[[Кӯмакдовар (футбол)|Кӯмакдоварон]]&lt;ref name=&quot;POR-ESP line-ups&quot;/&gt;:'''
&lt;br&gt;Ҳарри Бесуик ([[Анҷумани футболи Инглистон|Инглистон]])
&lt;br&gt;Адам Нанн ([[Анҷумани футболи Инглистон|Инглистон]])
&lt;br&gt;'''Довари чаҳорум:'''
&lt;br&gt;[[Феликс Тсвайер]] ([[Иттиҳоди футболи Олмон|Олмон]])
&lt;br&gt;'''Кӯмакдовари эҳтиётӣ:'''
&lt;br&gt;Роберт Кемптер ([[Иттиҳоди футболи Олмон|Олмон]])
&lt;br&gt;'''[[Кӯмакдовари видеоӣ|Кӯмакдовари видеоӣ (VAR)]]:'''
&lt;br&gt;Бастиан Данкерт ([[Иттиҳоди футболи Олмон|Олмон]])
&lt;br&gt;'''Ёвари кӯмакдовари видеоӣ:'''
&lt;br&gt;Антонио Гарсия ([[Анҷумани футболи Уругвай|Уругвай]])
&lt;br&gt;'''Ёвари дуюми кӯмакдовари видеоӣ:'''
&lt;br&gt;Марко Ди Белло ([[Федератсияи футболи Итолиё|Итолиё]])
|}

=== ИМА — Белгия ===
&lt;section begin=&quot;R16-6&quot; /&gt;{{Football box
|date=6 июл 2026
|time=17:00 [[UTC−07:00|UTC−7]]
|team1={{Футбол|USA|||R}}
|score={{score link|Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ#ИМА — Белгия|1:4}}
|team2={{Футбол|BEL}}
|goals1=[[Малик Тиллман]] {{гол|31}}
|goals2=
* [[Шарл Де Кетеларе]] {{гол|9}} {{гол|33}}
* [[Ҳанс Ванакен]] {{гол|57}}
* [[Ромелу Лукаку]] {{гол|90+3}}
|stadium=«[[Lumen (варзишгоҳ)|Варзишгоҳи Lumen]]»
|location=[[Сиэтл]]
|attendance=66 925
|referee={{Парчами Урдун}} [[Адҳам Махадмеҳ]]
|report=https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021534
}}&lt;section end=&quot;R16-6&quot; /&gt;

{| width=92%
|-
|{{Либоси тими футбол
 |pattern_la = _usa26a
 |pattern_b  = _usa26a
 |pattern_ra = _usa26a
 |pattern_sh = _usa26a
 |pattern_so =
 |leftarm    =
 |body       =
 |rightarm   =
 |shorts     =
 |socks      = 090b02
 |title      = ИМА&lt;ref name=&quot;USA-BEL line-ups&quot;&gt;{{Cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12543/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 16 – USA v. Belgium |publisher=[[ФИФА]] |lang=en |date=2026-07-06 |access-date=2026-07-06}}&lt;/ref&gt;
}}
|{{Либоси тими футбол
 |pattern_la = _bel26a
 |pattern_b  = _bel26a
 |pattern_ra = _bel26a
 |pattern_sh = _bel26a
 |pattern_so = _adidasblackl
 |leftarm    =
 |body       =
 |rightarm   =
 |shorts     =
 |socks      =
 |title      = Белгия&lt;ref name=&quot;USA-BEL line-ups&quot;/&gt;
}}
|}

=== Аргентина — Миср ===
&lt;section begin=&quot;R16-7&quot; /&gt;{{Football box
|date=7 июл 2026
|time=12:00 [[UTC−04:00|UTC−4]]
|team1={{Футбол|ARG|||R}}
|score={{score link|Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ#Аргентина — Миср|3:2}}
|team2={{Футбол|EGY}}
|goals1=
* [[Кристиан Ромеро]] {{гол|79}}
* [[Лионел Месси]] {{гол|83}}
* [[Энсо Фернандес]] {{гол|90+2}}
|goals2=
* [[Ёсир Иброҳим]] {{гол|15}}
* [[Мустафо Закӣ]] {{гол|67}}
|stadium=«[[Мерседес-Бенс (варзишгоҳ)|Варзишгоҳи Мерседес-Бенс]]»
|location=[[Атланта]]
|attendance=68 239
|referee={{Парчами Фаронса}} [[Франсуа Летексие]]
|report=https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021528
}}&lt;section end=&quot;R16-7&quot; /&gt;

{| width=92%
|-
|{{Либоси тими футбол
 |pattern_la = _arg26h
 |pattern_b  = _arg26hA_wc
 |pattern_ra = _arg26h
 |pattern_sh = _arg26h2
 |pattern_so = _arg26h2l
 |leftarm    = FFFFFF
 |body       = FFFFFF
 |rightarm   = FFFFFF
 |shorts     = FFFFFF
 |socks      = FFFFFF
 |title      = Аргентина&lt;ref name=&quot;ARG-EGY line-ups&quot;&gt;{{Cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12537/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 16 – Argentina v. Egypt |publisher=[[ФИФА]] |lang=en |date=2026-07-07 |access-date=2026-07-07}}&lt;/ref&gt;
}}
|{{Либоси тими футбол
 |pattern_la = _egy26h
 |pattern_b  = _egy26h
 |pattern_ra = _egy26h
 |pattern_sh = _nze26a
 |pattern_so =
 |leftarm    = FF0000
 |body       = FF0000
 |rightarm   = FF0000
 |shorts     = 000000
 |socks      = 000000
 |title      = Миср&lt;ref name=&quot;ARG-EGY line-ups&quot;/&gt;
}}
|}

=== Швейтсария — Колумбия ===
&lt;section begin=&quot;R16-8&quot; /&gt;{{Football box
|date=7 июл 2026
|time=13:00 [[UTC−07:00|UTC−7]]
|team1={{Футбол|SUI|||R}}
|score={{score link|Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ#Швейтсария — Колумбия|0:0}}
|aet=yes
|team2={{Футбол|COL}}
|goals1=
|goals2=
|penalties1=
* [[Гранит Ҷака]] {{pengoal}}
* [[Зеки Амдуни]] {{pengoal}}
* [[Мануэл Аканҷи]] {{penmiss}}
* [[Иттен Седрик]] {{pengoal}}
* [[Рубен Варгас]] {{pengoal}}
|penaltyscore=4:3
|penalties2=
* {{pengoal}} [[Хуан Кинтеро]]
* {{penmiss}} [[Давинсон Санчес]]
* {{pengoal}} [[Хаминтон Кампас]]
* {{penmiss}} [[Хуан Камило Эрнандес|Хуан Эрнандес]]
* {{pengoal}} [[Луис Фернандо Диас|Луис Диас]]
|stadium=«[[BC Place (варзишгоҳ)|Варзишгоҳи BC Place]]»
|location=[[Ванкувер]]
|attendance=52 497
|referee={{Парчами Салвадор}} [[Иван Бартон]]
|report=https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021535
}}&lt;section end=&quot;R16-8&quot; /&gt;

{| width=92%
|-
|{{Либоси тими футбол
 |pattern_la = _sui26h
 |pattern_b  = _sui26h
 |pattern_ra = _sui26h
 |pattern_sh = _sui26h
 |pattern_so =
 |leftarm    = FF0000
 |body       = FF0000
 |rightarm   = FF0000
 |shorts     = FF0000
 |socks      = FF0000
 |title      = Швейтсария&lt;ref name=&quot;SUI-COL line-ups&quot;&gt;{{Cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12544/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 16 – Switzerland v. Colombia |publisher=[[ФИФА]] |lang=en |date=2026-07-07 |access-date=2026-07-07}}&lt;/ref&gt;
}}
|{{Либоси тими футбол
 |pattern_la = _col26h
 |pattern_b  = _col26h
 |pattern_ra = _col26h
 |pattern_sh = _col26h2
 |pattern_so = _col26h2l
 |leftarm    = F4E201
 |body       = F4E201
 |rightarm   = F4E201
 |shorts     = FFFFFF
 |socks      = FFFFFF
 |title      = Колумбия&lt;ref name=&quot;SUI-COL line-ups&quot;/&gt;
}}
|}

== 1/4 ниҳоӣ ==

=== Фаронса — Марокаш ===
&lt;section begin=&quot;QF1&quot; /&gt;{{Football box
|date=9 июл 2026
|time=16:00 [[UTC−04:00|UTC−4]]
|team1={{Футбол|FRA|||R}}
|score={{score link|Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ#Фаронса — Марокаш|2:0}}
|team2={{Футбол|MAR}}
|goals1=
* [[Килиан Мбаппе]] {{гол|60}}
* [[Усмон Дембеле]] {{гол|66}}
|goals2=
|stadium=«[[Gillette (варзишгоҳ)|Варзишгоҳи Gillette]]»
|location=[[Фоксборо]]
|attendance=63 811
|referee={{Парчами Аргентина}} [[Факундо Тейё]]
|report=https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289289/400021536
}}&lt;section end=&quot;QF1&quot; /&gt;

{| width=92%
|-
|{{Либоси тими футбол
 |pattern_la = _fra26a
 |pattern_b  = _fra26a
 |pattern_ra = _fra26a
 |pattern_sh = _fra26a
 |pattern_so = _fra26al
 |leftarm    =
 |body       =
 |rightarm   =
 |shorts     =
 |socks      =
 |title      = Фаронса&lt;ref name=&quot;FRA-MAR line-ups&quot;&gt;{{Cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12545/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Quarter-final – France v. Morocco |publisher=[[ФИФА]] |lang=en |date=2026-07-09 |access-date=2026-07-09}}&lt;/ref&gt;
}}
|{{Либоси тими футбол
 |pattern_la = _mrc26h
 |pattern_b  = _mrc26h
 |pattern_ra = _mrc26h
 |pattern_sh = _mrc26h2
 |pattern_so = _mrc26hl
 |leftarm    =
 |body       =
 |rightarm   =
 |shorts     =
 |socks      =
 |title      = Марокаш&lt;ref name=&quot;FRA-MAR line-ups&quot;/&gt;
}}
|}

{| width=&quot;100%&quot;
|valign=&quot;top&quot; width=&quot;40%&quot;|
{| style=&quot;font-size:90%&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot;
|-
!width=31| !!width=25|
|-
|Д ||'''16'''||[[Майк Менян]]
|-
|Ҳим ||'''5''' ||[[Жюл Кунде]] || {{Suboff|87}}
|-
|Ҳим ||'''4''' ||[[Дайо Упамекано]]
|-
|Ҳим ||'''17'''||[[Вилям Салиба]]
|-
|Ҳим ||'''3''' ||[[Люка Дин]]
|-
|ММ ||'''6''' ||[[Ману Коне]] || {{Suboff|71}}
|-
|ММ ||'''14'''||[[Адриен Рабио]]
|-
|ММ ||'''7''' ||[[Усмон Дембеле]]
|-
|ММ ||'''11'''||[[Майкл Олисе]]
|-
|ММ ||'''20'''||[[Дезире Дуэ]] || {{Suboff|77}}
|-
|Ҳам ||'''10'''||[[Килиан Мбаппе]] {{Капитан варзиш}} || {{suboff|77}}
|-
|colspan=3|'''Эҳтиётӣ:'''
|-
|ММ ||'''18'''||[[Варрен Заир-Эмери]] || || {{Subon|71}}
|-
|Ҳам ||'''22'''||[[Жан-Филипп Матета]] || || {{Subon|77}}
|-
|Ҳам ||'''12'''||[[Брадли Баркола]] || {{Subon|77}}
|-
|Ҳим ||'''2''' ||[[Мало Гюсто]] || {{Subon|87}}
|-
|colspan=3|'''Сармураббӣ:'''
|-
|colspan=3|[[Дидие Дешам]]
|}
|valign=&quot;top&quot;|[[Акс:FRA-MAR 2026-07-09.svg|300px]]
|valign=&quot;top&quot; width=&quot;50%&quot;|
{| style=&quot;font-size:90%; margin:auto&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot;
|-
!width=31| !!width=25|
|-
|Д ||'''1''' ||[[Ёсин Буну]]
|-
|Ҳим ||'''2''' ||[[Ашраф Ҳакимӣ]] {{Капитан варзиш}}
|-
|Ҳим ||'''14'''||[[Исо Диоп]] || {{Yel|63}}
|-
|Ҳим ||'''3''' ||[[Нуссайр Мазровӣ]]
|-
|Ҳим ||'''26'''||[[Анас Салоҳиддин]] || || {{Suboff|74}}
|-
|ММ ||'''6''' ||[[Аюб Буаддӣ]] || || {{suboff|62}}
|-
|ММ ||'''24'''||[[Нейл ал-Айновӣ ]]
|-
|ММ ||'''10'''||[[Браҳим Диас]] || || {{Suboff|74}}
|-
|ММ ||'''8''' ||[[Аззаддин Уноҳӣ]]
|-
|Ҳам ||'''7''' ||[[Шамсиддин Толибӣ]] || || {{Suboff|85}}
|-
|Ҳам ||'''23'''||[[Билол ал-Ханнус]] || || {{Suboff|62}}
|-
|colspan=3|'''Substitutions:'''
|-
|ММ ||'''4''' ||[[Суфён Амробат]] || || {{Subon|62}}
|-
|Ҳам ||'''9''' ||[[Суфён Раҳимӣ]] || || {{Subon|62}}
|-
|Ҳим ||'''13'''||[[Закариё ал-Воҳидӣ]] || || {{Subon|74}}
|-
|ММ ||'''16'''||[[Ҷосим Ёсин]] || || {{Subon|74}}
|-
|Ҳам ||'''17'''||[[Амин Асбоӣ]] || || {{Subon|85}}
|-
|colspan=3|'''Сармураббӣ:'''
|-
|colspan=3|[[Муҳаммад Ваҳбӣ]]
|}
|}

{| style=&quot;width:100%; font-size:90%;&quot;
|
'''Беҳтарин бозикуни бозӣ:'''
&lt;br&gt;[[Килиан Мбаппе]] (Фаронса)&lt;ref name=&quot;MOTM&quot;/&gt;

'''[[Кӯмакдовар (футбол)|Кӯмакдоварон]]&lt;ref name=&quot;FRA-MAR line-ups&quot;/&gt;:'''
&lt;br&gt;Хуан Пабло Белатти ([[Анҷумани футболи Аргентина|Аргентина]])
&lt;br&gt;Габриэл Чаде ([[Анҷумани футболи Аргентина|Аргентина]])
&lt;br&gt;'''Довари чаҳорум:'''
&lt;br&gt;[[Дарио Эррера]] ([[Анҷумани футболи Аргентина|Аргентина]])
&lt;br&gt;'''Кӯмакдовари эҳтиётӣ:'''
&lt;br&gt;Кристиан Наварро ([[Анҷумани футболи Аргентина|Аргентина]])
&lt;br&gt;'''[[Кӯмакдовари видеоӣ|Кӯмакдовари видеоӣ (VAR)]]:'''
&lt;br&gt;Эрнан Мастранхело ([[Анҷумани футболи Аргентина|Аргентина]])
&lt;br&gt;'''Ёвари кӯмакдовари видеоӣ:'''
&lt;br&gt;Леодан Гонсалес ([[Анҷумани футболи Уругвай|Уругвай]])
&lt;br&gt;'''Ёвари дуюми кӯмакдовари видеоӣ:'''
&lt;br&gt;Татияна Гусман ([[Федератсияи футболи Никарагуа|Никарагуа]])

=== Испониё — Белгия ===
&lt;section begin=&quot;QF2&quot; /&gt;{{Football box
|date=10 июл 2026
|time=12:00 [[UTC−07:00|UTC−7]]
|team1={{Футбол|ESP|||R}}
|score={{score link|Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ#Испониё — Белгия|2:1}}
|team2={{Футбол|BEL}}
|goals1=
* [[Фабиан Руис]] {{гол|30}}
* [[Микел Мерино]] {{гол|88}}
|goals2=[[Шарл Де Кетеларе]] {{гол|41}}
|stadium=«[[SoFi (варзишгоҳ)|Варзишгоҳи SoFi]]»
|location=[[Инглвуд (Калифорния)|Инглвуд]]
|attendance=70 492
|referee={{Парчами Англия}} [[Майкл Оливер]]
|report=https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289289/400021538
}}&lt;section end=&quot;QF2&quot; /&gt;

{| width=92%
|-
|{{Либоси тими футбол
 |pattern_la = _esp26h
 |pattern_b  = _esp26hA
 |pattern_ra = _esp26h
 |pattern_sh = _esp26h
 |pattern_so = _esp26hl
 |leftarm    =
 |body       =
 |rightarm   =
 |shorts     =
 |socks      =
 |title      = Испониё&lt;ref name=&quot;ESP-BEL line-ups&quot;&gt;{{Cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12547/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Quarter-final – Spain v. Belgium |publisher=[[ФИФА]] |lang=en |date=2026-07-10 |access-date=2026-07-10}}&lt;/ref&gt;
}}
|{{Либоси тими футбол
 |pattern_la = _bel26a
 |pattern_b  = _bel26a
 |pattern_ra = _bel26a
 |pattern_sh = _bel26a
 |pattern_so = _adidasblackl
 |leftarm    =
 |body       =
 |rightarm   =
 |shorts     =
 |socks      =
 |title      = Белгия&lt;ref name=&quot;ESP-BEL line-ups&quot;/&gt;
}}
|}

=== Норвегия — Англия ===
&lt;section begin=&quot;QF3&quot; /&gt;{{Football box
|date=11 июл 2026
|time=17:00 [[UTC−04:00|UTC−4]]
|team1={{Футбол|NOR|||R}}
|score={{score link|Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ#Норвегия — Англия|1:2}}
|aet=yes
|team2={{Футбол|ENG}}
|goals1=[[Андреас Шелдеруп]] {{гол|36}}
|goals2=[[Ҷуд Беллингҳем]] {{гол|45+2}} {{гол|93}}
|stadium=«[[Hard Rock (варзишгоҳ)|Варзишгоҳи Hard Rock]]»
|location=[[Майами-Гарденс]]
|attendance=64 478
|referee={{Парчами Фаронса}} [[Клеман Тюрпен]]
|report=https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289289/400021539
}}&lt;section end=&quot;QF3&quot; /&gt;

{| width=92%
|-
|{{Либоси тими футбол
 |pattern_la = _nor26h
 |pattern_b  = _nor26h
 |pattern_ra = _nor26h
 |pattern_sh = _nor26h2
 |pattern_so =
 |leftarm    =
 |body       =
 |rightarm   =
 |shorts     = FFFFFF
 |socks      = 00205B
 |title      = Норвегия&lt;ref name=&quot;NOR-ENG line-ups&quot;&gt;{{Cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12548/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Quarter-final – Norway v. England |publisher=[[ФИФА]] |lang=en |date=2026-07-11 |access-date=2026-07-11}}&lt;/ref&gt;
}}
|{{Либоси тими футбол
 |pattern_la = _eng26H
 |pattern_b  = _eng26H
 |pattern_ra = _eng26H
 |pattern_sh = _eng26H
 |pattern_so = _eng26Hl
 |leftarm    =
 |body       =
 |rightarm   =
 |shorts     =
 |socks      =
 |title      = Англия&lt;ref name=&quot;NOR-ENG line-ups&quot;/&gt;
}}
|}

=== Аргентина — Швейтсария ===
&lt;section begin=&quot;QF4&quot; /&gt;{{Football box
|date=11 июл 2026
|time=20:00 [[UTC−05:00|UTC−5]]
|team1={{Футбол|ARG|||R}}
|score={{score link|Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ#Аргентина — Швейтсария|3:1}}
|aet=yes
|team2={{Футбол|SUI}}
|goals1=
* [[Алексис Макаллистер]] {{гол|10}}
* [[Хулиан Алварес]] {{гол|112}}
* [[Лаутаро Мартинес]] {{гол|120+1}}
|goals2=[[Дан Ндойе]] {{гол|67}}
|stadium=«[[Варзишгоҳи Эрровҳед]]»
|location=[[Канзас-Сити (Миссури)|Канзас-Сити]]
|attendance=69 045
|referee={{Парчами Португалия}} [[Жуан Пинейру]]
|report=https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289289/400021537
}}&lt;section end=&quot;QF4&quot; /&gt;

{| style=&quot;width:92%&quot;
|-
|{{Либоси тими футбол
 |pattern_la = _arg26h
 |pattern_b  = _arg26hA_wc
 |pattern_ra = _arg26h
 |pattern_sh = _arg26h2
 |pattern_so = _arg26h2l
 |leftarm    = FFFFFF
 |body       = FFFFFF
 |rightarm   = FFFFFF
 |shorts     = FFFFFF
 |socks      = FFFFFF
 |title      = Аргентина&lt;ref name=&quot;ARG-SUI line-ups&quot;&gt;{{Cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12546/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Quarter-final – Argentina v. Switzerland |publisher=[[ФИФА]] |lang=en |date=2026-07-11 |access-date=2026-07-11}}&lt;/ref&gt;
}}
|{{Либоси тими футбол
 |pattern_la = _sui26h
 |pattern_b  = _sui26h
 |pattern_ra = _sui26h
 |pattern_sh = _sui26h
 |pattern_so =
 |leftarm    = FF0000
 |body       = FF0000
 |rightarm   = FF0000
 |shorts     = FF0000
 |socksл      = FF0000
 |title      = Швейтсария&lt;ref name=&quot;ARG-SUI line-ups&quot;/&gt;
}}
|}

== Нимниҳоӣ ==

=== Фаронса — Испониё ===
&lt;section begin=&quot;SF1&quot; /&gt;{{Football box
|date=14 июл 2026
|time=14:00 [[UTC−05:00|UTC−5]]
|team1={{Футбол|FRA|||R}}
|score={{score link|Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ#Фаронса — Испониё|Бозӣ № 101}}
|team2={{Футбол|ESP}}
|goals1=
|goals2=
|stadium=«[[AT&amp;T (варзишгоҳ)|Варзишгоҳи AT&amp;T]]»
|location=[[Арлингтон (Техас)|Арлингтон]]
|attendance=
|referee=
|report=https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289290/400021541
}}&lt;section end=&quot;SF1&quot; /&gt;

=== Англия — Аргентина ===
&lt;section begin=&quot;SF2&quot; /&gt;{{Football box
|date=15 июл 2026
|time=15:00 [[UTC−04:00|UTC−4]]
|team1={{Футбол|ENG|||R}}
|score={{score link|Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ#Англия — Аргентина|Бозӣ № 102}}
|team2={{Футбол|ARG}}
|goals1=
|goals2=
|stadium=«[[Мерседес-Бенс (варзишгоҳ)|Варзишгоҳи Мерседес-Бенс]]»
|location=[[Атланта]]
|attendance=
|referee=
|report=https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289290/400021540
}}&lt;section end=&quot;SF2&quot; /&gt;

== Бозӣ барои ҷойи 3-юм ==

&lt;section begin=&quot;3rd&quot; /&gt;{{Football box
|date=18 июл 2026
|time=17:00 [[UTC−04:00|UTC−4]]
|team1=&lt;!--{{fb-rt|}}--&gt;Мағлуби бозии № 101
|score={{score link|Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ#Бозӣ барои ҷойи сеюм|Бозӣ № 103}}
|team2=&lt;!--{{Футбол|}}--&gt;Мағлуби бозии № 102
|goals1=
|goals2=
|stadium=«[[Hard Rock (варзишгоҳ)|Варзишгоҳи Hard Rock]]»
|location=[[Майами-Гарденс]]
|attendance=
|referee=
|report=https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289291/400021542
}}&lt;section end=&quot;3rd&quot; /&gt;

== Финал ==
{{main|Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026, финал}}
&lt;section begin=&quot;Final&quot; /&gt;{{Football box
|date=19 июл 2026
|time=15:00 [[UTC−04:00|UTC−4]]
|team1=&lt;!--{{Футбол|}}--&gt;Ғолиби бозии № 101
|score={{score link| Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026. Марҳилаи ҳазфӣ#Финал|Бозӣ № 104}}
|team2=&lt;!--{{Футбол|}}--&gt;Ғолиби бозии № 102
|goals1=
|goals2=
|stadium=«[[MetLife (варзишгоҳ)|Варзишгоҳи MetLife]]»
|location=[[Ратерфорди шарқӣ]]
|attendance=
|referee=
|report=https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289292/400021543
}}&lt;section end=&quot;Final&quot; /&gt;

== Эзоҳ ==
{{notelist}}
{{эзоҳ}}

== Пайвандҳо ==
* [https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026 Вебгоҳи расмии мусобиқа]{{ref|en}}
{{Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026}}

[[Гурӯҳ:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026|Марҳилаи ҳазфӣ]]
[[Гурӯҳ:Плей-оффи Ҷомҳои ҷаҳонии футбол|2026]]</text>
      <sha1>868z39uvs2o4we1xvkvk77d2ko8bkmf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Комилҷон (Ҳамном)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>328466</id>
    <revision>
      <id>1480489</id>
      <parentid>1455113</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T06:14:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>1480489</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="337" sha1="3uvt3nbs53buntohrffpgwco33keinp" xml:space="preserve">'''Комилҷон''' 

* [[Комилҷон Холов]]
* [[Комилҷон Ғаниев]]  
* [[Комилҷон Шамшерзода]]
* [[Комилҷон Бойматов]]
{{Ибҳомзудоӣ|Ҳамномҳо}}
[[Гурӯҳ:Номҳои мардона]]
[[Гурӯҳ:Саҳифаҳои ибҳомзудоӣ:Ҳамномҳо]]</text>
      <sha1>3uvt3nbs53buntohrffpgwco33keinp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Фишори хун</title>
    <ns>0</ns>
    <id>328518</id>
    <revision>
      <id>1480369</id>
      <parentid>1455459</parentid>
      <timestamp>2026-07-13T22:53:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1480369</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10947" sha1="evuo4ftpvdfx6lmo11bgbt4su06mo29" xml:space="preserve">'''Фишори хун''' — фишоре, ки [[хун]] ба деворҳои [[рагҳои хун]] ворид мекунад, ё ба ибораи дигар, зиёд будани фишори моеъ дар системаи гардиши хун нисбат ба фишори атмосфера. Яке аз нишондиҳандаҳои вазифаҳои муҳими ҳаётӣ ва биомаркерҳо мебошад.

Бештар зери мафҳуми фишори хун '''фишори артериалӣ'''-ро мефаҳманд. Ғайр аз он, намудҳои зерини фишори хун мавҷуданд: дохилиқалбӣ, [[Фишори капиллярӣ|капиллярӣ]] ва венозӣ. Ҳангоми ҳар як тапиши дил фишори хун байни фишори хурдтарин — '''диастоликӣ''' (аз {{lang-grc|διαστολή}} «сустшавӣ») ва фишори калонтарин — '''систоликӣ''' (аз {{lang-grc|συστολή}} «фишурдашавӣ») тағйир меёбад&lt;ref&gt;{{cite web
 |url          = http://healthlifeandstuff.com/2010/06/normal-blood-pressure-range-adults/
 |title        = «''Normal Blood Pressure Range Adults''»
 |publisher    = «''Health and Life''»
 |archive-url  = https://www.webcitation.org/65BvCZKxt?url=http://healthlifeandstuff.com/2010/06/normal-blood-pressure-range-adults/
 |archive-date = 2012-02-04
 |accessdate   = 2026-02-23
 |archivedate  = 2016-03-18
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20160318195914/http://healthlifeandstuff.com/2010/06/normal-blood-pressure-range-adults
}}&lt;/ref&gt;.
[[file:Измерение кровяного давления.jpg|thumb|Андозагирии фишор]]

== Фишори артериалӣ ==

=== Физиологияи параметрҳои андозашавандаи фишори хун ===
Фишори артериалӣ — яке аз муҳимтарин параметрҳоест, ки кори [[системаи гардиши хун]]-ро тавсиф мекунад. Фишори хун бо ҳаҷми хуни тавассути [[дил]] дар як воҳиди вақт интиқолшаванда ва муқовимати рагҳо муайян карда мешавад. Азбаски хун таҳти таъсири [[градиент]]и фишор дар рагҳо, ки дил ба вуҷуд меорад, ҳаракат мекунад, фишори баландтарини хун дар баромади хун аз дил (дар меъдачаи чап) хоҳад буд; фишори каме камтар дар [[артерия]]ҳо, боз ҳам камтар дар капиллярҳо ва пасттарин фишор дар [[вена|венаҳо]] ва дар даромади дил (дар даҳлези рост) мебошад. Фишор дар баромад аз дил, дар [[аорта]] ва дар артерияҳои калон фарқияти ночиз дорад (ба андозаи 5—10 мм сут. сим.), зеро бинобар диаметри калони ин рагҳо [[муқовимати гидродинамикӣ]]-и онҳо кам аст. Ҳамин тавр, фишор дар венаҳои калон ва дар даҳлези рост низ фарқияти ҷиддӣ надорад. Пастравии зиёдтарини фишори хун дар рагҳои хурд: артериолаҳо, капиллярҳо ва венулаҳо ба амал меояд.

Адади болоӣ — ''фишори артериалӣ систоликӣ'', фишорро дар артерияҳо дар лаҳзае нишон медиҳад, ки дил фишурда мешавад ва хунро ба артерияҳо мебарорад. Он аз қувваи кашишхӯрии дил, муқовимати деворҳои рагҳо ва шумораи кашишхӯриҳо дар як воҳиди вақт вобаста аст.

Адади поёнӣ — ''фишори артериалӣ диастоликӣ'', фишорро дар артерияҳо дар лаҳзаи оромшавии мушакҳои дил нишон медиҳад. Ин фишори минималӣ дар артерияҳо буда, муқовимати рагҳои канориро инъикос мекунад.

Нишондиҳандаи маъмулии фишори артериалӣ дар одами солим (систоликӣ/диастоликӣ) — 120 ва 80 мм сут. сим. мебошад. Фарқияти байни фишори артериалӣ систоликӣ ва диастоликиро [[фишори пулсӣ]] меноманд, ки дар меъёр 30—50 мм сут. сим.-ро ташкил медиҳад.

=== Тартиби андозагирӣ ===
: ''Ҳамчунин нигаред: [[Усули Коротков]]''
[[file:A D1.png|thumb|Андозагирии фишори артериалӣ: 1 — манжетаи сфигмоманометр, 2 — фонендоскоп]]Фишори артериалӣ барои андозагирӣ нисбатан осон аст. Онро бо ёрии асбоби [[сфигмоманометр]] (тонометр) андоза кардан мумкин аст. Усули стандартии андозагирии фишори артериалӣ [[усули Коротков]] мебошад, ки тавассути сфигмоманометри ғайриавтоматӣ ва [[стетоскоп]] анҷом дода мешавад.

Тонометрҳои муосири рақамии нимаавтоматӣ имкон медиҳанд, ки танҳо фишорро бо даст (бо боддиҳанда) пур кунанд, раванди минбаъда ва қайди фишори систоликию диастоликӣ, баъзан [[набз]] ва [[аритмия]]-ро худи асбоб иҷро мекунад.

Ихтирои охирини олимон [[Имплантат|имплантат]] мебошад, ки ба шакли шапалак монанд буда, барои андозагирии фишори хун дар вақти воқеӣ пешбинӣ шудааст.

=== Таъсири омилҳои мухталиф ===
Фишори артериалӣ ба бисёр омилҳо вобаста аст: вақти шабонарӯз, ҳолати психологии инсон (ҳангоми [[стресс]] фишор баланд мешавад), истеъмоли моддаҳои ҳавасмандкунанда ([[қаҳва]], [[чой]], [[амфетамин]]ҳо) ё [[Маводҳои доруворӣ|доруворӣ]], ки фишорро баланд ё паст мекунанд.

==== Тағйирёбии нишондиҳандаҳо дар меъёр ва ҳангоми патология ====
Баландии устувори фишори артериалӣ аз 140/90 мм сут. сим. боло ([[гипертензияи артериалӣ]]) ё пастии устувори он аз 90/60 поён ([[гипотензияи артериалӣ]]) метавонанд нишонаи [[беморӣ|бемориҳои]] гуногун бошанд.

Барои одамони аз 50-сола боло фишори систоликии зиёда аз 140 мм сут. сим. омили муҳими хатари бемориҳои дилу раг ба ҳисоб меравад. Одамони дорои фишори систоликии 120—139 ё диастоликии 80—89 бояд ҳамчун шахсони дорои «прегипертония» (пешгипертония) баррасӣ шаванд.

==== Тағйироти зуд, шабонарӯзӣ ва дарозмуддат ====
Фишори хун нишондиҳандаи доимӣ нест. Мувофиқи мавқеи муосир, вариабелнокии кӯтоҳмуддат (аз як тапиш то тапиши дигар), миёнамуддат (байни андозагириҳо дар рӯзҳои гуногун) ва дарозмуддат (дар давоми ҳафтаҳо ва моҳҳо)-ро ҷудо мекунанд.

Ҳамчунин [[Ритми сиркадӣ|ритми шабонарӯзии]] фишори артериалӣ маълум аст. Фишори пасттарин дар одамон ҳангоми тарзи ҳаёти муътадил дар фосилаи соатҳои 2:00—4:00 мушоҳида мешавад.

==== Гипертензияи «хилати сафед» ====
Дақиқии андозагирии фишори хун метавонад таҳти таъсири падидаи психологӣ, ки [[Гипертензияи хилати сафед|«гипертензияи хилатҳои сафед»]] ё «синдроми хилати сафед» номида мешавад, паст гардад. Баландшавии фишор дар лаҳзаи андозагирӣ бинобар [[стресс]], ки баъзан ҳангоми муроҷиат ба духтур пайдо мешавад, ба амал меояд.

== Фишори венозӣ ==
'''Фишори венозӣ''' — фишори хунест, ки дар венаҳо ҳаракат мекунад. Миқдори фишори венозӣ ба ҳаҷми хуни ба системаи венозӣ воридшаванда, тағйирёбии фишор дар меъдачаи рост ва таъсири як қатор омилҳои беруна вобаста аст.

== Ҳамчунин нигаред ==

[[Вазоконстриксия]]

[[Андозагирии фишор]]

[[Гипотензияи артериалӣ]]

[[Гипертония]]

== Эзоҳ ==
{{Эзоҳ}}

== Адабиёт ==

* {{Cite web |url=https://xn--90aw5c.xn--c1avg/index.php/%D0%92%D0%95%D0%9D%D0%9E%D0%97%D0%9D%D0%9E%D0%95_%D0%94%D0%90%D0%92%D0%9B%D0%95%D0%9D%D0%98%D0%95 |title=Венозное давление — БМЭ3 |website=бмэ.орг |access-date=2024-05-20 |accessdate=2026-02-23 |archivedate=2022-04-03 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220403235440/https://xn--90aw5c.xn--c1avg/index.php/%D0%92%D0%95%D0%9D%D0%9E%D0%97%D0%9D%D0%9E%D0%95_%D0%94%D0%90%D0%92%D0%9B%D0%95%D0%9D%D0%98%D0%95 }}
* Кошелев В. Б. Фишори артериалӣ // Энсиклопедияи бузурги Русия.

== Пайвандҳо ==

[http://athero.ru/jnc7txt.htm Гузориши ҳафтуми Кумитаи муттаҳидаи миллӣ оид ба пешгирӣ ва табобати фишори баланди артериалӣ (ИМА)].

[[Гурӯҳ:Системаи дилу раг]]
[[Гурӯҳ:Фишор]]
[[Гурӯҳ:Хун]]</text>
      <sha1>evuo4ftpvdfx6lmo11bgbt4su06mo29</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Этиология</title>
    <ns>0</ns>
    <id>330004</id>
    <revision>
      <id>1480387</id>
      <parentid>1461504</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T03:22:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1480387</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4275" sha1="j59kfbcepchqh0s8xihtyf9qcpopm0u" xml:space="preserve">'''Этиоло́гия''' ({{lang-el|[[wikt:αἰτία#Греческий|αἰτία]]}} «сабаб» + {{lang-grc|[[логос|λόγος]]}} «сухан, таълим»&lt;ref&gt;{{Книга
 |ответственный = Гл. ред. [[Прохоров, Александр Михайлович|А.М. Прохоров]]
 |заглавие      = [[Советский энциклопедический словарь]]
 |издание       = 4-е изд
 |место         = М.
 |издательство  = [[Советская энциклопедия]]
 |год           = 1988
 |страниц       = 1600 
}}&lt;/ref&gt;) — бахши тиб, ки сабабҳо ва шароити пайдоиши бемориҳоро меомӯзад&lt;ref name=&quot;Викитека МСЭ2&quot;&gt;«''[[s:МСЭ2/Этиология|Этиология]]''» — мақола дар [[Малая советская энциклопедия|Энциклопедияи хурди шӯравӣ]]; нашри 2; солҳои 1937—1947.&lt;/ref&gt;.

Дар муҳити касбии тиббӣ истилоҳи «этиология» инчунин ҳамчун синоними «сабаб» истифода мешавад (масалан, «''[[зуком]] — бемории этиологияи вирусидошта''»).

Аксарияти сабабҳои бемориҳои то имрӯз маълум дар [[асри XX]] кашф ва омӯхта шудаанд.

== Таснифот ==
Сабабҳои зерини бемориҳоро ҷудо мекунанд:
# Механикӣ (ҷароҳатҳои пӯшида ва кушода, ларзиш ва ғайра).
# Физикӣ (ҳарорати баланд ё паст, ҷараёни электрикӣ ва ғайра).
# Химиявӣ (моддаҳои токсикии саноатӣ ва ғайра).
# Биологӣ (таъсири [[Бактерияҳо|бактерияҳои]] беморизо, [[содатаринҳо]], [[Вирусҳо|вирусҳо]], [[Занбӯруғҳо|занбӯруғҳо]], [[прионҳо]] ва токсинҳои онҳо ва ғайра).
# Психогенӣ, аз ҷумла иҷтимоӣ (ҷангҳо, табъиз, урбанизатсия ва ғайра).
# Генетикӣ (ирсият).

== Истилоҳҳои наздик ==
Бинобар наздикии истилоҳҳои «этиология» ва «[[патогенез]]» дар тиб истилоҳи «этиопатогенез» пайдо шуд. Он маҷмӯи тасаввурот дар бораи сабабҳо ва механизмҳои инкишофи бемориро муайян мекунад. Ин истилоҳ ба таври васеъ паҳн нашудааст.

Инчунин бояд қайд кард:
* ''Омили этиологӣ'' — сабабе, ки бе он беморӣ ҳеҷ гоҳ инкишоф намеёбад.
* ''Омилҳои хавф'' — омилҳое, ки эҳтимолияти пайдоиши бемориро зиёд мекунанд.
* ''Саногенез'' — маҷмӯи динамикии равандҳои муҳофизатӣ, ки ҳангоми таъсири ангезандаи фавқулода ба организм ба вуҷуд меоянд ва ба барқарор кардани функсияҳои вайроншудаи организм равона шудаанд.

== Инчунин нигаред ==   
* [[Ташхис (тиб)|Ташхис]]
* [[Нозология]]
* [[табобат]]
* [[Патогенез]]

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* {{cite web |title=Этиология |url=https://xn--90aw5c.xn--c1avg/index.php/%D0%AD%D0%A2%D0%98%D0%9E%D0%9B%D0%9E%D0%93%D0%98%D0%AF |work=Большая медицинская энциклопедия |author=Саркисов Д. С. |accessdate=2026-03-31 |archivedate=2024-06-12 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240612071916/https://xn--90aw5c.xn--c1avg/index.php/%D0%AD%D0%A2%D0%98%D0%9E%D0%9B%D0%9E%D0%93%D0%98%D0%AF }}
* {{cite web |title=Этиология |url=https://old.bigenc.ru/medicine/text/4916933 |work=Большая российская энциклопедия}}

[[Гурӯҳ:Нозология]]</text>
      <sha1>j59kfbcepchqh0s8xihtyf9qcpopm0u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Роуз Фитзҷералд Кеннедӣ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>330313</id>
    <revision>
      <id>1480361</id>
      <parentid>1478931</parentid>
      <timestamp>2026-07-13T18:12:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <origin>1480361</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2419" sha1="185n9y94635mdhjyysqwtuyv0erfa8s" xml:space="preserve">{{викифонидан}}

{{Infobox noble
| name = Rose Kennedy
| title = Countess of the Holy Roman Church
| image = Rose Kennedy 1967.JPG
| caption = Kennedy in 1967
| birth_name = Rose Elizabeth Fitzgerald
| birth_date = {{birth date|1890|7|22}}
| birth_place = [[Boston]], Massachusetts, U.S.
| death_date = {{death date and age|1995|1|22|1890|7|22}}
| death_place = [[Hyannis Port, Massachusetts]], U.S.
| burial_place = [[Holyhood Cemetery]]&lt;br /&gt;[[Brookline, Massachusetts]], U.S.
| known_for = [[Kennedy family]] matriarch
| parents = [[John F. Fitzgerald|John Francis Fitzgerald]]&lt;br /&gt;Mary Josephine Hannon
| spouse = {{marriage|[[Joseph P. Kennedy Sr.]]|1914|1969|reason=died}}
| issue-type = Children
| issue = {{flatlist|
* [[Joseph P. Kennedy Jr.|Joseph Jr.]]
* [[John F. Kennedy|John]]
* [[Rosemary Kennedy|Rosemary]]
* [[Kathleen Cavendish, Marchioness of Hartington|Kathleen]]
* [[Eunice Kennedy Shriver|Eunice]]
* [[Patricia Kennedy Lawford|Patricia]]
* [[Robert F. Kennedy|Robert]]
* [[Jean Kennedy Smith|Jean]]
* [[Ted Kennedy|Edward]]
}}
| signature = Rose Kennedy Signature.svg
}}
== Солҳои ҷавонӣ ==
Роуз Элизабет Фитзҷералд 22 июли соли 1890 дар 4 Гарден Корт&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://bwht.org/northend2.html|title=North End Walk: N5: Rose Fitzgerald Kennedy Birthplace: 4 Garden Court|date=February 22, 2001|publisher=[[Boston Women's Heritage Trail]]|accessdate=June 20, 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20010222142850/http://bwht.org/northend2.html|archivedate=February 22, 2001}}&lt;/ref&gt; дар маҳаллаи Норт Энди [[Бустун|Бостон]], Массачусетс ба дунё омадааст.&lt;ref name=&quot;Rose Fitzgerald Kennedy&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.jfklibrary.org/learn/about-jfk/the-kennedy-family/rose-fitzgerald-kennedy|title=Rose Fitzgerald Kennedy|website=John F. Kennedy Presidential Library &amp; Museum|date=November 3, 2021}}&lt;/ref&gt; Ӯ калонтарин фарзанд аз шаш бача буд. Падараш Ҷон Франсис &quot;Ханӣ Фитз&quot; Фитзҷералд дар он замон узви Шӯрои Умумии Бостон буд ва Мерӣ Ҷозефин &quot;Ҷозӣ&quot; Ҳаннон таваллуд шудаанд.
[[Гурӯҳ:Хонадони Кеннедӣ]]
[[Гурӯҳ:Даргузаштагони соли 1995]]
[[Гурӯҳ:Зодагони соли 1890]]</text>
      <sha1>185n9y94635mdhjyysqwtuyv0erfa8s</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1480362</id>
      <parentid>1480361</parentid>
      <timestamp>2026-07-13T18:13:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <comment>/* Солҳои ҷавонӣ */ викифонидан, хурд</comment>
      <origin>1480362</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2433" sha1="4cpfkz06ik576fcn8rmcux66ewrw3j9" xml:space="preserve">{{викифонидан}}

{{Infobox noble
| name = Rose Kennedy
| title = Countess of the Holy Roman Church
| image = Rose Kennedy 1967.JPG
| caption = Kennedy in 1967
| birth_name = Rose Elizabeth Fitzgerald
| birth_date = {{birth date|1890|7|22}}
| birth_place = [[Boston]], Massachusetts, U.S.
| death_date = {{death date and age|1995|1|22|1890|7|22}}
| death_place = [[Hyannis Port, Massachusetts]], U.S.
| burial_place = [[Holyhood Cemetery]]&lt;br /&gt;[[Brookline, Massachusetts]], U.S.
| known_for = [[Kennedy family]] matriarch
| parents = [[John F. Fitzgerald|John Francis Fitzgerald]]&lt;br /&gt;Mary Josephine Hannon
| spouse = {{marriage|[[Joseph P. Kennedy Sr.]]|1914|1969|reason=died}}
| issue-type = Children
| issue = {{flatlist|
* [[Joseph P. Kennedy Jr.|Joseph Jr.]]
* [[John F. Kennedy|John]]
* [[Rosemary Kennedy|Rosemary]]
* [[Kathleen Cavendish, Marchioness of Hartington|Kathleen]]
* [[Eunice Kennedy Shriver|Eunice]]
* [[Patricia Kennedy Lawford|Patricia]]
* [[Robert F. Kennedy|Robert]]
* [[Jean Kennedy Smith|Jean]]
* [[Ted Kennedy|Edward]]
}}
| signature = Rose Kennedy Signature.svg
}}
== Солҳои ҷавонӣ ==
Роуз Элизабет Фитзҷералд 22 июли соли 1890 дар 4 Гарден Корт&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://bwht.org/northend2.html|title=North End Walk: N5: Rose Fitzgerald Kennedy Birthplace: 4 Garden Court|date=February 22, 2001|publisher=[[Boston Women's Heritage Trail]]|accessdate=June 20, 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20010222142850/http://bwht.org/northend2.html|archivedate=February 22, 2001}}&lt;/ref&gt; дар маҳаллаи Норт Энди [[Бустун|Бостон]], Массачусетс ба дунё омадааст.&lt;ref name=&quot;Rose Fitzgerald Kennedy&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.jfklibrary.org/learn/about-jfk/the-kennedy-family/rose-fitzgerald-kennedy|title=Rose Fitzgerald Kennedy|website=John F. Kennedy Presidential Library &amp; Museum|date=November 3, 2021}}&lt;/ref&gt; Ӯ калонтарин фарзанд аз шаш бача буд. Падараш Ҷон Франсис &quot;Ханӣ Фитз&quot; Фитзҷералд дар он замон узви Шӯрои Умумии Бостон буд ва Мерӣ Ҷозефин &quot;Ҷозӣ&quot; Ҳаннон таваллуд шудаанд.
{{хурд}}

[[Гурӯҳ:Хонадони Кеннедӣ]]
[[Гурӯҳ:Даргузаштагони соли 1995]]
[[Гурӯҳ:Зодагони соли 1890]]</text>
      <sha1>4cpfkz06ik576fcn8rmcux66ewrw3j9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Юрий Вороний</title>
    <ns>0</ns>
    <id>330650</id>
    <revision>
      <id>1480391</id>
      <parentid>1467241</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T03:32:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1480391</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15981" sha1="rkjm9jkmquux3b0f5drbmwjj16rh7d9" xml:space="preserve">{{Short description|Ҷарроҳи украинӣ (1895–1961)}}
{{Infobox medical person
| honorific_prefix  =
| name              = Юрий Вороний
| native_name       = Юрій Юрійович Вороний
| honorific_suffix  =
| image             =
| image_size        =
| alt               =
| caption           =
| birth_name        =
| birth_date        = {{birth date|1895|08|09}}
| birth_place       = [[Журавка]], [[губернияи Полтава]], [[Империяи Русия]]
| death_date        = {{death date and age|1961|05|13|1895|08|09}}
| death_place       = [[Киев]], [[ҶШС Украина]], [[Иттиҳоди Шӯравӣ]]
| burial_place      = [[Қабристони Байкове]]
| death_cause       =
| nationality       =
| citizenship       =
| education         = Факултаи тиббии Донишгоҳи императории Киев ба номи Свети Владимир
| occupation        = Ҷарроҳ
| years_active      =
| known_for         =
| relations         =
| website           =
| profession        =
| field             =
| work_institutions =
| specialism        = Пайвандсозии узвҳо
| research_field    =
| notable_works     =
| prizes            =
| child             =
| module2           =
| signature         =
}}

'''Юрий Вороний''' (инчунин ҳамчун '''Юрий Вороной''' транслитератсия мешавад; 9 августи 1895 – 13 майи 1961) ҷарроҳи украинӣ&lt;ref name=&quot;ukr&quot;&gt;{{cite journal |last1=Khadzhynov |first1=Dmytro |last2=Peters |first2=Harm |title=History of nephrology: Ukrainian aspects |journal=Kidney International |date=1 January 2012 |volume=81 |issue=1 |pages=118 |doi=10.1038/ki.2011.363 |url=https://www.kidney-international.org/article/S0085-2538(15)55186-7/fulltext |access-date=2 May 2025 |language=English |issn=0085-2538}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=3 квітня – Чернігівський обласний історичний музей им. В.В. Тарновського |url=https://choim.org/3-%d0%ba%d0%b2%d1%96%d1%82%d0%bd%d1%8f/ |access-date=2026-04-03 |language=uk}}&lt;/ref&gt; буд. Ӯ бо он маъруф аст, ки дар соли 1933 аввалин кӯшиши пайвандсозии узви даруниро ба одами зинда анҷом додааст, ҳарчанд бемор дере нагузашта бинобар радкунии трансплантат вафот кард ва танҳо пас аз фаъолияти [[Ҷозеф Мюррей]] ин гуна ҷарроҳиҳо муваффақона гардиданд.

Дар [[:uk:Журавка_(Прилуцький_район)|Журавка]] таваллуд шудааст, Вороний писари математик [[Георгий Вороной]] буд. Соли 1913 ӯ ба факултаи тиббии Донишгоҳи императории Киев ба номи Свети Владимир дохил шуд, вале таҳсилашро барои кор ҳамчун табиб дар давоми [[Ҷанги якуми ҷаҳонӣ]] қатъ кард ва баъдтар қисми [[Артиши халқии Украина]] буд. Соли 1921 ӯ Институти тиббии Киевро хатм намуда, дар он ҷо аспирант шуд ва сипас соли 1926 ба [[Харков]] рафт, то дар [[Донишгоҳи давлатии тиббии Харков]] таҳсил кунад. Маҳз дар ҳамин ҷо Вороний эҳтимолан пас аз озмоишҳои [[Серж Воронов]] ба интиқоли хун ва трансплантатсия шавқ пайдо кард. Соли 1931 ӯ ба [[Херсон]] кӯчид, то дар беморхонаи шаҳрӣ кор кунад ва дар он ҷо соли 1933 озмоиши худро анҷом дод. Соли 1936 ӯро дубора ба Харков гузарониданд, ки дар он ҷо дар давраи [[Ишғоли Украина аз ҷониби фашистон]] то соли 1942 монд ва ҳамчун табиби низомӣ ба қисмҳои гуногуни [[Артиши Сурх]] кӯмак мерасонд. Сипас соли 1943 дар [[вилояти Житомир]] маскун шуд, вале соли 1950 боз ба [[Киев]] гузаронида шуд ва то дами маргаш дар соли 1961 дар институтҳои гуногун фаъолият бурд.

== Зиндагинома ==
Вороний 9 августи соли 1895 дар деҳаи [[:uk:Журавка_(Прилуцький_район)|Журавка]], ки он вақт дар [[губернияи Полтава]]-и [[Империяи Русия]] воқеъ буд, таваллуд шудааст.&lt;ref name=&quot;j1&quot;&gt;{{cite journal |last1=Shevchuk |first1=Svitlana |last2=Zahorulko |first2=Anna |last3=Tretiak |first3=Mariia |title=ЮРІЙ ВОРОНИЙ. ІСТОРІЯ ХВОРОБИ ПЕРШОЇ ПАЦІЄНТКИ З ТРАНСПЛАНТАЦІЄЮ ТРУПНОЇ НИРКИ |journal=Actual Problems of Nephrology |date=2023 |issue=32–33 |pages=48–53 |doi=10.37321/nefrology.2023.32-33-06 |url=https://apn.org.ua/index.php/journal/article/view/70/54 |access-date=2 May 2025 |language=uk |issn=2707-9198|doi-access=free }}&lt;/ref&gt; Волидайни ӯ Олга Митрофановна (насабаш Крицкая) ва [[Георгий Вороной]], математике, ки [[диаграммаи Вороной]]-ро муайян кардааст, буданд.&lt;ref name=&quot;j1&quot; /&gt; Бобояш, Феодосий Вороний, [[филолог]] ва профессори литсейи Нежин буд.&lt;ref name=&quot;j1&quot; /&gt; Юрий инчунин се хоҳар ва як бародар дошт; бародараш Александр ҷарроҳе буд, ки дар соҳаи [[тракти меъдаю рӯда]] кор мекард.&lt;ref name=&quot;j1&quot; /&gt;

Ӯ аввал дар гимназияи [[Варшава]] таҳсил карда, забонҳои олмонӣ ва полширо омӯхт, вале вақте падараш аз [[бемории гурда]] вафот кард, оила ба Украина баргашт ва ӯ дар гимназияи мардонаи [[Прилуки]] таҳсилро ба итмом расонд.&lt;ref name=&quot;j1&quot; /&gt;

== Фаъолияти тиббӣ ==
Соли 1913, пас аз хатми гимназия, ӯ ба факултаи тиббии Донишгоҳи императории Киев ба номи Свети Владимир дохил шуд.&lt;ref name=&quot;j2&quot;&gt;{{cite journal |last1=Дубенко |first1=Д. Є. |title=Юрій Вороний – славетний випускник Київської державної медичної академії |journal=Ukrainian Scientific and Medical Youth Journal |date=March 2021 |volume=8 |url=http://ir.librarynmu.com/handle/123456789/2653 |access-date=2 May 2025 }} {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20250509172020/http://ir.librarynmu.com/handle/123456789/2653 |date=2025-05-09 }}&lt;/ref&gt; Аммо дере нагузашта таҳсилаш бинобар [[Ҷанги якуми ҷаҳонӣ]] қатъ гардид ва ӯ ихтиёрӣ ҳамчун табиб дар Кумитаи «Земство»-и минтақаи Ҷанубу Ғарбӣ барои сарбозони бемору захмӣ ва дар [[Салиби Сурх]] кор кард.&lt;ref name=&quot;j2&quot; /&gt; Соли 1917 ӯ ба [[Артиши халқии Украина]] пайваст.&lt;ref name=&quot;j2&quot; /&gt; Яке аз ҷангҳое, ки ӯ дар он иштирок дошт, [[Ҷанги Крути]] дар 16 январи соли 1918 буд, ки дар ҳайати дастаи донишҷӯён кӯшиш кард пеши роҳи нерӯҳои Русияро таҳти фармондеҳии [[Михаил Муравёв]] бигирад.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=ПАНИШКО |first1=Ю.М. ПАНИШКО |title=ЮРІЙ ГЕОРГІЙОВИЧ (ЮРІЙОВИЧ) ВОРОНИЙ До 125-річчя від дня народження |journal=Феномен людини. Здоровий спосіб життя |date=2020 |volume=98 |url=http://soroka.lviv.ua/images/stories/Journals/PhenomenL/%D0%A4%D0%9B_98.pdf#page=142 |access-date=2 May 2025}}&lt;/ref&gt;

Соли 1921 пас аз ҷанг ӯ Донишгоҳи Свети Владимирро (ки номаш ба [[Институти тиббии Киев]] иваз шуда буд) хатм кард ва аспиранти кафедраи ҷарроҳии институт шуд.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Піонер вітчизняної трансплантології – Юрій Вороний |url=https://library.gov.ua/pioner-vitchyznyanoyi-transplantologiyi-yurij-voronyj/ |website=library.gov.ua |access-date=2 May 2025 |language=uk |date=18 August 2020}}&lt;/ref&gt; Дар солҳои аспирантура ӯ дар клиникаи рақами 18-и шаҳри Киев таҳти роҳбарии [[Александр Черняховский]] дар соҳаи [[пайвандсозии гурда]] озмоишҳо гузаронд.&lt;ref name=&quot;mif&quot;&gt;{{cite web |title=Юрій Вороний з Чернігівщини — засновник трансплантології нирки (до 120-річчя від дня народження) {{!}} Інтернет-видання &quot;Новини медицини та фармації&quot; |url=http://www.mif-ua.com/archive/article/41025 |website=www.mif-ua.com |access-date=2 May 2025}}&lt;/ref&gt; Соли 1923 ӯ ассистенти кафедраи ҷарроҳӣ дар Киев шуд ва соли 1926 аспирантураро хатм карда, ба [[Харков]] кӯчид, то таҳти роҳбарии Владимир Шамов дар [[Донишгоҳи давлатии тиббии Харков]] таҳсил кунад.&lt;ref&gt;{{cite news |title=Хірург Вороний, який вперше пересадив нирку человеку: українізатор і учасник бою під Крутами |url=https://www.bbc.com/ukrainian/blogs-53567008 |access-date=2 May 2025 |work=BBC News Україна |date=29 July 2020 |language=uk}}&lt;/ref&gt; Дар институти Харков ӯ ба интиқоли хун ва трансплантатсияи безиқ (testis) шавқ пайдо кард, зеро пас аз сафари [[Серж Воронов]] ба Аврупо, ки даъво дошт пайвандсозии безиқи маймун ба инсон [[терапияи зидди пиршавӣ]] аст, таваҷҷӯҳ ба ин соҳа зиёд шуда буд.&lt;ref name=&quot;j3&quot;&gt;{{cite journal |last1=Matevossian |first1=Edouard |last2=Kern |first2=Hans |last3=Hüser |first3=Norbert |last4=Doll |first4=Dietrich |last5=Snopok |first5=Yurii |last6=Nährig |first6=Jörg |last7=Altomonte |first7=Jennifer |last8=Sinicina |first8=Inga |last9=Friess |first9=Helmut |last10=Thorban |first10=Stefan |title=Surgeon Yurii Voronoy (1895–1961) – a pioneer in the history of clinical transplantation: in Memoriam at the 75th Anniversary of the First Human Kidney Transplantation |journal=Transplant International |date=2009 |volume=22 |issue=12 |pages=1132–1139 |doi=10.1111/j.1432-2277.2009.00986.x |pmid=19874569 |url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1111/j.1432-2277.2009.00986.x?msockid=30dfbaef90666c3b28d7afbf91ed6d5c |access-date=2 May 2025 |language=en |issn=1432-2277|url-access=subscription }}&lt;/ref&gt;

=== Ҷарроҳӣ (1933) ===
3 апрели соли 1933 зани 26-солае ба беморхонаи Херсон бо норасоии шадиди гурда пас аз истеъмоли [[сулема]] (mercuric chloride) бо мақсади [[худкушӣ]] муроҷиат кард. Пештар, 31 марти соли 1933, бемори фавтидае бо шикасти косахонаи сар ба беморхона оварда шуда буд.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Zulkarnaev |first1=Alexey |last2=Vladimirsky |first2=M.F. |title=Sp745Yuri Voronoy – at the Beginning of a Long Way |journal=Nephrology Dialysis Transplantation |date=1 May 2016 |volume=31 |issue=1 |pages=342 |doi=10.1093/ndt/gfw180.07 |url=https://academic.oup.com/ndt/article/31/suppl_1/i342/2512633 |access-date=2 May 2025 |issn=0931-0509}}&lt;/ref&gt;

Таҳти наркози [[новокаин]] (procaine), Вороний дар қисми рони рости зани 26-сола буриш кард ва рагҳои хунгардро барои пайваст кардан ба гурда омода намуд.&lt;ref name=&quot;j3&quot; /&gt; Вороний гурдаро аз донори фавтида, ки аз маргаш шаш соат гузашта буд, ҷудо кард ва дастаи ӯ гурдаро ба буриши рон ҷойгир намуданд.&lt;ref name=&quot;j3&quot; /&gt; Ӯ рагҳои гурдаро ба рагҳои рони бемор бо усули [[Алексис Каррел]] пайваст кард ва [[пешоброҳ]]-ро (ureter) ба берун баровард.&lt;ref name=&quot;j3&quot; /&gt; Хунравӣ дар қисми намоёни пешоброҳ мушоҳида шуд, ки ин нишон медод гурда кор мекунад, вале дере нагузашта хориҷшавии пешоб қатъ гардид. 5 апрели соли 1933, соати 21:40, бемор 48 соат пас аз ҷарроҳӣ вафот кард.&lt;ref name=&quot;j3&quot; /&gt;

Кӯшиш бинобар номувофиқатии гурӯҳи хун (гурда аз донори гурӯҳи B+ ба бемори гурӯҳи O+ пайванд шуд) ва гузаштани вақти зиёд аз марги донор (шаш соат) бебарор анҷом ёфт.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Starzl |first1=T. E. |title=The development of clinical renal transplantation |journal=American Journal of Kidney Diseases|date=December 1990 |volume=16 |issue=6 |pages=548–556 |doi=10.1016/s0272-6386(12)81039-0 |pmid=2239953 |pmc=2987705 |issn=0272-6386}}&lt;/ref&gt; Бо вуҷуди ин, Вороний аввалин шахсе гардид, ки [[аллотрансплантатсия]]-и гурдаро дар инсон анҷом дод.

== Ҳаёти шахсӣ ==
Вороний бо Вира Нечаевска (1895–1972), ки узви [[Радаи марказӣ]] аз Иттиҳоди занони Украина буд, издивоҷ карда буд.&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Верстюк |first1=В. Ф. |title=Нечаївська Віра Йосипівна |url=https://esu.com.ua/article-71935 |website=esu.com.ua |access-date=3 May 2025 |language=uk |date=12 December 2021}}&lt;/ref&gt;

=== Марг ===
Вороний 13 майи соли 1961 дар [[Киев]], дар ҷои кораш вафот кард.&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Poleschuk |first1=Jaroslav |title=Юрій Вороний |url=https://lib.kherson.ua/en-yuriy-voroniy.htm |website=Oles Honchar Kherson Regional Universal Scientific Library |access-date=3 May 2025}}&lt;/ref&gt; Ӯ дар [[Қабристони Байкове]] дафн шудааст.&lt;ref name=&quot;mif&quot; /&gt;

== Эзоҳ ==
{{reflist}}

{{Authority control}}

{{DEFAULTSORT:Вороний, Юрий}}
[[Гурӯҳ:Ҷарроҳони Украина]]
[[Гурӯҳ:Ҷарроҳони Шӯравӣ]]
[[Гурӯҳ:Зодагони губернияи Полтава]]
[[Гурӯҳ:Зодагони 1895]]
[[Гурӯҳ:Даргузаштагони 1961]]
[[Гурӯҳ:Дафншудагон дар қабристони Байкове]]
[[Гурӯҳ:Табибони низомии Шӯравӣ]]</text>
      <sha1>rkjm9jkmquux3b0f5drbmwjj16rh7d9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Импликатсия</title>
    <ns>0</ns>
    <id>331888</id>
    <revision>
      <id>1480519</id>
      <parentid>1475997</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T10:19:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <comment>/* Адабиёт */ Ислоҳи номи гурӯҳ</comment>
      <origin>1480519</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6893" sha1="c018lsuwpkf4x9dyibi9ll2r4zbo3ab" xml:space="preserve">'''Импликатсия''' (лот. implicate – бофт, печиш) '''—''' амали мантиқие, ки ду гуфторро тавассути бандакҳои мантиқии «агар …, он гоҳ…» («Агар Р бошад, он гоҳ Q аст») пайваст карда, маънии мураккаб ҳосил менамояд.

Импликатсияро дар мантиқ бо тариқи рамзӣ тавассути формулаи pq ё p&gt;q ифода менамоянд, ки ин ҷо ҳарфи р антеседент (муқаддам), q – консеквент (толӣ) ва ё &gt; маънои «бармеояд»-ро дорад, яъне аз гуфтори р гуфтори q бармеояд. Дар Импликатсия ифодае, ки пас аз калимаи «агар» меояд, антеседент ва ифодаи пас аз ҳиссачаи «он гоҳ» ё «пас» омадаро консеквент гӯянд. Барои ошкор кардани моҳияти импликатсия лозим меояд, ки фарқи байни қазияҳои шартӣ дар мантиқи анъанавӣ ва Импликатсия ё гуфтори шартӣ дар мантиқи риёзӣ ошкор карда шавад.

Дар фаъолияти ҳаррӯзаи одамон, ки мувофиқи қоидаву қонунҳои анъанавӣ сурат мегирад, бандакҳои «агар…, он гоҳ…» вобастагии ин ё он зуҳуротро ба зуҳуроти дигар инъикос менамоянд. Масалан, «Агар борон борад, он гоҳ замин тар мешавад» ё «Агар ҷисм гарм карда шавад, он гоҳ ҳаҷми вай васеъ мешавад». Дар қисми аввал (асос)-и қазияҳои мазкур шарте гуфта шудааст, ки ҳангоми риоя шудани он қисми дуввум (натиҷа)-и қазияҳои шартӣ ҳақ ё дуруст мебошанд. Ин ҷо ҳар ду қисм (ҷузъ)-и қазияҳо ҳам аз рӯи шакл ва ҳам аз рӯи мазмун ё маъно бо якдигар алоқаманданд. Ҳақ ё дурӯғ будани қазияи шартӣ ба мазмуни қазияҳои содаи таркибӣ вобаста мебошад. Яъне ҳангоми ҳақ будани асос натиҷа низ ҳақ аст; ҳангоми дурӯғ будани асос на ҳама вақт гуфтан мумкин аст, ки натиҷа дурӯғ мебошад; агар натиҷа ҳақ бошад, гуфтан мумкин нест, ки асос ҳақ аст; агар натиҷа дурӯғ бошад, пас асос низ дурӯғ аст.

Мантиқи риёзӣ истифодаи Импликатсияи гуфторро хеле осон намуд. Фарқи байни Импликатсия дар мантиқи анъанавӣ ва муосир аз он иборат аст, ки дар мантиқи анъанавӣ бо ифодаҳои «агар…, он гоҳ…» робитаи сабабӣ байни зуҳурот ба эътибор гирифта мешавад. Дар мантиқи муосир, хусусан дар алгебраи гуфтор, Импликатсия чунин тавсиф меёбад: Импликатсия дар се ҳолат, яъне ҳангоми ҳақ будани ҳам асосу ҳам натиҷа, ҳангоми дурӯғ будани ҳам асосу ҳам натиҷа доимо ҳақ буда, танҳо ҳангоми ҳақ будани асос ва дурӯғ будани натиҷа дурӯғ мебошад. Ҳангоми дурӯғ будани антеседент – «консеквент» – «калима бо ҳарфи калон навишта шудааст» метавонад бо ҳарфи калон навишта шавад, чунки калима метавонад исми хос бошад, бино бар ин, қазияи шартӣ ҳақ мешавад; ҳангоми дурӯғ будани антеседент – «калима дар аввали ҷумла наомадааст» ва дурӯғ будани консеквент – «калима бо ҳарфи калон навишта шудааст», қазияи шартӣ ҳамеша ҳақ мешавад, зеро аз фикри дурӯғ бояд фикри дурӯғ барояд. Ниҳоят, ҳангоми ҳақ будани антеседент ва дурӯғ будани консеквент қазияи шартӣ дурӯғ мешавад. Масалан, «Калима дар аввали ҷумла омадааст», лекин «вай бо ҳарфи калон навишта нашудааст», дар чунин ҳолат бо қоидаҳои сарфу наҳви забони тоҷикӣ зид мебошад. 

Мутафаккирони асримиёнагии форс-тоҷик ба монанди [[Абунасри Форобӣ|Абунасри Форобӣ,]] [[Абуалӣ ибни Сино]], [[Насируддини Тӯсӣ]], [[Котибии Қазвинӣ]], [[Фахруддини Розӣ]], [[Қутбуддини Розӣ]] ва дигарон ҳангоми баррасии қазияҳои шартӣ ва дар ҳамин асос қиёсоти шартӣ, Импликатсияро хеле нозукбинона истифода карда, мавриди баррасӣ қарор доданд. Онҳо дар кадом ҳолат ҳақ ва дар кадом ҳолат дурӯғ шудани Импликатсияро таҳлилу таҳқиқ карда, онро «лузум» номиданд. Мафҳуми «лузум» яке аз мафҳумҳои бунёдии таълимоти онҳо нисбат ба қазияҳои шартӣ ва назарияи қиёсот ба шумор меравад.
Дар мантиқи муосир, пеш аз ҳама, се навъи Импликатсияро фарқ мекунанд: Импликатсияи моддӣ, шаклӣ ва қатъӣ. Дар ҳар навъи Импликатсия ҳангоми муайян кардани онҳо ғояи Импликатсияи моддӣ бартарӣ дорад, чунки новобаста ба таърифоти гуногуни Импликатсия, дар ниҳояти кор тамоми онҳо ба Импликатсияи моддӣ анҷом меёбанд.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* {{ЭМТ| Импликатсия |8|муаллиф= Н. Сайфуллоев}}
{{ПБ}}
[[Гурӯҳ:Мантиқ]]</text>
      <sha1>c018lsuwpkf4x9dyibi9ll2r4zbo3ab</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ҷамшед Дониёрзода</title>
    <ns>0</ns>
    <id>332440</id>
    <revision>
      <id>1480473</id>
      <parentid>1479484</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T06:00:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1480473</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7955" sha1="syt2m71qpfd6v21euu9jysbuaqh3gu0" xml:space="preserve">{{Ходими давлатӣ
|ном                 = Ҷамшед Дониёрзода
|номи аслӣ           = {{lang-tg|Дониёрзода Ҷамшед Тоир}}
|тасвир              = 
|тавсифи тасвир      = 
|вазифа              = Мудири шуъбаи иттилооти дастгоҳи Раиси шаҳри Душанбе
|аввалдавр           = январи 2021
|охирдавр            = 
|парчам              = Flag of Tajikistan.svg
|таърихи таваллуд    = 16 майи 1986
|зодгоҳ              = деҳаи Саричашма, [[Ноҳияи Шамсиддин Шоҳин|ноҳияи Шамсиддини Шоҳин]], ҶШС Тоҷикистон
|ҷинс                = мард
|миллат              = тоҷик
|маълумот            = Донишгоҳи гуманитарии байналмилалӣ (2008)
|касб                = журналист, тарҷумон, ходими давлатӣ
|ҷойҳои кор          = [[Телевизиони Сафина]]; Дастгоҳи Раиси шаҳри Душанбе
|ҷоизаҳо             = [[Медали «Хизмати шоиста»]] (2025)
}}

'''Ҷамшед Дониёрзода''' (''Ҷамшед Олимов''; зод. 16 майи 1986, деҳаи Саричашма, [[Ноҳияи Шамсиддин Шоҳин|ноҳияи Шӯробод]]) — рӯзноманигор, ровии телевизион ва ходими давлатии тоҷик.

== Зиндагинома ==
Ҷамшед Дониёрзода 16 майи соли 1986 дар деҳаи Саричашмаи ноҳияи Шамсиддини Шоҳин таваллуд шудааст. Соли 2008 Донишгоҳи гуманитарии байналмилалиро бо ихтисоси лингвист-тарҷумони забони англисӣ хатм кардааст. Забонҳои русӣ, англисӣ ва ӯзбекиро озод медонад.&lt;ref name=&quot;kadri&quot;&gt;Маълумотномаи расмии кадрии Ҷамшед Дониёрзода Тоир.&lt;/ref&gt;

== Фаъолияти меҳнатӣ ==
Фаъолияти меҳнатии худро ҳанӯз дар давраи донишҷӯӣ, соли 2006 дар Муассисаи давлатии «[[Телевизиони Сафина]]» оғоз намудааст.&lt;ref name=&quot;pressa&quot;&gt;{{cite web |url=https://pressa.tj/charo-%D2%B7amshed-olimov-az-tv-safina-raft/ |title=Чаро Ҷамшед Олимов аз ТВ «Сафина» рафт? |publisher=Pressa.tj |access-date=1 июли 2026 |language=tg}}&lt;/ref&gt; Дар тӯли беш аз шонздаҳ соли фаъолият дар ин шабака, ӯ дар вазифаҳои гуногуни эҷодӣ ва роҳбарикунанда, аз ҷумла шореҳи идораи барномаҳои «Ҷавонӣ, зебоӣ ва варзиш», муҳаррир, ҷонишини сармуҳаррир ва сармуҳаррири ҳамин идора кор кардааст.&lt;ref name=&quot;kadri&quot; /&gt; 

Соли 2018 ба вазифаи муҳаррири варзидаи идораи барномаҳои фарҳангиву фароғатии Муассисаи давлатии «Телевизиони Сафина» таъйин гардид. Аз соли 2020 то январи соли 2021 ба ҳайси сармуҳаррири идораи таҳия ва дубляжи филмҳои ҳамин муассиса фаъолият намудааст.&lt;ref name=&quot;kadri&quot; /&gt;

Ҷамшед Дониёрзода ҳамчун яке аз чеҳраҳои шинохтаи телевизион ва наттоқи барномаи иттилоотии «Навид» маҳбубият дошта, муаллиф ва ровии як қатор барномаҳои машҳури телевизионӣ, аз ҷумла «Интеллект Шоу», «Фазо» ва «Лазиз бо Ҷамшед» буд.&lt;ref name=&quot;pressa&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.youtube.com/watch?v=uFaYTFGM82U |title=Барномаи телевизионии «Лазиз бо Ҷамшед» |website=YouTube |access-date=1 июли 2026}}&lt;/ref&gt; Ин барномаҳо бештар ба масъалаҳои маърифат, фарҳанг, илм, тарзи ҳаёти солим ва муаррифии имкониятҳои сайёҳии Тоҷикистон бахшида шуда буданд.

Аз моҳи январи соли 2021 ба вазифаи мудири шуъбаи иттилооти дастгоҳи Раиси шаҳри Душанбе таъйин гардид.&lt;ref name=&quot;khoma&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.khoma.tj/khoma/kotiboni-matbuoti |title=Котибони матбуоти вазорату идораҳои Тоҷикистон |publisher=Khoma |access-date=1 июли 2026 |language=tg}}&lt;/ref&gt; Дар ин вазифа фаъолияти иттилоотӣ ва робита бо воситаҳои ахбори оммаро ҳамоҳанг намуда, дар таъмини сиёсати иттилоотии мақомоти иҷроияи ҳокимияти давлатии шаҳри Душанбе саҳм мегузорад.&lt;ref name=&quot;kadri&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://dushanbe.tj/ |title=ҶАМЪБАСТИ МУСОБИҚАИ ВАРЗИШӢ ОИД БА ФУТБОЛИ ХУРД БАРОИ ДАРЁФТИ “ҶОМИ РАИСИ ШАҲРИ ДУШАНБЕ” |publisher=Сомонаи расмии Мақомоти иҷроияи ҳокимияти давлатии шаҳри Душанбе |access-date=6 июли 2026 |language=tg}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;ilm_tabiat&quot;&gt;{{cite web |url=https://ilm-tabiat.tj |title=РУСТАМИ ЭМОМАЛӢ — РОҲБАРИ КОРСОЗУ КОРПАРДОЗ |publisher=Муассисаи давлатии «Телевизиони Илм ва табиат» |access-date=6 июли 2026 |language=tg }}{{Пайванди мурда|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== Унвону ҷоизаҳо ==
Ҷамшед Дониёрзода барои фаъолияти чандинсолаи касбӣ ва саҳми арзандааш дар соҳаи матбуоту хизмати давлатӣ бо як қатор мукофотҳои соҳавӣ ва давлатӣ сарфароз шудааст:
* [[Медали «Хизмати шоиста»]] (2025);&lt;ref name=&quot;kadri&quot; /&gt;
* Нишони «Аълочии матбуоти Ҷумҳурии Тоҷикистон»;
* Нишони «Аълочии фарҳанги Ҷумҳурии Тоҷикистон»;
* Нишони «Аълочии Кумитаи телевизион ва радиои назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон»;
* Нишони «Аълочии маориф ва илми Ҷумҳурии Тоҷикистон».

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

==Пайвандҳои беруна==
* {{cite web |url=https://pressa.tj/charo-%D2%B7amshed-olimov-az-tv-safina-raft/ |title=Чаро Ҷамшед Олимов аз ТВ «Сафина» рафт? |publisher=Pressa.tj |language=tg}}
* {{cite web |url=https://www.khoma.tj/khoma/kotiboni-matbuoti |title=Котибони матбуоти вазорату идораҳои Тоҷикистон |publisher=Khoma |language=tg}}
* {{cite web |url=https://www.youtube.com/watch?v=DHeSZVkCshU |title=Барномаи телевизионӣ бо иштироки Ҷамшед Олимов |website=YouTube}}

{{Хурд}}

[[Гурӯҳ:Журналистони Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Ходимони давлатии Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Телевизиони Сафина]]
[[Гурӯҳ:Дорандагони медали «Хизмати шоиста»]]
[[Гурӯҳ:Таваллуд дар 1986]]
[[Гурӯҳ:Шахсони зинда]]</text>
      <sha1>syt2m71qpfd6v21euu9jysbuaqh3gu0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Бахши Боғи Сафо</title>
    <ns>0</ns>
    <id>332480</id>
    <revision>
      <id>1480343</id>
      <parentid>1479205</parentid>
      <timestamp>2026-07-13T16:16:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <origin>1480343</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2251" sha1="2czzov8ycq6f16a6yayyj6g8kx2jhwo" xml:space="preserve">
{{Иштибоҳ нашавад|Ноҳияи деҳотии Боғи Сафо}}

{{МА}}
&lt;div class=&quot;fn org&quot;&gt;
'''Бахши Боғи Сафо''' (форсӣ: بخش باغ صفا) — номи бахше дар [[Шаҳристони Сарчеҳон]],  воқеъ дар [[Устони Форс]], [[Эрон]]  аст. Пойтахти он шаҳри Боғи Сафо аст,  ки аҳолии он дар замони барӯйхатгирии миллии аҳолӣ дар [[соли 2016]] 908 нафар дар 276 хонавода буданд. 
&lt;/div&gt;

== Таърих ==
Пас аз барӯйхатгирии аҳолии соли 2016, [[Шаҳристони Сарчеҳон]]  аз [[Шаҳристони Бавонот|Шаҳристони Баванот]] ҷудо карда шуд, ки он ба ду ноҳияи деҳотӣ тақсим шуда, шаҳри [[Кореҳоӣ]] пойтахти он буд.  Пас аз таъсиси бахш, деҳаи Боғи Сафо ба мақоми шаҳр мушарраф гардид. &lt;ref name=&quot;Bagh Safa City&quot;&gt;{{Cite web|url=https://khabarfarsi.com/u/145513738|title=Bagh Safa village became a city from Fars province|website=khabarfarsi.com|date=29 September 2023|publisher=Ministry of the Interior|lang=fa|accessdate=29 September 2023|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230929095850/https://khabarfarsi.com/u/145513738|archivedate=29 September 2023}}&lt;/ref&gt;

=== Тақсимоти маъмурӣ ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+Бахши Боғи Сафо
! Тақсимоти маъмурӣ
|-
| НД Аржанг
|-
| НД Боғи Сафо
|-
| [[Боғи Сафо]] (шаҳр) 
|-
| colspan=&quot;1&quot; | {{Small|НД {{=}} ноҳияи деҳотӣ}}
|}


== Инчунин нигаред ==
* [[Бахши Аваз]]
* [[Бахши Арад]]
* [[Бахши Баҳман ва Соғад]] 
== Эзоҳ ==
{{Эзоҳ}} 

{{Шаҳристонҳо ва шаҳрҳои устони Форс}}
[[Гурӯҳ:Бахшҳои Устони Форс]]
[[Гурӯҳ:Шаҳристони Сарчеҳон]]
[[Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишини Устони Форс]]
[[Гурӯҳ:Мақолаҳои нопурра, ниёзманди аниқсозии шаблон]]</text>
      <sha1>2czzov8ycq6f16a6yayyj6g8kx2jhwo</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1480346</id>
      <parentid>1480343</parentid>
      <timestamp>2026-07-13T16:23:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <comment>илова ба мақола</comment>
      <origin>1480346</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2466" sha1="6qcrr3lkvlv9h44h9e0wat7hk0xubox" xml:space="preserve">
{{Иштибоҳ нашавад|Ноҳияи деҳоти Боғи Сафо}}

{{МА
| мақом = Бахши Боғи Сафо
| номи тоҷикӣ = Бахши Боғи Сафо
| номи аслӣ = ({{lang-fa|بخش باغ صفا}})
| тасвир = 
| кишвар = Эрон
}}
&lt;div class=&quot;fn org&quot;&gt;
'''Бахши Боғи Сафо''' (форсӣ: بخش باغ صفا) — номи бахше дар [[Шаҳристони Сарчеҳон]],  воқеъ дар [[Устони Форс]], [[Эрон]]  аст. Пойтахти он шаҳри [[Боғи Сафо]] аст,  ки аҳолии он дар замони барӯйхатгирии миллии аҳолӣ дар [[соли 2016]] 908 нафар дар 276 [[хонавода]] буданд. 
&lt;/div&gt;

== Таърих ==
Пас аз барӯйхатгирии аҳолии [[соли 2016]], [[Шаҳристони Сарчеҳон]]  аз [[Шаҳристони Бавонот|Шаҳристони Баванот]] ҷудо карда шуд, ки он ба ду ноҳияи деҳотӣ тақсим шуда, шаҳри [[Кореҳоӣ]] пойтахти он буд.  Пас аз таъсиси бахш, деҳаи Боғи Сафо ба мақоми [[шаҳр]] мушарраф гардид. &lt;ref name=&quot;Bagh Safa City&quot;&gt;{{Cite web|url=https://khabarfarsi.com/u/145513738|title=Bagh Safa village became a city from Fars province|website=khabarfarsi.com|date=29 September 2023|publisher=Ministry of the Interior|lang=fa|accessdate=29 September 2023|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230929095850/https://khabarfarsi.com/u/145513738|archivedate=29 September 2023}}&lt;/ref&gt;

=== Тақсимоти маъмурӣ ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+Бахши Боғи Сафо
! Тақсимоти маъмурӣ
|-
| НД Аржанг
|-
| НД Боғи Сафо
|-
| [[Боғи Сафо]] (шаҳр) 
|-
| colspan=&quot;1&quot; | {{Small|НД {{=}} ноҳияи деҳотӣ}}
|}


== Инчунин нигаред ==
* [[Бахши Аваз]]
* [[Бахши Арад]]
* [[Бахши Баҳман ва Соғад]] 
== Эзоҳ ==
{{Эзоҳ}} 

{{Шаҳристонҳо ва шаҳрҳои устони Форс}}
[[Гурӯҳ:Бахшҳои Устони Форс]]
[[Гурӯҳ:Шаҳристони Сарчеҳон]]
[[Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишини Устони Форс]]
[[Гурӯҳ:Мақолаҳои нопурра, ниёзманди аниқсозии шаблон]]</text>
      <sha1>6qcrr3lkvlv9h44h9e0wat7hk0xubox</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>«Илоҷу-Л-Ғурабо»</title>
    <ns>0</ns>
    <id>332647</id>
    <redirect title="Илоҷу-л-ғурабо" />
    <revision>
      <id>1480370</id>
      <parentid>1480144</parentid>
      <timestamp>2026-07-13T23:28:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>EmausBot</username>
        <id>3642</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Ислоҳи масири дукарата ба [[Илоҷу-л-ғурабо]]</comment>
      <origin>1480370</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="44" sha1="63d1ni1ynvdytfpz9x9621ob3g3jatz" xml:space="preserve">#равона [[Илоҷу-л-ғурабо]]</text>
      <sha1>63d1ni1ynvdytfpz9x9621ob3g3jatz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Гурбамонандҳо</title>
    <ns>0</ns>
    <id>332658</id>
    <redirect title="Гурбашаклҳо" />
    <revision>
      <id>1480374</id>
      <parentid>1480278</parentid>
      <timestamp>2026-07-13T23:29:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>EmausBot</username>
        <id>3642</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Ислоҳи масири дукарата ба [[Гурбашаклҳо]]</comment>
      <origin>1480374</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="40" sha1="tmfo5rthtxompvr5cjp9l9tslm54myr" xml:space="preserve">#равона [[Гурбашаклҳо]]</text>
      <sha1>tmfo5rthtxompvr5cjp9l9tslm54myr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Шодӣ Шокирзода</title>
    <ns>0</ns>
    <id>332660</id>
    <revision>
      <id>1480286</id>
      <parentid>1480285</parentid>
      <timestamp>2026-07-13T11:59:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VASHGIRD</username>
        <id>8035</id>
      </contributor>
      <comment>/* Фаъолияти илмӣ */</comment>
      <origin>1480286</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11182" sha1="fcveebgkabafx8ppvxr780e3w6ic7vz" xml:space="preserve">{{Адиб
| ном                = Шодӣ Шокирзода
| номи аслӣ          = Шодӣ Шокиров
| тасвир             = 
| тавсифи тасвир     = 
| таърихи таваллуд   = 2.8.1968
| зодгоҳ             = {{зодгоҳ|ноҳияи Масчоҳ}}, [[ҶШС Тоҷикистон]]
| таърихи даргузашт  = 
| маҳалли даргузашт  = 
| кишвар             = {{Парчамбандӣ|Тоҷикистон}}
| касб               = [[адабиётшинос]], {{мутарҷим|Тоҷикистон}}, {{рӯзноманигор|Тоҷикистон}}
| солҳои фаъолият    = [[1991]]—то ҳол
| навъҳои эҷод       = [[назм]], [[наср]], [[тарҷума]], [[публисистика]]
| дараҷаи илмӣ       = [[номзади илмҳои филологӣ]] (1999)
| ҷоизаҳо            = [[Аълочии маорифи Тоҷикистон]]&lt;br&gt;[[Аълочии матбуоти Тоҷикистон]] (1999)&lt;br&gt;[[Аълочии фарҳанги Тоҷикистон]] (2007)&lt;br&gt;[[Аълочии маориф ва илми Тоҷикистон]] (2018)
| викианбор          = 
| вебгоҳ             = 
}}
'''Шодӣ Шокирзода''' (''Шодӣ Шокиров''; зод. [[2 август]]и [[1968]], деҳаи Оббурдон, [[ноҳияи Масчоҳ]], [[вилояти Ленинобод]], [[ҶШС Тоҷикистон]]) — [[адабиётшинос]], муҳаққиқ, [[мутарҷим]] ва [[рӯзноманигор]]и тоҷик. Номзади илмҳои филологӣ (1999).

== Зиндагинома ==
Шодӣ Шокирзодас. 1985 баъди хатми мактаби миёнаи №17-и зодгоҳаш ба факултаи филологияи тоҷики УДТ (ҳоло ДМТ) шомил гардид. Ду сол (1987–1989) дар сафи Қувваҳои Мусаллаҳи ИҶШС адои хидмат намуда, минбаъд таҳсили худро идома додааст. Соли 1993 донишгоҳро бо ихтисоси филолог, муаллими забон ва адабиёти тоҷик хатм намуд.

Аз моҳи апрели соли 1991 ба сифати котиби масъули ҳафтаномаи Бунёди кӯдакони Тоҷикистон «Умед» ба фаъолияти меҳнатӣ оғоз намуд. Моҳи майи соли 1992 ба ҳайси муҳаррири шуъбаи маҷаллаи «Адаб» ба кор гузашта, минбаъд котиби масъул (1994–1997), сардабири маҷаллаи “Адаб” (1997–2006), сардабири маҷаллаи «Маорифи Тоҷикистон» (2006–2019), сардабири маҷаллаи «Маърифати омӯзгор» (2019–2023) буд.

== Фаъолияти илмӣ ==
Роҷеъ ба масъалаҳои гуногуни адабиёти классикӣ ва муосири форсу тоҷик, нақди адабӣ ва илму маориф пажӯҳиш бурда, соли 1999 дар мавзуи «Тавсиф дар ғазалиёти Ҳаким Саноӣ» рисолаи илмиашро барои дарёфти дараҷаи илмии номзади илмҳои филологӣ ҳимоя намуд. Ӯ муаллифи рисолаҳои илмии «Тавсиф дар ғазалиёти Ҳаким Саноӣ» (2000), «Нахустин нозири маорифи Тоҷикистон» (2022), «Ганҷинафишони мулки маънӣ» (2024), маҷмуаи мақолоти «Ҳақиқат дар ҳама ҷо шарт» (2003), китобҳои илмӣ-оммавӣ ва бадеӣ-публитсистии «Мубтадои ишқ» (1995), «Захмҳои зиндагӣ ва захмҳои ишқ» (1995), «Дар суҳбати соҳибдилон» (1996), «Ғаввоси дарёи хирад» (1996, бо ҳаммуаллифии З. Шокирзода), «Сафар ба кишвари нур» (2008), «Оинадори муҳаббату зебоӣ» (2020), «Шахсияти бузурги таърихсоз» (2020)&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://old.kmt.tj/kitobi-nav-shodi-shokirzoda-shahsiyati-buzurgi-tarihsoz|title=Китоби нав. Шодӣ Шокирзода: Шахсияти бузурги таърихсоз {{!}} Китобхонаи миллии Тоҷикистон|website=old.kmt.tj|accessdate=2026-07-13}}&lt;/ref&gt;, «Оташи meҳр» (2020), «Кошифи асрори таҳсилот ва таълим» (2021) мебошад. Муаллифи беш аз 200 мақолаву очеркҳои илмиву оммавӣ буда, беш аз 30 мақолаи илмиаш дар маҷаллаҳои илмии тақризшаванда чоп шудаанд.

Шодӣ Шокирзодаба муносибати 1150-солагии Рӯдакӣ рисолаи донишманди маъруф И. С. Брагинский «Абуабдуллоҳ Ҷаъфари Рӯдакӣ»-ро аз русӣ ба тоҷикӣ тарҷума кард ва он ду маротиба (2008; 2009, бо такмилу иловаҳо) бо пешгуфтори муфассали ӯ чоп шуд. Тарҷумаи китоби «Ҳикмати куҳандиёри Чин» (1995) ва силсилаи ашъори иддае аз адибони Русия, Олмон, Англия, Фаронса низ ба қалами Шодӣ Шокирзодатааллуқ доранд, ки дар маҷмуаҳои дастаҷамъӣ мунташир шудаанд.

Ӯ мураттиб ва муҳаррири масъули китобҳои «Ҳамсанги Сиёвуш» (1997), «Ифшогари рози сухан» (1998), «Давраи тиллоии тоҷикон. Бобоҷон Ғафуров — ифтихори миллат ва машъали маърифат» (1999), «Чароғи анҷуман» (2000; 2010, нашри дуюм бо иловаҳо), Шодӣ Асроров «Симои Сиёвуш дар «Шоҳнома»-и Фирдавсӣ» (2005), «Чашмаи меҳр» (2006), Усмон Ҷумъазода «Ибодат ба ҷуз хидмати халқ нест» (2011), Файзулло Шарифзода «Айнаки муъҷизакор» (2011), Эмомалӣ Раҳмон «Чеҳраҳои мондагор» (2016; 2023, нашри дуюм бо иловаҳо; 2026, нашри сеюм бо такмилу иловаҳо), Л. Н. Толстой «Маҳкуми бегуноҳ» (2017), «Ҳикоёти латиф» (2023), Муҳаммадзамони Солеҳ «Ишқи актёри пир» (2024), Бурҳон Ғанӣ «Дӯстон зинда бошанд» (2025) ва «Шӯри ишқ ва ҷавонӣ» (2025) мебошад.

Шодӣ Шокирзодадар таҳия ва нашри осори хаттии гузаштагон ва асарҳои адибони маъруфи ҷаҳон низ саҳми босазо дорад ва то кунун маҷмуаҳои Саидҳасани Ғазнавӣ, Урфии Шерозӣ «Рубоиёт» (1994), Ғуломалӣ Ҳаддоди Одил «Фарҳанги бараҳнагӣ ва бараҳнагии фарҳангӣ» (1995), «Фолномаи Машриқзамин» (1998), Абдулҳусайни Зарринкӯб «Бо корвони ҳулла» (2004, дар ҳамкорӣ), Юсуф Қарзовӣ «Фаҳми саҳеҳ дар ислом» (2009), Алии Шервонӣ «Ҳикояҳо ва ҳидоятҳо аз «Маснавии маънавӣ» (2011, 2014, 2018, 2023, 2025), И. В. Гёте «Девони ғарбӣ-шарқӣ» (2011), Абдураҳими Қанавот «Достони донишварон» (2011), «Бузургон чӣ мегӯянд?» (2020), Сайид Абулҳасан Алии Надвӣ «Шигифтиҳои андешаи Муҳаммад Иқбол» (2021), Л. Н. Толстой «Марги Иван Илич» (2022), Ромен Роллан «Зиндагии Толстой» (2023), Муҳйиддин ибни Арабӣ «Таҳзиби ахлоқ» (2023), Исаак Бабел «Ди Грассо» (Се ҳикоя ҳамроҳ бо таҳлил) (2023), Муҳаммад Қосимзода «Достонҳои ошиқонаи адабиёти форсу тоҷик» (2024), «Мунтахабе аз зеботарин шоҳкорҳои шеъри ҷаҳон». Китоби якум (2024) бо ибтикори ӯ баргардон ва чоп шудаанд.

Нигоштаҳояш дар маҷмуаи «Хуршедҳои гумшуда», маҷаллаҳои «Шеър», «Фурӯҳар», «Бухоро» (Ҷумҳурии Исломии Эрон), маҷаллаи «Елми ахтаришлар» («Ҷустуҷӯйҳои илмӣ», Ҷумҳурии Озарбойҷон), китобу маҷаллаҳои чопи Ӯзбекистон, инчунин «Донишномаи Рӯдакӣ», «Энсиклопедияи адабиёт ва санъати тоҷик» (ҷилди 3), «Энсиклопедияи Миллии Тоҷик», маҷаллаҳои «Садои Шарқ», «Пайванд», «Маорифи Тоҷикистон», «Адаб», «Рӯдакӣ», «Маърифати омӯзгор» ва бисёр китобҳои дастаҷамҷӣ ба нашр расидаанд. Ӯ дар ҳамоишҳои зиёди илмии байналмилалӣ ва ҷумҳуриявӣ ширкат ва суханронӣ кардааст.

Соли 2006 бо ибтикори Шодӣ Шокирзодаташкилоти ҷамъиятии “Маркази омӯзиш, таҳқиқ, тарҷума ва нашри адабиёти ҷаҳон” таъсис ёфт ва тавре аз унвонаш бармеояд, ҳадафи аслии он тарғибу ташвиқи адабиёти ҷаҳон мебошад. Ташкилоти мазкур соҳиби нашрияи худ – маҷаллаи “Адаб” буда, аз соли 2007 инҷониб дар се моҳ як маротиба чоп мешавад. Масъулияти ин маҷалла ҳам ба уҳдаи Шодӣ Шокирзодавогузор гардида, то кунун (июли соли 2026) 78 шумораи он чоп ва ба дасти хонандагон расидааст.

== Ҷоизаҳо ==
* [[Аълочии маорифи  Тоҷикистон]]»
* [[Аълочии матбуоти Ҷумҳурии Тоҷикистон|Аълочии матбуоти Тоҷикистон]]» (1999)
* [[Аълочии фарҳанги Тоҷикистон]]» (2007)
* [[Аълочии маорифи Тоҷикистон|Аълочии маориф ва илми Тоҷикистон]]» (2018)

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

[[Гурӯҳ:Адабиётшиносони Тоҷикистон]]</text>
      <sha1>fcveebgkabafx8ppvxr780e3w6ic7vz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Бахши Мейманд</title>
    <ns>0</ns>
    <id>332661</id>
    <revision>
      <id>1480290</id>
      <timestamp>2026-07-13T13:28:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <comment>Бахши Мейманд</comment>
      <origin>1480290</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3255" sha1="j22x29zlysfoo06wn5qzywlgwsfcx3c" xml:space="preserve">{{МА
| мақом = Бахши Мейманд
| номи тоҷикӣ = Бахши Мейманд
| номи аслӣ = ({{lang-fa|بخش میمند}})
| тасвир = 
| кишвар = Эрон
}}

'''Бахши Мейманд''' дар шаҳристони [[Фирӯзобод]], [[Устони Форс]], [[Эрон]] ҷойгир аст. Пойтахти он шаҳри [[Мейманд]] аст. &lt;ref name=&quot;Meymand and Seyyedan Districts Formation&quot;&gt;{{cite report|title=Creation and establishment of Seyyedan and Meymand Districts in Fars province|language=fa|website=lamtakam.com|via=Lam ta Kam|url=https://lamtakam.com/law/council_of_ministers/115219|archive-url=https://web.archive.org/web/20231208193228/https://lamtakam.com/law/council_of_ministers/115219|publisher=Ministry of the Interior, Political-Defense Commission of the Government Board|orig-date=Approved 16 November 1373|date=c. 2023|id=Proposal 1.4.42.5231; Notification 4313/T14138AH|archive-date=8 December 2023|access-date=8 December 2023|last=Habibi|first=Hassan}}&lt;/ref&gt;

== Аҳолӣ ==
Дар замони барӯйхатгирии миллии соли 2006, шумораи аҳолии ноҳия 25,765 нафарро дар 5,948 хонавода ташкил медод.&lt;ref name=&quot;2006 Fars Province&quot;&gt;{{cite report|title=Census of the Islamic Republic of Iran, 1385 (2006): Fars Province|language=fa|publisher=The Statistical Center of Iran|website=amar.org.ir|url=http://www.amar.org.ir/DesktopModules/FTPManager/upload/upload2360/newjkh/newjkh/07.xls|access-date=25 September 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20110920091830/http://www.amar.org.ir/DesktopModules/FTPManager/upload/upload2360/newjkh/newjkh/07.xls|format=Excel|archive-date=20 September 2011}}&lt;/ref&gt;  Дар барӯйхатгирии навбатии соли 2011 24,311 нафар дар 6,522 хонавода ба қайд гирифта шуда буданд.  Дар барӯйхатгирии соли 2016 шумораи аҳолии ноҳия 24,885 нафар дар 7,671 [[хонавода]] муайян карда шуд.

== Тақсимоти маъмурӣ ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ Аҳолии бахшм Сарвистон
|-
! Тақсимоти маъмурӣ !! 2006&lt;ref name=&quot;2006 Fars Province&quot;/&gt;
|-
| НД Даденҷон || style=&quot;text-align: right;&quot;| 6,692
|-
| НД Хваҷеҳей || style=&quot;text-align: right;&quot;| 4,032
|-
| НД Пар Зейтун || style=&quot;text-align: right;&quot;| 6,882
|-
| [[Мейманд]] (шаҳр) || style=&quot;text-align: right;&quot;| 16,846
|-
| '''Ҷамъ''' || style=&quot;text-align: right;&quot;| '''34,452'''
|-
| colspan=2 | {{small|НД {{=}} ноҳияи деҳотӣ}}
|}

== Инчунин нигаред ==
* [[Бахши Ашкинон]]
* [[Бахши Сарвистон]]
* [[Бахши Ободе Ташк]]

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}


{{Пайвандҳои беруна}}
{{Шаҳристонҳо ва шаҳрҳои устони Форс}}
[[Гурӯҳ:Бахшҳои Устони Форс]]
[[Гурӯҳ:Шаҳристони Сарвистон]]
[[Гурӯҳ:Мақолаҳои нопурра, ниёзманди аниқсозии шаблон]]
[[Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишини Устони Форс]]</text>
      <sha1>j22x29zlysfoo06wn5qzywlgwsfcx3c</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1480341</id>
      <parentid>1480290</parentid>
      <timestamp>2026-07-13T16:07:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <comment>/* Тақсимоти маъмурӣ */  ивази маводи  шаблон</comment>
      <origin>1480341</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3625" sha1="ma3nfm4mlzsazlsfxbrly6vp6237b8e" xml:space="preserve">{{МА
| мақом = Бахши Мейманд
| номи тоҷикӣ = Бахши Мейманд
| номи аслӣ = ({{lang-fa|بخش میمند}})
| тасвир = 
| кишвар = Эрон
}}

'''Бахши Мейманд''' дар шаҳристони [[Фирӯзобод]], [[Устони Форс]], [[Эрон]] ҷойгир аст. Пойтахти он шаҳри [[Мейманд]] аст. &lt;ref name=&quot;Meymand and Seyyedan Districts Formation&quot;&gt;{{cite report|title=Creation and establishment of Seyyedan and Meymand Districts in Fars province|language=fa|website=lamtakam.com|via=Lam ta Kam|url=https://lamtakam.com/law/council_of_ministers/115219|archive-url=https://web.archive.org/web/20231208193228/https://lamtakam.com/law/council_of_ministers/115219|publisher=Ministry of the Interior, Political-Defense Commission of the Government Board|orig-date=Approved 16 November 1373|date=c. 2023|id=Proposal 1.4.42.5231; Notification 4313/T14138AH|archive-date=8 December 2023|access-date=8 December 2023|last=Habibi|first=Hassan}}&lt;/ref&gt;

== Аҳолӣ ==
Дар замони барӯйхатгирии миллии соли 2006, шумораи аҳолии ноҳия 25,765 нафарро дар 5,948 хонавода ташкил медод.&lt;ref name=&quot;2006 Fars Province&quot;&gt;{{cite report|title=Census of the Islamic Republic of Iran, 1385 (2006): Fars Province|language=fa|publisher=The Statistical Center of Iran|website=amar.org.ir|url=http://www.amar.org.ir/DesktopModules/FTPManager/upload/upload2360/newjkh/newjkh/07.xls|access-date=25 September 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20110920091830/http://www.amar.org.ir/DesktopModules/FTPManager/upload/upload2360/newjkh/newjkh/07.xls|format=Excel|archive-date=20 September 2011}}&lt;/ref&gt;  Дар барӯйхатгирии навбатии соли 2011 24,311 нафар дар 6,522 хонавода ба қайд гирифта шуда буданд.  Дар барӯйхатгирии соли 2016 шумораи аҳолии ноҳия 24,885 нафар дар 7,671 [[хонавода]] муайян карда шуд.

== Тақсимоти маъмурӣ ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ Аҳолии бахшм Сарвистон
|-
! Тақсимоти маъмурӣ !! 2006  !! 2011 !! 2016 
|-
| НД Даденҷон || style=&quot;text-align: right;&quot;| 2,234 || style=&quot;text-align: right;&quot;| 1,798 || style=&quot;text-align: right;&quot;| 1,534
|-
| НД Хваҷеҳей || style=&quot;text-align: right;&quot;| 8,221 || style=&quot;text-align: right;&quot;| 6,590 || style=&quot;text-align: right;&quot;| 6,109
|-
| НД Пар Зейтун || style=&quot;text-align: right;&quot;| 6,695 || style=&quot;text-align: right;&quot;| 6,865 || style=&quot;text-align: right;&quot;| 7,122
|-
| [[Мейманд]] (шаҳр) || style=&quot;text-align: right;&quot;| 8,615 || style=&quot;text-align: right;&quot;| 9,058 || style=&quot;text-align: right;&quot;| 10,120
|-
| '''Ҷамъ''' || style=&quot;text-align: right;&quot;| '''25,765''' || style=&quot;text-align: right;&quot;| '''24,311''' || style=&quot;text-align: right;&quot;| '''24,885'''
|-
| colspan=2 | {{small|НД {{=}} ноҳияи деҳотӣ}}
|}

== Инчунин нигаред ==
* [[Бахши Ашкинон]]
* [[Бахши Сарвистон]]
* [[Бахши Ободе Ташк]]

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}


{{Пайвандҳои беруна}}
{{Шаҳристонҳо ва шаҳрҳои устони Форс}}
[[Гурӯҳ:Бахшҳои Устони Форс]]
[[Гурӯҳ:Шаҳристони Сарвистон]]
[[Гурӯҳ:Мақолаҳои нопурра, ниёзманди аниқсозии шаблон]]
[[Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишини Устони Форс]]</text>
      <sha1>ma3nfm4mlzsazlsfxbrly6vp6237b8e</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1480344</id>
      <parentid>1480341</parentid>
      <timestamp>2026-07-13T16:16:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <comment>илова</comment>
      <origin>1480344</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3684" sha1="62qz79742vnj5uh6m224jqa3vznf0ul" xml:space="preserve">{{МА
| мақом = Бахши Мейманд
| номи тоҷикӣ = Бахши Мейманд
| номи аслӣ = ({{lang-fa|بخش میمند}})
| тасвир = 
| кишвар = Эрон
}}

'''Бахши Мейманд''' (форсӣ: بخش میمند) — номи бахше дар [[Шаҳристони Фирӯзобод]], воқеъ дар [[Устони Форс]], [[Эрон]] аст. Пойтахти он шаҳри [[Мейманд]] аст. &lt;ref name=&quot;Meymand and Seyyedan Districts Formation&quot;&gt;{{cite report|title=Creation and establishment of Seyyedan and Meymand Districts in Fars province|language=fa|website=lamtakam.com|via=Lam ta Kam|url=https://lamtakam.com/law/council_of_ministers/115219|archive-url=https://web.archive.org/web/20231208193228/https://lamtakam.com/law/council_of_ministers/115219|publisher=Ministry of the Interior, Political-Defense Commission of the Government Board|orig-date=Approved 16 November 1373|date=c. 2023|id=Proposal 1.4.42.5231; Notification 4313/T14138AH|archive-date=8 December 2023|access-date=8 December 2023|last=Habibi|first=Hassan}}&lt;/ref&gt;

== Аҳолӣ ==
Дар замони барӯйхатгирии миллии соли 2006, шумораи аҳолии ноҳия 25,765 нафарро дар 5,948 хонавода ташкил медод.&lt;ref name=&quot;2006 Fars Province&quot;&gt;{{cite report|title=Census of the Islamic Republic of Iran, 1385 (2006): Fars Province|language=fa|publisher=The Statistical Center of Iran|website=amar.org.ir|url=http://www.amar.org.ir/DesktopModules/FTPManager/upload/upload2360/newjkh/newjkh/07.xls|access-date=25 September 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20110920091830/http://www.amar.org.ir/DesktopModules/FTPManager/upload/upload2360/newjkh/newjkh/07.xls|format=Excel|archive-date=20 September 2011}}&lt;/ref&gt;  Дар барӯйхатгирии навбатии соли 2011 24,311 нафар дар 6,522 хонавода ба қайд гирифта шуда буданд.  Дар барӯйхатгирии соли 2016 шумораи аҳолии ноҳия 24,885 нафар дар 7,671 [[хонавода]] муайян карда шуд.

== Тақсимоти маъмурӣ ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ Аҳолии бахшм Сарвистон
|-
! Тақсимоти маъмурӣ !! 2006  !! 2011 !! 2016 
|-
| НД Даденҷон || style=&quot;text-align: right;&quot;| 2,234 || style=&quot;text-align: right;&quot;| 1,798 || style=&quot;text-align: right;&quot;| 1,534
|-
| НД Хваҷеҳей || style=&quot;text-align: right;&quot;| 8,221 || style=&quot;text-align: right;&quot;| 6,590 || style=&quot;text-align: right;&quot;| 6,109
|-
| НД Пар Зейтун || style=&quot;text-align: right;&quot;| 6,695 || style=&quot;text-align: right;&quot;| 6,865 || style=&quot;text-align: right;&quot;| 7,122
|-
| [[Мейманд]] (шаҳр) || style=&quot;text-align: right;&quot;| 8,615 || style=&quot;text-align: right;&quot;| 9,058 || style=&quot;text-align: right;&quot;| 10,120
|-
| '''Ҷамъ''' || style=&quot;text-align: right;&quot;| '''25,765''' || style=&quot;text-align: right;&quot;| '''24,311''' || style=&quot;text-align: right;&quot;| '''24,885'''
|-
| colspan=2 | {{small|НД {{=}} ноҳияи деҳотӣ}}
|}

== Инчунин нигаред ==
* [[Бахши Ашкинон]]
* [[Бахши Сарвистон]]
* [[Бахши Ободе Ташк]]

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}
{{Пайвандҳои беруна}}
{{Шаҳристонҳо ва шаҳрҳои устони Форс}}
[[Гурӯҳ:Бахшҳои Устони Форс]]
[[Гурӯҳ:Шаҳристони Сарвистон]]
[[Гурӯҳ:Мақолаҳои нопурра, ниёзманди аниқсозии шаблон]]
[[Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишини Устони Форс]]</text>
      <sha1>62qz79742vnj5uh6m224jqa3vznf0ul</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1480345</id>
      <parentid>1480344</parentid>
      <timestamp>2026-07-13T16:19:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <comment>ислоҳ</comment>
      <origin>1480345</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3694" sha1="ckbtem33jzwdxeaw244haq605sw66oh" xml:space="preserve">{{МА
| мақом = Бахши Мейманд
| номи тоҷикӣ = Бахши Мейманд
| номи аслӣ = ({{lang-fa|بخش میمند}})
| тасвир = 
| кишвар = Эрон
}}

'''Бахши Мейманд''' (форсӣ: بخش میمند) — номи бахше дар [[Шаҳристони Фирӯзобод]], воқеъ дар [[Устони Форс]], [[Эрон]] аст. Пойтахти он шаҳри [[Мейманд]] аст. &lt;ref name=&quot;Meymand and Seyyedan Districts Formation&quot;&gt;{{cite report|title=Creation and establishment of Seyyedan and Meymand Districts in Fars province|language=fa|website=lamtakam.com|via=Lam ta Kam|url=https://lamtakam.com/law/council_of_ministers/115219|archive-url=https://web.archive.org/web/20231208193228/https://lamtakam.com/law/council_of_ministers/115219|publisher=Ministry of the Interior, Political-Defense Commission of the Government Board|orig-date=Approved 16 November 1373|date=c. 2023|id=Proposal 1.4.42.5231; Notification 4313/T14138AH|archive-date=8 December 2023|access-date=8 December 2023|last=Habibi|first=Hassan}}&lt;/ref&gt;

== Аҳолӣ ==
Дар замони барӯйхатгирии миллии [[соли 2006]], шумораи аҳолии бахш 25,765 нафарро дар 5,948 [[хонавода]] ташкил медод.&lt;ref name=&quot;2006 Fars Province&quot;&gt;{{cite report|title=Census of the Islamic Republic of Iran, 1385 (2006): Fars Province|language=fa|publisher=The Statistical Center of Iran|website=amar.org.ir|url=http://www.amar.org.ir/DesktopModules/FTPManager/upload/upload2360/newjkh/newjkh/07.xls|access-date=25 September 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20110920091830/http://www.amar.org.ir/DesktopModules/FTPManager/upload/upload2360/newjkh/newjkh/07.xls|format=Excel|archive-date=20 September 2011}}&lt;/ref&gt;  Дар барӯйхатгирии навбатии [[соли 2011]] 24,311 нафар дар 6,522 [[хонавода]] ба қайд гирифта шуда буданд.Дар барӯйхатгирии [[соли 2016]] шумораи аҳолии бахш 24,885 нафар дар 7,671 [[хонавода]] муайян карда шуд.

== Тақсимоти маъмурӣ ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ Аҳолии бахшм Мейманд
|-
! Тақсимоти маъмурӣ !! 2006  !! 2011 !! 2016 
|-
| НД Даденҷон || style=&quot;text-align: right;&quot;| 2,234 || style=&quot;text-align: right;&quot;| 1,798 || style=&quot;text-align: right;&quot;| 1,534
|-
| НД Хваҷеҳей || style=&quot;text-align: right;&quot;| 8,221 || style=&quot;text-align: right;&quot;| 6,590 || style=&quot;text-align: right;&quot;| 6,109
|-
| НД Пар Зейтун || style=&quot;text-align: right;&quot;| 6,695 || style=&quot;text-align: right;&quot;| 6,865 || style=&quot;text-align: right;&quot;| 7,122
|-
| [[Мейманд]] (шаҳр) || style=&quot;text-align: right;&quot;| 8,615 || style=&quot;text-align: right;&quot;| 9,058 || style=&quot;text-align: right;&quot;| 10,120
|-
| '''Ҷамъ''' || style=&quot;text-align: right;&quot;| '''25,765''' || style=&quot;text-align: right;&quot;| '''24,311''' || style=&quot;text-align: right;&quot;| '''24,885'''
|-
| colspan=2 | {{small|НД {{=}} ноҳияи деҳотӣ}}
|}

== Инчунин нигаред ==
* [[Бахши Ашкинон]]
* [[Бахши Сарвистон]]
* [[Бахши Ободе Ташк]]

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}
{{Пайвандҳои беруна}}
{{Шаҳристонҳо ва шаҳрҳои устони Форс}}
[[Гурӯҳ:Бахшҳои Устони Форс]]
[[Гурӯҳ:Шаҳристони Сарвистон]]
[[Гурӯҳ:Мақолаҳои нопурра, ниёзманди аниқсозии шаблон]]
[[Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишини Устони Форс]]</text>
      <sha1>ckbtem33jzwdxeaw244haq605sw66oh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Рӯбоҳи паррони маврикӣ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>332662</id>
    <revision>
      <id>1480291</id>
      <timestamp>2026-07-13T13:32:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zosya95</username>
        <id>54344</id>
      </contributor>
      <comment>Бо тарҷумаи саҳифаи &quot;[[:en:Special:Redirect/revision/1343390940|Mauritian flying fox]]&quot; сохта шудааст</comment>
      <origin>1480291</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5859" sha1="ox6vltrtowjo8czzaj60mtcnjfyst1v" xml:space="preserve">
'''Рӯбоҳи паррони маврикӣ''' ('''''Pteropus niger'''''), ки онро '''кӯршабпараки мевахӯри маврикӣ''' низ меноманд, як намуди [[Кӯршабпараки калон|кӯршабпаракҳои калон]] аст, ки дар [[Маврикий]] ва Реюниён паҳн шудааст.

== Таксономия ==
Ҷудо шудани намудҳои авлоди ''Pteropus'' аз дигар хешовандони кӯршабпаракҳои калони мевахӯр эҳтимолан аз 28,37 то 34,63 миллион сол пеш рух додааст. Дар дохили худи ин авлод бошад, нахустин рӯйдоди эволютсионӣ эҳтимолан аз 12,41 то 15,39 миллион сол пеш ба амал омадааст.

== Тавсиф ==
Паҳноии боли рӯбоҳи паррони маврикӣ метавонад то 80 см расад ва аз ин рӯ калонтарин [[Ширхӯрон|ширхӯри]] бумии ҷазираи Маврикий ба шумор меравад. Пашми он ранги тиллоӣ дошта, гӯшҳояш хурд аст ва қисми поёнии пойҳояш бо пашми ғафс пӯшонида шудааст. Пушти бадан ранги қаҳваранги сиёҳтобу ҷилодор дорад, ки бо тобиши сурхчатоб омехта буда, дар тӯли сутунмӯҳра ба шакли рахи қаҳваранги тира идома меёбад ва аз ду тарафаш доғҳои зардчатоб ҷой гирифтаанд.&lt;ref name=&quot;Hill&quot;&gt;{{Cite journal|author=Hill|first=J.E.|year=1971|title=The Bats of Aldabra Atoll, Western Indian Ocean|journal=Philosophical Transactions of the Royal Society of London. Series B, Biological Sciences|volume=260|issue=836|pages=573–576|doi=10.1098/rstb.1971.0025|bibcode=1971RSPTB.260..573H}}&lt;/ref&gt;

Ин намуд андозаи миёна дорад. Дарозии миёнаи соиди бол (пешбол) дар афроди болиғ тақрибан 152 мм буда, байни нарина ва мода аз ҷиҳати андоза фарқияти назаррас вуҷуд надорад. Ин кӯршабпаракҳо асосан шабона фаъоланд, ҳарчанд баъзан рӯзона низ онҳоро дидан мумкин аст. Онҳо одатан то баромадани офтоб дар ҷойҳои истироҳати худ қарор мегиранд. Вазни онҳо аз 400 то 800 грамм буда, дар баландиҳои аз сатҳи баҳр то 1500 метр зиндагӣ мекунанд.  Ин як навъи миёнаҳаҷм аст; дарозии бозуи калонсол ба ҳисоби миёна 152 аст.&amp;nbsp;мм, байни нар ва модина фарқияте нест. Асосан шабона, гарчанде ки баъзеҳо баъзан дар давоми рӯз дида мешаванд, онҳо одатан ҳангоми тулӯи офтоб лона мегузоранд. Ин кӯршапаракҳои мевадор андозаи аз 40 то 800 г доранд ва аз сатҳи баҳр то 1500 м болотар пайдо мешаванд.&lt;ref name=&quot;Nyhagen&quot;&gt;{{Cite journal|author=Nyhagen|first=D. F.|year=2005|title=An investigation into the role of the Mauritian flying fox, ''Pteropus niger'', in forest regeneration|journal=Biological Conservation|volume=122|issue=3|pages=491–497|doi=10.1016/j.biocon.2004.08.012|bibcode=2005BCons.122..491N}}&lt;/ref&gt;

== Паҳншавӣ ==
[[Акс:Mauritian_flying_fox_group.jpg|чап|мини|Галае дар дарахт]]
Кӯршабпаракҳои мевахӯр, аз ҷумла ''P. niger'', барои экосистемаҳои ҷазираҳои ғарбии уқёнуси Ҳинд аҳамияти бузург доранд. Онҳо ҳамчун гардолудкунандагони растаниҳо ва паҳнкунандагони тухми растаниҳо нақши муҳим мебозанд.&lt;ref name=&quot;Nyhagen&quot;&gt;{{Cite journal|author=Nyhagen|first=D. F.|year=2005|title=An investigation into the role of the Mauritian flying fox, ''Pteropus niger'', in forest regeneration|journal=Biological Conservation|volume=122|issue=3|pages=491–497|doi=10.1016/j.biocon.2004.08.012|bibcode=2005BCons.122..491N}}&lt;cite class=&quot;citation journal cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;&quot; id=&quot;CITEREFNyhagenTurnbullOlesenJones2005&quot;&gt;Nyhagen, D. F.; Turnbull, S. D.; Olesen, J. M.; Jones, C. G.; et&amp;nbsp;al. (2005). &lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt;

Дар айни замон ''P. niger'' танҳо дар ҷазираи Маврикий зиндагӣ мекунад. Ин намуд дар ҷазираи Реюнион дар фосилаи солҳои 1772–1801 аз байн рафтааст,&lt;ref name=&quot;Carroll&quot;&gt;{{Cite journal|author=Carroll|first=J. B.|title=Conservation of Western Indian Ocean Fruit Bats|year=1996|journal=Biogéographie de Madagascar|pages=329–335|url=http://horizon.documentation.ird.fr/exl-doc/pleins_textes/pleins_textes_6/colloques2/010008475.pdf|accessdate=24 October 2012}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;JIR&quot;&gt;{{Cite news|url=http://www.clicanoo.com/index.php?page=article&amp;id_article=183718|title=La chauve-souris géante est de retour|work=Journal de l'île de la Réunion|date=6 June 2008|language=fr}}&lt;/ref&gt; аммо мумкин аст, ки ба наздикӣ аз Маврикий дубора ба он ҷо паҳн шуда бошад.

== Экология ==

== Ҷои зист ==

[[Гурӯҳ:Ширхӯрони Маврикий]]
[[Гурӯҳ:Кӯршабпаракҳои Африқо]]
[[Гурӯҳ:Pages with unreviewed translations]]</text>
      <sha1>ox6vltrtowjo8czzaj60mtcnjfyst1v</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1480292</id>
      <parentid>1480291</parentid>
      <timestamp>2026-07-13T13:34:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zosya95</username>
        <id>54344</id>
      </contributor>
      <origin>1480292</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5921" sha1="rfcgsmx4t1fb4mt10kqhmkgpquieto7" xml:space="preserve">
'''Рӯбоҳи паррони маврикӣ''' ('''''Pteropus niger'''''), ки онро '''кӯршабпараки мевахӯри маврикӣ''' низ меноманд, як намуди [[Кӯршабпараки калон|кӯршабпаракҳои калон]] аст, ки дар [[Маврикий]] ва [[Реюнион]] паҳн шудааст.

== Таксономия ==
Ҷудо шудани намудҳои авлоди ''Pteropus'' аз дигар хешовандони кӯршабпаракҳои калони мевахӯр эҳтимолан аз 28,37 то 34,63 миллион сол пеш рух додааст. Дар дохили худи ин авлод бошад, нахустин рӯйдоди эволютсионӣ эҳтимолан аз 12,41 то 15,39 миллион сол пеш ба амал омадааст.

== Тавсиф ==
Паҳноии боли рӯбоҳи паррони маврикӣ метавонад то 80 см расад ва аз ин рӯ калонтарин [[Ширхӯрон|ширхӯри]] бумии ҷазираи Маврикий ба шумор меравад. Пашми он ранги тиллоӣ дошта, гӯшҳояш хурд аст ва қисми поёнии пойҳояш бо пашми ғафс пӯшонида шудааст. Пушти бадан ранги қаҳваранги сиёҳтобу ҷилодор дорад, ки бо тобиши сурхчатоб омехта буда, дар тӯли сутунмӯҳра ба шакли рахи қаҳваранги тира идома меёбад ва аз ду тарафаш доғҳои зардчатоб ҷой гирифтаанд.&lt;ref name=&quot;Hill&quot;&gt;{{Cite journal|author=Hill|first=J.E.|year=1971|title=The Bats of Aldabra Atoll, Western Indian Ocean|journal=Philosophical Transactions of the Royal Society of London. Series B, Biological Sciences|volume=260|issue=836|pages=573–576|doi=10.1098/rstb.1971.0025|bibcode=1971RSPTB.260..573H}}&lt;/ref&gt;

Ин намуд андозаи миёна дорад. Дарозии миёнаи соиди бол (пешбол) дар афроди болиғ тақрибан 152 мм буда, байни нарина ва мода аз ҷиҳати андоза фарқияти назаррас вуҷуд надорад. Ин кӯршабпаракҳо асосан шабона фаъоланд, ҳарчанд баъзан рӯзона низ онҳоро дидан мумкин аст. Онҳо одатан то баромадани офтоб дар ҷойҳои истироҳати худ қарор мегиранд. Вазни онҳо аз 400 то 800 грамм буда, дар баландиҳои аз сатҳи баҳр то 1500 метр зиндагӣ мекунанд.  Ин як навъи миёнаҳаҷм аст; дарозии бозуи калонсол ба ҳисоби миёна 152 аст.&amp;nbsp;мм, байни нар ва модина фарқияте нест. Асосан шабона, гарчанде ки баъзеҳо баъзан дар давоми рӯз дида мешаванд, онҳо одатан ҳангоми тулӯи офтоб лона мегузоранд. Ин кӯршапаракҳои мевадор андозаи аз 40 то 800 г доранд ва аз сатҳи баҳр то 1500 м болотар пайдо мешаванд.&lt;ref name=&quot;Nyhagen&quot;&gt;{{Cite journal|author=Nyhagen|first=D. F.|year=2005|title=An investigation into the role of the Mauritian flying fox, ''Pteropus niger'', in forest regeneration|journal=Biological Conservation|volume=122|issue=3|pages=491–497|doi=10.1016/j.biocon.2004.08.012|bibcode=2005BCons.122..491N}}&lt;/ref&gt;

== Паҳншавӣ ==
[[Акс:Mauritian_flying_fox_group.jpg|чап|мини|Галае дар дарахт]]
Кӯршабпаракҳои мевахӯр, аз ҷумла рӯбоҳи паррони маврикӣ, барои экосистемаҳои ҷазираҳои ғарбии уқёнуси Ҳинд аҳамияти бузург доранд. Онҳо ҳамчун гардолудкунандагони растаниҳо ва паҳнкунандагони тухми растаниҳо нақши муҳим мебозанд.&lt;ref name=&quot;Nyhagen&quot;&gt;{{Cite journal|author=Nyhagen|first=D. F.|year=2005|title=An investigation into the role of the Mauritian flying fox, ''Pteropus niger'', in forest regeneration|journal=Biological Conservation|volume=122|issue=3|pages=491–497|doi=10.1016/j.biocon.2004.08.012|bibcode=2005BCons.122..491N}}&lt;cite class=&quot;citation journal cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;&quot; id=&quot;CITEREFNyhagenTurnbullOlesenJones2005&quot;&gt;Nyhagen, D. F.; Turnbull, S. D.; Olesen, J. M.; Jones, C. G.; et&amp;nbsp;al. (2005). &lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt;

Дар айни замон рӯбоҳи паррони маврикӣ танҳо дар ҷазираи Маврикий зиндагӣ мекунад. Ин намуд дар ҷазираи Реюнион дар фосилаи солҳои 1772–1801 аз байн рафтааст,&lt;ref name=&quot;Carroll&quot;&gt;{{Cite journal|author=Carroll|first=J. B.|title=Conservation of Western Indian Ocean Fruit Bats|year=1996|journal=Biogéographie de Madagascar|pages=329–335|url=http://horizon.documentation.ird.fr/exl-doc/pleins_textes/pleins_textes_6/colloques2/010008475.pdf|accessdate=24 October 2012}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;JIR&quot;&gt;{{Cite news|url=http://www.clicanoo.com/index.php?page=article&amp;id_article=183718|title=La chauve-souris géante est de retour|work=Journal de l'île de la Réunion|date=6 June 2008|language=fr}}&lt;/ref&gt; аммо мумкин аст, ки ба наздикӣ аз Маврикий дубора ба он ҷо паҳн шуда бошад.

== Экология ==

== Ҷои зист ==
[[Гурӯҳ:Ширхӯрони Маврикий]]
[[Гурӯҳ:Ширхӯрони Реюнион]]
[[Гурӯҳ:Кӯршабпаракҳои Африқо]]</text>
      <sha1>rfcgsmx4t1fb4mt10kqhmkgpquieto7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1480293</id>
      <parentid>1480292</parentid>
      <timestamp>2026-07-13T13:35:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zosya95</username>
        <id>54344</id>
      </contributor>
      <comment>/* Тавсиф */</comment>
      <origin>1480293</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5927" sha1="gxsa6be16fmkqrwu3o98rluh70b4qil" xml:space="preserve">
'''Рӯбоҳи паррони маврикӣ''' ('''''Pteropus niger'''''), ки онро '''кӯршабпараки мевахӯри маврикӣ''' низ меноманд, як намуди [[Кӯршабпараки калон|кӯршабпаракҳои калон]] аст, ки дар [[Маврикий]] ва [[Реюнион]] паҳн шудааст.

== Таксономия ==
Ҷудо шудани намудҳои авлоди ''Pteropus'' аз дигар хешовандони кӯршабпаракҳои калони мевахӯр эҳтимолан аз 28,37 то 34,63 миллион сол пеш рух додааст. Дар дохили худи ин авлод бошад, нахустин рӯйдоди эволютсионӣ эҳтимолан аз 12,41 то 15,39 миллион сол пеш ба амал омадааст.

== Тавсиф ==
Паҳноии боли рӯбоҳи паррони маврикӣ метавонад то 80 см расад ва аз ин рӯ, он калонтарин [[Ширхӯрон|ширхӯри]] бумии ҷазираи Маврикий ба шумор меравад. Пашми он ранги тиллоӣ дошта, гӯшҳояш хурд аст ва қисми поёнии пойҳояш бо пашми ғафс пӯшонида шудааст. Пушти бадан ранги қаҳваранги сиёҳтобу ҷилодор дорад, ки бо тобиши сурхчатоб омехта буда, дар тӯли сутунмӯҳра ба шакли рахи қаҳваранги тира идома меёбад ва аз ду тарафаш доғҳои зардчатоб ҷой гирифтаанд.&lt;ref name=&quot;Hill&quot;&gt;{{Cite journal|author=Hill|first=J.E.|year=1971|title=The Bats of Aldabra Atoll, Western Indian Ocean|journal=Philosophical Transactions of the Royal Society of London. Series B, Biological Sciences|volume=260|issue=836|pages=573–576|doi=10.1098/rstb.1971.0025|bibcode=1971RSPTB.260..573H}}&lt;/ref&gt;

Ин намуд андозаи миёна дорад. Дарозии миёнаи соиди бол (пешбол) дар афроди болиғ тақрибан 152 мм буда, байни нарина ва мода аз ҷиҳати андоза фарқияти назаррас вуҷуд надорад. Ин кӯршабпаракҳо асосан шабона фаъоланд, ҳарчанд баъзан рӯзона низ онҳоро дидан мумкин аст. Онҳо одатан то баромадани офтоб дар ҷойҳои истироҳати худ қарор мегиранд. Вазни онҳо аз 400 то 800 грамм буда, дар баландиҳои аз сатҳи баҳр то 1500 метр зиндагӣ мекунанд.  Ин як навъи миёнаҳаҷм аст; дарозии бозуи калонсол ба ҳисоби миёна 152 аст.&amp;nbsp;мм, байни нар ва модина фарқияте нест. Асосан шабона, гарчанде ки баъзеҳо баъзан дар давоми рӯз дида мешаванд, онҳо одатан ҳангоми тулӯи офтоб лона мегузоранд. Ин кӯршапаракҳои мевадор андозаи аз 40 то 800 г доранд ва аз сатҳи баҳр то 1500 м болотар пайдо мешаванд.&lt;ref name=&quot;Nyhagen&quot;&gt;{{Cite journal|author=Nyhagen|first=D. F.|year=2005|title=An investigation into the role of the Mauritian flying fox, ''Pteropus niger'', in forest regeneration|journal=Biological Conservation|volume=122|issue=3|pages=491–497|doi=10.1016/j.biocon.2004.08.012|bibcode=2005BCons.122..491N}}&lt;/ref&gt;

== Паҳншавӣ ==
[[Акс:Mauritian_flying_fox_group.jpg|чап|мини|Галае дар дарахт]]
Кӯршабпаракҳои мевахӯр, аз ҷумла рӯбоҳи паррони маврикӣ, барои экосистемаҳои ҷазираҳои ғарбии уқёнуси Ҳинд аҳамияти бузург доранд. Онҳо ҳамчун гардолудкунандагони растаниҳо ва паҳнкунандагони тухми растаниҳо нақши муҳим мебозанд.&lt;ref name=&quot;Nyhagen&quot;&gt;{{Cite journal|author=Nyhagen|first=D. F.|year=2005|title=An investigation into the role of the Mauritian flying fox, ''Pteropus niger'', in forest regeneration|journal=Biological Conservation|volume=122|issue=3|pages=491–497|doi=10.1016/j.biocon.2004.08.012|bibcode=2005BCons.122..491N}}&lt;cite class=&quot;citation journal cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;&quot; id=&quot;CITEREFNyhagenTurnbullOlesenJones2005&quot;&gt;Nyhagen, D. F.; Turnbull, S. D.; Olesen, J. M.; Jones, C. G.; et&amp;nbsp;al. (2005). &lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt;

Дар айни замон рӯбоҳи паррони маврикӣ танҳо дар ҷазираи Маврикий зиндагӣ мекунад. Ин намуд дар ҷазираи Реюнион дар фосилаи солҳои 1772–1801 аз байн рафтааст,&lt;ref name=&quot;Carroll&quot;&gt;{{Cite journal|author=Carroll|first=J. B.|title=Conservation of Western Indian Ocean Fruit Bats|year=1996|journal=Biogéographie de Madagascar|pages=329–335|url=http://horizon.documentation.ird.fr/exl-doc/pleins_textes/pleins_textes_6/colloques2/010008475.pdf|accessdate=24 October 2012}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;JIR&quot;&gt;{{Cite news|url=http://www.clicanoo.com/index.php?page=article&amp;id_article=183718|title=La chauve-souris géante est de retour|work=Journal de l'île de la Réunion|date=6 June 2008|language=fr}}&lt;/ref&gt; аммо мумкин аст, ки ба наздикӣ аз Маврикий дубора ба он ҷо паҳн шуда бошад.

== Экология ==

== Ҷои зист ==
[[Гурӯҳ:Ширхӯрони Маврикий]]
[[Гурӯҳ:Ширхӯрони Реюнион]]
[[Гурӯҳ:Кӯршабпаракҳои Африқо]]</text>
      <sha1>gxsa6be16fmkqrwu3o98rluh70b4qil</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1480294</id>
      <parentid>1480293</parentid>
      <timestamp>2026-07-13T13:38:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zosya95</username>
        <id>54344</id>
      </contributor>
      <origin>1480294</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7026" sha1="0dh73359cyb8k3jas3lahdnfz84zlvl" xml:space="preserve">{{Таксон
| image = Mauritian flying fox (Pteropus niger) male in flight.jpg
| image_caption = Male, Ferney
| status = EN 
| status_system =  IUCN3.1
| status_ref =  &lt;ref name=&quot;iucn status 19 November 2021&quot;&gt;{{cite iucn |author=Kingston, T. |author2=Florens, V. |author3=Oleksy, R. |author4=Ruhomaun, K. |author5=Tatayah, V. |date=2018 |title=''Pteropus niger'' |volume=2018 |article-number=e.T18743A86475525 |doi=10.2305/IUCN.UK.2018-1.RLTS.T18743A86475525.en |access-date=19 November 2021}}&lt;/ref&gt;
| regnum = Ҷонварон
| rang = Намуд
| parent = Pteropus
| latin = Pteropus niger
| authority = Kerr, 1792
| synonyms = ''Vespertilio vampirus niger'' {{small|Kerr, 1792}}&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Kerr |first1=Robert |title=The Animal Kingdom, or Zoological System, of the Celebrated Sir Charles Linnæus. Class I. Mammalia |date=1792 |publisher=A. Strahan |location=Edinburgh |pages=90–91 |url=https://biodiversitylibrary.org/page/38664108}}&lt;/ref&gt;
| range_map = Mauritian Flying Fox area.png
| range_map_caption = Mauritian flying fox range&lt;br /&gt;(red — extant, black — extinct)
}}
'''Рӯбоҳи паррони маврикӣ''' ('''''Pteropus niger'''''), ки онро '''кӯршабпараки мевахӯри маврикӣ''' низ меноманд, як намуди [[Кӯршабпараки калон|кӯршабпаракҳои калон]] аст, ки дар [[Маврикий]] ва [[Реюнион]] паҳн шудааст.

== Таксономия ==
Ҷудо шудани намудҳои авлоди ''Pteropus'' аз дигар хешовандони кӯршабпаракҳои калони мевахӯр эҳтимолан аз 28,37 то 34,63 миллион сол пеш рух додааст. Дар дохили худи ин авлод бошад, нахустин рӯйдоди эволютсионӣ эҳтимолан аз 12,41 то 15,39 миллион сол пеш ба амал омадааст.

== Тавсиф ==
Паҳноии боли рӯбоҳи паррони маврикӣ метавонад то 80 см расад ва аз ин рӯ, он калонтарин [[Ширхӯрон|ширхӯри]] бумии ҷазираи Маврикий ба шумор меравад. Пашми он ранги тиллоӣ дошта, гӯшҳояш хурд аст ва қисми поёнии пойҳояш бо пашми ғафс пӯшонида шудааст. Пушти бадан ранги қаҳваранги сиёҳтобу ҷилодор дорад, ки бо тобиши сурхчатоб омехта буда, дар тӯли сутунмӯҳра ба шакли рахи қаҳваранги тира идома меёбад ва аз ду тарафаш доғҳои зардчатоб ҷой гирифтаанд.&lt;ref name=&quot;Hill&quot;&gt;{{Cite journal|author=Hill|first=J.E.|year=1971|title=The Bats of Aldabra Atoll, Western Indian Ocean|journal=Philosophical Transactions of the Royal Society of London. Series B, Biological Sciences|volume=260|issue=836|pages=573–576|doi=10.1098/rstb.1971.0025|bibcode=1971RSPTB.260..573H}}&lt;/ref&gt;

Ин намуд андозаи миёна дорад. Дарозии миёнаи соиди бол (пешбол) дар афроди болиғ тақрибан 152 мм буда, байни нарина ва мода аз ҷиҳати андоза фарқияти назаррас вуҷуд надорад. Ин кӯршабпаракҳо асосан шабона фаъоланд, ҳарчанд баъзан рӯзона низ онҳоро дидан мумкин аст. Онҳо одатан то баромадани офтоб дар ҷойҳои истироҳати худ қарор мегиранд. Вазни онҳо аз 400 то 800 грамм буда, дар баландиҳои аз сатҳи баҳр то 1500 метр зиндагӣ мекунанд.  Ин як навъи миёнаҳаҷм аст; дарозии бозуи калонсол ба ҳисоби миёна 152 аст.&amp;nbsp;мм, байни нар ва модина фарқияте нест. Асосан шабона, гарчанде ки баъзеҳо баъзан дар давоми рӯз дида мешаванд, онҳо одатан ҳангоми тулӯи офтоб лона мегузоранд. Ин кӯршапаракҳои мевадор андозаи аз 40 то 800 г доранд ва аз сатҳи баҳр то 1500 м болотар пайдо мешаванд.&lt;ref name=&quot;Nyhagen&quot;&gt;{{Cite journal|author=Nyhagen|first=D. F.|year=2005|title=An investigation into the role of the Mauritian flying fox, ''Pteropus niger'', in forest regeneration|journal=Biological Conservation|volume=122|issue=3|pages=491–497|doi=10.1016/j.biocon.2004.08.012|bibcode=2005BCons.122..491N}}&lt;/ref&gt;

== Паҳншавӣ ==
[[Акс:Mauritian_flying_fox_group.jpg|чап|мини|Галае дар дарахт]]
Кӯршабпаракҳои мевахӯр, аз ҷумла рӯбоҳи паррони маврикӣ, барои экосистемаҳои ҷазираҳои ғарбии уқёнуси Ҳинд аҳамияти бузург доранд. Онҳо ҳамчун гардолудкунандагони растаниҳо ва паҳнкунандагони тухми растаниҳо нақши муҳим мебозанд.&lt;ref name=&quot;Nyhagen&quot;&gt;{{Cite journal|author=Nyhagen|first=D. F.|year=2005|title=An investigation into the role of the Mauritian flying fox, ''Pteropus niger'', in forest regeneration|journal=Biological Conservation|volume=122|issue=3|pages=491–497|doi=10.1016/j.biocon.2004.08.012|bibcode=2005BCons.122..491N}}&lt;cite class=&quot;citation journal cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;&quot; id=&quot;CITEREFNyhagenTurnbullOlesenJones2005&quot;&gt;Nyhagen, D. F.; Turnbull, S. D.; Olesen, J. M.; Jones, C. G.; et&amp;nbsp;al. (2005). &lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt;

Дар айни замон рӯбоҳи паррони маврикӣ танҳо дар ҷазираи Маврикий зиндагӣ мекунад. Ин намуд дар ҷазираи Реюнион дар фосилаи солҳои 1772–1801 аз байн рафтааст,&lt;ref name=&quot;Carroll&quot;&gt;{{Cite journal|author=Carroll|first=J. B.|title=Conservation of Western Indian Ocean Fruit Bats|year=1996|journal=Biogéographie de Madagascar|pages=329–335|url=http://horizon.documentation.ird.fr/exl-doc/pleins_textes/pleins_textes_6/colloques2/010008475.pdf|accessdate=24 October 2012}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;JIR&quot;&gt;{{Cite news|url=http://www.clicanoo.com/index.php?page=article&amp;id_article=183718|title=La chauve-souris géante est de retour|work=Journal de l'île de la Réunion|date=6 June 2008|language=fr}}&lt;/ref&gt; аммо мумкин аст, ки ба наздикӣ аз Маврикий дубора ба он ҷо паҳн шуда бошад.

== Экология ==

== Ҷои зист ==
[[Гурӯҳ:Ширхӯрони Маврикий]]
[[Гурӯҳ:Ширхӯрони Реюнион]]
[[Гурӯҳ:Кӯршабпаракҳои Африқо]]</text>
      <sha1>0dh73359cyb8k3jas3lahdnfz84zlvl</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1480295</id>
      <parentid>1480294</parentid>
      <timestamp>2026-07-13T13:39:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zosya95</username>
        <id>54344</id>
      </contributor>
      <origin>1480295</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7028" sha1="2y3v6b0dbdtw6wepdn1xlyf1uu0bu3h" xml:space="preserve">{{Таксон
| image = Mauritian flying fox (Pteropus niger) male in flight.jpg
| image_caption = Male, Ferney
| status = EN 
| status_system =  IUCN3.1
| status_ref =  &lt;ref name=&quot;iucn status 19 November 2021&quot;&gt;{{cite iucn |author=Kingston, T. |author2=Florens, V. |author3=Oleksy, R. |author4=Ruhomaun, K. |author5=Tatayah, V. |date=2018 |title=''Pteropus niger'' |volume=2018 |article-number=e.T18743A86475525 |doi=10.2305/IUCN.UK.2018-1.RLTS.T18743A86475525.en |access-date=19 November 2021}}&lt;/ref&gt;
| regnum = Ҷонварон
| rang = Намуд
| parent = Pteropus
| latin = Pteropus niger
| authority = Kerr, 1792
| synonyms = ''Vespertilio vampirus niger'' {{small|Kerr, 1792}}&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Kerr |first1=Robert |title=The Animal Kingdom, or Zoological System, of the Celebrated Sir Charles Linnæus. Class I. Mammalia |date=1792 |publisher=A. Strahan |location=Edinburgh |pages=90–91 |url=https://biodiversitylibrary.org/page/38664108}}&lt;/ref&gt;
| range_map = Mauritian Flying Fox area.png
| range_map_caption = Mauritian flying fox range&lt;br /&gt;(red — extant, black — extinct)
}}
'''Рӯбоҳи паррони маврикӣ''' ({{lang-la|Pteropus niger}}), ки онро '''кӯршабпараки мевахӯри маврикӣ''' низ меноманд, як намуди [[Кӯршабпараки калон|кӯршабпаракҳои калон]] аст, ки дар [[Маврикий]] ва [[Реюнион]] паҳн шудааст.

== Таксономия ==
Ҷудо шудани намудҳои авлоди ''Pteropus'' аз дигар хешовандони кӯршабпаракҳои калони мевахӯр эҳтимолан аз 28,37 то 34,63 миллион сол пеш рух додааст. Дар дохили худи ин авлод бошад, нахустин рӯйдоди эволютсионӣ эҳтимолан аз 12,41 то 15,39 миллион сол пеш ба амал омадааст.

== Тавсиф ==
Паҳноии боли рӯбоҳи паррони маврикӣ метавонад то 80 см расад ва аз ин рӯ, он калонтарин [[Ширхӯрон|ширхӯри]] бумии ҷазираи Маврикий ба шумор меравад. Пашми он ранги тиллоӣ дошта, гӯшҳояш хурд аст ва қисми поёнии пойҳояш бо пашми ғафс пӯшонида шудааст. Пушти бадан ранги қаҳваранги сиёҳтобу ҷилодор дорад, ки бо тобиши сурхчатоб омехта буда, дар тӯли сутунмӯҳра ба шакли рахи қаҳваранги тира идома меёбад ва аз ду тарафаш доғҳои зардчатоб ҷой гирифтаанд.&lt;ref name=&quot;Hill&quot;&gt;{{Cite journal|author=Hill|first=J.E.|year=1971|title=The Bats of Aldabra Atoll, Western Indian Ocean|journal=Philosophical Transactions of the Royal Society of London. Series B, Biological Sciences|volume=260|issue=836|pages=573–576|doi=10.1098/rstb.1971.0025|bibcode=1971RSPTB.260..573H}}&lt;/ref&gt;

Ин намуд андозаи миёна дорад. Дарозии миёнаи соиди бол (пешбол) дар афроди болиғ тақрибан 152 мм буда, байни нарина ва мода аз ҷиҳати андоза фарқияти назаррас вуҷуд надорад. Ин кӯршабпаракҳо асосан шабона фаъоланд, ҳарчанд баъзан рӯзона низ онҳоро дидан мумкин аст. Онҳо одатан то баромадани офтоб дар ҷойҳои истироҳати худ қарор мегиранд. Вазни онҳо аз 400 то 800 грамм буда, дар баландиҳои аз сатҳи баҳр то 1500 метр зиндагӣ мекунанд.  Ин як навъи миёнаҳаҷм аст; дарозии бозуи калонсол ба ҳисоби миёна 152 аст.&amp;nbsp;мм, байни нар ва модина фарқияте нест. Асосан шабона, гарчанде ки баъзеҳо баъзан дар давоми рӯз дида мешаванд, онҳо одатан ҳангоми тулӯи офтоб лона мегузоранд. Ин кӯршапаракҳои мевадор андозаи аз 40 то 800 г доранд ва аз сатҳи баҳр то 1500 м болотар пайдо мешаванд.&lt;ref name=&quot;Nyhagen&quot;&gt;{{Cite journal|author=Nyhagen|first=D. F.|year=2005|title=An investigation into the role of the Mauritian flying fox, ''Pteropus niger'', in forest regeneration|journal=Biological Conservation|volume=122|issue=3|pages=491–497|doi=10.1016/j.biocon.2004.08.012|bibcode=2005BCons.122..491N}}&lt;/ref&gt;

== Паҳншавӣ ==
[[Акс:Mauritian_flying_fox_group.jpg|чап|мини|Галае дар дарахт]]
Кӯршабпаракҳои мевахӯр, аз ҷумла рӯбоҳи паррони маврикӣ, барои экосистемаҳои ҷазираҳои ғарбии уқёнуси Ҳинд аҳамияти бузург доранд. Онҳо ҳамчун гардолудкунандагони растаниҳо ва паҳнкунандагони тухми растаниҳо нақши муҳим мебозанд.&lt;ref name=&quot;Nyhagen&quot;&gt;{{Cite journal|author=Nyhagen|first=D. F.|year=2005|title=An investigation into the role of the Mauritian flying fox, ''Pteropus niger'', in forest regeneration|journal=Biological Conservation|volume=122|issue=3|pages=491–497|doi=10.1016/j.biocon.2004.08.012|bibcode=2005BCons.122..491N}}&lt;cite class=&quot;citation journal cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;&quot; id=&quot;CITEREFNyhagenTurnbullOlesenJones2005&quot;&gt;Nyhagen, D. F.; Turnbull, S. D.; Olesen, J. M.; Jones, C. G.; et&amp;nbsp;al. (2005). &lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt;

Дар айни замон рӯбоҳи паррони маврикӣ танҳо дар ҷазираи Маврикий зиндагӣ мекунад. Ин намуд дар ҷазираи Реюнион дар фосилаи солҳои 1772–1801 аз байн рафтааст,&lt;ref name=&quot;Carroll&quot;&gt;{{Cite journal|author=Carroll|first=J. B.|title=Conservation of Western Indian Ocean Fruit Bats|year=1996|journal=Biogéographie de Madagascar|pages=329–335|url=http://horizon.documentation.ird.fr/exl-doc/pleins_textes/pleins_textes_6/colloques2/010008475.pdf|accessdate=24 October 2012}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;JIR&quot;&gt;{{Cite news|url=http://www.clicanoo.com/index.php?page=article&amp;id_article=183718|title=La chauve-souris géante est de retour|work=Journal de l'île de la Réunion|date=6 June 2008|language=fr}}&lt;/ref&gt; аммо мумкин аст, ки ба наздикӣ аз Маврикий дубора ба он ҷо паҳн шуда бошад.

== Экология ==

== Ҷои зист ==
[[Гурӯҳ:Ширхӯрони Маврикий]]
[[Гурӯҳ:Ширхӯрони Реюнион]]
[[Гурӯҳ:Кӯршабпаракҳои Африқо]]</text>
      <sha1>2y3v6b0dbdtw6wepdn1xlyf1uu0bu3h</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1480296</id>
      <parentid>1480295</parentid>
      <timestamp>2026-07-13T13:42:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zosya95</username>
        <id>54344</id>
      </contributor>
      <comment>/* Паҳншавӣ */</comment>
      <origin>1480296</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7091" sha1="26i9n3u6w4kggks49aw5jhd8tn3h868" xml:space="preserve">{{Таксон
| image = Mauritian flying fox (Pteropus niger) male in flight.jpg
| image_caption = Male, Ferney
| status = EN 
| status_system =  IUCN3.1
| status_ref =  &lt;ref name=&quot;iucn status 19 November 2021&quot;&gt;{{cite iucn |author=Kingston, T. |author2=Florens, V. |author3=Oleksy, R. |author4=Ruhomaun, K. |author5=Tatayah, V. |date=2018 |title=''Pteropus niger'' |volume=2018 |article-number=e.T18743A86475525 |doi=10.2305/IUCN.UK.2018-1.RLTS.T18743A86475525.en |access-date=19 November 2021}}&lt;/ref&gt;
| regnum = Ҷонварон
| rang = Намуд
| parent = Pteropus
| latin = Pteropus niger
| authority = Kerr, 1792
| synonyms = ''Vespertilio vampirus niger'' {{small|Kerr, 1792}}&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Kerr |first1=Robert |title=The Animal Kingdom, or Zoological System, of the Celebrated Sir Charles Linnæus. Class I. Mammalia |date=1792 |publisher=A. Strahan |location=Edinburgh |pages=90–91 |url=https://biodiversitylibrary.org/page/38664108}}&lt;/ref&gt;
| range_map = Mauritian Flying Fox area.png
| range_map_caption = Mauritian flying fox range&lt;br /&gt;(red — extant, black — extinct)
}}
'''Рӯбоҳи паррони маврикӣ''' ({{lang-la|Pteropus niger}}), ки онро '''кӯршабпараки мевахӯри маврикӣ''' низ меноманд, як намуди [[Кӯршабпараки калон|кӯршабпаракҳои калон]] аст, ки дар [[Маврикий]] ва [[Реюнион]] паҳн шудааст.

== Таксономия ==
Ҷудо шудани намудҳои авлоди ''Pteropus'' аз дигар хешовандони кӯршабпаракҳои калони мевахӯр эҳтимолан аз 28,37 то 34,63 миллион сол пеш рух додааст. Дар дохили худи ин авлод бошад, нахустин рӯйдоди эволютсионӣ эҳтимолан аз 12,41 то 15,39 миллион сол пеш ба амал омадааст.

== Тавсиф ==
Паҳноии боли рӯбоҳи паррони маврикӣ метавонад то 80 см расад ва аз ин рӯ, он калонтарин [[Ширхӯрон|ширхӯри]] бумии ҷазираи Маврикий ба шумор меравад. Пашми он ранги тиллоӣ дошта, гӯшҳояш хурд аст ва қисми поёнии пойҳояш бо пашми ғафс пӯшонида шудааст. Пушти бадан ранги қаҳваранги сиёҳтобу ҷилодор дорад, ки бо тобиши сурхчатоб омехта буда, дар тӯли сутунмӯҳра ба шакли рахи қаҳваранги тира идома меёбад ва аз ду тарафаш доғҳои зардчатоб ҷой гирифтаанд.&lt;ref name=&quot;Hill&quot;&gt;{{Cite journal|author=Hill|first=J.E.|year=1971|title=The Bats of Aldabra Atoll, Western Indian Ocean|journal=Philosophical Transactions of the Royal Society of London. Series B, Biological Sciences|volume=260|issue=836|pages=573–576|doi=10.1098/rstb.1971.0025|bibcode=1971RSPTB.260..573H}}&lt;/ref&gt;

Ин намуд андозаи миёна дорад. Дарозии миёнаи соиди бол (пешбол) дар афроди болиғ тақрибан 152 мм буда, байни нарина ва мода аз ҷиҳати андоза фарқияти назаррас вуҷуд надорад. Ин кӯршабпаракҳо асосан шабона фаъоланд, ҳарчанд баъзан рӯзона низ онҳоро дидан мумкин аст. Онҳо одатан то баромадани офтоб дар ҷойҳои истироҳати худ қарор мегиранд. Вазни онҳо аз 400 то 800 грамм буда, дар баландиҳои аз сатҳи баҳр то 1500 метр зиндагӣ мекунанд.  Ин як навъи миёнаҳаҷм аст; дарозии бозуи калонсол ба ҳисоби миёна 152 аст.&amp;nbsp;мм, байни нар ва модина фарқияте нест. Асосан шабона, гарчанде ки баъзеҳо баъзан дар давоми рӯз дида мешаванд, онҳо одатан ҳангоми тулӯи офтоб лона мегузоранд. Ин кӯршапаракҳои мевадор андозаи аз 40 то 800 г доранд ва аз сатҳи баҳр то 1500 м болотар пайдо мешаванд.&lt;ref name=&quot;Nyhagen&quot;&gt;{{Cite journal|author=Nyhagen|first=D. F.|year=2005|title=An investigation into the role of the Mauritian flying fox, ''Pteropus niger'', in forest regeneration|journal=Biological Conservation|volume=122|issue=3|pages=491–497|doi=10.1016/j.biocon.2004.08.012|bibcode=2005BCons.122..491N}}&lt;/ref&gt;

== Паҳншавӣ ==
[[Акс:Mauritian_flying_fox_group.jpg|чап|мини|Галае дар дарахт]]
Кӯршабпаракҳои мевахӯр, аз ҷумла рӯбоҳи паррони маврикӣ, барои экосистемаҳои ҷазираҳои ғарбии [[Уқёнуси Ҳинд|уқёнуси Ҳинд]] аҳамияти бузург доранд. Онҳо ҳамчун [[Гардолудкунанда|гардолудкунандагони]] рустаниҳо ва паҳнкунандагони тухми рустаниҳо нақши муҳим мебозанд.&lt;ref name=&quot;Nyhagen&quot;&gt;{{Cite journal|author=Nyhagen|first=D. F.|year=2005|title=An investigation into the role of the Mauritian flying fox, ''Pteropus niger'', in forest regeneration|journal=Biological Conservation|volume=122|issue=3|pages=491–497|doi=10.1016/j.biocon.2004.08.012|bibcode=2005BCons.122..491N}}&lt;cite class=&quot;citation journal cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;&quot; id=&quot;CITEREFNyhagenTurnbullOlesenJones2005&quot;&gt;Nyhagen, D. F.; Turnbull, S. D.; Olesen, J. M.; Jones, C. G.; et&amp;nbsp;al. (2005). &lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt;

Дар айни замон рӯбоҳи паррони маврикӣ танҳо дар ҷазираи Маврикий зиндагӣ мекунад. Ин намуд дар ҷазираи Реюнион дар фосилаи солҳои 1772–1801 аз байн рафтааст,&lt;ref name=&quot;Carroll&quot;&gt;{{Cite journal|author=Carroll|first=J. B.|title=Conservation of Western Indian Ocean Fruit Bats|year=1996|journal=Biogéographie de Madagascar|pages=329–335|url=http://horizon.documentation.ird.fr/exl-doc/pleins_textes/pleins_textes_6/colloques2/010008475.pdf|accessdate=24 October 2012}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;JIR&quot;&gt;{{Cite news|url=http://www.clicanoo.com/index.php?page=article&amp;id_article=183718|title=La chauve-souris géante est de retour|work=Journal de l'île de la Réunion|date=6 June 2008|language=fr}}&lt;/ref&gt; аммо мумкин аст, ки ба наздикӣ аз Маврикий дубора ба он ҷо паҳн шуда бошад.

== Экология ==

== Ҷои зист ==
[[Гурӯҳ:Ширхӯрони Маврикий]]
[[Гурӯҳ:Ширхӯрони Реюнион]]
[[Гурӯҳ:Кӯршабпаракҳои Африқо]]</text>
      <sha1>26i9n3u6w4kggks49aw5jhd8tn3h868</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1480349</id>
      <parentid>1480296</parentid>
      <timestamp>2026-07-13T16:27:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1480349</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6701" sha1="fqptkbice6n8ifaply1nlxrjuk1bdrs" xml:space="preserve">{{Таксон
| image = Mauritian flying fox (Pteropus niger) male in flight.jpg
| image_caption = Male, Ferney
| status = EN 
| status_system =  IUCN3.1
| status_ref =  &lt;ref name=&quot;iucn status 19 November 2021&quot;&gt;{{cite iucn |author=Kingston, T. |author2=Florens, V. |author3=Oleksy, R. |author4=Ruhomaun, K. |author5=Tatayah, V. |date=2018 |title=''Pteropus niger'' |volume=2018 |article-number=e.T18743A86475525 |doi=10.2305/IUCN.UK.2018-1.RLTS.T18743A86475525.en |access-date=19 November 2021}}&lt;/ref&gt;
| regnum = Ҷонварон
| rang = Намуд
| parent = Pteropus
| latin = Pteropus niger
| authority = Kerr, 1792
| synonyms = ''Vespertilio vampirus niger'' {{small|Kerr, 1792}}&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Kerr |first1=Robert |title=The Animal Kingdom, or Zoological System, of the Celebrated Sir Charles Linnæus. Class I. Mammalia |date=1792 |publisher=A. Strahan |location=Edinburgh |pages=90–91 |url=https://biodiversitylibrary.org/page/38664108}}&lt;/ref&gt;
| range_map = Mauritian Flying Fox area.png
| range_map_caption = Mauritian flying fox range&lt;br /&gt;(red — extant, black — extinct)
}}
'''Рӯбоҳи паррони маврикӣ''' ({{lang-la|Pteropus niger}}), ки онро '''кӯршабпараки мевахӯри маврикӣ''' низ меноманд, як намуди [[Кӯршабпараки калон|кӯршабпаракҳои калон]] аст, ки дар [[Маврикий]] ва [[Реюнион]] паҳн шудааст.

== Таксономия ==
Ҷудо шудани намудҳои авлоди ''Pteropus'' аз дигар хешовандони кӯршабпаракҳои калони мевахӯр эҳтимолан аз 28,37 то 34,63 миллион сол пеш рух додааст. Дар дохили худи ин авлод бошад, нахустин рӯйдоди эволютсионӣ эҳтимолан аз 12,41 то 15,39 миллион сол пеш ба амал омадааст.

== Тавсиф ==
Паҳноии боли рӯбоҳи паррони маврикӣ метавонад то 80 см расад ва аз ин рӯ, он калонтарин [[Ширхӯрон|ширхӯри]] бумии ҷазираи Маврикий ба шумор меравад. Пашми он ранги тиллоӣ дошта, гӯшҳояш хурд аст ва қисми поёнии пойҳояш бо пашми ғафс пӯшонида шудааст. Пушти бадан ранги қаҳваранги сиёҳтобу ҷилодор дорад, ки бо тобиши сурхчатоб омехта буда, дар тӯли сутунмӯҳра ба шакли рахи қаҳваранги тира идома меёбад ва аз ду тарафаш доғҳои зардчатоб ҷой гирифтаанд.&lt;ref name=&quot;Hill&quot;&gt;{{Cite journal|author=Hill|first=J.E.|year=1971|title=The Bats of Aldabra Atoll, Western Indian Ocean|journal=Philosophical Transactions of the Royal Society of London. Series B, Biological Sciences|volume=260|issue=836|pages=573–576|doi=10.1098/rstb.1971.0025|bibcode=1971RSPTB.260..573H}}&lt;/ref&gt;

Ин намуд андозаи миёна дорад. Дарозии миёнаи соиди бол (пешбол) дар афроди болиғ тақрибан 152 мм буда, байни нарина ва мода аз ҷиҳати андоза фарқияти назаррас вуҷуд надорад. Ин кӯршабпаракҳо асосан шабона фаъоланд, ҳарчанд баъзан рӯзона низ онҳоро дидан мумкин аст. Онҳо одатан то баромадани офтоб дар ҷойҳои истироҳати худ қарор мегиранд. Вазни онҳо аз 400 то 800 грамм буда, дар баландиҳои аз сатҳи баҳр то 1500 метр зиндагӣ мекунанд.  Ин як навъи миёнаҳаҷм аст; дарозии бозуи калонсол ба ҳисоби миёна 152 аст.&amp;nbsp;мм, байни нар ва модина фарқияте нест. Асосан шабона, гарчанде ки баъзеҳо баъзан дар давоми рӯз дида мешаванд, онҳо одатан ҳангоми тулӯи офтоб лона мегузоранд. Ин кӯршапаракҳои мевадор андозаи аз 40 то 800 г доранд ва аз сатҳи баҳр то 1500 м болотар пайдо мешаванд.&lt;ref name=&quot;Nyhagen&quot;&gt;{{Cite journal|author=Nyhagen|first=D. F.|year=2005|title=An investigation into the role of the Mauritian flying fox, ''Pteropus niger'', in forest regeneration|journal=Biological Conservation|volume=122|issue=3|pages=491–497|doi=10.1016/j.biocon.2004.08.012|bibcode=2005BCons.122..491N}}&lt;/ref&gt;

== Паҳншавӣ ==
[[Акс:Mauritian_flying_fox_group.jpg|чап|мини|Галае дар дарахт]]
Кӯршабпаракҳои мевахӯр, аз ҷумла рӯбоҳи паррони маврикӣ, барои экосистемаҳои ҷазираҳои ғарбии [[Уқёнуси Ҳинд|уқёнуси Ҳинд]] аҳамияти бузург доранд. Онҳо ҳамчун [[Гардолудкунанда|гардолудкунандагони]] рустаниҳо ва паҳнкунандагони тухми рустаниҳо нақши муҳим мебозанд.&lt;ref name=&quot;Nyhagen&quot;/&gt;

Дар айни замон рӯбоҳи паррони маврикӣ танҳо дар ҷазираи Маврикий зиндагӣ мекунад. Ин намуд дар ҷазираи Реюнион дар фосилаи солҳои 1772–1801 аз байн рафтааст,&lt;ref name=&quot;Carroll&quot;&gt;{{Cite journal|author=Carroll|first=J. B.|title=Conservation of Western Indian Ocean Fruit Bats|year=1996|journal=Biogéographie de Madagascar|pages=329–335|url=http://horizon.documentation.ird.fr/exl-doc/pleins_textes/pleins_textes_6/colloques2/010008475.pdf|accessdate=24 October 2012}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;JIR&quot;&gt;{{Cite news|url=http://www.clicanoo.com/index.php?page=article&amp;id_article=183718|title=La chauve-souris géante est de retour|work=Journal de l'île de la Réunion|date=6 June 2008|language=fr}}{{Пайванди мурда|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; аммо мумкин аст, ки ба наздикӣ аз Маврикий дубора ба он ҷо паҳн шуда бошад.

== Экология ==

== Ҷои зист ==
[[Гурӯҳ:Ширхӯрони Маврикий]]
[[Гурӯҳ:Ширхӯрони Реюнион]]
[[Гурӯҳ:Кӯршабпаракҳои Африқо]]</text>
      <sha1>fqptkbice6n8ifaply1nlxrjuk1bdrs</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Шаблон:Pteropus</title>
    <ns>10</ns>
    <id>332663</id>
    <revision>
      <id>1480297</id>
      <timestamp>2026-07-13T13:48:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zosya95</username>
        <id>54344</id>
      </contributor>
      <comment>Саҳифаи нав: {{TaxInfo|mode={{{1|}}}|parent=Pteropodina|rang=Авлод|latin=Pteropus|name=Рӯбоҳҳои паррон}}</comment>
      <origin>1480297</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="110" sha1="16hfbxvcsiqsrtwt9qw2eumc13cvihb" xml:space="preserve">{{TaxInfo|mode={{{1|}}}|parent=Pteropodina|rang=Авлод|latin=Pteropus|name=Рӯбоҳҳои паррон}}</text>
      <sha1>16hfbxvcsiqsrtwt9qw2eumc13cvihb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1480299</id>
      <parentid>1480297</parentid>
      <timestamp>2026-07-13T13:54:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zosya95</username>
        <id>54344</id>
      </contributor>
      <origin>1480299</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="112" sha1="2ngmzgd3l9trbdl5kwnyqd6493uucvd" xml:space="preserve">{{TaxInfo|mode={{{1|}}}|parent= Pteropodidae|rang=Авлод|latin=Pteropus|name=Рӯбоҳҳои паррон}}</text>
      <sha1>2ngmzgd3l9trbdl5kwnyqd6493uucvd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Шаблон:Pteropodidae</title>
    <ns>10</ns>
    <id>332664</id>
    <revision>
      <id>1480300</id>
      <timestamp>2026-07-13T13:56:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zosya95</username>
        <id>54344</id>
      </contributor>
      <comment>Саҳифаи нав: {{TaxInfo|mode={{{1|}}}|parent=Yinpterochiroptera|rang=Оила|latin=Pteropodidae|name=Кӯршабпаракҳои мевахӯр}}</comment>
      <origin>1480300</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="133" sha1="tgn5kp28z56rr9rv0w5vrule6yn5llv" xml:space="preserve">{{TaxInfo|mode={{{1|}}}|parent=Yinpterochiroptera|rang=Оила|latin=Pteropodidae|name=Кӯршабпаракҳои мевахӯр}}</text>
      <sha1>tgn5kp28z56rr9rv0w5vrule6yn5llv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1480301</id>
      <parentid>1480300</parentid>
      <timestamp>2026-07-13T13:58:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zosya95</username>
        <id>54344</id>
      </contributor>
      <origin>1480301</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="127" sha1="sqo6kpwjex88cbostlziac9mjwtvxv6" xml:space="preserve">{{TaxInfo|mode={{{1|}}}|parent= Chiroptera |rang=Оила|latin=Pteropodidae|name=Кӯршабпаракҳои мевахӯр}}</text>
      <sha1>sqo6kpwjex88cbostlziac9mjwtvxv6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Гурӯҳ:Ширхӯрони Маврикий</title>
    <ns>14</ns>
    <id>332665</id>
    <revision>
      <id>1480304</id>
      <timestamp>2026-07-13T14:07:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zosya95</username>
        <id>54344</id>
      </contributor>
      <comment>Саҳифаи холӣ эҷод шуд</comment>
      <origin>1480304</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="0" sha1="phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1" />
      <sha1>phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Забони инглисӣ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>332666</id>
    <redirect title="Забони англисӣ" />
    <revision>
      <id>1480307</id>
      <timestamp>2026-07-13T14:26:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zosya95</username>
        <id>54344</id>
      </contributor>
      <comment>Zosya95 moved page [[Забони инглисӣ]] to [[Забони англисӣ]] over redirect</comment>
      <origin>1480307</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="45" sha1="j7ls6mqut4vci2f7r9pli4xbs44s53i" xml:space="preserve">#равона [[Забони англисӣ]]</text>
      <sha1>j7ls6mqut4vci2f7r9pli4xbs44s53i</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Баҳс:Забони инглисӣ</title>
    <ns>1</ns>
    <id>332667</id>
    <redirect title="Баҳс:Забони англисӣ" />
    <revision>
      <id>1480309</id>
      <timestamp>2026-07-13T14:26:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zosya95</username>
        <id>54344</id>
      </contributor>
      <comment>Zosya95 moved page [[Баҳс:Забони инглисӣ]] to [[Баҳс:Забони англисӣ]] over redirect</comment>
      <origin>1480309</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="54" sha1="bq5l4mca72pck9wu6yzf233mit6cgdm" xml:space="preserve">#равона [[Баҳс:Забони англисӣ]]</text>
      <sha1>bq5l4mca72pck9wu6yzf233mit6cgdm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Шаблон:Тақсимоти сиёсӣ</title>
    <ns>10</ns>
    <id>332668</id>
    <revision>
      <id>1480327</id>
      <timestamp>2026-07-13T14:57:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zosya95</username>
        <id>54344</id>
      </contributor>
      <comment>Саҳифаи нав: &lt;includeonly&gt;{{main other|{{#invoke:Settlement short description|main}}|}}{{Қуттӣ | child = {{yesno|{{{embed|}}}}} | templatestyles = Template:Infobox political division/styles.css | bodyclass = ib-pol-div vcard  | {{#ifeq:{{yesno|{{{embed|}}}}}|yes|title|above}} = {{#ifeq:{{yesno|{{{embed|}}}}}|yes|     |&lt;div class=&quot;fn org&quot;&gt;{{if empty|{{{name|}}}|{{{official_name|}}}|{{PAGENAMEBASE}}}}&lt;/div&gt;     }}{{#if:{{{native_name|}}}|&lt;div class=&quot;ib-pol-div-native nickname&quot;...</comment>
      <origin>1480327</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="53517" sha1="ciq8qx9huz2cs3bed8bru6onri9l3tm" xml:space="preserve">&lt;includeonly&gt;{{main other|{{#invoke:Settlement short description|main}}|}}{{Қуттӣ
| child = {{yesno|{{{embed|}}}}}
| templatestyles = Template:Infobox political division/styles.css
| bodyclass = ib-pol-div vcard

| {{#ifeq:{{yesno|{{{embed|}}}}}|yes|title|above}} = {{#ifeq:{{yesno|{{{embed|}}}}}|yes|
    |&lt;div class=&quot;fn org&quot;&gt;{{if empty|{{{name|}}}|{{{official_name|}}}|{{PAGENAMEBASE}}}}&lt;/div&gt;
    }}{{#if:{{{native_name|}}}|&lt;div class=&quot;ib-pol-div-native nickname&quot; {{#if:{{{native_name_lang|}}}|lang=&quot;{{{native_name_lang}}}&quot;}}&gt;{{{native_name}}}&lt;/div&gt;}}{{#if:{{{other_name|}}}|&lt;div class=&quot;ib-pol-div-other nickname&quot;&gt;{{{other_name}}}&lt;/div&gt;}}

&lt;!--** names, type, and transliterations ** --&gt;
| subheader = {{#if:{{both|{{if empty|{{{name|}}}|{{{official_name|}}}|{{PAGENAMEBASE}}}}{{#ifeq:{{yesno|{{{embed|}}}}}|yes|1}}|{{{settlement_type|{{{type|}}}}}}}}|&lt;div class=&quot;category&quot;&gt;{{{settlement_type|{{{type}}}}}}&lt;/div&gt;}}

| rowclass1 = mergedtoprow ib-pol-div-official-below
| data1 = {{#if:{{{name|}}}|{{{official_name|}}}}}

&lt;!-- ***Transliteration language 1*** --&gt;
| rowclass2 = mergedtoprow
| header2 = {{#if:{{{translit_lang1|}}}|{{{translit_lang1}}}&amp;nbsp;transcription(s)}}

| rowclass3 = {{#if:{{{translit_lang1_type1|}}}|mergedrow|mergedbottomrow}}
| label3 = &amp;nbsp;•&amp;nbsp;{{{translit_lang1_type}}}
| data3 = {{#if:{{{translit_lang1|}}}|{{#if:{{{translit_lang1_type|}}}|{{{translit_lang1_info|}}}}}}}

| rowclass4 = {{#if:{{{translit_lang1_type2|}}}|mergedrow|mergedbottomrow}}
| label4 = &amp;nbsp;•&amp;nbsp;{{{translit_lang1_type1}}}
| data4 = {{#if:{{{translit_lang1|}}}|{{#if:{{{translit_lang1_type1|}}}|{{{translit_lang1_info1|}}}}}}}

| rowclass5 = {{#if:{{{translit_lang1_type3|}}}|mergedrow|mergedbottomrow}}
| label5 =&amp;nbsp;•&amp;nbsp;{{{translit_lang1_type2}}}
| data5 = {{#if:{{{translit_lang1|}}}|{{#if:{{{translit_lang1_type2|}}}|{{{translit_lang1_info2|}}}}}}}

| rowclass6 = {{#if:{{{translit_lang1_type4|}}}|mergedrow|mergedbottomrow}}
| label6 = &amp;nbsp;•&amp;nbsp;{{{translit_lang1_type3}}}
| data6 = {{#if:{{{translit_lang1|}}}|{{#if:{{{translit_lang1_type3|}}}|{{{translit_lang1_info3|}}}}}}}

| rowclass7 = {{#if:{{{translit_lang1_type5|}}}|mergedrow|mergedbottomrow}}
| label7 = &amp;nbsp;•&amp;nbsp;{{{translit_lang1_type4}}}
| data7 = {{#if:{{{translit_lang1|}}}|{{#if:{{{translit_lang1_type4|}}}|{{{translit_lang1_info4|}}}}}}}

| rowclass8 = {{#if:{{{translit_lang1_type6|}}}|mergedrow|mergedbottomrow}}
| label8 = &amp;nbsp;•&amp;nbsp;{{{translit_lang1_type5}}}
| data8 = {{#if:{{{translit_lang1|}}}|{{#if:{{{translit_lang1_type5|}}}|{{{translit_lang1_info5|}}}}}}}

| rowclass9 = mergedbottomrow
| label9 = &amp;nbsp;•&amp;nbsp;{{{translit_lang1_type6}}}
| data9 = {{#if:{{{translit_lang1|}}}|{{#if:{{{translit_lang1_type6|}}}|{{{translit_lang1_info6|}}}}}}}

&lt;!-- ***Transliteration language 2*** --&gt;
| rowclass10 = mergedtoprow
| header10 = {{#if:{{{translit_lang2|}}}|{{{translit_lang2}}}&amp;nbsp;transcription(s)}}

| rowclass11 = {{#if:{{{translit_lang2_type1|}}}|mergedrow|mergedbottomrow}}
| label11 = &amp;nbsp;•&amp;nbsp;{{{translit_lang2_type}}}
| data11 = {{#if:{{{translit_lang2|}}}|{{#if:{{{translit_lang2_type|}}}|{{{translit_lang2_info|}}}}}}}

| rowclass12 = {{#if:{{{translit_lang2_type2|}}}|mergedrow|mergedbottomrow}}
| label12 = &amp;nbsp;•&amp;nbsp;{{{translit_lang2_type1}}}
| data12 = {{#if:{{{translit_lang2|}}}|{{#if:{{{translit_lang2_type1|}}}|{{{translit_lang2_info1|}}}}}}}

| rowclass13 = {{#if:{{{translit_lang2_type3|}}}|mergedrow|mergedbottomrow}}
| label13 =&amp;nbsp;•&amp;nbsp;{{{translit_lang2_type2}}}
| data13 = {{#if:{{{translit_lang2|}}}|{{#if:{{{translit_lang2_type2|}}}|{{{translit_lang2_info2|}}}}}}}

| rowclass14 = {{#if:{{{translit_lang2_type4|}}}|mergedrow|mergedbottomrow}}
| label14 = &amp;nbsp;•&amp;nbsp;{{{translit_lang2_type3}}}
| data14 = {{#if:{{{translit_lang2|}}}|{{#if:{{{translit_lang2_type3|}}}|{{{translit_lang2_info3|}}}}}}}

| rowclass15 = {{#if:{{{translit_lang2_type5|}}}|mergedrow|mergedbottomrow}}
| label15 = &amp;nbsp;•&amp;nbsp;{{{translit_lang2_type4}}}
| data15 = {{#if:{{{translit_lang2|}}}|{{#if:{{{translit_lang2_type4|}}}|{{{translit_lang2_info4|}}}}}}}

| rowclass16 = {{#if:{{{translit_lang2_type6|}}}|mergedrow|mergedbottomrow}}
| label16 = &amp;nbsp;•&amp;nbsp;{{{translit_lang2_type5}}}
| data16 = {{#if:{{{translit_lang2|}}}|{{#if:{{{translit_lang2_type5|}}}|{{{translit_lang2_info5|}}}}}}}

| rowclass17 = mergedbottomrow
| label17 = &amp;nbsp;•&amp;nbsp;{{{translit_lang2_type6}}}
| data17 = {{#if:{{{translit_lang2|}}}|{{#if:{{{translit_lang2_type6|}}}|{{{translit_lang2_info6|}}}}}}}
&lt;!-- end ** names, type, and transliterations ** --&gt;

&lt;!-- ***Skyline Image*** --&gt;
| rowclass18 = mergedtoprow
| data18 = {{#if:{{{image_skyline|}}}{{{image|}}}|&lt;!--
  --&gt;{{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage&lt;!--
        --&gt;|image={{if empty|{{{image_skyline|}}}|{{{image|}}}}}&lt;!--
        --&gt;|size={{if empty|{{{image_size|}}}|{{{imagesize|}}}}}|sizedefault=250px&lt;!--
        --&gt;|alt={{if empty|{{{image_alt|}}}|{{{alt|}}}}}&lt;!--
        --&gt;|title={{if empty|{{{image_caption|}}}|{{{caption|}}}|{{{image_alt|}}}|{{{alt|}}}}}}}&lt;!--
  --&gt;{{#if:{{{image_caption|}}}{{{caption|}}}|&lt;div class=&quot;ib-pol-div-caption&quot;&gt;{{if empty|{{{image_caption|}}}|{{{caption|}}}}}&lt;/div&gt;}} }}

&lt;!-- ***Flag, Seal, Shield and Coat of arms*** --&gt;
| rowclass19 = mergedtoprow
| class19 = maptable
|  data19 = {{#if:{{{image_flag|}}}{{{image_seal|}}}{{{image_shield|}}}{{{image_blank_emblem|}}}{{both|{{{pushpin_map_narrow|}}}|{{{pushpin_map|}}}}}
|{{Infobox settlement/columns
| 1 = {{#if:{{{image_flag|}}}|{{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image_flag}}}|size={{{flag_size|}}}|sizedefault={{#if:{{both|{{{pushpin_map_narrow|}}}|{{{pushpin_map|}}}}}|85px|100px}}|border={{yesno |{{{flag_border|}}}|yes=yes|blank=yes}}|alt={{{flag_alt|}}}|title=Flag of {{#if:{{{name|}}}|{{{name}}}|{{{official_name}}}}}}}&lt;br /&gt;{{Infobox settlement/link|type={{#if:{{{flag_type|}}}|{{{flag_type}}}|Flag}}|link={{{flag_link|}}}|name={{{official_name}}}}}}}
| 2 = {{#if:{{{image_seal|}}}|{{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image_seal|}}}|size={{{seal_size|}}}|sizedefault={{#if:{{both|{{{pushpin_map_narrow|}}}|{{{pushpin_map|}}}}}|85px|100px}}|alt={{{seal_alt|}}}|title=Official seal of {{#if:{{{name|}}}|{{{name}}}|{{{official_name}}}}}}}&lt;br /&gt;{{Infobox settlement/link|type={{#if:{{{seal_type|}}}|{{{seal_type}}}|Seal}}|link={{{seal_link|}}}|name={{{official_name}}}}}}}
| 3 = {{#if:{{{image_shield|}}}|{{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image_shield|}}}||size={{{shield_size|}}}|sizedefault={{#if:{{both|{{{pushpin_map_narrow|}}}|{{{pushpin_map|}}}}}|85px|100px}}|alt={{{shield_alt|}}}|title=Coat of arms of {{#if:{{{name|}}}|{{{name}}}|{{{official_name}}}}}}}&lt;br /&gt;{{Infobox settlement/link|type=Coat of arms|link={{{shield_link|}}}|name={{{official_name}}}}}}}
| 4 = {{#if:{{{image_blank_emblem|}}}|{{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image_blank_emblem|}}}|size={{{blank_emblem_size|}}}|sizedefault={{#if:{{both|{{{pushpin_map_narrow|}}}|{{{pushpin_map|}}}}}|85px|100px}}|alt={{{blank_emblem_alt|}}}|title=Official logo of {{#if:{{{name|}}}|{{{name}}}|{{{official_name}}}}}}}&lt;br /&gt;{{Infobox settlement/link|type={{#if:{{{blank_emblem_type|}}}|{{{blank_emblem_type}}}}}|link={{{blank_emblem_link|}}}|name={{{official_name}}}}}}}
| 5 = {{#if:{{{image_map|}}}|{{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image_map}}}|size={{{mapsize|}}}|sizedefault=100px|alt={{{map_alt|}}}|title={{{map_caption|Location of {{#if:{{{name|}}}|{{{name}}}|{{{official_name}}}}}}}}}}{{#if:{{{map_caption|}}}|&lt;div class=&quot;ib-pol-div-caption&quot;&gt;{{{map_caption}}}}}&lt;/div&gt;}}
| 0 = {{#if:{{{pushpin_map_narrow|}}}|{{#if:{{both| {{{pushpin_map|}}} | {{{coordinates|}}} }}|
{{location map|{{{pushpin_map|}}}
 |border = infobox
 |alt = {{{pushpin_map_alt|}}}
 |caption ={{#if:{{{pushpin_map_caption_notsmall|}}}|{{{pushpin_map_caption_notsmall|}}}|{{#if:{{{pushpin_map_caption|}}}|{{{pushpin_map_caption}}}|{{#if:{{{map_caption|}}}|{{{map_caption}}}}}}}}}
 |float = center
 |width = {{#if:{{{pushpin_mapsize|}}}|{{{pushpin_mapsize}}}|150}}
 |default_width = 250
 |relief= {{{pushpin_relief|}}}
 |AlternativeMap = {{{pushpin_image|}}}
 |overlay_image = {{{pushpin_overlay|}}}
 |coordinates = {{{coordinates|}}}
 |label = {{#ifeq: {{lc: {{{pushpin_label_position|}}} }} | none | | {{#if:{{{pushpin_label|}}}|{{{pushpin_label}}}|{{#if:{{{name|}}}|{{{name}}}|{{{official_name|}}}}}}} }}
 |marksize =6
 |outside = {{{pushpin_outside|}}}&lt;!-- pin is outside the map --&gt; 
 |position = {{{pushpin_label_position|}}}
}}
}} }}
}} }}

&lt;!-- ***Etymology*** --&gt;
| rowclass20 = mergedtoprow
|  data20 = {{#if:{{{etymology|}}}|'''Etymology''': {{{etymology}}} }}
&lt;!-- ***Nickname*** --&gt;
| rowclass21 = {{#if:{{{etymology|}}}|mergedrow|mergedtoprow}}
|  data21 = {{#if:{{{nickname|}}}|{{#if:{{{nickname_link|}}}|[[{{{nickname_link|}}}|'''Nickname(s)''':]]|'''Nickname(s)''':}}|{{#if:{{{nicknames|}}}|{{#if:{{{nickname_link|}}}|[[{{{nickname_link|}}}|'''Nicknames''':]]|'''Nicknames''':}}}}}}{{#if:{{{nickname|}}}{{{nicknames|}}}|&amp;nbsp;&lt;div class=&quot;ib-pol-div-nick nickname&quot;&gt;{{if empty|{{{nickname|}}}|{{{nicknames|}}}}}&lt;/div&gt;}}
&lt;!-- ***Motto*** --&gt;
| rowclass22 = {{#if:{{{etymology|}}}{{{nickname|}}}{{{nicknames|}}}|mergedrow|mergedtoprow}}
|  data22 = {{#if:{{{motto|}}}|{{#if:{{{motto_link|}}}|[[{{{motto_link|}}}|'''Motto''':]]|'''Motto''':}}|{{#if:{{{mottoes|}}}|{{#if:{{{motto_link|}}}|[[{{{motto_link|}}}|'''Mottoes''':]]|'''Mottoes''':}}}}}}{{#if:{{{motto|}}}{{{mottoes|}}}|&amp;nbsp;&lt;div class=&quot;ib-pol-div-motto nickname&quot;&gt;{{if empty|{{{motto|}}}|{{{mottoes|}}}}}&lt;/div&gt;}}
&lt;!-- ***Anthem*** --&gt;
| rowclass23 = {{#if:{{{etymology|}}}{{{nickname|}}}{{{nicknames|}}}{{{motto|}}}{{{mottoes|}}}|mergedrow|mergedtoprow}}
|  data23 = {{#if:{{{anthem|}}}|{{#if:{{{anthem_link|}}}|[[{{{anthem_link|}}}|'''Anthem''':]]|'''Anthem''':}} {{{anthem}}}}}
&lt;!-- ***Song*** --&gt;
| rowclass24 = {{#if:{{{etymology|}}}{{{nickname|}}}{{{nicknames|}}}{{{motto|}}}{{{mottoes|}}}{{{anthem|}}}|mergedrow|mergedtoprow}}
|  data24 = {{#if:{{{song|}}}|{{#if:{{{song_type|}}}|{{{song_type}}}:|'''Song''':}} {{{song}}}}}
&lt;!-- ***Map*** --&gt;
| rowclass25 = mergedtoprow
|  data25 = {{#if:{{both|{{{pushpin_map_narrow|}}}|{{{pushpin_map|}}}}}||{{#if:{{{image_map|}}}
|{{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image_map}}}|size={{{mapsize|}}}|sizedefault=250px|alt={{{map_alt|}}}|title={{{map_caption|Location of {{#if:{{{name|}}}|{{{name}}}|{{{official_name}}}}}}}}}}{{#if:{{{map_caption|}}}|&lt;div class=&quot;ib-pol-div-caption&quot;&gt;{{{map_caption}}}&lt;/div&gt;}}
}}}}
| rowclass26 = mergedrow
|  data26 = {{#if:{{{image_map2|}}}|{{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image_map2}}}|size={{{mapsize2|}}}|sizedefault=250px|alt={{{map_alt2|}}}|title={{{map_caption2|Location of {{#if:{{{name|}}}|{{{name}}}|{{{official_name}}}}}}}}}}{{#if:{{{map_caption2|}}}|&lt;div class=&quot;ib-pol-div-caption&quot;&gt;{{{map_caption2}}}&lt;/div&gt;}} }}

&lt;!-- ***Pushpin Map*** --&gt;
| rowclass27 = mergedtoprow
|  data27 = {{#if:{{{pushpin_map_narrow|}}}||{{#if:{{both| {{{pushpin_map|}}} | {{{coordinates|}}} }}|
{{location map|{{{pushpin_map|}}}
 |border = infobox
 |alt = {{{pushpin_map_alt|}}}
 |caption ={{#if:{{{pushpin_map_caption_notsmall|}}}|{{{pushpin_map_caption_notsmall|}}}|{{#if:{{{pushpin_map_caption|}}}|{{{pushpin_map_caption}}}|{{#if:{{{map_caption|}}}|{{{map_caption}}}}}}}}}
 |float = center
 |width = {{{pushpin_mapsize|}}}
 |default_width = 250
 |relief= {{{pushpin_relief|}}}
 |AlternativeMap = {{{pushpin_image|}}}
 |overlay_image = {{{pushpin_overlay|}}}
 |coordinates = {{{coordinates|}}}
 |label = {{#ifeq: {{lc: {{{pushpin_label_position|}}} }} | none | | {{#if:{{{pushpin_label|}}}|{{{pushpin_label}}}|{{#if:{{{name|}}}|{{{name}}}|{{{official_name|}}}}}}} }}
 |marksize =6
 |outside = {{{pushpin_outside|}}}&lt;!-- pin is outside the map --&gt; 
 |position = {{{pushpin_label_position|}}}
}}
}} }}

| rowclass28 = {{#if:{{{image_map|}}}{{{image_map2|}}}{{{pushpin_map|}}}|mergedbottomrow|mergedrow}}
| label28 = {{if empty|{{{grid_name|}}}|Grid&amp;nbsp;position}}
|  data28 = {{{grid_position|}}}

|  data29 = {{#invoke:Infobox mapframe
  | autoWithCaption
  | onByDefault = {{#if:{{{pushpin_map|}}}{{{image_map|}}}{{{image_map1|}}}|no|yes}}
  | mapframe-stroke-width = 2
  | mapframe-type = city
  | mapframe-marker = town
  | mapframe-caption = Interactive map of {{if empty|{{{name|}}}|{{{official_name|}}}|{{PAGENAMEBASE}}}}
}}

&lt;!-- ***Subdivisions*** --&gt;
| rowclass30 = {{#if:{{{subdivision_type1|}}}{{{subdivision_type2|}}}{{{subdivision_type3|}}}{{{subdivision_type4|}}}{{{subdivision_type5|}}}{{{subdivision_type6|}}}|mergedtoprow|}}
| label30 = {{{subdivision_type}}}
|  data30 = {{#if:{{{subdivision_type|}}}|{{{subdivision_name|}}} }}

| rowclass31 = mergedrow
| label31 = {{{subdivision_type1}}}
|  data31 = {{#if:{{{subdivision_type1|}}}|{{{subdivision_name1|}}} }}

| rowclass32 = mergedrow
| label32 = {{{subdivision_type2}}}
|  data32 = {{#if:{{{subdivision_type2|}}}|{{{subdivision_name2|}}} }}

| rowclass33 = mergedrow
| label33 = {{{subdivision_type3}}}
|  data33 = {{#if:{{{subdivision_type3|}}}|{{{subdivision_name3|}}} }}

| rowclass34 = mergedrow
| label34 = {{{subdivision_type4}}}
|  data34 = {{#if:{{{subdivision_type4|}}}|{{{subdivision_name4|}}} }}

| rowclass35 = mergedrow
| label35 = {{{subdivision_type5}}}
|  data35 = {{#if:{{{subdivision_type5|}}}|{{{subdivision_name5|}}} }}

| rowclass36 = mergedrow
| label36 = {{{subdivision_type6}}}
|  data36 = {{#if:{{{subdivision_type6|}}}|{{{subdivision_name6|}}} }}

&lt;!--***Established*** --&gt;
| rowclass37 = {{#if:{{{established_title1|}}}{{{established_title2|}}}{{{established_title3|}}}{{{established_title4|}}}{{{established_title5|}}}{{{established_title6|}}}|mergedtoprow|}}
| label37 = {{{established_title}}}
|  data37 = {{#if:{{{established_title|}}}|{{{established_date|}}} }}

| rowclass38 = mergedrow
| label38 = {{{established_title1}}}
|  data38 = {{#if:{{{established_title1|}}}|{{{established_date1|}}} }}

| rowclass39 = mergedrow
| label39 = {{{established_title2}}}
|  data39 = {{#if:{{{established_title2|}}}|{{{established_date2|}}} }}

| rowclass40 = mergedrow
| label40 = {{{established_title3}}}
|  data40 = {{#if:{{{established_title3|}}}|{{{established_date3|}}} }}

| rowclass41 = mergedrow
| label41 = {{{established_title4}}}
|  data41 = {{#if:{{{established_title4|}}}|{{{established_date4|}}} }}

| rowclass42 = mergedrow
| label42 = {{{established_title5}}}
|  data42 = {{#if:{{{established_title5|}}}|{{{established_date5|}}} }}

| rowclass43 = mergedrow
| label43 = {{{established_title6}}}
|  data43 = {{#if:{{{established_title6|}}}|{{{established_date6|}}} }}

| rowclass44 = mergedrow
| label44 = {{{established_title7}}}
|  data44 = {{#if:{{{established_title7|}}}|{{{established_date7|}}} }}

| rowclass45 = mergedrow
| label45 = {{{extinct_title}}}
|  data45 = {{#if:{{{extinct_title|}}}|{{{extinct_date|}}} }}

| rowclass46 = mergedrow
| label46 = Founded by
|  data46 = {{{founder|}}}

| rowclass47 = mergedrow
| label47 = [[Namesake|Named for]]
|  data47 = {{{named_for|}}}

&lt;!-- ***Seat of government and largest city*** --&gt;
| rowclass48 = {{#if:{{{admin_center|}}}{{{largest_settlement|}}}|mergedtoprow}}
| label48 = {{#if:{{{capital_type|}}} | {{{capital_type}}} | Capital }}{{#ifeq: {{#ifeq:{{{largest_city|}}}{{{largest_settlement|}}}|capital
                         |capital&lt;!--
                      --&gt;|{{#switch:{{{capital}}}
                           | [[{{{largest_city|}}}{{{largest_settlement|}}}]] = capital
                           | {{{largest_city|}}}{{{largest_settlement|}}} = capital
                           | not capital
                          }}&lt;!--
                    --&gt;}}|capital &lt;!--
    (#ifeq:)--&gt;|&lt;!------------------------------------------
                     capital is largest_city/_settlement:
                 -------------------------------------------
             --&gt;&lt;div class=&quot;ib-pol-div-largest&quot;&gt;and {{{largest_settlement_type|largest city}}}&lt;/div&gt;
              }}
| data48  = {{#if:{{{capital|}}}|{{{capital}}}{{#if:{{{coordinates|}}}|&lt;br/&gt;{{#invoke:Coordinates|coordinsert|{{{coordinates}}}|type:city}}}} }}

| rowclass49 = {{#if:{{{capital|}}}|mergedrow}}
| label49 = {{#if:{{{admin_center_type|}}}| {{{admin_center_type}}} | Administrative&amp;nbsp;center }}
| data49 = {{#switch:{{{admin_center|}}}
  |capital | =
  |[[{{{capital|}}}]] =
  |{{{capital|}}} =
  |#default = {{{admin_center}}}{{#if:{{{capital|}}}||{{#if:{{{coordinates|}}}|&lt;br/&gt;{{#invoke:Coordinates|coordinsert|{{{coordinates}}}|type:city}}}} }} }}

| rowclass50 = {{#if:{{{capital|}}}{{{admin_center|}}}|mergedbottomrow}}
| label50 = Largest {{{largest_settlement_type|city}}}
| data50 = {{#ifeq: {{#ifeq:{{{largest_city|}}}{{{largest_settlement|}}}|capital
                         |capital&lt;!--
                      --&gt;|{{#switch:{{{capital}}}
                           | [[{{{largest_city|}}}{{{largest_settlement|}}}]] = capital
                           | {{{largest_city|}}}{{{largest_settlement|}}} = capital
                           | not capital
                          }}&lt;!--
                    --&gt;}}|capital &lt;!--
    (#ifeq:)--&gt;|&lt;!-- nothing already appears above --&gt;
               | {{if empty| {{{largest_city|}}} | {{{largest_settlement|}}} }}
               }}

| label51 = {{#if:{{{official_languages_type|}}} | {{{official_languages_type}}} | Official languages }}
| data51 = {{{official_languages|}}}
| rowclass52 = mergedrow
| label52 = {{nobold|1={{#if:{{{recognized_languages|}}}|Recognized|Recognised}}&amp;nbsp;languages}}
| data52 = {{if empty| {{{recognized_languages|}}} | {{{recognised_languages|}}} }}
| rowclass53 = mergedrow
| label53 = {{nobold|1={{#if:{{{recognized_national_languages|}}}|Recognized|Recognised}} national&amp;nbsp;languages}}
| data53 = {{if empty| {{{recognized_national_languages|}}} | {{{recognised_national_languages|}}} | {{{national_languages|}}} }}
| rowclass54 = mergedrow
| label54 = {{nobold|1={{#if:{{{recognized_regional_languages|}}}|Recognized|Recognised}} regional&amp;nbsp;languages}}
| data54 = {{if empty| {{{recognized_regional_languages|}}} | {{{recognised_regional_languages|}}} | {{{regional_languages|}}} }}
| label55 = Common&amp;nbsp;languages
| data55  = {{{common_languages|}}}

| rowclass56 = {{#ifeq:{{{languages2_sub|}}}|yes
           |{{#ifeq:{{{languages_sub|}}}|yes |mergedrow}}
           |{{#ifeq:{{{languages_sub|}}}|yes |mergedbottomrow}} }}
| label56 ={{#ifeq:{{{languages_sub|}}}|yes
  |&lt;div class=&quot;ib-pol-div-lang&quot;&gt;{{if empty| {{{languages_type|}}} | Other&amp;nbsp;languages }}&lt;/div&gt;
  |{{if empty| {{{languages_type|}}} | Other&amp;nbsp;languages }}
  }}
| data56 = {{{languages|}}}

| rowclass57 = {{#ifeq:{{{languages2_sub|}}}|yes |mergedbottomrow}}
| label57 = {{#ifeq:{{{languages2_sub|}}}|yes
  |&lt;div class=&quot;ib-pol-div-lang&quot;&gt;{{if empty|{{{languages2_type|}}} | Other&amp;nbsp;languages }}&lt;/div&gt;
  |{{if empty|{{{languages2_type|}}} | Other&amp;nbsp;languages }}
  }}
| data57 = {{{languages2|}}}

| label58 = [[Ethnic group|Ethnic&amp;nbsp;groups]] &lt;!--
           --&gt;{{#if:{{{ethnic_groups_year|}}} |&lt;div class=&quot;ib-pol-div-ethnic&quot;&gt; ({{{ethnic_groups_year}}}){{{ethnic_groups_ref|}}}&lt;/div&gt;|&lt;div class=&quot;ib-pol-div-ethnic&quot;&gt;{{{ethnic_groups_ref|}}}&lt;/div&gt;}}
| data58 = {{{ethnic_groups|}}}

| label59 = Religion &lt;!--
           --&gt;{{#if:{{{religion_year|}}} |&lt;div class=&quot;ib-pol-div-religion&quot;&gt; ({{{religion_year}}}){{{religion_ref|}}}&lt;/div&gt;|&lt;div class=&quot;ib-pol-div-religion&quot;&gt;{{{religion_ref|}}}&lt;/div&gt;}}
| data59 = {{{religion|}}}

| label60 = [[Demonym|Demonym(s)]]
| data60 = {{#if:{{{demonym|}}}
  |{{#ifexist:{{{demonym}}} people
     | [[{{{demonym}}} people|{{{demonym}}}]]
     | {{{demonym}}}
    }}
  }}

&lt;!-- ***Government type and Leader*** --&gt;
| label61 = {{#if:{{{government_type|}}}
     | {{#if:{{{politics_link|}}}
               | [[{{{politics_link}}}|Government]]&lt;!--
            --&gt;| {{#ifexist:Politics of {{{linking_name|{{{common_name|{{{name|{{PAGENAME}}}}}}}}}}}
                  | [[Politics of {{{linking_name|{{{common_name|{{{name|{{PAGENAME}}}}}}}}}}}|Government]]&lt;!--
               --&gt;| Government&lt;!--
              --&gt;}}&lt;!--
           --&gt;}}&lt;!--
      --&gt;}}
| data61 = {{{government_type|}}}
&lt;!-- ***Government*** --&gt;
| header62 = {{#if:{{{government_type|}}} || {{#if:{{{leader_title1|}}}{{{leader_name1|}}} | Government }} }}

| rowclass63 = mergedrow
| data63 = {{#if:{{{leader_name1|}}}|{{Infobox country/multirow|{{{leader_title1|}}} |{{{leader_name1|}}} |{{{leader_title2|}}} |{{{leader_name2|}}} |{{{leader_title3|}}} |{{{leader_name3|}}} |{{{leader_title4|}}} |{{{leader_name4|}}} |{{{leader_title5|}}} |{{{leader_name5|}}} |{{{leader_title6|}}} |{{{leader_name6|}}} |{{{leader_title7|}}} |{{{leader_name7|}}} |{{{leader_title8|}}} |{{{leader_name8|}}} |{{{leader_title9|}}} |{{{leader_name9|}}} |{{{leader_title10|}}} |{{{leader_name10|}}} |{{{leader_title11|}}} |{{{leader_name11|}}} |{{{leader_title12|}}} |{{{leader_name12|}}} |{{{leader_title13|}}} |{{{leader_name13|}}} |{{{leader_title14|}}} |{{{leader_name14|}}} |{{{leader_title15|}}} |{{{leader_name15|}}} }} }}

| label64 = Legislature
| data64 = {{{legislature|}}}
| rowclass65 = mergedrow
| label65 = &lt;div class=&quot;ib-pol-div-fake-li&quot;&gt;•&amp;nbsp;{{#if:{{{type_house1|}}}|{{{type_house1}}}|[[Upper house]]}}&lt;/div&gt;
| data65 = {{{upper_house|{{{house1|}}}}}}
| rowclass66 = mergedbottomrow
| label66 = &lt;div class=&quot;ib-pol-div-fake-li&quot;&gt;•&amp;nbsp;{{#if:{{{type_house2|}}}|{{{type_house2}}}|[[Lower house]]}}&lt;/div&gt;
| data66 = {{{lower_house|{{{house2|}}}}}}

| label67 = {{#if:{{{judiciary_link|}}}
               | [[{{{judiciary_link}}}|Judiciary]]&lt;!--
            --&gt;| {{#ifexist:Judiciary of {{{linking_name|{{{common_name|{{{name|{{PAGENAME}}}}}}}}}}}
                  | [[Judiciary of {{{linking_name|{{{common_name|{{{name|{{PAGENAME}}}}}}}}}}}|Judiciary]]&lt;!--
               --&gt;| Judiciary&lt;!--
              --&gt;}}&lt;!--
           --&gt;}}
| data67 = {{{judiciary|}}}

&lt;!-- ***Representation in federal/national government*** --&gt;
| header68 = {{#if:{{{national_representation_type1|}}}
   | {{#if:{{{national_representation|}}}
      | {{{national_representation}}}
      | National&amp;nbsp;representation
   }} }}
| rowclass69 = {{#if:{{{national_representation2|}}}|mergedrow|mergedbottomrow}}
| label69 = &lt;div class=&quot;ib-pol-div-fake-li&quot;&gt;•&amp;nbsp;{{{national_representation_type1}}}&lt;/div&gt;
| data69 = {{#if:{{{national_representation_type1|}}}|{{{national_representation1|}}} }}
| rowclass70 = mergedbottomrow
| label70 = &lt;div class=&quot;ib-pol-div-fake-li&quot;&gt;•&amp;nbsp;{{{national_representation_type2}}}&lt;/div&gt;
| data70 = {{#if:{{{national_representation_type2|}}}|{{{national_representation2|}}} }}

&lt;!-- ***Geographical characteristics*** --&gt;
&lt;!-- ***Area*** --&gt;
| rowclass71 = mergedtoprow
| header71 = {{#if:{{{area_km2|}}}{{{area_ha|}}}{{{area_sq_mi|}}}{{{area_acre|}}}{{{area_land_km2|}}}{{{area_land_ha|}}}{{{area_land_sq_mi|}}}{{{area_land_acre|}}}{{{area_water_km2|}}}{{{area_water_ha|}}}{{{area_water_sq_mi|}}}{{{area_water_acre|}}}{{{stat_area1|}}}{{{stat_area2|}}}{{{stat_area3|}}}{{{stat_area4|}}}{{{stat_area5|}}}
  | {{#if:{{{area_link|}}}
               | [[{{{area_link}}}|Area]]
               | {{#ifexist:Geography of {{{linking_name|{{{common_name|{{{name|{{PAGENAME}}}}}}}}}}}
                  | [[Geography of {{{linking_name|{{{common_name|{{{name|{{PAGENAME}}}}}}}}}}}|Area]]
                  | Area &lt;!--
              --&gt;}}&lt;!--
           --&gt;}} }}

| rowclass72 = {{#if:{{{area_land_km2|}}}{{{area_land_ha|}}}{{{area_land_sq_mi|}}}{{{area_land_acre|}}}{{{area_water_km2|}}}{{{area_water_ha|}}}{{{area_water_sq_mi|}}}{{{area_water_acre|}}}{{{area_label2|}}}{{{area_label3|}}}{{{percent_water|}}}{{{stat_area1|}}}{{{stat_area2|}}}{{{stat_area3|}}}{{{stat_area4|}}}{{{stat_area5|}}}|mergedrow|mergedbottomrow}}
| label72 = &lt;div class=&quot;ib-pol-div-fake-li&quot;&gt;•&amp;nbsp;{{{area_label|Total}}}{{{FR_foot4|}}}&lt;/div&gt;
| data72 = {{#if:{{{area_km2|}}}{{{area_ha|}}}{{{area_sq_mi|}}}{{{area_acre|}}}
  |{{#if:{{{area_km2|}}}{{{area_sq_mi|}}}
     |{{convinfobox|{{{area_km2|}}}|km2|{{{area_sq_mi|}}}|sqmi|abbr=on}}
     |{{#if:{{{area_ha|}}}{{{area_acre|}}}
        |{{convinfobox|{{{area_ha|}}}|ha|{{{area_acre|}}}|acre|abbr=on}}
      }}
   }}{{{area_footnote|}}}{{#if:{{{area_rank|}}} |&amp;#32;([[{{#if:{{{area_rank_link|}}}|{{{area_rank_link|}}}|List of countries and dependencies by area}}|{{{area_rank}}}]]) }}
  }}

| rowclass73 = {{#if:{{{area_water_km2|}}}{{{area_water_ha|}}}{{{area_water_sq_mi|}}}{{{area_water_acre|}}}{{{area_label2|}}}{{{area_label3|}}}{{{percent_water|}}}{{{stat_area1|}}}{{{stat_area2|}}}{{{stat_area3|}}}{{{stat_area4|}}}{{{stat_area5|}}}|mergedrow|mergedbottomrow}}
| label73 = &lt;div class=&quot;ib-pol-div-fake-li&quot;&gt;•&amp;nbsp;Land&lt;/div&gt;
| data73 = {{#if:{{{area_land_km2|}}}{{{area_land_ha|}}}{{{area_land_sq_mi|}}}{{{area_land_acre|}}}
  |{{#if:{{{area_land_km2|}}}{{{area_land_sq_mi|}}}
     |{{convinfobox|{{{area_land_km2|}}}|km2|{{{area_land_sq_mi|}}}|sqmi|abbr=on}}
     |{{#if:{{{area_land_ha|}}}{{{area_land_acre|}}}
        |{{convinfobox|{{{area_land_ha|}}}|ha|{{{area_land_acre|}}}|acre|abbr=on}}
      }}
   }}{{{area_land_footnote|}}}
  }}

| rowclass74 = {{#if:{{{area_label2|}}}{{{area_label3|}}}{{{percent_water|}}}{{{stat_area1|}}}{{{stat_area2|}}}{{{stat_area3|}}}{{{stat_area4|}}}{{{stat_area5|}}}|mergedrow|mergedbottomrow}}
| label74 = &lt;div class=&quot;ib-pol-div-fake-li&quot;&gt;•&amp;nbsp;Water&lt;/div&gt;
| data74 = {{#if:{{{area_water_km2|}}}{{{area_water_ha|}}}{{{area_water_sq_mi|}}}{{{area_water_acre|}}}
  |{{#if:{{{area_water_km2|}}}{{{area_water_sq_mi|}}}
     |{{convinfobox|{{{area_water_km2|}}}|km2|{{{area_water_sq_mi|}}}|sqmi|abbr=on}}
     |{{#if:{{{area_water_ha|}}}{{{area_water_acre|}}}
        |{{convinfobox|{{{area_water_ha|}}}|ha|{{{area_water_acre|}}}|acre|abbr=on}}
      }}
   }}{{{area_water_footnote|}}}
  }}

| rowclass75 = {{#if:{{{area_label2|}}}{{{area_label3|}}}{{{stat_area1|}}}{{{stat_area2|}}}{{{stat_area3|}}}{{{stat_area4|}}}{{{stat_area5|}}}|mergedrow|mergedbottomrow}}
| label75 = &lt;div class=&quot;ib-pol-div-fake-li&quot;&gt;•&amp;nbsp;Water&amp;nbsp;(%)&lt;/div&gt;
| data75 = {{{percent_water|}}}

| rowclass76 = {{#if:{{{area_label3|}}}{{{stat_area1|}}}{{{stat_area2|}}}{{{stat_area3|}}}{{{stat_area4|}}}{{{stat_area5|}}}|mergedrow|mergedbottomrow}}
| label76 = &lt;div class=&quot;ib-pol-div-fake-li&quot;&gt;•&amp;nbsp;{{{area_label2|}}}&lt;/div&gt;
| data76 = {{#if:{{{area_label2|}}}| {{{area_data2|}}} }}

| rowclass77 = {{#if:{{{stat_area1|}}}{{{stat_area2|}}}{{{stat_area3|}}}{{{stat_area4|}}}{{{stat_area5|}}}|mergedrow|mergedbottomrow}}
| label77 = &lt;div class=&quot;ib-pol-div-fake-li&quot;&gt;•&amp;nbsp;{{{area_label3|}}}&lt;/div&gt;
| data77 = {{#if:{{{area_label3|}}}| {{{area_data3|}}} }}

| rowclass78 = {{#if:{{{stat_area2|}}}{{{stat_area3|}}}{{{stat_area4|}}}{{{stat_area5|}}}|mergedrow|mergedbottomrow}}
| label78 = {{{stat_year1|}}}{{{ref_area1|}}}
| data78 = {{#if: {{{stat_area1|}}} | {{convinfobox|{{{stat_area1|}}}|km2||sqmi}} }}

| rowclass79 = {{#if:{{{stat_area3|}}}{{{stat_area4|}}}{{{stat_area5|}}}|mergedrow|mergedbottomrow}}
| label79 = {{{stat_year2|}}}{{{ref_area2|}}}
| data79 = {{#if: {{{stat_area2|}}} | {{convinfobox|{{{stat_area2|}}}|km2||sqmi}} }}

| rowclass80 = {{#if:{{{stat_area4|}}}{{{stat_area5|}}}|mergedrow|mergedbottomrow}}
| label80 = {{{stat_year3|}}}{{{ref_area3|}}}
| data80 = {{#if: {{{stat_area3|}}} | {{convinfobox|{{{stat_area3|}}}|km2||sqmi}} }}

| rowclass81 = {{#if:{{{stat_area5|}}}|mergedrow|mergedbottomrow}}
| label81 = {{{stat_year4|}}}{{{ref_area4|}}}
| data81 = {{#if: {{{stat_area4|}}} | {{convinfobox|{{{stat_area4|}}}|km2||sqmi}} }}

| rowclass82 = mergedbottomrow
| label82 = {{{stat_year5|}}}{{{ref_area5|}}}
| data82 = {{#if: {{{stat_area5|}}} | {{convinfobox|{{{stat_area5|}}}|km2||sqmi}} }}

&lt;!-- ***Dimensions*** --&gt;
| rowclass83 = mergedtoprow
| header83 = {{#if:{{{length_km|}}}{{{length_mi|}}}{{{width_km|}}}{{{width_mi|}}}|Dimensions&lt;div class=&quot;ib-settlement-fn&quot;&gt;{{{dimensions_footnotes|}}}&lt;/div&gt;}}

| rowclass84 = mergedrow
| label84 = &lt;div class=&quot;ib-pol-div-fake-li&quot;&gt;•&amp;nbsp;Length&lt;/div&gt;
|  data84 = {{#if:{{{length_km|}}}{{{length_mi|}}}
 |{{convinfobox|{{{length_km|}}}|km|{{{length_mi|}}}|mi|abbr=on}}
 }}

| rowclass85 = mergedbottomrow
| label85 = &lt;div class=&quot;ib-pol-div-fake-li&quot;&gt;•&amp;nbsp;Width&lt;/div&gt;
|  data85 = {{#if:{{{width_km|}}}{{{width_mi|}}}
 |{{convinfobox|{{{width_km|}}}|km|{{{width_mi|}}}|mi|abbr=on}}
 }}

&lt;!-- ***Elevation*** --&gt;
| rowclass86 = {{#if:{{{elevation_max_m|}}}{{{elevation_max_ft|}}}|mergedtoprow|}}
| label86 = {{#if:{{{elevation_link|}}}|[[{{{elevation_link|}}}|Elevation]]|Elevation}}&lt;div class=&quot;ib-pol-div-elevation&quot;&gt;{{{elevation_footnotes|}}}{{#if:{{{elevation_point|}}}|&amp;#32;({{{elevation_point}}})}}&lt;/div&gt;
|  data86 = {{#if:{{{elevation_m|}}}{{{elevation_ft|}}}
 |{{infobox_settlement/lengthdisp
      |m   ={{{elevation_m|}}}
      |ft  ={{{elevation_ft|}}}
      |pref={{{unit_pref}}}
      |name={{{subdivision_name}}}
    }} }}

| rowclass87 = {{#if:{{{elevation_m|}}}{{{elevation_ft|}}}|mergedrow|{{#if:{{{elevation_min_m|}}}{{{elevation_min_ft|}}}|mergedtoprow|}}}}
| label87 = Highest&amp;nbsp;elevation&lt;div class=&quot;ib-pol-div-elevation&quot;&gt;{{{elevation_max_footnotes|}}}{{#if:{{{elevation_max_point|}}}|&amp;#32;({{{elevation_max_point}}})}}&lt;/div&gt;
|  data87 = {{#if:{{{elevation_max_m|}}}{{{elevation_max_ft|}}}
 |{{infobox_settlement/lengthdisp
      |m   ={{{elevation_max_m|}}}
      |ft  ={{{elevation_max_ft|}}}
      |pref={{{unit_pref}}}
      |name={{{subdivision_name}}}
    }} }}
&lt;!-- ***Elevation max rank*** --&gt;
| rowclass88 = {{#if:{{{elevation_min_m|}}}{{{elevation_min_ft|}}}|mergedrow|mergedbottomrow}}
| label88 = &amp;nbsp;•&amp;nbsp;Rank
|  data88 =  {{#if:{{{elevation_max_m|}}}{{{elevation_max_ft|}}}| {{{elevation_max_rank|}}} }}

| rowclass89 = {{#if:{{{elevation_min_rank|}}}|mergedrow|mergedbottomrow}}
| label89 = Lowest&amp;nbsp;elevation&lt;div class=&quot;ib-pol-div-elevation&quot;&gt;{{{elevation_min_footnotes|}}}{{#if:{{{elevation_min_point|}}}|&amp;#32;({{{elevation_min_point}}})}}&lt;/div&gt;
|  data89 = {{#if:{{{elevation_min_m|}}}{{{elevation_min_ft|}}}
  |{{infobox_settlement/lengthdisp
      |m   ={{{elevation_min_m|}}}
      |ft  ={{{elevation_min_ft|}}}
      |pref={{{unit_pref}}}
      |name={{{subdivision_name}}}
    }} }}
&lt;!-- ***Elevation min rank*** --&gt;
| rowclass90 = mergedbottomrow
| label90 = &amp;nbsp;•&amp;nbsp;Rank
|  data90 = {{#if:{{{elevation_min_m|}}}{{{elevation_min_ft|}}}|{{{elevation_min_rank|}}}}}

&lt;!-- ***Population*** --&gt;

&lt;!-- ***Demographics 1*** --&gt;
| rowclass91 = mergedtoprow
| header91 = {{#if:{{{population_estimate|}}}{{{population_census|}}}{{{stat_pop1|}}}{{{stat_pop2|}}}{{{stat_pop3|}}}{{{stat_pop4|}}}{{{stat_pop5|}}}
     |{{#if:{{{population_link|}}}
               | {{#ifeq:{{{population_link}}}|no|Population|[[{{{population_link}}}|Population]]}}&lt;!--
            --&gt;| {{#ifexist:Demographics of {{{linking_name|{{{common_name|{{{name|{{PAGENAME}}}}}}}}}}}
                  | [[Demographics of {{{linking_name|{{{common_name|{{{name|{{PAGENAME}}}}}}}}}}}|Population]]&lt;!--
               --&gt;| Population&lt;!--
              --&gt;}}&lt;!--
           --&gt;}} }}

| rowclass92 = mergedrow
| label92 = &lt;div class=&quot;ib-pol-div-fake-li&quot;&gt;•&amp;nbsp;{{#if:{{{population_estimate_year|}}} |{{{population_estimate_year}}} estimate|Estimate}}&lt;/div&gt;
| data92 = {{#if:{{{population_estimate|}}}
        |{{{population_estimate}}}&lt;!--
              --&gt;{{#if:{{{population_estimate_rank|}}} |&amp;#32;([[{{#if:{{{population_rank_link|}}}|{{{population_rank_link|}}}|List of countries and dependencies by population}}|{{{population_estimate_rank}}}]])}}
        }}
| rowclass93 = mergedrow
| label93= &lt;div class=&quot;ib-pol-div-fake-li&quot;&gt;•&amp;nbsp;{{{population_label2|}}}&lt;/div&gt;
| data93= {{#if:{{{population_label2|}}}|{{{population_data2|}}}}}

| rowclass94= mergedrow
| label94= &lt;div class=&quot;ib-pol-div-fake-li&quot;&gt;•&amp;nbsp;{{{population_label3|}}}&lt;/div&gt;
| data94= {{#if:{{{population_label3|}}}|{{{population_data3|}}}}}

| rowclass95= mergedrow
| data95= {{#if:{{{stat_pop1|}}}{{{stat_pop2|}}}{{{stat_pop3|}}}{{{stat_pop4|}}}{{{stat_pop5|}}}|{{infobox country/multirow|{{{stat_year1|}}}{{{ref_pop1|}}} |{{{stat_pop1|}}}|{{{stat_year2|}}}{{{ref_pop2|}}} |{{{stat_pop2|}}}|{{{stat_year3|}}}{{{ref_pop3|}}} |{{{stat_pop3|}}}|{{{stat_year4|}}}{{{ref_pop4|}}} |{{{stat_pop4|}}}|{{{stat_year5|}}}{{{ref_pop5|}}} |{{{stat_pop5|}}} }} }}

| rowclass96= mergedrow
| label96= &lt;div class=&quot;ib-pol-div-fake-li&quot;&gt;•&amp;nbsp;{{#if:{{{population_census_year|}}} |{{{population_census_year}}}&amp;nbsp;census|Census}}&lt;/div&gt;
| data96= {{#if:{{{population_census|}}}
  |{{{population_census}}}&lt;!--
              --&gt;{{#if:{{{population_census_rank|}}} |&amp;#32;([[{{#if:{{{population_rank_link|}}}|{{{population_rank_link|}}}|List of countries and dependencies by population}}|{{{population_census_rank}}}]])}}
  }}

| rowclass97 = mergedbottomrow
| label97= &lt;div class=&quot;ib-pol-div-fake-li&quot;&gt;•&amp;nbsp;Density{{{FR_foot5|}}}&lt;/div&gt;
| data97= {{#if:{{{population_density_km2|}}}{{{population_density_sq_mi|}}}
     | {{convinfobox|{{{population_density_km2|}}}|/km2|{{{population_density_sq_mi|}}}|/sqmi|1|abbr=on}}{{{pop_den_footnote|}}}&lt;!--
            --&gt;{{#if:{{{population_density_rank|}}} |&amp;#32;([[{{#if:{{{population_density_rank_link|}}}|{{{population_density_rank_link|}}}|List of countries and dependencies by population density}}|{{{population_density_rank}}}]])}}
     }}
     
| rowclass107= mergedtoprow
| label107= [[Gross value added|GVA]]
| data107= {{#if:{{{GVA|}}}{{{GVA_per_capita|}}}
   |{{#if:{{{GVA_year|}}} |{{{GVA_year}}}&amp;nbsp;}}estimate
   }}

| rowclass108= mergedrow
| label108= &lt;div class=&quot;ib-pol-div-fake-li&quot;&gt;•&amp;nbsp;Total&lt;/div&gt;
| data108= {{#if:{{{GVA|}}}
     |{{{GVA}}}&lt;!--
             --&gt;{{#if:{{{GVA_rank|}}} |&amp;#32;({{{GVA_rank}}})}}
     }}
| rowclass109= mergedbottomrow
| label109= &lt;div class=&quot;ib-pol-div-fake-li&quot;&gt;•&amp;nbsp;Per capita&lt;/div&gt;
| data109= {{#if:{{{GVA_per_capita|}}}
        | {{{GVA_per_capita}}}&lt;!--
                --&gt;{{#if:{{{GVA_per_capita_rank|}}} |&amp;#32;({{{GVA_per_capita_rank}}})}}
       }}

| rowclass110= mergedtoprow
| label110= {{#if:{{{GDP_PPP_type|}}}|{{{GDP_PPP_type}}}|[[Gross domestic product|GDP]]&amp;nbsp;{{nobold|([[Purchasing power parity|PPP]])}}}}
| data110= {{#if:{{{GDP_PPP|}}}{{{GDP_PPP_per_capita|}}}
     |{{#if:{{{GDP_PPP_year|}}} |{{{GDP_PPP_year}}}&amp;nbsp;}}estimate
     }}
| rowclass111= mergedrow
| label111= &lt;div class=&quot;ib-pol-div-fake-li&quot;&gt;•&amp;nbsp;Total&lt;/div&gt;
| data111= {{#if:{{{GDP_PPP|}}}
     |{{{GDP_PPP}}}&lt;!--
             --&gt;{{#if:{{{GDP_PPP_rank|}}} |&amp;#32;([[{{#if:{{{GDP_PPP_rank_link|}}}|{{{GDP_PPP_rank_link|}}}|List of countries by GDP (PPP)}}|{{{GDP_PPP_rank}}}]])}}
     }}
| rowclass112= mergedbottomrow
| label112= &lt;div class=&quot;ib-pol-div-fake-li&quot;&gt;•&amp;nbsp;Per capita&lt;/div&gt;
| data112= {{#if:{{{GDP_PPP_per_capita|}}}
     |{{{GDP_PPP_per_capita}}}&lt;!--
                --&gt;{{#if:{{{GDP_PPP_per_capita_rank|}}} |&amp;#32;([[{{#if:{{{GDP_PPP_per_capita_rank_link|}}}|{{{GDP_PPP_per_capita_rank_link|}}}|List of countries by GDP (PPP) per capita}}|{{{GDP_PPP_per_capita_rank}}}]])}}
     }}

| rowclass113= mergedtoprow
| label113= {{#if:{{{GDP_nominal_type|}}}|{{{GDP_nominal_type}}}|[[Gross domestic product|GDP]]&amp;nbsp;{{nobold|(nominal)}}}}
| data113= {{#if:{{{GDP_nominal|}}}{{{GDP_nominal_per_capita|}}}
   |{{#if:{{{GDP_nominal_year|}}} |{{{GDP_nominal_year}}}&amp;nbsp;}}estimate
   }}

| rowclass114= mergedrow
| label114= &lt;div class=&quot;ib-pol-div-fake-li&quot;&gt;•&amp;nbsp;Total&lt;/div&gt;
| data114= {{#if:{{{GDP_nominal|}}}
     |{{{GDP_nominal}}}&lt;!--
             --&gt;{{#if:{{{GDP_nominal_rank|}}} |&amp;#32;([[{{#if:{{{GDP_nominal_rank_link|}}}|{{{GDP_nominal_rank_link|}}}|List of countries by GDP (nominal)}}|{{{GDP_nominal_rank}}}]])}}    
     }}
| rowclass115= mergedbottomrow
| label115= &lt;div class=&quot;ib-pol-div-fake-li&quot;&gt;•&amp;nbsp;Per capita&lt;/div&gt;
| data115= {{#if:{{{GDP_nominal_per_capita|}}}
        | {{{GDP_nominal_per_capita}}}&lt;!--
                --&gt;{{#if:{{{GDP_nominal_per_capita_rank|}}} |&amp;#32;([[{{#if:{{{GDP_nominal_per_capita_rank_link|}}}|{{{GDP_nominal_per_capita_rank_link|}}}|List of countries by GDP (nominal) per capita}}|{{{GDP_nominal_per_capita_rank}}}]])}}
       }}

| label116= [[Gini_coefficient|Gini]]{{#if:{{{Gini_year|}}} |&amp;nbsp;{{nobold|1=({{{Gini_year}}})}}}}
| data116= {{#if:{{{Gini|}}}
     | {{#switch:{{{Gini_change|}}}
              |increase = {{increaseNegative}}&amp;nbsp;&lt;!--
           --&gt;|decrease = {{decreasePositive}}&amp;nbsp;&lt;!--
           --&gt;|steady = {{steady}}&amp;nbsp;&lt;!--
          --&gt;}}{{{Gini}}}{{{Gini_ref|}}}&lt;br/&gt;&lt;!--
          ---------Evaluate and add Gini category:----------
          --&gt;{{nowrap|1=&lt;!--
             --&gt;{{#iferror:&lt;!--
                --&gt;{{#ifexpr:{{{Gini}}}&gt;100 &lt;!--
                 --&gt;| {{error|Error: Gini value above 100}}&lt;!--Handled by outer #iferror, not visible to users--&gt;&lt;!--
                 --&gt;| {{#ifexpr:{{{Gini}}}&gt;=60 |{{color|red|very high}}&lt;!--
                    --&gt;| {{#ifexpr:{{{Gini}}}&gt;=46 &lt;!--
                       --&gt;| {{color|darkred|high}}&lt;!--
                       --&gt;| {{#ifexpr:{{{Gini}}}&gt;=30 &lt;!--
                          --&gt;| {{color|orange|medium}}&lt;!--
                          --&gt;| {{#ifexpr:{{{Gini}}}&gt;=0 &lt;!--
                             --&gt;| {{color|forestgreen|low}}&lt;!--
                             --&gt;| {{error|Error:Gini value below 0}}&lt;!--Handled by outer #iferror, not visible to users--&gt;&lt;!--
                            --&gt;}}&lt;!--
                         --&gt;}}&lt;!--
                      --&gt;}}&lt;!--
                   --&gt;}}&lt;!--
                --&gt;}}&lt;!--
              --&gt;| {{error|Error: Invalid Gini value}}&lt;!--
             --&gt;}}&lt;!--
           --&gt;}}&lt;!--
           -----------Add Gini_rank (if supplied):----------
           --&gt;{{#if:{{{Gini_rank|}}}
               |&amp;nbsp;·&amp;nbsp;[[{{#if:{{{Gini_rank_link|}}}|{{{Gini_rank_link|}}}|List of countries by income equality}}|{{{Gini_rank}}}]]&lt;!--
               
           --&gt;}}&lt;!--
      --&gt;}}

| label117= [[Human Development Index|HDI]]{{#if:{{{HDI_year|}}} |&amp;nbsp;{{nobold|1=({{{HDI_year}}})}}}}
| data117= {{#if:{{{HDI|}}}
     | {{#switch:{{{HDI_change|}}}
              |increase = {{increase}}&amp;nbsp;&lt;!--
           --&gt;|decrease = {{decrease}}&amp;nbsp;&lt;!--
           --&gt;|steady = {{steady}}&amp;nbsp;&lt;!--
          --&gt;}}{{{HDI}}}{{{HDI_ref|}}}&lt;br/&gt;&lt;!--
          ---------Evaluate and add HDI category:---------
          --&gt;{{nowrap|1=&lt;!--
              --&gt;{{#iferror:&lt;!--
                --&gt;{{#ifexpr:{{{HDI}}}&gt;1 &lt;!--
                 --&gt;| {{error|Error: HDI value greater than 1}}&lt;!--Handled by outer #iferror, not visible to users--&gt;&lt;!--
                 --&gt;| {{#ifexpr:{{{HDI}}}&gt;0.799 &lt;!--
                    --&gt;| {{color|darkgreen|very high}}&lt;!--
                    --&gt;| {{#ifexpr:{{{HDI}}}&gt;0.699 &lt;!--
                       --&gt;| {{color|forestgreen|high}}&lt;!--
                       --&gt;| {{#ifexpr:{{{HDI}}}&gt;0.549 &lt;!--
                          --&gt;| {{color|orange|medium}}&lt;!--
                          --&gt;| {{#ifexpr:{{{HDI}}}&gt;=0.000&lt;!--
                             --&gt;| {{color|red|low}}&lt;!--
                             --&gt;| {{error|Error: HDI value less than 0}}&lt;!--Handled by outer #iferror, not visible to users--&gt;&lt;!--
                            --&gt;}}&lt;!--
                         --&gt;}}&lt;!--
                      --&gt;}}&lt;!--
                   --&gt;}}&lt;!--
                --&gt;}}&lt;!--
               --&gt;| {{error|Error: Invalid HDI value}}&lt;!--
              --&gt;}}&lt;!--
           --&gt;}}&lt;!--
          ----------Add HDI_rank (if supplied):-----------
          --&gt;{{#if:{{{HDI_rank|}}}
              |&amp;nbsp;·&amp;nbsp;[[{{#if:{{{HDI_rank_link|}}}|{{{HDI_rank_link|}}}|List of countries by Human Development Index}}|{{{HDI_rank}}}]]&lt;!--
          --&gt;}}&lt;!--
      --&gt;}}

| label118= Currency
| data118= {{#if:{{{currency|}}}
     | {{{currency}}} {{#if:{{{currency_code|}}} |([[ISO 4217|{{{currency_code}}}]])}}
   }}

&lt;!-- ***Time Zones*** --&gt;
| rowclass119 = {{#if:{{{timezone1_DST|{{{timezone_DST|}}}}}}|mergedrow|mergedbottomrow}}
| header119 = {{#if:{{{timezone1_location|}}}|{{#if:{{{timezone2|}}}|[[{{#if:{{{timezone_link|}}}|{{{timezone_link}}}|Time zone}}|Time zone]]s|[[{{#if:{{{timezone_link|}}}|{{{timezone_link}}}|Time zone}}|Time zone]]}}|}}
| rowclass120 = {{#if:{{{timezone1_location|}}}|mergedrow|mergedtoprow}}
|  label120 = {{#if:{{{timezone1_location|}}}|{{{timezone1_location}}}|{{#if:{{{timezone2_location|}}}|{{{timezone2_location}}}|{{#if:{{{timezone2|}}}|[[{{#if:{{{timezone_link|}}}|{{{timezone_link}}}|Time zone}}|Time zone]]s|[[{{#if:{{{timezone_link|}}}|{{{timezone_link}}}|Time zone}}|Time zone]]}}}}}}
|  data120 = {{#if:{{{utc_offset1|{{{utc_offset|}}} }}}
 |[[UTC{{{utc_offset1|{{{utc_offset}}}}}}]] {{#if:{{{timezone1|{{{timezone|}}}}}}|({{{timezone1|{{{timezone}}}}}})}}
 |{{{timezone1|{{{timezone|}}}}}}{{#if:{{{utc_offset_list|}}}|{{{utc_offset_list}}} {{#if:{{{timezone1|{{{timezone|}}}}}}|({{{timezone1|{{{timezone}}}}}})}}}}
 }} 

| rowclass121 = mergedbottomrow
| label121 = &lt;div class=&quot;ib-pol-div-fake-li&quot;&gt;&amp;nbsp;•&amp;nbsp;Summer ([[Daylight saving time|DST]])&lt;/div&gt;
|  data121 = {{#if:{{{utc_offset1_DST|{{{utc_offset_DST|}}}}}}
     |[[UTC{{{utc_offset1_DST|{{{utc_offset_DST|}}}}}}]] {{#if:{{{timezone1_DST|{{{timezone_DST|}}}}}}|({{{timezone1_DST|{{{timezone_DST}}}}}})}}
     |{{{timezone1_DST|{{{timezone_DST|}}}}}}{{#if:{{{utc_offset_list_DST|}}}|{{{utc_offset_list_DST}}}}}
    }}
    
&lt;!-- ***Date format*** --&gt;
| label130 = Date format
| data130= {{{date_format|}}}

&lt;!-- ***Electricity*** --&gt;
| label131 = [[Mains electricity]]
| data131= {{{electricity|}}}

&lt;!-- ***Driving side*** --&gt;
| label132= [[Left- and right-hand traffic|Driving side]]
| data132= {{#if:{{{drives_on|}}} | {{ucfirst:{{{drives_on}}}}} }}

&lt;!-- ***Calling Code(s)*** --&gt;
| rowclass133 = {{#if:{{{iso_code|}}}{{{postal_code|}}}{{{postal2_code|}}}|mergedtoprow|}}
| label133= {{#if:{{{calling_code|}}}
    |{{#ifexist:Telephone numbers in {{{linking_name|{{{common_name|{{{name|{{PAGENAME}}}}}}}}}}}
               | [[Telephone numbers in {{{linking_name|{{{common_name|{{{name|{{PAGENAME}}}}}}}}}}}|Calling code]]
               | Calling code
              }}
   }}
| data133= {{{calling_code|}}}

&lt;!-- ***Postal Code(s)*** --&gt;
| rowclass134 = {{#if:{{{calling_code|}}}|mergedrow|{{#if:{{{postal2_code|}}}{{{iso_code|}}}|mergedtoprow|}}}}
| label134 = {{{postal_code_type}}}
|  data134 = {{#if:{{{postal_code_type|}}}|{{#if:{{{postal_code|}}}|&lt;div class=&quot;postal-code&quot;&gt;{{{postal_code}}}&lt;/div&gt;}}}}

| rowclass135 = {{#if:{{{iso_code|}}}|mergedrow|{{#if:{{{postal_code|}}}|mergedbottomrow|}}}}
| label135 = {{{postal2_code_type}}}
|  data135 = {{#if:{{{postal_code_type|}}}|{{#if:{{{postal2_code_type|}}}|{{#if:{{{postal2_code|}}}|&lt;div class=&quot;postal-code&quot;&gt;{{{postal2_code}}}&lt;/div&gt;}} }} }}

&lt;!-- ISO Code--&gt;
| rowclass136 = {{#if:{{{calling_code|}}}{{{postal_code|}}}{{{postal2_code|}}}|mergedbottomrow|}}
| label136= [[ISO 3166|ISO 3166 code]]
| data136= {{{iso_code|}}}

&lt;!-- ccTLD--&gt;
| label137= [[Country code top-level domain|Internet TLD]]
| data137= {{{cctld|}}}

&lt;!-- ***Blank Fields (two sections)*** --&gt;
| rowclass139 = mergedtoprow
| label139 = {{{blank_name_sec1|{{{blank_name|}}}}}}
|  data139 = {{#if:{{{blank_name_sec1|{{{blank_name|}}}}}}|{{{blank_info_sec1|{{{blank_info|}}}}}}}}

| rowclass140 = mergedrow
| label140 = {{{blank1_name_sec1|{{{blank1_name|}}}}}}
|  data140 = {{#if:{{{blank1_name_sec1|{{{blank1_name|}}}}}}|{{{blank1_info_sec1|{{{blank1_info|}}}}}}}}

| rowclass141 = mergedrow
| label141 = {{{blank2_name_sec1|{{{blank2_name|}}}}}}
|  data141 = {{#if:{{{blank2_name_sec1|{{{blank2_name|}}}}}}|{{{blank2_info_sec1|{{{blank2_info|}}}}}}}}

| rowclass142 = mergedrow
| label142 = {{{blank3_name_sec1|{{{blank3_name|}}}}}}
|  data142 = {{#if:{{{blank3_name_sec1|{{{blank3_name|}}}}}}|{{{blank3_info_sec1|{{{blank3_info|}}}}}}}}

| rowclass143 = mergedrow
| label143 = {{{blank4_name_sec1|{{{blank4_name|}}}}}}
|  data143 = {{#if:{{{blank4_name_sec1|{{{blank4_name|}}}}}}|{{{blank4_info_sec1|{{{blank4_info|}}}}}}}}

| rowclass144 = mergedrow
| label144 = {{{blank5_name_sec1|{{{blank5_name|}}}}}}
|  data144 = {{#if:{{{blank5_name_sec1|{{{blank5_name|}}}}}}|{{{blank5_info_sec1|{{{blank5_info|}}}}}}}}

| rowclass145 = mergedrow
| label145 = {{{blank6_name_sec1|{{{blank6_name|}}}}}}
|  data145 = {{#if:{{{blank6_name_sec1|{{{blank6_name|}}}}}}|{{{blank6_info_sec1|{{{blank6_info|}}}}}}}}

| rowclass146 = mergedbottomrow
| label146 = {{{blank7_name_sec1|{{{blank7_name|}}}}}}
|  data146 = {{#if:{{{blank7_name_sec1|{{{blank7_name|}}}}}}|{{{blank7_info_sec1|{{{blank7_info|}}}}}}}}

| rowclass147 = mergedtoprow
| label147 = {{{blank_name_sec2}}}
|  data147 = {{#if:{{{blank_name_sec2|}}}|{{{blank_info_sec2|}}}}}

| rowclass148 = mergedrow
| label148 = {{{blank1_name_sec2}}}
|  data148 = {{#if:{{{blank1_name_sec2|}}}|{{{blank1_info_sec2|}}}}}

| rowclass149 = mergedrow
| label149 = {{{blank2_name_sec2}}}
|  data149 = {{#if:{{{blank2_name_sec2|}}}|{{{blank2_info_sec2|}}}}}

| rowclass150 = mergedrow
| label150 = {{{blank3_name_sec2}}}
|  data150 = {{#if:{{{blank3_name_sec2|}}}|{{{blank3_info_sec2|}}}}}

| rowclass151 = mergedrow
| label151 = {{{blank4_name_sec2}}}
|  data151 = {{#if:{{{blank4_name_sec2|}}}|{{{blank4_info_sec2|}}}}}

| rowclass152 = mergedrow
| label152 = {{{blank5_name_sec2}}}
|  data152 = {{#if:{{{blank5_name_sec2|}}}|{{{blank5_info_sec2|}}}}}

| rowclass153 = mergedrow
| label153 = {{{blank6_name_sec2}}}
|  data153 = {{#if:{{{blank6_name_sec2|}}}|{{{blank6_info_sec2|}}}}}

| rowclass154 = mergedbottomrow
| label154 = {{{blank7_name_sec2}}}
|  data154 = {{#if:{{{blank7_name_sec2|}}}|{{{blank7_info_sec2|}}}}}

&lt;!-- ***Website*** --&gt;
| label155 = Website
|  data155 = {{#if:{{{website|}}}|{{{website}}}}}

&lt;!-- ***Footnotes*** --&gt;
| belowrowclass = mergedtoprow
| below = {{{footnotes|}}}
}}{{#switch:{{{coordinates_region|}}}|CA-X|US-X|IN-X=[[Category:Pages using infobox political division with imprecise region codes]]
}}{{#if:{{{image_dot_map|}}}{{{dot_mapsize|}}}{{{dot_map_base_alt|}}}{{{dot_map_alt|}}}{{{dot_map_caption|}}}{{{dot_x|}}}{{{dot_y|}}}|[[Category:Pages using infobox political division with a dot map]]
}}{{#invoke:Check for unknown parameters|check|unknown={{main other|[[Category:Pages using infobox political division with unknown parameters|_VALUE_{{PAGENAME}}]]}}|preview=Page using [[Template:Infobox political division]] with unknown parameter &quot;_VALUE_&quot;|ignoreblank=y|mapframe_args=1|
| admin_center | admin_center_type | alt | anthem | anthem_link | area_label | area_data2 | area_label2 | area_data3 | area_label3 | area_km2 | area_sq_mi | area_footnotes | area_land_acre | area_land_ha | area_land_km2 | area_land_sq_mi | area_magnitude | area_metro_acre | area_metro_footnotes | area_metro_ha | area_metro_km2 | area_metro_sq_mi | area_note | area_rank | area_rank_link | area_rural_acre | area_rural_footnotes | area_rural_ha | area_rural_km2 | area_rural_sq_mi | area_total_acre | area_total_ha | area_total_km2 | area_total_sq_mi | area_urban_acre | area_urban_footnotes | area_urban_ha | area_urban_km2 | area_urban_sq_mi | area_water_acre | area_water_ha | area_water_km2 | area_water_percent | area_water_sq_mi | blank_emblem_link | blank_emblem_size | blank_emblem_type | blank_info | blank_info_sec1 | blank_info_sec2 | blank_name | blank_name_sec1 | blank_name_sec2 | blank1_info | blank1_info_sec1 | blank1_info_sec2 | blank1_name | blank1_name_sec1 | blank1_name_sec2 | blank2_info | blank2_info_sec1 | blank2_info_sec2 | blank2_name | blank2_name_sec1 | blank2_name_sec2 | blank3_info | blank3_info_sec1 | blank3_info_sec2 | blank3_name | blank3_name_sec1 | blank3_name_sec2 | blank4_info | blank4_info_sec1 | blank4_info_sec2 | blank4_name | blank4_name_sec1 | blank4_name_sec2 | blank5_info | blank5_info_sec1 | blank5_info_sec2 | blank5_name | blank5_name_sec1 | blank5_name_sec2 | blank6_info | blank6_info_sec1 | blank6_info_sec2 | blank6_name | blank6_name_sec1 | blank6_name_sec2 | blank7_info | blank7_info_sec1 | blank7_info_sec2 | blank7_name | blank7_name_sec1 | blank7_name_sec2 | calling_code | capital | capital_type | caption | cctld | common_languages | coor_pinpoint | coor_type | coordinates | coordinates_footnotes | currency | currency_code | date_format | demonym | drives_on | electricity | elevation_footnotes | elevation_ft | elevation_link | elevation_m | elevation_max_footnotes | elevation_max_ft | elevation_max_m | elevation_max_point | elevation_max_rank | elevation_min_footnotes | elevation_min_ft | elevation_min_m | elevation_min_point | elevation_min_rank | elevation_point | embed | established_date | established_date1 | established_date2 | established_date3 | established_date4 | established_date5 | established_date6 | established_date7 | established_title | established_title1 | established_title2 | established_title3 | established_title4 | established_title5 | established_title6 | established_title7 | ethnic_groups_ref | ethnic_groups_year | ethnic_groups | etymology | extinct_date | extinct_title | flag_alt | flag_border | flag_link | flag_size | flag_type | footnotes | founder | GDP_nominal_per_capita_rank | GDP_nominal_per_capita_rank_link | GDP_nominal_per_capita | GDP_nominal_rank | GDP_nominal_rank_link | GDP_nominal_year | GDP_nominal | GDP_nominal_type | GDP_PPP_per_capita_rank | GDP_PPP_per_capita | GDP_PPP_rank | GDP_PPP_year | GDP_PPP | GVA_per_capita_rank | GVA_per_capita | GVA_rank | GVA_year | GVA | Gini_change | Gini_rank | Gini_rank_link | Gini_ref | Gini_year | Gini  | governing_body | government_footnotes | government_type | grid_name | grid_position | HDI_change | HDI_rank | HDI_rank_link | HDI_ref | HDI_year | HDI | image | image_alt | image_blank_emblem | image_caption | image_flag | image_map | image_map2 | image_seal | image_shield | image_size | image_skyline | imagesize | iso_code | judiciary | judiciary_link | languages_sub | languages_type | languages | languages2_sub | languages2_type | languages2 | largest_city | largest_settlement_type | largest_settlement | leader_name | leader_name1 | leader_name2 | leader_name3 | leader_name4 | leader_name5 | leader_name6 | leader_party | leader_title | leader_title1 | leader_title2 | leader_title3 | leader_title4 | leader_title5 | leader_title6 | legislature | length_km | length_mi | linking_name | lower_house | map_alt | map_alt2 | map_caption | map_caption2 | mapsize | mapsize2 | motto | motto_link | mottoes | name | named_for | national_languages | national_representation | national_representation1 | national_representation2 | national_representation_type1 | national_representation_type2 | native_name | native_name_lang | nickname | nickname_link | nicknames | official_languages | official_languages_type | official_name | other_name | percent_water | politics_link | pop_den_footnote | population_census_rank | population_census_year | population_census | population_data2 | population_data3 | population_density_km2 | population_density_rank | population_density_rank_link | population_density_sq_mi | population_estimate_rank | population_estimate_year | population_estimate | population_rank_link | population_label2 | population_label3 | population_link | postal_code | postal_code_type | postal2_code | postal2_code_type | pushpin_image | pushpin_label | pushpin_label_position | pushpin_map | pushpin_map_alt | pushpin_map_caption | pushpin_map_caption_notsmall | pushpin_map_narrow | pushpin_mapsize | pushpin_outside | pushpin_overlay | pushpin_relief | recognised_languages | recognised_national_languages | recognised_regional_languages | recognized_languages | recognized_national_languages | regional_languages | registration_plate | registration_plate_type | religion_ref | religion_year | religion | seal_alt | seal_link | seal_size | seal_type | seat | seat_type | seat1 | seat1_type | seat2 | seat2_type | settlement_type | shield_alt | shield_link | shield_size | short_description | song | song_type | subdivision_name | subdivision_name1 | subdivision_name2 | subdivision_name3 | subdivision_name4 | subdivision_name5 | subdivision_name6 | subdivision_type | subdivision_type1 | subdivision_type2 | subdivision_type3 | subdivision_type4 | subdivision_type5 | subdivision_type6 | timezone | timezone_DST | timezone_link | timezone1 | timezone1_DST | timezone1_location | timezone2 | timezone2_DST | timezone2_location | total_type | translit_lang1 | translit_lang1_info | translit_lang1_info1 | translit_lang1_info2 | translit_lang1_info3 | translit_lang1_info4 | translit_lang1_info5 | translit_lang1_info6 | translit_lang1_type | translit_lang1_type1 | translit_lang1_type2 | translit_lang1_type3 | translit_lang1_type4 | translit_lang1_type5 | translit_lang1_type6 | translit_lang2 | translit_lang2_info | translit_lang2_info1 | translit_lang2_info2 | translit_lang2_info3 | translit_lang2_info4 | translit_lang2_info5 | translit_lang2_info6 | translit_lang2_type | translit_lang2_type1 | translit_lang2_type2 | translit_lang2_type3 | translit_lang2_type4 | translit_lang2_type5 | translit_lang2_type6 | type | unit_pref | upper_house | utc_offset | utc_offset_DST | utc_offset1 | utc_offset1_DST | utc_offset2 | utc_offset2_DST | utc_offset_list | utc_offset_list_DST | website | width_km | width_mi
}}{{#if:{{{image|}}}|[[Category:Pages using infobox political division with the image parameter|{{#if:{{{image_skyline|}}}|!}}{{PAGENAME}}]]}}{{#if:{{{coordinates_wikidata|}}}{{{wikidata|}}}
 |[[Category:Pages using infobox political division with the wikidata parameter]]
}}&lt;/includeonly&gt;&lt;noinclude&gt;
{{Documentation}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ciq8qx9huz2cs3bed8bru6onri9l3tm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Парандаи бепарвоз</title>
    <ns>0</ns>
    <id>332669</id>
    <revision>
      <id>1480329</id>
      <timestamp>2026-07-13T15:06:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zosya95</username>
        <id>54344</id>
      </contributor>
      <comment>Бо тарҷумаи саҳифаи &quot;[[:en:Special:Redirect/revision/1359796320|Flightless bird]]&quot; сохта шудааст</comment>
      <origin>1480329</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1848" sha1="cpzsfymncf8v5o9xlw989flv93bn1ul" xml:space="preserve">
[[Акс:Penguins_Edinburgh_Zoo_2004_SMC.jpg|рост|мини|Пингвинҳои шоҳӣ ( ''Aptenodytes patagonicus'' ). Пингвинҳо як мисоли номдори парандагони бепарвоз мебошанд.]]
[[Акс:TWC_Wildlife_Centre•_Stewart_Nimmo_•_MRD_8502.jpg|мини|Кивии Окарито (''Apteryx rowi'' ), ки бо номи rowi низ маъруф аст]]
[[Акс:Ostrich_in_safari.jpg|мини|[[Шутурмурғ|Шутурмурғи оддӣ]] (''Struthio camelus''). Шутурмурғҳо калонтарин парандаҳои бепарвоз ва инчунин бузургтарин парандаҳои имрӯза мебошанд.]]
'''Парандаҳои бепарвоз [[Парандаҳо|парандаҳое]]''' мебошанд, ки қобилияти парвоз карданро аз даст додаанд. Онҳо дар натиҷаи [[Эволютсия|раванди эволютсионӣ]] ин қобилиятро гум кардаанд.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.terranature.org/moa.htm|title=New Zealand Ecology&amp;nbsp;– Moa|website=TerraNature|accessdate=2007-08-27}}&lt;/ref&gt; Имрӯз зиёда аз 60 намуди&lt;ref name=&quot;Roots_2006&quot;&gt;{{Cite book|last=Roots C.|url=https://books.google.com/books?id=7PQD-0dYJLgC&amp;q=%22thirty-eight%22+%22twenty-six%22&amp;pg=PR14|title=Flightless Birds|location=Westport|date=2006|publisher=Greenwood Press|pages=XIV|isbn=978-0-313-33545-7}}&lt;/ref&gt; зиндаи парандаҳои бепарвоз маълуманд: '''ратитҳо (шутурмурғҳо (''Struthio''), эмуҳо (''Dromaius''), казуарҳо (''Casuarius''), нандуҳо (''Rhea'') ва кивиҳо (''Apteryx'')), инчунин пингвинҳо (''Sphenisciformes'').'''
[[Гурӯҳ:Pages with unreviewed translations]]</text>
      <sha1>cpzsfymncf8v5o9xlw989flv93bn1ul</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Гурӯҳ:Кӯршабпаракҳои Африқо</title>
    <ns>14</ns>
    <id>332670</id>
    <revision>
      <id>1480331</id>
      <timestamp>2026-07-13T15:08:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zosya95</username>
        <id>54344</id>
      </contributor>
      <comment>Саҳифаи холӣ эҷод шуд</comment>
      <origin>1480331</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="0" sha1="phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1" />
      <sha1>phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1480364</id>
      <parentid>1480331</parentid>
      <timestamp>2026-07-13T18:46:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <comment>гурӯҳбандӣ</comment>
      <origin>1480364</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23" sha1="1nlpx8kow7jb1w6jn1e6iskhjnqfohh" xml:space="preserve">{{гурӯҳ нест}}</text>
      <sha1>1nlpx8kow7jb1w6jn1e6iskhjnqfohh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Хуан Фернандо Кинтеро</title>
    <ns>0</ns>
    <id>332671</id>
    <redirect title="Хуан Кинтеро" />
    <revision>
      <id>1480335</id>
      <timestamp>2026-07-13T15:58:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yoonoos.tj</username>
        <id>27005</id>
      </contributor>
      <comment>Yoonoos.tj moved page [[Хуан Фернандо Кинтеро]] to [[Хуан Кинтеро]]</comment>
      <origin>1480335</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="41" sha1="gy9lgg4ze65egsvtd1xmwmndfk1z6aq" xml:space="preserve">#равона [[Хуан Кинтеро]]</text>
      <sha1>gy9lgg4ze65egsvtd1xmwmndfk1z6aq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Луис Фернандо Диас</title>
    <ns>0</ns>
    <id>332672</id>
    <redirect title="Луис Диас" />
    <revision>
      <id>1480338</id>
      <timestamp>2026-07-13T16:00:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yoonoos.tj</username>
        <id>27005</id>
      </contributor>
      <comment>Yoonoos.tj moved page [[Луис Фернандо Диас]] to [[Луис Диас]]</comment>
      <origin>1480338</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="35" sha1="jdsvau3gvbc7exebis3u01edpmrm03u" xml:space="preserve">#равона [[Луис Диас]]</text>
      <sha1>jdsvau3gvbc7exebis3u01edpmrm03u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Йохан Мохика</title>
    <ns>0</ns>
    <id>332673</id>
    <redirect title="Хоан Мохика" />
    <revision>
      <id>1480340</id>
      <timestamp>2026-07-13T16:01:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yoonoos.tj</username>
        <id>27005</id>
      </contributor>
      <comment>Yoonoos.tj moved page [[Йохан Мохика]] to [[Хоан Мохика]]</comment>
      <origin>1480340</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="39" sha1="3d1ng5k2o3brh5trutsd85agy4ku2br" xml:space="preserve">#равона [[Хоан Мохика]]</text>
      <sha1>3d1ng5k2o3brh5trutsd85agy4ku2br</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Былтсино (ноҳияи Гороховетс)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>332674</id>
    <redirect title="Билтсино (ноҳияи Гороховетс)" />
    <revision>
      <id>1480348</id>
      <timestamp>2026-07-13T16:25:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yoonoos.tj</username>
        <id>27005</id>
      </contributor>
      <comment>Yoonoos.tj moved page [[Былтсино (ноҳияи Гороховетс)]] to [[Билтсино (ноҳияи Гороховетс)]]</comment>
      <origin>1480348</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="70" sha1="9xsmdg1d3tovce6tlb6mgxg45jqs472" xml:space="preserve">#равона [[Билтсино (ноҳияи Гороховетс)]]</text>
      <sha1>9xsmdg1d3tovce6tlb6mgxg45jqs472</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Бахши Мазайҷон</title>
    <ns>0</ns>
    <id>332675</id>
    <revision>
      <id>1480354</id>
      <timestamp>2026-07-13T16:52:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <comment>Бахши Мазайҷон</comment>
      <origin>1480354</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3969" sha1="1lpywft1h24c4ugrfv5yu55ndmqn9nm" xml:space="preserve">{{МА
| мақом = Бахши Мазайҷон
| номи тоҷикӣ = Бахши Мазайҷон
| номи аслӣ = ({{lang-fa|بخش میمند}})
| тасвир = 
| кишвар = Эрон
}}
'''Бахши Мазайҷон''' ({{lang-fa|بخش میمند}}) — номи бахше дар [[шаҳристони Бавонот]], воқеъ дар [[Устони Форс]], [[Эрон]] аст. Пойтахти он шаҳри [[Мазайҷон]] аст. &lt;ref name=&quot;Miscellaneous Divisonal Reforms 190139&quot;&gt;{{cite web|title=Four cities and two new counties will be created; with 20 changes in the map of national divisions|language=fa|website=dolat.ir|via=Secretariat of the Government Information Council|url=https://dolat.ir/detail/190139|archive-url=https://web.archive.org/web/20170326081635/https://dolat.ir/detail/190139|publisher=Ministry of the Interior, Political and Defense Commission|archive-date=26 March 2017|date=19 June 2010|access-date=9 November 2023}}&lt;/ref&gt;
== Таърих ==
Пас аз барӯйхатгирии миллии соли 2006, ноҳияҳои деҳоти Мазайҷон ва Сарвистон аз Бахши марказии шаҳристони Бавонот ҷудо карда шуданд ва бахши Мазайҷон ташкил карда шуд. &lt;ref name=&quot;Miscellaneous Divisonal Reforms 190139&quot;/&gt; Пас аз барӯйхатгирии соли 2011, деҳаи Мазайҷон ба мақоми шаҳр мушарраф гардид. &lt;ref name=&quot;Fars and Yazd Provinces Reforms&quot;&gt;{{cite news|title=Four new cities were added to the map of national divisions; with some changes in the geography map of two provinces|language=fa|website=dolat.ir|via=Secretariat of the Government Information Council|url=https://dolat.ir/detail/223655|archive-url=https://web.archive.org/web/20170531152222/https://dolat.ir/detail/2236|publisher=Ministry of the Interior, Political and Defense Commission|last=Rahimi|first=Mohammadreza|archive-date=31 May 2017|date=13 January 2013|access-date=9 November 2023}}&lt;/ref&gt;
== Аҳолӣ ==

Дар замони барӯйхатгирии аҳолӣ дар соли 2011, шумораи аҳолии бахш 8974 нафар дар 2740 хонавода буд. &lt;ref name=&quot;2011 Fars Province&quot;&gt;{{cite report|title=Census of the Islamic Republic of Iran, 1390 (2011): Fars Province|language=fa|publisher=The Statistical Center of Iran|website=irandataportal.syr.edu|via=Iran Data Portal, Syracuse University|url=https://irandataportal.syr.edu/wp-content/uploads/Fars.xls|archive-url=https://web.archive.org/web/20230116202002/https://irandataportal.syr.edu/wp-content/uploads/Fars.xls|archive-date=16 January 2023|access-date=19 December 2022|format=Excel}}&lt;/ref&gt; Барӯйхатгирии соли 2016 шумораи аҳолии бахшро 10591 нафар дар 3487 хонавода буд. &lt;ref name=&quot;2016 Fars Province&quot;&gt;{{cite report|title=Census of the Islamic Republic of Iran, 1395 (2016): Fars Province|language=fa|publisher=The Statistical Center of Iran|website=amar.org.ir|url=https://www.amar.org.ir/Portals/0/census/1395/results/abadi/CN95_HouseholdPopulationVillage_07.xlsx|access-date=19 December 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220406013432/https://www.amar.org.ir/Portals/0/census/1395/results/abadi/CN95_HouseholdPopulationVillage_07.xlsx|format=Excel|archive-date=6 April 2022}}&lt;/ref&gt;


== Инчунин нигаред ==
* [[Бахши Мейманд]]
* [[Бахши Чоҳварз]]
* [[Бахши Обода]]

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}
{{Пайвандҳои беруна}}
{{Шаҳристонҳо ва шаҳрҳои устони Форс}}
[[Гурӯҳ:Бахшҳои Устони Форс]]
[[Гурӯҳ:Шаҳристони  Бавонот]]
[[Гурӯҳ:Мақолаҳои нопурра, ниёзманди аниқсозии шаблон]]
[[Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишини Устони Форс]]</text>
      <sha1>1lpywft1h24c4ugrfv5yu55ndmqn9nm</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1480355</id>
      <parentid>1480354</parentid>
      <timestamp>2026-07-13T17:02:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <comment>/* Аҳолӣ */ илова</comment>
      <origin>1480355</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4734" sha1="mvgz6uirjzmnztixbm8dt7kkhn55xo9" xml:space="preserve">{{МА
| мақом = Бахши Мазайҷон
| номи тоҷикӣ = Бахши Мазайҷон
| номи аслӣ = ({{lang-fa|بخش میمند}})
| тасвир = 
| кишвар = Эрон
}}
'''Бахши Мазайҷон''' ({{lang-fa|بخش میمند}}) — номи бахше дар [[шаҳристони Бавонот]], воқеъ дар [[Устони Форс]], [[Эрон]] аст. Пойтахти он шаҳри [[Мазайҷон]] аст. &lt;ref name=&quot;Miscellaneous Divisonal Reforms 190139&quot;&gt;{{cite web|title=Four cities and two new counties will be created; with 20 changes in the map of national divisions|language=fa|website=dolat.ir|via=Secretariat of the Government Information Council|url=https://dolat.ir/detail/190139|archive-url=https://web.archive.org/web/20170326081635/https://dolat.ir/detail/190139|publisher=Ministry of the Interior, Political and Defense Commission|archive-date=26 March 2017|date=19 June 2010|access-date=9 November 2023}}&lt;/ref&gt;
== Таърих ==
Пас аз барӯйхатгирии миллии соли 2006, ноҳияҳои деҳоти Мазайҷон ва Сарвистон аз Бахши марказии шаҳристони Бавонот ҷудо карда шуданд ва бахши Мазайҷон ташкил карда шуд. &lt;ref name=&quot;Miscellaneous Divisonal Reforms 190139&quot;/&gt; Пас аз барӯйхатгирии соли 2011, деҳаи Мазайҷон ба мақоми шаҳр мушарраф гардид. &lt;ref name=&quot;Fars and Yazd Provinces Reforms&quot;&gt;{{cite news|title=Four new cities were added to the map of national divisions; with some changes in the geography map of two provinces|language=fa|website=dolat.ir|via=Secretariat of the Government Information Council|url=https://dolat.ir/detail/223655|archive-url=https://web.archive.org/web/20170531152222/https://dolat.ir/detail/2236|publisher=Ministry of the Interior, Political and Defense Commission|last=Rahimi|first=Mohammadreza|archive-date=31 May 2017|date=13 January 2013|access-date=9 November 2023}}&lt;/ref&gt;
== Аҳолӣ ==

Дар замони барӯйхатгирии аҳолӣ дар [[соли 2011]], шумораи аҳолии бахш 8974 нафар дар 2740 [[хонавода]] буд. &lt;ref name=&quot;2011 Fars Province&quot;&gt;{{cite report|title=Census of the Islamic Republic of Iran, 1390 (2011): Fars Province|language=fa|publisher=The Statistical Center of Iran|website=irandataportal.syr.edu|via=Iran Data Portal, Syracuse University|url=https://irandataportal.syr.edu/wp-content/uploads/Fars.xls|archive-url=https://web.archive.org/web/20230116202002/https://irandataportal.syr.edu/wp-content/uploads/Fars.xls|archive-date=16 January 2023|access-date=19 December 2022|format=Excel}}&lt;/ref&gt; Барӯйхатгирии [[соли 2016]] [[шумора|шумораи]] [[аҳолӣ|аҳолии]] бахшро 10591 нафар дар 3487 [[хонавода]] буд. &lt;ref name=&quot;2016 Fars Province&quot;&gt;{{cite report|title=Census of the Islamic Republic of Iran, 1395 (2016): Fars Province|language=fa|publisher=The Statistical Center of Iran|website=amar.org.ir|url=https://www.amar.org.ir/Portals/0/census/1395/results/abadi/CN95_HouseholdPopulationVillage_07.xlsx|access-date=19 December 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220406013432/https://www.amar.org.ir/Portals/0/census/1395/results/abadi/CN95_HouseholdPopulationVillage_07.xlsx|format=Excel|archive-date=6 April 2022}}&lt;/ref&gt;
== Тақсимоти маъмурӣ ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ Аҳолии бахши Мазайҷон
! Administrative Divisions !! 2011&lt;ref name=&quot;2011 Fars Province&quot;/&gt; !! 2016&lt;ref name=&quot;2016 Fars Province&quot;/&gt;
|-
| [[НД Мазайҷон]] || style=&quot;text-align: right;&quot;| 5,251 || style=&quot;text-align: right;&quot;| 2,985
|-
| [[НД Сарвистон]] || style=&quot;text-align: right;&quot;| 3,723 || style=&quot;text-align: right;&quot;| 4,039
|-
| [[Мазайҷон|Мазайҷон]] (шаҳр) || style=&quot;text-align: right;&quot;|  || style=&quot;text-align: right;&quot;| 3,567
|-
| '''Ҷамъ''' || style=&quot;text-align: right;&quot;| '''8,974''' || style=&quot;text-align: right;&quot;| '''10,591'''
|-
| colspan=3 | {{small|НД {{=}} ноҳияи деҳотӣ}}

== Инчунин нигаред ==
* [[Бахши Мейманд]]
* [[Бахши Чоҳварз]]
* [[Бахши Обода]]

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}
{{Пайвандҳои беруна}}
{{Шаҳристонҳо ва шаҳрҳои устони Форс}}
[[Гурӯҳ:Бахшҳои Устони Форс]]
[[Гурӯҳ:Шаҳристони  Бавонот]]
[[Гурӯҳ:Мақолаҳои нопурра, ниёзманди аниқсозии шаблон]]
[[Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишини Устони Форс]]</text>
      <sha1>mvgz6uirjzmnztixbm8dt7kkhn55xo9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1480356</id>
      <parentid>1480355</parentid>
      <timestamp>2026-07-13T17:29:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <origin>1480356</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4736" sha1="dwzzyeztzgb60udcz8o1k04i3ikkjsn" xml:space="preserve">{{МА
| мақом = Бахши Мазайҷон
| номи тоҷикӣ = Бахши Мазайҷон
| номи аслӣ = ({{lang-fa|بخش میمند}})
| тасвир = 
| кишвар = Эрон
}}
'''Бахши Мазайҷон''' ({{lang-fa|بخش میمند}}) — номи бахше дар [[шаҳристони Бавонот]], воқеъ дар [[Устони Форс]], [[Эрон]] аст. Пойтахти он шаҳри [[Мазайҷон]] аст. &lt;ref name=&quot;Miscellaneous Divisonal Reforms 190139&quot;&gt;{{cite web|title=Four cities and two new counties will be created; with 20 changes in the map of national divisions|language=fa|website=dolat.ir|via=Secretariat of the Government Information Council|url=https://dolat.ir/detail/190139|archive-url=https://web.archive.org/web/20170326081635/https://dolat.ir/detail/190139|publisher=Ministry of the Interior, Political and Defense Commission|archive-date=26 March 2017|date=19 June 2010|access-date=9 November 2023}}&lt;/ref&gt;
== Таърих ==
Пас аз барӯйхатгирии миллии соли 2006, ноҳияҳои деҳоти Мазайҷон ва Сарвистон аз Бахши марказии шаҳристони Бавонот ҷудо карда шуданд ва бахши Мазайҷон ташкил карда шуд. &lt;ref name=&quot;Miscellaneous Divisonal Reforms 190139&quot;/&gt; Пас аз барӯйхатгирии соли 2011, деҳаи Мазайҷон ба мақоми шаҳр мушарраф гардид. &lt;ref name=&quot;Fars and Yazd Provinces Reforms&quot;&gt;{{cite news|title=Four new cities were added to the map of national divisions; with some changes in the geography map of two provinces|language=fa|website=dolat.ir|via=Secretariat of the Government Information Council|url=https://dolat.ir/detail/223655|archive-url=https://web.archive.org/web/20170531152222/https://dolat.ir/detail/2236|publisher=Ministry of the Interior, Political and Defense Commission|last=Rahimi|first=Mohammadreza|archive-date=31 May 2017|date=13 January 2013|access-date=9 November 2023}}&lt;/ref&gt;
== Аҳолӣ ==

Дар замони барӯйхатгирии аҳолӣ дар [[соли 2011]], шумораи аҳолии бахш 8974 нафар дар 2740 [[хонавода]] буд. &lt;ref name=&quot;2011 Fars Province&quot;&gt;{{cite report|title=Census of the Islamic Republic of Iran, 1390 (2011): Fars Province|language=fa|publisher=The Statistical Center of Iran|website=irandataportal.syr.edu|via=Iran Data Portal, Syracuse University|url=https://irandataportal.syr.edu/wp-content/uploads/Fars.xls|archive-url=https://web.archive.org/web/20230116202002/https://irandataportal.syr.edu/wp-content/uploads/Fars.xls|archive-date=16 January 2023|access-date=19 December 2022|format=Excel}}&lt;/ref&gt; Барӯйхатгирии [[соли 2016]] [[шумора|шумораи]] [[аҳолӣ|аҳолии]] бахшро 10591 нафар дар 3487 [[хонавода]] буд. &lt;ref name=&quot;2016 Fars Province&quot;&gt;{{cite report|title=Census of the Islamic Republic of Iran, 1395 (2016): Fars Province|language=fa|publisher=The Statistical Center of Iran|website=amar.org.ir|url=https://www.amar.org.ir/Portals/0/census/1395/results/abadi/CN95_HouseholdPopulationVillage_07.xlsx|access-date=19 December 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220406013432/https://www.amar.org.ir/Portals/0/census/1395/results/abadi/CN95_HouseholdPopulationVillage_07.xlsx|format=Excel|archive-date=6 April 2022}}&lt;/ref&gt;
== Тақсимоти маъмурӣ ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ Аҳолии бахши Мазайҷон
! Administrative Divisions !! 2011&lt;ref name=&quot;2011 Fars Province&quot;/&gt; !! 2016&lt;ref name=&quot;2016 Fars Province&quot;/&gt;
|-
| [[НД Мазайҷон]] || style=&quot;text-align: right;&quot;| 5,251 || style=&quot;text-align: right;&quot;| 2,985
|-
| [[НД Сарвистон]] || style=&quot;text-align: right;&quot;| 3,723 || style=&quot;text-align: right;&quot;| 4,039
|-
| [[Мазайҷон|Мазайҷон]] (шаҳр) || style=&quot;text-align: right;&quot;|  || style=&quot;text-align: right;&quot;| 3,567
|-
| '''Ҷамъ''' || style=&quot;text-align: right;&quot;| '''8,974''' || style=&quot;text-align: right;&quot;| '''10,591'''
|-
| colspan=3 | {{small|НД {{=}} ноҳияи деҳотӣ}}
|}
== Инчунин нигаред ==
* [[Бахши Мейманд]]
* [[Бахши Чоҳварз]]
* [[Бахши Обода]]

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}
{{Пайвандҳои беруна}}
{{Шаҳристонҳо ва шаҳрҳои устони Форс}}
[[Гурӯҳ:Бахшҳои Устони Форс]]
[[Гурӯҳ:Шаҳристони  Бавонот]]
[[Гурӯҳ:Мақолаҳои нопурра, ниёзманди аниқсозии шаблон]]
[[Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишини Устони Форс]]</text>
      <sha1>dwzzyeztzgb60udcz8o1k04i3ikkjsn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1480358</id>
      <parentid>1480356</parentid>
      <timestamp>2026-07-13T17:46:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <origin>1480358</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4732" sha1="fymwq5b413b0mq3oqweytxwm06yzghv" xml:space="preserve">{{МА
| мақом = Бахши Мазайҷон
| номи тоҷикӣ = Бахши Мазайҷон
| номи аслӣ = ({{lang-fa|بخش میمند}})
| тасвир = 
| кишвар = Эрон
}}
'''Бахши Мазайҷон''' ({{lang-fa|بخش میمند}}) — номи бахше дар [[шаҳристони Бавонот]], воқеъ дар [[Устони Форс]], [[Эрон]] аст. Пойтахти он шаҳри [[Мазайҷон]] аст. &lt;ref name=&quot;Miscellaneous Divisonal Reforms 190139&quot;&gt;{{cite web|title=Four cities and two new counties will be created; with 20 changes in the map of national divisions|language=fa|website=dolat.ir|via=Secretariat of the Government Information Council|url=https://dolat.ir/detail/190139|archive-url=https://web.archive.org/web/20170326081635/https://dolat.ir/detail/190139|publisher=Ministry of the Interior, Political and Defense Commission|archive-date=26 March 2017|date=19 June 2010|access-date=9 November 2023}}&lt;/ref&gt;
== Таърих ==
Пас аз барӯйхатгирии миллии соли 2006, ноҳияҳои деҳоти Мазайҷон ва Сарвистон аз Бахши марказии шаҳристони Бавонот ҷудо карда шуданд ва бахши Мазайҷон ташкил карда шуд. &lt;ref name=&quot;Miscellaneous Divisonal Reforms 190139&quot;/&gt; Пас аз барӯйхатгирии соли 2011, деҳаи Мазайҷон ба мақоми шаҳр мушарраф гардид. &lt;ref name=&quot;Fars and Yazd Provinces Reforms&quot;&gt;{{cite news|title=Four new cities were added to the map of national divisions; with some changes in the geography map of two provinces|language=fa|website=dolat.ir|via=Secretariat of the Government Information Council|url=https://dolat.ir/detail/223655|archive-url=https://web.archive.org/web/20170531152222/https://dolat.ir/detail/2236|publisher=Ministry of the Interior, Political and Defense Commission|last=Rahimi|first=Mohammadreza|archive-date=31 May 2017|date=13 January 2013|access-date=9 November 2023}}&lt;/ref&gt;
== Аҳолӣ ==

Дар замони барӯйхатгирии аҳолӣ дар [[соли 2011]], шумораи аҳолии бахш 8974 нафар дар 2740 [[хонавода]] буд. &lt;ref name=&quot;2011 Fars Province&quot;&gt;{{cite report|title=Census of the Islamic Republic of Iran, 1390 (2011): Fars Province|language=fa|publisher=The Statistical Center of Iran|website=irandataportal.syr.edu|via=Iran Data Portal, Syracuse University|url=https://irandataportal.syr.edu/wp-content/uploads/Fars.xls|archive-url=https://web.archive.org/web/20230116202002/https://irandataportal.syr.edu/wp-content/uploads/Fars.xls|archive-date=16 January 2023|access-date=19 December 2022|format=Excel}}&lt;/ref&gt; Барӯйхатгирии [[соли 2016]] [[шумора|шумораи]] [[аҳолӣ|аҳолии]] бахш 10591 нафар дар 3487 [[хонавода]] буд. &lt;ref name=&quot;2016 Fars Province&quot;&gt;{{cite report|title=Census of the Islamic Republic of Iran, 1395 (2016): Fars Province|language=fa|publisher=The Statistical Center of Iran|website=amar.org.ir|url=https://www.amar.org.ir/Portals/0/census/1395/results/abadi/CN95_HouseholdPopulationVillage_07.xlsx|access-date=19 December 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220406013432/https://www.amar.org.ir/Portals/0/census/1395/results/abadi/CN95_HouseholdPopulationVillage_07.xlsx|format=Excel|archive-date=6 April 2022}}&lt;/ref&gt;
== Тақсимоти маъмурӣ ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ Аҳолии бахши Мазайҷон
! Administrative Divisions !! 2011&lt;ref name=&quot;2011 Fars Province&quot;/&gt; !! 2016&lt;ref name=&quot;2016 Fars Province&quot;/&gt;
|-
| [[НД Мазайҷон]] || style=&quot;text-align: right;&quot;| 5,251 || style=&quot;text-align: right;&quot;| 2,985
|-
| [[НД Сарвистон]] || style=&quot;text-align: right;&quot;| 3,723 || style=&quot;text-align: right;&quot;| 4,039
|-
| [[Мазайҷон|Мазайҷон]] (шаҳр) || style=&quot;text-align: right;&quot;|  || style=&quot;text-align: right;&quot;| 3,567
|-
| '''Ҷамъ''' || style=&quot;text-align: right;&quot;| '''8,974''' || style=&quot;text-align: right;&quot;| '''10,591'''
|-
| colspan=3 | {{small|НД {{=}} ноҳияи деҳотӣ}}
|}
== Инчунин нигаред ==
* [[Бахши Мейманд]]
* [[Бахши Чоҳварз]]
* [[Бахши Обода]]

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}
{{Пайвандҳои беруна}}
{{Шаҳристонҳо ва шаҳрҳои устони Форс}}
[[Гурӯҳ:Бахшҳои Устони Форс]]
[[Гурӯҳ:Шаҳристони  Бавонот]]
[[Гурӯҳ:Мақолаҳои нопурра, ниёзманди аниқсозии шаблон]]
[[Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишини Устони Форс]]</text>
      <sha1>fymwq5b413b0mq3oqweytxwm06yzghv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1480359</id>
      <parentid>1480358</parentid>
      <timestamp>2026-07-13T17:48:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <comment>/* Таърих */</comment>
      <origin>1480359</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4749" sha1="k134tax94setppewerotgixm0kxp4zv" xml:space="preserve">{{МА
| мақом = Бахши Мазайҷон
| номи тоҷикӣ = Бахши Мазайҷон
| номи аслӣ = ({{lang-fa|بخش میمند}})
| тасвир = 
| кишвар = Эрон
}}
'''Бахши Мазайҷон''' ({{lang-fa|بخش میمند}}) — номи бахше дар [[шаҳристони Бавонот]], воқеъ дар [[Устони Форс]], [[Эрон]] аст. Пойтахти он шаҳри [[Мазайҷон]] аст. &lt;ref name=&quot;Miscellaneous Divisonal Reforms 190139&quot;&gt;{{cite web|title=Four cities and two new counties will be created; with 20 changes in the map of national divisions|language=fa|website=dolat.ir|via=Secretariat of the Government Information Council|url=https://dolat.ir/detail/190139|archive-url=https://web.archive.org/web/20170326081635/https://dolat.ir/detail/190139|publisher=Ministry of the Interior, Political and Defense Commission|archive-date=26 March 2017|date=19 June 2010|access-date=9 November 2023}}&lt;/ref&gt;
== Таърих ==
Пас аз барӯйхатгирии миллии [[соли 2006]], ноҳияҳои деҳоти Мазайҷон ва Сарвистон аз [[Бахши марказии шаҳристони Бавонот]] ҷудо карда шуданд ва бахши Мазайҷон ташкил карда шуд. &lt;ref name=&quot;Miscellaneous Divisonal Reforms 190139&quot;/&gt; Пас аз барӯйхатгирии [[соли 2011]], деҳаи Мазайҷон ба мақоми [[шаҳр]] мушарраф гардид. &lt;ref name=&quot;Fars and Yazd Provinces Reforms&quot;&gt;{{cite news|title=Four new cities were added to the map of national divisions; with some changes in the geography map of two provinces|language=fa|website=dolat.ir|via=Secretariat of the Government Information Council|url=https://dolat.ir/detail/223655|archive-url=https://web.archive.org/web/20170531152222/https://dolat.ir/detail/2236|publisher=Ministry of the Interior, Political and Defense Commission|last=Rahimi|first=Mohammadreza|archive-date=31 May 2017|date=13 January 2013|access-date=9 November 2023}}&lt;/ref&gt;

== Аҳолӣ ==

Дар замони барӯйхатгирии аҳолӣ дар [[соли 2011]], шумораи аҳолии бахш 8974 нафар дар 2740 [[хонавода]] буд. &lt;ref name=&quot;2011 Fars Province&quot;&gt;{{cite report|title=Census of the Islamic Republic of Iran, 1390 (2011): Fars Province|language=fa|publisher=The Statistical Center of Iran|website=irandataportal.syr.edu|via=Iran Data Portal, Syracuse University|url=https://irandataportal.syr.edu/wp-content/uploads/Fars.xls|archive-url=https://web.archive.org/web/20230116202002/https://irandataportal.syr.edu/wp-content/uploads/Fars.xls|archive-date=16 January 2023|access-date=19 December 2022|format=Excel}}&lt;/ref&gt; Барӯйхатгирии [[соли 2016]] [[шумора|шумораи]] [[аҳолӣ|аҳолии]] бахш 10591 нафар дар 3487 [[хонавода]] буд. &lt;ref name=&quot;2016 Fars Province&quot;&gt;{{cite report|title=Census of the Islamic Republic of Iran, 1395 (2016): Fars Province|language=fa|publisher=The Statistical Center of Iran|website=amar.org.ir|url=https://www.amar.org.ir/Portals/0/census/1395/results/abadi/CN95_HouseholdPopulationVillage_07.xlsx|access-date=19 December 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220406013432/https://www.amar.org.ir/Portals/0/census/1395/results/abadi/CN95_HouseholdPopulationVillage_07.xlsx|format=Excel|archive-date=6 April 2022}}&lt;/ref&gt;
== Тақсимоти маъмурӣ ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ Аҳолии бахши Мазайҷон
! Administrative Divisions !! 2011&lt;ref name=&quot;2011 Fars Province&quot;/&gt; !! 2016&lt;ref name=&quot;2016 Fars Province&quot;/&gt;
|-
| [[НД Мазайҷон]] || style=&quot;text-align: right;&quot;| 5,251 || style=&quot;text-align: right;&quot;| 2,985
|-
| [[НД Сарвистон]] || style=&quot;text-align: right;&quot;| 3,723 || style=&quot;text-align: right;&quot;| 4,039
|-
| [[Мазайҷон|Мазайҷон]] (шаҳр) || style=&quot;text-align: right;&quot;|  || style=&quot;text-align: right;&quot;| 3,567
|-
| '''Ҷамъ''' || style=&quot;text-align: right;&quot;| '''8,974''' || style=&quot;text-align: right;&quot;| '''10,591'''
|-
| colspan=3 | {{small|НД {{=}} ноҳияи деҳотӣ}}
|}
== Инчунин нигаред ==
* [[Бахши Мейманд]]
* [[Бахши Чоҳварз]]
* [[Бахши Обода]]

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}
{{Пайвандҳои беруна}}
{{Шаҳристонҳо ва шаҳрҳои устони Форс}}
[[Гурӯҳ:Бахшҳои Устони Форс]]
[[Гурӯҳ:Шаҳристони  Бавонот]]
[[Гурӯҳ:Мақолаҳои нопурра, ниёзманди аниқсозии шаблон]]
[[Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишини Устони Форс]]</text>
      <sha1>k134tax94setppewerotgixm0kxp4zv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Бахши Мишкон (Нейрез)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>332676</id>
    <revision>
      <id>1480360</id>
      <timestamp>2026-07-13T17:57:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <comment>Бахши Мешкан (Нейриз)</comment>
      <origin>1480360</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4614" sha1="05vbrzyjgxvkf23bmscfxdcm12e106g" xml:space="preserve">{{МА
| мақом = Бахши Мешкан 
| номи тоҷикӣ = Бахши Мешкан (Нейриз)
| номи аслӣ = ({{lang-fa|بخش مشكان}})
| тасвир = 
| кишвар = Эрон
}}

'''Бахши Мешкан''' ({{lang-fa|بخش مشكان}}) — номи бахше дар [[шаҳристони Нейриз]], воқеъ дар [[Устони Форс]], [[Эрон]] аст. Пойтахти он шаҳри [[Мешкан]] аст. &lt;ref name=&quot;Khorrambid County Establishment&quot;&gt;{{cite report|title=Making changes in the scope of national divisions in Fars province|language=fa|website=lamtakam.com|via=Lam ta Kam|url=https://lamtakam.com/law/council_of_ministers/117546|archive-url=https://web.archive.org/web/20231209163701/https://lamtakam.com/law/council_of_ministers/117546|publisher=Ministry of the Interior, Political-Defense Commission of the Government Council|last=Habibi|first=Hassan|orig-date=Approved 24 February 1376|date=c. 2023|archive-date=9 December 2023|access-date=9 December 2023|id=Proposal 1.4.42.14645; Notification 17938/54314K}}&lt;/ref&gt;
== Аҳолӣ ==
Дар замони барӯйхатгирии миллии [[соли 2006]], шумораи аҳолии базш 8875 нафар дар 2334 [[хонавода]] буд. &lt;ref name=&quot;2006 Fars Province&quot;&gt;{{cite report|title=Census of the Islamic Republic of Iran, 1385 (2006): Fars Province|language=fa|publisher=The Statistical Center of Iran|website=amar.org.ir|url=http://www.amar.org.ir/DesktopModules/FTPManager/upload/upload2360/newjkh/newjkh/07.xls|access-date=25 September 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20110920091830/http://www.amar.org.ir/DesktopModules/FTPManager/upload/upload2360/newjkh/newjkh/07.xls|format=Excel|archive-date=20 September 2011}}&lt;/ref&gt;  Дар барӯйхатгирии навбатии [[соли 2011]] 8493 нафар дар 2504 хонавода буданд. &lt;ref name=&quot;2011 Fars Province&quot;&gt;{{cite report|title=Census of the Islamic Republic of Iran, 1390 (2011): Fars Province|language=fa|publisher=The Statistical Center of Iran|website=irandataportal.syr.edu|via=Iran Data Portal, Syracuse University|url=https://irandataportal.syr.edu/wp-content/uploads/Fars.xls|archive-url=https://web.archive.org/web/20230116202002/https://irandataportal.syr.edu/wp-content/uploads/Fars.xls|archive-date=16 January 2023|access-date=19 December 2022|format=Excel}}&lt;/ref&gt;  Дар барӯйхатгирии [[соли 2016]] [[шумора|шумораи]] [[аҳолӣ|аҳолии]] бахш 8799 нафар дар 2730 [[хонавода]] буд. &lt;ref name=&quot;2016 Fars Province&quot;&gt;{{cite report|title=Census of the Islamic Republic of Iran, 1395 (2016): Fars Province|language=fa|publisher=The Statistical Center of Iran|website=amar.org.ir|url=https://www.amar.org.ir/Portals/0/census/1395/results/abadi/CN95_HouseholdPopulationVillage_07.xlsx|access-date=19 December 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220406013432/https://www.amar.org.ir/Portals/0/census/1395/results/abadi/CN95_HouseholdPopulationVillage_07.xlsx|format=Excel|archive-date=6 April 2022}}&lt;/ref&gt;

== Тақсимоти маъмурӣ ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ Аҳолии бахши Мешкан
! Administrative Divisions !! 2006&lt;ref name=&quot;2006 Fars Province&quot;/&gt; !! 2011&lt;ref name=&quot;2011 Fars Province&quot;/&gt; !! 2016&lt;ref name=&quot;2016 Fars Province&quot;/&gt;
|-
| [[НД Шаҳидобод]] || style=&quot;text-align: right;&quot;| 3,578 || style=&quot;text-align: right;&quot;| 3,199 || style=&quot;text-align: right;&quot;| 3,377
|-
| [[НД Қодиробод]] || style=&quot;text-align: right;&quot;| 14,095 || style=&quot;text-align: right;&quot;| 15,792 || style=&quot;text-align: right;&quot;| 14,973
|-
| [[Қодиробод|Қодиробод]] (шаҳр) || style=&quot;text-align: right;&quot;| 14,095 || style=&quot;text-align: right;&quot;| 15,792 || style=&quot;text-align: right;&quot;| 14,973
|-
| '''Ҷамъ''' || style=&quot;text-align: right;&quot;| '''17,673''' || style=&quot;text-align: right;&quot;| '''18,991''' || style=&quot;text-align: right;&quot;| '''18,350'''
|-
| colspan=3 | {{small|НД {{=}} ноҳияи деҳотӣ}}
|}
== Инчунин нигаред ==
* [[Бахши Дориён]]
* [[Бахши Дурудзан]]
* [[Бахши Душман Зиёрӣ]]

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}
{{Пайвандҳои беруна}}
{{Шаҳристонҳо ва шаҳрҳои устони Форс}}
[[Гурӯҳ:Бахшҳои Устони Форс]]
[[Гурӯҳ:Шаҳристони Нейриз]]
[[Гурӯҳ:Мақолаҳои нопурра, ниёзманди аниқсозии шаблон]]
[[Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишини Устони Форс]]</text>
      <sha1>05vbrzyjgxvkf23bmscfxdcm12e106g</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1480426</id>
      <parentid>1480360</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T04:57:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VASHGIRD</username>
        <id>8035</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>VASHGIRD moved page [[Бахши Мешкан (Нейриз)]] to [[Бахши Мишкон (Нейрез)]]</comment>
      <origin>1480360</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4614" sha1="05vbrzyjgxvkf23bmscfxdcm12e106g" xml:space="preserve">{{МА
| мақом = Бахши Мешкан 
| номи тоҷикӣ = Бахши Мешкан (Нейриз)
| номи аслӣ = ({{lang-fa|بخش مشكان}})
| тасвир = 
| кишвар = Эрон
}}

'''Бахши Мешкан''' ({{lang-fa|بخش مشكان}}) — номи бахше дар [[шаҳристони Нейриз]], воқеъ дар [[Устони Форс]], [[Эрон]] аст. Пойтахти он шаҳри [[Мешкан]] аст. &lt;ref name=&quot;Khorrambid County Establishment&quot;&gt;{{cite report|title=Making changes in the scope of national divisions in Fars province|language=fa|website=lamtakam.com|via=Lam ta Kam|url=https://lamtakam.com/law/council_of_ministers/117546|archive-url=https://web.archive.org/web/20231209163701/https://lamtakam.com/law/council_of_ministers/117546|publisher=Ministry of the Interior, Political-Defense Commission of the Government Council|last=Habibi|first=Hassan|orig-date=Approved 24 February 1376|date=c. 2023|archive-date=9 December 2023|access-date=9 December 2023|id=Proposal 1.4.42.14645; Notification 17938/54314K}}&lt;/ref&gt;
== Аҳолӣ ==
Дар замони барӯйхатгирии миллии [[соли 2006]], шумораи аҳолии базш 8875 нафар дар 2334 [[хонавода]] буд. &lt;ref name=&quot;2006 Fars Province&quot;&gt;{{cite report|title=Census of the Islamic Republic of Iran, 1385 (2006): Fars Province|language=fa|publisher=The Statistical Center of Iran|website=amar.org.ir|url=http://www.amar.org.ir/DesktopModules/FTPManager/upload/upload2360/newjkh/newjkh/07.xls|access-date=25 September 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20110920091830/http://www.amar.org.ir/DesktopModules/FTPManager/upload/upload2360/newjkh/newjkh/07.xls|format=Excel|archive-date=20 September 2011}}&lt;/ref&gt;  Дар барӯйхатгирии навбатии [[соли 2011]] 8493 нафар дар 2504 хонавода буданд. &lt;ref name=&quot;2011 Fars Province&quot;&gt;{{cite report|title=Census of the Islamic Republic of Iran, 1390 (2011): Fars Province|language=fa|publisher=The Statistical Center of Iran|website=irandataportal.syr.edu|via=Iran Data Portal, Syracuse University|url=https://irandataportal.syr.edu/wp-content/uploads/Fars.xls|archive-url=https://web.archive.org/web/20230116202002/https://irandataportal.syr.edu/wp-content/uploads/Fars.xls|archive-date=16 January 2023|access-date=19 December 2022|format=Excel}}&lt;/ref&gt;  Дар барӯйхатгирии [[соли 2016]] [[шумора|шумораи]] [[аҳолӣ|аҳолии]] бахш 8799 нафар дар 2730 [[хонавода]] буд. &lt;ref name=&quot;2016 Fars Province&quot;&gt;{{cite report|title=Census of the Islamic Republic of Iran, 1395 (2016): Fars Province|language=fa|publisher=The Statistical Center of Iran|website=amar.org.ir|url=https://www.amar.org.ir/Portals/0/census/1395/results/abadi/CN95_HouseholdPopulationVillage_07.xlsx|access-date=19 December 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220406013432/https://www.amar.org.ir/Portals/0/census/1395/results/abadi/CN95_HouseholdPopulationVillage_07.xlsx|format=Excel|archive-date=6 April 2022}}&lt;/ref&gt;

== Тақсимоти маъмурӣ ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ Аҳолии бахши Мешкан
! Administrative Divisions !! 2006&lt;ref name=&quot;2006 Fars Province&quot;/&gt; !! 2011&lt;ref name=&quot;2011 Fars Province&quot;/&gt; !! 2016&lt;ref name=&quot;2016 Fars Province&quot;/&gt;
|-
| [[НД Шаҳидобод]] || style=&quot;text-align: right;&quot;| 3,578 || style=&quot;text-align: right;&quot;| 3,199 || style=&quot;text-align: right;&quot;| 3,377
|-
| [[НД Қодиробод]] || style=&quot;text-align: right;&quot;| 14,095 || style=&quot;text-align: right;&quot;| 15,792 || style=&quot;text-align: right;&quot;| 14,973
|-
| [[Қодиробод|Қодиробод]] (шаҳр) || style=&quot;text-align: right;&quot;| 14,095 || style=&quot;text-align: right;&quot;| 15,792 || style=&quot;text-align: right;&quot;| 14,973
|-
| '''Ҷамъ''' || style=&quot;text-align: right;&quot;| '''17,673''' || style=&quot;text-align: right;&quot;| '''18,991''' || style=&quot;text-align: right;&quot;| '''18,350'''
|-
| colspan=3 | {{small|НД {{=}} ноҳияи деҳотӣ}}
|}
== Инчунин нигаред ==
* [[Бахши Дориён]]
* [[Бахши Дурудзан]]
* [[Бахши Душман Зиёрӣ]]

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}
{{Пайвандҳои беруна}}
{{Шаҳристонҳо ва шаҳрҳои устони Форс}}
[[Гурӯҳ:Бахшҳои Устони Форс]]
[[Гурӯҳ:Шаҳристони Нейриз]]
[[Гурӯҳ:Мақолаҳои нопурра, ниёзманди аниқсозии шаблон]]
[[Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишини Устони Форс]]</text>
      <sha1>05vbrzyjgxvkf23bmscfxdcm12e106g</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Бахши Машҳади Мурғоб</title>
    <ns>0</ns>
    <id>332677</id>
    <revision>
      <id>1480363</id>
      <timestamp>2026-07-13T18:35:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <comment>Бахши Машҳади Мурғоб</comment>
      <origin>1480363</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4784" sha1="qidvhdib5tpdne3844207ks9e7ribml" xml:space="preserve">{{МА
| мақом = Бахши Машҳади Мурғоб
| номи тоҷикӣ = Бахши Машҳади Мурғоб
| номи аслӣ = ({{lang-fa|بخش مشهد مرغاب}})
| тасвир = 
| кишвар = Эрон
}}
'''Бахши Машҳади Мурғоб''' ({{lang-fa|بخش مشهد مرغاب}}) — номи бахше дар [[шаҳристони Хуррамбед]], воқеъ дар [[Устони Форс]], [[Эрон]] аст. Пойтахти он шаҳри [[Қодиробод]] аст. &lt;ref name=&quot;Khorrambid County Establishment&quot;&gt;{{cite report|title=Making changes in the scope of national divisions in Fars province|language=fa|website=lamtakam.com|via=Lam ta Kam|url=https://lamtakam.com/law/council_of_ministers/117546|archive-url=https://web.archive.org/web/20231209163701/https://lamtakam.com/law/council_of_ministers/117546|publisher=Ministry of the Interior, Political-Defense Commission of the Government Council|last=Habibi|first=Hassan|orig-date=Approved 24 February 1376|date=c. 2023|archive-date=9 December 2023|access-date=9 December 2023|id=Proposal 1.4.42.14645; Notification 17938/54314K}}&lt;/ref&gt;
== Аҳолӣ ==
Дар замони барӯйхатгирии миллии соли 2006, шумораи аҳолии бахш 17,673 нафарро дар 4,250 [[хонавода]] ташкил медод. &lt;ref name=&quot;2006 Fars Province&quot;&gt;{{cite report|title=Census of the Islamic Republic of Iran, 1385 (2006): Fars Province|language=fa|publisher=The Statistical Center of Iran|website=amar.org.ir|url=http://www.amar.org.ir/DesktopModules/FTPManager/upload/upload2360/newjkh/newjkh/07.xls|access-date=25 September 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20110920091830/http://www.amar.org.ir/DesktopModules/FTPManager/upload/upload2360/newjkh/newjkh/07.xls|format=Excel|archive-date=20 September 2011}}&lt;/ref&gt;  Дар барӯйхатгирии навбатии [[соли 2011]] 18,991 нафар дар 5,126 хонавода ба қайд гирифта шуда буданд. &lt;ref name=&quot;2011 Fars Province&quot;&gt;{{cite report|title=Census of the Islamic Republic of Iran, 1390 (2011): Fars Province|language=fa|publisher=The Statistical Center of Iran|website=irandataportal.syr.edu|via=Iran Data Portal, Syracuse University|url=https://irandataportal.syr.edu/wp-content/uploads/Fars.xls|archive-url=https://web.archive.org/web/20230116202002/https://irandataportal.syr.edu/wp-content/uploads/Fars.xls|archive-date=16 January 2023|access-date=19 December 2022|format=Excel}}&lt;/ref&gt; Дар барӯйхатгирии [[соли 2016]] [[шумора|шумораи]] [[аҳолӣ|аҳолии]] бахш 18,350 нафар дар 5,492 хонавода муайян карда шуд. &lt;ref name=&quot;2016 Fars Province&quot;&gt;{{cite report|title=Census of the Islamic Republic of Iran, 1395 (2016): Fars Province|language=fa|publisher=The Statistical Center of Iran|website=amar.org.ir|url=https://www.amar.org.ir/Portals/0/census/1395/results/abadi/CN95_HouseholdPopulationVillage_07.xlsx|access-date=19 December 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220406013432/https://www.amar.org.ir/Portals/0/census/1395/results/abadi/CN95_HouseholdPopulationVillage_07.xlsx|format=Excel|archive-date=6 April 2022}}&lt;/ref&gt;

== Тақсимоти маъмурӣ ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ Аҳолии бахши Машҳади Мурғоб
! Administrative Divisions !! 2006&lt;ref name=&quot;2006 Fars Province&quot;/&gt; !! 2011&lt;ref name=&quot;2011 Fars Province&quot;/&gt; !! 2016&lt;ref name=&quot;2016 Fars Province&quot;/&gt;
|-
| [[НД Шаҳидобод]] || style=&quot;text-align: right;&quot;| 3,578 || style=&quot;text-align: right;&quot;| 3,199 || style=&quot;text-align: right;&quot;| 3,377
|-
| [[НД Қодиробод]] || style=&quot;text-align: right;&quot;| 14,095 || style=&quot;text-align: right;&quot;| 15,792 || style=&quot;text-align: right;&quot;| 14,973
|-
| [[Қодиробод|Қодиробод]] (шаҳр) || style=&quot;text-align: right;&quot;| 14,095 || style=&quot;text-align: right;&quot;| 15,792 || style=&quot;text-align: right;&quot;| 14,973
|-
| '''Ҷамъ''' || style=&quot;text-align: right;&quot;| '''17,673''' || style=&quot;text-align: right;&quot;| '''18,991''' || style=&quot;text-align: right;&quot;| '''18,350'''
|-
| colspan=3 | {{small|НД {{=}} ноҳияи деҳотӣ}}
|}
== Инчунин нигаред ==
* [[Бахши Мешкан (Нейриз)]]
* [[Бахши Боғи Сафо]]
* [[Бахши Мазайҷон]]
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}
{{Пайвандҳои беруна}}
{{Шаҳристонҳо ва шаҳрҳои устони Форс}}
[[Гурӯҳ:Бахшҳои Устони Форс]]
[[Гурӯҳ:Шаҳристони Хуррамбед]]
[[Гурӯҳ:Мақолаҳои нопурра, ниёзманди аниқсозии шаблон]]
[[Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишини Устони Форс]]</text>
      <sha1>qidvhdib5tpdne3844207ks9e7ribml</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Шаблон:Ziziphus</title>
    <ns>10</ns>
    <id>332678</id>
    <revision>
      <id>1480383</id>
      <timestamp>2026-07-14T02:16:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zosya95</username>
        <id>54344</id>
      </contributor>
      <comment>Саҳифаи нав: {{TaxInfo|mode={{{1|}}}|parent=Rhamnaceae|rang=Авлод|latin=Ziziphus|name=Зизифус}}</comment>
      <origin>1480383</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="94" sha1="fiwiiwl610mpkarce8dy1ls02h98wlh" xml:space="preserve">{{TaxInfo|mode={{{1|}}}|parent=Rhamnaceae|rang=Авлод|latin=Ziziphus|name=Зизифус}}</text>
      <sha1>fiwiiwl610mpkarce8dy1ls02h98wlh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1480386</id>
      <parentid>1480383</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T02:29:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zosya95</username>
        <id>54344</id>
      </contributor>
      <origin>1480386</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="94" sha1="59a467npa1x9s2szgaazszox86lfre0" xml:space="preserve">{{TaxInfo|mode={{{1|}}}|parent=Rhamnaceae|rang=Авлод|latin=Ziziphus|name=Челонҳо}}</text>
      <sha1>59a467npa1x9s2szgaazszox86lfre0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Шаблон:Rhamnaceae</title>
    <ns>10</ns>
    <id>332679</id>
    <revision>
      <id>1480385</id>
      <timestamp>2026-07-14T02:22:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zosya95</username>
        <id>54344</id>
      </contributor>
      <comment>Саҳифаи нав: {{TaxInfo|mode={{{1|}}}|parent=Rosales|rang=Оила|latin=Rhamnaceae|name=Челониҳо}}</comment>
      <origin>1480385</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="93" sha1="f838ul6ns9r06z0cnzn75b0ekr2ygiw" xml:space="preserve">{{TaxInfo|mode={{{1|}}}|parent=Rosales|rang=Оила|latin=Rhamnaceae|name=Челониҳо}}</text>
      <sha1>f838ul6ns9r06z0cnzn75b0ekr2ygiw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Баҳриддини (Ҳамном)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>332680</id>
    <revision>
      <id>1480393</id>
      <timestamp>2026-07-14T03:53:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <comment>Баҳриддини (Ҳамном)</comment>
      <origin>1480393</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="77" sha1="2i7xxeln9z5yqtpwgoxbxqih5l8lxfb" xml:space="preserve">* [[ Баҳриддини Ҷӯё]]

{{Ибҳомзудоӣ|Ҳамномҳо}}</text>
      <sha1>2i7xxeln9z5yqtpwgoxbxqih5l8lxfb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1480452</id>
      <parentid>1480393</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T05:29:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>1480452</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="192" sha1="krn8atmrdqd8smlckic5qcj7zds1kcf" xml:space="preserve">* [[ Баҳриддини Ҷӯё]]

{{Ибҳомзудоӣ|Ҳамномҳо}}
[[Гурӯҳ:Номҳои мардона]]
[[Гурӯҳ:Саҳифаҳои ибҳомзудоӣ:Ҳамномҳо]]</text>
      <sha1>krn8atmrdqd8smlckic5qcj7zds1kcf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Бохарз (мусиқӣ)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>332682</id>
    <revision>
      <id>1480409</id>
      <timestamp>2026-07-14T04:44:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rabboni Hakimzoda</username>
        <id>123692</id>
      </contributor>
      <comment>Саҳифаи нав: {{Ятим|date=Июли 2026}} '''Боҳарз''' (форсӣ: باخرز), '''«Тези Боҳарз»''' — дорои ду маъно мебошад:  # '''Оҳанги қадимии мавсимию маросимии эронӣ''', ки Борбади Марвӣ тасниф кардааст. «Тези Боҳарз» ба қисми дуввуми силсилаи «Хусравонӣ»-и Борбад мансуб буда, тавсифи он дар ада...</comment>
      <origin>1480409</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1592" sha1="jpqgr79i6rjj2vmd57c024hkfxzmmnf" xml:space="preserve">{{Ятим|date=Июли 2026}}
'''Боҳарз''' (форсӣ: باخرز), '''«Тези Боҳарз»''' — дорои ду маъно мебошад:

# '''Оҳанги қадимии мавсимию маросимии эронӣ''', ки Борбади Марвӣ тасниф кардааст. «Тези Боҳарз» ба қисми дуввуми силсилаи «Хусравонӣ»-и Борбад мансуб буда, тавсифи он дар адабиёти бадеии асрҳои XI–XII низ омадааст;
# '''Гӯшаи мусиқӣ''' дар таркиботи «Дувоздаҳмақом». Дар манбаъҳои мусиқии асрҳои XIII–XIV, аз ҷумла «Рисола дар илми мусиқӣ»-и Муҳаммади Нишопурӣ ва «Мақолиду-л-улум»-и Мирсаййид Алии Ҷурҷонӣ «Боҳарз» дар қатори дигар гӯшаҳои мусиқии «Дувоздаҳмақом» номбар ва дар «Буҳуру-л-алҳон» ва «Дар илми мусиқӣ ва нисбати он ба арӯз»-и Фурсати Шерозӣ чун таркиботи созии «Ҳафтдастгоҳ» маънидод шудааст.
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* {{ЭМТ|Боҳарз|3|муаллиф= Аскаралӣ Раҷабов }}
== Пайвандҳо ==
* [[Дувоздаҳмақом]]
* [[Борбад]]
[[Гурӯҳ:Мусиқии форс-тоҷик]]
[[Гурӯҳ:Дувоздаҳмақом]]
[[Гурӯҳ:Гӯшаҳои мусиқӣ]]</text>
      <sha1>jpqgr79i6rjj2vmd57c024hkfxzmmnf</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1480411</id>
      <parentid>1480409</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T04:47:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rabboni Hakimzoda</username>
        <id>123692</id>
      </contributor>
      <origin>1480411</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1591" sha1="a5ydv6h0qx6ibir5htxhutnvwkoue7f" xml:space="preserve">{{Ятим|date=Июли 2026}}
'''Боҳарз''' ({{lang-fa|(باخرز}} '''«Тези Боҳарз»''' — дорои ду маъно мебошад:

# '''Оҳанги қадимии мавсимию маросимии эронӣ''', ки Борбади Марвӣ тасниф кардааст. «Тези Боҳарз» ба қисми дуввуми силсилаи «Хусравонӣ»-и Борбад мансуб буда, тавсифи он дар адабиёти бадеии асрҳои XI–XII низ омадааст;
# '''Гӯшаи мусиқӣ''' дар таркиботи «Дувоздаҳмақом». Дар манбаъҳои мусиқии асрҳои XIII–XIV, аз ҷумла «Рисола дар илми мусиқӣ»-и Муҳаммади Нишопурӣ ва «Мақолиду-л-улум»-и Мирсаййид Алии Ҷурҷонӣ «Боҳарз» дар қатори дигар гӯшаҳои мусиқии «Дувоздаҳмақом» номбар ва дар «Буҳуру-л-алҳон» ва «Дар илми мусиқӣ ва нисбати он ба арӯз»-и Фурсати Шерозӣ чун таркиботи созии «Ҳафтдастгоҳ» маънидод шудааст.
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* {{ЭМТ|Боҳарз|3|муаллиф= Аскаралӣ Раҷабов }}
== Пайвандҳо ==
* [[Дувоздаҳмақом]]
* [[Борбад]]
[[Гурӯҳ:Мусиқии форс-тоҷик]]
[[Гурӯҳ:Дувоздаҳмақом]]
[[Гурӯҳ:Гӯшаҳои мусиқӣ]]</text>
      <sha1>a5ydv6h0qx6ibir5htxhutnvwkoue7f</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1480416</id>
      <parentid>1480411</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T04:53:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VASHGIRD</username>
        <id>8035</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>VASHGIRD moved page [[Боҳарз]] to [[Бохарз (маъноҳо)]]</comment>
      <origin>1480411</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1591" sha1="a5ydv6h0qx6ibir5htxhutnvwkoue7f" xml:space="preserve">{{Ятим|date=Июли 2026}}
'''Боҳарз''' ({{lang-fa|(باخرز}} '''«Тези Боҳарз»''' — дорои ду маъно мебошад:

# '''Оҳанги қадимии мавсимию маросимии эронӣ''', ки Борбади Марвӣ тасниф кардааст. «Тези Боҳарз» ба қисми дуввуми силсилаи «Хусравонӣ»-и Борбад мансуб буда, тавсифи он дар адабиёти бадеии асрҳои XI–XII низ омадааст;
# '''Гӯшаи мусиқӣ''' дар таркиботи «Дувоздаҳмақом». Дар манбаъҳои мусиқии асрҳои XIII–XIV, аз ҷумла «Рисола дар илми мусиқӣ»-и Муҳаммади Нишопурӣ ва «Мақолиду-л-улум»-и Мирсаййид Алии Ҷурҷонӣ «Боҳарз» дар қатори дигар гӯшаҳои мусиқии «Дувоздаҳмақом» номбар ва дар «Буҳуру-л-алҳон» ва «Дар илми мусиқӣ ва нисбати он ба арӯз»-и Фурсати Шерозӣ чун таркиботи созии «Ҳафтдастгоҳ» маънидод шудааст.
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* {{ЭМТ|Боҳарз|3|муаллиф= Аскаралӣ Раҷабов }}
== Пайвандҳо ==
* [[Дувоздаҳмақом]]
* [[Борбад]]
[[Гурӯҳ:Мусиқии форс-тоҷик]]
[[Гурӯҳ:Дувоздаҳмақом]]
[[Гурӯҳ:Гӯшаҳои мусиқӣ]]</text>
      <sha1>a5ydv6h0qx6ibir5htxhutnvwkoue7f</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1480418</id>
      <parentid>1480416</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T04:53:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VASHGIRD</username>
        <id>8035</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>VASHGIRD moved page [[Бохарз (маъноҳо)]] to [[Бохарз (мусиқӣ)]]</comment>
      <origin>1480411</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1591" sha1="a5ydv6h0qx6ibir5htxhutnvwkoue7f" xml:space="preserve">{{Ятим|date=Июли 2026}}
'''Боҳарз''' ({{lang-fa|(باخرز}} '''«Тези Боҳарз»''' — дорои ду маъно мебошад:

# '''Оҳанги қадимии мавсимию маросимии эронӣ''', ки Борбади Марвӣ тасниф кардааст. «Тези Боҳарз» ба қисми дуввуми силсилаи «Хусравонӣ»-и Борбад мансуб буда, тавсифи он дар адабиёти бадеии асрҳои XI–XII низ омадааст;
# '''Гӯшаи мусиқӣ''' дар таркиботи «Дувоздаҳмақом». Дар манбаъҳои мусиқии асрҳои XIII–XIV, аз ҷумла «Рисола дар илми мусиқӣ»-и Муҳаммади Нишопурӣ ва «Мақолиду-л-улум»-и Мирсаййид Алии Ҷурҷонӣ «Боҳарз» дар қатори дигар гӯшаҳои мусиқии «Дувоздаҳмақом» номбар ва дар «Буҳуру-л-алҳон» ва «Дар илми мусиқӣ ва нисбати он ба арӯз»-и Фурсати Шерозӣ чун таркиботи созии «Ҳафтдастгоҳ» маънидод шудааст.
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* {{ЭМТ|Боҳарз|3|муаллиф= Аскаралӣ Раҷабов }}
== Пайвандҳо ==
* [[Дувоздаҳмақом]]
* [[Борбад]]
[[Гурӯҳ:Мусиқии форс-тоҷик]]
[[Гурӯҳ:Дувоздаҳмақом]]
[[Гурӯҳ:Гӯшаҳои мусиқӣ]]</text>
      <sha1>a5ydv6h0qx6ibir5htxhutnvwkoue7f</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1480421</id>
      <parentid>1480418</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T04:54:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VASHGIRD</username>
        <id>8035</id>
      </contributor>
      <origin>1480421</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1547" sha1="7tbwtf0r5s8tcrlj4f7queayj81lucz" xml:space="preserve">'''Бохарз''' ({{lang-fa|(باخرز}} '''«Тези Бохарз»''' — дорои ду маъно мебошад:

# Оҳанги қадимии мавсимию маросимии эронӣ, ки Борбади Марвӣ тасниф кардааст. «Тези Боҳарз» ба қисми дуввуми силсилаи «Хусравонӣ»-и Борбад мансуб буда, тавсифи он дар адабиёти бадеии асрҳои XI–XII низ омадааст;
# Гӯшаи мусиқӣ дар таркиботи «Дувоздаҳмақом». Дар манбаъҳои мусиқии асрҳои XIII–XIV, аз ҷумла «Рисола дар илми мусиқӣ»-и Муҳаммади Нишопурӣ ва «Мақолиду-л-улум»-и Мирсаййид Алии Ҷурҷонӣ «Боҳарз» дар қатори дигар гӯшаҳои мусиқии «Дувоздаҳмақом» номбар ва дар «Буҳуру-л-алҳон» ва «Дар илми мусиқӣ ва нисбати он ба арӯз»-и Фурсати Шерозӣ чун таркиботи созии «Ҳафтдастгоҳ» маънидод шудааст.
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* {{ЭМТ|Боҳарз|3|муаллиф= Аскаралӣ Раҷабов }}
== Пайвандҳо ==
* [[Дувоздаҳмақом]]
* [[Борбад]]
[[Гурӯҳ:Мусиқии форс-тоҷик]]
[[Гурӯҳ:Дувоздаҳмақом]]
[[Гурӯҳ:Гӯшаҳои мусиқӣ]]</text>
      <sha1>7tbwtf0r5s8tcrlj4f7queayj81lucz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1480422</id>
      <parentid>1480421</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T04:54:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VASHGIRD</username>
        <id>8035</id>
      </contributor>
      <origin>1480422</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1564" sha1="tdt97fvy0zrd7kbxr14aegaaokxbqkm" xml:space="preserve">'''Бохарз''' ({{lang-fa|(باخرز}} '''«Тези Бохарз»''' — дорои ду маъно мебошад:

# Оҳанги қадимии мавсимию маросимии эронӣ, ки [[Борбад|Борбади Марвӣ]] тасниф кардааст. «Тези Бохарз» ба қисми дуввуми силсилаи «Хусравонӣ»-и Борбад мансуб буда, тавсифи он дар адабиёти бадеии асрҳои XI–XII низ омадааст;
# Гӯшаи мусиқӣ дар таркиботи «Дувоздаҳмақом». Дар манбаъҳои мусиқии асрҳои XIII–XIV, аз ҷумла «Рисола дар илми мусиқӣ»-и Муҳаммади Нишопурӣ ва «Мақолиду-л-улум»-и Мирсаййид Алии Ҷурҷонӣ «Бохарз» дар қатори дигар гӯшаҳои мусиқии «Дувоздаҳмақом» номбар ва дар «Буҳуру-л-алҳон» ва «Дар илми мусиқӣ ва нисбати он ба арӯз»-и Фурсати Шерозӣ чун таркиботи созии «Ҳафтдастгоҳ» маънидод шудааст.
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* {{ЭМТ|Боҳарз|3|муаллиф= Аскаралӣ Раҷабов }}
== Пайвандҳо ==
* [[Дувоздаҳмақом]]
* [[Борбад]]
[[Гурӯҳ:Мусиқии форс-тоҷик]]
[[Гурӯҳ:Дувоздаҳмақом]]
[[Гурӯҳ:Гӯшаҳои мусиқӣ]]</text>
      <sha1>tdt97fvy0zrd7kbxr14aegaaokxbqkm</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1480428</id>
      <parentid>1480422</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T04:59:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VASHGIRD</username>
        <id>8035</id>
      </contributor>
      <comment>/* Адабиёт */</comment>
      <origin>1480428</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1565" sha1="00np27fjodltcrbhcj67dmsocskruvw" xml:space="preserve">'''Бохарз''' ({{lang-fa|(باخرز}} '''«Тези Бохарз»''' — дорои ду маъно мебошад:

# Оҳанги қадимии мавсимию маросимии эронӣ, ки [[Борбад|Борбади Марвӣ]] тасниф кардааст. «Тези Бохарз» ба қисми дуввуми силсилаи «Хусравонӣ»-и Борбад мансуб буда, тавсифи он дар адабиёти бадеии асрҳои XI–XII низ омадааст;
# Гӯшаи мусиқӣ дар таркиботи «Дувоздаҳмақом». Дар манбаъҳои мусиқии асрҳои XIII–XIV, аз ҷумла «Рисола дар илми мусиқӣ»-и Муҳаммади Нишопурӣ ва «Мақолиду-л-улум»-и Мирсаййид Алии Ҷурҷонӣ «Бохарз» дар қатори дигар гӯшаҳои мусиқии «Дувоздаҳмақом» номбар ва дар «Буҳуру-л-алҳон» ва «Дар илми мусиқӣ ва нисбати он ба арӯз»-и Фурсати Шерозӣ чун таркиботи созии «Ҳафтдастгоҳ» маънидод шудааст.
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* {{ЭМТ|Бохарз|3|муаллиф= Аскаралӣ Раҷабов }}

== Пайвандҳо ==
* [[Дувоздаҳмақом]]
* [[Борбад]]
[[Гурӯҳ:Мусиқии форс-тоҷик]]
[[Гурӯҳ:Дувоздаҳмақом]]
[[Гурӯҳ:Гӯшаҳои мусиқӣ]]</text>
      <sha1>00np27fjodltcrbhcj67dmsocskruvw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Бохарз (маъноҳо)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>332684</id>
    <redirect title="Бохарз (мусиқӣ)" />
    <revision>
      <id>1480419</id>
      <timestamp>2026-07-14T04:53:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VASHGIRD</username>
        <id>8035</id>
      </contributor>
      <comment>VASHGIRD moved page [[Бохарз (маъноҳо)]] to [[Бохарз (мусиқӣ)]]</comment>
      <origin>1480419</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="45" sha1="3zvlmwv9m0t0riwntnjonk821lw9jc3" xml:space="preserve">#равона [[Бохарз (мусиқӣ)]]</text>
      <sha1>3zvlmwv9m0t0riwntnjonk821lw9jc3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Бахши Мешкан (Нейриз)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>332686</id>
    <redirect title="Бахши Мишкон (Нейрез)" />
    <revision>
      <id>1480427</id>
      <timestamp>2026-07-14T04:57:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VASHGIRD</username>
        <id>8035</id>
      </contributor>
      <comment>VASHGIRD moved page [[Бахши Мешкан (Нейриз)]] to [[Бахши Мишкон (Нейрез)]]</comment>
      <origin>1480427</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="56" sha1="f67f7etxjk8jzca2wekceijxb8flr9w" xml:space="preserve">#равона [[Бахши Мишкон (Нейрез)]]</text>
      <sha1>f67f7etxjk8jzca2wekceijxb8flr9w</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Бохтар (ҳамворӣ)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>332687</id>
    <revision>
      <id>1480440</id>
      <timestamp>2026-07-14T05:21:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rabboni Hakimzoda</username>
        <id>123692</id>
      </contributor>
      <comment>Саҳифаи нав: {{Ҳамворӣ |ном              = Бохтар |акс              =  |паҳноии акс      =  |шарҳи акс        =  |намуд            = Ҳамвории доманаи кӯҳӣ |макон            = [[Афғонистон]] }}  '''Бохтар''' — ҳамвории доманаи кӯҳӣ дар шимоли Афғонистон, дар соҳили чапи дарёи Ому.   == Тавсифи ҷуғрофӣ == Дарозиаш қар...</comment>
      <origin>1480440</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2054" sha1="241w5llhq83biyd7woskk2ryj4w7xst" xml:space="preserve">{{Ҳамворӣ
|ном              = Бохтар
|акс              = 
|паҳноии акс      = 
|шарҳи акс        = 
|намуд            = Ҳамвории доманаи кӯҳӣ
|макон            = [[Афғонистон]]
}}

'''Бохтар''' — ҳамвории доманаи кӯҳӣ дар шимоли Афғонистон, дар соҳили чапи дарёи Ому. 

== Тавсифи ҷуғрофӣ ==
Дарозиаш қариб 400 км, бараш то 140 км. Баландиаш аз 250–600 м дар ҷануб то 250 м дар шимоли ғарбӣ. Бохтар дар пастхамии тектоникӣ воқеъ гашта, сатҳаш асосан бо регу гили обовард ва зардхок пӯшида аст. 

== Иқлим ==
Иқлимаш хушки субтропикӣ ва континенталӣ. Ҳарорати миёнаи июл қариб 31°C, январ — қариб 3°C. Боришоти солона 150–250 мм (асосан дар баҳор). 

== Табиат ва кишоварзӣ ==
Дар шимол ландшафти регзор, қисман реги равони биёбонӣ, дар ҷануб биёбони регу гил, тақиру (заминҳои сафолакбаста) шӯрзаминҳо бештаранд. Қад-қади дарёи Ому тӯғай ва марғзорҳо, дар ҷануб воҳаҳои музофоти Мазори Шарифи Афғонистон ва шаҳрҳои Мазори Шариф, Тошқӯрғон, Шибурғон, Қундуз ва ғайра воқеанд. Пахта, гандум, лаблабуи қанд, шолӣ мекоранд. Гӯсфанду асппарварӣ ривоҷ ёфтааст. Дар наздикии шаҳри Шибурғон кони гази табиӣ мавҷуд аст.

[[Гурӯҳ:Ҳамвориҳо бо тартиби алифбо]]
[[Гурӯҳ:Ҳамвориҳо]]
[[Гурӯҳ:Ҷуғрофияи Афғонистон]]</text>
      <sha1>241w5llhq83biyd7woskk2ryj4w7xst</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1480442</id>
      <parentid>1480440</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T05:21:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rabboni Hakimzoda</username>
        <id>123692</id>
      </contributor>
      <origin>1480442</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2078" sha1="qe0okld7pvb89f6eh9egt1zk4vl86dq" xml:space="preserve">{{Ҳамворӣ
|ном              = Бохтар
|акс              = 
|паҳноии акс      = 
|шарҳи акс        = 
|намуд            = Ҳамвории доманаи кӯҳӣ
|макон            = [[Афғонистон]]
}}

'''Бохтар''' — ҳамвории доманаи кӯҳӣ дар шимоли Афғонистон, дар соҳили чапи [[Дарьёи Аму|дарёи Ому]]. 

== Тавсифи ҷуғрофӣ ==
Дарозиаш қариб 400 км, бараш то 140 км. Баландиаш аз 250–600 м дар ҷануб то 250 м дар шимоли ғарбӣ. Бохтар дар пастхамии тектоникӣ воқеъ гашта, сатҳаш асосан бо регу гили обовард ва зардхок пӯшида аст. 

== Иқлим ==
Иқлимаш хушки субтропикӣ ва континенталӣ. Ҳарорати миёнаи июл қариб 31°C, январ — қариб 3°C. Боришоти солона 150–250 мм (асосан дар баҳор). 

== Табиат ва кишоварзӣ ==
Дар шимол ландшафти регзор, қисман реги равони биёбонӣ, дар ҷануб биёбони регу гил, тақиру (заминҳои сафолакбаста) шӯрзаминҳо бештаранд. Қад-қади дарёи Ому тӯғай ва марғзорҳо, дар ҷануб воҳаҳои музофоти Мазори Шарифи Афғонистон ва шаҳрҳои Мазори Шариф, Тошқӯрғон, Шибурғон, Қундуз ва ғайра воқеанд. Пахта, гандум, лаблабуи қанд, шолӣ мекоранд. Гӯсфанду асппарварӣ ривоҷ ёфтааст. Дар наздикии шаҳри Шибурғон кони гази табиӣ мавҷуд аст.

[[Гурӯҳ:Ҳамвориҳо бо тартиби алифбо]]
[[Гурӯҳ:Ҳамвориҳо]]
[[Гурӯҳ:Ҷуғрофияи Афғонистон]]</text>
      <sha1>qe0okld7pvb89f6eh9egt1zk4vl86dq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1480444</id>
      <parentid>1480442</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T05:22:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rabboni Hakimzoda</username>
        <id>123692</id>
      </contributor>
      <origin>1480444</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2173" sha1="erardno422gsj4yfszwa4u0m9gd8k6v" xml:space="preserve">{{Ҳамворӣ
|ном              = Бохтар
|акс              = 
|паҳноии акс      = 
|шарҳи акс        = 
|намуд            = Ҳамвории доманаи кӯҳӣ
|макон            = [[Афғонистон]]
}}

'''Бохтар''' — ҳамвории доманаи кӯҳӣ дар шимоли Афғонистон, дар соҳили чапи [[Дарьёи Аму|дарёи Ому]]. 

== Тавсифи ҷуғрофӣ ==
Дарозиаш қариб 400 км, бараш то 140 км. Баландиаш аз 250–600 м дар ҷануб то 250 м дар шимоли ғарбӣ. Бохтар дар пастхамии тектоникӣ воқеъ гашта, сатҳаш асосан бо регу гили обовард ва зардхок пӯшида аст. 

== Иқлим ==
Иқлимаш хушки субтропикӣ ва континенталӣ. Ҳарорати миёнаи июл қариб 31°C, январ — қариб 3°C. Боришоти солона 150–250 мм (асосан дар баҳор). 

== Табиат ва кишоварзӣ ==
Дар шимол ландшафти регзор, қисман реги равони биёбонӣ, дар ҷануб биёбони регу гил, тақиру (заминҳои сафолакбаста) шӯрзаминҳо бештаранд. Қад-қади дарёи Ому тӯғай ва марғзорҳо, дар ҷануб воҳаҳои музофоти Мазори Шарифи Афғонистон ва шаҳрҳои Мазори Шариф, Тошқӯрғон, Шибурғон, Қундуз ва ғайра воқеанд. Пахта, гандум, лаблабуи қанд, шолӣ мекоранд. Гӯсфанду асппарварӣ ривоҷ ёфтааст. Дар наздикии шаҳри Шибурғон кони гази табиӣ мавҷуд аст.
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* {{ЭМТ|Бохтар|3|муаллиф= }}

[[Гурӯҳ:Ҳамвориҳо бо тартиби алифбо]]
[[Гурӯҳ:Ҳамвориҳо]]
[[Гурӯҳ:Ҷуғрофияи Афғонистон]]</text>
      <sha1>erardno422gsj4yfszwa4u0m9gd8k6v</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Роман Ингарден</title>
    <ns>0</ns>
    <id>332688</id>
    <revision>
      <id>1480445</id>
      <timestamp>2026-07-14T05:24:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VASHGIRD</username>
        <id>8035</id>
      </contributor>
      <comment>Саҳифаи нав: {{Олим}} '''Роман Витолд Ингарден''' ([[5 феврал]]и [[1893]], Краков, [[Лаҳистон]] — [[14 июн]]и [[1970]], ҳамон ҷо) — [[файласуф]]и поляк, намояндаи ҷараёни фалсафии феноменология.  == Зиндагинома == Фалсафа ва риёзиро дар донишгоҳҳои Лвов, Ҳётинген ва Фрайбург омӯхт. Рисолаи докт...</comment>
      <origin>1480445</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5365" sha1="eg950qpfhua67ps2sltfu0ed60w7a2q" xml:space="preserve">{{Олим}}
'''Роман Витолд Ингарден''' ([[5 феврал]]и [[1893]], Краков, [[Лаҳистон]] — [[14 июн]]и [[1970]], ҳамон ҷо) — [[файласуф]]и поляк, намояндаи ҷараёни фалсафии феноменология.

== Зиндагинома ==
Фалсафа ва риёзиро дар донишгоҳҳои Лвов, Ҳётинген ва Фрайбург омӯхт. Рисолаи докториашро соли 1918 дар ҳузури Э. Ҳуссерл дифоъ кард. Дар гимназияҳои Люблин, Варшава ва Торунии Лаҳистон дарс гуфт. Дотсент (1924) ва проф. Донишгоҳи Лвов (1933-41). Дар даврони истилои Лаҳистон аз ҷониби Ҳитлер (1941-44) Ингарден ба тадриси махфиёна машғул буд ва рӯи муҳимтарин асари худ «Мубоҳиса дар бораи мавҷудияти олам» кор кард. Соли 1944 ба Донишгоҳи Лвов баргашт. Ба ҳайси проф. Донишгоҳи Н. Коперники ш. Торун (1945-46) ва Донишгоҳи Ягеллонскийи ш. Краков (1946-63) кор кард. Бештар ба маърифатшиносӣ, ҳастишиносӣ ва зебоишиносӣ машғул буд. Муаллифи якчанд асар дар мавзӯъҳои арзишшиносӣ, инсоншиносӣ ва фалсафаи забон. Дар ибтидо асосан ба забони олмонӣ эҷод мекард, вале дар айёми Ҷанги дуввуми ҷаҳонӣ ба забони полякӣ ба навиштан шурӯъ намуд. Як қатор асарҳои фалсафиро аз забони олмонӣ ба лаҳистонӣ тарҷума кард: «Танқиди соф»-и [[Иммануил Кант|И. Кант]] яке аз онҳо мебошад. Узви Академияи донишҳои Лаҳистон (то соли 1951) ва АИ Лаҳистон (1957). Бо роҳиба Эдит Штайн, ки баъдтар ба силки қудсиён дароварда шуд, мукотиба дошт.

Бахши бештари таҳқиқоти Ингарден ба масоили шинохт (маърифатшиносӣ) тааллуқ дорад, ки онро ӯ ҳамчун таҳқиқоти априорӣ (бедалел) тавзеҳ медиҳад. Ба андешаи ӯ, мавзӯи шинохт на он чизест, ки воқеан вуҷуд дорад, балки чизиест, ки имкони вуҷуд доштан дорад. Шинохтро ӯ бо мовароуттабиа муқобил гузоштааст ва кӯшиши посух додан ба пурсиши он чизҳое кардааст, ки аллакай вуҷуд доранд. Ингарден идеализми фаросӯии Ҳуссерлро (таълимот дар бораи мавҷудияти «олами воқеӣ»-и вобастаи шуур) рад кардааст. Ба назари ӯ, масъалаи идеализм-реализм масъалаи мовароуттабиа буда, онро аз назари ҳастишиносӣ тавассути таҳқиқи иртиботи имконпазир байни шуур ва олам баррасӣ кардан мумкин аст. Дар асари «Мубоҳиса дар бораи мавҷудияти олам» Ингарден кӯшиш кардааст, ки воситаҳои имконпазири ҳастӣ ва таносуби эҳтимолии онро тавсиф намояд. Ӯ ҳастишиносиро ба формалӣ, моддӣ ва вуҷудӣ тақсим кардааст. Вай намояндаи зебоишиносии феноменологӣ буда, ғояҳои Ҳуссерлро дар бораи зебоишиносӣ инкишоф додааст.

== Осор ==
* Intuition und Intellekt bei Henri Bergson. Halle: Max Niemeyer, 1921;
* Essentiale Fragen. Ein Beitrag zum Problem des Wesens. Halle: Max Niemeyer, 1925;
* Bemerkungen zum Problem Idealismus-Realismus // Jahrbuch für Philosophie und Phänomenologische Forschung. Halle, 1929;
* Das literarische Kunstwerk. Eine Untersuchung aus dem Grenzgebiet der Ontologie, Logik und Literaturewissenschaft. Halle: Max Niemeyer, 1931;
* Очерки по философии литературы. Благовещенск, 1999;
* Введение в феноменологию Эдмунда Гуссерля. М., 1999;
* Книжечка о человеке = Książeczka o człowieku / Сост. Е. С. Твердисловой. М., 2010.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* {{ЭМТ|Ингарден Роман Витолд|8|муаллиф=У. Камолов}}
* Фарбер М. Субъективизм и проблема объективного мира (Памяти Романа Ингардена) // Философские науки. № 6. 1974;
* Философский энциклопедический словарь. М., 1989;
* Roman Stanisław Ingarden. Roman Witold Ingarden. Toruń: Wydawnictwo UMK, 2000.

{{БП}}</text>
      <sha1>eg950qpfhua67ps2sltfu0ed60w7a2q</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1480446</id>
      <parentid>1480445</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T05:24:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VASHGIRD</username>
        <id>8035</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>VASHGIRD moved page [[Роман Витолд Ингарден]] to [[Роман Ингарден]]</comment>
      <origin>1480445</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5365" sha1="eg950qpfhua67ps2sltfu0ed60w7a2q" xml:space="preserve">{{Олим}}
'''Роман Витолд Ингарден''' ([[5 феврал]]и [[1893]], Краков, [[Лаҳистон]] — [[14 июн]]и [[1970]], ҳамон ҷо) — [[файласуф]]и поляк, намояндаи ҷараёни фалсафии феноменология.

== Зиндагинома ==
Фалсафа ва риёзиро дар донишгоҳҳои Лвов, Ҳётинген ва Фрайбург омӯхт. Рисолаи докториашро соли 1918 дар ҳузури Э. Ҳуссерл дифоъ кард. Дар гимназияҳои Люблин, Варшава ва Торунии Лаҳистон дарс гуфт. Дотсент (1924) ва проф. Донишгоҳи Лвов (1933-41). Дар даврони истилои Лаҳистон аз ҷониби Ҳитлер (1941-44) Ингарден ба тадриси махфиёна машғул буд ва рӯи муҳимтарин асари худ «Мубоҳиса дар бораи мавҷудияти олам» кор кард. Соли 1944 ба Донишгоҳи Лвов баргашт. Ба ҳайси проф. Донишгоҳи Н. Коперники ш. Торун (1945-46) ва Донишгоҳи Ягеллонскийи ш. Краков (1946-63) кор кард. Бештар ба маърифатшиносӣ, ҳастишиносӣ ва зебоишиносӣ машғул буд. Муаллифи якчанд асар дар мавзӯъҳои арзишшиносӣ, инсоншиносӣ ва фалсафаи забон. Дар ибтидо асосан ба забони олмонӣ эҷод мекард, вале дар айёми Ҷанги дуввуми ҷаҳонӣ ба забони полякӣ ба навиштан шурӯъ намуд. Як қатор асарҳои фалсафиро аз забони олмонӣ ба лаҳистонӣ тарҷума кард: «Танқиди соф»-и [[Иммануил Кант|И. Кант]] яке аз онҳо мебошад. Узви Академияи донишҳои Лаҳистон (то соли 1951) ва АИ Лаҳистон (1957). Бо роҳиба Эдит Штайн, ки баъдтар ба силки қудсиён дароварда шуд, мукотиба дошт.

Бахши бештари таҳқиқоти Ингарден ба масоили шинохт (маърифатшиносӣ) тааллуқ дорад, ки онро ӯ ҳамчун таҳқиқоти априорӣ (бедалел) тавзеҳ медиҳад. Ба андешаи ӯ, мавзӯи шинохт на он чизест, ки воқеан вуҷуд дорад, балки чизиест, ки имкони вуҷуд доштан дорад. Шинохтро ӯ бо мовароуттабиа муқобил гузоштааст ва кӯшиши посух додан ба пурсиши он чизҳое кардааст, ки аллакай вуҷуд доранд. Ингарден идеализми фаросӯии Ҳуссерлро (таълимот дар бораи мавҷудияти «олами воқеӣ»-и вобастаи шуур) рад кардааст. Ба назари ӯ, масъалаи идеализм-реализм масъалаи мовароуттабиа буда, онро аз назари ҳастишиносӣ тавассути таҳқиқи иртиботи имконпазир байни шуур ва олам баррасӣ кардан мумкин аст. Дар асари «Мубоҳиса дар бораи мавҷудияти олам» Ингарден кӯшиш кардааст, ки воситаҳои имконпазири ҳастӣ ва таносуби эҳтимолии онро тавсиф намояд. Ӯ ҳастишиносиро ба формалӣ, моддӣ ва вуҷудӣ тақсим кардааст. Вай намояндаи зебоишиносии феноменологӣ буда, ғояҳои Ҳуссерлро дар бораи зебоишиносӣ инкишоф додааст.

== Осор ==
* Intuition und Intellekt bei Henri Bergson. Halle: Max Niemeyer, 1921;
* Essentiale Fragen. Ein Beitrag zum Problem des Wesens. Halle: Max Niemeyer, 1925;
* Bemerkungen zum Problem Idealismus-Realismus // Jahrbuch für Philosophie und Phänomenologische Forschung. Halle, 1929;
* Das literarische Kunstwerk. Eine Untersuchung aus dem Grenzgebiet der Ontologie, Logik und Literaturewissenschaft. Halle: Max Niemeyer, 1931;
* Очерки по философии литературы. Благовещенск, 1999;
* Введение в феноменологию Эдмунда Гуссерля. М., 1999;
* Книжечка о человеке = Książeczka o człowieku / Сост. Е. С. Твердисловой. М., 2010.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* {{ЭМТ|Ингарден Роман Витолд|8|муаллиф=У. Камолов}}
* Фарбер М. Субъективизм и проблема объективного мира (Памяти Романа Ингардена) // Философские науки. № 6. 1974;
* Философский энциклопедический словарь. М., 1989;
* Roman Stanisław Ingarden. Roman Witold Ingarden. Toruń: Wydawnictwo UMK, 2000.

{{БП}}</text>
      <sha1>eg950qpfhua67ps2sltfu0ed60w7a2q</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1480449</id>
      <parentid>1480446</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T05:25:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VASHGIRD</username>
        <id>8035</id>
      </contributor>
      <comment>/* Адабиёт */</comment>
      <origin>1480449</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5365" sha1="20jbxj9c32p8bjhddfg2ove3fe8zoqo" xml:space="preserve">{{Олим}}
'''Роман Витолд Ингарден''' ([[5 феврал]]и [[1893]], Краков, [[Лаҳистон]] — [[14 июн]]и [[1970]], ҳамон ҷо) — [[файласуф]]и поляк, намояндаи ҷараёни фалсафии феноменология.

== Зиндагинома ==
Фалсафа ва риёзиро дар донишгоҳҳои Лвов, Ҳётинген ва Фрайбург омӯхт. Рисолаи докториашро соли 1918 дар ҳузури Э. Ҳуссерл дифоъ кард. Дар гимназияҳои Люблин, Варшава ва Торунии Лаҳистон дарс гуфт. Дотсент (1924) ва проф. Донишгоҳи Лвов (1933-41). Дар даврони истилои Лаҳистон аз ҷониби Ҳитлер (1941-44) Ингарден ба тадриси махфиёна машғул буд ва рӯи муҳимтарин асари худ «Мубоҳиса дар бораи мавҷудияти олам» кор кард. Соли 1944 ба Донишгоҳи Лвов баргашт. Ба ҳайси проф. Донишгоҳи Н. Коперники ш. Торун (1945-46) ва Донишгоҳи Ягеллонскийи ш. Краков (1946-63) кор кард. Бештар ба маърифатшиносӣ, ҳастишиносӣ ва зебоишиносӣ машғул буд. Муаллифи якчанд асар дар мавзӯъҳои арзишшиносӣ, инсоншиносӣ ва фалсафаи забон. Дар ибтидо асосан ба забони олмонӣ эҷод мекард, вале дар айёми Ҷанги дуввуми ҷаҳонӣ ба забони полякӣ ба навиштан шурӯъ намуд. Як қатор асарҳои фалсафиро аз забони олмонӣ ба лаҳистонӣ тарҷума кард: «Танқиди соф»-и [[Иммануил Кант|И. Кант]] яке аз онҳо мебошад. Узви Академияи донишҳои Лаҳистон (то соли 1951) ва АИ Лаҳистон (1957). Бо роҳиба Эдит Штайн, ки баъдтар ба силки қудсиён дароварда шуд, мукотиба дошт.

Бахши бештари таҳқиқоти Ингарден ба масоили шинохт (маърифатшиносӣ) тааллуқ дорад, ки онро ӯ ҳамчун таҳқиқоти априорӣ (бедалел) тавзеҳ медиҳад. Ба андешаи ӯ, мавзӯи шинохт на он чизест, ки воқеан вуҷуд дорад, балки чизиест, ки имкони вуҷуд доштан дорад. Шинохтро ӯ бо мовароуттабиа муқобил гузоштааст ва кӯшиши посух додан ба пурсиши он чизҳое кардааст, ки аллакай вуҷуд доранд. Ингарден идеализми фаросӯии Ҳуссерлро (таълимот дар бораи мавҷудияти «олами воқеӣ»-и вобастаи шуур) рад кардааст. Ба назари ӯ, масъалаи идеализм-реализм масъалаи мовароуттабиа буда, онро аз назари ҳастишиносӣ тавассути таҳқиқи иртиботи имконпазир байни шуур ва олам баррасӣ кардан мумкин аст. Дар асари «Мубоҳиса дар бораи мавҷудияти олам» Ингарден кӯшиш кардааст, ки воситаҳои имконпазири ҳастӣ ва таносуби эҳтимолии онро тавсиф намояд. Ӯ ҳастишиносиро ба формалӣ, моддӣ ва вуҷудӣ тақсим кардааст. Вай намояндаи зебоишиносии феноменологӣ буда, ғояҳои Ҳуссерлро дар бораи зебоишиносӣ инкишоф додааст.

== Осор ==
* Intuition und Intellekt bei Henri Bergson. Halle: Max Niemeyer, 1921;
* Essentiale Fragen. Ein Beitrag zum Problem des Wesens. Halle: Max Niemeyer, 1925;
* Bemerkungen zum Problem Idealismus-Realismus // Jahrbuch für Philosophie und Phänomenologische Forschung. Halle, 1929;
* Das literarische Kunstwerk. Eine Untersuchung aus dem Grenzgebiet der Ontologie, Logik und Literaturewissenschaft. Halle: Max Niemeyer, 1931;
* Очерки по философии литературы. Благовещенск, 1999;
* Введение в феноменологию Эдмунда Гуссерля. М., 1999;
* Книжечка о человеке = Książeczka o człowieku / Сост. Е. С. Твердисловой. М., 2010.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* {{ЭМТ|Ингарден Роман Витолд|8|муаллиф=У. Камолов}}
* Фарбер М. Субъективизм и проблема объективного мира (Памяти Романа Ингардена) // Философские науки. № 6. 1974;
* Философский энциклопедический словарь. М., 1989;
* Roman Stanisław Ingarden. Roman Witold Ingarden. Toruń: Wydawnictwo UMK, 2000.

{{ПБ}}</text>
      <sha1>20jbxj9c32p8bjhddfg2ove3fe8zoqo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Роман Витолд Ингарден</title>
    <ns>0</ns>
    <id>332689</id>
    <redirect title="Роман Ингарден" />
    <revision>
      <id>1480447</id>
      <timestamp>2026-07-14T05:24:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VASHGIRD</username>
        <id>8035</id>
      </contributor>
      <comment>VASHGIRD moved page [[Роман Витолд Ингарден]] to [[Роман Ингарден]]</comment>
      <origin>1480447</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="45" sha1="rjin12642ygwhyinsuv92dbxxdt284v" xml:space="preserve">#равона [[Роман Ингарден]]</text>
      <sha1>rjin12642ygwhyinsuv92dbxxdt284v</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ингрессия</title>
    <ns>0</ns>
    <id>332690</id>
    <revision>
      <id>1480459</id>
      <timestamp>2026-07-14T05:44:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VASHGIRD</username>
        <id>8035</id>
      </contributor>
      <comment>Саҳифаи нав: '''Ингрессия''' (лот. ingressio – дохилшавӣ) — соҳилҳои пастро пахш кардани оби баҳр. Нигар Трансгрессия.  == Эзоҳ == {{эзоҳ}}  == Адабиёт == * {{ЭМТ|Ингрессия|8|муаллиф= }}  {{ПБ}} [[Гурӯҳ:Равандҳои заминшиносӣ]]</comment>
      <origin>1480459</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="348" sha1="8lf7au89h42aszgx8wsmuy9qr1zuqsn" xml:space="preserve">'''Ингрессия''' (лот. ingressio – дохилшавӣ) — соҳилҳои пастро пахш кардани оби баҳр. Нигар Трансгрессия.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* {{ЭМТ|Ингрессия|8|муаллиф= }}

{{ПБ}}
[[Гурӯҳ:Равандҳои заминшиносӣ]]</text>
      <sha1>8lf7au89h42aszgx8wsmuy9qr1zuqsn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1480460</id>
      <parentid>1480459</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T05:46:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VASHGIRD</username>
        <id>8035</id>
      </contributor>
      <origin>1480460</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="384" sha1="9yqukrvqv1jn1ne6phtyae52wax76de" xml:space="preserve">'''Ингрессия''' ({{lang-de|Ingression}} — аз {{lang-la|ingressio}} — дохилшавӣ) — соҳилҳои пастро пахш кардани оби баҳр. Нигар Трансгрессия.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* {{ЭМТ|Ингрессия|8|муаллиф= }}

{{ПБ}}
[[Гурӯҳ:Равандҳои заминшиносӣ]]</text>
      <sha1>9yqukrvqv1jn1ne6phtyae52wax76de</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1480461</id>
      <parentid>1480460</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T05:46:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VASHGIRD</username>
        <id>8035</id>
      </contributor>
      <origin>1480461</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="408" sha1="rzi30nzpjtgwvwtxulwee4igvmw3l4g" xml:space="preserve">'''Ингрессия''' ({{lang-de|Ingression}} — аз {{lang-la|ingressio}} — дохилшавӣ) — соҳилҳои пастро пахш кардани оби баҳр.

== Нигаред низ ==

* [[Трансгрессия]]

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* {{ЭМТ|Ингрессия|8|муаллиф= }}

{{ПБ}}
[[Гурӯҳ:Равандҳои заминшиносӣ]]</text>
      <sha1>rzi30nzpjtgwvwtxulwee4igvmw3l4g</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1480462</id>
      <parentid>1480461</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T05:47:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VASHGIRD</username>
        <id>8035</id>
      </contributor>
      <origin>1480462</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="412" sha1="nckb49fncn3byc77am33qcn7eiw7qag" xml:space="preserve">'''Ингрессия''' ({{lang-de|Ingression}} — аз {{lang-la|ingressio}} — дохилшавӣ) — соҳилҳои пастро пахш кардани оби [[баҳр]].

== Нигаред низ ==

* [[Трансгрессия]]

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* {{ЭМТ|Ингрессия|8|муаллиф= }}

{{ПБ}}
[[Гурӯҳ:Равандҳои заминшиносӣ]]</text>
      <sha1>nckb49fncn3byc77am33qcn7eiw7qag</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ингушетия</title>
    <ns>0</ns>
    <id>332691</id>
    <revision>
      <id>1480465</id>
      <timestamp>2026-07-14T05:52:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VASHGIRD</username>
        <id>8035</id>
      </contributor>
      <comment>Саҳифаи нав: {{ВМ}} '''Ингуше́тия''' ({{lang-inh|Гӏалгӏайче}}), ё '''Ҷумҳурии Ингушетия''' ({{lang-inh|Гӏалгӏай Мохк}}) —  субъекти Федератсияи Руссия. 4 июни 1992 ташкил шудааст. Дар ҷануби қисми аврупоии Федератсияи Руссия ҷойгир аст. Ба ҳайати Округи федералии ҷанубӣ дохил мешавад. Масоҳа...</comment>
      <origin>1480465</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="26556" sha1="j4dditec3umnb78kcyzwr138i4otwjg" xml:space="preserve">{{ВМ}}
'''Ингуше́тия''' ({{lang-inh|Гӏалгӏайче}}), ё '''Ҷумҳурии Ингушетия''' ({{lang-inh|Гӏалгӏай Мохк}}) —  субъекти Федератсияи Руссия. 4 июни 1992 ташкил шудааст. Дар ҷануби қисми аврупоии Федератсияи Руссия ҷойгир аст. Ба ҳайати Округи федералии ҷанубӣ дохил мешавад. Масоҳаташ 3,6 ҳазор км². Аҳолиаш 497,4 ҳазор нафар (2019). Пойтахташ — шаҳри Магас. Аз ҷиҳати маъмурӣ ба 4 ноҳия ва 5 шаҳри тобеи ҷумҳурӣ тақсим шудааст.

== Мақомоти ҳокимияти давлатӣ ==
Низоми мақомоти ҳокимияти давлатиро Конститутсияи Федератсияи Руссия ва Конститутсияи Ҷумҳурии Ингушетия (1994) муайян мекунанд. Ҳокимияти давлатиро Президент, Маҷлиси халқӣ (парламент), ҳукумат ва дигар мақомоти ҳокимияти давлатӣ, ки мутобиқи Конститутсияи Ингушетия таъсис ёфтаанд, амалӣ мекунанд. Мақоми олии қонунгузор — Маҷлиси халқӣ (парламент) дорои 27 вакил буда, ба муҳлати 4 сол интихоб мешавад.

Ҳукумати Ингушетия аз раис, муовинони ӯ ва вазирон иборат буда, раиси ҳукумат аз ҷониби президент бо розигии Маҷлиси халқӣ таъйин карда мешавад. Президенти Ингушетия — Раиси ҷумҳурӣ ва ҳокимияти иҷроия, шахси баландмақоми ҷумҳурӣ буда, ваколатҳои аз тарафи Маҷлиси халқӣ тасдиқшударо, ки Президенти Федератсияи Руссия пешниҳод кардааст, дорост. Президенти Ингушетия — Маҳмуд Алӣ Калиматов (аз 26.6.2019).

== Табиат, релеф, сохти геологӣ ва сарватҳои табиӣ ==
Ингушетия дар қисми марказии Қафқози Пеш ва нишебии кӯҳҳои Қафқози Бузург ҷойгир аст. Дар шимоли Ингушетия қаторкӯҳҳои начандон баланди Терск ва Сунжа қад кашидаанд, ки онҳоро водии Алханчурт аз ҳам ҷудо кардааст. Ҳудуди Ингушетия дар сарҳадди қаторкӯҳҳои чиндори Қафқози Бузурги минтақаи фаъоли Алпу Ҳимолой, қисми шимолии Ингушетия дар ҳудуди пастхамиҳои пеши Терску Каспий ҷойгир шудааст. Сарватҳои табиии муҳимми Ингушетия нафт ва гази табиӣ (Малгобек, Қарабулоқ ва дигар конҳои дар шимол ҷойгирбуда) мебошанд. Дар Ингушетия ҳамчунин конҳои оҳаксанг, мармар, доломит, гил, сангреза, рег, чашмаҳои обҳои гарм ва минералӣ (маъданӣ) мавҷуданд.

== Иқлим ==
Шароити табиии Ингушетия барои зиндагӣ мусоид аст. Иқлимаш континенталӣ, зимистонаш дар ҳамвориҳо нарм (ҳарорати миёнаи январ дар водиҳо −3 °C, дар кӯҳҳо то −10–12 °C), тобистонаш гарм (ҳарорати миёнаи июл дар водиҳо 21–23 °C, дар баландкӯҳҳо 5–7 °C). Миқдори боришоти солона дар ҳамвориҳо ва доманакӯҳҳо 400–600 мм, дар кӯҳҳо 900–1600 мм. Ҳамаи дарёҳои Ингушетия ба ҳавзаи дарёи Терек дохил мешаванд (қад-қади сарҳадди ҷанубу ғарбии Ингушетия ҷорӣ мешаванд). Дарёҳои асосии Ингушетия: Сунжа, Асса, Армхи, Фортанга. Дар қисми шимолии Ингушетия наҳрҳои обёрии Алханчурт, Асса-Сунжа ва ғайра сохта шудаанд.

== Хок, олами наботот ва ҳайвонот ==
Дар қисми ҳамвории наздик ба доманакӯҳҳо даштҳои гиёҳҳои гуногуни хӯшадор, заминҳои сиёҳхок ва марғзори киштбоб мавҷуданд. Дар баландии 550–600 м бешазори дарахтони паҳнбарги кӯҳӣ ҷой гирифтаанд, дар баландии 1700–2000 м дарахтони шамшод, buлут, фарк ва заранг мерӯянд. Баландтар аз он марғзорҳои субалпӣ ва алпӣ дучор меоянд. Олами набототи Ингушетия гуногун буда, тақрибан 2 ҳазор намуди рустаниҳои рагдорро дар бар мегирад, ки аксарияташон рустаниҳои хосси маҳал мебошанд (сангдавак, тӯси Радде ва ғайра).

Олами ҳайвоноти Ингушетия аз 50 намуд ҳайвоноти ширхӯр, 160 намуд парандаҳои лонагузор, 24 намуд хазанда, 8 намуд обхокиҳо, 31 намуд моҳӣ иборат аст. 4 % рустаниҳои Ингушетия (гули маҷаҳи тунукбарг, лолахасак), 9 дарсади ширхӯрон (бузи безоарӣ, гурбаи ҷангалии қафқозӣ), 13 дарсади парандаҳои нодири мавсимӣ (титави қафқозӣ) ба «Китоби сурхи Федератсияи Руссия» дохил карда шудаанд. Олами ҳайвоноти ҷангалҳои кӯҳӣ (хирс, гург, дала, савсор, хук, оҳу) ва марғзор (тури доғистонӣ, нахчир, мурғи ҳилоли қафқозӣ) ғанист. Мушкилоти экологии Ингушетия — олуда шудани обу ҳаво, хароб шудани хок дар натиҷаи равандҳои экзогенӣ. Дар ноҳияҳои истихроҷи нафт вайроншавии ландшафт мушоҳида мешавад.

== Аҳолӣ ==
Қисми зиёди аҳолии Ингушетияро ингушҳо (93,5%) ташкил медиҳанд; инчунин чеченҳо (4,6%), русҳо (0,8%), туркҳо (0,2%), гурҷиҳо (0,1%) низ зиндагӣ мекунанд. Суръати миёнаи солонаи афзоиши аҳолӣ: таваллуд — 15 ба 1000 нафар, фавт — 4 ба 1000 нафар (2017), фавти навзодон — 26 ба 1000 нафар. Зичии миёнаи аҳолӣ 137,1 нафар дар 1 км². Тақрибан 75 дарсади аҳолӣ дар водии Сунжа ва ноҳияҳои атрофи он зиндагӣ мекунанд. Ҳисоби миёнаи дарозумрӣ 76 сол (яке аз баландтарин дар Руссия; занҳо — 78,8, мардҳо 72,2). 

== Дин ==
Бо густариши дини насронӣ (ҳазораи 1–2; зери таъсири Гурҷистон, баъдтар Руссия) дар ҳудуди Ингушетия ибодатхонаҳои насронии Тхаба-Ерди (асри 12), Алби-Ерди, Гал-Ерди ва Таргимск (асри 12), маъбадҳои Тушали, Маги-Эрди, Миятсели, Бейни-Сели, Мятер-Дэла, Эрдзели, Соска-Солса, Мекал ва ғайра (асри 14) бунёд шуданд. Дар Ингушетия ёдгории аҳди исломӣ — мақбараи Борга-Каш (1405–06) мавҷуд аст.

Ислом дар минтақаҳои наздикӯҳии Ингушетия дар асрҳои 16–17 ва дар минтақаҳои кӯҳистон дар асри 19 (ҳангоми ба Ингушетия омадани шайх Кунта-Ҳоҷӣ Кишиев) паҳн шудааст. Аз нимаи дуввуми асри 19 дар Ингушетия тариқатҳои тасаввуфии қодирия (пайравони Кунта-Ҳоҷӣ), нақшбандия (пайравони Арсанов Денӣ) ва Батал-Ҳоҷӣ (пайравони Белхароев Батал-Ҳоҷӣ) ба фаъолият оғоз карданд. Соли 1993 дар анҷумани мусулмонони кишвар Маркази динии мусулмонони Ингушетия (муфтиёти Ингушетия) таъсис шуд. Ҳоло (2018) дар Ингушетия 148 масҷиди панҷвақта, 28 мадраса ва донишкадаи исломӣ, зиёда аз 20 созмони динӣ фаъолият доранд. 

== Очерки таърихӣ ==
Қадимтарин ёдгориҳои бостонии Ингушетия (дар Плиево ва Гамурзиево) ба давраи палеолити миёна (мусте) тааллуқ доранд. Дар ибтидои асри биринҷӣ (3500–2000 то м.) дар ин ҷо ҳамбастагии фарҳангии майкоп, куроараккӣ ва камакомбӣ ба вуҷуд омад. Аз ҳазораи 3 то м. дар Ингушетия маданияти Қафқози Шимолӣ густариш ёфт, ки баъд онро ёдгориҳои маданияти Гинчи иваз карданд. Дар ҳудуди кунунии Ингушетия ва Чеченистон сабки хосси ҳунармандӣ ташаккул ёфт, ки он ба маданияти кобан ва скифӣ-сарматӣ мансуб буд. Дар охири асри 4 ҳудуди имрӯзаи Ингушетия ва дигар минтақаҳои Қафқози Шимолӣ зери нуфузи гуннҳо қарор доштанд.

Ингушетия аз охири асри 6 ба ҳайати хоқонии Турк ва баъд хоқонии Хазар дохил гардид. Дар асри 10 ба ҳайати давлати Алания дохил шуд, ки ин ба густариши дини насронӣ мусоидат кард. Дар ҳавзаи дарёи Сунжа чандин димна мавҷуданд ва мувофиқи маълумоти баъзе маъхазҳои таърихӣ пойтахти Алан (шаҳри Магаси асримиёнагӣ) дар ин ҷо қарор дошт.

Дар асри 13 Қафқози Шимолӣ, аз ҷумла ҳудуди Ингушетия, аз ҷониби муғулу тоторҳо истило гардид ва ба ҳайати Урдуи Тилоӣ дохил шуд. Дар асри 16 ба Ингушетия қабилаи нӯғайҳо ҳамла карданд. Мувофиқи маълумоти маъхазҳои хаттӣ дар ин ҷо чандин «ҷамъият» (ҷамоаи худидории деҳот ё иттиҳодияи он) — Галгаев, Соринск, Ҷайрахов, Месхалск ва Феппин (Кистин) мавҷуд буданд. Мувофиқи Созишномаи сулҳи Белград (1739) ҳудуди «ҷамъият»-ҳои Ингушетия ҳамчун минтақаи бетараф байни Empire-и Руссия ва Империяи Усмонӣ эътироф гардид. Мувофиқи Созишномаи сулҳи Кучук-Қайнарҷа (1774) ҳудуди ҷамоаи ингушҳо ба Империяи Руссия ҳамроҳ карда шуд.

Соли 1882 ҳудуди имрӯзаи Ингушетия ба ҳайати вилояти Қафқоз, 8 (20).2.1860 ба ҳайати вилояти Терск дохил буд. Аз ҳудуди кунунии Ингушетия хатти роҳи оҳани Беслан – Назран – Петровск – Порт Владиқафқоз мегузашт (1894). Соли 1915 дар атрофи деҳаи Малгобек истихроҷи нафт сар шуд. Солҳои ҷанги шаҳрвандӣ (1917–22) ихтилофи казакҳо ва мардуми таҳҷоии кӯҳистон ба задухӯрди мусаллаҳона табдил ёфт. Як қисми аҳолӣ Ҷумҳурии шӯроии Терек ва қисми дигар ҳукумати Горскро тарафдорӣ мекарданд.

Соли 1934 бо Вилояти худмухтори Чеченистон ҳамроҳ шуда, Вилояти худмухтори Чечену Ингуш ва соли 1936 Ҷумҳурии Мухтори Шӯравии Сотсиалистӣ (ҶМШС)-и Чечену Ингуш таъсис ёфт. Солҳои 1944–57 як қисми ҳудуди ҶМШС Чечену Ингуш ба ҳайати Доғистон, қисми дигараш ба ҳайати Осетияи Шимолӣ дохил буд. Ноябри 1990 Шӯрои Олии ҶМШС Чечену Ингуш эъломияи истиқлолро қабул кард ва майи 1991 кишвар Ҷумҳурии Чечену Ингуш ном гирифт.

Мувофиқи Қонуни Шӯрои Олии... (аз 4.6.1992) ва натиҷаи раъйпурсии моҳи декабри 1991 дар минтақаи сукунати ингушҳо Ҷумҳурии Ингушетия (пойтахташ шаҳри Назран) дар ҳайати Федератсияи Руссия таъсис ёфт. 27.2.1991 Конститутсияи мамлакат қабул шуд. Соли 2000 шаҳри Магас пойтахти Ингушетия эълон гардид.

== Хоҷагӣ ==
Ингушетия ба минтақаи иқтисодии Қафқози Шимолӣ дохил мешавад. Ҳаҷми арзиши маҳсулоти кишоварзӣ аз ҳаҷми маҳсулоти саноат 2,2 баробар зиёд аст. Ингушетия яке аз минтақаҳои аз ҷиҳати иқтисодӣ суст рушдёфтаи Руссия буда, ҳиссааш дар ҳаҷми умумии ММД-и Федератсияи Руссия 0,04%-ро ташкил медиҳад. Дар сохтори маҷмӯи маҳсулоти минтақавӣ ҳиссаи кишоварзӣ 21,4%, тиҷорат 14,0%, хидматҳои ғайрибозорӣ 33,0%, саноат 12,0%, сохтмон 8,2%, нақлиёт ва алоқа 3,9%, соҳаҳои дигар 7,5% аст (2017).

== Саноат ==
Ҳаҷми маҳсулоти саноатӣ 1,06 млрд рубли русиро ташкил медиҳад. Дар сохтори маҳсулоти саноатӣ ҳиссаи саноати масолеҳи бинокорӣ 38,1%, саноати хӯрокворӣ 30,8%, коркарди нафт 12,2%, кимиё 5,2%, табъу нашр 5,1%, мошинсозӣ 1,5%, коркарди филизот 4,5%, дигар соҳаҳо 2,6 % мебошад. Соҳаи асосии саноати Ингушетия истихроҷ ва коркарди нафт аст. Нафт дар конҳои Малгобек, Қарабулоқ, Заманкӯл истихроҷ карда мешавад. Маҳсулоти асосии саноати масолеҳи бинокорӣ аз ашёи хоми маҳаллӣ (мармар, доломит, оҳаксанг, гил барои хиштпазӣ) истеҳсол мешавад.

== Тандурустӣ ==
Дар Ингушетия ба 10 ҳазор нафар аҳолӣ 23 табиб, 54,5 корманди миёнаи тиббӣ, 41,2 кати хоб рост меояд. Маркази модар ва кӯдак (шаҳри Назран), Маркази ҷумҳуриявии тиббии садамавии «Муҳофизат», Маркази ҷумҳуриявии пешгирии тиббӣ, Осоишгоҳи иқлимӣ-кӯҳии Армхи фаъолият доранд.

== Маориф, муассисаҳои илмӣ ва фарҳангӣ ==
Соли 1998 Қонуни маорифи Ҷумҳурии Ингушетия қабул шуд. Танҳо 4 дарсади кӯдакон дар муассисаҳои томактабӣ тарбият мегиранд; бештар тарбияи хонаводагӣ маъмул аст. Таҳсил дар зинаҳои ибтидоӣ ва миёнаи касбӣ ба таври маҳдуд рушд мекунад. Дар 4 омӯзишгоҳ ва 4 омӯзишгоҳи касбӣ-техникие, ки 3,5 ҳазор донишҷӯ таҳсил мекунанд. Соли 1993 дар шаҳри Магас Донишкадаи исломӣ таъсис шуд.

Дар Ингушетия ҳамчун Донишгоҳи давлатӣ (1994), Донишкадаи иқтисод ва ҳуқуқ (дар шаҳри Назран), чандин филиали мактабҳои олӣ, дар шаҳрҳои Назран, Қаробулоқ, Малгобек корпуси кадетии Горск (1994), коллеҷҳои ҳуманитарӣ, техникӣ ва тиббӣ, коллеҷи санъат (1998) ва 106 муассисаи таҳсилоти миёнаи умумӣ фаъолият доранд. Институти таҳқиқоти илмҳои инсонӣ (ҳуманитарӣ, 1926), Музейи давлатӣ-кишваршиносии ба номи Т. Х. Малсагов (1972), Музейи давлатии санъати тасвирӣ (1993), Китобхонаи миллӣ (1993), Маркази бостоншиносӣ (2000) дорад.

== ВАО ==
Дар Ингушетия 2 рӯзномаи ҷумҳуриявӣ — «Ингушетия» (аз соли 1993, ба забони русӣ, бо теъдоди 3 ҳазор нусха) ва «Сердало» («Нур») (1923; 3 ҳазор нусха, ба забонҳои русӣ ва ингушӣ, муассисаш — З. К. Малсагов); ду ҳафтаномаи ноҳиявӣ — «Голос Назран» (аз соли 1939, то соли 1993 бо номҳои «Колхозник», «Путь Ленина», «Назрановец») ва «Народное слово» (ноҳияи Малгобек), рӯзномаи шаҳрии «Новое время» (1990) ба забонҳои русӣ ва ингушӣ нашр мешаванд. Барномаҳои телевизион ва радио аз тариқи Ширкати давлатии телевизион ва радиои «Ингушетия» пахш мегарданд.

== Адабиёт ==
Адабиёти Ингушетия аввал ба забони русӣ ва баъд ба забони ингушӣ ташаккул ёфтааст. Дар миёнаҳои асри 19 адабиёти миллӣ инкишоф ёфт (повести романтикии «Навдаҳои муҳаббат»-и И. Сискарова, 1846, ба забони русӣ). Дар адабиёти солҳои 1870–1910 жанри очеркҳои таърихӣ, тасвирӣ, ҳуҷҷатӣ, мардумшиносӣ рушд карда буд. Аз соли 1917 алифбои ингушӣ аввал бо ҳуруфи арабиасос ба вуҷуд омад, баъд он ба алифбои лотинӣ ва хатти кириллӣ табдил дода шуд.

Солҳои ҶБВ (1941–45) мавзӯъҳои муҳимми зиддифашистӣ дар осори манзум, драматургия ва публитсистии И. М. Базоркин, Б. Х. Зязиков, М. М. Хашагулгов, Ҷ. Х. Яндиев инъикос ёфтаанд. Солҳои 1944–57 раванди ташаккули адабиёти Ингушетия ба сабаби муҳоҷирати ингушҳо ва чеченҳо ба Осиёи Миёна ва Қазоқистон қатъ гардид. Назми Ингушетия дар нимаи дуввуми солҳои 1950 ба таври назаррас ташаккул ёфт. Дар насри солҳои 1970–80 асарҳои А. А. Веҷизев, С. И. Чахкиев, М. С. А. Плиев назаррас буданд. Ақидаҳои фалсафӣ, башардӯстӣ дар лирикаи Г. А. Гагиев, И. И. Торшхоев, М. С. Вишегуров, А. Т. Хашагулгов инъикос ёфтаанд. 

== Меъморӣ ва санъати тасвирӣ ==
Санъати тасвирии Ингушетия дар заминаи тамаддуни скифҳо ташаккул ёфтааст: тасвири ҳайвонот (ашёи биринҷии аз қабристони Луговои деҳаи Мужичи ёфтшуда, 6–5 ҳазор сол то м.), ҳайкалчаҳои биринҷӣ ва гилии одамон ва ҳайвонот. Ёдгориҳои қадимтарини меъмории Ингушетия дахмаҳои боқимонда ба давраи сарматӣ-аланӣ мутааллиқанд. Дар меъмории асрҳои 11–13 таъсири Гурҷистон, Алания ва анъанаҳои биносозии маҳаллӣ дида мешавад (калисоҳо дар деҳаи Таргим, маъбади Тхаба-Ерди дар наздикии деҳаи Ҷайрах, асри 12; димнаи маъбади Алби-Ерди ва маъбади хурди Хач-Латтача дар деҳаи Хули).

Дар замони ҳукмронии муғулу тоторҳо мақбараи гунбаддори Борга-Каш (мақбараи Брагунск, 1405–06) дар наздикии деҳаи Плиево бунёд гардид. Дар ноҳияҳои кӯҳистони Ингушетия дар асрҳои миёна аз сангҳои тарошидаи дағал деворҳои мудофиавӣ (дар деҳаҳои Верхний Алкун, Даттих, Дошхакла), манораҳои низомӣ ва нимнизомӣ сохта шуданд. Дар асрҳои 18–20 дар ноҳияҳои кӯҳистони Ингушетия хонаҳои иқоматии 1–2-ошёнаи сангӣ ё чӯбӣ, дар ҳамвориҳо хонаҳои росткунҷашакл бунёд гардиданд.

Дар аввали асри 19 зери таъсири меъмории рус биноҳо бо услуби ампирӣ сохта шуданд (қалъаи Назран, 1810–17, осиёби обӣ дар Назран, 1890). Аз охири асри 19 дар деҳаҳо биноҳои сохти шаҳрӣ пайдо шуданд. Солҳои 1990–2000 биноҳои пойтахти нав — шаҳри Магас, осоишгоҳи «Ҷайрах», Донишкадаи исломӣ дар деҳаи Орҷоникидзе, истгоҳи роҳи оҳани Назран бо услуби меъмории муосир бунёд шуданд.

Дар давраи шӯравӣ ва пасошӯравӣ санъати тасвирии Ингушетия дар жанрҳои таърихӣ ва маишӣ, портрет ва манзаранигорӣ (рассомон Х. Акиев, А. Хашагулгов, М. Полонкоев, Н. Храмова, Г. Янаков, Р. Малсагов, Д. Оздоев), ҳайкалтарошӣ (Р. И. Мамилов) бомуваффақият рушд кард. Дар санъати тасвирии анъанавӣ унсурҳои ороишӣ ва ҳунарҳои мардумӣ, аз ҷумла кандакорӣ дар чӯб ва санг, ҳаккокии филиззот, ороишоти заргарӣ, қолинбофӣ, зардӯзӣ ва чармгарӣ хеле маъмул буд.

== Театр ==
Дар аввали солҳои 1920 дар Ингушетия якчанд дастаи ҳаваскорони театрӣ, аз ҷумла, гурӯҳи драмавии Омӯзишгоҳи омӯзгории Владиқафқоз (1920), маҳфили драмавии мактаби ҳизбии Владиқафқоз (1924) таъсис ёфтанд. Дар Ингушетия ҳамчун Театри тамошобини наврас, (1969), ансамбли рақси мардумии «Ингушетия» (1993), Театри драмавӣ-мусиқии русии «Современник» (аз соли 2005 бо номи феълияш), студияи театр, кино ва телевизиони «Зокх» (1998), «Студияи эстрада» (2004), киностудияи «Магасфилм» (2006), ансамбли фолклорӣ-рақсии «Магас» (1998), Филармонияи давлатии ба номи А. Хамхоев дар шаҳри Назран (1993), ансамбли давлатии тарона ва рақси «Магас» (2001) фаъолият доранд.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* {{ЭМТ|Ингушетия|8|муаллиф= }}
* Крупнов Е. И. Древняя история Северного Кавказа. М., 1960.
* Базоркин М. М. Памятники средневековья в горной Чечено-Ингушетии. Грозный, 1964.
* Воронин К. В., Малашев В. Ю. Погребальные памятники эпохи бронзы и раннего железного века равнинной зоны Республики Ингушетия. М., 2006.

{{ПБ}}

[[Гурӯҳ:Ингушетия| ]]</text>
      <sha1>j4dditec3umnb78kcyzwr138i4otwjg</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1480468</id>
      <parentid>1480465</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T05:55:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VASHGIRD</username>
        <id>8035</id>
      </contributor>
      <origin>1480468</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="26420" sha1="sx80nf4isllogr81t415cdugygcmu6o" xml:space="preserve">{{ВМ}}
'''Ингуше́тия''' ({{lang-inh|Гӏалгӏайче}}), ё '''Ҷумҳурии Ингушетия''' ({{lang-inh|Гӏалгӏай Мохк}}) —  субъекти [[Русия|Федератсияи Русия]]. 4 июни 1992 ташкил шудааст. Дар ҷануби қисми аврупоии Федератсияи Русияҷойгир аст. Ба ҳайати Округи федералии ҷанубӣ дохил мешавад. Масоҳаташ 3,6 ҳазор км². Аҳолиаш 497,4 ҳазор нафар (2019). Пойтахташ — шаҳри [[Магас (шаҳр)|Магас]]. Аз ҷиҳати маъмурӣ ба 4 ноҳия ва 5 шаҳри тобеи ҷумҳурӣ тақсим шудааст.

== Мақомоти ҳокимияти давлатӣ ==
Низоми мақомоти ҳокимияти давлатиро Конститутсияи Федератсияи Русиява Конститутсияи Ҷумҳурии Ингушетия (1994) муайян мекунанд. Ҳокимияти давлатиро Президент, Маҷлиси халқӣ (парламент), ҳукумат ва дигар мақомоти ҳокимияти давлатӣ, ки мутобиқи Конститутсияи Ингушетия таъсис ёфтаанд, амалӣ мекунанд. Мақоми олии қонунгузор — Маҷлиси халқӣ (парламент) дорои 27 вакил буда, ба муҳлати 4 сол интихоб мешавад.

Ҳукумати Ингушетия аз раис, муовинони ӯ ва вазирон иборат буда, раиси ҳукумат аз ҷониби президент бо розигии Маҷлиси халқӣ таъйин карда мешавад. Президенти Ингушетия — Раиси ҷумҳурӣ ва ҳокимияти иҷроия, шахси баландмақоми ҷумҳурӣ буда, ваколатҳои аз тарафи Маҷлиси халқӣ тасдиқшударо, ки Президенти Федератсияи Русияпешниҳод кардааст, дорост. Президенти Ингушетия — [[Маҳмуд-Алӣ Калиматов|Маҳмуд Алӣ Калиматов]] (аз 26.6.2019).

== Табиат, релеф, сохти геологӣ ва сарватҳои табиӣ ==
Ингушетия дар қисми марказии Қафқози Пеш ва нишебии кӯҳҳои Қафқози Бузург ҷойгир аст. Дар шимоли Ингушетия қаторкӯҳҳои начандон баланди Терск ва Сунжа қад кашидаанд, ки онҳоро водии Алханчурт аз ҳам ҷудо кардааст. Ҳудуди Ингушетия дар сарҳадди қаторкӯҳҳои чиндори Қафқози Бузурги минтақаи фаъоли Алпу Ҳимолой, қисми шимолии Ингушетия дар ҳудуди пастхамиҳои пеши Терску Каспий ҷойгир шудааст. Сарватҳои табиии муҳимми Ингушетия нафт ва гази табиӣ (Малгобек, Қарабулоқ ва дигар конҳои дар шимол ҷойгирбуда) мебошанд. Дар Ингушетия ҳамчунин конҳои оҳаксанг, мармар, доломит, гил, сангреза, рег, чашмаҳои обҳои гарм ва минералӣ (маъданӣ) мавҷуданд.

== Иқлим ==
Шароити табиии Ингушетия барои зиндагӣ мусоид аст. Иқлимаш континенталӣ, зимистонаш дар ҳамвориҳо нарм (ҳарорати миёнаи январ дар водиҳо −3 °C, дар кӯҳҳо то −10–12 °C), тобистонаш гарм (ҳарорати миёнаи июл дар водиҳо 21–23 °C, дар баландкӯҳҳо 5–7 °C). Миқдори боришоти солона дар ҳамвориҳо ва доманакӯҳҳо 400–600 мм, дар кӯҳҳо 900–1600 мм. Ҳамаи дарёҳои Ингушетия ба ҳавзаи дарёи Терек дохил мешаванд (қад-қади сарҳадди ҷанубу ғарбии Ингушетия ҷорӣ мешаванд). Дарёҳои асосии Ингушетия: Сунжа, Асса, Армхи, Фортанга. Дар қисми шимолии Ингушетия наҳрҳои обёрии Алханчурт, Асса-Сунжа ва ғайра сохта шудаанд.

== Хок, олами наботот ва ҳайвонот ==
Дар қисми ҳамвории наздик ба доманакӯҳҳо даштҳои гиёҳҳои гуногуни хӯшадор, заминҳои сиёҳхок ва марғзори киштбоб мавҷуданд. Дар баландии 550–600 м бешазори дарахтони паҳнбарги кӯҳӣ ҷой гирифтаанд, дар баландии 1700–2000 м дарахтони шамшод, buлут, фарк ва заранг мерӯянд. Баландтар аз он марғзорҳои субалпӣ ва алпӣ дучор меоянд. Олами набототи Ингушетия гуногун буда, тақрибан 2 ҳазор намуди рустаниҳои рагдорро дар бар мегирад, ки аксарияташон рустаниҳои хосси маҳал мебошанд (сангдавак, тӯси Радде ва ғайра).

Олами ҳайвоноти Ингушетия аз 50 намуд ҳайвоноти ширхӯр, 160 намуд парандаҳои лонагузор, 24 намуд хазанда, 8 намуд обхокиҳо, 31 намуд моҳӣ иборат аст. 4 % рустаниҳои Ингушетия (гули маҷаҳи тунукбарг, лолахасак), 9 дарсади ширхӯрон (бузи безоарӣ, гурбаи ҷангалии қафқозӣ), 13 дарсади парандаҳои нодири мавсимӣ (титави қафқозӣ) ба «Китоби сурхи Федератсияи Руссия» дохил карда шудаанд. Олами ҳайвоноти ҷангалҳои кӯҳӣ (хирс, гург, дала, савсор, хук, оҳу) ва марғзор (тури доғистонӣ, нахчир, мурғи ҳилоли қафқозӣ) ғанист. Мушкилоти экологии Ингушетия — олуда шудани обу ҳаво, хароб шудани хок дар натиҷаи равандҳои экзогенӣ. Дар ноҳияҳои истихроҷи нафт вайроншавии ландшафт мушоҳида мешавад.

== Аҳолӣ ==
Қисми зиёди аҳолии Ингушетияро ингушҳо (93,5%) ташкил медиҳанд; инчунин чеченҳо (4,6%), русҳо (0,8%), туркҳо (0,2%), гурҷиҳо (0,1%) низ зиндагӣ мекунанд. Суръати миёнаи солонаи афзоиши аҳолӣ: таваллуд — 15 ба 1000 нафар, фавт — 4 ба 1000 нафар (2017), фавти навзодон — 26 ба 1000 нафар. Зичии миёнаи аҳолӣ 137,1 нафар дар 1 км². Тақрибан 75 дарсади аҳолӣ дар водии Сунжа ва ноҳияҳои атрофи он зиндагӣ мекунанд. Ҳисоби миёнаи дарозумрӣ 76 сол (яке аз баландтарин дар Руссия; занҳо — 78,8, мардҳо 72,2). 

== Дин ==
Бо густариши дини насронӣ (ҳазораи 1–2; зери таъсири Гурҷистон, баъдтар Руссия) дар ҳудуди Ингушетия ибодатхонаҳои насронии Тхаба-Ерди (асри 12), Алби-Ерди, Гал-Ерди ва Таргимск (асри 12), маъбадҳои Тушали, Маги-Эрди, Миятсели, Бейни-Сели, Мятер-Дэла, Эрдзели, Соска-Солса, Мекал ва ғайра (асри 14) бунёд шуданд. Дар Ингушетия ёдгории аҳди исломӣ — мақбараи Борга-Каш (1405–06) мавҷуд аст.

Ислом дар минтақаҳои наздикӯҳии Ингушетия дар асрҳои 16–17 ва дар минтақаҳои кӯҳистон дар асри 19 (ҳангоми ба Ингушетия омадани шайх Кунта-Ҳоҷӣ Кишиев) паҳн шудааст. Аз нимаи дуввуми асри 19 дар Ингушетия тариқатҳои тасаввуфии қодирия (пайравони Кунта-Ҳоҷӣ), нақшбандия (пайравони Арсанов Денӣ) ва Батал-Ҳоҷӣ (пайравони Белхароев Батал-Ҳоҷӣ) ба фаъолият оғоз карданд. Соли 1993 дар анҷумани мусулмонони кишвар Маркази динии мусулмонони Ингушетия (муфтиёти Ингушетия) таъсис шуд. Ҳоло (2018) дар Ингушетия 148 масҷиди панҷвақта, 28 мадраса ва донишкадаи исломӣ, зиёда аз 20 созмони динӣ фаъолият доранд. 

== Очерки таърихӣ ==
Қадимтарин ёдгориҳои бостонии И. (дар Плиево ва Гамурзиево) ба давраи палеолити миёна (мусте) тааллуқ доранд. Дар ибтидои асри биринҷӣ (3500–2000 то м.) дар ин ҷо ҳамбастагии фарҳангии майкоп, куроараккӣ ва камакомбӣ ба вуҷуд омад. Аз ҳазораи 3 то м. дар И. маданияти Қафқози Шимолӣ густариш ёфт, ки баъд онро ёдгориҳои маданияти Гинчи иваз карданд. Дар ҳудуди кунунии И. ва Чеченистон сабки хосси ҳунармандӣ ташаккул ёфт, ки он ба маданияти кобан ва скифӣ-сарматӣ мансуб буд. Дар охири асри 4 ҳудуди имрӯзаи И. ва дигар минтақаҳои Қафқози Шимолӣ зери нуфузи ''гуннҳо'' қарор доштанд. И. аз охири асри 6 ба ҳайати хоқонии Турк ва баъд хоқонии Хазар дохил гардид. Дар асри 10 ба ҳайати давлати Алания дохил шуд, ки ин ба густариши дини насронӣ мусоидат кард. Дар ҳавзаи д. Сунжа чандин димна мавҷуданд ва мувофиқи маълумоти баъзе маъхазҳои таърихӣ пойтахти Алан (ш. Магаси асримиёнагӣ) дар ин ҷо қарор дошт.

Дар асри 13 Қафқози Шимолӣ, аз ҷумла ҳудуди И., аз ҷониби муғулу тоторҳо истило гардид ва ба ҳайати Урдуи Тилоӣ дохил шуд. Дар асри 16 ба И. қабилаи нӯғайҳо ҳамла карданд. Мувофиқи маълумоти маъхазҳои хаттӣ дар ин ҷо чандин «ҷамъият» (ҷамоаи худидории деҳот ё иттиҳодияи он) – Галгаев, Соринск, Ҷайрахов, Месхалск ва Феппин (Кистин) мавҷуд буданд. Мувофиқи Созишномаи сулҳи Белград (1739) ҳудуди «ҷамъият»-ҳои И. ҳамчун минтақаи бетараф байни Империяи Русиява Империяи Усмонӣ эътироф гардид. Мувофиқи Созишномаи сулҳи Кучук-Қайнарҷа (1774) ҳудуди ҷамоаи ингушҳо ба Империяи Русияҳамроҳ карда шуд. Соли 1882 ҳудуди имрӯзаи И. ба ҳайати вил. Қафқоз, 8 (20).2.1860 ба ҳайати вил. Терск дохил буд. Аз ҳудуди кунунии И. хатти р. о.-и Беслан – Назран – Петровск – Порт Владиқафқоз мегузашт (1894). Соли 1915 дар атрофи деҳаи Малгобек истихроҷи нафт сар шуд. Солҳои ҷанги шаҳрвандӣ (1917–22) ихтилофи казакҳо ва мардуми таҳҷоии кӯҳистон ба задухӯрди мусаллаҳона табдил ёфт. Як қисми аҳолӣ Ҷумҳурии шӯроии Терек ва қисми дигар ҳукумати Горскро тарафдорӣ мекарданд. Соли 1934 бо Вилояти худмухтори Чеченистон ҳамроҳ шуда, Вилояти худмухтори Чечену Ингуш ва соли 1936 Ҷумҳурии Мухтори Шӯравии Сотсиалистӣ (ҶМШС)-и Чечену Ингуш таъсис ёфт. Солҳои 1944–57 як қисми ҳудуди ҶМШС Чечену Ингуш ба ҳайати Доғистон, қисми дигараш ба ҳайати Осетияи Шимолӣ дохил буд. Ноябри 1990 Шӯрои Олии ҶМШС Чечену Ингуш эъломияи истиқлолро қабул кард ва майи 1991 кишвар Ҷумҳурии Чечену Ингуш ном гирифт. Мувофиқи Қонуни Шӯрои Олии Федератсияи Русия(аз 4.6.1992) ва натиҷаи раъйпурсии моҳи декабри 1991 дар минтақаи сукунати ингушҳо Ҷумҳурии И. (пойтахташ ш. Назран) дар ҳайати Федератсияи Русиятаъсис ёфт. 27.2.1991 Конститутсияи мамлакат қабул шуд. Соли 2000 ш. Магас пойтахти И. эълон гардид.

== Хоҷагӣ ==
Ингушетия ба минтақаи иқтисодии Қафқози Шимолӣ дохил мешавад. Ҳаҷми арзиши маҳсулоти кишоварзӣ аз ҳаҷми маҳсулоти саноат 2,2 баробар зиёд аст. Ингушетия яке аз минтақаҳои аз ҷиҳати иқтисодӣ суст рушдёфтаи Русиябуда, ҳиссааш дар ҳаҷми умумии ММД-и Федератсияи Русия0,04%-ро ташкил медиҳад. Дар сохтори маҷмӯи маҳсулоти минтақавӣ ҳиссаи кишоварзӣ 21,4%, тиҷорат 14,0%, хидматҳои ғайрибозорӣ 33,0%, саноат 12,0%, сохтмон 8,2%, нақлиёт ва алоқа 3,9%, соҳаҳои дигар 7,5% аст (2017).

== Саноат ==
Ҳаҷми маҳсулоти саноатӣ 1,06 млрд рубли русиро ташкил медиҳад. Дар сохтори маҳсулоти саноатӣ ҳиссаи саноати масолеҳи бинокорӣ 38,1%, саноати хӯрокворӣ 30,8%, коркарди нафт 12,2%, кимиё 5,2%, табъу нашр 5,1%, мошинсозӣ 1,5%, коркарди филизот 4,5%, дигар соҳаҳо 2,6 % мебошад. Соҳаи асосии саноати Ингушетия истихроҷ ва коркарди нафт аст. Нафт дар конҳои Малгобек, Қарабулоқ, Заманкӯл истихроҷ карда мешавад. Маҳсулоти асосии саноати масолеҳи бинокорӣ аз ашёи хоми маҳаллӣ (мармар, доломит, оҳаксанг, гил барои хиштпазӣ) истеҳсол мешавад.

== Тандурустӣ ==
Дар Ингушетия ба 10 ҳазор нафар аҳолӣ 23 табиб, 54,5 корманди миёнаи тиббӣ, 41,2 кати хоб рост меояд. Маркази модар ва кӯдак (шаҳри Назран), Маркази ҷумҳуриявии тиббии садамавии «Муҳофизат», Маркази ҷумҳуриявии пешгирии тиббӣ, Осоишгоҳи иқлимӣ-кӯҳии Армхи фаъолият доранд.

== Маориф, муассисаҳои илмӣ ва фарҳангӣ ==
Соли 1998 Қонуни маорифи Ҷумҳурии Ингушетия қабул шуд. Танҳо 4 дарсади кӯдакон дар муассисаҳои томактабӣ тарбият мегиранд; бештар тарбияи хонаводагӣ маъмул аст. Таҳсил дар зинаҳои ибтидоӣ ва миёнаи касбӣ ба таври маҳдуд рушд мекунад. Дар 4 омӯзишгоҳ ва 4 омӯзишгоҳи касбӣ-техникие, ки 3,5 ҳазор донишҷӯ таҳсил мекунанд. Соли 1993 дар шаҳри Магас Донишкадаи исломӣ таъсис шуд.

Дар Ингушетия ҳамчун Донишгоҳи давлатӣ (1994), Донишкадаи иқтисод ва ҳуқуқ (дар шаҳри Назран), чандин филиали мактабҳои олӣ, дар шаҳрҳои Назран, Қаробулоқ, Малгобек корпуси кадетии Горск (1994), коллеҷҳои ҳуманитарӣ, техникӣ ва тиббӣ, коллеҷи санъат (1998) ва 106 муассисаи таҳсилоти миёнаи умумӣ фаъолият доранд. Институти таҳқиқоти илмҳои инсонӣ (ҳуманитарӣ, 1926), Музейи давлатӣ-кишваршиносии ба номи Т. Х. Малсагов (1972), Музейи давлатии санъати тасвирӣ (1993), Китобхонаи миллӣ (1993), Маркази бостоншиносӣ (2000) дорад.

== ВАО ==
Дар Ингушетия 2 рӯзномаи ҷумҳуриявӣ — «Ингушетия» (аз соли 1993, ба забони русӣ, бо теъдоди 3 ҳазор нусха) ва «Сердало» («Нур») (1923; 3 ҳазор нусха, ба забонҳои русӣ ва ингушӣ, муассисаш — З. К. Малсагов); ду ҳафтаномаи ноҳиявӣ — «Голос Назран» (аз соли 1939, то соли 1993 бо номҳои «Колхозник», «Путь Ленина», «Назрановец») ва «Народное слово» (ноҳияи Малгобек), рӯзномаи шаҳрии «Новое время» (1990) ба забонҳои русӣ ва ингушӣ нашр мешаванд. Барномаҳои телевизион ва радио аз тариқи Ширкати давлатии телевизион ва радиои «Ингушетия» пахш мегарданд.

== Адабиёт ==
Адабиёти Ингушетия аввал ба забони русӣ ва баъд ба забони ингушӣ ташаккул ёфтааст. Дар миёнаҳои асри 19 адабиёти миллӣ инкишоф ёфт (повести романтикии «Навдаҳои муҳаббат»-и И. Сискарова, 1846, ба забони русӣ). Дар адабиёти солҳои 1870–1910 жанри очеркҳои таърихӣ, тасвирӣ, ҳуҷҷатӣ, мардумшиносӣ рушд карда буд. Аз соли 1917 алифбои ингушӣ аввал бо ҳуруфи арабиасос ба вуҷуд омад, баъд он ба алифбои лотинӣ ва хатти кириллӣ табдил дода шуд.

Солҳои ҶБВ (1941–45) мавзӯъҳои муҳимми зиддифашистӣ дар осори манзум, драматургия ва публитсистии И. М. Базоркин, Б. Х. Зязиков, М. М. Хашагулгов, Ҷ. Х. Яндиев инъикос ёфтаанд. Солҳои 1944–57 раванди ташаккули адабиёти Ингушетия ба сабаби муҳоҷирати ингушҳо ва чеченҳо ба Осиёи Миёна ва Қазоқистон қатъ гардид. Назми Ингушетия дар нимаи дуввуми солҳои 1950 ба таври назаррас ташаккул ёфт. Дар насри солҳои 1970–80 асарҳои А. А. Веҷизев, С. И. Чахкиев, М. С. А. Плиев назаррас буданд. Ақидаҳои фалсафӣ, башардӯстӣ дар лирикаи Г. А. Гагиев, И. И. Торшхоев, М. С. Вишегуров, А. Т. Хашагулгов инъикос ёфтаанд. 

== Меъморӣ ва санъати тасвирӣ ==
Санъати тасвирии Ингушетия дар заминаи тамаддуни скифҳо ташаккул ёфтааст: тасвири ҳайвонот (ашёи биринҷии аз қабристони Луговои деҳаи Мужичи ёфтшуда, 6–5 ҳазор сол то м.), ҳайкалчаҳои биринҷӣ ва гилии одамон ва ҳайвонот. Ёдгориҳои қадимтарини меъмории Ингушетия дахмаҳои боқимонда ба давраи сарматӣ-аланӣ мутааллиқанд. Дар меъмории асрҳои 11–13 таъсири Гурҷистон, Алания ва анъанаҳои биносозии маҳаллӣ дида мешавад (калисоҳо дар деҳаи Таргим, маъбади Тхаба-Ерди дар наздикии деҳаи Ҷайрах, асри 12; димнаи маъбади Алби-Ерди ва маъбади хурди Хач-Латтача дар деҳаи Хули).

Дар замони ҳукмронии муғулу тоторҳо мақбараи гунбаддори Борга-Каш (мақбараи Брагунск, 1405–06) дар наздикии деҳаи Плиево бунёд гардид. Дар ноҳияҳои кӯҳистони Ингушетия дар асрҳои миёна аз сангҳои тарошидаи дағал деворҳои мудофиавӣ (дар деҳаҳои Верхний Алкун, Даттих, Дошхакла), манораҳои низомӣ ва нимнизомӣ сохта шуданд. Дар асрҳои 18–20 дар ноҳияҳои кӯҳистони Ингушетия хонаҳои иқоматии 1–2-ошёнаи сангӣ ё чӯбӣ, дар ҳамвориҳо хонаҳои росткунҷашакл бунёд гардиданд.

Дар аввали асри 19 зери таъсири меъмории рус биноҳо бо услуби ампирӣ сохта шуданд (қалъаи Назран, 1810–17, осиёби обӣ дар Назран, 1890). Аз охири асри 19 дар деҳаҳо биноҳои сохти шаҳрӣ пайдо шуданд. Солҳои 1990–2000 биноҳои пойтахти нав — шаҳри Магас, осоишгоҳи «Ҷайрах», Донишкадаи исломӣ дар деҳаи Орҷоникидзе, истгоҳи роҳи оҳани Назран бо услуби меъмории муосир бунёд шуданд.

Дар давраи шӯравӣ ва пасошӯравӣ санъати тасвирии Ингушетия дар жанрҳои таърихӣ ва маишӣ, портрет ва манзаранигорӣ (рассомон Х. Акиев, А. Хашагулгов, М. Полонкоев, Н. Храмова, Г. Янаков, Р. Малсагов, Д. Оздоев), ҳайкалтарошӣ (Р. И. Мамилов) бомуваффақият рушд кард. Дар санъати тасвирии анъанавӣ унсурҳои ороишӣ ва ҳунарҳои мардумӣ, аз ҷумла кандакорӣ дар чӯб ва санг, ҳаккокии филиззот, ороишоти заргарӣ, қолинбофӣ, зардӯзӣ ва чармгарӣ хеле маъмул буд.

== Театр ==
Дар аввали солҳои 1920 дар Ингушетия якчанд дастаи ҳаваскорони театрӣ, аз ҷумла, гурӯҳи драмавии Омӯзишгоҳи омӯзгории Владиқафқоз (1920), маҳфили драмавии мактаби ҳизбии Владиқафқоз (1924) таъсис ёфтанд. Дар Ингушетия ҳамчун Театри тамошобини наврас, (1969), ансамбли рақси мардумии «Ингушетия» (1993), Театри драмавӣ-мусиқии русии «Современник» (аз соли 2005 бо номи феълияш), студияи театр, кино ва телевизиони «Зокх» (1998), «Студияи эстрада» (2004), киностудияи «Магасфилм» (2006), ансамбли фолклорӣ-рақсии «Магас» (1998), Филармонияи давлатии ба номи А. Хамхоев дар шаҳри Назран (1993), ансамбли давлатии тарона ва рақси «Магас» (2001) фаъолият доранд.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* {{ЭМТ|Ингушетия|8|муаллиф= }}
* Крупнов Е. И. Древняя история Северного Кавказа. М., 1960.
* Базоркин М. М. Памятники средневековья в горной Чечено-Ингушетии. Грозный, 1964.
* Воронин К. В., Малашев В. Ю. Погребальные памятники эпохи бронзы и раннего железного века равнинной зоны Республики Ингушетия. М., 2006.

{{ПБ}}

[[Гурӯҳ:Ингушетия| ]]</text>
      <sha1>sx80nf4isllogr81t415cdugygcmu6o</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1480469</id>
      <parentid>1480468</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T05:55:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VASHGIRD</username>
        <id>8035</id>
      </contributor>
      <origin>1480469</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="26421" sha1="bj55v3udqmai4eud3kc0xrvnm4iham3" xml:space="preserve">{{ВМ}}
'''Ингуше́тия''' ({{lang-inh|Гӏалгӏайче}}), ё '''Ҷумҳурии Ингушетия''' ({{lang-inh|Гӏалгӏай Мохк}}) —  субъекти [[Русия|Федератсияи Русия]]. 4 июни 1992 ташкил шудааст. Дар ҷануби қисми аврупоии Федератсияи Русия ҷойгир аст. Ба ҳайати Округи федералии ҷанубӣ дохил мешавад. Масоҳаташ 3,6 ҳазор км². Аҳолиаш 497,4 ҳазор нафар (2019). Пойтахташ — шаҳри [[Магас (шаҳр)|Магас]]. Аз ҷиҳати маъмурӣ ба 4 ноҳия ва 5 шаҳри тобеи ҷумҳурӣ тақсим шудааст.

== Мақомоти ҳокимияти давлатӣ ==
Низоми мақомоти ҳокимияти давлатиро Конститутсияи Федератсияи Русиява Конститутсияи Ҷумҳурии Ингушетия (1994) муайян мекунанд. Ҳокимияти давлатиро Президент, Маҷлиси халқӣ (парламент), ҳукумат ва дигар мақомоти ҳокимияти давлатӣ, ки мутобиқи Конститутсияи Ингушетия таъсис ёфтаанд, амалӣ мекунанд. Мақоми олии қонунгузор — Маҷлиси халқӣ (парламент) дорои 27 вакил буда, ба муҳлати 4 сол интихоб мешавад.

Ҳукумати Ингушетия аз раис, муовинони ӯ ва вазирон иборат буда, раиси ҳукумат аз ҷониби президент бо розигии Маҷлиси халқӣ таъйин карда мешавад. Президенти Ингушетия — Раиси ҷумҳурӣ ва ҳокимияти иҷроия, шахси баландмақоми ҷумҳурӣ буда, ваколатҳои аз тарафи Маҷлиси халқӣ тасдиқшударо, ки Президенти Федератсияи Русияпешниҳод кардааст, дорост. Президенти Ингушетия — [[Маҳмуд-Алӣ Калиматов|Маҳмуд Алӣ Калиматов]] (аз 26.6.2019).

== Табиат, релеф, сохти геологӣ ва сарватҳои табиӣ ==
Ингушетия дар қисми марказии Қафқози Пеш ва нишебии кӯҳҳои Қафқози Бузург ҷойгир аст. Дар шимоли Ингушетия қаторкӯҳҳои начандон баланди Терск ва Сунжа қад кашидаанд, ки онҳоро водии Алханчурт аз ҳам ҷудо кардааст. Ҳудуди Ингушетия дар сарҳадди қаторкӯҳҳои чиндори Қафқози Бузурги минтақаи фаъоли Алпу Ҳимолой, қисми шимолии Ингушетия дар ҳудуди пастхамиҳои пеши Терску Каспий ҷойгир шудааст. Сарватҳои табиии муҳимми Ингушетия нафт ва гази табиӣ (Малгобек, Қарабулоқ ва дигар конҳои дар шимол ҷойгирбуда) мебошанд. Дар Ингушетия ҳамчунин конҳои оҳаксанг, мармар, доломит, гил, сангреза, рег, чашмаҳои обҳои гарм ва минералӣ (маъданӣ) мавҷуданд.

== Иқлим ==
Шароити табиии Ингушетия барои зиндагӣ мусоид аст. Иқлимаш континенталӣ, зимистонаш дар ҳамвориҳо нарм (ҳарорати миёнаи январ дар водиҳо −3 °C, дар кӯҳҳо то −10–12 °C), тобистонаш гарм (ҳарорати миёнаи июл дар водиҳо 21–23 °C, дар баландкӯҳҳо 5–7 °C). Миқдори боришоти солона дар ҳамвориҳо ва доманакӯҳҳо 400–600 мм, дар кӯҳҳо 900–1600 мм. Ҳамаи дарёҳои Ингушетия ба ҳавзаи дарёи Терек дохил мешаванд (қад-қади сарҳадди ҷанубу ғарбии Ингушетия ҷорӣ мешаванд). Дарёҳои асосии Ингушетия: Сунжа, Асса, Армхи, Фортанга. Дар қисми шимолии Ингушетия наҳрҳои обёрии Алханчурт, Асса-Сунжа ва ғайра сохта шудаанд.

== Хок, олами наботот ва ҳайвонот ==
Дар қисми ҳамвории наздик ба доманакӯҳҳо даштҳои гиёҳҳои гуногуни хӯшадор, заминҳои сиёҳхок ва марғзори киштбоб мавҷуданд. Дар баландии 550–600 м бешазори дарахтони паҳнбарги кӯҳӣ ҷой гирифтаанд, дар баландии 1700–2000 м дарахтони шамшод, buлут, фарк ва заранг мерӯянд. Баландтар аз он марғзорҳои субалпӣ ва алпӣ дучор меоянд. Олами набототи Ингушетия гуногун буда, тақрибан 2 ҳазор намуди рустаниҳои рагдорро дар бар мегирад, ки аксарияташон рустаниҳои хосси маҳал мебошанд (сангдавак, тӯси Радде ва ғайра).

Олами ҳайвоноти Ингушетия аз 50 намуд ҳайвоноти ширхӯр, 160 намуд парандаҳои лонагузор, 24 намуд хазанда, 8 намуд обхокиҳо, 31 намуд моҳӣ иборат аст. 4 % рустаниҳои Ингушетия (гули маҷаҳи тунукбарг, лолахасак), 9 дарсади ширхӯрон (бузи безоарӣ, гурбаи ҷангалии қафқозӣ), 13 дарсади парандаҳои нодири мавсимӣ (титави қафқозӣ) ба «Китоби сурхи Федератсияи Руссия» дохил карда шудаанд. Олами ҳайвоноти ҷангалҳои кӯҳӣ (хирс, гург, дала, савсор, хук, оҳу) ва марғзор (тури доғистонӣ, нахчир, мурғи ҳилоли қафқозӣ) ғанист. Мушкилоти экологии Ингушетия — олуда шудани обу ҳаво, хароб шудани хок дар натиҷаи равандҳои экзогенӣ. Дар ноҳияҳои истихроҷи нафт вайроншавии ландшафт мушоҳида мешавад.

== Аҳолӣ ==
Қисми зиёди аҳолии Ингушетияро ингушҳо (93,5%) ташкил медиҳанд; инчунин чеченҳо (4,6%), русҳо (0,8%), туркҳо (0,2%), гурҷиҳо (0,1%) низ зиндагӣ мекунанд. Суръати миёнаи солонаи афзоиши аҳолӣ: таваллуд — 15 ба 1000 нафар, фавт — 4 ба 1000 нафар (2017), фавти навзодон — 26 ба 1000 нафар. Зичии миёнаи аҳолӣ 137,1 нафар дар 1 км². Тақрибан 75 дарсади аҳолӣ дар водии Сунжа ва ноҳияҳои атрофи он зиндагӣ мекунанд. Ҳисоби миёнаи дарозумрӣ 76 сол (яке аз баландтарин дар Руссия; занҳо — 78,8, мардҳо 72,2). 

== Дин ==
Бо густариши дини насронӣ (ҳазораи 1–2; зери таъсири Гурҷистон, баъдтар Руссия) дар ҳудуди Ингушетия ибодатхонаҳои насронии Тхаба-Ерди (асри 12), Алби-Ерди, Гал-Ерди ва Таргимск (асри 12), маъбадҳои Тушали, Маги-Эрди, Миятсели, Бейни-Сели, Мятер-Дэла, Эрдзели, Соска-Солса, Мекал ва ғайра (асри 14) бунёд шуданд. Дар Ингушетия ёдгории аҳди исломӣ — мақбараи Борга-Каш (1405–06) мавҷуд аст.

Ислом дар минтақаҳои наздикӯҳии Ингушетия дар асрҳои 16–17 ва дар минтақаҳои кӯҳистон дар асри 19 (ҳангоми ба Ингушетия омадани шайх Кунта-Ҳоҷӣ Кишиев) паҳн шудааст. Аз нимаи дуввуми асри 19 дар Ингушетия тариқатҳои тасаввуфии қодирия (пайравони Кунта-Ҳоҷӣ), нақшбандия (пайравони Арсанов Денӣ) ва Батал-Ҳоҷӣ (пайравони Белхароев Батал-Ҳоҷӣ) ба фаъолият оғоз карданд. Соли 1993 дар анҷумани мусулмонони кишвар Маркази динии мусулмонони Ингушетия (муфтиёти Ингушетия) таъсис шуд. Ҳоло (2018) дар Ингушетия 148 масҷиди панҷвақта, 28 мадраса ва донишкадаи исломӣ, зиёда аз 20 созмони динӣ фаъолият доранд. 

== Очерки таърихӣ ==
Қадимтарин ёдгориҳои бостонии И. (дар Плиево ва Гамурзиево) ба давраи палеолити миёна (мусте) тааллуқ доранд. Дар ибтидои асри биринҷӣ (3500–2000 то м.) дар ин ҷо ҳамбастагии фарҳангии майкоп, куроараккӣ ва камакомбӣ ба вуҷуд омад. Аз ҳазораи 3 то м. дар И. маданияти Қафқози Шимолӣ густариш ёфт, ки баъд онро ёдгориҳои маданияти Гинчи иваз карданд. Дар ҳудуди кунунии И. ва Чеченистон сабки хосси ҳунармандӣ ташаккул ёфт, ки он ба маданияти кобан ва скифӣ-сарматӣ мансуб буд. Дар охири асри 4 ҳудуди имрӯзаи И. ва дигар минтақаҳои Қафқози Шимолӣ зери нуфузи ''гуннҳо'' қарор доштанд. И. аз охири асри 6 ба ҳайати хоқонии Турк ва баъд хоқонии Хазар дохил гардид. Дар асри 10 ба ҳайати давлати Алания дохил шуд, ки ин ба густариши дини насронӣ мусоидат кард. Дар ҳавзаи д. Сунжа чандин димна мавҷуданд ва мувофиқи маълумоти баъзе маъхазҳои таърихӣ пойтахти Алан (ш. Магаси асримиёнагӣ) дар ин ҷо қарор дошт.

Дар асри 13 Қафқози Шимолӣ, аз ҷумла ҳудуди И., аз ҷониби муғулу тоторҳо истило гардид ва ба ҳайати Урдуи Тилоӣ дохил шуд. Дар асри 16 ба И. қабилаи нӯғайҳо ҳамла карданд. Мувофиқи маълумоти маъхазҳои хаттӣ дар ин ҷо чандин «ҷамъият» (ҷамоаи худидории деҳот ё иттиҳодияи он) – Галгаев, Соринск, Ҷайрахов, Месхалск ва Феппин (Кистин) мавҷуд буданд. Мувофиқи Созишномаи сулҳи Белград (1739) ҳудуди «ҷамъият»-ҳои И. ҳамчун минтақаи бетараф байни Империяи Русиява Империяи Усмонӣ эътироф гардид. Мувофиқи Созишномаи сулҳи Кучук-Қайнарҷа (1774) ҳудуди ҷамоаи ингушҳо ба Империяи Русияҳамроҳ карда шуд. Соли 1882 ҳудуди имрӯзаи И. ба ҳайати вил. Қафқоз, 8 (20).2.1860 ба ҳайати вил. Терск дохил буд. Аз ҳудуди кунунии И. хатти р. о.-и Беслан – Назран – Петровск – Порт Владиқафқоз мегузашт (1894). Соли 1915 дар атрофи деҳаи Малгобек истихроҷи нафт сар шуд. Солҳои ҷанги шаҳрвандӣ (1917–22) ихтилофи казакҳо ва мардуми таҳҷоии кӯҳистон ба задухӯрди мусаллаҳона табдил ёфт. Як қисми аҳолӣ Ҷумҳурии шӯроии Терек ва қисми дигар ҳукумати Горскро тарафдорӣ мекарданд. Соли 1934 бо Вилояти худмухтори Чеченистон ҳамроҳ шуда, Вилояти худмухтори Чечену Ингуш ва соли 1936 Ҷумҳурии Мухтори Шӯравии Сотсиалистӣ (ҶМШС)-и Чечену Ингуш таъсис ёфт. Солҳои 1944–57 як қисми ҳудуди ҶМШС Чечену Ингуш ба ҳайати Доғистон, қисми дигараш ба ҳайати Осетияи Шимолӣ дохил буд. Ноябри 1990 Шӯрои Олии ҶМШС Чечену Ингуш эъломияи истиқлолро қабул кард ва майи 1991 кишвар Ҷумҳурии Чечену Ингуш ном гирифт. Мувофиқи Қонуни Шӯрои Олии Федератсияи Русия(аз 4.6.1992) ва натиҷаи раъйпурсии моҳи декабри 1991 дар минтақаи сукунати ингушҳо Ҷумҳурии И. (пойтахташ ш. Назран) дар ҳайати Федератсияи Русиятаъсис ёфт. 27.2.1991 Конститутсияи мамлакат қабул шуд. Соли 2000 ш. Магас пойтахти И. эълон гардид.

== Хоҷагӣ ==
Ингушетия ба минтақаи иқтисодии Қафқози Шимолӣ дохил мешавад. Ҳаҷми арзиши маҳсулоти кишоварзӣ аз ҳаҷми маҳсулоти саноат 2,2 баробар зиёд аст. Ингушетия яке аз минтақаҳои аз ҷиҳати иқтисодӣ суст рушдёфтаи Русиябуда, ҳиссааш дар ҳаҷми умумии ММД-и Федератсияи Русия0,04%-ро ташкил медиҳад. Дар сохтори маҷмӯи маҳсулоти минтақавӣ ҳиссаи кишоварзӣ 21,4%, тиҷорат 14,0%, хидматҳои ғайрибозорӣ 33,0%, саноат 12,0%, сохтмон 8,2%, нақлиёт ва алоқа 3,9%, соҳаҳои дигар 7,5% аст (2017).

== Саноат ==
Ҳаҷми маҳсулоти саноатӣ 1,06 млрд рубли русиро ташкил медиҳад. Дар сохтори маҳсулоти саноатӣ ҳиссаи саноати масолеҳи бинокорӣ 38,1%, саноати хӯрокворӣ 30,8%, коркарди нафт 12,2%, кимиё 5,2%, табъу нашр 5,1%, мошинсозӣ 1,5%, коркарди филизот 4,5%, дигар соҳаҳо 2,6 % мебошад. Соҳаи асосии саноати Ингушетия истихроҷ ва коркарди нафт аст. Нафт дар конҳои Малгобек, Қарабулоқ, Заманкӯл истихроҷ карда мешавад. Маҳсулоти асосии саноати масолеҳи бинокорӣ аз ашёи хоми маҳаллӣ (мармар, доломит, оҳаксанг, гил барои хиштпазӣ) истеҳсол мешавад.

== Тандурустӣ ==
Дар Ингушетия ба 10 ҳазор нафар аҳолӣ 23 табиб, 54,5 корманди миёнаи тиббӣ, 41,2 кати хоб рост меояд. Маркази модар ва кӯдак (шаҳри Назран), Маркази ҷумҳуриявии тиббии садамавии «Муҳофизат», Маркази ҷумҳуриявии пешгирии тиббӣ, Осоишгоҳи иқлимӣ-кӯҳии Армхи фаъолият доранд.

== Маориф, муассисаҳои илмӣ ва фарҳангӣ ==
Соли 1998 Қонуни маорифи Ҷумҳурии Ингушетия қабул шуд. Танҳо 4 дарсади кӯдакон дар муассисаҳои томактабӣ тарбият мегиранд; бештар тарбияи хонаводагӣ маъмул аст. Таҳсил дар зинаҳои ибтидоӣ ва миёнаи касбӣ ба таври маҳдуд рушд мекунад. Дар 4 омӯзишгоҳ ва 4 омӯзишгоҳи касбӣ-техникие, ки 3,5 ҳазор донишҷӯ таҳсил мекунанд. Соли 1993 дар шаҳри Магас Донишкадаи исломӣ таъсис шуд.

Дар Ингушетия ҳамчун Донишгоҳи давлатӣ (1994), Донишкадаи иқтисод ва ҳуқуқ (дар шаҳри Назран), чандин филиали мактабҳои олӣ, дар шаҳрҳои Назран, Қаробулоқ, Малгобек корпуси кадетии Горск (1994), коллеҷҳои ҳуманитарӣ, техникӣ ва тиббӣ, коллеҷи санъат (1998) ва 106 муассисаи таҳсилоти миёнаи умумӣ фаъолият доранд. Институти таҳқиқоти илмҳои инсонӣ (ҳуманитарӣ, 1926), Музейи давлатӣ-кишваршиносии ба номи Т. Х. Малсагов (1972), Музейи давлатии санъати тасвирӣ (1993), Китобхонаи миллӣ (1993), Маркази бостоншиносӣ (2000) дорад.

== ВАО ==
Дар Ингушетия 2 рӯзномаи ҷумҳуриявӣ — «Ингушетия» (аз соли 1993, ба забони русӣ, бо теъдоди 3 ҳазор нусха) ва «Сердало» («Нур») (1923; 3 ҳазор нусха, ба забонҳои русӣ ва ингушӣ, муассисаш — З. К. Малсагов); ду ҳафтаномаи ноҳиявӣ — «Голос Назран» (аз соли 1939, то соли 1993 бо номҳои «Колхозник», «Путь Ленина», «Назрановец») ва «Народное слово» (ноҳияи Малгобек), рӯзномаи шаҳрии «Новое время» (1990) ба забонҳои русӣ ва ингушӣ нашр мешаванд. Барномаҳои телевизион ва радио аз тариқи Ширкати давлатии телевизион ва радиои «Ингушетия» пахш мегарданд.

== Адабиёт ==
Адабиёти Ингушетия аввал ба забони русӣ ва баъд ба забони ингушӣ ташаккул ёфтааст. Дар миёнаҳои асри 19 адабиёти миллӣ инкишоф ёфт (повести романтикии «Навдаҳои муҳаббат»-и И. Сискарова, 1846, ба забони русӣ). Дар адабиёти солҳои 1870–1910 жанри очеркҳои таърихӣ, тасвирӣ, ҳуҷҷатӣ, мардумшиносӣ рушд карда буд. Аз соли 1917 алифбои ингушӣ аввал бо ҳуруфи арабиасос ба вуҷуд омад, баъд он ба алифбои лотинӣ ва хатти кириллӣ табдил дода шуд.

Солҳои ҶБВ (1941–45) мавзӯъҳои муҳимми зиддифашистӣ дар осори манзум, драматургия ва публитсистии И. М. Базоркин, Б. Х. Зязиков, М. М. Хашагулгов, Ҷ. Х. Яндиев инъикос ёфтаанд. Солҳои 1944–57 раванди ташаккули адабиёти Ингушетия ба сабаби муҳоҷирати ингушҳо ва чеченҳо ба Осиёи Миёна ва Қазоқистон қатъ гардид. Назми Ингушетия дар нимаи дуввуми солҳои 1950 ба таври назаррас ташаккул ёфт. Дар насри солҳои 1970–80 асарҳои А. А. Веҷизев, С. И. Чахкиев, М. С. А. Плиев назаррас буданд. Ақидаҳои фалсафӣ, башардӯстӣ дар лирикаи Г. А. Гагиев, И. И. Торшхоев, М. С. Вишегуров, А. Т. Хашагулгов инъикос ёфтаанд. 

== Меъморӣ ва санъати тасвирӣ ==
Санъати тасвирии Ингушетия дар заминаи тамаддуни скифҳо ташаккул ёфтааст: тасвири ҳайвонот (ашёи биринҷии аз қабристони Луговои деҳаи Мужичи ёфтшуда, 6–5 ҳазор сол то м.), ҳайкалчаҳои биринҷӣ ва гилии одамон ва ҳайвонот. Ёдгориҳои қадимтарини меъмории Ингушетия дахмаҳои боқимонда ба давраи сарматӣ-аланӣ мутааллиқанд. Дар меъмории асрҳои 11–13 таъсири Гурҷистон, Алания ва анъанаҳои биносозии маҳаллӣ дида мешавад (калисоҳо дар деҳаи Таргим, маъбади Тхаба-Ерди дар наздикии деҳаи Ҷайрах, асри 12; димнаи маъбади Алби-Ерди ва маъбади хурди Хач-Латтача дар деҳаи Хули).

Дар замони ҳукмронии муғулу тоторҳо мақбараи гунбаддори Борга-Каш (мақбараи Брагунск, 1405–06) дар наздикии деҳаи Плиево бунёд гардид. Дар ноҳияҳои кӯҳистони Ингушетия дар асрҳои миёна аз сангҳои тарошидаи дағал деворҳои мудофиавӣ (дар деҳаҳои Верхний Алкун, Даттих, Дошхакла), манораҳои низомӣ ва нимнизомӣ сохта шуданд. Дар асрҳои 18–20 дар ноҳияҳои кӯҳистони Ингушетия хонаҳои иқоматии 1–2-ошёнаи сангӣ ё чӯбӣ, дар ҳамвориҳо хонаҳои росткунҷашакл бунёд гардиданд.

Дар аввали асри 19 зери таъсири меъмории рус биноҳо бо услуби ампирӣ сохта шуданд (қалъаи Назран, 1810–17, осиёби обӣ дар Назран, 1890). Аз охири асри 19 дар деҳаҳо биноҳои сохти шаҳрӣ пайдо шуданд. Солҳои 1990–2000 биноҳои пойтахти нав — шаҳри Магас, осоишгоҳи «Ҷайрах», Донишкадаи исломӣ дар деҳаи Орҷоникидзе, истгоҳи роҳи оҳани Назран бо услуби меъмории муосир бунёд шуданд.

Дар давраи шӯравӣ ва пасошӯравӣ санъати тасвирии Ингушетия дар жанрҳои таърихӣ ва маишӣ, портрет ва манзаранигорӣ (рассомон Х. Акиев, А. Хашагулгов, М. Полонкоев, Н. Храмова, Г. Янаков, Р. Малсагов, Д. Оздоев), ҳайкалтарошӣ (Р. И. Мамилов) бомуваффақият рушд кард. Дар санъати тасвирии анъанавӣ унсурҳои ороишӣ ва ҳунарҳои мардумӣ, аз ҷумла кандакорӣ дар чӯб ва санг, ҳаккокии филиззот, ороишоти заргарӣ, қолинбофӣ, зардӯзӣ ва чармгарӣ хеле маъмул буд.

== Театр ==
Дар аввали солҳои 1920 дар Ингушетия якчанд дастаи ҳаваскорони театрӣ, аз ҷумла, гурӯҳи драмавии Омӯзишгоҳи омӯзгории Владиқафқоз (1920), маҳфили драмавии мактаби ҳизбии Владиқафқоз (1924) таъсис ёфтанд. Дар Ингушетия ҳамчун Театри тамошобини наврас, (1969), ансамбли рақси мардумии «Ингушетия» (1993), Театри драмавӣ-мусиқии русии «Современник» (аз соли 2005 бо номи феълияш), студияи театр, кино ва телевизиони «Зокх» (1998), «Студияи эстрада» (2004), киностудияи «Магасфилм» (2006), ансамбли фолклорӣ-рақсии «Магас» (1998), Филармонияи давлатии ба номи А. Хамхоев дар шаҳри Назран (1993), ансамбли давлатии тарона ва рақси «Магас» (2001) фаъолият доранд.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* {{ЭМТ|Ингушетия|8|муаллиф= }}
* Крупнов Е. И. Древняя история Северного Кавказа. М., 1960.
* Базоркин М. М. Памятники средневековья в горной Чечено-Ингушетии. Грозный, 1964.
* Воронин К. В., Малашев В. Ю. Погребальные памятники эпохи бронзы и раннего железного века равнинной зоны Республики Ингушетия. М., 2006.

{{ПБ}}

[[Гурӯҳ:Ингушетия| ]]</text>
      <sha1>bj55v3udqmai4eud3kc0xrvnm4iham3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Боҷи судӣ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>332692</id>
    <revision>
      <id>1480492</id>
      <timestamp>2026-07-14T06:30:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rabboni Hakimzoda</username>
        <id>123692</id>
      </contributor>
      <comment>Саҳифаи нав: '''Боҷи судӣ''' — навъи боҷ, ки иборат аз боҷи давлатӣ ва хароҷоти вобаста ба баррасии парванда мебошад. Он ҳангоми муроҷиат барои баррасии парвандаҳо дар судҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон аз тарафи шахсони воқеӣ ва ҳуқуқӣ пардохта мешавад.   Андоза ва тартиби пардох...</comment>
      <origin>1480492</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18403" sha1="4gr0vkg6l4c82sdrj27l4y09cz27x6p" xml:space="preserve">'''Боҷи судӣ''' — навъи боҷ, ки иборат аз боҷи давлатӣ ва хароҷоти вобаста ба баррасии парванда мебошад. Он ҳангоми муроҷиат барои баррасии парвандаҳо дар судҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон аз тарафи шахсони воқеӣ ва ҳуқуқӣ пардохта мешавад. 

Андоза ва тартиби пардохти боҷи судӣ дар асоси Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи боҷи давлатӣ» муқаррар карда мешавад. Боҷи судӣ аз аризаҳои даъвоӣ, аризаҳо (шикоятҳо, шикоятҳои кассатсионӣ ва назоратӣ), ки ба судҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон пешниҳод мешаванд, ситонида мешавад (моддаи 3).

== Андозаи боҷи судӣ дар судҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон ==

=== 1. Дар Суди конститутсионии Ҷумҳурии Тоҷикистон ===
* Аз дархости шахсони воқеӣ – ба андозаи яккаратаи нишондиҳанда барои ҳисобҳо;
* Аз пешниҳоди мақомоти давлатӣ, шахсони мансабдор ва шахсони ҳуқуқӣ – ба андозаи даҳкаратаи нишондиҳанда барои ҳисобҳо.

=== 2. Дар судҳои юрисдиксияи умумӣ ===
'''а) Аз аризаҳои даъвоии дорои хусусияти молумилкӣ (аз рӯйи нархи даъво):'''
** то 50 нишондиҳанда барои ҳисобҳо – 3% аз нархи даъво;
** аз 50 то 100 нишондиҳанда барои ҳисобҳо – 2% аз нархи даъво;
** аз 100 то 500 нишондиҳанда барои ҳисобҳо – 0,7% аз нархи даъво;
** зиёда аз 500 нишондиҳанда барои ҳисобҳо – 0,5 % аз нархи даъво.
'''б) Аз аризаҳои даъвоии дорои хусусияти ғайримолумилкӣ, ки предмети онҳо нархгузорӣ карда намешавад:'''
** барои шахсони воқеӣ – 5% аз нишондиҳанда барои ҳисобҳо;
** барои шахсони ҳуқуқӣ – ба андозаи дукаратаи нишондиҳанда барои ҳисобҳо.
'''в) Аз аризаҳои даъвоӣ дар бораи озод намудани амвол аз ҳабс:'''
** Боҷи судӣ аз рӯйи нархи даъво мутобиқи банди 1 ҳамин қисм муайян карда мешавад.
'''г) Аз аризаҳои даъвоӣ оид ба баҳсҳои пешазшартномавӣ:'''
** ба андозаи яккаратаи нишондиҳанда барои ҳисобҳо.

=== 3. Дар судҳои иқтисодии Ҷумҳурии Тоҷикистон ===
'''а)''' Аз аризаҳои даъвоии дорои хусусияти молумилкӣ – 2 % аз нархи даъво;
'''б)''' Аз аризаҳои даъвоӣ оид ба баҳсҳое, ки ҳангоми бастан, тағйир додан ё бекор кардани шартномаҳо ба амал меоянд ва оид ба баҳсҳо дар бораи беэътибор донистани аҳдҳо – ба андозаи дукаратаи нишондиҳанда барои ҳисобҳо;
'''в)''' Аз аризаҳои даъвоӣ дар бораи (пурра ё қисман) беэътибор донистани санадҳои ғайримеъёрии мақомоти давлатӣ:
* барои шахсони воқеӣ – ба андозаи дукаратаи нишондиҳанда барои ҳисобҳо;
* барои шахсони ҳуқуқӣ – ба андозаи даҳкаратаи нишондиҳанда барои ҳисобҳо.
'''г)''' Аз аризаҳои даъвоии дигар, ки хусусияти молумулкӣ надоранд, аз ҷумла, аз аризаҳо дар бораи эътирофи ҳуқуқ, маҷбур намудан ҷиҳати иҷрои уҳдадориҳо дар шакли асл – ба андозаи яккаратаи нишондиҳанда барои ҳисобҳо;
'''ғ)''' Аз аризаҳо дар бораи эътирофи муфлис гардидани шахсони ҳуқуқӣ ва соҳибкорони инфиродӣ:
* барои шахсони ҳуқуқӣ – ба андозаи даҳкаратаи нишондиҳанда барои ҳисобҳо;
* барои соҳибкорони инфиродӣ – ба андозаи яккаратаи нишондиҳанда барои ҳисобҳо.
'''д)''' Аз аризаҳо дар бораи муқаррар намудани далелҳое, ки аҳаммияти ҳуқуқӣ доранд – ба андозаи секаратаи нишондиҳанда барои ҳисобҳо;
'''е)''' Аз аризаҳо дар бораи ба парванда ворид гардидани шахсони сеюм, ки нисбат ба чизи мавриди баҳс талаботи мустақили худро пешниҳод менамояд — мутобиқи андозаи боҷи судӣ, ки барои аризаи даъвоии дорои хусусияти ғайримолумилкӣ пешбинӣ шудааст; нисбати баҳсҳои дорои хусусияти молумилкӣ – тибқи тартиби муқаррарнамудаи банди якуми ҳамин қисм, ки андозаи маблағи баҳсшаванда барои шахсони сеюм ҳисоб карда мешавад;
'''ё)''' Аз шикоятҳои кассатсионӣ ва назоратӣ нисбати ҳалнома ва қарорҳои суди иқтисодӣ ва ҳамчунин нисбати таъйинот дар бораи қатъ намудани истеҳсоли парванда, бе баррасӣ мондани даъво, дар бораи таъйини ҷаримаҳои судӣ, радди додани варақаи иҷро – 50 % аз андозаи боҷи судӣ, ки ҳангоми додани аризаи даъвоӣ ситонида мешавад.

&gt; Барои аризаи даъвоие, ки ҳамзамон дорои хусусияти молумилкӣ ва ғайримолумилкӣ мебошад, дар як вақт барои ҳардуи талабҳо дар алоҳидагӣ боҷи судӣ ситонида мешавад.

== Муайян кардани нархи даъво ==

Нархи даъво тибқи моддаи 92 Кодекси мурофиавии граждании Ҷумҳурии Тоҷикистон чунин муайян карда мешавад:
'''бо даъво оид ба ситонидани маблағи пулӣ''' – бо дар назар доштани маблағҳои ситонидашаванда;
'''бо даъво оид ба талаб карда гирифтани молу милк''' – бо дар назар доштани арзиши молу милк;
'''бо даъво оид ба ситонидани алимент''' – бо дар назар доштани маҷмуи маблағҳо дар як сол;
'''бо даъво оид ба пардохтҳои фаврӣ ва додани маблағ''' – бо дарназардошти маҷмуи тамоми пардохтҳо ё додани маблағ, аммо ба муҳлати на бештар аз се сол;
'''бо даъво оид ба пардохтҳо ва додани маблағи бемуҳлат ё якумрӣ''' – бо дарназардошти маҷмуи пардохтҳо ё додани маблағ дар се сол;
'''бо даъво оид ба кам ё зиёд кардани пардохтҳо ё додани маблағ''' – бо дар назар доштани маблағе, ки пардохт ё додани маблағ кам ё зиёд карда мешавад, аммо на бештар аз як сол;
'''бо даъво оид ба қатъ кардани пардохт ё додани маблағ''' – бо дар назар доштани маҷмуи маблағҳои боқимондаи пардохтҳо ва додани маблағ, аммо на бештар барои як сол;
'''бо даъво оид ба пеш аз муҳлат бекор кардани шартномаи кирояи молу милк''' – бо дар назар доштани маҷмуи пардохтҳо барои истифодаи молу милк дар ҷараёни муҳлати боқимондаи амали шартнома, аммо на бештар аз се сол;
'''даъво оид ба ҳуқуқ ба моликияти ғайриманқул, ки бо ҳуқуқи моликият ба шаҳрвандон тааллуқ дорад''' – бо дар назар доштани арзиши чиз, аммо на камтар аз арзиши инвентаризатсионӣ ва ҳангоми мавҷуд набудани он – на камтар аз нархи шартномаи суғурта ва барои ашёи марбути ташкилот – на камтар аз арзиши тавозунии чиз;

'''бо даъвои дорои якчанд талаботи мустақил''' – бо дар назар доштани ҳар як талабот дар алоҳидагӣ.

Нархи даъворо даъвогар муайян мекунад. Дар сурати баръало мутобиқат надоштани нархи зикршуда ба арзиши воқеии молу милки талабшаванда, нархи даъворо суд ҳангоми қабули аризаи даъвоӣ муайян менамояд ва дар ин хусус таъйинот қабул мекунад.

== Озод кардан аз пардохти боҷи судӣ ==

=== Дар судҳои юрисдиксияи умумӣ ===
Ҳангоми баррасии парвандаҳо дар судҳои юрисдиксияи умумӣ инҳо аз пардохти боҷи судӣ озод карда мешаванд:

'''Шаҳрвандон''' – аз рӯйи даъвоҳои ситонидани маош (таъминоти пулӣ) ва дигар талаботе, ки аз муносибатҳои ҳуқуқии меҳнатӣ бармеоянд;

'''Даъвогарон (муаллифон)''' – аз рӯйи баҳсҳои муаллифӣ, ҳаммуаллифӣ, ҳуқуқи ихтироъ, намунаи муфид, намунаҳои саноатӣ ва дигар ҳуқуқҳое, ки аз моликияти зеҳнӣ бармеоянд;
'''Даъвогарон''' – аз рӯйи даъво дар бораи ситонидани алимент;

'''Даъвогарон''' – аз рӯйи даъвоҳои ҷуброни зараре, ки дар натиҷаи маъюб шудан ё дигар зиён ба саломатӣ, инчунин фавти саробон расонида шудааст;

'''Мақомоти суғуртаи иҷтимоӣ ва таъмини иҷтимоӣ''' – аз рӯйи даъвоҳои мутақобил (регрессӣ) оид ба ситонидани маблағи кумакпулиҳо ва нафақа аз зараррасон ва инчунин ситонидани кумакпулӣ ва нафақаи нодуруст пардохташуда;

'''Даъвогарон''' – аз рӯйи даъвоҳои талофӣ намудани зиёни моддии дар натиҷаи ҷиноят расонидашуда;

'''Шахсони воқеӣ ва ҳуқуқӣ''' – барои ба онҳо додани ҳуҷҷатҳои вобаста ба парвандаҳои ҷиноятӣ ва парвандаҳо оид ба ситонидани алимент;

'''Тарафҳо''' – аз шикояти кассатсионӣ оид ба парвандаи бекор кардани никоҳ;

'''Прокурор ва мақомоти ҳокимияти давлатӣ''' – ки барои ҳифзи манфиати давлат ва ҷамъият муроҷиат мекунанд;

'''Мақомоти корҳои дохилӣ''' – ҳамчун даъвогар аз рӯйи парвандаҳои ситонидани хароҷот доир ба ҷустуҷӯи шахсоне, ки аз пардохти алимент саркашӣ мекунанд, инчунин кофтукови гумонбаршудагоне, ки қасдан ба саломатии худ зиён расонидаанд;

'''Муассисаҳо ва мақомоти иҷрои ҷазои ҷиноятӣ''' – тибқи даъвоҳои талофии хароҷоти иловагии вобаста ба пешгирии фирори маҳкумшудагон ва табобати онҳо ҳангоми ба саломатии худ қасдан зарар расонидан;

'''Мақомоти андоз, гумрук, молия ва суғурта''' – Агентии давлатии бимаи (суғурта)-и иҷтимоӣ ва нафақа ва мақомоти назорати асъор ҳамчун даъвогарону ҷавобгарон оид ба ситонидани андозҳо ва кредитҳои давлатӣ;

'''Шахсони воқеӣ ва ҳуқуқӣ''' – ҳангоми ба суд додани ариза дар мавриди батаъхирандозӣ ё дароз намудани муҳлати иҷрои қарорҳо, аз нав баррасӣ намудани қарорҳо бинобар ҳолатҳои нав ошкоршуда;

'''Шахсони воқеӣ ва ҳуқуқӣ''' – ҳангоми шикоятҳо аз рӯйи амалҳои иҷрокунандаи судӣ, инчунин шикоятҳо нисбат ба қарорҳо оид ба ҳуқуқвайронкунии маъмурӣ;

'''Шахсони воқеӣ ва ҳуқуқӣ''' – ҳангоми додани шикоятҳои хусусӣ нисбат ба таъйиноти суд (оид ба таъмини даъво, қатъи парванда ва ғайра);

'''Шаҳрвандон''' – аз рӯйи шикоятҳои кассатсионӣ оид ба парвандаҳои ҷиноятие, ки дар онҳо ситонидани зарари моддӣ баҳс мешавад;

'''Шаҳрвандон''' – ҳангоми тасдиқи дурустии нусхаҳои ҳуҷҷатҳое, ки барои гирифтани ёрдампулиҳо ва нафақаҳои давлатӣ заруранд;

'''Маъюбон ва иштирокчиёни Ҷанги Бузурги Ватанӣ''' – ва шахсони ба онҳо баробаркардашуда аз рӯйи даъвоҳои барқароркунии ҳуқуқҳояшон.

=== Дар судҳои иқтисодӣ ===
Ҳангоми баррасии парвандаҳо дар судҳои иқтисодӣ аз пардохти боҷи судӣ инҳо озод карда мешаванд: Прокурор, мақомоти ҳокимияти давлатӣ ва дигар мақомоте, ки барои ҳифзи манфиати давлатӣ ва ҷамъиятӣ муроҷиат мекунанд; Мақомоти молия, мақомоти андоз, гумрук, Агентии давлатии суғуртаи иҷтимоӣ ва нафақа ва мақомоти назорати асъор, ки ба сифати даъвогару ҷавобгар ширкат мекунанд (ба истиснои ҳолатҳое, ки мақомоти мазкур тарафе мебошанд, ки пештар ба фоидаи онҳо қарор бароварда нашудааст).

== Хароҷот оид ба баррасии парванда ==

Ба хароҷот оид ба баррасии парванда инҳо дохил мешаванд: Маблағе, ки бояд ба шоҳидон, коршиносони судӣ, мутахассисон ва тарҷумонҳо пардохта шавад; Хароҷоте, ки шаҳрвандони хориҷӣ ва шахсони бешаҳрванд барои хидматрасонии тарҷумон пардохтаанд; Хароҷоти сафар ва истиқомати тарафҳо ва шахсони сеюм, ки вобаста ба ҳозир шудан ба суд сарф намудаанд;  Хароҷоти пардохти хидматрасонии намояндагон; Хароҷот барои азназаргузаронӣ дар маҳал;Ҷубронпулӣ барои сарфи воқеии вақт;Хароҷоти почта вобаста ба баррасии парванда, ки тарафҳо пардохтаанд; Хароҷоти нигаҳдории далели шайъӣ; Дигар хароҷоте, ки суд эътироф намудааст (моддаи 95 Кодекси мурофиавии граждании Ҷумҳурии Тоҷикистон).
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* {{ЭМТ|Боҷи судӣ|3|муаллиф= Д. Абдуллоев.  }}

== Нигаред низ ==
* [[Суд]]
* [[Даъво]]
* [[Нишондиҳанда барои ҳисобҳо]]

== Сарчашма ==
* Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи боҷи давлатӣ»
* Кодекси мурофиавии граждании Ҷумҳурии Тоҷикистон
[[Гурӯҳ:Ҳуқуқи мурофиавии граждании Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Молияи давлатии Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Судҳои Тоҷикистон]]</text>
      <sha1>4gr0vkg6l4c82sdrj27l4y09cz27x6p</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1480493</id>
      <parentid>1480492</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T06:33:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rabboni Hakimzoda</username>
        <id>123692</id>
      </contributor>
      <origin>1480493</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18410" sha1="84zn7m1v3ds9d2ei67mcbtm497kcfp1" xml:space="preserve">'''Боҷи судӣ''' — навъи боҷ, ки иборат аз боҷи давлатӣ ва хароҷоти вобаста ба баррасии парванда мебошад. Он ҳангоми муроҷиат барои баррасии парвандаҳо дар судҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон аз тарафи шахсони воқеӣ ва ҳуқуқӣ пардохта мешавад. 

Андоза ва тартиби пардохти боҷи судӣ дар асоси Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи боҷи давлатӣ» муқаррар карда мешавад. Боҷи судӣ аз аризаҳои даъвоӣ, аризаҳо (шикоятҳо, шикоятҳои кассатсионӣ ва назоратӣ), ки ба судҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон пешниҳод мешаванд, ситонида мешавад (моддаи 3).

== Андозаи боҷи судӣ дар судҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон ==

=== 1. Дар Суди конститутсионии Ҷумҳурии Тоҷикистон ===
* Аз дархости шахсони воқеӣ – ба андозаи яккаратаи нишондиҳанда барои ҳисобҳо;
* Аз пешниҳоди мақомоти давлатӣ, шахсони мансабдор ва шахсони ҳуқуқӣ – ба андозаи даҳкаратаи нишондиҳанда барои ҳисобҳо.

=== 2. Дар судҳои юрисдиксияи умумӣ ===
'''а) Аз аризаҳои даъвоии дорои хусусияти молумилкӣ (аз рӯйи нархи даъво):'''
* то 50 нишондиҳанда барои ҳисобҳо – 3% аз нархи даъво;
* аз 50 то 100 нишондиҳанда барои ҳисобҳо – 2% аз нархи даъво;
* аз 100 то 500 нишондиҳанда барои ҳисобҳо – 0,7% аз нархи даъво;
* зиёда аз 500 нишондиҳанда барои ҳисобҳо – 0,5 % аз нархи даъво.
'''б) Аз аризаҳои даъвоии дорои хусусияти ғайримолумилкӣ, ки предмети онҳо нархгузорӣ карда намешавад:'''
* барои шахсони воқеӣ – 5% аз нишондиҳанда барои ҳисобҳо;
* барои шахсони ҳуқуқӣ – ба андозаи дукаратаи нишондиҳанда барои ҳисобҳо.
'''в) Аз аризаҳои даъвоӣ дар бораи озод намудани амвол аз ҳабс:'''
* Боҷи судӣ аз рӯйи нархи даъво мутобиқи банди 1 ҳамин қисм муайян карда мешавад.
'''г) Аз аризаҳои даъвоӣ оид ба баҳсҳои пешазшартномавӣ:'''
* ба андозаи яккаратаи нишондиҳанда барои ҳисобҳо.

=== 3. Дар судҳои иқтисодии Ҷумҳурии Тоҷикистон ===
'''а)''' Аз аризаҳои даъвоии дорои хусусияти молумилкӣ – 2 % аз нархи даъво;

'''б)''' Аз аризаҳои даъвоӣ оид ба баҳсҳое, ки ҳангоми бастан, тағйир додан ё бекор кардани шартномаҳо ба амал меоянд ва оид ба баҳсҳо дар бораи беэътибор донистани аҳдҳо – ба андозаи дукаратаи нишондиҳанда барои ҳисобҳо;

'''в)''' Аз аризаҳои даъвоӣ дар бораи (пурра ё қисман) беэътибор донистани санадҳои ғайримеъёрии мақомоти давлатӣ:
* барои шахсони воқеӣ – ба андозаи дукаратаи нишондиҳанда барои ҳисобҳо;
* барои шахсони ҳуқуқӣ – ба андозаи даҳкаратаи нишондиҳанда барои ҳисобҳо.
'''г)''' Аз аризаҳои даъвоии дигар, ки хусусияти молумулкӣ надоранд, аз ҷумла, аз аризаҳо дар бораи эътирофи ҳуқуқ, маҷбур намудан ҷиҳати иҷрои уҳдадориҳо дар шакли асл – ба андозаи яккаратаи нишондиҳанда барои ҳисобҳо;

'''ғ)''' Аз аризаҳо дар бораи эътирофи муфлис гардидани шахсони ҳуқуқӣ ва соҳибкорони инфиродӣ:
* барои шахсони ҳуқуқӣ – ба андозаи даҳкаратаи нишондиҳанда барои ҳисобҳо;
* барои соҳибкорони инфиродӣ – ба андозаи яккаратаи нишондиҳанда барои ҳисобҳо.
'''д)''' Аз аризаҳо дар бораи муқаррар намудани далелҳое, ки аҳаммияти ҳуқуқӣ доранд – ба андозаи секаратаи нишондиҳанда барои ҳисобҳо;

'''е)''' Аз аризаҳо дар бораи ба парванда ворид гардидани шахсони сеюм, ки нисбат ба чизи мавриди баҳс талаботи мустақили худро пешниҳод менамояд — мутобиқи андозаи боҷи судӣ, ки барои аризаи даъвоии дорои хусусияти ғайримолумилкӣ пешбинӣ шудааст; нисбати баҳсҳои дорои хусусияти молумилкӣ – тибқи тартиби муқаррарнамудаи банди якуми ҳамин қисм, ки андозаи маблағи баҳсшаванда барои шахсони сеюм ҳисоб карда мешавад;

'''ё)''' Аз шикоятҳои кассатсионӣ ва назоратӣ нисбати ҳалнома ва қарорҳои суди иқтисодӣ ва ҳамчунин нисбати таъйинот дар бораи қатъ намудани истеҳсоли парванда, бе баррасӣ мондани даъво, дар бораи таъйини ҷаримаҳои судӣ, радди додани варақаи иҷро – 50 % аз андозаи боҷи судӣ, ки ҳангоми додани аризаи даъвоӣ ситонида мешавад.

&gt; Барои аризаи даъвоие, ки ҳамзамон дорои хусусияти молумилкӣ ва ғайримолумилкӣ мебошад, дар як вақт барои ҳардуи талабҳо дар алоҳидагӣ боҷи судӣ ситонида мешавад.

== Муайян кардани нархи даъво ==

Нархи даъво тибқи моддаи 92 Кодекси мурофиавии граждании Ҷумҳурии Тоҷикистон чунин муайян карда мешавад:

'''бо даъво оид ба ситонидани маблағи пулӣ''' – бо дар назар доштани маблағҳои ситонидашаванда;

'''бо даъво оид ба талаб карда гирифтани молу милк''' – бо дар назар доштани арзиши молу милк;

'''бо даъво оид ба ситонидани алимент''' – бо дар назар доштани маҷмуи маблағҳо дар як сол;

'''бо даъво оид ба пардохтҳои фаврӣ ва додани маблағ''' – бо дарназардошти маҷмуи тамоми пардохтҳо ё додани маблағ, аммо ба муҳлати на бештар аз се сол;

'''бо даъво оид ба пардохтҳо ва додани маблағи бемуҳлат ё якумрӣ''' – бо дарназардошти маҷмуи пардохтҳо ё додани маблағ дар се сол;

'''бо даъво оид ба кам ё зиёд кардани пардохтҳо ё додани маблағ''' – бо дар назар доштани маблағе, ки пардохт ё додани маблағ кам ё зиёд карда мешавад, аммо на бештар аз як сол;

'''бо даъво оид ба қатъ кардани пардохт ё додани маблағ''' – бо дар назар доштани маҷмуи маблағҳои боқимондаи пардохтҳо ва додани маблағ, аммо на бештар барои як сол;

'''бо даъво оид ба пеш аз муҳлат бекор кардани шартномаи кирояи молу милк''' – бо дар назар доштани маҷмуи пардохтҳо барои истифодаи молу милк дар ҷараёни муҳлати боқимондаи амали шартнома, аммо на бештар аз се сол;

'''даъво оид ба ҳуқуқ ба моликияти ғайриманқул, ки бо ҳуқуқи моликият ба шаҳрвандон тааллуқ дорад''' – бо дар назар доштани арзиши чиз, аммо на камтар аз арзиши инвентаризатсионӣ ва ҳангоми мавҷуд набудани он – на камтар аз нархи шартномаи суғурта ва барои ашёи марбути ташкилот – на камтар аз арзиши тавозунии чиз;

'''бо даъвои дорои якчанд талаботи мустақил''' – бо дар назар доштани ҳар як талабот дар алоҳидагӣ.

Нархи даъворо даъвогар муайян мекунад. Дар сурати баръало мутобиқат надоштани нархи зикршуда ба арзиши воқеии молу милки талабшаванда, нархи даъворо суд ҳангоми қабули аризаи даъвоӣ муайян менамояд ва дар ин хусус таъйинот қабул мекунад.

== Озод кардан аз пардохти боҷи судӣ ==

=== Дар судҳои юрисдиксияи умумӣ ===
Ҳангоми баррасии парвандаҳо дар судҳои юрисдиксияи умумӣ инҳо аз пардохти боҷи судӣ озод карда мешаванд:

'''Шаҳрвандон''' – аз рӯйи даъвоҳои ситонидани маош (таъминоти пулӣ) ва дигар талаботе, ки аз муносибатҳои ҳуқуқии меҳнатӣ бармеоянд;

'''Даъвогарон (муаллифон)''' – аз рӯйи баҳсҳои муаллифӣ, ҳаммуаллифӣ, ҳуқуқи ихтироъ, намунаи муфид, намунаҳои саноатӣ ва дигар ҳуқуқҳое, ки аз моликияти зеҳнӣ бармеоянд;

'''Даъвогарон''' – аз рӯйи даъво дар бораи ситонидани алимент;

'''Даъвогарон''' – аз рӯйи даъвоҳои ҷуброни зараре, ки дар натиҷаи маъюб шудан ё дигар зиён ба саломатӣ, инчунин фавти саробон расонида шудааст;

'''Мақомоти суғуртаи иҷтимоӣ ва таъмини иҷтимоӣ''' – аз рӯйи даъвоҳои мутақобил (регрессӣ) оид ба ситонидани маблағи кумакпулиҳо ва нафақа аз зараррасон ва инчунин ситонидани кумакпулӣ ва нафақаи нодуруст пардохташуда;

'''Даъвогарон''' – аз рӯйи даъвоҳои талофӣ намудани зиёни моддии дар натиҷаи ҷиноят расонидашуда;

'''Шахсони воқеӣ ва ҳуқуқӣ''' – барои ба онҳо додани ҳуҷҷатҳои вобаста ба парвандаҳои ҷиноятӣ ва парвандаҳо оид ба ситонидани алимент;

'''Тарафҳо''' – аз шикояти кассатсионӣ оид ба парвандаи бекор кардани никоҳ;

'''Прокурор ва мақомоти ҳокимияти давлатӣ''' – ки барои ҳифзи манфиати давлат ва ҷамъият муроҷиат мекунанд;

'''Мақомоти корҳои дохилӣ''' – ҳамчун даъвогар аз рӯйи парвандаҳои ситонидани хароҷот доир ба ҷустуҷӯи шахсоне, ки аз пардохти алимент саркашӣ мекунанд, инчунин кофтукови гумонбаршудагоне, ки қасдан ба саломатии худ зиён расонидаанд;

'''Муассисаҳо ва мақомоти иҷрои ҷазои ҷиноятӣ''' – тибқи даъвоҳои талофии хароҷоти иловагии вобаста ба пешгирии фирори маҳкумшудагон ва табобати онҳо ҳангоми ба саломатии худ қасдан зарар расонидан;

'''Мақомоти андоз, гумрук, молия ва суғурта''' – Агентии давлатии бимаи (суғурта)-и иҷтимоӣ ва нафақа ва мақомоти назорати асъор ҳамчун даъвогарону ҷавобгарон оид ба ситонидани андозҳо ва кредитҳои давлатӣ;

'''Шахсони воқеӣ ва ҳуқуқӣ''' – ҳангоми ба суд додани ариза дар мавриди батаъхирандозӣ ё дароз намудани муҳлати иҷрои қарорҳо, аз нав баррасӣ намудани қарорҳо бинобар ҳолатҳои нав ошкоршуда;

'''Шахсони воқеӣ ва ҳуқуқӣ''' – ҳангоми шикоятҳо аз рӯйи амалҳои иҷрокунандаи судӣ, инчунин шикоятҳо нисбат ба қарорҳо оид ба ҳуқуқвайронкунии маъмурӣ;

'''Шахсони воқеӣ ва ҳуқуқӣ''' – ҳангоми додани шикоятҳои хусусӣ нисбат ба таъйиноти суд (оид ба таъмини даъво, қатъи парванда ва ғайра);

'''Шаҳрвандон''' – аз рӯйи шикоятҳои кассатсионӣ оид ба парвандаҳои ҷиноятие, ки дар онҳо ситонидани зарари моддӣ баҳс мешавад;

'''Шаҳрвандон''' – ҳангоми тасдиқи дурустии нусхаҳои ҳуҷҷатҳое, ки барои гирифтани ёрдампулиҳо ва нафақаҳои давлатӣ заруранд;

'''Маъюбон ва иштирокчиёни Ҷанги Бузурги Ватанӣ''' – ва шахсони ба онҳо баробаркардашуда аз рӯйи даъвоҳои барқароркунии ҳуқуқҳояшон.

=== Дар судҳои иқтисодӣ ===
Ҳангоми баррасии парвандаҳо дар судҳои иқтисодӣ аз пардохти боҷи судӣ инҳо озод карда мешаванд: Прокурор, мақомоти ҳокимияти давлатӣ ва дигар мақомоте, ки барои ҳифзи манфиати давлатӣ ва ҷамъиятӣ муроҷиат мекунанд; Мақомоти молия, мақомоти андоз, гумрук, Агентии давлатии суғуртаи иҷтимоӣ ва нафақа ва мақомоти назорати асъор, ки ба сифати даъвогару ҷавобгар ширкат мекунанд (ба истиснои ҳолатҳое, ки мақомоти мазкур тарафе мебошанд, ки пештар ба фоидаи онҳо қарор бароварда нашудааст).

== Хароҷот оид ба баррасии парванда ==

Ба хароҷот оид ба баррасии парванда инҳо дохил мешаванд: Маблағе, ки бояд ба шоҳидон, коршиносони судӣ, мутахассисон ва тарҷумонҳо пардохта шавад; Хароҷоте, ки шаҳрвандони хориҷӣ ва шахсони бешаҳрванд барои хидматрасонии тарҷумон пардохтаанд; Хароҷоти сафар ва истиқомати тарафҳо ва шахсони сеюм, ки вобаста ба ҳозир шудан ба суд сарф намудаанд;  Хароҷоти пардохти хидматрасонии намояндагон; Хароҷот барои азназаргузаронӣ дар маҳал;Ҷубронпулӣ барои сарфи воқеии вақт;Хароҷоти почта вобаста ба баррасии парванда, ки тарафҳо пардохтаанд; Хароҷоти нигаҳдории далели шайъӣ; Дигар хароҷоте, ки суд эътироф намудааст (моддаи 95 Кодекси мурофиавии граждании Ҷумҳурии Тоҷикистон).
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* {{ЭМТ|Боҷи судӣ|3|муаллиф= Д. Абдуллоев.  }}

== Нигаред низ ==
* [[Суд]]
* [[Даъво]]
* [[Нишондиҳанда барои ҳисобҳо]]

== Сарчашма ==
* Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи боҷи давлатӣ»
* Кодекси мурофиавии граждании Ҷумҳурии Тоҷикистон
[[Гурӯҳ:Ҳуқуқи мурофиавии граждании Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Молияи давлатии Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Судҳои Тоҷикистон]]</text>
      <sha1>84zn7m1v3ds9d2ei67mcbtm497kcfp1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Нақибхон Шарифзода</title>
    <ns>0</ns>
    <id>332693</id>
    <revision>
      <id>1480508</id>
      <timestamp>2026-07-14T09:12:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Накибхон Шарифов</username>
        <id>92551</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>1480508</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4999" sha1="572yj7u4mzumytmm6k3j3jx6rbjs3o5" xml:space="preserve">{{Қуттии олим
|ном              = Нақибхон Шарифзода
|акс              = 
|тавсифи акс      = Нақибхон Шарифзода
|таърихи таваллуд = 31 августи 1949
|ҷойи таваллуд    = деҳаи Некнот, ноҳияи Панҷакент
|таърихи даргузашт= 25 майи 1978
|ҷойи даргузашт   = 
|шаҳрвандӣ        = СССР
|соҳаи илм        = Филология, адабиётшиносӣ, танқиди адабӣ, фолклоршиносӣ
|дараҷаи илмӣ     = Номзади илмҳои филологӣ
|алма-матер       = Донишгоҳи миллии Тоҷикистон
}}

'''Нақибхон Шарифзода (Шарифов)''' (31 августи 1949, деҳаи Некнот, ноҳияи Панҷакент — 25 майи 1978) — олим, мунаққиди адабӣ, номзади илмҳои филологӣ ва яке аз муаллифону саҳмгузорони фаъоли Энсиклопедияи советии тоҷик.

== Зиндагинома ==
Нақибхон Шарифзода 31 августи соли 1949 дар деҳаи Некноти ноҳияи Панҷакент дар оилаи омӯзгори соҳибноми водии Зарафшон Шариф Зарифӣ чашм ба олами ҳастӣ кушодааст. 

Соли 1966 баъди хатми мактаби миёнаи рақами 13, ба факултаи филологияи Университети давлатии Тоҷикистон ба номи В.И.Ленин (ҳоло Донишгоҳи миллии Тоҷикистон) дохил гардида, онро соли 1971 бо баҳои аъло ба итмом расонид. Аз овони донишҷӯӣ таҳти роҳбарии устодон Воҳид Асрорӣ, Шарифҷон Ҳусейнзода, Раҷаб Амонов ва Асадулло Саъдуллоев ба таҳқиқи пайванди фолклор ва адабиёт камар баст. 

Шаби 25 майи соли 1978 бар асари садамаи нақлиётӣ фоҷиавӣ аз дунё даргузашт.

== Фаъолияти илмӣ ==
Пас аз хатми донишгоҳ, ба аспирантура тавсия шуд. 27 марти соли 1975, дар синни 25-солагӣ рисолаи номзадии худро дар мавзӯи «Адабиёти шифоҳӣ ва драматургия дар мисоли эҷодиёти М. Миршакар» бо муваффақият дифоъ намуд. Ин кори илмии ӯ, ки аз 210 саҳифа иборат буд, муносибати суннатҳои шифоҳии халқро бо адабиёти муосир баррасӣ мекард ва таҳсини олимону шоирон, аз ҷумла Мирсаид Миршакарро барангехт.

Муддате дар Энсиклопедияи советии тоҷик, дар редаксияи «Адабиёт ва санъат» фаъолият намуда, беш аз 100 мақолаи илмию оммавӣ таълиф намудааст. Аз ҷумлаи мақолаҳои ӯ:
* «Бо дили гарм»
* «Драматургияи Миршакар»
* «Қишлоқи тиллоӣ»
* «Баъзе хусусиятҳои драматургияи тоҷик (1929-1941)»
* «Фолклор ва драматургияи Миршакар»
* «&quot;Шоҳнома&quot;-и Фирдавсӣ ва драматургияи олам»
* «Ду драмаи афсонавӣ»

Аз соли 1977 то охири умр вазифаи ноиби ректори Донишкадаи давлатии санъати Тоҷикистон ба номи М. Турсунзодаро ба уҳда дошт.

== Хотира ==
* Соли 1999 бо дархости Вазорати фарҳанги Ҷумҳурии Тоҷикистон 50-солагии олим дар деҳаи Некнот ботантана таҷлил гардид.
* Бо фармони вазири фарҳанг маҷмӯаи хотироти наздикони ӯ бо номи «Дар ёди дӯстон» ба чоп расид.
* Дар деҳаи Некноти ноҳияи Панҷакент Хона-музейи Нақибхон Шарифзода таъсис дода шудааст, ки имрӯз ҳамчун маркази муҳими фарҳангиву маърифатӣ ва нигоҳдории дастнависҳову мероси олим фаъолият мекунад.

== Пайвандҳо ==
* [https://tg.wikipedia.org/wiki/Некнот Деҳаи Некнот]

[[Гурӯҳ:Зодагони ноҳияи Панҷакент]]
[[Гурӯҳ:Даргузаштагони соли 1978]]
[[Гурӯҳ:Адабиётшиносони Тоҷикистон]]</text>
      <sha1>572yj7u4mzumytmm6k3j3jx6rbjs3o5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1480513</id>
      <parentid>1480508</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T09:50:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Накибхон Шарифов</username>
        <id>92551</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>1480513</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5048" sha1="37fdeu3r79285mx5ypa7umjdzjfzgj3" xml:space="preserve">{{Қуттии олим
|ном              = Нақибхон Шарифзода
|акс              = Nakibkhon Sharifzoda Tajik Scholar 1949-1978.jpg 
|тавсифи акс      = Нақибхон Шарифзода
|таърихи таваллуд = 31 августи 1949
|ҷойи таваллуд    = деҳаи Некнот, ноҳияи Панҷакент
|таърихи даргузашт= 25 майи 1978
|ҷойи даргузашт   = 
|шаҳрвандӣ        = СССР
|соҳаи илм        = Филология, адабиётшиносӣ, танқиди адабӣ, фолклоршиносӣ
|дараҷаи илмӣ     = Номзади илмҳои филологӣ
|алма-матер       = Донишгоҳи миллии Тоҷикистон
}}

'''Нақибхон Шарифзода (Шарифов)''' (31 августи 1949, деҳаи Некнот, ноҳияи Панҷакент — 25 майи 1978) — олим, мунаққиди адабӣ, номзади илмҳои филологӣ ва яке аз муаллифону саҳмгузорони фаъоли Энсиклопедияи советии тоҷик.

== Зиндагинома ==
Нақибхон Шарифзода 31 августи соли 1949 дар деҳаи Некноти ноҳияи Панҷакент дар оилаи омӯзгори соҳибноми водии Зарафшон Шариф Зарифӣ чашм ба олами ҳастӣ кушодааст. 

Соли 1966 баъди хатми мактаби миёнаи рақами 13, ба факултаи филологияи Университети давлатии Тоҷикистон ба номи В.И.Ленин (ҳоло Донишгоҳи миллии Тоҷикистон) дохил гардида, онро соли 1971 бо баҳои аъло ба итмом расонид. Аз овони донишҷӯӣ таҳти роҳбарии устодон Воҳид Асрорӣ, Шарифҷон Ҳусейнзода, Раҷаб Амонов ва Асадулло Саъдуллоев ба таҳқиқи пайванди фолклор ва адабиёт камар баст. 

Шаби 25 майи соли 1978 бар асари садамаи нақлиётӣ фоҷиавӣ аз дунё даргузашт.

== Фаъолияти илмӣ ==
Пас аз хатми донишгоҳ, ба аспирантура тавсия шуд. 27 марти соли 1975, дар синни 25-солагӣ рисолаи номзадии худро дар мавзӯи «Адабиёти шифоҳӣ ва драматургия дар мисоли эҷодиёти М. Миршакар» бо муваффақият дифоъ намуд. Ин кори илмии ӯ, ки аз 210 саҳифа иборат буд, муносибати суннатҳои шифоҳии халқро бо адабиёти муосир баррасӣ мекард ва таҳсини олимону шоирон, аз ҷумла Мирсаид Миршакарро барангехт.

Муддате дар Энсиклопедияи советии тоҷик, дар редаксияи «Адабиёт ва санъат» фаъолият намуда, беш аз 100 мақолаи илмию оммавӣ таълиф намудааст. Аз ҷумлаи мақолаҳои ӯ:
* «Бо дили гарм»
* «Драматургияи Миршакар»
* «Қишлоқи тиллоӣ»
* «Баъзе хусусиятҳои драматургияи тоҷик (1929-1941)»
* «Фолклор ва драматургияи Миршакар»
* «&quot;Шоҳнома&quot;-и Фирдавсӣ ва драматургияи олам»
* «Ду драмаи афсонавӣ»

Аз соли 1977 то охири умр вазифаи ноиби ректори Донишкадаи давлатии санъати Тоҷикистон ба номи М. Турсунзодаро ба уҳда дошт.

== Хотира ==
* Соли 1999 бо дархости Вазорати фарҳанги Ҷумҳурии Тоҷикистон 50-солагии олим дар деҳаи Некнот ботантана таҷлил гардид.
* Бо фармони вазири фарҳанг маҷмӯаи хотироти наздикони ӯ бо номи «Дар ёди дӯстон» ба чоп расид.
* Дар деҳаи Некноти ноҳияи Панҷакент Хона-музейи Нақибхон Шарифзода таъсис дода шудааст, ки имрӯз ҳамчун маркази муҳими фарҳангиву маърифатӣ ва нигоҳдории дастнависҳову мероси олим фаъолият мекунад.

== Пайвандҳо ==
* [https://tg.wikipedia.org/wiki/Некнот Деҳаи Некнот]

[[Гурӯҳ:Зодагони ноҳияи Панҷакент]]
[[Гурӯҳ:Даргузаштагони соли 1978]]
[[Гурӯҳ:Адабиётшиносони Тоҷикистон]]</text>
      <sha1>37fdeu3r79285mx5ypa7umjdzjfzgj3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1480514</id>
      <parentid>1480513</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T10:02:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Накибхон Шарифов</username>
        <id>92551</id>
      </contributor>
      <comment>Иловаи акс ва қуттии маълумот</comment>
      <origin>1480514</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5760" sha1="qla54bipiw25t0k4l1rrtl6bkwrc873" xml:space="preserve">{{Қуттии олим
|ном              = Нақибхон Шарифзода
|акс              = Nakibkhon Sharifzoda Tajik Scholar 1949-1978.jpg
|андозаи акс      = 200px
|тавсифи акс      = Нақибхон Шарифзода
|таваллуд         = {{Таваллуд|31|8|1949}}
|макони таваллуд  = деҳаи Некнот, ноҳияи Панҷакент
|даргузашт        = {{Даргузашт|25|5|1978}}
|макони даргузашт = 
|илм              = филология
|ҷои кор          = Донишкадаи давлатии санъати Тоҷикистон
|унвон            = номзади илмҳои филологӣ
}}

|ном              = Нақибхон Шарифзода
|акс              = Nakibkhon Sharifzoda Tajik Scholar 1949-1978.jpg 
|тавсифи акс      = Нақибхон Шарифзода
|таърихи таваллуд = 31 августи 1949
|ҷойи таваллуд    = деҳаи Некнот, ноҳияи Панҷакент
|таърихи даргузашт= 25 майи 1978
|ҷойи даргузашт   = Душанбе 
|шаҳрвандӣ        = СССР
|соҳаи илм        = Филология, адабиётшиносӣ, танқиди адабӣ, фолклоршиносӣ
|дараҷаи илмӣ     = Номзади илмҳои филологӣ
|алма-матер       = Донишгоҳи миллии Тоҷикистон
}}

'''Нақибхон Шарифзода (Шарифов)''' (31 августи 1949, деҳаи Некнот, ноҳияи Панҷакент — 25 майи 1978) — олим, мунаққиди адабӣ, номзади илмҳои филологӣ ва яке аз муаллифону саҳмгузорони фаъоли Энсиклопедияи советии тоҷик.

== Зиндагинома ==
Нақибхон Шарифзода 31 августи соли 1949 дар деҳаи Некноти ноҳияи Панҷакент дар оилаи омӯзгори соҳибноми водии Зарафшон Шариф Зарифӣ чашм ба олами ҳастӣ кушодааст. 

Соли 1966 баъди хатми мактаби миёнаи рақами 13, ба факултаи филологияи Университети давлатии Тоҷикистон ба номи В.И.Ленин (ҳоло Донишгоҳи миллии Тоҷикистон) дохил гардида, онро соли 1971 бо баҳои аъло ба итмом расонид. Аз овони донишҷӯӣ таҳти роҳбарии устодон Воҳид Асрорӣ, Шарифҷон Ҳусейнзода, Раҷаб Амонов ва Асадулло Саъдуллоев ба таҳқиқи пайванди фолклор ва адабиёт камар баст. 

Шаби 25 майи соли 1978 бар асари садамаи нақлиётӣ фоҷиавӣ аз дунё даргузашт.

== Фаъолияти илмӣ ==
Пас аз хатми донишгоҳ, ба аспирантура тавсия шуд. 27 марти соли 1975, дар синни 25-солагӣ рисолаи номзадии худро дар мавзӯи «Адабиёти шифоҳӣ ва драматургия дар мисоли эҷодиёти М. Миршакар» бо муваффақият дифоъ намуд. Ин кори илмии ӯ, ки аз 210 саҳифа иборат буд, муносибати суннатҳои шифоҳии халқро бо адабиёти муосир баррасӣ мекард ва таҳсини олимону шоирон, аз ҷумла Мирсаид Миршакарро барангехт.

Муддате дар Энсиклопедияи советии тоҷик, дар редаксияи «Адабиёт ва санъат» фаъолият намуда, беш аз 100 мақолаи илмию оммавӣ таълиф намудааст. Аз ҷумлаи мақолаҳои ӯ:
* «Бо дили гарм»
* «Драматургияи Миршакар»
* «Қишлоқи тиллоӣ»
* «Баъзе хусусиятҳои драматургияи тоҷик (1929-1941)»
* «Фолклор ва драматургияи Миршакар»
* «&quot;Шоҳнома&quot;-и Фирдавсӣ ва драматургияи олам»
* «Ду драмаи афсонавӣ»

Аз соли 1977 то охири умр вазифаи ноиби ректори Донишкадаи давлатии санъати Тоҷикистон ба номи М. Турсунзодаро ба уҳда дошт.

== Хотира ==
* Соли 1999 бо дархости Вазорати фарҳанги Ҷумҳурии Тоҷикистон 50-солагии олим дар деҳаи Некнот ботантана таҷлил гардид.
* Бо фармони вазири фарҳанг маҷмӯаи хотироти наздикони ӯ бо номи «Дар ёди дӯстон» ба чоп расид.
* Дар деҳаи Некноти ноҳияи Панҷакент Хона-музейи Нақибхон Шарифзода таъсис дода шудааст, ки имрӯз ҳамчун маркази муҳими фарҳангиву маърифатӣ ва нигоҳдории дастнависҳову мероси олим фаъолият мекунад.

== Пайвандҳо ==
* [https://tg.wikipedia.org/wiki/Некнот Деҳаи Некнот]

[[Гурӯҳ:Зодагони ноҳияи Панҷакент]]
[[Гурӯҳ:Даргузаштагони соли 1978]]
[[Гурӯҳ:Адабиётшиносони Тоҷикистон]]</text>
      <sha1>qla54bipiw25t0k4l1rrtl6bkwrc873</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1480516</id>
      <parentid>1480514</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T10:08:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Накибхон Шарифов</username>
        <id>92551</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>1480516</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5404" sha1="dscikhon6zngjajqrjzlfe995jlb4p5" xml:space="preserve">{{Қуттии олим
|ном              = Нақибхон Шарифзода
|оригинали ном    = Нақибхон Шарифов
|акс              = Nakibkhon Sharifzoda Tajik Scholar 1949-1978.jpg
|андозаи акс      = 230px
|тавсифи акс      = Нақибхон Шарифзода (1949—1978)
|таърихи таваллуд = 31 августи 1949
|ҷои таваллуд     = [[Некнот|деҳаи Некнот]], [[ноҳияи Панҷакент]], [[ҶШС Тоҷикистон]]
|таърихи вафот    = 25 майи 1978
|ҷои вафот        = [[ҶШС Тоҷикистон]]
|сабаби вафот     = [[садамаи нақлиётӣ]]
|шаҳрвандӣ        = [[СССР]]
|соҳа             = [[филология]], [[адабиётшиносӣ]], [[танқиди адабӣ]]
|ҷои кор          = [[Энсиклопедияи советии тоҷик]], [[Донишкадаи давлатии санъати Тоҷикистон ба номи М. Турсунзода]]
|унвони илмӣ      = [[номзади илмҳои филологӣ]]
|алма-матер       = [[Донишгоҳи миллии Тоҷикистон|Университети давлатии Тоҷикистон ба номи В. И. Ленин]]
|падару модар     = [[Шариф Зарифӣ]] (падар)
|асарҳои машҳур   = Мақолаҳои илмӣ дар «Энсиклопедияи советии тоҷик»
}}

== Зиндагинома ==
Нақибхон Шарифзода 31 августи соли 1949 дар деҳаи Некноти ноҳияи Панҷакент дар оилаи омӯзгори соҳибноми водии Зарафшон Шариф Зарифӣ чашм ба олами ҳастӣ кушодааст. 

Соли 1966 баъди хатми мактаби миёнаи рақами 13, ба факултаи филологияи Университети давлатии Тоҷикистон ба номи В.И.Ленин (ҳоло Донишгоҳи миллии Тоҷикистон) дохил гардида, онро соли 1971 бо баҳои аъло ба итмом расонид. Аз овони донишҷӯӣ таҳти роҳбарии устодон Воҳид Асрорӣ, Шарифҷон Ҳусейнзода, Раҷаб Амонов ва Асадулло Саъдуллоев ба таҳқиқи пайванди фолклор ва адабиёт камар баст. 

Шаби 25 майи соли 1978 бар асари садамаи нақлиётӣ фоҷиавӣ аз дунё даргузашт.

== Фаъолияти илмӣ ==
Пас аз хатми донишгоҳ, ба аспирантура тавсия шуд. 27 марти соли 1975, дар синни 25-солагӣ рисолаи номзадии худро дар мавзӯи «Адабиёти шифоҳӣ ва драматургия дар мисоли эҷодиёти М. Миршакар» бо муваффақият дифоъ намуд. Ин кори илмии ӯ, ки аз 210 саҳифа иборат буд, муносибати суннатҳои шифоҳии халқро бо адабиёти муосир баррасӣ мекард ва таҳсини олимону шоирон, аз ҷумла Мирсаид Миршакарро барангехт.

Муддате дар Энсиклопедияи советии тоҷик, дар редаксияи «Адабиёт ва санъат» фаъолият намуда, беш аз 100 мақолаи илмию оммавӣ таълиф намудааст. Аз ҷумлаи мақолаҳои ӯ:
* «Бо дили гарм»
* «Драматургияи Миршакар»
* «Қишлоқи тиллоӣ»
* «Баъзе хусусиятҳои драматургияи тоҷик (1929-1941)»
* «Фолклор ва драматургияи Миршакар»
* «&quot;Шоҳнома&quot;-и Фирдавсӣ ва драматургияи олам»
* «Ду драмаи афсонавӣ»

Аз соли 1977 то охири умр вазифаи ноиби ректори Донишкадаи давлатии санъати Тоҷикистон ба номи М. Турсунзодаро ба уҳда дошт.

== Хотира ==
* Соли 1999 бо дархости Вазорати фарҳанги Ҷумҳурии Тоҷикистон 50-солагии олим дар деҳаи Некнот ботантана таҷлил гардид.
* Бо фармони вазири фарҳанг маҷмӯаи хотироти наздикони ӯ бо номи «Дар ёди дӯстон» ба чоп расид.
* Дар деҳаи Некноти ноҳияи Панҷакент Хона-музейи Нақибхон Шарифзода таъсис дода шудааст, ки имрӯз ҳамчун маркази муҳими фарҳангиву маърифатӣ ва нигоҳдории дастнависҳову мероси олим фаъолият мекунад.

== Пайвандҳо ==
* [https://tg.wikipedia.org/wiki/Некнот Деҳаи Некнот]

[[Гурӯҳ:Зодагони ноҳияи Панҷакент]]
[[Гурӯҳ:Даргузаштагони соли 1978]]
[[Гурӯҳ:Адабиётшиносони Тоҷикистон]]</text>
      <sha1>dscikhon6zngjajqrjzlfe995jlb4p5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1480518</id>
      <parentid>1480516</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T10:13:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Накибхон Шарифов</username>
        <id>92551</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>1480518</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5497" sha1="r5scnopdz15k6ylji1r4w4fki73q8ac" xml:space="preserve">{{Қуттии олим
|ном              = [[Акс:Nakibkhon Sharifzoda Tajik Scholar 1949-1978.jpg|thumb|right|250px|Нақибхон Шарифзода (1949—1978)]]

|оригинали ном    = Нақибхон Шарифов
|акс              = Nakibkhon Sharifzoda Tajik Scholar 1949-1978.jpg
|андозаи акс      = 230px
|тавсифи акс      = Нақибхон Шарифзода (1949—1978)
|таърихи таваллуд = 31 августи 1949
|ҷои таваллуд     = [[Некнот|деҳаи Некнот]], [[ноҳияи Панҷакент]], [[ҶШС Тоҷикистон]]
|таърихи вафот    = 25 майи 1978
|ҷои вафот        = [[ҶШС Тоҷикистон]]
|сабаби вафот     = [[садамаи нақлиётӣ]]
|шаҳрвандӣ        = [[СССР]]
|соҳа             = [[филология]], [[адабиётшиносӣ]], [[танқиди адабӣ]]
|ҷои кор          = [[Энсиклопедияи советии тоҷик]], [[Донишкадаи давлатии санъати Тоҷикистон ба номи М. Турсунзода]]
|унвони илмӣ      = [[номзади илмҳои филологӣ]]
|алма-матер       = [[Донишгоҳи миллии Тоҷикистон|Университети давлатии Тоҷикистон ба номи В. И. Ленин]]
|падару модар     = [[Шариф Зарифӣ]] (падар)
|асарҳои машҳур   = Мақолаҳои илмӣ дар «Энсиклопедияи советии тоҷик»
}}

== Зиндагинома ==
Нақибхон Шарифзода 31 августи соли 1949 дар деҳаи Некноти ноҳияи Панҷакент дар оилаи омӯзгори соҳибноми водии Зарафшон Шариф Зарифӣ чашм ба олами ҳастӣ кушодааст. 

Соли 1966 баъди хатми мактаби миёнаи рақами 13, ба факултаи филологияи Университети давлатии Тоҷикистон ба номи В.И.Ленин (ҳоло Донишгоҳи миллии Тоҷикистон) дохил гардида, онро соли 1971 бо баҳои аъло ба итмом расонид. Аз овони донишҷӯӣ таҳти роҳбарии устодон Воҳид Асрорӣ, Шарифҷон Ҳусейнзода, Раҷаб Амонов ва Асадулло Саъдуллоев ба таҳқиқи пайванди фолклор ва адабиёт камар баст. 

Шаби 25 майи соли 1978 бар асари садамаи нақлиётӣ фоҷиавӣ аз дунё даргузашт.

== Фаъолияти илмӣ ==
Пас аз хатми донишгоҳ, ба аспирантура тавсия шуд. 27 марти соли 1975, дар синни 25-солагӣ рисолаи номзадии худро дар мавзӯи «Адабиёти шифоҳӣ ва драматургия дар мисоли эҷодиёти М. Миршакар» бо муваффақият дифоъ намуд. Ин кори илмии ӯ, ки аз 210 саҳифа иборат буд, муносибати суннатҳои шифоҳии халқро бо адабиёти муосир баррасӣ мекард ва таҳсини олимону шоирон, аз ҷумла Мирсаид Миршакарро барангехт.

Муддате дар Энсиклопедияи советии тоҷик, дар редаксияи «Адабиёт ва санъат» фаъолият намуда, беш аз 100 мақолаи илмию оммавӣ таълиф намудааст. Аз ҷумлаи мақолаҳои ӯ:
* «Бо дили гарм»
* «Драматургияи Миршакар»
* «Қишлоқи тиллоӣ»
* «Баъзе хусусиятҳои драматургияи тоҷик (1929-1941)»
* «Фолклор ва драматургияи Миршакар»
* «&quot;Шоҳнома&quot;-и Фирдавсӣ ва драматургияи олам»
* «Ду драмаи афсонавӣ»

Аз соли 1977 то охири умр вазифаи ноиби ректори Донишкадаи давлатии санъати Тоҷикистон ба номи М. Турсунзодаро ба уҳда дошт.

== Хотира ==
* Соли 1999 бо дархости Вазорати фарҳанги Ҷумҳурии Тоҷикистон 50-солагии олим дар деҳаи Некнот ботантана таҷлил гардид.
* Бо фармони вазири фарҳанг маҷмӯаи хотироти наздикони ӯ бо номи «Дар ёди дӯстон» ба чоп расид.
* Дар деҳаи Некноти ноҳияи Панҷакент Хона-музейи Нақибхон Шарифзода таъсис дода шудааст, ки имрӯз ҳамчун маркази муҳими фарҳангиву маърифатӣ ва нигоҳдории дастнависҳову мероси олим фаъолият мекунад.

== Пайвандҳо ==
* [https://tg.wikipedia.org/wiki/Некнот Деҳаи Некнот]

[[Гурӯҳ:Зодагони ноҳияи Панҷакент]]
[[Гурӯҳ:Даргузаштагони соли 1978]]
[[Гурӯҳ:Адабиётшиносони Тоҷикистон]]</text>
      <sha1>r5scnopdz15k6ylji1r4w4fki73q8ac</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1480520</id>
      <parentid>1480518</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T10:43:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Накибхон Шарифов</username>
        <id>92551</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>1480520</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5602" sha1="osfwqvngeoktzz3firp12onvr6ovdgb" xml:space="preserve">[[Парванда:Nakibkhon Sharifzoda Portrait 1949.jpg|thumb|right|240px|Нақибхон Шарифзода (1949—1978)]]

|ном              = [[Акс:Nakibkhon Sharifzoda Tajik Scholar 1949-1978.jpg|thumb|right|250px|Нақибхон Шарифзода (1949—1978)]]

|оригинали ном    = Нақибхон Шарифов
|акс              = Nakibkhon Sharifzoda Tajik Scholar 1949-1978.jpg
|андозаи акс      = 230px
|тавсифи акс      = Нақибхон Шарифзода (1949—1978)
|таърихи таваллуд = 31 августи 1949
|ҷои таваллуд     = [[Некнот|деҳаи Некнот]], [[ноҳияи Панҷакент]], [[ҶШС Тоҷикистон]]
|таърихи вафот    = 25 майи 1978
|ҷои вафот        = [[ҶШС Тоҷикистон]]
|сабаби вафот     = [[садамаи нақлиётӣ]]
|шаҳрвандӣ        = [[СССР]]
|соҳа             = [[филология]], [[адабиётшиносӣ]], [[танқиди адабӣ]]
|ҷои кор          = [[Энсиклопедияи советии тоҷик]], [[Донишкадаи давлатии санъати Тоҷикистон ба номи М. Турсунзода]]
|унвони илмӣ      = [[номзади илмҳои филологӣ]]
|алма-матер       = [[Донишгоҳи миллии Тоҷикистон|Университети давлатии Тоҷикистон ба номи В. И. Ленин]]
|падару модар     = [[Шариф Зарифӣ]] (падар)
|асарҳои машҳур   = Мақолаҳои илмӣ дар «Энсиклопедияи советии тоҷик»
}}

== Зиндагинома ==
Нақибхон Шарифзода 31 августи соли 1949 дар деҳаи Некноти ноҳияи Панҷакент дар оилаи омӯзгори соҳибноми водии Зарафшон Шариф Зарифӣ чашм ба олами ҳастӣ кушодааст. 

Соли 1966 баъди хатми мактаби миёнаи рақами 13, ба факултаи филологияи Университети давлатии Тоҷикистон ба номи В.И.Ленин (ҳоло Донишгоҳи миллии Тоҷикистон) дохил гардида, онро соли 1971 бо баҳои аъло ба итмом расонид. Аз овони донишҷӯӣ таҳти роҳбарии устодон Воҳид Асрорӣ, Шарифҷон Ҳусейнзода, Раҷаб Амонов ва Асадулло Саъдуллоев ба таҳқиқи пайванди фолклор ва адабиёт камар баст. 

Шаби 25 майи соли 1978 бар асари садамаи нақлиётӣ фоҷиавӣ аз дунё даргузашт.

== Фаъолияти илмӣ ==
Пас аз хатми донишгоҳ, ба аспирантура тавсия шуд. 27 марти соли 1975, дар синни 25-солагӣ рисолаи номзадии худро дар мавзӯи «Адабиёти шифоҳӣ ва драматургия дар мисоли эҷодиёти М. Миршакар» бо муваффақият дифоъ намуд. Ин кори илмии ӯ, ки аз 210 саҳифа иборат буд, муносибати суннатҳои шифоҳии халқро бо адабиёти муосир баррасӣ мекард ва таҳсини олимону шоирон, аз ҷумла Мирсаид Миршакарро барангехт.

Муддате дар Энсиклопедияи советии тоҷик, дар редаксияи «Адабиёт ва санъат» фаъолият намуда, беш аз 100 мақолаи илмию оммавӣ таълиф намудааст. Аз ҷумлаи мақолаҳои ӯ:
* «Бо дили гарм»
* «Драматургияи Миршакар»
* «Қишлоқи тиллоӣ»
* «Баъзе хусусиятҳои драматургияи тоҷик (1929-1941)»
* «Фолклор ва драматургияи Миршакар»
* «&quot;Шоҳнома&quot;-и Фирдавсӣ ва драматургияи олам»
* «Ду драмаи афсонавӣ»

Аз соли 1977 то охири умр вазифаи ноиби ректори Донишкадаи давлатии санъати Тоҷикистон ба номи М. Турсунзодаро ба уҳда дошт.

== Хотира ==
* Соли 1999 бо дархости Вазорати фарҳанги Ҷумҳурии Тоҷикистон 50-солагии олим дар деҳаи Некнот ботантана таҷлил гардид.
* Бо фармони вазири фарҳанг маҷмӯаи хотироти наздикони ӯ бо номи «Дар ёди дӯстон» ба чоп расид.
* Дар деҳаи Некноти ноҳияи Панҷакент Хона-музейи Нақибхон Шарифзода таъсис дода шудааст, ки имрӯз ҳамчун маркази муҳими фарҳангиву маърифатӣ ва нигоҳдории дастнависҳову мероси олим фаъолият мекунад.

== Пайвандҳо ==
* [https://tg.wikipedia.org/wiki/Некнот Деҳаи Некнот]

[[Гурӯҳ:Зодагони ноҳияи Панҷакент]]
[[Гурӯҳ:Даргузаштагони соли 1978]]
[[Гурӯҳ:Адабиётшиносони Тоҷикистон]]</text>
      <sha1>osfwqvngeoktzz3firp12onvr6ovdgb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1480521</id>
      <parentid>1480520</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T10:47:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Накибхон Шарифов</username>
        <id>92551</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>1480521</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5533" sha1="3tuh20yfpp3p6am4rwbl4w640mqj8pj" xml:space="preserve">[[Парванда:Nakibkhon Sharifzoda Tajik Scholar 1949-1978.jpg|thumb|right|250px|Нақибхон Шарифзода (1949—1978)]]
'''Нақибхон Шарифзода (Шарифов)''' (31 августи 1949, деҳаи Некнот, ноҳияи Панҷакент — 25 майи 1978) — олим, мунаққиди адабӣ, номзади илмҳои филологӣ ва яке аз муаллифону саҳмгузорони фаъоли Энциклопедияи советии тоҷик.

== Зиндагинома ==
Нақибхон Шарифзода 31 августи соли 1949 дар деҳаи Некноти ноҳияи Панҷакент дар оилаи омӯзгори соҳибноми водии Зарафшон Шариф Зарифӣ чашм ба олами ҳастӣ кушодааст.

Соли 1966 баъди хатми мактаби миёнаи рақами 13, ба факултаи филологияи Университети давлатии Тоҷикистон ба номи В.И.Ленин (ҳоло Донишгоҳи миллии Тоҷикистон) дохил гардида, онро соли 1971 бо баҳои аъло ба итмом расонид. Аз овони донишҷӯӣ таҳти роҳбарии устодон Воҳид Асрорӣ, Шарифҷон Ҳусейнзода, Раҷаб Амонов ва Асадулло Саъдуллоев ба таҳқиқи пайванди фолклор ва адабиёт камар баст.

Шаби 25 майи соли 1978 бар асари садамаи нақлиётӣ ба ҳалокат расид.

== Зиндагинома ==
Нақибхон Шарифзода 31 августи соли 1949 дар деҳаи Некноти ноҳияи Панҷакент дар оилаи омӯзгори соҳибноми водии Зарафшон Шариф Зарифӣ чашм ба олами ҳастӣ кушодааст. 

Соли 1966 баъди хатми мактаби миёнаи рақами 13, ба факултаи филологияи Университети давлатии Тоҷикистон ба номи В.И.Ленин (ҳоло Донишгоҳи миллии Тоҷикистон) дохил гардида, онро соли 1971 бо баҳои аъло ба итмом расонид. Аз овони донишҷӯӣ таҳти роҳбарии устодон Воҳид Асрорӣ, Шарифҷон Ҳусейнзода, Раҷаб Амонов ва Асадулло Саъдуллоев ба таҳқиқи пайванди фолклор ва адабиёт камар баст. 

Шаби 25 майи соли 1978 бар асари садамаи нақлиётӣ фоҷиавӣ аз дунё даргузашт.

== Фаъолияти илмӣ ==
Пас аз хатми донишгоҳ, ба аспирантура тавсия шуд. 27 марти соли 1975, дар синни 25-солагӣ рисолаи номзадии худро дар мавзӯи «Адабиёти шифоҳӣ ва драматургия дар мисоли эҷодиёти М. Миршакар» бо муваффақият дифоъ намуд. Ин кори илмии ӯ, ки аз 210 саҳифа иборат буд, муносибати суннатҳои шифоҳии халқро бо адабиёти муосир баррасӣ мекард ва таҳсини олимону шоирон, аз ҷумла Мирсаид Миршакарро барангехт.

Муддате дар Энсиклопедияи советии тоҷик, дар редаксияи «Адабиёт ва санъат» фаъолият намуда, беш аз 100 мақолаи илмию оммавӣ таълиф намудааст. Аз ҷумлаи мақолаҳои ӯ:
* «Бо дили гарм»
* «Драматургияи Миршакар»
* «Қишлоқи тиллоӣ»
* «Баъзе хусусиятҳои драматургияи тоҷик (1929-1941)»
* «Фолклор ва драматургияи Миршакар»
* «&quot;Шоҳнома&quot;-и Фирдавсӣ ва драматургияи олам»
* «Ду драмаи афсонавӣ»

Аз соли 1977 то охири умр вазифаи ноиби ректори Донишкадаи давлатии санъати Тоҷикистон ба номи М. Турсунзодаро ба уҳда дошт.

== Хотира ==
* Соли 1999 бо дархости Вазорати фарҳанги Ҷумҳурии Тоҷикистон 50-солагии олим дар деҳаи Некнот ботантана таҷлил гардид.
* Бо фармони вазири фарҳанг маҷмӯаи хотироти наздикони ӯ бо номи «Дар ёди дӯстон» ба чоп расид.
* Дар деҳаи Некноти ноҳияи Панҷакент Хона-музейи Нақибхон Шарифзода таъсис дода шудааст, ки имрӯз ҳамчун маркази муҳими фарҳангиву маърифатӣ ва нигоҳдории дастнависҳову мероси олим фаъолият мекунад.

== Пайвандҳо ==
* [https://tg.wikipedia.org/wiki/Некнот Деҳаи Некнот]

[[Гурӯҳ:Зодагони ноҳияи Панҷакент]]
[[Гурӯҳ:Даргузаштагони соли 1978]]
[[Гурӯҳ:Адабиётшиносони Тоҷикистон]]</text>
      <sha1>3tuh20yfpp3p6am4rwbl4w640mqj8pj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1480522</id>
      <parentid>1480521</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T10:49:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Накибхон Шарифов</username>
        <id>92551</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>1480522</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6666" sha1="0e6qidunulgto7cl04hzfpwv046w6pu" xml:space="preserve">[[Парванда:Nakibkhon Sharifzoda Tajik Scholar 1949-1978.jpg|thumb|right|250px|Нақибхон Шарифзода (1949—1978)]]
'''Нақибхон Шарифзода (Шарифов)''' (31 августи 1949, деҳаи Некнот, ноҳияи Панҷакент — 25 майи 1978) — олим, мунаққиди адабӣ, номзади илмҳои филологӣ ва яке аз муаллифону саҳмгузорони фаъоли Энциклопедияи советии тоҷик.

== Зиндагинома ==
Нақибхон Шарифзода 31 августи соли 1949 дар деҳаи Некноти ноҳияи Панҷакент дар оилаи омӯзгори соҳибноми водии Зарафшон Шариф Зарифӣ чашм ба олами ҳастӣ кушодааст.

Соли 1966 баъди хатми мактаби миёнаи рақами 13, ба факултаи филологияи Университети давлатии Тоҷикистон ба номи В.И.Ленин (ҳоло Донишгоҳи миллии Тоҷикистон) дохил гардида, онро соли 1971 бо баҳои аъло ба итмом расонид. Аз овони донишҷӯӣ таҳти роҳбарии устодон Воҳид Асрорӣ, Шарифҷон Ҳусейнзода, Раҷаб Амонов ва Асадулло Саъдуллоев ба таҳқиқи пайванди фолклор ва адабиёт камар баст.

Шаби 25 майи соли 1978 бар асари садамаи нақлиётӣ ба ҳалокат расид.

== Зиндагинома ==
Нақибхон Шарифзода 31 августи соли 1949 дар деҳаи Некноти ноҳияи Панҷакент дар оилаи омӯзгори соҳибноми водии Зарафшон Шариф Зарифӣ чашм ба олами ҳастӣ кушодааст.

Соли 1966 баъди хатми мактаби миёнаи рақами 13, ба факултаи филологияи Университети давлатии Тоҷикистон ба номи В.И.Ленин (ҳоло Донишгоҳи миллии Тоҷикистон) дохил гардида, онро соли 1971 бо баҳои аъло ба итмом расонид. Аз овони донишҷӯӣ таҳти роҳбарии устодон Воҳид Асрорӣ, Шарифҷон Ҳусейнзода, Раҷаб Амонов ва Асадулло Саъдуллоев ба таҳқиқи пайванди фолклор ва адабиёт камар баст.

Шаби 25 майи соли 1978 бар асари садамаи нақлиётӣ ба ҳалокат расид.

== Зиндагинома ==
Нақибхон Шарифзода 31 августи соли 1949 дар деҳаи Некноти ноҳияи Панҷакент дар оилаи омӯзгори соҳибноми водии Зарафшон Шариф Зарифӣ чашм ба олами ҳастӣ кушодааст. 

Соли 1966 баъди хатми мактаби миёнаи рақами 13, ба факултаи филологияи Университети давлатии Тоҷикистон ба номи В.И.Ленин (ҳоло Донишгоҳи миллии Тоҷикистон) дохил гардида, онро соли 1971 бо баҳои аъло ба итмом расонид. Аз овони донишҷӯӣ таҳти роҳбарии устодон Воҳид Асрорӣ, Шарифҷон Ҳусейнзода, Раҷаб Амонов ва Асадулло Саъдуллоев ба таҳқиқи пайванди фолклор ва адабиёт камар баст. 

Шаби 25 майи соли 1978 бар асари садамаи нақлиётӣ фоҷиавӣ аз дунё даргузашт.

== Фаъолияти илмӣ ==
Пас аз хатми донишгоҳ, ба аспирантура тавсия шуд. 27 марти соли 1975, дар синни 25-солагӣ рисолаи номзадии худро дар мавзӯи «Адабиёти шифоҳӣ ва драматургия дар мисоли эҷодиёти М. Миршакар» бо муваффақият дифоъ намуд. Ин кори илмии ӯ, ки аз 210 саҳифа иборат буд, муносибати суннатҳои шифоҳии халқро бо адабиёти муосир баррасӣ мекард ва таҳсини олимону шоирон, аз ҷумла Мирсаид Миршакарро барангехт.

Муддате дар Энсиклопедияи советии тоҷик, дар редаксияи «Адабиёт ва санъат» фаъолият намуда, беш аз 100 мақолаи илмию оммавӣ таълиф намудааст. Аз ҷумлаи мақолаҳои ӯ:
* «Бо дили гарм»
* «Драматургияи Миршакар»
* «Қишлоқи тиллоӣ»
* «Баъзе хусусиятҳои драматургияи тоҷик (1929-1941)»
* «Фолклор ва драматургияи Миршакар»
* «&quot;Шоҳнома&quot;-и Фирдавсӣ ва драматургияи олам»
* «Ду драмаи афсонавӣ»

Аз соли 1977 то охири умр вазифаи ноиби ректори Донишкадаи давлатии санъати Тоҷикистон ба номи М. Турсунзодаро ба уҳда дошт.

== Хотира ==
* Соли 1999 бо дархости Вазорати фарҳанги Ҷумҳурии Тоҷикистон 50-солагии олим дар деҳаи Некнот ботантана таҷлил гардид.
* Бо фармони вазири фарҳанг маҷмӯаи хотироти наздикони ӯ бо номи «Дар ёди дӯстон» ба чоп расид.
* Дар деҳаи Некноти ноҳияи Панҷакент Хона-музейи Нақибхон Шарифзода таъсис дода шудааст, ки имрӯз ҳамчун маркази муҳими фарҳангиву маърифатӣ ва нигоҳдории дастнависҳову мероси олим фаъолият мекунад.

== Пайвандҳо ==
* [https://tg.wikipedia.org/wiki/Некнот Деҳаи Некнот]

[[Гурӯҳ:Зодагони ноҳияи Панҷакент]]
[[Гурӯҳ:Даргузаштагони соли 1978]]
[[Гурӯҳ:Адабиётшиносони Тоҷикистон]]</text>
      <sha1>0e6qidunulgto7cl04hzfpwv046w6pu</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1480523</id>
      <parentid>1480522</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T11:11:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Накибхон Шарифов</username>
        <id>92551</id>
      </contributor>
      <origin>1480523</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6596" sha1="08imm9k15jrr2ov205cdobzoakayu0n" xml:space="preserve">thumb|right|250px|Нақибхон Шарифзода (1949—1978)
'''Нақибхон Шарифзода (Шарифов)''' (31 августи 1949, деҳаи Некнот, ноҳияи Панҷакент — 25 майи 1978) — олим, мунаққиди адабӣ, номзади илмҳои филологӣ ва яке аз муаллифону саҳмгузорони фаъоли Энциклопедияи советии тоҷик.

== Зиндагинома ==
Нақибхон Шарифзода 31 августи соли 1949 дар деҳаи Некноти ноҳияи Панҷакент дар оилаи омӯзгори соҳибноми водии Зарафшон Шариф Зарифӣ чашм ба олами ҳастӣ кушодааст.

Соли 1966 баъди хатми мактаби миёнаи рақами 13, ба факултаи филологияи Университети давлатии Тоҷикистон ба номи В.И.Ленин (ҳоло Донишгоҳи миллии Тоҷикистон) дохил гардида, онро соли 1971 бо баҳои аъло ба итмом расонид. Аз овони донишҷӯӣ таҳти роҳбарии устодон Воҳид Асрорӣ, Шарифҷон Ҳусейнзода, Раҷаб Амонов ва Асадулло Саъдуллоев ба таҳқиқи пайванди фолклор ва адабиёт камар баст.

Шаби 25 майи соли 1978 бар асари садамаи нақлиётӣ ба ҳалокат расид.

== Зиндагинома ==
Нақибхон Шарифзода 31 августи соли 1949 дар деҳаи Некноти ноҳияи Панҷакент дар оилаи омӯзгори соҳибноми водии Зарафшон Шариф Зарифӣ чашм ба олами ҳастӣ кушодааст.

Соли 1966 баъди хатми мактаби миёнаи рақами 13, ба факултаи филологияи Университети давлатии Тоҷикистон ба номи В.И.Ленин (ҳоло Донишгоҳи миллии Тоҷикистон) дохил гардида, онро соли 1971 бо баҳои аъло ба итмом расонид. Аз овони донишҷӯӣ таҳти роҳбарии устодон Воҳид Асрорӣ, Шарифҷон Ҳусейнзода, Раҷаб Амонов ва Асадулло Саъдуллоев ба таҳқиқи пайванди фолклор ва адабиёт камар баст.

Шаби 25 майи соли 1978 бар асари садамаи нақлиётӣ ба ҳалокат расид.

== Зиндагинома ==
Нақибхон Шарифзода 31 августи соли 1949 дар деҳаи Некноти ноҳияи Панҷакент дар оилаи омӯзгори соҳибноми водии Зарафшон Шариф Зарифӣ чашм ба олами ҳастӣ кушодааст. 

Соли 1966 баъди хатми мактаби миёнаи рақами 13, ба факултаи филологияи Университети давлатии Тоҷикистон ба номи В.И.Ленин (ҳоло Донишгоҳи миллии Тоҷикистон) дохил гардида, онро соли 1971 бо баҳои аъло ба итмом расонид. Аз овони донишҷӯӣ таҳти роҳбарии устодон Воҳид Асрорӣ, Шарифҷон Ҳусейнзода, Раҷаб Амонов ва Асадулло Саъдуллоев ба таҳқиқи пайванди фолклор ва адабиёт камар баст. 

Шаби 25 майи соли 1978 бар асари садамаи нақлиётӣ фоҷиавӣ аз дунё даргузашт.

== Фаъолияти илмӣ ==
Пас аз хатми донишгоҳ, ба аспирантура тавсия шуд. 27 марти соли 1975, дар синни 25-солагӣ рисолаи номзадии худро дар мавзӯи «Адабиёти шифоҳӣ ва драматургия дар мисоли эҷодиёти М. Миршакар» бо муваффақият дифоъ намуд. Ин кори илмии ӯ, ки аз 210 саҳифа иборат буд, муносибати суннатҳои шифоҳии халқро бо адабиёти муосир баррасӣ мекард ва таҳсини олимону шоирон, аз ҷумла Мирсаид Миршакарро барангехт.

Муддате дар Энсиклопедияи советии тоҷик, дар редаксияи «Адабиёт ва санъат» фаъолият намуда, беш аз 100 мақолаи илмию оммавӣ таълиф намудааст. Аз ҷумлаи мақолаҳои ӯ:
* «Бо дили гарм»
* «Драматургияи Миршакар»
* «Қишлоқи тиллоӣ»
* «Баъзе хусусиятҳои драматургияи тоҷик (1929-1941)»
* «Фолклор ва драматургияи Миршакар»
* «&quot;Шоҳнома&quot;-и Фирдавсӣ ва драматургияи олам»
* «Ду драмаи афсонавӣ»

Аз соли 1977 то охири умр вазифаи ноиби ректори Донишкадаи давлатии санъати Тоҷикистон ба номи М. Турсунзодаро ба уҳда дошт.

== Хотира ==
* Соли 1999 бо дархости Вазорати фарҳанги Ҷумҳурии Тоҷикистон 50-солагии олим дар деҳаи Некнот ботантана таҷлил гардид.
* Бо фармони вазири фарҳанг маҷмӯаи хотироти наздикони ӯ бо номи «Дар ёди дӯстон» ба чоп расид.
* Дар деҳаи Некноти ноҳияи Панҷакент Хона-музейи Нақибхон Шарифзода таъсис дода шудааст, ки имрӯз ҳамчун маркази муҳими фарҳангиву маърифатӣ ва нигоҳдории дастнависҳову мероси олим фаъолият мекунад.

== Пайвандҳо ==
* [https://tg.wikipedia.org/wiki/Некнот Деҳаи Некнот]

[[Гурӯҳ:Зодагони ноҳияи Панҷакент]]
[[Гурӯҳ:Даргузаштагони соли 1978]]
[[Гурӯҳ:Адабиётшиносони Тоҷикистон]]</text>
      <sha1>08imm9k15jrr2ov205cdobzoakayu0n</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1480524</id>
      <parentid>1480523</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T11:12:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Накибхон Шарифов</username>
        <id>92551</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>1480524</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6528" sha1="ig7ebbav6s9cy4poo7y2c34ll5y3wf4" xml:space="preserve">'''Нақибхон Шарифзода (Шарифов)''' (31 августи 1949, деҳаи Некнот, ноҳияи Панҷакент — 25 майи 1978) — олим, мунаққиди адабӣ, номзади илмҳои филологӣ ва яке аз муаллифону саҳмгузорони фаъоли Энциклопедияи советии тоҷик.

== Зиндагинома ==
Нақибхон Шарифзода 31 августи соли 1949 дар деҳаи Некноти ноҳияи Панҷакент дар оилаи омӯзгори соҳибноми водии Зарафшон Шариф Зарифӣ чашм ба олами ҳастӣ кушодааст.

Соли 1966 баъди хатми мактаби миёнаи рақами 13, ба факултаи филологияи Университети давлатии Тоҷикистон ба номи В.И.Ленин (ҳоло Донишгоҳи миллии Тоҷикистон) дохил гардида, онро соли 1971 бо баҳои аъло ба итмом расонид. Аз овони донишҷӯӣ таҳти роҳбарии устодон Воҳид Асрорӣ, Шарифҷон Ҳусейнзода, Раҷаб Амонов ва Асадулло Саъдуллоев ба таҳқиқи пайванди фолклор ва адабиёт камар баст.

Шаби 25 майи соли 1978 бар асари садамаи нақлиётӣ ба ҳалокат расид.

== Зиндагинома ==
Нақибхон Шарифзода 31 августи соли 1949 дар деҳаи Некноти ноҳияи Панҷакент дар оилаи омӯзгори соҳибноми водии Зарафшон Шариф Зарифӣ чашм ба олами ҳастӣ кушодааст.

Соли 1966 баъди хатми мактаби миёнаи рақами 13, ба факултаи филологияи Университети давлатии Тоҷикистон ба номи В.И.Ленин (ҳоло Донишгоҳи миллии Тоҷикистон) дохил гардида, онро соли 1971 бо баҳои аъло ба итмом расонид. Аз овони донишҷӯӣ таҳти роҳбарии устодон Воҳид Асрорӣ, Шарифҷон Ҳусейнзода, Раҷаб Амонов ва Асадулло Саъдуллоев ба таҳқиқи пайванди фолклор ва адабиёт камар баст.

Шаби 25 майи соли 1978 бар асари садамаи нақлиётӣ ба ҳалокат расид.

== Зиндагинома ==
Нақибхон Шарифзода 31 августи соли 1949 дар деҳаи Некноти ноҳияи Панҷакент дар оилаи омӯзгори соҳибноми водии Зарафшон Шариф Зарифӣ чашм ба олами ҳастӣ кушодааст. 

Соли 1966 баъди хатми мактаби миёнаи рақами 13, ба факултаи филологияи Университети давлатии Тоҷикистон ба номи В.И.Ленин (ҳоло Донишгоҳи миллии Тоҷикистон) дохил гардида, онро соли 1971 бо баҳои аъло ба итмом расонид. Аз овони донишҷӯӣ таҳти роҳбарии устодон Воҳид Асрорӣ, Шарифҷон Ҳусейнзода, Раҷаб Амонов ва Асадулло Саъдуллоев ба таҳқиқи пайванди фолклор ва адабиёт камар баст. 

Шаби 25 майи соли 1978 бар асари садамаи нақлиётӣ фоҷиавӣ аз дунё даргузашт.

== Фаъолияти илмӣ ==
Пас аз хатми донишгоҳ, ба аспирантура тавсия шуд. 27 марти соли 1975, дар синни 25-солагӣ рисолаи номзадии худро дар мавзӯи «Адабиёти шифоҳӣ ва драматургия дар мисоли эҷодиёти М. Миршакар» бо муваффақият дифоъ намуд. Ин кори илмии ӯ, ки аз 210 саҳифа иборат буд, муносибати суннатҳои шифоҳии халқро бо адабиёти муосир баррасӣ мекард ва таҳсини олимону шоирон, аз ҷумла Мирсаид Миршакарро барангехт.

Муддате дар Энсиклопедияи советии тоҷик, дар редаксияи «Адабиёт ва санъат» фаъолият намуда, беш аз 100 мақолаи илмию оммавӣ таълиф намудааст. Аз ҷумлаи мақолаҳои ӯ:
* «Бо дили гарм»
* «Драматургияи Миршакар»
* «Қишлоқи тиллоӣ»
* «Баъзе хусусиятҳои драматургияи тоҷик (1929-1941)»
* «Фолклор ва драматургияи Миршакар»
* «&quot;Шоҳнома&quot;-и Фирдавсӣ ва драматургияи олам»
* «Ду драмаи афсонавӣ»

Аз соли 1977 то охири умр вазифаи ноиби ректори Донишкадаи давлатии санъати Тоҷикистон ба номи М. Турсунзодаро ба уҳда дошт.

== Хотира ==
* Соли 1999 бо дархости Вазорати фарҳанги Ҷумҳурии Тоҷикистон 50-солагии олим дар деҳаи Некнот ботантана таҷлил гардид.
* Бо фармони вазири фарҳанг маҷмӯаи хотироти наздикони ӯ бо номи «Дар ёди дӯстон» ба чоп расид.
* Дар деҳаи Некноти ноҳияи Панҷакент Хона-музейи Нақибхон Шарифзода таъсис дода шудааст, ки имрӯз ҳамчун маркази муҳими фарҳангиву маърифатӣ ва нигоҳдории дастнависҳову мероси олим фаъолият мекунад.

== Пайвандҳо ==
* [https://tg.wikipedia.org/wiki/Некнот Деҳаи Некнот]

[[Гурӯҳ:Зодагони ноҳияи Панҷакент]]
[[Гурӯҳ:Даргузаштагони соли 1978]]
[[Гурӯҳ:Адабиётшиносони Тоҷикистон]]</text>
      <sha1>ig7ebbav6s9cy4poo7y2c34ll5y3wf4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1480525</id>
      <parentid>1480524</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T11:16:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Накибхон Шарифов</username>
        <id>92551</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>1480525</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6145" sha1="gmxdudz99jwhaad757pchp0ao1wgcou" xml:space="preserve">
== Зиндагинома ==
Нақибхон Шарифзода 31 августи соли 1949 дар деҳаи Некноти ноҳияи Панҷакент дар оилаи омӯзгори соҳибноми водии Зарафшон Шариф Зарифӣ чашм ба олами ҳастӣ кушодааст.

Соли 1966 баъди хатми мактаби миёнаи рақами 13, ба факултаи филологияи Университети давлатии Тоҷикистон ба номи В.И.Ленин (ҳоло Донишгоҳи миллии Тоҷикистон) дохил гардида, онро соли 1971 бо баҳои аъло ба итмом расонид. Аз овони донишҷӯӣ таҳти роҳбарии устодон Воҳид Асрорӣ, Шарифҷон Ҳусейнзода, Раҷаб Амонов ва Асадулло Саъдуллоев ба таҳқиқи пайванди фолклор ва адабиёт камар баст.

Шаби 25 майи соли 1978 бар асари садамаи нақлиётӣ ба ҳалокат расид.

== Зиндагинома ==
Нақибхон Шарифзода 31 августи соли 1949 дар деҳаи Некноти ноҳияи Панҷакент дар оилаи омӯзгори соҳибноми водии Зарафшон Шариф Зарифӣ чашм ба олами ҳастӣ кушодааст.

Соли 1966 баъди хатми мактаби миёнаи рақами 13, ба факултаи филологияи Университети давлатии Тоҷикистон ба номи В.И.Ленин (ҳоло Донишгоҳи миллии Тоҷикистон) дохил гардида, онро соли 1971 бо баҳои аъло ба итмом расонид. Аз овони донишҷӯӣ таҳти роҳбарии устодон Воҳид Асрорӣ, Шарифҷон Ҳусейнзода, Раҷаб Амонов ва Асадулло Саъдуллоев ба таҳқиқи пайванди фолклор ва адабиёт камар баст.

Шаби 25 майи соли 1978 бар асари садамаи нақлиётӣ ба ҳалокат расид.

== Зиндагинома ==
Нақибхон Шарифзода 31 августи соли 1949 дар деҳаи Некноти ноҳияи Панҷакент дар оилаи омӯзгори соҳибноми водии Зарафшон Шариф Зарифӣ чашм ба олами ҳастӣ кушодааст. 

Соли 1966 баъди хатми мактаби миёнаи рақами 13, ба факултаи филологияи Университети давлатии Тоҷикистон ба номи В.И.Ленин (ҳоло Донишгоҳи миллии Тоҷикистон) дохил гардида, онро соли 1971 бо баҳои аъло ба итмом расонид. Аз овони донишҷӯӣ таҳти роҳбарии устодон Воҳид Асрорӣ, Шарифҷон Ҳусейнзода, Раҷаб Амонов ва Асадулло Саъдуллоев ба таҳқиқи пайванди фолклор ва адабиёт камар баст. 

Шаби 25 майи соли 1978 бар асари садамаи нақлиётӣ фоҷиавӣ аз дунё даргузашт.

== Фаъолияти илмӣ ==
Пас аз хатми донишгоҳ, ба аспирантура тавсия шуд. 27 марти соли 1975, дар синни 25-солагӣ рисолаи номзадии худро дар мавзӯи «Адабиёти шифоҳӣ ва драматургия дар мисоли эҷодиёти М. Миршакар» бо муваффақият дифоъ намуд. Ин кори илмии ӯ, ки аз 210 саҳифа иборат буд, муносибати суннатҳои шифоҳии халқро бо адабиёти муосир баррасӣ мекард ва таҳсини олимону шоирон, аз ҷумла Мирсаид Миршакарро барангехт.

Муддате дар Энсиклопедияи советии тоҷик, дар редаксияи «Адабиёт ва санъат» фаъолият намуда, беш аз 100 мақолаи илмию оммавӣ таълиф намудааст. Аз ҷумлаи мақолаҳои ӯ:
* «Бо дили гарм»
* «Драматургияи Миршакар»
* «Қишлоқи тиллоӣ»
* «Баъзе хусусиятҳои драматургияи тоҷик (1929-1941)»
* «Фолклор ва драматургияи Миршакар»
* «&quot;Шоҳнома&quot;-и Фирдавсӣ ва драматургияи олам»
* «Ду драмаи афсонавӣ»

Аз соли 1977 то охири умр вазифаи ноиби ректори Донишкадаи давлатии санъати Тоҷикистон ба номи М. Турсунзодаро ба уҳда дошт.

== Хотира ==
* Соли 1999 бо дархости Вазорати фарҳанги Ҷумҳурии Тоҷикистон 50-солагии олим дар деҳаи Некнот ботантана таҷлил гардид.
* Бо фармони вазири фарҳанг маҷмӯаи хотироти наздикони ӯ бо номи «Дар ёди дӯстон» ба чоп расид.
* Дар деҳаи Некноти ноҳияи Панҷакент Хона-музейи Нақибхон Шарифзода таъсис дода шудааст, ки имрӯз ҳамчун маркази муҳими фарҳангиву маърифатӣ ва нигоҳдории дастнависҳову мероси олим фаъолият мекунад.

== Пайвандҳо ==
* [https://tg.wikipedia.org/wiki/Некнот Деҳаи Некнот]

[[Гурӯҳ:Зодагони ноҳияи Панҷакент]]
[[Гурӯҳ:Даргузаштагони соли 1978]]
[[Гурӯҳ:Адабиётшиносони Тоҷикистон]]</text>
      <sha1>gmxdudz99jwhaad757pchp0ao1wgcou</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1480526</id>
      <parentid>1480525</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T11:22:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Накибхон Шарифов</username>
        <id>92551</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>1480526</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="189" sha1="d8hjnf4ncxuqd5gocvroq1jeyk3e5cl" xml:space="preserve">
[[Гурӯҳ:Зодагони ноҳияи Панҷакент]]
[[Гурӯҳ:Даргузаштагони соли 1978]]
[[Гурӯҳ:Адабиётшиносони Тоҷикистон]]</text>
      <sha1>d8hjnf4ncxuqd5gocvroq1jeyk3e5cl</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1480527</id>
      <parentid>1480526</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T11:23:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Накибхон Шарифов</username>
        <id>92551</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>1480527</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1653" sha1="2u4dabjqetweab5vm2n2nrelsbf22yv" xml:space="preserve">[[Парванда:Nakibkhon Sharifzoda Tajik Scholar 1949-1978.jpg|thumb|right|250px|Нақибхон Шарифзода (1949—1978)]]
'''Нақибхон Шарифзода (Шарифов)''' (31 августи 1949, деҳаи Некнот, ноҳияи Панҷакент — 25 майи 1978) — олим, мунаққиди адабӣ, номзади илмҳои филологӣ ва яке аз муаллифону саҳмгузорони фаъоли Энциклопедияи советии тоҷик.

== Зиндагинома ==
Нақибхон Шарифзода 31 августи соли 1949 дар деҳаи Некноти ноҳияи Панҷакент дар оилаи омӯзгори соҳибноми водии Зарафшон Шариф Зарифӣ чашм ба олами ҳастӣ кушодааст.

Соли 1966 баъди хатми мактаби миёнаи рақами 13, ба факултаи филологияи Университети давлатии Тоҷикистон ба номи В.И.Ленин (ҳоло Донишгоҳи миллии Тоҷикистон) дохил гардида, онро соли 1971 бо баҳои аъло ба итмом расонид. Аз овони донишҷӯӣ таҳти роҳбарии устодон Воҳид Асрорӣ, Шарифҷон Ҳусейнзода, Раҷаб Амонов ва Асадулло Саъдуллоев ба таҳқиқи пайванди фолклор ва адабиёт камар баст.

Шаби 25 майи соли 1978 бар асари садамаи нақлиётӣ ба ҳалокат расид.</text>
      <sha1>2u4dabjqetweab5vm2n2nrelsbf22yv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1480528</id>
      <parentid>1480527</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T11:35:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Накибхон Шарифов</username>
        <id>92551</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>1480528</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5209" sha1="4zz1y7c00lpxqjlfw5ev4wor5c696i0" xml:space="preserve">[[Парванда:Nakibkhon Sharifzoda Tajik Scholar 1949-1978.jpg|thumb|right|250px|Нақибхон Шарифзода (1949—1978)]]
'''Нақибхон Шарифзода (Шарифов)''' (31 августи 1949, деҳаи Некнот, ноҳияи Панҷакент — 25 майи 1978) — олим, мунаққиди адабӣ, номзади илмҳои филологӣ ва яке аз муаллифону саҳмгузорони фаъоли Энциклопедияи советии тоҷик.

== Зиндагинома ==
Нақибхон Шарифзода 31 августи соли 1949 дар деҳаи Некноти ноҳияи Панҷакент, дар оилаи омӯзгори соҳибном ва маъруфи водии Зарафшон Шариф Зарифӣ чашм ба олами ҳастӣ кушодааст. Кӯдакӣ ва ҷавонии ӯ дар ҳамин деҳаи зебоманзар гузашта, таҳти тарбияи падари бузургвораш шавқи беандоза ба илму адаб пайдо намудааст.

== Таҳсилот ==
Соли 1966 мактаби миёнаи рақами 13-и деҳаи Некнотро хатм кардааст. Сипас, ҳуҷҷатҳояшро ба факултаи филологияи Университети давлатии Тоҷикистон ба номи В. И. Ленин (ҳоло Донишгоҳи миллии Тоҷикистон) супорида, дохил мешавад ва онро соли 1971 бо баҳои аъло (дипломи сурх) ба итмом мерасонад.

Аз овони донишҷӯӣ ба таҳқиқи илмӣ рӯй оварда, таҳти роҳбарии устодони бузурги илми тоҷик, аз ҷумла Воҳид Асрорӣ, Шарифҷон Ҳусейнзода, Раҷаб Амонов ва Асадулло Саъдуллоев ба пажӯҳиши пайванди фолклор ва адабиёт камар баст.

== Фаъолияти илмӣ ва эҷодӣ ==
Нақибхон Шарифзода пас аз хатми донишгоҳ ба корҳои илмӣ-таҳқиқотӣ машғул шуд. Ӯ соҳиби дараҷаи илмии номзади илмҳои филологӣ гардида, дар соҳаи адабиётшиносӣ, танқиди адабӣ ва фолклор асарҳои арзишманд эҷод намуд. 

Саҳми ӯ ҳамчун муҳаррир ва муаллифи мақолаҳо дар таҳияи ҷилдҳои аввали «Энциклопедияи советии тоҷик» хеле назаррас аст. Ӯ даҳҳо мақолаи илмиро оид ба таърих, адабиёт ва шахсиятҳои барҷастаи илму фарҳанги тоҷик навишта, ба нашр расонидааст.

== Даргузашт ==
Умедбахштарин пажӯҳишгари ҷавони илми филологияи тоҷик шаби 25 майи соли 1978, дар авҷи камолоти илмӣ ва эҷодӣ, бар асари садамаи нақлиётӣ фоҷиавиона ба ҳалокат расид. Даргузашти ногаҳонии ӯ барои илми адабиётшиносии тоҷик як талафоти бузург буд.

== Бузургдошт ва хотира ==
Барои пос доштани хотираи ин олими забардаст, дар деҳаи Некноти ноҳияи Панҷакент бо ташаббуси наздикону пайвандонаш осорхонаи хонаводагии Нақибхон Шарифзода бунёд ёфтааст, ки дар он архивҳои адабӣ, дастнависҳо ва аксҳои таърихии ӯ нигоҳдорӣ мешаванд.

== Пайвандҳои беруна ==
* [https://tg.wikipedia.org Саҳифаи расмии Энциклопедияи Миллии Тоҷик]

== Зиндагинома ==
Нақибхон Шарифзода 31 августи соли 1949 дар деҳаи Некноти ноҳияи Панҷакент дар оилаи омӯзгори соҳибноми водии Зарафшон Шариф Зарифӣ чашм ба олами ҳастӣ кушодааст.

Соли 1966 баъди хатми мактаби миёнаи рақами 13, ба факултаи филологияи Университети давлатии Тоҷикистон ба номи В.И.Ленин (ҳоло Донишгоҳи миллии Тоҷикистон) дохил гардида, онро соли 1971 бо баҳои аъло ба итмом расонид. Аз овони донишҷӯӣ таҳти роҳбарии устодон Воҳид Асрорӣ, Шарифҷон Ҳусейнзода, Раҷаб Амонов ва Асадулло Саъдуллоев ба таҳқиқи пайванди фолклор ва адабиёт камар баст.

Шаби 25 майи соли 1978 бар асари садамаи нақлиётӣ ба ҳалокат расид.</text>
      <sha1>4zz1y7c00lpxqjlfw5ev4wor5c696i0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1480529</id>
      <parentid>1480528</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T11:37:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Накибхон Шарифов</username>
        <id>92551</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>1480529</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8836" sha1="jjgzbdy3js65ffw4hmebrz3c4q1yetc" xml:space="preserve">'''Нақибхон Шарифзода (Шарифов)''' (31 августи 1949, деҳаи Некнот, ноҳияи Панҷакент — 25 майи 1978) — олим, мунаққиди адабӣ, номзади илмҳои филологӣ ва яке аз муаллифону саҳмгузорони фаъоли Энциклопедияи советии тоҷик.

== Зиндагинома ==
Нақибхон Шарифзода 31 августи соли 1949 дар деҳаи Некноти ноҳияи Панҷакент, дар оилаи омӯзгори соҳибном ва маъруфи водии Зарафшон Шариф Зарифӣ чашм ба олами ҳастӣ кушодааст. Кӯдакӣ ва ҷавонии ӯ дар ҳамин деҳаи зебоманзар гузашта, таҳти тарбияи падари бузургвораш шавқи беандоза ба илму адаб пайдо намудааст.

== Таҳсилот ==
Соли 1966 мактаби миёнаи рақами 13-и деҳаи Некнотро хатм кардааст. Сипас, ҳуҷҷатҳояшро ба факултаи филологияи Университети давлатии Тоҷикистон ба номи В. И. Ленин (ҳоло Донишгоҳи миллии Тоҷикистон) супорида, дохил мешавад ва онро соли 1971 бо баҳои аъло ба итмом расонид.

Аз овони донишҷӯӣ ба таҳқиқи илмӣ рӯй оварда, таҳти роҳбарии устодони бузурги илми тоҷик, аз ҷумла Воҳид Асрорӣ, Шарифҷон Ҳусейнзода, Раҷаб Амонов ва Асадулло Саъдуллоев ба пажӯҳиши пайванди фолклор ва адабиёт камар баст.

== Фаъолияти илмӣ ва эҷодӣ ==
Нақибхон Шарифзода пас аз хатми донишгоҳ ба корҳои илмӣ-таҳқиқотӣ машғул шуд. Соли 1971 ба шуъбаи аспирантураи Университети давлатии Тоҷикистон дохил шуда, таҳти роҳбарии профессор Воҳид Асрорӣ рисолаи номзадии худро дар мавзӯи “Адабиёти шифоҳӣ ва драматургия дар мисоли эҷодиёти Мирсаид Миршакар” бо заҳмати зиёд ва пеш аз муҳлат омода намуд.

Саҳми ӯ ҳамчун муҳаррир ва муаллифи мақолаҳо дар таҳияи ҷилдҳои аввали «Энциклопедияи советии тоҷик» хеле назаррас аст. Ӯ даҳҳо мақолаи илмиро оид ба таърих, адабиёт ва шахсиятҳои барҷастаи илму фарҳанги тоҷик навишта, ба нашр расонидааст.

== Даргузашт ==
Умедбахштарин пажӯҳишгари ҷавони илми филологияи тоҷик шаби 25 майи соли 1978, дар авҷи камолоти илмӣ ва эҷодӣ, бар асари садамаи нақлиётӣ фоҷиавиона ба ҳалокат расид. Даргузашти ногаҳонии ӯ барои илми адабиётшиносии тоҷик як талафоти бузург буд.

== Бузургдошт ва хотира ==
Барои пос доштани хотираи ин олими забардаст, дар деҳаи Некноти ноҳияи Панҷакент бо ташаббуси наздикону пайвандонаш осорхонаи хонаводагии Нақибхон Шарифзода бунёд ёфтааст, ки дар он архивҳои адабӣ, дастнависҳо ва аксҳои таърихии ӯ нигоҳдорӣ мешаванд.

== Пайвандҳои беруна ==
* [https://tg.wikipedia.org Саҳифаи расмии Энциклопедияи Миллии Тоҷик]

== Зиндагинома ==
Нақибхон Шарифзода 31 августи соли 1949 дар деҳаи Некноти ноҳияи Панҷакент, дар оилаи омӯзгори соҳибном ва маъруфи водии Зарафшон Шариф Зарифӣ чашм ба олами ҳастӣ кушодааст. Кӯдакӣ ва ҷавонии ӯ дар ҳамин деҳаи зебоманзар гузашта, таҳти тарбияи падари бузургвораш шавқи беандоза ба илму адаб пайдо намудааст.

== Таҳсилот ==
Соли 1966 мактаби миёнаи рақами 13-и деҳаи Некнотро хатм кардааст. Сипас, ҳуҷҷатҳояшро ба факултаи филологияи Университети давлатии Тоҷикистон ба номи В. И. Ленин (ҳоло Донишгоҳи миллии Тоҷикистон) супорида, дохил мешавад ва онро соли 1971 бо баҳои аъло (дипломи сурх) ба итмом мерасонад.

Аз овони донишҷӯӣ ба таҳқиқи илмӣ рӯй оварда, таҳти роҳбарии устодони бузурги илми тоҷик, аз ҷумла Воҳид Асрорӣ, Шарифҷон Ҳусейнзода, Раҷаб Амонов ва Асадулло Саъдуллоев ба пажӯҳиши пайванди фолклор ва адабиёт камар баст.

== Фаъолияти илмӣ ва эҷодӣ ==
Нақибхон Шарифзода пас аз хатми донишгоҳ ба корҳои илмӣ-таҳқиқотӣ машғул шуд. Ӯ соҳиби дараҷаи илмии номзади илмҳои филологӣ гардида, дар соҳаи адабиётшиносӣ, танқиди адабӣ ва фолклор асарҳои арзишманд эҷод намуд. 

Саҳми ӯ ҳамчун муҳаррир ва муаллифи мақолаҳо дар таҳияи ҷилдҳои аввали «Энциклопедияи советии тоҷик» хеле назаррас аст. Ӯ даҳҳо мақолаи илмиро оид ба таърих, адабиёт ва шахсиятҳои барҷастаи илму фарҳанги тоҷик навишта, ба нашр расонидааст.

== Даргузашт ==
Умедбахштарин пажӯҳишгари ҷавони илми филологияи тоҷик шаби 25 майи соли 1978, дар авҷи камолоти илмӣ ва эҷодӣ, бар асари садамаи нақлиётӣ фоҷиавиона ба ҳалокат расид. Даргузашти ногаҳонии ӯ барои илми адабиётшиносии тоҷик як талафоти бузург буд.

== Бузургдошт ва хотира ==
Барои пос доштани хотираи ин олими забардаст, дар деҳаи Некноти ноҳияи Панҷакент бо ташаббуси наздикону пайвандонаш осорхонаи хонаводагии Нақибхон Шарифзода бунёд ёфтааст, ки дар он архивҳои адабӣ, дастнависҳо ва аксҳои таърихии ӯ нигоҳдорӣ мешаванд.

== Пайвандҳои беруна ==
* [https://tg.wikipedia.org Саҳифаи расмии Энциклопедияи Миллии Тоҷик]

== Зиндагинома ==
Нақибхон Шарифзода 31 августи соли 1949 дар деҳаи Некноти ноҳияи Панҷакент дар оилаи омӯзгори соҳибноми водии Зарафшон Шариф Зарифӣ чашм ба олами ҳастӣ кушодааст.

Соли 1966 баъди хатми мактаби миёнаи рақами 13, ба факултаи филологияи Университети давлатии Тоҷикистон ба номи В.И.Ленин (ҳоло Донишгоҳи миллии Тоҷикистон) дохил гардида, онро соли 1971 бо баҳои аъло ба итмом расонид. Аз овони донишҷӯӣ таҳти роҳбарии устодон Воҳид Асрорӣ, Шарифҷон Ҳусейнзода, Раҷаб Амонов ва Асадулло Саъдуллоев ба таҳқиқи пайванди фолклор ва адабиёт камар баст.

Шаби 25 майи соли 1978 бар асари садамаи нақлиётӣ ба ҳалокат расид.</text>
      <sha1>jjgzbdy3js65ffw4hmebrz3c4q1yetc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1480530</id>
      <parentid>1480529</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T11:38:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Накибхон Шарифов</username>
        <id>92551</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>1480530</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12601" sha1="hj986hjackd279yowsh09fjzqfjsdbd" xml:space="preserve">'''Нақибхон Шарифзода (Шарифов)''' (31 августи 1949, деҳаи Некнот, ноҳияи Панҷакент — 25 майи 1978) — олим, мунаққиди адабӣ, номзади илмҳои филологӣ ва яке аз муаллифону саҳмгузорони фаъоли Энциклопедияи советии тоҷик.

== Зиндагинома ==
Нақибхон Шарифзода 31 августи соли 1949 дар деҳаи Некноти ноҳияи Панҷакент, дар оилаи омӯзгори соҳибном ва маъруфи водии Зарафшон Шариф Зарифӣ чашм ба олами ҳастӣ кушодааст. Кӯдакӣ ва ҷавонии ӯ дар ҳамин деҳаи зебоманзар гузашта, таҳти тарбияи падари бузургвораш шавқи беандоза ба илму адаб пайдо намудааст.

== Таҳсилот ==
Соли 1966 мактаби миёнаи рақами 13-и деҳаи Некнотро хатм кардааст. Сипас, ҳуҷҷатҳояшро ба факултаи филологияи Университети давлатии Тоҷикистон ба номи В. И. Ленин (ҳоло Донишгоҳи миллии Тоҷикистон) супорида, дохил мешавад ва онро соли 1971 бо баҳои аъло ба итмом расонид.

Аз овони донишҷӯӣ ба таҳқиқи илмӣ рӯй оварда, таҳти роҳбарии устодони бузурги илми тоҷик, аз ҷумла Воҳид Асрорӣ, Шарифҷон Ҳусейнзода, Раҷаб Амонов ва Асадулло Саъдуллоев ба пажӯҳиши пайванди фолклор ва адабиёт камар баст.

== Фаъолияти илмӣ ва эҷодӣ ==
Нақибхон Шарифзода пас аз хатми донишгоҳ ба корҳои илмӣ-таҳқиқотӣ машғул шуд. Соли 1971 ба шуъбаи аспирантураи Университети давлатии Тоҷикистон дохил шуда, таҳти роҳбарии профессор Воҳид Асрорӣ рисолаи номзадии худро дар мавзӯи “Адабиёти шифоҳӣ ва драматургия дар мисоли эҷодиёти Мирсаид Миршакар” бо заҳмати зиёд ва пеш аз муҳлат омода намуд.

Саҳми ӯ ҳамчун муҳаррир ва муаллифи мақолаҳо дар таҳияи ҷилдҳои аввали «Энциклопедияи советии тоҷик» хеле назаррас аст. Ӯ даҳҳо мақолаи илмиро оид ба таърих, адабиёт ва шахсиятҳои барҷастаи илму фарҳанги тоҷик навишта, ба нашр расонидааст.

== Даргузашт ==
Умедбахштарин пажӯҳишгари ҷавони илми филологияи тоҷик шаби 25 майи соли 1978, дар авҷи камолоти илмӣ ва эҷодӣ, бар асари садамаи нақлиётӣ фоҷиавиона ба ҳалокат расид. Даргузашти ногаҳонии ӯ барои илми адабиётшиносии тоҷик як талафоти бузург буд.

== Бузургдошт ва хотира ==
Барои пос доштани хотираи ин олими забардаст, дар деҳаи Некноти ноҳияи Панҷакент бо ташаббуси наздикону пайвандонаш осорхонаи хонаводагии Нақибхон Шарифзода бунёд ёфтааст, ки дар он архивҳои адабӣ, дастнависҳо ва аксҳои таърихии ӯ нигоҳдорӣ мешаванд.

== Пайвандҳои беруна ==
* [https://tg.wikipedia.org Саҳифаи расмии Энциклопедияи Миллии Тоҷик]

== Зиндагинома ==
Нақибхон Шарифзода 31 августи соли 1949 дар деҳаи Некноти ноҳияи Панҷакент, дар оилаи омӯзгори соҳибном ва маъруфи водии Зарафшон Шариф Зарифӣ чашм ба олами ҳастӣ кушодааст. Кӯдакӣ ва ҷавонии ӯ дар ҳамин деҳаи зебоманзар гузашта, таҳти тарбияи падари бузургвораш шавқи беандоза ба илму адаб пайдо намудааст.

== Таҳсилот ==
Соли 1966 мактаби миёнаи рақами 13-и деҳаи Некнотро хатм кардааст. Сипас, ҳуҷҷатҳояшро ба факултаи филологияи Университети давлатии Тоҷикистон ба номи В. И. Ленин (ҳоло Донишгоҳи миллии Тоҷикистон) супорида, дохил мешавад ва онро соли 1971 бо баҳои аъло ба итмом расонид.

Аз овони донишҷӯӣ ба таҳқиқи илмӣ рӯй оварда, таҳти роҳбарии устодони бузурги илми тоҷик, аз ҷумла Воҳид Асрорӣ, Шарифҷон Ҳусейнзода, Раҷаб Амонов ва Асадулло Саъдуллоев ба пажӯҳиши пайванди фолклор ва адабиёт камар баст.

== Фаъолияти илмӣ ва эҷодӣ ==
Нақибхон Шарифзода пас аз хатми донишгоҳ ба корҳои илмӣ-таҳқиқотӣ машғул шуд. Соли 1971 ба шуъбаи аспирантураи Университети давлатии Тоҷикистон дохил шуда, таҳти роҳбарии профессор Воҳид Асрорӣ рисолаи номзадии худро дар мавзӯи “Адабиёти шифоҳӣ ва драматургия дар мисоли эҷодиёти Мирсаид Миршакар” бо заҳмати зиёд ва пеш аз муҳлат омода намуд.

Саҳми ӯ ҳамчун муҳаррир ва муаллифи мақолаҳо дар таҳияи ҷилдҳои аввали «Энциклопедияи советии тоҷик» хеле назаррас аст. Ӯ даҳҳо мақолаи илмиро оид ба таърих, адабиёт ва шахсиятҳои барҷастаи илму фарҳанги тоҷик навишта, ба нашр расонидааст.

== Даргузашт ==
Умедбахштарин пажӯҳишгари ҷавони илми филологияи тоҷик шаби 25 майи соли 1978, дар авҷи камолоти илмӣ ва эҷодӣ, бар асари садамаи нақлиётӣ фоҷиавиона ба ҳалокат расид. Даргузашти ногаҳонии ӯ барои илми адабиётшиносии тоҷик як талафоти бузург буд.

== Бузургдошт ва хотира ==
Барои пос доштани хотираи ин олими забардаст, дар деҳаи Некноти ноҳияи Панҷакент бо ташаббуси наздикону пайвандонаш осорхонаи хонаводагии Нақибхон Шарифзода бунёд ёфтааст, ки дар он архивҳои адабӣ, дастнависҳо ва аксҳои таърихии ӯ нигоҳдорӣ мешаванд.

== Пайвандҳои беруна ==
* [https://tg.wikipedia.org Саҳифаи расмии Энциклопедияи Миллии Тоҷик]

== Зиндагинома ==
Нақибхон Шарифзода 31 августи соли 1949 дар деҳаи Некноти ноҳияи Панҷакент, дар оилаи омӯзгори соҳибном ва маъруфи водии Зарафшон Шариф Зарифӣ чашм ба олами ҳастӣ кушодааст. Кӯдакӣ ва ҷавонии ӯ дар ҳамин деҳаи зебоманзар гузашта, таҳти тарбияи падари бузургвораш шавқи беандоза ба илму адаб пайдо намудааст.

== Таҳсилот ==
Соли 1966 мактаби миёнаи рақами 13-и деҳаи Некнотро хатм кардааст. Сипас, ҳуҷҷатҳояшро ба факултаи филологияи Университети давлатии Тоҷикистон ба номи В. И. Ленин (ҳоло Донишгоҳи миллии Тоҷикистон) супорида, дохил мешавад ва онро соли 1971 бо баҳои аъло (дипломи сурх) ба итмом мерасонад.

Аз овони донишҷӯӣ ба таҳқиқи илмӣ рӯй оварда, таҳти роҳбарии устодони бузурги илми тоҷик, аз ҷумла Воҳид Асрорӣ, Шарифҷон Ҳусейнзода, Раҷаб Амонов ва Асадулло Саъдуллоев ба пажӯҳиши пайванди фолклор ва адабиёт камар баст.

== Фаъолияти илмӣ ва эҷодӣ ==
Нақибхон Шарифзода пас аз хатми донишгоҳ ба корҳои илмӣ-таҳқиқотӣ машғул шуд. Ӯ соҳиби дараҷаи илмии номзади илмҳои филологӣ гардида, дар соҳаи адабиётшиносӣ, танқиди адабӣ ва фолклор асарҳои арзишманд эҷод намуд. 

Саҳми ӯ ҳамчун муҳаррир ва муаллифи мақолаҳо дар таҳияи ҷилдҳои аввали «Энциклопедияи советии тоҷик» хеле назаррас аст. Ӯ даҳҳо мақолаи илмиро оид ба таърих, адабиёт ва шахсиятҳои барҷастаи илму фарҳанги тоҷик навишта, ба нашр расонидааст.

== Даргузашт ==
Умедбахштарин пажӯҳишгари ҷавони илми филологияи тоҷик шаби 25 майи соли 1978, дар авҷи камолоти илмӣ ва эҷодӣ, бар асари садамаи нақлиётӣ фоҷиавиона ба ҳалокат расид. Даргузашти ногаҳонии ӯ барои илми адабиётшиносии тоҷик як талафоти бузург буд.

== Бузургдошт ва хотира ==
Барои пос доштани хотираи ин олими забардаст, дар деҳаи Некноти ноҳияи Панҷакент бо ташаббуси наздикону пайвандонаш осорхонаи хонаводагии Нақибхон Шарифзода бунёд ёфтааст, ки дар он архивҳои адабӣ, дастнависҳо ва аксҳои таърихии ӯ нигоҳдорӣ мешаванд.

== Пайвандҳои беруна ==
* [https://tg.wikipedia.org Саҳифаи расмии Энциклопедияи Миллии Тоҷик]

== Зиндагинома ==
Нақибхон Шарифзода 31 августи соли 1949 дар деҳаи Некноти ноҳияи Панҷакент дар оилаи омӯзгори соҳибноми водии Зарафшон Шариф Зарифӣ чашм ба олами ҳастӣ кушодааст.

Соли 1966 баъди хатми мактаби миёнаи рақами 13, ба факултаи филологияи Университети давлатии Тоҷикистон ба номи В.И.Ленин (ҳоло Донишгоҳи миллии Тоҷикистон) дохил гардида, онро соли 1971 бо баҳои аъло ба итмом расонид. Аз овони донишҷӯӣ таҳти роҳбарии устодон Воҳид Асрорӣ, Шарифҷон Ҳусейнзода, Раҷаб Амонов ва Асадулло Саъдуллоев ба таҳқиқи пайванди фолклор ва адабиёт камар баст.

Шаби 25 майи соли 1978 бар асари садамаи нақлиётӣ ба ҳалокат расид.</text>
      <sha1>hj986hjackd279yowsh09fjzqfjsdbd</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1480531</id>
      <parentid>1480530</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T11:40:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Накибхон Шарифов</username>
        <id>92551</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>1480531</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16366" sha1="2ssgp3o2m1kngq67qyki3cr1xr248bx" xml:space="preserve">'''Нақибхон Шарифзода (Шарифов)''' (31 августи 1949, деҳаи Некнот, ноҳияи Панҷакент — 25 майи 1978) — олим, мунаққиди адабӣ, номзади илмҳои филологӣ ва яке аз муаллифону саҳмгузорони фаъоли Энциклопедияи советии тоҷик.

== Зиндагинома ==
Нақибхон Шарифзода 31 августи соли 1949 дар деҳаи Некноти ноҳияи Панҷакент, дар оилаи омӯзгори соҳибном ва маъруфи водии Зарафшон Шариф Зарифӣ чашм ба олами ҳастӣ кушодааст. Кӯдакӣ ва ҷавонии ӯ дар ҳамин деҳаи зебоманзар гузашта, таҳти тарбияи падари бузургвораш шавқи беандоза ба илму адаб пайдо намудааст.

== Таҳсилот ==
Соли 1966 мактаби миёнаи рақами 13-и деҳаи Некнотро хатм кардааст. Сипас, ҳуҷҷатҳояшро ба факултаи филологияи Университети давлатии Тоҷикистон ба номи В. И. Ленин (ҳоло Донишгоҳи миллии Тоҷикистон) супорида, дохил мешавад ва онро соли 1971 бо баҳои аъло ба итмом расонид.

Аз овони донишҷӯӣ ба таҳқиқи илмӣ рӯй оварда, таҳти роҳбарии устодони бузурги илми тоҷик, аз ҷумла Воҳид Асрорӣ, Шарифҷон Ҳусейнзода, Раҷаб Амонов ва Асадулло Саъдуллоев ба пажӯҳиши пайванди фолклор ва адабиёт камар баст.

== Фаъолияти илмӣ ва эҷодӣ ==
Нақибхон Шарифзода пас аз хатми донишгоҳ ба корҳои илмӣ-таҳқиқотӣ машғул шуд. Соли 1971 ба шуъбаи аспирантураи Университети давлатии Тоҷикистон дохил шуда, таҳти роҳбарии профессор Воҳид Асрорӣ рисолаи номзадии худро дар мавзӯи “Адабиёти шифоҳӣ ва драматургия дар мисоли эҷодиёти Мирсаид Миршакар” бо заҳмати зиёд ва пеш аз муҳлат омода намуд.

Саҳми ӯ ҳамчун муҳаррир ва муаллифи мақолаҳо дар таҳияи ҷилдҳои аввали «Энциклопедияи советии тоҷик» хеле назаррас аст. Ӯ даҳҳо мақолаи илмиро оид ба таърих, адабиёт ва шахсиятҳои барҷастаи илму фарҳанги тоҷик навишта, ба нашр расонидааст.

== Даргузашт ==
Умедбахштарин пажӯҳишгари ҷавони илми филологияи тоҷик шаби 25 майи соли 1978, дар авҷи камолоти илмӣ ва эҷодӣ, бар асари садамаи нақлиётӣ фоҷиавиона ба ҳалокат расид. Даргузашти ногаҳонии ӯ барои илми адабиётшиносии тоҷик як талафоти бузург буд.

== Бузургдошт ва хотира ==
Барои пос доштани хотираи ин олими забардаст, дар деҳаи Некноти ноҳияи Панҷакент бо ташаббуси наздикону пайвандонаш осорхонаи хонаводагии Нақибхон Шарифзода бунёд ёфтааст, ки дар он архивҳои адабӣ, дастнависҳо ва аксҳои таърихии ӯ нигоҳдорӣ мешаванд.

== Пайвандҳои беруна ==
* [https://tg.wikipedia.org Саҳифаи расмии Энциклопедияи Миллии Тоҷик]

== Зиндагинома ==
Нақибхон Шарифзода 31 августи соли 1949 дар деҳаи Некноти ноҳияи Панҷакент, дар оилаи омӯзгори соҳибном ва маъруфи водии Зарафшон Шариф Зарифӣ чашм ба олами ҳастӣ кушодааст. Кӯдакӣ ва ҷавонии ӯ дар ҳамин деҳаи зебоманзар гузашта, таҳти тарбияи падари бузургвораш шавқи беандоза ба илму адаб пайдо намудааст.

== Таҳсилот ==
Соли 1966 мактаби миёнаи рақами 13-и деҳаи Некнотро хатм кардааст. Сипас, ҳуҷҷатҳояшро ба факултаи филологияи Университети давлатии Тоҷикистон ба номи В. И. Ленин (ҳоло Донишгоҳи миллии Тоҷикистон) супорида, дохил мешавад ва онро соли 1971 бо баҳои аъло ба итмом расонид.

Аз овони донишҷӯӣ ба таҳқиқи илмӣ рӯй оварда, таҳти роҳбарии устодони бузурги илми тоҷик, аз ҷумла Воҳид Асрорӣ, Шарифҷон Ҳусейнзода, Раҷаб Амонов ва Асадулло Саъдуллоев ба пажӯҳиши пайванди фолклор ва адабиёт камар баст.

== Фаъолияти илмӣ ва эҷодӣ ==
Нақибхон Шарифзода пас аз хатми донишгоҳ ба корҳои илмӣ-таҳқиқотӣ машғул шуд. Соли 1971 ба шуъбаи аспирантураи Университети давлатии Тоҷикистон дохил шуда, таҳти роҳбарии профессор Воҳид Асрорӣ рисолаи номзадии худро дар мавзӯи “Адабиёти шифоҳӣ ва драматургия дар мисоли эҷодиёти Мирсаид Миршакар” бо заҳмати зиёд ва пеш аз муҳлат омода намуд.

Саҳми ӯ ҳамчун муҳаррир ва муаллифи мақолаҳо дар таҳияи ҷилдҳои аввали «Энциклопедияи советии тоҷик» хеле назаррас аст. Ӯ даҳҳо мақолаи илмиро оид ба таърих, адабиёт ва шахсиятҳои барҷастаи илму фарҳанги тоҷик навишта, ба нашр расонидааст.

== Даргузашт ==
Умедбахштарин пажӯҳишгари ҷавони илми филологияи тоҷик шаби 25 майи соли 1978, дар авҷи камолоти илмӣ ва эҷодӣ, бар асари садамаи нақлиётӣ фоҷиавиона ба ҳалокат расид. Даргузашти ногаҳонии ӯ барои илми адабиётшиносии тоҷик як талафоти бузург буд.

== Бузургдошт ва хотира ==
Барои пос доштани хотираи ин олими забардаст, дар деҳаи Некноти ноҳияи Панҷакент бо ташаббуси наздикону пайвандонаш осорхонаи хонаводагии Нақибхон Шарифзода бунёд ёфтааст, ки дар он архивҳои адабӣ, дастнависҳо ва аксҳои таърихии ӯ нигоҳдорӣ мешаванд.

== Пайвандҳои беруна ==
* [https://tg.wikipedia.org Саҳифаи расмии Энциклопедияи Миллии Тоҷик]

== Зиндагинома ==
Нақибхон Шарифзода 31 августи соли 1949 дар деҳаи Некноти ноҳияи Панҷакент, дар оилаи омӯзгори соҳибном ва маъруфи водии Зарафшон Шариф Зарифӣ чашм ба олами ҳастӣ кушодааст. Кӯдакӣ ва ҷавонии ӯ дар ҳамин деҳаи зебоманзар гузашта, таҳти тарбияи падари бузургвораш шавқи беандоза ба илму адаб пайдо намудааст.

== Таҳсилот ==
Соли 1966 мактаби миёнаи рақами 13-и деҳаи Некнотро хатм кардааст. Сипас, ҳуҷҷатҳояшро ба факултаи филологияи Университети давлатии Тоҷикистон ба номи В. И. Ленин (ҳоло Донишгоҳи миллии Тоҷикистон) супорида, дохил мешавад ва онро соли 1971 бо баҳои аъло ба итмом расонид.

Аз овони донишҷӯӣ ба таҳқиқи илмӣ рӯй оварда, таҳти роҳбарии устодони бузурги илми тоҷик, аз ҷумла Воҳид Асрорӣ, Шарифҷон Ҳусейнзода, Раҷаб Амонов ва Асадулло Саъдуллоев ба пажӯҳиши пайванди фолклор ва адабиёт камар баст.

== Фаъолияти илмӣ ва эҷодӣ ==
Нақибхон Шарифзода пас аз хатми донишгоҳ ба корҳои илмӣ-таҳқиқотӣ машғул шуд. Соли 1971 ба шуъбаи аспирантураи Университети давлатии Тоҷикистон дохил шуда, таҳти роҳбарии профессор Воҳид Асрорӣ рисолаи номзадии худро дар мавзӯи “Адабиёти шифоҳӣ ва драматургия дар мисоли эҷодиёти Мирсаид Миршакар” бо заҳмати зиёд ва пеш аз муҳлат омода намуд.

Саҳми ӯ ҳамчун муҳаррир ва муаллифи мақолаҳо дар таҳияи ҷилдҳои аввали «Энциклопедияи советии тоҷик» хеле назаррас аст. Ӯ даҳҳо мақолаи илмиро оид ба таърих, адабиёт ва шахсиятҳои барҷастаи илму фарҳанги тоҷик навишта, ба нашр расонидааст.

== Даргузашт ==
Умедбахштарин пажӯҳишгари ҷавони илми филологияи тоҷик шаби 25 майи соли 1978, дар авҷи камолоти илмӣ ва эҷодӣ, бар асари садамаи нақлиётӣ фоҷиавиона ба ҳалокат расид. Даргузашти ногаҳонии ӯ барои илми адабиётшиносии тоҷик як талафоти бузург буд.

== Бузургдошт ва хотира ==
Барои пос доштани хотираи ин олими забардаст, дар деҳаи Некноти ноҳияи Панҷакент бо ташаббуси наздикону пайвандонаш осорхонаи хонаводагии Нақибхон Шарифзода бунёд ёфтааст, ки дар он архивҳои адабӣ, дастнависҳо ва аксҳои таърихии ӯ нигоҳдорӣ мешаванд.

== Пайвандҳои беруна ==
* [https://tg.wikipedia.org Саҳифаи расмии Энциклопедияи Миллии Тоҷик]

== Зиндагинома ==
Нақибхон Шарифзода 31 августи соли 1949 дар деҳаи Некноти ноҳияи Панҷакент, дар оилаи омӯзгори соҳибном ва маъруфи водии Зарафшон Шариф Зарифӣ чашм ба олами ҳастӣ кушодааст. Кӯдакӣ ва ҷавонии ӯ дар ҳамин деҳаи зебоманзар гузашта, таҳти тарбияи падари бузургвораш шавқи беандоза ба илму адаб пайдо намудааст.

== Таҳсилот ==
Соли 1966 мактаби миёнаи рақами 13-и деҳаи Некнотро хатм кардааст. Сипас, ҳуҷҷатҳояшро ба факултаи филологияи Университети давлатии Тоҷикистон ба номи В. И. Ленин (ҳоло Донишгоҳи миллии Тоҷикистон) супорида, дохил мешавад ва онро соли 1971 бо баҳои аъло (дипломи сурх) ба итмом мерасонад.

Аз овони донишҷӯӣ ба таҳқиқи илмӣ рӯй оварда, таҳти роҳбарии устодони бузурги илми тоҷик, аз ҷумла Воҳид Асрорӣ, Шарифҷон Ҳусейнзода, Раҷаб Амонов ва Асадулло Саъдуллоев ба пажӯҳиши пайванди фолклор ва адабиёт камар баст.

== Фаъолияти илмӣ ва эҷодӣ ==
Нақибхон Шарифзода пас аз хатми донишгоҳ ба корҳои илмӣ-таҳқиқотӣ машғул шуд. Ӯ соҳиби дараҷаи илмии номзади илмҳои филологӣ гардида, дар соҳаи адабиётшиносӣ, танқиди адабӣ ва фолклор асарҳои арзишманд эҷод намуд. 

Саҳми ӯ ҳамчун муҳаррир ва муаллифи мақолаҳо дар таҳияи ҷилдҳои аввали «Энциклопедияи советии тоҷик» хеле назаррас аст. Ӯ даҳҳо мақолаи илмиро оид ба таърих, адабиёт ва шахсиятҳои барҷастаи илму фарҳанги тоҷик навишта, ба нашр расонидааст.

== Даргузашт ==
Умедбахштарин пажӯҳишгари ҷавони илми филологияи тоҷик шаби 25 майи соли 1978, дар авҷи камолоти илмӣ ва эҷодӣ, бар асари садамаи нақлиётӣ фоҷиавиона ба ҳалокат расид. Даргузашти ногаҳонии ӯ барои илми адабиётшиносии тоҷик як талафоти бузург буд.

== Бузургдошт ва хотира ==
Барои пос доштани хотираи ин олими забардаст, дар деҳаи Некноти ноҳияи Панҷакент бо ташаббуси наздикону пайвандонаш осорхонаи хонаводагии Нақибхон Шарифзода бунёд ёфтааст, ки дар он архивҳои адабӣ, дастнависҳо ва аксҳои таърихии ӯ нигоҳдорӣ мешаванд.

== Пайвандҳои беруна ==
* [https://tg.wikipedia.org Саҳифаи расмии Энциклопедияи Миллии Тоҷик]

== Зиндагинома ==
Нақибхон Шарифзода 31 августи соли 1949 дар деҳаи Некноти ноҳияи Панҷакент дар оилаи омӯзгори соҳибноми водии Зарафшон Шариф Зарифӣ чашм ба олами ҳастӣ кушодааст.

Соли 1966 баъди хатми мактаби миёнаи рақами 13, ба факултаи филологияи Университети давлатии Тоҷикистон ба номи В.И.Ленин (ҳоло Донишгоҳи миллии Тоҷикистон) дохил гардида, онро соли 1971 бо баҳои аъло ба итмом расонид. Аз овони донишҷӯӣ таҳти роҳбарии устодон Воҳид Асрорӣ, Шарифҷон Ҳусейнзода, Раҷаб Амонов ва Асадулло Саъдуллоев ба таҳқиқи пайванди фолклор ва адабиёт камар баст.

Шаби 25 майи соли 1978 бар асари садамаи нақлиётӣ ба ҳалокат расид.</text>
      <sha1>2ssgp3o2m1kngq67qyki3cr1xr248bx</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1480532</id>
      <parentid>1480531</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T11:41:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Накибхон Шарифов</username>
        <id>92551</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>1480532</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15982" sha1="alyd3cyj4xnw1dk6x2kz2tqs5hl8dw9" xml:space="preserve">== Зиндагинома ==
Нақибхон Шарифзода 31 августи соли 1949 дар деҳаи Некноти ноҳияи Панҷакент, дар оилаи омӯзгори соҳибном ва маъруфи водии Зарафшон Шариф Зарифӣ чашм ба олами ҳастӣ кушодааст. Кӯдакӣ ва ҷавонии ӯ дар ҳамин деҳаи зебоманзар гузашта, таҳти тарбияи падари бузургвораш шавқи беандоза ба илму адаб пайдо намудааст.

== Таҳсилот ==
Соли 1966 мактаби миёнаи рақами 13-и деҳаи Некнотро хатм кардааст. Сипас, ҳуҷҷатҳояшро ба факултаи филологияи Университети давлатии Тоҷикистон ба номи В. И. Ленин (ҳоло Донишгоҳи миллии Тоҷикистон) супорида, дохил мешавад ва онро соли 1971 бо баҳои аъло ба итмом расонид.

Аз овони донишҷӯӣ ба таҳқиқи илмӣ рӯй оварда, таҳти роҳбарии устодони бузурги илми тоҷик, аз ҷумла Воҳид Асрорӣ, Шарифҷон Ҳусейнзода, Раҷаб Амонов ва Асадулло Саъдуллоев ба пажӯҳиши пайванди фолклор ва адабиёт камар баст.

== Фаъолияти илмӣ ва эҷодӣ ==
Нақибхон Шарифзода пас аз хатми донишгоҳ ба корҳои илмӣ-таҳқиқотӣ машғул шуд. Соли 1971 ба шуъбаи аспирантураи Университети давлатии Тоҷикистон дохил шуда, таҳти роҳбарии профессор Воҳид Асрорӣ рисолаи номзадии худро дар мавзӯи “Адабиёти шифоҳӣ ва драматургия дар мисоли эҷодиёти Мирсаид Миршакар” бо заҳмати зиёд ва пеш аз муҳлат омода намуд.

Саҳми ӯ ҳамчун муҳаррир ва муаллифи мақолаҳо дар таҳияи ҷилдҳои аввали «Энциклопедияи советии тоҷик» хеле назаррас аст. Ӯ даҳҳо мақолаи илмиро оид ба таърих, адабиёт ва шахсиятҳои барҷастаи илму фарҳанги тоҷик навишта, ба нашр расонидааст.

== Даргузашт ==
Умедбахштарин пажӯҳишгари ҷавони илми филологияи тоҷик шаби 25 майи соли 1978, дар авҷи камолоти илмӣ ва эҷодӣ, бар асари садамаи нақлиётӣ фоҷиавиона ба ҳалокат расид. Даргузашти ногаҳонии ӯ барои илми адабиётшиносии тоҷик як талафоти бузург буд.

== Бузургдошт ва хотира ==
Барои пос доштани хотираи ин олими забардаст, дар деҳаи Некноти ноҳияи Панҷакент бо ташаббуси наздикону пайвандонаш осорхонаи хонаводагии Нақибхон Шарифзода бунёд ёфтааст, ки дар он архивҳои адабӣ, дастнависҳо ва аксҳои таърихии ӯ нигоҳдорӣ мешаванд.

== Пайвандҳои беруна ==
* [https://tg.wikipedia.org Саҳифаи расмии Энциклопедияи Миллии Тоҷик]

== Зиндагинома ==
Нақибхон Шарифзода 31 августи соли 1949 дар деҳаи Некноти ноҳияи Панҷакент, дар оилаи омӯзгори соҳибном ва маъруфи водии Зарафшон Шариф Зарифӣ чашм ба олами ҳастӣ кушодааст. Кӯдакӣ ва ҷавонии ӯ дар ҳамин деҳаи зебоманзар гузашта, таҳти тарбияи падари бузургвораш шавқи беандоза ба илму адаб пайдо намудааст.

== Таҳсилот ==
Соли 1966 мактаби миёнаи рақами 13-и деҳаи Некнотро хатм кардааст. Сипас, ҳуҷҷатҳояшро ба факултаи филологияи Университети давлатии Тоҷикистон ба номи В. И. Ленин (ҳоло Донишгоҳи миллии Тоҷикистон) супорида, дохил мешавад ва онро соли 1971 бо баҳои аъло ба итмом расонид.

Аз овони донишҷӯӣ ба таҳқиқи илмӣ рӯй оварда, таҳти роҳбарии устодони бузурги илми тоҷик, аз ҷумла Воҳид Асрорӣ, Шарифҷон Ҳусейнзода, Раҷаб Амонов ва Асадулло Саъдуллоев ба пажӯҳиши пайванди фолклор ва адабиёт камар баст.

== Фаъолияти илмӣ ва эҷодӣ ==
Нақибхон Шарифзода пас аз хатми донишгоҳ ба корҳои илмӣ-таҳқиқотӣ машғул шуд. Соли 1971 ба шуъбаи аспирантураи Университети давлатии Тоҷикистон дохил шуда, таҳти роҳбарии профессор Воҳид Асрорӣ рисолаи номзадии худро дар мавзӯи “Адабиёти шифоҳӣ ва драматургия дар мисоли эҷодиёти Мирсаид Миршакар” бо заҳмати зиёд ва пеш аз муҳлат омода намуд.

Саҳми ӯ ҳамчун муҳаррир ва муаллифи мақолаҳо дар таҳияи ҷилдҳои аввали «Энциклопедияи советии тоҷик» хеле назаррас аст. Ӯ даҳҳо мақолаи илмиро оид ба таърих, адабиёт ва шахсиятҳои барҷастаи илму фарҳанги тоҷик навишта, ба нашр расонидааст.

== Даргузашт ==
Умедбахштарин пажӯҳишгари ҷавони илми филологияи тоҷик шаби 25 майи соли 1978, дар авҷи камолоти илмӣ ва эҷодӣ, бар асари садамаи нақлиётӣ фоҷиавиона ба ҳалокат расид. Даргузашти ногаҳонии ӯ барои илми адабиётшиносии тоҷик як талафоти бузург буд.

== Бузургдошт ва хотира ==
Барои пос доштани хотираи ин олими забардаст, дар деҳаи Некноти ноҳияи Панҷакент бо ташаббуси наздикону пайвандонаш осорхонаи хонаводагии Нақибхон Шарифзода бунёд ёфтааст, ки дар он архивҳои адабӣ, дастнависҳо ва аксҳои таърихии ӯ нигоҳдорӣ мешаванд.

== Пайвандҳои беруна ==
* [https://tg.wikipedia.org Саҳифаи расмии Энциклопедияи Миллии Тоҷик]

== Зиндагинома ==
Нақибхон Шарифзода 31 августи соли 1949 дар деҳаи Некноти ноҳияи Панҷакент, дар оилаи омӯзгори соҳибном ва маъруфи водии Зарафшон Шариф Зарифӣ чашм ба олами ҳастӣ кушодааст. Кӯдакӣ ва ҷавонии ӯ дар ҳамин деҳаи зебоманзар гузашта, таҳти тарбияи падари бузургвораш шавқи беандоза ба илму адаб пайдо намудааст.

== Таҳсилот ==
Соли 1966 мактаби миёнаи рақами 13-и деҳаи Некнотро хатм кардааст. Сипас, ҳуҷҷатҳояшро ба факултаи филологияи Университети давлатии Тоҷикистон ба номи В. И. Ленин (ҳоло Донишгоҳи миллии Тоҷикистон) супорида, дохил мешавад ва онро соли 1971 бо баҳои аъло ба итмом расонид.

Аз овони донишҷӯӣ ба таҳқиқи илмӣ рӯй оварда, таҳти роҳбарии устодони бузурги илми тоҷик, аз ҷумла Воҳид Асрорӣ, Шарифҷон Ҳусейнзода, Раҷаб Амонов ва Асадулло Саъдуллоев ба пажӯҳиши пайванди фолклор ва адабиёт камар баст.

== Фаъолияти илмӣ ва эҷодӣ ==
Нақибхон Шарифзода пас аз хатми донишгоҳ ба корҳои илмӣ-таҳқиқотӣ машғул шуд. Соли 1971 ба шуъбаи аспирантураи Университети давлатии Тоҷикистон дохил шуда, таҳти роҳбарии профессор Воҳид Асрорӣ рисолаи номзадии худро дар мавзӯи “Адабиёти шифоҳӣ ва драматургия дар мисоли эҷодиёти Мирсаид Миршакар” бо заҳмати зиёд ва пеш аз муҳлат омода намуд.

Саҳми ӯ ҳамчун муҳаррир ва муаллифи мақолаҳо дар таҳияи ҷилдҳои аввали «Энциклопедияи советии тоҷик» хеле назаррас аст. Ӯ даҳҳо мақолаи илмиро оид ба таърих, адабиёт ва шахсиятҳои барҷастаи илму фарҳанги тоҷик навишта, ба нашр расонидааст.

== Даргузашт ==
Умедбахштарин пажӯҳишгари ҷавони илми филологияи тоҷик шаби 25 майи соли 1978, дар авҷи камолоти илмӣ ва эҷодӣ, бар асари садамаи нақлиётӣ фоҷиавиона ба ҳалокат расид. Даргузашти ногаҳонии ӯ барои илми адабиётшиносии тоҷик як талафоти бузург буд.

== Бузургдошт ва хотира ==
Барои пос доштани хотираи ин олими забардаст, дар деҳаи Некноти ноҳияи Панҷакент бо ташаббуси наздикону пайвандонаш осорхонаи хонаводагии Нақибхон Шарифзода бунёд ёфтааст, ки дар он архивҳои адабӣ, дастнависҳо ва аксҳои таърихии ӯ нигоҳдорӣ мешаванд.

== Пайвандҳои беруна ==
* [https://tg.wikipedia.org Саҳифаи расмии Энциклопедияи Миллии Тоҷик]

== Зиндагинома ==
Нақибхон Шарифзода 31 августи соли 1949 дар деҳаи Некноти ноҳияи Панҷакент, дар оилаи омӯзгори соҳибном ва маъруфи водии Зарафшон Шариф Зарифӣ чашм ба олами ҳастӣ кушодааст. Кӯдакӣ ва ҷавонии ӯ дар ҳамин деҳаи зебоманзар гузашта, таҳти тарбияи падари бузургвораш шавқи беандоза ба илму адаб пайдо намудааст.

== Таҳсилот ==
Соли 1966 мактаби миёнаи рақами 13-и деҳаи Некнотро хатм кардааст. Сипас, ҳуҷҷатҳояшро ба факултаи филологияи Университети давлатии Тоҷикистон ба номи В. И. Ленин (ҳоло Донишгоҳи миллии Тоҷикистон) супорида, дохил мешавад ва онро соли 1971 бо баҳои аъло (дипломи сурх) ба итмом мерасонад.

Аз овони донишҷӯӣ ба таҳқиқи илмӣ рӯй оварда, таҳти роҳбарии устодони бузурги илми тоҷик, аз ҷумла Воҳид Асрорӣ, Шарифҷон Ҳусейнзода, Раҷаб Амонов ва Асадулло Саъдуллоев ба пажӯҳиши пайванди фолклор ва адабиёт камар баст.

== Фаъолияти илмӣ ва эҷодӣ ==
Нақибхон Шарифзода пас аз хатми донишгоҳ ба корҳои илмӣ-таҳқиқотӣ машғул шуд. Ӯ соҳиби дараҷаи илмии номзади илмҳои филологӣ гардида, дар соҳаи адабиётшиносӣ, танқиди адабӣ ва фолклор асарҳои арзишманд эҷод намуд. 

Саҳми ӯ ҳамчун муҳаррир ва муаллифи мақолаҳо дар таҳияи ҷилдҳои аввали «Энциклопедияи советии тоҷик» хеле назаррас аст. Ӯ даҳҳо мақолаи илмиро оид ба таърих, адабиёт ва шахсиятҳои барҷастаи илму фарҳанги тоҷик навишта, ба нашр расонидааст.

== Даргузашт ==
Умедбахштарин пажӯҳишгари ҷавони илми филологияи тоҷик шаби 25 майи соли 1978, дар авҷи камолоти илмӣ ва эҷодӣ, бар асари садамаи нақлиётӣ фоҷиавиона ба ҳалокат расид. Даргузашти ногаҳонии ӯ барои илми адабиётшиносии тоҷик як талафоти бузург буд.

== Бузургдошт ва хотира ==
Барои пос доштани хотираи ин олими забардаст, дар деҳаи Некноти ноҳияи Панҷакент бо ташаббуси наздикону пайвандонаш осорхонаи хонаводагии Нақибхон Шарифзода бунёд ёфтааст, ки дар он архивҳои адабӣ, дастнависҳо ва аксҳои таърихии ӯ нигоҳдорӣ мешаванд.

== Пайвандҳои беруна ==
* [https://tg.wikipedia.org Саҳифаи расмии Энциклопедияи Миллии Тоҷик]

== Зиндагинома ==
Нақибхон Шарифзода 31 августи соли 1949 дар деҳаи Некноти ноҳияи Панҷакент дар оилаи омӯзгори соҳибноми водии Зарафшон Шариф Зарифӣ чашм ба олами ҳастӣ кушодааст.

Соли 1966 баъди хатми мактаби миёнаи рақами 13, ба факултаи филологияи Университети давлатии Тоҷикистон ба номи В.И.Ленин (ҳоло Донишгоҳи миллии Тоҷикистон) дохил гардида, онро соли 1971 бо баҳои аъло ба итмом расонид. Аз овони донишҷӯӣ таҳти роҳбарии устодон Воҳид Асрорӣ, Шарифҷон Ҳусейнзода, Раҷаб Амонов ва Асадулло Саъдуллоев ба таҳқиқи пайванди фолклор ва адабиёт камар баст.

Шаби 25 майи соли 1978 бар асари садамаи нақлиётӣ ба ҳалокат расид.</text>
      <sha1>alyd3cyj4xnw1dk6x2kz2tqs5hl8dw9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1480533</id>
      <parentid>1480532</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T11:42:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Накибхон Шарифов</username>
        <id>92551</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>1480533</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21127" sha1="g6wp1trt6tvmd6looo1h75ruxqxix8y" xml:space="preserve">'''Нақибхон Шарифзода (Шарифов)''' (31 августи 1949, деҳаи Некнот, ноҳияи Панҷакент — 25 майи 1978) — олим, мунаққиди адабӣ, номзади илмҳои филологӣ ва яке аз муаллифону саҳмгузорони фаъоли Энциклопедияи советии тоҷик.

== Зиндагинома ==
Нақибхон Шарифзода 31 августи соли 1949 дар деҳаи Некноти ноҳияи Панҷакент, дар оилаи омӯзгори соҳибном ва маъруфи водии Зарафшон Шариф Зарифӣ чашм ба олами ҳастӣ кушодааст. Падар пешаи омӯзгориро ба худ касб намуда, аз хурдсолӣ писарро ба роҳи илму маърифат раҳнамун сохт ва маҳз ӯ аввалин устоди маънавияш гардида, чароғи илму донишро дар дили Нақибхон фурӯзон гардонд. 

Бо навиштаи рӯзноманигор Турдибой Солеҳзода, Шариф Зарифӣ дар ҳудуди ноҳияи Панҷакент дар деҳаҳои Моғиён, Зимтӯд, Ворӯ ва Некнот аз фанни табиатшиносӣ дарс гуфта, солҳои зиёд дар вазифаи директори мактаб фаъолият намудааст. Бо гуфтаи таърихшинос профессор Абдусаттор Мухторов, падари Шариф Зарифӣ — Мулло Зариф низ дар мадрасаи Кӯкалтоши Бухоро таҳсили илм намуда, дар деҳа ба ҳайси орифи дину ойин фаъолият намудааст. 

== Таҳсилот ==
Соли 1966 мактаби миёнаи рақами 13-и деҳаи Некнотро хатм кардааст. Омӯзгори риштаи адабиёт Ғайбуллоҳи Эшназар ӯро барои давом додани таҳсилаш ба факултаи филологияи Университети давлатии Тоҷикистон ба номи В. И. Ленин (ҳоло Донишгоҳи миллии Тоҷикистон) раҳнамун сохт. Имтиҳонҳои дохилшавиро аъло супурда, ҳамон сол донишҷӯи бахши аввал гардид ва донишгоҳро соли 1971 бо тахассуси лингвист-филолог бо баҳои аъло ба итмом расонид.

Дар донишгоҳ аз устодони пуртаҷриба, аз ҷумла профессорон Воҳид Асрорӣ, Шарифҷон Ҳусейнзода, Атахон Сайфуллоев, Муҳаммадҷон Шакурӣ, Раҷаб Амонов ва Асадулло Саъдуллоев дарси илм омӯхтааст. Дар давраи донишҷӯӣ ба навиштани мақолаҳои илмӣ шуғл варзида, чандин навиштаҳояш дар рӯзномаи «Комсомоли Тоҷикистон» ба табъ расидаанд.

== Фаъолияти илмӣ ва эҷодӣ ==
Баъди хатми донишгоҳ, ҳайати профессорону омӯзгорон ӯро барои давом додани таҳсил ба аспирантура тавсия намуданд. Роҳбарии кори илмии ӯро профессор Воҳид Асрорӣ ба дӯш гирифт. Мавзӯи рисолаи номзадии ӯ «Адабиёти шифоҳӣ ва драматургия дар мисоли эҷодиёти Мирсаид Миршакар» буда, онро бо заҳмати зиёд пеш аз муҳлат омода намуд. Рисолаи номзадии ӯ аз 210 саҳифа иборат буда, таҳлили амиқи муносибати адабиёти хаттӣ ва даҳониро дар бар мегирад.

Ҳамчунин, Нақибхон Шарифзода дар таҳияи ҷилдҳои аввали «Энциклопедияи советии тоҷик» ҳамчун муаллиф ва муҳаррири фаъол саҳми арзанда гузоштааст.

== Даргузашт ==
Олими ҷавон ва пажӯҳишгари боистеъдод шаби 25 майи соли 1978 бар асари садамаи нақлиётӣ фоҷиавиона ба ҳалокат расид.

== Бузургдошт ва хотира ==
Барои пос доштани хотираи ин олими забардаст, дар деҳаи Некноти ноҳияи Панҷакент бо ташаббуси наздикону пайвандонаш осорхонаи хонаводагии Нақибхон Шарифзода бунёд ёфтааст.

== Пайвандҳои беруна ==
* [https://tg.wikipedia.org Саҳифаи расмии Энциклопедияи Миллии Тоҷик]

== Зиндагинома ==
Нақибхон Шарифзода 31 августи соли 1949 дар деҳаи Некноти ноҳияи Панҷакент, дар оилаи омӯзгори соҳибном ва маъруфи водии Зарафшон Шариф Зарифӣ чашм ба олами ҳастӣ кушодааст. Кӯдакӣ ва ҷавонии ӯ дар ҳамин деҳаи зебоманзар гузашта, таҳти тарбияи падари бузургвораш шавқи беандоза ба илму адаб пайдо намудааст.

== Таҳсилот ==
Соли 1966 мактаби миёнаи рақами 13-и деҳаи Некнотро хатм кардааст. Сипас, ҳуҷҷатҳояшро ба факултаи филологияи Университети давлатии Тоҷикистон ба номи В. И. Ленин (ҳоло Донишгоҳи миллии Тоҷикистон) супорида, дохил мешавад ва онро соли 1971 бо баҳои аъло ба итмом расонид.

Аз овони донишҷӯӣ ба таҳқиқи илмӣ рӯй оварда, таҳти роҳбарии устодони бузурги илми тоҷик, аз ҷумла Воҳид Асрорӣ, Шарифҷон Ҳусейнзода, Раҷаб Амонов ва Асадулло Саъдуллоев ба пажӯҳиши пайванди фолклор ва адабиёт камар баст.

== Фаъолияти илмӣ ва эҷодӣ ==
Нақибхон Шарифзода пас аз хатми донишгоҳ ба корҳои илмӣ-таҳқиқотӣ машғул шуд. Соли 1971 ба шуъбаи аспирантураи Университети давлатии Тоҷикистон дохил шуда, таҳти роҳбарии профессор Воҳид Асрорӣ рисолаи номзадии худро дар мавзӯи “Адабиёти шифоҳӣ ва драматургия дар мисоли эҷодиёти Мирсаид Миршакар” бо заҳмати зиёд ва пеш аз муҳлат омода намуд.

Саҳми ӯ ҳамчун муҳаррир ва муаллифи мақолаҳо дар таҳияи ҷилдҳои аввали «Энциклопедияи советии тоҷик» хеле назаррас аст. Ӯ даҳҳо мақолаи илмиро оид ба таърих, адабиёт ва шахсиятҳои барҷастаи илму фарҳанги тоҷик навишта, ба нашр расонидааст.

== Даргузашт ==
Умедбахштарин пажӯҳишгари ҷавони илми филологияи тоҷик шаби 25 майи соли 1978, дар авҷи камолоти илмӣ ва эҷодӣ, бар асари садамаи нақлиётӣ фоҷиавиона ба ҳалокат расид. Даргузашти ногаҳонии ӯ барои илми адабиётшиносии тоҷик як талафоти бузург буд.

== Бузургдошт ва хотира ==
Барои пос доштани хотираи ин олими забардаст, дар деҳаи Некноти ноҳияи Панҷакент бо ташаббуси наздикону пайвандонаш осорхонаи хонаводагии Нақибхон Шарифзода бунёд ёфтааст, ки дар он архивҳои адабӣ, дастнависҳо ва аксҳои таърихии ӯ нигоҳдорӣ мешаванд.

== Пайвандҳои беруна ==
* [https://tg.wikipedia.org Саҳифаи расмии Энциклопедияи Миллии Тоҷик]

== Зиндагинома ==
Нақибхон Шарифзода 31 августи соли 1949 дар деҳаи Некноти ноҳияи Панҷакент, дар оилаи омӯзгори соҳибном ва маъруфи водии Зарафшон Шариф Зарифӣ чашм ба олами ҳастӣ кушодааст. Кӯдакӣ ва ҷавонии ӯ дар ҳамин деҳаи зебоманзар гузашта, таҳти тарбияи падари бузургвораш шавқи беандоза ба илму адаб пайдо намудааст.

== Таҳсилот ==
Соли 1966 мактаби миёнаи рақами 13-и деҳаи Некнотро хатм кардааст. Сипас, ҳуҷҷатҳояшро ба факултаи филологияи Университети давлатии Тоҷикистон ба номи В. И. Ленин (ҳоло Донишгоҳи миллии Тоҷикистон) супорида, дохил мешавад ва онро соли 1971 бо баҳои аъло ба итмом расонид.

Аз овони донишҷӯӣ ба таҳқиқи илмӣ рӯй оварда, таҳти роҳбарии устодони бузурги илми тоҷик, аз ҷумла Воҳид Асрорӣ, Шарифҷон Ҳусейнзода, Раҷаб Амонов ва Асадулло Саъдуллоев ба пажӯҳиши пайванди фолклор ва адабиёт камар баст.

== Фаъолияти илмӣ ва эҷодӣ ==
Нақибхон Шарифзода пас аз хатми донишгоҳ ба корҳои илмӣ-таҳқиқотӣ машғул шуд. Соли 1971 ба шуъбаи аспирантураи Университети давлатии Тоҷикистон дохил шуда, таҳти роҳбарии профессор Воҳид Асрорӣ рисолаи номзадии худро дар мавзӯи “Адабиёти шифоҳӣ ва драматургия дар мисоли эҷодиёти Мирсаид Миршакар” бо заҳмати зиёд ва пеш аз муҳлат омода намуд.

Саҳми ӯ ҳамчун муҳаррир ва муаллифи мақолаҳо дар таҳияи ҷилдҳои аввали «Энциклопедияи советии тоҷик» хеле назаррас аст. Ӯ даҳҳо мақолаи илмиро оид ба таърих, адабиёт ва шахсиятҳои барҷастаи илму фарҳанги тоҷик навишта, ба нашр расонидааст.

== Даргузашт ==
Умедбахштарин пажӯҳишгари ҷавони илми филологияи тоҷик шаби 25 майи соли 1978, дар авҷи камолоти илмӣ ва эҷодӣ, бар асари садамаи нақлиётӣ фоҷиавиона ба ҳалокат расид. Даргузашти ногаҳонии ӯ барои илми адабиётшиносии тоҷик як талафоти бузург буд.

== Бузургдошт ва хотира ==
Барои пос доштани хотираи ин олими забардаст, дар деҳаи Некноти ноҳияи Панҷакент бо ташаббуси наздикону пайвандонаш осорхонаи хонаводагии Нақибхон Шарифзода бунёд ёфтааст, ки дар он архивҳои адабӣ, дастнависҳо ва аксҳои таърихии ӯ нигоҳдорӣ мешаванд.

== Пайвандҳои беруна ==
* [https://tg.wikipedia.org Саҳифаи расмии Энциклопедияи Миллии Тоҷик]

== Зиндагинома ==
Нақибхон Шарифзода 31 августи соли 1949 дар деҳаи Некноти ноҳияи Панҷакент, дар оилаи омӯзгори соҳибном ва маъруфи водии Зарафшон Шариф Зарифӣ чашм ба олами ҳастӣ кушодааст. Кӯдакӣ ва ҷавонии ӯ дар ҳамин деҳаи зебоманзар гузашта, таҳти тарбияи падари бузургвораш шавқи беандоза ба илму адаб пайдо намудааст.

== Таҳсилот ==
Соли 1966 мактаби миёнаи рақами 13-и деҳаи Некнотро хатм кардааст. Сипас, ҳуҷҷатҳояшро ба факултаи филологияи Университети давлатии Тоҷикистон ба номи В. И. Ленин (ҳоло Донишгоҳи миллии Тоҷикистон) супорида, дохил мешавад ва онро соли 1971 бо баҳои аъло ба итмом расонид.

Аз овони донишҷӯӣ ба таҳқиқи илмӣ рӯй оварда, таҳти роҳбарии устодони бузурги илми тоҷик, аз ҷумла Воҳид Асрорӣ, Шарифҷон Ҳусейнзода, Раҷаб Амонов ва Асадулло Саъдуллоев ба пажӯҳиши пайванди фолклор ва адабиёт камар баст.

== Фаъолияти илмӣ ва эҷодӣ ==
Нақибхон Шарифзода пас аз хатми донишгоҳ ба корҳои илмӣ-таҳқиқотӣ машғул шуд. Соли 1971 ба шуъбаи аспирантураи Университети давлатии Тоҷикистон дохил шуда, таҳти роҳбарии профессор Воҳид Асрорӣ рисолаи номзадии худро дар мавзӯи “Адабиёти шифоҳӣ ва драматургия дар мисоли эҷодиёти Мирсаид Миршакар” бо заҳмати зиёд ва пеш аз муҳлат омода намуд.

Саҳми ӯ ҳамчун муҳаррир ва муаллифи мақолаҳо дар таҳияи ҷилдҳои аввали «Энциклопедияи советии тоҷик» хеле назаррас аст. Ӯ даҳҳо мақолаи илмиро оид ба таърих, адабиёт ва шахсиятҳои барҷастаи илму фарҳанги тоҷик навишта, ба нашр расонидааст.

== Даргузашт ==
Умедбахштарин пажӯҳишгари ҷавони илми филологияи тоҷик шаби 25 майи соли 1978, дар авҷи камолоти илмӣ ва эҷодӣ, бар асари садамаи нақлиётӣ фоҷиавиона ба ҳалокат расид. Даргузашти ногаҳонии ӯ барои илми адабиётшиносии тоҷик як талафоти бузург буд.

== Бузургдошт ва хотира ==
Барои пос доштани хотираи ин олими забардаст, дар деҳаи Некноти ноҳияи Панҷакент бо ташаббуси наздикону пайвандонаш осорхонаи хонаводагии Нақибхон Шарифзода бунёд ёфтааст, ки дар он архивҳои адабӣ, дастнависҳо ва аксҳои таърихии ӯ нигоҳдорӣ мешаванд.

== Пайвандҳои беруна ==
* [https://tg.wikipedia.org Саҳифаи расмии Энциклопедияи Миллии Тоҷик]

== Зиндагинома ==
Нақибхон Шарифзода 31 августи соли 1949 дар деҳаи Некноти ноҳияи Панҷакент, дар оилаи омӯзгори соҳибном ва маъруфи водии Зарафшон Шариф Зарифӣ чашм ба олами ҳастӣ кушодааст. Кӯдакӣ ва ҷавонии ӯ дар ҳамин деҳаи зебоманзар гузашта, таҳти тарбияи падари бузургвораш шавқи беандоза ба илму адаб пайдо намудааст.

== Таҳсилот ==
Соли 1966 мактаби миёнаи рақами 13-и деҳаи Некнотро хатм кардааст. Сипас, ҳуҷҷатҳояшро ба факултаи филологияи Университети давлатии Тоҷикистон ба номи В. И. Ленин (ҳоло Донишгоҳи миллии Тоҷикистон) супорида, дохил мешавад ва онро соли 1971 бо баҳои аъло (дипломи сурх) ба итмом мерасонад.

Аз овони донишҷӯӣ ба таҳқиқи илмӣ рӯй оварда, таҳти роҳбарии устодони бузурги илми тоҷик, аз ҷумла Воҳид Асрорӣ, Шарифҷон Ҳусейнзода, Раҷаб Амонов ва Асадулло Саъдуллоев ба пажӯҳиши пайванди фолклор ва адабиёт камар баст.

== Фаъолияти илмӣ ва эҷодӣ ==
Нақибхон Шарифзода пас аз хатми донишгоҳ ба корҳои илмӣ-таҳқиқотӣ машғул шуд. Ӯ соҳиби дараҷаи илмии номзади илмҳои филологӣ гардида, дар соҳаи адабиётшиносӣ, танқиди адабӣ ва фолклор асарҳои арзишманд эҷод намуд. 

Саҳми ӯ ҳамчун муҳаррир ва муаллифи мақолаҳо дар таҳияи ҷилдҳои аввали «Энциклопедияи советии тоҷик» хеле назаррас аст. Ӯ даҳҳо мақолаи илмиро оид ба таърих, адабиёт ва шахсиятҳои барҷастаи илму фарҳанги тоҷик навишта, ба нашр расонидааст.

== Даргузашт ==
Умедбахштарин пажӯҳишгари ҷавони илми филологияи тоҷик шаби 25 майи соли 1978, дар авҷи камолоти илмӣ ва эҷодӣ, бар асари садамаи нақлиётӣ фоҷиавиона ба ҳалокат расид. Даргузашти ногаҳонии ӯ барои илми адабиётшиносии тоҷик як талафоти бузург буд.

== Бузургдошт ва хотира ==
Барои пос доштани хотираи ин олими забардаст, дар деҳаи Некноти ноҳияи Панҷакент бо ташаббуси наздикону пайвандонаш осорхонаи хонаводагии Нақибхон Шарифзода бунёд ёфтааст, ки дар он архивҳои адабӣ, дастнависҳо ва аксҳои таърихии ӯ нигоҳдорӣ мешаванд.

== Пайвандҳои беруна ==
* [https://tg.wikipedia.org Саҳифаи расмии Энциклопедияи Миллии Тоҷик]

== Зиндагинома ==
Нақибхон Шарифзода 31 августи соли 1949 дар деҳаи Некноти ноҳияи Панҷакент дар оилаи омӯзгори соҳибноми водии Зарафшон Шариф Зарифӣ чашм ба олами ҳастӣ кушодааст.

Соли 1966 баъди хатми мактаби миёнаи рақами 13, ба факултаи филологияи Университети давлатии Тоҷикистон ба номи В.И.Ленин (ҳоло Донишгоҳи миллии Тоҷикистон) дохил гардида, онро соли 1971 бо баҳои аъло ба итмом расонид. Аз овони донишҷӯӣ таҳти роҳбарии устодон Воҳид Асрорӣ, Шарифҷон Ҳусейнзода, Раҷаб Амонов ва Асадулло Саъдуллоев ба таҳқиқи пайванди фолклор ва адабиёт камар баст.

Шаби 25 майи соли 1978 бар асари садамаи нақлиётӣ ба ҳалокат расид.</text>
      <sha1>g6wp1trt6tvmd6looo1h75ruxqxix8y</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>