Вилояти Хатлон

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="tg">
  <siteinfo>
    <sitename>Википедиа</sitename>
    <dbname>tgwiki</dbname>
    <base>https://tg.wikipedia.org/wiki/%D0%A1%D0%B0%D2%B3%D0%B8%D1%84%D0%B0%D0%B8_%D0%B0%D1%81%D0%BB%D3%A3</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.11</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Медиа</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Вижа</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Баҳс</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Корбар</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Баҳси корбар</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Википедиа</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Баҳси Википедиа</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Акс</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Баҳси акс</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">Медиавики</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">Баҳси медиавики</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Шаблон</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Баҳси шаблон</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Роҳнамо</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Баҳси роҳнамо</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Гурӯҳ</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Баҳси гурӯҳ</namespace>
      <namespace key="100" case="first-letter">Портал</namespace>
      <namespace key="101" case="first-letter">Баҳси портал</namespace>
      <namespace key="102" case="first-letter">Лоиҳа</namespace>
      <namespace key="103" case="first-letter">Баҳси Лоиҳа</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Модул</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Баҳси Модул</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>Вилояти Хатлон</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1531</id>
    <revision>
      <id>1481311</id>
      <parentid>1469781</parentid>
      <timestamp>2026-07-18T07:21:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <comment>илова</comment>
      <origin>1481311</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18602" sha1="niylh8pocgliaakyo59e8e3ylsw74it" xml:space="preserve">{{маъноҳои дигар|Хатлон (мазмунҳо)}}

{{ВМ
| Ранг1 = {{ранг|Тоҷикистон}}
| Номи тоҷикӣ = Вилояти Хатлон
| Номи аслӣ = 
| Кишвар = {{Парчам|Тоҷикистон}}
| Пойтахт = [[Бохтар (шаҳр)|Бохтар]]
| lat_dir = N
| lat_deg = 37
| lat_min = 50
| lat_sec = 
| lon_dir = E
| lon_deg = 69
| lon_min = 00
| lon_sec = 
| Аҳолӣ = 3 444 000
| Соли барӯйхатгирӣ = 2022
| Ҷой аз рӯи аҳолӣ = 1
| ISO = TJ-KT
| FIPS = TI02
}}
'''Вилояти Хатлон'''  ({{lang-fa| ''' ﻭﻻﯾﺖ ﺧﺘﻼﻥ ''' }}) — вилоятест дар ҷануби Ҷумҳурии [[Тоҷикистон]].

Марказаш шаҳри [[Бохтар]] аст, ки 100 км ҷанубтар аз шаҳри [[Душанбе]], пойтахти Тоҷикистон, дар каронаи рӯди [[Вахш]] ҷой гирифта аст.

Вилояти Хатлон расман дар [[2 декабр]]и [[соли 1992]] бар асоси Қарори Шӯрои Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон ташкил шуда аст.

== Ҷойгоҳ ==

Вилояти Хатлон бо сарзамине 24 600 км² дар водии Вахш ҷойгир аст ва 17,2 дарсад аз сарзамини Тоҷикистонро дар бар мегирад. Ин вилоят дар шимол бо [[ноҳияҳои тобеи ҷумҳурӣ]], дар шарқ бо [[вилояти мухтори Кӯҳистони Бадахшон]], дар ҷануб бо [[Афғонистон]] ва дар ғарб бо [[Ӯзбекистон]] ҳаммарз аст.

== Мардум ==

Бино бар саршумори соли 2016, шумораи аҳолии вилояти Хатлон 3 047800 кас буда, ки 35,6 дарсад аз аҳолии Тоҷикистонро ташкил медиҳад. Аз ин шумор 547,5 ҳазор нафар (18 дарсад аз шумораи умумии аҳолии вилоят) шаҳрӣ ва 2500,3 ҳазор нафар (82,0 дарсад) рустоӣ будаанд. Миёнгини зичии аҳолӣ дар вилоят 123,9 кас бар км² аст.&lt;ref&gt;[http://www.stat.tj/ru/img/65a709121baf8a64bf15d33f398aafde_1435736807.pdf Шумораи аҳолии Ҷумҳурии Тоҷикистон то 1 январи соли 2016] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20150702021130/http://www.stat.tj/ru/img/65a709121baf8a64bf15d33f398aafde_1435736807.pdf |date=2015-07-02 }}.&lt;/ref&gt; Мардуми Хатлон ба забонҳои [[тоҷикӣ]] ва [[забони ӯзбекӣ|ӯзбекӣ]] сухан мегӯянд.
{|class=&quot;wikitable&quot; border=&quot;2&quot; cellpadding=&quot;4&quot; cellspacing=&quot;0&quot; style=&quot;margin: 1em 1em 1em 0; background: white; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse;  font-size: 95%;&quot; style=&quot;border: 1em solid white&quot;)
|-
|'''Сол'''
|2015
|2016
|2017
|2018
|2019
|2020
|2021
|2022
|-
|'''Аҳолӣ, &lt;br /&gt; млн наф.'''
|2.971,5
|3.047,8
|3.124,4
|3.198,5
|3.274,9
|3.348,3
|3.459,7
|3.530
|}

== Таърих ==
Пажӯҳиш дар китобҳо ва манобеъи мавҷуд ин натиҷаро медиҳад ки Хатлонро дар садаҳои миёна ''Хутталон'' ({{lang-fa|'''خـُتـَلان'''}}) ё ''Хуттал'' ({{lang-fa|'''خـُتَّـَل'''}}) меномиданд ва он вилояте буд ки миёни рӯдҳои [[Панҷ (рӯд)|Панҷ]] ва [[Вахш]] ҷой дошт.

Истахрӣ дар «Масолик вал-мамолик» Хутталро аз навоҳии Балх дониста ва шаҳрҳои онро чунин ном мебарад: [[Ҳаловард]], [[Леваканд|Ловаканд]], [[Корбанк]], [[Тамлиёт]] ва [[Ҳулбук]]. Вай ин шаҳрҳоро дар шумори [[Мовароуннаҳр]] меоварад ва мегӯяд ки «''аз Хуттал сутур нек хезад''»  ва «''Хуттал бар канори [[Панҷ (рӯд)|рӯди Ҷарёб]] аст''»  ва «''замини Хуттал ободон аст бо кишоварзӣ ва меваи бисёр ва дар миёни Хатлон пуле бар рӯи об сохтаанд, ки сарҳадди [[Ноҳияи Файзобод|Вишгирд]] аст, ки аз онҷо ба ҳудуди [[Балх]] меравад то ба [[Тирмиз]] бирасад ва ин рӯд [[Вахш]]об аст, ки аз [[Туркистон]] берун ояд ва ба замини Вахш расад ва ин пул дар наздикии кӯҳе дар байни Хатлон баста шудааст''».

Бино бар навиштаи «Ҳудуд ул-олам», «''Хутталон ({{lang-fa|خـُتـَلان}}) ноҳиятест ба ҳудуди Мовароуннаҳр андар миёни кӯҳҳои бузург ва ободон ва бисёркишту бисёрмардум ва неъматҳои фарох ва подшоҳи вай аз мулуки атроф аст ва мардуми ин ноҳият мардумоне ҷангианд ва андар ҳудуди вай аз сӯи Туббат мардумонеанд ваҳшӣ. Андар биёбонҳо ва андар кӯҳҳои вай маъдани сим аст ва зар ва аз ин ноҳият аспони нек хезад бисёр''».

Номи ин вилоятро Хатлон ({{lang-fa|'''خـَتلان'''}}), Хуталон ({{lang-fa|'''خـُتـَلان'''}}) ва ал-Хуттал ({{lang-fa|'''الختًل'''}}) низ овардаанд. Ҳаким Абулқосим [[Фирдавсӣ]] дар «[[Шоҳнома]]» овардааст:

::Зи Хатлон в-аз [[Тирмиз]]у Висагирд,
::Зи ҳар сӯ [[сипоҳ]] андар овард гирд.
  
Дар роҳномаҳо ва роҳнамоҳои асрҳои миёна Хуттал ё Хатлон аз иқлими чаҳорум, тӯлаш аз ҷазоири Холидот «фо» (81 дараҷа) ва арзи он аз хатти устуво «к» (20 дараҷа) зикр шудааст. Ҳамдуллоҳ Муставфӣ дар «Неҳзат ал-қулуб» мегӯяд ки Хуттал «''шаҳре бузург буда ва акнун (дар рӯзгори Муставфӣ) хароб аст. Ҳосилаш ғалла ва пунба ва ангур аст''».

Абулфидоъ дар «Тақвим ул-булдон» Хутталро номи иқлиме аз иқлимҳои [[Хуросон]] дар ин сӯи [[Дарёи Ому|Ҷайҳун]] медонад ва кӯраи Хутталро ба билоди Мовароуннаҳр мепайвандад ва дар тавсифи он мегӯяд: «... '''ҳамаи шаҳрҳои Хутталро обу дарахт бошад ва дар сарзаминест бас хуррам ва ботароват ва ҳамаи он сарзамин ҷуз андаке дар ҳамворӣ бошад. Миёни рӯди Вахшоб ва рӯди Бадахшон аст ва рӯди Хуталро [[Панҷ (рӯд)|Харвоб ё Ҷарёб]] гӯянд. Дар Хуттал рӯдҳои бисёр аст, ки чун гирд оянд оғози Ҷайҳун шаванд''».

Муқаддасӣ дар «Аҳсан ат-тақосим фӣ маърифат ул-ақолим» Хутталро «''хӯрае бузург бо шаҳрҳои бисёр''» муаррифӣ мекунад ва мегӯяд ки «''Хутал аз [[Вилояти Сурхондарё|Чағониён]] муҳимтар ва густурдатар ва дорои шаҳрҳои бештару пурбаракаттар аст''» ва қасабаи Хутталро ба номи Ҳулбук мехонад.

Ёқути Ҳамавӣ ки ин сарзаминро як – ду сол пеш аз ҳамлаи муғул ба чашми сар дида аст, дар «Муъҷам ул-булдон» Хутталро аз минтақаи Мовароуннаҳр медонад ва аз мансубон бад-он ''Наср ибни Муҳаммад ал-Хатли''ро муаррифӣ мекунад ки фақиҳи ҳанафӣ ва шореҳи китоби «ал-Қудури алӣ мазҳаб Аби-Ҳанифа» будааст.

Амирони Хуттал, ки Хутталоншоҳ ва ё Шери Хатлон хонда мешуданд, аслу насаби хешро ба [[Баҳроми Гӯр]] (Панҷум [[Баҳром]] (Вараҳрон) аз подшоҳони [[Сосониён]], [[420]] – [[438]] м.) мерасонданд. Хироҷи Хутталро дар замони хилофати Аббосиён 193 - 300 дирҳам зикр кардаанд.

Шаҳрҳои Хуттал ҳама дорои ҷӯйҳо ва дарахтон будаанд ва дар замини ҳамвор қарор доштанд, ҷуз аз шаҳр Сикандара ки дар кӯҳҳо қарор дошт. Роҳи Хуталро ибни Ҳавқал дар «Сурат ул-арз» чунин баён мекунад: «... ''роҳи Хутал ба сӯи Чағониён бад-ин шарҳ аст: аз маъбари [[Бадахшон]] воқеъ бар рӯди [[Панҷ (рӯд)|Харвоб]] то [[Мунк]] шаш манзил ва аз онҷо то [[Пули Сангӣ]] ду манзил ва то шаҳри [[Леваканд]] ду манзил ва то Ҳаловард як манзил''...».
=== Президенти Тоҷикистон дар бораи таърихи Хатлон ===
Дар асрҳои IX-X Хатлон, ки ҳудудаш аз қаламрави вилояти имрӯза хеле васеъ буд, яке аз вилоятҳои калонтарин ва дорои шаҳрҳои зиёди Хуросони бузург ба шумор мерафт. Аз ҷумла, танҳо дар ҳудуди минтақаи Кӯлоби имрӯза бо номҳои ''Искандара'', ''Ҳулбук'', ''Тамлиёт'', ''Мунк'', ''Маранд'', ''Андичароғ'', ''Форғар'', ''Рустоқбек'', ''Корбанг'', ''Борсориғ'' як қатор шаҳрҳои ободу зебо вуҷуд доштанд, ки ҳоло аз онҳо дар ноҳияҳои кунунии Кӯлоб, Восеъ, Данғара, Ховалинг, Ҳамадонӣ, Фархор ва Балҷувон нишонаҳо ва ёдгориҳои беназири бостонӣ боқӣ мондаанд. Аз тадқиқоти бостоншиносон бармеояд, ки ин ёдгориҳои таърихӣ ба ҳамаи давраҳои гузаштаи инкишофи инсоният тааллуқ доранд.

Дар миёни ҳамаи шаҳрҳои қадимии ин сарзамин дар гузашта шаҳри [[Ҳулбук]], ки маркази Хатлон маҳсуб меёфт ва ҳоло аз он як маҷмааи бузурги таърихӣ боқӣ мондааст, мақоми хоса дошт.

Қасри шоҳони Ҳулбук бо сабки хос ва маҳорати баланди меъморӣ бунёд ёфта, дорои иншооти мудофиавӣ, ҳуҷраҳои зист, толорҳои маъмурӣ, шабакаи гармидиҳӣ, таъминоти об, хатҳои интиқоли партов буданд, ки ин ҳама аз санъати беназири шаҳрдориву шаҳрсозии мардуми тоҷик гувоҳӣ медиҳад.&lt;ref&gt;[https://president.tj/event/speeches/8823 Суханронӣ дар маросими бошукӯҳи таҷлили ҷашни 2700-солагии шаҳри Кӯлоб 10.09.2006 шаҳри Кӯлоб]&lt;/ref&gt;

== Бахшбандӣ ==

Бино бар Қонуни тақсимоти кишварии Ҷумҳурии Тоҷикистон, вилояти Хатлон 4 шаҳр, 24 ноҳия ва 133 ҷамоат дорад&lt;ref&gt;Феҳристи номи маҳалҳои Тоҷикистон. — Душанбе: Сарредаксияи илмии Энсиклопедияи Миллии Тоҷик, 2013. — 332 с.&lt;/ref&gt;:

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; width=&quot;50%&quot;
|+
|-
! Номи воҳиди идорӣ !! Аҳолӣ&lt;br /&gt;(01.01.2022)&lt;br /&gt;ҳазор кас !! Паҳноварӣ&lt;br /&gt;ҳазор км²!! Зичии&lt;br /&gt;аҳолӣ&lt;br /&gt;кас/км²
|-
| шаҳри [[Бохтар (шаҳр)|Бохтар]] || 105,4 || ||
|-
| шаҳри [[Кӯлоб]] || 126,7|| ||
|-
| шаҳри [[Норак]] || 28,8 || ||
|-
| шаҳри  [[Левакант]] || 18,7|| ||
|-
| [[Ноҳияи Ҷомӣ|Ноҳияи Абдураҳмони Ҷомӣ]] || 183,9 || 0,6 || 306,5
|-
| [[Ноҳияи Балҷувон]] || 32,7 || 1,3 || 25,2
|-
| [[Ноҳияи Кӯшониён]] || 260,5 || 0,6 || 434,2
|-
| [[Ноҳияи Вахш]] || 213 || 1,0 || 213
|- 
| [[Ноҳияи Восеъ]] || 228,2 || 0,8 || 285,3
|-
| [[Ноҳияи Данғара]] || 171,9 || 2,0 || 86
|- 
| [[Ноҳияи Ҷалолиддин Балхӣ]] || 210,5 || 0,9 || 233,9
|- 
| [[Ноҳияи Дӯстӣ]] || 122,0 || 1,2 || 101,7
|-
| [[Ноҳияи Қубодиён]] || 195,1 || 1,9 || 108,4
|-
| [[Ноҳияи Кӯлоб]] * || 222,1 || 0,3 || 740,3
|-
| [[Ноҳияи Ҷайҳун]] || 145,6 || 1,0 || 145,6
|- 
| [[Ноҳияи Ҳамадонӣ]] || 154,3 || 0,5 || 308,6
|- 
| [[Ноҳияи Муъминобод]] || 99,3 || 0,9 || 110,3
|- 
| [[Ноҳияи Носири Хусрав]] || 45,1 || 0,8 || 56,4
|-
| [[Ноҳияи Норак]] * || 64,9 || 0,4 || 162,2
|- 
| [[Ноҳияи Панҷ]] || 124,1 || 0,9 || 137,8
|- 
| [[Ноҳияи Левакант]] * || 49,7 || 0,1 || 497
|- 
| [[Ноҳияи Темурмалик]] || 75,3 || 1,0 || 75,3
|- 
| [[Ноҳияи Фархор]] || 179,1 || 1,2 || 149,3
|- 
| [[Ноҳияи Ховалинг]] || 58,3 || 1,7 || 34,3
|-
| [[Ноҳияи Хуросон]] || 126,3 || 0,9 || 140,3
|- 
| [[Ноҳияи Шаҳритус]] || 135,7 || 1,5 || 90,5
|- 
| [[Ноҳияи Шамсиддин Шоҳин]] || 57,7 || 2,3 || 25,1
|-
| [[Ноҳияи Ёвон]] || 248,1 || 1,0 || 275,7
|-
| '''Ҳамагӣ''' ||'''3530,0''' || '''24,7''' || '''142,9'''
|-
| * ''ҳамроҳ бо шаҳрҳои тобеи вилоят''&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.stat.tj/ru/img/65a709121baf8a64bf15d33f398aafde_1435736807.pdf |title=Численность населения Республики Таджикистан на 1 января 2016 года. Сообщение Агентства по статистике при Президенте Республики Таджикистан. |accessdate=2016-10-01 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150702021130/http://www.stat.tj/ru/img/65a709121baf8a64bf15d33f398aafde_1435736807.pdf |archivedate=2015-07-02 }}&lt;/ref&gt;. 
|-
|}

== Иқтисодиёт ==
Вилояти Хатлон 334 корхонаи санъатӣ дорад, ки 29,8 дарсад аз ҳаҷми умумии тавлидоти санъатии Тоҷикистонро тавлид мекунанд. Дар соли 2009 дар вилоят 15196 млн. квт/соат нируи барқ, 27,9 ҳазор трансфарматори ниру, 59,2 ҳазор тонна нахи пахта, 774,0 ҳазор тонна ғалла, 197,0 ҳазор тонна качолу, 197,9 ҳазор тонна пахта, 461,9 ҳазор тонна сабзиҷот, 360,5 ҳазор тонна полезиҷот тавлид шуда буд.

Саршумори чорводорони вилоят дар охири соли 2009 756,4 ҳазор сар, аз он ҷумла модагов 394,7 ҳазор сар, гӯсфанду буз 1720,6 ҳазор сар, асп 54,7 ҳазор сарро будааст.

Барои рушди иқтисодиёти вилояти Хатлон дар соли 2009 маблағи 1020987,9 ҳазор сомонӣ сармоягузорӣ шудааст.

== Омӯзишу парвариш ==
Вилояти Хатлон 103 кӯдакистон, 1 303 мактаби рӯзонаи таҳсилоти умумӣ, 11 мактаби миёнаи касбӣ ва 5 донишгоҳ дорад, ки 10,3 ҳазор кӯдак, 643,6 ҳазор донишомӯз, 8,5 ҳазор ҳунаромӯз ва 23,6 ҳазор донишҷӯро омӯзишу парвариш медиҳанд.

== Ниҳодҳои фарҳангӣ ==
Вилояти Хатлон 496 китобхонаи ҳамагонӣ бо 3,0 млн. нусха китобу маҷалла, 312 фарҳангсаро, 18 синамокада, 2 намоишсаро (театр) ва 15 осорхона дорад. 
== Воситаҳои ахбори умум ==
Нашрияҳои даврии вилоят:

*  [[Хатлон (рӯзнома)|Хатлон]] (ба [[забони тоҷикӣ]])
* [[Новый Хатлон (ҳафтанома)|Новый Хатлон]] (русӣ: Новый Хатлон) (ба [[забони русӣ]])
барои хонандагон интишор мешаванд.

== Беҳдошту беҳзистӣ ==
Вилоят 144 дармонгоҳу бемористон дорад, ки 2,8 ҳазор пизишк ва 7,6 ҳазор дармонгарро дар бар мегиранд.
== Ҷойҳои саёҳат ==
* [[Водии Вахш]]
* [[Минтақаи сайёҳии водии Вахш]]
* [[Бешаи палангон]]
* [[Даштиҷум]] 
* [[Чилдухтарон (кӯҳ)|Чилдухтарон]]
* [[Чилучорчашма]]
* [[Обанбори Норак]]

== Нигаред ==
{{Вилоятҳои Тоҷикистон}}

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}
{{commons|Category:Khatlon province|Вилояти Хатлон}}
{{Шаҳрҳо ва шаҳракҳои Вилояти Хатлон}}
{{Тақсимоти маъмурии вилояти Хатлон}} {{Тақсимоти маъмурии Тоҷикистон}}

{{Тоҷикистон-ҷуғ-нопурра}}

[[Гурӯҳ:Вилоятҳои Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Феҳристи вилоятҳои Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Вилояти Хатлон]]</text>
      <sha1>niylh8pocgliaakyo59e8e3ylsw74it</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Назарияи графҳо</title>
    <ns>0</ns>
    <id>17939</id>
    <revision>
      <id>1481296</id>
      <parentid>1377569</parentid>
      <timestamp>2026-07-18T05:01:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <origin>1481296</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6987" sha1="mm8uio7rarzu5m9gjf8irzty2f0k6or" xml:space="preserve">{{Дигар мазмунҳо| Назария (мазмунҳо)|Назария}}

[[Акс:6n-graf.svg|thumb]]
'''Назарияи графҳо''' — яке аз қисмҳои [[Математикаи дискретӣ]] мебошад.
== Адабиёт ==

* ''Басакер Р., Саати Т.'' [http://eqworld.ipmnet.ru/ru/library/books/BasakerSaati1974ru.djvu Конечные графы и сети. М.: Наука, 1974. 368c.]
* {{книга	 
|автор = Белов В. В., Воробьев Е. М., Шаталов В. Е.
|часть = 	 
|заглавие = Теория графов
|оригинал = 	 
|ссылка = 
|издание = 	 
|место = М.	 
|издательство = Высш. школа	 
|год = 1976	 
|страницы = 392 
|isbn =	 
}}
* ''Берж К.'' [http://eqworld.ipmnet.ru/ru/library/books/Berzh1962ru.djvu  Теория графов и ее приложения. М.: ИЛ, 1962. 320c.]
* ''Емеличев В. А., Мельников О. И., Сарванов В. И., Тышкевич Р. И.'' Лекции по теории графов. М.: Наука, 1990. 384с. (Изд.2, испр. М.: УРСС, 2009. 392 с.)
* {{книга	 
|автор = Зыков А. А.	 
|часть = 	 
|заглавие = Основы теории графов	 
|оригинал = 	 
|ссылка = http://www.dleex.com/read/?5561	 
|издание = 	 
|место = М.	 
|издательство = [[Вузовская книга(издательство)|«Вузовская книга»]]	 
|год = 2004	 
|страницы = 664	 
|isbn = 5-9502-0057-8	 
}} {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20120121212626/http://www.dleex.com/read/?5561 |date=2012-01-21 }}(М.: Наука, 1987. 383c.)

* Химические приложения топологии и теории графов. Под ред. Р. Кинга. Пер. с англ. М.: Мир, 1987.
* ''Кирсанов М. Н.'' Графы в Maple. М.: Физматлит, 2007. 168 c. http://vuz.exponenta.ru/PDF/book/GrMaple.pdf {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20090219120110/http://vuz.exponenta.ru/PDF/book/GrMaple.pdf |date=2009-02-19 }} http://eqworld.ipmnet.ru/ru/library/books/Kirsanov2007ru.pdf
* ''Кристофидес Н.''[http://eqworld.ipmnet.ru/ru/library/books/Kristofides1978ru.djvu  Теория графов. Алгоритмический подход. М.: Мир, 1978. 429c.]
* {{книга
|автор = Кормен Т. Х. и др.
|часть = Часть VI. Алгоритмы для работы с графами
|заглавие = Алгоритмы: построение и анализ
|оригинал = Introduction to Algorithms
|ссылка = 
|издание = 2-е изд.
|место =  М.
|издательство =  [[Вильямс (издательство)|Вильямс]]
|год = 2006
|страницы = 1296
|isbn = 0-07-013151-1
}}
* {{книга
|автор = Оре О.
|часть = 
|заглавие = Теория графов
|оригинал = 
|ссылка = http://eqworld.ipmnet.ru/ru/library/books/Ore1965ru.djvu
|издание = 2-е изд.
|место =  М.
|издательство = [[Наука]]
|год = 1980
|страницы = 336
|isbn = 
}}
* {{книга
|автор = Салий В. Н. Богомолов А. М.
|заглавие = Алгебраические основы теории дискретных систем
|ссылка = http://www.krelib.com/?cat=106&amp;file=3816
|место = М.
|издательство = Физико-математическая литература
|год = 1997
|isbn = 5-02-015033-9
}} {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20090214222802/http://www.krelib.com/?cat=106&amp;file=3816 |date=2009-02-14 }}

* Свами М., Тхулалираман К. [http://dlc.crimea.edu/catalogue/informatika/ocr-030801052953.djvu Графы, сети и алгоритмы. М: Мир, 1984. 455с.] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20070320225126/http://dlc.crimea.edu/catalogue/informatika/ocr-030801052953.djvu |date=2007-03-20 }}
* Татт У. [http://ru.dleex.com/read/5623 Теория графов. Пер. с англ. М.: Мир, 1988. 424 с.] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20200803120656/http://ru.dleex.com/read/5623 |date=2020-08-03 }}
* ''Уилсон Р.'' [http://eqworld.ipmnet.ru/ru/library/books/Uilson1977ru.djvu Введение в теорию графов. Пер с англ. М.: Мир, 1977. 208с.]
* {{книга
|автор = Харари Ф.
|часть = 
|заглавие = Теория графов
|оригинал = 
|ссылка = http://eqworld.ipmnet.ru/ru/library/books/Harari1973ru.djvu
|издание = 
|место =  М.
|издательство = [[Мир (издательство)|Мир]]
|год = 1973
|страницы =
|isbn = 
}} (Изд. 3, М.: КомКнига, 2006. — 296 с.)

* {{книга
|автор = Харари Ф., Палмер Э.
|часть = 
|заглавие = Перечисление графов
|оригинал = 
|ссылка = http://eqworld.ipmnet.ru/ru/library/books/HarariPalmer1977ru.djvu
|издание = 
|место = 
|издательство = [[Мир (издательство)|Мир]]
|год = 1977
|страницы =
|isbn = 
}}

* {{книга
|автор = Diestel R.
|часть = 
|заглавие = Graph Theory, Electronic Edition
|оригинал = 
|ссылка = http://diestel-graph-theory.com/GrTh.html  
|издание = 
|место =  NY
|издательство = Springer-Verlag
|год = 2005
|страницы = 422
|isbn = 
}}
{{хурд}}
== Пайвандҳо ==

* [http://pco.iis.nsk.su/grapp/ Толковый словарь по теории графов]
* [http://www.csin.ru/courses/informatika-versiya-2002-2003 Лекции 5 и 6] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20111009063222/http://www.csin.ru/courses/informatika-versiya-2002-2003 |date=2011-10-09 }} «[[Алгоритмы на графах]]» вводного курса «[[Информатика]]»
* [http://e-maxx.ru/algo/ Алгоритмы и краткие описания и программ на C++]
* [http://rain.ifmo.ru/cat/view.php/theory/list Дискретная математика, алгоритмы, апплеты, визулизация графов] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20140111172402/http://rain.ifmo.ru/cat/view.php/theory/list |date=2014-01-11 }}
* [http://www.xumuk.ru/encyklopedia/1148.html Графы в химии]
* [https://sourceforge.net/projects/igv-intelligent/ Intelligent Graph Visualizer (автоматическое размещение на плоскости, поиск кратчайшего пути, поиск центра и др.)]

{{ПБ}}
[[Гурӯҳ:Риёзиёт]]
[[Гурӯҳ:Назарияҳо]]</text>
      <sha1>mm8uio7rarzu5m9gjf8irzty2f0k6or</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Назарияи муҳосибот</title>
    <ns>0</ns>
    <id>17940</id>
    <revision>
      <id>1481301</id>
      <parentid>1207542</parentid>
      <timestamp>2026-07-18T05:32:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <comment>навсозӣ, гурӯҳбандӣ</comment>
      <origin>1481301</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="567" sha1="p1twjcq1q7trciin4j98gbi95ggzal0" xml:space="preserve">{{Дигар мазмунҳо| Назария (мазмунҳо)|Назария}}

'''Назарияи муҳосибот''' ({{lang-en|Theory of computation}}) — заминаи васеъе аст, ки имкон ва корои ҳалли масоили гуногун ба василаи муделҳои муҳосиботӣ, бо истифода аз [[алгуритм]]ҳоро мавриди мутолиъа қарор медиҳад.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}
{{хурд}}
{{ПБ}}

[[Гурӯҳ:Муҳосибот]]
[[Гурӯҳ:Назарияҳо]]</text>
      <sha1>p1twjcq1q7trciin4j98gbi95ggzal0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Оҷонсиҳои Иттилоотии Тоҷикистон</title>
    <ns>0</ns>
    <id>20615</id>
    <revision>
      <id>1481320</id>
      <parentid>1381152</parentid>
      <timestamp>2026-07-18T07:51:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <comment>илова</comment>
      <origin>1481320</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3352" sha1="g99rribfem64opxpxl3lda9rszxt51l" xml:space="preserve">{{Дигар мазмунҳо|Оҷонсиҳои иттилоотӣ (мазмунҳо)|Оҷонсиҳои Иттилоотии Тоҷикистон}}

'''Оҷонсиҳои Иттилоотии Тоҷикистон''' - дар солҳои истиқлоли Ҷумҳурии Тоҷикистон таъсис ва рушд ёфтаанд. Аксарияти онҳо хабару мақолаҳои тозатарини ҷомеаи Тоҷикистон ва кишварҳои дунёро ба воситаи расонаҳои электронии иттилоотӣ дар шабакаи [[Интернет]] паҳн мекунанд.

Дар Вазорати фарҳанги Ҷумҳурии Тоҷикистон соли [[2010]] 8 Оҷонсиҳои иттилоотӣ сабт шуда буданд:

# [[Оҷонсии иттилоотии «СИМОНЮС»]]
# 
# [[Оҷонсии иттилоотии «АВЕСТО»]]
#  
# [[Оҷонсии иттилоотии «Азия-Плюс»]]
# 
# [[АМИТ «ХОВАР»]]
#  
# [[Оҷонсии Иттилоотии «Хатлон-пресс»]]
#  
# [[Оҷонсии иттилоотии «Помир Медиа»]]
#  
# [[Tojnews|Оҷонсии умумимиллии иттилоотии «ТОҶНЮС»(«TOJNEWS»)]] Эзоҳ:Оҷонсии иттилоотии  «[[Tojnews]]» бо қарори ҷаласаи муассис,созмони иҷтимоии «Индем» аз [[14 ноябр]]и [[соли 2016]] фаъолияташро дар шабакаи [[Интернет]] қатъ намудааст.&lt;ref&gt;В Таджикистане закрылось независимое агентство TojNews
Подробнее: [https://www.asiaplus.tj/ru/news/tajikistan/society/20161114/v-tadzhikistane-zakrilos-nezavisimoe-agentstvo-tojnews] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20161115122428/http://www.asiaplus.tj/ru/news/tajikistan/society/20161114/v-tadzhikistane-zakrilos-nezavisimoe-agentstvo-tojnews |date=2016-11-15 }}&lt;/ref&gt; 
# 
# [[Оҷонсии иттилоотии «Хабарнигори РАШТ»]]
 
== Оҷонсиҳои мустаъкил ==
Инчунин дар Ҷумҳурии Тоҷикистон Оҷонсиҳои мустаъқил - ''pressa.tj, toptj.com, tjknews.ru''  ва диг.  фаъолият доранд, ки иттилооти гуногунеро ба муштарён баррасӣ мекунанд.

== Пайвандҳо ==
* Сомонаи [http://www.avesta.tj «АВЕСТО»] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20210811214024/http://avesta.tj/ |date=2021-08-11 }}
* Сомонаи [http://www.news.tj «Азия-Плюс»] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20120919184339/http://news.tj/ |date=2012-09-19 }}
* Сомонаи [http://www.ariana.su «Помир Медиа»]{{Пайванди мурда|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* Сомонаи [http://www.pressa.tj pressa.tj]
* Сомонаи [http://www.toptj.com toptj.com] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20120624054149/http://www.toptj.com/ |date=2012-06-24 }}

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

{{хурд}}

[[Гурӯҳ:Оҷонсиҳои иттилоотии Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Феҳрист:Тоҷикистон]]</text>
      <sha1>g99rribfem64opxpxl3lda9rszxt51l</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Авесто (хадамоти иттилоотӣ)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>20704</id>
    <revision>
      <id>1481316</id>
      <parentid>1259958</parentid>
      <timestamp>2026-07-18T07:47:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <origin>1481316</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1291" sha1="p4i7uaos1pd5hw8uakk72sv4sqko5wd" xml:space="preserve">{{Дигар мазмунҳо|Оҷонсиҳои иттилоотӣ (мазмунҳо)|Авесто (хадамоти иттилоотӣ)}}
== Хадамоти иттилоотии Авесто ==

Хадамоти иттилоотии Авесто, яке аз [[Оҷонсиҳои Иттилоотии Тоҷикистон]] мебошад.

Муассис - ҶДММ «КӮҲИ НОР». Роҳбар  - Зафар  Абдуллоев 
Мавзӯъҳои Оҷонсии иттилоотӣ  – шарҳу тавзеҳи рафти воқеаҳо дар [[Тоҷикистон]] ва ҷаҳон. Таҳлил ва шарҳи масъалаҳои сиёсӣ ва иқтисодӣ, ҳаёти иҷтимои ва фарҳангии мамлакат ва [[вилояти Суғд]] мебошад. Забонҳо - тоҷикӣ, русӣ ва англисӣ.

Хадамоти иттилоотии Авесто - шаҳри [[Душанбе]], хиёбони Саъдии Шерозӣ, 16

== Таърих ==

== Сохтор ==

== Пайвандҳо ==
Сомонаи http://www.avesta.tj {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20210811214024/http://avesta.tj/ |date=2021-08-11 }}

{{хурд}}

[[Гурӯҳ:Оҷонсиҳои иттилоотии Тоҷикистон]]</text>
      <sha1>p4i7uaos1pd5hw8uakk72sv4sqko5wd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Симонюс</title>
    <ns>0</ns>
    <id>20712</id>
    <revision>
      <id>1481318</id>
      <parentid>1178207</parentid>
      <timestamp>2026-07-18T07:49:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <comment>илова</comment>
      <origin>1481318</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1084" sha1="dd7xa27ly2mun334c4b6hn8eh3h7r1e" xml:space="preserve">{{Дигар мазмунҳо|Оҷонсиҳои иттилоотӣ (мазмунҳо)|Симонюс}}
{{Ширкат}}


'''Оҷонсии иттилоотии «СИМОНЮС»''', яке аз  [[Оҷонсиҳои Иттилоотии Тоҷикистон]] мебошад.

Муассис - ҶДММ «СИМО-7». Роҳбар  -  Мирзосаид Султонов
 
Мавзӯъҳои Оҷонсии иттилоотӣ  – шарҳу тавзеҳи рафти воқеаҳо дар [[Тоҷикистон]] ва [[ҷаҳон]]. Таҳлил ва шарҳи масъалаҳои сиёсӣ ва иқтисодӣ,   ҳаёти иҷтимои ва фарҳангии мамлакат мебошад.

Забонҳо - тоҷикӣ, русӣ ва англисӣ.

Нишонии Оҷонсии иттилоотии «СИМОНЮС» - шаҳри [[Душанбе]], хиёбони Саъдии Шерозӣ, 37/2, х.7

== Таърих ==

== Сохтор ==

== Пайвандҳо ==

{{хурд}}

[[Гурӯҳ:Оҷонсиҳои иттилоотии Тоҷикистон]]</text>
      <sha1>dd7xa27ly2mun334c4b6hn8eh3h7r1e</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Хатлон-пресс</title>
    <ns>0</ns>
    <id>20713</id>
    <revision>
      <id>1481313</id>
      <parentid>1256107</parentid>
      <timestamp>2026-07-18T07:27:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <comment>илова</comment>
      <origin>1481313</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1361" sha1="261mowj660ku3rq3wbsgodzy8q62ym1" xml:space="preserve">{{Дигар мазмунҳо|Хатлон (мазмунҳо)|Хатлон-пресс}}

'''Оҷонсии иттилоотии «Хатлон-пресс»''', яке аз  [[Оҷонсиҳои Иттилоотии Тоҷикистон]] мебошад.

Муассис - Муассисаи Оҷонсии иттилоотии «Хатлон-пресс». Роҳбар  - [[Аҳмад Иброҳимов]]. 
Мавзӯъҳои Оҷонсии иттилоотӣ  – шарҳу тавзеҳи рафти воқеаҳо дар [[Тоҷикистон]] ва [[ҷаҳон]]. Таҳлил ва шарҳи масъалаҳои сиёсӣ ва иқтисодӣ, ҳаёти иҷтимои ва фарҳангии мамлакат ва [[вилояти Хатлон]] мебошад.

Забонҳо - [[тоҷикӣ]], [[русӣ]] ва [[англисӣ]].

Нишонии Оҷонсии иттилоотии «Хатлон-пресс» - [[Вилояти Хатлон]],
шаҳри [[Кӯлоб]], кӯчаи Томин, 7

== Таърих ==

== Сохтор ==

== Пайвандҳо ==
*[http://www.khatlonpress.tj Сомонаи «Хатлон-пресс»] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20160109161615/http://khatlonpress.tj/ |date=2016-01-09 }}

{{хурд}}

[[Гурӯҳ:Оҷонсиҳои иттилоотии Тоҷикистон]]</text>
      <sha1>261mowj660ku3rq3wbsgodzy8q62ym1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Помир Медиа</title>
    <ns>0</ns>
    <id>20714</id>
    <revision>
      <id>1481317</id>
      <parentid>1326314</parentid>
      <timestamp>2026-07-18T07:48:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <origin>1481317</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1329" sha1="tg0say19cfanj5owcyd101elxzeyqkc" xml:space="preserve">{{Дигар мазмунҳо|Оҷонсиҳои иттилоотӣ (мазмунҳо)|Помир Медиа}}
{{Ширкат}}

'''Оҷонсии иттилоотии «Помир Медиа»''', яке аз [[Оҷонсиҳои Иттилоотии Тоҷикистон]] мебошад.

Муассис - Оҷонсии иттилоотии «Помир Медиа». Роҳбар  - Қурбонидин  Аламшоев
Мавзӯъҳои Оҷонсии иттилоотӣ  – шарҳу тавзеҳи рафти воқеаҳо дар [[Тоҷикистон]] ва [[ҷаҳон]]. Таҳлил ва шарҳи масъалаҳои сиёсӣ ва иқтисодӣ, ҳаёти иҷтимои ва фарҳангии мамлакат ва [[Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшон]]   мебошад.

Забонҳо - тоҷикӣ ва русӣ.

Нишонии Оҷонсии иттилоотии «Помир Медиа»- ВМКБ, шаҳри [[Хоруғ]]
кӯчаи Шотемур, 131/3, х. 52

тарихи помир

== Сохтор ==

== Пайвандҳо ==
Сомонаи  http://www.ariana.su/{{Пайванди мурда|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}

{{хурд}}

[[Гурӯҳ:Оҷонсиҳои иттилоотии Тоҷикистон]]</text>
      <sha1>tg0say19cfanj5owcyd101elxzeyqkc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Хабарнигори Рашт</title>
    <ns>0</ns>
    <id>20716</id>
    <revision>
      <id>1481319</id>
      <parentid>1178396</parentid>
      <timestamp>2026-07-18T07:50:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <comment>илова</comment>
      <origin>1481319</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1333" sha1="kiwmyhy1ioks06ind3h4xwrv52eh2p5" xml:space="preserve">{{Дигар мазмунҳо|Оҷонсиҳои иттилоотӣ (мазмунҳо)|Хабарнигори Рашт}}
{{Ширкат}}

'''Оҷонсии иттилоотии «Хабарнигори РАШТ»''', яке аз [[Оҷонсиҳои Иттилоотии Тоҷикистон]] мебошад.

Муассис - Муассисаи хусусии «Хабарнигори РАШТ».
Роҳбар:  Саидиён Ҳикматуллоҳи Қувватзода. 
Мавзӯъҳои Оҷонсии иттилоотӣ  – шарҳу тавзеҳи рафти воқеаҳо дар [[Тоҷикистон]] ва [[ҷаҳон]]. Таҳлил ва шарҳи масъалаҳои сиёсӣ ва иқтисодӣ, ҳаёти иҷтимои ва фарҳангии мамлакат   мебошад.

Забонҳо - тоҷикӣ, русӣ ва англисӣ.

Нишонии Оҷонсии иттилоотии «Хабарнигори РАШТ» - шаҳри [[Душанбе]], хиёбони  Рӯдакӣ, 4/33, х. 82

== Таърих ==
Оҷонсии иттилоотии «Хабарнигори РАШТ» [[27 декабр]]и [[соли 2009]] таъсис ёфтааст.

== Сохтор ==

== Пайвандҳо ==

{{хурд}}

[[Гурӯҳ:Оҷонсиҳои иттилоотии Тоҷикистон]]</text>
      <sha1>kiwmyhy1ioks06ind3h4xwrv52eh2p5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Хатлон (рӯзнома)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>20982</id>
    <revision>
      <id>1481312</id>
      <parentid>1431487</parentid>
      <timestamp>2026-07-18T07:26:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <comment>илова</comment>
      <origin>1481312</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="48736" sha1="igat30vqaufm7pecg6qg509qcdjrm0r" xml:space="preserve">
{{Дигар мазмунҳо|Хатлон (мазмунҳо)|Хатлон (рӯзнома)}}
'''«Хатлон» '''  — ҳафтаномаи ҷамъиятиву сиёсӣ ба забони тоҷикӣ  мебошад.

Соли таъсисёбӣ: 1931. Номҳои қаблӣ: &quot;Зарбдори сохтмони Вахш&quot;, &quot;Ҳақиқати Кӯлоб&quot;, &quot;Роҳи ленинӣ&quot;, &quot;Ифтихори Вахш&quot;, &quot;Ҳақиқати Қӯрғонтеппа&quot;, &quot;Навиди Вахш&quot;, &quot;Ҳақиқати Хатлон&quot;.

Муассис ва ношир - Мақомоти иҷроияи ҳокимияти давлатии [[вилояти Хатлон]] аст.

Сармуҳаррир – Носирҷон Маъмурзода

Мавзуъҳои рӯзнома – шарҳу тавзеҳи рафти воқеаҳо дар [[Тоҷикистон]] ва вилояти Хатлон. Таҳлил ва шарҳи масъалаҳои сиёсӣ ва иқтисодӣ, иҷтимоӣ-ҳуқуқӣ ва ҳаёти иҷтимоӣ ва фарҳангии вилояти Хатлон мебошад.

Рӯзнома ба андозаи А-2  дар 4-8 саҳифа ба забони тоҷикӣ, дар як ҳафта 2 маротиба: рӯзҳои сешанбе ва ҷумъа, бо теъдоди беш аз 16 ҳазор нусха нашр мешавад. 

Нишонӣ: вилояти Хатлон, шаҳри Бохтар, кӯчаи Логинов-12.

Web: www.khatlon-ruznoma.tj

Имейл: khatlon.tj@mail.ru, noma@khatlon-ruznoma.tj 

Телефонҳо: (+992 3222) 2-88-17, 2-47-14, 2-50-34, 2-89-16

== Таърих ==
'''РӮЗНОМАИ “ХАТЛОН” ДАР МАСИРИ 90 СОЛИ ДУ АСР'''

Имсол аз замони таъсиси аввалин нашрияи чопии Хатлонзамин – “Зарбдори сохтмони Вахш” (1931), имрӯза рӯзномаи “Хатлон”, 90 сол сипарӣ гардид. Наздик ба як аср боз ин рӯзнома бо хидмати содиқона дар иттилоотонии мардум, маҳви бесаводӣ, ташаккули афкори омма, муаррифӣ ва татбиқи сиёсати давлатӣ, тақвияти пояҳои давлатдорӣ саҳми шоиста гузошта меояд.

Таърихи матбуоти даврии вилояти Хатлон, ки аз ин рӯзнома ибтидо мегирад, агарчи ба як садсола наздик аст, вобаста ба таҳаввулоти замон, барномаҳои давлатӣ, сиёсати ҳукумат, тағйирёбии афзалиятҳо, рушди технология, афзоиши инструментҳои нигориш ва касбияти хабарнигорон мавзӯю мундариҷа, ҳолат ва марҳилаҳои инкишофи он низ гуногун будааст. Бо гузашти солҳо, пешрафти арсаҳои кишоварзию саноат, обёрии водиҳо, мавзӯъ ва муҳтавои матолиби рӯзномаи “Хатлон” тағйир меёфт.

Нашрияҳои “Зарбдори сохтмони Вахш” ва “Ударник Вахшстроя” дар солҳои 30-юми асри гузашта масъалаҳои давлатӣ, сохтори нави ҷамъиятӣ, тарбияи насли ҷадид, меҳнатдӯстӣ, фарҳангу маорифпарвариро васеъ инъикос мекарданд. Ин нашрияҳо боз аз ду ҷиҳат дар маркази таваҷҷуҳи роҳбарияти давлат қарор доштанд:

1. Ҳанӯз дар охирҳои солҳои 20-ум водии Вахши Тоҷикистон чун макони парвариши пахтаи пурқимати мисрӣ эътироф гардида, солҳои 30-юм манбаи асосии пахтаи маҳиннах таъйин шуд. Аммо дар миёнаи солҳои 30-юм аҳолӣ дар навоҳии пахтакори минтақа бисёр кам буд (барои мисол, дар ноҳияи Панҷ, мувофиқи нишондоди оморӣ 7,5 ҳазор нафар зиндагӣ мекарданд). Бинобар ин, фавҷи муҳоҷирати бунёдкорию ободонӣ ба ин сарзамин зарурат пайдо кард. Дар пешрафти ҳаёти хоҷагию мадании минтақа ва тарбияи маънавии меҳнаткашон, ташвиқи бештарин онҳо ба кори пахтапарварӣ саҳми нашрияҳо бағоят назаррас буд.

2. Дар солҳои 30-юм водии Вахш ба яке аз минтақаҳои муҳимми ҷумҳурӣ табдил ёфта буд. Дар баробари азхудкунии Вахш ва сохтмони канали Вахш, инчунин Саройкамар яке аз минтақаҳои мубориза бар зидди босмачигарӣ будаву дар ин диёр ҳанӯз аз нимаи дуюми асри XIX аскарони Русияи подшоҳӣ мустақар буданд. Бинобар ин, ба таъсиси нашрияҳои маҳаллӣ дар ҷануби Тоҷикистон ҳамчун аслиҳаи бузурги идеологии ҳокимият иқдом карда шуд ва рӯзномаҳои тозанашр бояд муборизаҳои синфиро таҳким бахшида, дар ривоҷи маърифати маънавии мардум, сафарбарии омма ба амалиёти мақсаднок, коллективонӣ ва таҳкими инқилоби маданӣ дар маҳалҳо саҳм мегузоштанд.

Дар давраи панҷсолаи дуюм ва сеюм дар рӯзномаҳои вилоятӣ мавзӯъҳои азхудкунии техникаи нав, мубориза барои маданияти баланди истеҳсолот, тарбия намудан ва ба камол расонидани кадрҳои миллӣ афзалият доштанд.

Рӯзномаҳои минтақавии Қӯрғонтеппаю Кӯлоб то аввалҳои соли 1941 бо ҳуруфи лотинӣ дар ҳаҷми чор саҳифа нашр мегардиданд. «Ҳақиқати Кӯлоб» таҷрибаи пешқадамони истеҳсолотро дар шакли ахбор, очерк, ҳикоя мусоҳиба ва ғайра дарҷ намуда, барои паҳн кардани онҳо мекӯшид. Аммо чунин ба назар мерасад, ки ҳар як муваффақияти бадастовардаи вилоят ба чашми душманони халқ хор барин мехалид. Барои пеши роҳи инро гирифтан онҳо ҳамаи воситаю роҳҳоро истифода мебурданд, то ки ба меҳнати эҷодкоронаи халқ халал расонанд, онҳоро аз роҳи пешгирифтаашон гардонанд. Комёбиҳои бузурги панҷсолаҳои якуму дуюм ба унсурони ба сохти нав бегона намефорид. Онҳо, ки обрӯ ва эътибори худро дар байни халқ бакуллӣ гум карда буданд, ба вайронкорӣ даст мезаданд. Бо ҳар роҳ ба идораю муассисаҳо, аз он ҷумла ба органҳои адлия дохил шуда, ҷинояткорӣ мекарданд. Дар ҳама гуна вазъият мухбирони фаъол ҳамчун гӯшу чашми халқ вазифаҳои худро намунавор иҷро менамуданд. Душманонро дар ҳама ҷо ва дар ҳар либосе, ки буданд, бо ёрии фаъолони шаҳру деҳа ошкор сохта, бо қалами оташинашон хиёнат ва ҷиноятҳои онҳоро дар саҳифаҳои рӯзнома фош мекарданд.

Ибтидои солҳои 40-ум рӯзномаҳои вилоятӣ роҷеъ ба ҳарбузарби кории меҳнаткашон, хоса занон дар ақибгоҳ, кумаки онҳо ба ҷанговарони зери дуду оташи фронт ҷангидаистода, инъикоси ҷараёни кори деҳот, пеш бурдани истеҳсолот ва ғайра таълифоти хонданибоб ба табъ мерасониданд.

Бо вуҷуди норасоии коғаз ва дигар мушкилоти чоп, рӯзномаҳои маҳаллии Хатлон дар солҳои Ҷанги Бузурги Ватанӣ (1941-1945) мардумро бар муқобили истилогарони фашистӣ таҳрик дода, матолиби даъваткунанда ба ҳифзи марзу буми Ватан, сарнагунии душманони сохти сотсиалистии Иттифоқи Шӯравӣ нашр мекарданд. Рӯзномаҳо шиори умумихалқии «Ҳама чиз барои фронт, ҳама чиз барои ғалаба!»-ро сармашқи кори худ карда буданд ва ташвиқ мекарданд, ки мардум барои қонеъсозии ниёзмандиҳои фронт, ба пурра кардани сафи сарбозони артиши Шӯравӣ мусоидат намоянд.

Азбаски дар солҳои 40-уми асри ХХ бисёре аз деҳаҳои вилояти Хатлон бо неруи барқ таъмин набуданд ва амвоҷи радио дастрас набуд, матбуоти чопӣ ягона воситаи ахбори омма ва тарғибот маҳсуб меёфт. Нашрияҳоро аз марказҳо ба деҳот хаткашонҳо ба воситаи аспу маркабҳо кашонида, ба аҳолӣ дастрас мекарданд. Бар замми ин, аз ғалабаи инқилоби октябр ҳамагӣ 20-25 сол гузашта буд ва қисмати зиёди мардуми рустонишин саводи хондану навиштанро надоштанд. Бинобар ин, ҳокимияти маҳалҳо аз ҳисоби зиёиён, асосан муаллимон ва комсомолони саводнок агитаторҳо, яъне ташвиқоту тарғиботчиёнро тайёр мекарданд. Ҳамин нафарон рӯзномаву маҷаллаҳоро бо худ гирифта, ба чойхонаҳо, бошишгоҳҳои саҳроӣ ва хирманҳо

Ҳамин тавр, сухани матбуот дар миёни мардуми дар ақибгоҳбуда таъсирбахш буд. Мардум дар маҳалҳо аз хондан ё шунидани хабари хуше аз фронт рӯҳу илҳоми тоза гирифта, барои хӯронидан ва пӯшонидани армия дучанд меҳнат мекарданд.

Дар айни идомаи ҶБВ, якуми майи соли 1944 дар вилояти Қӯрғонтеппа газета бо номи «Пахтакори сурх» ташкил дода шуда, он то 10 феврали соли 1947-ум ба нашр мерасид. Дар ин муддати кӯтоҳ 253 шумораи рӯзнома аз чоп баромад. «Пахтакори сурх» дар муддати кӯтоҳи мавҷудияти худ қаҳрамониҳои бемисли фарзандони вилоятро дар фронт ва ақибгоҳ ба таври барҷаста инъикос намуда, онҳоро ба ғалабаҳои нав ба нави ҷангиву меҳнатӣ сафарбар мекард.

Қобили зикр аст, ки журналистони соҳибноми тоҷик, ходимони собиқадори нашрияҳои вилоятии «Роҳи ленинӣ» ва «Ҳақиқати Қӯрғонтеппа» дар солҳои душвори ҷанг ба муқобили душман ҳам бо қалам ва ҳам бо силоҳ меҷангиданд. Ходимони нашрияи вилоятӣ Абдулло Муродов, Аскаралӣ Набиев, Насриддин Мирзоев, Абдурашид Юсуфӣ ва чандин нафари дигар дар Ҷанги Бузурги Ватанӣ иштирок карда, марзу буми Иттифоқи Шӯравиро ҳифз намудаанд. Журналист Облоқул Ҳақбердиев бошад, дар яке аз муҳорибаҳо ба муқобили фашистон қаҳрамонона ҳалок гардид.

Бо анҷом ёфтани Ҷанги Бузурги Ватанӣ дар назди матбуоти даврии Тоҷикистон вазифаҳои нав гузошта шуд, ки инъикоси густурдаи ҷараёни иҷрои дурнамоҳои панҷсола дар бахши хоҷагии халқ яке аз онҳо буд. Маҷаллаи КМ ПК (б) Тоҷикистон “Болшевики Тоҷикистон” дар сармақолаи шумораи №8 (41), аз августи соли 1948, таҳти сарлавҳаи “Вазифаҳои муҳимми газетаҳои вилоятӣ” фаъолияти рӯзномаҳои вилоятии Тоҷикистонро ба баррасӣ гирифта, гарави бомуваффақият ҳал намудани ҳамаи вазифаҳои бузурги давлат, аз он ҷумла истеҳсоли 300 ҳазор тонна пахта, рушди саноат ва индустрия, баланд бардоштани ҳосили зироатҳои ғалладонагӣ, афзоиши истеҳсоли маҳсулоти кишоварзӣ ва дигар “уҳдадориҳои сотсиалистӣ”-ро дар дуруст ба роҳ мондани кори идеологии ҳизб ва матбуоти маҳаллии болшевикӣ донистааст.

Маҷаллаи ҳизбӣ ба зарурати ба ҳаёт наздиктар шудани рӯзномаҳо ва парҳез намудани онҳо аз мунозираҳои хушку холӣ ва “хархашаҳои бемаънӣ” таъкид карда, бозтоб ва ташвиқи ин ки чӣ тавр коргарон, деҳқонони колхозӣ, интеллигентсияи шӯравӣ ҷамъияти нави сотсиалистӣ бунёд карда истодаанд, “вазифаи бузург”-и газетаҳо мехонад.

Таҳлилҳо нишон медиҳанд, ки самт ва мавзӯъҳои афзалиятноки муайяншуда барои нашрияҳои вилоятӣ дар солҳои 40-50-уми асри ХХ аз ин қарор буданд:

- мубориза ба муқобили урфу одатҳои “феодалӣ-бойӣ”;

- пропагандаи зиддидинӣ;

- инъикос ва ташвиқи ҳаёти мактабҳо, муассисаҳои маданӣ-равшаннамоӣ, тарғиби китобҳои нав;

- танқид намудани камбудиҳои коркунони районӣ ва вилоятӣ;

- мусоидат кардан ба сафарбарии оммаҳои колхозӣ ба саҳроҳои пахта.

Дар солҳои 1950-1955 дар водии Вахш корҳои гузаштан ба системаи нави обёрӣ хеле вусъат пайдо кард. Баъди ба охир расидани сохтмони системаи ирригатсионии Вахш масоҳати заминҳои киштбоб ба зиёда аз 70 ҳазор гектар расид, ки дар 27 ҳазор гектари он пахта парвариш меёфт. Дар солҳои 50-60-уми асри гузашта навбати дуюми корам намудани заминҳои бекорхобидаи водӣ, таҷдиди канали магистралии Вахш, сохтмони канали магистралии Ёвону Обикиик анҷом дода шуда, дар натиҷа даҳҳо ҳазор гектар замин ба гардиши кишоварзӣ дароварда шуд. Дар солҳои 60-ум системаи обёрии Вахш зиёда аз 100 ҳазор гектарро шодоб менамуд. Дар панҷсолаи ҳаштум инкишофи босуръати корхонаҳои калони саноатӣ ба амал омад. Дар ҷумҳурӣ 114 корхонаи бузурги саноатӣ бунёд ва мавриди баҳрабардорӣ қарор гирифтанд. Нахустин корхонаи бузургтарини кимиёвии тоҷик - заводи азотии Вахш, навбати якуми ТЭС-и Ёвон ба кор оғоз намуданд, бунёди неругоҳи азими барқи обии “Норак” ифтитоҳ ёфт. Ин сохтмон дар қатори муҳимтарин сохтмонҳои умумииттифоқӣ ва зарбдор эълон карда шуд.

Аз рӯзҳои аввали бунёди НБО “Норак” ва дигар корхонаҳои азими истеҳсолии манотиқи ҷанубии Тоҷикистон тамоми журналистон ва ВАО мунтазам аз ҷараёни корҳои сохтмонӣ дар ин иншоотҳои пураҳамияти ҷумҳурӣ маводҳо таҳия мекарданд. Нашрияҳои фаъоли вилояти Хатлон моҳи майи соли 1968 аз ҷорӣ шудани оби рӯди Вахш тариқи нақби бисёркилометра ба водии ташналаби Ёвон муждагонӣ доданд. Хабари бакорандозии аввалин агрегати НБО “Норак” рӯзи 15 ноябри соли 1972 низ дар сархатти хабарҳои на танҳо тамоми ВАО-и маҳаллӣ, балки умумииттифоқӣ қарор гирифт.

Ҳамин тавр, дар солҳои 60-70-ум инъикоси ҷараёни сохтмонҳои бузург, таҳкими ғояҳои сотсиалистӣ ва коммунизм, дӯстии халқҳо ва тарбияи интернатсионалӣ ба яке аз мавзӯъҳои меҳварии матбуоти чопии вилоятӣ табдил ёфта буд. Дар саҳифаҳои матбуоти даврӣ рубрикаҳои наве бо номи “Дар оилаи воҳид”, “Қувваи мо дар дӯстист”, “Ваҳдати пойбарҷо”, “Меҳнати зарбдор”, “Водии тилоӣ” ва ғайра пайдо гардиданд.

Рӯзномаи вилоятии «Роҳи ленинӣ» то соли 1975 бо номи «Ҳақиқати Кӯлоб» нашр мегардид. Соли 1974, ки соли таҷлили 50-солагии Ҷумҳурии Тоҷикистон буд, барои меҳнаткашони вилояти Кӯлоб соли шодию хурсандӣ, соли зафарҳои нав гардид. Дар ин сол вилояти Кӯлоб аз нав барқарор шуд. Рӯзномаи «Ҳақиқати Кӯлоб» мавҷудияти худро то якуми январи соли 1976 идома дод. Аз якуми январи ҳамон сол рӯзнома тағйири ном кард ва бо номи «Роҳи ленинӣ» (муҳаррираш Қувваталӣ Холов) вориди майдони матбуоти тоҷик шуд. Он ҳар ҳафта панҷ маротиба дар ҳаҷми чор саҳифа, бо теъдоди 32 ҳазор нусха аз чоп баромада, дастраси хонандагон мегардид.

Қувваҳои эҷодии рӯзномаи вилоятӣ аз ҳисоби мутахассисони соҳаи журналистика мустаҳкам мегардид. Мирзо Қосимов, Зуҳур Гадоев, Саидаброр Умаров, С. Муродалиев, Мирзо Сироҷов, Раҷабалӣ Назаров, Мирзо Фирӯзов, Абдураҳмон Толибов, Ашӯр Иброҳимов, Моҳитобон Шарифова, Адолат Амирова, Файзулло Убайдуллоев, Масамӣ Абдураҳмонов аз ҷумлаи журналистоне буданд, ки ҳаётро бештар омӯхта, услубҳои нави навиштаҷотро мунтазам ҷустуҷӯ намуда, мақолаҳои публитсистӣ, очерку лавҳаҳо ва репортажҳои пурмазмуну таъсирбахш менавиштанд.

Соли 1978 масъалаи ташкили рӯзномаи вилоятӣ дар Қӯрғонтеппа низ ба миён омад. Қарор шуд, ки рӯзномаи шаҳрии «Ҳақиқати Қӯрғонтеппа»-ро баста, ҳайати эҷодии он пурра ба рӯзномаи вилоятии навтаъсис ба кор мегузаранд. Дар пленуми Кумитаи ҳизби коммунисти вилоят Муқим Абдураҳмонов муҳаррири рӯзномаи «Ҳақиқати Қӯрғонтеппа» таъйин карда шуд ва аъзои кумита ӯро дар ин мақом тасдиқ намуданд.

Шумораи якуми ин нашрия 1 январи соли 1979 дар ҳаҷми 4 саҳифа, ба андозаи А2 (формати имрӯзаи «Хатлон» ва «Ҷумҳурият»), бо теъдоди қариб 28 ҳазор нусха дар чопхонаи шаҳри Душанбе ба нашр расид. Тафсилоти бештар оид ба шумораҳои нахустини ин рӯзнома ва замону шароити ташкили он, ҳайати эҷодӣ ва мушкилоти фаровони корӣ, ки он рӯзҳо дар миён буд, дар маҷмӯаи “Чеҳраи Хатлон” (мураттиб ва муҳаррир Н. Маъмурзода, чопи Душанбе: нашриёти “Русская литература”, 2013. – 566 саҳ.) аз ҷониби кормандони собиқу имрӯза ба қалам дода шудааст.

Муқим Абдураҳмонов, сармуҳаррири рӯзномаи «Ҳақиқати Қӯрғонтеппа» (1978-1992), дар мусоҳибае вазифаҳои дар пеши матбуоти вилояти Хатлон дар солҳои 80-уми асри гузашта гузошташуда чунин ёдовар гардидааст: «Вилоят навбунёд ва ташаббускор буд. Дар ҳамаи соҳаҳои хоҷагии халқ пешравӣ ва навоварӣ ҳис карда мешуд. Ободкорию созандагӣ авҷ мегирифт. Вилоят ғолиби чандинкаратаи мусобиқаи умумииттифоқӣ гардид… Табиист, ки дар чунин муҳити созандагиву бунёдкорӣ, ҷӯяндагиву ташаббускорӣ ва навоварӣ мо, рӯзноманигорон, низ дар канор буда наметавонистем. Мо ҳам тарзу усули нав ба нави эҷодиро ба кор бурда, меҳнати пурбаракати аҳли заҳматро инъикос менамудем. Ташкили суҳбатҳо дар атрофи «мизи мудаввар», тарғиби таҷрибаи пешқадамон, танқиди ошкорои камбудию нуқсонҳо, сарпарастӣ ба ҷомеаҳои ақибмондаи меҳнатӣ ва ғайра аз ҷумлаи воситаҳои муҳими таъсиррасонӣ ба ҷараёни пешрафти иқтисодию иҷтимоӣ ва фарҳангии вилоят ба ҳисоб мерафт”.

Дар солҳои 80-ум журналистикаи тоҷик аз ҷиҳати касбӣ пешрафти назаррасе дошт, аз ҷумла нашрияҳои вилоятии «Ҳақиқати Қӯрғонтеппа» ва «Роҳи ленинӣ» соҳиби мактабҳои хуби эҷодӣ гардида, талабот ба навиштаҳо ҷиддитар шуда буд. Бо мутолиаи рӯзномаҳои он давра қолаби жанрии маводро мушаххас кардан осон буд, масъалагузории журналист ҳадафрас, факту далел, аксҳои бозгӯкунандаи ҳол дар матлабҳо бештар дида мешуд. Жанрҳои хабар, лавҳа, репортаж, очерк, фелетон дар нашрияҳои вилоятӣ фаровон мавриди истифода қарор доштанд. Рӯзноманигорон вобаста ба муҳтавои маводи истифодамешуда рубрикаҳои мувофиқу хотирмон гузошта, саҳифаҳои рӯзномаро чашмрас, диққатҷалбкунанда ва хонданибоб мегардониданд.

Дар баробари ин, дар матбуоти даврии солҳои 80-ум доираи жанрҳо ва мавзӯъҳо васеъ гардид. Масалан, дар солҳои 1981-1983 дар рӯзномаи вилоятии “Ҳақиқати Қӯрғонтеппа” беш аз 50 мавод дар қолаби жанрҳои бадеӣ-публитсистӣ, асосан очерк, зери рубрикаи умумии “Достони водии тилоӣ”, ба муносибати 50-солагии сохтмони Вахш, ба чоп расидааст, ки дар бораи корнамоиҳои таърихии фотеҳони водии Вахш Красичков, Толстопятов, М. Миршакар, С. Исоев, М. Власова, Д. Гойфман, С. Мирошниченко, П. Воронко ва дигарон нақл мекунад. Очерки “Журналист - ветерани “Вахшстрой”” дар рӯзномаи “Ҳақиқати Қӯрғонтеппа” (аз 16 январи соли 1982) дар бораи ибтидои роҳи журналистии Дмитрий Гойфман, ки аз мақолаҳои девории “Вахшстрой” оғоз гардидаву дар идораи якумин рӯзномаи водӣ - “Ударник Вахшстроя” сайқал ёфтааст, ба хонанда маълумот медиҳад.

Соли 1982 Комитети марказии Партияи коммунистии Тоҷикистон ба вакилони Съезди шашуми журналистони Тоҷикистон муроҷиатнома қабул кард, ки онро метавон ҳамчун вазифагузории навбатии ҳизб дар назди ВАО барои панҷсолаи оянда арзёбӣ кард. Аз муҳтавои муроҷиатномаи мазкур, ки матни пурраи онро рӯзномаи вилоятии “Ҳақиқати Қӯрғонтеппа” 16 январи соли 1982 чоп кардааст, масъалагузориҳои ҳизб барои журналистон ва матбуотро ба таври зайл метавон номбар кард:

- мусоидат дар ҳалли масъалаҳои сохтмони хоҷагӣ ва маданӣ, тарбия кардани меҳнаткашон, сафарбар кардани онҳо ба иҷрои амалии вазифаҳое, ки дар назди республика истодаанд;

- ВАО ба минбари ҳақиқии афкори партиявӣ ва ҷамъиятии умумихалқӣ табдил ёфта, сиёсати ҳизбро ҳаматарафа пропаганда кунанд ва ба кори сохтмони коммунистӣ бо сидқу сафо хидмат намоянд;

- фактҳоро ҳаққонӣ ва объективона баён намоянд ва ба таври ҷиддӣ ҷамъбаст кунанд, иҷрои вазифаҳои хоҷагии халқро аз ҷиҳати идеологӣ таъмин намоянд;

- шарҳу баёни масъалаҳои мубрамеро чун тезонидани прогресси илмию техникӣ, баланд бардоштани ҳосилнокии меҳнат, зиёд кардани самара ва беҳтар намудани сифати кор, бо қатъият сарфа намудани ашёи хом ва масолеҳро хубтар ба роҳ монанд;

- ба вусъату инкишофи ҳаматарафаи мусобиқаи сотсиалистӣ мусоидат кунанд, моҳияти таҷрибаи пешқадамро сари вақт кушода диҳанд, барои бартараф кардани камбудиҳои кор, бепарвоӣ ва исрофкорӣ, ба муқобили вайрон кардани тартиботи ҳуқуқӣ ва дигар ҳодисаи манфӣ мубориза баранд;

- асосҳои ҷамъиятиро дар кори худ беҳтар инкишоф диҳанд, мухбирони коргару деҳқонро бештар ба ҳамкорӣ ҷалб намоянд.

Бо мақсади васеъ намудани шабакаи хабарнигорони ҷамъиятӣ, такмили маҳорати нигорандагии онҳо, пайдо намудани роҳу усулҳои муосири ҷалби таваҷҷуҳи хонандагон ба нашрия дар назди рӯзномаи вилоятии «Ҳақиқати Қӯрғонтеппа» Иттиҳодияи ҳамкории муомилоти «Шафақ» фаъолият мекард, ки курсҳои шашмоҳаи «Асосҳои журналистика»-ро ба шунавандагон, мухбирони ғайриштатӣ ва алоқамандони рӯзноманигорӣ доир мекард.

Солҳои 1985-1991 дар таърихи сиёсии на танҳо Тоҷикистон, балки тамоми ҷамоҳири собиқ Иттиҳоди Шӯравӣ ҳамчун замони бозсозӣ ёдоварӣ мешавад. Ба қавли муаррих И. Усмонов, мақсади бозсозӣ гӯё аз байн бурдани тамоми камбудиҳои иҷтимоӣ-сиёсие буд, ки дар сохти давлати шӯравӣ ба мушоҳида мерасиданд.

Дар матбуот яккаҳизбӣ интиқод ва талаб мешуд, ки плюрализми сиёсӣ, чандҳизбӣ ва баробарии маҳалҳо дар идора кардани ҳокимият таъмин гардад. Нашрияи вилоятии «Ҳақиқати Қӯрғонтеппа» дар матлабе бо номи “Бозсозиро вусъати бештар диҳем” аз ташкилёбии маркази ахборот дар комитети партиявии вилоят хабар медиҳад, ки имкон дод қувваҳои кормандони васитаҳои ахбори оммавӣ ва шуъбаи идеологӣ дар ҷустуҷӯи шаклҳои нави кори ба талаботи замон ҷавобгӯ муттаҳид карда шаванд.

Рӯҳияи ошкорбаёнӣ, танқиди камбудиҳо, пешниҳоди боҷуръатонаи таклифҳо, ташкили мубоҳисаҳои ошкор дар масъалаҳои диниро дар саҳифаҳои замони бозсозии рӯзномаи “Ҳақиқати Қӯрғонтеппа” дучор омадан мумкин аст.

Дар фазои иттилоотии вилояти Хатлон дар ин давра таҳаввулоти ҷиддӣ ба вуҷуд омад. Соли 1988 вилоятҳои Кӯлобу Қӯрғонтеппаро муттаҳид карда, номи вилоятро Хатлон гузоштанд. Дар заминаи рӯзномаҳои «Ҳақиқати Қӯрғонтеппа» ва «Роҳи ленинӣ» рӯзномаи «Ҳақиқати Хатлон» таъсис дода шуд ва шумораи якуми он 1 январи соли 1989 бо теъдоди 44 ҳазор нусха ба чоп расид.

Дар шароите, ки вазъи сиёсии Тоҷикистон номусоид буд ва гурӯҳи демократияхоҳону исломгароҳо дар Кӯлобу Қӯрғонтеппа ва манотиқи дигари кишвар ҷунбишҳои сиёсиро ба вуҷуд оварда буданд, гирдиҳамоиҳо ташкил мекарданд, мардумро бар зидди сиёсати онвақтаи ҳукумати ҷумҳурӣ бармеангехтанд, кори нашрияи вилоятӣ осон ва бехатар набуд.

Бо вуҷуди мушкилоти маълуми матбуоти даврӣ дар замони бозсозӣ (солҳои 1985-1991), ба ақидаи муҳаққиқон, аз нигоҳи теъдоди нашр ва касбият маҳз ҳамин марҳилаи таърихро давраи пешрафти матбуоти тоҷик меноманд. Ба андешаи Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон, «матбуот дар ҷумҳурии мо… дар замони шӯравӣ ба таври назаррас рушд кардааст. ВАО махсусан дар самти инъикоси масъалаҳои вобаста ба бунёди иншооту сохтмонҳои азим, ташкили ҳаёти нав ва масоили адабиву фарҳангӣ нақши созанда ва пешоҳанг доштанд».

9 сентябри соли 1991 Тоҷикистон соҳибистиқлол гардид. Дар солҳои 90-уми садаи гузашта мардуми Тоҷикистон мушкилоти зиёдеро пушти сар карда, дар набардҳои хунин шаҳрвандони зиёде ба ҳалокат расиданд. Як қисми шаҳру ноҳияҳо, деҳаҳо, корхонаҳо ба харобазор табдил ёфтанд. Дар ин ҳама гирудорҳо бештар водии Вахш хисорот бардошт.

Ҷанги шаҳрвандӣ яке аз марҳилаҳои душвори рушди журналистика дар замони Тоҷикистони соҳибистиқлол ба шумор рафта, ин ҷанг ба фаъолият ва авзои ВАО-и тоҷик, бавижа расонаҳои вилояти Хатлон, низ таъсири амиқи манфӣ расонид.

Вазъи нашрияҳои ҳукуматӣ дар солҳои 90-уми асри ХХ хуб набуд. На ҳама эҷодкорони ҳирфаӣ ба кори редаксияҳо дилгармӣ нишон медоданд, маош кофӣ набуд, коғаз намерасид, чопхонаҳо аз кор бозмонда буданд. Ҳатто нашрияи расмии ҳукумати вилояти Хатлон - “Хатлон” то поёни солҳои 90-ум агар як шуморааш дар чопхонаи Колхозобод (имрӯза ноҳияи Ҷ. Балхӣ) чоп мешуд, шумораи дигар дар Панҷу Ёвону шаҳри Кӯлоб ба нашр мерасид.

Бо гузашти солҳо, бо тасвиби Созишномаи умумии истиқрори сулҳ ва ризоияти миллӣ дар Тоҷикистон, соли 1997, вазъи нашрияҳои маҳаллӣ нисбатан беҳ шудан гирифт. Батадриҷ мушкили норасоии коғаз, хатари бевосита ба амнияти журналистон, маҳдудсозии доираи амали хабарнигорон аз байн рафт. Мавзӯи матолиби рӯзномаи вилоятии “Хатлон” аз инъикоси мушкилоти иҷтимоии аҳолӣ, гурезагӣ, ҳиҷрати русзабонҳо ба хориҷа, харобиҳои ҷанги шаҳрвандӣ, хуруҷи бемориҳо ва хатари гуруснагӣ дар солҳои 90-уми асри ХХ, тадриҷан тағйир ёфта, дар марҳилаи пас аз имзои Созишномаи умумии истиқрори сулҳ ва ризояти миллӣ (27 июни соли 1997) масъалаҳои таҳкими сулҳу субот, азнавбарқароршавии хоҷагии халқ, бозгашти гурезаҳо, ташвиқи ҳаёти осоишта, васфи корномаи фарзандони содиқи ватан, таҷрибаи пешқадам, рушди таълиму тарбия аз мавзӯъҳои меҳварии ин нашрия буд.

Аз нигоҳи мо, рӯзномаи “Хатлон” дар солҳои ҷанги шаҳрвандии Тоҷикистон, бо вуҷуди дучори мушкилоти сахти молиявӣ, кадрӣ ва техникӣ будан, тавонист дар системаи ВАО-и кишвар мақоми худро нигоҳ дорад.

Ҳамин тавр, агар солҳои 1992-1997-ро давраи мушкил ва рӯ ба рукуди матбуоти маҳаллии Тоҷикистон номем, солҳои 1997-2004-ро оғози давраи эҳёи матбуоти маҳал ва аз соли 2005 ба ин сӯро марҳилаи рушди босуботи матбуоти даврии вилояти Хатлон ҳисобидан мумкин аст.

Иҷрои рисолати касбӣ, яъне хидмати содиқона ва софдилона ба манфиати халқу Ватан аз ҳадафҳои аслии аҳли эҷоди рӯзномаи “Хатлон” мебошад. Ҳайати таҳририя тамоми неруи зеҳниву имконоти худро баҳри баланд бардоштани маърифат, шуурнокии мардум, тақвияти сатҳи фарҳанги сиёсии ҷомеа, ваҳдату сарҷамъии халқи сарзамин ва рушду пешрафти Тоҷикистони азиз истифода мекунанд.

Мояи ифтихор аст, ки то имрӯз журналистону зиёиёни соҳибқаламе чун Насрулло Абдуллоев, Мирсаид Миршакар, Сафо Ашӯров, Машариф Орзуев, Қувваталӣ Холов, Шоҳмузаффар Ёдгорӣ, Ҳақназар Ғоиб, Муқим Абдураҳмонов, Шералӣ Яҳёев, Абдувалӣ Абдувоҳидов, Нуриннисо Муртазоева, Асалмо Сафарова масъулияти сардабирии ин нашрияи соҳибмактабро ба зимма доштанд.

Чеҳраҳои саршиноси публитсистика ва адабиёти тоҷик, ба мисли Соҳиб Табаров, Ашӯр Сафар, Саид Барот, Пиримқул Сатторӣ, Акбар Муслимов, Тӯра Қобилов, Бобоҷон Абдулвоҳидов, Шарифамоҳ Кишвардухт, Бахтиёр Муртазоев, Аскаралӣ Набиев, Абдулло Муродов, Мирзо Гадоев, Карим Давлат, Олимҷон Ёрасенов, Фотеҳ Ҳомидов, Ашӯр Иброҳимов, Аброри Зоҳир, Аслон Исломов, Ҳуриннисо Ализода, Гурез Қосимов, Саломиддин Мирзораҳматов, Шамсиддин Муҳаммадиев, Сайидалӣ Бобохонов, Алимуҳаммад Муродӣ, Нурмаҳмад Одинаев, Файзалӣ Чориев, Аъзам Мӯсоев, Раҷабалӣ Назаров, Аюбҷон Неъматов, Шоимназар Омонов, Сайид Раҳмон, Ғаффоралӣ Сафар, Муҳаббат Мирзораҳимова, Туҳфа Аҳмадова, Саидҷаъфар Баёзӣ, Мисралӣ Сониев, Ғулом Соҳибов, Усмон Билолӣ, Давлатҷон Султонов, Саидҷалол Фахриддинов, Мӯсо Абдуқаҳҳор, Мирзои Фирӯз, Неъматулло Худойбахшов, Боймурод Сайдалиев, Саттор Қарахонов, Ҳусния Ҳафизова, Ғайбулло Ҳалимов, Исматулло Ҳасанов, Наҷот Сафарзода, Мирзосафар Шамсиддинов ва даҳҳо нафари дигар дар ин рӯзнома фаъолият кардаву соҳибном шудаанд.

Исми ҳар як корманди эҷодиву техникие, ки тӯли ин солҳо кори нашрияро гардон карда ва масъулиятшиносона вазифаҳои худро иҷро намудаанд, барои мо гиромист. Мо ифтихор мекунем, ки идомабахши кору пайкори онҳоем.

Қобили қайди хос аст, ки имрӯз рӯзномаи “Хатлон”, сарфи назар аз рақобати ҷиддӣ дар майдони матбуоти тоҷик, фаъолияти садҳо сомонаҳои интернетӣ, шабакаҳои иҷтимоӣ, воситаҳои ахбори оммаи электронӣ, агентиҳои иттилоотӣ, хонандаи худро дорад. Бо дарназардошти шумораи обуначиён, хонандагону аъзои гурӯҳҳои рӯзнома дар сомонаи интернетӣ (www.khatlon-ruznoma.tj), шабакаҳои иҷтимоии “фейсбук”, “инстаграм”, “телеграм”, “одноклассники” ва “ютюб” маҳсулоти эҷодии рӯзноманигорони нашрияи “Хатлон” моҳона беш аз 100 ҳазор хонанда ва бинанда дорад.  

Бо дастгирии Мақомоти иҷроияи ҳокимияти давлатии вилояти Хатлон сар аз моҳи апрели соли 2021 рӯзномаи “Хатлон” ҳафтае ду маротиба бо теъдоди беш аз 10 ҳазор нусха чоп ва ба дасти хонандаи арҷманд мерасад.

Дар 90-умин соли нашр рӯзномаи “Хатлон” соҳиби Ҷоизаи Иттифоқи журналистони Тоҷикистон ба номи профессор Асадулло Саъдуллоев - “Нашрияи муваффақи маҳаллӣ” гардид. Сомонаи интернетии рӯзнома низ дар озмуни вилоятии “Неруи сухан” ғолиби номинатсияи “Беҳтарин сомонаи интернетии ВАО” дониста шуд. Дар назди идораи рӯзнома маҳфили “Рӯзноманигорони ҷавон”, ташкилоти ибтидоии ҲХДТ бо номи “Хатлон” таъсис дода шуд. Ҷиҳати сайқали маҳорати эҷодии кормандон на танҳо давраҳои бозомӯзии касбӣ, балки мунтазам озмунҳои эҷодии дохилиидоравӣ доир карда мешаванд.

Бо мақсади таҷлили сазовори 90-солагии нашрия имсол ду маҷмӯаи нав -  “Эъҷози Истиқлол” ва “Кишвардухт” рӯйи чоп омад. Дар “Эъҷози Истиқлол” 30 мақолаи аҳли эҷоди рӯзномаи “Хатлон” ба муносибати Ҷашни 30-солагии Истиқлоли давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон гирдоварӣ шудаанд, ки ба мавзӯъҳои Истиқлол, Ватан, нақши Пешвои миллат дар таҳкими пояҳои давлатдорӣ, ифтихори ватандорӣ, ҳувияти миллӣ бахшида шудаанд.

Дар китоби “Кишвардухт” мақолаву таронаҳои рӯзноманигори марҳум Шарифамоҳи Кишвардухт (агар дар қайди ҳаёт мебуд, имсол 70-солагиашро таҷлил мекардем), инчунин ёддошти дӯстону ҳамкоронаш ҷой дода шудаанд.

Ба ифтихори 90-солагии нашрия ҳамчунин мо нашри мхсуси рӯзномаи “Хатлон”-ро дар ҳаҷми 90 саҳифа ба дасти чоп супурдем, ки он на танҳо саҳифаҳои рангини таърихи ин рӯзномаро нишон медиҳад, балки таърихи як вилояти бузурги Тоҷикистонро дар матолибаш бозтоб додааст.

Ба нашр расидани маҷмӯае, ки ҳоло дар даст доред, аз ҷумлаи иқдомҳои навбатии ҳайати таҳририя ба муносибати 90-умин солгарди таъсиси рӯзномаи “Хатлон” маҳсуб гардида, бо камоли эҳтиром ҳамчун армуғони ҷашнӣ манзури алоқамандону ҳаводорони нашрия мегардад.

'''Носирҷон Маъмурзода,'''

'''сармуҳаррири рӯзномаи “Хатлон”,'''

'''номзади илмҳои филологӣ'''

Манбаъ: китоби &quot;Боргоҳи маънӣ&quot;. - Бохтар: Ношир-С, 2021. - 230 с.

== Сохтор ==
Сармуҳаррир: Носирҷон Маъмурзода

Ҷонишини сармуҳаррир: Фаромӯз Бобоев

Котиби масъул: Саттор Қарахонов

Шуъбаи ахбор ва омӯзиши афкори омма

Шуъбаи ҳокимияти давлатӣ ва сиёсат

Шуъбаи адабиёт, фарҳанг ва ҳунар

Шуъбаи иқтисодиёт ва кишоварзӣ

Шуъбаи ҷавонон, варзиш ва сайёҳӣ

Шуъбаи мултимедиа

== Пайвандҳо ==
*[http://www.khatlon-ruznoma.tj Торнамои расмии рӯзнома]

{{Мақолаи нопурра}}

[[Гурӯҳ:Нашрияҳои даврии Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Рӯзномаҳо]]
[[Гурӯҳ:Вилояти Хатлон]]</text>
      <sha1>igat30vqaufm7pecg6qg509qcdjrm0r</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Рейтер</title>
    <ns>0</ns>
    <id>59296</id>
    <revision>
      <id>1481315</id>
      <parentid>1404079</parentid>
      <timestamp>2026-07-18T07:45:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <comment>илова</comment>
      <origin>1481315</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5256" sha1="4qcth6sl9n46qu51xs3b3fozkpal016" xml:space="preserve">{{Дигар мазмунҳо|Оҷонсиҳои иттилоотӣ (мазмунҳо)|Рейтер}}
{{Ширкат}}

«'''Рейтер'''» ({{lang-en|Reuters}}) — аввалин оҷонсии иттилоотӣ дар ҷаҳон ва яке аз чор оҷонсии иттилоотии бузургтарини дунёст, Дар Қaнoрии Варфи Лондони [[Бритониёи Кабир]] ҷойгир буда, моликаш Томсон Рейтер (Thomson Reuters) мебошад. Соли 2008 оҷонсии иттилоотии Рейтер ({{lang-en|Reuters}}) ширкати мустақили Рейтер Груп плс (Reuters Group plc) ба худ тобеъ кард, ки вазъи бозори молиявиро меомӯхт. Он бо забонҳои англисӣ, франсавӣ, арабӣ. итолиёӣ, партугалӣ, русӣ, ҷопонӣ, ва чинӣ иттилоотро ҷамъоварӣ ва интишор мекунад.

== Таърих ==
Оҷонсии Рейтер соли 1851 аз ҷониби Паул Луис Рейтер (Paul Julius Reuter) дар минтақаи Роял Эксченҷи [[Лондон]] таъсис ёфтааст. Паул Рейтер дар як фирмаи нашри китоб дар [[Берлин]] кор мекард ва он дар оғози Инқилоби соли 1848 барҳам хурд, ки рисола ва памфлетҳои радикалӣ паҳн мекард. Онҳо нашриётро бо эҳтиёткорона ба Рейтер оварданд. Дертар, [[соли 1949]] намунаи хадамоти иттилоотӣ рушд кард. Онҳо аз телеграфи электрикӣ ва хаткашонии кафтарҳо истифода мебурданд. Ширкати телеграмавии Рейтер баъдтар барҳам хӯрд. Ин ширкат дар ибтидо ба иттилооти тиҷоратӣ, хадамоти бонкӣ, фурӯши хона ва фирмаҳои тиҷоратиро дар бар мегирифт. Аввалин рӯзномае, ки ба Рейтер обуна шуда буд, «Субҳи рекламадеҳ» (Morning Advertiser)-и чопи Лондон дар [[соли 1858]] мебошад. Дар давоми солҳо Рейтер нахуст дар [[Аврупо]] баъдан дар тамоми ҷаҳон шуҳрат ёфт ва нахустин оҷонсие буд, ки аз хориҷа гузориш медод. Аввалин гузориш дар Рейтер ин гузориши Абраҳам Линколн (Abraham Lincoln) буд, ки чун намуна муаррифӣ шуд. Имрӯз қариб тамоми васоити ахбори оммавии ҷаҳон аз матолиби Рейтер истифода мебаранд. Оҷонсии Рейтер дар бештар аз 200 шаҳр ва 94 намояндагӣ дошта, ба 20 забон ахбор интишор мекунад. Охирин намояндаи оилаи Рейтерҳо Маргарита, Баронесс де Рейтер 25 январи соли 2009 дар синни 96 солагӣ, баъд аз бемории фалаҷи майна вафот кард.

== Талаботи рӯзноманигорӣ ==
Рейтер барои нигаҳ доштани беғаразии рӯзноманигорӣ сиёсати ҷиддиро пеш гирифтааст. Ин сиёсат барои он аст, ки ба ҳассосият роҳ надодан дар гузоришҳо барои сӯистифода накардан аз вожаи «террорист», аз ҷумла таркишҳои [[11 сентябр]]и [[соли 2001]] дар [[ИМА]]. Дар Рейтер инчунин сухани террорист ва умуман иттилоот дар ин мавзӯъ манъ аст. Муҳаррири иттилооти глобалӣ Стефен Ҷакис навишта буд: «Мо ҳама медонем, ки як марди террорист аз дигар мардони озоди мубориз чӣ фарқ мекунад ва Рейтер принсипи истифода накардан аз мафҳуми „террорист“-ро нигоҳ медорад». Ин муҳимтарин нишондоди касбӣ барои журналистони ин оҷонсии иттилоотӣ буда, ин таҷриба бесобиқа дар фаъолияти ВАО-и ҷаҳонист.

== Сиёсати забонӣ ==
{{васеъкунии фасл}}

== Фазои мубодилаи иттилоот ==
{{васеъкунии фасл}}

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Пайвандҳо ==
{{Навигация}}
* {{вебгоҳи расмӣ}}
* [http://ru.reuters.com/ Официальный сайт агентства «Рейтер» (Россия и страны СНГ) &lt;sup&gt;(рус.)&lt;/sup&gt; ]{{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20210203025425/https://ru.reuters.com/ |date=2021-02-03 }}

{{ПБ}}
[[Гурӯҳ:Оҷонсиҳои иттилоотӣ аз рӯи алифбо]]</text>
      <sha1>4qcth6sl9n46qu51xs3b3fozkpal016</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Назарияи зеҳн</title>
    <ns>0</ns>
    <id>59366</id>
    <revision>
      <id>1481293</id>
      <parentid>1194313</parentid>
      <timestamp>2026-07-18T04:36:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <origin>1481293</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1013" sha1="470g8m9wouyx7l9g0580q69tnzq63vd" xml:space="preserve">{{Дигар мазмунҳо| Назария (мазмунҳо)|Назария}}

'''Назарияи зеҳн''' ({{lang-en|Theory of Mind}}) ({{lang-fa|نظریه ذهن}}) ки ба ихтисор ToM низ ёд мешавад, дар [[равоншиносӣ]] иборат аст аз тавоноии намуд додан вазъиятҳои зеҳнӣ аз қобили боварҳо, мақсадҳо, хостаҳо, вонамуд карданҳо ва [[дониш]] ва ғайра ба худу дигарон, ҳамин тавр дарки ин ки дигарон низ дорои боварҳо, хостаҳо ва нияти мутафовут аз мо мебошанд.&lt;ref&gt;Аз Википедиаи порсӣ [[:fa:نظریه ذهن]]&lt;/ref&gt;

{{хурд}}

== Нигаред низ ==
* [[Фалсафаи зеҳн]]

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

[[Гурӯҳ:Равоншиносии омӯзиш]]
[[Гурӯҳ:Улуми шинохтӣ]]
[[Гурӯҳ:Назарияҳои зеҳн]]</text>
      <sha1>470g8m9wouyx7l9g0580q69tnzq63vd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Назарияи Квир</title>
    <ns>0</ns>
    <id>97141</id>
    <revision>
      <id>1481300</id>
      <parentid>1267588</parentid>
      <timestamp>2026-07-18T05:30:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <comment>илова</comment>
      <origin>1481300</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1352" sha1="tp5ociudatgx86v139dc509hnk25b1w" xml:space="preserve">{{Дигар мазмунҳо| Назария (мазмунҳо)|Назария}}

'''Назарияи Квир''' ({{lang-en|Queer theory}}) — маҷмӯъае аз ақоиде бар [[Асос|пояи]] ин [[амр]] аст, ки ҳувиятҳо собит нестанд ва наметавонанд мушаххаскунандаи хусусияти як [[инсон]] бошанд. Тибқи ин назария, ба таври куллӣ суҳбати кардан дар мавриди гурӯҳи таҳти унвони [[зан]]он, ҳамҷинсгароён ва ғайра бемаҳфум аст, чаро ки ҳар ҳувияте муташакил аз теъдоди зиёди унсури мухталиф аст ва пешфарзи ин ки битавон инсонҳоро бар пояи як ҳувияти муштарак табақабандӣ кард бисёр иштибоҳ аст. Ин [[назария]] пешниҳод мекунад ки инсонҳо мафоҳими марбут ба ҳувиятҳои собитро ба гунаҳои мухталиф ва мубтакирона зери суол бубаранд&lt;ref&gt;Аз Википедиаи порсӣ&lt;/ref&gt;.


== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

{{хурд}}
[[Гурӯҳ:Назарияи Квир| ]]
[[Гурӯҳ:Назарияҳо| ]]</text>
      <sha1>tp5ociudatgx86v139dc509hnk25b1w</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Корхонаи худравсозии Чкаловск</title>
    <ns>0</ns>
    <id>112303</id>
    <revision>
      <id>1481328</id>
      <parentid>1450103</parentid>
      <timestamp>2026-07-18T08:13:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <comment>илова</comment>
      <origin>1481328</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6765" sha1="g8yow8djwnbdm65wxy2r22l5fbf16gq" xml:space="preserve">{{Дигар мазмунҳо|Корхона (мазмунҳо)}}
{{Корхона}}
[[Акс:Unknown_Bus_in_Kuzmolovo.JPG|thumb|250x250px|Автобуси Родник-3230 дар Кузьмолово]]
«'''Корхонаи худравсозии Чкаловск'''» ('''ЧАЗ''') — корхонаи истеҳсоли автобусҳои дараҷааш хурди тамғаи «Тоҷикистон» дар шаҳри [[Чкаловск]]и [[Тоҷикистон]].

Дар шаҳри Чкаловски (номи махфиаш — «Ленинабад-30») [[Ҷумҳурии Шӯравии Сотсиалистии Тоҷикистон|ҶШС Тоҷикистон]] аз [[соли 1953]] корхонаи таъмири худравҳо барои эҳтиёҷоти Вазорати мошинсозии миёнаҳаҷми [[Иттиҳоди Шӯравӣ|ИҶШС]] (Минсредмаш СССР), ки инчунин бо истеҳсоли неруи атом, аз ҷумлаи нахустин коргоҳи кишвар доир ба истеҳсоли кони маъдани уран дар «Комбинати № 6» [[Вилояти Суғд|вилояти Ленинобод]] ш. Чкаловск (ҳоло [[Гулистон (шаҳр)]]) фаъолият мекард.

Дар [[соли 1960]] дар ин корхона, ба истеҳсоли маҳсулоти худ — автобусҳо шурӯъ намуданд ва он минбаъд ба корхонаи автобуссозӣ табдил ёфта буд. Автобусҳои истеҳсолнамудаи корхона ҳамчун нақлиёти мусофирбари боэътимод ва камхарҷ, барои иҷрои корҳои гуногун дар дигар корхонаҳои вазорати Минсредмаш, аз ҷумла дар тақозои шаҳри махфии «Красноярск-26», ҳоло ш. Железногорск, дар корхонаҳои дигар соҳаҳо истифода бурда мешуданд. Ба ғайр аз автобус, дар коргоҳ аз [[соли 1961]], инчунин систернаҳо истеҳсол карда мешуданд.

Автобусҳои ЧАЗ дар асоси шассии корхонаи ГАЗ намуди вагонмонанд буданд. Аввалин модели коргоҳ «Тоҷикистон-1» бо басти чўбӣ таъсис ефта, дар асоси шассии худравҳои ГАЗ — 51 ва дар заминаи коргоҳи автобусҳои Каунас (KAG) то [[соли 1976]] истеҳсол мегардид. Аз [[соли 1970]] ҳамзамон автобуси «Тоҷикистон-2» дар асоси шассии худравҳои ГАЗ-53 А низ истеҳсол карда мешуд.

Дар охири солҳои 1970 чанд намуд автобусҳои озмошии «Тоҷикистон — 3» ва «Тоҷикистон — 4» дар асоси шассии худравҳои ЗИЛ — 130 низ бароварда шудаанд. Баъди онҳо модели нави «Тоҷикистон — 5» бо кузови нав дар асоси шассии худравҳои ЗИЛ — 130 баромад. Дар автобус 25 ҷойи нишаст, миқдори умумии ҷойҳо — 42-то буд. Баъди модернизасия, автобусҳо зери тамғаи ЧАЗ-3205 ва ЧАЗ-3223 бароварда мешуданд.

Дар байни солҳои 1980-ум ва 1990-ум дар нақша истеҳсоли автобусҳои модели 4209 ва 42091 дар асоси шассии худравҳои ЗИЛ-4331 ва ЗИЛ-4333, таҳияи ВКЭИавтобуспроми Лвов дар назар буд. Вале, азхуд намудани истеҳсоли автобусҳо то пошхӯрии [[ИҶШС]] амалӣ нашуд.

Баъди пош хӯрдани [[ИҶШС]] дар коргоҳ ҶДММ ширкати муштараки «Хуҷанд-ЗИЛ» таъсис дода шуда буд. Коргоҳ ба миқдори хурд барориши автобусҳоро таҳти унвони ЧАЗ-3223 ба роҳ монда буд. Дар [[Соли 1995|соли 1995-ум]] истеҳсоли намудҳои гуногуни автобусҳо (таҳти номи Родние-3230) месохт. Истеҳсоли чунин автобусҳо минбаъд, дар натиҷаи дуздида шудани ҳуҷҷатҳо, дар [[Русия]], дар шаҳри Родникии вилояти Иваново, ба роҳ монда шуда буд.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}
* [http://www.gruzovikpress.ru/article/autogigant/2006_12_A_2007_04_13-17_10_59/ «Грузовик Пресс» № 12/2006]
* ООО [http://denisovets.ru/remz/tadjikistan/tadjikistanpages/chaz.html ҶДММ &quot;Ширкати муштараки «Хуҷанд-ЗИЛ»]
* [http://www.tajik-gateway.org/index.phtml?id=4199&amp;lang=ru Худжант-ЗИЛ] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20120510140837/http://www.tajik-gateway.org/index.phtml?lang=ru&amp;id=4199 |date=2012-05-10 }} Дар портали рушди Тоҷикистон
* [http://www.gruzovikpress.ru/article/autogigant/2006_12_A_2007_04_13-17_10_59/ «Мошини Пресс» № 12/2006]
* [http://denisovets.ru/remz/tadjikistan/tadjikistanpages/chaz.html ҶДММ &quot;Ширкати муштараки «Хуҷанд-ЗИЛ»]
* Таҷҳизоти суратгирӣ дар автобуси ЧАЗ [http://fotobus.msk.ru/list.php?mid=793]{{Пайванди мурда|date=January 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, [http://fotobus.msk.ru/list.php?mid=4060]{{Пайванди мурда|date=January 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, [http://fotobus.msk.ru/list.php?mid=2107]{{Пайванди мурда|date=January 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, [http://fotobus.msk.ru/list.php?mid=4061]{{Пайванди мурда|date=January 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [http://www.tajik-gateway.org/index.phtml?id=4199&amp;lang=ru Худжант-ЗИЛ] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20120510140837/http://www.tajik-gateway.org/index.phtml?lang=ru&amp;id=4199 |date=2012-05-10 }} Дар портали рушди Тоҷикистон
* [https://www.drive2.ru/c/350180/ «Хуҷанд — ЗИЛ» (акс ва таърихӣ, соли 1991)]

[[Гурӯҳ:Вилояти Суғд]]
[[Гурӯҳ:Коргоҳҳои Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Худрав]]</text>
      <sha1>g8yow8djwnbdm65wxy2r22l5fbf16gq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Давлати ҳуқуқбунёд</title>
    <ns>0</ns>
    <id>115380</id>
    <revision>
      <id>1481299</id>
      <parentid>1395694</parentid>
      <timestamp>2026-07-18T05:24:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <comment>/* Эзоҳ */ навсозӣ</comment>
      <origin>1481299</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3983" sha1="2zadsu7zj9vaoesysjczxvu0o9g8v1a" xml:space="preserve">{{маъноҳои дигар|Давлат (мазмунҳо)}}
'''Давлати  ҳуқуқбунёд''' – [[истилоҳ|истилоҳи]] давлати ҳуқуқбунёд (Rechstaat) дар
адабиёти ҳуқуқии [[Олмон]] дар нимаи  дуюми [[асри XVIII]] - аввали [[асри XIX]] пайдо шудааст.
Онро дар асарҳои худ К. Велкер (соли 1813), И.Х. Фрайхер фон Аретин ([[соли 1824]]), Робент фон Мол ([[соли 1832]]) истифода бурдаанд. Дар адабиёти ҳуқуқии англисӣ ба ҷои он истилоҳи «ҳукмронии ҳуқуқ» истифода мешавад Ба маънои васеъ давлати ҳуқуқбунёд давлатест, ки дар он [[ҳуқуқ]] ҳукмрон аст. Ба таври мушаххасгар давлати ҳуқуқбунёд ин шакли ҳуқуқии ташкил ва фаъолияти [[ҳокимияти сиёсӣ|ҳокимияти сиёсии]] омма аст.

Аломатҳои давлати ҳуқуқбунёд: 
# волоияти ҳуқуқ ва қонуни ҳуқуқӣ;  
# воқеӣ будани ҳуқуқу озодиҳои фард;  
# таҷзияи [[ҳокимият]];  
# волоияти [[адолати судӣ]] дар [[ҷомеъа]] аз ҷумла назорати судии Конститутсионӣ

Мафҳуми давлати ҳуқуқбунёд нахустин бор дар яке аз ҳуҷҷатҳои муҳимтарин «Эъломияи истиқлоли Ҷумҳурии Тоҷикистон» [[24 август]]и соли [[1990]] аз тарафи иҷлосияи дуюми Шӯрои Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон зълон гардид. Конститутсияи нави Ҷумҳурии Тоҷикистон ин ғояро ривоҷ дода, кафолатҳои онро муқаррар кард ва бартарии [[ҳуқуқ]] дар [[ҷомеъа]] ва [[давлат]] таъкид гардид. Яке аз рукнҳои давлати ҳуқуқбунёд волоият ва ҳукмронии [[қонун]], дар назди қонун баробар будани ҳама мебошад. Давлат ва ҳамаи [[мақомоти давлат|мақомоти он]], [[мансабдор|шахсонн мансабдор]], [[шахси ҳуқуқӣ|шаҳрвандон]] ва ттиҳодияҳои онҳо вазифадоранд [[Конститутсия]] ва [[қонун|қонунҳоро]] риоя ва иҷро намоянд. Дар давлати ҳуқуқбунёд арзиши олӣ доштани инсон ва ҳуқуқу озодиҳои ӯ, эътироф, риоя ва ҳифзи ҳуқуқу озодиҳои инсон ва шаҳрванд - вазифаи муқаддаси давлат мебошад. Дигар талаботе, ки
Конститутсия (моддаи 9) дар назди давлати ҳуқуқбунёд мегузорад, ин таҷзияи ҳокимиятн давлатӣ, яъне ба ҳокимняти қонунгузор, иҷроия ва судӣ ҷудо намудани ҳокимиятн давлатӣ, ки ба воситаи он ҳар як мақоми номбурда имконият пайдо мекунад, ки мустақилона дар доираи салоҳияти худ амал намояд, ба шумор меравад.&lt;ref&gt;Фарҳанги  истилоҳоти  ҳуқуқ   /  Зери  таҳрири  Маҳмудов М.А. -  Душанбе: ЭР-граф, 2009. -  с.  138&lt;/ref&gt;
== Нигаред низ ==
* [[Давлат]]
* [[Дастгоҳи давлатӣ]]
* [[Мақомоти давлат]]
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}
{{хурд}}

[[Гурӯҳ:Давлат]]
[[Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ]]</text>
      <sha1>2zadsu7zj9vaoesysjczxvu0o9g8v1a</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Корхонаи худравсозии Горкий</title>
    <ns>0</ns>
    <id>141103</id>
    <revision>
      <id>1481323</id>
      <parentid>1371780</parentid>
      <timestamp>2026-07-18T08:08:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <origin>1481323</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18805" sha1="9iuzuf0nh71h7a9u1f271ovvsm6s5xz" xml:space="preserve">{{Дигар мазмунҳо|Корхона (мазмунҳо)}}

{{otheruses|Газ|ГАЗ}}
{{Корхона
 |ном                  = Заводи автомобилсозии Горкий
 |номи аслӣ            = Горьковский автомобильный завод (ГАЗ)
 |логотип              = 
 |сурат                = Gorky Automobile Plant.jpg
 |тавсифи сурат        = Главная проходная ГАЗа
 |намуд                = [[ҶСК]]
 |листинг дар          = 
 |фаъолият             = 
 |шиор                 = 
 |аосгузорӣ            = 1932
 |номҳои қаблӣ         = Нижегородский автомобильный завод имени В. М. Молотова
 |асосгузорон          = ШОХХ&lt;br/&gt; [[Ford]]
 |пӯшидашавӣ           = 
 |мавқеи ҷойгиршавӣ    = {{Парчами СССР}} [[ИҶШС]] → {{flag|Русия}}:&lt;br/&gt; [[Нижний Новгород]]
 |чеҳраҳои калидӣ      = 
 |бахш                 = [[Мошинсозӣ]]
 |маҳсулот             = [[Автомобил]]ҳои сабукрав ва боркаш, [[автобус]]ҳо ва [[микроавтобус]]ҳо, [[автокомпонент]]ҳо
 |гардиш               = 
 |фоидаи амалиётӣ      = 
 |фоидаи соф           = 
 |шумораи коргарон     = 25000 (2013 год)&lt;ref&gt;[http://www.nta-nn.ru/news/item/?ID=220195 &quot;У Нижегородской области колоссальный потенциал - Медведев&quot; - НТА Приволжье]&lt;/ref&gt;
 |ширкати модарӣ       = [[Группа ГАЗ]]
 |ширкати духтарӣ      = 
 |аудитор              = 
 |маблағҳои худӣ       = 
 |қарз                 = 
 |ҷоизаҳо              = 2 ордени Ленин, ордени Байрақи Сурх, ордени Ҷанги Ватанӣ
 |сайт                 = [http://azgaz.ru/ Сайти расмӣ]
  |lat_deg =  56|lat_min =  15|lat_sec = 
  |lon_deg =  43|lon_min =  54|lon_sec = 
  |CoordScale           = 10000
 |edu_region           = --&gt;
}}
'''Заводи автомобилсозии Горкий''' (''Го́рьковский автомоби́льный заво́д; ''мухтасар '''ГАЗ''') — корхонаи истеҳсолкунандаи автомобилҳои сабукрав, боркаш ва автобусҳои хурд. Соли 1932 таъсис ёфта, дар шаҳри Нижний Новгород (аз солҳои 1932–1990 – Горкий) воқеъ гардидааст.

== Таърих ==

=== Сохтмон ва солҳои тоҷангӣ ===
Моҳи майи соли 1929 Шӯрои умумииттифоқии хоҷагии халқи ИҶШС бо ширкати амрикоии ''Ford Motor Company'' дар бораи расонидани ёрии техникӣ оид ба ташкил ва истеҳсоли оммавии автомобилҳои сабукрав ва боркаш қарордод ба имзо расонда буд.&lt;ref&gt;&lt;span class=&quot;citation&quot;&gt;''Шпотов Б. М.''&amp;nbsp;[http://his.1september.ru/article.php?ID=199902903 Компания Форда и Россия, 1909–1941 г.] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20151121083902/http://his.1september.ru/article.php?ID=199902903 |date=2015-11-21 }}&amp;nbsp;// ИМА: экономика, политика культура&amp;nbsp;: журнал.&amp;nbsp;— 1999.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/ref&gt;

Корхонаи истеҳсоли автомобилҳо 1 январи 1932 ба истеҳсоли мошини боркаши 1,5-тоннагии НАЗ–АА (аз соли 1933 ГАЗ – АА) шурӯъ намуд. Тибқи қарордод ширкати амрикоӣ дар давоми панҷ соли дигар (1931–36) бо корхонаи ГАЗ дар тарҳрезӣ, такмили техникӣ ва истеҳсоли мошинҳо ҳамкорӣ дошт. Моҳи майи 1936 корхона истеҳсоли мошини сабукрави ГАЗ–М–1-ро, ки бештар бо номи «Эмка» машҳур буд, оғоз кард. Минбаъд дар солҳои 1937–41 дар корхона истеҳсоли чанд намуд худрави сабукрав ба роҳ монда шуд.

=== Солҳои 1941—1945 ===
Дар солҳои ҶБВ (1941–45) дар корхона истеҳсоли автомобилҳои пуриқтидори низомӣ ва танкҳо ба роҳ монда шуд, аз ҷумла корхона худрави низомии ГАЗ–64, танки сабуки Т–60, танки Т–70, худрави зиреҳпӯши БА–64 ва анвои гуногуни тӯпҳои худгард истеҳсол менамуд. Дар маҷмӯъ солҳои ҶБВ дар корхона 176,2 ҳазор адад автомобил, 12 ҳазор танк, бештар аз 9 ҳазор тӯпи худгард, 24 ҳазор миномёт ва 30 ҳазор гулӯла барои дастгоҳи реактивии «Катюша» истеҳсол гардид.

=== Солҳои 1946—1960 ===
Пас аз ҶБВ дар корхона навсозии техникӣ гузаронида шуда, автомобилҳои сабукрави М–20 «Победа», мошин­ҳои боркаши ГАЗ–47, ГАЗ–51, ГАЗ–63, автомошинаи ГАЗ–69 (аз 1949) истеҳсол мегардиданд. Дар солҳои 50-ум корхона истеҳсоли мошини сабукрави ГАЗ–21 «Волга», ГАЗ–13 «Чайка» ва мо­шинҳои боркаши ГАЗ–52 (2,5 т), ГАЗ–53 (3,5 т) ва ГАЗ–66-ро ба роҳ монда, дар рушди хоҷагии халқи мамлакат саҳми калон гузошт.

=== Солҳои 1961—1990 ===
[[Акс:Газ_21_Волга.jpg|thumb|250x250px|ГАЗ-21Р «Волга» (1962—1970)]]Дар давоми солҳои 60–90 садаи XX корхона ба истеҳсоли оммавии мошинҳои сабукрави ГАЗ–24, ГАЗ–24-10, ГАЗ–3105 ва мошинҳои боркаши ГАЗ–52, ГАЗ–53 ва ГАЗ–66 машғул буд.

=== Солҳои 1992—2000 ===
Пас аз [[Фурӯпошии ИҶШС|пош хӯрдани ИҶШС]] дар давоми солҳои 90 садаи XX саноати автомобилсозии [[Русия]] давраи буҳронро аз сар гузаронд. Аз нимаи дуввуми солҳои 90 корхона асосан ба истеҳсоли мошинҳои боркаши камҳаҷми [[ГАЗ–3302]] («[[Газел]]»), автобусҳои [[ГАЗ–3221]] («Газел») ва ГАЗ–22171 («Собол») машғул буд. Солҳои 2011–13 корхона бо ширкатҳои бузурги истеҳсолкунандаи автомобилҳо – [[Mercedes-Benz]], [[Volkswagen Croup]], [[Chevrolet Aveo]] ва ғайра созишнома баста, дар коргоҳҳои истеҳсолии худ ба истеҳсоли автомобилҳои ин ширкатҳо оғоз намуд. Ҳоло (2014) корхона асосан ба истеҳсоли мошинҳои боркаши камҳаҷм ва автобусҳои хурди тамғаи «ГАЗ», мошинҳои зиреҳпӯши низомии [[БТР]] ва [[БРДМ]] машғул мебошад.

=== Солҳои 2011—2013 ===
Соли 2013 дар корхона 25 ҳазор коргар, хидматчӣ, муҳандис ва менеҷер фаъолият доштанд.[[Акс:Russian_car_GAZ-13_Chaika.jpg|thumb|250x250px|ГАЗ-13 (1959—1981)]]
  
[[Акс:GAZ-14.jpg|thumb|240x240px|ГАЗ-14 &quot;Чайка&quot; (1977-1989)]]
[[Акс:The_Soviet_Union_1971_CPA_3998_stamp_(GAZ-66_Truck).jpg|thumb|240x240px|Мошини ГАЗ-66 (1964-1999) дар почта навъи (1971)]]

== Ҷоизаҳо ==
* Ду ордена Ленин;
* ордени Байрақи Сурх;
* орден Ҷанги Ватанӣ.
Дар давраи аз соли [[Соли 1935|1935]] то [[соли 1957]] завод номи '''ЗИМ''', яъне «Завод имени Молотова»-ро дошт.

== Қатори моделҳо ==

=== Автомобилҳои сабукрав ===
[[Акс:Volga_31105.jpg|thumb|250x250px|ГАЗ-31105 «Волга» (2004—2009)]]
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ Силсилаи мошинҳои сабукрави ГАЗ
! Модел 
! Солҳои барориш
|-
| ГАЗ-А 
| [[Соли 1932|1932]]—[[Соли 1936|1936]]
|-
| ГАЗ-М-1 
| [[Соли 1936|1936]]—[[Соли 1942|1942]]
|-
| ГАЗ-11-73 
| [[Соли 1940|1940]]—[[Соли 1942|1942]], [[Соли 1945|1945]]—[[Соли 1948|1948]]
|-
| М-20 «Победа» 
| [[Соли 1946|1946]]—[[Соли 1958|1958]]
|-
| ЗИМ (ГАЗ-12) 
| [[Соли 1950|1950]]—[[Соли 1960|1960]]
|-
| ГАЗ-21 «Волга» 
| [[Соли 1956|1956]]—[[Соли 1970|1970]]
|-
| ГАЗ-22 «Волга» 
| [[Соли 1962|1962]]—[[Соли 1970|1970]]
|-
| ГАЗ-23 «Волга» 
| [[Соли 1962|1962]]—[[Соли 1970|1970]]
|-
| ГАЗ-13 «Чайка» 
| [[Соли 1959|1959]]—[[Соли 1981|1981]]
|-
| ГАЗ-24 «Волга» 
| [[Соли 1967|1967]]—[[Соли 1985|1985]]
|-
| ГАЗ-24-02 «Волга» 
| [[Соли 1972|1972]]—[[Соли 1986|1986]]
|-
| ГАЗ-24-24 «Волга» 
| [[Соли 1971|1971]]—[[Соли 1986|1986]]
|-
| ГАЗ-14 «Чайка» 
| [[Соли 1977|1977]]—[[Соли 1989|1989]]
|-
| ГАЗ-24-10 «Волга» 
| [[Соли 1985|1985]]—[[Соли 1992|1992]]
|-
| ГАЗ-24-34 «Волга» 
| [[Соли 1986|1986]]—[[Соли 1991|1991]]
|-
| ГАЗ-3102 «Волга» 
| [[Соли 1981|1981]]—[[Соли 2009|2009]]
|-
| ГАЗ-3101 «Волга» 
| 1984—[[Соли 1991|1991]]
|-
| ГАЗ-31029 «Волга» 
| [[Соли 1992|1992]]—1998
|-
| ГАЗ-31022 «Волга» 
| [[Соли 1992|1992]]—1998
|-
| ГАЗ-3105 «Волга» 
| [[Соли 1992|1992]]—1996
|-
| ГАЗ-3110 «Волга» 
| 1997—2005
|-
| ГАЗ-310221 «Волга» 
| 1997—2008
|-
| ГАЗ-3111 «Волга» 
| 2001—2002, 2004
|-
| ГАЗ-31105 «Волга» 
| 2004—[[Соли 2009|2009]]
|-
| ГАЗ-311055 «Волга» 
| 2005—2007
|-
| Volga Siber 
| 2008—2010
|}

=== Силсилаи (заминавии) автомобилҳои боркаши ГАЗ ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ Ссилсилаи автомобилҳои боракаши ГАЗ
! Модел 
! Солҳои барориш
|-
| ГАЗ-АА 
| [[Соли 1932|1932]]—[[Соли 1938|1938]]
|-
| ГАЗ-ААА 
| [[Соли 1936|1936]]—[[Соли 1943|1943]]
|-
| ГАЗ-ММ 
| [[Соли 1938|1938]]—[[Соли 1947|1947]]
|-
| ГАЗ-51 
| [[Соли 1946|1946]]—[[Соли 1975|1975]]
|-
| ГАЗ-63 
| [[Соли 1948|1948]]—[[Соли 1968|1968]]
|-
| ГАЗ-62 
| [[Соли 1959|1959]]—[[Соли 1962|1962]]
|-
| ГАЗ-52 
| [[Соли 1961|1961]]—[[Соли 1992|1992]]
|-
| ГАЗ-53 
| [[Соли 1961|1961]]—[[Соли 1992|1992]]
|-
| ГАЗ-66 
| [[Соли 1964|1964]]—[[Соли 1999|1999]]
|-
| ГАЗ-3307 
| аз [[Соли 1989|1989]]
|-
| ГАЗ-4301 
| [[Соли 1992|1992]]—[[Соли 1995|1995]]
|-
| ГАЗ-3306 
| [[Соли 1993|1993]]—[[Соли 1995|1995]]
|-
| ГАЗ-3302 «Газель» 
| аз [[Соли 1994|1994]]
|-
| ГАЗ-3309 
| аз [[Соли 1995|1995]]
|-
| ГАЗ-2705 «Газель» 
| аз [[Соли 1995|1995]]
|-
| ГАЗ-3308 «Садко» 
| аз [[Соли 1999|1999]]
|-
| ГАЗ-3310 «Валдай» 
| [[Соли 2004|2004]]—[[Соли 2016|2016]]
|-
| ГАЗель Next 
| аз [[9 aпрел|9 апрели]] [[Соли 2013|2013]]
|-
| ГАЗон Next 
| аз 19 сентябри 2014
|}

=== Автомобили повышенной проходимости ===
[[Акс:Советский_грузовик_ГАЗ-60_(модель).JPG|thumb|250x250px|ГАЗ-60 (модель), Государственный Политехнический музей (г. [[Маскав|Москва]])]]
[[Акс:Gaz69-2.jpg|thumb|250x250px|ГАЗ-69]]
{| style=&quot;margin-bottom: 10px;&quot; class=&quot;wikitable&quot;
|+ Серийные худрави повышенной проходимости ГАЗ
! Модель 
! Года выпуска
|-
| ГАЗ-61 
| [[Соли 1941|1941]]—[[Соли 1945|1945]]
|-
| ГАЗ-64 
| [[Соли 1941|1941]]—[[Соли 1943|1943]]
|-
| ГАЗ-67 
| [[Соли 1943|1943]]—[[Соли 1944|1944]]
|-
| ГАЗ-67Б 
| [[Соли 1944|1944]]—[[Соли 1953|1953]]
|-
| ГАЗ-69 
| [[Соли 1953|1953]]—[[Соли 1955|1955]]
|-
| ГАЗ-69А
| [[Соли 1954|1954]]—[[Соли 1956|1956]]
|-
| ГАЗ-46 МАВ 
| [[Соли 1953|1953]]—[[Соли 1958|1958]]
|-
| М-72 
| [[Соли 1955|1955]]—[[Соли 1958|1958]]
|-
| ГАЗ-3937 «Водник» 
| аз [[Соли 1997|1997]]
|-
| ГАЗ-2330 «Тигр» 
| аз [[Соли 2005|2005]]
|-
| ГАЗ-2975 «Тигр» 
| аз [[Соли 2005|2005]]
|}

=== Автобусҳои ГАЗ ===
[[Акс:GAZel'.JPG|thumb|250x250px|«Газель» — маъмултарин навъи нақлиёти мусофиркаши микроавтобус ГАЗ-322132, ки корхонаи худравсозии Горкий истеҳсол мекунад]]
{| style=&quot;margin-bottom: 10px;&quot; class=&quot;wikitable&quot;
|+ Силсилаи автобусҳои ГАЗ
! Модел 
! Солҳои барориш
|-
| ГАЗ-03-30 
| [[Соли 1933|1933]]—[[Соли 1941|1941]], [[Соли 1945|1945]]—[[Соли 1950|1950]]
|-
| ГАЗ-05-193 
| [[Соли 1936|1936]]—[[Соли 1945|1945]]
|-
| ГАЗ-55 
| [[Соли 1938|1938]]—[[Соли 1950|1950]]
|-
| ГЗА-651 
| [[Соли 1949|1949]]
|-
| ГЗА-653 
| [[Соли 1950|1950]]
|-
| ГАЗ-3221 «Газель» 
| аз [[Соли 1996|1996]]
|-
| ГАЗ-22171 «Соболь» 
| аз [[Соли 1998|1998]]
|-
| ГАЗ-2217 «Соболь-Баргузин» 
| аз [[Соли 1999|1999]]
|}

=== Техники ҳарбӣ ===
[[Акс:BTR-40-latrun-2.jpg|thumb|250x250px|БТР-40]]
[[Акс:BTR-80_swimming.jpg|thumb|250x250px|БТР-80]]
* БАИ-М
* БА-6
* БА-10
* БА-20
* БА-64, БА-64Б
* БТР-40
* БТР-60
* БТР-70
* БТР-80
* БТР-90 &quot;Росток&quot;
* БРДМ-1
* БРДМ-2

=== Таҷрибавӣ ===
[[Акс:GAZ_3106.jpg|thumb|250x250px|ГАЗ-3106 &quot;Атаман-2&quot;, прототипи соли 2005]]
* 1934 — ГАЗ-А-Аэро
* 1936 — ГАЗ-ВМ
* 1936 — ГАЗ-АААА, 6х4
* 1937 — ГАЗ-21, ГАЗ-22, 6х4
* 1938 — ГАЗ-25, 6х4
* 1938 — ГАЗ-62, ГАЗ-63, 4х4
* 1938 — ГАЗ-33, ГАЗ-34, 6х6
* 1943 — БА-64 § , лыжно-гусеничный
* 1944 — ГАЗ-68 (КСП-76), 4х4
* 1938 — ГАЗ-ГЛ-1
* 1948 — Win-МО
* 1952-1956 — ГАЗ-62, аввалин силсила
* 1954 — ГАЗ-М73
* 1955-1957 — ГАЗ-18
* 1958 — ГАЗ-56, аввалин силсила
* 1961 — ГАЗ-56, дуюм силсила
* 1995 — ГАЗ-2308 Атаман
* 1998 — ГАЗ-3103 &quot;Волга&quot; (4×2)
* 1998 — ГАЗ-3104 &quot;Волга&quot; (4×4)
* 1999 — ГАЗ-23081 &quot;Атаман Ермак&quot;
* 1999 — ГАЗ-3106 &quot;Атаман-2&quot;, аввалин силсила
* 2003 — ГАЗ-3115
* ''лоиҳа'' — ГАЗ-3902 &quot;Вепрь&quot;
* 2004 — ГАЗ-3106 &quot;Атаман-2&quot;, силсилаи дуюм
* 2006 — ГАЗ-2332 CityVan
* 2006 — ГАЗ-3121 &quot;Тигр-2&quot;

=== Транспортёрҳои тасмачарх ===
* ГАЗ-47
* ГАЗ-73
* ГАЗ-34039
* ГАЗ-34039K «Ирбис»
* ГАЗ-3409 «Бобр»
* ГАЗ-3344 (двухзвенный)
* ГАЗ-3351 (двухзвенный)

== Роҳбарияти корхона ==
* 01.01.1932—28.09.1932 — Семён Семёнович Дыбец
* 1932—1938 — Сергей Сергеевич Дьяконов
* 1938—1942 — Иван Кузьмич Лоскутов
* 1942—1943 — Александр Маркович Лившиц
* 1943—1948 — И. К. Лоскутов
* 1948—1950 — Григорий Сергеевич Хламов
* 1950—1952 — Георгий Александрович Веденяпин
* 1952—1954 — Павел Яковлевич Лисняк
* 1954—1955 — Николай Иванович Строкин
* 1955—1958 — Николай Васильевич Сазанов
* 19.03.1958—27.07.1983 — Иван Иванович Киселёв
* 1983—1986 — Николай Андреевич Пугин
* 1986—1994 — Борис Павлович Видяев
* 1994—2001 — Н. А. Пугин
* 01.2001—11.2001 — Виктор Николаевич Беляев
* 2001—2002 — Дмитрий Степанович Стрежнев
* 2002—2005 — Алексей Георгиевич Баранцев

== Ҳамчунин нигаред ==
* Арзамасский машиностроительный завод
* Осорхонаи таърихи ҶСК ГАЗ

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Пайвандҳо ==
* [http://gazgroup.ru/about/factories/lightcomm/gaz Официальный веб-сайт предприятия] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20160909165440/http://gazgroup.ru/about/factories/lightcomm/gaz/ |date=2016-09-09 }}
* [http://www.oao-gaz.ru Сайт истории «ОАО-ГАЗ»] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20140106051349/http://oao-gaz.ru/ |date=2014-01-06 }}
* [http://slovari.yandex.ru/~%D0%BA%D0%BD%D0%B8%D0%B3%D0%B8/%D0%92%D0%BE%D0%B5%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D0%B5%20%D0%B0%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BC%D0%BE%D0%B1%D0%B8%D0%BB%D0%B8/%D0%93%D0%90%D0%97/ ГАЗ] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20121101233045/http://slovari.yandex.ru/~%D0%BA%D0%BD%D0%B8%D0%B3%D0%B8/%D0%92%D0%BE%D0%B5%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D0%B5%20%D0%B0%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BC%D0%BE%D0%B1%D0%B8%D0%BB%D0%B8/%D0%93%D0%90%D0%97/ |date=2012-11-01 }} в Энциклопедии грузовых автомобилей.- 2-е изд., перераб. и доп. — М.: ООО «Книжное издательство „За рулём“», 2008.

== Сарчашма ==
* {{ЭМТ|ГАЗ|6}}

[[Гурӯҳ:Корхонаҳо аз рӯи алифбо]]
[[Гурӯҳ:Ширкатҳои худравсозии Русия]]
[[Гурӯҳ:Худрав]]</text>
      <sha1>9iuzuf0nh71h7a9u1f271ovvsm6s5xz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Назарияи позитивии ҳуқуқ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>141518</id>
    <revision>
      <id>1481294</id>
      <parentid>1194946</parentid>
      <timestamp>2026-07-18T04:54:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <comment>/* Эзоҳ */ навсозӣ, гурӯҳбандӣ</comment>
      <origin>1481294</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2744" sha1="o8z9qgr4v0q1m7b06wb4lq96he0yij7" xml:space="preserve">{{Дигар мазмунҳо| Назария (мазмунҳо)|Назария}}

'''Назарияи позитивии ҳуқуқ''' - равияи васеъ паҳнгаштаи афкори ҳуқуқӣ аст, ки [[ҳуқуқ]]ро ҳамчуи маҳсули [[давлат]], иовобаста аз таҳлилҳои арзишиву ахлоқӣ, бе назардошти воқеияти хуқуқӣ меомӯзад. Назарияи умумии ҳуқуқи позитивӣ (позитивияти ҳуқуқӣ) илми ҳуқуқшиносист, ки дар натиҷаи ҷамъбасту истифодаи васеи маълумотҳои ҳуқуқшиносии таҳлилӣ ташаккулу ривоҷ ёфтааст.
[[Меъёри ҳуқуқ|Меъёри ҳуқуқӣ]], муносибатҳои ҳуқуқ, сарчашмаҳои ҳуқуқ, ҳуқуқэҷодкунӣ, санадҳои меъёрию ҳуқуқӣ, техникаи ҳуқуқӣ, амалисозӣ ва татбиқи ҳуқуқ, ҳолатҳои воқеии ҳуқуқӣ, қонуният ва тартиботи ҳуқуқӣ аз ҷумлаи он масъалаҳоянд, ки мавзӯи омӯзиши назарияи позитивии ҳуқуқро ташкил медиҳанд. Ақидаҳои волоияти [[қонун]], қонуният, алоқамандии ҳуқуқ ва давлат дар позитивияти ҳуқуқӣ пешбарӣ шуданд. Маҳз дар доираи позитивияти ҳуқуқӣ [[ақида]] ва назарияҳои [[давлати ҳуқуқбунёд]] асоснок гаштаанд (П. Лабанд, А. Эсмен, Г. Келзен ва диг.). Дар нимаи аввал ва миёнаи [[аср]]и XX позитивият дар шакли назарияи меъёрии Г. Келзен инкишоф ёфтааст, ки новобастагии ҳуқуқи позитивиро аз [[сиёсат]] ва [[мафкура]] ҳимоя менамуд. Дар айни замон назарияи меъёрии шӯравӣ (нимаи дуюми с. 30 - ибтидои с. 90 асри XX) инкишоф меёбад, ки мазмуни сиёсӣ (синфӣ) ва мафкуравӣ дошт.&lt;ref&gt;Фарҳанги  истилоҳоти  ҳуқуқ  / Зери  таҳрири  Маҳмудов М.А. -  Душанбе: ЭР-граф, 2009. -  с. 319&lt;/ref&gt;
== Нигаред низ ==
* [[Ҳуқуқу озодиҳои конститутсионии инсон ва шаҳрванд]]
* [[Давлати ҳуқуқбунёд]]
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

[[Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ]]
[[Гурӯҳ:Назарияҳо]]</text>
      <sha1>o8z9qgr4v0q1m7b06wb4lq96he0yij7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Икер Ундабаррена</title>
    <ns>0</ns>
    <id>165824</id>
    <revision>
      <id>1481331</id>
      <parentid>1150560</parentid>
      <timestamp>2026-07-18T08:44:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Explicit</username>
        <id>19850</id>
      </contributor>
      <comment>+[[File:260705 FC 서울 vs 인천 (Iker Undabarrena) 1.jpg]]</comment>
      <origin>1481331</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2946" sha1="4by3y3l22odjucbm4galr9a09w3xwbm" xml:space="preserve">{{Варақаи футболбоз
 |embed = no
 |ном = Икер Ундабаррена
 |акс = 260705 FC 서울 vs 인천 (Iker Undabarrena) 1.jpg
 |андозаи_акс = 250
 |alt = 
 |шарҳи_акс = 
 |номи_пурра = Икер Ундабаррена Мартинес&lt;br&gt;(Iker Undabarrena Martínez)
 |ном_ҳангоми_таваллуд = 
 |санаи_таваллуд = {{таърихи таваллуд ва син|1995|5|18|df=y}}
 |макони_таваллуд = [[Горлис]], [[Испания]]&lt;ref group=қайд&gt;[[:en:Spain|Spain]], [[:en:Gorliz|Gorliz]]&lt;/ref&gt;
 |санаи_вафот = 
 |макони_вафот = 
 |қад = {{қад|m=1.82}}
 |мавқеъ = {{afp|DM}}
 |бошгоҳи_кунунӣ = Bilbao Athletic[[:en:Bilbao Athletic|&lt;sup&gt;en&lt;/sup&gt;]]
 |рақам =

 |солҳои_ҷавонӣ1 = 2005–2012
 |бошгоҳҳои_ҷавонӣ1 = {{расми парчам|Испания}} [[Атлетик Билбао]][[:en:Athletic Bilbao|&lt;sup&gt;en&lt;/sup&gt;]]

 |солҳо1 = 2012–2014
 |бошгоҳҳо1 = CD Basconia[[:en:CD Basconia|&lt;sup&gt;en&lt;/sup&gt;]]
 |баромадҳо1 = 30
 |голҳо1 = 1
 |солҳо2 = 2013–
 |бошгоҳҳо2 = Bilbao Athletic[[:en:Bilbao Athletic|&lt;sup&gt;en&lt;/sup&gt;]]
 |баромадҳо2 = 78
 |голҳо2 = 0

 |солҳои_умумӣ = 
 |баромадҳои_умумӣ = 
 |голҳои_умумӣ =

 |солҳои_миллӣ1 = 2011
 |дастаи_миллӣ1 = {{Футбол то|16|Spain}}[[:en:Spain national under-16 football team|&lt;sup&gt;en&lt;/sup&gt;]]
 |баромадҳои_миллӣ1 = 6
 |голҳои_миллӣ1 = 0
 |солҳои_миллӣ2 = 2011
 |дастаи_миллӣ2 = {{Футбол то|17|Spain}}[[:en:Spain national under-17 football team|&lt;sup&gt;en&lt;/sup&gt;]]
 |баромадҳои_миллӣ2 = 2
 |голҳои_миллӣ2 = 0

 |шаблонҳои_медал-title = 
 |шаблонҳои_медал = 
 |шаблонҳои_медал-expand = 
 |module = 
 |азнавсозии_бошгоҳ = 
 |азнавсозии_дастаи_миллӣ = 
 }}
'''Икер Ундабаррена Мартинес''' ({{lang-es|''Iker Undabarrena Martínez''}}; [[18 май]]и [[1995]], [[Горлис]], [[Испания]]) —  футболбози [[Испания|испанӣ]], {{afp|dm}}.&lt;ref&gt;[[:en:Iker Undabarrena|Iker Undabarrena]]&lt;/ref&gt;

== Зиндагинома ==
{{васеъкунии фасл}}

== Маснади бошгоҳӣ ==

== Мунтахаби миллӣ ==

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ|group=қайд|liststyle=lower-alpha}}
== Пайвандҳо ==
{{эзоҳ}}

__FORCETOC__

[[Гурӯҳ:Зодагони 18 май]]
[[Гурӯҳ:Зодагони соли 1995]]
[[Гурӯҳ:Ниммуҳофизатгарони футбол]]
[[Гурӯҳ:Футболбозони Испания]]
[[Гурӯҳ:Бозингарони БФ Basconia]]
[[Гурӯҳ:Бозингарони БФ Bilbao Athletic]]


{{Spain-footy-bio-stub}}</text>
      <sha1>4by3y3l22odjucbm4galr9a09w3xwbm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Назарияи нисбияти ом</title>
    <ns>0</ns>
    <id>206073</id>
    <revision>
      <id>1481290</id>
      <parentid>1452804</parentid>
      <timestamp>2026-07-18T04:28:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <comment>ислоҳ</comment>
      <origin>1481290</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1477" sha1="ioi7fcomrnmf85tr3k5vdotq7flgd04" xml:space="preserve">'''Назарияи нисбияти ом''' ({{lang-de|allgemeine Relativitätstheorie}}) — назарияи [[Ҳандаса|ҳандасӣ]] барои [[гарониш]] аст, ки [[соли 1916]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/physics/laureates/1921/einstein-bio.html|title=Albert Einstein - Biographical|author=WebCite query result|website=|date=|publisher=www.webcitation.org|lang=en|accessdate=2018-01-12|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180108180251/https://www.nobelprize.org/nobel_prizes/physics/laureates/1921/einstein-bio.html|archivedate=2018-01-08}}&lt;/ref&gt; тавассути [[Алберт Эйнштейн]] мунташир шуд ва тавсифи кунунии гарониш дар [[физикаи навин]] аст. Ин назария умумиятдиҳие бар Назарияи нисбияти хос ва Қонуни ҷаҳонии гарониши Нютон аст, ки тавсифи якпорчае аз гарониш ба унвони як вижагии ҳандасии фазо ва замон ё [[Фазо-замон|фазо-замон]] ироа медиҳад.
== Нигаред низ ==
* [[Назарияи арзиш]]
* [[Назарияи демократия]]
* [[Назарияи муҳосибот]]
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}
{{хурд}}

[[Гурӯҳ:Назарияи нисбияти ом]]
[[Гурӯҳ:Назарияҳо]]
[[Гурӯҳ:Алберт Эйнштейн]]</text>
      <sha1>ioi7fcomrnmf85tr3k5vdotq7flgd04</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1481291</id>
      <parentid>1481290</parentid>
      <timestamp>2026-07-18T04:31:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <comment>илова</comment>
      <origin>1481291</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1559" sha1="32hbtcn4hruszhokzxk921geggm51td" xml:space="preserve">{{Дигар мазмунҳо|Назария (мазмунҳо)|Назария}}

'''Назарияи нисбияти ом''' ({{lang-de|allgemeine Relativitätstheorie}}) — назарияи [[Ҳандаса|ҳандасӣ]] барои [[гарониш]] аст, ки [[соли 1916]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/physics/laureates/1921/einstein-bio.html|title=Albert Einstein - Biographical|author=WebCite query result|website=|date=|publisher=www.webcitation.org|lang=en|accessdate=2018-01-12|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180108180251/https://www.nobelprize.org/nobel_prizes/physics/laureates/1921/einstein-bio.html|archivedate=2018-01-08}}&lt;/ref&gt; тавассути [[Алберт Эйнштейн]] мунташир шуд ва тавсифи кунунии гарониш дар [[физикаи навин]] аст. Ин назария умумиятдиҳие бар Назарияи нисбияти хос ва Қонуни ҷаҳонии гарониши Нютон аст, ки тавсифи якпорчае аз гарониш ба унвони як вижагии ҳандасии фазо ва замон ё [[Фазо-замон|фазо-замон]] ироа медиҳад.
== Нигаред низ ==
* [[Назарияи арзиш]]
* [[Назарияи демократия]]
* [[Назарияи муҳосибот]]
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}
{{хурд}}

[[Гурӯҳ:Назарияи нисбияти ом]]
[[Гурӯҳ:Назарияҳо]]
[[Гурӯҳ:Алберт Эйнштейн]]</text>
      <sha1>32hbtcn4hruszhokzxk921geggm51td</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Гурӯҳ:Сарбанд</title>
    <ns>14</ns>
    <id>214735</id>
    <redirect title="Гурӯҳ:Леваканд" />
    <revision>
      <id>1481289</id>
      <parentid>1027938</parentid>
      <timestamp>2026-07-18T00:38:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>1543</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Ислоҳи масири дукарата ба [[Гурӯҳ:Леваканд]]</comment>
      <origin>1481289</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="46" sha1="g104d2xzjswmqs0d4ed2wz9eg6nqdc9" xml:space="preserve">#равона [[:Гурӯҳ:Леваканд]]</text>
      <sha1>g104d2xzjswmqs0d4ed2wz9eg6nqdc9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ноҳияи Сарбанд</title>
    <ns>0</ns>
    <id>214745</id>
    <redirect title="Ноҳияи Леваканд" />
    <revision>
      <id>1481288</id>
      <parentid>1027962</parentid>
      <timestamp>2026-07-18T00:38:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>1543</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Ислоҳи масири дукарата ба [[Ноҳияи Леваканд]]</comment>
      <origin>1481288</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="47" sha1="f8xhxudoq2oyxruwt6osapebfh82vdt" xml:space="preserve">#равона [[Ноҳияи Леваканд]]</text>
      <sha1>f8xhxudoq2oyxruwt6osapebfh82vdt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Баҳс:Ноҳияи Сарбанд</title>
    <ns>1</ns>
    <id>214746</id>
    <redirect title="Баҳс:Ноҳияи Леваканд" />
    <revision>
      <id>1481287</id>
      <parentid>1027964</parentid>
      <timestamp>2026-07-18T00:38:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>1543</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Ислоҳи масири дукарата ба [[Баҳс:Ноҳияи Леваканд]]</comment>
      <origin>1481287</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="56" sha1="el4txweak757hp2a6lzjcoh7gkzi43j" xml:space="preserve">#равона [[Баҳс:Ноҳияи Леваканд]]</text>
      <sha1>el4txweak757hp2a6lzjcoh7gkzi43j</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Корхонаҳои соҳаи мошинсозии ҶТ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>274422</id>
    <revision>
      <id>1481326</id>
      <parentid>1395206</parentid>
      <timestamp>2026-07-18T08:11:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <comment>илова</comment>
      <origin>1481326</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9362" sha1="0l3xkndob6wf1ylimymzla5z19pvlzr" xml:space="preserve">{{Дигар мазмунҳо|Корхона (мазмунҳо)}}


== Корхонаҳои навбунёд ==
* [[ҶДММ «ТАЛКО-КЕМИКАЛ»|ҶДММ «Талко Кемикал»]] аз моҳи апрели соли 2019 тибқи нақшаи қаблан такмил додашуда ба истеҳсоли маҳсулотҳои кимиёвӣ ба монанди алюминии фтордор, криолит ва коагулянт шурӯъ намуд. 
*  
* Дар [[ноҳияи Спитамен]]и [[вилояти Суғд]] аз тарафи ҶСП «Норд Азия металл» корхонаи истеҳсоли қубурҳои профилии металли даврашакл ва чоркунҷашакл бо иқтидори 60 ҳаз. тонна маҳсулот дар як сол бо истифода аз хати технологии муосир оғоз гардид. 
*   
* Дар шаҳри [[Ҳисор]] дар моҳи сентябри соли 2017 корхонаи нави истеҳсоли қубурҳои профилии металлии даврашакл ва чоркунҷашакл бо номи ҶДММ «Истеҳсоли труба ва профили тоҷик» ба фаъолият шурӯъ намуд.
*  
* Дар шаҳри [[Душанбе]] [[14 феврал]]и [[соли 2018]] корхонаи ҷамъу васли автобуси мусофиркаши тамғаи «Акия» ба кор шурӯъ намуд  ва марҳилаи дуюми он 19 марти соли 2019 мавриди истифода қарор дода шуд. Истеҳсоли автобусҳои мусофиркаши тамғаи «Акия» аз тарафи КМ тоҷикию-туркӣ «Акия Авесто Автоматив Индастри» дар заминаи КВД «Насби нақлиёти барқӣ (тролейбус)»-и шаҳри Душанбе ба роҳ монда шуда, иқтидори истеҳсолии корхонаи мазкур солона аз 250 то 300 автобус мебошад. 
Айни замон нархи як адад автобуси тамғаи АКИЯ-и истеҳсоли Ҷумҳурии Тоҷикистон 132 ҳазор евро мебошад.  
*  
* [[31 март]]и [[соли 2019]] дар минтақаи саноатии шаҳри [[Гулистон]]и [[вилояти Суғд]] Ҷамъияти дорои масъулияти маҳдуди «Маҳмуд ва Компания» мавриди баҳрабардорӣ қарор дода шуд. Дар корхона асосан арматура, ки дар сохтмони бинову иншооти гуногун, махсусан биноҳои бисёрошёна истеҳсол мегардад.  Иқтидори истеҳсолии Ҷамъияти дорои масъулияти маҳдуди «Маҳмуд ва Компания»  то 50 ҳазор тонна маҳсулот дар як сол мебошад. Тақрибан 30 фоизи ашёи хом аз дохил ва боқимондаи он тибқи шартнома, аз Ҷумҳурии Қазоқистон оварда мешавад. 
*    
* Марҳилаи аввали корхонаи ҶСП «Агротехсервис»-и шаҳри Ҳисор моҳи майи соли 2018 ва марҳилаи дуюм яъне ба пуррагӣ моҳи сентябри соли 2018 расман бо иштироки Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам [[Эмомалӣ Раҳмон]] ва Президенти Ҷумҳурии Беларус [[Александр Лукашенко]] мавриди истифода қарор дода шуд, ки бо ворид намудани қисмҳои эҳтиётӣ ба ҷамъу васли тракторҳо ва мошинолоти истеҳсоли Беларус машғул мебошад. Дар 11 моҳи соли 2019 103 трактори тамғаҳои «Беларус 82.1» ва «Беларус 80Х», 38 адад тойбанд 36 адад ядак (прицеп) ҷамъу васл карда шудаанд. Иқтидори истеҳсолии солонаи корхона 1700 адад трактор ва мошинолотҳои кишоварзӣ мебошад.

Дар соҳа айни замон дар самти коркарди металлҳои сиёҳ ва ранга ва истеҳсоли маводҳои таркандаи саноатӣ дастовардҳои бештар ба назар мерасанд. Хусусан фаъолияти корхонаи истеҳсоли қубурҳо ва профилҳои металлӣ -ҶСП «Норд Азия металл»-и ноҳияи Спитамен, ҶДММ «Труба ва профилҳои тоҷик»-и шаҳри Ҳисор, корхонаи истеҳсоли профилҳои алюминӣ -ҶДММ «Тоҷпроф»-и МОИ «Суғд», ҶДММ “Оҳангудозии Тоҷикистон”-и ноҳияи Рудакӣ ва корхонаҳои нави истеҳсоли маводҳои таркандаи саноатӣ- ҶДММ КМ «Муосир» ва ҶДММ «Колорит технолоҷӣ» назаррас буда, ҳиссаи маҳсулоти корхонаҳои номбурда дар ҳаҷми маҳсулоти соҳа тадриҷан зиёд гардида истодааст.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://sanoat.tj/?p=5159|title=«Истеҳсолоти саноатӣ пешбарандаи иқтисоди миллӣ, таъминкунандаи шуғли аҳолӣ, сарчашмаи даромади буҷети давлатӣ ва дар маҷмӯъ, омили муҳимтарини ҳалли масъалаҳои иҷтимоӣ мебошад»|author=|date=|publisher=sanoat.tj|accessdate=2020-01-21|archivedate=2020-09-28|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200928020449/http://sanoat.tj/?p=5159}}&lt;/ref&gt;.

== Корхонаҳои соҳаи [[мошинсози]]и ҶТ ==
{| class=&quot;references-small&quot; border=&quot;1&quot; cellpadding=&quot;4&quot; cellspacing=&quot;0&quot; style=&quot;border:1px solid #aaa; border-collapse:collapse&quot;
| colspan=&quot;6&quot; style=&quot;background:#eee;&quot; |
|- bgcolor=&quot;#ECECEC&quot;
! № 
! Корхонаҳои соҳа
! Мавқеи ҷойгиршавӣ 
! Иқтидори истеҳсолӣ ва навъи маҳсулот 
! Маҳсулоти истеҳсолшаванда
! Шумораи коргарон 
|-
| 1 
| '''[[Ширкати Алюминийи Тоҷик]]'''&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://sanoat.tj/?page_id=656|title=Корхонаҳои соҳа|author=|date=|publisher=sanoat.tj|accessdate=2020-01-21|archivedate=2020-02-12|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200212013121/http://sanoat.tj/?page_id=656}}&lt;/ref&gt;
|align=&quot;right&quot; |ш. [[Турсунзода]]
|align=&quot;right&quot; |400 ҳаз.тонна алюминийи аввалия дар як сол
|align=&quot;center&quot;|алюминийи аввалия 
|6787 нафар 
|-
| 2  
|'''ҶДММ «Криолит»''' 
|align=&quot;right&quot; |н. Ёвон
|align=&quot;right&quot; |12  ҳаз.тонна  криолит, 18 ҳаз.тн. алюминийи фтордор, 100 ҳаз.тонна кисолати сулфат ва 4000 ҳаз.тонна каогулянт дар як сол
|align=&quot;center&quot;|криолит, алюминийи фтордор, кислотаи сулфат ва каогулянт
|500 нафар 
|-
| 3 
|'''ҶСК   «Трансформатор»''' 
|align=&quot;right&quot; |ш. [[Бохтар (шаҳр)|Бохтар]]
|align=&quot;right&quot; |истеҳсолии трансформаторҳои гуногунтамға  – 1000    дона  дар як сол
|align=&quot;center&quot;|трансформаторҳои гуногунтамға
|104 нафар
|-
| 4  
| '''ҶДММ «Ноқили  Талко»''' 
|align=&quot;right&quot; |ш. [[Душанбе]] 
|align=&quot;right&quot; |12 ҳаз. тонна дар як сол
|align=&quot;center&quot;|ноқилҳои гуногуни рӯйпушшуда ва рӯйпушнашуда
|85 нафар
|-
| 5  
|'''КВД  «Коргоҳи машинасозӣ»''' 
|align=&quot;right&quot; | ш. [[Душанбе]]  
|align=&quot;right&quot; |иқтидори истеҳсолӣ -20 млн. сомонӣ мошинолотҳои кишоварзӣ, қисмҳои эҳтиёти барои хоҷаги қишлоқ, барқи тоҷик, ширкати алюминий тоҷик, қисмҳои барои НБО, молҳои ниёзи мардум дар як сол
|align=&quot;center&quot;|мошинолотҳои кишоварзӣ, қисмҳои эҳтиёти барои хоҷаги қишлоқ, барқи тоҷик, ширкати алюминий тоҷик, қисмҳои барои НБО, молҳои ниёзи мардум
|336 нафар
|}

== Пайвандҳо ==
* {{cite web|url=http://sanoat.tj/?page_id=656|title=Корхонаҳои соҳа|author=|date=|publisher=sanoat.tj|accessdate=2020-01-21|archivedate=2020-02-12|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200212013121/http://sanoat.tj/?page_id=656}}
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

[[Гурӯҳ:Коргоҳҳои Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Саноати Тоҷикистон]]</text>
      <sha1>0l3xkndob6wf1ylimymzla5z19pvlzr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Назарияи автоматҳо</title>
    <ns>0</ns>
    <id>274854</id>
    <revision>
      <id>1481274</id>
      <parentid>1246612</parentid>
      <timestamp>2026-07-17T17:50:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>иловаи [[Гурӯҳ:Кибернетика]] бо ёрии [[Википедиа:HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>1481274</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2536" sha1="fykzmvlk3yeg1mr30umerdxssmw2jmy" xml:space="preserve">'''Назарияи автоматҳо''' ({{lang-en|Automata theory)}}) — як фасли кибернетикаи назарист, ки табдилдиҳандаҳои гуногуни ахбори мунфассил (иттилооти дискретӣ)-ро меомӯзад.

Солҳои 50 садаи XX ҳамроҳа ба талаботи лоиҳагирии компютерҳо ва зарурати тартиб додани моделҳои мате­матики и просессҳои коркарди ахбор дар системаҳои биологӣ, иқтисодӣ ва ғайра ташаккул ёфтааст. Мафҳуми абстрактии автомат ва мафҳуми композитсияи автоматҳо мафҳумҳои асосии назарияи автоматҳо ба ҳисоб мераванд. Ин мафҳумҳо абстраксияҳои бошууронаи таҷҳизоти воқеӣ — автоматҳо мебошанд. Мафҳуми автомат имконият медиҳад, ки таҷҳизот аз нуқтаи назарӣ алгоритми кори он, яъне алгоритми коркарди ахбори ба он дохилшаванда тавсиф дода шавад. Композитсияи автоматов бошад, ал­горитми кори таҷҳизотро аз рӯи сохти худи таҷҳизот тавсиф медиҳад ё худ он дар бораи аз кадом қисмҳо бо чӣ тарз таркиб ёфтани таҷҳизоти додашуда маълумот медиҳад. Назарияи автоматҳо асосан дар лоиҳакашӣ ва автоматонии лоиҳакашии таҷҳизоти мунфассил (аз ҷумла компютерҳо) амалан истифода мешавад. Ҳозир назарияи автоматҳоро дар [[назарияи алгоритмҳо]], [[кибернетика]], назарияи системаҳои шартӣ, назарияи барноманависӣ ва ғайра низ татбиқ, мекунанд.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* Трахтенброт В. А., Барзд и н Я. М., Конечные автоматы, М., 1070;
* Глушков В. М., Спится тсифро­вых автоматов, М., 1072.
* {{ЭСТ|||муаллиф=}}

[[Гурӯҳ:Назарияи автоматҳо| ]]
[[Гурӯҳ:Кибернетика]]</text>
      <sha1>fykzmvlk3yeg1mr30umerdxssmw2jmy</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1481303</id>
      <parentid>1481274</parentid>
      <timestamp>2026-07-18T06:40:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <comment>илова</comment>
      <origin>1481303</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2687" sha1="d2twsx6b9osdndrlj2c7p1dasg7lbgo" xml:space="preserve">{{Дигар мазмунҳо| Назария (мазмунҳо)|Назария}}
'''Назарияи автоматҳо''' ({{lang-en|Automata theory)}}) — як фасли кибернетикаи назарист, ки табдилдиҳандаҳои гуногуни ахбори мунфассил (иттилооти дискретӣ)-ро меомӯзад.

Солҳои 50 [[садаи XX]] ҳамроҳа ба талаботи лоиҳагирии [[компютер|компютерҳо]] ва зарурати тартиб додани моделҳои мате­матики и просессҳои коркарди [[ахбор]] дар системаҳои биологӣ, иқтисодӣ ва ғайра ташаккул ёфтааст. Мафҳуми абстрактии автомат ва мафҳуми композитсияи автоматҳо мафҳумҳои асосии назарияи автоматҳо ба ҳисоб мераванд. Ин мафҳумҳо абстраксияҳои бошууронаи таҷҳизоти воқеӣ — автоматҳо мебошанд. 

Мафҳуми автомат имконият медиҳад, ки таҷҳизот аз нуқтаи назарӣ алгоритми кори он, яъне алгоритми коркарди ахбори ба он дохилшаванда тавсиф дода шавад. Композитсияи автоматҳо бошад, ал­горитми кори таҷҳизотро аз рӯи сохти худи [[таҷҳизот]] тавсиф медиҳад ё худ он дар бораи аз кадом қисмҳо бо чӣ тарз таркиб ёфтани таҷҳизоти додашуда маълумот медиҳад. Назарияи автоматҳо асосан дар лоиҳакашӣ ва автоматонии лоиҳакашии таҷҳизоти мунфассил (аз ҷумла компютерҳо) амалан истифода мешавад. Ҳозир назарияи автоматҳоро дар [[назарияи алгоритмҳо]], [[кибернетика]], назарияи системаҳои шартӣ, назарияи барноманависӣ ва ғайра низ татбиқ, мекунанд.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* Трахтенброт В. А., Барзд и н Я. М., Конечные автоматы, М., 1070;
* Глушков В. М., Спится тсифро­вых автоматов, М., 1072.
* {{ЭСТ|||муаллиф=}}

[[Гурӯҳ:Назарияи автоматҳо| ]]
[[Гурӯҳ:Кибернетика]]
[[Гурӯҳ:Назарияҳо]]</text>
      <sha1>d2twsx6b9osdndrlj2c7p1dasg7lbgo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Назарияи хуршедмарказӣ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>278140</id>
    <revision>
      <id>1481295</id>
      <parentid>1207544</parentid>
      <timestamp>2026-07-18T04:56:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <comment>/* Эзоҳ */ навсозӣ, гурӯҳбандӣ</comment>
      <origin>1481295</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1185" sha1="aqlmc9zdk59tbi3tmqrt8udsag2jlxw" xml:space="preserve">{{Дигар мазмунҳо| Назария (мазмунҳо)|Назария}}
[[Акс:Cellarius_Harmonia_Macrocosmica_-_Scenographia_Systematis_Copernicani.jpg|мини|300x300пкс| Тарроҳии Ондериюс Селориюс аз манзумаи куперникӣ, аз китоби ''Harmononia Maccosmica'' (1708)]]
'''Назарияи хуршедмарказӣ''' ('''ҳелиюсентрисм''') (аз {{Lang-grc|ἥλιος}} — хуршед ва {{Lang-la|centrum}} — ''марказ'') — тасаввурот дар бораи ҷирми марказии [[Манзумаи офтобӣ]] будани Офтоб. Назарияи хуршедмарказӣ дар аҳди бостон падид омадааст, вале ҳамчун низоми олам дар муқобили ҳелиюсентрисм дар китоби Куперник «Дар бораи гардиши кураҳои осмонӣ» (1543) такмил дода шудааст&lt;ref&gt;{{ЭМТ|Гелиосентризм|4|муаллиф= }}&lt;/ref&gt;.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

{{хурд}}
{{ПБ}}

[[Гурӯҳ:Кайҳоншиносӣ]]
[[Гурӯҳ:Назарияҳо]]</text>
      <sha1>aqlmc9zdk59tbi3tmqrt8udsag2jlxw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Суғдиён (шаҳрак)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>286521</id>
    <revision>
      <id>1481310</id>
      <parentid>1312009</parentid>
      <timestamp>2026-07-18T07:18:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <comment>илова</comment>
      <origin>1481310</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1749" sha1="cqcvjqt7nlfrb5988c2sjnnj2pxsqxz" xml:space="preserve">{{маъноҳои дигар|Суғдиён (мазмунҳо)}}
{{МА
| мақом = Шаҳрак
| номи тоҷикӣ = Суғдиён
| номи аслӣ = 
| CoordAddon = type:city_region:TG
| этнохороним = 
| номҳои пешина = Ҳамид Алиев
| DST = 
| сайт = 
}}
'''Суғдиён'''&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sputnik-tj.com/20210622/sangvor-zarshuyonro-qaror-taghyiri-nom-sugd-1040371080.html|title=Сангвор номи Заршӯёнро гирифт: нашри қарорҳои тағйири ном дар Суғд, Нуробод ва Сангвор|author=Sputnik Тоҷикистон|website=Sputnik Тоҷикистон|date=20210622T1836+0500|lang=tg|accessdate=2022-09-13}}&lt;/ref&gt; (то 2021 — Ҳамид Алиев) — [[Шаҳракҳои Тоҷикистон|шаҳрак]] дар [[ноҳияи Зафаробод]]и [[вилояти Суғд]]и [[Тоҷикистон]]. Аҳолиаш 10 664 нафар (2020)&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://mihd-zafarobod.tj/index.php/malumotnoma|title=Маълумот дар бораи ҷамоатҳо ва шумораи аҳолии ноҳияи Зафаробод то 01.01.2020 сол|author=|website=mihd-zafarobod.tj|date=|publisher=|accessdate=2021-02-10|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210116150110/http://mihd-zafarobod.tj/index.php/malumotnoma|archivedate=2021-01-16}}&lt;/ref&gt;.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

{{Тоҷикистон-ҷуғ-нопурра}}
{{Ноҳияи Зафаробод}}

[[Гурӯҳ:Шаҳраки Суғдиён| ]]
[[Гурӯҳ:Ноҳияи Зафаробод]]
[[Гурӯҳ:Шаҳракҳои Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Зафаробод]]</text>
      <sha1>cqcvjqt7nlfrb5988c2sjnnj2pxsqxz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Назарияи се ҷаҳон</title>
    <ns>0</ns>
    <id>299111</id>
    <revision>
      <id>1481281</id>
      <parentid>1302932</parentid>
      <timestamp>2026-07-17T18:50:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>иловаи [[Гурӯҳ:Назарияҳои сиёсӣ]] бо ёрии [[Википедиа:HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>1481281</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5550" sha1="h8l8v4rlhmq5cmmre74tifn59nv6gds" xml:space="preserve">'''Назарияи се ҷаҳон ('''[[Пиньинь|пинйин]]&lt;span&gt; &lt;/span&gt;''Sān gè Shìjiè de Lǐlùn'') — назарияест, ки аз ҷониби роҳбари коммунисти Чин [[Мао Тседун|Мао Сэдун]] таҳия карда шудааст, ки дар он гуфта мешавад, ки [[Равобити байналмиллалӣ|муносибатҳои байналмилалӣ]] аз се ҷаҳони сиёсӣ ва иқтисодӣ иборатанд: [[Ҷаҳони аввал|Ҷаҳони якум]] - абардавлатҳои Иёлоти Муттаҳида ва СССР, [[ҷаҳони дуюм]] - &quot;миёнаравҳо&quot; давлатҳо, ба монанди Ҷопон, Аврупо ва Канада &quot;, ва [[ҷаҳони сеюм]] - &quot;Осиё, ба истиснои Ҷопон&quot;, &quot;тамоми Африқо ... ва Амрикои Лотинӣ&quot; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://library.maoism.ru/talk-02-1974.htm|title=К вопросу о различии трёх миров|author=[[Мао Цзэдун]]|date=1974-02-22|publisher=Маоистская библиотека|deadlink=yes|accessdate=2016-05-01|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160409095842/http://library.maoism.ru/talk-02-1974.htm|archivedate=2016-04-09}}&lt;/ref&gt; .

Дар соли 1974, он вақт муовини сарвазири Чин [[Дэн Сяопин]] дар як суханронӣ дар [[Созмони Милали Муттаҳид]] назарияи се ҷаҳонро шарҳ дода, ҳамкории Чинро бо кишварҳои ғайрикоммунистӣ асоснок кард.

Назарияи се олам, ки Мао Тзэ-дун кор карда баромада буд, аз назарияи се олами ғарбӣ (соли 1952 Алфред Сауви пешниҳод карда буд) фарқ мекунад. Назарияи ғарбӣ чунин мешуморад, ки ҷаҳони якум Иёлоти Муттаҳида ва иттифоқчиёни онро дар бар мегирифт, ҷаҳони дуюм Иттиҳоди Шӯравӣ ва иттифоқчиёни он ва ҷаҳони сеюм кишварҳои бетараф ва ба блокҳо ҳамроҳнашуда буданд.

Роҳбари Албанияи сотсиалистӣ Анвар Хоҷа ба муқобили ҳар ду назарияи се ҷаҳон ва ба муқобили мавкеи Партияи Коммунистии Иттифоқи Советӣ альернативаи идеологиро нишон дод. Вай исбот кард, ки ду ҷаҳон вуҷуд дорад: сотсиалистӣ ва капиталистӣ. Дар назарияи Мао, вай саъю кушиши Чинро барои табдил шудан ба «давлати абарқудрат» медид &lt;ref&gt;{{Книга|автор=[[Энвер Ходжа]].|заглавие=Империализм и революция|ссылка=http://www.enverhoxha.ru/Archive_of_books/enver_hoxha_imperialism_and_revolution_rus.pdf|место=[[Тирана]]|издательство=«8 Нентори»|издание=2-е изд|год=1979|страниц=535|страницы=290-390}}&lt;/ref&gt; . Ин боиси дар ҲК ҷудо шудани Хитой ва Албания гардид.

== Нигаред ==

* [[Ҷаҳони аввал|Дунёи якум]]
* [[Ҷаҳони дуюм|Дунёи дуюм]]
* [[Ҷаҳони сеюм]]

== Эзоҳ ==
{{Эзоҳ}}

== Адабиёт ==

* {{Cite web|url=http://library.maoism.ru/three_world.htm|title=Теория Председателя Мао Цзэдуна о делении на три мира — огромный вклад в марксизм-ленинизм|author=Редакция газеты «[[Жэньминь жибао]]».|date=1977-11-01|publisher=Маоистская библиотека|deadlink=yes|accessdate=2013-04-07|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120711082928/http://library.maoism.ru/three_world.htm|archivedate=2012-07-11}}
* Рецензия на книгу Ян Гэна &quot;Апология Маркса: новое прочтение марксизма&quot;. http://rabkor.ru/culture/books/2021/06/17/apology_for_marx_a_new_reading_of_marxism/

== Пайвандҳо ==

* [http://www.revolutionarydemocracy.org/rdv10n1/mao.htm Вопрос  деления на три мира] 
* [http://lesmaterialistes.com/english/communist-party-china-letter-25-points Коммунистическая партия Китая - Письмо в 25 пунктах]
* [http://www.marxists.org/reference/archive/deng-xiaoping/1974/04/10.htm Выступление Дэна Сяопина на сессии ООН]
* [http://www.marxists.org/reference/archive/hoxha/works/imp_rev/imp_ch4.htm Энвер Ходжа. Империализм и революция]
* [http://lesmaterialistes.com/english/communist-party-peru-three-worlds Коммунистическая партия Перу о теории трех миров]
* [http://lesmaterialistes.com/english/tkpml-three-worlds Коммунистическая партия Турции/Марксистско-ленинская о теории трех миров]
* [http://lesmaterialistes.com/english/red-army-fraction-black-september Фракция Красной Армии: Черный сентябрь (заявление)]
[[Гурӯҳ:Марксизм]]
[[Гурӯҳ:Назарияҳои сиёсӣ]]</text>
      <sha1>h8l8v4rlhmq5cmmre74tifn59nv6gds</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1481282</id>
      <parentid>1481281</parentid>
      <timestamp>2026-07-17T18:51:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <comment>/* Нигаред */ илова</comment>
      <origin>1481282</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5570" sha1="p8je6ecwewxf0ra3nn18k5p7kf6sfcv" xml:space="preserve">'''Назарияи се ҷаҳон ('''[[Пиньинь|пинйин]]&lt;span&gt; &lt;/span&gt;''Sān gè Shìjiè de Lǐlùn'') — назарияест, ки аз ҷониби роҳбари коммунисти Чин [[Мао Тседун|Мао Сэдун]] таҳия карда шудааст, ки дар он гуфта мешавад, ки [[Равобити байналмиллалӣ|муносибатҳои байналмилалӣ]] аз се ҷаҳони сиёсӣ ва иқтисодӣ иборатанд: [[Ҷаҳони аввал|Ҷаҳони якум]] - абардавлатҳои Иёлоти Муттаҳида ва СССР, [[ҷаҳони дуюм]] - &quot;миёнаравҳо&quot; давлатҳо, ба монанди Ҷопон, Аврупо ва Канада &quot;, ва [[ҷаҳони сеюм]] - &quot;Осиё, ба истиснои Ҷопон&quot;, &quot;тамоми Африқо ... ва Амрикои Лотинӣ&quot; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://library.maoism.ru/talk-02-1974.htm|title=К вопросу о различии трёх миров|author=[[Мао Цзэдун]]|date=1974-02-22|publisher=Маоистская библиотека|deadlink=yes|accessdate=2016-05-01|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160409095842/http://library.maoism.ru/talk-02-1974.htm|archivedate=2016-04-09}}&lt;/ref&gt; .

Дар соли 1974, он вақт муовини сарвазири Чин [[Дэн Сяопин]] дар як суханронӣ дар [[Созмони Милали Муттаҳид]] назарияи се ҷаҳонро шарҳ дода, ҳамкории Чинро бо кишварҳои ғайрикоммунистӣ асоснок кард.

Назарияи се олам, ки Мао Тзэ-дун кор карда баромада буд, аз назарияи се олами ғарбӣ (соли 1952 Алфред Сауви пешниҳод карда буд) фарқ мекунад. Назарияи ғарбӣ чунин мешуморад, ки ҷаҳони якум Иёлоти Муттаҳида ва иттифоқчиёни онро дар бар мегирифт, ҷаҳони дуюм Иттиҳоди Шӯравӣ ва иттифоқчиёни он ва ҷаҳони сеюм кишварҳои бетараф ва ба блокҳо ҳамроҳнашуда буданд.

Роҳбари Албанияи сотсиалистӣ Анвар Хоҷа ба муқобили ҳар ду назарияи се ҷаҳон ва ба муқобили мавкеи Партияи Коммунистии Иттифоқи Советӣ альернативаи идеологиро нишон дод. Вай исбот кард, ки ду ҷаҳон вуҷуд дорад: сотсиалистӣ ва капиталистӣ. Дар назарияи Мао, вай саъю кушиши Чинро барои табдил шудан ба «давлати абарқудрат» медид &lt;ref&gt;{{Книга|автор=[[Энвер Ходжа]].|заглавие=Империализм и революция|ссылка=http://www.enverhoxha.ru/Archive_of_books/enver_hoxha_imperialism_and_revolution_rus.pdf|место=[[Тирана]]|издательство=«8 Нентори»|издание=2-е изд|год=1979|страниц=535|страницы=290-390}}&lt;/ref&gt; . Ин боиси дар ҲК ҷудо шудани Хитой ва Албания гардид.

== Нигаред ==
* [[Назария]]
* [[Ҷаҳони аввал|Дунёи якум]]
* [[Ҷаҳони дуюм|Дунёи дуюм]]
* [[Ҷаҳони сеюм]]

== Эзоҳ ==
{{Эзоҳ}}

== Адабиёт ==

* {{Cite web|url=http://library.maoism.ru/three_world.htm|title=Теория Председателя Мао Цзэдуна о делении на три мира — огромный вклад в марксизм-ленинизм|author=Редакция газеты «[[Жэньминь жибао]]».|date=1977-11-01|publisher=Маоистская библиотека|deadlink=yes|accessdate=2013-04-07|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120711082928/http://library.maoism.ru/three_world.htm|archivedate=2012-07-11}}
* Рецензия на книгу Ян Гэна &quot;Апология Маркса: новое прочтение марксизма&quot;. http://rabkor.ru/culture/books/2021/06/17/apology_for_marx_a_new_reading_of_marxism/

== Пайвандҳо ==

* [http://www.revolutionarydemocracy.org/rdv10n1/mao.htm Вопрос  деления на три мира] 
* [http://lesmaterialistes.com/english/communist-party-china-letter-25-points Коммунистическая партия Китая - Письмо в 25 пунктах]
* [http://www.marxists.org/reference/archive/deng-xiaoping/1974/04/10.htm Выступление Дэна Сяопина на сессии ООН]
* [http://www.marxists.org/reference/archive/hoxha/works/imp_rev/imp_ch4.htm Энвер Ходжа. Империализм и революция]
* [http://lesmaterialistes.com/english/communist-party-peru-three-worlds Коммунистическая партия Перу о теории трех миров]
* [http://lesmaterialistes.com/english/tkpml-three-worlds Коммунистическая партия Турции/Марксистско-ленинская о теории трех миров]
* [http://lesmaterialistes.com/english/red-army-fraction-black-september Фракция Красной Армии: Черный сентябрь (заявление)]
[[Гурӯҳ:Марксизм]]
[[Гурӯҳ:Назарияҳои сиёсӣ]]</text>
      <sha1>p8je6ecwewxf0ra3nn18k5p7kf6sfcv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1481308</id>
      <parentid>1481282</parentid>
      <timestamp>2026-07-18T06:54:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <comment>/* Эзоҳ */ навсозӣ, гурӯҳбандӣ</comment>
      <origin>1481308</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5722" sha1="locluun9vip7f5f9dfyks0nsairyozh" xml:space="preserve">{{Дигар мазмунҳо| Назария (мазмунҳо)|Назария}}
{{Қуттии ҳамагонӣ}}

'''Назарияи се ҷаҳон ('''[[Пиньинь|пинйин]]&lt;span&gt; &lt;/span&gt;''Sān gè Shìjiè de Lǐlùn'') — назарияест, ки аз ҷониби роҳбари коммунисти Чин [[Мао Тседун|Мао Сэдун]] таҳия карда шудааст, ки дар он гуфта мешавад, ки [[Равобити байналмиллалӣ|муносибатҳои байналмилалӣ]] аз се ҷаҳони сиёсӣ ва иқтисодӣ иборатанд: [[Ҷаҳони аввал|Ҷаҳони якум]] - абардавлатҳои Иёлоти Муттаҳида ва СССР, [[ҷаҳони дуюм]] - &quot;миёнаравҳо&quot; давлатҳо, ба монанди Ҷопон, Аврупо ва Канада &quot;, ва [[ҷаҳони сеюм]] - &quot;Осиё, ба истиснои Ҷопон&quot;, &quot;тамоми Африқо ... ва Амрикои Лотинӣ&quot; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://library.maoism.ru/talk-02-1974.htm|title=К вопросу о различии трёх миров|author=[[Мао Цзэдун]]|date=1974-02-22|publisher=Маоистская библиотека|deadlink=yes|accessdate=2016-05-01|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160409095842/http://library.maoism.ru/talk-02-1974.htm|archivedate=2016-04-09}}&lt;/ref&gt; .

Дар соли 1974, он вақт муовини сарвазири Чин [[Дэн Сяопин]] дар як суханронӣ дар [[Созмони Милали Муттаҳид]] назарияи се ҷаҳонро шарҳ дода, ҳамкории Чинро бо кишварҳои ғайрикоммунистӣ асоснок кард.

Назарияи се олам, ки Мао Тзэ-дун кор карда баромада буд, аз назарияи се олами ғарбӣ (соли 1952 Алфред Сауви пешниҳод карда буд) фарқ мекунад. Назарияи ғарбӣ чунин мешуморад, ки ҷаҳони якум Иёлоти Муттаҳида ва иттифоқчиёни онро дар бар мегирифт, ҷаҳони дуюм Иттиҳоди Шӯравӣ ва иттифоқчиёни он ва ҷаҳони сеюм кишварҳои бетараф ва ба блокҳо ҳамроҳнашуда буданд.

Роҳбари Албанияи сотсиалистӣ Анвар Хоҷа ба муқобили ҳар ду назарияи се ҷаҳон ва ба муқобили мавкеи Партияи Коммунистии Иттифоқи Советӣ альернативаи идеологиро нишон дод. Вай исбот кард, ки ду ҷаҳон вуҷуд дорад: сотсиалистӣ ва капиталистӣ. Дар назарияи Мао, вай саъю кушиши Чинро барои табдил шудан ба «давлати абарқудрат» медид &lt;ref&gt;{{Книга|автор=[[Энвер Ходжа]].|заглавие=Империализм и революция|ссылка=http://www.enverhoxha.ru/Archive_of_books/enver_hoxha_imperialism_and_revolution_rus.pdf|место=[[Тирана]]|издательство=«8 Нентори»|издание=2-е изд|год=1979|страниц=535|страницы=290-390}}&lt;/ref&gt; . Ин боиси дар ҲК ҷудо шудани Хитой ва Албания гардид.

== Нигаред ==
* [[Назария]]
* [[Ҷаҳони аввал|Дунёи якум]]
* [[Ҷаҳони дуюм|Дунёи дуюм]]
* [[Ҷаҳони сеюм]]

== Эзоҳ ==
{{Эзоҳ}}

== Адабиёт ==

* {{Cite web|url=http://library.maoism.ru/three_world.htm|title=Теория Председателя Мао Цзэдуна о делении на три мира — огромный вклад в марксизм-ленинизм|author=Редакция газеты «[[Жэньминь жибао]]».|date=1977-11-01|publisher=Маоистская библиотека|deadlink=yes|accessdate=2013-04-07|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120711082928/http://library.maoism.ru/three_world.htm|archivedate=2012-07-11}}
* Рецензия на книгу Ян Гэна &quot;Апология Маркса: новое прочтение марксизма&quot;. http://rabkor.ru/culture/books/2021/06/17/apology_for_marx_a_new_reading_of_marxism/

== Пайвандҳо ==

* [http://www.revolutionarydemocracy.org/rdv10n1/mao.htm Вопрос  деления на три мира] 
* [http://lesmaterialistes.com/english/communist-party-china-letter-25-points Коммунистическая партия Китая - Письмо в 25 пунктах]
* [http://www.marxists.org/reference/archive/deng-xiaoping/1974/04/10.htm Выступление Дэна Сяопина на сессии ООН]
* [http://www.marxists.org/reference/archive/hoxha/works/imp_rev/imp_ch4.htm Энвер Ходжа. Империализм и революция]
* [http://lesmaterialistes.com/english/communist-party-peru-three-worlds Коммунистическая партия Перу о теории трех миров]
* [http://lesmaterialistes.com/english/tkpml-three-worlds Коммунистическая партия Турции/Марксистско-ленинская о теории трех миров]
* [http://lesmaterialistes.com/english/red-army-fraction-black-september Фракция Красной Армии: Черный сентябрь (заявление)]

[[Гурӯҳ:Марксизм]]
[[Гурӯҳ:Назарияҳои сиёсӣ]]
[[Гурӯҳ:Назарияҳо]]</text>
      <sha1>locluun9vip7f5f9dfyks0nsairyozh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Аҳлиддин Ибодуллозода</title>
    <ns>0</ns>
    <id>299402</id>
    <revision>
      <id>1481270</id>
      <parentid>1481215</parentid>
      <timestamp>2026-07-17T16:47:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <comment>/* Корнома */ навсозӣ</comment>
      <origin>1481270</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5391" sha1="3mfwsbxn0w6aoa41tbvyt8i0zof8q4w" xml:space="preserve">{{Ҳамномҳо|Аҳлиддин (Ҳамном)|Аҳлиддин }}
{{Ҳамнасабҳо |Ибодуллозода (Ҳамнасаб)|Ибодуллозода}}
{{Олим
 |ном              = Аҳлиддин Ибодуллозода
 |номи аслӣ        = Ибодуллозода Аҳлиддин Ибодулло
 |тасвир           = 
 |бар              = 
 |тавсифи тасвир   = 
 |таърихи таваллуд = 28.05.1984
 |зодгоҳ           = {{Зодгоҳ|вилояти Хатлон|}}, [[ҶШС Тоҷикистон]]
 |таърихи даргузашт= 
 |шаҳрвандӣ        = {{парчамбандӣ|Тоҷикистон}}
 |маҳалли даргузашт= 
 |фазои илмӣ       = [[таърих]]
 |ҷойҳои кор       = [[Донишгоҳи миллии Тоҷикистон]], [[Академияи таҳсилоти Тоҷикистон]], [[Осорхонаи миллии Тоҷикистон]],[[Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ]]
 |дараҷаи илмӣ     = {{Дараҷаи илмӣ|доктор|илмҳои таърих}}
 |унвонҳои илмӣ    = {{Унвонҳои илмӣ||}}
 |алма-матер       = [[Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон]]
 |роҳбари илмӣ     = 
 |шогирдони маъруф = 
 |маъруф ба        = 
 |ҷоизаҳо          = 
 |имзо             = 
 |бари имзо        = 
 |сайт             = 
 |викитека         = 
 |викианбор        = 
}}
'''Аҳлиддин Ибодуллозода''' ([[28 май|28 майи]] [[1984]], [[ҶШС Тоҷикистон]]) — [[омӯзгор]], [[олим]], [[доктори илмҳои таърих]], Ректори [[Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ]] (аз соли 2022).

== Зиндагинома ==
Аҳлиддин Ибодуллозода [[28 май|28 майи]] [[соли 1984]] ба дунё омадааст. Дар соли 2007 шуъбаи рӯзонаи факултети таърихи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистонро хатм кардааст&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.tgpu.tj/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=3&amp;Itemid=87&amp;lang=tj|title=Ректори Донишгоҳ|website=www.tgpu.tj|accessdate=2022-06-14}}&lt;/ref&gt;.

== Корнома ==
* 2007—2009 — ассистенти кафедраи методикаи таълими таърих ва ҳуқуқи факултети таърихи [[Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон]].
* 2009—2012 — аспиранти кафедраи таърихи халқи тоҷики факултети таърихи [[Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон]].
* 2012—2014 — муаллими калони кафедраи ҳуқуқи факултети таърихи [[Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон]].
* 2014—2016 — мутахассиси раёсати илм ва навоварии техникӣ ва ҳамзамон дотсенти кафедраи таърихи халқи тоҷики [[Донишгоҳи миллии Тоҷикистон]].
* 2016 — муовини директории Пажӯҳишгоҳи рушди маориф ба номи Абдураҳмони Ҷомии [[Академияи таҳсилоти Тоҷикистон]].
* 2016—2018 — сардори раёсати илм ва инноватсияи Вазорати маориф ва илми Ҷумҳурии Тоҷикистон.
* 2019—2021 — сармутахассис ва мудири бахши маориф ва илми раёсати маориф, фарҳанг ва иттилооти Дастгоҳи иҷроияи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон.
* 2021—2022 — директори [[Осорхонаи миллии Тоҷикистон]].
* Аз июни 2022 — Ректори [[Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ]].&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.tgpu.tj/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=3&amp;Itemid=87&amp;lang=tj|title=Ректори Донишгоҳ|website=www.tgpu.tj|accessdate=2022-06-14}}&lt;/ref&gt;

== Ҷоизаҳо ==
* Нишони «Аълочии маориф ва илми Тоҷикистон», 
* Нишони «Аълочии фарҳанги Тоҷикистон», 
* медали ҷашнии «25-солагии Қувваҳои мусаллаҳи Ҷумҳурии Тоҷикистон» 
* Ҷоизаи Исмоили Сомонӣ барои олимони ҷавон дар соҳаи илм ва техника  (2018).

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}
[[Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо]]
[[Гурӯҳ:Таърихшиносони Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ]]
[[Гурӯҳ:Дорандагони нишони Аълочии маорифи Тоҷикистон]]</text>
      <sha1>3mfwsbxn0w6aoa41tbvyt8i0zof8q4w</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Корхонаи коркарди нафти Маскав</title>
    <ns>0</ns>
    <id>301546</id>
    <revision>
      <id>1481330</id>
      <parentid>1377749</parentid>
      <timestamp>2026-07-18T08:14:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <origin>1481330</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3968" sha1="atlqiz13yyxv9q0kw0i57x8vzkj9ue2" xml:space="preserve">{{Дигар мазмунҳо|Корхона (мазмунҳо)}}
'''Корхонаи коркарди нафти Маскав''', ([[забони русӣ|рус.]] ''Московский нефтеперерабатывающий завод, МНПЗ, Акционерное общество «Газпромнефть — Московский НПЗ»'') — як корхонаи ширкати «[[Газпром нефт]]» аст, ки дар шаҳри [[Маскав]], ноҳияи Капотня қарор дорад. Корхона соли 1938 ба кор шурӯъ кард. Самти фаъолияти ин корхона [[сӯзишвории дизелӣ|сузишворӣ]] ба ҳисоб меравад.

{{Корхона
 |ном                  = Корхонаи коркарди нафти Маскав
 |номи аслӣ            = Московский нефтеперерабатывающий завод
 |логотип              = 
 |сурат                = 
 |тавсифи сурат        =  
 |намуд                = [[ҶСК]]
 |листинг дар          = 
 |фаъолият             = 
 |шиор                 = 
 |аосгузорӣ            = 1938
 |номҳои қаблӣ         = * 1938—1952 Московский крекинг-завод № 413
* 1952—1994 Московский НПЗ
* 1994—2011 ОАО «Московский нефтеперерабатывающий завод»
 |асосгузорон          = 
 |пӯшидашавӣ           = 
 |мавқеи ҷойгиршавӣ    = {{Парчами СССР}} [[ИҶШС]] → {{flag|Русия}}:&lt;br/&gt; [[Маскав]]
 |чеҳраҳои калидӣ      = Виталий Игоревич Зубер
 |бахш                 = [[нафт]]
 |маҳсулот             = [[бензин]], [[керосин]], [[сӯзишвории дизелӣ]], [[мазут]], [[битум]]
 |гардиш               = 
 |фоидаи амалиётӣ      = 
 |фоидаи соф           = 
 |шумораи коргарон     = 
 |ширкати модарӣ       = 
 |ширкати духтарӣ      = 
 |аудитор              = 
 |маблағҳои худӣ       = 
 |қарз                 = 
 |ҷоизаҳо              = 2 ордени Ленин, ордени Байрақи Сурх, ордени Ҷанги Ватанӣ
 |сайт                 = [https://mnpz.gazprom-neft.ru/ mnpz.gazprom-neft.ru]
  |lat_deg =  56|lat_min =  15|lat_sec = 
  |lon_deg =  43|lon_min =  54|lon_sec = 
  |CoordScale           = 10000
 |edu_region           = --&gt;
}}

Ин корхона [[бензин]] бо тамғаҳои АИ-80ЭК; АИ-92ЭК; АИ-95ЭК, [[сӯзишвории дизелӣ]], сӯзишвори барои муҳаррикҳои реактиви, битум, серу ва полимерҳои гуногун истеҳсол мекунад. Корхона ба шоҳроҳи нафтгузаронии Сибири Ғарбӣ ва [[Тотористон]] пайванд аст. Ин ҷо чор зарф барои захираи нафт мавҷуд аст, ки ҳар кадомаш 50 ҳазор тонна [[нафт]]ро ҳар рӯз ҷойгир мекунанд.&lt;ref&gt;https://ru.m.wikipedia.org/wiki/%D0%9C%D0%BE%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B9_%D0%BD%D0%B5%D1%84%D1%82%D0%B5%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B5%D1%80%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%B2%D0%B0%D1%8E%D1%89%D0%B8%D0%B9_%D0%B7%D0%B0%D0%B2%D0%BE%D0%B4#&lt;/ref&gt;

[[File:Moscow 05-2017 img47 Refinery.jpg|300px|thumb|Намои умумии корхонаи коркарди нафти Маскав (2017)]]

[[File:Mnpz-roadto.jpg|thumb|Корхонаи коркарди нафти Маскав (2015)]]

[[File:Moscow.Oil repository. (14158053971).jpg|300px|мини|Анбори маҳсулотҳои Корхонаи коркарди нафти Маскав (2014)]]

==Пайвандҳо==</text>
      <sha1>atlqiz13yyxv9q0kw0i57x8vzkj9ue2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Назарияи бозии нақшбозӣ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>315722</id>
    <revision>
      <id>1481302</id>
      <parentid>1420726</parentid>
      <timestamp>2026-07-18T05:40:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <comment>илова</comment>
      <origin>1481302</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20136" sha1="ieao8fmwwk5cjmksr5r4nmjao52nzvc" xml:space="preserve">{{Дигар мазмунҳо| Назария (мазмунҳо)|Назария}}

'''Назарияи бозии нақшӣ лудологияи бозиҳои нақшбозӣ''' (RPGs) мебошад; омӯзиши мавзӯъ 
ҳамчун падидаи иҷтимоӣ ё бадеӣ. Назарияҳои RPG мекӯшанд фаҳманд, ки [[бозӣ |бозиҳои]] нақшбозӣ чист, онҳо чӣ гуна кор мекунанд ва чӣ гуна раванди бозиро метавон такмил дод, то таҷрибаро беҳтар созад ва маҳсулоти муфидтари бозиро тавлид кунад.

== Дар бораи нақшбозӣ==
Бозиҳои нақшбозӣ, ки дар онҳо бозигарон нақши қаҳрамонҳоро дар муҳити афсонавӣ ба ӯҳда мегиранд,&lt;ref&gt;{{Citation|title=Role-playing game}}&lt;/ref&gt; маводҳо ва категорияҳои гуногун дар онҳо мавҷуданд:

; RPG-ҳои анъанавии болои мизи корӣ (TTRPG)
: TTRPGҳо асоси таърихии худро дар бозии миниётураҳои ҷангӣ доранд, &lt;ref name=&quot;Gaming As Culture&quot;&gt;{{Cite book|last=J. Patrick Williams|last2=Sean Q. Hendricks|last3=W. Keith Winkler|title=Gaming as Culture: Essays on Reality, Identity and Experience in Fantasy Games|url=https://books.google.com/books?id=i7UBWz6LBK4C|date=21 March 2006|publisher=McFarland|isbn=978-0-7864-5406-8}}&lt;/ref&gt; {{Rp|3}}бо мисоли стандартии ''Warhammer 40,000'' . [[Бозӣ]] тавассути партофтани зар, бо истифода аз ҳокимон, нишонаҳо ё иҷрои дигар амалҳои шабеҳ пеш меравад.
; Бозии стратегияи ҷамъоварӣ (CSG)
: CSG нисбат ба TTRPG контексти хеле васеътар дорад, зеро он унсурҳоро аз ҳарду намуди RPG ҷалб мекунад. CSG ҳамчун &quot;танзимот ва система муайян карда мешавад, аммо танзимот дар замина ҷойгир аст, дар ҳоле ки система ба таври интегралӣ ба баъзе артефактҳои моддии ҷамъшаванда пайваст аст&quot;. {{Rp|5}}Ин намуди бозиҳо бо истифода аз атрибутҳои махсусе бозӣ карда мешаванд, ки бо коллексияи мушаххаси истифодашаванда алоқаманданд. Шумо метавонед ин коллексияҳоро дар мавқеъҳои ҳуҷумкунанда ё муҳофизатӣ ҷойгир кунед, зарро барои иҷрои як амали мушаххас ғелонед ва ғайра. Дар хотир доред, ки ин навъи RPG маъмулан бо CCG ё бозиҳои корти коллексияшаванда алоқаманд аст (масалан '', Magic: The Gathering'' ).
; Бозиҳои онлайнӣ ва компютерӣ (OVCGs)
: OVCGs тақрибан солҳои 1970 пайдо шуданд. Онҳо маъмулан ҳамчун RPGs муайян карда мешаванд, ки &quot;ба ғайр аз нармафзори бозӣ компютери шахсӣ ё консоли бозиро талаб мекунанд, на китобҳои манбаъ, кортҳо ё zarҳо&quot;. &lt;ref name=&quot;Gaming As Culture&quot; /&gt; {{Rp|6}}OVCGҳо то солҳои 1990-ум ба камолоти комил нарасиданд, вақте ки бозиҳо тавассути серверҳои бузурги шабакавӣ дастрас буданд. Намунаҳои кунунии ин бозиҳо ''World of Warcraft'' ( Blizzard ), ''Rift'' ( Trion Worlds ) ва ''Ҷангҳои Star: The Old Republic'' ( BioWare ) мебошанд.

== Таърих ==
Аввалин дараҷа, муҳаккам кардани инъикоси интиқодӣ дар бораи бозиҳои нақшбозӣ ва таҳқиқоти академӣ дар маводҳои асосии онҳо аз ибтидои давраҳои 1970-ҳа то давраҳои 1980-ҳо барои таҳқиқ ва рад кардани тафавути ибтидоии маълум ба маҳфил дар он вақти муайян карда мешавад. Эҳтимол аст, ки аввалин санҷиши ин соҳа дар истилоҳи клиникӣ бо нашри &quot;Фантастикаи муштарак: Бозиҳои нақш&quot;&lt;ref&gt;Shared Fantasies: Role-Playing Games as Social Worlds {{ISBN|0-226-24943-3}} / 0-226-24943-3 {{ISBN|978-0-226-24943-8}} University of Chicago Press 1983&lt;/ref&gt; аз ҷониби Гари Файн баргашт. Гари Гигакс, ҳаммуаллифи маҳфил бо Дэйв Арнесон, ду китобро дар бораи фалсафаи нақшбозии худ нашр кард, &quot;Маҳорати бозӣ дар нақш: Маслиҳатҳо, тактика ва стратегияҳо дар соли 1989&quot; ва дар соли 1990 устоди бозӣ.

Дар солҳои 1994–95, журнали &quot;Inter*Active&quot; (кешфӣ баъдтар номгузор карда шуд) нашр карда шуд, ки ба омӯзиши RPGs малак карда буд. Дар баъзеи мақолаҳо, Робин Лоус даъват карда буд, ки назарияи интиқодӣ барои бозиҳои нақшӣ эҷод карда шавад. Дар охирҳои 90-ҳа, мавриддар бораи хусусиятҳои RPG дар rec.games.frp.advocacy мавҷуд буданд, ки ба назарияҳои дигар сайтҳо ва дар Фаронса ва Скандинавия машғул шуданд. Сценаи RPG дар Скандинавия дароиш, ки мавҷудияти лагерҳои идеологӣ барои муқобилаи табиат ва функсияҳои RPG ва оғоз кардани конвенсияҳои мунтазам барои бозиҳои нақшбозии зиндагӣ, ки дар он назарияи RPG-ро, ки Knutepunkt номида мешавад, дар ҳамои шоҳид бар медиҳад. Аввалин Кнутепункт дар соли 1997 дар Осло оғоз карда шуд ва солона та имрӯз анҷумани ташкил карда мешавад.

Дар асри 21, гурӯҳҳои худмуайянкунандаи &quot;нақшбозии Indie&quot;, маслиҳатҳо ва интихобҳои форҷ бо истифода аз интернет дар воситаи Форҷ &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.indie-rpgs.com/forge/index.php?PHPSESSID=5krhptcm64nir58psavsc0q457&amp;|title=The Forge Forums - Index|website=The Forge Forums|date=2024-03-28|lang=en-US|accessdate=2024-03-28}}&lt;/ref&gt; (Forge) дар бозии нақшбозӣ пешниҳод карда мешаванд ва назарияи GNS-ро барои нақшбозият тавонҷӯят медиҳанд. Knutepunkt танзимотро давом медиҳад ва аз соли 2003 маводҳои ҳарсола дар бораи нақшҳо нашр мешаванд. Бисёр аз бозиҳо, ба хосусияти бозиҳои нависандагони ҳиндӣ, ҳоло бо огоҳии бошуурона ва ворид кардани назарияи RPG навишта шудаанд.

== Намунаҳои намоён ==
Баъзе назарияҳои RPG иборатанд аз:

; Модели сегона
: Дар rec.games.frp.advocacy аз солҳои 1997 то 1998 таҳқиқот шуд; Мэри Куннер ва ҷавобҳои ҷониби Ҷон Ким таҳқиқот карданд. Мушахкал аст, ки ҳама гуна қарори Мудир-кор бо мақсади бозӣ, драма ё симулятсия ро қабул карда мешавад. Ин тарз, мавлидҳои бозигарон, таҷлилҳои амалии GM ва ҳатто маъмулотҳои қоидаҳои RPG метавонанд ҳамчунин барои бозӣ баргузорӣ ё барои драма ва симулятсия қабул карда шаванд, ки бештар дар маърифати дармиёни се категорияро тавсиф мекунанд.&lt;ref name=&quot;threefold&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.darkshire.net/jhkim/rpg/theory/threefold/faq_v1.html|title=The Threefold Model FAQ|website=www.darkshire.net|accessdate=2024-03-28|archivedate=2023-12-09|archiveurl=https://web.archive.org/web/20231209022304/https://darkshire.net/jhkim/rpg/theory/threefold/faq_v1.html}}&lt;/ref&gt; Инро баъзан назарияи GDS меноманд. Назарияи GDS муносибатҳои иҷтимоии бозигаронро имкон медиҳад, аммо он ба тарҳрезии мустақими бозӣ ҳам дар дохил ва ҳам дар ҷаҳони RPGs экстраполатсия карда шудааст. Гурӯҳбандӣ кардан аз рӯи он мумкин аст, ки бозигаронро ташвиқ менамояд ё осон мекунад, ки рафтори мувофиқи ҳар як категорияро тақвият медиҳад. Дизайнерон мебошад онро муфид меҳқиносад, зеро он метавонад барои фаҳмонидани он, ки чаро бозигарон бозиҳои муайянро бозӣ мекунанд, истифода бурда мешавад.

; Назарияи GEN
: Дар соли 2001, дар Gaming Outpost, Scarlet Jester бо основаҳои он дар олами бозӣ мутаассиф шуд. Он як &quot;сатҳи&quot; пайдо мекунад ва маҳдудияти бозиро фарзия мекунад. Одамон дар сатҳи боло аз ҷониби &quot;Ният&quot; бартарӣ доранд, ки ба Гамист, Тадқиқотӣ ва Ҳикоят тақсим мешавад. Ба он назарияи сегона ва GNS таъсир расонд.&lt;ref name=&quot;gen&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.darkshire.net/jhkim/rpg/theory/threefold/GEN01.html|title=All You Need to Know About GEN|website=www.darkshire.net|accessdate=2024-03-28|archivedate=2024-03-23|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240323102343/https://www.darkshire.net/jhkim/rpg/theory/threefold/GEN01.html}}&lt;/ref&gt;

; Модели калон ё назарияи Forge
: Дар The Forge аз солҳои 1999-2005, основагӣ аз ҷониби Рон Эдвардс таҳия шуд. Он фарзия мекунад, ки бозиҳои нақшӣ аз ҷониби &quot;Модели калон&quot; бо 4 сатҳ модел карда шудаанд: шартномаи иҷтимоӣ, иктишоф, техника ва эфемера, бо рӯзномаи эҷодӣ, ки пайванди шартномаи иҷтимоиро танзим мекунанд ба техника. Дар ин назария, 3 намуди рӯзномаи эҷодӣ вуҷуд дорад: рӯзномаи гамистӣ, нарративистӣ ва симулятсионӣ. Он дар мақолаҳои &quot;GNS ва дигар масъалаҳои назарияи бозии нақшҳо&quot;, &quot;Система муҳим аст&quot;, &quot;Нарративизм: Ҳикояи ҳозир&quot;, &quot;Гамизм: Қадам ба боло&quot; ва &quot;Симулятизм: Ҳуқуқи орзу&quot; аз ҷониби Рон Эдвардс, дар саҳифаҳои мақолаи Forge, гузошт.&lt;ref name=&quot;gns&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.indie-rpgs.com/articles/|title=The Forge :: Articles|website=www.indie-rpgs.com|accessdate=2024-03-28}}&lt;/ref&gt; Модели калон аз назарияи GNS, як варианти модели сегона ба вуҷуд омадааст.

; Назарияи ранг
: Он аз ҷониби Фабиен Нинолес дар соли 2002 таҳия шудааст, дар феҳристи почтаи фаронсавии createurs-jdr. Он вориси назарияи SCARF ва назарияи SCAR мебошад, ки баъдан бо назарияҳои забони англисӣ ҳамкорӣ мекард. Дар ин назария ҳадафҳои тарҳрезии система ҳамчун рангҳои асосии нури телевизион баррасӣ мешаванд - Сабз барои соддагӣ, Кабуд барои реализм, Сурх барои мувофиқат, бо мафҳумҳо ба монанди мутобиқшавӣ, устуворӣ, равшанӣ ва намоён васеъшавии метафора.

; Назарияи канал
: Аз ҷониби Ларри Холс дар 2003 таҳия шудааст; Фарзия мекунад, ки бозии бозӣ аз &quot;каналҳо&quot; -и навъҳои гуногун, аз қабили &quot;нақлиёт&quot;, &quot;оҳанги ахлоқӣ&quot; ё &quot;вафодорӣ ба танзим&quot; иборат аст. Он қисман ҳамчун танқиди се назарияи услуб таҳия шудааст.

; Модели Wunderkammer-Gesamtkunstwerk (Wu-Ge).
: Аз ҷониби Ларс Конзак аз Донишгоҳи Копенгаген ҳамчун чаҳорчӯбаи таҳлил ва тарҳрезии RPG пешниҳод шудааст. Ин модел як бозии нақшбозиро ҳамчун як маҷмӯаи таркибӣ (Gesamtkunstwerk) аз чаҳор шакли санъат баррасӣ мекунад: Зерсохт (танзимот), [[Бозӣ|Людус]] (системаи бозӣ), [[Намоиш]] ва [[Ривоят|Ҳикоя]]; ва ҳамчун &quot;девони кунҷкобӣ&quot; (Wunderkammer), як истиора барои қобилияти онҳо барои ба таври осон ворид кардани ҳама гуна мафҳумҳои аз ҷониби бозингар пешниҳодшуда ба фазои хаёлии худ.&lt;ref name=&quot;Konzack&quot;&gt;{{Cite journal|url=https://www.academia.edu/15815581|title=The Wunderkammer-Gesamtkunstwerk Model: A Framework for Role-Playing Game Analysis and Design|author=Konzack|first=Lars|date=14 May 2015|journal=[[Academia.edu]]|accessdate=29 June 2016}}&lt;/ref&gt;

; Мактаби Турку
: Дар Турку, Финляндия, махсусан аз ҷониби Майк Похжола аз соли 1999 то имрӯз таҳия шудааст. Он таъмидро (&quot;eläytyminen&quot;) ҳамчун усули асосии нақшбозӣ (махсусан нақшбозии зинда) ва иктишофи бадеиро ҳамчун ҳадафи асосӣ ҳимоя мекунад. Гумон меравад, ки услуби иммерсионистӣ аз услубҳои драматург, гамист ва симулятистӣ фарқ мекунад ва драматизм ва гамизм бошад, услубҳои ба таври равшан пасттарини бозӣ кардани нақшҳо мебошанд, ки ба ҷуз аз нақш бозӣ кардан танҳо барои дигар василаҳо мувофиқанд.

; Мактаби Meilahti
: Дар [[Ҳелсинкӣ|Ҳелсинки]], Финляндия, аз ҷониби Якко Стенрос ва Анри Ҳаккарайнен аз соли 2002 то имрӯз таҳия шудааст. Он нақшбозиро тавре муайян мекунад, ки шаклҳои гуногуни гуногунро дар бар мегирад ва аз интихоби меъёрҳо дар бораи он, ки шаклҳои дуруст ё беҳтарин кадомҳоянд, худдорӣ мекунанд. &quot;Бозии нақшбозӣ он чизест, ки дар робитаи мутақобилаи байни бозигарон ё байни бозигар(ҳо) ва гейммастер(ҳо) дар чаҳорчӯбаи муайяни дигетикӣ сохта мешавад.&quot;

; Намунаҳои тарроҳӣ
: Ба таърихи Уитсон Ҷон Кирк III таҳия карда, системаи тарроҳии RPG мебошад, ки ба намунаҳои тарроҳии нармафзор асос ёфтааст. Ин система ба расмият даровардани механикаҳои дар бозиҳои нақшбозии мавҷудаи қалам ва коғаз мушоҳида мекунад ва бо тарзи агностикии рӯҳия нигаронида мешавад. Эҳемияти жанр ё танзим дар ин система ба маҳдудии ҷудо ёфтании худ мушоҳида мешавад.

; Хониши минбаъда

&lt;div style=&quot;font-size:92%&quot;&gt;
* {{Cite book|last=Thorbiörn Fritzon &amp; Tobias Wrigstad (eds.)|title=Role, Play, Art -- Collected experiences of role-playing|url=http://jeepen.org/kpbook|location=Stockholm, Sweden|isbn=978-91-631-8853-4}}
* Petter Bøckman &amp; Ragnhild Hutchison (eds.): Dissecting Larp. Knutepunkt 2005. {{ISBN|82-997102-0-0}}[[ISBN (identifier)|ISBN]]&amp;nbsp;[[Special:BookSources/82-997102-0-0|82-997102-0-0]] (print) {{ISBN|82-997102-1-9}} (online) http://knutepunkt.laiv.org/ {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20060209132523/http://knutepunkt.laiv.org/ |date=2006-02-09 }}
* Markus Montola &amp; Jaakko Stenros (eds.): Solmukohta 2004. {{ISBN|952-91-6842-X}}[[ISBN (identifier)|ISBN]]&amp;nbsp;[[Special:BookSources/952-91-6842-X|952-91-6842-X]]. https://web.archive.org/web/20060615144314/http://www.ropecon.fi/brap/
* Morten Gade, Line Thorup &amp; Mikkel Sander (eds.): As Larp Grows Up. Knudepunkt 2003. {{ISBN|87-989377-0-7}}[[ISBN (identifier)|ISBN]]&amp;nbsp;[[Special:BookSources/87-989377-0-7|87-989377-0-7]]. https://web.archive.org/web/20060718051716/http://www.laivforum.dk/kp03_book/
* Mackay, Daniel. ''The Fantasy Role-Playing Game''. ({{ISBN|0-7864-0815-4}})
* Fine, Gary Alan ''Shared Fantasy: Role Playing Games as Social Worlds'' University of Chicago Press, 1984 ({{ISBN|0-226-24943-3}})
* {{Cite web|url=http://www.rpg.net/oracle/essays/wherewevebeen.html|title=Where We Have Been and Where We Are Going|author=Porter|first=Greg|website=[[RPGnet]]|accessdate=August 16, 2013}}
* [http://www.darkshire.net/jhkim/rpg/theory/fashions.html A Brief History of Fashion in RPG Design] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20151103070242/http://www.darkshire.net/jhkim/rpg/theory/ |date=2015-11-03 }} by John Kim
* [http://www.darkshire.net/jhkim/rpg/theory/ An articles compendium about role-playing games theories] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20151103070242/http://www.darkshire.net/jhkim/rpg/theory/ |date=2015-11-03 }} by John Kim
* Markus Montola and Jaakko Stenros (eds.) [http://2008.solmukohta.org/pub/Playground_Worlds_2008.pdf Playground Worlds] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20160802173908/http://2008.solmukohta.org/pub/Playground_Worlds_2008.pdf |date=2016-08-02 }}, Solmukohta 2008. {{ISBN|978-952-92-3580-3}}[[ISBN (identifier)|ISBN]]&amp;nbsp;[[Special:BookSources/978-952-92-3580-3|978-952-92-3580-3]] (pdf ) &quot;Key Concepts in Forge Theory&quot; by Emily Care Boss.
* Williams, P., Hendricks, S., &amp; Winkler, K. (2006). ({{ISBN|978-0-7864-2436-8}})
* {{Cite journal|author=Montola|first=Markus|year=2008|title=The Invisible Rules of Role-Playing. The Social Framework of Role-Playing Process|journal=International Journal of Role-Playing|issue=1|pages=22–36|issn=2210-4909|url=http://ijrp.subcultures.nl/?page_id=208|accessdate=30 October 2016}} {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20220815094447/https://ijrp.subcultures.nl/?page_id=208 |date=2022-08-15 }}

{{ПБ}}
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}</text>
      <sha1>ieao8fmwwk5cjmksr5r4nmjao52nzvc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Корхонаҳои соҳаи парандапарварӣ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>317077</id>
    <revision>
      <id>1481329</id>
      <parentid>1477510</parentid>
      <timestamp>2026-07-18T08:13:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <comment>илова</comment>
      <origin>1481329</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6210" sha1="m296yerb4g9u1vo5m5swodmedcdzyom" xml:space="preserve">{{Дигар мазмунҳо|Корхона (мазмунҳо)}}


[[Акс:Battery hens -Bastos, Sao Paulo, Brazil-31March2007.jpg|thumb|[[Мурғ]]ҳо дар ферма]]
Соҳаи парандапарварӣ яке аз соҳаҳои асосии самти чорводорӣ ба ҳисоб рафта, дар таъмини аҳолӣ бо ғизои сафедадор мавқеи намоён дорад.  Парандапарварӣ дар таъмин намудани аҳолӣ бо маводи ғизоии сафедадор мавқеи муҳим дорад. 
== Таърих ==
Тибқи маълумоти оморӣ (то 1.12.2013) дар корхонаҳои соҳаи парандапарварӣ ва хоҷагиҳои соҳибкорони кишвар 1,7 млн сар паранда парвариш ёфта, 188,8 млн дона тухм истеҳсол карда шудааст. (нигаред [https://tg.wikipedia.org/wiki/Кишоварзӣ_дар_Тоҷикистон])

Аз рӯи маълумоти КВД “Саноати парандапарварии Тоҷикистон” айни замон дар Тоҷикистон 228 адад корхонаҳои парандапарварӣ фаъолият намуда истодаанд, ки нисбати соли гузашта 10 адад зиёд мебошад. Аз ин 101 адад корхонаҳо ба истеҳсоли тухм, 113 адад корхона ба истеҳсоли гӯшти паранда, 8 адад корхонаҳо ба истеҳсоли тухму гушти паранда ва 6 адад корхонаҳо ба истеҳсоли тухми инкубатсионӣ, чӯҷаи якрӯза ва тухми истеҳсолӣ машғул мебошанд.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://instchorvodori.tj/%D0%B2%D0%BE%D1%85%D3%AF%D1%80%D0%B8%D0%B8-%D0%B2%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D1%80%D0%B8-%D1%80%D1%83%D1%88%D0%B4%D0%B8-%D0%B8%D2%9B%D1%82%D0%B8%D1%81%D0%BE%D0%B4-%D0%B2%D0%B0-%D1%81%D0%B0%D0%B2%D0%B4%D0%BE-2/|title=Рушди соҳаи парандапарварӣ дар соли 2023|author=|website=instchorvodori.tj|date=2023|publisher=|lang=tg|accessdate=2024-05-21|archivedate=2024-05-22|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240522045626/https://instchorvodori.tj/%d0%b2%d0%be%d1%85%d3%af%d1%80%d0%b8%d0%b8-%d0%b2%d0%b0%d0%b7%d0%b8%d1%80%d0%b8-%d1%80%d1%83%d1%88%d0%b4%d0%b8-%d0%b8%d2%9b%d1%82%d0%b8%d1%81%d0%be%d0%b4-%d0%b2%d0%b0-%d1%81%d0%b0%d0%b2%d0%b4%d0%be-2/}}&lt;/ref&gt;

== Корхонаи нави парандапарварӣ ==
Аз ҷумла, дар вилояти Суғд 6 адад корхонаи нави парандапарварӣ аз қабили ҶДММ “Мурғи Бебаҳо”, ҶДММ “Ганҷи Сомон”-и шаҳри Гулистон, ҶДММ “Анко-Инвест”-и ноҳияи Б.Ғафуров, ҶДММ “Некбахт”-и ноҳияи Мастчоҳ, ҶДММ “Корвони паранда”-и ноҳияи Ҷ.Расулов ва ҶДММ “Тухми Соф”-и шаҳри Истаравшан, дар вилояти Хатлон 4 адад корхонаи нави парандапарварӣ:  ҶДММ “Танвин”, ҶДММ “Сақо” дар ноҳияи Кушониён ба истеҳсоли гӯшти паранда, дар шаҳри Левакант  ҶДММ “Парандаи хушзот” ба истеҳсоли тухми паранда ва дар ноҳияи Н.Хусрав ҶДММ “Ҳоҷӣ Ҳасан” ба фаъолият шурӯъ намуданд, ки самти фаъолияташон асосан истеҳсоли гӯшти паранда мебошад.

Аз шумораи умумии корхонаҳои парандапарварӣ 132 адад ба вилояти Суғд, 33 адад ба вилояти Хатлон ва 63 адад ба шаҳру ноҳияҳои тобеи ҷумҳурӣ ва шаҳри Душанбе мансуб мебошанд.

Дар соли 2023 бо мақсади таъмини бозори истеъмолии мамлакат дар ҳамаи шаклҳои хоҷагидорӣ зиёда аз 55,3 ҳазор тонна гӯшти паранда истеҳсол гардидааст, ки нисбат ба ҳамин давраи соли гузашта 113,8 фоиз зиёд мебошад. Истеҳсоли тухм дар ҳамаи шаклҳои хоҷагидорӣ ба 1223,7 млн. дона расонида шуд, ки нисбат ба ҳамин давраи соли гузашта 11,5 млн дона зиёд мебошад.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://instchorvodori.tj/%D0%B2%D0%BE%D1%85%D3%AF%D1%80%D0%B8%D0%B8-%D0%B2%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D1%80%D0%B8-%D1%80%D1%83%D1%88%D0%B4%D0%B8-%D0%B8%D2%9B%D1%82%D0%B8%D1%81%D0%BE%D0%B4-%D0%B2%D0%B0-%D1%81%D0%B0%D0%B2%D0%B4%D0%BE-2/|title=Рушди соҳаи парандапарварӣ дар соли 2023|author=|website=instchorvodori.tj|date=2023|publisher=|lang=tg|accessdate=2024-05-21|archivedate=2024-05-22|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240522045626/https://instchorvodori.tj/%d0%b2%d0%be%d1%85%d3%af%d1%80%d0%b8%d0%b8-%d0%b2%d0%b0%d0%b7%d0%b8%d1%80%d0%b8-%d1%80%d1%83%d1%88%d0%b4%d0%b8-%d0%b8%d2%9b%d1%82%d0%b8%d1%81%d0%be%d0%b4-%d0%b2%d0%b0-%d1%81%d0%b0%d0%b2%d0%b4%d0%be-2/}}&lt;/ref&gt;
8 сентябри соли 2024 [[Фабрикаи парандапарварии ноҳияи Ашт]] аз ҷониби Ҷамъияти дорои масъулияти маҳдуди “Рахшона”-ро дар деҳоти Ошоба баъди навсозӣ мавриди баҳрабардорӣ қарор дода шудааст.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.president.tj/event/news/47225|title=Ба истифода додани фабрикаи парандапарварӣ ва фермаи чорвопарварии ҶДММ “Рахшона” дар ноҳияи Ашт|author=www.president.tj|date=2024-09-08|publisher=|lang=tg|accessdate=2024-09-08}}&lt;/ref&gt;

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}
[[Гурӯҳ:Ширкатҳои чорводорӣ]]
[[Гурӯҳ:Парандапарварӣ]]</text>
      <sha1>m296yerb4g9u1vo5m5swodmedcdzyom</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Корхонаи металлургии тоҷик дар шаҳри Гулистон</title>
    <ns>0</ns>
    <id>319972</id>
    <revision>
      <id>1481324</id>
      <parentid>1480009</parentid>
      <timestamp>2026-07-18T08:09:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <comment>илова</comment>
      <origin>1481324</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11044" sha1="5y4id15blg9bqtqvbd6remhpbp1vnuu" xml:space="preserve">{{Дигар мазмунҳо|Корхона (мазмунҳо)}}

{{Корхона
|ном               = Корхонаи металлургии тоҷик
|номи аслӣ         = ҶСП «Корхонаи металлургии тоҷик»
|номҳои қаблӣ      =
|логотип           =
|сурат             =
|тавсифи сурат     =
|асосгузорӣ        = 2024
|пӯшидашавӣ        =
|асосгузорон       =
|намуд             = корхонаи саноатӣ
|листинг дар биржа =
|мавқеи ҷойгиршавӣ = [[Гулистон (шаҳр)|Гулистон]], [[вилояти Суғд]], [[Тоҷикистон]]
|чеҳраҳои калидӣ   =
|бахш              = [[металлургия]]
|маҳсулот          = прут, арматура ва маҳсулоти сохтмонӣ аз оҳан
|гардиш            = 15 миллион доллари ИМА дар як сол
|фоидаи амалиётӣ   =
|фоидаи соф        =
|шумораи коргарон  = тақрибан 130 нафар
|ширкати модарӣ    = B.A Holding
|воҳид             =
|аудитор           =
|маблағҳои худӣ    =
|қарз              =
|ҷоизаҳо           =
|сайт              =
}}
'''Корхонаи металлургии тоҷик''' — корхонаи саноатии металлургӣ дар шаҳри [[Гулистон (шаҳр)|Гулистон]]и [[вилояти Суғд]]и [[Тоҷикистон]] мебошад. Корхона ба истеҳсоли маҳсулоти сохтмонӣ аз металл, аз ҷумла прут ва арматура, машғул аст.

== Таърих ==
Корхона 8 сентябри соли 2024 дар шаҳри Гулистони вилояти Суғд бо иштироки Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон ба истифода дода шуд.&lt;ref name=&quot;president&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.president.tj/event/news/47190 |title=Ифтитоҳи “Корхонаи металлургии тоҷик” дар шаҳри Гулистон |website=president.tj |date=8 сентябри 2024 |access-date=2 июни 2026 |language=tg}}&lt;/ref&gt;

Бино ба иттилои расмӣ, иншооти нави саноатӣ дар заминаи муносибатҳои ҳамкорӣ миёни Тоҷикистон ва Ӯзбекистон бунёд гардида, фаъолияти он ба истеҳсоли маҳсулоти сохтмонӣ, аз ҷумла прут ва арматура, равона шудааст.&lt;ref name=&quot;president&quot; /&gt;

Ашёи хом барои истеҳсоли маҳсулоти сохтмонӣ ба корхона аз дохили кишвар дастрас мегардад. Тибқи иттилои расмӣ, ҳаҷми истеҳсолот дар як сол 15 миллион долларро ташкил медиҳад.&lt;ref name=&quot;president&quot; /&gt;
== Фаъолият ==
Самти асосии фаъолияти корхона истеҳсоли прут, арматура ва дигар маҳсулоти сохтмонӣ аз оҳан мебошад. Маҳсулоти истеҳсолшуда барои истифода дар соҳаи сохтмон равона шудааст.&lt;ref name=&quot;president&quot; /&gt;

Бо оғози фаъолияти корхона дар шаҳри Гулистон наздики 130 нафар сокини маҳаллӣ, аз ҷумла ҷавонони соҳибтахассус, бо ҷойи кор таъмин гардиданд.&lt;ref name=&quot;president&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;khovar2024&quot;&gt;{{cite web |url=https://khovar.tj/2024/09/sarvari-davlat-emomal-ra-mon-dar-sha-ri-guliston-korhonai-metallurgii-to-ik-ro-iftito-namudand/ |title=Сарвари давлат Эмомалӣ Раҳмон дар шаҳри Гулистон «Корхонаи металлургии тоҷик»-ро ифтитоҳ намуданд |website=АМИТ «Ховар» |date=7 сентябри 2024 |access-date=2 июни 2026 |language=tg}}&lt;/ref&gt;

Дар корхона коркарди металлолом ба роҳ монда шуда, иқтидори коркарди он то 100 тонна дар як шабонарӯзро ташкил медиҳад.&lt;ref name=&quot;khovar_ru&quot;&gt;{{cite web |url=https://khovar.tj/rus/2024/09/sdacha-v-ekspluatatsiyu-tadzhikskogo-metallurgicheskogo-predpriyatiya-v-gulistone/ |title=Глава государства Эмомали Рахмон в городе Гулистоне открыл «Таджикское металлургическое предприятие» |website=АМИТ «Ховар» |date=7 сентябри 2024 |access-date=2 июни 2026 |language=ru}}&lt;/ref&gt;

Ашёи хом барои истеҳсоли маҳсулоти сохтмонӣ аз дохили кишвар дастрас карда мешавад. Арзиши маҳсулоти истеҳсолшаванда дар як сол 15 миллион доллар пешбинӣ шудааст.&lt;ref name=&quot;president&quot; /&gt;

== Ҳамкорӣ ==
Корхона дар заминаи ҳамкории саноатӣ ва иқтисодии Тоҷикистон ва Ӯзбекистон бунёд гардидааст.&lt;ref name=&quot;president&quot; /&gt;

Соли 2026 ҶСК «Узметкомбинат» ва Корхонаи металлургии тоҷик ёддошти ҳамкории стратегӣ имзо карданд. Тибқи ин созишнома, аз семоҳаи сеюми соли 2027 «Узметкомбинат» хариди солонаи то 300 ҳазор тонна оҳани мустақимбарқароршуда аз Тоҷикистонро ба нақша гирифтааст.&lt;ref name=&quot;uzdaily&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.uzdaily.uz/ru/uzmetkombinat-i-tmk-podpisali-memorandum-o-sotrudnichestve/ |title=«Узметкомбинат» и ТМК подписали меморандум о сотрудничестве |website=UzDaily |date=24 марти 2026 |access-date=2 июни 2026 |language=ru}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;spot&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.spot.uz/ru/2026/03/25/uzbeksteel-tajik/ |title=«Узметкомбинат» планирует закупить 300 тысяч тонн железа в Таджикистане |website=Spot.uz |date=25 марти 2026 |access-date=2 июни 2026 |language=ru}}&lt;/ref&gt;

Созишнома ҳамчунин дар расонаҳои соҳавии металлургӣ инъикос ёфт ва ба ҳамкории ду кишвар дар самти таъмини ашёи хоми металлургӣ марбут дониста шуд.&lt;ref name=&quot;metalinfo&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.metalinfo.ru/ru/news/172860 |title=АО «Узметкомбинат» подписал соглашение с Таджикским металлургическим комбинатом |website=Metalinfo.ru |date=30 марти 2026 |access-date=2 июни 2026 |language=ru |accessdate=2026-06-02 |archivedate=2025-07-24 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250724113525/https://www.metalinfo.ru/ru/news/172860 }}&lt;/ref&gt;

«Tojikiston Metallurgiya Zavodi» дар бахши ҷойҳои кории B.A Holding ҳамчун корхонаи истеҳсолӣ дар Тоҷикистон зикр шудааст.&lt;ref name=&quot;baholding_vacancy&quot;&gt;{{cite web |url=https://baholding.uz/uz/vacancies |title=B.A Holding‘da ishlash - barqarorlik va kelajakka ishonch |website=B.A Holding |access-date=2 июни 2026 |language=uz}}&lt;/ref&gt;
== Лоиҳаи ғанигардонии маъдани оҳан ==
1 апрели соли 2025 дар ноҳияи Бобоҷон Ғафурови вилояти Суғд ба сохтмони корхонаи ғанигардонии маъдани оҳани ҶСП «Комбинати металлургии тоҷик» санги асос гузошта шуд.&lt;ref name=&quot;khovar2025&quot;&gt;{{cite web |url=https://khovar.tj/2025/04/peshvoi-millat-emomal-ra-mon-dar-no-iyai-bobo-on-afurov-ba-sohtmoni-korhonai-anigardonii-madani-o-ani-sp-kombinati-metallurgii-to-ik-sangi-asos-guzoshtand/ |title=Пешвои миллат Эмомалӣ Раҳмон дар ноҳияи Бобоҷон Ғафуров ба сохтмони корхонаи ғанигардонии маъдани оҳани ҶСП «Комбинати металлургии тоҷик» санги асос гузоштанд |website=АМИТ «Ховар» |date=1 апрели 2025 |access-date=2 июни 2026 |language=tg}}&lt;/ref&gt;

Ин корхона барои истихроҷ ва коркарди маъдани оҳан, инчунин истеҳсоли консентрати оҳан пешбинӣ шудааст. Захираи маъдани оҳан дар ин кон наздики 60 миллион тонна арзёбӣ мешавад.&lt;ref name=&quot;khovar2025&quot; /&gt;

Лоиҳа дар ду марҳила амалӣ мегардад. Марҳилаи аввал то соли 2027 ва марҳилаи дуюм то соли 2031 ба истифода дода мешавад.&lt;ref name=&quot;khovar2025&quot; /&gt;

Иқтидори тарҳрезишудаи корхона коркарди 2,5 миллион тонна маъдан дар як сол мебошад. Пас аз коркард аз он тақрибан 1,1 миллион тонна консентрати оҳан бо таркиби 62—65 дарсад истеҳсол мешавад.&lt;ref name=&quot;gmk2025&quot;&gt;{{cite web |url=https://gmk.center/en/news/tajikistan-builds-first-iron-ore-enrichment-plant/ |title=Tajikistan builds first iron ore enrichment plant |website=GMK Center |date=3 апрели 2025 |access-date=2 июни 2026 |language=en}}&lt;/ref&gt;

GMK Center ин лоиҳаро нахустин корхонаи ғанигардонии маъдани оҳан дар Тоҷикистон баъди ба даст овардани истиқлолият номидааст.&lt;ref name=&quot;gmk2025&quot; /&gt;

== Нигаред низ ==
* [[Саноати Тоҷикистон]]
* [[Гулистон (шаҳр)]]
* [[ҶСП Комбинати металлургии тоҷик (ноҳияи Б. Ғафуров)]]

== Пайвандҳои беруна ==

* [https://www.president.tj/event/news/47190 Ифтитоҳи “Корхонаи металлургии тоҷик” дар шаҳри Гулистон] — сомонаи расмии Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
* [https://khovar.tj/rus/2024/09/sdacha-v-ekspluatatsiyu-tadzhikskogo-metallurgicheskogo-predpriyatiya-v-gulistone/ Ифтитоҳи корхона дар шаҳри Гулистон] — АМИТ «Ховар»

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}


[[Гурӯҳ:Корхонаҳо аз рӯи алифбо]]
[[Гурӯҳ:Коргоҳҳои Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Гулистон (шаҳр)]]</text>
      <sha1>5y4id15blg9bqtqvbd6remhpbp1vnuu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Корхонаи «Роял Бебӣ» Тоҷикистон</title>
    <ns>0</ns>
    <id>327165</id>
    <revision>
      <id>1481327</id>
      <parentid>1446198</parentid>
      <timestamp>2026-07-18T08:12:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <origin>1481327</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2725" sha1="h5vwn07qmlerdhfj888bvtl6omguvww" xml:space="preserve">{{Дигар мазмунҳо|Корхона (мазмунҳо)}}

Сеюмин иншооти саноатӣ - '''корхонаи Роял Бебӣ''' Тоҷикистон дар шаҳри Ваҳдат аз ҷониби Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ба таври фосилавӣ ифтитоҳ гардид. Корхона дар заминаи имтиёзу сабукиҳои давлат ба соҳибкорон бо ҷалби сармояи хориҷӣ сохта шудааст. Хатҳои технологӣ аз хориҷи кишвар ворид шуда, маҳсулоти он бо шаклу андозаҳои гуногун ва мутобиқ ба стандартҳои аврупоӣ истеҳсол мешавад. Дар марҳилаи аввал дар ин ҷо 65 сокини маҳаллӣ бо кор таъмин шуда, тасмим аст, ки ин шумора пас аз фаъолияти шабонарӯзии корхона ба 150 кас расонида шавад. Иқтидори лоиҳавии корхона дар як моҳ истеҳсоли 6 миллиону 240 ҳазор ва дар як сол 75 миллион донаро ташкил медиҳад.&lt;ref&gt;{{Cite web|accessdate=2025-11-28|lang=tj|title=ПРЕЗИДЕНТИ ҶУМҲУРИИ ТОҶИКИСТОН|url=https://president.tj/event/news/53894|website=ПРЕЗИДЕНТИ ҶУМҲУРИИ ТОҶИКИСТОН}}&lt;/ref&gt;

Ашёи хом аз хориҷи кишвар ворид шуда, дар анборҳо бо риояи талаботи санитарӣ нигаҳдорӣ мешавад. Соҳибкорон ният доранд, ки ояндаи наздик истеҳсоли қисми зиёди ашёи хоми ин корхонаро дар дохили кишвар ба роҳ монанд.
Бехатарӣ ва сифати маҳсулот пеш аз коркард дар озмоишгоҳ бо истифода аз таҷҳизоти муосир санҷида мешавад. Маҳсулоти ниҳоӣ ба бозору мағозаҳо тавассути нақлиёти махсуси ширкат дастрас мегардад.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://prezident.tj/event/news/52911|title=Ба истифода додани корхонаи Роял Бебӣ Тоҷикистон дар шаҳри Ваҳдат|author=|website=prezident.tj|date= 2025|publisher= |lang=tg|accessdate=2025-11-21}}&lt;/ref&gt;
== Нигаред низ ==
* [[ҶДММ «Зиннат Гач» дар ш. Ваҳдат]]
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}
[[Гурӯҳ:Коргоҳҳои Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Ваҳдат]]</text>
      <sha1>h5vwn07qmlerdhfj888bvtl6omguvww</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Википедиа:Шаблонҳо/Мақолаҳои хурд</title>
    <ns>4</ns>
    <id>327789</id>
    <revision>
      <id>1481321</id>
      <parentid>1450138</parentid>
      <timestamp>2026-07-18T08:03:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-40156-35</username>
        <id>143450</id>
      </contributor>
      <origin>1481321</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14679" sha1="ow7erhsdhm63nuty2rzi1mln3z3zqyi" xml:space="preserve">
НОМУ КУНИЯ ВА ТАХАЛЛУСИ ФИРДАВСӢ
Зебарниё  Муллоаҳмадшоҳ
Дар таҳқиқи рӯзгору осори Фирдавсӣ беҳтарин маъхаз  «Шоҳнома» - и безаволи ӯ ба ҳисоб меравад.  Ин ҳамосасарои бузург зимни сурудани абёти беназираш борҳо ривоятро қатъ карда, чанд сатреро дар бораи сину соли хеш қайд менамояд. Аммо дар асари мазкур номи шоир ба назар намерасад. Танҳо ӯ дар ду байти зерин тахалусашро чунин овардааст:   
Зи Фирдавсӣ акнун сухан ёд гир,
Суханҳои покизаву дилпазир.
Ва ё 
Ба Фирдавсӣ овоз доди, ки май, 
Махӯр ҷуз ба оини Ковуси кай.[8 -   С. 1049 ]
Ҳарчанд ки шоир вожаи Фирдавсиро дар «Шоҳнома» оварда аст, аммо сабаби баргузидани ин калимаро ҳамчун тахаллуси шоирии худ, дар ин шоҳасар зикр накардааст.    Илова бар ин маъхазҳои дигар низ   кунияи шоир,  яъне Абулқосим ва унвон ё тахаллуси шоирии ӯро Фирдавсӣ ба қалам додаанд . Аз ҷумла Асадии Тусӣ дар асараш «Гаршоспнома” овардааст
Ки Фирдавсии Тусии покмағз,
Бидодаст доди суханҳои нағз.
Ба «Шаҳнома» гетӣ биёростаст,
Ба-дон нома номи накӯ сохтаст.
Ту ҳамшаҳри ӯрову ҳампешаӣ,
Ҳам андар сухан чобукандешаӣ.
Ба «Шаҳнома» Фирдавсии нағзгӯй,
Ки аз пеши гӯяндагон бурд гӯй.
Басе ёди разми ялон карда буд.
Аз ин достон ёд новарда буд. [1- С.  19-20]
Лозим ба таъкид аст, ки куния ва тахаллуси шоир мавриди қабули аксари донишмандони ватаниву хориҷӣ гардида, аз дербоз шинохта шудааст ва имрӯз ба ҷойи номи шоир ба кор меравад. Ҳарчанд, ки шоир сабаби баргузидани тахаллуси шоирии худро дар шоҳасараш дарҷ накардааст, аммо тазкиранигорон  дар ин бора андешаҳои гуногун иброз намудаанд.  Давлатшоҳи Самарқандӣ  дар «Тазкират-уш-шуаро» навиштааст, ки падари Фирдавсӣ боғбон будааст ва «муроқибат аз боғе ба номи Фирдавсро ба ӯҳда доштааст, ки мутаалиқ буд ба амири маҳаллӣ бо номи Саврӣ писари Муътаз (ва ё Муъаз) ва бинобар ин писараш ин тахаллусро ихтиёр кард.»[2 - С. 55]
Бархилофи ин ақида Фасеҳи Хавофӣ дар асараш  «Маҷма-ул-фасеҳӣ» қайд кардааст, ки Султон Маҳмуд маҳорати шеъргӯии Фирдавсиро таҳсин кард ва гуфт «Офарин бар ту дарбори маро боғи биҳишт кардӣ» ва ин тахаллуси шоир шуд.[5 -С. 129]
Аммо андешаҳои тазкиранигорони мазкурро аксари фирдавсишиносони муосир рад кардаанд. Ба ҳар сурат тибқи фарҳангномаҳои муътамад вожаи фирдавсӣ форсӣ буда, маънояш биҳиштӣ мебошад. 
Ҳамчунин дигар маъхазҳое, ки перомуни аҳвол ва ашъори Фирдавсӣ маълумот додаанд, номи ӯро Мансур, Ҳасан, Аҳмад ва Муҳаммад қайд  карда, номи падарашро Ҳасан,  Аҳмад, Алӣ, Исҳоқ, Фахриддин ва номи бобояшро Шарафшоҳ ва ё Фаррух навиштаанд. Аз ҷумла Ҳамдуллоҳи Муставфӣ дар «Таърихи гузида» номи шоирро Ҳасан ибни Алии Тусӣ ва Давлатшоҳ дар «Тазкират-уш-шуаро» Ҳасан ибни Исҳоқ ибни Шарафшоҳ зикр менамояд. Нависандагони муқаддимаи Бойсунғурӣ зимни маълумоти муфассале дар бораи Фирдавсӣ номи ӯро Мансур ибни Фахруддин Аҳмад ибни Фаррух ба қалам додаанд. Тазкиранависони баъдӣ ному насаби Фирдавсӣ ва аҷдодонашро пайиҳам қайд кардаанд. Аз ҷумла Ризоқулихони Ҳидоят шоирро Ҳасан ибни Исҳоқ ибни Шарафшоҳ Муҳаммад ибни Мансур ибни Фахруддин ибни Ҳаким Мавлоно Фаррух номидааст.  
	Аз  миёни  ин  гуфтаҳо сухани Фатҳ Алии  Бундорӣ, ки «Шоҳнома»-ро  дар соли  620 қамарӣ ба арабӣ баргардонида аст ва аз шоир ба номи «Амири ҳаким маликулкалом сайидушшуаро Абулқосим  Мансур бинил Ҳасан-ул- Фирдавсиюттуси» ёд кардааст, ба ҳақиқат наздиктар аст. «Ба вижа ин ки дар кӯҳантарин дастнависи мавҷуди «Шоҳнома», яъне дар дастнависи музеи Флоренс муваррахи 614 қамарӣ дар ду лавҳаи тазйини дар поении ду сафҳаи нахустин матни аслии «Шоҳнома» низ шоирро айнан монанди Бундорӣ Абулқосим Мансур бинил Ҳасан-ул-Фирдавсиюттуси» номида аст».  [ 6 - С. 133] 
Ба ҳар сурат эҳтимоли қавӣ меравад, ки номи шоир  Мансур писари Ҳасан бошад, зеро  чунон ки дар боло зикр шуд ҳам дар кӯҳантарин дастнависи мавҷуди «Шоҳнома», яъне дар дастнависи музеи Флоренс муваррахи 614 қамарӣ ва ҳам Бундории Исфаҳонӣ ки «Шоҳнома»-ро тақрибан ду аср пас аз суруда шудан ба арабӣ тарҷума кардааст ба субут расонидаанд. 
Илова бар ин дар аксари манобеи таърихиву адабӣ, пеш аз куния ва тахаллус ба шоир унвони «ҳаким»-ро низ ҳамроҳ кардаанд ва муҳаққиқон дар ин бора ақидаҳои гуногун иброз намудаанд.Аз ҷумла адабиётшиноси маъруфи тоҷик Муллоаҳмад М  дар китоби “Биё то ҷаҳонро ба бад  наспарем”  вожаи мазкурро ҳарҷониба баррасӣ намуда ба натиҷае мерасад, ки “..... ҳаким дар унвони  Фирдавсӣ пеш аз ҳама ба маънии васеи донишманд ба кор рафтааст донишманде, ки аз илмҳои гуногуни замона, бахусус фалсафа, фиқҳ ва ҳикмати амалӣ огоҳ аст.” [3 – С. 43]
Ҳамчунин тибқи фарҳангномаҳои муътамади форсӣ тоҷикӣ вожаи «ҳаким»  бештар маънои «файласуф» ва  «пизишк»-ро дошта, дар баъзе маврид мафҳумҳои «фарзона» ва «фарҳехта»-ро низ ифода мекунад. 
Дар “Шоҳнома”  ёздаҳ маротиба аз шаҳри Тус ба муносибати рӯйдодҳое, ки дар ин шаҳристон ба вуқӯъ пайваста  дарҷ гардидааст, вале ҳаким Абулқосими Фирдавсӣ дар ягон ҷойи ин шоҳасараш,  дар мавриди дар ҳамин макон таваллуд шуданаш ишорае  накардааст. Муаллифони тазкираҳо дар ин бора андешаҳои гуногун иброз намудаанд. Низомии Арӯзӣ навиштааст, ки “Устод Абулқосими Фирдавсӣ аз даҳоқини Тус буд, аз деҳе, ки он деҳро Бож хонанд ва аз ноҳияи Табарон аст . Бузургдеҳе аст ва аз вай ҳазор мард берун ояд.  Фирдавсӣ дар он деҳ шавкати тамом дошт, чунон ки ба дахли он зиёъ аз амсоли худ бениёз буд». [ 4 - С.75]
Муаллифи “Тазкират – уш- шуаро” Давлатшоҳи Самарқандӣ зодгоҳи шоирро қарияи «Разон» аз аъмоли Тус қаламдод кардааст. Бархе аз нависандагони дигар аз ҷумла нависандаи маъруфи тоҷик Сотим Улуғзода зодгоҳи шоирро  қарияи Шодоб нигоштааст. Аксари фирдавсишиносон қавли Низомии Арӯзиро ҳамчун қадимтарин воқеанависи зиндагии ин шоири номвар пазируфта бо далелҳои муътамад ба субут расонидаанд, ки шоир маҳз дар рустои Бож ё Пож (имрӯза Фоз) дар наздикии шаҳри  Тус, (шаҳри мазкур қариб  15- клометр дар  шимоли  шаҳри Машҳади кунуни ҷойгир шудааст) дар оилаи деҳқон чашм ба олами ҳастӣ  кушудааст. Зеро чунон ки аз матолиби “Чаҳор мақола” бармеояд Низомии Арӯзӣ  “ ...дар санаи ъашру хамсамоия”(пансаду даҳ)  оромгоҳи Фирдавсиро, ки дар яке аз мавзеъҳои қадимии рустои Бож қарор дорад, зиёрат кардааст. 
Аксари муаллифони сарчашмаҳо ва осори тадқиқотие, ки дар бораи Абулқосим Фирдавсӣ маълумот додаанд, деҳқонзода будани ин шоири бузургро қайд кардаанд. Калимаи деҳқон ҳарчанд ба маънои кишоварз ба кор равад ҳам,  аз  даврони  Сосониён то замони Фирдавсӣ  ҳамчун  унвон ба яке аз гурӯҳҳои иҷтимоӣ мансуб буд. Деҳқонон аз нигоҳи иқтисодӣ  заминдорони миёнаҳол буданд. Онҳо  ба ҳайси молики русто  ё  раиси шаҳр фаъолият доштанд.  Ин табақа  зиёдтар аз табақаҳои дигар расму анъанаҳои қадимии эронӣ, китобҳо,санадҳо ва ёдгориҳои деринаи ниёгонро ҳифз  менамуданд. Бинобар ин вожаи деҳқон  маҷозан  ба ҷойи эронӣ (дар баробари турку тозӣ ) низ ба кор мерафт.   Фирдавсӣ низ  дар корбурдиин мафҳуми маҷозӣ эронро дар назар доштааст.
Аз эрону турку зи тозиён,
Нажоде падид ояд андар миён.
На деҳқон на турку на тозӣ бувад,
          Суханҳо ба кирдори бозӣ бувад.			[7 – С. 21]
Ба ҳар сурат аз тадқиқоти фирдавсишиносон бармеояд, ки шоир дар хонаводаи деҳқон зода шудааст ва ин табақаи иҷтимоиро фарҳехтагону нухбагони эронӣ ташкил медоданд, ки барои ҳарҷониба дониш андӯхтани фарзандонашон кӯшишҳои фаровон ба харҷ медоданд. Шояд маҳз самараи кӯшишу талошҳои хастанопазири волидайни Фирдавсӣ буд, ки номи фарзандашон  ҳамчун як ҳамосасароӣ бузурги ҷаҳон  бо ҳарфҳои зарин дар авроқи таърих сабт гардид. 

Адабиёт:
1. Асадии Тусӣ. Гаршоспнома. Тасҳеҳи Ҳабиб Яғмоӣ. -Теҳрон, 1354 шамсӣ.
2. Давлатшоҳи Самарқандӣ. Тазкират-уш-шуаро. Бо тасҳеҳи Эдвар Браун. -  Лондон,  1305.
3. Мирзо Муллоаҳмад. Биё, то ҷаҳонро ба бад наспарем. -  Душанбе, 2011. Саҳ 43
4. Низомии Арӯзии Самарқандӣ. Чаҳор мақола. Бо тасҳеҳи Аллома Муҳаммад Қазвинӣ ва дуктур Муҳаммад Муъин. - Теҳрон, 1333  шамсӣ.с.45
5. Фасеҳи Хавофӣ.  Маҷма-ул-фасеҳӣ. Бо кӯшиши Маҳмуди Фаррух. - Машҳад, 1341 шамсӣ, ҷил. 2. С. 129
6. Фирдавсӣ ва шоҳномасаройӣ  (гузидае аз мақолоти донишномаи забон ва адабиёти форсӣ). Ба муносибати ҳамоиши байналмилалии ҳазораи «Шоҳнома»-и Фирдавсӣ. - Теҳрон, 1390. С. 133 
7. Ҷалили Дӯстхоҳ. Шинохтномаи Фирдавсӣ ва «Шоҳнома». -   Теҳрон, 1384.
8. Шоҳномаи Фирдавсӣ. Бар асоси нусхаи нӯҳҷилдаи чопи Москва (ҷилди шашум). Зери назари А.Нушин. - Теҳрон,  1380.</text>
      <sha1>ow7erhsdhm63nuty2rzi1mln3z3zqyi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Назарияи демократия</title>
    <ns>0</ns>
    <id>327866</id>
    <revision>
      <id>1481278</id>
      <parentid>1451514</parentid>
      <timestamp>2026-07-17T18:03:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <comment>/* Нигаред низ */</comment>
      <origin>1481278</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9347" sha1="q4vjhrawudyghfb44b2mw2z8xnhszio" xml:space="preserve">
'''Назарияи демократия''' — маҷмӯи изҳорот ва фарзияҳои тавсифӣ, таҳлилӣ ва меъёрӣ мебошад, ки ба асосҳои демократия ва ниҳодҳои демократӣ тамаркуз мекунанд. Дар назарияи муосири демократия се самти асосӣ мавҷуд аст: [[феноменология]], [[тавзеҳӣ]] ва [[меъёрӣ]]. Назарияи феноменология системаҳои мавҷудаи демократиро [[Тавсиф (санъати бадеӣ)|тавсиф]] ва [[тасниф]] мекунад. Назарияи тавзеҳӣ кӯшиш мекунад муайян кунад, ки хоҳишҳое кӣ дар демократия нақш мебозанд ва чӣ гуна бояд қарорҳо қабул шаванд. Мавзӯи назарияи меъёрӣ ҷанбаи [[Ахлоқ|ахлоқи]]&lt;nowiki/&gt;и ҳокимияти халқ аст: кай ва чаро демократия аз нигоҳи ахлоқ матлуб аст ва шаҳрвандон дар ҷомеаи демократӣ бояд чӣ гуна бошанд.

Бино ба хулосаҳои назария, демократия на танҳо идораи халқӣ, балки системаи [[Ҳуқуқи шаҳрвандӣ|ҳуқуқи шаҳрванд]]&lt;nowiki/&gt;он низ мебошад. Вайрон кардани ин ҳуқуқҳо демократӣ будани идоракуниро зери суол мегузорад. Масъалаҳои баробарӣ, созиш ва иштироки муассир дар раванди қабули қарорҳои сиёсӣ дар демократия ҷои марказиро ишғол мекунанд. Демократизатсия мавҷудияти давлати устуворро талаб мекунад.

== Таърихи андешаи демократӣ ==
[[Акс:AGMA Stèle de la démocratie.jpg|Стелаи демократия. Осорхонаи агораи бостонии Афина.|мини]]
Аз мулоҳизаҳои фалсафии маълум дар бораи ҳокимияти халқ, яке аз аввалинҳо нутқи дафни роҳбари давлати [[Афинаи Қадим|Афина]] — Перикл мебошад, ки ба ҳалокшудагони [[ҷанги Пелопоннес]] бахшида шудааст. Дар ин нутқ, ки соли 430 пеш аз милод эрод шуда буд, ӯ бартариҳои демократияи Афинаро номбар кард. Ба фикри ӯ, қонунҳо баробарҳуқуқиро таъмин мекарданд ва озодӣ бахше аз ҳаёти ҳамарӯза буд.

Дар соли 322 пеш аз милод [[Аристофан|Аристотел]] дар рисолаи «Сиёсат» шаклҳои идоракуниро тасниф кард. Ӯ дар байни намудҳои идораи халқӣ политияро (ки дар он сиёсат ба хотири манфиати умумӣ сурат мегирад) ва демократияро (ки дар он камбизоатон ҳокимияти худро барои мақсадҳои шахсӣ истифода мебаранд) ҷудо кард&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.civisbook.ru/files/File/Aristotel_Politika.pdf|title=Аристотель. Политика.}}&lt;/ref&gt;.

[[Ҷон Локк]] дар «Ду рисола дар бораи идоракунӣ» (1690) ҷонибдори баробарии сиёсӣ ва озодии фардӣ баромад кард. Мувофиқи Локк, ҳукумат танҳо вақте қонунӣ аст, ки бо ризояти идорашавандагон фаъолият кунад. [[Шарл Луи Монтескйё]] дар асари «Дар бораи рӯҳи қонунҳо» (1748) тақсимоти ҳокимиятро пешниҳод кард.

[[Жан-Жак Руссо]] дар «Шартномаи иҷтимоӣ» (1762) изҳор дошт, ки демократия бо ниҳодҳои намояндагӣ мувофиқ нест, зеро ҳокимияти олии халқ тақсимнашаванда аст. [[Алексис де Токвил]] дар асари «[[Демократия дар Амрико]]» ба хулосае омад, ки озодии созмонҳои сиёсӣ барои муҳофизат аз «диктатураи аксарият» зарур аст.

[[Ҷон Стюарт Милл]] равиши утилитариро барои асоснок кардани ҳуқуқҳои фардӣ таҳия кард. Ӯ таъкид мекард, ки барои ҷустуҷӯи ҳақиқат ба ҷомеа мубоҳисаи озод ва бархӯрди нуқтаи назарҳои мухталиф лозим аст.

== Арзиши демократия ==

[[Ҷон Милл]] меҳисобид, ки раванди қабули қарорҳо дар демократия нисбат ба дигар шаклҳои идоракунӣ беҳтар аст, зеро шахсони масъулро маҷбур мекунад, ки манфиатҳои табақаҳои васеи аҳолиро ба назар гиранд.

Аз тарафи дигар, [[Томас Гоббс]] иддао мекард, ки ҳукумат дар демократия нисбат ба монархия бадтар аст, зеро он сиёсати бемасъулиятонаро ҳавасманд мекунад. [[Афлотун]] бошад, меҳисобид, ки демократия аҳамияти дониш ва таҷрибаро барои идоракунии дуруст нодида мегирад.

Роберт Дал як қатор бартариҳои демократияро номбар мекунад:

Он барои пешгирии истибдод (деспотизм) кӯмак мекунад.

Демократияҳои муосир бо ҳамдигар ҷанг намекунанд (нигаред: [[Назарияи сулҳи демократӣ]]).

Кишварҳои демократӣ одатан нисбат ба кишварҳои ғайридемократӣ сарватмандтаранд.

Он ба шаҳрвандони худ як қатор ҳуқуқҳоро кафолат медиҳад.

«Демократия бадтарин шакли идоракунӣ аст, агар ҳамаи дигар шаклҳоро ба назар нагирем» — У. Черчилл&lt;ref&gt;Черчилль У. Речь в Палате общин, 1947.&lt;/ref&gt;.

== Легитимияти демократия ==

Саволи асосӣ ин аст: оё шаҳрвандоне, ки бо қарори қабулшуда розӣ нестанд, вазифадоранд онро иҷро кунанд? Баъзе назарияпардозон меҳисобанд, ки легитимияти демократия аз худи раванди демократии қабули қарор бармеояд.

[[Теоремаи Кондорсе]] дар бораи ҳакамон мегӯяд, ки агар ҳар як иштирокчӣ ба таври миёна бештар ба қарори дуруст овоз диҳад, эҳтимолияти қабули қарори дуруст аз ҷониби аксарият бо зиёд шудани шумораи иштирокчиён ба 100% наздик мешавад.

== Иштироки шаҳрвандӣ ==

Яке аз мушкилоти марказии назария ин қобилияти одамони оддӣ барои идораи ҷомеа мебошад. Тарафдорони идораи нухбагон (элитаҳо) муқобили шаклҳои комилан баробарҳуқуқии демократия ҳастанд. Онҳо мегӯянд, ки иштироки васеи аҳолии каммаълумот ва эҳсосотӣ ба қабули қонунҳои миёнаҳол ва популистӣ оварда мерасонад.

Ҷеймс Мэдисон дар «Шарҳҳои федералист» изҳори нигаронӣ карда буд, ки чунин қонунҳо ҳуқуқи баъзе гурӯҳҳоро зери хатар мегузоранд. Афлотун бошад, шакли беҳтарини идоракуниро «аристократияи шоҳон-файласуфон» ё меритократия меҳисобид.

== Нигаред низ ==

* [[Демократия]]
* [[Либерализм]]
* [[Назария]]
* [[Ҳуқуқи инсон]]

== Эзоҳ == 
{{Эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* Даль Р. О демократии. М., 2000.
* Ролз Дж. Теория справедливости. Новосибирск, 1995.
* Милль Дж. С. О свободе // Рассуждения о представительном правлении. СПб, 1863.

{{ПБ}}

[[Гурӯҳ:Назарияҳои сиёсӣ]] 
[[Гурӯҳ:Демократия]] 
[[Гурӯҳ:Фалсафаи сиёсӣ]]</text>
      <sha1>q4vjhrawudyghfb44b2mw2z8xnhszio</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1481279</id>
      <parentid>1481278</parentid>
      <timestamp>2026-07-17T18:06:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <comment>/* Иштироки шаҳрвандӣ */ илова</comment>
      <origin>1481279</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9369" sha1="elqe2mkthlt5c0q8yvd8l1hkw88jko0" xml:space="preserve">
'''Назарияи демократия''' — маҷмӯи изҳорот ва фарзияҳои тавсифӣ, таҳлилӣ ва меъёрӣ мебошад, ки ба асосҳои демократия ва ниҳодҳои демократӣ тамаркуз мекунанд. Дар назарияи муосири демократия се самти асосӣ мавҷуд аст: [[феноменология]], [[тавзеҳӣ]] ва [[меъёрӣ]]. Назарияи феноменология системаҳои мавҷудаи демократиро [[Тавсиф (санъати бадеӣ)|тавсиф]] ва [[тасниф]] мекунад. Назарияи тавзеҳӣ кӯшиш мекунад муайян кунад, ки хоҳишҳое кӣ дар демократия нақш мебозанд ва чӣ гуна бояд қарорҳо қабул шаванд. Мавзӯи назарияи меъёрӣ ҷанбаи [[Ахлоқ|ахлоқи]]&lt;nowiki/&gt;и ҳокимияти халқ аст: кай ва чаро демократия аз нигоҳи ахлоқ матлуб аст ва шаҳрвандон дар ҷомеаи демократӣ бояд чӣ гуна бошанд.

Бино ба хулосаҳои назария, демократия на танҳо идораи халқӣ, балки системаи [[Ҳуқуқи шаҳрвандӣ|ҳуқуқи шаҳрванд]]&lt;nowiki/&gt;он низ мебошад. Вайрон кардани ин ҳуқуқҳо демократӣ будани идоракуниро зери суол мегузорад. Масъалаҳои баробарӣ, созиш ва иштироки муассир дар раванди қабули қарорҳои сиёсӣ дар демократия ҷои марказиро ишғол мекунанд. Демократизатсия мавҷудияти давлати устуворро талаб мекунад.

== Таърихи андешаи демократӣ ==
[[Акс:AGMA Stèle de la démocratie.jpg|Стелаи демократия. Осорхонаи агораи бостонии Афина.|мини]]
Аз мулоҳизаҳои фалсафии маълум дар бораи ҳокимияти халқ, яке аз аввалинҳо нутқи дафни роҳбари давлати [[Афинаи Қадим|Афина]] — Перикл мебошад, ки ба ҳалокшудагони [[ҷанги Пелопоннес]] бахшида шудааст. Дар ин нутқ, ки соли 430 пеш аз милод эрод шуда буд, ӯ бартариҳои демократияи Афинаро номбар кард. Ба фикри ӯ, қонунҳо баробарҳуқуқиро таъмин мекарданд ва озодӣ бахше аз ҳаёти ҳамарӯза буд.

Дар соли 322 пеш аз милод [[Аристофан|Аристотел]] дар рисолаи «Сиёсат» шаклҳои идоракуниро тасниф кард. Ӯ дар байни намудҳои идораи халқӣ политияро (ки дар он сиёсат ба хотири манфиати умумӣ сурат мегирад) ва демократияро (ки дар он камбизоатон ҳокимияти худро барои мақсадҳои шахсӣ истифода мебаранд) ҷудо кард&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.civisbook.ru/files/File/Aristotel_Politika.pdf|title=Аристотель. Политика.}}&lt;/ref&gt;.

[[Ҷон Локк]] дар «Ду рисола дар бораи идоракунӣ» (1690) ҷонибдори баробарии сиёсӣ ва озодии фардӣ баромад кард. Мувофиқи Локк, ҳукумат танҳо вақте қонунӣ аст, ки бо ризояти идорашавандагон фаъолият кунад. [[Шарл Луи Монтескйё]] дар асари «Дар бораи рӯҳи қонунҳо» (1748) тақсимоти ҳокимиятро пешниҳод кард.

[[Жан-Жак Руссо]] дар «Шартномаи иҷтимоӣ» (1762) изҳор дошт, ки демократия бо ниҳодҳои намояндагӣ мувофиқ нест, зеро ҳокимияти олии халқ тақсимнашаванда аст. [[Алексис де Токвил]] дар асари «[[Демократия дар Амрико]]» ба хулосае омад, ки озодии созмонҳои сиёсӣ барои муҳофизат аз «диктатураи аксарият» зарур аст.

[[Ҷон Стюарт Милл]] равиши утилитариро барои асоснок кардани ҳуқуқҳои фардӣ таҳия кард. Ӯ таъкид мекард, ки барои ҷустуҷӯи ҳақиқат ба ҷомеа мубоҳисаи озод ва бархӯрди нуқтаи назарҳои мухталиф лозим аст.

== Арзиши демократия ==

[[Ҷон Милл]] меҳисобид, ки раванди қабули қарорҳо дар демократия нисбат ба дигар шаклҳои идоракунӣ беҳтар аст, зеро шахсони масъулро маҷбур мекунад, ки манфиатҳои табақаҳои васеи аҳолиро ба назар гиранд.

Аз тарафи дигар, [[Томас Гоббс]] иддао мекард, ки ҳукумат дар демократия нисбат ба монархия бадтар аст, зеро он сиёсати бемасъулиятонаро ҳавасманд мекунад. [[Афлотун]] бошад, меҳисобид, ки демократия аҳамияти дониш ва таҷрибаро барои идоракунии дуруст нодида мегирад.

Роберт Дал як қатор бартариҳои демократияро номбар мекунад:

Он барои пешгирии истибдод (деспотизм) кӯмак мекунад.

Демократияҳои муосир бо ҳамдигар ҷанг намекунанд (нигаред: [[Назарияи сулҳи демократӣ]]).

Кишварҳои демократӣ одатан нисбат ба кишварҳои ғайридемократӣ сарватмандтаранд.

Он ба шаҳрвандони худ як қатор ҳуқуқҳоро кафолат медиҳад.

«Демократия бадтарин шакли идоракунӣ аст, агар ҳамаи дигар шаклҳоро ба назар нагирем» — У. Черчилл&lt;ref&gt;Черчилль У. Речь в Палате общин, 1947.&lt;/ref&gt;.

== Легитимияти демократия ==

Саволи асосӣ ин аст: оё шаҳрвандоне, ки бо қарори қабулшуда розӣ нестанд, вазифадоранд онро иҷро кунанд? Баъзе назарияпардозон меҳисобанд, ки легитимияти демократия аз худи раванди демократии қабули қарор бармеояд.

[[Теоремаи Кондорсе]] дар бораи ҳакамон мегӯяд, ки агар ҳар як иштирокчӣ ба таври миёна бештар ба қарори дуруст овоз диҳад, эҳтимолияти қабули қарори дуруст аз ҷониби аксарият бо зиёд шудани шумораи иштирокчиён ба 100% наздик мешавад.

== Иштироки [[шаҳрвандӣ]] ==

Яке аз мушкилоти марказии назария ин қобилияти одамони оддӣ барои идораи [[ҷомеъа]] мебошад. Тарафдорони идораи нухбагон (элитаҳо) муқобили шаклҳои комилан баробарҳуқуқии [[демократия]] ҳастанд. Онҳо мегӯянд, ки иштироки васеи аҳолии каммаълумот ва эҳсосотӣ ба қабули қонунҳои миёнаҳол ва популистӣ оварда мерасонад.

[[Ҷеймс Мэдисон]] дар «Шарҳҳои федералист» изҳори нигаронӣ карда буд, ки чунин қонунҳо ҳуқуқи баъзе гурӯҳҳоро зери хатар мегузоранд. [[Афлотун]] бошад, шакли беҳтарини идоракуниро «аристократияи шоҳон-файласуфон» ё меритократия меҳисобид.

== Нигаред низ ==

* [[Демократия]]
* [[Либерализм]]
* [[Назария]]
* [[Ҳуқуқи инсон]]

== Эзоҳ == 
{{Эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* Даль Р. О демократии. М., 2000.
* Ролз Дж. Теория справедливости. Новосибирск, 1995.
* Милль Дж. С. О свободе // Рассуждения о представительном правлении. СПб, 1863.

{{ПБ}}

[[Гурӯҳ:Назарияҳои сиёсӣ]] 
[[Гурӯҳ:Демократия]] 
[[Гурӯҳ:Фалсафаи сиёсӣ]]</text>
      <sha1>elqe2mkthlt5c0q8yvd8l1hkw88jko0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1481307</id>
      <parentid>1481279</parentid>
      <timestamp>2026-07-18T06:53:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <comment>илова</comment>
      <origin>1481307</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9484" sha1="o5350dfl96mclr80nzxkd35gtr5wx5c" xml:space="preserve">{{Дигар мазмунҳо| Назария (мазмунҳо)|Назария}}
{{Қуттии ҳамагонӣ}}
'''Назарияи демократия''' — маҷмӯи изҳорот ва фарзияҳои тавсифӣ, таҳлилӣ ва меъёрӣ мебошад, ки ба асосҳои демократия ва ниҳодҳои демократӣ тамаркуз мекунанд. Дар назарияи муосири демократия се самти асосӣ мавҷуд аст: [[феноменология]], [[тавзеҳӣ]] ва [[меъёрӣ]]. Назарияи феноменология системаҳои мавҷудаи демократиро [[Тавсиф (санъати бадеӣ)|тавсиф]] ва [[тасниф]] мекунад. Назарияи тавзеҳӣ кӯшиш мекунад муайян кунад, ки хоҳишҳое кӣ дар демократия нақш мебозанд ва чӣ гуна бояд қарорҳо қабул шаванд. Мавзӯи назарияи меъёрӣ ҷанбаи [[Ахлоқ|ахлоқи]]&lt;nowiki/&gt;и ҳокимияти халқ аст: кай ва чаро демократия аз нигоҳи ахлоқ матлуб аст ва шаҳрвандон дар ҷомеаи демократӣ бояд чӣ гуна бошанд.

Бино ба хулосаҳои назария, демократия на танҳо идораи халқӣ, балки системаи [[Ҳуқуқи шаҳрвандӣ|ҳуқуқи шаҳрванд]]&lt;nowiki/&gt;он низ мебошад. Вайрон кардани ин ҳуқуқҳо демократӣ будани идоракуниро зери суол мегузорад. Масъалаҳои баробарӣ, созиш ва иштироки муассир дар раванди қабули қарорҳои сиёсӣ дар демократия ҷои марказиро ишғол мекунанд. Демократизатсия мавҷудияти давлати устуворро талаб мекунад.

== Таърихи андешаи демократӣ ==
[[Акс:AGMA Stèle de la démocratie.jpg|Стелаи демократия. Осорхонаи агораи бостонии Афина.|мини]]
Аз мулоҳизаҳои фалсафии маълум дар бораи ҳокимияти халқ, яке аз аввалинҳо нутқи дафни роҳбари давлати [[Афинаи Қадим|Афина]] — Перикл мебошад, ки ба ҳалокшудагони [[ҷанги Пелопоннес]] бахшида шудааст. Дар ин нутқ, ки соли 430 пеш аз милод эрод шуда буд, ӯ бартариҳои демократияи Афинаро номбар кард. Ба фикри ӯ, қонунҳо баробарҳуқуқиро таъмин мекарданд ва озодӣ бахше аз ҳаёти ҳамарӯза буд.

Дар соли 322 пеш аз милод [[Аристофан|Аристотел]] дар рисолаи «Сиёсат» шаклҳои идоракуниро тасниф кард. Ӯ дар байни намудҳои идораи халқӣ политияро (ки дар он сиёсат ба хотири манфиати умумӣ сурат мегирад) ва демократияро (ки дар он камбизоатон ҳокимияти худро барои мақсадҳои шахсӣ истифода мебаранд) ҷудо кард&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.civisbook.ru/files/File/Aristotel_Politika.pdf|title=Аристотель. Политика.}}&lt;/ref&gt;.

[[Ҷон Локк]] дар «Ду рисола дар бораи идоракунӣ» (1690) ҷонибдори баробарии сиёсӣ ва озодии фардӣ баромад кард. Мувофиқи Локк, ҳукумат танҳо вақте қонунӣ аст, ки бо ризояти идорашавандагон фаъолият кунад. [[Шарл Луи Монтескйё]] дар асари «Дар бораи рӯҳи қонунҳо» (1748) тақсимоти ҳокимиятро пешниҳод кард.

[[Жан-Жак Руссо]] дар «Шартномаи иҷтимоӣ» (1762) изҳор дошт, ки демократия бо ниҳодҳои намояндагӣ мувофиқ нест, зеро ҳокимияти олии халқ тақсимнашаванда аст. [[Алексис де Токвил]] дар асари «[[Демократия дар Амрико]]» ба хулосае омад, ки озодии созмонҳои сиёсӣ барои муҳофизат аз «диктатураи аксарият» зарур аст.

[[Ҷон Стюарт Милл]] равиши утилитариро барои асоснок кардани ҳуқуқҳои фардӣ таҳия кард. Ӯ таъкид мекард, ки барои ҷустуҷӯи ҳақиқат ба ҷомеа мубоҳисаи озод ва бархӯрди нуқтаи назарҳои мухталиф лозим аст.

== Арзиши демократия ==

[[Ҷон Милл]] меҳисобид, ки раванди қабули қарорҳо дар демократия нисбат ба дигар шаклҳои идоракунӣ беҳтар аст, зеро шахсони масъулро маҷбур мекунад, ки манфиатҳои табақаҳои васеи аҳолиро ба назар гиранд.

Аз тарафи дигар, [[Томас Гоббс]] иддао мекард, ки ҳукумат дар демократия нисбат ба монархия бадтар аст, зеро он сиёсати бемасъулиятонаро ҳавасманд мекунад. [[Афлотун]] бошад, меҳисобид, ки демократия аҳамияти дониш ва таҷрибаро барои идоракунии дуруст нодида мегирад.

Роберт Дал як қатор бартариҳои демократияро номбар мекунад:

Он барои пешгирии истибдод (деспотизм) кӯмак мекунад.

Демократияҳои муосир бо ҳамдигар ҷанг намекунанд (нигаред: [[Назарияи сулҳи демократӣ]]).

Кишварҳои демократӣ одатан нисбат ба кишварҳои ғайридемократӣ сарватмандтаранд.

Он ба шаҳрвандони худ як қатор ҳуқуқҳоро кафолат медиҳад.

«Демократия бадтарин шакли идоракунӣ аст, агар ҳамаи дигар шаклҳоро ба назар нагирем» — У. Черчилл&lt;ref&gt;Черчилль У. Речь в Палате общин, 1947.&lt;/ref&gt;.

== Легитимияти демократия ==

Саволи асосӣ ин аст: оё шаҳрвандоне, ки бо қарори қабулшуда розӣ нестанд, вазифадоранд онро иҷро кунанд? Баъзе назарияпардозон меҳисобанд, ки легитимияти демократия аз худи раванди демократии қабули қарор бармеояд.

[[Теоремаи Кондорсе]] дар бораи ҳакамон мегӯяд, ки агар ҳар як иштирокчӣ ба таври миёна бештар ба қарори дуруст овоз диҳад, эҳтимолияти қабули қарори дуруст аз ҷониби аксарият бо зиёд шудани шумораи иштирокчиён ба 100% наздик мешавад.

== Иштироки [[шаҳрвандӣ]] ==

Яке аз мушкилоти марказии назария ин қобилияти одамони оддӣ барои идораи [[ҷомеъа]] мебошад. Тарафдорони идораи нухбагон (элитаҳо) муқобили шаклҳои комилан баробарҳуқуқии [[демократия]] ҳастанд. Онҳо мегӯянд, ки иштироки васеи аҳолии каммаълумот ва эҳсосотӣ ба қабули қонунҳои миёнаҳол ва популистӣ оварда мерасонад.

[[Ҷеймс Мэдисон]] дар «Шарҳҳои федералист» изҳори нигаронӣ карда буд, ки чунин қонунҳо ҳуқуқи баъзе гурӯҳҳоро зери хатар мегузоранд. [[Афлотун]] бошад, шакли беҳтарини идоракуниро «аристократияи шоҳон-файласуфон» ё меритократия меҳисобид.

== Нигаред низ ==

* [[Демократия]]
* [[Либерализм]]
* [[Назария]]
* [[Ҳуқуқи инсон]]

== Эзоҳ == 
{{Эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* Даль Р. О демократии. М., 2000.
* Ролз Дж. Теория справедливости. Новосибирск, 1995.
* Милль Дж. С. О свободе // Рассуждения о представительном правлении. СПб, 1863.

{{ПБ}}

[[Гурӯҳ:Назарияҳои сиёсӣ]] 
[[Гурӯҳ:Демократия]] 
[[Гурӯҳ:Фалсафаи сиёсӣ]]</text>
      <sha1>o5350dfl96mclr80nzxkd35gtr5wx5c</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Назарияи арзиш</title>
    <ns>0</ns>
    <id>328226</id>
    <revision>
      <id>1481292</id>
      <parentid>1453719</parentid>
      <timestamp>2026-07-18T04:35:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <comment>илова</comment>
      <origin>1481292</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3455" sha1="seyluhr25yxlw7y8fbi7fhau0dg3f0m" xml:space="preserve">{{Дигар мазмунҳо| Назария (мазмунҳо)|Назария}}

'''Назарияи арзиш'''&amp;nbsp;— [[Фалсафа|таълимоти фалсафӣ]] дар бораи моҳияти ва тарзи [[Вуҷуд|вуҷуди]] арзиш ва арзёбии [[Шинохт|маърифат]] .

Таснифоти арзишҳо ва табақабандии онҳоро муқаррар мекунад. Моҳияти мантиқӣ ва мушаххасияти қазоватҳои арзишӣ ва изҳороти деонтиро муқаррар мекунад.

Он дар охири [[асри XIX]] пайдо шуд.

Асос&amp;nbsp;— фалсафаи [[Иммануил Кант]] . Дар солҳои 1860-ум Г. Лотсе таснифоти арзишро пешниҳод кард. Ӯ инчунин [[Асос|асосҳои]] назарияи арзишҳоро таҳия кард.

Файласуф ва равоншиноси австриягӣ Алексий Мейнонг назарияи худро дар бораи арзиш таҳия кардааст.

=== Арзиш  дар назарияи иқтисодӣ ===
Дар [[Илми иқтисод|илми иқтисодӣ]], арзиш дар шакли  [[Арзиш (илми иқтисод)|назарияи арзиш]], яъне арзёбии иқтисодии (пулии) арзишро гирифтааст. Назарияи иқтисодии муосир арзиши субъективиро ба назар мегирад ва дар бораи набудани миқёси универсалии арзишҳо (хароҷот) сухан мегӯяд.

Дар [[Илми иқтисод|илми иқтисодӣ]], вазъияте ба миён омадааст, ки калимаи олмонии ''Wert'' ва калимаи англисии ''Value'' ҳам ба маънои &quot;арзиш&quot; ва ҳам &quot;нарх&quot; тарҷума шудаанд. Аз ин рӯ, &quot;арзиш&quot; ва &quot;нарх&quot;-ро метавон ҳаммаъно ҳисобид, агар шарҳҳои иловагии муаллифӣ мавҷуд набошанд.

Аз ҷумла, дар аввалин тарҷумаи русии асари &quot; [[Сармоя (китоб)|Капитал]] &quot;-и [[карл Маркс]] дар [[соли 1872]] (муаллифони иқтисоддонҳои рус Г. Лопатин ва М. Даниелсон), истилоҳи &quot;арзиш&quot;  истифода шудааст ва дар асарҳои иқтисоддони украинӣ М. И. Сибер, ки асарҳои Д. Рикардо ва [[Карл Маркс|К.Марксро]] омӯхтааст, тарҷумаи &quot;арзиш&quot;, аз ҷумла ҳамчун тарҷумаи калимаи англисии &quot;Арзиш&quot; ба &quot;Wert&quot; монанд, истифода бурда шудааст.

Дар тарҷумаи дуюми «Капитал» дар [[соли 1898]] (Э. Гурвич, Л. Зак), бо исрори муҳаррири нашрия П. Струве, он ҳамчун «арзиш» тарҷума шудааст ва ба ин тарҷума аз ҷониби М. Туган-Барановский баҳои баланд гирифт.
== Нигаред низ ==
* [[Арзиш (илми фалсафа)]]
* 
== Адабиёт == 
[[Гурӯҳ:Истилоҳоти фалсафӣ]]
[[Гурӯҳ:Фалсафаи ахлоқ]]</text>
      <sha1>seyluhr25yxlw7y8fbi7fhau0dg3f0m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Корхонаи металлургии сурма дар назди ҶСП «Талко Голд»</title>
    <ns>0</ns>
    <id>332538</id>
    <revision>
      <id>1481325</id>
      <parentid>1479466</parentid>
      <timestamp>2026-07-18T08:10:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <origin>1481325</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3487" sha1="f22xuor09xsd3pgnl55ckg8dw7wxr2s" xml:space="preserve">{{Дигар мазмунҳо|Корхона (мазмунҳо)}}

'''Корхонаи металлургии сурма дар назди ҶСП «Талко Голд»''' — корхонаи мазкур [[7 июл|7 июли]] [[соли 2026]] дар [[ноҳияи Айнӣ]], [[вилояти Суғд]] ба истифода супорида шудааст.

Бо мавриди истифода қарор гирифтани ин иншооти истеҳсолӣ барои истифодаи самараноки захираҳои маъдании кишвар, афзоиши ҳаҷми истеҳсоли маҳсулоти саноатӣ, баланд бардоштани иқтидори содиротӣ, рушди истеҳсолоти ватанӣ ва таъсиси ҷойҳои нави корӣ аҳамияти муҳим дорад. [[Корхона]] бо технологияҳои муосири истеҳсолӣ муҷаҳҳаз буда, иқтидори солонаи он то 5 ҳазор тонна коркард ва истеҳсоли металли сурмаро ташкил медиҳад.

Ҷамъияти саҳомии пӯшидаи «TALCO Gold» бо мақсади азхудкунӣ ва коркарди [[Кони Канчоч|кони тиллову сурмаи Канчоч]] таъсис дода шуда, бо истифода аз технологияҳои муосир ва низомҳои рақамии идоракунии истеҳсолот фаъолият менамояд. Захираҳои кон беш аз 23 миллион тонна [[маъдан]], наздик ба 50 тонна [[тилло]] ва зиёда аз 265 ҳазор тонна [[сурма|сурмаро]] ташкил медиҳад ва он яке аз калонтарин конҳои минтақа ба шумор меравад. Дар натиҷаи тадриҷан афзоиш ёфтани иқтидорҳои истеҳсолӣ ҳаҷми истеҳсоли маҳсулоти корхона мунтазам боло рафта, барои соли 2026 истеҳсоли маҳсулот ба маблағи 1 миллиарду 539 миллион сомонӣ ба нақша гирифта шудааст.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.president.tj/event/news/56061|title=Ба истифода додани Корхонаи истеҳсоли сурма дар ноҳияи Айнӣ|author=|website=www.prezident.tj|date=2026-97-07 |publisher= |lang=tg|accessdate=2026-97-07}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://avesta.tj/2026/07/07/emomali-rahmon-otkryl-zavod-po-proizvodstvu-surmy-i-dal-start-stroitelstvu-novogo-predpriyatiya/|title=Эмомали Рахмон открыл завод по производству сурьмы и дал старт строительству нового предприятияИсточник: https://avesta.tj/2026/07/07/emomali-rahmon-otkryl-zavod-po-proizvodstvu-surmy-i-dal-start-stroitelstvu-novogo-predpriyatiya/ Avesta.tj - Все права защищены.|author=|website=www.avesta.tj|date=2026-97-07 |publisher= |lang=tg|accessdate=2026-97-07}}&lt;/ref&gt;
== Нигаред низ ==
* [[ҶСП «Норд Азия Металл»]]
* [[ҶДММ «Нуқрафом» (ш. Истиқлол)]]
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}
[[Гурӯҳ:Корхонаҳо аз рӯи алифбо]]
[[Гурӯҳ:Коргоҳҳои Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Ноҳияи Айни]]</text>
      <sha1>f22xuor09xsd3pgnl55ckg8dw7wxr2s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Арғавонӣ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>332790</id>
    <revision>
      <id>1481268</id>
      <parentid>1481211</parentid>
      <timestamp>2026-07-17T13:15:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zosya95</username>
        <id>54344</id>
      </contributor>
      <origin>1481268</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5271" sha1="gjw35uj31ikgceyrd47dhfpsfuviupm" xml:space="preserve">{{Рангҳо
|hex=FF00FF
|r=255|g=0|b=255
|c=0|m=100|y=0|k=0
|h=300|s=100|v=100
}}
{{Рангҳо |textcolor=white|
 title=Арғавонии чопӣ |
 hex=E2007A     |
 r=226|g=0  |b=122|
 c=0|m=100|y=0  |k=0|
 h=328|s=100|v=89
}}
{{Рангҳо |textcolor=white|
 title=Арғавонии чархи рангҳо (омехтаи бунафш ва сурх) |
 hex=C5007F     |
 r=197|g=0  |b=127|
 c=22|m=100|y=12 |k=0|
 h=321|s=100|v=77
}}

'''Арғавонӣ'''&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://vazhaju.tj/word/%D0%B0%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%B2%D0%BE%D0%BD%D3%A3/am2utm|title=Арғавонӣ чист? Маънии арғавонӣ|author=[[Фарҳанги забони тоҷикӣ]]|website=vazhaju.tj|publisher=[[Вожаҷӯ]]|lang=tg|accessdate=2026-07-17}}&lt;/ref&gt;, '''арғувонӣ''' ({{lang-en|Magenta}}) — яке аз [[ранг]]ҳои гурӯҳи [[Рангҳои спектрӣ|ғайриспектрӣ]], ки миёни ду ранги [[бунафш]] ва зарандуд (сурхи тира/ҷигарӣ) меистад. Ин ранги дуюмин бо омехта кардани рангҳои аслии сурх ва кабуд дар таносуби баробар ба вуҷуд меояд. Дар воқеъ, арғавонӣ ранги сурхи тира аст.

Арғавонӣ робитаи наздике бо бунафш дорад. Дар оптика (нуршиносӣ), бунафш ва арғавонӣ рангҳои шабеҳ ба ҳам ҳастанд&lt;ref name=&quot;gilbert2&quot;&gt;{{cite book|author=P. U.P. A Gilbert and Willy Haeberli|url=https://books.google.com/books?id=qSRqXvZ67lQC&amp;pg=PA112|title=Physics in the Arts|publisher=Academic Press|year=2008|isbn=978-0-12-374150-9|page=112}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{cite book|author=Louis Bevier Spinney|url=https://archive.org/details/atextbookphysic00spingoog|title=A Text-book of Physics|publisher=Macmillan Co.|year=1911|page=[https://archive.org/details/atextbookphysic00spingoog/page/n636 573]}}&lt;/ref&gt;. Арғавонӣ омехтае аз нури сурх ва нури кабуд ё бунафш аст, дар ҳоле ки бунафш ранги спектрӣ мебошад (аз дарозии мавҷҳои мунфариди нур). Дар корбурдҳои маъмулӣ, ҳар дуро ба рангҳое, ки байни ранги сурх ва кабуд ба ранги рӯшан вуҷуд доранд, нисбат медиҳанд, аммо арғавонӣ наздиктар ба сурх ва бунафш наздиктар ба кабуд аст&lt;ref name=&quot;:02&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.oed.com/view/Entry/223648|title=violet, n.1|first=|last=|website=OED Online|date=|publisher=Oxford University Press|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=2020-04-06}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:12&quot;&gt;{{Cite web|url=https://unabridged.merriam-webster.com/unabridged/violet|title=Violet|first=|last=|website=Webster's Third New International Dictionary, Unabridged|date=|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=2020-04-06}}&lt;/ref&gt;. Ба ҳамин тартиб, дар чархи рангҳои наққошони суннатӣ, бунафш ва арғавонӣ ҳар ду байни сурх ва кабуд қарор доранд ва арғавонӣ наздик ба сурх аст.

== Таърих ==
Дар ибтидо ранги арғавонӣ бо хонаводаи шоҳон ва салтанат дар иртибот буд, зеро ранги арғавонии сурӣ (мансуб ба шаҳри Сур, Лубнон) дар даврони бостон бисёр гаронбаҳо ва нодир буд&lt;ref&gt;{{Cite news|last=Dunn|first=Casey|url=https://www.nytimes.com/2013/10/09/science/the-color-of-royalty-bestowed-by-science-and-snails.html|title=The Color of Royalty, Bestowed by Science and Snails|date=2013-10-09|work=The New York Times|access-date=2020-04-04|language=en-US|issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt;. Бунафш ранге буд, ки тавассути додрасҳои румӣ пӯшида мешуд. Ин ранг ба ранги имперӣ табдил ёфт, ки тавассути ҳокимони Империяи Византия, Империяи Муқаддаси Рум ва баъдтар аз ҷониби усқуфҳои калисои католикии Рум пӯшида мешуд. Ба ҳамин тартиб дар Ҷопон, ин ранг ба таври суннатӣ бо имперотурӣ ва ашрофзодагон ҳамроҳ аст&lt;ref name=&quot;HibiFukuda2000&quot;&gt;{{cite book|author1=Sadao Hibi|url=https://books.google.com/books?id=1HkYtKPrjGEC|title=The Colors of Japan|author2=Kunio Fukuda|date=January 2000|publisher=Kodansha International|isbn=978-4-7700-2536-4}}&lt;/ref&gt;. 

Арғавонӣ ранги орифон ва равоншиносон буда, ранги асроромез ва бошукӯҳ ба шумор меравад. Дӯстдорони ин ранг пайваста маҷзуби зебоиҳо ва зарофатҳо мешаванд. Онҳо мағрур ва иҷтимоиянд ва муошират бо онҳо лаззатбахш аст.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

{{ПБ}}
[[Гурӯҳ:Рангҳо]]</text>
      <sha1>gjw35uj31ikgceyrd47dhfpsfuviupm</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1481269</id>
      <parentid>1481268</parentid>
      <timestamp>2026-07-17T13:19:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zosya95</username>
        <id>54344</id>
      </contributor>
      <origin>1481269</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5361" sha1="kurhn6hxb1rk2jwm8hj0ggbg398f6u9" xml:space="preserve">{{Рангҳо
|hex=FF00FF
|r=255|g=0|b=255
|c=0|m=100|y=0|k=0
|h=300|s=100|v=100
}}
{{Рангҳо |textcolor=white|
 title=Арғавонии чопӣ |
 hex=E2007A     |
 r=226|g=0  |b=122|
 c=0|m=100|y=0  |k=0|
 h=328|s=100|v=89
}}
{{Рангҳо |textcolor=white|
 title=Арғавонии чархи рангҳо (омехтаи бунафш ва сурх) |
 hex=C5007F     |
 r=197|g=0  |b=127|
 c=22|m=100|y=12 |k=0|
 h=321|s=100|v=77
}}
'''Арғавонӣ'''&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://vazhaju.tj/word/%D0%B0%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%B2%D0%BE%D0%BD%D3%A3/am2utm|title=Арғавонӣ чист? Маънии арғавонӣ|author=[[Фарҳанги забони тоҷикӣ]]|website=vazhaju.tj|publisher=[[Вожаҷӯ]]|lang=tg|accessdate=2026-07-17}}&lt;/ref&gt;, '''арғувонӣ''' ({{lang-en|Magenta}}) — яке аз [[ранг]]ҳои гурӯҳи [[Рангҳои спектрӣ|ғайриспектрӣ]], ки миёни ду ранги [[бунафш]] ва зарандуд (сурхи тира/ҷигарӣ) меистад. Ин ранги дуюмин бо омехта кардани рангҳои аслии сурх ва кабуд дар таносуби баробар ба вуҷуд меояд. Дар воқеъ, арғавонӣ ранги сурхи тира аст.

Арғавонӣ робитаи наздике бо бунафш дорад. Дар оптика (нуршиносӣ), бунафш ва арғавонӣ рангҳои шабеҳ ба ҳам ҳастанд&lt;ref name=&quot;gilbert2&quot;&gt;{{cite book|author=P. U.P. A Gilbert and Willy Haeberli|url=https://books.google.com/books?id=qSRqXvZ67lQC&amp;pg=PA112|title=Physics in the Arts|publisher=Academic Press|year=2008|isbn=978-0-12-374150-9|page=112}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{cite book|author=Louis Bevier Spinney|url=https://archive.org/details/atextbookphysic00spingoog|title=A Text-book of Physics|publisher=Macmillan Co.|year=1911|page=[https://archive.org/details/atextbookphysic00spingoog/page/n636 573]}}&lt;/ref&gt;. Арғавонӣ омехтае аз нури сурх ва нури кабуд ё бунафш аст, дар ҳоле ки бунафш ранги спектрӣ мебошад (аз дарозии мавҷҳои мунфариди нур). Дар корбурдҳои маъмулӣ, ҳар дуро ба рангҳое, ки байни ранги сурх ва кабуд ба ранги рӯшан вуҷуд доранд, нисбат медиҳанд, аммо арғавонӣ наздиктар ба сурх ва бунафш наздиктар ба кабуд аст&lt;ref name=&quot;:02&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.oed.com/view/Entry/223648|title=violet, n.1|first=|last=|website=OED Online|date=|publisher=Oxford University Press|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=2020-04-06}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:12&quot;&gt;{{Cite web|url=https://unabridged.merriam-webster.com/unabridged/violet|title=Violet|first=|last=|website=Webster's Third New International Dictionary, Unabridged|date=|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=2020-04-06}}&lt;/ref&gt;. Ба ҳамин тартиб, дар чархи рангҳои наққошони суннатӣ, бунафш ва арғавонӣ ҳар ду байни сурх ва кабуд қарор доранд ва арғавонӣ наздик ба сурх аст.

== Таърих ==
Дар ибтидо ранги арғавонӣ бо хонаводаи шоҳон ва салтанат дар иртибот буд, зеро ранги арғавонии сурӣ (мансуб ба шаҳри Сур, Лубнон) дар даврони бостон бисёр гаронбаҳо ва нодир буд&lt;ref&gt;{{Cite news|last=Dunn|first=Casey|url=https://www.nytimes.com/2013/10/09/science/the-color-of-royalty-bestowed-by-science-and-snails.html|title=The Color of Royalty, Bestowed by Science and Snails|date=2013-10-09|work=The New York Times|access-date=2020-04-04|language=en-US|issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt;. Бунафш ранге буд, ки тавассути додрасҳои румӣ пӯшида мешуд. Ин ранг ба ранги имперӣ табдил ёфт, ки тавассути ҳокимони Империяи Византия, Империяи Муқаддаси Рум ва баъдтар аз ҷониби усқуфҳои калисои католикии Рум пӯшида мешуд. Ба ҳамин тартиб дар Ҷопон, ин ранг ба таври суннатӣ бо имперотурӣ ва ашрофзодагон ҳамроҳ аст&lt;ref name=&quot;HibiFukuda2000&quot;&gt;{{cite book|author1=Sadao Hibi|url=https://books.google.com/books?id=1HkYtKPrjGEC|title=The Colors of Japan|author2=Kunio Fukuda|date=January 2000|publisher=Kodansha International|isbn=978-4-7700-2536-4}}&lt;/ref&gt;. 

Арғавонӣ ранги орифон ва равоншиносон буда, ранги асроромез ва бошукӯҳ ба шумор меравад. Дӯстдорони ин ранг пайваста маҷзуби зебоиҳо ва зарофатҳо мешаванд. Онҳо мағрур ва иҷтимоиянд ва муошират бо онҳо лаззатбахш аст.

== Нигаред низ ==
* [[Бунафш]]
* [[Гулобӣ (ранг)|Гулобӣ]]

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

{{ПБ}}
[[Гурӯҳ:Рангҳо]]</text>
      <sha1>kurhn6hxb1rk2jwm8hj0ggbg398f6u9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Арғувон (ранг)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>332796</id>
    <redirect title="Арғавонӣ" />
    <revision>
      <id>1481286</id>
      <parentid>1481199</parentid>
      <timestamp>2026-07-18T00:38:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>1543</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Ислоҳи масири дукарата ба [[Арғавонӣ]]</comment>
      <origin>1481286</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="34" sha1="75wmc60ivpxo2hdyt29cy6yp6ocz8y9" xml:space="preserve">#равона [[Арғавонӣ]]</text>
      <sha1>75wmc60ivpxo2hdyt29cy6yp6ocz8y9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Мортадело ва Филемон: Миссия номумкин</title>
    <ns>0</ns>
    <id>332806</id>
    <revision>
      <id>1481266</id>
      <timestamp>2026-07-17T12:59:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HienKorea</username>
        <id>143317</id>
      </contributor>
      <comment>Саҳифаи нав: {{Филми тасвирӣ}}  '''«Мортадело ва Филемон: Миссия номумкин»''' ({{Lang-en|Mortadelo and Filemon: Mission Implausible}}), ({{Lang-es|Mortadelo y Filemón contra Jimmy el Cachondo}}) — филми тасвирии компютерии пурраметражи студияи «{{lang-en2|[[Ilion Animation Studios]]}}».  == Эзоҳ == {{эзоҳ}}  {{хурд}}  [[Гурӯҳ:Филмҳои соли 2014]] Гурӯҳ:Ф...</comment>
      <origin>1481266</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="602" sha1="6qeg7s9codk1uthg42rxse2h8arhn3y" xml:space="preserve">{{Филми тасвирӣ}}

'''«Мортадело ва Филемон: Миссия номумкин»''' ({{Lang-en|Mortadelo and Filemon: Mission Implausible}}), ({{Lang-es|Mortadelo y Filemón contra Jimmy el Cachondo}}) — филми тасвирии компютерии пурраметражи студияи «{{lang-en2|[[Ilion Animation Studios]]}}».

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

{{хурд}}

[[Гурӯҳ:Филмҳои соли 2014]]
[[Гурӯҳ:Филмҳои Испониё]]
[[Гурӯҳ:Мани нафратангез]]
[[Гурӯҳ:Филмҳои Ilion Animation Studios]]</text>
      <sha1>6qeg7s9codk1uthg42rxse2h8arhn3y</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Гурӯҳ:Филмҳои Испониё</title>
    <ns>14</ns>
    <id>332807</id>
    <revision>
      <id>1481267</id>
      <timestamp>2026-07-17T13:04:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HienKorea</username>
        <id>143317</id>
      </contributor>
      <comment>Саҳифаи нав: [[Гурӯҳ:Филмҳои]]</comment>
      <origin>1481267</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="29" sha1="7g4w5bg1qy3vs8sdpk54ak5xebhixgq" xml:space="preserve">[[Гурӯҳ:Филмҳои]]</text>
      <sha1>7g4w5bg1qy3vs8sdpk54ak5xebhixgq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Назария</title>
    <ns>0</ns>
    <id>332808</id>
    <revision>
      <id>1481271</id>
      <timestamp>2026-07-17T17:34:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <comment>Назария</comment>
      <origin>1481271</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9156" sha1="l7ueylbyzu0mzjgl0puvqkcem6vqpvm" xml:space="preserve"># Элементи феҳристи шумораӣ
'''Назария''' ({{lang-ar|نظریه}}) 
* қазияе, ки барои исботи сиҳати он муҳтоҷ ба бурҳону далел бошад
* раъй, андеша, ақида
* маҷмӯъаи низомманди андешаҳо ва тарҳҳое, ки барои баёни мафҳуми илмӣ ё фалсафӣ ё иҷтимоъӣ ироа шавад
* ҳадс; гумон.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://vazhaju.tj/word/%D0%BD%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%8F/Ctm1qJm|title=назария|website=www.vazhaju.tj|accessdate=2026-07-17}}&lt;/ref&gt;


# '''Назария''' (аз ({{lang-grc|θεωρία}}) — [[баррасӣ]], [[омӯзиш]]) — маҷмӯи хулосаҳое, ки муносибатҳо ва робитаҳои байни падидаҳои воқеиятро дар шакли модели иттилоотӣ инъикос мекунанд. Назария фарзияест, ки тасдиқи такроршавандаи падидаҳо ва механизмҳоро дорад ва ба нозир имкон медиҳад, ки оқибатҳои амалҳо ё тағйирот дар ҳолати объекти мушоҳидаро пешгӯӣ кунад. Назария асоси [[таълимот]] аст. Масалан, таълимоти эволютсионӣ ба назарияи трансформатсия, тағйирпазирии намудҳо [[асос]] ёфтааст.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://uk.wikipedia.org/wiki/%D0%A2%D0%B5%D0%BE%D1%80%D1%96%D1%8F|title=Теорія|website=uk.wikipedia.org/wiki|accessdate=2026-07-17}}&lt;/ref&gt;

== Таъриф ==
Назария — шакли комилтарини инъикоси илмии воқеият:

# Системаи донишҳои илмӣ дар бораи маҷмӯи муайяни объектҳо, ки падидаҳои соҳаи муайяни фанниро тавсиф, шарҳ ва пешгӯӣ мекунад. Маҷмӯи изҳороти умумӣ, ки як илм ё бахши муайяни илмро ташкил медиҳанд.
# Ҷамъбасти мантиқии таҷрибаи амалии одамон, ки бар асоси дарки амиқи моҳияти падидаи мавриди омӯзиш қарор гирифта, қонуниятҳои онро ошкор мекунад.
# Мулоҳизаҳои умумӣ бар хилофи фаъолиятҳои амалӣ.
# Маҷмӯи назарҳо, доварӣ дар бораи касе, ки аз онҳо қоидаҳои муайяни рафтор пайравӣ мекунанд.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://uk.wikipedia.org/wiki/%D0%A2%D0%B5%D0%BE%D1%80%D1%96%D1%8F|title=Теорія|website=uk.wikipedia.org/wiki|accessdate=2026-07-17}}&lt;/ref&gt;
# 
== Тавсиф ==
Калимаи &quot;назария&quot; дар асл истилоҳи техникӣ аз юнонии қадим аст. Он аз contemplation, θεωρία гирифта шудааст, ки маънояш &quot;нигаридан, дидан, дидан&quot; аст ва маънои [[тафаккур]] ё тахминро дорад, на амалро. Назарияҳо махсусан аксар вақт бо &quot;амал&quot; муқоиса карда мешаванд ( юн. πρᾶξις ) мафҳуми [[Арасту|Арастуӣ]] аст, ки дар маънои васеъ барои ифодаи ҳар гуна амале, ки анҷом дода мешавад, истифода мешавад, бар хилофи назарияе, ки анҷом дода намешавад. Ин маънои калимаи &quot;назария&quot; то ҳол дар заминаи [[илоҳиёт|илоҳиётшиносӣ]] низ истифода мешавад.

Мисоли классикии фарқи байни назария ва амалия дар тиб аст: назарияҳои тиббӣ ва назариясозӣ кӯшиш мекунанд, ки сабабҳо ва табиати саломатӣ ва бемориро дарк кунанд, дар ҳоле ки тарафи амалии тиб кӯшиш мекунад, ки одамонро солим гардонад. Ин ду чиз бо ҳам алоқаманданд, аммо метавонанд мустақил бошанд, зеро таҳқиқот дар соҳаи тандурустӣ бидуни табобати беморони мушаххас имконпазир аст ва бе донистани тарзи кори доруҳо, метавон беморро табобат кард.

Дар [[илм|илми]] муосир, истилоҳи ''&quot;назария&quot;'' ё ''&quot;назарияи илмӣ&quot;'' барои тавсифи умумӣ кардани падидаҳои эмпирикӣ, ки мувофиқи усули илмӣ анҷом дода мешаванд, истифода мешавад. Чунин назарияҳо одатан ба тарзе тавсиф карда мешаванд, ки ҳар як олими коршинос дар соҳаи мушаххаси илм метавонад онҳоро дарк кунад, санҷад ва тасдиқ кунад ё &quot;дурӯғгӯӣ&quot; кунад . Дар заминаи илми муосир, фарқи байни назария ва амалия тақрибан ба фарқи байни илми назариявӣ ва [[технология]] ё [[илми амалӣ]] мувофиқат мекунад. Дар илм, байни назария ва [[фарзия]] хат кашида мешавад, яъне назарияе, ки ба таври қаноатбахш санҷида ё [[исбот]] нашудааст.

Таҳқиқоти назариявии объекти техникӣ метавонад расмиёти зеринро дар бар гирад:
 
— таҳлили моҳияти равандҳо ва падидаҳо; — ташаккули [[фарзия]];
 
— таҳияи фарзияи тадқиқотӣ; — сохтани (таҳияи) [[модел|модели]] [[физика|физикӣ]] ё [[математика|математикӣ]];
 
— гузаронидани таҳқиқоти таҳлилии натиҷаҳои моделсозӣ; — таҳия ва таҳлили пешниҳодҳои назариявӣ.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://uk.wikipedia.org/wiki/%D0%A2%D0%B5%D0%BE%D1%80%D1%96%D1%8F|title=Теорія|website=uk.wikipedia.org/wiki|accessdate=2026-07-17}}&lt;/ref&gt;

== Рӯихати назарияҳои муҳим ==

* [[Астрономия]] : [[Меҳбонг]] (Назарияи таркиши бузург)
* [[Биология]] : Назарияи эволютсия — Назарияи ҳуҷайра
* [[Геология]] : Назарияи тектоникӣ
* [[Муҳандисӣ]] : Назарияи идоракунӣ— Назарияи сигнал — Назарияи системаҳо — [[Назарияи заминмарказӣ]]
* [[Иқлимшиносӣ]] : Назарияи гармшавии глобалӣ
* [[Адабиёт]] : Назарияи адабӣ
* [[Риёзиёт]] : Назарияи Галуа — Назарияи гомотопия — Назарияи графҳо — Назарияи гурӯҳӣ — Назарияи изтироб — Назарияи бозӣ — [[Назарияи эҳтимолият]] — Назарияи фалокат — Назарияи категорияҳо — Назарияи маҷмӯаҳо — Назарияи тақрибӣ — Назарияи бетартибӣ — Назарияи ададҳо
* [[Мусиқӣ]] : Назарияи мусиқӣ
* [[Маориф]] : Назарияи конструктивистӣ — Назарияи педагогикаи интиқодӣ — Назарияи зеҳни сершумор (Ҳовард Гарднер) — Назарияи таҳсилоти пешрафта
* [[Физика]] : Назарияи майдони квантӣ — Назарияи М — Назарияи BCS — Назарияи нисбият — Назарияи сатрҳо
* [[Кимиё:]] Назарияи кинетикии газҳо
* [[Ҳуқуқшиносӣ]] : Назарияи давлат ва ҳуқуқ.

== Адабиёт ==
* П. Йолон . Назария // ВА. Шинкарук (сармуҳаррир) ва дигар Институти фалсафаи ба номи Грихорий Сковорода, NAS Украина . - Киев : Абрис, 2002. — С. 633. — 742 бо. — 1000 нусха. — Би-би-сӣ 87я2 . — ISBN 966-531-128-X .
* Причепий Е.М., Черний А.М., Гвоздецкий В.Д., Чекал Л.А. Фалсафа: китоби дарсӣ — Киев: «Академия», 2001.
 
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}
{{ПБ}}
[[Гурӯҳ:Тафаккури интиқодӣ]]
[[Гурӯҳ:Истилоҳоти фалсафӣ]]
[[Гурӯҳ:Назарияҳо]]
[[Гурӯҳ:Равишшиносӣ]]</text>
      <sha1>l7ueylbyzu0mzjgl0puvqkcem6vqpvm</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1481272</id>
      <parentid>1481271</parentid>
      <timestamp>2026-07-17T17:40:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <comment>Назария</comment>
      <origin>1481272</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9157" sha1="bj8xiecm7u8ul9qjui4ru0bhpt50gyw" xml:space="preserve">[[Акс:Mr Pipo Brain 03.svg|міні]]
1.'''Назария''' ({{lang-ar|نظریه}}) 
* қазияе, ки барои исботи сиҳати он муҳтоҷ ба бурҳону далел бошад;
* раъй, [[андеша]], [[ақида]];
* маҷмӯъаи низомманди андешаҳо ва тарҳҳое, ки барои баёни мафҳуми илмӣ ё фалсафӣ ё иҷтимоъӣ ироа шавад;
* ҳадс; гумон.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://vazhaju.tj/word/%D0%BD%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%8F/Ctm1qJm|title=назария|website=www.vazhaju.tj|accessdate=2026-07-17}}&lt;/ref&gt;
2.'''Назария''' (аз ({{lang-grc|θεωρία}}) — [[баррасӣ]], [[омӯзиш]]) — маҷмӯи хулосаҳое, ки муносибатҳо ва робитаҳои байни падидаҳои воқеиятро дар шакли модели иттилоотӣ инъикос мекунанд. Назария фарзияест, ки тасдиқи такроршавандаи падидаҳо ва механизмҳоро дорад ва ба нозир имкон медиҳад, ки оқибатҳои амалҳо ё тағйирот дар ҳолати объекти мушоҳидаро пешгӯӣ кунад. Назария асоси [[таълимот]] аст. Масалан, таълимоти эволютсионӣ ба назарияи трансформатсия, тағйирпазирии намудҳо [[асос]] ёфтааст.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://uk.wikipedia.org/wiki/%D0%A2%D0%B5%D0%BE%D1%80%D1%96%D1%8F|title=Теорія|website=uk.wikipedia.org/wiki|accessdate=2026-07-17}}&lt;/ref&gt;

== Таъриф ==
Назария — шакли комилтарини инъикоси илмии воқеият:

# Системаи донишҳои илмӣ дар бораи маҷмӯи муайяни объектҳо, ки падидаҳои соҳаи муайяни фанниро тавсиф, шарҳ ва пешгӯӣ мекунад. Маҷмӯи изҳороти умумӣ, ки як илм ё бахши муайяни илмро ташкил медиҳанд.
# Ҷамъбасти мантиқии таҷрибаи амалии одамон, ки бар асоси дарки амиқи моҳияти падидаи мавриди омӯзиш қарор гирифта, қонуниятҳои онро ошкор мекунад.
# Мулоҳизаҳои умумӣ бар хилофи фаъолиятҳои амалӣ.
# Маҷмӯи назарҳо, доварӣ дар бораи касе, ки аз онҳо қоидаҳои муайяни рафтор пайравӣ мекунанд.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://uk.wikipedia.org/wiki/%D0%A2%D0%B5%D0%BE%D1%80%D1%96%D1%8F|title=Теорія|website=uk.wikipedia.org/wiki|accessdate=2026-07-17}}&lt;/ref&gt;
# 
== Тавсиф ==
Калимаи &quot;назария&quot; дар асл истилоҳи техникӣ аз юнонии қадим аст. Он аз contemplation, θεωρία гирифта шудааст, ки маънояш &quot;нигаридан, дидан, дидан&quot; аст ва маънои [[тафаккур]] ё тахминро дорад, на амалро. Назарияҳо махсусан аксар вақт бо &quot;амал&quot; муқоиса карда мешаванд ( юн. πρᾶξις ) мафҳуми [[Арасту|Арастуӣ]] аст, ки дар маънои васеъ барои ифодаи ҳар гуна амале, ки анҷом дода мешавад, истифода мешавад, бар хилофи назарияе, ки анҷом дода намешавад. Ин маънои калимаи &quot;назария&quot; то ҳол дар заминаи [[илоҳиёт|илоҳиётшиносӣ]] низ истифода мешавад.

Мисоли классикии фарқи байни назария ва амалия дар тиб аст: назарияҳои тиббӣ ва назариясозӣ кӯшиш мекунанд, ки сабабҳо ва табиати саломатӣ ва бемориро дарк кунанд, дар ҳоле ки тарафи амалии тиб кӯшиш мекунад, ки одамонро солим гардонад. Ин ду чиз бо ҳам алоқаманданд, аммо метавонанд мустақил бошанд, зеро таҳқиқот дар соҳаи тандурустӣ бидуни табобати беморони мушаххас имконпазир аст ва бе донистани тарзи кори доруҳо, метавон беморро табобат кард.

Дар [[илм|илми]] муосир, истилоҳи ''&quot;назария&quot;'' ё ''&quot;назарияи илмӣ&quot;'' барои тавсифи умумӣ кардани падидаҳои эмпирикӣ, ки мувофиқи усули илмӣ анҷом дода мешаванд, истифода мешавад. Чунин назарияҳо одатан ба тарзе тавсиф карда мешаванд, ки ҳар як олими коршинос дар соҳаи мушаххаси илм метавонад онҳоро дарк кунад, санҷад ва тасдиқ кунад ё &quot;дурӯғгӯӣ&quot; кунад . Дар заминаи илми муосир, фарқи байни назария ва амалия тақрибан ба фарқи байни илми назариявӣ ва [[технология]] ё [[илми амалӣ]] мувофиқат мекунад. Дар илм, байни назария ва [[фарзия]] хат кашида мешавад, яъне назарияе, ки ба таври қаноатбахш санҷида ё [[исбот]] нашудааст.

Таҳқиқоти назариявии объекти техникӣ метавонад расмиёти зеринро дар бар гирад:
 
— таҳлили моҳияти равандҳо ва падидаҳо; — ташаккули [[фарзия]];
 
— таҳияи фарзияи тадқиқотӣ; — сохтани (таҳияи) [[модел|модели]] [[физика|физикӣ]] ё [[математика|математикӣ]];
 
— гузаронидани таҳқиқоти таҳлилии натиҷаҳои моделсозӣ; — таҳия ва таҳлили пешниҳодҳои назариявӣ.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://uk.wikipedia.org/wiki/%D0%A2%D0%B5%D0%BE%D1%80%D1%96%D1%8F|title=Теорія|website=uk.wikipedia.org/wiki|accessdate=2026-07-17}}&lt;/ref&gt;

== Рӯихати назарияҳои муҳим ==

* [[Астрономия]] : [[Меҳбонг]] (Назарияи таркиши бузург)
* [[Биология]] : Назарияи эволютсия — Назарияи ҳуҷайра
* [[Геология]] : Назарияи тектоникӣ
* [[Муҳандисӣ]] : Назарияи идоракунӣ— Назарияи сигнал — Назарияи системаҳо — [[Назарияи заминмарказӣ]]
* [[Иқлимшиносӣ]] : Назарияи гармшавии глобалӣ
* [[Адабиёт]] : Назарияи адабӣ
* [[Риёзиёт]] : Назарияи Галуа — Назарияи гомотопия — Назарияи графҳо — Назарияи гурӯҳӣ — Назарияи изтироб — Назарияи бозӣ — [[Назарияи эҳтимолият]] — Назарияи фалокат — Назарияи категорияҳо — Назарияи маҷмӯаҳо — Назарияи тақрибӣ — Назарияи бетартибӣ — Назарияи ададҳо
* [[Мусиқӣ]] : Назарияи мусиқӣ
* [[Маориф]] : Назарияи конструктивистӣ — Назарияи педагогикаи интиқодӣ — Назарияи зеҳни сершумор (Ҳовард Гарднер) — Назарияи таҳсилоти пешрафта
* [[Физика]] : Назарияи майдони квантӣ — Назарияи М — Назарияи BCS — Назарияи нисбият — Назарияи сатрҳо
* [[Кимиё:]] Назарияи кинетикии газҳо
* [[Ҳуқуқшиносӣ]] : Назарияи давлат ва ҳуқуқ.

== Адабиёт ==
* П. Йолон . Назария // ВА. Шинкарук (сармуҳаррир) ва дигар Институти фалсафаи ба номи Грихорий Сковорода, NAS Украина . - Киев : Абрис, 2002. — С. 633. — 742 бо. — 1000 нусха. — Би-би-сӣ 87я2 . — ISBN 966-531-128-X .
* Причепий Е.М., Черний А.М., Гвоздецкий В.Д., Чекал Л.А. Фалсафа: китоби дарсӣ — Киев: «Академия», 2001.
 
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}
{{ПБ}}
[[Гурӯҳ:Тафаккури интиқодӣ]]
[[Гурӯҳ:Истилоҳоти фалсафӣ]]
[[Гурӯҳ:Назарияҳо]]
[[Гурӯҳ:Равишшиносӣ]]</text>
      <sha1>bj8xiecm7u8ul9qjui4ru0bhpt50gyw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1481273</id>
      <parentid>1481272</parentid>
      <timestamp>2026-07-17T17:43:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <comment>илова</comment>
      <origin>1481273</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9191" sha1="3f6jw1kez1fethzfn5nakjpzc1sug7n" xml:space="preserve">{{Қуттии ҳамагонӣ}}
[[Акс:Mr Pipo Brain 03.svg|міні]]
1.'''Назария''' ({{lang-ar|نظریه}}) 
* қазияе, ки барои исботи сиҳати он муҳтоҷ ба бурҳону далел бошад;
* раъй, [[андеша]], [[ақида]];
* маҷмӯъаи низомманди андешаҳо ва тарҳҳое, ки барои баёни мафҳуми илмӣ ё фалсафӣ ё иҷтимоъӣ ироа шавад;
* ҳадс; гумон.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://vazhaju.tj/word/%D0%BD%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%8F/Ctm1qJm|title=назария|website=www.vazhaju.tj|accessdate=2026-07-17}}&lt;/ref&gt;
2.'''Назария''' (аз ({{lang-grc|θεωρία}}) — [[баррасӣ]], [[омӯзиш]]) — маҷмӯи хулосаҳое, ки муносибатҳо ва робитаҳои байни падидаҳои воқеиятро дар шакли модели иттилоотӣ инъикос мекунанд. Назария фарзияест, ки тасдиқи такроршавандаи падидаҳо ва механизмҳоро дорад ва ба нозир имкон медиҳад, ки оқибатҳои амалҳо ё тағйирот дар ҳолати объекти мушоҳидаро пешгӯӣ кунад. Назария асоси [[таълимот]] аст. Масалан, таълимоти эволютсионӣ ба назарияи трансформатсия, тағйирпазирии намудҳо [[асос]] ёфтааст.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://uk.wikipedia.org/wiki/%D0%A2%D0%B5%D0%BE%D1%80%D1%96%D1%8F|title=Теорія|website=uk.wikipedia.org/wiki|accessdate=2026-07-17}}&lt;/ref&gt;

== Таъриф ==
Назария — шакли комилтарини инъикоси илмии воқеият:

# Системаи донишҳои илмӣ дар бораи маҷмӯи муайяни объектҳо, ки падидаҳои соҳаи муайяни фанниро тавсиф, шарҳ ва пешгӯӣ мекунад. Маҷмӯи изҳороти умумӣ, ки як илм ё бахши муайяни илмро ташкил медиҳанд.
# Ҷамъбасти мантиқии таҷрибаи амалии одамон, ки бар асоси дарки амиқи моҳияти падидаи мавриди омӯзиш қарор гирифта, қонуниятҳои онро ошкор мекунад.
# Мулоҳизаҳои умумӣ бар хилофи фаъолиятҳои амалӣ.
# Маҷмӯи назарҳо, доварӣ дар бораи касе, ки аз онҳо қоидаҳои муайяни рафтор пайравӣ мекунанд.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://uk.wikipedia.org/wiki/%D0%A2%D0%B5%D0%BE%D1%80%D1%96%D1%8F|title=Теорія|website=uk.wikipedia.org/wiki|accessdate=2026-07-17}}&lt;/ref&gt;
# 
== Тавсиф ==
Калимаи &quot;назария&quot; дар асл истилоҳи техникӣ аз юнонии қадим аст. Он аз contemplation, θεωρία гирифта шудааст, ки маънояш &quot;нигаридан, дидан, дидан&quot; аст ва маънои [[тафаккур]] ё тахминро дорад, на амалро. Назарияҳо махсусан аксар вақт бо &quot;амал&quot; муқоиса карда мешаванд ( юн. πρᾶξις ) мафҳуми [[Арасту|Арастуӣ]] аст, ки дар маънои васеъ барои ифодаи ҳар гуна амале, ки анҷом дода мешавад, истифода мешавад, бар хилофи назарияе, ки анҷом дода намешавад. Ин маънои калимаи &quot;назария&quot; то ҳол дар заминаи [[илоҳиёт|илоҳиётшиносӣ]] низ истифода мешавад.

Мисоли классикии фарқи байни назария ва амалия дар тиб аст: назарияҳои тиббӣ ва назариясозӣ кӯшиш мекунанд, ки сабабҳо ва табиати саломатӣ ва бемориро дарк кунанд, дар ҳоле ки тарафи амалии тиб кӯшиш мекунад, ки одамонро солим гардонад. Ин ду чиз бо ҳам алоқаманданд, аммо метавонанд мустақил бошанд, зеро таҳқиқот дар соҳаи тандурустӣ бидуни табобати беморони мушаххас имконпазир аст ва бе донистани тарзи кори доруҳо, метавон беморро табобат кард.

Дар [[илм|илми]] муосир, истилоҳи ''&quot;назария&quot;'' ё ''&quot;назарияи илмӣ&quot;'' барои тавсифи умумӣ кардани падидаҳои эмпирикӣ, ки мувофиқи усули илмӣ анҷом дода мешаванд, истифода мешавад. Чунин назарияҳо одатан ба тарзе тавсиф карда мешаванд, ки ҳар як олими коршинос дар соҳаи мушаххаси илм метавонад онҳоро дарк кунад, санҷад ва тасдиқ кунад ё &quot;дурӯғгӯӣ&quot; кунад . Дар заминаи илми муосир, фарқи байни назария ва амалия тақрибан ба фарқи байни илми назариявӣ ва [[технология]] ё [[илми амалӣ]] мувофиқат мекунад. Дар илм, байни назария ва [[фарзия]] хат кашида мешавад, яъне назарияе, ки ба таври қаноатбахш санҷида ё [[исбот]] нашудааст.

Таҳқиқоти назариявии объекти техникӣ метавонад расмиёти зеринро дар бар гирад:
 
— таҳлили моҳияти равандҳо ва падидаҳо; — ташаккули [[фарзия]];
 
— таҳияи фарзияи тадқиқотӣ; — сохтани (таҳияи) [[модел|модели]] [[физика|физикӣ]] ё [[математика|математикӣ]];
 
— гузаронидани таҳқиқоти таҳлилии натиҷаҳои моделсозӣ; — таҳия ва таҳлили пешниҳодҳои назариявӣ.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://uk.wikipedia.org/wiki/%D0%A2%D0%B5%D0%BE%D1%80%D1%96%D1%8F|title=Теорія|website=uk.wikipedia.org/wiki|accessdate=2026-07-17}}&lt;/ref&gt;

== Рӯихати назарияҳои муҳим ==

* [[Астрономия]] : [[Меҳбонг]] (Назарияи таркиши бузург)
* [[Биология]] : Назарияи эволютсия — Назарияи ҳуҷайра
* [[Геология]] : Назарияи тектоникӣ
* [[Муҳандисӣ]] : Назарияи идоракунӣ— Назарияи сигнал — Назарияи системаҳо — [[Назарияи заминмарказӣ]]
* [[Иқлимшиносӣ]] : Назарияи гармшавии глобалӣ
* [[Адабиёт]] : Назарияи адабӣ
* [[Риёзиёт]] : Назарияи Галуа — Назарияи гомотопия — Назарияи графҳо — Назарияи гурӯҳӣ — Назарияи изтироб — Назарияи бозӣ — [[Назарияи эҳтимолият]] — Назарияи фалокат — Назарияи категорияҳо — Назарияи маҷмӯаҳо — Назарияи тақрибӣ — Назарияи бетартибӣ — Назарияи ададҳо
* [[Мусиқӣ]] : Назарияи мусиқӣ
* [[Маориф]] : Назарияи конструктивистӣ — Назарияи педагогикаи интиқодӣ — Назарияи зеҳни сершумор (Ҳовард Гарднер) — Назарияи таҳсилоти пешрафта
* [[Физика]] : Назарияи майдони квантӣ — Назарияи М — Назарияи BCS — Назарияи нисбият — Назарияи сатрҳо
* [[Кимиё:]] Назарияи кинетикии газҳо
* [[Ҳуқуқшиносӣ]] : Назарияи давлат ва ҳуқуқ.

== Адабиёт ==
* П. Йолон . Назария // ВА. Шинкарук (сармуҳаррир) ва дигар Институти фалсафаи ба номи Грихорий Сковорода, NAS Украина . - Киев : Абрис, 2002. — С. 633. — 742 бо. — 1000 нусха. — Би-би-сӣ 87я2 . — ISBN 966-531-128-X .
* Причепий Е.М., Черний А.М., Гвоздецкий В.Д., Чекал Л.А. Фалсафа: китоби дарсӣ — Киев: «Академия», 2001.
 
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}
{{ПБ}}
[[Гурӯҳ:Тафаккури интиқодӣ]]
[[Гурӯҳ:Истилоҳоти фалсафӣ]]
[[Гурӯҳ:Назарияҳо]]
[[Гурӯҳ:Равишшиносӣ]]</text>
      <sha1>3f6jw1kez1fethzfn5nakjpzc1sug7n</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1481280</id>
      <parentid>1481273</parentid>
      <timestamp>2026-07-17T18:11:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <comment>/* Рӯихати назарияҳои муҳим */ илова</comment>
      <origin>1481280</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9382" sha1="hv7680mg1buy5yk8jmcbf0rudls5rhs" xml:space="preserve">{{Қуттии ҳамагонӣ}}
[[Акс:Mr Pipo Brain 03.svg|міні]]
1.'''Назария''' ({{lang-ar|نظریه}}) 
* қазияе, ки барои исботи сиҳати он муҳтоҷ ба бурҳону далел бошад;
* раъй, [[андеша]], [[ақида]];
* маҷмӯъаи низомманди андешаҳо ва тарҳҳое, ки барои баёни мафҳуми илмӣ ё фалсафӣ ё иҷтимоъӣ ироа шавад;
* ҳадс; гумон.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://vazhaju.tj/word/%D0%BD%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%8F/Ctm1qJm|title=назария|website=www.vazhaju.tj|accessdate=2026-07-17}}&lt;/ref&gt;
2.'''Назария''' (аз ({{lang-grc|θεωρία}}) — [[баррасӣ]], [[омӯзиш]]) — маҷмӯи хулосаҳое, ки муносибатҳо ва робитаҳои байни падидаҳои воқеиятро дар шакли модели иттилоотӣ инъикос мекунанд. Назария фарзияест, ки тасдиқи такроршавандаи падидаҳо ва механизмҳоро дорад ва ба нозир имкон медиҳад, ки оқибатҳои амалҳо ё тағйирот дар ҳолати объекти мушоҳидаро пешгӯӣ кунад. Назария асоси [[таълимот]] аст. Масалан, таълимоти эволютсионӣ ба назарияи трансформатсия, тағйирпазирии намудҳо [[асос]] ёфтааст.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://uk.wikipedia.org/wiki/%D0%A2%D0%B5%D0%BE%D1%80%D1%96%D1%8F|title=Теорія|website=uk.wikipedia.org/wiki|accessdate=2026-07-17}}&lt;/ref&gt;

== Таъриф ==
Назария — шакли комилтарини инъикоси илмии воқеият:

# Системаи донишҳои илмӣ дар бораи маҷмӯи муайяни объектҳо, ки падидаҳои соҳаи муайяни фанниро тавсиф, шарҳ ва пешгӯӣ мекунад. Маҷмӯи изҳороти умумӣ, ки як илм ё бахши муайяни илмро ташкил медиҳанд.
# Ҷамъбасти мантиқии таҷрибаи амалии одамон, ки бар асоси дарки амиқи моҳияти падидаи мавриди омӯзиш қарор гирифта, қонуниятҳои онро ошкор мекунад.
# Мулоҳизаҳои умумӣ бар хилофи фаъолиятҳои амалӣ.
# Маҷмӯи назарҳо, доварӣ дар бораи касе, ки аз онҳо қоидаҳои муайяни рафтор пайравӣ мекунанд.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://uk.wikipedia.org/wiki/%D0%A2%D0%B5%D0%BE%D1%80%D1%96%D1%8F|title=Теорія|website=uk.wikipedia.org/wiki|accessdate=2026-07-17}}&lt;/ref&gt;
# 
== Тавсиф ==
Калимаи &quot;назария&quot; дар асл истилоҳи техникӣ аз юнонии қадим аст. Он аз contemplation, θεωρία гирифта шудааст, ки маънояш &quot;нигаридан, дидан, дидан&quot; аст ва маънои [[тафаккур]] ё тахминро дорад, на амалро. Назарияҳо махсусан аксар вақт бо &quot;амал&quot; муқоиса карда мешаванд ( юн. πρᾶξις ) мафҳуми [[Арасту|Арастуӣ]] аст, ки дар маънои васеъ барои ифодаи ҳар гуна амале, ки анҷом дода мешавад, истифода мешавад, бар хилофи назарияе, ки анҷом дода намешавад. Ин маънои калимаи &quot;назария&quot; то ҳол дар заминаи [[илоҳиёт|илоҳиётшиносӣ]] низ истифода мешавад.

Мисоли классикии фарқи байни назария ва амалия дар тиб аст: назарияҳои тиббӣ ва назариясозӣ кӯшиш мекунанд, ки сабабҳо ва табиати саломатӣ ва бемориро дарк кунанд, дар ҳоле ки тарафи амалии тиб кӯшиш мекунад, ки одамонро солим гардонад. Ин ду чиз бо ҳам алоқаманданд, аммо метавонанд мустақил бошанд, зеро таҳқиқот дар соҳаи тандурустӣ бидуни табобати беморони мушаххас имконпазир аст ва бе донистани тарзи кори доруҳо, метавон беморро табобат кард.

Дар [[илм|илми]] муосир, истилоҳи ''&quot;назария&quot;'' ё ''&quot;назарияи илмӣ&quot;'' барои тавсифи умумӣ кардани падидаҳои эмпирикӣ, ки мувофиқи усули илмӣ анҷом дода мешаванд, истифода мешавад. Чунин назарияҳо одатан ба тарзе тавсиф карда мешаванд, ки ҳар як олими коршинос дар соҳаи мушаххаси илм метавонад онҳоро дарк кунад, санҷад ва тасдиқ кунад ё &quot;дурӯғгӯӣ&quot; кунад . Дар заминаи илми муосир, фарқи байни назария ва амалия тақрибан ба фарқи байни илми назариявӣ ва [[технология]] ё [[илми амалӣ]] мувофиқат мекунад. Дар илм, байни назария ва [[фарзия]] хат кашида мешавад, яъне назарияе, ки ба таври қаноатбахш санҷида ё [[исбот]] нашудааст.

Таҳқиқоти назариявии объекти техникӣ метавонад расмиёти зеринро дар бар гирад:
 
— таҳлили моҳияти равандҳо ва падидаҳо; — ташаккули [[фарзия]];
 
— таҳияи фарзияи тадқиқотӣ; — сохтани (таҳияи) [[модел|модели]] [[физика|физикӣ]] ё [[математика|математикӣ]];
 
— гузаронидани таҳқиқоти таҳлилии натиҷаҳои моделсозӣ; — таҳия ва таҳлили пешниҳодҳои назариявӣ.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://uk.wikipedia.org/wiki/%D0%A2%D0%B5%D0%BE%D1%80%D1%96%D1%8F|title=Теорія|website=uk.wikipedia.org/wiki|accessdate=2026-07-17}}&lt;/ref&gt;

== Рӯихати назарияҳои муҳим ==

* [[Астрономия]]: [[Меҳбонг]] (Назарияи таркиши бузург)
* [[Биология]]: Назарияи эволютсия — Назарияи ҳуҷайра
* [[Геология]]: Назарияи тектоникӣ
* [[Муҳандисӣ]]: Назарияи идоракунӣ— Назарияи сигнал — Назарияи системаҳо — [[Назарияи заминмарказӣ]]
* [[Иқлимшиносӣ]]: Назарияи гармшавии глобалӣ
* [[Адабиёт]]: Назарияи адабӣ
* [[Риёзиёт]]: Назарияи Галуа — Назарияи гомотопия — Назарияи графҳо — Назарияи гурӯҳӣ — Назарияи изтироб — Назарияи бозӣ — [[Назарияи эҳтимолият]] — Назарияи фалокат — Назарияи категорияҳо — Назарияи маҷмӯаҳо — Назарияи тақрибӣ — Назарияи бетартибӣ — Назарияи ададҳо
* [[Мусиқӣ]]: Назарияи мусиқӣ
* [[Маориф]]: Назарияи конструктивистӣ — Назарияи педагогикаи интиқодӣ — Назарияи зеҳни сершумор (Ҳовард Гарднер) — Назарияи таҳсилоти пешрафта
* [[Физика]]: Назарияи майдони квантӣ — Назарияи М — Назарияи BCS — Назарияи нисбият — Назарияи сатрҳо
* [[Кимиё]]: Назарияи кинетикии газҳо
* [[Ҳуқуқшиносӣ]]: Назарияи давлат ва ҳуқуқ.
== Нигаред низ ==
* [[Назарияи автоматҳо]]
* [[Назарияи демократия]] 
* [[Назарияи нисбияти ом]]
* [[Назарияи муҳосибот]]

== Адабиёт ==
* П. Йолон . Назария // ВА. Шинкарук (сармуҳаррир) ва дигар Институти фалсафаи ба номи Грихорий Сковорода, NAS Украина . - Киев : Абрис, 2002. — С. 633. — 742 бо. — 1000 нусха. — Би-би-сӣ 87я2 . — ISBN 966-531-128-X .
* Причепий Е.М., Черний А.М., Гвоздецкий В.Д., Чекал Л.А. Фалсафа: китоби дарсӣ — Киев: «Академия», 2001.
 
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}
{{ПБ}}
[[Гурӯҳ:Тафаккури интиқодӣ]]
[[Гурӯҳ:Истилоҳоти фалсафӣ]]
[[Гурӯҳ:Назарияҳо]]
[[Гурӯҳ:Равишшиносӣ]]</text>
      <sha1>hv7680mg1buy5yk8jmcbf0rudls5rhs</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1481285</id>
      <parentid>1481280</parentid>
      <timestamp>2026-07-17T18:56:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <comment>/* Нигаред низ */</comment>
      <origin>1481285</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9496" sha1="4yn2q8czpxrsjtfla1h1360dn9wma64" xml:space="preserve">{{Қуттии ҳамагонӣ}}
[[Акс:Mr Pipo Brain 03.svg|міні]]
1.'''Назария''' ({{lang-ar|نظریه}}) 
* қазияе, ки барои исботи сиҳати он муҳтоҷ ба бурҳону далел бошад;
* раъй, [[андеша]], [[ақида]];
* маҷмӯъаи низомманди андешаҳо ва тарҳҳое, ки барои баёни мафҳуми илмӣ ё фалсафӣ ё иҷтимоъӣ ироа шавад;
* ҳадс; гумон.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://vazhaju.tj/word/%D0%BD%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%8F/Ctm1qJm|title=назария|website=www.vazhaju.tj|accessdate=2026-07-17}}&lt;/ref&gt;
2.'''Назария''' (аз ({{lang-grc|θεωρία}}) — [[баррасӣ]], [[омӯзиш]]) — маҷмӯи хулосаҳое, ки муносибатҳо ва робитаҳои байни падидаҳои воқеиятро дар шакли модели иттилоотӣ инъикос мекунанд. Назария фарзияест, ки тасдиқи такроршавандаи падидаҳо ва механизмҳоро дорад ва ба нозир имкон медиҳад, ки оқибатҳои амалҳо ё тағйирот дар ҳолати объекти мушоҳидаро пешгӯӣ кунад. Назария асоси [[таълимот]] аст. Масалан, таълимоти эволютсионӣ ба назарияи трансформатсия, тағйирпазирии намудҳо [[асос]] ёфтааст.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://uk.wikipedia.org/wiki/%D0%A2%D0%B5%D0%BE%D1%80%D1%96%D1%8F|title=Теорія|website=uk.wikipedia.org/wiki|accessdate=2026-07-17}}&lt;/ref&gt;

== Таъриф ==
Назария — шакли комилтарини инъикоси илмии воқеият:

# Системаи донишҳои илмӣ дар бораи маҷмӯи муайяни объектҳо, ки падидаҳои соҳаи муайяни фанниро тавсиф, шарҳ ва пешгӯӣ мекунад. Маҷмӯи изҳороти умумӣ, ки як илм ё бахши муайяни илмро ташкил медиҳанд.
# Ҷамъбасти мантиқии таҷрибаи амалии одамон, ки бар асоси дарки амиқи моҳияти падидаи мавриди омӯзиш қарор гирифта, қонуниятҳои онро ошкор мекунад.
# Мулоҳизаҳои умумӣ бар хилофи фаъолиятҳои амалӣ.
# Маҷмӯи назарҳо, доварӣ дар бораи касе, ки аз онҳо қоидаҳои муайяни рафтор пайравӣ мекунанд.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://uk.wikipedia.org/wiki/%D0%A2%D0%B5%D0%BE%D1%80%D1%96%D1%8F|title=Теорія|website=uk.wikipedia.org/wiki|accessdate=2026-07-17}}&lt;/ref&gt;
# 
== Тавсиф ==
Калимаи &quot;назария&quot; дар асл истилоҳи техникӣ аз юнонии қадим аст. Он аз contemplation, θεωρία гирифта шудааст, ки маънояш &quot;нигаридан, дидан, дидан&quot; аст ва маънои [[тафаккур]] ё тахминро дорад, на амалро. Назарияҳо махсусан аксар вақт бо &quot;амал&quot; муқоиса карда мешаванд ( юн. πρᾶξις ) мафҳуми [[Арасту|Арастуӣ]] аст, ки дар маънои васеъ барои ифодаи ҳар гуна амале, ки анҷом дода мешавад, истифода мешавад, бар хилофи назарияе, ки анҷом дода намешавад. Ин маънои калимаи &quot;назария&quot; то ҳол дар заминаи [[илоҳиёт|илоҳиётшиносӣ]] низ истифода мешавад.

Мисоли классикии фарқи байни назария ва амалия дар тиб аст: назарияҳои тиббӣ ва назариясозӣ кӯшиш мекунанд, ки сабабҳо ва табиати саломатӣ ва бемориро дарк кунанд, дар ҳоле ки тарафи амалии тиб кӯшиш мекунад, ки одамонро солим гардонад. Ин ду чиз бо ҳам алоқаманданд, аммо метавонанд мустақил бошанд, зеро таҳқиқот дар соҳаи тандурустӣ бидуни табобати беморони мушаххас имконпазир аст ва бе донистани тарзи кори доруҳо, метавон беморро табобат кард.

Дар [[илм|илми]] муосир, истилоҳи ''&quot;назария&quot;'' ё ''&quot;назарияи илмӣ&quot;'' барои тавсифи умумӣ кардани падидаҳои эмпирикӣ, ки мувофиқи усули илмӣ анҷом дода мешаванд, истифода мешавад. Чунин назарияҳо одатан ба тарзе тавсиф карда мешаванд, ки ҳар як олими коршинос дар соҳаи мушаххаси илм метавонад онҳоро дарк кунад, санҷад ва тасдиқ кунад ё &quot;дурӯғгӯӣ&quot; кунад . Дар заминаи илми муосир, фарқи байни назария ва амалия тақрибан ба фарқи байни илми назариявӣ ва [[технология]] ё [[илми амалӣ]] мувофиқат мекунад. Дар илм, байни назария ва [[фарзия]] хат кашида мешавад, яъне назарияе, ки ба таври қаноатбахш санҷида ё [[исбот]] нашудааст.

Таҳқиқоти назариявии объекти техникӣ метавонад расмиёти зеринро дар бар гирад:
 
— таҳлили моҳияти равандҳо ва падидаҳо; — ташаккули [[фарзия]];
 
— таҳияи фарзияи тадқиқотӣ; — сохтани (таҳияи) [[модел|модели]] [[физика|физикӣ]] ё [[математика|математикӣ]];
 
— гузаронидани таҳқиқоти таҳлилии натиҷаҳои моделсозӣ; — таҳия ва таҳлили пешниҳодҳои назариявӣ.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://uk.wikipedia.org/wiki/%D0%A2%D0%B5%D0%BE%D1%80%D1%96%D1%8F|title=Теорія|website=uk.wikipedia.org/wiki|accessdate=2026-07-17}}&lt;/ref&gt;

== Рӯихати назарияҳои муҳим ==

* [[Астрономия]]: [[Меҳбонг]] (Назарияи таркиши бузург)
* [[Биология]]: Назарияи эволютсия — Назарияи ҳуҷайра
* [[Геология]]: Назарияи тектоникӣ
* [[Муҳандисӣ]]: Назарияи идоракунӣ— Назарияи сигнал — Назарияи системаҳо — [[Назарияи заминмарказӣ]]
* [[Иқлимшиносӣ]]: Назарияи гармшавии глобалӣ
* [[Адабиёт]]: Назарияи адабӣ
* [[Риёзиёт]]: Назарияи Галуа — Назарияи гомотопия — Назарияи графҳо — Назарияи гурӯҳӣ — Назарияи изтироб — Назарияи бозӣ — [[Назарияи эҳтимолият]] — Назарияи фалокат — Назарияи категорияҳо — Назарияи маҷмӯаҳо — Назарияи тақрибӣ — Назарияи бетартибӣ — Назарияи ададҳо
* [[Мусиқӣ]]: Назарияи мусиқӣ
* [[Маориф]]: Назарияи конструктивистӣ — Назарияи педагогикаи интиқодӣ — Назарияи зеҳни сершумор (Ҳовард Гарднер) — Назарияи таҳсилоти пешрафта
* [[Физика]]: Назарияи майдони квантӣ — Назарияи М — Назарияи BCS — Назарияи нисбият — Назарияи сатрҳо
* [[Кимиё]]: Назарияи кинетикии газҳо
* [[Ҳуқуқшиносӣ]]: Назарияи давлат ва ҳуқуқ.
== Нигаред низ ==
* [[Назарияи автоматҳо]]
* [[Назарияи меҳбонг]]
* [[Назарияи муҳосибот]]
* [[Назарияи Квир]]
* [[Назарияи бозии нақшбозӣ]]
* [[Назарияи демократия]]
* [[Назарияи се ҷаҳон]]

== Адабиёт ==
* П. Йолон . Назария // ВА. Шинкарук (сармуҳаррир) ва дигар Институти фалсафаи ба номи Грихорий Сковорода, NAS Украина . - Киев : Абрис, 2002. — С. 633. — 742 бо. — 1000 нусха. — Би-би-сӣ 87я2 . — ISBN 966-531-128-X .
* Причепий Е.М., Черний А.М., Гвоздецкий В.Д., Чекал Л.А. Фалсафа: китоби дарсӣ — Киев: «Академия», 2001.
 
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}
{{ПБ}}
[[Гурӯҳ:Тафаккури интиқодӣ]]
[[Гурӯҳ:Истилоҳоти фалсафӣ]]
[[Гурӯҳ:Назарияҳо]]
[[Гурӯҳ:Равишшиносӣ]]</text>
      <sha1>4yn2q8czpxrsjtfla1h1360dn9wma64</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1481304</id>
      <parentid>1481285</parentid>
      <timestamp>2026-07-18T06:43:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <comment>илова</comment>
      <origin>1481304</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9537" sha1="ckm8n56hqcutusmubjof4qdpx6plbcx" xml:space="preserve">{{Дигар мазмунҳо| Назария (мазмунҳо)|Назария}}
{{Қуттии ҳамагонӣ}}
1.'''Назария''' ({{lang-ar|نظریه}}) 
* қазияе, ки барои исботи сиҳати он муҳтоҷ ба бурҳону далел бошад;
* раъй, [[андеша]], [[ақида]];
* маҷмӯъаи низомманди андешаҳо ва тарҳҳое, ки барои баёни мафҳуми илмӣ ё фалсафӣ ё иҷтимоъӣ ироа шавад;
* ҳадс; гумон.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://vazhaju.tj/word/%D0%BD%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%8F/Ctm1qJm|title=назария|website=www.vazhaju.tj|accessdate=2026-07-17}}&lt;/ref&gt;
2.'''Назария''' (аз ({{lang-grc|θεωρία}}) — [[баррасӣ]], [[омӯзиш]]) — маҷмӯи хулосаҳое, ки муносибатҳо ва робитаҳои байни падидаҳои воқеиятро дар шакли модели иттилоотӣ инъикос мекунанд. Назария фарзияест, ки тасдиқи такроршавандаи падидаҳо ва механизмҳоро дорад ва ба нозир имкон медиҳад, ки оқибатҳои амалҳо ё тағйирот дар ҳолати объекти мушоҳидаро пешгӯӣ кунад. Назария асоси [[таълимот]] аст. Масалан, таълимоти эволютсионӣ ба назарияи трансформатсия, тағйирпазирии намудҳо [[асос]] ёфтааст.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://uk.wikipedia.org/wiki/%D0%A2%D0%B5%D0%BE%D1%80%D1%96%D1%8F|title=Теорія|website=uk.wikipedia.org/wiki|accessdate=2026-07-17}}&lt;/ref&gt;

== Таъриф ==
Назария — шакли комилтарини инъикоси илмии воқеият:

# Системаи донишҳои илмӣ дар бораи маҷмӯи муайяни объектҳо, ки падидаҳои соҳаи муайяни фанниро тавсиф, шарҳ ва пешгӯӣ мекунад. Маҷмӯи изҳороти умумӣ, ки як илм ё бахши муайяни илмро ташкил медиҳанд.
# Ҷамъбасти мантиқии таҷрибаи амалии одамон, ки бар асоси дарки амиқи моҳияти падидаи мавриди омӯзиш қарор гирифта, қонуниятҳои онро ошкор мекунад.
# Мулоҳизаҳои умумӣ бар хилофи фаъолиятҳои амалӣ.
# Маҷмӯи назарҳо, доварӣ дар бораи касе, ки аз онҳо қоидаҳои муайяни рафтор пайравӣ мекунанд.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://uk.wikipedia.org/wiki/%D0%A2%D0%B5%D0%BE%D1%80%D1%96%D1%8F|title=Теорія|website=uk.wikipedia.org/wiki|accessdate=2026-07-17}}&lt;/ref&gt;
# 
== Тавсиф ==
Калимаи &quot;назария&quot; дар асл истилоҳи техникӣ аз юнонии қадим аст. Он аз contemplation, θεωρία гирифта шудааст, ки маънояш &quot;нигаридан, дидан, дидан&quot; аст ва маънои [[тафаккур]] ё тахминро дорад, на амалро. Назарияҳо махсусан аксар вақт бо &quot;амал&quot; муқоиса карда мешаванд ( юн. πρᾶξις ) мафҳуми [[Арасту|Арастуӣ]] аст, ки дар маънои васеъ барои ифодаи ҳар гуна амале, ки анҷом дода мешавад, истифода мешавад, бар хилофи назарияе, ки анҷом дода намешавад. Ин маънои калимаи &quot;назария&quot; то ҳол дар заминаи [[илоҳиёт|илоҳиётшиносӣ]] низ истифода мешавад.

Мисоли классикии фарқи байни назария ва амалия дар тиб аст: назарияҳои тиббӣ ва назариясозӣ кӯшиш мекунанд, ки сабабҳо ва табиати саломатӣ ва бемориро дарк кунанд, дар ҳоле ки тарафи амалии тиб кӯшиш мекунад, ки одамонро солим гардонад. Ин ду чиз бо ҳам алоқаманданд, аммо метавонанд мустақил бошанд, зеро таҳқиқот дар соҳаи тандурустӣ бидуни табобати беморони мушаххас имконпазир аст ва бе донистани тарзи кори доруҳо, метавон беморро табобат кард.

Дар [[илм|илми]] муосир, истилоҳи ''&quot;назария&quot;'' ё ''&quot;назарияи илмӣ&quot;'' барои тавсифи умумӣ кардани падидаҳои эмпирикӣ, ки мувофиқи усули илмӣ анҷом дода мешаванд, истифода мешавад. Чунин назарияҳо одатан ба тарзе тавсиф карда мешаванд, ки ҳар як олими коршинос дар соҳаи мушаххаси илм метавонад онҳоро дарк кунад, санҷад ва тасдиқ кунад ё &quot;дурӯғгӯӣ&quot; кунад . Дар заминаи илми муосир, фарқи байни назария ва амалия тақрибан ба фарқи байни илми назариявӣ ва [[технология]] ё [[илми амалӣ]] мувофиқат мекунад. Дар илм, байни назария ва [[фарзия]] хат кашида мешавад, яъне назарияе, ки ба таври қаноатбахш санҷида ё [[исбот]] нашудааст.

Таҳқиқоти назариявии объекти техникӣ метавонад расмиёти зеринро дар бар гирад:
 
— таҳлили моҳияти равандҳо ва падидаҳо; — ташаккули [[фарзия]];
 
— таҳияи фарзияи тадқиқотӣ; — сохтани (таҳияи) [[модел|модели]] [[физика|физикӣ]] ё [[математика|математикӣ]];
 
— гузаронидани таҳқиқоти таҳлилии натиҷаҳои моделсозӣ; — таҳия ва таҳлили пешниҳодҳои назариявӣ.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://uk.wikipedia.org/wiki/%D0%A2%D0%B5%D0%BE%D1%80%D1%96%D1%8F|title=Теорія|website=uk.wikipedia.org/wiki|accessdate=2026-07-17}}&lt;/ref&gt;

== Рӯихати назарияҳои муҳим ==

* [[Астрономия]]: [[Меҳбонг]] (Назарияи таркиши бузург)
* [[Биология]]: Назарияи эволютсия — Назарияи ҳуҷайра
* [[Геология]]: Назарияи тектоникӣ
* [[Муҳандисӣ]]: Назарияи идоракунӣ— Назарияи сигнал — Назарияи системаҳо — [[Назарияи заминмарказӣ]]
* [[Иқлимшиносӣ]]: Назарияи гармшавии глобалӣ
* [[Адабиёт]]: Назарияи адабӣ
* [[Риёзиёт]]: Назарияи Галуа — Назарияи гомотопия — Назарияи графҳо — Назарияи гурӯҳӣ — Назарияи изтироб — Назарияи бозӣ — [[Назарияи эҳтимолият]] — Назарияи фалокат — Назарияи категорияҳо — Назарияи маҷмӯаҳо — Назарияи тақрибӣ — Назарияи бетартибӣ — Назарияи ададҳо
* [[Мусиқӣ]]: Назарияи мусиқӣ
* [[Маориф]]: Назарияи конструктивистӣ — Назарияи педагогикаи интиқодӣ — Назарияи зеҳни сершумор (Ҳовард Гарднер) — Назарияи таҳсилоти пешрафта
* [[Физика]]: Назарияи майдони квантӣ — Назарияи М — Назарияи BCS — Назарияи нисбият — Назарияи сатрҳо
* [[Кимиё]]: Назарияи кинетикии газҳо
* [[Ҳуқуқшиносӣ]]: Назарияи давлат ва ҳуқуқ.
== Нигаред низ ==
* [[Назарияи автоматҳо]]
* [[Назарияи меҳбонг]]
* [[Назарияи муҳосибот]]
* [[Назарияи Квир]]
* [[Назарияи бозии нақшбозӣ]]
* [[Назарияи демократия]]
* [[Назарияи се ҷаҳон]]

== Адабиёт ==
* П. Йолон . Назария // ВА. Шинкарук (сармуҳаррир) ва дигар Институти фалсафаи ба номи Грихорий Сковорода, NAS Украина . - Киев : Абрис, 2002. — С. 633. — 742 бо. — 1000 нусха. — Би-би-сӣ 87я2 . — ISBN 966-531-128-X .
* Причепий Е.М., Черний А.М., Гвоздецкий В.Д., Чекал Л.А. Фалсафа: китоби дарсӣ — Киев: «Академия», 2001.
 
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}
{{ПБ}}
[[Гурӯҳ:Тафаккури интиқодӣ]]
[[Гурӯҳ:Истилоҳоти фалсафӣ]]
[[Гурӯҳ:Назарияҳо]]
[[Гурӯҳ:Равишшиносӣ]]</text>
      <sha1>ckm8n56hqcutusmubjof4qdpx6plbcx</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1481305</id>
      <parentid>1481304</parentid>
      <timestamp>2026-07-18T06:46:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <comment>/* Таъриф */</comment>
      <origin>1481305</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9537" sha1="c0lv2qpqpok6tirgnyf99ycndapvq0y" xml:space="preserve">{{Дигар мазмунҳо| Назария (мазмунҳо)|Назария}}
{{Қуттии ҳамагонӣ}}
1.'''Назария''' ({{lang-ar|نظریه}}) 
* қазияе, ки барои исботи сиҳати он муҳтоҷ ба бурҳону далел бошад;
* раъй, [[андеша]], [[ақида]];
* маҷмӯъаи низомманди андешаҳо ва тарҳҳое, ки барои баёни мафҳуми илмӣ ё фалсафӣ ё иҷтимоъӣ ироа шавад;
* ҳадс; гумон.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://vazhaju.tj/word/%D0%BD%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%8F/Ctm1qJm|title=назария|website=www.vazhaju.tj|accessdate=2026-07-17}}&lt;/ref&gt;
2.'''Назария''' (аз ({{lang-grc|θεωρία}}) — [[баррасӣ]], [[омӯзиш]]) — маҷмӯи хулосаҳое, ки муносибатҳо ва робитаҳои байни падидаҳои воқеиятро дар шакли модели иттилоотӣ инъикос мекунанд. Назария фарзияест, ки тасдиқи такроршавандаи падидаҳо ва механизмҳоро дорад ва ба нозир имкон медиҳад, ки оқибатҳои амалҳо ё тағйирот дар ҳолати объекти мушоҳидаро пешгӯӣ кунад. Назария асоси [[таълимот]] аст. Масалан, таълимоти эволютсионӣ ба назарияи трансформатсия, тағйирпазирии намудҳо [[асос]] ёфтааст.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://uk.wikipedia.org/wiki/%D0%A2%D0%B5%D0%BE%D1%80%D1%96%D1%8F|title=Теорія|website=uk.wikipedia.org/wiki|accessdate=2026-07-17}}&lt;/ref&gt;

== Таъриф ==
Назария — шакли комилтарини инъикоси илмии воқеият:

# Системаи донишҳои илмӣ дар бораи маҷмӯи муайяни объектҳо, ки падидаҳои соҳаи муайяни фанниро тавсиф, шарҳ ва пешгӯӣ мекунад. Маҷмӯи изҳороти умумӣ, ки як илм ё бахши муайяни илмро ташкил медиҳанд.
# Ҷамъбасти мантиқии таҷрибаи амалии одамон, ки бар асоси дарки амиқи моҳияти падидаи мавриди омӯзиш қарор гирифта, қонуниятҳои онро ошкор мекунад.
# Мулоҳизаҳои умумӣ бар хилофи фаъолиятҳои амалӣ.
# Маҷмӯи назарҳо, доварӣ дар бораи касе, ки аз онҳо қоидаҳои муайяни рафтор пайравӣ мекунанд.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://uk.wikipedia.org/wiki/%D0%A2%D0%B5%D0%BE%D1%80%D1%96%D1%8F|title=Теорія|website=uk.wikipedia.org/wiki|accessdate=2026-07-17}}&lt;/ref&gt;
#

== Тавсиф ==
Калимаи &quot;назария&quot; дар асл истилоҳи техникӣ аз юнонии қадим аст. Он аз contemplation, θεωρία гирифта шудааст, ки маънояш &quot;нигаридан, дидан, дидан&quot; аст ва маънои [[тафаккур]] ё тахминро дорад, на амалро. Назарияҳо махсусан аксар вақт бо &quot;амал&quot; муқоиса карда мешаванд ( юн. πρᾶξις ) мафҳуми [[Арасту|Арастуӣ]] аст, ки дар маънои васеъ барои ифодаи ҳар гуна амале, ки анҷом дода мешавад, истифода мешавад, бар хилофи назарияе, ки анҷом дода намешавад. Ин маънои калимаи &quot;назария&quot; то ҳол дар заминаи [[илоҳиёт|илоҳиётшиносӣ]] низ истифода мешавад.

Мисоли классикии фарқи байни назария ва амалия дар тиб аст: назарияҳои тиббӣ ва назариясозӣ кӯшиш мекунанд, ки сабабҳо ва табиати саломатӣ ва бемориро дарк кунанд, дар ҳоле ки тарафи амалии тиб кӯшиш мекунад, ки одамонро солим гардонад. Ин ду чиз бо ҳам алоқаманданд, аммо метавонанд мустақил бошанд, зеро таҳқиқот дар соҳаи тандурустӣ бидуни табобати беморони мушаххас имконпазир аст ва бе донистани тарзи кори доруҳо, метавон беморро табобат кард.

Дар [[илм|илми]] муосир, истилоҳи ''&quot;назария&quot;'' ё ''&quot;назарияи илмӣ&quot;'' барои тавсифи умумӣ кардани падидаҳои эмпирикӣ, ки мувофиқи усули илмӣ анҷом дода мешаванд, истифода мешавад. Чунин назарияҳо одатан ба тарзе тавсиф карда мешаванд, ки ҳар як олими коршинос дар соҳаи мушаххаси илм метавонад онҳоро дарк кунад, санҷад ва тасдиқ кунад ё &quot;дурӯғгӯӣ&quot; кунад . Дар заминаи илми муосир, фарқи байни назария ва амалия тақрибан ба фарқи байни илми назариявӣ ва [[технология]] ё [[илми амалӣ]] мувофиқат мекунад. Дар илм, байни назария ва [[фарзия]] хат кашида мешавад, яъне назарияе, ки ба таври қаноатбахш санҷида ё [[исбот]] нашудааст.

Таҳқиқоти назариявии объекти техникӣ метавонад расмиёти зеринро дар бар гирад:
 
— таҳлили моҳияти равандҳо ва падидаҳо; — ташаккули [[фарзия]];
 
— таҳияи фарзияи тадқиқотӣ; — сохтани (таҳияи) [[модел|модели]] [[физика|физикӣ]] ё [[математика|математикӣ]];
 
— гузаронидани таҳқиқоти таҳлилии натиҷаҳои моделсозӣ; — таҳия ва таҳлили пешниҳодҳои назариявӣ.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://uk.wikipedia.org/wiki/%D0%A2%D0%B5%D0%BE%D1%80%D1%96%D1%8F|title=Теорія|website=uk.wikipedia.org/wiki|accessdate=2026-07-17}}&lt;/ref&gt;

== Рӯихати назарияҳои муҳим ==

* [[Астрономия]]: [[Меҳбонг]] (Назарияи таркиши бузург)
* [[Биология]]: Назарияи эволютсия — Назарияи ҳуҷайра
* [[Геология]]: Назарияи тектоникӣ
* [[Муҳандисӣ]]: Назарияи идоракунӣ— Назарияи сигнал — Назарияи системаҳо — [[Назарияи заминмарказӣ]]
* [[Иқлимшиносӣ]]: Назарияи гармшавии глобалӣ
* [[Адабиёт]]: Назарияи адабӣ
* [[Риёзиёт]]: Назарияи Галуа — Назарияи гомотопия — Назарияи графҳо — Назарияи гурӯҳӣ — Назарияи изтироб — Назарияи бозӣ — [[Назарияи эҳтимолият]] — Назарияи фалокат — Назарияи категорияҳо — Назарияи маҷмӯаҳо — Назарияи тақрибӣ — Назарияи бетартибӣ — Назарияи ададҳо
* [[Мусиқӣ]]: Назарияи мусиқӣ
* [[Маориф]]: Назарияи конструктивистӣ — Назарияи педагогикаи интиқодӣ — Назарияи зеҳни сершумор (Ҳовард Гарднер) — Назарияи таҳсилоти пешрафта
* [[Физика]]: Назарияи майдони квантӣ — Назарияи М — Назарияи BCS — Назарияи нисбият — Назарияи сатрҳо
* [[Кимиё]]: Назарияи кинетикии газҳо
* [[Ҳуқуқшиносӣ]]: Назарияи давлат ва ҳуқуқ.
== Нигаред низ ==
* [[Назарияи автоматҳо]]
* [[Назарияи меҳбонг]]
* [[Назарияи муҳосибот]]
* [[Назарияи Квир]]
* [[Назарияи бозии нақшбозӣ]]
* [[Назарияи демократия]]
* [[Назарияи се ҷаҳон]]

== Адабиёт ==
* П. Йолон . Назария // ВА. Шинкарук (сармуҳаррир) ва дигар Институти фалсафаи ба номи Грихорий Сковорода, NAS Украина . - Киев : Абрис, 2002. — С. 633. — 742 бо. — 1000 нусха. — Би-би-сӣ 87я2 . — ISBN 966-531-128-X .
* Причепий Е.М., Черний А.М., Гвоздецкий В.Д., Чекал Л.А. Фалсафа: китоби дарсӣ — Киев: «Академия», 2001.
 
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}
{{ПБ}}
[[Гурӯҳ:Тафаккури интиқодӣ]]
[[Гурӯҳ:Истилоҳоти фалсафӣ]]
[[Гурӯҳ:Назарияҳо]]
[[Гурӯҳ:Равишшиносӣ]]</text>
      <sha1>c0lv2qpqpok6tirgnyf99ycndapvq0y</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1481306</id>
      <parentid>1481305</parentid>
      <timestamp>2026-07-18T06:50:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <comment>/* Эзоҳ */ навсозӣ</comment>
      <origin>1481306</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9756" sha1="a5fgrh611yprj7gb2o1uzevyxu3v9q7" xml:space="preserve">{{Дигар мазмунҳо| Назария (мазмунҳо)|Назария}}
{{Қуттии ҳамагонӣ}}
1.'''Назария''' ({{lang-ar|نظریه}}) 
* қазияе, ки барои исботи сиҳати он муҳтоҷ ба бурҳону далел бошад;
* раъй, [[андеша]], [[ақида]];
* маҷмӯъаи низомманди андешаҳо ва тарҳҳое, ки барои баёни мафҳуми илмӣ ё фалсафӣ ё иҷтимоъӣ ироа шавад;
* ҳадс; гумон.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://vazhaju.tj/word/%D0%BD%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%8F/Ctm1qJm|title=назария|website=www.vazhaju.tj|accessdate=2026-07-17}}&lt;/ref&gt;
2.'''Назария''' (аз ({{lang-grc|θεωρία}}) — [[баррасӣ]], [[омӯзиш]]) — маҷмӯи хулосаҳое, ки муносибатҳо ва робитаҳои байни падидаҳои воқеиятро дар шакли модели иттилоотӣ инъикос мекунанд. Назария фарзияест, ки тасдиқи такроршавандаи падидаҳо ва механизмҳоро дорад ва ба нозир имкон медиҳад, ки оқибатҳои амалҳо ё тағйирот дар ҳолати объекти мушоҳидаро пешгӯӣ кунад. Назария асоси [[таълимот]] аст. Масалан, таълимоти эволютсионӣ ба назарияи трансформатсия, тағйирпазирии намудҳо [[асос]] ёфтааст.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://uk.wikipedia.org/wiki/%D0%A2%D0%B5%D0%BE%D1%80%D1%96%D1%8F|title=Теорія|website=uk.wikipedia.org/wiki|accessdate=2026-07-17}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Аз Википедиаи укроинӣ [[:uk: Теорія]]&lt;/ref&gt;

== Таъриф ==
Назария — шакли комилтарини инъикоси илмии воқеият:

# Системаи донишҳои илмӣ дар бораи маҷмӯи муайяни объектҳо, ки падидаҳои соҳаи муайяни фанниро тавсиф, шарҳ ва пешгӯӣ мекунад. Маҷмӯи изҳороти умумӣ, ки як илм ё бахши муайяни илмро ташкил медиҳанд.
# Ҷамъбасти мантиқии таҷрибаи амалии одамон, ки бар асоси дарки амиқи моҳияти падидаи мавриди омӯзиш қарор гирифта, қонуниятҳои онро ошкор мекунад.
# Мулоҳизаҳои умумӣ бар хилофи фаъолиятҳои амалӣ.
# Маҷмӯи назарҳо, доварӣ дар бораи касе, ки аз онҳо қоидаҳои муайяни рафтор пайравӣ мекунанд.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://uk.wikipedia.org/wiki/%D0%A2%D0%B5%D0%BE%D1%80%D1%96%D1%8F|title=Теорія|website=uk.wikipedia.org/wiki|accessdate=2026-07-17}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Аз Википедиаи укроинӣ [[:uk: Теорія]]&lt;/ref&gt;
#

== Тавсиф ==
Калимаи &quot;назария&quot; дар асл истилоҳи техникӣ аз юнонии қадим аст. Он аз contemplation, θεωρία гирифта шудааст, ки маънояш &quot;нигаридан, дидан, дидан&quot; аст ва маънои [[тафаккур]] ё тахминро дорад, на амалро. Назарияҳо махсусан аксар вақт бо &quot;амал&quot; муқоиса карда мешаванд ( юн. πρᾶξις ) мафҳуми [[Арасту|Арастуӣ]] аст, ки дар маънои васеъ барои ифодаи ҳар гуна амале, ки анҷом дода мешавад, истифода мешавад, бар хилофи назарияе, ки анҷом дода намешавад. Ин маънои калимаи &quot;назария&quot; то ҳол дар заминаи [[илоҳиёт|илоҳиётшиносӣ]] низ истифода мешавад.

Мисоли классикии фарқи байни назария ва амалия дар тиб аст: назарияҳои тиббӣ ва назариясозӣ кӯшиш мекунанд, ки сабабҳо ва табиати саломатӣ ва бемориро дарк кунанд, дар ҳоле ки тарафи амалии тиб кӯшиш мекунад, ки одамонро солим гардонад. Ин ду чиз бо ҳам алоқаманданд, аммо метавонанд мустақил бошанд, зеро таҳқиқот дар соҳаи тандурустӣ бидуни табобати беморони мушаххас имконпазир аст ва бе донистани тарзи кори доруҳо, метавон беморро табобат кард.

Дар [[илм|илми]] муосир, истилоҳи ''&quot;назария&quot;'' ё ''&quot;назарияи илмӣ&quot;'' барои тавсифи умумӣ кардани падидаҳои эмпирикӣ, ки мувофиқи усули илмӣ анҷом дода мешаванд, истифода мешавад. Чунин назарияҳо одатан ба тарзе тавсиф карда мешаванд, ки ҳар як олими коршинос дар соҳаи мушаххаси илм метавонад онҳоро дарк кунад, санҷад ва тасдиқ кунад ё &quot;дурӯғгӯӣ&quot; кунад . Дар заминаи илми муосир, фарқи байни назария ва амалия тақрибан ба фарқи байни илми назариявӣ ва [[технология]] ё [[илми амалӣ]] мувофиқат мекунад. Дар илм, байни назария ва [[фарзия]] хат кашида мешавад, яъне назарияе, ки ба таври қаноатбахш санҷида ё [[исбот]] нашудааст.

Таҳқиқоти назариявии объекти техникӣ метавонад расмиёти зеринро дар бар гирад:
 
— таҳлили моҳияти равандҳо ва падидаҳо; — ташаккули [[фарзия]];
 
— таҳияи фарзияи тадқиқотӣ; — сохтани (таҳияи) [[модел|модели]] [[физика|физикӣ]] ё [[математика|математикӣ]];
 
— гузаронидани таҳқиқоти таҳлилии натиҷаҳои моделсозӣ; — таҳия ва таҳлили пешниҳодҳои назариявӣ.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://uk.wikipedia.org/wiki/%D0%A2%D0%B5%D0%BE%D1%80%D1%96%D1%8F|title=Теорія|website=uk.wikipedia.org/wiki|accessdate=2026-07-17}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Аз Википедиаи укроинӣ [[:uk: Теорія]]&lt;/ref&gt;

== Рӯихати назарияҳои муҳим ==

* [[Астрономия]]: [[Меҳбонг]] (Назарияи таркиши бузург)
* [[Биология]]: Назарияи эволютсия — Назарияи ҳуҷайра
* [[Геология]]: Назарияи тектоникӣ
* [[Муҳандисӣ]]: Назарияи идоракунӣ— Назарияи сигнал — Назарияи системаҳо — [[Назарияи заминмарказӣ]]
* [[Иқлимшиносӣ]]: Назарияи гармшавии глобалӣ
* [[Адабиёт]]: Назарияи адабӣ
* [[Риёзиёт]]: Назарияи Галуа — Назарияи гомотопия — Назарияи графҳо — Назарияи гурӯҳӣ — Назарияи изтироб — Назарияи бозӣ — [[Назарияи эҳтимолият]] — Назарияи фалокат — Назарияи категорияҳо — Назарияи маҷмӯаҳо — Назарияи тақрибӣ — Назарияи бетартибӣ — Назарияи ададҳо
* [[Мусиқӣ]]: Назарияи мусиқӣ
* [[Маориф]]: Назарияи конструктивистӣ — Назарияи педагогикаи интиқодӣ — Назарияи зеҳни сершумор (Ҳовард Гарднер) — Назарияи таҳсилоти пешрафта
* [[Физика]]: Назарияи майдони квантӣ — Назарияи М — Назарияи BCS — Назарияи нисбият — Назарияи сатрҳо
* [[Кимиё]]: Назарияи кинетикии газҳо
* [[Ҳуқуқшиносӣ]]: Назарияи давлат ва ҳуқуқ.
== Нигаред низ ==
* [[Назарияи автоматҳо]]
* [[Назарияи меҳбонг]]
* [[Назарияи муҳосибот]]
* [[Назарияи Квир]]
* [[Назарияи бозии нақшбозӣ]]
* [[Назарияи демократия]]
* [[Назарияи се ҷаҳон]]

== Адабиёт ==
* П. Йолон . Назария // ВА. Шинкарук (сармуҳаррир) ва дигар Институти фалсафаи ба номи Грихорий Сковорода, NAS Украина . - Киев : Абрис, 2002. — С. 633. — 742 бо. — 1000 нусха. — Би-би-сӣ 87я2 . — ISBN 966-531-128-X .
* Причепий Е.М., Черний А.М., Гвоздецкий В.Д., Чекал Л.А. Фалсафа: китоби дарсӣ — Киев: «Академия», 2001.
 
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}
{{ПБ}}
[[Гурӯҳ:Тафаккури интиқодӣ]]
[[Гурӯҳ:Истилоҳоти фалсафӣ]]
[[Гурӯҳ:Назарияҳо]]
[[Гурӯҳ:Равишшиносӣ]]</text>
      <sha1>a5fgrh611yprj7gb2o1uzevyxu3v9q7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Гурӯҳ:Назарияи автоматҳо</title>
    <ns>14</ns>
    <id>332809</id>
    <revision>
      <id>1481275</id>
      <timestamp>2026-07-17T17:51:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <comment>гурӯҳбандӣ</comment>
      <origin>1481275</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="71" sha1="emtdgv79awiommxjskx6178p54pcq7b" xml:space="preserve">[[Гурӯҳ:Соҳаҳои ҳисоббарории тадқиқот]]</text>
      <sha1>emtdgv79awiommxjskx6178p54pcq7b</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1481276</id>
      <parentid>1481275</parentid>
      <timestamp>2026-07-17T17:54:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <origin>1481276</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="121" sha1="4qrf2whhyfzsgm62ayt37zjfo73f49g" xml:space="preserve">{{Асос|Назарияи автоматҳо}}

[[Гурӯҳ:Соҳаҳои ҳисоббарории тадқиқот]]</text>
      <sha1>4qrf2whhyfzsgm62ayt37zjfo73f49g</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Гурӯҳ:Кибернетика</title>
    <ns>14</ns>
    <id>332810</id>
    <revision>
      <id>1481277</id>
      <timestamp>2026-07-17T17:58:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <comment>/* Эзоҳ */ навсозӣ, гурӯҳбандӣ</comment>
      <origin>1481277</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="60" sha1="bo5r1upgpziawu5i4af5otnkp2bf262" xml:space="preserve">[[Гурӯҳ:Технологияҳои иттилоотӣ]]</text>
      <sha1>bo5r1upgpziawu5i4af5otnkp2bf262</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Назария (мазмунҳо)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>332811</id>
    <revision>
      <id>1481283</id>
      <timestamp>2026-07-17T18:54:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <comment>Назария (мазмунҳо)</comment>
      <origin>1481283</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="744" sha1="qqemqafcyiiy8bnqpau451ypirkgtyk" xml:space="preserve">'''Назария''' ({{lang-ar|نظریه}}), (аз ({{lang-grc|θεωρία}}) — [[баррасӣ]], [[омӯзиш]])\ 

Мазмунҳо:
* [[Назарияи зеҳн]]
* [[Назарияи позитивии ҳуқуқ]]
* [[Назарияи хуршедмарказӣ]]
* [[Назарияи графҳо]]
* [Назарияи арзиш]]
* [[Назарияи меҳбонг]]
* [[Назарияи Квир]]
* [[Назарияи бозии нақшбозӣ]]
* [[Назарияи автоматҳо]]
* [[Назарияи демократия]] 
* [[Назарияи нисбияти ом]]
* [[Назарияи муҳосибот]]
* [[Назарияи се ҷаҳон]]
{{ибҳомзудоӣ}} 
[[Гурӯҳ:Ибҳомзудоӣ]]</text>
      <sha1>qqemqafcyiiy8bnqpau451ypirkgtyk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1481284</id>
      <parentid>1481283</parentid>
      <timestamp>2026-07-17T18:55:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <origin>1481284</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="746" sha1="crmrem5kh8ub5ky8rw5zappg6cha18n" xml:space="preserve">'''Назария''' ({{lang-ar|نظریه}}), (аз ({{lang-grc|θεωρία}}) — [[баррасӣ]], [[омӯзиш]])\ 

Мазмунҳо:
* [[Назарияи зеҳн]]
* [[Назарияи позитивии ҳуқуқ]]
* [[Назарияи хуршедмарказӣ]]
* [[Назарияи графҳо]]
* [[Назарияи арзиш]]
* [[Назарияи меҳбонг]]
* [[Назарияи Квир]]
* [[Назарияи нисбияти ом]]
* [[Назарияи муҳосибот]]
* [[Назарияи бозии нақшбозӣ]]
* [[Назарияи автоматҳо]]
* [[Назарияи демократия]] 

* [[Назарияи се ҷаҳон]]
{{ибҳомзудоӣ}} 
[[Гурӯҳ:Ибҳомзудоӣ]]</text>
      <sha1>crmrem5kh8ub5ky8rw5zappg6cha18n</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1481297</id>
      <parentid>1481284</parentid>
      <timestamp>2026-07-18T05:03:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <origin>1481297</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="708" sha1="hwmtndjd4oivccfat0kdin8ntbx5zgi" xml:space="preserve">'''Назария''' ({{lang-ar|نظریه}}), (аз ({{lang-grc|θεωρία}}) — [[баррасӣ]], [[омӯзиш]])\ 

Мазмунҳо:
* [[Назарияи зеҳн]]
* [[Назарияи позитивии ҳуқуқ]]
* [[Назарияи хуршедмарказӣ]]
* [[Назарияи графҳо]]
* [[Назарияи арзиш]]
* [[Назарияи Квир]]
* [[Назарияи нисбияти ом]]
* [[Назарияи муҳосибот]]
* [[Назарияи бозии нақшбозӣ]]
* [[Назарияи автоматҳо]]
* [[Назарияи демократия]] 

* [[Назарияи се ҷаҳон]]
{{ибҳомзудоӣ}} 
[[Гурӯҳ:Ибҳомзудоӣ]]</text>
      <sha1>hwmtndjd4oivccfat0kdin8ntbx5zgi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Назарияи Меҳбонг (Космология)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>332812</id>
    <redirect title="Меҳбонг" />
    <revision>
      <id>1481298</id>
      <timestamp>2026-07-18T05:06:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <comment>равона</comment>
      <origin>1481298</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="32" sha1="09x50y7jalw3zmqz592cgmfz5rivy5f" xml:space="preserve">#равона [[Меҳбонг]]</text>
      <sha1>09x50y7jalw3zmqz592cgmfz5rivy5f</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Хатлон (мазмунҳо)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>332813</id>
    <revision>
      <id>1481309</id>
      <timestamp>2026-07-18T07:13:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <comment>Хатлон (мазмунҳо)</comment>
      <origin>1481309</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="496" sha1="5i1p54tj80muxhmbovdfdh7d6814vxu" xml:space="preserve">'''Хатлон''' ({{lang-fa|'''خـَتلان'''}}), номи ин вилоятро ҳаминчунин дар сарчашмаҳои таърихӣ: '''Хуталон''' ({{lang-fa|'''خـُتـَلان'''}}) ва '''ал-Хуттал''' ({{lang-fa|'''الختًل'''}}) низ овардаанд.

Мазмунҳо:
* [[Вилояти Хатлон|Хатлон]]
* [[Хатлон (рӯзнома)]]
* [[Хатлон-пресс]]

{{ибҳомзудоӣ}} 
[[Гурӯҳ:Ибҳомзудоӣ]]</text>
      <sha1>5i1p54tj80muxhmbovdfdh7d6814vxu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Оҷонсиҳои иттилоотӣ (мазмунҳо)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>332814</id>
    <revision>
      <id>1481314</id>
      <timestamp>2026-07-18T07:42:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <comment>Оҷонсиҳои иттилоотӣ (мазмунҳо)</comment>
      <origin>1481314</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1173" sha1="dug632i3ya9nx24iuovo39t1y2glubv" xml:space="preserve">Оҷонсиҳои иттилоотӣ — воситаи расонаҳои электронии иттилоотӣ дар шабакаи [[Интернет]]

Мазмунҳо:
* [[Рейтер]] (англ. Reuters) — аввалин оҷонсии иттилоотӣ дар ҷаҳон.
* [[Азия-Плюс]] — яке аз Оҷонсиҳои Иттилоотии Тоҷикистон. 
* [[Оҷонсиҳои Иттилоотии Тоҷикистон]] — феҳристи оҷонсиҳои иттилоотӣ дар Тоҷикистон. 
* [[Авесто (хадамоти иттилоотӣ)]] — яке аз Оҷонсиҳои Иттилоотии Тоҷикистон.
* [[Помир Медиа]] — яке аз Оҷонсиҳои Иттилоотии Тоҷикистон.
* [[Симонюс]] — яке аз Оҷонсиҳои Иттилоотии Тоҷикистон.
* [[Хабарнигори Рашт]] — яке аз Оҷонсиҳои Иттилоотии Тоҷикистон.
* [[АМИТ «ХОВАР»]] — яке аз Оҷонсиҳои Иттилоотии Тоҷикистон.

{{ибҳомзудоӣ}}
[[Гурӯҳ:Ибҳомзудоӣ]]</text>
      <sha1>dug632i3ya9nx24iuovo39t1y2glubv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Корхона (мазмунҳо)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>332815</id>
    <revision>
      <id>1481322</id>
      <timestamp>2026-07-18T08:05:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <comment>Корхона (мазмунҳо)</comment>
      <origin>1481322</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="663" sha1="krkbjx8tgca1ihxwd801ih0yfaz7cg8" xml:space="preserve">Мазмунҳо:
 
* [[Корхонаҳои соҳаи мошинсозии ҶТ]]
* [[Корхонаҳои соҳаи парандапарварӣ]]
* [[Корхонаи металлургии тоҷик дар шаҳри Гулистон]]
* [[Корхонаи металлургии сурма дар назди ҶСП «Талко Голд»]]
* [[Корхонаи «Роял Бебӣ» Тоҷикистон]]
* [[Корхонаи худравсозии Чкаловск]]
* [[Корхонаи худравсозии Горкий]]
* [[Корхонаи коркарди нафти Маскав]]

{{ибҳомзудоӣ}} 
[[Гурӯҳ:Ибҳомзудоӣ]]</text>
      <sha1>krkbjx8tgca1ihxwd801ih0yfaz7cg8</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>