Ктесифон

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="tg">
  <siteinfo>
    <sitename>Википедиа</sitename>
    <dbname>tgwiki</dbname>
    <base>https://tg.wikipedia.org/wiki/%D0%A1%D0%B0%D2%B3%D0%B8%D1%84%D0%B0%D0%B8_%D0%B0%D1%81%D0%BB%D3%A3</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.24</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Медиа</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Вижа</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Баҳс</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Корбар</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Баҳси корбар</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Википедиа</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Баҳси Википедиа</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Акс</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Баҳси акс</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">Медиавики</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">Баҳси медиавики</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Шаблон</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Баҳси шаблон</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Роҳнамо</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Баҳси роҳнамо</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Гурӯҳ</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Баҳси гурӯҳ</namespace>
      <namespace key="100" case="first-letter">Портал</namespace>
      <namespace key="101" case="first-letter">Баҳси портал</namespace>
      <namespace key="102" case="first-letter">Лоиҳа</namespace>
      <namespace key="103" case="first-letter">Баҳси Лоиҳа</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Модул</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Баҳси Модул</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>Ктесифон</title>
    <ns>0</ns>
    <id>295773</id>
    <redirect title="Тайсафун" />
    <revision>
      <id>1491447</id>
      <parentid>1285990</parentid>
      <timestamp>2026-10-27T00:36:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>1543</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Исправление двойного перенаправления с [[Тай­са­фун]] на [[Тайсафун]]</comment>
      <origin>1491447</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="34" sha1="7l8fjjde59isxqquxd3foh6uf8d6527" xml:space="preserve">#равона [[Тайсафун]]</text>
      <sha1>7l8fjjde59isxqquxd3foh6uf8d6527</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Тайсафун</title>
    <ns>0</ns>
    <id>295778</id>
    <revision>
      <id>1491444</id>
      <parentid>1474081</parentid>
      <timestamp>2026-10-27T00:31:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ekirahardian</username>
        <id>28572</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Ekirahardian moved page [[Тай­са­фун]] to [[Тайсафун]]: Misspelled title</comment>
      <origin>1474081</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2766" sha1="bcwin0a6ynj0b7ern8k7i8izush93ao" xml:space="preserve">{{Шаҳри бостонӣ}}
'''Тай­са­фун''' ({{lang-el|Κτησιφῶν}} (Ktēsiphōn), {{lang-pal|Tyspwn}}, {{lang-fa|تیسفون}}, {{lang-ar|قطيسفون}}, {{lang-hy|Տիզբոն}} (Tizbon&lt;ref&gt;{{книга |автор= |часть= |ссылка часть= |заглавие=The Armenian History Attributed to Sebeos |оригинал= |ссылка=https://books.google.am/books?id=YzsVvsMsuBUC&amp;printsec=frontcover&amp;hl=ru&amp;source=gbs_ge_summary_r&amp;cad=0#v=onepage&amp;q&amp;f=false |викитека= |ответственный=Translation and notes by R. W. Thomson, historical commentary by James Howard-Johnson, with assistance from Tim Greenwood |издание= |место= |издательство=Liverpool University Press |год=1999 |volume= |pages= 18|columns= |allpages= |серия= |isbn= |тираж= |ref= }}&lt;/ref&gt;)), '''Мадоин''' ({{lang-ar|مدائن}}) — шаҳри бостонӣ дар соҳили дарёи Даҷла (наздикии ш. Бағдод дар Ироқ).

Аз асри 1 то мелод то аввали асри 3 мелод қароргоҳи зимистонаи подшоҳони ашконӣ буд. Аз асри 2 мелод Тайсафунро румиён якчанд маротиба ишғол намудаанд. Аз соли 226/227 м ба пойтахти давлати Сосониён ва яке аз шаҳрҳои калонтарину бойтарини Шарқи Наздик табдил ёфт. Солҳои 30 асри 7 шаҳрро арабҳо забт ва хароб карданд. Азбаски онҳо ба мисли Тайсафун шаҳри бузургро надида буданд, онро Мадоин (ҷамъи мадина, ки маънояш шаҳр аст) — шаҳрҳо, чандин шаҳр номидаанд ва номи форсии он фаромӯш шуда, чун Мадоин шуҳрат ёфт.

Дар соҳили шарқии Даҷла боқимондаи насри Тоқи Кисро (подшоҳи Сосониён) бо айвони бузурги тоҷдор воқеъ аст, ки асри 3 б 5 аз хишти пухта бунёд гардидааст. Пеши иморат бо аркҳои сунъӣ оро дода шудааст. Дар натиҷаи ҳафриёт аз омехтаи гаҷу мармар қисмҳои ороишӣ ёфт шудаанд, ки ин ҳол дар қасидаи машҳури [[Хоқонии Шервонӣ]] «Хароботи Мадоин» акс ёфтааст.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт==
* {{ЭСТ|Мадоин|4}}
{{ПБ}}

[[Гурӯҳ:Шоҳаншоҳии Ашконӣ]]
[[Гурӯҳ:Меъмории Ашкониён]]</text>
      <sha1>bcwin0a6ynj0b7ern8k7i8izush93ao</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1491446</id>
      <parentid>1491444</parentid>
      <timestamp>2026-10-27T00:31:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ekirahardian</username>
        <id>28572</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1491446</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2762" sha1="3qp0hzll7krztaf1zusp821n28esotp" xml:space="preserve">{{Шаҳри бостонӣ}}
'''Тайсафун''' ({{lang-el|Κτησιφῶν}} (Ktēsiphōn), {{lang-pal|Tyspwn}}, {{lang-fa|تیسفون}}, {{lang-ar|قطيسفون}}, {{lang-hy|Տիզբոն}} (Tizbon&lt;ref&gt;{{книга |автор= |часть= |ссылка часть= |заглавие=The Armenian History Attributed to Sebeos |оригинал= |ссылка=https://books.google.am/books?id=YzsVvsMsuBUC&amp;printsec=frontcover&amp;hl=ru&amp;source=gbs_ge_summary_r&amp;cad=0#v=onepage&amp;q&amp;f=false |викитека= |ответственный=Translation and notes by R. W. Thomson, historical commentary by James Howard-Johnson, with assistance from Tim Greenwood |издание= |место= |издательство=Liverpool University Press |год=1999 |volume= |pages= 18|columns= |allpages= |серия= |isbn= |тираж= |ref= }}&lt;/ref&gt;)), '''Мадоин''' ({{lang-ar|مدائن}}) — шаҳри бостонӣ дар соҳили дарёи Даҷла (наздикии ш. Бағдод дар Ироқ).

Аз асри 1 то мелод то аввали асри 3 мелод қароргоҳи зимистонаи подшоҳони ашконӣ буд. Аз асри 2 мелод Тайсафунро румиён якчанд маротиба ишғол намудаанд. Аз соли 226/227 м ба пойтахти давлати Сосониён ва яке аз шаҳрҳои калонтарину бойтарини Шарқи Наздик табдил ёфт. Солҳои 30 асри 7 шаҳрро арабҳо забт ва хароб карданд. Азбаски онҳо ба мисли Тайсафун шаҳри бузургро надида буданд, онро Мадоин (ҷамъи мадина, ки маънояш шаҳр аст) — шаҳрҳо, чандин шаҳр номидаанд ва номи форсии он фаромӯш шуда, чун Мадоин шуҳрат ёфт.

Дар соҳили шарқии Даҷла боқимондаи насри Тоқи Кисро (подшоҳи Сосониён) бо айвони бузурги тоҷдор воқеъ аст, ки асри 3 б 5 аз хишти пухта бунёд гардидааст. Пеши иморат бо аркҳои сунъӣ оро дода шудааст. Дар натиҷаи ҳафриёт аз омехтаи гаҷу мармар қисмҳои ороишӣ ёфт шудаанд, ки ин ҳол дар қасидаи машҳури [[Хоқонии Шервонӣ]] «Хароботи Мадоин» акс ёфтааст.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт==
* {{ЭСТ|Мадоин|4}}
{{ПБ}}

[[Гурӯҳ:Шоҳаншоҳии Ашконӣ]]
[[Гурӯҳ:Меъмории Ашкониён]]</text>
      <sha1>3qp0hzll7krztaf1zusp821n28esotp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Кабӯтарсонон</title>
    <ns>0</ns>
    <id>304707</id>
    <revision>
      <id>1491423</id>
      <parentid>1465876</parentid>
      <timestamp>2026-10-26T15:06:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zosya95</username>
        <id>54344</id>
      </contributor>
      <origin>1491423</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1137" sha1="q4b0hvfkdujlpjatymb4mq6a5agm759" xml:space="preserve">{{Таксон
| name = Кабутарсонон
| image file = ColumbaLivia.JPG
| image title = 
| image descr = 
| regnum = Ҷонварон
| parent = Neognathae
| rang = Роста
| author = [[Latham]], 1790
| latin = Columbiformes
| range map caption = 
| range map = 
| range map width = 
| range legend = 
| wikispecies = Columbiformes
| commons = Columbiformes
}}
'''Кабӯтарҳо''' ({{Btname|Columbiformes|([[Latham]], 1790)}}; номи илмии куҳнашуда {{Lang-la|Columbinae}}&lt;ref name=&quot;ЭСБЕ&quot;&gt;{{ВТ-ЭСБЕ|Голубиные|[[Книпович, Николай Михайлович|Книпович Н. М.]]}}&lt;/ref&gt;) — ростае аз парандагон дар зеррадаи [[навмурғон]] ва фурӯрадаи наворворагон аст, ки шомили кабӯтарҳо, қумриҳо мешавад. Ин парандагон ағлаб донахор ва ҳашрахор ҳастанд. Дар гузашта тираи боқирарагонро низ дар ростаи кабӯтарсонон мегунҷонданд.


== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

{{ПБ}}</text>
      <sha1>q4b0hvfkdujlpjatymb4mq6a5agm759</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1491424</id>
      <parentid>1491423</parentid>
      <timestamp>2026-10-26T15:06:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zosya95</username>
        <id>54344</id>
      </contributor>
      <comment>Ивазкунии саҳифа бо '{{ҳазф}}'</comment>
      <origin>1491424</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12" sha1="aclef2r3s0jq9p7rez10qt82e6p9usm" xml:space="preserve">{{ҳазф}}</text>
      <sha1>aclef2r3s0jq9p7rez10qt82e6p9usm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ризо Баҳромзод</title>
    <ns>0</ns>
    <id>314131</id>
    <revision>
      <id>1491457</id>
      <parentid>1488554</parentid>
      <timestamp>2026-10-27T05:31:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rbd-tnu</username>
        <id>12415</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1491457</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15139" sha1="a0f1y0sy3rrul1727ud5tsq11iggcip" xml:space="preserve">{{Олим|ҷойҳои кор=Институти физикаю техникаи ба номи С. У. Умарови АМИТ|сайт=https://istina.msu.ru/profile/rbd-tnu@mail.ru/|тасвир=Ризои Бахромзод.jpg}}
'''Ризои Баҳромзод''' ({{ВД-Дебоча}}) — {{физикдон|Тоҷикистон}}, {{ахтаршинос|Тоҷикистон}} ва донишманди тоҷик&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://your.tj/tadzhikskaja-nauka-i-jekonomicheskoe-razvitie-istorija-mirovoj-jekonomiki-vypusk-13/,%20https://your.tj/tadzhikskaja-nauka-i-jekonomicheskoe-razvitie-istorija-mirovoj-jekonomiki-vypusk-13/|title=Таджикская наука и экономическое развитие. История мировой экономики. Выпуск #13|date=2021-04-02|publisher=YOUR|lang=ru|accessdate=2024-01-24}}{{Пайванди мурда|date=February 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;, номзади илмҳои физика ва математика (2023)&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://istina.msu.ru/workers/10348198/|title=Бахромзод Ризои|publisher=ИСТИНА}}&lt;/ref&gt;. Узви ҷавони Иттиҳоди байналмилалии астрономон (2026)&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.iau.org/Profile?ID=43058|title=Member Information of Dr. Rizoi Bakhromzod|website=International Astronomical Union (IAU)}}&lt;/ref&gt;.

== Зиндагинома ==
Ризои Баҳромзод 20 декбари соли 1991 дар деҳоти Овчиқалъачаи ноҳияи Бобоҷон Ғафуров дар оилаи зиёӣ ба дунё омадааст&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://tj.sputniknews.ru/20180604/moscow-rizo-bakhromzod-tajikistan-nauka-1025720889.html|title=Из маленького таджикского села в большую науку в РФ: путь Ризо Бахромзода|author=|website=Sputnik Таджикистан|date=2018-06-04|lang=ru|accessdate=2024-01-24}}&lt;/ref&gt;. Солҳои 1998—2009 дар мактаби № 8-и ба номи М. Осимӣ таҳсил карда, дар солҳои 2009—2014 факултети физикаи [[Донишгоҳи миллии Тоҷикистон]]&lt;nowiki/&gt;ро бо дипломи аъло хатм кардааст.

Дар солҳои донишҷӯйӣ солҳои 2011-2013 се сол паиҳам дар олимпиадаи ҷумҳуриявии донишҷӯён аз фанни фалсафа сазовори ҷойи якум гардида, соли 2013 бо Шоҳҷоиза сарфароз гардидааст, ки дар таърихи олимпиадаҳои ҷумҳуриявии донишҷӯён бори аввал сурат гирифтааст &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://tnu.tj/index.php/tj/kafedrai-astronomija/|title=Кафедраи астрономия|author=Сафаров Абдуҷалол|website=Донишгоҳи миллии Тоҷикистон}}&lt;/ref&gt;.

== Корнома ==
Лаборанти Институти астрофизикаи Академияи илмҳои Тоҷикистон (2013, таҳри роҳбарии [[Хурсанд Ибодинов]]), ходими хурди илмӣ (2014), и. в. мудири Маркази байналмиллалии таҳқиқоти ҳастаии [[Институти физикаю техникаи ба номи С. У. Умарови АМИТ]] (2018-2019) ва ходими пешбари илмии институти мазкур &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://phti.tj/ru/2023/07/07/%d1%8d%d0%ba%d1%81%d0%bf%d0%b5%d1%80%d0%b8%d0%bc%d0%b5%d0%bd%d1%82-%d0%bf%d0%b0%d0%bc%d0%b8%d1%80-%d0%b8-%d0%bf%d1%80%d0%be%d1%86%d0%b5%d1%81%d1%81-%d0%bf%d0%be%d0%b4%d0%b3%d0%be%d1%82%d0%be%d0%b2/|title=“Эксперимент Памир” и процесс подготовки научных кадров по изучению космических лучей высоких энергий – Физико-технический институт им. С.У.Умарова Академии наук Республики Таджикистан|date=2023-07-07|lang=ru-RU|accessdate=2024-03-05|archivedate=2024-03-05|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240305053951/https://phti.tj/ru/2023/07/07/%D1%8D%D0%BA%D1%81%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82-%D0%BF%D0%B0%D0%BC%D0%B8%D1%80-%D0%B8-%D0%BF%D1%80%D0%BE%D1%86%D0%B5%D1%81%D1%81-%D0%BF%D0%BE%D0%B4%D0%B3%D0%BE%D1%82%D0%BE%D0%B2/}}&lt;/ref&gt; (аз 2019), ҳамзамон муҳаррири пешбари [[Сарредаксияи илмии Энсиклопедияи Миллии Тоҷик]] (2019-2024). Солҳои 2019-2021 дар [[Филиали Донишгоҳи давлатии Москва ба номи Михаил Ломоносов дар шаҳри Душанбе]] аз фанни физика дарс гуфтааст. 

== Фаъолияти илмӣ ==
Ризои Баҳромзод фориғуттаҳсили бахши аспирантураи [[Донишгоҳи давлатии Маскав]] дар солҳои 2014—2018 буда&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://lomonosov-msu.ru/rus/user/profile/141714|title=Ризои Бахромзод|website=lomonosov-msu.ru|publisher=Ломоносов|accessdate=2024-01-24}}&lt;/ref&gt;, дар мавзӯи «Рушди усулҳои ҷудосозии селҳо аз γ-квантҳои энергияашон беҳад баланд аз рӯи маълумоти детекторҳои черенковии таҷҳизоти баландкӯҳӣ» рисолаи номзадӣ дар соли 2023 ҳимоя кардааст&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://vak.tj/index.php/navgon/e-lon-o-oid-ba-himoyai-dissertatsiyaho/4969-imoyai-rizoi-bakhromzod|title=Ҳимояи Ризои Бахромзод|website=vak.tj|date=2023-02-02|publisher=КОА|accessdate=2024-01-24|archivedate=2024-01-24|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240124165052/https://vak.tj/index.php/navgon/e-lon-o-oid-ba-himoyai-dissertatsiyaho/4969-imoyai-rizoi-bakhromzod}}&lt;/ref&gt;.

Дар самтҳои омӯзиши нурҳои кайҳонии баландэнергия, гамма ахтаршиносӣ&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0168900221008275|title=The search and analysis of optimal criteria for the selection of extensive air showers from gamma-quanta by Cherenkov telescopes|author=R. Bakhromzod, V.I. Galkin|website=Nuclear Instruments and Methods in Physics Research Section A|date=2021-12-01|publisher=Elsevier B.V.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://link.springer.com/article/10.3103/S0027134918020078|title=A Method for Estimation of the Parameters of the Primary Particle of an Extensive Air Shower by a High-Altitude Detector|website=Moscow University Physics Bulletin|date=2019-01-29|publisher=Springer Nature}}&lt;/ref&gt;, манбаъҳои барқароршавандаи энергия&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://vestnik.mpei.ru/index.php/vestnik/article/view/1198|title=Оценка потенциала солнечной и ветровой энергии в Таджикистане с использованием мультикритериального метода|website=Вестник МЭИ}}&lt;/ref&gt; ва таърихи илм таҳқиқот анҷом медиҳад &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://arxiv.org/abs/2505.18219|title=Legacy of Avicenna in Astronomy|author=Rizoi Bakhromzod|website=arXiv|date=2025-05-23}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://arxiv.org/abs/2410.04053|title=Nowruz, Umar Khayyam, Calendar and Constellations|author=Rizoi Bakhromzod|website=arXiv|date=2024-10-5}}&lt;/ref&gt;.

Ӯ котиби масъули маҷаллаи илмии тақризшавандаи Фурӯғи илм (Бахши «Илмҳои табиӣ – риёзӣ») &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://vak.tj/es.furugh/editorial.php|title=Фурӯғи илм (Бахши «Илмҳои табиӣ – риёзӣ»)|website=Фурӯғи илм|publisher=Комиссияи олии аттестатсионии назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон}}&lt;/ref&gt;, узви ҳайати таҳририяи маҷаллаи илмии &quot;Tajikistan Journal of Sciences &amp; Technology&quot;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://tjstjournal.yolasite.com/Editorial-Board.php|title=Editorial Board|website=Tajikistan Journal of Science and Technology|publisher=Tajikistan Journal of Science and Technology}}&lt;/ref&gt; ва мушовири маҷаллаи илмӣ-техникии &quot;Илм ва техника&quot; аст.

=== Фаъолияти илмӣ-оммавӣ ===
Ризои Баҳромзод ба тарғиб ва оммавигардонии илм машғул буда&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=https://pressa.tj/shash-iftihori-to%D2%B7ik-lideroni-zamoni-isti%D2%9Blol-ki%D2%B3oyand/|title=Шаш ифтихори тоҷик. Лидерони замони истиқлол киҳоянд?|author=Фазлиддин Асозода|website=Pressa.tj|date=2021-09-24|lang=|accessdate=2024-01-24}}&lt;/ref&gt;, дар шабакаҳои иҷтимоӣ, телевизиону радио, расонаҳо ва рӯзномаву маҷаллаҳо доир ба қонунҳои табиат, дастовардҳои илми муосир ва равандҳои таҳқиқоти илмӣ мавод нашр мекунад. Муассиси гурӯҳи фейсбукии Илми муосир аст, ки бештар аз 12 ҳазор узв дорад. Ӯ иштирокдори Ҳамоиши мубодилаи таҷрибаҳо миёни Чин ва кишварҳои Осиёи Марказӣ доир ба баланд бардоштани саводнокии илмӣ дар шаҳри Урумчии Чин аст, ки рӯзҳои 21-22 августи соли 2025 доир гардид&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://khovar.tj/rus/2025/08/predstavitel-tadzhikistana-prinyal-uchastie-v-rabote-foruma-po-prodvizheniyu-nauki-v-kitae/|title=Представитель Таджикистана принял участие в работе форума по продвижению науки в Китае|website=НИАТ «Ховар»|date=2025-08-25}}&lt;/ref&gt;. Ҳамчунин, дар Курси байналмилалии омӯзишии «Камарбанд ва роҳ» оид ба тавонмандсозии технологияҳои шамол ва нигоҳдории ҳидроген дар Донишгоҳи технологии Муғулистони Дохилии Чин (12-26 майи 2026) ва Даври омӯзиши байналмилалии дипломатияи илмӣ дар шаҳри Триести Италия (20-23 июли 2026) иштирок кардааст&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://khovar.tj/2026/07/dar-davri-om-zishii-bajnalmilal-dar-italiya-masoili-diplomatiyai-ilm-va-amkorii-bajnalmilal-barras-meshavand/|title=Дар даври омӯзишии байналмилалӣ дар Италия масоили дипломатияи илмӣ ва ҳамкории байналмилалӣ баррасӣ мешаванд|website=АМИТ Ховар|date=2026-07-22}}&lt;/ref&gt;.

Узви гурӯҳи корӣ ва ҳайати ҳакамони Озмуни ҷумҳуриявии «Илм-фурӯғи маърифат» буда&lt;ref&gt;&quot;Илм - фурӯғи маърифат&quot; - омили муҳимми таҳаввулоти зеҳнӣ. Маҷаллаи &quot;Илм ва ҳаёт&quot;, №1, саҳ. 4-5, 2022.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://jumhuriyat.tj/6949-ilm-furi-marifat-chand-muloiza-az-ravandi-ozmun.html|title=“ИЛМ – ФУРӮҒИ МАЪРИФАТ”. ЧАНД МУЛОҲИЗА АЗ РАВАНДИ ОЗМУН|author=Ризои Баҳромзод|website=Ҷумҳурият|date=2025-10-28|publisher=Ҷумҳурият}}&lt;/ref&gt;, яке аз муаллифони китоби &quot;Тафсири Низомномаи ҷумҳуриявии «Илм – фурӯғи маърифат» ва талаботи он&quot; мебошад&lt;ref&gt;{{Китоб|муаллиф=Ф. Раҳимӣ, З.Ҳ. Раҳмонов, Г.И. Қоҳирова, А.С. Саидов, А.А. Солеҳзода, Ф. Шокир, А.М. Сафаров, Б. Бобозода, О. Маҷидов, Р. Баҳромзод, Х.Р. Раҳмонов|ном=Тафсири Низомномаи ҷумҳуриявии «Илм – фурӯғи маърифат» ва талаботи он|нашриёт=Дониш|шаҳр=Душанбе|саҳифаҳо=204|ссылка=https://ravshanfikr.tj/ilm-furugi-marifat/mavodho/72-nizomnomai-ozmun-va-talaboti-on/443-nizomnomai-ozmuni-um-uriyavii-ilm-fur-i-ma-rifat.html}}&lt;/ref&gt;. 

== Таълифот ==
Муаллифи беш аз 20 мақолаи илмӣ&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.elibrary.ru/author_items.asp?authorid=958230|title=СПИСОК ПУБЛИКАЦИЙ АВТОРА БАХРОМЗОД РИЗО|website=eLibrary.Ru|publisher=Научная электронная библиотека}}&lt;/ref&gt; дар маҷаллаҳои тақризшаванда ва иштирокдории семинару конфронсҳои байналмиллалӣ мебошад&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://tnu.tj/index.php/ru/v-tnu-proshla-mezhdunarodnaja-konferencija-na-temu-sovremennye-voprosy-astrofiziki/|title=В ТНУ ПРОШЛА МЕЖДУНАРОДНАЯ КОНФЕРЕНЦИЯ НА ТЕМУ «СОВРЕМЕННЫЕ ВОПРОСЫ АСТРОФИЗИКИ»|website=Таджикский национальный университет|date=2024-04-17}}&lt;/ref&gt;.

== Ҷоизаҳо ==
* 2020 — барандаи Ҷоизаи Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон барои олимони ҷавон.
* 2021 — ғолиби озмуни «Next30 — Раҳбарони ҷавони Осиёи Марказӣ»&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://tj.usembassy.gov/ru/go-viral-network-and-u-s-embassy-dushanbe-aannounce-winners-of-next30-eemerging-lleaders-ccompetition-ru/|title=Go Viral Tajikistan и посольство США в Душанбе объявил имена победителей конкурса &quot;Next30&quot;|author=|website=Посольство США в Таджикистане|date=2021-09-17|publisher=U. S. Embassy Dushanbe|lang=ru|accessdate=2024-01-24|archivedate=2024-04-21|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240421115948/https://tj.usembassy.gov/ru/go-viral-network-and-u-s-embassy-dushanbe-aannounce-winners-of-next30-eemerging-lleaders-ccompetition-ru/}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.
* 2021 — 30 ҷавони муваффақи сол дар Тоҷикистон&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/tg/2022/01/06/az-naberai-emomal%d3%a3-ra%d2%b3mon-to-mudiri-alif-bonk-30-%d2%b7avoni-muvaffa%d2%9bi-to%d2%b7ikiston-kistand/|title=Аз набераи Эмомалӣ Раҳмон то мудири &quot;Алиф Бонк&quot;: 30 ҷавони муваффақи Тоҷикистон кистанд? {{!}} Хабарҳои Тоҷикистон ASIA-Plus|website=asiaplus.news|accessdate=2024-03-05}}&lt;/ref&gt;.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

{{ПБ}}</text>
      <sha1>a0f1y0sy3rrul1727ud5tsq11iggcip</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Нор</title>
    <ns>0</ns>
    <id>324444</id>
    <revision>
      <id>1491399</id>
      <parentid>1491339</parentid>
      <timestamp>2026-10-26T12:32:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zosya95</username>
        <id>54344</id>
      </contributor>
      <origin>1491399</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18747" sha1="38cvpu9efhh8t25aq3rd3t0iw8zstc3" xml:space="preserve">{{Ҳолати тиббӣ
|ном              = Нор
|синонимҳо        = {{hlist|Доғи нор| Холи нор}}
|тасвир           = PortWineStainHand.jpg
|андозаи тасвир   = 220px
|зернависи_тасвир = Доғи нор дар пушти даст
|ихтисос          = [[Дермотология]]
|нишонаҳо         = Доғи ҳамвори гулобӣ, сурх ё бунафш дар пӯст
|вазниншавӣ       = {{Феҳристи нишондор|Ғафсшавии пӯст|Пайдоиши гиреҳчаҳо|[[Хунравӣ]]|Дар баъзе ҳолатҳо [[глаукома]]}}
|оғози беморӣ     = Модарзод
|давомнокӣ        = Тамоми умр
|навъҳо           = Нуқсони модарзодии мӯйрагҳо
|сабабҳо          = Ташаккули ғайримуқаррарии рагҳои хун; аксаран мутатсияи соматикии гени ''GNAQ''
|хавфҳо           = Омилҳои хавфи муайяншуда маълум нестанд
|ташхис           = Муоинаи зоҳирӣ; дар ҳолатҳои зарурӣ [[томографияи магнитӣ-резонансӣ]]
|дифференсиалӣ    = [[Невуси одӣ]], [[гемангиомаи кӯдакона]]
|пешгирӣ          = Роҳи маълуми пешгирӣ надорад
|табобат          = Табобати лазерӣ; дар ҳолатҳои муайян ҷарроҳӣ
|доруворӣ         = Доруи махсуси собитшуда надорад
|пешгӯиҳо         = Одатан безарар; бо синну сол метавонад тира ва ғафс шавад
|паҳншавӣ         = 0,3–0,5 дарсади навзодон
|маргҳо           = Одатан боиси марг намешавад
}}
'''Нор''' ({{lang-la|nevus flammeus}}) — нуқсони модарзодии рагҳои хунгарди пӯст аст, ки чун доғи ҳамвори [[пуштӣ]], [[сурх]] ё [[Бунафш|бунафшранг]] намоён мешавад. Он дар натиҷаи рушди нодурусту васеъшавии [[Мӯйраг|мӯйрагҳо]] ва дигар рагҳои хурди хуни пӯст ба вуҷуд меояд. Нор ба гурӯҳи нуқсонҳои рагии дорои гардиши сусти хун дохил мешавад ва [[Саратон|омоси саратонӣ]] нест.&lt;ref name=&quot;Grenier2026&quot;&gt;{{Cite journal|last=Grenier|first=Pierre-Olivier|last2=Liang|first2=Marilyn G.|title=Management of Capillary Malformations|journal=Clinics in Plastic Surgery|year=2026|volume=53|issue=4|pages=555–563|doi=10.1016/j.cps.2026.05.007}}&lt;/ref&gt;

Доғи нор аз таваллуд вуҷуд дошта, одатан тамоми умр боқӣ мемонад. Он бештар дар рӯй ва гардан дида мешавад, вале метавонад дар дигар ҷойҳои бадан ҳам пайдо шавад. Дар аксари ҳолатҳо ин танҳо хусусияти зоҳирии пӯст буда, ба саломатӣ зарар намерасонад. Аммо агар доғ дар баъзе ҷойҳои махсуси рӯй бошад, он метавонад нишона аз нуқсонҳои рагии чашм ё мағзи сар бошад.&lt;ref name=&quot;SWS2021&quot;&gt;{{Cite journal|title=Consensus Statement for the Management and Treatment of Port-Wine Birthmarks in Sturge-Weber Syndrome|journal=JAMA Dermatology|year=2021|volume=157|issue=1|pages=98–104|doi=10.1001/jamadermatol.2020.4226}}&lt;/ref&gt;

== Аломатҳо ва хусусиятҳо ==

Андоза ва шакли нор гуногун буда, аз доғи хурд то парчаҳои васеъи пӯст мешавад. Рангаш дар давраи навзодӣ бештар гулобӣ ё сурхи равшан аст. Дар кӯдакӣ нор одатан ҳамвор буда, дард ё хориш надорад. Андозаи он баробари калон шудани бадани кӯдак меафзояд.

Бо гузашти солҳо, махсусан дар доғҳои рӯй, ин дигаршавиҳо имконпазиранд:

* '''Баландшавии ранг''' — доғ метавонад аз ранги пуштӣ ба сурхи тира ё бунафш табдил ёбад.
* '''Ғафсшавии пӯст''' — бофтаҳои ҷойҳои доғдор рафта-рафта ғафс шуда, каме барҷаста мегардад.
* '''Пайдоиши гиреҳчаҳо''' — дар баъзе калонсолон дар рӯйи доғ барҷастагиҳои хурди рагӣ пайдо мешаванд, ки ҳангоми осеб дидан метавонанд хунравӣ кунанд.

Ин тағйирот дар ҳама рух намедиҳанд. Суръат ва дараҷаи онҳо ба ҷойгиршавӣ, андоза ва хусусиятҳои рагҳои осебдида вобастаанд.&lt;ref name=&quot;AAFP2024&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.aafp.org/pubs/afp/issues/2024/0300/newborn-skin-birthmarks.html|title=Newborn Skin: Part II. Birthmarks|website=American Family Physician|year=2024}}&lt;/ref&gt;

[[Акс:RIAN_archive_359290_Mikhail_Gorbachev.jpg|мини|рост|230px|Доғи нор дар пешонии [[Михаил Горбачёв]].]]

== Сабаб ва пайдоиш ==

Нор ҳангоми инкишофи [[ҷанин]] дар бачадони модар ташаккул меёбад. Дар пӯсти солим мӯйрагҳо хунро аз шуш гирифта ба бофтаҳо мерасонанд. Аммо ҳангоми пайдоиши нор, баъзе аз ин рагҳо нодуруст рушд карда, васеъ мешаванд. Хуни дохили онҳо аз сатҳи пӯст намоён шуда, ранги доғро ба вуҷуд меорад.

Таҳқиқоти [[Генетика|генетикӣ]] нишон додаанд, ки қисми зиёди норҳо бо тағйирот дар гени ''GNAQ'' алоқаманданд. Ин ген дар танзими фаъолияти ҳуҷайраҳо, аз ҷумла ҳуҷайраҳои девори рагҳои хун, иштирок мекунад. Яке аз дигаршавии маълуми он ''c.548G&gt;A'' мебошад, ки ба тағйир ёфтани кори сафедаи рамзгузоришуда оварда мерасонад.&lt;ref name=&quot;Shirley2013&quot;&gt;{{Cite journal|last=Shirley|first=Matthew D.|title=Sturge–Weber Syndrome and Port-Wine Stains Caused by Somatic Mutation in GNAQ|journal=The New England Journal of Medicine|year=2013|volume=368|issue=21|pages=1971–1979|doi=10.1056/NEJMoa1213507}}&lt;/ref&gt; Ин тағйирот одатан '''мутатсияи соматикӣ''' мебошад, яъне пас аз бордоршавӣ дар қисми муайяни ҳуҷайраҳои ҷанин пайдо мешавад. Аз ин рӯ, тағйироти генетикӣ на дар тамоми ҳуҷайраҳои бадан, балки танҳо дар гурӯҳе аз онҳо мавҷуд аст. Чунин ҳолатро дар генетика ''мозаикизм'' меноманд.

Аксари норҳо ирсӣ нестанд ва аз падару модар ба фарзанд намегузаранд. Бо вуҷуди ин, баъзе нуқсонҳои рагии ба нор монанд метавонанд ба бемориҳои ирсӣ, аз ҷумла синдромҳои вобаста ба генҳои ''RASA1'' ва ''EPHB4'', алоқаманд бошанд. Ин бемориҳо аз нори оддӣ фарқ мекунанд.&lt;ref name=&quot;ISSVA2025&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.issva.org/classification|title=ISSVA Classification for Vascular Anomalies|website=International Society for the Study of Vascular Anomalies|year=2025}}&lt;/ref&gt;

== Фарқ аз дигар доғҳои модарзодӣ ==

Норро баъзан бо дигар доғҳои рагии пӯсти навзодон омехта мекунанд, зеро ҳамаи онҳо метавонанд ранги гулобӣ ё сурх дошта бошанд.

'''Невуси одӣ''' (''nevus simplex'') — доғи рагиест, ки дар навзодон бештар дар байни [[Абрӯ|абрӯвон]], пилки чашм ё пушти гардан дида мешавад. Ҳудуди он одатан маълум набуда, ҳангоми гиря ё баланд шудани ҳарорати бадан сурхтар мешавад. Доғҳои рӯй аксаран дар солҳои нахустини бачагӣ худ аз худ камранг ё тамоман нест мешаванд, аммо доғи пушти гардан метавонад то калонсолӣ боқӣ монад. Баръакси невуси оддӣ, нор одатан нест намешавад.&lt;ref name=&quot;NevusSimplex&quot;&gt;{{Cite web|url=https://dermnetnz.org/topics/naevus-simplex|title=Naevus simplex|website=DermNet|year=2019}}&lt;/ref&gt;

'''Гемангиомаи кӯдакона''' — омоси хушсифати рагӣ мебошад, ки аксаран дар ҳафтаҳои нахустини баъди таваллуд намоён шуда, дар моҳҳои аввал тез калон мешавад. Баъдан афзоиши он бас шуда, дар бисёр ҳолатҳо оҳиста-оҳиста хурд мешавад. Нор бошад, нуқсони ташаккули рагҳо аст, на омоси рагӣ, ва чунин давраи афзоиши босуръату хурдшавии худкорро надорад.

== Бемориҳои ҳамроҳ ==

Аксари норҳо мустақилона пайдо шуда, бо дигар бемориҳо алоқаманд нестанд. Лекин баъзе доғҳои васеъ, махсусан онҳое ки пешонӣ ва атрофи чашмро фаро мегиранд, метавонанд нишонаи нуқсонҳои мураккабтари рагӣ бошанд.

=== Синдроми Стерж — Вебер ===

[[Синдроми Стерж — Вебер]] бемории кам дидашавандаи модарзодиест, ки метавонад рагҳои пӯст, мағзи сар ва чашмро дар бар гирад. Яке аз нишонаҳои он нори рӯй мебошад, ки бештар пешонӣ ва баъзан пилки болои чашмро фаро мегирад.

Дар одамони гирифтори ин синдром нуқсонҳои рагии мағзи сар метавонанд боиси [[Саръ|хурӯҷи саръ]], дарди сар ва мушкилоти инкишофи асаб шаванд. Осеби рагҳои чашм бошад, метавонад бо [[Глаукома|глаукома]] — беморие, ки ба асаби босира осеб мерасонад — алоқаманд бошад.

Мавҷудияти нор дар пешонӣ маънои онро надорад, ки шахс ҳатман ин синдромро дорад. Аммо чунин ҷойгиршавӣ, махсусан дар кӯдакони навзод, барои арзёбии хатари беморӣ аҳамият дорад.&lt;ref name=&quot;SWS2021&quot;/&gt;

=== Синдроми Клиппел — Треноне ===

[[Синдроми Клиппел — Треноне]] бо нуқсонҳои рагии пӯст, тағйироти рагҳои варидӣ ва афзоиши ғайримуқаррарии бофтаҳои як қисми бадан алоқаманд аст. Дар ин ҳолат доғи сурхи рагӣ метавонад дар даст ё пой ҷойгир шуда, бо калоншавии ҳаҷм ё дарозии узви осебдида ҳамроҳ бошад. Ин синдром аз нори одии ҷудогона фарқ мекунад.&lt;ref name=&quot;ISSVA2025&quot;/&gt;

== Ташхис ==

Табиб одатан норро аз рӯйи намуди зоҳирӣ, ҷойгиршавӣ ва мавҷуд будани он аз рӯзи таваллуд муайян мекунад. Дар аксари ҳолатҳо ташхиси иловагӣ зарур нест.

Ҳангоми гумони осеб дидани рагҳои амиқтар ё мавҷудияти бемории ҳамроҳ, муоинаҳои иловагӣ таъйин шуда метавонанд. Инҳо аз ҷумла муоинаи ултрасадоӣ, томографияи магнитӣ-резонансӣ (ТМР) ва санҷиши чашм мебошанд.

Кӯдаконе, ки нор дар пешонӣ ё пилки чашм доранд, бояд аз ҷониби мутахассис арзёбӣ шаванд. Муоинаи [[Чашмпизишкӣ|чашмпизишк]] барои ошкор кардани глаукома ва муоинаи духтури асаб барои муайян кардани нишонаҳои эҳтимолии синдроми Стерж — Вебер аҳамият дорад.

Томографияи мағзи сар барои ҳамаи кӯдакони дорои нор ҳатмӣ нест. Зарурати он вобаста ба ҷойгиршавии доғ, натиҷаи муоина ва нишонаҳои асабӣ муайян карда мешавад. Дар навзодони бе аломатҳои асабӣ ҳатто натиҷаи муқаррарии томографияи барвақт наметавонад эҳтимоли бемориро пурра истисно кунад.&lt;ref name=&quot;Neurology2021&quot;&gt;{{Cite journal|title=Consensus Statement for the Management and Treatment of Sturge-Weber Syndrome: Neurology, Neuroimaging, and Ophthalmology Recommendations|journal=Pediatric Neurology|year=2021|volume=121|pages=59–66|doi=10.1016/j.pediatrneurol.2021.04.013}}&lt;/ref&gt;

== Табобат ==

Нор дар аксари ҳолатҳо ба саломатӣ таҳдиди мустақим надорад ва на ҳамеша ба табобат ниёз дорад. Муолиҷа бештар барои кам кардани ранги доғ, пешгирӣ ё ислоҳи тағйироти бофтаҳо ва беҳтар кардани сифати зиндагии шахс гузаронида мешавад.

=== Табобати лазерӣ ===

Усули асосии табобати нор истифодаи [[Лазер|лазери]] импулсии рангӣ ({{lang-en|pulsed dye laser}}, PDL) мебошад. Ин дастгоҳ набзҳои кӯтоҳи рӯшноиро ба пӯст равона мекунад. Рӯшноӣ асосан аз ҷониби [[Ҳемоглобин|ҳемоглобини]] хуни дохили рагҳо ҷаббида шуда, онҳоро гарм мекунад. Дар натиҷа, рагҳои ғайримуқаррарии сатҳӣ осеб дида, ранги доғ тадриҷан кам мешавад.

Барои ба даст овардани натиҷаи назаррас одатан якчанд марҳилаи табобат лозим аст. Самаранокӣ ба синну сол, ранги пӯст, ҷойгиршавӣ, ғафсии доғ ва хусусиятҳои рагҳо вобаста мебошад. Дар баъзе одамон доғ хеле камранг мешавад, дар дигарон бошад, танҳо қисман равшан мегардад. Бартараф шудани пурраи он кафолат дода намешавад.

Таҳқиқотҳо нишон медиҳанд, ки оғози табобат дар синни хурдсолӣ метавонад натиҷаи беҳтар диҳад. Бо вуҷуди ин, интихоби вақти муолиҷа, махсусан ҳангоми зарурати бедардкунӣ дар кӯдакони хурдсол, бояд ба таври инфиродӣ анҷом дода шавад.&lt;ref name=&quot;SWS2021&quot;/&gt;

Пас аз муолиҷаи лазерӣ сурхшавӣ, варам, дард ё доғҳои муваққатии бунафш пайдо шуда метавонанд. Тағйироти дарозмуддати ранги пӯст ва пайдоиши хадша низ имконпазиранд, вале ҳангоми истифодаи дурусти дастгоҳ нисбатан кам мушоҳида мешаванд.&lt;ref name=&quot;Nguyen2025&quot;&gt;{{Cite journal|last=Nguyen|first=Lynhda|title=Laser and light-based treatments for port-wine birthmarks – a systematic review and network meta-analysis|journal=Journal der Deutschen Dermatologischen Gesellschaft|year=2025|volume=23|issue=3|pages=293–301|doi=10.1111/ddg.15612}}&lt;/ref&gt;

=== Дигар усулҳо ===

Дар норҳое, ки ба табобати лазерии маъмулӣ хуб ҷавоб намедиҳанд, мутахассисон метавонанд намудҳои дигари лазер ё усулҳои рӯшноиро истифода баранд. Ҳангоми ғафсшавии зиёди бофтаҳо, пайдоиши гиреҳчаҳои калон ё халалдор шудани фаъолияти узвҳо баъзан ҷарроҳӣ зарур мешавад.

Воситаҳои ороишии пӯшонандаи доғ низ метавонанд барои шахсоне, ки намуди зоҳирии онро тағйир додан мехоҳанд, истифода шаванд. Ин воситаҳо танҳо ранги доғро муваққатан мепӯшонанд ва ба сохти рагҳо таъсир намерасонанд.&lt;ref name=&quot;Grenier2026&quot;/&gt;

== Паҳншавӣ ==

Аз рӯи таҳқиқоти эпидемиологӣ, нор дар тақрибан 3–5 кӯдак аз ҳар 1000 навзоди зинда, яъне дар 0,3–0,5% таваллудҳо, ба қайд гирифта мешавад. Ин ҳолат ҳам дар писарон ва ҳам дар духтарон мушоҳида мегардад.&lt;ref name=&quot;AAFP2024&quot;/&gt;

== Адабиёт ==
{{Эзоҳ}}
[[Гурӯҳ:Нуқсонҳои мӯйрагҳо]]</text>
      <sha1>38cvpu9efhh8t25aq3rd3t0iw8zstc3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1491400</id>
      <parentid>1491399</parentid>
      <timestamp>2026-10-26T12:52:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zosya95</username>
        <id>54344</id>
      </contributor>
      <comment>/* Ташхис */</comment>
      <origin>1491400</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18603" sha1="172c4vpbieux8hcliv3xnvpb02bij9z" xml:space="preserve">{{Ҳолати тиббӣ
|ном              = Нор
|синонимҳо        = {{hlist|Доғи нор| Холи нор}}
|тасвир           = PortWineStainHand.jpg
|андозаи тасвир   = 220px
|зернависи_тасвир = Доғи нор дар пушти даст
|ихтисос          = [[Дермотология]]
|нишонаҳо         = Доғи ҳамвори гулобӣ, сурх ё бунафш дар пӯст
|вазниншавӣ       = {{Феҳристи нишондор|Ғафсшавии пӯст|Пайдоиши гиреҳчаҳо|[[Хунравӣ]]|Дар баъзе ҳолатҳо [[глаукома]]}}
|оғози беморӣ     = Модарзод
|давомнокӣ        = Тамоми умр
|навъҳо           = Нуқсони модарзодии мӯйрагҳо
|сабабҳо          = Ташаккули ғайримуқаррарии рагҳои хун; аксаран мутатсияи соматикии гени ''GNAQ''
|хавфҳо           = Омилҳои хавфи муайяншуда маълум нестанд
|ташхис           = Муоинаи зоҳирӣ; дар ҳолатҳои зарурӣ [[томографияи магнитӣ-резонансӣ]]
|дифференсиалӣ    = [[Невуси одӣ]], [[гемангиомаи кӯдакона]]
|пешгирӣ          = Роҳи маълуми пешгирӣ надорад
|табобат          = Табобати лазерӣ; дар ҳолатҳои муайян ҷарроҳӣ
|доруворӣ         = Доруи махсуси собитшуда надорад
|пешгӯиҳо         = Одатан безарар; бо синну сол метавонад тира ва ғафс шавад
|паҳншавӣ         = 0,3–0,5 дарсади навзодон
|маргҳо           = Одатан боиси марг намешавад
}}
'''Нор''' ({{lang-la|nevus flammeus}}) — нуқсони модарзодии рагҳои хунгарди пӯст аст, ки чун доғи ҳамвори [[пуштӣ]], [[сурх]] ё [[Бунафш|бунафшранг]] намоён мешавад. Он дар натиҷаи рушди нодурусту васеъшавии [[Мӯйраг|мӯйрагҳо]] ва дигар рагҳои хурди хуни пӯст ба вуҷуд меояд. Нор ба гурӯҳи нуқсонҳои рагии дорои гардиши сусти хун дохил мешавад ва [[Саратон|омоси саратонӣ]] нест.&lt;ref name=&quot;Grenier2026&quot;&gt;{{Cite journal|last=Grenier|first=Pierre-Olivier|last2=Liang|first2=Marilyn G.|title=Management of Capillary Malformations|journal=Clinics in Plastic Surgery|year=2026|volume=53|issue=4|pages=555–563|doi=10.1016/j.cps.2026.05.007}}&lt;/ref&gt;

Доғи нор аз таваллуд вуҷуд дошта, одатан тамоми умр боқӣ мемонад. Он бештар дар рӯй ва гардан дида мешавад, вале метавонад дар дигар ҷойҳои бадан ҳам пайдо шавад. Дар аксари ҳолатҳо ин танҳо хусусияти зоҳирии пӯст буда, ба саломатӣ зарар намерасонад. Аммо агар доғ дар баъзе ҷойҳои махсуси рӯй бошад, он метавонад нишона аз нуқсонҳои рагии чашм ё мағзи сар бошад.&lt;ref name=&quot;SWS2021&quot;&gt;{{Cite journal|title=Consensus Statement for the Management and Treatment of Port-Wine Birthmarks in Sturge-Weber Syndrome|journal=JAMA Dermatology|year=2021|volume=157|issue=1|pages=98–104|doi=10.1001/jamadermatol.2020.4226}}&lt;/ref&gt;

== Аломатҳо ва хусусиятҳо ==

Андоза ва шакли нор гуногун буда, аз доғи хурд то парчаҳои васеъи пӯст мешавад. Рангаш дар давраи навзодӣ бештар гулобӣ ё сурхи равшан аст. Дар кӯдакӣ нор одатан ҳамвор буда, дард ё хориш надорад. Андозаи он баробари калон шудани бадани кӯдак меафзояд.

Бо гузашти солҳо, махсусан дар доғҳои рӯй, ин дигаршавиҳо имконпазиранд:

* '''Баландшавии ранг''' — доғ метавонад аз ранги пуштӣ ба сурхи тира ё бунафш табдил ёбад.
* '''Ғафсшавии пӯст''' — бофтаҳои ҷойҳои доғдор рафта-рафта ғафс шуда, каме барҷаста мегардад.
* '''Пайдоиши гиреҳчаҳо''' — дар баъзе калонсолон дар рӯйи доғ барҷастагиҳои хурди рагӣ пайдо мешаванд, ки ҳангоми осеб дидан метавонанд хунравӣ кунанд.

Ин тағйирот дар ҳама рух намедиҳанд. Суръат ва дараҷаи онҳо ба ҷойгиршавӣ, андоза ва хусусиятҳои рагҳои осебдида вобастаанд.&lt;ref name=&quot;AAFP2024&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.aafp.org/pubs/afp/issues/2024/0300/newborn-skin-birthmarks.html|title=Newborn Skin: Part II. Birthmarks|website=American Family Physician|year=2024}}&lt;/ref&gt;

[[Акс:RIAN_archive_359290_Mikhail_Gorbachev.jpg|мини|рост|230px|Доғи нор дар пешонии [[Михаил Горбачёв]].]]

== Сабаб ва пайдоиш ==

Нор ҳангоми инкишофи [[ҷанин]] дар бачадони модар ташаккул меёбад. Дар пӯсти солим мӯйрагҳо хунро аз шуш гирифта ба бофтаҳо мерасонанд. Аммо ҳангоми пайдоиши нор, баъзе аз ин рагҳо нодуруст рушд карда, васеъ мешаванд. Хуни дохили онҳо аз сатҳи пӯст намоён шуда, ранги доғро ба вуҷуд меорад.

Таҳқиқоти [[Генетика|генетикӣ]] нишон додаанд, ки қисми зиёди норҳо бо тағйирот дар гени ''GNAQ'' алоқаманданд. Ин ген дар танзими фаъолияти ҳуҷайраҳо, аз ҷумла ҳуҷайраҳои девори рагҳои хун, иштирок мекунад. Яке аз дигаршавии маълуми он ''c.548G&gt;A'' мебошад, ки ба тағйир ёфтани кори сафедаи рамзгузоришуда оварда мерасонад.&lt;ref name=&quot;Shirley2013&quot;&gt;{{Cite journal|last=Shirley|first=Matthew D.|title=Sturge–Weber Syndrome and Port-Wine Stains Caused by Somatic Mutation in GNAQ|journal=The New England Journal of Medicine|year=2013|volume=368|issue=21|pages=1971–1979|doi=10.1056/NEJMoa1213507}}&lt;/ref&gt; Ин тағйирот одатан '''мутатсияи соматикӣ''' мебошад, яъне пас аз бордоршавӣ дар қисми муайяни ҳуҷайраҳои ҷанин пайдо мешавад. Аз ин рӯ, тағйироти генетикӣ на дар тамоми ҳуҷайраҳои бадан, балки танҳо дар гурӯҳе аз онҳо мавҷуд аст. Чунин ҳолатро дар генетика ''мозаикизм'' меноманд.

Аксари норҳо ирсӣ нестанд ва аз падару модар ба фарзанд намегузаранд. Бо вуҷуди ин, баъзе нуқсонҳои рагии ба нор монанд метавонанд ба бемориҳои ирсӣ, аз ҷумла синдромҳои вобаста ба генҳои ''RASA1'' ва ''EPHB4'', алоқаманд бошанд. Ин бемориҳо аз нори оддӣ фарқ мекунанд.&lt;ref name=&quot;ISSVA2025&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.issva.org/classification|title=ISSVA Classification for Vascular Anomalies|website=International Society for the Study of Vascular Anomalies|year=2025}}&lt;/ref&gt;

== Фарқ аз дигар доғҳои модарзодӣ ==

Норро баъзан бо дигар доғҳои рагии пӯсти навзодон омехта мекунанд, зеро ҳамаи онҳо метавонанд ранги гулобӣ ё сурх дошта бошанд.

'''Невуси одӣ''' (''nevus simplex'') — доғи рагиест, ки дар навзодон бештар дар байни [[Абрӯ|абрӯвон]], пилки чашм ё пушти гардан дида мешавад. Ҳудуди он одатан маълум набуда, ҳангоми гиря ё баланд шудани ҳарорати бадан сурхтар мешавад. Доғҳои рӯй аксаран дар солҳои нахустини бачагӣ худ аз худ камранг ё тамоман нест мешаванд, аммо доғи пушти гардан метавонад то калонсолӣ боқӣ монад. Баръакси невуси оддӣ, нор одатан нест намешавад.&lt;ref name=&quot;NevusSimplex&quot;&gt;{{Cite web|url=https://dermnetnz.org/topics/naevus-simplex|title=Naevus simplex|website=DermNet|year=2019}}&lt;/ref&gt;

'''Гемангиомаи кӯдакона''' — омоси хушсифати рагӣ мебошад, ки аксаран дар ҳафтаҳои нахустини баъди таваллуд намоён шуда, дар моҳҳои аввал тез калон мешавад. Баъдан афзоиши он бас шуда, дар бисёр ҳолатҳо оҳиста-оҳиста хурд мешавад. Нор бошад, нуқсони ташаккули рагҳо аст, на омоси рагӣ, ва чунин давраи афзоиши босуръату хурдшавии худкорро надорад.

== Бемориҳои ҳамроҳ ==

Аксари норҳо мустақилона пайдо шуда, бо дигар бемориҳо алоқаманд нестанд. Лекин баъзе доғҳои васеъ, махсусан онҳое ки пешонӣ ва атрофи чашмро фаро мегиранд, метавонанд нишонаи нуқсонҳои мураккабтари рагӣ бошанд.

=== Синдроми Стерж — Вебер ===

[[Синдроми Стерж — Вебер]] бемории кам дидашавандаи модарзодиест, ки метавонад рагҳои пӯст, мағзи сар ва чашмро дар бар гирад. Яке аз нишонаҳои он нори рӯй мебошад, ки бештар пешонӣ ва баъзан пилки болои чашмро фаро мегирад.

Дар одамони гирифтори ин синдром нуқсонҳои рагии мағзи сар метавонанд боиси [[Саръ|хурӯҷи саръ]], дарди сар ва душвариҳои инкишофи асаб шаванд. Осеби рагҳои чашм бошад, метавонад бо [[Глаукома|глаукома]] (беморие, ки ба [[асаби босира]] осеб мерасонад) алоқаманд бошад. Бояд қайд кард, ки мавҷудияти нор дар пешонӣ маънои онро надорад, ки шахс ҳатман ин синдромро дорад. Аммо чунин ҷойгиршавӣ, махсусан дар кӯдакони навзод, барои арзёбии хатари беморӣ аҳамият дорад.&lt;ref name=&quot;SWS2021&quot; /&gt;

=== Синдроми Клиппел — Треноне ===

[[Синдроми Клиппел — Треноне]] бо нуқсонҳои рагии пӯст, тағйироти рагҳои варидӣ ва афзоиши ғайримуқаррарии бофтаҳои як қисми бадан алоқаманд аст. Дар ин ҳолат доғи сурхи рагӣ метавонад дар даст ё пой ҷойгир шуда, бо калоншавии ҳаҷм ё дарозии узви осебдида ҳамроҳ бошад.&lt;ref name=&quot;ISSVA2025&quot;/&gt;

== Ташхис ==

Пизишк одатан норро аз рӯйи намуди зоҳирӣ, ҷойгиршавӣ ва аз кай будани он муайян мекунад. Дар аксари ҳолатҳо ташхиси иловагӣ зарур нест.

Агар гумон равад, ки рагҳои дарунтар осеб дидаанд ё бемории ҳамроҳ вуҷуд дорад, муоинаҳои иловагӣ таъйин шуда метавонанд. Инҳо муоинаи ултрасадоӣ, томографияи магнитӣ-резонансӣ (ТМР) ва санҷиши чашм мебошанд.

Кӯдаконе, ки нор дар пешонӣ ё пилки чашм доранд, бояд аз ҷониби мутахассис дида баромада шаванд. Муоинаи [[Чашмпизишкӣ|чашмпизишк]] (офталмолог) барои ошкор кардани глаукома ва муоинаи духтури асаб барои муайян кардани нишонаҳои эҳтимолии синдроми Стерж — Вебер муҳим аст.

Томографияи мағзи сар барои ҳамаи кӯдакони дорои нор ҳатмӣ нест. Зарурати он вобаста ба ҷойгиршавии доғ, натиҷаи муоина ва нишонаҳои асабӣ муайян карда мешавад. Дар навзодони бе аломатҳои асабӣ ҳатто натиҷаи муқаррарии томографияи барвақт наметавонад эҳтимоли бемориро пурра истисно кунад.&lt;ref name=&quot;Neurology2021&quot;&gt;{{Cite journal|title=Consensus Statement for the Management and Treatment of Sturge-Weber Syndrome: Neurology, Neuroimaging, and Ophthalmology Recommendations|journal=Pediatric Neurology|year=2021|volume=121|pages=59–66|doi=10.1016/j.pediatrneurol.2021.04.013}}&lt;/ref&gt;

== Табобат ==

Нор дар аксари ҳолатҳо ба саломатӣ таҳдиди мустақим надорад ва на ҳамеша ба табобат ниёз дорад. Муолиҷа бештар барои кам кардани ранги доғ, пешгирӣ ё ислоҳи тағйироти бофтаҳо ва беҳтар кардани сифати зиндагӣ гузаронида мешавад.

=== Табобати лазерӣ ===

Усули асосии табобати нор истифодаи [[Лазер|лазери]] импулсии рангӣ ({{lang-en|pulsed dye laser}}, PDL) мебошад. Ин дастгоҳ набзҳои кӯтоҳи рӯшноиро ба пӯст равона мекунад. Рӯшноӣ асосан аз ҷониби [[Ҳемоглобин|ҳемоглобини]] хуни дохили рагҳо ҷаббида шуда, онҳоро гарм мекунад. Дар натиҷа, рагҳои ғайримуқаррарии сатҳӣ осеб дида, ранги доғ тадриҷан кам мешавад.

Барои натиҷаи хуб одатан якчанд марҳилаи табобат лозим аст. Самаранокӣ ба синну сол, ранги пӯст, ҷойгиршавӣ, ғафсии доғ ва хусусияти рагҳо вобаста аст. Дар баъзе одамон доғ хеле камранг мешавад, дар дигарон танҳо қисман равшан мегардад. Бартараф шудани пурраи он кафолат дода намешавад.

Таҳқиқотҳо нишон медиҳанд, ки оғози табобат дар синни хурдсолӣ метавонад натиҷаи беҳтар диҳад. Бо вуҷуди ин, интихоби вақти муолиҷа, махсусан ҳангоми зарурати бедардкунӣ дар кӯдакони хурдсол, бояд ба таври инфиродӣ анҷом дода шавад.&lt;ref name=&quot;SWS2021&quot;/&gt;

Пас аз муолиҷаи лазерӣ сурхшавӣ, варам, дард ё доғҳои муваққатии бунафш пайдо шуда метавонанд. Тағйироти дарозмуддати ранги пӯст ва пайдоиши хадша низ имконпазиранд, вале ҳангоми истифодаи дурусти дастгоҳ нисбатан кам мушоҳида мешаванд.&lt;ref name=&quot;Nguyen2025&quot;&gt;{{Cite journal|last=Nguyen|first=Lynhda|title=Laser and light-based treatments for port-wine birthmarks – a systematic review and network meta-analysis|journal=Journal der Deutschen Dermatologischen Gesellschaft|year=2025|volume=23|issue=3|pages=293–301|doi=10.1111/ddg.15612}}&lt;/ref&gt;

=== Роҳҳои дигар ===

Дар норҳое, ки ба табобати лазерии маъмулӣ хуб ҷавоб намедиҳанд, мутахассисон метавонанд намудҳои дигари лазер ё усулҳои рӯшноиро истифода баранд. Ҳангоми ғафсшавии зиёди бофтаҳо, пайдоиши гиреҳчаҳои калон ё халалдор шудани фаъолияти узвҳо баъзан ҷарроҳӣ зарур мешавад.

Воситаҳои ороишии пӯшонандаи доғ низ метавонанд барои шахсоне, ки намуди зоҳирии онро тағйир додан мехоҳанд, истифода шаванд. Ин воситаҳо танҳо ранги доғро муваққатан мепӯшонанд ва ба сохти рагҳо таъсир намерасонанд.&lt;ref name=&quot;Grenier2026&quot;/&gt;

== Паҳншавӣ ==

Аз рӯи таҳқиқоти эпидемиологӣ, нор дар тақрибан 3–5 кӯдак аз ҳар 1000 навзоди зинда, яъне дар 0,3–0,5% таваллудҳо, ба қайд гирифта мешавад. Ин доғ ҳам дар писарон ва ҳам дар духтарон дида мегардад.&lt;ref name=&quot;AAFP2024&quot;/&gt;

== Адабиёт ==
{{Эзоҳ}}
[[Гурӯҳ:Нуқсонҳои мӯйрагҳо]]</text>
      <sha1>172c4vpbieux8hcliv3xnvpb02bij9z</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1491401</id>
      <parentid>1491400</parentid>
      <timestamp>2026-10-26T13:04:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zosya95</username>
        <id>54344</id>
      </contributor>
      <origin>1491401</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18466" sha1="f8lsq03ggz2vwt76nvbg6j5hy9f1yaf" xml:space="preserve">{{Ҳолати тиббӣ
|ном              = Нор
|синонимҳо        = {{hlist|Доғи нор| Холи нор}}
|тасвир           = PortWineStainHand.jpg
|андозаи тасвир   = 220px
|зернависи_тасвир = Доғи нор дар пушти даст
|ихтисос          = [[Дермотология]]
|нишонаҳо         = Доғи ҳамвори гулобӣ, сурх ё бунафш дар пӯст
|вазниншавӣ       = {{Феҳристи нишондор|Ғафсшавии пӯст|Пайдоиши гиреҳчаҳо|[[Хунравӣ]]|Дар баъзе ҳолатҳо [[глаукома]]}}
|оғози беморӣ     = Модарзод
|давомнокӣ        = Тамоми умр
|навъҳо           = Нуқсони модарзодии мӯйрагҳо
|сабабҳо          = Ташаккули ғайримуқаррарии рагҳои хун; аксаран мутатсияи соматикии гени ''GNAQ''
|хавфҳо           = Омилҳои хавфи муайяншуда маълум нестанд
|ташхис           = Муоинаи зоҳирӣ; дар ҳолатҳои зарурӣ [[томографияи магнитӣ-резонансӣ]]
|дифференсиалӣ    = [[Невуси одӣ]], [[гемангиомаи кӯдакона]]
|пешгирӣ          = Роҳи маълуми пешгирӣ надорад
|табобат          = Табобати лазерӣ; дар ҳолатҳои муайян ҷарроҳӣ
|доруворӣ         = Доруи махсуси собитшуда надорад
|пешгӯиҳо         = Одатан безарар; бо синну сол метавонад тира ва ғафс шавад
|паҳншавӣ         = 0,3–0,5 дарсади навзодон
|маргҳо           = Одатан боиси марг намешавад
}}
'''Нор''' ({{lang-la|nevus flammeus}}) — нуқсони модарзодии рагҳои хунгарди пӯст аст, ки чун доғи ҳамвори [[пуштӣ]], [[сурх]] ё [[Бунафш|бунафшранг]] намоён мешавад. Нор аз он сабаб пайдо мешавад, ки мӯйрагҳо ва дигар рагҳои хурди пӯст нодуруст рушд карда, васеъ мешаванд. Он ба гурӯҳи нуқсонҳои рагии дорои гардиши сусти хун дохил мешавад ва [[саратон]] нест.&lt;ref name=&quot;Grenier2026&quot;&gt;{{Cite journal|last=Grenier|first=Pierre-Olivier|last2=Liang|first2=Marilyn G.|title=Management of Capillary Malformations|journal=Clinics in Plastic Surgery|year=2026|volume=53|issue=4|pages=555–563|doi=10.1016/j.cps.2026.05.007}}&lt;/ref&gt;

Доғи нор аз давраи таваллуд вуҷуд дошта, одатан тамоми умр боқӣ мемонад. Он бештар дар рӯй ва гардан дида мешавад, вале метавонад дар дигар қисмҳои бадан низ пайдо шавад. Нор одатан ба саломатӣ зарар намерасонад. Аммо агар дар пешонӣ ё атрофи чашм ҷойгир бошад, баъзан метавонад бо нуқсонҳои рагҳои чашм ё мағзи сар алоқаманд бошад.&lt;ref name=&quot;SWS2021&quot;&gt;{{Cite journal|title=Consensus Statement for the Management and Treatment of Port-Wine Birthmarks in Sturge-Weber Syndrome|journal=JAMA Dermatology|year=2021|volume=157|issue=1|pages=98–104|doi=10.1001/jamadermatol.2020.4226}}&lt;/ref&gt;

== Аломатҳо ва хусусиятҳо ==

Андоза ва шакли нор гуногун буда, он метавонад доғи хурд бошад ё қисми зиёди пӯстро фаро гирад. Дар навзодон ранги он одатан пуштӣ ё сурхи равшан аст. Нор дар кӯдакӣ ҳамвор буда, бисёри вақт дард ё хориш надорад. Бо калон шудани кӯдак доғ низ калон мешавад.

Бо гузашти солҳо, махсусан дар рӯй, нор метавонад тағйир ёбад:

* '''Баландшавии ранг''' — ранги доғ аз пуштӣ ё сурхи равшан ба сурхи тира ё бунафш табдил меёбад.
* '''Ғафсшавии пӯст''' — бофтаҳои ҷойҳои доғдор рафта-рафта ғафс шуда, каме барҷаста мегардад.
* '''Пайдоиши гиреҳчаҳо''' — дар баъзе калонсолон дар рӯйи доғ барҷастагиҳои хурди рагӣ пайдо мешаванд, ки ҳангоми осеб дидан метавонанд хунравӣ кунанд.

Ин дигаршавиҳо дар ҳама дида намешаванд. Онҳо ба андоза, ҷойгиршавӣ ва ҳолати рагҳои хун вобастаанд.&lt;ref name=&quot;AAFP2024&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.aafp.org/pubs/afp/issues/2024/0300/newborn-skin-birthmarks.html|title=Newborn Skin: Part II. Birthmarks|website=American Family Physician|year=2024}}&lt;/ref&gt;

[[Акс:RIAN_archive_359290_Mikhail_Gorbachev.jpg|мини|рост|230px|Доғи нор дар пешонии [[Михаил Горбачёв]].]]

== Сабаб ва пайдоиш ==

Нор ҳангоми инкишофи [[ҷанин]] дар бачадони модар ташаккул меёбад. Дар пӯсти солим мӯйрагҳо хунро аз шуш гирифта ба бофтаҳо мерасонанд. Аммо ҳангоми пайдоиши нор, баъзе аз ин рагҳо нодуруст рушд карда, васеъ мешаванд. Хуни дохили онҳо аз сатҳи пӯст намоён шуда, ранги доғро ба вуҷуд меорад.

Таҳқиқоти [[Генетика|генетикӣ]] нишон додаанд, ки қисми зиёди норҳо бо тағйирот дар гени ''GNAQ'' алоқаманданд. Ин ген дар танзими фаъолияти ҳуҷайраҳо, аз ҷумла ҳуҷайраҳои девори рагҳои хун, иштирок мекунад. Яке аз дигаршавии маълуми он ''c.548G&gt;A'' мебошад, ки ба тағйир ёфтани кори сафедаи рамзгузоришуда оварда мерасонад.&lt;ref name=&quot;Shirley2013&quot;&gt;{{Cite journal|last=Shirley|first=Matthew D.|title=Sturge–Weber Syndrome and Port-Wine Stains Caused by Somatic Mutation in GNAQ|journal=The New England Journal of Medicine|year=2013|volume=368|issue=21|pages=1971–1979|doi=10.1056/NEJMoa1213507}}&lt;/ref&gt; Ин тағйирот одатан '''мутатсияи соматикӣ''' мебошад, яъне пас аз бордоршавӣ дар қисми муайяни ҳуҷайраҳои ҷанин пайдо мешавад. Аз ин рӯ, тағйироти генетикӣ на дар тамоми ҳуҷайраҳои бадан, балки танҳо дар гурӯҳе аз онҳо мавҷуд аст. Чунин ҳолатро дар генетика ''мозаикизм'' меноманд.

Аксари норҳо ирсӣ нестанд ва аз падару модар ба фарзанд намегузаранд. Бо вуҷуди ин, баъзе нуқсонҳои рагии ба нор монанд метавонанд ба бемориҳои ирсӣ, аз ҷумла синдромҳои вобаста ба генҳои ''RASA1'' ва ''EPHB4'', алоқаманд бошанд. Ин бемориҳо аз нори оддӣ фарқ мекунанд.&lt;ref name=&quot;ISSVA2025&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.issva.org/classification|title=ISSVA Classification for Vascular Anomalies|website=International Society for the Study of Vascular Anomalies|year=2025}}&lt;/ref&gt;

== Фарқ аз дигар доғҳои модарзодӣ ==

Норро баъзан бо дигар доғҳои рагии пӯсти навзодон омехта мекунанд, зеро ҳамаи онҳо метавонанд ранги гулобӣ ё сурх дошта бошанд.

'''Невуси одӣ''' (''nevus simplex'') — доғи рагиест, ки дар навзодон бештар дар байни [[Абрӯ|абрӯвон]], пилки чашм ё пушти гардан дида мешавад. Ҳудуди он одатан маълум набуда, ҳангоми гиря ё баланд шудани ҳарорати бадан сурхтар мешавад. Доғҳои рӯй аксаран дар солҳои нахустини бачагӣ худ аз худ камранг ё тамоман нест мешаванд, аммо доғи пушти гардан метавонад то калонсолӣ боқӣ монад. Баръакси невуси оддӣ, нор одатан нест намешавад.&lt;ref name=&quot;NevusSimplex&quot;&gt;{{Cite web|url=https://dermnetnz.org/topics/naevus-simplex|title=Naevus simplex|website=DermNet|year=2019}}&lt;/ref&gt;

'''Гемангиомаи кӯдакона''' — омоси хушсифати рагӣ мебошад, ки аксаран дар ҳафтаҳои нахустини баъди таваллуд намоён шуда, дар моҳҳои аввал тез калон мешавад. Баъдан афзоиши он бас шуда, дар бисёр ҳолатҳо оҳиста-оҳиста хурд мешавад. Нор бошад, нуқсони ташаккули рагҳо аст, на омоси рагӣ, ва чунин давраи афзоиши босуръату хурдшавии худкорро надорад.

== Бемориҳои ҳамроҳ ==

Аксари норҳо мустақилона пайдо шуда, бо дигар бемориҳо алоқаманд нестанд. Лекин баъзе доғҳои васеъ, махсусан онҳое ки пешонӣ ва атрофи чашмро фаро мегиранд, метавонанд нишонаи нуқсонҳои мураккабтари рагӣ бошанд.

=== Синдроми Стерж — Вебер ===

[[Синдроми Стерж — Вебер]] бемории кам дидашавандаи модарзодиест, ки метавонад рагҳои пӯст, мағзи сар ва чашмро дар бар гирад. Яке аз нишонаҳои он нори рӯй мебошад, ки бештар пешонӣ ва баъзан пилки болои чашмро фаро мегирад.

Дар одамони гирифтори ин синдром нуқсонҳои рагии мағзи сар метавонанд боиси [[Саръ|хурӯҷи саръ]], дарди сар ва душвариҳои инкишофи асаб шаванд. Осеби рагҳои чашм бошад, метавонад бо [[Глаукома|глаукома]] (беморие, ки ба [[асаби босира]] осеб мерасонад) алоқаманд бошад. Бояд қайд кард, ки мавҷудияти нор дар пешонӣ маънои онро надорад, ки шахс ҳатман ин синдромро дорад. Аммо чунин ҷойгиршавӣ, махсусан дар кӯдакони навзод, барои арзёбии хатари беморӣ аҳамият дорад.&lt;ref name=&quot;SWS2021&quot; /&gt;

=== Синдроми Клиппел — Треноне ===

[[Синдроми Клиппел — Треноне]] бо нуқсонҳои рагии пӯст, тағйироти рагҳои варидӣ ва афзоиши ғайримуқаррарии бофтаҳои як қисми бадан алоқаманд аст. Дар ин ҳолат доғи сурхи рагӣ метавонад дар даст ё пой ҷойгир шуда, бо калоншавии ҳаҷм ё дарозии узви осебдида ҳамроҳ бошад.&lt;ref name=&quot;ISSVA2025&quot;/&gt;

== Ташхис ==

Пизишк одатан норро аз рӯйи намуди зоҳирӣ, ҷойгиршавӣ ва аз кай будани он муайян мекунад. Дар аксари ҳолатҳо ташхиси иловагӣ зарур нест.

Агар гумон равад, ки рагҳои дарунтар осеб дидаанд ё бемории ҳамроҳ вуҷуд дорад, муоинаҳои иловагӣ таъйин шуда метавонанд. Инҳо муоинаи ултрасадоӣ, томографияи магнитӣ-резонансӣ (ТМР) ва санҷиши чашм мебошанд.

Кӯдаконе, ки нор дар пешонӣ ё пилки чашм доранд, бояд аз ҷониби мутахассис дида баромада шаванд. Муоинаи [[Чашмпизишкӣ|чашмпизишк]] (офталмолог) барои ошкор кардани глаукома ва муоинаи духтури асаб барои муайян кардани нишонаҳои эҳтимолии синдроми Стерж — Вебер муҳим аст.

Томографияи мағзи сар барои ҳамаи кӯдакони дорои нор ҳатмӣ нест. Зарурати он вобаста ба ҷойгиршавии доғ, натиҷаи муоина ва нишонаҳои асабӣ муайян карда мешавад. Дар навзодони бе аломатҳои асабӣ ҳатто натиҷаи муқаррарии томографияи барвақт наметавонад эҳтимоли бемориро пурра истисно кунад.&lt;ref name=&quot;Neurology2021&quot;&gt;{{Cite journal|title=Consensus Statement for the Management and Treatment of Sturge-Weber Syndrome: Neurology, Neuroimaging, and Ophthalmology Recommendations|journal=Pediatric Neurology|year=2021|volume=121|pages=59–66|doi=10.1016/j.pediatrneurol.2021.04.013}}&lt;/ref&gt;

== Табобат ==

Нор дар аксари ҳолатҳо ба саломатӣ таҳдиди мустақим надорад ва на ҳамеша ба табобат ниёз дорад. Муолиҷа бештар барои кам кардани ранги доғ, пешгирӣ ё ислоҳи тағйироти бофтаҳо ва беҳтар кардани сифати зиндагӣ гузаронида мешавад.

=== Табобати лазерӣ ===

Усули асосии табобати нор истифодаи [[Лазер|лазери]] импулсии рангӣ ({{lang-en|pulsed dye laser}}, PDL) мебошад. Ин дастгоҳ набзҳои кӯтоҳи рӯшноиро ба пӯст равона мекунад. Рӯшноӣ асосан аз ҷониби [[Ҳемоглобин|ҳемоглобини]] хуни дохили рагҳо ҷаббида шуда, онҳоро гарм мекунад. Дар натиҷа, рагҳои ғайримуқаррарии сатҳӣ осеб дида, ранги доғ тадриҷан кам мешавад.

Барои натиҷаи хуб одатан якчанд марҳилаи табобат лозим аст. Самаранокӣ ба синну сол, ранги пӯст, ҷойгиршавӣ, ғафсии доғ ва хусусияти рагҳо вобаста аст. Дар баъзе одамон доғ хеле камранг мешавад, дар дигарон танҳо қисман равшан мегардад. Бартараф шудани пурраи он кафолат дода намешавад.

Таҳқиқотҳо нишон медиҳанд, ки оғози табобат дар синни хурдсолӣ метавонад натиҷаи беҳтар диҳад. Бо вуҷуди ин, интихоби вақти муолиҷа, махсусан ҳангоми зарурати бедардкунӣ дар кӯдакони хурдсол, бояд ба таври инфиродӣ анҷом дода шавад.&lt;ref name=&quot;SWS2021&quot;/&gt;

Пас аз муолиҷаи лазерӣ сурхшавӣ, варам, дард ё доғҳои муваққатии бунафш пайдо шуда метавонанд. Тағйироти дарозмуддати ранги пӯст ва пайдоиши хадша низ имконпазиранд, вале ҳангоми истифодаи дурусти дастгоҳ нисбатан кам мушоҳида мешаванд.&lt;ref name=&quot;Nguyen2025&quot;&gt;{{Cite journal|last=Nguyen|first=Lynhda|title=Laser and light-based treatments for port-wine birthmarks – a systematic review and network meta-analysis|journal=Journal der Deutschen Dermatologischen Gesellschaft|year=2025|volume=23|issue=3|pages=293–301|doi=10.1111/ddg.15612}}&lt;/ref&gt;

=== Роҳҳои дигар ===

Дар норҳое, ки ба табобати лазерии маъмулӣ хуб ҷавоб намедиҳанд, мутахассисон метавонанд намудҳои дигари лазер ё усулҳои рӯшноиро истифода баранд. Ҳангоми ғафсшавии зиёди бофтаҳо, пайдоиши гиреҳчаҳои калон ё халалдор шудани фаъолияти узвҳо баъзан ҷарроҳӣ зарур мешавад.

Воситаҳои ороишии пӯшонандаи доғ низ метавонанд барои шахсоне, ки намуди зоҳирии онро тағйир додан мехоҳанд, истифода шаванд. Ин воситаҳо танҳо ранги доғро муваққатан мепӯшонанд ва ба сохти рагҳо таъсир намерасонанд.&lt;ref name=&quot;Grenier2026&quot;/&gt;

== Паҳншавӣ ==

Аз рӯи таҳқиқоти эпидемиологӣ, нор дар тақрибан 3–5 кӯдак аз ҳар 1000 навзоди зинда, яъне дар 0,3–0,5% таваллудҳо, ба қайд гирифта мешавад. Ин доғ ҳам дар писарон ва ҳам дар духтарон дида мегардад.&lt;ref name=&quot;AAFP2024&quot;/&gt;

== Адабиёт ==
{{Эзоҳ}}
[[Гурӯҳ:Нуқсонҳои мӯйрагҳо]]</text>
      <sha1>f8lsq03ggz2vwt76nvbg6j5hy9f1yaf</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1491402</id>
      <parentid>1491401</parentid>
      <timestamp>2026-10-26T13:11:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zosya95</username>
        <id>54344</id>
      </contributor>
      <comment>/* Сабаб ва пайдоиш */</comment>
      <origin>1491402</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18270" sha1="qwyha74bzr5zjngevh01i5yxs2r3tsk" xml:space="preserve">{{Ҳолати тиббӣ
|ном              = Нор
|синонимҳо        = {{hlist|Доғи нор| Холи нор}}
|тасвир           = PortWineStainHand.jpg
|андозаи тасвир   = 220px
|зернависи_тасвир = Доғи нор дар пушти даст
|ихтисос          = [[Дермотология]]
|нишонаҳо         = Доғи ҳамвори гулобӣ, сурх ё бунафш дар пӯст
|вазниншавӣ       = {{Феҳристи нишондор|Ғафсшавии пӯст|Пайдоиши гиреҳчаҳо|[[Хунравӣ]]|Дар баъзе ҳолатҳо [[глаукома]]}}
|оғози беморӣ     = Модарзод
|давомнокӣ        = Тамоми умр
|навъҳо           = Нуқсони модарзодии мӯйрагҳо
|сабабҳо          = Ташаккули ғайримуқаррарии рагҳои хун; аксаран мутатсияи соматикии гени ''GNAQ''
|хавфҳо           = Омилҳои хавфи муайяншуда маълум нестанд
|ташхис           = Муоинаи зоҳирӣ; дар ҳолатҳои зарурӣ [[томографияи магнитӣ-резонансӣ]]
|дифференсиалӣ    = [[Невуси одӣ]], [[гемангиомаи кӯдакона]]
|пешгирӣ          = Роҳи маълуми пешгирӣ надорад
|табобат          = Табобати лазерӣ; дар ҳолатҳои муайян ҷарроҳӣ
|доруворӣ         = Доруи махсуси собитшуда надорад
|пешгӯиҳо         = Одатан безарар; бо синну сол метавонад тира ва ғафс шавад
|паҳншавӣ         = 0,3–0,5 дарсади навзодон
|маргҳо           = Одатан боиси марг намешавад
}}
'''Нор''' ({{lang-la|nevus flammeus}}) — нуқсони модарзодии рагҳои хунгарди пӯст аст, ки чун доғи ҳамвори [[пуштӣ]], [[сурх]] ё [[Бунафш|бунафшранг]] намоён мешавад. Нор аз он сабаб пайдо мешавад, ки мӯйрагҳо ва дигар рагҳои хурди пӯст нодуруст рушд карда, васеъ мешаванд. Он ба гурӯҳи нуқсонҳои рагии дорои гардиши сусти хун дохил мешавад ва [[саратон]] нест.&lt;ref name=&quot;Grenier2026&quot;&gt;{{Cite journal|last=Grenier|first=Pierre-Olivier|last2=Liang|first2=Marilyn G.|title=Management of Capillary Malformations|journal=Clinics in Plastic Surgery|year=2026|volume=53|issue=4|pages=555–563|doi=10.1016/j.cps.2026.05.007}}&lt;/ref&gt;

Доғи нор аз давраи таваллуд вуҷуд дошта, одатан тамоми умр боқӣ мемонад. Он бештар дар рӯй ва гардан дида мешавад, вале метавонад дар дигар қисмҳои бадан низ пайдо шавад. Нор одатан ба саломатӣ зарар намерасонад. Аммо агар дар пешонӣ ё атрофи чашм ҷойгир бошад, баъзан метавонад бо нуқсонҳои рагҳои чашм ё мағзи сар алоқаманд бошад.&lt;ref name=&quot;SWS2021&quot;&gt;{{Cite journal|title=Consensus Statement for the Management and Treatment of Port-Wine Birthmarks in Sturge-Weber Syndrome|journal=JAMA Dermatology|year=2021|volume=157|issue=1|pages=98–104|doi=10.1001/jamadermatol.2020.4226}}&lt;/ref&gt;

== Аломатҳо ва хусусиятҳо ==

Андоза ва шакли нор гуногун буда, он метавонад доғи хурд бошад ё қисми зиёди пӯстро фаро гирад. Дар навзодон ранги он одатан пуштӣ ё сурхи равшан аст. Нор дар кӯдакӣ ҳамвор буда, бисёри вақт дард ё хориш надорад. Бо калон шудани кӯдак доғ низ калон мешавад.

Бо гузашти солҳо, махсусан дар рӯй, нор метавонад тағйир ёбад:

* '''Баландшавии ранг''' — ранги доғ аз пуштӣ ё сурхи равшан ба сурхи тира ё бунафш табдил меёбад.
* '''Ғафсшавии пӯст''' — бофтаҳои ҷойҳои доғдор рафта-рафта ғафс шуда, каме барҷаста мегардад.
* '''Пайдоиши гиреҳчаҳо''' — дар баъзе калонсолон дар рӯйи доғ барҷастагиҳои хурди рагӣ пайдо мешаванд, ки ҳангоми осеб дидан метавонанд хунравӣ кунанд.

Ин дигаршавиҳо дар ҳама дида намешаванд. Онҳо ба андоза, ҷойгиршавӣ ва ҳолати рагҳои хун вобастаанд.&lt;ref name=&quot;AAFP2024&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.aafp.org/pubs/afp/issues/2024/0300/newborn-skin-birthmarks.html|title=Newborn Skin: Part II. Birthmarks|website=American Family Physician|year=2024}}&lt;/ref&gt;

[[Акс:RIAN_archive_359290_Mikhail_Gorbachev.jpg|мини|рост|230px|Доғи нор дар пешонии [[Михаил Горбачёв]].]]

== Сабаб ва пайдоиш ==

Нор ҳангоми инкишофи [[ҷанин]] дар батни модар пайдо мешавад. Дар пӯсти солим мӯйрагҳо хунро аз шуш гирифта, ба бофтаҳо мерасонанд. Аммо ҳангоми пайдоиши нор, баъзе аз ин рагҳо нодуруст рушд карда, васеъ мемонанд. Хуни дохили онҳо аз зери пӯст намоён шуда, ранги сурхи доғро ба вуҷуд меорад.

Таҳқиқоти [[Генетика|генетикӣ]] нишон додаанд, ки бисёр норҳо бо тағйирот дар гени ''GNAQ'' алоқаманданд. Ин ген фаъолияти ҳуҷайраҳо, аз ҷумла ҳуҷайраҳои рагҳои хунро танзим мекунад. Яке аз дигаршавии маълуми он ''c.548G&gt;A'' мебошад, ки ба тағйир ёфтани кори сафедаи рамзгузоришуда оварда мерасонад. Тағйироти он одатан ҳангоми инкишофи ҷанин ба вуҷуд омада, танҳо ба қисми муайяни ҳуҷайраҳо таъсир мерасонад. Чунин тағйиротро [[мутатсияи соматикӣ]] ва мавҷудияти ҳуҷайраҳои аз ҷиҳати генетикӣ гуногунро дар як бадан &lt;nowiki&gt;'''мозаикизм'''&lt;/nowiki&gt; меноманд.&lt;ref name=&quot;Shirley2013&quot;&gt;{{Cite journal|last=Shirley|first=Matthew D.|title=Sturge–Weber Syndrome and Port-Wine Stains Caused by Somatic Mutation in GNAQ|journal=The New England Journal of Medicine|year=2013|volume=368|issue=21|pages=1971–1979|doi=10.1056/NEJMoa1213507}}&lt;/ref&gt;

Аксари норҳо ирсӣ нестанд ва аз падару модар ба фарзанд намегузаранд. Аммо баъзе нуқсонҳои рагҳои хун, ки ба нор монанданд, метавонанд бо бемориҳои ирсии вобаста ба генҳои ''RASA1'' ва ''EPHB4'' пайваста бошанд.&lt;ref name=&quot;ISSVA2025&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.issva.org/classification|title=ISSVA Classification for Vascular Anomalies|website=International Society for the Study of Vascular Anomalies|year=2025}}&lt;/ref&gt;

== Фарқ аз дигар доғҳои модарзодӣ ==

Норро баъзан бо дигар доғҳои рагии пӯсти навзодон омехта мекунанд, зеро ҳамаи онҳо метавонанд ранги гулобӣ ё сурх дошта бошанд.

'''Невуси одӣ''' (''nevus simplex'') — доғи рагиест, ки дар навзодон бештар дар байни [[Абрӯ|абрӯвон]], пилки чашм ё пушти гардан дида мешавад. Ҳудуди он одатан маълум набуда, ҳангоми гиря ё баланд шудани ҳарорати бадан сурхтар мешавад. Доғҳои рӯй аксаран дар солҳои нахустини бачагӣ худ аз худ камранг ё тамоман нест мешаванд, аммо доғи пушти гардан метавонад то калонсолӣ боқӣ монад. Баръакси невуси оддӣ, нор одатан нест намешавад.&lt;ref name=&quot;NevusSimplex&quot;&gt;{{Cite web|url=https://dermnetnz.org/topics/naevus-simplex|title=Naevus simplex|website=DermNet|year=2019}}&lt;/ref&gt;

'''Гемангиомаи кӯдакона''' — омоси хушсифати рагӣ мебошад, ки аксаран дар ҳафтаҳои нахустини баъди таваллуд намоён шуда, дар моҳҳои аввал тез калон мешавад. Баъдан афзоиши он бас шуда, дар бисёр ҳолатҳо оҳиста-оҳиста хурд мешавад. Нор бошад, нуқсони ташаккули рагҳо аст, на омоси рагӣ, ва чунин давраи афзоиши босуръату хурдшавии худкорро надорад.

== Бемориҳои ҳамроҳ ==

Аксари норҳо мустақилона пайдо шуда, бо дигар бемориҳо алоқаманд нестанд. Лекин баъзе доғҳои васеъ, махсусан онҳое ки пешонӣ ва атрофи чашмро фаро мегиранд, метавонанд нишонаи нуқсонҳои мураккабтари рагӣ бошанд.

=== Синдроми Стерж — Вебер ===

[[Синдроми Стерж — Вебер]] бемории кам дидашавандаи модарзодиест, ки метавонад рагҳои пӯст, мағзи сар ва чашмро дар бар гирад. Яке аз нишонаҳои он нори рӯй мебошад, ки бештар пешонӣ ва баъзан пилки болои чашмро фаро мегирад.

Дар одамони гирифтори ин синдром нуқсонҳои рагии мағзи сар метавонанд боиси [[Саръ|хурӯҷи саръ]], дарди сар ва душвариҳои инкишофи асаб шаванд. Осеби рагҳои чашм бошад, метавонад бо [[Глаукома|глаукома]] (беморие, ки ба [[асаби босира]] осеб мерасонад) алоқаманд бошад. Бояд қайд кард, ки мавҷудияти нор дар пешонӣ маънои онро надорад, ки шахс ҳатман ин синдромро дорад. Аммо чунин ҷойгиршавӣ, махсусан дар кӯдакони навзод, барои арзёбии хатари беморӣ аҳамият дорад.&lt;ref name=&quot;SWS2021&quot; /&gt;

=== Синдроми Клиппел — Треноне ===

[[Синдроми Клиппел — Треноне]] бо нуқсонҳои рагии пӯст, тағйироти рагҳои варидӣ ва афзоиши ғайримуқаррарии бофтаҳои як қисми бадан алоқаманд аст. Дар ин ҳолат доғи сурхи рагӣ метавонад дар даст ё пой ҷойгир шуда, бо калоншавии ҳаҷм ё дарозии узви осебдида ҳамроҳ бошад.&lt;ref name=&quot;ISSVA2025&quot;/&gt;

== Ташхис ==

Пизишк одатан норро аз рӯйи намуди зоҳирӣ, ҷойгиршавӣ ва аз кай будани он муайян мекунад. Дар аксари ҳолатҳо ташхиси иловагӣ зарур нест.

Агар гумон равад, ки рагҳои дарунтар осеб дидаанд ё бемории ҳамроҳ вуҷуд дорад, муоинаҳои иловагӣ таъйин шуда метавонанд. Инҳо муоинаи ултрасадоӣ, томографияи магнитӣ-резонансӣ (ТМР) ва санҷиши чашм мебошанд.

Кӯдаконе, ки нор дар пешонӣ ё пилки чашм доранд, бояд аз ҷониби мутахассис дида баромада шаванд. Муоинаи [[Чашмпизишкӣ|чашмпизишк]] (офталмолог) барои ошкор кардани глаукома ва муоинаи духтури асаб барои муайян кардани нишонаҳои эҳтимолии синдроми Стерж — Вебер муҳим аст.

Томографияи мағзи сар барои ҳамаи кӯдакони дорои нор ҳатмӣ нест. Зарурати он вобаста ба ҷойгиршавии доғ, натиҷаи муоина ва нишонаҳои асабӣ муайян карда мешавад. Дар навзодони бе аломатҳои асабӣ ҳатто натиҷаи муқаррарии томографияи барвақт наметавонад эҳтимоли бемориро пурра истисно кунад.&lt;ref name=&quot;Neurology2021&quot;&gt;{{Cite journal|title=Consensus Statement for the Management and Treatment of Sturge-Weber Syndrome: Neurology, Neuroimaging, and Ophthalmology Recommendations|journal=Pediatric Neurology|year=2021|volume=121|pages=59–66|doi=10.1016/j.pediatrneurol.2021.04.013}}&lt;/ref&gt;

== Табобат ==

Нор дар аксари ҳолатҳо ба саломатӣ таҳдиди мустақим надорад ва на ҳамеша ба табобат ниёз дорад. Муолиҷа бештар барои кам кардани ранги доғ, пешгирӣ ё ислоҳи тағйироти бофтаҳо ва беҳтар кардани сифати зиндагӣ гузаронида мешавад.

=== Табобати лазерӣ ===

Усули асосии табобати нор истифодаи [[Лазер|лазери]] импулсии рангӣ ({{lang-en|pulsed dye laser}}, PDL) мебошад. Ин дастгоҳ набзҳои кӯтоҳи рӯшноиро ба пӯст равона мекунад. Рӯшноӣ асосан аз ҷониби [[Ҳемоглобин|ҳемоглобини]] хуни дохили рагҳо ҷаббида шуда, онҳоро гарм мекунад. Дар натиҷа, рагҳои ғайримуқаррарии сатҳӣ осеб дида, ранги доғ тадриҷан кам мешавад.

Барои натиҷаи хуб одатан якчанд марҳилаи табобат лозим аст. Самаранокӣ ба синну сол, ранги пӯст, ҷойгиршавӣ, ғафсии доғ ва хусусияти рагҳо вобаста аст. Дар баъзе одамон доғ хеле камранг мешавад, дар дигарон танҳо қисман равшан мегардад. Бартараф шудани пурраи он кафолат дода намешавад.

Таҳқиқотҳо нишон медиҳанд, ки оғози табобат дар синни хурдсолӣ метавонад натиҷаи беҳтар диҳад. Бо вуҷуди ин, интихоби вақти муолиҷа, махсусан ҳангоми зарурати бедардкунӣ дар кӯдакони хурдсол, бояд ба таври инфиродӣ анҷом дода шавад.&lt;ref name=&quot;SWS2021&quot;/&gt;

Пас аз муолиҷаи лазерӣ сурхшавӣ, варам, дард ё доғҳои муваққатии бунафш пайдо шуда метавонанд. Тағйироти дарозмуддати ранги пӯст ва пайдоиши хадша низ имконпазиранд, вале ҳангоми истифодаи дурусти дастгоҳ нисбатан кам мушоҳида мешаванд.&lt;ref name=&quot;Nguyen2025&quot;&gt;{{Cite journal|last=Nguyen|first=Lynhda|title=Laser and light-based treatments for port-wine birthmarks – a systematic review and network meta-analysis|journal=Journal der Deutschen Dermatologischen Gesellschaft|year=2025|volume=23|issue=3|pages=293–301|doi=10.1111/ddg.15612}}&lt;/ref&gt;

=== Роҳҳои дигар ===

Дар норҳое, ки ба табобати лазерии маъмулӣ хуб ҷавоб намедиҳанд, мутахассисон метавонанд намудҳои дигари лазер ё усулҳои рӯшноиро истифода баранд. Ҳангоми ғафсшавии зиёди бофтаҳо, пайдоиши гиреҳчаҳои калон ё халалдор шудани фаъолияти узвҳо баъзан ҷарроҳӣ зарур мешавад.

Воситаҳои ороишии пӯшонандаи доғ низ метавонанд барои шахсоне, ки намуди зоҳирии онро тағйир додан мехоҳанд, истифода шаванд. Ин воситаҳо танҳо ранги доғро муваққатан мепӯшонанд ва ба сохти рагҳо таъсир намерасонанд.&lt;ref name=&quot;Grenier2026&quot;/&gt;

== Паҳншавӣ ==

Аз рӯи таҳқиқоти эпидемиологӣ, нор дар тақрибан 3–5 кӯдак аз ҳар 1000 навзоди зинда, яъне дар 0,3–0,5% таваллудҳо, ба қайд гирифта мешавад. Ин доғ ҳам дар писарон ва ҳам дар духтарон дида мегардад.&lt;ref name=&quot;AAFP2024&quot;/&gt;

== Адабиёт ==
{{Эзоҳ}}
[[Гурӯҳ:Нуқсонҳои мӯйрагҳо]]</text>
      <sha1>qwyha74bzr5zjngevh01i5yxs2r3tsk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1491403</id>
      <parentid>1491402</parentid>
      <timestamp>2026-10-26T13:19:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zosya95</username>
        <id>54344</id>
      </contributor>
      <origin>1491403</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18266" sha1="r4u5l8z7czk3g8mp9x99uhi52kwvqyc" xml:space="preserve">{{Ҳолати тиббӣ
|ном              = Нор
|синонимҳо        = {{hlist|Доғи нор| Холи нор}}
|тасвир           = PortWineStainHand.jpg
|андозаи тасвир   = 220px
|зернависи_тасвир = Доғи нор дар пушти даст
|ихтисос          = [[Дермотология]]
|нишонаҳо         = Доғи ҳамвори гулобӣ, сурх ё бунафш дар пӯст
|вазниншавӣ       = {{Феҳристи нишондор|Ғафсшавии пӯст|Пайдоиши гиреҳчаҳо|[[Хунравӣ]]|Дар баъзе ҳолатҳо [[глаукома]]}}
|оғози беморӣ     = Модарзод
|давомнокӣ        = Тамоми умр
|навъҳо           = Нуқсони модарзодии мӯйрагҳо
|сабабҳо          = Ташаккули ғайримуқаррарии рагҳои хун; аксаран мутатсияи соматикии гени ''GNAQ''
|хавфҳо           = Омилҳои хавфи муайяншуда маълум нестанд
|ташхис           = Муоинаи зоҳирӣ; дар ҳолатҳои зарурӣ [[томографияи магнитӣ-резонансӣ]]
|дифференсиалӣ    = [[Невуси одӣ]], [[гемангиомаи кӯдакона]]
|пешгирӣ          = Роҳи маълуми пешгирӣ надорад
|табобат          = Табобати лазерӣ; дар ҳолатҳои муайян ҷарроҳӣ
|доруворӣ         = Доруи махсуси собитшуда надорад
|пешгӯиҳо         = Одатан безарар; бо синну сол метавонад тира ва ғафс шавад
|паҳншавӣ         = 0,3–0,5 дарсади навзодон
|маргҳо           = Одатан боиси марг намешавад
}}
'''Нор''' ({{lang-la|nevus flammeus}}) — нуқсони модарзодии рагҳои хунгарди пӯст аст, ки чун доғи ҳамвори [[пуштӣ]], [[сурх]] ё [[Бунафш|бунафшранг]] намоён мешавад. Нор аз он сабаб пайдо мешавад, ки мӯйрагҳо ва дигар рагҳои хурди пӯст нодуруст рушд карда, васеъ мешаванд. Он ба гурӯҳи нуқсонҳои рагии дорои гардиши сусти хун дохил мешавад ва [[саратон]] нест.&lt;ref name=&quot;Grenier2026&quot;&gt;{{Cite journal|last=Grenier|first=Pierre-Olivier|last2=Liang|first2=Marilyn G.|title=Management of Capillary Malformations|journal=Clinics in Plastic Surgery|year=2026|volume=53|issue=4|pages=555–563|doi=10.1016/j.cps.2026.05.007}}&lt;/ref&gt;

Доғи нор аз давраи таваллуд вуҷуд дошта, одатан тамоми умр боқӣ мемонад. Он бештар дар рӯй ва гардан дида мешавад, вале метавонад дар дигар қисмҳои бадан низ пайдо шавад. Нор одатан ба саломатӣ зарар намерасонад. Аммо агар дар пешонӣ ё атрофи чашм ҷойгир бошад, баъзан метавонад бо нуқсонҳои рагҳои чашм ё мағзи сар алоқаманд бошад.&lt;ref name=&quot;SWS2021&quot;&gt;{{Cite journal|title=Consensus Statement for the Management and Treatment of Port-Wine Birthmarks in Sturge-Weber Syndrome|journal=JAMA Dermatology|year=2021|volume=157|issue=1|pages=98–104|doi=10.1001/jamadermatol.2020.4226}}&lt;/ref&gt;

== Аломатҳо ва хусусиятҳо ==

Андоза ва шакли нор гуногун буда, он метавонад доғи хурд бошад ё қисми зиёди пӯстро фаро гирад. Дар навзодон ранги он одатан пуштӣ ё сурхи равшан аст. Нор дар кӯдакӣ ҳамвор буда, бисёри вақт дард ё хориш надорад. Бо калон шудани кӯдак доғ низ калон мешавад.

Бо гузашти солҳо, махсусан дар рӯй, нор метавонад тағйир ёбад:

* '''Баландшавии ранг''' — ранги доғ аз пуштӣ ё сурхи равшан ба сурхи тира ё бунафш табдил меёбад.
* '''Ғафсшавии пӯст''' — бофтаҳои ҷойҳои доғдор рафта-рафта ғафс шуда, каме барҷаста мегардад.
* '''Пайдоиши гиреҳчаҳо''' — дар баъзе калонсолон дар рӯйи доғ барҷастагиҳои хурди рагӣ пайдо мешаванд, ки ҳангоми осеб дидан метавонанд хунравӣ кунанд.

Ин дигаргуниҳо дар ҳама дида намешаванд. Онҳо ба андоза, ҷойгиршавӣ ва ҳолати рагҳои хун вобаста мебошанд.&lt;ref name=&quot;AAFP2024&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.aafp.org/pubs/afp/issues/2024/0300/newborn-skin-birthmarks.html|title=Newborn Skin: Part II. Birthmarks|website=American Family Physician|year=2024}}&lt;/ref&gt;

[[Акс:RIAN_archive_359290_Mikhail_Gorbachev.jpg|мини|рост|230px|Доғи нор дар пешонии [[Михаил Горбачёв]].]]

== Сабаб ва пайдоиш ==

Нор ҳангоми инкишофи [[ҷанин]] дар батни модар пайдо мешавад. Дар пӯсти солим мӯйрагҳо хунро аз шуш гирифта, ба бофтаҳо мерасонанд. Аммо ҳангоми пайдоиши нор, баъзе аз ин рагҳо нодуруст рушд карда, васеъ мемонанд. Хуни дохили онҳо аз зери пӯст намоён шуда, ранги сурхи доғро ба вуҷуд меорад.

Таҳқиқоти [[Генетика|генетикӣ]] нишон додаанд, ки бисёр норҳо бо тағйирот дар гени ''GNAQ'' алоқаманданд. Ин ген фаъолияти ҳуҷайраҳо, аз ҷумла ҳуҷайраҳои рагҳои хунро танзим мекунад. Яке аз дигаршавии маълуми он ''c.548G&gt;A'' мебошад, ки ба тағйир ёфтани кори сафедаи рамзгузоришуда оварда мерасонад. Тағйироти он одатан ҳангоми инкишофи ҷанин ба вуҷуд омада, танҳо ба қисми муайяни ҳуҷайраҳо таъсир мерасонад. Чунин тағйиротро [[мутатсияи соматикӣ]] ва мавҷудияти ҳуҷайраҳои аз ҷиҳати генетикӣ гуногунро дар як бадан &lt;nowiki&gt;'''мозаикизм'''&lt;/nowiki&gt; меноманд.&lt;ref name=&quot;Shirley2013&quot;&gt;{{Cite journal|last=Shirley|first=Matthew D.|title=Sturge–Weber Syndrome and Port-Wine Stains Caused by Somatic Mutation in GNAQ|journal=The New England Journal of Medicine|year=2013|volume=368|issue=21|pages=1971–1979|doi=10.1056/NEJMoa1213507}}&lt;/ref&gt;

Аксари норҳо ирсӣ нестанд ва аз падару модар ба фарзанд намегузаранд. Аммо баъзе нуқсонҳои рагҳои хун, ки ба нор монанданд, метавонанд бо бемориҳои ирсии вобаста ба генҳои ''RASA1'' ва ''EPHB4'' пайваста бошанд.&lt;ref name=&quot;ISSVA2025&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.issva.org/classification|title=ISSVA Classification for Vascular Anomalies|website=International Society for the Study of Vascular Anomalies|year=2025}}&lt;/ref&gt;

== Фарқ аз дигар доғҳои модарзодӣ ==

Норро баъзан бо дигар доғҳои рагии пӯсти навзодон омехта мекунанд, зеро ҳамаи онҳо метавонанд ранги гулобӣ ё сурх дошта бошанд.

'''Невуси одӣ''' (''nevus simplex'') — доғи рагиест, ки дар навзодон бештар дар байни [[Абрӯ|абрӯвон]], пилки чашм ё пушти гардан дида мешавад. Ҳудуди он одатан маълум набуда, ҳангоми гиря ё баланд шудани ҳарорати бадан сурхтар мешавад. Доғҳои рӯй аксаран дар солҳои нахустини бачагӣ худ аз худ камранг ё тамоман нест мешаванд, аммо доғи пушти гардан метавонад то калонсолӣ боқӣ монад. Баръакси невуси оддӣ, нор одатан нест намешавад.&lt;ref name=&quot;NevusSimplex&quot;&gt;{{Cite web|url=https://dermnetnz.org/topics/naevus-simplex|title=Naevus simplex|website=DermNet|year=2019}}&lt;/ref&gt;

'''Гемангиомаи кӯдакона''' — омоси хушсифати рагӣ мебошад, ки аксаран дар ҳафтаҳои нахустини баъди таваллуд намоён шуда, дар моҳҳои аввал тез калон мешавад. Баъдан афзоиши он бас шуда, дар бисёр ҳолатҳо оҳиста-оҳиста хурд мешавад. Нор бошад, нуқсони ташаккули рагҳо аст, на омоси рагӣ, ва чунин давраи афзоиши босуръату хурдшавиро надорад.

== Бемориҳои ҳамроҳ ==

Аксари норҳо мустақилона пайдо шуда, бо дигар бемориҳо алоқаманд нестанд. Лекин баъзе доғҳои васеъ, махсусан онҳое ки пешонӣ ва атрофи чашмро фаро мегиранд, метавонанд нишонаи нуқсонҳои мураккабтари рагӣ бошанд.

=== Синдроми Стерж — Вебер ===

[[Синдроми Стерж — Вебер]] бемории кам дидашавандаи модарзодиест, ки метавонад рагҳои пӯст, мағзи сар ва чашмро дар бар гирад. Яке аз нишонаҳои он нори рӯй мебошад, ки бештар пешонӣ ва баъзан пилки болои чашмро фаро мегирад.

Дар одамони гирифтори ин синдром нуқсонҳои рагии мағзи сар метавонанд боиси [[Саръ|хурӯҷи саръ]], дарди сар ва душвариҳои инкишофи асаб шаванд. Осеби рагҳои чашм бошад, метавонад бо [[Глаукома|глаукома]] (беморие, ки ба [[асаби босира]] осеб мерасонад) алоқаманд бошад. Бояд қайд кард, ки мавҷудияти нор дар пешонӣ маънои онро надорад, ки шахс ҳатман ин синдромро дорад. Аммо чунин ҷойгиршавӣ, махсусан дар кӯдакони навзод, барои арзёбии хатари беморӣ аҳамият дорад.&lt;ref name=&quot;SWS2021&quot; /&gt;

=== Синдроми Клиппел — Треноне ===

[[Синдроми Клиппел — Треноне]] бо нуқсонҳои рагии пӯст, тағйироти рагҳои варидӣ ва афзоиши ғайримуқаррарии бофтаҳои як қисми бадан алоқаманд аст. Дар ин ҳолат доғи сурхи рагӣ метавонад дар даст ё пой ҷойгир шуда, бо калоншавии ҳаҷм ё дарозии узви осебдида ҳамроҳ бошад.&lt;ref name=&quot;ISSVA2025&quot;/&gt;

== Ташхис ==

Пизишк одатан норро аз рӯйи намуди зоҳирӣ, ҷойгиршавӣ ва аз кай будани он муайян мекунад. Дар аксари ҳолатҳо ташхиси иловагӣ зарур нест.

Агар гумон равад, ки рагҳои дарунтар осеб дидаанд ё бемории ҳамроҳ вуҷуд дорад, муоинаҳои иловагӣ таъйин шуда метавонанд. Инҳо муоинаи ултрасадоӣ, томографияи магнитӣ-резонансӣ (ТМР) ва санҷиши чашм мебошанд.

Кӯдаконе, ки нор дар пешонӣ ё пилки чашм доранд, бояд аз ҷониби мутахассис дида баромада шаванд. Муоинаи [[Чашмпизишкӣ|чашмпизишк]] (офталмолог) барои ошкор кардани глаукома ва муоинаи духтури асаб барои муайян кардани нишонаҳои эҳтимолии синдроми Стерж — Вебер муҳим аст.

Томографияи мағзи сар барои ҳамаи кӯдакони дорои нор ҳатмӣ нест. Зарурати он вобаста ба ҷойгиршавии доғ, натиҷаи муоина ва нишонаҳои асабӣ муайян карда мешавад. Дар навзодони бе аломатҳои асабӣ ҳатто натиҷаи муқаррарии томографияи барвақт наметавонад эҳтимоли бемориро пурра истисно кунад.&lt;ref name=&quot;Neurology2021&quot;&gt;{{Cite journal|title=Consensus Statement for the Management and Treatment of Sturge-Weber Syndrome: Neurology, Neuroimaging, and Ophthalmology Recommendations|journal=Pediatric Neurology|year=2021|volume=121|pages=59–66|doi=10.1016/j.pediatrneurol.2021.04.013}}&lt;/ref&gt;

== Табобат ==

Нор дар аксари ҳолатҳо ба саломатӣ таҳдиди мустақим надорад ва на ҳамеша ба табобат ниёз дорад. Муолиҷа бештар барои кам кардани ранги доғ, пешгирӣ ё ислоҳи тағйироти бофтаҳо ва беҳтар кардани сифати зиндагӣ гузаронида мешавад.

=== Табобати лазерӣ ===

Усули асосии табобати нор истифодаи [[Лазер|лазери]] импулсии рангӣ ({{lang-en|pulsed dye laser}}, PDL) мебошад. Ин дастгоҳ набзҳои кӯтоҳи рӯшноиро ба пӯст равона мекунад. Рӯшноӣ асосан аз ҷониби [[Ҳемоглобин|ҳемоглобини]] хуни дохили рагҳо ҷаббида шуда, онҳоро гарм мекунад. Дар натиҷа, рагҳои ғайримуқаррарии сатҳӣ осеб дида, ранги доғ тадриҷан кам мешавад.

Барои натиҷаи хуб одатан якчанд марҳилаи табобат лозим аст. Самаранокӣ ба синну сол, ранги пӯст, ҷойгиршавӣ, ғафсии доғ ва хусусияти рагҳо вобаста аст. Дар баъзе одамон доғ хеле камранг мешавад, дар дигарон танҳо қисман равшан мегардад. Бартараф шудани пурраи он кафолат дода намешавад.

Таҳқиқотҳо нишон медиҳанд, ки оғози табобат дар синни хурдсолӣ метавонад натиҷаи беҳтар диҳад. Бо вуҷуди ин, интихоби вақти муолиҷа, махсусан ҳангоми зарурати бедардкунӣ дар кӯдакони хурдсол, бояд ба таври инфиродӣ анҷом дода шавад.&lt;ref name=&quot;SWS2021&quot;/&gt;

Пас аз муолиҷаи лазерӣ сурхшавӣ, варам, дард ё доғҳои муваққатии бунафш пайдо шуда метавонанд. Тағйироти дарозмуддати ранги пӯст ва пайдоиши хадша низ имконпазиранд, вале ҳангоми истифодаи дурусти дастгоҳ нисбатан кам мушоҳида мешаванд.&lt;ref name=&quot;Nguyen2025&quot;&gt;{{Cite journal|last=Nguyen|first=Lynhda|title=Laser and light-based treatments for port-wine birthmarks – a systematic review and network meta-analysis|journal=Journal der Deutschen Dermatologischen Gesellschaft|year=2025|volume=23|issue=3|pages=293–301|doi=10.1111/ddg.15612}}&lt;/ref&gt;

=== Роҳҳои дигар ===

Дар норҳое, ки ба табобати лазерии маъмулӣ хуб ҷавоб намедиҳанд, мутахассисон метавонанд намудҳои дигари лазер ё усулҳои рӯшноиро истифода баранд. Ҳангоми ғафсшавии зиёди бофтаҳо, пайдоиши гиреҳчаҳои калон ё халалдор шудани фаъолияти узвҳо баъзан ҷарроҳӣ зарур мешавад.

Воситаҳои ороишии пӯшонандаи доғ низ метавонанд барои шахсоне, ки намуди зоҳирии онро тағйир додан мехоҳанд, истифода шаванд. Ин воситаҳо танҳо ранги доғро муваққатан мепӯшонанд ва ба сохти рагҳо таъсир намерасонанд.&lt;ref name=&quot;Grenier2026&quot;/&gt;

== Паҳншавӣ ==

Аз рӯи таҳқиқоти эпидемиологӣ, нор дар тақрибан 3–5 кӯдак аз ҳар 1000 навзоди зинда, яъне дар 0,3–0,5% таваллудҳо, ба қайд гирифта мешавад. Ин доғ ҳам дар писарон ва ҳам дар духтарон дида мегардад.&lt;ref name=&quot;AAFP2024&quot;/&gt;

== Адабиёт ==
{{Эзоҳ}}
[[Гурӯҳ:Нуқсонҳои мӯйрагҳо]]</text>
      <sha1>r4u5l8z7czk3g8mp9x99uhi52kwvqyc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1491404</id>
      <parentid>1491403</parentid>
      <timestamp>2026-10-26T13:24:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zosya95</username>
        <id>54344</id>
      </contributor>
      <comment>/* Ташхис */</comment>
      <origin>1491404</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18053" sha1="8l3944lpppm9c898bjk8doc3go6kalj" xml:space="preserve">{{Ҳолати тиббӣ
|ном              = Нор
|синонимҳо        = {{hlist|Доғи нор| Холи нор}}
|тасвир           = PortWineStainHand.jpg
|андозаи тасвир   = 220px
|зернависи_тасвир = Доғи нор дар пушти даст
|ихтисос          = [[Дермотология]]
|нишонаҳо         = Доғи ҳамвори гулобӣ, сурх ё бунафш дар пӯст
|вазниншавӣ       = {{Феҳристи нишондор|Ғафсшавии пӯст|Пайдоиши гиреҳчаҳо|[[Хунравӣ]]|Дар баъзе ҳолатҳо [[глаукома]]}}
|оғози беморӣ     = Модарзод
|давомнокӣ        = Тамоми умр
|навъҳо           = Нуқсони модарзодии мӯйрагҳо
|сабабҳо          = Ташаккули ғайримуқаррарии рагҳои хун; аксаран мутатсияи соматикии гени ''GNAQ''
|хавфҳо           = Омилҳои хавфи муайяншуда маълум нестанд
|ташхис           = Муоинаи зоҳирӣ; дар ҳолатҳои зарурӣ [[томографияи магнитӣ-резонансӣ]]
|дифференсиалӣ    = [[Невуси одӣ]], [[гемангиомаи кӯдакона]]
|пешгирӣ          = Роҳи маълуми пешгирӣ надорад
|табобат          = Табобати лазерӣ; дар ҳолатҳои муайян ҷарроҳӣ
|доруворӣ         = Доруи махсуси собитшуда надорад
|пешгӯиҳо         = Одатан безарар; бо синну сол метавонад тира ва ғафс шавад
|паҳншавӣ         = 0,3–0,5 дарсади навзодон
|маргҳо           = Одатан боиси марг намешавад
}}
'''Нор''' ({{lang-la|nevus flammeus}}) — нуқсони модарзодии рагҳои хунгарди пӯст аст, ки чун доғи ҳамвори [[пуштӣ]], [[сурх]] ё [[Бунафш|бунафшранг]] намоён мешавад. Нор аз он сабаб пайдо мешавад, ки мӯйрагҳо ва дигар рагҳои хурди пӯст нодуруст рушд карда, васеъ мешаванд. Он ба гурӯҳи нуқсонҳои рагии дорои гардиши сусти хун дохил мешавад ва [[саратон]] нест.&lt;ref name=&quot;Grenier2026&quot;&gt;{{Cite journal|last=Grenier|first=Pierre-Olivier|last2=Liang|first2=Marilyn G.|title=Management of Capillary Malformations|journal=Clinics in Plastic Surgery|year=2026|volume=53|issue=4|pages=555–563|doi=10.1016/j.cps.2026.05.007}}&lt;/ref&gt;

Доғи нор аз давраи таваллуд вуҷуд дошта, одатан тамоми умр боқӣ мемонад. Он бештар дар рӯй ва гардан дида мешавад, вале метавонад дар дигар қисмҳои бадан низ пайдо шавад. Нор одатан ба саломатӣ зарар намерасонад. Аммо агар дар пешонӣ ё атрофи чашм ҷойгир бошад, баъзан метавонад бо нуқсонҳои рагҳои чашм ё мағзи сар алоқаманд бошад.&lt;ref name=&quot;SWS2021&quot;&gt;{{Cite journal|title=Consensus Statement for the Management and Treatment of Port-Wine Birthmarks in Sturge-Weber Syndrome|journal=JAMA Dermatology|year=2021|volume=157|issue=1|pages=98–104|doi=10.1001/jamadermatol.2020.4226}}&lt;/ref&gt;

== Аломатҳо ва хусусиятҳо ==

Андоза ва шакли нор гуногун буда, он метавонад доғи хурд бошад ё қисми зиёди пӯстро фаро гирад. Дар навзодон ранги он одатан пуштӣ ё сурхи равшан аст. Нор дар кӯдакӣ ҳамвор буда, бисёри вақт дард ё хориш надорад. Бо калон шудани кӯдак доғ низ калон мешавад.

Бо гузашти солҳо, махсусан дар рӯй, нор метавонад тағйир ёбад:

* '''Баландшавии ранг''' — ранги доғ аз пуштӣ ё сурхи равшан ба сурхи тира ё бунафш табдил меёбад.
* '''Ғафсшавии пӯст''' — бофтаҳои ҷойҳои доғдор рафта-рафта ғафс шуда, каме барҷаста мегардад.
* '''Пайдоиши гиреҳчаҳо''' — дар баъзе калонсолон дар рӯйи доғ барҷастагиҳои хурди рагӣ пайдо мешаванд, ки ҳангоми осеб дидан метавонанд хунравӣ кунанд.

Ин дигаргуниҳо дар ҳама дида намешаванд. Онҳо ба андоза, ҷойгиршавӣ ва ҳолати рагҳои хун вобаста мебошанд.&lt;ref name=&quot;AAFP2024&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.aafp.org/pubs/afp/issues/2024/0300/newborn-skin-birthmarks.html|title=Newborn Skin: Part II. Birthmarks|website=American Family Physician|year=2024}}&lt;/ref&gt;

[[Акс:RIAN_archive_359290_Mikhail_Gorbachev.jpg|мини|рост|230px|Доғи нор дар пешонии [[Михаил Горбачёв]].]]

== Сабаб ва пайдоиш ==

Нор ҳангоми инкишофи [[ҷанин]] дар батни модар пайдо мешавад. Дар пӯсти солим мӯйрагҳо хунро аз шуш гирифта, ба бофтаҳо мерасонанд. Аммо ҳангоми пайдоиши нор, баъзе аз ин рагҳо нодуруст рушд карда, васеъ мемонанд. Хуни дохили онҳо аз зери пӯст намоён шуда, ранги сурхи доғро ба вуҷуд меорад.

Таҳқиқоти [[Генетика|генетикӣ]] нишон додаанд, ки бисёр норҳо бо тағйирот дар гени ''GNAQ'' алоқаманданд. Ин ген фаъолияти ҳуҷайраҳо, аз ҷумла ҳуҷайраҳои рагҳои хунро танзим мекунад. Яке аз дигаршавии маълуми он ''c.548G&gt;A'' мебошад, ки ба тағйир ёфтани кори сафедаи рамзгузоришуда оварда мерасонад. Тағйироти он одатан ҳангоми инкишофи ҷанин ба вуҷуд омада, танҳо ба қисми муайяни ҳуҷайраҳо таъсир мерасонад. Чунин тағйиротро [[мутатсияи соматикӣ]] ва мавҷудияти ҳуҷайраҳои аз ҷиҳати генетикӣ гуногунро дар як бадан &lt;nowiki&gt;'''мозаикизм'''&lt;/nowiki&gt; меноманд.&lt;ref name=&quot;Shirley2013&quot;&gt;{{Cite journal|last=Shirley|first=Matthew D.|title=Sturge–Weber Syndrome and Port-Wine Stains Caused by Somatic Mutation in GNAQ|journal=The New England Journal of Medicine|year=2013|volume=368|issue=21|pages=1971–1979|doi=10.1056/NEJMoa1213507}}&lt;/ref&gt;

Аксари норҳо ирсӣ нестанд ва аз падару модар ба фарзанд намегузаранд. Аммо баъзе нуқсонҳои рагҳои хун, ки ба нор монанданд, метавонанд бо бемориҳои ирсии вобаста ба генҳои ''RASA1'' ва ''EPHB4'' пайваста бошанд.&lt;ref name=&quot;ISSVA2025&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.issva.org/classification|title=ISSVA Classification for Vascular Anomalies|website=International Society for the Study of Vascular Anomalies|year=2025}}&lt;/ref&gt;

== Фарқ аз дигар доғҳои модарзодӣ ==

Норро баъзан бо дигар доғҳои рагии пӯсти навзодон омехта мекунанд, зеро ҳамаи онҳо метавонанд ранги гулобӣ ё сурх дошта бошанд.

'''Невуси одӣ''' (''nevus simplex'') — доғи рагиест, ки дар навзодон бештар дар байни [[Абрӯ|абрӯвон]], пилки чашм ё пушти гардан дида мешавад. Ҳудуди он одатан маълум набуда, ҳангоми гиря ё баланд шудани ҳарорати бадан сурхтар мешавад. Доғҳои рӯй аксаран дар солҳои нахустини бачагӣ худ аз худ камранг ё тамоман нест мешаванд, аммо доғи пушти гардан метавонад то калонсолӣ боқӣ монад. Баръакси невуси оддӣ, нор одатан нест намешавад.&lt;ref name=&quot;NevusSimplex&quot;&gt;{{Cite web|url=https://dermnetnz.org/topics/naevus-simplex|title=Naevus simplex|website=DermNet|year=2019}}&lt;/ref&gt;

'''Гемангиомаи кӯдакона''' — омоси хушсифати рагӣ мебошад, ки аксаран дар ҳафтаҳои нахустини баъди таваллуд намоён шуда, дар моҳҳои аввал тез калон мешавад. Баъдан афзоиши он бас шуда, дар бисёр ҳолатҳо оҳиста-оҳиста хурд мешавад. Нор бошад, нуқсони ташаккули рагҳо аст, на омоси рагӣ, ва чунин давраи афзоиши босуръату хурдшавиро надорад.

== Бемориҳои ҳамроҳ ==

Аксари норҳо мустақилона пайдо шуда, бо дигар бемориҳо алоқаманд нестанд. Лекин баъзе доғҳои васеъ, махсусан онҳое ки пешонӣ ва атрофи чашмро фаро мегиранд, метавонанд нишонаи нуқсонҳои мураккабтари рагӣ бошанд.

=== Синдроми Стерж — Вебер ===

[[Синдроми Стерж — Вебер]] бемории кам дидашавандаи модарзодиест, ки метавонад рагҳои пӯст, мағзи сар ва чашмро дар бар гирад. Яке аз нишонаҳои он нори рӯй мебошад, ки бештар пешонӣ ва баъзан пилки болои чашмро фаро мегирад.

Дар одамони гирифтори ин синдром нуқсонҳои рагии мағзи сар метавонанд боиси [[Саръ|хурӯҷи саръ]], дарди сар ва душвариҳои инкишофи асаб шаванд. Осеби рагҳои чашм бошад, метавонад бо [[Глаукома|глаукома]] (беморие, ки ба [[асаби босира]] осеб мерасонад) алоқаманд бошад. Бояд қайд кард, ки мавҷудияти нор дар пешонӣ маънои онро надорад, ки шахс ҳатман ин синдромро дорад. Аммо чунин ҷойгиршавӣ, махсусан дар кӯдакони навзод, барои арзёбии хатари беморӣ аҳамият дорад.&lt;ref name=&quot;SWS2021&quot; /&gt;

=== Синдроми Клиппел — Треноне ===

[[Синдроми Клиппел — Треноне]] бо нуқсонҳои рагии пӯст, тағйироти рагҳои варидӣ ва афзоиши ғайримуқаррарии бофтаҳои як қисми бадан алоқаманд аст. Дар ин ҳолат доғи сурхи рагӣ метавонад дар даст ё пой ҷойгир шуда, бо калоншавии ҳаҷм ё дарозии узви осебдида ҳамроҳ бошад.&lt;ref name=&quot;ISSVA2025&quot;/&gt;

== Ташхис ==

Пизишк одатан норро аз рӯйи намуди зоҳирӣ, ҷойгиршавӣ ва мавҷуд будани он аз вақти таваллуд ташхис мекунад. Дар аксари ҳолатҳо муоинаи иловагӣ лозим нест.

Агар гумон равад, ки осеби рагҳои дарунӣ ё бемории дигар вуҷуд дошта бошад, пизишк метавонад муоинаи ултрасадоӣ, томографияи магнитӣ-резонансӣ (ТМР) ё санҷиши чашмро тавсия диҳад.

Кӯдаконе, ки дар пешонӣ ё пилки чашм нор доранд, бояд аз муоинаи мутахассис гузаранд. [[Чашмпизишкӣ|Чашмпизишк]] (офталмолог) мавҷудияти глаукома ва асабпизишк нишонаҳои [[синдроми Стерж — Вебер]]&lt;nowiki/&gt;ро месанҷад.

Томографияи мағзи сар барои ҳамаи кӯдакони дорои нор ҳатмӣ нест. Зарурати он вобаста ба ҷойгиршавии доғ ва нишонаҳои беморӣ таъйин мешавад. Аммо натиҷаи муқаррарии томография дар навзодон на ҳамеша маънои набудани синдроми Стерж — Веберро дорад.&lt;ref name=&quot;Neurology2021&quot;&gt;{{Cite journal|title=Consensus Statement for the Management and Treatment of Sturge-Weber Syndrome: Neurology, Neuroimaging, and Ophthalmology Recommendations|journal=Pediatric Neurology|year=2021|volume=121|pages=59–66|doi=10.1016/j.pediatrneurol.2021.04.013}}&lt;/ref&gt;

== Табобат ==

Нор дар аксари ҳолатҳо ба саломатӣ таҳдиди мустақим надорад ва на ҳамеша ба табобат ниёз дорад. Муолиҷа бештар барои кам кардани ранги доғ, пешгирӣ ё ислоҳи тағйироти бофтаҳо ва беҳтар кардани сифати зиндагӣ гузаронида мешавад.

=== Табобати лазерӣ ===

Усули асосии табобати нор истифодаи [[Лазер|лазери]] импулсии рангӣ ({{lang-en|pulsed dye laser}}, PDL) мебошад. Ин дастгоҳ набзҳои кӯтоҳи рӯшноиро ба пӯст равона мекунад. Рӯшноӣ асосан аз ҷониби [[Ҳемоглобин|ҳемоглобини]] хуни дохили рагҳо ҷаббида шуда, онҳоро гарм мекунад. Дар натиҷа, рагҳои ғайримуқаррарии сатҳӣ осеб дида, ранги доғ тадриҷан кам мешавад.

Барои натиҷаи хуб одатан якчанд марҳилаи табобат лозим аст. Самаранокӣ ба синну сол, ранги пӯст, ҷойгиршавӣ, ғафсии доғ ва хусусияти рагҳо вобаста аст. Дар баъзе одамон доғ хеле камранг мешавад, дар дигарон танҳо қисман равшан мегардад. Бартараф шудани пурраи он кафолат дода намешавад.

Таҳқиқотҳо нишон медиҳанд, ки оғози табобат дар синни хурдсолӣ метавонад натиҷаи беҳтар диҳад. Бо вуҷуди ин, интихоби вақти муолиҷа, махсусан ҳангоми зарурати бедардкунӣ дар кӯдакони хурдсол, бояд ба таври инфиродӣ анҷом дода шавад.&lt;ref name=&quot;SWS2021&quot;/&gt;

Пас аз муолиҷаи лазерӣ сурхшавӣ, варам, дард ё доғҳои муваққатии бунафш пайдо шуда метавонанд. Тағйироти дарозмуддати ранги пӯст ва пайдоиши хадша низ имконпазиранд, вале ҳангоми истифодаи дурусти дастгоҳ нисбатан кам мушоҳида мешаванд.&lt;ref name=&quot;Nguyen2025&quot;&gt;{{Cite journal|last=Nguyen|first=Lynhda|title=Laser and light-based treatments for port-wine birthmarks – a systematic review and network meta-analysis|journal=Journal der Deutschen Dermatologischen Gesellschaft|year=2025|volume=23|issue=3|pages=293–301|doi=10.1111/ddg.15612}}&lt;/ref&gt;

=== Роҳҳои дигар ===

Дар норҳое, ки ба табобати лазерии маъмулӣ хуб ҷавоб намедиҳанд, мутахассисон метавонанд намудҳои дигари лазер ё усулҳои рӯшноиро истифода баранд. Ҳангоми ғафсшавии зиёди бофтаҳо, пайдоиши гиреҳчаҳои калон ё халалдор шудани фаъолияти узвҳо баъзан ҷарроҳӣ зарур мешавад.

Воситаҳои ороишии пӯшонандаи доғ низ метавонанд барои шахсоне, ки намуди зоҳирии онро тағйир додан мехоҳанд, истифода шаванд. Ин воситаҳо танҳо ранги доғро муваққатан мепӯшонанд ва ба сохти рагҳо таъсир намерасонанд.&lt;ref name=&quot;Grenier2026&quot;/&gt;

== Паҳншавӣ ==

Аз рӯи таҳқиқоти эпидемиологӣ, нор дар тақрибан 3–5 кӯдак аз ҳар 1000 навзоди зинда, яъне дар 0,3–0,5% таваллудҳо, ба қайд гирифта мешавад. Ин доғ ҳам дар писарон ва ҳам дар духтарон дида мегардад.&lt;ref name=&quot;AAFP2024&quot;/&gt;

== Адабиёт ==
{{Эзоҳ}}
[[Гурӯҳ:Нуқсонҳои мӯйрагҳо]]</text>
      <sha1>8l3944lpppm9c898bjk8doc3go6kalj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1491405</id>
      <parentid>1491404</parentid>
      <timestamp>2026-10-26T13:33:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zosya95</username>
        <id>54344</id>
      </contributor>
      <comment>/* Ташхис */</comment>
      <origin>1491405</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18110" sha1="6xn5mss1s5r6g757th4y8j3b6mk3lts" xml:space="preserve">{{Ҳолати тиббӣ
|ном              = Нор
|синонимҳо        = {{hlist|Доғи нор| Холи нор}}
|тасвир           = PortWineStainHand.jpg
|андозаи тасвир   = 220px
|зернависи_тасвир = Доғи нор дар пушти даст
|ихтисос          = [[Дермотология]]
|нишонаҳо         = Доғи ҳамвори гулобӣ, сурх ё бунафш дар пӯст
|вазниншавӣ       = {{Феҳристи нишондор|Ғафсшавии пӯст|Пайдоиши гиреҳчаҳо|[[Хунравӣ]]|Дар баъзе ҳолатҳо [[глаукома]]}}
|оғози беморӣ     = Модарзод
|давомнокӣ        = Тамоми умр
|навъҳо           = Нуқсони модарзодии мӯйрагҳо
|сабабҳо          = Ташаккули ғайримуқаррарии рагҳои хун; аксаран мутатсияи соматикии гени ''GNAQ''
|хавфҳо           = Омилҳои хавфи муайяншуда маълум нестанд
|ташхис           = Муоинаи зоҳирӣ; дар ҳолатҳои зарурӣ [[томографияи магнитӣ-резонансӣ]]
|дифференсиалӣ    = [[Невуси одӣ]], [[гемангиомаи кӯдакона]]
|пешгирӣ          = Роҳи маълуми пешгирӣ надорад
|табобат          = Табобати лазерӣ; дар ҳолатҳои муайян ҷарроҳӣ
|доруворӣ         = Доруи махсуси собитшуда надорад
|пешгӯиҳо         = Одатан безарар; бо синну сол метавонад тира ва ғафс шавад
|паҳншавӣ         = 0,3–0,5 дарсади навзодон
|маргҳо           = Одатан боиси марг намешавад
}}
'''Нор''' ({{lang-la|nevus flammeus}}) — нуқсони модарзодии рагҳои хунгарди пӯст аст, ки чун доғи ҳамвори [[пуштӣ]], [[сурх]] ё [[Бунафш|бунафшранг]] намоён мешавад. Нор аз он сабаб пайдо мешавад, ки мӯйрагҳо ва дигар рагҳои хурди пӯст нодуруст рушд карда, васеъ мешаванд. Он ба гурӯҳи нуқсонҳои рагии дорои гардиши сусти хун дохил мешавад ва [[саратон]] нест.&lt;ref name=&quot;Grenier2026&quot;&gt;{{Cite journal|last=Grenier|first=Pierre-Olivier|last2=Liang|first2=Marilyn G.|title=Management of Capillary Malformations|journal=Clinics in Plastic Surgery|year=2026|volume=53|issue=4|pages=555–563|doi=10.1016/j.cps.2026.05.007}}&lt;/ref&gt;

Доғи нор аз давраи таваллуд вуҷуд дошта, одатан тамоми умр боқӣ мемонад. Он бештар дар рӯй ва гардан дида мешавад, вале метавонад дар дигар қисмҳои бадан низ пайдо шавад. Нор одатан ба саломатӣ зарар намерасонад. Аммо агар дар пешонӣ ё атрофи чашм ҷойгир бошад, баъзан метавонад бо нуқсонҳои рагҳои чашм ё мағзи сар алоқаманд бошад.&lt;ref name=&quot;SWS2021&quot;&gt;{{Cite journal|title=Consensus Statement for the Management and Treatment of Port-Wine Birthmarks in Sturge-Weber Syndrome|journal=JAMA Dermatology|year=2021|volume=157|issue=1|pages=98–104|doi=10.1001/jamadermatol.2020.4226}}&lt;/ref&gt;

== Аломатҳо ва хусусиятҳо ==

Андоза ва шакли нор гуногун буда, он метавонад доғи хурд бошад ё қисми зиёди пӯстро фаро гирад. Дар навзодон ранги он одатан пуштӣ ё сурхи равшан аст. Нор дар кӯдакӣ ҳамвор буда, бисёри вақт дард ё хориш надорад. Бо калон шудани кӯдак доғ низ калон мешавад.

Бо гузашти солҳо, махсусан дар рӯй, нор метавонад тағйир ёбад:

* '''Баландшавии ранг''' — ранги доғ аз пуштӣ ё сурхи равшан ба сурхи тира ё бунафш табдил меёбад.
* '''Ғафсшавии пӯст''' — бофтаҳои ҷойҳои доғдор рафта-рафта ғафс шуда, каме барҷаста мегардад.
* '''Пайдоиши гиреҳчаҳо''' — дар баъзе калонсолон дар рӯйи доғ барҷастагиҳои хурди рагӣ пайдо мешаванд, ки ҳангоми осеб дидан метавонанд хунравӣ кунанд.

Ин дигаргуниҳо дар ҳама дида намешаванд. Онҳо ба андоза, ҷойгиршавӣ ва ҳолати рагҳои хун вобаста мебошанд.&lt;ref name=&quot;AAFP2024&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.aafp.org/pubs/afp/issues/2024/0300/newborn-skin-birthmarks.html|title=Newborn Skin: Part II. Birthmarks|website=American Family Physician|year=2024}}&lt;/ref&gt;

[[Акс:RIAN_archive_359290_Mikhail_Gorbachev.jpg|мини|рост|230px|Доғи нор дар пешонии [[Михаил Горбачёв]].]]

== Сабаб ва пайдоиш ==

Нор ҳангоми инкишофи [[ҷанин]] дар батни модар пайдо мешавад. Дар пӯсти солим мӯйрагҳо хунро аз шуш гирифта, ба бофтаҳо мерасонанд. Аммо ҳангоми пайдоиши нор, баъзе аз ин рагҳо нодуруст рушд карда, васеъ мемонанд. Хуни дохили онҳо аз зери пӯст намоён шуда, ранги сурхи доғро ба вуҷуд меорад.

Таҳқиқоти [[Генетика|генетикӣ]] нишон додаанд, ки бисёр норҳо бо тағйирот дар гени ''GNAQ'' алоқаманданд. Ин ген фаъолияти ҳуҷайраҳо, аз ҷумла ҳуҷайраҳои рагҳои хунро танзим мекунад. Яке аз дигаршавии маълуми он ''c.548G&gt;A'' мебошад, ки ба тағйир ёфтани кори сафедаи рамзгузоришуда оварда мерасонад. Тағйироти он одатан ҳангоми инкишофи ҷанин ба вуҷуд омада, танҳо ба қисми муайяни ҳуҷайраҳо таъсир мерасонад. Чунин тағйиротро [[мутатсияи соматикӣ]] ва мавҷудияти ҳуҷайраҳои аз ҷиҳати генетикӣ гуногунро дар як бадан &lt;nowiki&gt;'''мозаикизм'''&lt;/nowiki&gt; меноманд.&lt;ref name=&quot;Shirley2013&quot;&gt;{{Cite journal|last=Shirley|first=Matthew D.|title=Sturge–Weber Syndrome and Port-Wine Stains Caused by Somatic Mutation in GNAQ|journal=The New England Journal of Medicine|year=2013|volume=368|issue=21|pages=1971–1979|doi=10.1056/NEJMoa1213507}}&lt;/ref&gt;

Аксари норҳо ирсӣ нестанд ва аз падару модар ба фарзанд намегузаранд. Аммо баъзе нуқсонҳои рагҳои хун, ки ба нор монанданд, метавонанд бо бемориҳои ирсии вобаста ба генҳои ''RASA1'' ва ''EPHB4'' пайваста бошанд.&lt;ref name=&quot;ISSVA2025&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.issva.org/classification|title=ISSVA Classification for Vascular Anomalies|website=International Society for the Study of Vascular Anomalies|year=2025}}&lt;/ref&gt;

== Фарқ аз дигар доғҳои модарзодӣ ==

Норро баъзан бо дигар доғҳои рагии пӯсти навзодон омехта мекунанд, зеро ҳамаи онҳо метавонанд ранги гулобӣ ё сурх дошта бошанд.

'''Невуси одӣ''' (''nevus simplex'') — доғи рагиест, ки дар навзодон бештар дар байни [[Абрӯ|абрӯвон]], пилки чашм ё пушти гардан дида мешавад. Ҳудуди он одатан маълум набуда, ҳангоми гиря ё баланд шудани ҳарорати бадан сурхтар мешавад. Доғҳои рӯй аксаран дар солҳои нахустини бачагӣ худ аз худ камранг ё тамоман нест мешаванд, аммо доғи пушти гардан метавонад то калонсолӣ боқӣ монад. Баръакси невуси оддӣ, нор одатан нест намешавад.&lt;ref name=&quot;NevusSimplex&quot;&gt;{{Cite web|url=https://dermnetnz.org/topics/naevus-simplex|title=Naevus simplex|website=DermNet|year=2019}}&lt;/ref&gt;

'''Гемангиомаи кӯдакона''' — омоси хушсифати рагӣ мебошад, ки аксаран дар ҳафтаҳои нахустини баъди таваллуд намоён шуда, дар моҳҳои аввал тез калон мешавад. Баъдан афзоиши он бас шуда, дар бисёр ҳолатҳо оҳиста-оҳиста хурд мешавад. Нор бошад, нуқсони ташаккули рагҳо аст, на омоси рагӣ, ва чунин давраи афзоиши босуръату хурдшавиро надорад.

== Бемориҳои ҳамроҳ ==

Аксари норҳо мустақилона пайдо шуда, бо дигар бемориҳо алоқаманд нестанд. Лекин баъзе доғҳои васеъ, махсусан онҳое ки пешонӣ ва атрофи чашмро фаро мегиранд, метавонанд нишонаи нуқсонҳои мураккабтари рагӣ бошанд.

=== Синдроми Стерж — Вебер ===

[[Синдроми Стерж — Вебер]] бемории кам дидашавандаи модарзодиест, ки метавонад рагҳои пӯст, мағзи сар ва чашмро дар бар гирад. Яке аз нишонаҳои он нори рӯй мебошад, ки бештар пешонӣ ва баъзан пилки болои чашмро фаро мегирад.

Дар одамони гирифтори ин синдром нуқсонҳои рагии мағзи сар метавонанд боиси [[Саръ|хурӯҷи саръ]], дарди сар ва душвариҳои инкишофи асаб шаванд. Осеби рагҳои чашм бошад, метавонад бо [[Глаукома|глаукома]] (беморие, ки ба [[асаби босира]] осеб мерасонад) алоқаманд бошад. Бояд қайд кард, ки мавҷудияти нор дар пешонӣ маънои онро надорад, ки шахс ҳатман ин синдромро дорад. Аммо чунин ҷойгиршавӣ, махсусан дар кӯдакони навзод, барои арзёбии хатари беморӣ аҳамият дорад.&lt;ref name=&quot;SWS2021&quot; /&gt;

=== Синдроми Клиппел — Треноне ===

[[Синдроми Клиппел — Треноне]] бо нуқсонҳои рагии пӯст, тағйироти рагҳои варидӣ ва афзоиши ғайримуқаррарии бофтаҳои як қисми бадан алоқаманд аст. Дар ин ҳолат доғи сурхи рагӣ метавонад дар даст ё пой ҷойгир шуда, бо калоншавии ҳаҷм ё дарозии узви осебдида ҳамроҳ бошад.&lt;ref name=&quot;ISSVA2025&quot;/&gt;

== Ташхис ==

Пизишк одатан норро аз рӯйи намуди доғ, ҷойгиршавӣ ва мавҷуд будани он аз вақти таваллуд ташхис мекунад. Дар аксари ҳолатҳо муоинаи иловагӣ лозим нест. Агар гумон равад, ки осеби рагҳои дарунӣ ё бемории дигар вуҷуд дошта бошад, пизишк метавонад муоинаи ултрасадоӣ, томографияи магнитӣ-резонансӣ (ТМР) ё санҷиши чашмро тавсия диҳад.

Кӯдаконе, ки дар пешонӣ ё пилки чашм нор доранд, бояд аз муоинаи мутахассис гузаранд. [[Чашмпизишкӣ|Чашмпизишк]] (офталмолог) мавҷудияти глаукома ва асабпизишк нишонаҳои [[синдроми Стерж — Вебер|синдроми Стерж — Веберро]] месанҷад.

Томографияи мағзи сар барои ҳамаи кӯдакони дорои нор ҳатмӣ нест. Зарурати он вобаста ба ҷойгиршавии доғ ва нишонаҳои беморӣ таъйин мешавад. Натиҷаи муқаррарии томография дар моҳҳои аввали ҳаёт набудани синдроми Стерж — Веберро пурра тасдиқ намекунад.&lt;ref name=&quot;Neurology2021&quot;&gt;{{Cite journal|title=Consensus Statement for the Management and Treatment of Sturge-Weber Syndrome: Neurology, Neuroimaging, and Ophthalmology Recommendations|journal=Pediatric Neurology|year=2021|volume=121|pages=59–66|doi=10.1016/j.pediatrneurol.2021.04.013}}&lt;/ref&gt;

== Табобат ==

Нор одатан ба саломатӣ зарар надорад ва на ҳамеша ба табобат ниёз дорад. Муолиҷа асосан барои камранг кардани доғ, пешгирии ғафсшавии пӯст ва беҳтар кардани намуди зоҳирии он гузаронида мешавад.

=== Табобати лазерӣ ===

Усули асосии табобати нор истифодаи [[Лазер|лазери]] импулсии рангӣ ({{lang-en|pulsed dye laser}}, PDL) мебошад. Ин дастгоҳ ба пӯст импулсҳои кӯтоҳи рӯшноӣ мефиристад, ки онҳоро [[Ҳемоглобин|ҳемоглобини]] ҷаббида мегирад. Дар натиҷа, рагҳои васеъшуда гарм шуда, осеб мебинанд ва ранги доғ тадриҷан кам мешавад. Ин роҳи табобат ба бофтаҳои атроф осеби нисбатан кам мерасад.

Барои ба даст овардани натиҷаи назаррас одатан чандин ҷаласаи табобат лозим аст. Самаранокии он ба синну соли бемор, ранги пӯст, ҷойгиршавӣ ва ғафсии доғ вобаста аст. Дар баъзе одамон нор хеле камранг мешавад, аммо дар дигарон танҳо қисман равшан мегардад. Ба пуррагӣ нест кардани доғ на ҳамеша имконпазир аст.

Таҳқиқотҳо нишон медиҳанд, ки оғози табобат дар синни хурдсолӣ метавонад натиҷаҳои беҳтар диҳад. Бо вуҷуди ин, вақти муносиби муолиҷа барои ҳар кӯдак алоҳида муайян карда мешавад, махсусан агар истифодаи доруҳои бедардкунанда ё беҳушкунанда зарур бошад.&lt;ref name=&quot;SWS2021&quot;/&gt; Пас аз табобати лазерӣ пӯст метавонад муваққатан сурх, варам ё кабуд шавад. Баъзан дард, тағйири ранги пӯст ё пайдоиши изи захм низ мушоҳида мешавад. Аммо бо истифодаи дурусти дастгоҳ, осори доимӣ нисбатан кам ба вуҷуд меоянд.&lt;ref name=&quot;Nguyen2025&quot;&gt;{{Cite journal|last=Nguyen|first=Lynhda|title=Laser and light-based treatments for port-wine birthmarks – a systematic review and network meta-analysis|journal=Journal der Deutschen Dermatologischen Gesellschaft|year=2025|volume=23|issue=3|pages=293–301|doi=10.1111/ddg.15612}}&lt;/ref&gt;

=== Роҳҳои дигар ===

Дар норҳое, ки ба табобати лазерии маъмулӣ хуб ҷавоб намедиҳанд, мутахассисон метавонанд намудҳои дигари лазер ё усулҳои рӯшноиро истифода баранд. Ҳангоми ғафсшавии зиёди бофтаҳо, пайдоиши гиреҳчаҳои калон ё халалдор шудани фаъолияти узвҳо баъзан ҷарроҳӣ зарур мешавад.

Воситаҳои ороишии пӯшонандаи доғ низ метавонанд барои шахсоне, ки намуди зоҳирии онро тағйир додан мехоҳанд, истифода шаванд. Ин воситаҳо танҳо ранги доғро муваққатан мепӯшонанд ва ба сохти рагҳо таъсир намерасонанд.&lt;ref name=&quot;Grenier2026&quot;/&gt;

== Паҳншавӣ ==

Аз рӯи таҳқиқоти эпидемиологӣ, нор дар тақрибан 3–5 кӯдак аз ҳар 1000 навзоди зинда, яъне дар 0,3–0,5% таваллудҳо, ба қайд гирифта мешавад. Ин доғ ҳам дар писарон ва ҳам дар духтарон дида мегардад.&lt;ref name=&quot;AAFP2024&quot;/&gt;

== Адабиёт ==
{{Эзоҳ}}
[[Гурӯҳ:Нуқсонҳои мӯйрагҳо]]</text>
      <sha1>6xn5mss1s5r6g757th4y8j3b6mk3lts</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1491406</id>
      <parentid>1491405</parentid>
      <timestamp>2026-10-26T13:36:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zosya95</username>
        <id>54344</id>
      </contributor>
      <comment>/* Роҳҳои дигар */</comment>
      <origin>1491406</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17968" sha1="bs91xe242o5nny08jmi6rmo6f4huou0" xml:space="preserve">{{Ҳолати тиббӣ
|ном              = Нор
|синонимҳо        = {{hlist|Доғи нор| Холи нор}}
|тасвир           = PortWineStainHand.jpg
|андозаи тасвир   = 220px
|зернависи_тасвир = Доғи нор дар пушти даст
|ихтисос          = [[Дермотология]]
|нишонаҳо         = Доғи ҳамвори гулобӣ, сурх ё бунафш дар пӯст
|вазниншавӣ       = {{Феҳристи нишондор|Ғафсшавии пӯст|Пайдоиши гиреҳчаҳо|[[Хунравӣ]]|Дар баъзе ҳолатҳо [[глаукома]]}}
|оғози беморӣ     = Модарзод
|давомнокӣ        = Тамоми умр
|навъҳо           = Нуқсони модарзодии мӯйрагҳо
|сабабҳо          = Ташаккули ғайримуқаррарии рагҳои хун; аксаран мутатсияи соматикии гени ''GNAQ''
|хавфҳо           = Омилҳои хавфи муайяншуда маълум нестанд
|ташхис           = Муоинаи зоҳирӣ; дар ҳолатҳои зарурӣ [[томографияи магнитӣ-резонансӣ]]
|дифференсиалӣ    = [[Невуси одӣ]], [[гемангиомаи кӯдакона]]
|пешгирӣ          = Роҳи маълуми пешгирӣ надорад
|табобат          = Табобати лазерӣ; дар ҳолатҳои муайян ҷарроҳӣ
|доруворӣ         = Доруи махсуси собитшуда надорад
|пешгӯиҳо         = Одатан безарар; бо синну сол метавонад тира ва ғафс шавад
|паҳншавӣ         = 0,3–0,5 дарсади навзодон
|маргҳо           = Одатан боиси марг намешавад
}}
'''Нор''' ({{lang-la|nevus flammeus}}) — нуқсони модарзодии рагҳои хунгарди пӯст аст, ки чун доғи ҳамвори [[пуштӣ]], [[сурх]] ё [[Бунафш|бунафшранг]] намоён мешавад. Нор аз он сабаб пайдо мешавад, ки мӯйрагҳо ва дигар рагҳои хурди пӯст нодуруст рушд карда, васеъ мешаванд. Он ба гурӯҳи нуқсонҳои рагии дорои гардиши сусти хун дохил мешавад ва [[саратон]] нест.&lt;ref name=&quot;Grenier2026&quot;&gt;{{Cite journal|last=Grenier|first=Pierre-Olivier|last2=Liang|first2=Marilyn G.|title=Management of Capillary Malformations|journal=Clinics in Plastic Surgery|year=2026|volume=53|issue=4|pages=555–563|doi=10.1016/j.cps.2026.05.007}}&lt;/ref&gt;

Доғи нор аз давраи таваллуд вуҷуд дошта, одатан тамоми умр боқӣ мемонад. Он бештар дар рӯй ва гардан дида мешавад, вале метавонад дар дигар қисмҳои бадан низ пайдо шавад. Нор одатан ба саломатӣ зарар намерасонад. Аммо агар дар пешонӣ ё атрофи чашм ҷойгир бошад, баъзан метавонад бо нуқсонҳои рагҳои чашм ё мағзи сар алоқаманд бошад.&lt;ref name=&quot;SWS2021&quot;&gt;{{Cite journal|title=Consensus Statement for the Management and Treatment of Port-Wine Birthmarks in Sturge-Weber Syndrome|journal=JAMA Dermatology|year=2021|volume=157|issue=1|pages=98–104|doi=10.1001/jamadermatol.2020.4226}}&lt;/ref&gt;

== Аломатҳо ва хусусиятҳо ==

Андоза ва шакли нор гуногун буда, он метавонад доғи хурд бошад ё қисми зиёди пӯстро фаро гирад. Дар навзодон ранги он одатан пуштӣ ё сурхи равшан аст. Нор дар кӯдакӣ ҳамвор буда, бисёри вақт дард ё хориш надорад. Бо калон шудани кӯдак доғ низ калон мешавад.

Бо гузашти солҳо, махсусан дар рӯй, нор метавонад тағйир ёбад:

* '''Баландшавии ранг''' — ранги доғ аз пуштӣ ё сурхи равшан ба сурхи тира ё бунафш табдил меёбад.
* '''Ғафсшавии пӯст''' — бофтаҳои ҷойҳои доғдор рафта-рафта ғафс шуда, каме барҷаста мегардад.
* '''Пайдоиши гиреҳчаҳо''' — дар баъзе калонсолон дар рӯйи доғ барҷастагиҳои хурди рагӣ пайдо мешаванд, ки ҳангоми осеб дидан метавонанд хунравӣ кунанд.

Ин дигаргуниҳо дар ҳама дида намешаванд. Онҳо ба андоза, ҷойгиршавӣ ва ҳолати рагҳои хун вобаста мебошанд.&lt;ref name=&quot;AAFP2024&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.aafp.org/pubs/afp/issues/2024/0300/newborn-skin-birthmarks.html|title=Newborn Skin: Part II. Birthmarks|website=American Family Physician|year=2024}}&lt;/ref&gt;

[[Акс:RIAN_archive_359290_Mikhail_Gorbachev.jpg|мини|рост|230px|Доғи нор дар пешонии [[Михаил Горбачёв]].]]

== Сабаб ва пайдоиш ==

Нор ҳангоми инкишофи [[ҷанин]] дар батни модар пайдо мешавад. Дар пӯсти солим мӯйрагҳо хунро аз шуш гирифта, ба бофтаҳо мерасонанд. Аммо ҳангоми пайдоиши нор, баъзе аз ин рагҳо нодуруст рушд карда, васеъ мемонанд. Хуни дохили онҳо аз зери пӯст намоён шуда, ранги сурхи доғро ба вуҷуд меорад.

Таҳқиқоти [[Генетика|генетикӣ]] нишон додаанд, ки бисёр норҳо бо тағйирот дар гени ''GNAQ'' алоқаманданд. Ин ген фаъолияти ҳуҷайраҳо, аз ҷумла ҳуҷайраҳои рагҳои хунро танзим мекунад. Яке аз дигаршавии маълуми он ''c.548G&gt;A'' мебошад, ки ба тағйир ёфтани кори сафедаи рамзгузоришуда оварда мерасонад. Тағйироти он одатан ҳангоми инкишофи ҷанин ба вуҷуд омада, танҳо ба қисми муайяни ҳуҷайраҳо таъсир мерасонад. Чунин тағйиротро [[мутатсияи соматикӣ]] ва мавҷудияти ҳуҷайраҳои аз ҷиҳати генетикӣ гуногунро дар як бадан &lt;nowiki&gt;'''мозаикизм'''&lt;/nowiki&gt; меноманд.&lt;ref name=&quot;Shirley2013&quot;&gt;{{Cite journal|last=Shirley|first=Matthew D.|title=Sturge–Weber Syndrome and Port-Wine Stains Caused by Somatic Mutation in GNAQ|journal=The New England Journal of Medicine|year=2013|volume=368|issue=21|pages=1971–1979|doi=10.1056/NEJMoa1213507}}&lt;/ref&gt;

Аксари норҳо ирсӣ нестанд ва аз падару модар ба фарзанд намегузаранд. Аммо баъзе нуқсонҳои рагҳои хун, ки ба нор монанданд, метавонанд бо бемориҳои ирсии вобаста ба генҳои ''RASA1'' ва ''EPHB4'' пайваста бошанд.&lt;ref name=&quot;ISSVA2025&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.issva.org/classification|title=ISSVA Classification for Vascular Anomalies|website=International Society for the Study of Vascular Anomalies|year=2025}}&lt;/ref&gt;

== Фарқ аз дигар доғҳои модарзодӣ ==

Норро баъзан бо дигар доғҳои рагии пӯсти навзодон омехта мекунанд, зеро ҳамаи онҳо метавонанд ранги гулобӣ ё сурх дошта бошанд.

'''Невуси одӣ''' (''nevus simplex'') — доғи рагиест, ки дар навзодон бештар дар байни [[Абрӯ|абрӯвон]], пилки чашм ё пушти гардан дида мешавад. Ҳудуди он одатан маълум набуда, ҳангоми гиря ё баланд шудани ҳарорати бадан сурхтар мешавад. Доғҳои рӯй аксаран дар солҳои нахустини бачагӣ худ аз худ камранг ё тамоман нест мешаванд, аммо доғи пушти гардан метавонад то калонсолӣ боқӣ монад. Баръакси невуси оддӣ, нор одатан нест намешавад.&lt;ref name=&quot;NevusSimplex&quot;&gt;{{Cite web|url=https://dermnetnz.org/topics/naevus-simplex|title=Naevus simplex|website=DermNet|year=2019}}&lt;/ref&gt;

'''Гемангиомаи кӯдакона''' — омоси хушсифати рагӣ мебошад, ки аксаран дар ҳафтаҳои нахустини баъди таваллуд намоён шуда, дар моҳҳои аввал тез калон мешавад. Баъдан афзоиши он бас шуда, дар бисёр ҳолатҳо оҳиста-оҳиста хурд мешавад. Нор бошад, нуқсони ташаккули рагҳо аст, на омоси рагӣ, ва чунин давраи афзоиши босуръату хурдшавиро надорад.

== Бемориҳои ҳамроҳ ==

Аксари норҳо мустақилона пайдо шуда, бо дигар бемориҳо алоқаманд нестанд. Лекин баъзе доғҳои васеъ, махсусан онҳое ки пешонӣ ва атрофи чашмро фаро мегиранд, метавонанд нишонаи нуқсонҳои мураккабтари рагӣ бошанд.

=== Синдроми Стерж — Вебер ===

[[Синдроми Стерж — Вебер]] бемории кам дидашавандаи модарзодиест, ки метавонад рагҳои пӯст, мағзи сар ва чашмро дар бар гирад. Яке аз нишонаҳои он нори рӯй мебошад, ки бештар пешонӣ ва баъзан пилки болои чашмро фаро мегирад.

Дар одамони гирифтори ин синдром нуқсонҳои рагии мағзи сар метавонанд боиси [[Саръ|хурӯҷи саръ]], дарди сар ва душвариҳои инкишофи асаб шаванд. Осеби рагҳои чашм бошад, метавонад бо [[Глаукома|глаукома]] (беморие, ки ба [[асаби босира]] осеб мерасонад) алоқаманд бошад. Бояд қайд кард, ки мавҷудияти нор дар пешонӣ маънои онро надорад, ки шахс ҳатман ин синдромро дорад. Аммо чунин ҷойгиршавӣ, махсусан дар кӯдакони навзод, барои арзёбии хатари беморӣ аҳамият дорад.&lt;ref name=&quot;SWS2021&quot; /&gt;

=== Синдроми Клиппел — Треноне ===

[[Синдроми Клиппел — Треноне]] бо нуқсонҳои рагии пӯст, тағйироти рагҳои варидӣ ва афзоиши ғайримуқаррарии бофтаҳои як қисми бадан алоқаманд аст. Дар ин ҳолат доғи сурхи рагӣ метавонад дар даст ё пой ҷойгир шуда, бо калоншавии ҳаҷм ё дарозии узви осебдида ҳамроҳ бошад.&lt;ref name=&quot;ISSVA2025&quot;/&gt;

== Ташхис ==

Пизишк одатан норро аз рӯйи намуди доғ, ҷойгиршавӣ ва мавҷуд будани он аз вақти таваллуд ташхис мекунад. Дар аксари ҳолатҳо муоинаи иловагӣ лозим нест. Агар гумон равад, ки осеби рагҳои дарунӣ ё бемории дигар вуҷуд дошта бошад, пизишк метавонад муоинаи ултрасадоӣ, томографияи магнитӣ-резонансӣ (ТМР) ё санҷиши чашмро тавсия диҳад.

Кӯдаконе, ки дар пешонӣ ё пилки чашм нор доранд, бояд аз муоинаи мутахассис гузаранд. [[Чашмпизишкӣ|Чашмпизишк]] (офталмолог) мавҷудияти глаукома ва асабпизишк нишонаҳои [[синдроми Стерж — Вебер|синдроми Стерж — Веберро]] месанҷад.

Томографияи мағзи сар барои ҳамаи кӯдакони дорои нор ҳатмӣ нест. Зарурати он вобаста ба ҷойгиршавии доғ ва нишонаҳои беморӣ таъйин мешавад. Натиҷаи муқаррарии томография дар моҳҳои аввали ҳаёт набудани синдроми Стерж — Веберро пурра тасдиқ намекунад.&lt;ref name=&quot;Neurology2021&quot;&gt;{{Cite journal|title=Consensus Statement for the Management and Treatment of Sturge-Weber Syndrome: Neurology, Neuroimaging, and Ophthalmology Recommendations|journal=Pediatric Neurology|year=2021|volume=121|pages=59–66|doi=10.1016/j.pediatrneurol.2021.04.013}}&lt;/ref&gt;

== Табобат ==

Нор одатан ба саломатӣ зарар надорад ва на ҳамеша ба табобат ниёз дорад. Муолиҷа асосан барои камранг кардани доғ, пешгирии ғафсшавии пӯст ва беҳтар кардани намуди зоҳирии он гузаронида мешавад.

=== Табобати лазерӣ ===

Усули асосии табобати нор истифодаи [[Лазер|лазери]] импулсии рангӣ ({{lang-en|pulsed dye laser}}, PDL) мебошад. Ин дастгоҳ ба пӯст импулсҳои кӯтоҳи рӯшноӣ мефиристад, ки онҳоро [[Ҳемоглобин|ҳемоглобини]] ҷаббида мегирад. Дар натиҷа, рагҳои васеъшуда гарм шуда, осеб мебинанд ва ранги доғ тадриҷан кам мешавад. Ин роҳи табобат ба бофтаҳои атроф осеби нисбатан кам мерасад.

Барои ба даст овардани натиҷаи назаррас одатан чандин ҷаласаи табобат лозим аст. Самаранокии он ба синну соли бемор, ранги пӯст, ҷойгиршавӣ ва ғафсии доғ вобаста аст. Дар баъзе одамон нор хеле камранг мешавад, аммо дар дигарон танҳо қисман равшан мегардад. Ба пуррагӣ нест кардани доғ на ҳамеша имконпазир аст.

Таҳқиқотҳо нишон медиҳанд, ки оғози табобат дар синни хурдсолӣ метавонад натиҷаҳои беҳтар диҳад. Бо вуҷуди ин, вақти муносиби муолиҷа барои ҳар кӯдак алоҳида муайян карда мешавад, махсусан агар истифодаи доруҳои бедардкунанда ё беҳушкунанда зарур бошад.&lt;ref name=&quot;SWS2021&quot;/&gt; Пас аз табобати лазерӣ пӯст метавонад муваққатан сурх, варам ё кабуд шавад. Баъзан дард, тағйири ранги пӯст ё пайдоиши изи захм низ мушоҳида мешавад. Аммо бо истифодаи дурусти дастгоҳ, осори доимӣ нисбатан кам ба вуҷуд меоянд.&lt;ref name=&quot;Nguyen2025&quot;&gt;{{Cite journal|last=Nguyen|first=Lynhda|title=Laser and light-based treatments for port-wine birthmarks – a systematic review and network meta-analysis|journal=Journal der Deutschen Dermatologischen Gesellschaft|year=2025|volume=23|issue=3|pages=293–301|doi=10.1111/ddg.15612}}&lt;/ref&gt;

=== Роҳҳои дигар ===
Агар табобати лазериӣ натиҷаи кофӣ надиҳад, метавон аз намудҳои дигари лазер ё усулҳои рӯшноӣ истифода бурд. Дар ҳолатҳои ғафсшавии зиёди пӯст, пайдоиши гиреҳчаҳои калон ё халалдор шудани доғ ба фаъолияти узвҳо баъзан ҷарроҳӣ лозим мешавад.&lt;ref name=&quot;Grenier2026&quot; /&gt;

Барои пӯшондани доғ аз воситаҳои ороишӣ (макияж) низ истифода мебаранд. Онҳо ранги доғро муваққатан пинҳон мекунанд, вале ба рагҳои хун таъсир намерасонанд.&lt;ref name=&quot;Grenier20262&quot; /&gt;

== Паҳншавӣ ==

Аз рӯи таҳқиқоти эпидемиологӣ, нор дар тақрибан 3–5 кӯдак аз ҳар 1000 навзоди зинда, яъне дар 0,3–0,5% таваллудҳо, ба қайд гирифта мешавад. Ин доғ ҳам дар писарон ва ҳам дар духтарон дида мегардад.&lt;ref name=&quot;AAFP2024&quot;/&gt;

== Адабиёт ==
{{Эзоҳ}}
[[Гурӯҳ:Нуқсонҳои мӯйрагҳо]]</text>
      <sha1>bs91xe242o5nny08jmi6rmo6f4huou0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1491407</id>
      <parentid>1491406</parentid>
      <timestamp>2026-10-26T13:36:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zosya95</username>
        <id>54344</id>
      </contributor>
      <comment>/* Паҳншавӣ */</comment>
      <origin>1491407</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17846" sha1="qs6yuko0hvnctwnj14fkcoxtpugk1mn" xml:space="preserve">{{Ҳолати тиббӣ
|ном              = Нор
|синонимҳо        = {{hlist|Доғи нор| Холи нор}}
|тасвир           = PortWineStainHand.jpg
|андозаи тасвир   = 220px
|зернависи_тасвир = Доғи нор дар пушти даст
|ихтисос          = [[Дермотология]]
|нишонаҳо         = Доғи ҳамвори гулобӣ, сурх ё бунафш дар пӯст
|вазниншавӣ       = {{Феҳристи нишондор|Ғафсшавии пӯст|Пайдоиши гиреҳчаҳо|[[Хунравӣ]]|Дар баъзе ҳолатҳо [[глаукома]]}}
|оғози беморӣ     = Модарзод
|давомнокӣ        = Тамоми умр
|навъҳо           = Нуқсони модарзодии мӯйрагҳо
|сабабҳо          = Ташаккули ғайримуқаррарии рагҳои хун; аксаран мутатсияи соматикии гени ''GNAQ''
|хавфҳо           = Омилҳои хавфи муайяншуда маълум нестанд
|ташхис           = Муоинаи зоҳирӣ; дар ҳолатҳои зарурӣ [[томографияи магнитӣ-резонансӣ]]
|дифференсиалӣ    = [[Невуси одӣ]], [[гемангиомаи кӯдакона]]
|пешгирӣ          = Роҳи маълуми пешгирӣ надорад
|табобат          = Табобати лазерӣ; дар ҳолатҳои муайян ҷарроҳӣ
|доруворӣ         = Доруи махсуси собитшуда надорад
|пешгӯиҳо         = Одатан безарар; бо синну сол метавонад тира ва ғафс шавад
|паҳншавӣ         = 0,3–0,5 дарсади навзодон
|маргҳо           = Одатан боиси марг намешавад
}}
'''Нор''' ({{lang-la|nevus flammeus}}) — нуқсони модарзодии рагҳои хунгарди пӯст аст, ки чун доғи ҳамвори [[пуштӣ]], [[сурх]] ё [[Бунафш|бунафшранг]] намоён мешавад. Нор аз он сабаб пайдо мешавад, ки мӯйрагҳо ва дигар рагҳои хурди пӯст нодуруст рушд карда, васеъ мешаванд. Он ба гурӯҳи нуқсонҳои рагии дорои гардиши сусти хун дохил мешавад ва [[саратон]] нест.&lt;ref name=&quot;Grenier2026&quot;&gt;{{Cite journal|last=Grenier|first=Pierre-Olivier|last2=Liang|first2=Marilyn G.|title=Management of Capillary Malformations|journal=Clinics in Plastic Surgery|year=2026|volume=53|issue=4|pages=555–563|doi=10.1016/j.cps.2026.05.007}}&lt;/ref&gt;

Доғи нор аз давраи таваллуд вуҷуд дошта, одатан тамоми умр боқӣ мемонад. Он бештар дар рӯй ва гардан дида мешавад, вале метавонад дар дигар қисмҳои бадан низ пайдо шавад. Нор одатан ба саломатӣ зарар намерасонад. Аммо агар дар пешонӣ ё атрофи чашм ҷойгир бошад, баъзан метавонад бо нуқсонҳои рагҳои чашм ё мағзи сар алоқаманд бошад.&lt;ref name=&quot;SWS2021&quot;&gt;{{Cite journal|title=Consensus Statement for the Management and Treatment of Port-Wine Birthmarks in Sturge-Weber Syndrome|journal=JAMA Dermatology|year=2021|volume=157|issue=1|pages=98–104|doi=10.1001/jamadermatol.2020.4226}}&lt;/ref&gt;

== Аломатҳо ва хусусиятҳо ==

Андоза ва шакли нор гуногун буда, он метавонад доғи хурд бошад ё қисми зиёди пӯстро фаро гирад. Дар навзодон ранги он одатан пуштӣ ё сурхи равшан аст. Нор дар кӯдакӣ ҳамвор буда, бисёри вақт дард ё хориш надорад. Бо калон шудани кӯдак доғ низ калон мешавад.

Бо гузашти солҳо, махсусан дар рӯй, нор метавонад тағйир ёбад:

* '''Баландшавии ранг''' — ранги доғ аз пуштӣ ё сурхи равшан ба сурхи тира ё бунафш табдил меёбад.
* '''Ғафсшавии пӯст''' — бофтаҳои ҷойҳои доғдор рафта-рафта ғафс шуда, каме барҷаста мегардад.
* '''Пайдоиши гиреҳчаҳо''' — дар баъзе калонсолон дар рӯйи доғ барҷастагиҳои хурди рагӣ пайдо мешаванд, ки ҳангоми осеб дидан метавонанд хунравӣ кунанд.

Ин дигаргуниҳо дар ҳама дида намешаванд. Онҳо ба андоза, ҷойгиршавӣ ва ҳолати рагҳои хун вобаста мебошанд.&lt;ref name=&quot;AAFP2024&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.aafp.org/pubs/afp/issues/2024/0300/newborn-skin-birthmarks.html|title=Newborn Skin: Part II. Birthmarks|website=American Family Physician|year=2024}}&lt;/ref&gt;

[[Акс:RIAN_archive_359290_Mikhail_Gorbachev.jpg|мини|рост|230px|Доғи нор дар пешонии [[Михаил Горбачёв]].]]

== Сабаб ва пайдоиш ==

Нор ҳангоми инкишофи [[ҷанин]] дар батни модар пайдо мешавад. Дар пӯсти солим мӯйрагҳо хунро аз шуш гирифта, ба бофтаҳо мерасонанд. Аммо ҳангоми пайдоиши нор, баъзе аз ин рагҳо нодуруст рушд карда, васеъ мемонанд. Хуни дохили онҳо аз зери пӯст намоён шуда, ранги сурхи доғро ба вуҷуд меорад.

Таҳқиқоти [[Генетика|генетикӣ]] нишон додаанд, ки бисёр норҳо бо тағйирот дар гени ''GNAQ'' алоқаманданд. Ин ген фаъолияти ҳуҷайраҳо, аз ҷумла ҳуҷайраҳои рагҳои хунро танзим мекунад. Яке аз дигаршавии маълуми он ''c.548G&gt;A'' мебошад, ки ба тағйир ёфтани кори сафедаи рамзгузоришуда оварда мерасонад. Тағйироти он одатан ҳангоми инкишофи ҷанин ба вуҷуд омада, танҳо ба қисми муайяни ҳуҷайраҳо таъсир мерасонад. Чунин тағйиротро [[мутатсияи соматикӣ]] ва мавҷудияти ҳуҷайраҳои аз ҷиҳати генетикӣ гуногунро дар як бадан &lt;nowiki&gt;'''мозаикизм'''&lt;/nowiki&gt; меноманд.&lt;ref name=&quot;Shirley2013&quot;&gt;{{Cite journal|last=Shirley|first=Matthew D.|title=Sturge–Weber Syndrome and Port-Wine Stains Caused by Somatic Mutation in GNAQ|journal=The New England Journal of Medicine|year=2013|volume=368|issue=21|pages=1971–1979|doi=10.1056/NEJMoa1213507}}&lt;/ref&gt;

Аксари норҳо ирсӣ нестанд ва аз падару модар ба фарзанд намегузаранд. Аммо баъзе нуқсонҳои рагҳои хун, ки ба нор монанданд, метавонанд бо бемориҳои ирсии вобаста ба генҳои ''RASA1'' ва ''EPHB4'' пайваста бошанд.&lt;ref name=&quot;ISSVA2025&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.issva.org/classification|title=ISSVA Classification for Vascular Anomalies|website=International Society for the Study of Vascular Anomalies|year=2025}}&lt;/ref&gt;

== Фарқ аз дигар доғҳои модарзодӣ ==

Норро баъзан бо дигар доғҳои рагии пӯсти навзодон омехта мекунанд, зеро ҳамаи онҳо метавонанд ранги гулобӣ ё сурх дошта бошанд.

'''Невуси одӣ''' (''nevus simplex'') — доғи рагиест, ки дар навзодон бештар дар байни [[Абрӯ|абрӯвон]], пилки чашм ё пушти гардан дида мешавад. Ҳудуди он одатан маълум набуда, ҳангоми гиря ё баланд шудани ҳарорати бадан сурхтар мешавад. Доғҳои рӯй аксаран дар солҳои нахустини бачагӣ худ аз худ камранг ё тамоман нест мешаванд, аммо доғи пушти гардан метавонад то калонсолӣ боқӣ монад. Баръакси невуси оддӣ, нор одатан нест намешавад.&lt;ref name=&quot;NevusSimplex&quot;&gt;{{Cite web|url=https://dermnetnz.org/topics/naevus-simplex|title=Naevus simplex|website=DermNet|year=2019}}&lt;/ref&gt;

'''Гемангиомаи кӯдакона''' — омоси хушсифати рагӣ мебошад, ки аксаран дар ҳафтаҳои нахустини баъди таваллуд намоён шуда, дар моҳҳои аввал тез калон мешавад. Баъдан афзоиши он бас шуда, дар бисёр ҳолатҳо оҳиста-оҳиста хурд мешавад. Нор бошад, нуқсони ташаккули рагҳо аст, на омоси рагӣ, ва чунин давраи афзоиши босуръату хурдшавиро надорад.

== Бемориҳои ҳамроҳ ==

Аксари норҳо мустақилона пайдо шуда, бо дигар бемориҳо алоқаманд нестанд. Лекин баъзе доғҳои васеъ, махсусан онҳое ки пешонӣ ва атрофи чашмро фаро мегиранд, метавонанд нишонаи нуқсонҳои мураккабтари рагӣ бошанд.

=== Синдроми Стерж — Вебер ===

[[Синдроми Стерж — Вебер]] бемории кам дидашавандаи модарзодиест, ки метавонад рагҳои пӯст, мағзи сар ва чашмро дар бар гирад. Яке аз нишонаҳои он нори рӯй мебошад, ки бештар пешонӣ ва баъзан пилки болои чашмро фаро мегирад.

Дар одамони гирифтори ин синдром нуқсонҳои рагии мағзи сар метавонанд боиси [[Саръ|хурӯҷи саръ]], дарди сар ва душвариҳои инкишофи асаб шаванд. Осеби рагҳои чашм бошад, метавонад бо [[Глаукома|глаукома]] (беморие, ки ба [[асаби босира]] осеб мерасонад) алоқаманд бошад. Бояд қайд кард, ки мавҷудияти нор дар пешонӣ маънои онро надорад, ки шахс ҳатман ин синдромро дорад. Аммо чунин ҷойгиршавӣ, махсусан дар кӯдакони навзод, барои арзёбии хатари беморӣ аҳамият дорад.&lt;ref name=&quot;SWS2021&quot; /&gt;

=== Синдроми Клиппел — Треноне ===

[[Синдроми Клиппел — Треноне]] бо нуқсонҳои рагии пӯст, тағйироти рагҳои варидӣ ва афзоиши ғайримуқаррарии бофтаҳои як қисми бадан алоқаманд аст. Дар ин ҳолат доғи сурхи рагӣ метавонад дар даст ё пой ҷойгир шуда, бо калоншавии ҳаҷм ё дарозии узви осебдида ҳамроҳ бошад.&lt;ref name=&quot;ISSVA2025&quot;/&gt;

== Ташхис ==

Пизишк одатан норро аз рӯйи намуди доғ, ҷойгиршавӣ ва мавҷуд будани он аз вақти таваллуд ташхис мекунад. Дар аксари ҳолатҳо муоинаи иловагӣ лозим нест. Агар гумон равад, ки осеби рагҳои дарунӣ ё бемории дигар вуҷуд дошта бошад, пизишк метавонад муоинаи ултрасадоӣ, томографияи магнитӣ-резонансӣ (ТМР) ё санҷиши чашмро тавсия диҳад.

Кӯдаконе, ки дар пешонӣ ё пилки чашм нор доранд, бояд аз муоинаи мутахассис гузаранд. [[Чашмпизишкӣ|Чашмпизишк]] (офталмолог) мавҷудияти глаукома ва асабпизишк нишонаҳои [[синдроми Стерж — Вебер|синдроми Стерж — Веберро]] месанҷад.

Томографияи мағзи сар барои ҳамаи кӯдакони дорои нор ҳатмӣ нест. Зарурати он вобаста ба ҷойгиршавии доғ ва нишонаҳои беморӣ таъйин мешавад. Натиҷаи муқаррарии томография дар моҳҳои аввали ҳаёт набудани синдроми Стерж — Веберро пурра тасдиқ намекунад.&lt;ref name=&quot;Neurology2021&quot;&gt;{{Cite journal|title=Consensus Statement for the Management and Treatment of Sturge-Weber Syndrome: Neurology, Neuroimaging, and Ophthalmology Recommendations|journal=Pediatric Neurology|year=2021|volume=121|pages=59–66|doi=10.1016/j.pediatrneurol.2021.04.013}}&lt;/ref&gt;

== Табобат ==

Нор одатан ба саломатӣ зарар надорад ва на ҳамеша ба табобат ниёз дорад. Муолиҷа асосан барои камранг кардани доғ, пешгирии ғафсшавии пӯст ва беҳтар кардани намуди зоҳирии он гузаронида мешавад.

=== Табобати лазерӣ ===

Усули асосии табобати нор истифодаи [[Лазер|лазери]] импулсии рангӣ ({{lang-en|pulsed dye laser}}, PDL) мебошад. Ин дастгоҳ ба пӯст импулсҳои кӯтоҳи рӯшноӣ мефиристад, ки онҳоро [[Ҳемоглобин|ҳемоглобини]] ҷаббида мегирад. Дар натиҷа, рагҳои васеъшуда гарм шуда, осеб мебинанд ва ранги доғ тадриҷан кам мешавад. Ин роҳи табобат ба бофтаҳои атроф осеби нисбатан кам мерасад.

Барои ба даст овардани натиҷаи назаррас одатан чандин ҷаласаи табобат лозим аст. Самаранокии он ба синну соли бемор, ранги пӯст, ҷойгиршавӣ ва ғафсии доғ вобаста аст. Дар баъзе одамон нор хеле камранг мешавад, аммо дар дигарон танҳо қисман равшан мегардад. Ба пуррагӣ нест кардани доғ на ҳамеша имконпазир аст.

Таҳқиқотҳо нишон медиҳанд, ки оғози табобат дар синни хурдсолӣ метавонад натиҷаҳои беҳтар диҳад. Бо вуҷуди ин, вақти муносиби муолиҷа барои ҳар кӯдак алоҳида муайян карда мешавад, махсусан агар истифодаи доруҳои бедардкунанда ё беҳушкунанда зарур бошад.&lt;ref name=&quot;SWS2021&quot;/&gt; Пас аз табобати лазерӣ пӯст метавонад муваққатан сурх, варам ё кабуд шавад. Баъзан дард, тағйири ранги пӯст ё пайдоиши изи захм низ мушоҳида мешавад. Аммо бо истифодаи дурусти дастгоҳ, осори доимӣ нисбатан кам ба вуҷуд меоянд.&lt;ref name=&quot;Nguyen2025&quot;&gt;{{Cite journal|last=Nguyen|first=Lynhda|title=Laser and light-based treatments for port-wine birthmarks – a systematic review and network meta-analysis|journal=Journal der Deutschen Dermatologischen Gesellschaft|year=2025|volume=23|issue=3|pages=293–301|doi=10.1111/ddg.15612}}&lt;/ref&gt;

=== Роҳҳои дигар ===
Агар табобати лазериӣ натиҷаи кофӣ надиҳад, метавон аз намудҳои дигари лазер ё усулҳои рӯшноӣ истифода бурд. Дар ҳолатҳои ғафсшавии зиёди пӯст, пайдоиши гиреҳчаҳои калон ё халалдор шудани доғ ба фаъолияти узвҳо баъзан ҷарроҳӣ лозим мешавад.&lt;ref name=&quot;Grenier2026&quot; /&gt;

Барои пӯшондани доғ аз воситаҳои ороишӣ (макияж) низ истифода мебаранд. Онҳо ранги доғро муваққатан пинҳон мекунанд, вале ба рагҳои хун таъсир намерасонанд.&lt;ref name=&quot;Grenier20262&quot; /&gt;

== Паҳншавӣ ==

Тибқи таҳқиқот, нор дар 3–5 кӯдак аз ҳар 1000 навзод (0,3–0,5%) дида мешавад. Он ҳам дар писарон ва ҳам дар духтарон пайдо мешавад.&lt;ref name=&quot;AAFP2024&quot;/&gt;

== Адабиёт ==
{{Эзоҳ}}
[[Гурӯҳ:Нуқсонҳои мӯйрагҳо]]</text>
      <sha1>qs6yuko0hvnctwnj14fkcoxtpugk1mn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1491408</id>
      <parentid>1491407</parentid>
      <timestamp>2026-10-26T13:42:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zosya95</username>
        <id>54344</id>
      </contributor>
      <origin>1491408</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17843" sha1="tulh3fewh9vserejrkmp0v6ofe36p38" xml:space="preserve">{{Ҳолати тиббӣ
|ном              = Нор
|синонимҳо        = {{hlist|Доғи нор| Холи нор}}
|тасвир           = PortWineStainHand.jpg
|андозаи тасвир   = 220px
|зернависи_тасвир = Доғи нор дар пушти даст
|ихтисос          = [[Дермотология]]
|нишонаҳо         = Доғи ҳамвори гулобӣ, сурх ё бунафш дар пӯст
|вазниншавӣ       = {{Феҳристи нишондор|Ғафсшавии пӯст|Пайдоиши гиреҳчаҳо|[[Хунравӣ]]|Дар баъзе ҳолатҳо [[глаукома]]}}
|оғози беморӣ     = Модарзод
|давомнокӣ        = Тамоми умр
|навъҳо           = Нуқсони модарзодии мӯйрагҳо
|сабабҳо          = Ташаккули ғайримуқаррарии рагҳои хун; аксаран мутатсияи соматикии гени ''GNAQ''
|хавфҳо           = Омилҳои хавфи муайяншуда маълум нестанд
|ташхис           = Муоинаи зоҳирӣ; дар ҳолатҳои зарурӣ [[томографияи магнитӣ-резонансӣ]]
|дифференсиалӣ    = [[Невуси одӣ]], [[гемангиомаи кӯдакона]]
|пешгирӣ          = Роҳи маълуми пешгирӣ надорад
|табобат          = Табобати лазерӣ; дар ҳолатҳои муайян ҷарроҳӣ
|доруворӣ         = Доруи махсуси собитшуда надорад
|пешгӯиҳо         = Одатан безарар; бо синну сол метавонад тира ва ғафс шавад
|паҳншавӣ         = 0,3–0,5 дарсади навзодон
|маргҳо           = Одатан боиси марг намешавад
}}
'''Нор''' ({{lang-la|nevus flammeus}}) — нуқсони модарзодии рагҳои хунгарди пӯст аст, ки чун доғи ҳамвори [[пуштӣ]], [[сурх]] ё [[Бунафш|бунафшранг]] намоён мешавад. Нор аз он сабаб пайдо мешавад, ки мӯйрагҳо ва дигар рагҳои хурди пӯст нодуруст рушд карда, васеъ мешаванд. Он ба гурӯҳи нуқсонҳои рагии дорои гардиши сусти хун дохил мешавад ва [[саратон]] нест.&lt;ref name=&quot;Grenier2026&quot;&gt;{{Cite journal|last=Grenier|first=Pierre-Olivier|last2=Liang|first2=Marilyn G.|title=Management of Capillary Malformations|journal=Clinics in Plastic Surgery|year=2026|volume=53|issue=4|pages=555–563|doi=10.1016/j.cps.2026.05.007}}&lt;/ref&gt;

Доғи нор аз давраи таваллуд вуҷуд дошта, одатан тамоми умр боқӣ мемонад. Он бештар дар рӯй ва гардан дида мешавад, вале метавонад дар дигар қисмҳои бадан низ пайдо шавад. Нор одатан ба саломатӣ зарар намерасонад. Аммо агар дар пешонӣ ё атрофи чашм ҷойгир бошад, баъзан метавонад бо нуқсонҳои рагҳои чашм ё мағзи сар алоқаманд бошад.&lt;ref name=&quot;SWS2021&quot;&gt;{{Cite journal|title=Consensus Statement for the Management and Treatment of Port-Wine Birthmarks in Sturge-Weber Syndrome|journal=JAMA Dermatology|year=2021|volume=157|issue=1|pages=98–104|doi=10.1001/jamadermatol.2020.4226}}&lt;/ref&gt;

== Аломатҳо ва хусусиятҳо ==

Андоза ва шакли нор гуногун буда, он метавонад доғи хурд бошад ё қисми зиёди пӯстро фаро гирад. Дар навзодон ранги он одатан пуштӣ ё сурхи равшан аст. Нор дар кӯдакӣ ҳамвор буда, одатан дард ё хориш надорад. Бо калон шудани кӯдак доғ низ калон мешавад.

Бо гузашти солҳо, махсусан дар рӯй, нор метавонад тағйир ёбад:

* '''Тирашавии ранг''' — ранги доғ аз пуштӣ ё сурхи равшан ба сурхи тира ё бунафш табдил меёбад.
* '''Ғафсшавии пӯст''' — пӯсти доғдор рафта-рафта ғафс шуда, каме барҷаста мегардад.
* '''Пайдоиши гиреҳчаҳо''' — дар баъзе калонсолон дар рӯйи доғ барҷастагиҳои хурди рагӣ пайдо мешаванд, ки ҳангоми осеб дидан метавонанд хунравӣ кунанд.

Ин дигаргуниҳо дар ҳама дида намешаванд. Онҳо ба андоза, ҷойгиршавӣ ва ҳолати рагҳои хун вобаста мебошанд.&lt;ref name=&quot;AAFP2024&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.aafp.org/pubs/afp/issues/2024/0300/newborn-skin-birthmarks.html|title=Newborn Skin: Part II. Birthmarks|website=American Family Physician|year=2024}}&lt;/ref&gt;

[[Акс:RIAN_archive_359290_Mikhail_Gorbachev.jpg|мини|рост|230px|Доғи нор дар пешонии [[Михаил Горбачёв]].]]

== Сабаб ва пайдоиш ==

Нор ҳангоми инкишофи [[ҷанин]] дар батни модар пайдо мешавад. Дар пӯсти солим мӯйрагҳо оксиген ва моддаҳои ғизоиро аз хун ба бофтаҳо мерасонанд. Аммо ҳангоми пайдоиши нор, баъзе аз ин рагҳо нодуруст рушд карда, васеъ мемонанд. Хуни дохили онҳо аз зери пӯст намоён шуда, ранги сурхи доғро ба вуҷуд меорад.

Таҳқиқоти [[Генетика|генетикӣ]] нишон додаанд, ки бисёр норҳо бо тағйирот дар гени ''GNAQ'' алоқаманданд. Ин ген фаъолияти ҳуҷайраҳо, аз ҷумла ҳуҷайраҳои рагҳои хунро танзим мекунад. Яке аз дигаршавии маълуми он ''c.548G&gt;A'' мебошад, ки ба тағйир ёфтани кори сафедаи рамзгузоришуда оварда мерасонад. Тағйироти он одатан ҳангоми инкишофи ҷанин ба вуҷуд омада, танҳо ба қисми муайяни ҳуҷайраҳо таъсир мерасонад. Чунин тағйиротро [[мутатсияи соматикӣ]] ва мавҷудияти ҳуҷайраҳои аз ҷиҳати генетикӣ гуногунро дар як бадан &lt;nowiki&gt;'''мозаикизм'''&lt;/nowiki&gt; меноманд.&lt;ref name=&quot;Shirley2013&quot;&gt;{{Cite journal|last=Shirley|first=Matthew D.|title=Sturge–Weber Syndrome and Port-Wine Stains Caused by Somatic Mutation in GNAQ|journal=The New England Journal of Medicine|year=2013|volume=368|issue=21|pages=1971–1979|doi=10.1056/NEJMoa1213507}}&lt;/ref&gt;

Аксари норҳо ирсӣ нестанд ва аз падару модар ба фарзанд намегузаранд. Аммо баъзе нуқсонҳои рагҳои хун, ки ба нор монанданд, метавонанд бо бемориҳои ирсии вобаста ба генҳои ''RASA1'' ва ''EPHB4'' пайваста бошанд.&lt;ref name=&quot;ISSVA2025&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.issva.org/classification|title=ISSVA Classification for Vascular Anomalies|website=International Society for the Study of Vascular Anomalies|year=2025}}&lt;/ref&gt;

== Фарқ аз дигар доғҳои модарзодӣ ==

Норро баъзан бо дигар доғҳои рагии пӯсти навзодон омехта мекунанд, зеро ҳамаи онҳо метавонанд ранги гулобӣ ё сурх дошта бошанд.

'''Невуси одӣ''' (''nevus simplex'') — доғи рагиест, ки дар навзодон бештар дар байни [[Абрӯ|абрӯвон]], пилки чашм ё пушти гардан дида мешавад. Сарҳади доғ одатан норавшан буда, ҳангоми гиря ё баланд шудани ҳарорати бадан сурхтар мешавад. Доғҳои рӯй аксаран дар солҳои нахустини бачагӣ худ аз худ камранг ё тамоман нест мешаванд, аммо доғи пушти гардан метавонад то калонсолӣ боқӣ монад. Баръакси невуси оддӣ, нор одатан нест намешавад.&lt;ref name=&quot;NevusSimplex&quot;&gt;{{Cite web|url=https://dermnetnz.org/topics/naevus-simplex|title=Naevus simplex|website=DermNet|year=2019}}&lt;/ref&gt;

'''Гемангиомаи кӯдакона''' — омоси хушсифати рагӣ мебошад, ки аксаран дар ҳафтаҳои нахустини баъди таваллуд намоён шуда, дар моҳҳои аввал тез калон мешавад. Баъдан афзоиши он бас шуда, дар бисёр ҳолатҳо оҳиста-оҳиста хурд мешавад. Нор бошад, нуқсони ташаккули рагҳо аст, на омоси рагӣ, ва чунин давраи афзоиши босуръату хурдшавиро надорад.

== Бемориҳои ҳамроҳ ==

Аксари норҳо мустақилона пайдо шуда, бо дигар бемориҳо алоқаманд нестанд. Лекин баъзе доғҳои васеъ, махсусан онҳое ки пешонӣ ва атрофи чашмро фаро мегиранд, метавонанд нишонаи нуқсонҳои мураккабтари рагӣ бошанд.

=== Синдроми Стерж — Вебер ===

[[Синдроми Стерж — Вебер]] бемории кам дидашавандаи модарзодиест, ки метавонад рагҳои пӯст, мағзи сар ва чашмро дар бар гирад. Яке аз нишонаҳои он нори рӯй мебошад, ки бештар пешонӣ ва баъзан пилки болои чашмро фаро мегирад.

Дар одамони гирифтори ин синдром нуқсонҳои рагии мағзи сар метавонанд боиси [[Саръ|хурӯҷи саръ]], дарди сар ва душвориҳои инкишофи асаб шаванд. Осеби рагҳои чашм бошад, метавонад бо [[Глаукома|глаукома]] (беморие, ки ба [[асаби босира]] осеб мерасонад) алоқаманд бошад. Бояд қайд кард, ки мавҷудияти нор дар пешонӣ маънои онро надорад, ки шахс ҳатман ин синдромро дорад. Аммо чунин ҷойгиршавӣ, махсусан дар кӯдакони навзод, барои арзёбии хатари беморӣ аҳамият дорад.&lt;ref name=&quot;SWS2021&quot; /&gt;

=== Синдроми Клиппел — Треноне ===

[[Синдроми Клиппел — Треноне]] бо нуқсонҳои рагии пӯст, тағйироти рагҳои варидӣ ва афзоиши ғайримуқаррарии бофтаҳои як қисми бадан алоқаманд аст. Дар ин ҳолат доғи сурхи рагӣ метавонад дар даст ё пой ҷойгир шуда, бо калоншавии ҳаҷм ё дарозии узви осебдида ҳамроҳ бошад.&lt;ref name=&quot;ISSVA2025&quot;/&gt;

== Ташхис ==

Пизишк одатан норро аз рӯйи намуди доғ, ҷойгиршавӣ ва мавҷуд будани он аз вақти таваллуд ташхис мекунад. Дар аксари ҳолатҳо муоинаи иловагӣ лозим нест. Агар гумон равад, ки осеби рагҳои дарунӣ ё бемории дигар вуҷуд дошта бошад, пизишк метавонад муоинаи ултрасадоӣ, томографияи магнитӣ-резонансӣ (ТМР) ё санҷиши чашмро тавсия диҳад.

Кӯдаконе, ки дар пешонӣ ё пилки чашм нор доранд, бояд аз муоинаи мутахассис гузаранд. [[Чашмпизишкӣ|Чашмпизишк]] (офталмолог) мавҷудияти глаукома ва асабпизишк нишонаҳои [[синдроми Стерж — Вебер|синдроми Стерж — Веберро]] месанҷад.

Томографияи мағзи сар барои ҳамаи кӯдакони дорои нор ҳатмӣ нест. Зарурати он вобаста ба ҷойгиршавии доғ ва нишонаҳои беморӣ таъйин мешавад. Натиҷаи муқаррарии томография дар моҳҳои аввали ҳаёт набудани синдроми Стерж — Веберро пурра тасдиқ намекунад.&lt;ref name=&quot;Neurology2021&quot;&gt;{{Cite journal|title=Consensus Statement for the Management and Treatment of Sturge-Weber Syndrome: Neurology, Neuroimaging, and Ophthalmology Recommendations|journal=Pediatric Neurology|year=2021|volume=121|pages=59–66|doi=10.1016/j.pediatrneurol.2021.04.013}}&lt;/ref&gt;

== Табобат ==

Нор одатан ба саломатӣ зарар надорад ва на ҳамеша ба табобат ниёз дорад. Муолиҷа асосан барои камранг кардани доғ, пешгирии ғафсшавии пӯст ва беҳтар кардани намуди зоҳирии он гузаронида мешавад.

=== Табобати лазерӣ ===

Усули асосии табобати нор истифодаи [[Лазер|лазери]] импулсии рангӣ ({{lang-en|pulsed dye laser}}, PDL) мебошад. Ин дастгоҳ ба пӯст импулсҳои кӯтоҳи рӯшноӣ мефиристад, ки онҳоро [[Ҳемоглобин|ҳемоглобини]] ҷаббида мегирад. Дар натиҷа, рагҳои васеъшуда гарм шуда, осеб мебинанд ва ранги доғ тадриҷан кам мешавад. Ин роҳи табобат ба бофтаҳои атроф осеби нисбатан кам мерасад.

Барои ба даст овардани натиҷаи назаррас одатан чандин ҷаласаи табобат лозим аст. Самаранокии он ба синну соли бемор, ранги пӯст, ҷойгиршавӣ ва ғафсии доғ вобаста аст. Дар баъзе одамон нор хеле камранг мешавад, аммо дар дигарон танҳо қисман равшан мегардад. Ба пуррагӣ нест кардани доғ на ҳамеша имконпазир аст.

Таҳқиқотҳо нишон медиҳанд, ки оғози табобат дар синни хурдсолӣ метавонад натиҷаҳои беҳтар диҳад. Бо вуҷуди ин, вақти муносиби муолиҷа барои ҳар кӯдак алоҳида муайян карда мешавад, махсусан агар истифодаи доруҳои бедардкунанда ё беҳушкунанда зарур бошад.&lt;ref name=&quot;SWS2021&quot;/&gt; Пас аз табобати лазерӣ пӯст метавонад муваққатан сурх, варам ё кабуд шавад. Баъзан дард, тағйири ранги пӯст ё пайдоиши изи захм низ мушоҳида мешавад. Аммо бо истифодаи дурусти дастгоҳ, осори доимӣ нисбатан кам ба вуҷуд меоянд.&lt;ref name=&quot;Nguyen2025&quot;&gt;{{Cite journal|last=Nguyen|first=Lynhda|title=Laser and light-based treatments for port-wine birthmarks – a systematic review and network meta-analysis|journal=Journal der Deutschen Dermatologischen Gesellschaft|year=2025|volume=23|issue=3|pages=293–301|doi=10.1111/ddg.15612}}&lt;/ref&gt;

=== Роҳҳои дигар ===
Агар табобати лазериӣ натиҷаи кофӣ надиҳад, метавон аз намудҳои дигари лазер ё усулҳои рӯшноӣ истифода бурд. Дар ҳолатҳои ғафсшавии зиёди пӯст, пайдоиши гиреҳчаҳои калон ё халалдор шудани доғ ба фаъолияти узвҳо баъзан ҷарроҳӣ лозим мешавад.&lt;ref name=&quot;Grenier2026&quot; /&gt;

Барои пӯшондани доғ аз воситаҳои ороишӣ (макияж) низ истифода мебаранд. Онҳо ранги доғро муваққатан пинҳон мекунанд, вале ба рагҳои хун таъсир намерасонанд.&lt;ref name=&quot;Grenier20262&quot; /&gt;

== Паҳншавӣ ==

Тибқи таҳқиқот, нор дар 3–5 кӯдак аз ҳар 1000 навзод (0,3–0,5%) дида мешавад. Он ҳам дар писарон ва ҳам дар духтарон пайдо мешавад.&lt;ref name=&quot;AAFP2024&quot;/&gt;

== Адабиёт ==
{{Эзоҳ}}
[[Гурӯҳ:Нуқсонҳои мӯйрагҳо]]</text>
      <sha1>tulh3fewh9vserejrkmp0v6ofe36p38</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1491409</id>
      <parentid>1491408</parentid>
      <timestamp>2026-10-26T14:07:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zosya95</username>
        <id>54344</id>
      </contributor>
      <origin>1491409</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19599" sha1="gv4gahj6ty2tm0iygsy5aqjstn0xb6x" xml:space="preserve">{{Ҳолати тиббӣ
|ном              = Нор
|синонимҳо        = {{hlist|Доғи нор| Холи нор}}
|тасвир           = PortWineStainHand.jpg
|андозаи тасвир   = 220px
|зернависи_тасвир = Доғи нор дар пушти даст
|ихтисос          = [[Дерматология]]
|нишонаҳо         = Доғи ҳамвори гулобӣ, сурх ё бунафш дар пӯст
|вазниншавӣ       = {{Феҳристи нишондор|Ғафсшавии пӯст|Пайдоиши гиреҳчаҳо|[[Хунравӣ]]|Дар баъзе ҳолатҳо [[глаукома]]}}
|оғози беморӣ     = Модарзод
|давомнокӣ        = Тамоми умр
|навъҳо           = Нуқсони модарзодии мӯйрагҳо
|сабабҳо          = Ташаккули ғайримуқаррарии рагҳои хун; аксаран мутатсияи соматикии гени ''GNAQ''
|ташхис           = Муоинаи зоҳирӣ; дар ҳолатҳои зарурӣ [[томографияи магнитӣ-резонансӣ]]
|дифференсиалӣ    = [[Невуси одӣ]], [[гемангиомаи кӯдакона]]
|табобат          = Табобати лазерӣ; дар ҳолатҳои муайян ҷарроҳӣ
|пешгӯиҳо         = Одатан безарар; бо синну сол метавонад тира ва ғафс шавад
|паҳншавӣ         = 0,3–0,5% навзодон
}}
'''Нор''' ({{lang-la|nevus flammeus}}) — [[Нуқсонҳои рагҳо|нуқсони модарзодии рагҳои хунгарди пӯст]] аст, ки чун доғи ҳамвори [[пуштӣ]], [[сурх]] ё [[Бунафш|бунафшранг]] намоён мешавад. Нор аз он сабаб пайдо мешавад, ки [[Мӯйраг|мӯйрагҳо]] ва дигар [[Рагҳои хун|рагҳои хурди пӯст]] нодуруст рушд карда, васеъ мешаванд. Он ба гурӯҳи [[Нуқсони рагӣ|нуқсонҳои рагии дорои гардиши сусти хун]] дохил мешавад ва [[саратон]] нест.&lt;ref name=&quot;Grenier2026&quot;&gt;{{Cite journal|last=Grenier|first=Pierre-Olivier|last2=Liang|first2=Marilyn G.|title=Management of Capillary Malformations|journal=Clinics in Plastic Surgery|year=2026|volume=53|issue=4|pages=555–563|doi=10.1016/j.cps.2026.05.007|pmid=42680446}}&lt;/ref&gt;

Доғи нор аз давраи таваллуд вуҷуд дошта, одатан тамоми умр боқӣ мемонад. Он бештар дар [[Рӯй|рӯй]] ва [[Гардан|гардан]] дида мешавад, вале метавонад дар дигар қисмҳои бадан низ пайдо шавад. Нор одатан ба саломатӣ зарар намерасонад. Аммо агар дар пешонӣ ё атрофи чашм ҷойгир бошад, баъзан метавонад бо нуқсонҳои рагҳои [[Чашм|чашм]] ё [[Мағзи сар|мағзи сар]] алоқаманд бошад.&lt;ref name=&quot;SWS2021&quot;&gt;{{Cite journal|title=Consensus Statement for the Management and Treatment of Port-Wine Birthmarks in Sturge-Weber Syndrome|journal=JAMA Dermatology|year=2021|volume=157|issue=1|pages=98–104|doi=10.1001/jamadermatol.2020.4226|pmid=33175124}}&lt;/ref&gt;

== Аломатҳо ва хусусиятҳо ==

Андоза ва шакли нор гуногун буда, он метавонад доғи хурд бошад ё қисми зиёди пӯстро фаро гирад. Дар [[Навзод|навзодон]] ранги он одатан пуштӣ ё сурхи равшан аст. Нор дар кӯдакӣ ҳамвор буда, одатан дард ё хориш надорад. Бо калон шудани кӯдак доғ низ калон мешавад.&lt;ref name=&quot;MedlinePlus2025&quot;&gt;{{Cite web|url=https://medlineplus.gov/ency/article/001475.htm|title=Port-wine stain|website=MedlinePlus Medical Encyclopedia|publisher=U.S. National Library of Medicine|date=2025-06-03|access-date=2026-10-26}}&lt;/ref&gt;

Бо гузашти солҳо, махсусан дар рӯй, нор метавонад тағйир ёбад:

* '''Тирашавии ранг''' — ранги доғ аз пуштӣ ё сурхи равшан ба сурхи тира ё бунафш табдил меёбад.
* '''Ғафсшавии пӯст''' — пӯсти доғдор рафта-рафта ғафс шуда, каме барҷаста мегардад.
* '''Пайдоиши гиреҳчаҳо''' — дар баъзе калонсолон дар рӯйи доғ барҷастагиҳои хурди рагӣ пайдо мешаванд, ки ҳангоми осеб дидан метавонанд хунравӣ кунанд.

Ин дигаргуниҳо дар ҳама дида намешаванд. Онҳо ба андоза, ҷойгиршавӣ ва ҳолати рагҳои хун вобаста мебошанд.&lt;ref name=&quot;AAFP2024&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.aafp.org/pubs/afp/issues/2024/0300/newborn-skin-birthmarks.html|title=Newborn Skin: Part II. Birthmarks|last=Snyder|first=Katherine A. M.|last2=Voelckers|first2=Adam D.|website=American Family Physician|year=2024|volume=109|issue=3|pages=217–221|pmid=38574211}}&lt;/ref&gt;

[[Акс:RIAN_archive_359290_Mikhail_Gorbachev.jpg|мини|рост|230px|Доғи нор дар пешонии [[Михаил Горбачёв]]]]

== Сабаб ва пайдоиш ==

Нор ҳангоми инкишофи [[ҷанин]] дар батни модар пайдо мешавад. Дар пӯсти солим мӯйрагҳо [[Оксиген|оксиген]] ва [[Моддаҳои ғизоӣ|моддаҳои ғизоиро]] аз хун ба бофтаҳо мерасонанд. Аммо ҳангоми пайдоиши нор, баъзе аз ин рагҳо нодуруст рушд карда, васеъ мемонанд. Хуни дохили онҳо аз зери пӯст намоён шуда, ранги сурхи доғро ба вуҷуд меорад.&lt;ref name=&quot;MedlinePlus2025&quot; /&gt;

Таҳқиқоти [[Генетика|генетикӣ]] нишон додаанд, ки бисёр норҳо бо тағйирот дар [[Ген|гени]] [[GNAQ|''GNAQ'']] алоқаманданд. Яке аз тағйироти маълуми гени [[GNAQ|''GNAQ'']] — ''c.548G&gt;A'' мебошад, ки фаъолияти [[Сафеда|сафедаи]] ҳосилкардаи ин генро дигар мекунад. Ин тағйирот одатан ҳангоми инкишофи ҷанин пайдо шуда, танҳо дар қисми муайяни ҳуҷайраҳои бадан мавҷуд аст. Чунин тағйиротро [[Мутатсияи соматикӣ|мутатсияи соматикӣ]] ва мавҷудияти ҳуҷайраҳои аз ҷиҳати генетикӣ гуногунро дар як бадан [[Мозаикизм|'''мозаикизм''']] меноманд.&lt;ref name=&quot;Shirley2013&quot;&gt;{{Cite journal|last=Shirley|first=Matthew D.|title=Sturge–Weber Syndrome and Port-Wine Stains Caused by Somatic Mutation in GNAQ|journal=The New England Journal of Medicine|year=2013|volume=368|issue=21|pages=1971–1979|doi=10.1056/NEJMoa1213507|pmid=23656586}}&lt;/ref&gt;

Аксари норҳо [[Ирсият|ирсӣ]] нестанд ва аз падару модар ба фарзанд намегузаранд. Аммо баъзе нуқсонҳои рагҳои хун, ки ба нор монанданд, метавонанд бо бемориҳои ирсии вобаста ба генҳои [[RASA1|''RASA1'']] ва [[EPHB4|''EPHB4'']] пайваста бошанд.&lt;ref name=&quot;GeneReviewsCMAVM&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK52764/|title=Capillary Malformation-Arteriovenous Malformation Syndrome|last=Bayrak-Toydemir|first=Pinar|last2=Stevenson|first2=David A.|website=GeneReviews|publisher=NCBI Bookshelf|date=2019-09-12|access-date=2026-10-26}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ISSVA2025&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.issva.org/classification|title=ISSVA Classification for Vascular Anomalies|website=International Society for the Study of Vascular Anomalies|year=2025|access-date=2026-10-26}}&lt;/ref&gt;

== Фарқ аз дигар доғҳои модарзодӣ ==

Норро баъзан бо дигар доғҳои рагии пӯсти навзодон омехта мекунанд, зеро ҳамаи онҳо метавонанд ранги гулобӣ ё сурх дошта бошанд.

'''[[Невуси одӣ]]''' (''nevus simplex'') — доғи рагиест, ки дар навзодон бештар дар байни [[Абрӯ|абрӯвон]], пилки чашм ё пушти гардан дида мешавад. Сарҳади доғ одатан норавшан буда, ҳангоми гиря ё баланд шудани ҳарорати бадан сурхтар мешавад. Доғҳои рӯй аксаран дар солҳои нахустини бачагӣ худ аз худ камранг ё тамоман нест мешаванд, аммо доғи пушти гардан метавонад то калонсолӣ боқӣ монад. Баръакси невуси оддӣ, нор одатан нест намешавад.&lt;ref name=&quot;NevusSimplex&quot;&gt;{{Cite web|url=https://dermnetnz.org/topics/naevus-simplex|title=Naevus simplex|website=DermNet|date=2019-01|author=Wei Wu|access-date=2026-10-26}}&lt;/ref&gt;

'''[[Гемангиомаи кӯдакона]]''' — [[Омоси хушсифат|омоси хушсифати рагӣ]] мебошад, ки аксаран дар ҳафтаҳои нахустини баъди таваллуд намоён шуда, дар моҳҳои аввал тез калон мешавад. Баъдан афзоиши он бас шуда, дар бисёр ҳолатҳо оҳиста-оҳиста хурд мешавад. Нор бошад, нуқсони ташаккули рагҳо аст, на омоси рагӣ, ва чунин давраи афзоиши босуръату хурдшавиро надорад.&lt;ref name=&quot;AAP2019&quot;&gt;{{Cite journal|title=Clinical Practice Guideline for the Management of Infantile Hemangiomas|journal=Pediatrics|year=2019|volume=143|issue=1|pages=e20183475|doi=10.1542/peds.2018-3475}}&lt;/ref&gt;

== Бемориҳои ҳамроҳ ==

Аксари норҳо мустақилона пайдо шуда, бо дигар бемориҳо алоқаманд нестанд. Лекин баъзе доғҳои васеъ, махсусан онҳое ки пешонӣ ва атрофи чашмро фаро мегиранд, метавонанд нишонаи нуқсонҳои мураккабтари рагӣ бошанд.

=== Синдроми Стерҷ–Вебер ===

[[Синдроми Стерҷ–Вебер]] бемории кам дидашавандаи модарзодиест, ки метавонад рагҳои пӯст, мағзи сар ва чашмро дар бар гирад. Яке аз нишонаҳои он нори рӯй мебошад, ки бештар пешонӣ ва баъзан пилки болои чашмро фаро мегирад.

Дар одамони гирифтори ин синдром нуқсонҳои рагии мағзи сар метавонанд боиси [[Саръ|хурӯҷи саръ]], дарди сар ва душвориҳои инкишофи асаб шаванд. Осеби рагҳои чашм бошад, метавонад бо [[Глаукома|глаукома]] (беморие, ки ба [[асаби босира]] осеб мерасонад) алоқаманд бошад. Бояд қайд кард, ки мавҷудияти нор дар пешонӣ маънои онро надорад, ки шахс ҳатман ин синдромро дорад. Аммо чунин ҷойгиршавӣ, махсусан дар кӯдакони навзод, барои арзёбии хатари беморӣ аҳамият дорад.&lt;ref name=&quot;SWS2021&quot; /&gt;

=== Синдроми Клиппел–Треноне ===

[[Синдроми Клиппел–Треноне]] бо нуқсонҳои рагии пӯст, тағйироти [[Варид|рагҳои варидӣ]] ва афзоиши ғайримуқаррарии бофтаҳои як қисми бадан алоқаманд аст. Дар ин ҳолат доғи сурхи рагӣ метавонад дар даст ё пой ҷойгир шуда, бо калоншавии ҳаҷм ё дарозии узви осебдида ҳамроҳ бошад.&lt;ref name=&quot;ISSVA2025&quot;/&gt;

== Ташхис ==

Пизишк одатан норро аз рӯйи намуди доғ, ҷойгиршавӣ ва мавҷуд будани он аз вақти таваллуд ташхис мекунад. Дар аксари ҳолатҳо муоинаи иловагӣ лозим нест. Агар гумон равад, ки осеби рагҳои дарунӣ ё бемории дигар вуҷуд дошта бошад, пизишк метавонад [[Ултрасадо|муоинаи ултрасадоӣ]], [[Томографияи магнитӣ-резонансӣ|томографияи магнитӣ-резонансӣ]] (ТМР) ё санҷиши чашмро тавсия диҳад.&lt;ref name=&quot;MedlinePlus2025&quot; /&gt;

Кӯдаконе, ки дар пешонӣ ё пилки чашм нор доранд, бояд аз муоинаи мутахассис гузаранд. [[Чашмпизишкӣ|Чашмпизишк]] (офталмолог) мавҷудияти глаукома ва [[Асабшиносӣ|асабпизишк]] нишонаҳои [[синдроми Стерҷ–Вебер|синдроми Стерҷ–Веберро]] месанҷад.&lt;ref name=&quot;SWS2021&quot; /&gt;

Томографияи мағзи сар барои ҳамаи кӯдакони дорои нор ҳатмӣ нест. Зарурати он вобаста ба ҷойгиршавии доғ ва нишонаҳои беморӣ таъйин мешавад. Натиҷаи муқаррарии томография дар моҳҳои аввали ҳаёт набудани синдроми Стерҷ–Веберро пурра тасдиқ намекунад.&lt;ref name=&quot;Neurology2021&quot;&gt;{{Cite journal|title=Consensus Statement for the Management and Treatment of Sturge-Weber Syndrome: Neurology, Neuroimaging, and Ophthalmology Recommendations|journal=Pediatric Neurology|year=2021|volume=121|pages=59–66|doi=10.1016/j.pediatrneurol.2021.04.013|pmid=34153815}}&lt;/ref&gt;

== Табобат ==

Нор одатан ба саломатӣ зарар надорад ва на ҳамеша ба табобат ниёз дорад. Муолиҷа асосан барои камранг кардани доғ, пешгирии ғафсшавии пӯст ва беҳтар кардани намуди зоҳирии он гузаронида мешавад.&lt;ref name=&quot;AlderHey&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.alderhey.nhs.uk/conditions/patient-information-leaflets/laser-treatment-for-capillary-malformation-port-wine-stain/|title=Laser Treatment for Capillary Malformation (Port Wine Stain)|website=Alder Hey Children's Hospital|access-date=2026-10-26}}&lt;/ref&gt;

=== Табобати лазерӣ ===

Усули асосии табобати нор истифодаи [[Лазер|лазери]] импулсии рангӣ ({{lang-en|pulsed dye laser}}, PDL) мебошад. Ин дастгоҳ ба пӯст импулсҳои кӯтоҳи рӯшноӣ мефиристад, ки онҳоро [[Ҳемоглобин|ҳемоглобини]] ҷаббида мегирад. Дар натиҷа, рагҳои васеъшуда гарм шуда, осеб мебинанд ва ранги доғ тадриҷан кам мешавад. Ин роҳи табобат ба бофтаҳои атроф осеби нисбатан кам мерасад.&lt;ref name=&quot;GOSH&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.gosh.nhs.uk/conditions-and-treatments/conditions-we-treat/port-wine-stains/|title=Port wine stains|website=Great Ormond Street Hospital|access-date=2026-10-26}}&lt;/ref&gt;

Барои ба даст овардани натиҷаи назаррас одатан чандин ҷаласаи табобат лозим аст. Самаранокии он ба синну соли бемор, ранги пӯст, ҷойгиршавӣ ва ғафсии доғ вобаста аст. Дар баъзе одамон нор хеле камранг мешавад, аммо дар дигарон танҳо қисман равшан мегардад. Ба пуррагӣ нест кардани доғ на ҳамеша имконпазир аст.&lt;ref name=&quot;GOSH&quot; /&gt;

Таҳқиқотҳо нишон медиҳанд, ки оғози табобат дар синни хурдсолӣ метавонад натиҷаҳои беҳтар диҳад. Бо вуҷуди ин, вақти муносиби муолиҷа барои ҳар кӯдак алоҳида муайян карда мешавад, махсусан агар истифодаи [[Бедардкунӣ|доруҳои бедардкунанда]] ё [[Беҳушкунӣ|беҳушкунанда]] зарур бошад.&lt;ref name=&quot;SWS2021&quot;/&gt; Пас аз табобати лазерӣ пӯст метавонад муваққатан сурх, варам ё кабуд шавад. Баъзан дард, тағйири ранги пӯст ё пайдоиши изи захм низ мушоҳида мешавад. Аммо бо истифодаи дурусти дастгоҳ, осори доимӣ нисбатан кам ба вуҷуд меоянд.&lt;ref name=&quot;Nguyen2025&quot;&gt;{{Cite journal|last=Nguyen|first=Lynhda|title=Laser and light-based treatments for port-wine birthmarks – a systematic review and network meta-analysis|journal=Journal der Deutschen Dermatologischen Gesellschaft|year=2025|volume=23|issue=3|pages=293–301|doi=10.1111/ddg.15612|pmid=39668417}}&lt;/ref&gt;

=== Роҳҳои дигар ===
Агар табобати лазериӣ натиҷаи кофӣ надиҳад, метавон аз намудҳои дигари лазер ё усулҳои рӯшноӣ истифода бурд.&lt;ref name=&quot;Nguyen2025&quot; /&gt; Дар ҳолатҳои ғафсшавии зиёди пӯст, пайдоиши гиреҳчаҳои калон ё халалдор шудани доғ ба фаъолияти узвҳо баъзан [[Ҷарроҳӣ|ҷарроҳӣ]] лозим мешавад.&lt;ref name=&quot;Grenier2026&quot; /&gt;

Барои пӯшондани доғ аз [[Воситаҳои ороишӣ|воситаҳои ороишӣ]] ([[Макияж|макияж]]) низ истифода мебаранд. Онҳо ранги доғро муваққатан пинҳон мекунанд, вале ба рагҳои хун таъсир намерасонанд.&lt;ref name=&quot;GOSH&quot; /&gt;

== Паҳншавӣ ==

Тибқи таҳқиқот, нор дар 3–5 кӯдак аз ҳар 1000 навзод (0,3–0,5%) дида мешавад. Он ҳам дар писарон ва ҳам дар духтарон пайдо мешавад.&lt;ref name=&quot;AAFP2024&quot;/&gt;

== Адабиёт ==
{{Эзоҳ}}
[[Гурӯҳ:Нуқсонҳои мӯйрагҳо]]</text>
      <sha1>gv4gahj6ty2tm0iygsy5aqjstn0xb6x</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1491410</id>
      <parentid>1491409</parentid>
      <timestamp>2026-10-26T14:07:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zosya95</username>
        <id>54344</id>
      </contributor>
      <comment>/* Сабаб ва пайдоиш */</comment>
      <origin>1491410</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19574" sha1="dz491olaqrt61a0nfgk1camfc0w8nml" xml:space="preserve">{{Ҳолати тиббӣ
|ном              = Нор
|синонимҳо        = {{hlist|Доғи нор| Холи нор}}
|тасвир           = PortWineStainHand.jpg
|андозаи тасвир   = 220px
|зернависи_тасвир = Доғи нор дар пушти даст
|ихтисос          = [[Дерматология]]
|нишонаҳо         = Доғи ҳамвори гулобӣ, сурх ё бунафш дар пӯст
|вазниншавӣ       = {{Феҳристи нишондор|Ғафсшавии пӯст|Пайдоиши гиреҳчаҳо|[[Хунравӣ]]|Дар баъзе ҳолатҳо [[глаукома]]}}
|оғози беморӣ     = Модарзод
|давомнокӣ        = Тамоми умр
|навъҳо           = Нуқсони модарзодии мӯйрагҳо
|сабабҳо          = Ташаккули ғайримуқаррарии рагҳои хун; аксаран мутатсияи соматикии гени ''GNAQ''
|ташхис           = Муоинаи зоҳирӣ; дар ҳолатҳои зарурӣ [[томографияи магнитӣ-резонансӣ]]
|дифференсиалӣ    = [[Невуси одӣ]], [[гемангиомаи кӯдакона]]
|табобат          = Табобати лазерӣ; дар ҳолатҳои муайян ҷарроҳӣ
|пешгӯиҳо         = Одатан безарар; бо синну сол метавонад тира ва ғафс шавад
|паҳншавӣ         = 0,3–0,5% навзодон
}}
'''Нор''' ({{lang-la|nevus flammeus}}) — [[Нуқсонҳои рагҳо|нуқсони модарзодии рагҳои хунгарди пӯст]] аст, ки чун доғи ҳамвори [[пуштӣ]], [[сурх]] ё [[Бунафш|бунафшранг]] намоён мешавад. Нор аз он сабаб пайдо мешавад, ки [[Мӯйраг|мӯйрагҳо]] ва дигар [[Рагҳои хун|рагҳои хурди пӯст]] нодуруст рушд карда, васеъ мешаванд. Он ба гурӯҳи [[Нуқсони рагӣ|нуқсонҳои рагии дорои гардиши сусти хун]] дохил мешавад ва [[саратон]] нест.&lt;ref name=&quot;Grenier2026&quot;&gt;{{Cite journal|last=Grenier|first=Pierre-Olivier|last2=Liang|first2=Marilyn G.|title=Management of Capillary Malformations|journal=Clinics in Plastic Surgery|year=2026|volume=53|issue=4|pages=555–563|doi=10.1016/j.cps.2026.05.007|pmid=42680446}}&lt;/ref&gt;

Доғи нор аз давраи таваллуд вуҷуд дошта, одатан тамоми умр боқӣ мемонад. Он бештар дар [[Рӯй|рӯй]] ва [[Гардан|гардан]] дида мешавад, вале метавонад дар дигар қисмҳои бадан низ пайдо шавад. Нор одатан ба саломатӣ зарар намерасонад. Аммо агар дар пешонӣ ё атрофи чашм ҷойгир бошад, баъзан метавонад бо нуқсонҳои рагҳои [[Чашм|чашм]] ё [[Мағзи сар|мағзи сар]] алоқаманд бошад.&lt;ref name=&quot;SWS2021&quot;&gt;{{Cite journal|title=Consensus Statement for the Management and Treatment of Port-Wine Birthmarks in Sturge-Weber Syndrome|journal=JAMA Dermatology|year=2021|volume=157|issue=1|pages=98–104|doi=10.1001/jamadermatol.2020.4226|pmid=33175124}}&lt;/ref&gt;

== Аломатҳо ва хусусиятҳо ==

Андоза ва шакли нор гуногун буда, он метавонад доғи хурд бошад ё қисми зиёди пӯстро фаро гирад. Дар [[Навзод|навзодон]] ранги он одатан пуштӣ ё сурхи равшан аст. Нор дар кӯдакӣ ҳамвор буда, одатан дард ё хориш надорад. Бо калон шудани кӯдак доғ низ калон мешавад.&lt;ref name=&quot;MedlinePlus2025&quot;&gt;{{Cite web|url=https://medlineplus.gov/ency/article/001475.htm|title=Port-wine stain|website=MedlinePlus Medical Encyclopedia|publisher=U.S. National Library of Medicine|date=2025-06-03|access-date=2026-10-26}}&lt;/ref&gt;

Бо гузашти солҳо, махсусан дар рӯй, нор метавонад тағйир ёбад:

* '''Тирашавии ранг''' — ранги доғ аз пуштӣ ё сурхи равшан ба сурхи тира ё бунафш табдил меёбад.
* '''Ғафсшавии пӯст''' — пӯсти доғдор рафта-рафта ғафс шуда, каме барҷаста мегардад.
* '''Пайдоиши гиреҳчаҳо''' — дар баъзе калонсолон дар рӯйи доғ барҷастагиҳои хурди рагӣ пайдо мешаванд, ки ҳангоми осеб дидан метавонанд хунравӣ кунанд.

Ин дигаргуниҳо дар ҳама дида намешаванд. Онҳо ба андоза, ҷойгиршавӣ ва ҳолати рагҳои хун вобаста мебошанд.&lt;ref name=&quot;AAFP2024&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.aafp.org/pubs/afp/issues/2024/0300/newborn-skin-birthmarks.html|title=Newborn Skin: Part II. Birthmarks|last=Snyder|first=Katherine A. M.|last2=Voelckers|first2=Adam D.|website=American Family Physician|year=2024|volume=109|issue=3|pages=217–221|pmid=38574211}}&lt;/ref&gt;

[[Акс:RIAN_archive_359290_Mikhail_Gorbachev.jpg|мини|рост|230px|Доғи нор дар пешонии [[Михаил Горбачёв]]]]

== Сабаб ва пайдоиш ==

Нор ҳангоми инкишофи [[ҷанин]] дар батни модар пайдо мешавад. Дар пӯсти солим мӯйрагҳо [[Оксиген|оксиген]] ва [[Моддаҳои ғизоӣ|моддаҳои ғизоиро]] аз хун ба бофтаҳо мерасонанд. Аммо ҳангоми пайдоиши нор, баъзе аз ин рагҳо нодуруст рушд карда, васеъ мемонанд. Хуни дохили онҳо аз зери пӯст намоён шуда, ранги сурхи доғро ба вуҷуд меорад.&lt;ref name=&quot;MedlinePlus2025&quot; /&gt;

Таҳқиқоти [[Генетика|генетикӣ]] нишон додаанд, ки бисёр норҳо бо тағйирот дар [[Ген|гени]] [[GNAQ|''GNAQ'']] алоқаманданд. Яке аз тағйироти маълуми гени [[GNAQ|''GNAQ'']] — ''c.548G&gt;A'' мебошад, ки фаъолияти [[Сафеда|сафедаи]] ҳосилкардаи ин генро дигар мекунад. Ин тағйирот одатан ҳангоми инкишофи ҷанин пайдо шуда, танҳо дар қисми муайяни ҳуҷайраҳои бадан мавҷуд аст. Чунин тағйиротро [[Мутатсияи соматикӣ|мутатсияи соматикӣ]] ва мавҷудияти ҳуҷайраҳои аз ҷиҳати генетикӣ гуногунро дар як бадан [[мозаикизм]] меноманд.&lt;ref name=&quot;Shirley2013&quot;&gt;{{Cite journal|last=Shirley|first=Matthew D.|title=Sturge–Weber Syndrome and Port-Wine Stains Caused by Somatic Mutation in GNAQ|journal=The New England Journal of Medicine|year=2013|volume=368|issue=21|pages=1971–1979|doi=10.1056/NEJMoa1213507|pmid=23656586}}&lt;/ref&gt;

Аксари норҳо [[Ирсият|ирсӣ]] нестанд ва аз падару модар ба фарзанд намегузаранд. Аммо баъзе нуқсонҳои рагҳои хун, ки ба нор монанданд, метавонанд бо бемориҳои ирсии вобаста ба генҳои [[RASA1|''RASA1'']] ва [[EPHB4|''EPHB4'']] пайваста бошанд.&lt;ref name=&quot;GeneReviewsCMAVM&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK52764/|title=Capillary Malformation-Arteriovenous Malformation Syndrome|last=Bayrak-Toydemir|first=Pinar|last2=Stevenson|first2=David A.|website=GeneReviews|publisher=NCBI Bookshelf|date=2019-09-12|access-date=2026-10-26}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ISSVA2025&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.issva.org/classification|title=ISSVA Classification for Vascular Anomalies|website=International Society for the Study of Vascular Anomalies|year=2025|access-date=2026-10-26}}&lt;/ref&gt;

== Фарқ аз дигар доғҳои модарзодӣ ==

Норро баъзан бо дигар доғҳои рагии пӯсти навзодон омехта мекунанд, зеро ҳамаи онҳо метавонанд ранги гулобӣ ё сурх дошта бошанд.

'''[[Невуси одӣ]]''' (''nevus simplex'') — доғи рагиест, ки дар навзодон бештар дар байни [[Абрӯ|абрӯвон]], пилки чашм ё пушти гардан дида мешавад. Сарҳади доғ одатан норавшан буда, ҳангоми гиря ё баланд шудани ҳарорати бадан сурхтар мешавад. Доғҳои рӯй аксаран дар солҳои нахустини бачагӣ худ аз худ камранг ё тамоман нест мешаванд, аммо доғи пушти гардан метавонад то калонсолӣ боқӣ монад. Баръакси невуси оддӣ, нор одатан нест намешавад.&lt;ref name=&quot;NevusSimplex&quot;&gt;{{Cite web|url=https://dermnetnz.org/topics/naevus-simplex|title=Naevus simplex|website=DermNet|date=2019-01|author=Wei Wu|access-date=2026-10-26}}&lt;/ref&gt;

'''[[Гемангиомаи кӯдакона]]''' — [[Омоси хушсифат|омоси хушсифати рагӣ]] мебошад, ки аксаран дар ҳафтаҳои нахустини баъди таваллуд намоён шуда, дар моҳҳои аввал тез калон мешавад. Баъдан афзоиши он бас шуда, дар бисёр ҳолатҳо оҳиста-оҳиста хурд мешавад. Нор бошад, нуқсони ташаккули рагҳо аст, на омоси рагӣ, ва чунин давраи афзоиши босуръату хурдшавиро надорад.&lt;ref name=&quot;AAP2019&quot;&gt;{{Cite journal|title=Clinical Practice Guideline for the Management of Infantile Hemangiomas|journal=Pediatrics|year=2019|volume=143|issue=1|pages=e20183475|doi=10.1542/peds.2018-3475}}&lt;/ref&gt;

== Бемориҳои ҳамроҳ ==

Аксари норҳо мустақилона пайдо шуда, бо дигар бемориҳо алоқаманд нестанд. Лекин баъзе доғҳои васеъ, махсусан онҳое ки пешонӣ ва атрофи чашмро фаро мегиранд, метавонанд нишонаи нуқсонҳои мураккабтари рагӣ бошанд.

=== Синдроми Стерҷ–Вебер ===

[[Синдроми Стерҷ–Вебер]] бемории кам дидашавандаи модарзодиест, ки метавонад рагҳои пӯст, мағзи сар ва чашмро дар бар гирад. Яке аз нишонаҳои он нори рӯй мебошад, ки бештар пешонӣ ва баъзан пилки болои чашмро фаро мегирад.

Дар одамони гирифтори ин синдром нуқсонҳои рагии мағзи сар метавонанд боиси [[Саръ|хурӯҷи саръ]], дарди сар ва душвориҳои инкишофи асаб шаванд. Осеби рагҳои чашм бошад, метавонад бо [[Глаукома|глаукома]] (беморие, ки ба [[асаби босира]] осеб мерасонад) алоқаманд бошад. Бояд қайд кард, ки мавҷудияти нор дар пешонӣ маънои онро надорад, ки шахс ҳатман ин синдромро дорад. Аммо чунин ҷойгиршавӣ, махсусан дар кӯдакони навзод, барои арзёбии хатари беморӣ аҳамият дорад.&lt;ref name=&quot;SWS2021&quot; /&gt;

=== Синдроми Клиппел–Треноне ===

[[Синдроми Клиппел–Треноне]] бо нуқсонҳои рагии пӯст, тағйироти [[Варид|рагҳои варидӣ]] ва афзоиши ғайримуқаррарии бофтаҳои як қисми бадан алоқаманд аст. Дар ин ҳолат доғи сурхи рагӣ метавонад дар даст ё пой ҷойгир шуда, бо калоншавии ҳаҷм ё дарозии узви осебдида ҳамроҳ бошад.&lt;ref name=&quot;ISSVA2025&quot;/&gt;

== Ташхис ==

Пизишк одатан норро аз рӯйи намуди доғ, ҷойгиршавӣ ва мавҷуд будани он аз вақти таваллуд ташхис мекунад. Дар аксари ҳолатҳо муоинаи иловагӣ лозим нест. Агар гумон равад, ки осеби рагҳои дарунӣ ё бемории дигар вуҷуд дошта бошад, пизишк метавонад [[Ултрасадо|муоинаи ултрасадоӣ]], [[Томографияи магнитӣ-резонансӣ|томографияи магнитӣ-резонансӣ]] (ТМР) ё санҷиши чашмро тавсия диҳад.&lt;ref name=&quot;MedlinePlus2025&quot; /&gt;

Кӯдаконе, ки дар пешонӣ ё пилки чашм нор доранд, бояд аз муоинаи мутахассис гузаранд. [[Чашмпизишкӣ|Чашмпизишк]] (офталмолог) мавҷудияти глаукома ва [[Асабшиносӣ|асабпизишк]] нишонаҳои [[синдроми Стерҷ–Вебер|синдроми Стерҷ–Веберро]] месанҷад.&lt;ref name=&quot;SWS2021&quot; /&gt;

Томографияи мағзи сар барои ҳамаи кӯдакони дорои нор ҳатмӣ нест. Зарурати он вобаста ба ҷойгиршавии доғ ва нишонаҳои беморӣ таъйин мешавад. Натиҷаи муқаррарии томография дар моҳҳои аввали ҳаёт набудани синдроми Стерҷ–Веберро пурра тасдиқ намекунад.&lt;ref name=&quot;Neurology2021&quot;&gt;{{Cite journal|title=Consensus Statement for the Management and Treatment of Sturge-Weber Syndrome: Neurology, Neuroimaging, and Ophthalmology Recommendations|journal=Pediatric Neurology|year=2021|volume=121|pages=59–66|doi=10.1016/j.pediatrneurol.2021.04.013|pmid=34153815}}&lt;/ref&gt;

== Табобат ==

Нор одатан ба саломатӣ зарар надорад ва на ҳамеша ба табобат ниёз дорад. Муолиҷа асосан барои камранг кардани доғ, пешгирии ғафсшавии пӯст ва беҳтар кардани намуди зоҳирии он гузаронида мешавад.&lt;ref name=&quot;AlderHey&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.alderhey.nhs.uk/conditions/patient-information-leaflets/laser-treatment-for-capillary-malformation-port-wine-stain/|title=Laser Treatment for Capillary Malformation (Port Wine Stain)|website=Alder Hey Children's Hospital|access-date=2026-10-26}}&lt;/ref&gt;

=== Табобати лазерӣ ===

Усули асосии табобати нор истифодаи [[Лазер|лазери]] импулсии рангӣ ({{lang-en|pulsed dye laser}}, PDL) мебошад. Ин дастгоҳ ба пӯст импулсҳои кӯтоҳи рӯшноӣ мефиристад, ки онҳоро [[Ҳемоглобин|ҳемоглобини]] ҷаббида мегирад. Дар натиҷа, рагҳои васеъшуда гарм шуда, осеб мебинанд ва ранги доғ тадриҷан кам мешавад. Ин роҳи табобат ба бофтаҳои атроф осеби нисбатан кам мерасад.&lt;ref name=&quot;GOSH&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.gosh.nhs.uk/conditions-and-treatments/conditions-we-treat/port-wine-stains/|title=Port wine stains|website=Great Ormond Street Hospital|access-date=2026-10-26}}&lt;/ref&gt;

Барои ба даст овардани натиҷаи назаррас одатан чандин ҷаласаи табобат лозим аст. Самаранокии он ба синну соли бемор, ранги пӯст, ҷойгиршавӣ ва ғафсии доғ вобаста аст. Дар баъзе одамон нор хеле камранг мешавад, аммо дар дигарон танҳо қисман равшан мегардад. Ба пуррагӣ нест кардани доғ на ҳамеша имконпазир аст.&lt;ref name=&quot;GOSH&quot; /&gt;

Таҳқиқотҳо нишон медиҳанд, ки оғози табобат дар синни хурдсолӣ метавонад натиҷаҳои беҳтар диҳад. Бо вуҷуди ин, вақти муносиби муолиҷа барои ҳар кӯдак алоҳида муайян карда мешавад, махсусан агар истифодаи [[Бедардкунӣ|доруҳои бедардкунанда]] ё [[Беҳушкунӣ|беҳушкунанда]] зарур бошад.&lt;ref name=&quot;SWS2021&quot;/&gt; Пас аз табобати лазерӣ пӯст метавонад муваққатан сурх, варам ё кабуд шавад. Баъзан дард, тағйири ранги пӯст ё пайдоиши изи захм низ мушоҳида мешавад. Аммо бо истифодаи дурусти дастгоҳ, осори доимӣ нисбатан кам ба вуҷуд меоянд.&lt;ref name=&quot;Nguyen2025&quot;&gt;{{Cite journal|last=Nguyen|first=Lynhda|title=Laser and light-based treatments for port-wine birthmarks – a systematic review and network meta-analysis|journal=Journal der Deutschen Dermatologischen Gesellschaft|year=2025|volume=23|issue=3|pages=293–301|doi=10.1111/ddg.15612|pmid=39668417}}&lt;/ref&gt;

=== Роҳҳои дигар ===
Агар табобати лазериӣ натиҷаи кофӣ надиҳад, метавон аз намудҳои дигари лазер ё усулҳои рӯшноӣ истифода бурд.&lt;ref name=&quot;Nguyen2025&quot; /&gt; Дар ҳолатҳои ғафсшавии зиёди пӯст, пайдоиши гиреҳчаҳои калон ё халалдор шудани доғ ба фаъолияти узвҳо баъзан [[Ҷарроҳӣ|ҷарроҳӣ]] лозим мешавад.&lt;ref name=&quot;Grenier2026&quot; /&gt;

Барои пӯшондани доғ аз [[Воситаҳои ороишӣ|воситаҳои ороишӣ]] ([[Макияж|макияж]]) низ истифода мебаранд. Онҳо ранги доғро муваққатан пинҳон мекунанд, вале ба рагҳои хун таъсир намерасонанд.&lt;ref name=&quot;GOSH&quot; /&gt;

== Паҳншавӣ ==

Тибқи таҳқиқот, нор дар 3–5 кӯдак аз ҳар 1000 навзод (0,3–0,5%) дида мешавад. Он ҳам дар писарон ва ҳам дар духтарон пайдо мешавад.&lt;ref name=&quot;AAFP2024&quot;/&gt;

== Адабиёт ==
{{Эзоҳ}}
[[Гурӯҳ:Нуқсонҳои мӯйрагҳо]]</text>
      <sha1>dz491olaqrt61a0nfgk1camfc0w8nml</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1491411</id>
      <parentid>1491410</parentid>
      <timestamp>2026-10-26T14:10:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zosya95</username>
        <id>54344</id>
      </contributor>
      <origin>1491411</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19494" sha1="9wi50v2va40hoocqlg7deg76w0pyfch" xml:space="preserve">{{Ҳолати тиббӣ
|ном              = Нор
|синонимҳо        = {{hlist|Доғи нор| Холи нор}}
|тасвир           = PortWineStainHand.jpg
|андозаи тасвир   = 220px
|зернависи_тасвир = Доғи нор дар пушти даст
|ихтисос          = [[Дерматология]]
|нишонаҳо         = Доғи ҳамвори гулобӣ, сурх ё бунафш дар пӯст
|вазниншавӣ       = {{Феҳристи нишондор|Ғафсшавии пӯст|Пайдоиши гиреҳчаҳо|[[Хунравӣ]]|Дар баъзе ҳолатҳо [[глаукома]]}}
|оғози беморӣ     = Модарзод
|давомнокӣ        = Тамоми умр
|сабабҳо          = {{Феҳристи нишондор|Ташаккули ғайримуқаррарии рагҳои хун| Аксаран мутатсияи соматикии гени ''GNAQ''}}
|ташхис           = {{Феҳристи нишондор|Муоинаи зоҳирӣ|Дар ҳолатҳои зарурӣ [[томографияи магнитӣ-резонансӣ]]}}
|дифференсиалӣ    = {{hlist|[[Невуси одӣ]]|[[Гемангиомаи кӯдакона]]}}
|табобат          = Табобати лазерӣ; дар ҳолатҳои муайян ҷарроҳӣ
|пешгӯиҳо         = Одатан безарар; бо синну сол метавонад тира ва ғафс шавад
|паҳншавӣ         = 0,3–0,5% навзодон
}}
'''Нор''' ({{lang-la|nevus flammeus}}) — [[Нуқсонҳои рагҳо|нуқсони модарзодии рагҳои хунгарди пӯст]] аст, ки чун доғи ҳамвори [[пуштӣ]], [[сурх]] ё [[Бунафш|бунафшранг]] намоён мешавад. Нор аз он сабаб пайдо мешавад, ки [[Мӯйраг|мӯйрагҳо]] ва дигар [[Рагҳои хун|рагҳои хурди пӯст]] нодуруст рушд карда, васеъ мешаванд. Он ба гурӯҳи [[Нуқсони рагӣ|нуқсонҳои рагии дорои гардиши сусти хун]] дохил мешавад ва [[саратон]] нест.&lt;ref name=&quot;Grenier2026&quot;&gt;{{Cite journal|last=Grenier|first=Pierre-Olivier|last2=Liang|first2=Marilyn G.|title=Management of Capillary Malformations|journal=Clinics in Plastic Surgery|year=2026|volume=53|issue=4|pages=555–563|doi=10.1016/j.cps.2026.05.007}}&lt;/ref&gt;

Доғи нор аз давраи таваллуд вуҷуд дошта, одатан тамоми умр боқӣ мемонад. Он бештар дар [[Рӯй|рӯй]] ва [[Гардан|гардан]] дида мешавад, вале метавонад дар дигар қисмҳои бадан низ пайдо шавад. Нор одатан ба саломатӣ зарар намерасонад. Аммо агар дар пешонӣ ё атрофи чашм ҷойгир бошад, баъзан метавонад бо нуқсонҳои рагҳои [[Чашм|чашм]] ё [[Мағзи сар|мағзи сар]] алоқаманд бошад.&lt;ref name=&quot;SWS2021&quot;&gt;{{Cite journal|title=Consensus Statement for the Management and Treatment of Port-Wine Birthmarks in Sturge-Weber Syndrome|journal=JAMA Dermatology|year=2021|volume=157|issue=1|pages=98–104|doi=10.1001/jamadermatol.2020.4226}}&lt;/ref&gt;

== Аломатҳо ва хусусиятҳо ==

Андоза ва шакли нор гуногун буда, он метавонад доғи хурд бошад ё қисми зиёди пӯстро фаро гирад. Дар [[Навзод|навзодон]] ранги он одатан пуштӣ ё сурхи равшан аст. Нор дар кӯдакӣ ҳамвор буда, одатан дард ё хориш надорад. Бо калон шудани кӯдак доғ низ калон мешавад.&lt;ref name=&quot;MedlinePlus2025&quot;&gt;{{Cite web|url=https://medlineplus.gov/ency/article/001475.htm|title=Port-wine stain|website=MedlinePlus Medical Encyclopedia|publisher=U.S. National Library of Medicine|date=2025-06-03|access-date=2026-10-26}}&lt;/ref&gt;

Бо гузашти солҳо, махсусан дар рӯй, нор метавонад тағйир ёбад:

* '''Тирашавии ранг''' — ранги доғ аз пуштӣ ё сурхи равшан ба сурхи тира ё бунафш табдил меёбад.
* '''Ғафсшавии пӯст''' — пӯсти доғдор рафта-рафта ғафс шуда, каме барҷаста мегардад.
* '''Пайдоиши гиреҳчаҳо''' — дар баъзе калонсолон дар рӯйи доғ барҷастагиҳои хурди рагӣ пайдо мешаванд, ки ҳангоми осеб дидан метавонанд хунравӣ кунанд.

Ин дигаргуниҳо дар ҳама дида намешаванд. Онҳо ба андоза, ҷойгиршавӣ ва ҳолати рагҳои хун вобаста мебошанд.&lt;ref name=&quot;AAFP2024&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.aafp.org/pubs/afp/issues/2024/0300/newborn-skin-birthmarks.html|title=Newborn Skin: Part II. Birthmarks|last=Snyder|first=Katherine A. M.|last2=Voelckers|first2=Adam D.|website=American Family Physician|year=2024|volume=109|issue=3|pages=217–221}}&lt;/ref&gt;

[[Акс:RIAN_archive_359290_Mikhail_Gorbachev.jpg|мини|рост|230px|Доғи нор дар пешонии [[Михаил Горбачёв]]]]

== Сабаб ва пайдоиш ==

Нор ҳангоми инкишофи [[ҷанин]] дар батни модар пайдо мешавад. Дар пӯсти солим мӯйрагҳо [[Оксиген|оксиген]] ва [[Моддаҳои ғизоӣ|моддаҳои ғизоиро]] аз хун ба бофтаҳо мерасонанд. Аммо ҳангоми пайдоиши нор, баъзе аз ин рагҳо нодуруст рушд карда, васеъ мемонанд. Хуни дохили онҳо аз зери пӯст намоён шуда, ранги сурхи доғро ба вуҷуд меорад.&lt;ref name=&quot;MedlinePlus2025&quot; /&gt;

Таҳқиқоти [[Генетика|генетикӣ]] нишон додаанд, ки бисёр норҳо бо тағйирот дар [[Ген|гени]] [[GNAQ|''GNAQ'']] алоқаманданд. Яке аз тағйироти маълуми гени [[GNAQ|''GNAQ'']] — ''c.548G&gt;A'' мебошад, ки фаъолияти [[Сафеда|сафедаи]] ҳосилкардаи ин генро дигар мекунад. Ин тағйирот одатан ҳангоми инкишофи ҷанин пайдо шуда, танҳо дар қисми муайяни ҳуҷайраҳои бадан мавҷуд аст. Чунин тағйиротро [[Мутатсияи соматикӣ|мутатсияи соматикӣ]] ва мавҷудияти ҳуҷайраҳои аз ҷиҳати генетикӣ гуногунро дар як бадан [[мозаикизм]] меноманд.&lt;ref name=&quot;Shirley2013&quot;&gt;{{Cite journal|last=Shirley|first=Matthew D.|title=Sturge–Weber Syndrome and Port-Wine Stains Caused by Somatic Mutation in GNAQ|journal=The New England Journal of Medicine|year=2013|volume=368|issue=21|pages=1971–1979|doi=10.1056/NEJMoa1213507}}&lt;/ref&gt;

Аксари норҳо [[Ирсият|ирсӣ]] нестанд ва аз падару модар ба фарзанд намегузаранд. Аммо баъзе нуқсонҳои рагҳои хун, ки ба нор монанданд, метавонанд бо бемориҳои ирсии вобаста ба генҳои [[RASA1|''RASA1'']] ва [[EPHB4|''EPHB4'']] пайваста бошанд.&lt;ref name=&quot;GeneReviewsCMAVM&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK52764/|title=Capillary Malformation-Arteriovenous Malformation Syndrome|last=Bayrak-Toydemir|first=Pinar|last2=Stevenson|first2=David A.|website=GeneReviews|publisher=NCBI Bookshelf|date=2019-09-12|access-date=2026-10-26}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ISSVA2025&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.issva.org/classification|title=ISSVA Classification for Vascular Anomalies|website=International Society for the Study of Vascular Anomalies|year=2025|access-date=2026-10-26}}&lt;/ref&gt;

== Фарқ аз дигар доғҳои модарзодӣ ==

Норро баъзан бо дигар доғҳои рагии пӯсти навзодон омехта мекунанд, зеро ҳамаи онҳо метавонанд ранги гулобӣ ё сурх дошта бошанд.

'''[[Невуси одӣ]]''' (''nevus simplex'') — доғи рагиест, ки дар навзодон бештар дар байни [[Абрӯ|абрӯвон]], пилки чашм ё пушти гардан дида мешавад. Сарҳади доғ одатан норавшан буда, ҳангоми гиря ё баланд шудани ҳарорати бадан сурхтар мешавад. Доғҳои рӯй аксаран дар солҳои нахустини бачагӣ худ аз худ камранг ё тамоман нест мешаванд, аммо доғи пушти гардан метавонад то калонсолӣ боқӣ монад. Баръакси невуси оддӣ, нор одатан нест намешавад.&lt;ref name=&quot;NevusSimplex&quot;&gt;{{Cite web|url=https://dermnetnz.org/topics/naevus-simplex|title=Naevus simplex|website=DermNet|date=2019-01|author=Wei Wu|access-date=2026-10-26}}&lt;/ref&gt;

'''[[Гемангиомаи кӯдакона]]''' — [[Омоси хушсифат|омоси хушсифати рагӣ]] мебошад, ки аксаран дар ҳафтаҳои нахустини баъди таваллуд намоён шуда, дар моҳҳои аввал тез калон мешавад. Баъдан афзоиши он бас шуда, дар бисёр ҳолатҳо оҳиста-оҳиста хурд мешавад. Нор бошад, нуқсони ташаккули рагҳо аст, на омоси рагӣ, ва чунин давраи афзоиши босуръату хурдшавиро надорад.&lt;ref name=&quot;AAP2019&quot;&gt;{{Cite journal|title=Clinical Practice Guideline for the Management of Infantile Hemangiomas|journal=Pediatrics|year=2019|volume=143|issue=1|pages=e20183475|doi=10.1542/peds.2018-3475}}&lt;/ref&gt;

== Бемориҳои ҳамроҳ ==

Аксари норҳо мустақилона пайдо шуда, бо дигар бемориҳо алоқаманд нестанд. Лекин баъзе доғҳои васеъ, махсусан онҳое ки пешонӣ ва атрофи чашмро фаро мегиранд, метавонанд нишонаи нуқсонҳои мураккабтари рагӣ бошанд.

=== Синдроми Стерҷ–Вебер ===

[[Синдроми Стерҷ–Вебер]] бемории кам дидашавандаи модарзодиест, ки метавонад рагҳои пӯст, мағзи сар ва чашмро дар бар гирад. Яке аз нишонаҳои он нори рӯй мебошад, ки бештар пешонӣ ва баъзан пилки болои чашмро фаро мегирад.

Дар одамони гирифтори ин синдром нуқсонҳои рагии мағзи сар метавонанд боиси [[Саръ|хурӯҷи саръ]], дарди сар ва душвориҳои инкишофи асаб шаванд. Осеби рагҳои чашм бошад, метавонад бо [[Глаукома|глаукома]] (беморие, ки ба [[асаби босира]] осеб мерасонад) алоқаманд бошад. Бояд қайд кард, ки мавҷудияти нор дар пешонӣ маънои онро надорад, ки шахс ҳатман ин синдромро дорад. Аммо чунин ҷойгиршавӣ, махсусан дар кӯдакони навзод, барои арзёбии хатари беморӣ аҳамият дорад.&lt;ref name=&quot;SWS2021&quot; /&gt;

=== Синдроми Клиппел–Треноне ===

[[Синдроми Клиппел–Треноне]] бо нуқсонҳои рагии пӯст, тағйироти [[Варид|рагҳои варидӣ]] ва афзоиши ғайримуқаррарии бофтаҳои як қисми бадан алоқаманд аст. Дар ин ҳолат доғи сурхи рагӣ метавонад дар даст ё пой ҷойгир шуда, бо калоншавии ҳаҷм ё дарозии узви осебдида ҳамроҳ бошад.&lt;ref name=&quot;ISSVA2025&quot;/&gt;

== Ташхис ==

Пизишк одатан норро аз рӯйи намуди доғ, ҷойгиршавӣ ва мавҷуд будани он аз вақти таваллуд ташхис мекунад. Дар аксари ҳолатҳо муоинаи иловагӣ лозим нест. Агар гумон равад, ки осеби рагҳои дарунӣ ё бемории дигар вуҷуд дошта бошад, пизишк метавонад [[Ултрасадо|муоинаи ултрасадоӣ]], [[Томографияи магнитӣ-резонансӣ|томографияи магнитӣ-резонансӣ]] (ТМР) ё санҷиши чашмро тавсия диҳад.&lt;ref name=&quot;MedlinePlus2025&quot; /&gt;

Кӯдаконе, ки дар пешонӣ ё пилки чашм нор доранд, бояд аз муоинаи мутахассис гузаранд. [[Чашмпизишкӣ|Чашмпизишк]] (офталмолог) мавҷудияти глаукома ва [[Асабшиносӣ|асабпизишк]] нишонаҳои [[синдроми Стерҷ–Вебер|синдроми Стерҷ–Веберро]] месанҷад.&lt;ref name=&quot;SWS2021&quot; /&gt;

Томографияи мағзи сар барои ҳамаи кӯдакони дорои нор ҳатмӣ нест. Зарурати он вобаста ба ҷойгиршавии доғ ва нишонаҳои беморӣ таъйин мешавад. Натиҷаи муқаррарии томография дар моҳҳои аввали ҳаёт набудани синдроми Стерҷ–Веберро пурра тасдиқ намекунад.&lt;ref name=&quot;Neurology2021&quot;&gt;{{Cite journal|title=Consensus Statement for the Management and Treatment of Sturge-Weber Syndrome: Neurology, Neuroimaging, and Ophthalmology Recommendations|journal=Pediatric Neurology|year=2021|volume=121|pages=59–66|doi=10.1016/j.pediatrneurol.2021.04.013}}&lt;/ref&gt;

== Табобат ==

Нор одатан ба саломатӣ зарар надорад ва на ҳамеша ба табобат ниёз дорад. Муолиҷа асосан барои камранг кардани доғ, пешгирии ғафсшавии пӯст ва беҳтар кардани намуди зоҳирии он гузаронида мешавад.&lt;ref name=&quot;AlderHey&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.alderhey.nhs.uk/conditions/patient-information-leaflets/laser-treatment-for-capillary-malformation-port-wine-stain/|title=Laser Treatment for Capillary Malformation (Port Wine Stain)|website=Alder Hey Children's Hospital|access-date=2026-10-26}}&lt;/ref&gt;

=== Табобати лазерӣ ===

Усули асосии табобати нор истифодаи [[Лазер|лазери]] импулсии рангӣ ({{lang-en|pulsed dye laser}}, PDL) мебошад. Ин дастгоҳ ба пӯст импулсҳои кӯтоҳи рӯшноӣ мефиристад, ки онҳоро [[Ҳемоглобин|ҳемоглобини]] ҷаббида мегирад. Дар натиҷа, рагҳои васеъшуда гарм шуда, осеб мебинанд ва ранги доғ тадриҷан кам мешавад. Ин роҳи табобат ба бофтаҳои атроф осеби нисбатан кам мерасад.&lt;ref name=&quot;GOSH&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.gosh.nhs.uk/conditions-and-treatments/conditions-we-treat/port-wine-stains/|title=Port wine stains|website=Great Ormond Street Hospital|access-date=2026-10-26}}&lt;/ref&gt;

Барои ба даст овардани натиҷаи назаррас одатан чандин ҷаласаи табобат лозим аст. Самаранокии он ба синну соли бемор, ранги пӯст, ҷойгиршавӣ ва ғафсии доғ вобаста аст. Дар баъзе одамон нор хеле камранг мешавад, аммо дар дигарон танҳо қисман равшан мегардад. Ба пуррагӣ нест кардани доғ на ҳамеша имконпазир аст.&lt;ref name=&quot;GOSH&quot; /&gt;

Таҳқиқотҳо нишон медиҳанд, ки оғози табобат дар синни хурдсолӣ метавонад натиҷаҳои беҳтар диҳад. Бо вуҷуди ин, вақти муносиби муолиҷа барои ҳар кӯдак алоҳида муайян карда мешавад, махсусан агар истифодаи [[Бедардкунӣ|доруҳои бедардкунанда]] ё [[Беҳушкунӣ|беҳушкунанда]] зарур бошад.&lt;ref name=&quot;SWS2021&quot;/&gt; Пас аз табобати лазерӣ пӯст метавонад муваққатан сурх, варам ё кабуд шавад. Баъзан дард, тағйири ранги пӯст ё пайдоиши изи захм низ мушоҳида мешавад. Аммо бо истифодаи дурусти дастгоҳ, осори доимӣ нисбатан кам ба вуҷуд меоянд.&lt;ref name=&quot;Nguyen2025&quot;&gt;{{Cite journal|last=Nguyen|first=Lynhda|title=Laser and light-based treatments for port-wine birthmarks – a systematic review and network meta-analysis|journal=Journal der Deutschen Dermatologischen Gesellschaft|year=2025|volume=23|issue=3|pages=293–301|doi=10.1111/ddg.15612}}&lt;/ref&gt;

=== Роҳҳои дигар ===
Агар табобати лазериӣ натиҷаи кофӣ надиҳад, метавон аз намудҳои дигари лазер ё усулҳои рӯшноӣ истифода бурд.&lt;ref name=&quot;Nguyen2025&quot; /&gt; Дар ҳолатҳои ғафсшавии зиёди пӯст, пайдоиши гиреҳчаҳои калон ё халалдор шудани доғ ба фаъолияти узвҳо баъзан [[Ҷарроҳӣ|ҷарроҳӣ]] лозим мешавад.&lt;ref name=&quot;Grenier2026&quot; /&gt;

Барои пӯшондани доғ аз [[Воситаҳои ороишӣ|воситаҳои ороишӣ]] ([[Макияж|макияж]]) низ истифода мебаранд. Онҳо ранги доғро муваққатан пинҳон мекунанд, вале ба рагҳои хун таъсир намерасонанд.&lt;ref name=&quot;GOSH&quot; /&gt;

== Паҳншавӣ ==

Тибқи таҳқиқот, нор дар 3–5 кӯдак аз ҳар 1000 навзод (0,3–0,5%) дида мешавад. Он ҳам дар писарон ва ҳам дар духтарон пайдо мешавад.&lt;ref name=&quot;AAFP2024&quot;/&gt;

== Адабиёт ==
{{reflist}}
[[Гурӯҳ:Нуқсонҳои мӯйрагҳо]]</text>
      <sha1>9wi50v2va40hoocqlg7deg76w0pyfch</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1491412</id>
      <parentid>1491411</parentid>
      <timestamp>2026-10-26T14:15:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zosya95</username>
        <id>54344</id>
      </contributor>
      <comment>/* Фарқ аз дигар доғҳои модарзодӣ */</comment>
      <origin>1491412</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19619" sha1="2ieeunfvw68qlujhgd27nq2sk8xls4l" xml:space="preserve">{{Ҳолати тиббӣ
|ном              = Нор
|синонимҳо        = {{hlist|Доғи нор| Холи нор}}
|тасвир           = PortWineStainHand.jpg
|андозаи тасвир   = 220px
|зернависи_тасвир = Доғи нор дар пушти даст
|ихтисос          = [[Дерматология]]
|нишонаҳо         = Доғи ҳамвори гулобӣ, сурх ё бунафш дар пӯст
|вазниншавӣ       = {{Феҳристи нишондор|Ғафсшавии пӯст|Пайдоиши гиреҳчаҳо|[[Хунравӣ]]|Дар баъзе ҳолатҳо [[глаукома]]}}
|оғози беморӣ     = Модарзод
|давомнокӣ        = Тамоми умр
|сабабҳо          = {{Феҳристи нишондор|Ташаккули ғайримуқаррарии рагҳои хун| Аксаран мутатсияи соматикии гени ''GNAQ''}}
|ташхис           = {{Феҳристи нишондор|Муоинаи зоҳирӣ|Дар ҳолатҳои зарурӣ [[томографияи магнитӣ-резонансӣ]]}}
|дифференсиалӣ    = {{hlist|[[Невуси одӣ]]|[[Гемангиомаи кӯдакона]]}}
|табобат          = Табобати лазерӣ; дар ҳолатҳои муайян ҷарроҳӣ
|пешгӯиҳо         = Одатан безарар; бо синну сол метавонад тира ва ғафс шавад
|паҳншавӣ         = 0,3–0,5% навзодон
}}
'''Нор''' ({{lang-la|nevus flammeus}}) — [[Нуқсонҳои рагҳо|нуқсони модарзодии рагҳои хунгарди пӯст]] аст, ки чун доғи ҳамвори [[пуштӣ]], [[сурх]] ё [[Бунафш|бунафшранг]] намоён мешавад. Нор аз он сабаб пайдо мешавад, ки [[Мӯйраг|мӯйрагҳо]] ва дигар [[Рагҳои хун|рагҳои хурди пӯст]] нодуруст рушд карда, васеъ мешаванд. Он ба гурӯҳи [[Нуқсони рагӣ|нуқсонҳои рагии дорои гардиши сусти хун]] дохил мешавад ва [[саратон]] нест.&lt;ref name=&quot;Grenier2026&quot;&gt;{{Cite journal|last=Grenier|first=Pierre-Olivier|last2=Liang|first2=Marilyn G.|title=Management of Capillary Malformations|journal=Clinics in Plastic Surgery|year=2026|volume=53|issue=4|pages=555–563|doi=10.1016/j.cps.2026.05.007}}&lt;/ref&gt;

Доғи нор аз давраи таваллуд вуҷуд дошта, одатан тамоми умр боқӣ мемонад. Он бештар дар [[Рӯй|рӯй]] ва [[Гардан|гардан]] дида мешавад, вале метавонад дар дигар қисмҳои бадан низ пайдо шавад. Нор одатан ба саломатӣ зарар намерасонад. Аммо агар дар пешонӣ ё атрофи чашм ҷойгир бошад, баъзан метавонад бо нуқсонҳои рагҳои [[Чашм|чашм]] ё [[Мағзи сар|мағзи сар]] алоқаманд бошад.&lt;ref name=&quot;SWS2021&quot;&gt;{{Cite journal|title=Consensus Statement for the Management and Treatment of Port-Wine Birthmarks in Sturge-Weber Syndrome|journal=JAMA Dermatology|year=2021|volume=157|issue=1|pages=98–104|doi=10.1001/jamadermatol.2020.4226}}&lt;/ref&gt;

== Аломатҳо ва хусусиятҳо ==

Андоза ва шакли нор гуногун буда, он метавонад доғи хурд бошад ё қисми зиёди пӯстро фаро гирад. Дар [[Навзод|навзодон]] ранги он одатан пуштӣ ё сурхи равшан аст. Нор дар кӯдакӣ ҳамвор буда, одатан дард ё хориш надорад. Бо калон шудани кӯдак доғ низ калон мешавад.&lt;ref name=&quot;MedlinePlus2025&quot;&gt;{{Cite web|url=https://medlineplus.gov/ency/article/001475.htm|title=Port-wine stain|website=MedlinePlus Medical Encyclopedia|publisher=U.S. National Library of Medicine|date=2025-06-03|access-date=2026-10-26}}&lt;/ref&gt;

Бо гузашти солҳо, махсусан дар рӯй, нор метавонад тағйир ёбад:

* '''Тирашавии ранг''' — ранги доғ аз пуштӣ ё сурхи равшан ба сурхи тира ё бунафш табдил меёбад.
* '''Ғафсшавии пӯст''' — пӯсти доғдор рафта-рафта ғафс шуда, каме барҷаста мегардад.
* '''Пайдоиши гиреҳчаҳо''' — дар баъзе калонсолон дар рӯйи доғ барҷастагиҳои хурди рагӣ пайдо мешаванд, ки ҳангоми осеб дидан метавонанд хунравӣ кунанд.

Ин дигаргуниҳо дар ҳама дида намешаванд. Онҳо ба андоза, ҷойгиршавӣ ва ҳолати рагҳои хун вобаста мебошанд.&lt;ref name=&quot;AAFP2024&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.aafp.org/pubs/afp/issues/2024/0300/newborn-skin-birthmarks.html|title=Newborn Skin: Part II. Birthmarks|last=Snyder|first=Katherine A. M.|last2=Voelckers|first2=Adam D.|website=American Family Physician|year=2024|volume=109|issue=3|pages=217–221}}&lt;/ref&gt;

[[Акс:RIAN_archive_359290_Mikhail_Gorbachev.jpg|мини|рост|230px|Доғи нор дар пешонии [[Михаил Горбачёв]]]]

== Сабаб ва пайдоиш ==

Нор ҳангоми инкишофи [[ҷанин]] дар батни модар пайдо мешавад. Дар пӯсти солим мӯйрагҳо [[Оксиген|оксиген]] ва [[Моддаҳои ғизоӣ|моддаҳои ғизоиро]] аз хун ба бофтаҳо мерасонанд. Аммо ҳангоми пайдоиши нор, баъзе аз ин рагҳо нодуруст рушд карда, васеъ мемонанд. Хуни дохили онҳо аз зери пӯст намоён шуда, ранги сурхи доғро ба вуҷуд меорад.&lt;ref name=&quot;MedlinePlus2025&quot; /&gt;

Таҳқиқоти [[Генетика|генетикӣ]] нишон додаанд, ки бисёр норҳо бо тағйирот дар [[Ген|гени]] [[GNAQ|''GNAQ'']] алоқаманданд. Яке аз тағйироти маълуми гени [[GNAQ|''GNAQ'']] — ''c.548G&gt;A'' мебошад, ки фаъолияти [[Сафеда|сафедаи]] ҳосилкардаи ин генро дигар мекунад. Ин тағйирот одатан ҳангоми инкишофи ҷанин пайдо шуда, танҳо дар қисми муайяни ҳуҷайраҳои бадан мавҷуд аст. Чунин тағйиротро [[Мутатсияи соматикӣ|мутатсияи соматикӣ]] ва мавҷудияти ҳуҷайраҳои аз ҷиҳати генетикӣ гуногунро дар як бадан [[мозаикизм]] меноманд.&lt;ref name=&quot;Shirley2013&quot;&gt;{{Cite journal|last=Shirley|first=Matthew D.|title=Sturge–Weber Syndrome and Port-Wine Stains Caused by Somatic Mutation in GNAQ|journal=The New England Journal of Medicine|year=2013|volume=368|issue=21|pages=1971–1979|doi=10.1056/NEJMoa1213507}}&lt;/ref&gt;

Аксари норҳо [[Ирсият|ирсӣ]] нестанд ва аз падару модар ба фарзанд намегузаранд. Аммо баъзе нуқсонҳои рагҳои хун, ки ба нор монанданд, метавонанд бо бемориҳои ирсии вобаста ба генҳои [[RASA1|''RASA1'']] ва [[EPHB4|''EPHB4'']] пайваста бошанд.&lt;ref name=&quot;GeneReviewsCMAVM&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK52764/|title=Capillary Malformation-Arteriovenous Malformation Syndrome|last=Bayrak-Toydemir|first=Pinar|last2=Stevenson|first2=David A.|website=GeneReviews|publisher=NCBI Bookshelf|date=2019-09-12|access-date=2026-10-26}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ISSVA2025&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.issva.org/classification|title=ISSVA Classification for Vascular Anomalies|website=International Society for the Study of Vascular Anomalies|year=2025|access-date=2026-10-26}}&lt;/ref&gt;

== Фарқ аз дигар доғҳои модарзодӣ ==
[[File:Mariano Barbacid 2012.jpg|thumb|Пажӯҳишгари соҳаи саратоншиносӣ — Мариано Барбасид]]
Норро баъзан бо дигар доғҳои рагии пӯсти навзодон омехта мекунанд, зеро ҳамаи онҳо метавонанд ранги гулобӣ ё сурх дошта бошанд.

[[Невуси одӣ]] (''nevus simplex'') — доғи рагиест, ки дар навзодон бештар дар байни [[Абрӯ|абрӯвон]], пилки чашм ё пушти гардан дида мешавад. Сарҳади доғ одатан норавшан буда, ҳангоми гиря ё баланд шудани ҳарорати бадан сурхтар мешавад. Доғҳои рӯй аксаран дар солҳои нахустини бачагӣ худ аз худ камранг ё тамоман нест мешаванд, аммо доғи пушти гардан метавонад то калонсолӣ боқӣ монад. Баръакси невуси оддӣ, нор одатан нест намешавад.&lt;ref name=&quot;NevusSimplex&quot;&gt;{{Cite web|url=https://dermnetnz.org/topics/naevus-simplex|title=Naevus simplex|website=DermNet|date=2019-01|author=Wei Wu|access-date=2026-10-26}}&lt;/ref&gt;

[[Гемангиомаи кӯдакона]] — [[Омоси хушсифат|омоси хушсифати рагӣ]] мебошад, ки аксаран дар ҳафтаҳои нахустини баъди таваллуд намоён шуда, дар моҳҳои аввал тез калон мешавад. Баъдан афзоиши он бас шуда, дар бисёр ҳолатҳо оҳиста-оҳиста хурд мешавад. Нор бошад, нуқсони ташаккули рагҳо аст, на омоси рагӣ, ва чунин давраи афзоиши босуръату хурдшавиро надорад.&lt;ref name=&quot;AAP2019&quot;&gt;{{Cite journal|title=Clinical Practice Guideline for the Management of Infantile Hemangiomas|journal=Pediatrics|year=2019|volume=143|issue=1|pages=e20183475|doi=10.1542/peds.2018-3475}}&lt;/ref&gt;

== Бемориҳои ҳамроҳ ==

Аксари норҳо мустақилона пайдо шуда, бо дигар бемориҳо алоқаманд нестанд. Лекин баъзе доғҳои васеъ, махсусан онҳое ки пешонӣ ва атрофи чашмро фаро мегиранд, метавонанд нишонаи нуқсонҳои мураккабтари рагӣ бошанд.

=== Синдроми Стерҷ–Вебер ===

[[Синдроми Стерҷ–Вебер]] бемории кам дидашавандаи модарзодиест, ки метавонад рагҳои пӯст, мағзи сар ва чашмро дар бар гирад. Яке аз нишонаҳои он нори рӯй мебошад, ки бештар пешонӣ ва баъзан пилки болои чашмро фаро мегирад.

Дар одамони гирифтори ин синдром нуқсонҳои рагии мағзи сар метавонанд боиси [[Саръ|хурӯҷи саръ]], дарди сар ва душвориҳои инкишофи асаб шаванд. Осеби рагҳои чашм бошад, метавонад бо [[Глаукома|глаукома]] (беморие, ки ба [[асаби босира]] осеб мерасонад) алоқаманд бошад. Бояд қайд кард, ки мавҷудияти нор дар пешонӣ маънои онро надорад, ки шахс ҳатман ин синдромро дорад. Аммо чунин ҷойгиршавӣ, махсусан дар кӯдакони навзод, барои арзёбии хатари беморӣ аҳамият дорад.&lt;ref name=&quot;SWS2021&quot; /&gt;

=== Синдроми Клиппел–Треноне ===

[[Синдроми Клиппел–Треноне]] бо нуқсонҳои рагии пӯст, тағйироти [[Варид|рагҳои варидӣ]] ва афзоиши ғайримуқаррарии бофтаҳои як қисми бадан алоқаманд аст. Дар ин ҳолат доғи сурхи рагӣ метавонад дар даст ё пой ҷойгир шуда, бо калоншавии ҳаҷм ё дарозии узви осебдида ҳамроҳ бошад.&lt;ref name=&quot;ISSVA2025&quot;/&gt;

== Ташхис ==

Пизишк одатан норро аз рӯйи намуди доғ, ҷойгиршавӣ ва мавҷуд будани он аз вақти таваллуд ташхис мекунад. Дар аксари ҳолатҳо муоинаи иловагӣ лозим нест. Агар гумон равад, ки осеби рагҳои дарунӣ ё бемории дигар вуҷуд дошта бошад, пизишк метавонад [[Ултрасадо|муоинаи ултрасадоӣ]], [[Томографияи магнитӣ-резонансӣ|томографияи магнитӣ-резонансӣ]] (ТМР) ё санҷиши чашмро тавсия диҳад.&lt;ref name=&quot;MedlinePlus2025&quot; /&gt;

Кӯдаконе, ки дар пешонӣ ё пилки чашм нор доранд, бояд аз муоинаи мутахассис гузаранд. [[Чашмпизишкӣ|Чашмпизишк]] (офталмолог) мавҷудияти глаукома ва [[Асабшиносӣ|асабпизишк]] нишонаҳои [[синдроми Стерҷ–Вебер|синдроми Стерҷ–Веберро]] месанҷад.&lt;ref name=&quot;SWS2021&quot; /&gt;

Томографияи мағзи сар барои ҳамаи кӯдакони дорои нор ҳатмӣ нест. Зарурати он вобаста ба ҷойгиршавии доғ ва нишонаҳои беморӣ таъйин мешавад. Натиҷаи муқаррарии томография дар моҳҳои аввали ҳаёт набудани синдроми Стерҷ–Веберро пурра тасдиқ намекунад.&lt;ref name=&quot;Neurology2021&quot;&gt;{{Cite journal|title=Consensus Statement for the Management and Treatment of Sturge-Weber Syndrome: Neurology, Neuroimaging, and Ophthalmology Recommendations|journal=Pediatric Neurology|year=2021|volume=121|pages=59–66|doi=10.1016/j.pediatrneurol.2021.04.013}}&lt;/ref&gt;

== Табобат ==

Нор одатан ба саломатӣ зарар надорад ва на ҳамеша ба табобат ниёз дорад. Муолиҷа асосан барои камранг кардани доғ, пешгирии ғафсшавии пӯст ва беҳтар кардани намуди зоҳирии он гузаронида мешавад.&lt;ref name=&quot;AlderHey&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.alderhey.nhs.uk/conditions/patient-information-leaflets/laser-treatment-for-capillary-malformation-port-wine-stain/|title=Laser Treatment for Capillary Malformation (Port Wine Stain)|website=Alder Hey Children's Hospital|access-date=2026-10-26}}&lt;/ref&gt;

=== Табобати лазерӣ ===

Усули асосии табобати нор истифодаи [[Лазер|лазери]] импулсии рангӣ ({{lang-en|pulsed dye laser}}, PDL) мебошад. Ин дастгоҳ ба пӯст импулсҳои кӯтоҳи рӯшноӣ мефиристад, ки онҳоро [[Ҳемоглобин|ҳемоглобини]] ҷаббида мегирад. Дар натиҷа, рагҳои васеъшуда гарм шуда, осеб мебинанд ва ранги доғ тадриҷан кам мешавад. Ин роҳи табобат ба бофтаҳои атроф осеби нисбатан кам мерасад.&lt;ref name=&quot;GOSH&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.gosh.nhs.uk/conditions-and-treatments/conditions-we-treat/port-wine-stains/|title=Port wine stains|website=Great Ormond Street Hospital|access-date=2026-10-26}}&lt;/ref&gt;

Барои ба даст овардани натиҷаи назаррас одатан чандин ҷаласаи табобат лозим аст. Самаранокии он ба синну соли бемор, ранги пӯст, ҷойгиршавӣ ва ғафсии доғ вобаста аст. Дар баъзе одамон нор хеле камранг мешавад, аммо дар дигарон танҳо қисман равшан мегардад. Ба пуррагӣ нест кардани доғ на ҳамеша имконпазир аст.&lt;ref name=&quot;GOSH&quot; /&gt;

Таҳқиқотҳо нишон медиҳанд, ки оғози табобат дар синни хурдсолӣ метавонад натиҷаҳои беҳтар диҳад. Бо вуҷуди ин, вақти муносиби муолиҷа барои ҳар кӯдак алоҳида муайян карда мешавад, махсусан агар истифодаи [[Бедардкунӣ|доруҳои бедардкунанда]] ё [[Беҳушкунӣ|беҳушкунанда]] зарур бошад.&lt;ref name=&quot;SWS2021&quot;/&gt; Пас аз табобати лазерӣ пӯст метавонад муваққатан сурх, варам ё кабуд шавад. Баъзан дард, тағйири ранги пӯст ё пайдоиши изи захм низ мушоҳида мешавад. Аммо бо истифодаи дурусти дастгоҳ, осори доимӣ нисбатан кам ба вуҷуд меоянд.&lt;ref name=&quot;Nguyen2025&quot;&gt;{{Cite journal|last=Nguyen|first=Lynhda|title=Laser and light-based treatments for port-wine birthmarks – a systematic review and network meta-analysis|journal=Journal der Deutschen Dermatologischen Gesellschaft|year=2025|volume=23|issue=3|pages=293–301|doi=10.1111/ddg.15612}}&lt;/ref&gt;

=== Роҳҳои дигар ===
Агар табобати лазериӣ натиҷаи кофӣ надиҳад, метавон аз намудҳои дигари лазер ё усулҳои рӯшноӣ истифода бурд.&lt;ref name=&quot;Nguyen2025&quot; /&gt; Дар ҳолатҳои ғафсшавии зиёди пӯст, пайдоиши гиреҳчаҳои калон ё халалдор шудани доғ ба фаъолияти узвҳо баъзан [[Ҷарроҳӣ|ҷарроҳӣ]] лозим мешавад.&lt;ref name=&quot;Grenier2026&quot; /&gt;

Барои пӯшондани доғ аз [[Воситаҳои ороишӣ|воситаҳои ороишӣ]] ([[Макияж|макияж]]) низ истифода мебаранд. Онҳо ранги доғро муваққатан пинҳон мекунанд, вале ба рагҳои хун таъсир намерасонанд.&lt;ref name=&quot;GOSH&quot; /&gt;

== Паҳншавӣ ==

Тибқи таҳқиқот, нор дар 3–5 кӯдак аз ҳар 1000 навзод (0,3–0,5%) дида мешавад. Он ҳам дар писарон ва ҳам дар духтарон пайдо мешавад.&lt;ref name=&quot;AAFP2024&quot;/&gt;

== Адабиёт ==
{{reflist}}
[[Гурӯҳ:Нуқсонҳои мӯйрагҳо]]</text>
      <sha1>2ieeunfvw68qlujhgd27nq2sk8xls4l</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1491413</id>
      <parentid>1491412</parentid>
      <timestamp>2026-10-26T14:16:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zosya95</username>
        <id>54344</id>
      </contributor>
      <origin>1491413</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19604" sha1="rn4wtucuk1dgbc4g2iglqh2eb0355wm" xml:space="preserve">{{Ҳолати тиббӣ
|ном              = Нор
|синонимҳо        = {{hlist|Доғи нор| Холи нор}}
|тасвир           = PortWineStainHand.jpg
|андозаи тасвир   = 220px
|зернависи_тасвир = Доғи нор дар пушти даст
|ихтисос          = [[Дерматология]]
|нишонаҳо         = Доғи ҳамвори гулобӣ, сурх ё бунафш дар пӯст
|вазниншавӣ       = {{Феҳристи нишондор|Ғафсшавии пӯст|Пайдоиши гиреҳчаҳо|[[Хунравӣ]]|Дар баъзе ҳолатҳо [[глаукома]]}}
|оғози беморӣ     = Модарзод
|давомнокӣ        = Тамоми умр
|сабабҳо          = {{Феҳристи нишондор|Ташаккули ғайримуқаррарии рагҳои хун| Аксаран мутатсияи соматикии гени ''GNAQ''}}
|ташхис           = {{Феҳристи нишондор|Муоинаи зоҳирӣ|Дар ҳолатҳои зарурӣ [[томографияи магнитӣ-резонансӣ]]}}
|дифференсиалӣ    = {{hlist|[[Невуси одӣ]]|[[Гемангиомаи кӯдакона]]}}
|табобат          = Табобати лазерӣ; дар ҳолатҳои муайян ҷарроҳӣ
|пешгӯиҳо         = Одатан безарар; бо синну сол метавонад тира ва ғафс шавад
|паҳншавӣ         = 0,3–0,5% навзодон
}}
'''Нор''' ({{lang-la|nevus flammeus}}) — [[Нуқсонҳои рагҳо|нуқсони модарзодии рагҳои хунгарди пӯст]] аст, ки чун доғи ҳамвори [[пуштӣ]], [[сурх]] ё [[Бунафш|бунафшранг]] намоён мешавад. Нор аз он сабаб пайдо мешавад, ки [[Мӯйраг|мӯйрагҳо]] ва дигар [[Рагҳои хун|рагҳои хурди пӯст]] нодуруст рушд карда, васеъ мешаванд. Он ба гурӯҳи [[Нуқсони рагӣ|нуқсонҳои рагии дорои гардиши сусти хун]] дохил мешавад ва [[саратон]] нест.&lt;ref name=&quot;Grenier2026&quot;&gt;{{Cite journal|last=Grenier|first=Pierre-Olivier|last2=Liang|first2=Marilyn G.|title=Management of Capillary Malformations|journal=Clinics in Plastic Surgery|year=2026|volume=53|issue=4|pages=555–563|doi=10.1016/j.cps.2026.05.007}}&lt;/ref&gt;

Доғи нор аз давраи таваллуд вуҷуд дошта, одатан тамоми умр боқӣ мемонад. Он бештар дар [[Рӯй|рӯй]] ва [[Гардан|гардан]] дида мешавад, вале метавонад дар дигар қисмҳои бадан низ пайдо шавад. Нор одатан ба саломатӣ зарар намерасонад. Аммо агар дар пешонӣ ё атрофи чашм ҷойгир бошад, баъзан метавонад бо нуқсонҳои рагҳои [[Чашм|чашм]] ё [[Мағзи сар|мағзи сар]] алоқаманд бошад.&lt;ref name=&quot;SWS2021&quot;&gt;{{Cite journal|title=Consensus Statement for the Management and Treatment of Port-Wine Birthmarks in Sturge-Weber Syndrome|journal=JAMA Dermatology|year=2021|volume=157|issue=1|pages=98–104|doi=10.1001/jamadermatol.2020.4226}}&lt;/ref&gt;

== Аломатҳо ва хусусиятҳо ==

Андоза ва шакли нор гуногун буда, он метавонад доғи хурд бошад ё қисми зиёди пӯстро фаро гирад. Дар [[Навзод|навзодон]] ранги он одатан пуштӣ ё сурхи равшан аст. Нор дар кӯдакӣ ҳамвор буда, одатан дард ё хориш надорад. Бо калон шудани кӯдак доғ низ калон мешавад.&lt;ref name=&quot;MedlinePlus2025&quot;&gt;{{Cite web|url=https://medlineplus.gov/ency/article/001475.htm|title=Port-wine stain|website=MedlinePlus Medical Encyclopedia|publisher=U.S. National Library of Medicine|date=2025-06-03|access-date=2026-10-26}}&lt;/ref&gt;

Бо гузашти солҳо, махсусан дар рӯй, нор метавонад тағйир ёбад:

* '''Тирашавии ранг''' — ранги доғ аз пуштӣ ё сурхи равшан ба сурхи тира ё бунафш табдил меёбад.
* '''Ғафсшавии пӯст''' — пӯсти доғдор рафта-рафта ғафс шуда, каме барҷаста мегардад.
* '''Пайдоиши гиреҳчаҳо''' — дар баъзе калонсолон дар рӯйи доғ барҷастагиҳои хурди рагӣ пайдо мешаванд, ки ҳангоми осеб дидан метавонанд хунравӣ кунанд.

Ин дигаргуниҳо дар ҳама дида намешаванд. Онҳо ба андоза, ҷойгиршавӣ ва ҳолати рагҳои хун вобаста мебошанд.&lt;ref name=&quot;AAFP2024&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.aafp.org/pubs/afp/issues/2024/0300/newborn-skin-birthmarks.html|title=Newborn Skin: Part II. Birthmarks|last=Snyder|first=Katherine A. M.|last2=Voelckers|first2=Adam D.|website=American Family Physician|year=2024|volume=109|issue=3|pages=217–221}}&lt;/ref&gt;

[[Акс:RIAN_archive_359290_Mikhail_Gorbachev.jpg|мини|Доғи нор дар пешонии [[Михаил Горбачёв]]]]

== Сабаб ва пайдоиш ==

Нор ҳангоми инкишофи [[ҷанин]] дар батни модар пайдо мешавад. Дар пӯсти солим мӯйрагҳо [[Оксиген|оксиген]] ва [[Моддаҳои ғизоӣ|моддаҳои ғизоиро]] аз хун ба бофтаҳо мерасонанд. Аммо ҳангоми пайдоиши нор, баъзе аз ин рагҳо нодуруст рушд карда, васеъ мемонанд. Хуни дохили онҳо аз зери пӯст намоён шуда, ранги сурхи доғро ба вуҷуд меорад.&lt;ref name=&quot;MedlinePlus2025&quot; /&gt;

Таҳқиқоти [[Генетика|генетикӣ]] нишон додаанд, ки бисёр норҳо бо тағйирот дар [[Ген|гени]] [[GNAQ|''GNAQ'']] алоқаманданд. Яке аз тағйироти маълуми гени [[GNAQ|''GNAQ'']] — ''c.548G&gt;A'' мебошад, ки фаъолияти [[Сафеда|сафедаи]] ҳосилкардаи ин генро дигар мекунад. Ин тағйирот одатан ҳангоми инкишофи ҷанин пайдо шуда, танҳо дар қисми муайяни ҳуҷайраҳои бадан мавҷуд аст. Чунин тағйиротро [[Мутатсияи соматикӣ|мутатсияи соматикӣ]] ва мавҷудияти ҳуҷайраҳои аз ҷиҳати генетикӣ гуногунро дар як бадан [[мозаикизм]] меноманд.&lt;ref name=&quot;Shirley2013&quot;&gt;{{Cite journal|last=Shirley|first=Matthew D.|title=Sturge–Weber Syndrome and Port-Wine Stains Caused by Somatic Mutation in GNAQ|journal=The New England Journal of Medicine|year=2013|volume=368|issue=21|pages=1971–1979|doi=10.1056/NEJMoa1213507}}&lt;/ref&gt;

Аксари норҳо [[Ирсият|ирсӣ]] нестанд ва аз падару модар ба фарзанд намегузаранд. Аммо баъзе нуқсонҳои рагҳои хун, ки ба нор монанданд, метавонанд бо бемориҳои ирсии вобаста ба генҳои [[RASA1|''RASA1'']] ва [[EPHB4|''EPHB4'']] пайваста бошанд.&lt;ref name=&quot;GeneReviewsCMAVM&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK52764/|title=Capillary Malformation-Arteriovenous Malformation Syndrome|last=Bayrak-Toydemir|first=Pinar|last2=Stevenson|first2=David A.|website=GeneReviews|publisher=NCBI Bookshelf|date=2019-09-12|access-date=2026-10-26}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ISSVA2025&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.issva.org/classification|title=ISSVA Classification for Vascular Anomalies|website=International Society for the Study of Vascular Anomalies|year=2025|access-date=2026-10-26}}&lt;/ref&gt;

== Фарқ аз дигар доғҳои модарзодӣ ==
[[File:Mariano Barbacid 2012.jpg|thumb|Пажӯҳишгари соҳаи саратоншиносӣ — Мариано Барбасид]]
Норро баъзан бо дигар доғҳои рагии пӯсти навзодон омехта мекунанд, зеро ҳамаи онҳо метавонанд ранги гулобӣ ё сурх дошта бошанд.

[[Невуси одӣ]] (''nevus simplex'') — доғи рагиест, ки дар навзодон бештар дар байни [[Абрӯ|абрӯвон]], пилки чашм ё пушти гардан дида мешавад. Сарҳади доғ одатан норавшан буда, ҳангоми гиря ё баланд шудани ҳарорати бадан сурхтар мешавад. Доғҳои рӯй аксаран дар солҳои нахустини бачагӣ худ аз худ камранг ё тамоман нест мешаванд, аммо доғи пушти гардан метавонад то калонсолӣ боқӣ монад. Баръакси невуси оддӣ, нор одатан нест намешавад.&lt;ref name=&quot;NevusSimplex&quot;&gt;{{Cite web|url=https://dermnetnz.org/topics/naevus-simplex|title=Naevus simplex|website=DermNet|date=2019-01|author=Wei Wu|access-date=2026-10-26}}&lt;/ref&gt;

[[Гемангиомаи кӯдакона]] — [[Омоси хушсифат|омоси хушсифати рагӣ]] мебошад, ки аксаран дар ҳафтаҳои нахустини баъди таваллуд намоён шуда, дар моҳҳои аввал тез калон мешавад. Баъдан афзоиши он бас шуда, дар бисёр ҳолатҳо оҳиста-оҳиста хурд мешавад. Нор бошад, нуқсони ташаккули рагҳо аст, на омоси рагӣ, ва чунин давраи афзоиши босуръату хурдшавиро надорад.&lt;ref name=&quot;AAP2019&quot;&gt;{{Cite journal|title=Clinical Practice Guideline for the Management of Infantile Hemangiomas|journal=Pediatrics|year=2019|volume=143|issue=1|pages=e20183475|doi=10.1542/peds.2018-3475}}&lt;/ref&gt;

== Бемориҳои ҳамроҳ ==

Аксари норҳо мустақилона пайдо шуда, бо дигар бемориҳо алоқаманд нестанд. Лекин баъзе доғҳои васеъ, махсусан онҳое ки пешонӣ ва атрофи чашмро фаро мегиранд, метавонанд нишонаи нуқсонҳои мураккабтари рагӣ бошанд.

=== Синдроми Стерҷ–Вебер ===

[[Синдроми Стерҷ–Вебер]] бемории кам дидашавандаи модарзодиест, ки метавонад рагҳои пӯст, мағзи сар ва чашмро дар бар гирад. Яке аз нишонаҳои он нори рӯй мебошад, ки бештар пешонӣ ва баъзан пилки болои чашмро фаро мегирад.

Дар одамони гирифтори ин синдром нуқсонҳои рагии мағзи сар метавонанд боиси [[Саръ|хурӯҷи саръ]], дарди сар ва душвориҳои инкишофи асаб шаванд. Осеби рагҳои чашм бошад, метавонад бо [[Глаукома|глаукома]] (беморие, ки ба [[асаби босира]] осеб мерасонад) алоқаманд бошад. Бояд қайд кард, ки мавҷудияти нор дар пешонӣ маънои онро надорад, ки шахс ҳатман ин синдромро дорад. Аммо чунин ҷойгиршавӣ, махсусан дар кӯдакони навзод, барои арзёбии хатари беморӣ аҳамият дорад.&lt;ref name=&quot;SWS2021&quot; /&gt;

=== Синдроми Клиппел–Треноне ===

[[Синдроми Клиппел–Треноне]] бо нуқсонҳои рагии пӯст, тағйироти [[Варид|рагҳои варидӣ]] ва афзоиши ғайримуқаррарии бофтаҳои як қисми бадан алоқаманд аст. Дар ин ҳолат доғи сурхи рагӣ метавонад дар даст ё пой ҷойгир шуда, бо калоншавии ҳаҷм ё дарозии узви осебдида ҳамроҳ бошад.&lt;ref name=&quot;ISSVA2025&quot;/&gt;

== Ташхис ==

Пизишк одатан норро аз рӯйи намуди доғ, ҷойгиршавӣ ва мавҷуд будани он аз вақти таваллуд ташхис мекунад. Дар аксари ҳолатҳо муоинаи иловагӣ лозим нест. Агар гумон равад, ки осеби рагҳои дарунӣ ё бемории дигар вуҷуд дошта бошад, пизишк метавонад [[Ултрасадо|муоинаи ултрасадоӣ]], [[Томографияи магнитӣ-резонансӣ|томографияи магнитӣ-резонансӣ]] (ТМР) ё санҷиши чашмро тавсия диҳад.&lt;ref name=&quot;MedlinePlus2025&quot; /&gt;

Кӯдаконе, ки дар пешонӣ ё пилки чашм нор доранд, бояд аз муоинаи мутахассис гузаранд. [[Чашмпизишкӣ|Чашмпизишк]] (офталмолог) мавҷудияти глаукома ва [[Асабшиносӣ|асабпизишк]] нишонаҳои [[синдроми Стерҷ–Вебер|синдроми Стерҷ–Веберро]] месанҷад.&lt;ref name=&quot;SWS2021&quot; /&gt;

Томографияи мағзи сар барои ҳамаи кӯдакони дорои нор ҳатмӣ нест. Зарурати он вобаста ба ҷойгиршавии доғ ва нишонаҳои беморӣ таъйин мешавад. Натиҷаи муқаррарии томография дар моҳҳои аввали ҳаёт набудани синдроми Стерҷ–Веберро пурра тасдиқ намекунад.&lt;ref name=&quot;Neurology2021&quot;&gt;{{Cite journal|title=Consensus Statement for the Management and Treatment of Sturge-Weber Syndrome: Neurology, Neuroimaging, and Ophthalmology Recommendations|journal=Pediatric Neurology|year=2021|volume=121|pages=59–66|doi=10.1016/j.pediatrneurol.2021.04.013}}&lt;/ref&gt;

== Табобат ==

Нор одатан ба саломатӣ зарар надорад ва на ҳамеша ба табобат ниёз дорад. Муолиҷа асосан барои камранг кардани доғ, пешгирии ғафсшавии пӯст ва беҳтар кардани намуди зоҳирии он гузаронида мешавад.&lt;ref name=&quot;AlderHey&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.alderhey.nhs.uk/conditions/patient-information-leaflets/laser-treatment-for-capillary-malformation-port-wine-stain/|title=Laser Treatment for Capillary Malformation (Port Wine Stain)|website=Alder Hey Children's Hospital|access-date=2026-10-26}}&lt;/ref&gt;

=== Табобати лазерӣ ===

Усули асосии табобати нор истифодаи [[Лазер|лазери]] импулсии рангӣ ({{lang-en|pulsed dye laser}}, PDL) мебошад. Ин дастгоҳ ба пӯст импулсҳои кӯтоҳи рӯшноӣ мефиристад, ки онҳоро [[Ҳемоглобин|ҳемоглобини]] ҷаббида мегирад. Дар натиҷа, рагҳои васеъшуда гарм шуда, осеб мебинанд ва ранги доғ тадриҷан кам мешавад. Ин роҳи табобат ба бофтаҳои атроф осеби нисбатан кам мерасад.&lt;ref name=&quot;GOSH&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.gosh.nhs.uk/conditions-and-treatments/conditions-we-treat/port-wine-stains/|title=Port wine stains|website=Great Ormond Street Hospital|access-date=2026-10-26}}&lt;/ref&gt;

Барои ба даст овардани натиҷаи назаррас одатан чандин ҷаласаи табобат лозим аст. Самаранокии он ба синну соли бемор, ранги пӯст, ҷойгиршавӣ ва ғафсии доғ вобаста аст. Дар баъзе одамон нор хеле камранг мешавад, аммо дар дигарон танҳо қисман равшан мегардад. Ба пуррагӣ нест кардани доғ на ҳамеша имконпазир аст.&lt;ref name=&quot;GOSH&quot; /&gt;

Таҳқиқотҳо нишон медиҳанд, ки оғози табобат дар синни хурдсолӣ метавонад натиҷаҳои беҳтар диҳад. Бо вуҷуди ин, вақти муносиби муолиҷа барои ҳар кӯдак алоҳида муайян карда мешавад, махсусан агар истифодаи [[Бедардкунӣ|доруҳои бедардкунанда]] ё [[Беҳушкунӣ|беҳушкунанда]] зарур бошад.&lt;ref name=&quot;SWS2021&quot;/&gt; Пас аз табобати лазерӣ пӯст метавонад муваққатан сурх, варам ё кабуд шавад. Баъзан дард, тағйири ранги пӯст ё пайдоиши изи захм низ мушоҳида мешавад. Аммо бо истифодаи дурусти дастгоҳ, осори доимӣ нисбатан кам ба вуҷуд меоянд.&lt;ref name=&quot;Nguyen2025&quot;&gt;{{Cite journal|last=Nguyen|first=Lynhda|title=Laser and light-based treatments for port-wine birthmarks – a systematic review and network meta-analysis|journal=Journal der Deutschen Dermatologischen Gesellschaft|year=2025|volume=23|issue=3|pages=293–301|doi=10.1111/ddg.15612}}&lt;/ref&gt;

=== Роҳҳои дигар ===
Агар табобати лазериӣ натиҷаи кофӣ надиҳад, метавон аз намудҳои дигари лазер ё усулҳои рӯшноӣ истифода бурд.&lt;ref name=&quot;Nguyen2025&quot; /&gt; Дар ҳолатҳои ғафсшавии зиёди пӯст, пайдоиши гиреҳчаҳои калон ё халалдор шудани доғ ба фаъолияти узвҳо баъзан [[Ҷарроҳӣ|ҷарроҳӣ]] лозим мешавад.&lt;ref name=&quot;Grenier2026&quot; /&gt;

Барои пӯшондани доғ аз [[Воситаҳои ороишӣ|воситаҳои ороишӣ]] ([[Макияж|макияж]]) низ истифода мебаранд. Онҳо ранги доғро муваққатан пинҳон мекунанд, вале ба рагҳои хун таъсир намерасонанд.&lt;ref name=&quot;GOSH&quot; /&gt;

== Паҳншавӣ ==

Тибқи таҳқиқот, нор дар 3–5 кӯдак аз ҳар 1000 навзод (0,3–0,5%) дида мешавад. Он ҳам дар писарон ва ҳам дар духтарон пайдо мешавад.&lt;ref name=&quot;AAFP2024&quot;/&gt;

== Адабиёт ==
{{reflist}}
[[Гурӯҳ:Нуқсонҳои мӯйрагҳо]]</text>
      <sha1>rn4wtucuk1dgbc4g2iglqh2eb0355wm</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1491414</id>
      <parentid>1491413</parentid>
      <timestamp>2026-10-26T14:32:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zosya95</username>
        <id>54344</id>
      </contributor>
      <comment>/* Паҳншавӣ */</comment>
      <origin>1491414</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20158" sha1="ehitgshf2rue5b2iz8ss91hyhe1i2k9" xml:space="preserve">{{Ҳолати тиббӣ
|ном              = Нор
|синонимҳо        = {{hlist|Доғи нор| Холи нор}}
|тасвир           = PortWineStainHand.jpg
|андозаи тасвир   = 220px
|зернависи_тасвир = Доғи нор дар пушти даст
|ихтисос          = [[Дерматология]]
|нишонаҳо         = Доғи ҳамвори гулобӣ, сурх ё бунафш дар пӯст
|вазниншавӣ       = {{Феҳристи нишондор|Ғафсшавии пӯст|Пайдоиши гиреҳчаҳо|[[Хунравӣ]]|Дар баъзе ҳолатҳо [[глаукома]]}}
|оғози беморӣ     = Модарзод
|давомнокӣ        = Тамоми умр
|сабабҳо          = {{Феҳристи нишондор|Ташаккули ғайримуқаррарии рагҳои хун| Аксаран мутатсияи соматикии гени ''GNAQ''}}
|ташхис           = {{Феҳристи нишондор|Муоинаи зоҳирӣ|Дар ҳолатҳои зарурӣ [[томографияи магнитӣ-резонансӣ]]}}
|дифференсиалӣ    = {{hlist|[[Невуси одӣ]]|[[Гемангиомаи кӯдакона]]}}
|табобат          = Табобати лазерӣ; дар ҳолатҳои муайян ҷарроҳӣ
|пешгӯиҳо         = Одатан безарар; бо синну сол метавонад тира ва ғафс шавад
|паҳншавӣ         = 0,3–0,5% навзодон
}}
'''Нор''' ({{lang-la|nevus flammeus}}) — [[Нуқсонҳои рагҳо|нуқсони модарзодии рагҳои хунгарди пӯст]] аст, ки чун доғи ҳамвори [[пуштӣ]], [[сурх]] ё [[Бунафш|бунафшранг]] намоён мешавад. Нор аз он сабаб пайдо мешавад, ки [[Мӯйраг|мӯйрагҳо]] ва дигар [[Рагҳои хун|рагҳои хурди пӯст]] нодуруст рушд карда, васеъ мешаванд. Он ба гурӯҳи [[Нуқсони рагӣ|нуқсонҳои рагии дорои гардиши сусти хун]] дохил мешавад ва [[саратон]] нест.&lt;ref name=&quot;Grenier2026&quot;&gt;{{Cite journal|last=Grenier|first=Pierre-Olivier|last2=Liang|first2=Marilyn G.|title=Management of Capillary Malformations|journal=Clinics in Plastic Surgery|year=2026|volume=53|issue=4|pages=555–563|doi=10.1016/j.cps.2026.05.007}}&lt;/ref&gt;

Доғи нор аз давраи таваллуд вуҷуд дошта, одатан тамоми умр боқӣ мемонад. Он бештар дар [[Рӯй|рӯй]] ва [[Гардан|гардан]] дида мешавад, вале метавонад дар дигар қисмҳои бадан низ пайдо шавад. Нор одатан ба саломатӣ зарар намерасонад. Аммо агар дар пешонӣ ё атрофи чашм ҷойгир бошад, баъзан метавонад бо нуқсонҳои рагҳои [[Чашм|чашм]] ё [[Мағзи сар|мағзи сар]] алоқаманд бошад.&lt;ref name=&quot;SWS2021&quot;&gt;{{Cite journal|title=Consensus Statement for the Management and Treatment of Port-Wine Birthmarks in Sturge-Weber Syndrome|journal=JAMA Dermatology|year=2021|volume=157|issue=1|pages=98–104|doi=10.1001/jamadermatol.2020.4226}}&lt;/ref&gt;

== Аломатҳо ва хусусиятҳо ==

Андоза ва шакли нор гуногун буда, он метавонад доғи хурд бошад ё қисми зиёди пӯстро фаро гирад. Дар [[Навзод|навзодон]] ранги он одатан пуштӣ ё сурхи равшан аст. Нор дар кӯдакӣ ҳамвор буда, одатан дард ё хориш надорад. Бо калон шудани кӯдак доғ низ калон мешавад.&lt;ref name=&quot;MedlinePlus2025&quot;&gt;{{Cite web|url=https://medlineplus.gov/ency/article/001475.htm|title=Port-wine stain|website=MedlinePlus Medical Encyclopedia|publisher=U.S. National Library of Medicine|date=2025-06-03|access-date=2026-10-26}}&lt;/ref&gt;

Бо гузашти солҳо, махсусан дар рӯй, нор метавонад тағйир ёбад:

* '''Тирашавии ранг''' — ранги доғ аз пуштӣ ё сурхи равшан ба сурхи тира ё бунафш табдил меёбад.
* '''Ғафсшавии пӯст''' — пӯсти доғдор рафта-рафта ғафс шуда, каме барҷаста мегардад.
* '''Пайдоиши гиреҳчаҳо''' — дар баъзе калонсолон дар рӯйи доғ барҷастагиҳои хурди рагӣ пайдо мешаванд, ки ҳангоми осеб дидан метавонанд хунравӣ кунанд.

Ин дигаргуниҳо дар ҳама дида намешаванд. Онҳо ба андоза, ҷойгиршавӣ ва ҳолати рагҳои хун вобаста мебошанд.&lt;ref name=&quot;AAFP2024&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.aafp.org/pubs/afp/issues/2024/0300/newborn-skin-birthmarks.html|title=Newborn Skin: Part II. Birthmarks|last=Snyder|first=Katherine A. M.|last2=Voelckers|first2=Adam D.|website=American Family Physician|year=2024|volume=109|issue=3|pages=217–221}}&lt;/ref&gt;

[[Акс:RIAN_archive_359290_Mikhail_Gorbachev.jpg|мини|Доғи нор дар пешонии [[Михаил Горбачёв]]]]

== Сабаб ва пайдоиш ==

Нор ҳангоми инкишофи [[ҷанин]] дар батни модар пайдо мешавад. Дар пӯсти солим мӯйрагҳо [[Оксиген|оксиген]] ва [[Моддаҳои ғизоӣ|моддаҳои ғизоиро]] аз хун ба бофтаҳо мерасонанд. Аммо ҳангоми пайдоиши нор, баъзе аз ин рагҳо нодуруст рушд карда, васеъ мемонанд. Хуни дохили онҳо аз зери пӯст намоён шуда, ранги сурхи доғро ба вуҷуд меорад.&lt;ref name=&quot;MedlinePlus2025&quot; /&gt;

Таҳқиқоти [[Генетика|генетикӣ]] нишон додаанд, ки бисёр норҳо бо тағйирот дар [[Ген|гени]] [[GNAQ|''GNAQ'']] алоқаманданд. Яке аз тағйироти маълуми гени [[GNAQ|''GNAQ'']] — ''c.548G&gt;A'' мебошад, ки фаъолияти [[Сафеда|сафедаи]] ҳосилкардаи ин генро дигар мекунад. Ин тағйирот одатан ҳангоми инкишофи ҷанин пайдо шуда, танҳо дар қисми муайяни ҳуҷайраҳои бадан мавҷуд аст. Чунин тағйиротро [[Мутатсияи соматикӣ|мутатсияи соматикӣ]] ва мавҷудияти ҳуҷайраҳои аз ҷиҳати генетикӣ гуногунро дар як бадан [[мозаикизм]] меноманд.&lt;ref name=&quot;Shirley2013&quot;&gt;{{Cite journal|last=Shirley|first=Matthew D.|title=Sturge–Weber Syndrome and Port-Wine Stains Caused by Somatic Mutation in GNAQ|journal=The New England Journal of Medicine|year=2013|volume=368|issue=21|pages=1971–1979|doi=10.1056/NEJMoa1213507}}&lt;/ref&gt;

Аксари норҳо [[Ирсият|ирсӣ]] нестанд ва аз падару модар ба фарзанд намегузаранд. Аммо баъзе нуқсонҳои рагҳои хун, ки ба нор монанданд, метавонанд бо бемориҳои ирсии вобаста ба генҳои [[RASA1|''RASA1'']] ва [[EPHB4|''EPHB4'']] пайваста бошанд.&lt;ref name=&quot;GeneReviewsCMAVM&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK52764/|title=Capillary Malformation-Arteriovenous Malformation Syndrome|last=Bayrak-Toydemir|first=Pinar|last2=Stevenson|first2=David A.|website=GeneReviews|publisher=NCBI Bookshelf|date=2019-09-12|access-date=2026-10-26}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ISSVA2025&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.issva.org/classification|title=ISSVA Classification for Vascular Anomalies|website=International Society for the Study of Vascular Anomalies|year=2025|access-date=2026-10-26}}&lt;/ref&gt;

== Фарқ аз дигар доғҳои модарзодӣ ==
[[File:Mariano Barbacid 2012.jpg|thumb|Пажӯҳишгари соҳаи саратоншиносӣ — Мариано Барбасид]]
Норро баъзан бо дигар доғҳои рагии пӯсти навзодон омехта мекунанд, зеро ҳамаи онҳо метавонанд ранги гулобӣ ё сурх дошта бошанд.

[[Невуси одӣ]] (''nevus simplex'') — доғи рагиест, ки дар навзодон бештар дар байни [[Абрӯ|абрӯвон]], пилки чашм ё пушти гардан дида мешавад. Сарҳади доғ одатан норавшан буда, ҳангоми гиря ё баланд шудани ҳарорати бадан сурхтар мешавад. Доғҳои рӯй аксаран дар солҳои нахустини бачагӣ худ аз худ камранг ё тамоман нест мешаванд, аммо доғи пушти гардан метавонад то калонсолӣ боқӣ монад. Баръакси невуси оддӣ, нор одатан нест намешавад.&lt;ref name=&quot;NevusSimplex&quot;&gt;{{Cite web|url=https://dermnetnz.org/topics/naevus-simplex|title=Naevus simplex|website=DermNet|date=2019-01|author=Wei Wu|access-date=2026-10-26}}&lt;/ref&gt;

[[Гемангиомаи кӯдакона]] — [[Омоси хушсифат|омоси хушсифати рагӣ]] мебошад, ки аксаран дар ҳафтаҳои нахустини баъди таваллуд намоён шуда, дар моҳҳои аввал тез калон мешавад. Баъдан афзоиши он бас шуда, дар бисёр ҳолатҳо оҳиста-оҳиста хурд мешавад. Нор бошад, нуқсони ташаккули рагҳо аст, на омоси рагӣ, ва чунин давраи афзоиши босуръату хурдшавиро надорад.&lt;ref name=&quot;AAP2019&quot;&gt;{{Cite journal|title=Clinical Practice Guideline for the Management of Infantile Hemangiomas|journal=Pediatrics|year=2019|volume=143|issue=1|pages=e20183475|doi=10.1542/peds.2018-3475}}&lt;/ref&gt;

== Бемориҳои ҳамроҳ ==

Аксари норҳо мустақилона пайдо шуда, бо дигар бемориҳо алоқаманд нестанд. Лекин баъзе доғҳои васеъ, махсусан онҳое ки пешонӣ ва атрофи чашмро фаро мегиранд, метавонанд нишонаи нуқсонҳои мураккабтари рагӣ бошанд.

=== Синдроми Стерҷ–Вебер ===

[[Синдроми Стерҷ–Вебер]] бемории кам дидашавандаи модарзодиест, ки метавонад рагҳои пӯст, мағзи сар ва чашмро дар бар гирад. Яке аз нишонаҳои он нори рӯй мебошад, ки бештар пешонӣ ва баъзан пилки болои чашмро фаро мегирад.

Дар одамони гирифтори ин синдром нуқсонҳои рагии мағзи сар метавонанд боиси [[Саръ|хурӯҷи саръ]], дарди сар ва душвориҳои инкишофи асаб шаванд. Осеби рагҳои чашм бошад, метавонад бо [[Глаукома|глаукома]] (беморие, ки ба [[асаби босира]] осеб мерасонад) алоқаманд бошад. Бояд қайд кард, ки мавҷудияти нор дар пешонӣ маънои онро надорад, ки шахс ҳатман ин синдромро дорад. Аммо чунин ҷойгиршавӣ, махсусан дар кӯдакони навзод, барои арзёбии хатари беморӣ аҳамият дорад.&lt;ref name=&quot;SWS2021&quot; /&gt;

=== Синдроми Клиппел–Треноне ===

[[Синдроми Клиппел–Треноне]] бо нуқсонҳои рагии пӯст, тағйироти [[Варид|рагҳои варидӣ]] ва афзоиши ғайримуқаррарии бофтаҳои як қисми бадан алоқаманд аст. Дар ин ҳолат доғи сурхи рагӣ метавонад дар даст ё пой ҷойгир шуда, бо калоншавии ҳаҷм ё дарозии узви осебдида ҳамроҳ бошад.&lt;ref name=&quot;ISSVA2025&quot;/&gt;

== Ташхис ==

Пизишк одатан норро аз рӯйи намуди доғ, ҷойгиршавӣ ва мавҷуд будани он аз вақти таваллуд ташхис мекунад. Дар аксари ҳолатҳо муоинаи иловагӣ лозим нест. Агар гумон равад, ки осеби рагҳои дарунӣ ё бемории дигар вуҷуд дошта бошад, пизишк метавонад [[Ултрасадо|муоинаи ултрасадоӣ]], [[Томографияи магнитӣ-резонансӣ|томографияи магнитӣ-резонансӣ]] (ТМР) ё санҷиши чашмро тавсия диҳад.&lt;ref name=&quot;MedlinePlus2025&quot; /&gt;

Кӯдаконе, ки дар пешонӣ ё пилки чашм нор доранд, бояд аз муоинаи мутахассис гузаранд. [[Чашмпизишкӣ|Чашмпизишк]] (офталмолог) мавҷудияти глаукома ва [[Асабшиносӣ|асабпизишк]] нишонаҳои [[синдроми Стерҷ–Вебер|синдроми Стерҷ–Веберро]] месанҷад.&lt;ref name=&quot;SWS2021&quot; /&gt;

Томографияи мағзи сар барои ҳамаи кӯдакони дорои нор ҳатмӣ нест. Зарурати он вобаста ба ҷойгиршавии доғ ва нишонаҳои беморӣ таъйин мешавад. Натиҷаи муқаррарии томография дар моҳҳои аввали ҳаёт набудани синдроми Стерҷ–Веберро пурра тасдиқ намекунад.&lt;ref name=&quot;Neurology2021&quot;&gt;{{Cite journal|title=Consensus Statement for the Management and Treatment of Sturge-Weber Syndrome: Neurology, Neuroimaging, and Ophthalmology Recommendations|journal=Pediatric Neurology|year=2021|volume=121|pages=59–66|doi=10.1016/j.pediatrneurol.2021.04.013}}&lt;/ref&gt;

== Табобат ==

Нор одатан ба саломатӣ зарар надорад ва на ҳамеша ба табобат ниёз дорад. Муолиҷа асосан барои камранг кардани доғ, пешгирии ғафсшавии пӯст ва беҳтар кардани намуди зоҳирии он гузаронида мешавад.&lt;ref name=&quot;AlderHey&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.alderhey.nhs.uk/conditions/patient-information-leaflets/laser-treatment-for-capillary-malformation-port-wine-stain/|title=Laser Treatment for Capillary Malformation (Port Wine Stain)|website=Alder Hey Children's Hospital|access-date=2026-10-26}}&lt;/ref&gt;

=== Табобати лазерӣ ===

Усули асосии табобати нор истифодаи [[Лазер|лазери]] импулсии рангӣ ({{lang-en|pulsed dye laser}}, PDL) мебошад. Ин дастгоҳ ба пӯст импулсҳои кӯтоҳи рӯшноӣ мефиристад, ки онҳоро [[Ҳемоглобин|ҳемоглобини]] ҷаббида мегирад. Дар натиҷа, рагҳои васеъшуда гарм шуда, осеб мебинанд ва ранги доғ тадриҷан кам мешавад. Ин роҳи табобат ба бофтаҳои атроф осеби нисбатан кам мерасад.&lt;ref name=&quot;GOSH&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.gosh.nhs.uk/conditions-and-treatments/conditions-we-treat/port-wine-stains/|title=Port wine stains|website=Great Ormond Street Hospital|access-date=2026-10-26}}&lt;/ref&gt;

Барои ба даст овардани натиҷаи назаррас одатан чандин ҷаласаи табобат лозим аст. Самаранокии он ба синну соли бемор, ранги пӯст, ҷойгиршавӣ ва ғафсии доғ вобаста аст. Дар баъзе одамон нор хеле камранг мешавад, аммо дар дигарон танҳо қисман равшан мегардад. Ба пуррагӣ нест кардани доғ на ҳамеша имконпазир аст.&lt;ref name=&quot;GOSH&quot; /&gt;

Таҳқиқотҳо нишон медиҳанд, ки оғози табобат дар синни хурдсолӣ метавонад натиҷаҳои беҳтар диҳад. Бо вуҷуди ин, вақти муносиби муолиҷа барои ҳар кӯдак алоҳида муайян карда мешавад, махсусан агар истифодаи [[Бедардкунӣ|доруҳои бедардкунанда]] ё [[Беҳушкунӣ|беҳушкунанда]] зарур бошад.&lt;ref name=&quot;SWS2021&quot;/&gt; Пас аз табобати лазерӣ пӯст метавонад муваққатан сурх, варам ё кабуд шавад. Баъзан дард, тағйири ранги пӯст ё пайдоиши изи захм низ мушоҳида мешавад. Аммо бо истифодаи дурусти дастгоҳ, осори доимӣ нисбатан кам ба вуҷуд меоянд.&lt;ref name=&quot;Nguyen2025&quot;&gt;{{Cite journal|last=Nguyen|first=Lynhda|title=Laser and light-based treatments for port-wine birthmarks – a systematic review and network meta-analysis|journal=Journal der Deutschen Dermatologischen Gesellschaft|year=2025|volume=23|issue=3|pages=293–301|doi=10.1111/ddg.15612}}&lt;/ref&gt;

=== Роҳҳои дигар ===
Агар табобати лазериӣ натиҷаи кофӣ надиҳад, метавон аз намудҳои дигари лазер ё усулҳои рӯшноӣ истифода бурд.&lt;ref name=&quot;Nguyen2025&quot; /&gt; Дар ҳолатҳои ғафсшавии зиёди пӯст, пайдоиши гиреҳчаҳои калон ё халалдор шудани доғ ба фаъолияти узвҳо баъзан [[Ҷарроҳӣ|ҷарроҳӣ]] лозим мешавад.&lt;ref name=&quot;Grenier2026&quot; /&gt;

Барои пӯшондани доғ аз [[Воситаҳои ороишӣ|воситаҳои ороишӣ]] ([[Макияж|макияж]]) низ истифода мебаранд. Онҳо ранги доғро муваққатан пинҳон мекунанд, вале ба рагҳои хун таъсир намерасонанд.&lt;ref name=&quot;GOSH&quot; /&gt;

== Паҳншавӣ ==

Тибқи таҳқиқот, нор дар 3–5 кӯдак аз ҳар 1000 навзод (0,3–0,5%) дида мешавад. Он ҳам дар писарон ва ҳам дар духтарон пайдо мешавад.&lt;ref name=&quot;AAFP2024&quot;/&gt;

== Дар фарҳанги тоҷикӣ ==
Дар фарҳанги халқии тоҷикон, агар духтар бо доғи нор таваллуд шавад, баъзан ба ӯ номи Анора мегузоранд, зеро ранги доғ ба ранги донаҳои анор монандӣ дорад. Баъзеҳо бовар доранд, ки гузоштани чунин ном ба кам шудани доғ мусоидат мекунад. Ин анъанаи халқӣ буда, асосҳои илмӣ надорад.

== Адабиёт ==
{{reflist}}
[[Гурӯҳ:Нуқсонҳои мӯйрагҳо]]</text>
      <sha1>ehitgshf2rue5b2iz8ss91hyhe1i2k9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1491415</id>
      <parentid>1491414</parentid>
      <timestamp>2026-10-26T14:35:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zosya95</username>
        <id>54344</id>
      </contributor>
      <origin>1491415</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20431" sha1="c4y2d09a4nkbg4kjp2rlpjz3jc7hd42" xml:space="preserve">{{Ҳолати тиббӣ
|ном              = Нор
|синонимҳо        = {{hlist|Доғи нор| Холи нор}}
|тасвир           = PortWineStainHand.jpg
|андозаи тасвир   = 220px
|зернависи_тасвир = Доғи нор дар пушти даст
|ихтисос          = [[Дерматология]]
|нишонаҳо         = Доғи ҳамвори гулобӣ, сурх ё бунафш дар пӯст
|вазниншавӣ       = {{Феҳристи нишондор|Ғафсшавии пӯст|Пайдоиши гиреҳчаҳо|[[Хунравӣ]]|Дар баъзе ҳолатҳо [[глаукома]]}}
|оғози беморӣ     = Модарзод
|давомнокӣ        = Тамоми умр
|сабабҳо          = {{Феҳристи нишондор|Ташаккули ғайримуқаррарии рагҳои хун| Аксаран мутатсияи соматикии гени ''GNAQ''}}
|ташхис           = {{Феҳристи нишондор|Муоинаи зоҳирӣ|Дар ҳолатҳои зарурӣ [[томографияи магнитӣ-резонансӣ]]}}
|дифференсиалӣ    = {{hlist|[[Невуси одӣ]]|[[Гемангиомаи кӯдакона]]}}
|табобат          = Табобати лазерӣ; дар ҳолатҳои муайян ҷарроҳӣ
|пешгӯиҳо         = Одатан безарар; бо синну сол метавонад тира ва ғафс шавад
|паҳншавӣ         = 0,3–0,5% навзодон
}}
'''Нор''' ({{lang-la|nevus flammeus}}) — [[Нуқсонҳои рагҳо|нуқсони модарзодии рагҳои хунгарди пӯст]] аст, ки чун доғи ҳамвори [[пуштӣ]], [[сурх]] ё [[Бунафш|бунафшранг]] намоён мешавад. Нор аз он сабаб пайдо мешавад, ки [[Мӯйраг|мӯйрагҳо]] ва дигар [[Рагҳои хун|рагҳои хурди пӯст]] нодуруст рушд карда, васеъ мешаванд. Он ба гурӯҳи [[Нуқсони рагӣ|нуқсонҳои рагии дорои гардиши сусти хун]] дохил мешавад ва [[саратон]] нест.&lt;ref name=&quot;Grenier2026&quot;&gt;{{Cite journal|last=Grenier|first=Pierre-Olivier|last2=Liang|first2=Marilyn G.|title=Management of Capillary Malformations|journal=Clinics in Plastic Surgery|year=2026|volume=53|issue=4|pages=555–563|doi=10.1016/j.cps.2026.05.007}}&lt;/ref&gt;

Доғи нор аз давраи таваллуд вуҷуд дошта, одатан тамоми умр боқӣ мемонад. Он бештар дар [[Рӯй|рӯй]] ва [[Гардан|гардан]] дида мешавад, вале метавонад дар дигар қисмҳои бадан низ пайдо шавад. Нор одатан ба саломатӣ зарар намерасонад. Аммо агар дар пешонӣ ё атрофи чашм ҷойгир бошад, баъзан метавонад бо нуқсонҳои рагҳои [[Чашм|чашм]] ё [[Мағзи сар|мағзи сар]] алоқаманд бошад.&lt;ref name=&quot;SWS2021&quot;&gt;{{Cite journal|title=Consensus Statement for the Management and Treatment of Port-Wine Birthmarks in Sturge-Weber Syndrome|journal=JAMA Dermatology|year=2021|volume=157|issue=1|pages=98–104|doi=10.1001/jamadermatol.2020.4226}}&lt;/ref&gt;

== Аломатҳо ва хусусиятҳо ==

Андоза ва шакли нор гуногун буда, он метавонад доғи хурд бошад ё қисми зиёди пӯстро фаро гирад. Дар [[Навзод|навзодон]] ранги он одатан пуштӣ ё сурхи равшан аст. Нор дар кӯдакӣ ҳамвор буда, одатан дард ё хориш надорад. Бо калон шудани кӯдак доғ низ калон мешавад.&lt;ref name=&quot;MedlinePlus2025&quot;&gt;{{Cite web|url=https://medlineplus.gov/ency/article/001475.htm|title=Port-wine stain|website=MedlinePlus Medical Encyclopedia|publisher=U.S. National Library of Medicine|date=2025-06-03|access-date=2026-10-26}}&lt;/ref&gt;

Бо гузашти солҳо, махсусан дар рӯй, нор метавонад тағйир ёбад:

* '''Тирашавии ранг''' — ранги доғ аз пуштӣ ё сурхи равшан ба сурхи тира ё бунафш табдил меёбад.
* '''Ғафсшавии пӯст''' — пӯсти доғдор рафта-рафта ғафс шуда, каме барҷаста мегардад.
* '''Пайдоиши гиреҳчаҳо''' — дар баъзе калонсолон дар рӯйи доғ барҷастагиҳои хурди рагӣ пайдо мешаванд, ки ҳангоми осеб дидан метавонанд хунравӣ кунанд.

Ин дигаргуниҳо дар ҳама дида намешаванд. Онҳо ба андоза, ҷойгиршавӣ ва ҳолати рагҳои хун вобаста мебошанд.&lt;ref name=&quot;AAFP2024&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.aafp.org/pubs/afp/issues/2024/0300/newborn-skin-birthmarks.html|title=Newborn Skin: Part II. Birthmarks|last=Snyder|first=Katherine A. M.|last2=Voelckers|first2=Adam D.|website=American Family Physician|year=2024|volume=109|issue=3|pages=217–221}}&lt;/ref&gt;

[[Акс:RIAN_archive_359290_Mikhail_Gorbachev.jpg|мини|Доғи нор дар пешонии [[Михаил Горбачёв]]]]

== Сабаб ва пайдоиш ==

Нор ҳангоми инкишофи [[ҷанин]] дар батни модар пайдо мешавад. Дар пӯсти солим мӯйрагҳо [[Оксиген|оксиген]] ва [[Моддаҳои ғизоӣ|моддаҳои ғизоиро]] аз хун ба бофтаҳо мерасонанд. Аммо ҳангоми пайдоиши нор, баъзе аз ин рагҳо нодуруст рушд карда, васеъ мемонанд. Хуни дохили онҳо аз зери пӯст намоён шуда, ранги сурхи доғро ба вуҷуд меорад.&lt;ref name=&quot;MedlinePlus2025&quot; /&gt;

Таҳқиқоти [[Генетика|генетикӣ]] нишон додаанд, ки бисёр норҳо бо тағйирот дар [[Ген|гени]] [[GNAQ|''GNAQ'']] алоқаманданд. Яке аз тағйироти маълуми гени [[GNAQ|''GNAQ'']] — ''c.548G&gt;A'' мебошад, ки фаъолияти [[Сафеда|сафедаи]] ҳосилкардаи ин генро дигар мекунад. Ин тағйирот одатан ҳангоми инкишофи ҷанин пайдо шуда, танҳо дар қисми муайяни ҳуҷайраҳои бадан мавҷуд аст. Чунин тағйиротро [[Мутатсияи соматикӣ|мутатсияи соматикӣ]] ва мавҷудияти ҳуҷайраҳои аз ҷиҳати генетикӣ гуногунро дар як бадан [[мозаикизм]] меноманд.&lt;ref name=&quot;Shirley2013&quot;&gt;{{Cite journal|last=Shirley|first=Matthew D.|title=Sturge–Weber Syndrome and Port-Wine Stains Caused by Somatic Mutation in GNAQ|journal=The New England Journal of Medicine|year=2013|volume=368|issue=21|pages=1971–1979|doi=10.1056/NEJMoa1213507}}&lt;/ref&gt;

Аксари норҳо [[Ирсият|ирсӣ]] нестанд ва аз падару модар ба фарзанд намегузаранд. Аммо баъзе нуқсонҳои рагҳои хун, ки ба нор монанданд, метавонанд бо бемориҳои ирсии вобаста ба генҳои [[RASA1|''RASA1'']] ва [[EPHB4|''EPHB4'']] пайваста бошанд.&lt;ref name=&quot;GeneReviewsCMAVM&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK52764/|title=Capillary Malformation-Arteriovenous Malformation Syndrome|last=Bayrak-Toydemir|first=Pinar|last2=Stevenson|first2=David A.|website=GeneReviews|publisher=NCBI Bookshelf|date=2019-09-12|access-date=2026-10-26}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ISSVA2025&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.issva.org/classification|title=ISSVA Classification for Vascular Anomalies|website=International Society for the Study of Vascular Anomalies|year=2025|access-date=2026-10-26}}&lt;/ref&gt;

== Фарқ аз дигар доғҳои модарзодӣ ==
[[File:Mariano Barbacid 2012.jpg|thumb|Пажӯҳишгари соҳаи саратоншиносӣ — Мариано Барбасид]]
Норро баъзан бо дигар доғҳои рагии пӯсти навзодон омехта мекунанд, зеро ҳамаи онҳо метавонанд ранги гулобӣ ё сурх дошта бошанд.

[[Невуси одӣ]] (''nevus simplex'') — доғи рагиест, ки дар навзодон бештар дар байни [[Абрӯ|абрӯвон]], пилки чашм ё пушти гардан дида мешавад. Сарҳади доғ одатан норавшан буда, ҳангоми гиря ё баланд шудани ҳарорати бадан сурхтар мешавад. Доғҳои рӯй аксаран дар солҳои нахустини бачагӣ худ аз худ камранг ё тамоман нест мешаванд, аммо доғи пушти гардан метавонад то калонсолӣ боқӣ монад. Баръакси невуси оддӣ, нор одатан нест намешавад.&lt;ref name=&quot;NevusSimplex&quot;&gt;{{Cite web|url=https://dermnetnz.org/topics/naevus-simplex|title=Naevus simplex|website=DermNet|date=2019-01|author=Wei Wu|access-date=2026-10-26}}&lt;/ref&gt;

[[Гемангиомаи кӯдакона]] — [[Омоси хушсифат|омоси хушсифати рагӣ]] мебошад, ки аксаран дар ҳафтаҳои нахустини баъди таваллуд намоён шуда, дар моҳҳои аввал тез калон мешавад. Баъдан афзоиши он бас шуда, дар бисёр ҳолатҳо оҳиста-оҳиста хурд мешавад. Нор бошад, нуқсони ташаккули рагҳо аст, на омоси рагӣ, ва чунин давраи афзоиши босуръату хурдшавиро надорад.&lt;ref name=&quot;AAP2019&quot;&gt;{{Cite journal|title=Clinical Practice Guideline for the Management of Infantile Hemangiomas|journal=Pediatrics|year=2019|volume=143|issue=1|pages=e20183475|doi=10.1542/peds.2018-3475}}&lt;/ref&gt;

== Бемориҳои ҳамроҳ ==

Аксари норҳо мустақилона пайдо шуда, бо дигар бемориҳо алоқаманд нестанд. Лекин баъзе доғҳои васеъ, махсусан онҳое ки пешонӣ ва атрофи чашмро фаро мегиранд, метавонанд нишонаи нуқсонҳои мураккабтари рагӣ бошанд.

=== Синдроми Стерҷ–Вебер ===

[[Синдроми Стерҷ–Вебер]] бемории кам дидашавандаи модарзодиест, ки метавонад рагҳои пӯст, мағзи сар ва чашмро дар бар гирад. Яке аз нишонаҳои он нори рӯй мебошад, ки бештар пешонӣ ва баъзан пилки болои чашмро фаро мегирад.

Дар одамони гирифтори ин синдром нуқсонҳои рагии мағзи сар метавонанд боиси [[Саръ|хурӯҷи саръ]], дарди сар ва душвориҳои инкишофи асаб шаванд. Осеби рагҳои чашм бошад, метавонад бо [[Глаукома|глаукома]] (беморие, ки ба [[асаби босира]] осеб мерасонад) алоқаманд бошад. Бояд қайд кард, ки мавҷудияти нор дар пешонӣ маънои онро надорад, ки шахс ҳатман ин синдромро дорад. Аммо чунин ҷойгиршавӣ, махсусан дар кӯдакони навзод, барои арзёбии хатари беморӣ аҳамият дорад.&lt;ref name=&quot;SWS2021&quot; /&gt;

=== Синдроми Клиппел–Треноне ===

[[Синдроми Клиппел–Треноне]] бо нуқсонҳои рагии пӯст, тағйироти [[Варид|рагҳои варидӣ]] ва афзоиши ғайримуқаррарии бофтаҳои як қисми бадан алоқаманд аст. Дар ин ҳолат доғи сурхи рагӣ метавонад дар даст ё пой ҷойгир шуда, бо калоншавии ҳаҷм ё дарозии узви осебдида ҳамроҳ бошад.&lt;ref name=&quot;ISSVA2025&quot;/&gt;

== Ташхис ==

Пизишк одатан норро аз рӯйи намуди доғ, ҷойгиршавӣ ва мавҷуд будани он аз вақти таваллуд ташхис мекунад. Дар аксари ҳолатҳо муоинаи иловагӣ лозим нест. Агар гумон равад, ки осеби рагҳои дарунӣ ё бемории дигар вуҷуд дошта бошад, пизишк метавонад [[Ултрасадо|муоинаи ултрасадоӣ]], [[Томографияи магнитӣ-резонансӣ|томографияи магнитӣ-резонансӣ]] (ТМР) ё санҷиши чашмро тавсия диҳад.&lt;ref name=&quot;MedlinePlus2025&quot; /&gt;

Кӯдаконе, ки дар пешонӣ ё пилки чашм нор доранд, бояд аз муоинаи мутахассис гузаранд. [[Чашмпизишкӣ|Чашмпизишк]] (офталмолог) мавҷудияти глаукома ва [[Асабшиносӣ|асабпизишк]] нишонаҳои [[синдроми Стерҷ–Вебер|синдроми Стерҷ–Веберро]] месанҷад.&lt;ref name=&quot;SWS2021&quot; /&gt;

Томографияи мағзи сар барои ҳамаи кӯдакони дорои нор ҳатмӣ нест. Зарурати он вобаста ба ҷойгиршавии доғ ва нишонаҳои беморӣ таъйин мешавад. Натиҷаи муқаррарии томография дар моҳҳои аввали ҳаёт набудани синдроми Стерҷ–Веберро пурра тасдиқ намекунад.&lt;ref name=&quot;Neurology2021&quot;&gt;{{Cite journal|title=Consensus Statement for the Management and Treatment of Sturge-Weber Syndrome: Neurology, Neuroimaging, and Ophthalmology Recommendations|journal=Pediatric Neurology|year=2021|volume=121|pages=59–66|doi=10.1016/j.pediatrneurol.2021.04.013}}&lt;/ref&gt;

== Табобат ==

Нор одатан ба саломатӣ зарар надорад ва на ҳамеша ба табобат ниёз дорад. Муолиҷа асосан барои камранг кардани доғ, пешгирии ғафсшавии пӯст ва беҳтар кардани намуди зоҳирии он гузаронида мешавад.&lt;ref name=&quot;AlderHey&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.alderhey.nhs.uk/conditions/patient-information-leaflets/laser-treatment-for-capillary-malformation-port-wine-stain/|title=Laser Treatment for Capillary Malformation (Port Wine Stain)|website=Alder Hey Children's Hospital|access-date=2026-10-26}}&lt;/ref&gt;

=== Табобати лазерӣ ===

Усули асосии табобати нор истифодаи [[Лазер|лазери]] импулсии рангӣ ({{lang-en|pulsed dye laser}}, PDL) мебошад. Ин дастгоҳ ба пӯст импулсҳои кӯтоҳи рӯшноӣ мефиристад, ки онҳоро [[Ҳемоглобин|ҳемоглобини]] ҷаббида мегирад. Дар натиҷа, рагҳои васеъшуда гарм шуда, осеб мебинанд ва ранги доғ тадриҷан кам мешавад. Ин роҳи табобат ба бофтаҳои атроф осеби нисбатан кам мерасад.&lt;ref name=&quot;GOSH&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.gosh.nhs.uk/conditions-and-treatments/conditions-we-treat/port-wine-stains/|title=Port wine stains|website=Great Ormond Street Hospital|access-date=2026-10-26}}&lt;/ref&gt;

Барои ба даст овардани натиҷаи назаррас одатан чандин ҷаласаи табобат лозим аст. Самаранокии он ба синну соли бемор, ранги пӯст, ҷойгиршавӣ ва ғафсии доғ вобаста аст. Дар баъзе одамон нор хеле камранг мешавад, аммо дар дигарон танҳо қисман равшан мегардад. Ба пуррагӣ нест кардани доғ на ҳамеша имконпазир аст.&lt;ref name=&quot;GOSH&quot; /&gt;

Таҳқиқотҳо нишон медиҳанд, ки оғози табобат дар синни хурдсолӣ метавонад натиҷаҳои беҳтар диҳад. Бо вуҷуди ин, вақти муносиби муолиҷа барои ҳар кӯдак алоҳида муайян карда мешавад, махсусан агар истифодаи [[Бедардкунӣ|доруҳои бедардкунанда]] ё [[Беҳушкунӣ|беҳушкунанда]] зарур бошад.&lt;ref name=&quot;SWS2021&quot;/&gt; Пас аз табобати лазерӣ пӯст метавонад муваққатан сурх, варам ё кабуд шавад. Баъзан дард, тағйири ранги пӯст ё пайдоиши изи захм низ мушоҳида мешавад. Аммо бо истифодаи дурусти дастгоҳ, осори доимӣ нисбатан кам ба вуҷуд меоянд.&lt;ref name=&quot;Nguyen2025&quot;&gt;{{Cite journal|last=Nguyen|first=Lynhda|title=Laser and light-based treatments for port-wine birthmarks – a systematic review and network meta-analysis|journal=Journal der Deutschen Dermatologischen Gesellschaft|year=2025|volume=23|issue=3|pages=293–301|doi=10.1111/ddg.15612}}&lt;/ref&gt;

=== Роҳҳои дигар ===
Агар табобати лазериӣ натиҷаи кофӣ надиҳад, метавон аз намудҳои дигари лазер ё усулҳои рӯшноӣ истифода бурд.&lt;ref name=&quot;Nguyen2025&quot; /&gt; Дар ҳолатҳои ғафсшавии зиёди пӯст, пайдоиши гиреҳчаҳои калон ё халалдор шудани доғ ба фаъолияти узвҳо баъзан [[Ҷарроҳӣ|ҷарроҳӣ]] лозим мешавад.&lt;ref name=&quot;Grenier2026&quot; /&gt;

Барои пӯшондани доғ аз [[Воситаҳои ороишӣ|воситаҳои ороишӣ]] ([[Макияж|макияж]]) низ истифода мебаранд. Онҳо ранги доғро муваққатан пинҳон мекунанд, вале ба рагҳои хун таъсир намерасонанд.&lt;ref name=&quot;GOSH&quot; /&gt;

== Паҳншавӣ ==

Тибқи таҳқиқот, нор дар 3–5 кӯдак аз ҳар 1000 навзод (0,3–0,5%) дида мешавад. Он ҳам дар писарон ва ҳам дар духтарон пайдо мешавад.&lt;ref name=&quot;AAFP2024&quot;/&gt;

== Дар фарҳанги тоҷикӣ ==
Тоҷикон ба духтароне, ки бо доғи нор таваллуд мешаванд, баъзан номи &quot;Анора&quot; мегузоранд, зеро ранги доғ ба донаҳои анор монанд аст. Тибқи як бовари халқӣ, чунин номгузорӣ метавонад боиси камранг ё нопадид шудани доғ гардад, аммо ин бовар асоси илмӣ надорад.&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Хайдаров |first=Шомат |title=Типологическое исследование фитофорной антропонимии таджиков |year=2020 |page=126 |url=https://cyberleninka.ru/article/n/tipologicheskoe-issledovanie-fitofornoy-antroponimii-tadzhikov/pdf}}&lt;/ref&gt;

== Адабиёт ==
{{reflist}}
[[Гурӯҳ:Нуқсонҳои мӯйрагҳо]]</text>
      <sha1>c4y2d09a4nkbg4kjp2rlpjz3jc7hd42</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1491416</id>
      <parentid>1491415</parentid>
      <timestamp>2026-10-26T14:36:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zosya95</username>
        <id>54344</id>
      </contributor>
      <comment>/* Дар фарҳанги тоҷикӣ */</comment>
      <origin>1491416</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20427" sha1="rbhrv9n0q5k3zy1iw5vmy1flmmzzape" xml:space="preserve">{{Ҳолати тиббӣ
|ном              = Нор
|синонимҳо        = {{hlist|Доғи нор| Холи нор}}
|тасвир           = PortWineStainHand.jpg
|андозаи тасвир   = 220px
|зернависи_тасвир = Доғи нор дар пушти даст
|ихтисос          = [[Дерматология]]
|нишонаҳо         = Доғи ҳамвори гулобӣ, сурх ё бунафш дар пӯст
|вазниншавӣ       = {{Феҳристи нишондор|Ғафсшавии пӯст|Пайдоиши гиреҳчаҳо|[[Хунравӣ]]|Дар баъзе ҳолатҳо [[глаукома]]}}
|оғози беморӣ     = Модарзод
|давомнокӣ        = Тамоми умр
|сабабҳо          = {{Феҳристи нишондор|Ташаккули ғайримуқаррарии рагҳои хун| Аксаран мутатсияи соматикии гени ''GNAQ''}}
|ташхис           = {{Феҳристи нишондор|Муоинаи зоҳирӣ|Дар ҳолатҳои зарурӣ [[томографияи магнитӣ-резонансӣ]]}}
|дифференсиалӣ    = {{hlist|[[Невуси одӣ]]|[[Гемангиомаи кӯдакона]]}}
|табобат          = Табобати лазерӣ; дар ҳолатҳои муайян ҷарроҳӣ
|пешгӯиҳо         = Одатан безарар; бо синну сол метавонад тира ва ғафс шавад
|паҳншавӣ         = 0,3–0,5% навзодон
}}
'''Нор''' ({{lang-la|nevus flammeus}}) — [[Нуқсонҳои рагҳо|нуқсони модарзодии рагҳои хунгарди пӯст]] аст, ки чун доғи ҳамвори [[пуштӣ]], [[сурх]] ё [[Бунафш|бунафшранг]] намоён мешавад. Нор аз он сабаб пайдо мешавад, ки [[Мӯйраг|мӯйрагҳо]] ва дигар [[Рагҳои хун|рагҳои хурди пӯст]] нодуруст рушд карда, васеъ мешаванд. Он ба гурӯҳи [[Нуқсони рагӣ|нуқсонҳои рагии дорои гардиши сусти хун]] дохил мешавад ва [[саратон]] нест.&lt;ref name=&quot;Grenier2026&quot;&gt;{{Cite journal|last=Grenier|first=Pierre-Olivier|last2=Liang|first2=Marilyn G.|title=Management of Capillary Malformations|journal=Clinics in Plastic Surgery|year=2026|volume=53|issue=4|pages=555–563|doi=10.1016/j.cps.2026.05.007}}&lt;/ref&gt;

Доғи нор аз давраи таваллуд вуҷуд дошта, одатан тамоми умр боқӣ мемонад. Он бештар дар [[Рӯй|рӯй]] ва [[Гардан|гардан]] дида мешавад, вале метавонад дар дигар қисмҳои бадан низ пайдо шавад. Нор одатан ба саломатӣ зарар намерасонад. Аммо агар дар пешонӣ ё атрофи чашм ҷойгир бошад, баъзан метавонад бо нуқсонҳои рагҳои [[Чашм|чашм]] ё [[Мағзи сар|мағзи сар]] алоқаманд бошад.&lt;ref name=&quot;SWS2021&quot;&gt;{{Cite journal|title=Consensus Statement for the Management and Treatment of Port-Wine Birthmarks in Sturge-Weber Syndrome|journal=JAMA Dermatology|year=2021|volume=157|issue=1|pages=98–104|doi=10.1001/jamadermatol.2020.4226}}&lt;/ref&gt;

== Аломатҳо ва хусусиятҳо ==

Андоза ва шакли нор гуногун буда, он метавонад доғи хурд бошад ё қисми зиёди пӯстро фаро гирад. Дар [[Навзод|навзодон]] ранги он одатан пуштӣ ё сурхи равшан аст. Нор дар кӯдакӣ ҳамвор буда, одатан дард ё хориш надорад. Бо калон шудани кӯдак доғ низ калон мешавад.&lt;ref name=&quot;MedlinePlus2025&quot;&gt;{{Cite web|url=https://medlineplus.gov/ency/article/001475.htm|title=Port-wine stain|website=MedlinePlus Medical Encyclopedia|publisher=U.S. National Library of Medicine|date=2025-06-03|access-date=2026-10-26}}&lt;/ref&gt;

Бо гузашти солҳо, махсусан дар рӯй, нор метавонад тағйир ёбад:

* '''Тирашавии ранг''' — ранги доғ аз пуштӣ ё сурхи равшан ба сурхи тира ё бунафш табдил меёбад.
* '''Ғафсшавии пӯст''' — пӯсти доғдор рафта-рафта ғафс шуда, каме барҷаста мегардад.
* '''Пайдоиши гиреҳчаҳо''' — дар баъзе калонсолон дар рӯйи доғ барҷастагиҳои хурди рагӣ пайдо мешаванд, ки ҳангоми осеб дидан метавонанд хунравӣ кунанд.

Ин дигаргуниҳо дар ҳама дида намешаванд. Онҳо ба андоза, ҷойгиршавӣ ва ҳолати рагҳои хун вобаста мебошанд.&lt;ref name=&quot;AAFP2024&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.aafp.org/pubs/afp/issues/2024/0300/newborn-skin-birthmarks.html|title=Newborn Skin: Part II. Birthmarks|last=Snyder|first=Katherine A. M.|last2=Voelckers|first2=Adam D.|website=American Family Physician|year=2024|volume=109|issue=3|pages=217–221}}&lt;/ref&gt;

[[Акс:RIAN_archive_359290_Mikhail_Gorbachev.jpg|мини|Доғи нор дар пешонии [[Михаил Горбачёв]]]]

== Сабаб ва пайдоиш ==

Нор ҳангоми инкишофи [[ҷанин]] дар батни модар пайдо мешавад. Дар пӯсти солим мӯйрагҳо [[Оксиген|оксиген]] ва [[Моддаҳои ғизоӣ|моддаҳои ғизоиро]] аз хун ба бофтаҳо мерасонанд. Аммо ҳангоми пайдоиши нор, баъзе аз ин рагҳо нодуруст рушд карда, васеъ мемонанд. Хуни дохили онҳо аз зери пӯст намоён шуда, ранги сурхи доғро ба вуҷуд меорад.&lt;ref name=&quot;MedlinePlus2025&quot; /&gt;

Таҳқиқоти [[Генетика|генетикӣ]] нишон додаанд, ки бисёр норҳо бо тағйирот дар [[Ген|гени]] [[GNAQ|''GNAQ'']] алоқаманданд. Яке аз тағйироти маълуми гени [[GNAQ|''GNAQ'']] — ''c.548G&gt;A'' мебошад, ки фаъолияти [[Сафеда|сафедаи]] ҳосилкардаи ин генро дигар мекунад. Ин тағйирот одатан ҳангоми инкишофи ҷанин пайдо шуда, танҳо дар қисми муайяни ҳуҷайраҳои бадан мавҷуд аст. Чунин тағйиротро [[Мутатсияи соматикӣ|мутатсияи соматикӣ]] ва мавҷудияти ҳуҷайраҳои аз ҷиҳати генетикӣ гуногунро дар як бадан [[мозаикизм]] меноманд.&lt;ref name=&quot;Shirley2013&quot;&gt;{{Cite journal|last=Shirley|first=Matthew D.|title=Sturge–Weber Syndrome and Port-Wine Stains Caused by Somatic Mutation in GNAQ|journal=The New England Journal of Medicine|year=2013|volume=368|issue=21|pages=1971–1979|doi=10.1056/NEJMoa1213507}}&lt;/ref&gt;

Аксари норҳо [[Ирсият|ирсӣ]] нестанд ва аз падару модар ба фарзанд намегузаранд. Аммо баъзе нуқсонҳои рагҳои хун, ки ба нор монанданд, метавонанд бо бемориҳои ирсии вобаста ба генҳои [[RASA1|''RASA1'']] ва [[EPHB4|''EPHB4'']] пайваста бошанд.&lt;ref name=&quot;GeneReviewsCMAVM&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK52764/|title=Capillary Malformation-Arteriovenous Malformation Syndrome|last=Bayrak-Toydemir|first=Pinar|last2=Stevenson|first2=David A.|website=GeneReviews|publisher=NCBI Bookshelf|date=2019-09-12|access-date=2026-10-26}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ISSVA2025&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.issva.org/classification|title=ISSVA Classification for Vascular Anomalies|website=International Society for the Study of Vascular Anomalies|year=2025|access-date=2026-10-26}}&lt;/ref&gt;

== Фарқ аз дигар доғҳои модарзодӣ ==
[[File:Mariano Barbacid 2012.jpg|thumb|Пажӯҳишгари соҳаи саратоншиносӣ — Мариано Барбасид]]
Норро баъзан бо дигар доғҳои рагии пӯсти навзодон омехта мекунанд, зеро ҳамаи онҳо метавонанд ранги гулобӣ ё сурх дошта бошанд.

[[Невуси одӣ]] (''nevus simplex'') — доғи рагиест, ки дар навзодон бештар дар байни [[Абрӯ|абрӯвон]], пилки чашм ё пушти гардан дида мешавад. Сарҳади доғ одатан норавшан буда, ҳангоми гиря ё баланд шудани ҳарорати бадан сурхтар мешавад. Доғҳои рӯй аксаран дар солҳои нахустини бачагӣ худ аз худ камранг ё тамоман нест мешаванд, аммо доғи пушти гардан метавонад то калонсолӣ боқӣ монад. Баръакси невуси оддӣ, нор одатан нест намешавад.&lt;ref name=&quot;NevusSimplex&quot;&gt;{{Cite web|url=https://dermnetnz.org/topics/naevus-simplex|title=Naevus simplex|website=DermNet|date=2019-01|author=Wei Wu|access-date=2026-10-26}}&lt;/ref&gt;

[[Гемангиомаи кӯдакона]] — [[Омоси хушсифат|омоси хушсифати рагӣ]] мебошад, ки аксаран дар ҳафтаҳои нахустини баъди таваллуд намоён шуда, дар моҳҳои аввал тез калон мешавад. Баъдан афзоиши он бас шуда, дар бисёр ҳолатҳо оҳиста-оҳиста хурд мешавад. Нор бошад, нуқсони ташаккули рагҳо аст, на омоси рагӣ, ва чунин давраи афзоиши босуръату хурдшавиро надорад.&lt;ref name=&quot;AAP2019&quot;&gt;{{Cite journal|title=Clinical Practice Guideline for the Management of Infantile Hemangiomas|journal=Pediatrics|year=2019|volume=143|issue=1|pages=e20183475|doi=10.1542/peds.2018-3475}}&lt;/ref&gt;

== Бемориҳои ҳамроҳ ==

Аксари норҳо мустақилона пайдо шуда, бо дигар бемориҳо алоқаманд нестанд. Лекин баъзе доғҳои васеъ, махсусан онҳое ки пешонӣ ва атрофи чашмро фаро мегиранд, метавонанд нишонаи нуқсонҳои мураккабтари рагӣ бошанд.

=== Синдроми Стерҷ–Вебер ===

[[Синдроми Стерҷ–Вебер]] бемории кам дидашавандаи модарзодиест, ки метавонад рагҳои пӯст, мағзи сар ва чашмро дар бар гирад. Яке аз нишонаҳои он нори рӯй мебошад, ки бештар пешонӣ ва баъзан пилки болои чашмро фаро мегирад.

Дар одамони гирифтори ин синдром нуқсонҳои рагии мағзи сар метавонанд боиси [[Саръ|хурӯҷи саръ]], дарди сар ва душвориҳои инкишофи асаб шаванд. Осеби рагҳои чашм бошад, метавонад бо [[Глаукома|глаукома]] (беморие, ки ба [[асаби босира]] осеб мерасонад) алоқаманд бошад. Бояд қайд кард, ки мавҷудияти нор дар пешонӣ маънои онро надорад, ки шахс ҳатман ин синдромро дорад. Аммо чунин ҷойгиршавӣ, махсусан дар кӯдакони навзод, барои арзёбии хатари беморӣ аҳамият дорад.&lt;ref name=&quot;SWS2021&quot; /&gt;

=== Синдроми Клиппел–Треноне ===

[[Синдроми Клиппел–Треноне]] бо нуқсонҳои рагии пӯст, тағйироти [[Варид|рагҳои варидӣ]] ва афзоиши ғайримуқаррарии бофтаҳои як қисми бадан алоқаманд аст. Дар ин ҳолат доғи сурхи рагӣ метавонад дар даст ё пой ҷойгир шуда, бо калоншавии ҳаҷм ё дарозии узви осебдида ҳамроҳ бошад.&lt;ref name=&quot;ISSVA2025&quot;/&gt;

== Ташхис ==

Пизишк одатан норро аз рӯйи намуди доғ, ҷойгиршавӣ ва мавҷуд будани он аз вақти таваллуд ташхис мекунад. Дар аксари ҳолатҳо муоинаи иловагӣ лозим нест. Агар гумон равад, ки осеби рагҳои дарунӣ ё бемории дигар вуҷуд дошта бошад, пизишк метавонад [[Ултрасадо|муоинаи ултрасадоӣ]], [[Томографияи магнитӣ-резонансӣ|томографияи магнитӣ-резонансӣ]] (ТМР) ё санҷиши чашмро тавсия диҳад.&lt;ref name=&quot;MedlinePlus2025&quot; /&gt;

Кӯдаконе, ки дар пешонӣ ё пилки чашм нор доранд, бояд аз муоинаи мутахассис гузаранд. [[Чашмпизишкӣ|Чашмпизишк]] (офталмолог) мавҷудияти глаукома ва [[Асабшиносӣ|асабпизишк]] нишонаҳои [[синдроми Стерҷ–Вебер|синдроми Стерҷ–Веберро]] месанҷад.&lt;ref name=&quot;SWS2021&quot; /&gt;

Томографияи мағзи сар барои ҳамаи кӯдакони дорои нор ҳатмӣ нест. Зарурати он вобаста ба ҷойгиршавии доғ ва нишонаҳои беморӣ таъйин мешавад. Натиҷаи муқаррарии томография дар моҳҳои аввали ҳаёт набудани синдроми Стерҷ–Веберро пурра тасдиқ намекунад.&lt;ref name=&quot;Neurology2021&quot;&gt;{{Cite journal|title=Consensus Statement for the Management and Treatment of Sturge-Weber Syndrome: Neurology, Neuroimaging, and Ophthalmology Recommendations|journal=Pediatric Neurology|year=2021|volume=121|pages=59–66|doi=10.1016/j.pediatrneurol.2021.04.013}}&lt;/ref&gt;

== Табобат ==

Нор одатан ба саломатӣ зарар надорад ва на ҳамеша ба табобат ниёз дорад. Муолиҷа асосан барои камранг кардани доғ, пешгирии ғафсшавии пӯст ва беҳтар кардани намуди зоҳирии он гузаронида мешавад.&lt;ref name=&quot;AlderHey&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.alderhey.nhs.uk/conditions/patient-information-leaflets/laser-treatment-for-capillary-malformation-port-wine-stain/|title=Laser Treatment for Capillary Malformation (Port Wine Stain)|website=Alder Hey Children's Hospital|access-date=2026-10-26}}&lt;/ref&gt;

=== Табобати лазерӣ ===

Усули асосии табобати нор истифодаи [[Лазер|лазери]] импулсии рангӣ ({{lang-en|pulsed dye laser}}, PDL) мебошад. Ин дастгоҳ ба пӯст импулсҳои кӯтоҳи рӯшноӣ мефиристад, ки онҳоро [[Ҳемоглобин|ҳемоглобини]] ҷаббида мегирад. Дар натиҷа, рагҳои васеъшуда гарм шуда, осеб мебинанд ва ранги доғ тадриҷан кам мешавад. Ин роҳи табобат ба бофтаҳои атроф осеби нисбатан кам мерасад.&lt;ref name=&quot;GOSH&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.gosh.nhs.uk/conditions-and-treatments/conditions-we-treat/port-wine-stains/|title=Port wine stains|website=Great Ormond Street Hospital|access-date=2026-10-26}}&lt;/ref&gt;

Барои ба даст овардани натиҷаи назаррас одатан чандин ҷаласаи табобат лозим аст. Самаранокии он ба синну соли бемор, ранги пӯст, ҷойгиршавӣ ва ғафсии доғ вобаста аст. Дар баъзе одамон нор хеле камранг мешавад, аммо дар дигарон танҳо қисман равшан мегардад. Ба пуррагӣ нест кардани доғ на ҳамеша имконпазир аст.&lt;ref name=&quot;GOSH&quot; /&gt;

Таҳқиқотҳо нишон медиҳанд, ки оғози табобат дар синни хурдсолӣ метавонад натиҷаҳои беҳтар диҳад. Бо вуҷуди ин, вақти муносиби муолиҷа барои ҳар кӯдак алоҳида муайян карда мешавад, махсусан агар истифодаи [[Бедардкунӣ|доруҳои бедардкунанда]] ё [[Беҳушкунӣ|беҳушкунанда]] зарур бошад.&lt;ref name=&quot;SWS2021&quot;/&gt; Пас аз табобати лазерӣ пӯст метавонад муваққатан сурх, варам ё кабуд шавад. Баъзан дард, тағйири ранги пӯст ё пайдоиши изи захм низ мушоҳида мешавад. Аммо бо истифодаи дурусти дастгоҳ, осори доимӣ нисбатан кам ба вуҷуд меоянд.&lt;ref name=&quot;Nguyen2025&quot;&gt;{{Cite journal|last=Nguyen|first=Lynhda|title=Laser and light-based treatments for port-wine birthmarks – a systematic review and network meta-analysis|journal=Journal der Deutschen Dermatologischen Gesellschaft|year=2025|volume=23|issue=3|pages=293–301|doi=10.1111/ddg.15612}}&lt;/ref&gt;

=== Роҳҳои дигар ===
Агар табобати лазериӣ натиҷаи кофӣ надиҳад, метавон аз намудҳои дигари лазер ё усулҳои рӯшноӣ истифода бурд.&lt;ref name=&quot;Nguyen2025&quot; /&gt; Дар ҳолатҳои ғафсшавии зиёди пӯст, пайдоиши гиреҳчаҳои калон ё халалдор шудани доғ ба фаъолияти узвҳо баъзан [[Ҷарроҳӣ|ҷарроҳӣ]] лозим мешавад.&lt;ref name=&quot;Grenier2026&quot; /&gt;

Барои пӯшондани доғ аз [[Воситаҳои ороишӣ|воситаҳои ороишӣ]] ([[Макияж|макияж]]) низ истифода мебаранд. Онҳо ранги доғро муваққатан пинҳон мекунанд, вале ба рагҳои хун таъсир намерасонанд.&lt;ref name=&quot;GOSH&quot; /&gt;

== Паҳншавӣ ==

Тибқи таҳқиқот, нор дар 3–5 кӯдак аз ҳар 1000 навзод (0,3–0,5%) дида мешавад. Он ҳам дар писарон ва ҳам дар духтарон пайдо мешавад.&lt;ref name=&quot;AAFP2024&quot;/&gt;

== Дар фарҳанги тоҷикӣ ==
Тоҷикон ба духтароне, ки бо доғи нор таваллуд мешаванд, баъзан номи &quot;Анора&quot; медиҳанд, зеро ранги доғ ба донаҳои анор монанд аст. Тибқи як бовари халқӣ, чунин номгузорӣ метавонад боиси камранг ё нопадид шудани доғ гардад, аммо ин бовар асоси илмӣ надорад.&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Хайдаров |first=Шомат |title=Типологическое исследование фитофорной антропонимии таджиков |year=2020 |page=126 |url=https://cyberleninka.ru/article/n/tipologicheskoe-issledovanie-fitofornoy-antroponimii-tadzhikov/pdf}}&lt;/ref&gt;

== Адабиёт ==
{{reflist}}
[[Гурӯҳ:Нуқсонҳои мӯйрагҳо]]</text>
      <sha1>rbhrv9n0q5k3zy1iw5vmy1flmmzzape</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1491417</id>
      <parentid>1491416</parentid>
      <timestamp>2026-10-26T14:43:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zosya95</username>
        <id>54344</id>
      </contributor>
      <comment>/* Дар фарҳанги тоҷикӣ */</comment>
      <origin>1491417</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20479" sha1="qhh91ikav3d24vconzl4x809yh1d6qn" xml:space="preserve">{{Ҳолати тиббӣ
|ном              = Нор
|синонимҳо        = {{hlist|Доғи нор| Холи нор}}
|тасвир           = PortWineStainHand.jpg
|андозаи тасвир   = 220px
|зернависи_тасвир = Доғи нор дар пушти даст
|ихтисос          = [[Дерматология]]
|нишонаҳо         = Доғи ҳамвори гулобӣ, сурх ё бунафш дар пӯст
|вазниншавӣ       = {{Феҳристи нишондор|Ғафсшавии пӯст|Пайдоиши гиреҳчаҳо|[[Хунравӣ]]|Дар баъзе ҳолатҳо [[глаукома]]}}
|оғози беморӣ     = Модарзод
|давомнокӣ        = Тамоми умр
|сабабҳо          = {{Феҳристи нишондор|Ташаккули ғайримуқаррарии рагҳои хун| Аксаран мутатсияи соматикии гени ''GNAQ''}}
|ташхис           = {{Феҳристи нишондор|Муоинаи зоҳирӣ|Дар ҳолатҳои зарурӣ [[томографияи магнитӣ-резонансӣ]]}}
|дифференсиалӣ    = {{hlist|[[Невуси одӣ]]|[[Гемангиомаи кӯдакона]]}}
|табобат          = Табобати лазерӣ; дар ҳолатҳои муайян ҷарроҳӣ
|пешгӯиҳо         = Одатан безарар; бо синну сол метавонад тира ва ғафс шавад
|паҳншавӣ         = 0,3–0,5% навзодон
}}
'''Нор''' ({{lang-la|nevus flammeus}}) — [[Нуқсонҳои рагҳо|нуқсони модарзодии рагҳои хунгарди пӯст]] аст, ки чун доғи ҳамвори [[пуштӣ]], [[сурх]] ё [[Бунафш|бунафшранг]] намоён мешавад. Нор аз он сабаб пайдо мешавад, ки [[Мӯйраг|мӯйрагҳо]] ва дигар [[Рагҳои хун|рагҳои хурди пӯст]] нодуруст рушд карда, васеъ мешаванд. Он ба гурӯҳи [[Нуқсони рагӣ|нуқсонҳои рагии дорои гардиши сусти хун]] дохил мешавад ва [[саратон]] нест.&lt;ref name=&quot;Grenier2026&quot;&gt;{{Cite journal|last=Grenier|first=Pierre-Olivier|last2=Liang|first2=Marilyn G.|title=Management of Capillary Malformations|journal=Clinics in Plastic Surgery|year=2026|volume=53|issue=4|pages=555–563|doi=10.1016/j.cps.2026.05.007}}&lt;/ref&gt;

Доғи нор аз давраи таваллуд вуҷуд дошта, одатан тамоми умр боқӣ мемонад. Он бештар дар [[Рӯй|рӯй]] ва [[Гардан|гардан]] дида мешавад, вале метавонад дар дигар қисмҳои бадан низ пайдо шавад. Нор одатан ба саломатӣ зарар намерасонад. Аммо агар дар пешонӣ ё атрофи чашм ҷойгир бошад, баъзан метавонад бо нуқсонҳои рагҳои [[Чашм|чашм]] ё [[Мағзи сар|мағзи сар]] алоқаманд бошад.&lt;ref name=&quot;SWS2021&quot;&gt;{{Cite journal|title=Consensus Statement for the Management and Treatment of Port-Wine Birthmarks in Sturge-Weber Syndrome|journal=JAMA Dermatology|year=2021|volume=157|issue=1|pages=98–104|doi=10.1001/jamadermatol.2020.4226}}&lt;/ref&gt;

== Аломатҳо ва хусусиятҳо ==

Андоза ва шакли нор гуногун буда, он метавонад доғи хурд бошад ё қисми зиёди пӯстро фаро гирад. Дар [[Навзод|навзодон]] ранги он одатан пуштӣ ё сурхи равшан аст. Нор дар кӯдакӣ ҳамвор буда, одатан дард ё хориш надорад. Бо калон шудани кӯдак доғ низ калон мешавад.&lt;ref name=&quot;MedlinePlus2025&quot;&gt;{{Cite web|url=https://medlineplus.gov/ency/article/001475.htm|title=Port-wine stain|website=MedlinePlus Medical Encyclopedia|publisher=U.S. National Library of Medicine|date=2025-06-03|access-date=2026-10-26}}&lt;/ref&gt;

Бо гузашти солҳо, махсусан дар рӯй, нор метавонад тағйир ёбад:

* '''Тирашавии ранг''' — ранги доғ аз пуштӣ ё сурхи равшан ба сурхи тира ё бунафш табдил меёбад.
* '''Ғафсшавии пӯст''' — пӯсти доғдор рафта-рафта ғафс шуда, каме барҷаста мегардад.
* '''Пайдоиши гиреҳчаҳо''' — дар баъзе калонсолон дар рӯйи доғ барҷастагиҳои хурди рагӣ пайдо мешаванд, ки ҳангоми осеб дидан метавонанд хунравӣ кунанд.

Ин дигаргуниҳо дар ҳама дида намешаванд. Онҳо ба андоза, ҷойгиршавӣ ва ҳолати рагҳои хун вобаста мебошанд.&lt;ref name=&quot;AAFP2024&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.aafp.org/pubs/afp/issues/2024/0300/newborn-skin-birthmarks.html|title=Newborn Skin: Part II. Birthmarks|last=Snyder|first=Katherine A. M.|last2=Voelckers|first2=Adam D.|website=American Family Physician|year=2024|volume=109|issue=3|pages=217–221}}&lt;/ref&gt;

[[Акс:RIAN_archive_359290_Mikhail_Gorbachev.jpg|мини|Доғи нор дар пешонии [[Михаил Горбачёв]]]]

== Сабаб ва пайдоиш ==

Нор ҳангоми инкишофи [[ҷанин]] дар батни модар пайдо мешавад. Дар пӯсти солим мӯйрагҳо [[Оксиген|оксиген]] ва [[Моддаҳои ғизоӣ|моддаҳои ғизоиро]] аз хун ба бофтаҳо мерасонанд. Аммо ҳангоми пайдоиши нор, баъзе аз ин рагҳо нодуруст рушд карда, васеъ мемонанд. Хуни дохили онҳо аз зери пӯст намоён шуда, ранги сурхи доғро ба вуҷуд меорад.&lt;ref name=&quot;MedlinePlus2025&quot; /&gt;

Таҳқиқоти [[Генетика|генетикӣ]] нишон додаанд, ки бисёр норҳо бо тағйирот дар [[Ген|гени]] [[GNAQ|''GNAQ'']] алоқаманданд. Яке аз тағйироти маълуми гени [[GNAQ|''GNAQ'']] — ''c.548G&gt;A'' мебошад, ки фаъолияти [[Сафеда|сафедаи]] ҳосилкардаи ин генро дигар мекунад. Ин тағйирот одатан ҳангоми инкишофи ҷанин пайдо шуда, танҳо дар қисми муайяни ҳуҷайраҳои бадан мавҷуд аст. Чунин тағйиротро [[Мутатсияи соматикӣ|мутатсияи соматикӣ]] ва мавҷудияти ҳуҷайраҳои аз ҷиҳати генетикӣ гуногунро дар як бадан [[мозаикизм]] меноманд.&lt;ref name=&quot;Shirley2013&quot;&gt;{{Cite journal|last=Shirley|first=Matthew D.|title=Sturge–Weber Syndrome and Port-Wine Stains Caused by Somatic Mutation in GNAQ|journal=The New England Journal of Medicine|year=2013|volume=368|issue=21|pages=1971–1979|doi=10.1056/NEJMoa1213507}}&lt;/ref&gt;

Аксари норҳо [[Ирсият|ирсӣ]] нестанд ва аз падару модар ба фарзанд намегузаранд. Аммо баъзе нуқсонҳои рагҳои хун, ки ба нор монанданд, метавонанд бо бемориҳои ирсии вобаста ба генҳои [[RASA1|''RASA1'']] ва [[EPHB4|''EPHB4'']] пайваста бошанд.&lt;ref name=&quot;GeneReviewsCMAVM&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK52764/|title=Capillary Malformation-Arteriovenous Malformation Syndrome|last=Bayrak-Toydemir|first=Pinar|last2=Stevenson|first2=David A.|website=GeneReviews|publisher=NCBI Bookshelf|date=2019-09-12|access-date=2026-10-26}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ISSVA2025&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.issva.org/classification|title=ISSVA Classification for Vascular Anomalies|website=International Society for the Study of Vascular Anomalies|year=2025|access-date=2026-10-26}}&lt;/ref&gt;

== Фарқ аз дигар доғҳои модарзодӣ ==
[[File:Mariano Barbacid 2012.jpg|thumb|Пажӯҳишгари соҳаи саратоншиносӣ — Мариано Барбасид]]
Норро баъзан бо дигар доғҳои рагии пӯсти навзодон омехта мекунанд, зеро ҳамаи онҳо метавонанд ранги гулобӣ ё сурх дошта бошанд.

[[Невуси одӣ]] (''nevus simplex'') — доғи рагиест, ки дар навзодон бештар дар байни [[Абрӯ|абрӯвон]], пилки чашм ё пушти гардан дида мешавад. Сарҳади доғ одатан норавшан буда, ҳангоми гиря ё баланд шудани ҳарорати бадан сурхтар мешавад. Доғҳои рӯй аксаран дар солҳои нахустини бачагӣ худ аз худ камранг ё тамоман нест мешаванд, аммо доғи пушти гардан метавонад то калонсолӣ боқӣ монад. Баръакси невуси оддӣ, нор одатан нест намешавад.&lt;ref name=&quot;NevusSimplex&quot;&gt;{{Cite web|url=https://dermnetnz.org/topics/naevus-simplex|title=Naevus simplex|website=DermNet|date=2019-01|author=Wei Wu|access-date=2026-10-26}}&lt;/ref&gt;

[[Гемангиомаи кӯдакона]] — [[Омоси хушсифат|омоси хушсифати рагӣ]] мебошад, ки аксаран дар ҳафтаҳои нахустини баъди таваллуд намоён шуда, дар моҳҳои аввал тез калон мешавад. Баъдан афзоиши он бас шуда, дар бисёр ҳолатҳо оҳиста-оҳиста хурд мешавад. Нор бошад, нуқсони ташаккули рагҳо аст, на омоси рагӣ, ва чунин давраи афзоиши босуръату хурдшавиро надорад.&lt;ref name=&quot;AAP2019&quot;&gt;{{Cite journal|title=Clinical Practice Guideline for the Management of Infantile Hemangiomas|journal=Pediatrics|year=2019|volume=143|issue=1|pages=e20183475|doi=10.1542/peds.2018-3475}}&lt;/ref&gt;

== Бемориҳои ҳамроҳ ==

Аксари норҳо мустақилона пайдо шуда, бо дигар бемориҳо алоқаманд нестанд. Лекин баъзе доғҳои васеъ, махсусан онҳое ки пешонӣ ва атрофи чашмро фаро мегиранд, метавонанд нишонаи нуқсонҳои мураккабтари рагӣ бошанд.

=== Синдроми Стерҷ–Вебер ===

[[Синдроми Стерҷ–Вебер]] бемории кам дидашавандаи модарзодиест, ки метавонад рагҳои пӯст, мағзи сар ва чашмро дар бар гирад. Яке аз нишонаҳои он нори рӯй мебошад, ки бештар пешонӣ ва баъзан пилки болои чашмро фаро мегирад.

Дар одамони гирифтори ин синдром нуқсонҳои рагии мағзи сар метавонанд боиси [[Саръ|хурӯҷи саръ]], дарди сар ва душвориҳои инкишофи асаб шаванд. Осеби рагҳои чашм бошад, метавонад бо [[Глаукома|глаукома]] (беморие, ки ба [[асаби босира]] осеб мерасонад) алоқаманд бошад. Бояд қайд кард, ки мавҷудияти нор дар пешонӣ маънои онро надорад, ки шахс ҳатман ин синдромро дорад. Аммо чунин ҷойгиршавӣ, махсусан дар кӯдакони навзод, барои арзёбии хатари беморӣ аҳамият дорад.&lt;ref name=&quot;SWS2021&quot; /&gt;

=== Синдроми Клиппел–Треноне ===

[[Синдроми Клиппел–Треноне]] бо нуқсонҳои рагии пӯст, тағйироти [[Варид|рагҳои варидӣ]] ва афзоиши ғайримуқаррарии бофтаҳои як қисми бадан алоқаманд аст. Дар ин ҳолат доғи сурхи рагӣ метавонад дар даст ё пой ҷойгир шуда, бо калоншавии ҳаҷм ё дарозии узви осебдида ҳамроҳ бошад.&lt;ref name=&quot;ISSVA2025&quot;/&gt;

== Ташхис ==

Пизишк одатан норро аз рӯйи намуди доғ, ҷойгиршавӣ ва мавҷуд будани он аз вақти таваллуд ташхис мекунад. Дар аксари ҳолатҳо муоинаи иловагӣ лозим нест. Агар гумон равад, ки осеби рагҳои дарунӣ ё бемории дигар вуҷуд дошта бошад, пизишк метавонад [[Ултрасадо|муоинаи ултрасадоӣ]], [[Томографияи магнитӣ-резонансӣ|томографияи магнитӣ-резонансӣ]] (ТМР) ё санҷиши чашмро тавсия диҳад.&lt;ref name=&quot;MedlinePlus2025&quot; /&gt;

Кӯдаконе, ки дар пешонӣ ё пилки чашм нор доранд, бояд аз муоинаи мутахассис гузаранд. [[Чашмпизишкӣ|Чашмпизишк]] (офталмолог) мавҷудияти глаукома ва [[Асабшиносӣ|асабпизишк]] нишонаҳои [[синдроми Стерҷ–Вебер|синдроми Стерҷ–Веберро]] месанҷад.&lt;ref name=&quot;SWS2021&quot; /&gt;

Томографияи мағзи сар барои ҳамаи кӯдакони дорои нор ҳатмӣ нест. Зарурати он вобаста ба ҷойгиршавии доғ ва нишонаҳои беморӣ таъйин мешавад. Натиҷаи муқаррарии томография дар моҳҳои аввали ҳаёт набудани синдроми Стерҷ–Веберро пурра тасдиқ намекунад.&lt;ref name=&quot;Neurology2021&quot;&gt;{{Cite journal|title=Consensus Statement for the Management and Treatment of Sturge-Weber Syndrome: Neurology, Neuroimaging, and Ophthalmology Recommendations|journal=Pediatric Neurology|year=2021|volume=121|pages=59–66|doi=10.1016/j.pediatrneurol.2021.04.013}}&lt;/ref&gt;

== Табобат ==

Нор одатан ба саломатӣ зарар надорад ва на ҳамеша ба табобат ниёз дорад. Муолиҷа асосан барои камранг кардани доғ, пешгирии ғафсшавии пӯст ва беҳтар кардани намуди зоҳирии он гузаронида мешавад.&lt;ref name=&quot;AlderHey&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.alderhey.nhs.uk/conditions/patient-information-leaflets/laser-treatment-for-capillary-malformation-port-wine-stain/|title=Laser Treatment for Capillary Malformation (Port Wine Stain)|website=Alder Hey Children's Hospital|access-date=2026-10-26}}&lt;/ref&gt;

=== Табобати лазерӣ ===

Усули асосии табобати нор истифодаи [[Лазер|лазери]] импулсии рангӣ ({{lang-en|pulsed dye laser}}, PDL) мебошад. Ин дастгоҳ ба пӯст импулсҳои кӯтоҳи рӯшноӣ мефиристад, ки онҳоро [[Ҳемоглобин|ҳемоглобини]] ҷаббида мегирад. Дар натиҷа, рагҳои васеъшуда гарм шуда, осеб мебинанд ва ранги доғ тадриҷан кам мешавад. Ин роҳи табобат ба бофтаҳои атроф осеби нисбатан кам мерасад.&lt;ref name=&quot;GOSH&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.gosh.nhs.uk/conditions-and-treatments/conditions-we-treat/port-wine-stains/|title=Port wine stains|website=Great Ormond Street Hospital|access-date=2026-10-26}}&lt;/ref&gt;

Барои ба даст овардани натиҷаи назаррас одатан чандин ҷаласаи табобат лозим аст. Самаранокии он ба синну соли бемор, ранги пӯст, ҷойгиршавӣ ва ғафсии доғ вобаста аст. Дар баъзе одамон нор хеле камранг мешавад, аммо дар дигарон танҳо қисман равшан мегардад. Ба пуррагӣ нест кардани доғ на ҳамеша имконпазир аст.&lt;ref name=&quot;GOSH&quot; /&gt;

Таҳқиқотҳо нишон медиҳанд, ки оғози табобат дар синни хурдсолӣ метавонад натиҷаҳои беҳтар диҳад. Бо вуҷуди ин, вақти муносиби муолиҷа барои ҳар кӯдак алоҳида муайян карда мешавад, махсусан агар истифодаи [[Бедардкунӣ|доруҳои бедардкунанда]] ё [[Беҳушкунӣ|беҳушкунанда]] зарур бошад.&lt;ref name=&quot;SWS2021&quot;/&gt; Пас аз табобати лазерӣ пӯст метавонад муваққатан сурх, варам ё кабуд шавад. Баъзан дард, тағйири ранги пӯст ё пайдоиши изи захм низ мушоҳида мешавад. Аммо бо истифодаи дурусти дастгоҳ, осори доимӣ нисбатан кам ба вуҷуд меоянд.&lt;ref name=&quot;Nguyen2025&quot;&gt;{{Cite journal|last=Nguyen|first=Lynhda|title=Laser and light-based treatments for port-wine birthmarks – a systematic review and network meta-analysis|journal=Journal der Deutschen Dermatologischen Gesellschaft|year=2025|volume=23|issue=3|pages=293–301|doi=10.1111/ddg.15612}}&lt;/ref&gt;

=== Роҳҳои дигар ===
Агар табобати лазериӣ натиҷаи кофӣ надиҳад, метавон аз намудҳои дигари лазер ё усулҳои рӯшноӣ истифода бурд.&lt;ref name=&quot;Nguyen2025&quot; /&gt; Дар ҳолатҳои ғафсшавии зиёди пӯст, пайдоиши гиреҳчаҳои калон ё халалдор шудани доғ ба фаъолияти узвҳо баъзан [[Ҷарроҳӣ|ҷарроҳӣ]] лозим мешавад.&lt;ref name=&quot;Grenier2026&quot; /&gt;

Барои пӯшондани доғ аз [[Воситаҳои ороишӣ|воситаҳои ороишӣ]] ([[Макияж|макияж]]) низ истифода мебаранд. Онҳо ранги доғро муваққатан пинҳон мекунанд, вале ба рагҳои хун таъсир намерасонанд.&lt;ref name=&quot;GOSH&quot; /&gt;

== Паҳншавӣ ==

Тибқи таҳқиқот, нор дар 3–5 кӯдак аз ҳар 1000 навзод (0,3–0,5%) дида мешавад. Он ҳам дар писарон ва ҳам дар духтарон пайдо мешавад.&lt;ref name=&quot;AAFP2024&quot;/&gt;

== Дар фарҳанги тоҷикӣ ==
Тоҷикон ба духтароне, ки бо доғи нор таваллуд мешаванд, баъзан номҳои Анора, Анорхол, Анорбибӣ ё Анормо медиҳанд, зеро ранги доғ ба донаҳои анор монанд аст. Тибқи як бовари халқӣ, чунин номгузорӣ метавонад боиси камранг ё нопадид шудани доғ гардад, аммо ин бовар асоси илмӣ надорад.&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Хайдаров |first=Шомат |title=Типологическое исследование фитофорной антропонимии таджиков |year=2020 |page=126 |url=https://cyberleninka.ru/article/n/tipologicheskoe-issledovanie-fitofornoy-antroponimii-tadzhikov/pdf}}&lt;/ref&gt;

== Адабиёт ==
{{reflist}}
[[Гурӯҳ:Нуқсонҳои мӯйрагҳо]]</text>
      <sha1>qhh91ikav3d24vconzl4x809yh1d6qn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1491422</id>
      <parentid>1491417</parentid>
      <timestamp>2026-10-26T14:59:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zosya95</username>
        <id>54344</id>
      </contributor>
      <comment>/* Сабаб ва пайдоиш */</comment>
      <origin>1491422</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20483" sha1="9qg3k05xoeheop4xwj2o3cl605zapox" xml:space="preserve">{{Ҳолати тиббӣ
|ном              = Нор
|синонимҳо        = {{hlist|Доғи нор| Холи нор}}
|тасвир           = PortWineStainHand.jpg
|андозаи тасвир   = 220px
|зернависи_тасвир = Доғи нор дар пушти даст
|ихтисос          = [[Дерматология]]
|нишонаҳо         = Доғи ҳамвори гулобӣ, сурх ё бунафш дар пӯст
|вазниншавӣ       = {{Феҳристи нишондор|Ғафсшавии пӯст|Пайдоиши гиреҳчаҳо|[[Хунравӣ]]|Дар баъзе ҳолатҳо [[глаукома]]}}
|оғози беморӣ     = Модарзод
|давомнокӣ        = Тамоми умр
|сабабҳо          = {{Феҳристи нишондор|Ташаккули ғайримуқаррарии рагҳои хун| Аксаран мутатсияи соматикии гени ''GNAQ''}}
|ташхис           = {{Феҳристи нишондор|Муоинаи зоҳирӣ|Дар ҳолатҳои зарурӣ [[томографияи магнитӣ-резонансӣ]]}}
|дифференсиалӣ    = {{hlist|[[Невуси одӣ]]|[[Гемангиомаи кӯдакона]]}}
|табобат          = Табобати лазерӣ; дар ҳолатҳои муайян ҷарроҳӣ
|пешгӯиҳо         = Одатан безарар; бо синну сол метавонад тира ва ғафс шавад
|паҳншавӣ         = 0,3–0,5% навзодон
}}
'''Нор''' ({{lang-la|nevus flammeus}}) — [[Нуқсонҳои рагҳо|нуқсони модарзодии рагҳои хунгарди пӯст]] аст, ки чун доғи ҳамвори [[пуштӣ]], [[сурх]] ё [[Бунафш|бунафшранг]] намоён мешавад. Нор аз он сабаб пайдо мешавад, ки [[Мӯйраг|мӯйрагҳо]] ва дигар [[Рагҳои хун|рагҳои хурди пӯст]] нодуруст рушд карда, васеъ мешаванд. Он ба гурӯҳи [[Нуқсони рагӣ|нуқсонҳои рагии дорои гардиши сусти хун]] дохил мешавад ва [[саратон]] нест.&lt;ref name=&quot;Grenier2026&quot;&gt;{{Cite journal|last=Grenier|first=Pierre-Olivier|last2=Liang|first2=Marilyn G.|title=Management of Capillary Malformations|journal=Clinics in Plastic Surgery|year=2026|volume=53|issue=4|pages=555–563|doi=10.1016/j.cps.2026.05.007}}&lt;/ref&gt;

Доғи нор аз давраи таваллуд вуҷуд дошта, одатан тамоми умр боқӣ мемонад. Он бештар дар [[Рӯй|рӯй]] ва [[Гардан|гардан]] дида мешавад, вале метавонад дар дигар қисмҳои бадан низ пайдо шавад. Нор одатан ба саломатӣ зарар намерасонад. Аммо агар дар пешонӣ ё атрофи чашм ҷойгир бошад, баъзан метавонад бо нуқсонҳои рагҳои [[Чашм|чашм]] ё [[Мағзи сар|мағзи сар]] алоқаманд бошад.&lt;ref name=&quot;SWS2021&quot;&gt;{{Cite journal|title=Consensus Statement for the Management and Treatment of Port-Wine Birthmarks in Sturge-Weber Syndrome|journal=JAMA Dermatology|year=2021|volume=157|issue=1|pages=98–104|doi=10.1001/jamadermatol.2020.4226}}&lt;/ref&gt;

== Аломатҳо ва хусусиятҳо ==

Андоза ва шакли нор гуногун буда, он метавонад доғи хурд бошад ё қисми зиёди пӯстро фаро гирад. Дар [[Навзод|навзодон]] ранги он одатан пуштӣ ё сурхи равшан аст. Нор дар кӯдакӣ ҳамвор буда, одатан дард ё хориш надорад. Бо калон шудани кӯдак доғ низ калон мешавад.&lt;ref name=&quot;MedlinePlus2025&quot;&gt;{{Cite web|url=https://medlineplus.gov/ency/article/001475.htm|title=Port-wine stain|website=MedlinePlus Medical Encyclopedia|publisher=U.S. National Library of Medicine|date=2025-06-03|access-date=2026-10-26}}&lt;/ref&gt;

Бо гузашти солҳо, махсусан дар рӯй, нор метавонад тағйир ёбад:

* '''Тирашавии ранг''' — ранги доғ аз пуштӣ ё сурхи равшан ба сурхи тира ё бунафш табдил меёбад.
* '''Ғафсшавии пӯст''' — пӯсти доғдор рафта-рафта ғафс шуда, каме барҷаста мегардад.
* '''Пайдоиши гиреҳчаҳо''' — дар баъзе калонсолон дар рӯйи доғ барҷастагиҳои хурди рагӣ пайдо мешаванд, ки ҳангоми осеб дидан метавонанд хунравӣ кунанд.

Ин дигаргуниҳо дар ҳама дида намешаванд. Онҳо ба андоза, ҷойгиршавӣ ва ҳолати рагҳои хун вобаста мебошанд.&lt;ref name=&quot;AAFP2024&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.aafp.org/pubs/afp/issues/2024/0300/newborn-skin-birthmarks.html|title=Newborn Skin: Part II. Birthmarks|last=Snyder|first=Katherine A. M.|last2=Voelckers|first2=Adam D.|website=American Family Physician|year=2024|volume=109|issue=3|pages=217–221}}&lt;/ref&gt;

[[Акс:RIAN_archive_359290_Mikhail_Gorbachev.jpg|мини|Доғи нор дар пешонии [[Михаил Горбачёв]]]]

== Сабаб ва пайдоиш ==

Нор ҳангоми инкишофи [[ҷанин]] дар батни модар пайдо мешавад. Дар пӯсти солим мӯйрагҳо [[Оксиген|оксиген]] ва [[Моддаҳои ғизоӣ|моддаҳои ғизоиро]] аз хун ба бофтаҳо мерасонанд. Аммо ҳангоми пайдоиши нор, баъзе аз ин рагҳо нодуруст рушд карда, васеъ мемонанд. Хуни дохили онҳо аз зери пӯст намоён шуда, ранги сурхи доғро ба вуҷуд меорад.&lt;ref name=&quot;MedlinePlus2025&quot; /&gt;

Таҳқиқоти [[Генетика|генетикӣ]] нишон додаанд, ки бисёр норҳо бо тағйирот дар [[Ген|гени]] [[GNAQ|''GNAQ'']] алоқаманданд. Яке аз тағйироти маълуми гени [[GNAQ|''GNAQ'']] — ''c.548G&gt;A'' мебошад, ки фаъолияти [[Сафедаҳо|сафедаи]] ҳосилкардаи ин генро дигар мекунад. Ин тағйирот одатан ҳангоми инкишофи ҷанин пайдо шуда, танҳо дар қисми муайяни ҳуҷайраҳои бадан мавҷуд аст. Чунин тағйиротро [[Мутатсияи соматикӣ|мутатсияи соматикӣ]] ва мавҷудияти ҳуҷайраҳои аз ҷиҳати генетикӣ гуногунро дар як бадан [[мозаикизм]] меноманд.&lt;ref name=&quot;Shirley2013&quot;&gt;{{Cite journal|last=Shirley|first=Matthew D.|title=Sturge–Weber Syndrome and Port-Wine Stains Caused by Somatic Mutation in GNAQ|journal=The New England Journal of Medicine|year=2013|volume=368|issue=21|pages=1971–1979|doi=10.1056/NEJMoa1213507}}&lt;/ref&gt;

Аксари норҳо [[Ирсият|ирсӣ]] нестанд ва аз падару модар ба фарзанд намегузаранд. Аммо баъзе нуқсонҳои рагҳои хун, ки ба нор монанданд, метавонанд бо бемориҳои ирсии вобаста ба генҳои [[RASA1|''RASA1'']] ва [[EPHB4|''EPHB4'']] пайваста бошанд.&lt;ref name=&quot;GeneReviewsCMAVM&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK52764/|title=Capillary Malformation-Arteriovenous Malformation Syndrome|last=Bayrak-Toydemir|first=Pinar|last2=Stevenson|first2=David A.|website=GeneReviews|publisher=NCBI Bookshelf|date=2019-09-12|access-date=2026-10-26}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ISSVA2025&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.issva.org/classification|title=ISSVA Classification for Vascular Anomalies|website=International Society for the Study of Vascular Anomalies|year=2025|access-date=2026-10-26}}&lt;/ref&gt;

== Фарқ аз дигар доғҳои модарзодӣ ==
[[File:Mariano Barbacid 2012.jpg|thumb|Пажӯҳишгари соҳаи саратоншиносӣ — Мариано Барбасид]]
Норро баъзан бо дигар доғҳои рагии пӯсти навзодон омехта мекунанд, зеро ҳамаи онҳо метавонанд ранги гулобӣ ё сурх дошта бошанд.

[[Невуси одӣ]] (''nevus simplex'') — доғи рагиест, ки дар навзодон бештар дар байни [[Абрӯ|абрӯвон]], пилки чашм ё пушти гардан дида мешавад. Сарҳади доғ одатан норавшан буда, ҳангоми гиря ё баланд шудани ҳарорати бадан сурхтар мешавад. Доғҳои рӯй аксаран дар солҳои нахустини бачагӣ худ аз худ камранг ё тамоман нест мешаванд, аммо доғи пушти гардан метавонад то калонсолӣ боқӣ монад. Баръакси невуси оддӣ, нор одатан нест намешавад.&lt;ref name=&quot;NevusSimplex&quot;&gt;{{Cite web|url=https://dermnetnz.org/topics/naevus-simplex|title=Naevus simplex|website=DermNet|date=2019-01|author=Wei Wu|access-date=2026-10-26}}&lt;/ref&gt;

[[Гемангиомаи кӯдакона]] — [[Омоси хушсифат|омоси хушсифати рагӣ]] мебошад, ки аксаран дар ҳафтаҳои нахустини баъди таваллуд намоён шуда, дар моҳҳои аввал тез калон мешавад. Баъдан афзоиши он бас шуда, дар бисёр ҳолатҳо оҳиста-оҳиста хурд мешавад. Нор бошад, нуқсони ташаккули рагҳо аст, на омоси рагӣ, ва чунин давраи афзоиши босуръату хурдшавиро надорад.&lt;ref name=&quot;AAP2019&quot;&gt;{{Cite journal|title=Clinical Practice Guideline for the Management of Infantile Hemangiomas|journal=Pediatrics|year=2019|volume=143|issue=1|pages=e20183475|doi=10.1542/peds.2018-3475}}&lt;/ref&gt;

== Бемориҳои ҳамроҳ ==

Аксари норҳо мустақилона пайдо шуда, бо дигар бемориҳо алоқаманд нестанд. Лекин баъзе доғҳои васеъ, махсусан онҳое ки пешонӣ ва атрофи чашмро фаро мегиранд, метавонанд нишонаи нуқсонҳои мураккабтари рагӣ бошанд.

=== Синдроми Стерҷ–Вебер ===

[[Синдроми Стерҷ–Вебер]] бемории кам дидашавандаи модарзодиест, ки метавонад рагҳои пӯст, мағзи сар ва чашмро дар бар гирад. Яке аз нишонаҳои он нори рӯй мебошад, ки бештар пешонӣ ва баъзан пилки болои чашмро фаро мегирад.

Дар одамони гирифтори ин синдром нуқсонҳои рагии мағзи сар метавонанд боиси [[Саръ|хурӯҷи саръ]], дарди сар ва душвориҳои инкишофи асаб шаванд. Осеби рагҳои чашм бошад, метавонад бо [[Глаукома|глаукома]] (беморие, ки ба [[асаби босира]] осеб мерасонад) алоқаманд бошад. Бояд қайд кард, ки мавҷудияти нор дар пешонӣ маънои онро надорад, ки шахс ҳатман ин синдромро дорад. Аммо чунин ҷойгиршавӣ, махсусан дар кӯдакони навзод, барои арзёбии хатари беморӣ аҳамият дорад.&lt;ref name=&quot;SWS2021&quot; /&gt;

=== Синдроми Клиппел–Треноне ===

[[Синдроми Клиппел–Треноне]] бо нуқсонҳои рагии пӯст, тағйироти [[Варид|рагҳои варидӣ]] ва афзоиши ғайримуқаррарии бофтаҳои як қисми бадан алоқаманд аст. Дар ин ҳолат доғи сурхи рагӣ метавонад дар даст ё пой ҷойгир шуда, бо калоншавии ҳаҷм ё дарозии узви осебдида ҳамроҳ бошад.&lt;ref name=&quot;ISSVA2025&quot;/&gt;

== Ташхис ==

Пизишк одатан норро аз рӯйи намуди доғ, ҷойгиршавӣ ва мавҷуд будани он аз вақти таваллуд ташхис мекунад. Дар аксари ҳолатҳо муоинаи иловагӣ лозим нест. Агар гумон равад, ки осеби рагҳои дарунӣ ё бемории дигар вуҷуд дошта бошад, пизишк метавонад [[Ултрасадо|муоинаи ултрасадоӣ]], [[Томографияи магнитӣ-резонансӣ|томографияи магнитӣ-резонансӣ]] (ТМР) ё санҷиши чашмро тавсия диҳад.&lt;ref name=&quot;MedlinePlus2025&quot; /&gt;

Кӯдаконе, ки дар пешонӣ ё пилки чашм нор доранд, бояд аз муоинаи мутахассис гузаранд. [[Чашмпизишкӣ|Чашмпизишк]] (офталмолог) мавҷудияти глаукома ва [[Асабшиносӣ|асабпизишк]] нишонаҳои [[синдроми Стерҷ–Вебер|синдроми Стерҷ–Веберро]] месанҷад.&lt;ref name=&quot;SWS2021&quot; /&gt;

Томографияи мағзи сар барои ҳамаи кӯдакони дорои нор ҳатмӣ нест. Зарурати он вобаста ба ҷойгиршавии доғ ва нишонаҳои беморӣ таъйин мешавад. Натиҷаи муқаррарии томография дар моҳҳои аввали ҳаёт набудани синдроми Стерҷ–Веберро пурра тасдиқ намекунад.&lt;ref name=&quot;Neurology2021&quot;&gt;{{Cite journal|title=Consensus Statement for the Management and Treatment of Sturge-Weber Syndrome: Neurology, Neuroimaging, and Ophthalmology Recommendations|journal=Pediatric Neurology|year=2021|volume=121|pages=59–66|doi=10.1016/j.pediatrneurol.2021.04.013}}&lt;/ref&gt;

== Табобат ==

Нор одатан ба саломатӣ зарар надорад ва на ҳамеша ба табобат ниёз дорад. Муолиҷа асосан барои камранг кардани доғ, пешгирии ғафсшавии пӯст ва беҳтар кардани намуди зоҳирии он гузаронида мешавад.&lt;ref name=&quot;AlderHey&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.alderhey.nhs.uk/conditions/patient-information-leaflets/laser-treatment-for-capillary-malformation-port-wine-stain/|title=Laser Treatment for Capillary Malformation (Port Wine Stain)|website=Alder Hey Children's Hospital|access-date=2026-10-26}}&lt;/ref&gt;

=== Табобати лазерӣ ===

Усули асосии табобати нор истифодаи [[Лазер|лазери]] импулсии рангӣ ({{lang-en|pulsed dye laser}}, PDL) мебошад. Ин дастгоҳ ба пӯст импулсҳои кӯтоҳи рӯшноӣ мефиристад, ки онҳоро [[Ҳемоглобин|ҳемоглобини]] ҷаббида мегирад. Дар натиҷа, рагҳои васеъшуда гарм шуда, осеб мебинанд ва ранги доғ тадриҷан кам мешавад. Ин роҳи табобат ба бофтаҳои атроф осеби нисбатан кам мерасад.&lt;ref name=&quot;GOSH&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.gosh.nhs.uk/conditions-and-treatments/conditions-we-treat/port-wine-stains/|title=Port wine stains|website=Great Ormond Street Hospital|access-date=2026-10-26}}&lt;/ref&gt;

Барои ба даст овардани натиҷаи назаррас одатан чандин ҷаласаи табобат лозим аст. Самаранокии он ба синну соли бемор, ранги пӯст, ҷойгиршавӣ ва ғафсии доғ вобаста аст. Дар баъзе одамон нор хеле камранг мешавад, аммо дар дигарон танҳо қисман равшан мегардад. Ба пуррагӣ нест кардани доғ на ҳамеша имконпазир аст.&lt;ref name=&quot;GOSH&quot; /&gt;

Таҳқиқотҳо нишон медиҳанд, ки оғози табобат дар синни хурдсолӣ метавонад натиҷаҳои беҳтар диҳад. Бо вуҷуди ин, вақти муносиби муолиҷа барои ҳар кӯдак алоҳида муайян карда мешавад, махсусан агар истифодаи [[Бедардкунӣ|доруҳои бедардкунанда]] ё [[Беҳушкунӣ|беҳушкунанда]] зарур бошад.&lt;ref name=&quot;SWS2021&quot;/&gt; Пас аз табобати лазерӣ пӯст метавонад муваққатан сурх, варам ё кабуд шавад. Баъзан дард, тағйири ранги пӯст ё пайдоиши изи захм низ мушоҳида мешавад. Аммо бо истифодаи дурусти дастгоҳ, осори доимӣ нисбатан кам ба вуҷуд меоянд.&lt;ref name=&quot;Nguyen2025&quot;&gt;{{Cite journal|last=Nguyen|first=Lynhda|title=Laser and light-based treatments for port-wine birthmarks – a systematic review and network meta-analysis|journal=Journal der Deutschen Dermatologischen Gesellschaft|year=2025|volume=23|issue=3|pages=293–301|doi=10.1111/ddg.15612}}&lt;/ref&gt;

=== Роҳҳои дигар ===
Агар табобати лазериӣ натиҷаи кофӣ надиҳад, метавон аз намудҳои дигари лазер ё усулҳои рӯшноӣ истифода бурд.&lt;ref name=&quot;Nguyen2025&quot; /&gt; Дар ҳолатҳои ғафсшавии зиёди пӯст, пайдоиши гиреҳчаҳои калон ё халалдор шудани доғ ба фаъолияти узвҳо баъзан [[Ҷарроҳӣ|ҷарроҳӣ]] лозим мешавад.&lt;ref name=&quot;Grenier2026&quot; /&gt;

Барои пӯшондани доғ аз [[Воситаҳои ороишӣ|воситаҳои ороишӣ]] ([[Макияж|макияж]]) низ истифода мебаранд. Онҳо ранги доғро муваққатан пинҳон мекунанд, вале ба рагҳои хун таъсир намерасонанд.&lt;ref name=&quot;GOSH&quot; /&gt;

== Паҳншавӣ ==

Тибқи таҳқиқот, нор дар 3–5 кӯдак аз ҳар 1000 навзод (0,3–0,5%) дида мешавад. Он ҳам дар писарон ва ҳам дар духтарон пайдо мешавад.&lt;ref name=&quot;AAFP2024&quot;/&gt;

== Дар фарҳанги тоҷикӣ ==
Тоҷикон ба духтароне, ки бо доғи нор таваллуд мешаванд, баъзан номҳои Анора, Анорхол, Анорбибӣ ё Анормо медиҳанд, зеро ранги доғ ба донаҳои анор монанд аст. Тибқи як бовари халқӣ, чунин номгузорӣ метавонад боиси камранг ё нопадид шудани доғ гардад, аммо ин бовар асоси илмӣ надорад.&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Хайдаров |first=Шомат |title=Типологическое исследование фитофорной антропонимии таджиков |year=2020 |page=126 |url=https://cyberleninka.ru/article/n/tipologicheskoe-issledovanie-fitofornoy-antroponimii-tadzhikov/pdf}}&lt;/ref&gt;

== Адабиёт ==
{{reflist}}
[[Гурӯҳ:Нуқсонҳои мӯйрагҳо]]</text>
      <sha1>9qg3k05xoeheop4xwj2o3cl605zapox</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1491427</id>
      <parentid>1491422</parentid>
      <timestamp>2026-10-26T23:36:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zosya95</username>
        <id>54344</id>
      </contributor>
      <origin>1491427</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20476" sha1="7njbeng6f16ujtd8jpu6dhcg457tazs" xml:space="preserve">{{Ҳолати тиббӣ
|ном              = Нор
|синонимҳо        = {{hlist|Доғи нор| Холи нор}}
|тасвир           = PortWineStainHand.jpg
|андозаи тасвир   = 220px
|зернависи_тасвир = Доғи нор дар пушти даст
|ихтисос          = [[Дерматология]]
|нишонаҳо         = Доғи ҳамвори гулобӣ, сурх ё бунафш дар пӯст
|вазниншавӣ       = {{Феҳристи нишондор|Ғафсшавии пӯст|Пайдоиши гиреҳчаҳо|[[Хунравӣ]]|Дар баъзе ҳолатҳо [[глаукома]]}}
|оғози беморӣ     = Модарзод
|давомнокӣ        = Тамоми умр
|сабабҳо          = {{Феҳристи нишондор|Ташаккули ғайримуқаррарии рагҳои хун| Аксаран мутатсияи соматикии гени ''GNAQ''}}
|ташхис           = {{Феҳристи нишондор|Муоинаи зоҳирӣ|Дар ҳолатҳои зарурӣ [[томографияи магнитӣ-резонансӣ]]}}
|дифференсиалӣ    = {{hlist|[[Невуси одӣ]]|[[Гемангиомаи кӯдакона]]}}
|табобат          = Табобати лазерӣ; дар ҳолатҳои муайян ҷарроҳӣ
|пешгӯиҳо         = Одатан безарар; бо синну сол метавонад тира ва ғафс шавад
|паҳншавӣ         = 0,3–0,5% навзодон
}}
'''Нор''' ({{lang-la|nevus flammeus}}) — [[Нуқсонҳои рагҳо|нуқсони модарзодии рагҳои хунгарди пӯст]] аст, ки чун доғи ҳамвори [[пуштӣ]], [[сурх]] ё [[Бунафш|бунафшранг]] намоён мешавад. Нор дар натиҷаи рушди нодуруст ва васеъшавии [[Мӯйраг|мӯйрагҳо]] ва дигар [[Рагҳои хун|рагҳои хурди пӯст]] ба вуҷуд меояд. Он ба гурӯҳи [[Нуқсони рагӣ|нуқсонҳои рагии дорои гардиши сусти хун]] дохил мешавад ва [[саратон]] намебошад.&lt;ref name=&quot;Grenier2026&quot;&gt;{{Cite journal|last=Grenier|first=Pierre-Olivier|last2=Liang|first2=Marilyn G.|title=Management of Capillary Malformations|journal=Clinics in Plastic Surgery|year=2026|volume=53|issue=4|pages=555–563|doi=10.1016/j.cps.2026.05.007}}&lt;/ref&gt;

Доғи нор аз давраи таваллуд вуҷуд дошта, одатан тамоми умр боқӣ мемонад. Он бештар дар [[Рӯй|рӯй]] ва [[Гардан|гардан]] дида шавад ҳам, он метавонад дар дигар қисмҳои бадан низ пайдо шавад. Нор одатан ба саломатӣ зарар намерасонад. Аммо агар дар пешонӣ ё атрофи чашм ҷойгир бошад, баъзан метавонад бо нуқсонҳои рагҳои [[Чашм|чашм]] ё [[Мағзи сар|мағзи сар]] алоқаманд бошад.&lt;ref name=&quot;SWS2021&quot;&gt;{{Cite journal|title=Consensus Statement for the Management and Treatment of Port-Wine Birthmarks in Sturge-Weber Syndrome|journal=JAMA Dermatology|year=2021|volume=157|issue=1|pages=98–104|doi=10.1001/jamadermatol.2020.4226}}&lt;/ref&gt;

== Аломатҳо ва хусусиятҳо ==

Андоза ва шакли нор гуногун буда, он метавонад доғи хурд бошад ё қисми зиёди пӯстро фаро гирад. Дар [[Навзод|навзодон]] ранги он одатан пуштӣ ё сурхи равшан аст. Нор дар кӯдакӣ ҳамвор буда, одатан дард ё хориш надорад. Бо калон шудани кӯдак доғ низ калон мешавад.&lt;ref name=&quot;MedlinePlus2025&quot;&gt;{{Cite web|url=https://medlineplus.gov/ency/article/001475.htm|title=Port-wine stain|website=MedlinePlus Medical Encyclopedia|publisher=U.S. National Library of Medicine|date=2025-06-03|access-date=2026-10-26}}&lt;/ref&gt;

Бо гузашти солҳо, махсусан дар рӯй, нор метавонад тағйир ёбад:

* '''Тирашавии ранг''' — ранги доғ аз пуштӣ ё сурхи равшан ба сурхи тира ё бунафш табдил меёбад.
* '''Ғафсшавии пӯст''' — пӯсти доғдор рафта-рафта ғафс шуда, каме барҷаста мегардад.
* '''Пайдоиши гиреҳчаҳо''' — дар баъзе калонсолон дар рӯйи доғ барҷастагиҳои хурди рагӣ пайдо мешаванд, ки ҳангоми осеб дидан метавонанд хунравӣ кунанд.

Ин дигаргуниҳо дар ҳама дида намешаванд. Онҳо ба андоза, ҷойгиршавӣ ва ҳолати рагҳои хун вобаста мебошанд.&lt;ref name=&quot;AAFP2024&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.aafp.org/pubs/afp/issues/2024/0300/newborn-skin-birthmarks.html|title=Newborn Skin: Part II. Birthmarks|last=Snyder|first=Katherine A. M.|last2=Voelckers|first2=Adam D.|website=American Family Physician|year=2024|volume=109|issue=3|pages=217–221}}&lt;/ref&gt;

[[Акс:RIAN_archive_359290_Mikhail_Gorbachev.jpg|мини|Доғи нор дар пешонии [[Михаил Горбачёв]]]]

== Сабаб ва пайдоиш ==

Нор ҳангоми инкишофи [[ҷанин]] дар батни модар пайдо мешавад. Дар пӯсти солим мӯйрагҳо [[Оксиген|оксиген]] ва [[Моддаҳои ғизоӣ|моддаҳои ғизоиро]] аз хун ба бофтаҳо мерасонанд. Аммо ҳангоми пайдоиши нор, баъзе аз ин рагҳо нодуруст рушд карда, васеъ мемонанд. Хуни дохили онҳо аз зери пӯст намоён шуда, ранги сурхи доғро ба вуҷуд меорад.&lt;ref name=&quot;MedlinePlus2025&quot; /&gt;

Таҳқиқоти [[Генетика|генетикӣ]] нишон додаанд, ки бисёр норҳо бо тағйирот дар [[Ген|гени]] [[GNAQ|''GNAQ'']] алоқаманданд. Яке аз тағйироти маълуми гени [[GNAQ|''GNAQ'']] — ''c.548G&gt;A'' мебошад, ки фаъолияти [[Сафедаҳо|сафедаи]] ҳосилкардаи ин генро дигар мекунад. Ин тағйирот одатан ҳангоми инкишофи ҷанин пайдо шуда, танҳо дар қисми муайяни ҳуҷайраҳои бадан мавҷуд аст. Чунин тағйиротро [[Мутатсияи соматикӣ|мутатсияи соматикӣ]] ва мавҷудияти ҳуҷайраҳои аз ҷиҳати генетикӣ гуногунро дар як бадан [[мозаикизм]] меноманд.&lt;ref name=&quot;Shirley2013&quot;&gt;{{Cite journal|last=Shirley|first=Matthew D.|title=Sturge–Weber Syndrome and Port-Wine Stains Caused by Somatic Mutation in GNAQ|journal=The New England Journal of Medicine|year=2013|volume=368|issue=21|pages=1971–1979|doi=10.1056/NEJMoa1213507}}&lt;/ref&gt;

Аксари норҳо [[Ирсият|ирсӣ]] нестанд ва аз падару модар ба фарзанд намегузаранд. Аммо баъзе нуқсонҳои рагҳои хун, ки ба нор монанданд, метавонанд бо бемориҳои ирсии вобаста ба генҳои [[RASA1|''RASA1'']] ва [[EPHB4|''EPHB4'']] пайваста бошанд.&lt;ref name=&quot;GeneReviewsCMAVM&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK52764/|title=Capillary Malformation-Arteriovenous Malformation Syndrome|last=Bayrak-Toydemir|first=Pinar|last2=Stevenson|first2=David A.|website=GeneReviews|publisher=NCBI Bookshelf|date=2019-09-12|access-date=2026-10-26}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ISSVA2025&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.issva.org/classification|title=ISSVA Classification for Vascular Anomalies|website=International Society for the Study of Vascular Anomalies|year=2025|access-date=2026-10-26}}&lt;/ref&gt;

== Фарқ аз дигар доғҳои модарзодӣ ==
[[File:Mariano Barbacid 2012.jpg|thumb|Пажӯҳишгари соҳаи саратоншиносӣ — Мариано Барбасид]]
Норро баъзан бо дигар доғҳои рагии пӯсти навзодон омехта мекунанд, зеро ҳамаи онҳо метавонанд ранги гулобӣ ё сурх дошта бошанд.

[[Невуси одӣ]] (''nevus simplex'') — доғи рагиест, ки дар навзодон бештар дар байни [[Абрӯ|абрӯвон]], пилки чашм ё пушти гардан дида мешавад. Сарҳади доғ одатан норавшан буда, ҳангоми гиря ё баланд шудани ҳарорати бадан сурхтар мешавад. Доғҳои рӯй аксаран дар солҳои нахустини бачагӣ худ аз худ камранг ё тамоман нест мешаванд, аммо доғи пушти гардан метавонад то калонсолӣ боқӣ монад. Баръакси невуси оддӣ, нор одатан нест намешавад.&lt;ref name=&quot;NevusSimplex&quot;&gt;{{Cite web|url=https://dermnetnz.org/topics/naevus-simplex|title=Naevus simplex|website=DermNet|date=2019-01|author=Wei Wu|access-date=2026-10-26}}&lt;/ref&gt;

[[Гемангиомаи кӯдакона]] — [[Омоси хушсифат|омоси хушсифати рагӣ]] мебошад, ки аксаран дар ҳафтаҳои нахустини баъди таваллуд намоён шуда, дар моҳҳои аввал тез калон мешавад. Баъдан афзоиши он бас шуда, дар бисёр ҳолатҳо оҳиста-оҳиста хурд мешавад. Нор бошад, нуқсони ташаккули рагҳо аст, на омоси рагӣ, ва чунин давраи афзоиши босуръату хурдшавиро надорад.&lt;ref name=&quot;AAP2019&quot;&gt;{{Cite journal|title=Clinical Practice Guideline for the Management of Infantile Hemangiomas|journal=Pediatrics|year=2019|volume=143|issue=1|pages=e20183475|doi=10.1542/peds.2018-3475}}&lt;/ref&gt;

== Бемориҳои ҳамроҳ ==

Аксари норҳо мустақилона пайдо шуда, бо дигар бемориҳо алоқаманд нестанд. Лекин баъзе доғҳои васеъ, махсусан онҳое ки пешонӣ ва атрофи чашмро фаро мегиранд, метавонанд нишонаи нуқсонҳои мураккабтари рагӣ бошанд.

=== Синдроми Стерҷ–Вебер ===

[[Синдроми Стерҷ–Вебер]] бемории кам дидашавандаи модарзодиест, ки метавонад рагҳои пӯст, мағзи сар ва чашмро дар бар гирад. Яке аз нишонаҳои он нори рӯй мебошад, ки бештар пешонӣ ва баъзан пилки болои чашмро фаро мегирад.

Дар одамони гирифтори ин синдром нуқсонҳои рагии мағзи сар метавонанд боиси [[Саръ|хурӯҷи саръ]], дарди сар ва душвориҳои инкишофи асаб шаванд. Осеби рагҳои чашм бошад, метавонад бо [[Глаукома|глаукома]] (беморие, ки ба [[асаби босира]] осеб мерасонад) алоқаманд бошад. Бояд қайд кард, ки мавҷудияти нор дар пешонӣ маънои онро надорад, ки шахс ҳатман ин синдромро дорад. Аммо чунин ҷойгиршавӣ, махсусан дар кӯдакони навзод, барои арзёбии хатари беморӣ аҳамият дорад.&lt;ref name=&quot;SWS2021&quot; /&gt;

=== Синдроми Клиппел–Треноне ===

[[Синдроми Клиппел–Треноне]] бо нуқсонҳои рагии пӯст, тағйироти [[Варид|рагҳои варидӣ]] ва афзоиши ғайримуқаррарии бофтаҳои як қисми бадан алоқаманд аст. Дар ин ҳолат доғи сурхи рагӣ метавонад дар даст ё пой ҷойгир шуда, бо калоншавии ҳаҷм ё дарозии узви осебдида ҳамроҳ бошад.&lt;ref name=&quot;ISSVA2025&quot;/&gt;

== Ташхис ==

Пизишк одатан норро аз рӯйи намуди доғ, ҷойгиршавӣ ва мавҷуд будани он аз вақти таваллуд ташхис мекунад. Дар аксари ҳолатҳо муоинаи иловагӣ лозим нест. Агар гумон равад, ки осеби рагҳои дарунӣ ё бемории дигар вуҷуд дошта бошад, пизишк метавонад [[Ултрасадо|муоинаи ултрасадоӣ]], [[Томографияи магнитӣ-резонансӣ|томографияи магнитӣ-резонансӣ]] (ТМР) ё санҷиши чашмро тавсия диҳад.&lt;ref name=&quot;MedlinePlus2025&quot; /&gt;

Кӯдаконе, ки дар пешонӣ ё пилки чашм нор доранд, бояд аз муоинаи мутахассис гузаранд. [[Чашмпизишкӣ|Чашмпизишк]] (офталмолог) мавҷудияти глаукома ва [[Асабшиносӣ|асабпизишк]] нишонаҳои [[синдроми Стерҷ–Вебер|синдроми Стерҷ–Веберро]] месанҷад.&lt;ref name=&quot;SWS2021&quot; /&gt;

Томографияи мағзи сар барои ҳамаи кӯдакони дорои нор ҳатмӣ нест. Зарурати он вобаста ба ҷойгиршавии доғ ва нишонаҳои беморӣ таъйин мешавад. Натиҷаи муқаррарии томография дар моҳҳои аввали ҳаёт набудани синдроми Стерҷ–Веберро пурра тасдиқ намекунад.&lt;ref name=&quot;Neurology2021&quot;&gt;{{Cite journal|title=Consensus Statement for the Management and Treatment of Sturge-Weber Syndrome: Neurology, Neuroimaging, and Ophthalmology Recommendations|journal=Pediatric Neurology|year=2021|volume=121|pages=59–66|doi=10.1016/j.pediatrneurol.2021.04.013}}&lt;/ref&gt;

== Табобат ==

Нор одатан ба саломатӣ зарар надорад ва на ҳамеша ба табобат ниёз дорад. Муолиҷа асосан барои камранг кардани доғ, пешгирии ғафсшавии пӯст ва беҳтар кардани намуди зоҳирии он гузаронида мешавад.&lt;ref name=&quot;AlderHey&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.alderhey.nhs.uk/conditions/patient-information-leaflets/laser-treatment-for-capillary-malformation-port-wine-stain/|title=Laser Treatment for Capillary Malformation (Port Wine Stain)|website=Alder Hey Children's Hospital|access-date=2026-10-26}}&lt;/ref&gt;

=== Табобати лазерӣ ===

Усули асосии табобати нор истифодаи [[Лазер|лазери]] импулсии рангӣ ({{lang-en|pulsed dye laser}}, PDL) мебошад. Ин дастгоҳ ба пӯст импулсҳои кӯтоҳи рӯшноӣ мефиристад, ки онҳоро [[Ҳемоглобин|ҳемоглобини]] ҷаббида мегирад. Дар натиҷа, рагҳои васеъшуда гарм шуда, осеб мебинанд ва ранги доғ тадриҷан кам мешавад. Ин роҳи табобат ба бофтаҳои атроф осеби нисбатан кам мерасад.&lt;ref name=&quot;GOSH&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.gosh.nhs.uk/conditions-and-treatments/conditions-we-treat/port-wine-stains/|title=Port wine stains|website=Great Ormond Street Hospital|access-date=2026-10-26}}&lt;/ref&gt;

Барои ба даст овардани натиҷаи назаррас одатан чандин ҷаласаи табобат лозим аст. Самаранокии он ба синну соли бемор, ранги пӯст, ҷойгиршавӣ ва ғафсии доғ вобаста аст. Дар баъзе одамон нор хеле камранг мешавад, аммо дар дигарон танҳо қисман равшан мегардад. Ба пуррагӣ нест кардани доғ на ҳамеша имконпазир аст.&lt;ref name=&quot;GOSH&quot; /&gt;

Таҳқиқотҳо нишон медиҳанд, ки оғози табобат дар синни хурдсолӣ метавонад натиҷаҳои беҳтар диҳад. Бо вуҷуди ин, вақти муносиби муолиҷа барои ҳар кӯдак алоҳида муайян карда мешавад, махсусан агар истифодаи [[Бедардкунӣ|доруҳои бедардкунанда]] ё [[Беҳушкунӣ|беҳушкунанда]] зарур бошад.&lt;ref name=&quot;SWS2021&quot;/&gt; Пас аз табобати лазерӣ пӯст метавонад муваққатан сурх, варам ё кабуд шавад. Баъзан дард, тағйири ранги пӯст ё пайдоиши изи захм низ мушоҳида мешавад. Аммо бо истифодаи дурусти дастгоҳ, осори доимӣ нисбатан кам ба вуҷуд меоянд.&lt;ref name=&quot;Nguyen2025&quot;&gt;{{Cite journal|last=Nguyen|first=Lynhda|title=Laser and light-based treatments for port-wine birthmarks – a systematic review and network meta-analysis|journal=Journal der Deutschen Dermatologischen Gesellschaft|year=2025|volume=23|issue=3|pages=293–301|doi=10.1111/ddg.15612}}&lt;/ref&gt;

=== Роҳҳои дигар ===
Агар табобати лазериӣ натиҷаи кофӣ надиҳад, метавон аз намудҳои дигари лазер ё усулҳои рӯшноӣ истифода бурд.&lt;ref name=&quot;Nguyen2025&quot; /&gt; Дар ҳолатҳои ғафсшавии зиёди пӯст, пайдоиши гиреҳчаҳои калон ё халалдор шудани доғ ба фаъолияти узвҳо баъзан [[Ҷарроҳӣ|ҷарроҳӣ]] лозим мешавад.&lt;ref name=&quot;Grenier2026&quot; /&gt;

Барои пӯшондани доғ аз [[Воситаҳои ороишӣ|воситаҳои ороишӣ]] ([[Макияж|макияж]]) низ истифода мебаранд. Онҳо ранги доғро муваққатан пинҳон мекунанд, вале ба рагҳои хун таъсир намерасонанд.&lt;ref name=&quot;GOSH&quot; /&gt;

== Паҳншавӣ ==

Тибқи таҳқиқот, нор дар 3–5 кӯдак аз ҳар 1000 навзод (0,3–0,5%) дида мешавад. Он ҳам дар писарон ва ҳам дар духтарон пайдо мешавад.&lt;ref name=&quot;AAFP2024&quot;/&gt;

== Дар фарҳанги тоҷикӣ ==
Тоҷикон ба духтароне, ки бо доғи нор таваллуд мешаванд, баъзан номҳои Анора, Анорхол, Анорбибӣ ё Анормо медиҳанд, зеро ранги доғ ба донаҳои анор монанд аст. Тибқи як бовари халқӣ, чунин номгузорӣ метавонад боиси камранг ё нопадид шудани доғ гардад, аммо ин бовар асоси илмӣ надорад.&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Хайдаров |first=Шомат |title=Типологическое исследование фитофорной антропонимии таджиков |year=2020 |page=126 |url=https://cyberleninka.ru/article/n/tipologicheskoe-issledovanie-fitofornoy-antroponimii-tadzhikov/pdf}}&lt;/ref&gt;

== Адабиёт ==
{{reflist}}
[[Гурӯҳ:Нуқсонҳои мӯйрагҳо]]</text>
      <sha1>7njbeng6f16ujtd8jpu6dhcg457tazs</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1491428</id>
      <parentid>1491427</parentid>
      <timestamp>2026-10-26T23:37:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zosya95</username>
        <id>54344</id>
      </contributor>
      <origin>1491428</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20476" sha1="hx0lnvuir4eafi8jgkblihat4m49m6h" xml:space="preserve">{{Ҳолати тиббӣ
|ном              = Нор
|синонимҳо        = {{hlist|Доғи нор| Холи нор}}
|тасвир           = PortWineStainHand.jpg
|андозаи тасвир   = 220px
|зернависи_тасвир = Доғи нор дар пушти даст
|ихтисос          = [[Дерматология]]
|нишонаҳо         = Доғи ҳамвори гулобӣ, сурх ё бунафш дар пӯст
|вазниншавӣ       = {{Феҳристи нишондор|Ғафсшавии пӯст|Пайдоиши гиреҳчаҳо|[[Хунравӣ]]|Дар баъзе ҳолатҳо [[глаукома]]}}
|оғози беморӣ     = Модарзод
|давомнокӣ        = Тамоми умр
|сабабҳо          = {{Феҳристи нишондор|Ташаккули ғайримуқаррарии рагҳои хун| Аксаран мутатсияи соматикии гени ''GNAQ''}}
|ташхис           = {{Феҳристи нишондор|Муоинаи зоҳирӣ|Дар ҳолатҳои зарурӣ [[томографияи магнитӣ-резонансӣ]]}}
|дифференсиалӣ    = {{hlist|[[Невуси одӣ]]|[[Гемангиомаи кӯдакона]]}}
|табобат          = Табобати лазерӣ; дар ҳолатҳои муайян ҷарроҳӣ
|пешгӯиҳо         = Одатан безарар; бо синну сол метавонад тира ва ғафс шавад
|паҳншавӣ         = 0,3–0,5% навзодон
}}
'''Нор''' ({{lang-la|nevus flammeus}}) — [[Нуқсонҳои рагҳо|нуқсони модарзодии рагҳои хунгарди пӯст]] аст, ки чун доғи ҳамвори [[пуштӣ]], [[сурх]] ё [[Бунафш|бунафшранг]] намоён мешавад. Нор дар натиҷаи рушди нодуруст ва васеъшавии [[Мӯйраг|мӯйрагҳо]] ва дигар [[Рагҳои хун|рагҳои хурди пӯст]] ба вуҷуд меояд. Он ба гурӯҳи [[Нуқсони рагӣ|нуқсонҳои рагии дорои гардиши сусти хун]] дохил мешавад ва [[саратон]] намебошад.&lt;ref name=&quot;Grenier2026&quot;&gt;{{Cite journal|last=Grenier|first=Pierre-Olivier|last2=Liang|first2=Marilyn G.|title=Management of Capillary Malformations|journal=Clinics in Plastic Surgery|year=2026|volume=53|issue=4|pages=555–563|doi=10.1016/j.cps.2026.05.007}}&lt;/ref&gt;

Доғи нор аз давраи таваллуд вуҷуд дошта, одатан тамоми умр боқӣ мемонад. Он асосан дар [[Рӯй|рӯй]] ва [[Гардан|гардан]] дида шавад ҳам, он метавонад дар дигар қисмҳои бадан низ пайдо шавад. Нор одатан ба саломатӣ зарар намерасонад. Аммо агар дар пешонӣ ё атрофи чашм ҷойгир бошад, баъзан метавонад бо нуқсонҳои рагҳои [[Чашм|чашм]] ё [[Мағзи сар|мағзи сар]] алоқаманд бошад.&lt;ref name=&quot;SWS2021&quot;&gt;{{Cite journal|title=Consensus Statement for the Management and Treatment of Port-Wine Birthmarks in Sturge-Weber Syndrome|journal=JAMA Dermatology|year=2021|volume=157|issue=1|pages=98–104|doi=10.1001/jamadermatol.2020.4226}}&lt;/ref&gt;

== Аломатҳо ва хусусиятҳо ==

Андоза ва шакли нор гуногун буда, он метавонад доғи хурд бошад ё қисми зиёди пӯстро фаро гирад. Дар [[Навзод|навзодон]] ранги он одатан пуштӣ ё сурхи равшан аст. Нор дар кӯдакӣ ҳамвор буда, одатан дард ё хориш надорад. Бо калон шудани кӯдак доғ низ калон мешавад.&lt;ref name=&quot;MedlinePlus2025&quot;&gt;{{Cite web|url=https://medlineplus.gov/ency/article/001475.htm|title=Port-wine stain|website=MedlinePlus Medical Encyclopedia|publisher=U.S. National Library of Medicine|date=2025-06-03|access-date=2026-10-26}}&lt;/ref&gt;

Бо гузашти солҳо, махсусан дар рӯй, нор метавонад тағйир ёбад:

* '''Тирашавии ранг''' — ранги доғ аз пуштӣ ё сурхи равшан ба сурхи тира ё бунафш табдил меёбад.
* '''Ғафсшавии пӯст''' — пӯсти доғдор рафта-рафта ғафс шуда, каме барҷаста мегардад.
* '''Пайдоиши гиреҳчаҳо''' — дар баъзе калонсолон дар рӯйи доғ барҷастагиҳои хурди рагӣ пайдо мешаванд, ки ҳангоми осеб дидан метавонанд хунравӣ кунанд.

Ин дигаргуниҳо дар ҳама дида намешаванд. Онҳо ба андоза, ҷойгиршавӣ ва ҳолати рагҳои хун вобаста мебошанд.&lt;ref name=&quot;AAFP2024&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.aafp.org/pubs/afp/issues/2024/0300/newborn-skin-birthmarks.html|title=Newborn Skin: Part II. Birthmarks|last=Snyder|first=Katherine A. M.|last2=Voelckers|first2=Adam D.|website=American Family Physician|year=2024|volume=109|issue=3|pages=217–221}}&lt;/ref&gt;

[[Акс:RIAN_archive_359290_Mikhail_Gorbachev.jpg|мини|Доғи нор дар пешонии [[Михаил Горбачёв]]]]

== Сабаб ва пайдоиш ==

Нор ҳангоми инкишофи [[ҷанин]] дар батни модар пайдо мешавад. Дар пӯсти солим мӯйрагҳо [[Оксиген|оксиген]] ва [[Моддаҳои ғизоӣ|моддаҳои ғизоиро]] аз хун ба бофтаҳо мерасонанд. Аммо ҳангоми пайдоиши нор, баъзе аз ин рагҳо нодуруст рушд карда, васеъ мемонанд. Хуни дохили онҳо аз зери пӯст намоён шуда, ранги сурхи доғро ба вуҷуд меорад.&lt;ref name=&quot;MedlinePlus2025&quot; /&gt;

Таҳқиқоти [[Генетика|генетикӣ]] нишон додаанд, ки бисёр норҳо бо тағйирот дар [[Ген|гени]] [[GNAQ|''GNAQ'']] алоқаманданд. Яке аз тағйироти маълуми гени [[GNAQ|''GNAQ'']] — ''c.548G&gt;A'' мебошад, ки фаъолияти [[Сафедаҳо|сафедаи]] ҳосилкардаи ин генро дигар мекунад. Ин тағйирот одатан ҳангоми инкишофи ҷанин пайдо шуда, танҳо дар қисми муайяни ҳуҷайраҳои бадан мавҷуд аст. Чунин тағйиротро [[Мутатсияи соматикӣ|мутатсияи соматикӣ]] ва мавҷудияти ҳуҷайраҳои аз ҷиҳати генетикӣ гуногунро дар як бадан [[мозаикизм]] меноманд.&lt;ref name=&quot;Shirley2013&quot;&gt;{{Cite journal|last=Shirley|first=Matthew D.|title=Sturge–Weber Syndrome and Port-Wine Stains Caused by Somatic Mutation in GNAQ|journal=The New England Journal of Medicine|year=2013|volume=368|issue=21|pages=1971–1979|doi=10.1056/NEJMoa1213507}}&lt;/ref&gt;

Аксари норҳо [[Ирсият|ирсӣ]] нестанд ва аз падару модар ба фарзанд намегузаранд. Аммо баъзе нуқсонҳои рагҳои хун, ки ба нор монанданд, метавонанд бо бемориҳои ирсии вобаста ба генҳои [[RASA1|''RASA1'']] ва [[EPHB4|''EPHB4'']] пайваста бошанд.&lt;ref name=&quot;GeneReviewsCMAVM&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK52764/|title=Capillary Malformation-Arteriovenous Malformation Syndrome|last=Bayrak-Toydemir|first=Pinar|last2=Stevenson|first2=David A.|website=GeneReviews|publisher=NCBI Bookshelf|date=2019-09-12|access-date=2026-10-26}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ISSVA2025&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.issva.org/classification|title=ISSVA Classification for Vascular Anomalies|website=International Society for the Study of Vascular Anomalies|year=2025|access-date=2026-10-26}}&lt;/ref&gt;

== Фарқ аз дигар доғҳои модарзодӣ ==
[[File:Mariano Barbacid 2012.jpg|thumb|Пажӯҳишгари соҳаи саратоншиносӣ — Мариано Барбасид]]
Норро баъзан бо дигар доғҳои рагии пӯсти навзодон омехта мекунанд, зеро ҳамаи онҳо метавонанд ранги гулобӣ ё сурх дошта бошанд.

[[Невуси одӣ]] (''nevus simplex'') — доғи рагиест, ки дар навзодон бештар дар байни [[Абрӯ|абрӯвон]], пилки чашм ё пушти гардан дида мешавад. Сарҳади доғ одатан норавшан буда, ҳангоми гиря ё баланд шудани ҳарорати бадан сурхтар мешавад. Доғҳои рӯй аксаран дар солҳои нахустини бачагӣ худ аз худ камранг ё тамоман нест мешаванд, аммо доғи пушти гардан метавонад то калонсолӣ боқӣ монад. Баръакси невуси оддӣ, нор одатан нест намешавад.&lt;ref name=&quot;NevusSimplex&quot;&gt;{{Cite web|url=https://dermnetnz.org/topics/naevus-simplex|title=Naevus simplex|website=DermNet|date=2019-01|author=Wei Wu|access-date=2026-10-26}}&lt;/ref&gt;

[[Гемангиомаи кӯдакона]] — [[Омоси хушсифат|омоси хушсифати рагӣ]] мебошад, ки аксаран дар ҳафтаҳои нахустини баъди таваллуд намоён шуда, дар моҳҳои аввал тез калон мешавад. Баъдан афзоиши он бас шуда, дар бисёр ҳолатҳо оҳиста-оҳиста хурд мешавад. Нор бошад, нуқсони ташаккули рагҳо аст, на омоси рагӣ, ва чунин давраи афзоиши босуръату хурдшавиро надорад.&lt;ref name=&quot;AAP2019&quot;&gt;{{Cite journal|title=Clinical Practice Guideline for the Management of Infantile Hemangiomas|journal=Pediatrics|year=2019|volume=143|issue=1|pages=e20183475|doi=10.1542/peds.2018-3475}}&lt;/ref&gt;

== Бемориҳои ҳамроҳ ==

Аксари норҳо мустақилона пайдо шуда, бо дигар бемориҳо алоқаманд нестанд. Лекин баъзе доғҳои васеъ, махсусан онҳое ки пешонӣ ва атрофи чашмро фаро мегиранд, метавонанд нишонаи нуқсонҳои мураккабтари рагӣ бошанд.

=== Синдроми Стерҷ–Вебер ===

[[Синдроми Стерҷ–Вебер]] бемории кам дидашавандаи модарзодиест, ки метавонад рагҳои пӯст, мағзи сар ва чашмро дар бар гирад. Яке аз нишонаҳои он нори рӯй мебошад, ки бештар пешонӣ ва баъзан пилки болои чашмро фаро мегирад.

Дар одамони гирифтори ин синдром нуқсонҳои рагии мағзи сар метавонанд боиси [[Саръ|хурӯҷи саръ]], дарди сар ва душвориҳои инкишофи асаб шаванд. Осеби рагҳои чашм бошад, метавонад бо [[Глаукома|глаукома]] (беморие, ки ба [[асаби босира]] осеб мерасонад) алоқаманд бошад. Бояд қайд кард, ки мавҷудияти нор дар пешонӣ маънои онро надорад, ки шахс ҳатман ин синдромро дорад. Аммо чунин ҷойгиршавӣ, махсусан дар кӯдакони навзод, барои арзёбии хатари беморӣ аҳамият дорад.&lt;ref name=&quot;SWS2021&quot; /&gt;

=== Синдроми Клиппел–Треноне ===

[[Синдроми Клиппел–Треноне]] бо нуқсонҳои рагии пӯст, тағйироти [[Варид|рагҳои варидӣ]] ва афзоиши ғайримуқаррарии бофтаҳои як қисми бадан алоқаманд аст. Дар ин ҳолат доғи сурхи рагӣ метавонад дар даст ё пой ҷойгир шуда, бо калоншавии ҳаҷм ё дарозии узви осебдида ҳамроҳ бошад.&lt;ref name=&quot;ISSVA2025&quot;/&gt;

== Ташхис ==

Пизишк одатан норро аз рӯйи намуди доғ, ҷойгиршавӣ ва мавҷуд будани он аз вақти таваллуд ташхис мекунад. Дар аксари ҳолатҳо муоинаи иловагӣ лозим нест. Агар гумон равад, ки осеби рагҳои дарунӣ ё бемории дигар вуҷуд дошта бошад, пизишк метавонад [[Ултрасадо|муоинаи ултрасадоӣ]], [[Томографияи магнитӣ-резонансӣ|томографияи магнитӣ-резонансӣ]] (ТМР) ё санҷиши чашмро тавсия диҳад.&lt;ref name=&quot;MedlinePlus2025&quot; /&gt;

Кӯдаконе, ки дар пешонӣ ё пилки чашм нор доранд, бояд аз муоинаи мутахассис гузаранд. [[Чашмпизишкӣ|Чашмпизишк]] (офталмолог) мавҷудияти глаукома ва [[Асабшиносӣ|асабпизишк]] нишонаҳои [[синдроми Стерҷ–Вебер|синдроми Стерҷ–Веберро]] месанҷад.&lt;ref name=&quot;SWS2021&quot; /&gt;

Томографияи мағзи сар барои ҳамаи кӯдакони дорои нор ҳатмӣ нест. Зарурати он вобаста ба ҷойгиршавии доғ ва нишонаҳои беморӣ таъйин мешавад. Натиҷаи муқаррарии томография дар моҳҳои аввали ҳаёт набудани синдроми Стерҷ–Веберро пурра тасдиқ намекунад.&lt;ref name=&quot;Neurology2021&quot;&gt;{{Cite journal|title=Consensus Statement for the Management and Treatment of Sturge-Weber Syndrome: Neurology, Neuroimaging, and Ophthalmology Recommendations|journal=Pediatric Neurology|year=2021|volume=121|pages=59–66|doi=10.1016/j.pediatrneurol.2021.04.013}}&lt;/ref&gt;

== Табобат ==

Нор одатан ба саломатӣ зарар надорад ва на ҳамеша ба табобат ниёз дорад. Муолиҷа асосан барои камранг кардани доғ, пешгирии ғафсшавии пӯст ва беҳтар кардани намуди зоҳирии он гузаронида мешавад.&lt;ref name=&quot;AlderHey&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.alderhey.nhs.uk/conditions/patient-information-leaflets/laser-treatment-for-capillary-malformation-port-wine-stain/|title=Laser Treatment for Capillary Malformation (Port Wine Stain)|website=Alder Hey Children's Hospital|access-date=2026-10-26}}&lt;/ref&gt;

=== Табобати лазерӣ ===

Усули асосии табобати нор истифодаи [[Лазер|лазери]] импулсии рангӣ ({{lang-en|pulsed dye laser}}, PDL) мебошад. Ин дастгоҳ ба пӯст импулсҳои кӯтоҳи рӯшноӣ мефиристад, ки онҳоро [[Ҳемоглобин|ҳемоглобини]] ҷаббида мегирад. Дар натиҷа, рагҳои васеъшуда гарм шуда, осеб мебинанд ва ранги доғ тадриҷан кам мешавад. Ин роҳи табобат ба бофтаҳои атроф осеби нисбатан кам мерасад.&lt;ref name=&quot;GOSH&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.gosh.nhs.uk/conditions-and-treatments/conditions-we-treat/port-wine-stains/|title=Port wine stains|website=Great Ormond Street Hospital|access-date=2026-10-26}}&lt;/ref&gt;

Барои ба даст овардани натиҷаи назаррас одатан чандин ҷаласаи табобат лозим аст. Самаранокии он ба синну соли бемор, ранги пӯст, ҷойгиршавӣ ва ғафсии доғ вобаста аст. Дар баъзе одамон нор хеле камранг мешавад, аммо дар дигарон танҳо қисман равшан мегардад. Ба пуррагӣ нест кардани доғ на ҳамеша имконпазир аст.&lt;ref name=&quot;GOSH&quot; /&gt;

Таҳқиқотҳо нишон медиҳанд, ки оғози табобат дар синни хурдсолӣ метавонад натиҷаҳои беҳтар диҳад. Бо вуҷуди ин, вақти муносиби муолиҷа барои ҳар кӯдак алоҳида муайян карда мешавад, махсусан агар истифодаи [[Бедардкунӣ|доруҳои бедардкунанда]] ё [[Беҳушкунӣ|беҳушкунанда]] зарур бошад.&lt;ref name=&quot;SWS2021&quot;/&gt; Пас аз табобати лазерӣ пӯст метавонад муваққатан сурх, варам ё кабуд шавад. Баъзан дард, тағйири ранги пӯст ё пайдоиши изи захм низ мушоҳида мешавад. Аммо бо истифодаи дурусти дастгоҳ, осори доимӣ нисбатан кам ба вуҷуд меоянд.&lt;ref name=&quot;Nguyen2025&quot;&gt;{{Cite journal|last=Nguyen|first=Lynhda|title=Laser and light-based treatments for port-wine birthmarks – a systematic review and network meta-analysis|journal=Journal der Deutschen Dermatologischen Gesellschaft|year=2025|volume=23|issue=3|pages=293–301|doi=10.1111/ddg.15612}}&lt;/ref&gt;

=== Роҳҳои дигар ===
Агар табобати лазериӣ натиҷаи кофӣ надиҳад, метавон аз намудҳои дигари лазер ё усулҳои рӯшноӣ истифода бурд.&lt;ref name=&quot;Nguyen2025&quot; /&gt; Дар ҳолатҳои ғафсшавии зиёди пӯст, пайдоиши гиреҳчаҳои калон ё халалдор шудани доғ ба фаъолияти узвҳо баъзан [[Ҷарроҳӣ|ҷарроҳӣ]] лозим мешавад.&lt;ref name=&quot;Grenier2026&quot; /&gt;

Барои пӯшондани доғ аз [[Воситаҳои ороишӣ|воситаҳои ороишӣ]] ([[Макияж|макияж]]) низ истифода мебаранд. Онҳо ранги доғро муваққатан пинҳон мекунанд, вале ба рагҳои хун таъсир намерасонанд.&lt;ref name=&quot;GOSH&quot; /&gt;

== Паҳншавӣ ==

Тибқи таҳқиқот, нор дар 3–5 кӯдак аз ҳар 1000 навзод (0,3–0,5%) дида мешавад. Он ҳам дар писарон ва ҳам дар духтарон пайдо мешавад.&lt;ref name=&quot;AAFP2024&quot;/&gt;

== Дар фарҳанги тоҷикӣ ==
Тоҷикон ба духтароне, ки бо доғи нор таваллуд мешаванд, баъзан номҳои Анора, Анорхол, Анорбибӣ ё Анормо медиҳанд, зеро ранги доғ ба донаҳои анор монанд аст. Тибқи як бовари халқӣ, чунин номгузорӣ метавонад боиси камранг ё нопадид шудани доғ гардад, аммо ин бовар асоси илмӣ надорад.&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Хайдаров |first=Шомат |title=Типологическое исследование фитофорной антропонимии таджиков |year=2020 |page=126 |url=https://cyberleninka.ru/article/n/tipologicheskoe-issledovanie-fitofornoy-antroponimii-tadzhikov/pdf}}&lt;/ref&gt;

== Адабиёт ==
{{reflist}}
[[Гурӯҳ:Нуқсонҳои мӯйрагҳо]]</text>
      <sha1>hx0lnvuir4eafi8jgkblihat4m49m6h</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1491429</id>
      <parentid>1491428</parentid>
      <timestamp>2026-10-26T23:38:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zosya95</username>
        <id>54344</id>
      </contributor>
      <comment>/* Аломатҳо ва хусусиятҳо */</comment>
      <origin>1491429</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20465" sha1="dwfjumnc4pdqon3jinjtxgvugxtehpx" xml:space="preserve">{{Ҳолати тиббӣ
|ном              = Нор
|синонимҳо        = {{hlist|Доғи нор| Холи нор}}
|тасвир           = PortWineStainHand.jpg
|андозаи тасвир   = 220px
|зернависи_тасвир = Доғи нор дар пушти даст
|ихтисос          = [[Дерматология]]
|нишонаҳо         = Доғи ҳамвори гулобӣ, сурх ё бунафш дар пӯст
|вазниншавӣ       = {{Феҳристи нишондор|Ғафсшавии пӯст|Пайдоиши гиреҳчаҳо|[[Хунравӣ]]|Дар баъзе ҳолатҳо [[глаукома]]}}
|оғози беморӣ     = Модарзод
|давомнокӣ        = Тамоми умр
|сабабҳо          = {{Феҳристи нишондор|Ташаккули ғайримуқаррарии рагҳои хун| Аксаран мутатсияи соматикии гени ''GNAQ''}}
|ташхис           = {{Феҳристи нишондор|Муоинаи зоҳирӣ|Дар ҳолатҳои зарурӣ [[томографияи магнитӣ-резонансӣ]]}}
|дифференсиалӣ    = {{hlist|[[Невуси одӣ]]|[[Гемангиомаи кӯдакона]]}}
|табобат          = Табобати лазерӣ; дар ҳолатҳои муайян ҷарроҳӣ
|пешгӯиҳо         = Одатан безарар; бо синну сол метавонад тира ва ғафс шавад
|паҳншавӣ         = 0,3–0,5% навзодон
}}
'''Нор''' ({{lang-la|nevus flammeus}}) — [[Нуқсонҳои рагҳо|нуқсони модарзодии рагҳои хунгарди пӯст]] аст, ки чун доғи ҳамвори [[пуштӣ]], [[сурх]] ё [[Бунафш|бунафшранг]] намоён мешавад. Нор дар натиҷаи рушди нодуруст ва васеъшавии [[Мӯйраг|мӯйрагҳо]] ва дигар [[Рагҳои хун|рагҳои хурди пӯст]] ба вуҷуд меояд. Он ба гурӯҳи [[Нуқсони рагӣ|нуқсонҳои рагии дорои гардиши сусти хун]] дохил мешавад ва [[саратон]] намебошад.&lt;ref name=&quot;Grenier2026&quot;&gt;{{Cite journal|last=Grenier|first=Pierre-Olivier|last2=Liang|first2=Marilyn G.|title=Management of Capillary Malformations|journal=Clinics in Plastic Surgery|year=2026|volume=53|issue=4|pages=555–563|doi=10.1016/j.cps.2026.05.007}}&lt;/ref&gt;

Доғи нор аз давраи таваллуд вуҷуд дошта, одатан тамоми умр боқӣ мемонад. Он асосан дар [[Рӯй|рӯй]] ва [[Гардан|гардан]] дида шавад ҳам, он метавонад дар дигар қисмҳои бадан низ пайдо шавад. Нор одатан ба саломатӣ зарар намерасонад. Аммо агар дар пешонӣ ё атрофи чашм ҷойгир бошад, баъзан метавонад бо нуқсонҳои рагҳои [[Чашм|чашм]] ё [[Мағзи сар|мағзи сар]] алоқаманд бошад.&lt;ref name=&quot;SWS2021&quot;&gt;{{Cite journal|title=Consensus Statement for the Management and Treatment of Port-Wine Birthmarks in Sturge-Weber Syndrome|journal=JAMA Dermatology|year=2021|volume=157|issue=1|pages=98–104|doi=10.1001/jamadermatol.2020.4226}}&lt;/ref&gt;

== Аломатҳо ва хусусиятҳо ==

Андоза ва шакли нор гуногун буда, он метавонад доғи хурд ё қисми зиёди пӯстро фаро гирад. Дар [[Навзод|навзодон]] ранги он одатан пуштӣ ё сурхи равшан аст. Нор дар кӯдакӣ ҳамвор буда, одатан дард ё хориш надорад. Бо калон шудани кӯдак доғ низ калон мешавад.&lt;ref name=&quot;MedlinePlus2025&quot;&gt;{{Cite web|url=https://medlineplus.gov/ency/article/001475.htm|title=Port-wine stain|website=MedlinePlus Medical Encyclopedia|publisher=U.S. National Library of Medicine|date=2025-06-03|access-date=2026-10-26}}&lt;/ref&gt;

Бо гузашти солҳо, махсусан дар рӯй, нор метавонад тағйир ёбад:

* '''Тирашавии ранг''' — ранги доғ аз пуштӣ ё сурхи равшан ба сурхи тира ё бунафш табдил меёбад.
* '''Ғафсшавии пӯст''' — пӯсти доғдор рафта-рафта ғафс шуда, каме барҷаста мегардад.
* '''Пайдоиши гиреҳчаҳо''' — дар баъзе калонсолон дар рӯйи доғ барҷастагиҳои хурди рагӣ пайдо мешаванд, ки ҳангоми осеб дидан метавонанд хунравӣ кунанд.

Ин дигаргуниҳо дар ҳама дида намешаванд. Онҳо ба андоза, ҷойгиршавӣ ва ҳолати рагҳои хун вобаста мебошанд.&lt;ref name=&quot;AAFP2024&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.aafp.org/pubs/afp/issues/2024/0300/newborn-skin-birthmarks.html|title=Newborn Skin: Part II. Birthmarks|last=Snyder|first=Katherine A. M.|last2=Voelckers|first2=Adam D.|website=American Family Physician|year=2024|volume=109|issue=3|pages=217–221}}&lt;/ref&gt;

[[Акс:RIAN_archive_359290_Mikhail_Gorbachev.jpg|мини|Доғи нор дар пешонии [[Михаил Горбачёв]]]]

== Сабаб ва пайдоиш ==

Нор ҳангоми инкишофи [[ҷанин]] дар батни модар пайдо мешавад. Дар пӯсти солим мӯйрагҳо [[Оксиген|оксиген]] ва [[Моддаҳои ғизоӣ|моддаҳои ғизоиро]] аз хун ба бофтаҳо мерасонанд. Аммо ҳангоми пайдоиши нор, баъзе аз ин рагҳо нодуруст рушд карда, васеъ мемонанд. Хуни дохили онҳо аз зери пӯст намоён шуда, ранги сурхи доғро ба вуҷуд меорад.&lt;ref name=&quot;MedlinePlus2025&quot; /&gt;

Таҳқиқоти [[Генетика|генетикӣ]] нишон додаанд, ки бисёр норҳо бо тағйирот дар [[Ген|гени]] [[GNAQ|''GNAQ'']] алоқаманданд. Яке аз тағйироти маълуми гени [[GNAQ|''GNAQ'']] — ''c.548G&gt;A'' мебошад, ки фаъолияти [[Сафедаҳо|сафедаи]] ҳосилкардаи ин генро дигар мекунад. Ин тағйирот одатан ҳангоми инкишофи ҷанин пайдо шуда, танҳо дар қисми муайяни ҳуҷайраҳои бадан мавҷуд аст. Чунин тағйиротро [[Мутатсияи соматикӣ|мутатсияи соматикӣ]] ва мавҷудияти ҳуҷайраҳои аз ҷиҳати генетикӣ гуногунро дар як бадан [[мозаикизм]] меноманд.&lt;ref name=&quot;Shirley2013&quot;&gt;{{Cite journal|last=Shirley|first=Matthew D.|title=Sturge–Weber Syndrome and Port-Wine Stains Caused by Somatic Mutation in GNAQ|journal=The New England Journal of Medicine|year=2013|volume=368|issue=21|pages=1971–1979|doi=10.1056/NEJMoa1213507}}&lt;/ref&gt;

Аксари норҳо [[Ирсият|ирсӣ]] нестанд ва аз падару модар ба фарзанд намегузаранд. Аммо баъзе нуқсонҳои рагҳои хун, ки ба нор монанданд, метавонанд бо бемориҳои ирсии вобаста ба генҳои [[RASA1|''RASA1'']] ва [[EPHB4|''EPHB4'']] пайваста бошанд.&lt;ref name=&quot;GeneReviewsCMAVM&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK52764/|title=Capillary Malformation-Arteriovenous Malformation Syndrome|last=Bayrak-Toydemir|first=Pinar|last2=Stevenson|first2=David A.|website=GeneReviews|publisher=NCBI Bookshelf|date=2019-09-12|access-date=2026-10-26}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ISSVA2025&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.issva.org/classification|title=ISSVA Classification for Vascular Anomalies|website=International Society for the Study of Vascular Anomalies|year=2025|access-date=2026-10-26}}&lt;/ref&gt;

== Фарқ аз дигар доғҳои модарзодӣ ==
[[File:Mariano Barbacid 2012.jpg|thumb|Пажӯҳишгари соҳаи саратоншиносӣ — Мариано Барбасид]]
Норро баъзан бо дигар доғҳои рагии пӯсти навзодон омехта мекунанд, зеро ҳамаи онҳо метавонанд ранги гулобӣ ё сурх дошта бошанд.

[[Невуси одӣ]] (''nevus simplex'') — доғи рагиест, ки дар навзодон бештар дар байни [[Абрӯ|абрӯвон]], пилки чашм ё пушти гардан дида мешавад. Сарҳади доғ одатан норавшан буда, ҳангоми гиря ё баланд шудани ҳарорати бадан сурхтар мешавад. Доғҳои рӯй аксаран дар солҳои нахустини бачагӣ худ аз худ камранг ё тамоман нест мешаванд, аммо доғи пушти гардан метавонад то калонсолӣ боқӣ монад. Баръакси невуси оддӣ, нор одатан нест намешавад.&lt;ref name=&quot;NevusSimplex&quot;&gt;{{Cite web|url=https://dermnetnz.org/topics/naevus-simplex|title=Naevus simplex|website=DermNet|date=2019-01|author=Wei Wu|access-date=2026-10-26}}&lt;/ref&gt;

[[Гемангиомаи кӯдакона]] — [[Омоси хушсифат|омоси хушсифати рагӣ]] мебошад, ки аксаран дар ҳафтаҳои нахустини баъди таваллуд намоён шуда, дар моҳҳои аввал тез калон мешавад. Баъдан афзоиши он бас шуда, дар бисёр ҳолатҳо оҳиста-оҳиста хурд мешавад. Нор бошад, нуқсони ташаккули рагҳо аст, на омоси рагӣ, ва чунин давраи афзоиши босуръату хурдшавиро надорад.&lt;ref name=&quot;AAP2019&quot;&gt;{{Cite journal|title=Clinical Practice Guideline for the Management of Infantile Hemangiomas|journal=Pediatrics|year=2019|volume=143|issue=1|pages=e20183475|doi=10.1542/peds.2018-3475}}&lt;/ref&gt;

== Бемориҳои ҳамроҳ ==

Аксари норҳо мустақилона пайдо шуда, бо дигар бемориҳо алоқаманд нестанд. Лекин баъзе доғҳои васеъ, махсусан онҳое ки пешонӣ ва атрофи чашмро фаро мегиранд, метавонанд нишонаи нуқсонҳои мураккабтари рагӣ бошанд.

=== Синдроми Стерҷ–Вебер ===

[[Синдроми Стерҷ–Вебер]] бемории кам дидашавандаи модарзодиест, ки метавонад рагҳои пӯст, мағзи сар ва чашмро дар бар гирад. Яке аз нишонаҳои он нори рӯй мебошад, ки бештар пешонӣ ва баъзан пилки болои чашмро фаро мегирад.

Дар одамони гирифтори ин синдром нуқсонҳои рагии мағзи сар метавонанд боиси [[Саръ|хурӯҷи саръ]], дарди сар ва душвориҳои инкишофи асаб шаванд. Осеби рагҳои чашм бошад, метавонад бо [[Глаукома|глаукома]] (беморие, ки ба [[асаби босира]] осеб мерасонад) алоқаманд бошад. Бояд қайд кард, ки мавҷудияти нор дар пешонӣ маънои онро надорад, ки шахс ҳатман ин синдромро дорад. Аммо чунин ҷойгиршавӣ, махсусан дар кӯдакони навзод, барои арзёбии хатари беморӣ аҳамият дорад.&lt;ref name=&quot;SWS2021&quot; /&gt;

=== Синдроми Клиппел–Треноне ===

[[Синдроми Клиппел–Треноне]] бо нуқсонҳои рагии пӯст, тағйироти [[Варид|рагҳои варидӣ]] ва афзоиши ғайримуқаррарии бофтаҳои як қисми бадан алоқаманд аст. Дар ин ҳолат доғи сурхи рагӣ метавонад дар даст ё пой ҷойгир шуда, бо калоншавии ҳаҷм ё дарозии узви осебдида ҳамроҳ бошад.&lt;ref name=&quot;ISSVA2025&quot;/&gt;

== Ташхис ==

Пизишк одатан норро аз рӯйи намуди доғ, ҷойгиршавӣ ва мавҷуд будани он аз вақти таваллуд ташхис мекунад. Дар аксари ҳолатҳо муоинаи иловагӣ лозим нест. Агар гумон равад, ки осеби рагҳои дарунӣ ё бемории дигар вуҷуд дошта бошад, пизишк метавонад [[Ултрасадо|муоинаи ултрасадоӣ]], [[Томографияи магнитӣ-резонансӣ|томографияи магнитӣ-резонансӣ]] (ТМР) ё санҷиши чашмро тавсия диҳад.&lt;ref name=&quot;MedlinePlus2025&quot; /&gt;

Кӯдаконе, ки дар пешонӣ ё пилки чашм нор доранд, бояд аз муоинаи мутахассис гузаранд. [[Чашмпизишкӣ|Чашмпизишк]] (офталмолог) мавҷудияти глаукома ва [[Асабшиносӣ|асабпизишк]] нишонаҳои [[синдроми Стерҷ–Вебер|синдроми Стерҷ–Веберро]] месанҷад.&lt;ref name=&quot;SWS2021&quot; /&gt;

Томографияи мағзи сар барои ҳамаи кӯдакони дорои нор ҳатмӣ нест. Зарурати он вобаста ба ҷойгиршавии доғ ва нишонаҳои беморӣ таъйин мешавад. Натиҷаи муқаррарии томография дар моҳҳои аввали ҳаёт набудани синдроми Стерҷ–Веберро пурра тасдиқ намекунад.&lt;ref name=&quot;Neurology2021&quot;&gt;{{Cite journal|title=Consensus Statement for the Management and Treatment of Sturge-Weber Syndrome: Neurology, Neuroimaging, and Ophthalmology Recommendations|journal=Pediatric Neurology|year=2021|volume=121|pages=59–66|doi=10.1016/j.pediatrneurol.2021.04.013}}&lt;/ref&gt;

== Табобат ==

Нор одатан ба саломатӣ зарар надорад ва на ҳамеша ба табобат ниёз дорад. Муолиҷа асосан барои камранг кардани доғ, пешгирии ғафсшавии пӯст ва беҳтар кардани намуди зоҳирии он гузаронида мешавад.&lt;ref name=&quot;AlderHey&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.alderhey.nhs.uk/conditions/patient-information-leaflets/laser-treatment-for-capillary-malformation-port-wine-stain/|title=Laser Treatment for Capillary Malformation (Port Wine Stain)|website=Alder Hey Children's Hospital|access-date=2026-10-26}}&lt;/ref&gt;

=== Табобати лазерӣ ===

Усули асосии табобати нор истифодаи [[Лазер|лазери]] импулсии рангӣ ({{lang-en|pulsed dye laser}}, PDL) мебошад. Ин дастгоҳ ба пӯст импулсҳои кӯтоҳи рӯшноӣ мефиристад, ки онҳоро [[Ҳемоглобин|ҳемоглобини]] ҷаббида мегирад. Дар натиҷа, рагҳои васеъшуда гарм шуда, осеб мебинанд ва ранги доғ тадриҷан кам мешавад. Ин роҳи табобат ба бофтаҳои атроф осеби нисбатан кам мерасад.&lt;ref name=&quot;GOSH&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.gosh.nhs.uk/conditions-and-treatments/conditions-we-treat/port-wine-stains/|title=Port wine stains|website=Great Ormond Street Hospital|access-date=2026-10-26}}&lt;/ref&gt;

Барои ба даст овардани натиҷаи назаррас одатан чандин ҷаласаи табобат лозим аст. Самаранокии он ба синну соли бемор, ранги пӯст, ҷойгиршавӣ ва ғафсии доғ вобаста аст. Дар баъзе одамон нор хеле камранг мешавад, аммо дар дигарон танҳо қисман равшан мегардад. Ба пуррагӣ нест кардани доғ на ҳамеша имконпазир аст.&lt;ref name=&quot;GOSH&quot; /&gt;

Таҳқиқотҳо нишон медиҳанд, ки оғози табобат дар синни хурдсолӣ метавонад натиҷаҳои беҳтар диҳад. Бо вуҷуди ин, вақти муносиби муолиҷа барои ҳар кӯдак алоҳида муайян карда мешавад, махсусан агар истифодаи [[Бедардкунӣ|доруҳои бедардкунанда]] ё [[Беҳушкунӣ|беҳушкунанда]] зарур бошад.&lt;ref name=&quot;SWS2021&quot;/&gt; Пас аз табобати лазерӣ пӯст метавонад муваққатан сурх, варам ё кабуд шавад. Баъзан дард, тағйири ранги пӯст ё пайдоиши изи захм низ мушоҳида мешавад. Аммо бо истифодаи дурусти дастгоҳ, осори доимӣ нисбатан кам ба вуҷуд меоянд.&lt;ref name=&quot;Nguyen2025&quot;&gt;{{Cite journal|last=Nguyen|first=Lynhda|title=Laser and light-based treatments for port-wine birthmarks – a systematic review and network meta-analysis|journal=Journal der Deutschen Dermatologischen Gesellschaft|year=2025|volume=23|issue=3|pages=293–301|doi=10.1111/ddg.15612}}&lt;/ref&gt;

=== Роҳҳои дигар ===
Агар табобати лазериӣ натиҷаи кофӣ надиҳад, метавон аз намудҳои дигари лазер ё усулҳои рӯшноӣ истифода бурд.&lt;ref name=&quot;Nguyen2025&quot; /&gt; Дар ҳолатҳои ғафсшавии зиёди пӯст, пайдоиши гиреҳчаҳои калон ё халалдор шудани доғ ба фаъолияти узвҳо баъзан [[Ҷарроҳӣ|ҷарроҳӣ]] лозим мешавад.&lt;ref name=&quot;Grenier2026&quot; /&gt;

Барои пӯшондани доғ аз [[Воситаҳои ороишӣ|воситаҳои ороишӣ]] ([[Макияж|макияж]]) низ истифода мебаранд. Онҳо ранги доғро муваққатан пинҳон мекунанд, вале ба рагҳои хун таъсир намерасонанд.&lt;ref name=&quot;GOSH&quot; /&gt;

== Паҳншавӣ ==

Тибқи таҳқиқот, нор дар 3–5 кӯдак аз ҳар 1000 навзод (0,3–0,5%) дида мешавад. Он ҳам дар писарон ва ҳам дар духтарон пайдо мешавад.&lt;ref name=&quot;AAFP2024&quot;/&gt;

== Дар фарҳанги тоҷикӣ ==
Тоҷикон ба духтароне, ки бо доғи нор таваллуд мешаванд, баъзан номҳои Анора, Анорхол, Анорбибӣ ё Анормо медиҳанд, зеро ранги доғ ба донаҳои анор монанд аст. Тибқи як бовари халқӣ, чунин номгузорӣ метавонад боиси камранг ё нопадид шудани доғ гардад, аммо ин бовар асоси илмӣ надорад.&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Хайдаров |first=Шомат |title=Типологическое исследование фитофорной антропонимии таджиков |year=2020 |page=126 |url=https://cyberleninka.ru/article/n/tipologicheskoe-issledovanie-fitofornoy-antroponimii-tadzhikov/pdf}}&lt;/ref&gt;

== Адабиёт ==
{{reflist}}
[[Гурӯҳ:Нуқсонҳои мӯйрагҳо]]</text>
      <sha1>dwfjumnc4pdqon3jinjtxgvugxtehpx</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1491430</id>
      <parentid>1491429</parentid>
      <timestamp>2026-10-26T23:40:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zosya95</username>
        <id>54344</id>
      </contributor>
      <comment>/* Сабаб ва пайдоиш */</comment>
      <origin>1491430</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20446" sha1="q8q0timnh50p5o4nnk3s0pyivyedcvf" xml:space="preserve">{{Ҳолати тиббӣ
|ном              = Нор
|синонимҳо        = {{hlist|Доғи нор| Холи нор}}
|тасвир           = PortWineStainHand.jpg
|андозаи тасвир   = 220px
|зернависи_тасвир = Доғи нор дар пушти даст
|ихтисос          = [[Дерматология]]
|нишонаҳо         = Доғи ҳамвори гулобӣ, сурх ё бунафш дар пӯст
|вазниншавӣ       = {{Феҳристи нишондор|Ғафсшавии пӯст|Пайдоиши гиреҳчаҳо|[[Хунравӣ]]|Дар баъзе ҳолатҳо [[глаукома]]}}
|оғози беморӣ     = Модарзод
|давомнокӣ        = Тамоми умр
|сабабҳо          = {{Феҳристи нишондор|Ташаккули ғайримуқаррарии рагҳои хун| Аксаран мутатсияи соматикии гени ''GNAQ''}}
|ташхис           = {{Феҳристи нишондор|Муоинаи зоҳирӣ|Дар ҳолатҳои зарурӣ [[томографияи магнитӣ-резонансӣ]]}}
|дифференсиалӣ    = {{hlist|[[Невуси одӣ]]|[[Гемангиомаи кӯдакона]]}}
|табобат          = Табобати лазерӣ; дар ҳолатҳои муайян ҷарроҳӣ
|пешгӯиҳо         = Одатан безарар; бо синну сол метавонад тира ва ғафс шавад
|паҳншавӣ         = 0,3–0,5% навзодон
}}
'''Нор''' ({{lang-la|nevus flammeus}}) — [[Нуқсонҳои рагҳо|нуқсони модарзодии рагҳои хунгарди пӯст]] аст, ки чун доғи ҳамвори [[пуштӣ]], [[сурх]] ё [[Бунафш|бунафшранг]] намоён мешавад. Нор дар натиҷаи рушди нодуруст ва васеъшавии [[Мӯйраг|мӯйрагҳо]] ва дигар [[Рагҳои хун|рагҳои хурди пӯст]] ба вуҷуд меояд. Он ба гурӯҳи [[Нуқсони рагӣ|нуқсонҳои рагии дорои гардиши сусти хун]] дохил мешавад ва [[саратон]] намебошад.&lt;ref name=&quot;Grenier2026&quot;&gt;{{Cite journal|last=Grenier|first=Pierre-Olivier|last2=Liang|first2=Marilyn G.|title=Management of Capillary Malformations|journal=Clinics in Plastic Surgery|year=2026|volume=53|issue=4|pages=555–563|doi=10.1016/j.cps.2026.05.007}}&lt;/ref&gt;

Доғи нор аз давраи таваллуд вуҷуд дошта, одатан тамоми умр боқӣ мемонад. Он асосан дар [[Рӯй|рӯй]] ва [[Гардан|гардан]] дида шавад ҳам, он метавонад дар дигар қисмҳои бадан низ пайдо шавад. Нор одатан ба саломатӣ зарар намерасонад. Аммо агар дар пешонӣ ё атрофи чашм ҷойгир бошад, баъзан метавонад бо нуқсонҳои рагҳои [[Чашм|чашм]] ё [[Мағзи сар|мағзи сар]] алоқаманд бошад.&lt;ref name=&quot;SWS2021&quot;&gt;{{Cite journal|title=Consensus Statement for the Management and Treatment of Port-Wine Birthmarks in Sturge-Weber Syndrome|journal=JAMA Dermatology|year=2021|volume=157|issue=1|pages=98–104|doi=10.1001/jamadermatol.2020.4226}}&lt;/ref&gt;

== Аломатҳо ва хусусиятҳо ==

Андоза ва шакли нор гуногун буда, он метавонад доғи хурд ё қисми зиёди пӯстро фаро гирад. Дар [[Навзод|навзодон]] ранги он одатан пуштӣ ё сурхи равшан аст. Нор дар кӯдакӣ ҳамвор буда, одатан дард ё хориш надорад. Бо калон шудани кӯдак доғ низ калон мешавад.&lt;ref name=&quot;MedlinePlus2025&quot;&gt;{{Cite web|url=https://medlineplus.gov/ency/article/001475.htm|title=Port-wine stain|website=MedlinePlus Medical Encyclopedia|publisher=U.S. National Library of Medicine|date=2025-06-03|access-date=2026-10-26}}&lt;/ref&gt;

Бо гузашти солҳо, махсусан дар рӯй, нор метавонад тағйир ёбад:

* '''Тирашавии ранг''' — ранги доғ аз пуштӣ ё сурхи равшан ба сурхи тира ё бунафш табдил меёбад.
* '''Ғафсшавии пӯст''' — пӯсти доғдор рафта-рафта ғафс шуда, каме барҷаста мегардад.
* '''Пайдоиши гиреҳчаҳо''' — дар баъзе калонсолон дар рӯйи доғ барҷастагиҳои хурди рагӣ пайдо мешаванд, ки ҳангоми осеб дидан метавонанд хунравӣ кунанд.

Ин дигаргуниҳо дар ҳама дида намешаванд. Онҳо ба андоза, ҷойгиршавӣ ва ҳолати рагҳои хун вобаста мебошанд.&lt;ref name=&quot;AAFP2024&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.aafp.org/pubs/afp/issues/2024/0300/newborn-skin-birthmarks.html|title=Newborn Skin: Part II. Birthmarks|last=Snyder|first=Katherine A. M.|last2=Voelckers|first2=Adam D.|website=American Family Physician|year=2024|volume=109|issue=3|pages=217–221}}&lt;/ref&gt;

[[Акс:RIAN_archive_359290_Mikhail_Gorbachev.jpg|мини|Доғи нор дар пешонии [[Михаил Горбачёв]]]]

== Сабаб ва пайдоиш ==

Нор ҳангоми инкишофи [[ҷанин]] дар батни модар пайдо мешавад. Дар пӯсти солим мӯйрагҳо [[Оксиген|оксиген]] ва [[Моддаҳои ғизоӣ|моддаҳои ғизоиро]] аз хун ба бофтаҳо мерасонанд. Аммо ҳангоми пайдоиши нор, баъзе аз ин рагҳо нодуруст рушд карда, васеъ мемонанд. Хуни дохили онҳо аз зери пӯст намоён шуда, ранги сурхи доғро ба вуҷуд меорад.&lt;ref name=&quot;MedlinePlus2025&quot; /&gt;

Таҳқиқоти [[Генетика|генетикӣ]] нишон додаанд, ки бисёр норҳо бо тағйирот дар [[Ген|гени]] [[GNAQ|''GNAQ'']] алоқаманданд. Яке аз тағйироти маълуми ин ген ''c.548G&gt;A'' мебошад, ки фаъолияти [[Сафедаҳо|сафедаи]] ҳосилкардаи ин генро дигар мекунад. Ин тағйирот одатан ҳангоми инкишофи ҷанин пайдо шуда, танҳо дар қисми муайяни ҳуҷайраҳои бадан мавҷуд аст. Чунин тағйиротро [[Мутатсияи соматикӣ|мутатсияи соматикӣ]] ва мавҷудияти ҳуҷайраҳои аз ҷиҳати генетикӣ гуногунро дар як бадан [[мозаикизм]] меноманд.&lt;ref name=&quot;Shirley2013&quot;&gt;{{Cite journal|last=Shirley|first=Matthew D.|title=Sturge–Weber Syndrome and Port-Wine Stains Caused by Somatic Mutation in GNAQ|journal=The New England Journal of Medicine|year=2013|volume=368|issue=21|pages=1971–1979|doi=10.1056/NEJMoa1213507}}&lt;/ref&gt;

Аксари норҳо [[Ирсият|ирсӣ]] нестанд ва аз падару модар ба фарзанд намегузаранд. Аммо баъзе нуқсонҳои рагҳои хун, ки ба нор монанданд, метавонанд бо бемориҳои ирсии вобаста ба генҳои [[RASA1|''RASA1'']] ва [[EPHB4|''EPHB4'']] пайваста бошанд.&lt;ref name=&quot;GeneReviewsCMAVM&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK52764/|title=Capillary Malformation-Arteriovenous Malformation Syndrome|last=Bayrak-Toydemir|first=Pinar|last2=Stevenson|first2=David A.|website=GeneReviews|publisher=NCBI Bookshelf|date=2019-09-12|access-date=2026-10-26}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ISSVA2025&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.issva.org/classification|title=ISSVA Classification for Vascular Anomalies|website=International Society for the Study of Vascular Anomalies|year=2025|access-date=2026-10-26}}&lt;/ref&gt;

== Фарқ аз дигар доғҳои модарзодӣ ==
[[File:Mariano Barbacid 2012.jpg|thumb|Пажӯҳишгари соҳаи саратоншиносӣ — Мариано Барбасид]]
Норро баъзан бо дигар доғҳои рагии пӯсти навзодон омехта мекунанд, зеро ҳамаи онҳо метавонанд ранги гулобӣ ё сурх дошта бошанд.

[[Невуси одӣ]] (''nevus simplex'') — доғи рагиест, ки дар навзодон бештар дар байни [[Абрӯ|абрӯвон]], пилки чашм ё пушти гардан дида мешавад. Сарҳади доғ одатан норавшан буда, ҳангоми гиря ё баланд шудани ҳарорати бадан сурхтар мешавад. Доғҳои рӯй аксаран дар солҳои нахустини бачагӣ худ аз худ камранг ё тамоман нест мешаванд, аммо доғи пушти гардан метавонад то калонсолӣ боқӣ монад. Баръакси невуси оддӣ, нор одатан нест намешавад.&lt;ref name=&quot;NevusSimplex&quot;&gt;{{Cite web|url=https://dermnetnz.org/topics/naevus-simplex|title=Naevus simplex|website=DermNet|date=2019-01|author=Wei Wu|access-date=2026-10-26}}&lt;/ref&gt;

[[Гемангиомаи кӯдакона]] — [[Омоси хушсифат|омоси хушсифати рагӣ]] мебошад, ки аксаран дар ҳафтаҳои нахустини баъди таваллуд намоён шуда, дар моҳҳои аввал тез калон мешавад. Баъдан афзоиши он бас шуда, дар бисёр ҳолатҳо оҳиста-оҳиста хурд мешавад. Нор бошад, нуқсони ташаккули рагҳо аст, на омоси рагӣ, ва чунин давраи афзоиши босуръату хурдшавиро надорад.&lt;ref name=&quot;AAP2019&quot;&gt;{{Cite journal|title=Clinical Practice Guideline for the Management of Infantile Hemangiomas|journal=Pediatrics|year=2019|volume=143|issue=1|pages=e20183475|doi=10.1542/peds.2018-3475}}&lt;/ref&gt;

== Бемориҳои ҳамроҳ ==

Аксари норҳо мустақилона пайдо шуда, бо дигар бемориҳо алоқаманд нестанд. Лекин баъзе доғҳои васеъ, махсусан онҳое ки пешонӣ ва атрофи чашмро фаро мегиранд, метавонанд нишонаи нуқсонҳои мураккабтари рагӣ бошанд.

=== Синдроми Стерҷ–Вебер ===

[[Синдроми Стерҷ–Вебер]] бемории кам дидашавандаи модарзодиест, ки метавонад рагҳои пӯст, мағзи сар ва чашмро дар бар гирад. Яке аз нишонаҳои он нори рӯй мебошад, ки бештар пешонӣ ва баъзан пилки болои чашмро фаро мегирад.

Дар одамони гирифтори ин синдром нуқсонҳои рагии мағзи сар метавонанд боиси [[Саръ|хурӯҷи саръ]], дарди сар ва душвориҳои инкишофи асаб шаванд. Осеби рагҳои чашм бошад, метавонад бо [[Глаукома|глаукома]] (беморие, ки ба [[асаби босира]] осеб мерасонад) алоқаманд бошад. Бояд қайд кард, ки мавҷудияти нор дар пешонӣ маънои онро надорад, ки шахс ҳатман ин синдромро дорад. Аммо чунин ҷойгиршавӣ, махсусан дар кӯдакони навзод, барои арзёбии хатари беморӣ аҳамият дорад.&lt;ref name=&quot;SWS2021&quot; /&gt;

=== Синдроми Клиппел–Треноне ===

[[Синдроми Клиппел–Треноне]] бо нуқсонҳои рагии пӯст, тағйироти [[Варид|рагҳои варидӣ]] ва афзоиши ғайримуқаррарии бофтаҳои як қисми бадан алоқаманд аст. Дар ин ҳолат доғи сурхи рагӣ метавонад дар даст ё пой ҷойгир шуда, бо калоншавии ҳаҷм ё дарозии узви осебдида ҳамроҳ бошад.&lt;ref name=&quot;ISSVA2025&quot;/&gt;

== Ташхис ==

Пизишк одатан норро аз рӯйи намуди доғ, ҷойгиршавӣ ва мавҷуд будани он аз вақти таваллуд ташхис мекунад. Дар аксари ҳолатҳо муоинаи иловагӣ лозим нест. Агар гумон равад, ки осеби рагҳои дарунӣ ё бемории дигар вуҷуд дошта бошад, пизишк метавонад [[Ултрасадо|муоинаи ултрасадоӣ]], [[Томографияи магнитӣ-резонансӣ|томографияи магнитӣ-резонансӣ]] (ТМР) ё санҷиши чашмро тавсия диҳад.&lt;ref name=&quot;MedlinePlus2025&quot; /&gt;

Кӯдаконе, ки дар пешонӣ ё пилки чашм нор доранд, бояд аз муоинаи мутахассис гузаранд. [[Чашмпизишкӣ|Чашмпизишк]] (офталмолог) мавҷудияти глаукома ва [[Асабшиносӣ|асабпизишк]] нишонаҳои [[синдроми Стерҷ–Вебер|синдроми Стерҷ–Веберро]] месанҷад.&lt;ref name=&quot;SWS2021&quot; /&gt;

Томографияи мағзи сар барои ҳамаи кӯдакони дорои нор ҳатмӣ нест. Зарурати он вобаста ба ҷойгиршавии доғ ва нишонаҳои беморӣ таъйин мешавад. Натиҷаи муқаррарии томография дар моҳҳои аввали ҳаёт набудани синдроми Стерҷ–Веберро пурра тасдиқ намекунад.&lt;ref name=&quot;Neurology2021&quot;&gt;{{Cite journal|title=Consensus Statement for the Management and Treatment of Sturge-Weber Syndrome: Neurology, Neuroimaging, and Ophthalmology Recommendations|journal=Pediatric Neurology|year=2021|volume=121|pages=59–66|doi=10.1016/j.pediatrneurol.2021.04.013}}&lt;/ref&gt;

== Табобат ==

Нор одатан ба саломатӣ зарар надорад ва на ҳамеша ба табобат ниёз дорад. Муолиҷа асосан барои камранг кардани доғ, пешгирии ғафсшавии пӯст ва беҳтар кардани намуди зоҳирии он гузаронида мешавад.&lt;ref name=&quot;AlderHey&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.alderhey.nhs.uk/conditions/patient-information-leaflets/laser-treatment-for-capillary-malformation-port-wine-stain/|title=Laser Treatment for Capillary Malformation (Port Wine Stain)|website=Alder Hey Children's Hospital|access-date=2026-10-26}}&lt;/ref&gt;

=== Табобати лазерӣ ===

Усули асосии табобати нор истифодаи [[Лазер|лазери]] импулсии рангӣ ({{lang-en|pulsed dye laser}}, PDL) мебошад. Ин дастгоҳ ба пӯст импулсҳои кӯтоҳи рӯшноӣ мефиристад, ки онҳоро [[Ҳемоглобин|ҳемоглобини]] ҷаббида мегирад. Дар натиҷа, рагҳои васеъшуда гарм шуда, осеб мебинанд ва ранги доғ тадриҷан кам мешавад. Ин роҳи табобат ба бофтаҳои атроф осеби нисбатан кам мерасад.&lt;ref name=&quot;GOSH&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.gosh.nhs.uk/conditions-and-treatments/conditions-we-treat/port-wine-stains/|title=Port wine stains|website=Great Ormond Street Hospital|access-date=2026-10-26}}&lt;/ref&gt;

Барои ба даст овардани натиҷаи назаррас одатан чандин ҷаласаи табобат лозим аст. Самаранокии он ба синну соли бемор, ранги пӯст, ҷойгиршавӣ ва ғафсии доғ вобаста аст. Дар баъзе одамон нор хеле камранг мешавад, аммо дар дигарон танҳо қисман равшан мегардад. Ба пуррагӣ нест кардани доғ на ҳамеша имконпазир аст.&lt;ref name=&quot;GOSH&quot; /&gt;

Таҳқиқотҳо нишон медиҳанд, ки оғози табобат дар синни хурдсолӣ метавонад натиҷаҳои беҳтар диҳад. Бо вуҷуди ин, вақти муносиби муолиҷа барои ҳар кӯдак алоҳида муайян карда мешавад, махсусан агар истифодаи [[Бедардкунӣ|доруҳои бедардкунанда]] ё [[Беҳушкунӣ|беҳушкунанда]] зарур бошад.&lt;ref name=&quot;SWS2021&quot;/&gt; Пас аз табобати лазерӣ пӯст метавонад муваққатан сурх, варам ё кабуд шавад. Баъзан дард, тағйири ранги пӯст ё пайдоиши изи захм низ мушоҳида мешавад. Аммо бо истифодаи дурусти дастгоҳ, осори доимӣ нисбатан кам ба вуҷуд меоянд.&lt;ref name=&quot;Nguyen2025&quot;&gt;{{Cite journal|last=Nguyen|first=Lynhda|title=Laser and light-based treatments for port-wine birthmarks – a systematic review and network meta-analysis|journal=Journal der Deutschen Dermatologischen Gesellschaft|year=2025|volume=23|issue=3|pages=293–301|doi=10.1111/ddg.15612}}&lt;/ref&gt;

=== Роҳҳои дигар ===
Агар табобати лазериӣ натиҷаи кофӣ надиҳад, метавон аз намудҳои дигари лазер ё усулҳои рӯшноӣ истифода бурд.&lt;ref name=&quot;Nguyen2025&quot; /&gt; Дар ҳолатҳои ғафсшавии зиёди пӯст, пайдоиши гиреҳчаҳои калон ё халалдор шудани доғ ба фаъолияти узвҳо баъзан [[Ҷарроҳӣ|ҷарроҳӣ]] лозим мешавад.&lt;ref name=&quot;Grenier2026&quot; /&gt;

Барои пӯшондани доғ аз [[Воситаҳои ороишӣ|воситаҳои ороишӣ]] ([[Макияж|макияж]]) низ истифода мебаранд. Онҳо ранги доғро муваққатан пинҳон мекунанд, вале ба рагҳои хун таъсир намерасонанд.&lt;ref name=&quot;GOSH&quot; /&gt;

== Паҳншавӣ ==

Тибқи таҳқиқот, нор дар 3–5 кӯдак аз ҳар 1000 навзод (0,3–0,5%) дида мешавад. Он ҳам дар писарон ва ҳам дар духтарон пайдо мешавад.&lt;ref name=&quot;AAFP2024&quot;/&gt;

== Дар фарҳанги тоҷикӣ ==
Тоҷикон ба духтароне, ки бо доғи нор таваллуд мешаванд, баъзан номҳои Анора, Анорхол, Анорбибӣ ё Анормо медиҳанд, зеро ранги доғ ба донаҳои анор монанд аст. Тибқи як бовари халқӣ, чунин номгузорӣ метавонад боиси камранг ё нопадид шудани доғ гардад, аммо ин бовар асоси илмӣ надорад.&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Хайдаров |first=Шомат |title=Типологическое исследование фитофорной антропонимии таджиков |year=2020 |page=126 |url=https://cyberleninka.ru/article/n/tipologicheskoe-issledovanie-fitofornoy-antroponimii-tadzhikov/pdf}}&lt;/ref&gt;

== Адабиёт ==
{{reflist}}
[[Гурӯҳ:Нуқсонҳои мӯйрагҳо]]</text>
      <sha1>q8q0timnh50p5o4nnk3s0pyivyedcvf</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1491431</id>
      <parentid>1491430</parentid>
      <timestamp>2026-10-26T23:41:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zosya95</username>
        <id>54344</id>
      </contributor>
      <comment>/* Фарқ аз дигар доғҳои модарзодӣ */</comment>
      <origin>1491431</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20448" sha1="lz9hpg2njaic6ra7h5rq9e7vu1u4mrw" xml:space="preserve">{{Ҳолати тиббӣ
|ном              = Нор
|синонимҳо        = {{hlist|Доғи нор| Холи нор}}
|тасвир           = PortWineStainHand.jpg
|андозаи тасвир   = 220px
|зернависи_тасвир = Доғи нор дар пушти даст
|ихтисос          = [[Дерматология]]
|нишонаҳо         = Доғи ҳамвори гулобӣ, сурх ё бунафш дар пӯст
|вазниншавӣ       = {{Феҳристи нишондор|Ғафсшавии пӯст|Пайдоиши гиреҳчаҳо|[[Хунравӣ]]|Дар баъзе ҳолатҳо [[глаукома]]}}
|оғози беморӣ     = Модарзод
|давомнокӣ        = Тамоми умр
|сабабҳо          = {{Феҳристи нишондор|Ташаккули ғайримуқаррарии рагҳои хун| Аксаран мутатсияи соматикии гени ''GNAQ''}}
|ташхис           = {{Феҳристи нишондор|Муоинаи зоҳирӣ|Дар ҳолатҳои зарурӣ [[томографияи магнитӣ-резонансӣ]]}}
|дифференсиалӣ    = {{hlist|[[Невуси одӣ]]|[[Гемангиомаи кӯдакона]]}}
|табобат          = Табобати лазерӣ; дар ҳолатҳои муайян ҷарроҳӣ
|пешгӯиҳо         = Одатан безарар; бо синну сол метавонад тира ва ғафс шавад
|паҳншавӣ         = 0,3–0,5% навзодон
}}
'''Нор''' ({{lang-la|nevus flammeus}}) — [[Нуқсонҳои рагҳо|нуқсони модарзодии рагҳои хунгарди пӯст]] аст, ки чун доғи ҳамвори [[пуштӣ]], [[сурх]] ё [[Бунафш|бунафшранг]] намоён мешавад. Нор дар натиҷаи рушди нодуруст ва васеъшавии [[Мӯйраг|мӯйрагҳо]] ва дигар [[Рагҳои хун|рагҳои хурди пӯст]] ба вуҷуд меояд. Он ба гурӯҳи [[Нуқсони рагӣ|нуқсонҳои рагии дорои гардиши сусти хун]] дохил мешавад ва [[саратон]] намебошад.&lt;ref name=&quot;Grenier2026&quot;&gt;{{Cite journal|last=Grenier|first=Pierre-Olivier|last2=Liang|first2=Marilyn G.|title=Management of Capillary Malformations|journal=Clinics in Plastic Surgery|year=2026|volume=53|issue=4|pages=555–563|doi=10.1016/j.cps.2026.05.007}}&lt;/ref&gt;

Доғи нор аз давраи таваллуд вуҷуд дошта, одатан тамоми умр боқӣ мемонад. Он асосан дар [[Рӯй|рӯй]] ва [[Гардан|гардан]] дида шавад ҳам, он метавонад дар дигар қисмҳои бадан низ пайдо шавад. Нор одатан ба саломатӣ зарар намерасонад. Аммо агар дар пешонӣ ё атрофи чашм ҷойгир бошад, баъзан метавонад бо нуқсонҳои рагҳои [[Чашм|чашм]] ё [[Мағзи сар|мағзи сар]] алоқаманд бошад.&lt;ref name=&quot;SWS2021&quot;&gt;{{Cite journal|title=Consensus Statement for the Management and Treatment of Port-Wine Birthmarks in Sturge-Weber Syndrome|journal=JAMA Dermatology|year=2021|volume=157|issue=1|pages=98–104|doi=10.1001/jamadermatol.2020.4226}}&lt;/ref&gt;

== Аломатҳо ва хусусиятҳо ==

Андоза ва шакли нор гуногун буда, он метавонад доғи хурд ё қисми зиёди пӯстро фаро гирад. Дар [[Навзод|навзодон]] ранги он одатан пуштӣ ё сурхи равшан аст. Нор дар кӯдакӣ ҳамвор буда, одатан дард ё хориш надорад. Бо калон шудани кӯдак доғ низ калон мешавад.&lt;ref name=&quot;MedlinePlus2025&quot;&gt;{{Cite web|url=https://medlineplus.gov/ency/article/001475.htm|title=Port-wine stain|website=MedlinePlus Medical Encyclopedia|publisher=U.S. National Library of Medicine|date=2025-06-03|access-date=2026-10-26}}&lt;/ref&gt;

Бо гузашти солҳо, махсусан дар рӯй, нор метавонад тағйир ёбад:

* '''Тирашавии ранг''' — ранги доғ аз пуштӣ ё сурхи равшан ба сурхи тира ё бунафш табдил меёбад.
* '''Ғафсшавии пӯст''' — пӯсти доғдор рафта-рафта ғафс шуда, каме барҷаста мегардад.
* '''Пайдоиши гиреҳчаҳо''' — дар баъзе калонсолон дар рӯйи доғ барҷастагиҳои хурди рагӣ пайдо мешаванд, ки ҳангоми осеб дидан метавонанд хунравӣ кунанд.

Ин дигаргуниҳо дар ҳама дида намешаванд. Онҳо ба андоза, ҷойгиршавӣ ва ҳолати рагҳои хун вобаста мебошанд.&lt;ref name=&quot;AAFP2024&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.aafp.org/pubs/afp/issues/2024/0300/newborn-skin-birthmarks.html|title=Newborn Skin: Part II. Birthmarks|last=Snyder|first=Katherine A. M.|last2=Voelckers|first2=Adam D.|website=American Family Physician|year=2024|volume=109|issue=3|pages=217–221}}&lt;/ref&gt;

[[Акс:RIAN_archive_359290_Mikhail_Gorbachev.jpg|мини|Доғи нор дар пешонии [[Михаил Горбачёв]]]]

== Сабаб ва пайдоиш ==

Нор ҳангоми инкишофи [[ҷанин]] дар батни модар пайдо мешавад. Дар пӯсти солим мӯйрагҳо [[Оксиген|оксиген]] ва [[Моддаҳои ғизоӣ|моддаҳои ғизоиро]] аз хун ба бофтаҳо мерасонанд. Аммо ҳангоми пайдоиши нор, баъзе аз ин рагҳо нодуруст рушд карда, васеъ мемонанд. Хуни дохили онҳо аз зери пӯст намоён шуда, ранги сурхи доғро ба вуҷуд меорад.&lt;ref name=&quot;MedlinePlus2025&quot; /&gt;

Таҳқиқоти [[Генетика|генетикӣ]] нишон додаанд, ки бисёр норҳо бо тағйирот дар [[Ген|гени]] [[GNAQ|''GNAQ'']] алоқаманданд. Яке аз тағйироти маълуми ин ген ''c.548G&gt;A'' мебошад, ки фаъолияти [[Сафедаҳо|сафедаи]] ҳосилкардаи ин генро дигар мекунад. Ин тағйирот одатан ҳангоми инкишофи ҷанин пайдо шуда, танҳо дар қисми муайяни ҳуҷайраҳои бадан мавҷуд аст. Чунин тағйиротро [[Мутатсияи соматикӣ|мутатсияи соматикӣ]] ва мавҷудияти ҳуҷайраҳои аз ҷиҳати генетикӣ гуногунро дар як бадан [[мозаикизм]] меноманд.&lt;ref name=&quot;Shirley2013&quot;&gt;{{Cite journal|last=Shirley|first=Matthew D.|title=Sturge–Weber Syndrome and Port-Wine Stains Caused by Somatic Mutation in GNAQ|journal=The New England Journal of Medicine|year=2013|volume=368|issue=21|pages=1971–1979|doi=10.1056/NEJMoa1213507}}&lt;/ref&gt;

Аксари норҳо [[Ирсият|ирсӣ]] нестанд ва аз падару модар ба фарзанд намегузаранд. Аммо баъзе нуқсонҳои рагҳои хун, ки ба нор монанданд, метавонанд бо бемориҳои ирсии вобаста ба генҳои [[RASA1|''RASA1'']] ва [[EPHB4|''EPHB4'']] пайваста бошанд.&lt;ref name=&quot;GeneReviewsCMAVM&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK52764/|title=Capillary Malformation-Arteriovenous Malformation Syndrome|last=Bayrak-Toydemir|first=Pinar|last2=Stevenson|first2=David A.|website=GeneReviews|publisher=NCBI Bookshelf|date=2019-09-12|access-date=2026-10-26}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ISSVA2025&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.issva.org/classification|title=ISSVA Classification for Vascular Anomalies|website=International Society for the Study of Vascular Anomalies|year=2025|access-date=2026-10-26}}&lt;/ref&gt;

== Фарқ аз дигар доғҳои модарзодӣ ==
[[File:Mariano Barbacid 2012.jpg|thumb|Пажӯҳишгари соҳаи саратоншиносӣ — Мариано Барбасид]]
Норро баъзан бо дигар доғҳои рагии пӯсти навзодон омехта мекунанд, зеро ҳамаи онҳо метавонанд ранги гулобӣ ё сурх дошта бошанд.

[[Невуси оддӣ]] (''nevus simplex'') — доғи рагиест, ки дар навзодон бештар дар байни [[Абрӯ|абрӯвон]], пилки чашм ё пушти гардан дида мешавад. Сарҳади доғ одатан норавшан буда, ҳангоми гиря ё баланд шудани ҳарорати бадан сурхтар мешавад. Доғҳои рӯй аксаран дар солҳои нахустини бачагӣ худ аз худ камранг ё тамоман нест мешаванд, аммо доғи пушти гардан метавонад то калонсолӣ боқӣ монад. Баръакси невуси оддӣ, нор одатан нест намешавад.&lt;ref name=&quot;NevusSimplex&quot;&gt;{{Cite web|url=https://dermnetnz.org/topics/naevus-simplex|title=Naevus simplex|website=DermNet|date=2019-01|author=Wei Wu|access-date=2026-10-26}}&lt;/ref&gt;

[[Гемангиомаи кӯдакона]] — [[Омоси хушсифат|омоси хушсифати рагӣ]] мебошад, ки аксаран дар ҳафтаҳои нахустини баъди таваллуд намоён шуда, дар моҳҳои аввал тез калон мешавад. Баъдан афзоиши он бас шуда, дар бисёр ҳолатҳо оҳиста-оҳиста хурд мешавад. Нор бошад, нуқсони ташаккули рагҳо аст, на омоси рагӣ, ва чунин давраи афзоиши босуръату хурдшавиро надорад.&lt;ref name=&quot;AAP2019&quot;&gt;{{Cite journal|title=Clinical Practice Guideline for the Management of Infantile Hemangiomas|journal=Pediatrics|year=2019|volume=143|issue=1|pages=e20183475|doi=10.1542/peds.2018-3475}}&lt;/ref&gt;

== Бемориҳои ҳамроҳ ==

Аксари норҳо мустақилона пайдо шуда, бо дигар бемориҳо алоқаманд нестанд. Лекин баъзе доғҳои васеъ, махсусан онҳое ки пешонӣ ва атрофи чашмро фаро мегиранд, метавонанд нишонаи нуқсонҳои мураккабтари рагӣ бошанд.

=== Синдроми Стерҷ–Вебер ===

[[Синдроми Стерҷ–Вебер]] бемории кам дидашавандаи модарзодиест, ки метавонад рагҳои пӯст, мағзи сар ва чашмро дар бар гирад. Яке аз нишонаҳои он нори рӯй мебошад, ки бештар пешонӣ ва баъзан пилки болои чашмро фаро мегирад.

Дар одамони гирифтори ин синдром нуқсонҳои рагии мағзи сар метавонанд боиси [[Саръ|хурӯҷи саръ]], дарди сар ва душвориҳои инкишофи асаб шаванд. Осеби рагҳои чашм бошад, метавонад бо [[Глаукома|глаукома]] (беморие, ки ба [[асаби босира]] осеб мерасонад) алоқаманд бошад. Бояд қайд кард, ки мавҷудияти нор дар пешонӣ маънои онро надорад, ки шахс ҳатман ин синдромро дорад. Аммо чунин ҷойгиршавӣ, махсусан дар кӯдакони навзод, барои арзёбии хатари беморӣ аҳамият дорад.&lt;ref name=&quot;SWS2021&quot; /&gt;

=== Синдроми Клиппел–Треноне ===

[[Синдроми Клиппел–Треноне]] бо нуқсонҳои рагии пӯст, тағйироти [[Варид|рагҳои варидӣ]] ва афзоиши ғайримуқаррарии бофтаҳои як қисми бадан алоқаманд аст. Дар ин ҳолат доғи сурхи рагӣ метавонад дар даст ё пой ҷойгир шуда, бо калоншавии ҳаҷм ё дарозии узви осебдида ҳамроҳ бошад.&lt;ref name=&quot;ISSVA2025&quot;/&gt;

== Ташхис ==

Пизишк одатан норро аз рӯйи намуди доғ, ҷойгиршавӣ ва мавҷуд будани он аз вақти таваллуд ташхис мекунад. Дар аксари ҳолатҳо муоинаи иловагӣ лозим нест. Агар гумон равад, ки осеби рагҳои дарунӣ ё бемории дигар вуҷуд дошта бошад, пизишк метавонад [[Ултрасадо|муоинаи ултрасадоӣ]], [[Томографияи магнитӣ-резонансӣ|томографияи магнитӣ-резонансӣ]] (ТМР) ё санҷиши чашмро тавсия диҳад.&lt;ref name=&quot;MedlinePlus2025&quot; /&gt;

Кӯдаконе, ки дар пешонӣ ё пилки чашм нор доранд, бояд аз муоинаи мутахассис гузаранд. [[Чашмпизишкӣ|Чашмпизишк]] (офталмолог) мавҷудияти глаукома ва [[Асабшиносӣ|асабпизишк]] нишонаҳои [[синдроми Стерҷ–Вебер|синдроми Стерҷ–Веберро]] месанҷад.&lt;ref name=&quot;SWS2021&quot; /&gt;

Томографияи мағзи сар барои ҳамаи кӯдакони дорои нор ҳатмӣ нест. Зарурати он вобаста ба ҷойгиршавии доғ ва нишонаҳои беморӣ таъйин мешавад. Натиҷаи муқаррарии томография дар моҳҳои аввали ҳаёт набудани синдроми Стерҷ–Веберро пурра тасдиқ намекунад.&lt;ref name=&quot;Neurology2021&quot;&gt;{{Cite journal|title=Consensus Statement for the Management and Treatment of Sturge-Weber Syndrome: Neurology, Neuroimaging, and Ophthalmology Recommendations|journal=Pediatric Neurology|year=2021|volume=121|pages=59–66|doi=10.1016/j.pediatrneurol.2021.04.013}}&lt;/ref&gt;

== Табобат ==

Нор одатан ба саломатӣ зарар надорад ва на ҳамеша ба табобат ниёз дорад. Муолиҷа асосан барои камранг кардани доғ, пешгирии ғафсшавии пӯст ва беҳтар кардани намуди зоҳирии он гузаронида мешавад.&lt;ref name=&quot;AlderHey&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.alderhey.nhs.uk/conditions/patient-information-leaflets/laser-treatment-for-capillary-malformation-port-wine-stain/|title=Laser Treatment for Capillary Malformation (Port Wine Stain)|website=Alder Hey Children's Hospital|access-date=2026-10-26}}&lt;/ref&gt;

=== Табобати лазерӣ ===

Усули асосии табобати нор истифодаи [[Лазер|лазери]] импулсии рангӣ ({{lang-en|pulsed dye laser}}, PDL) мебошад. Ин дастгоҳ ба пӯст импулсҳои кӯтоҳи рӯшноӣ мефиристад, ки онҳоро [[Ҳемоглобин|ҳемоглобини]] ҷаббида мегирад. Дар натиҷа, рагҳои васеъшуда гарм шуда, осеб мебинанд ва ранги доғ тадриҷан кам мешавад. Ин роҳи табобат ба бофтаҳои атроф осеби нисбатан кам мерасад.&lt;ref name=&quot;GOSH&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.gosh.nhs.uk/conditions-and-treatments/conditions-we-treat/port-wine-stains/|title=Port wine stains|website=Great Ormond Street Hospital|access-date=2026-10-26}}&lt;/ref&gt;

Барои ба даст овардани натиҷаи назаррас одатан чандин ҷаласаи табобат лозим аст. Самаранокии он ба синну соли бемор, ранги пӯст, ҷойгиршавӣ ва ғафсии доғ вобаста аст. Дар баъзе одамон нор хеле камранг мешавад, аммо дар дигарон танҳо қисман равшан мегардад. Ба пуррагӣ нест кардани доғ на ҳамеша имконпазир аст.&lt;ref name=&quot;GOSH&quot; /&gt;

Таҳқиқотҳо нишон медиҳанд, ки оғози табобат дар синни хурдсолӣ метавонад натиҷаҳои беҳтар диҳад. Бо вуҷуди ин, вақти муносиби муолиҷа барои ҳар кӯдак алоҳида муайян карда мешавад, махсусан агар истифодаи [[Бедардкунӣ|доруҳои бедардкунанда]] ё [[Беҳушкунӣ|беҳушкунанда]] зарур бошад.&lt;ref name=&quot;SWS2021&quot;/&gt; Пас аз табобати лазерӣ пӯст метавонад муваққатан сурх, варам ё кабуд шавад. Баъзан дард, тағйири ранги пӯст ё пайдоиши изи захм низ мушоҳида мешавад. Аммо бо истифодаи дурусти дастгоҳ, осори доимӣ нисбатан кам ба вуҷуд меоянд.&lt;ref name=&quot;Nguyen2025&quot;&gt;{{Cite journal|last=Nguyen|first=Lynhda|title=Laser and light-based treatments for port-wine birthmarks – a systematic review and network meta-analysis|journal=Journal der Deutschen Dermatologischen Gesellschaft|year=2025|volume=23|issue=3|pages=293–301|doi=10.1111/ddg.15612}}&lt;/ref&gt;

=== Роҳҳои дигар ===
Агар табобати лазериӣ натиҷаи кофӣ надиҳад, метавон аз намудҳои дигари лазер ё усулҳои рӯшноӣ истифода бурд.&lt;ref name=&quot;Nguyen2025&quot; /&gt; Дар ҳолатҳои ғафсшавии зиёди пӯст, пайдоиши гиреҳчаҳои калон ё халалдор шудани доғ ба фаъолияти узвҳо баъзан [[Ҷарроҳӣ|ҷарроҳӣ]] лозим мешавад.&lt;ref name=&quot;Grenier2026&quot; /&gt;

Барои пӯшондани доғ аз [[Воситаҳои ороишӣ|воситаҳои ороишӣ]] ([[Макияж|макияж]]) низ истифода мебаранд. Онҳо ранги доғро муваққатан пинҳон мекунанд, вале ба рагҳои хун таъсир намерасонанд.&lt;ref name=&quot;GOSH&quot; /&gt;

== Паҳншавӣ ==

Тибқи таҳқиқот, нор дар 3–5 кӯдак аз ҳар 1000 навзод (0,3–0,5%) дида мешавад. Он ҳам дар писарон ва ҳам дар духтарон пайдо мешавад.&lt;ref name=&quot;AAFP2024&quot;/&gt;

== Дар фарҳанги тоҷикӣ ==
Тоҷикон ба духтароне, ки бо доғи нор таваллуд мешаванд, баъзан номҳои Анора, Анорхол, Анорбибӣ ё Анормо медиҳанд, зеро ранги доғ ба донаҳои анор монанд аст. Тибқи як бовари халқӣ, чунин номгузорӣ метавонад боиси камранг ё нопадид шудани доғ гардад, аммо ин бовар асоси илмӣ надорад.&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Хайдаров |first=Шомат |title=Типологическое исследование фитофорной антропонимии таджиков |year=2020 |page=126 |url=https://cyberleninka.ru/article/n/tipologicheskoe-issledovanie-fitofornoy-antroponimii-tadzhikov/pdf}}&lt;/ref&gt;

== Адабиёт ==
{{reflist}}
[[Гурӯҳ:Нуқсонҳои мӯйрагҳо]]</text>
      <sha1>lz9hpg2njaic6ra7h5rq9e7vu1u4mrw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1491432</id>
      <parentid>1491431</parentid>
      <timestamp>2026-10-26T23:42:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zosya95</username>
        <id>54344</id>
      </contributor>
      <comment>/* Фарқ аз дигар доғҳои модарзодӣ */</comment>
      <origin>1491432</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20447" sha1="aqrnxqlfk18sfpk0gjj1uuhi2pvnnp0" xml:space="preserve">{{Ҳолати тиббӣ
|ном              = Нор
|синонимҳо        = {{hlist|Доғи нор| Холи нор}}
|тасвир           = PortWineStainHand.jpg
|андозаи тасвир   = 220px
|зернависи_тасвир = Доғи нор дар пушти даст
|ихтисос          = [[Дерматология]]
|нишонаҳо         = Доғи ҳамвори гулобӣ, сурх ё бунафш дар пӯст
|вазниншавӣ       = {{Феҳристи нишондор|Ғафсшавии пӯст|Пайдоиши гиреҳчаҳо|[[Хунравӣ]]|Дар баъзе ҳолатҳо [[глаукома]]}}
|оғози беморӣ     = Модарзод
|давомнокӣ        = Тамоми умр
|сабабҳо          = {{Феҳристи нишондор|Ташаккули ғайримуқаррарии рагҳои хун| Аксаран мутатсияи соматикии гени ''GNAQ''}}
|ташхис           = {{Феҳристи нишондор|Муоинаи зоҳирӣ|Дар ҳолатҳои зарурӣ [[томографияи магнитӣ-резонансӣ]]}}
|дифференсиалӣ    = {{hlist|[[Невуси одӣ]]|[[Гемангиомаи кӯдакона]]}}
|табобат          = Табобати лазерӣ; дар ҳолатҳои муайян ҷарроҳӣ
|пешгӯиҳо         = Одатан безарар; бо синну сол метавонад тира ва ғафс шавад
|паҳншавӣ         = 0,3–0,5% навзодон
}}
'''Нор''' ({{lang-la|nevus flammeus}}) — [[Нуқсонҳои рагҳо|нуқсони модарзодии рагҳои хунгарди пӯст]] аст, ки чун доғи ҳамвори [[пуштӣ]], [[сурх]] ё [[Бунафш|бунафшранг]] намоён мешавад. Нор дар натиҷаи рушди нодуруст ва васеъшавии [[Мӯйраг|мӯйрагҳо]] ва дигар [[Рагҳои хун|рагҳои хурди пӯст]] ба вуҷуд меояд. Он ба гурӯҳи [[Нуқсони рагӣ|нуқсонҳои рагии дорои гардиши сусти хун]] дохил мешавад ва [[саратон]] намебошад.&lt;ref name=&quot;Grenier2026&quot;&gt;{{Cite journal|last=Grenier|first=Pierre-Olivier|last2=Liang|first2=Marilyn G.|title=Management of Capillary Malformations|journal=Clinics in Plastic Surgery|year=2026|volume=53|issue=4|pages=555–563|doi=10.1016/j.cps.2026.05.007}}&lt;/ref&gt;

Доғи нор аз давраи таваллуд вуҷуд дошта, одатан тамоми умр боқӣ мемонад. Он асосан дар [[Рӯй|рӯй]] ва [[Гардан|гардан]] дида шавад ҳам, он метавонад дар дигар қисмҳои бадан низ пайдо шавад. Нор одатан ба саломатӣ зарар намерасонад. Аммо агар дар пешонӣ ё атрофи чашм ҷойгир бошад, баъзан метавонад бо нуқсонҳои рагҳои [[Чашм|чашм]] ё [[Мағзи сар|мағзи сар]] алоқаманд бошад.&lt;ref name=&quot;SWS2021&quot;&gt;{{Cite journal|title=Consensus Statement for the Management and Treatment of Port-Wine Birthmarks in Sturge-Weber Syndrome|journal=JAMA Dermatology|year=2021|volume=157|issue=1|pages=98–104|doi=10.1001/jamadermatol.2020.4226}}&lt;/ref&gt;

== Аломатҳо ва хусусиятҳо ==

Андоза ва шакли нор гуногун буда, он метавонад доғи хурд ё қисми зиёди пӯстро фаро гирад. Дар [[Навзод|навзодон]] ранги он одатан пуштӣ ё сурхи равшан аст. Нор дар кӯдакӣ ҳамвор буда, одатан дард ё хориш надорад. Бо калон шудани кӯдак доғ низ калон мешавад.&lt;ref name=&quot;MedlinePlus2025&quot;&gt;{{Cite web|url=https://medlineplus.gov/ency/article/001475.htm|title=Port-wine stain|website=MedlinePlus Medical Encyclopedia|publisher=U.S. National Library of Medicine|date=2025-06-03|access-date=2026-10-26}}&lt;/ref&gt;

Бо гузашти солҳо, махсусан дар рӯй, нор метавонад тағйир ёбад:

* '''Тирашавии ранг''' — ранги доғ аз пуштӣ ё сурхи равшан ба сурхи тира ё бунафш табдил меёбад.
* '''Ғафсшавии пӯст''' — пӯсти доғдор рафта-рафта ғафс шуда, каме барҷаста мегардад.
* '''Пайдоиши гиреҳчаҳо''' — дар баъзе калонсолон дар рӯйи доғ барҷастагиҳои хурди рагӣ пайдо мешаванд, ки ҳангоми осеб дидан метавонанд хунравӣ кунанд.

Ин дигаргуниҳо дар ҳама дида намешаванд. Онҳо ба андоза, ҷойгиршавӣ ва ҳолати рагҳои хун вобаста мебошанд.&lt;ref name=&quot;AAFP2024&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.aafp.org/pubs/afp/issues/2024/0300/newborn-skin-birthmarks.html|title=Newborn Skin: Part II. Birthmarks|last=Snyder|first=Katherine A. M.|last2=Voelckers|first2=Adam D.|website=American Family Physician|year=2024|volume=109|issue=3|pages=217–221}}&lt;/ref&gt;

[[Акс:RIAN_archive_359290_Mikhail_Gorbachev.jpg|мини|Доғи нор дар пешонии [[Михаил Горбачёв]]]]

== Сабаб ва пайдоиш ==

Нор ҳангоми инкишофи [[ҷанин]] дар батни модар пайдо мешавад. Дар пӯсти солим мӯйрагҳо [[Оксиген|оксиген]] ва [[Моддаҳои ғизоӣ|моддаҳои ғизоиро]] аз хун ба бофтаҳо мерасонанд. Аммо ҳангоми пайдоиши нор, баъзе аз ин рагҳо нодуруст рушд карда, васеъ мемонанд. Хуни дохили онҳо аз зери пӯст намоён шуда, ранги сурхи доғро ба вуҷуд меорад.&lt;ref name=&quot;MedlinePlus2025&quot; /&gt;

Таҳқиқоти [[Генетика|генетикӣ]] нишон додаанд, ки бисёр норҳо бо тағйирот дар [[Ген|гени]] [[GNAQ|''GNAQ'']] алоқаманданд. Яке аз тағйироти маълуми ин ген ''c.548G&gt;A'' мебошад, ки фаъолияти [[Сафедаҳо|сафедаи]] ҳосилкардаи ин генро дигар мекунад. Ин тағйирот одатан ҳангоми инкишофи ҷанин пайдо шуда, танҳо дар қисми муайяни ҳуҷайраҳои бадан мавҷуд аст. Чунин тағйиротро [[Мутатсияи соматикӣ|мутатсияи соматикӣ]] ва мавҷудияти ҳуҷайраҳои аз ҷиҳати генетикӣ гуногунро дар як бадан [[мозаикизм]] меноманд.&lt;ref name=&quot;Shirley2013&quot;&gt;{{Cite journal|last=Shirley|first=Matthew D.|title=Sturge–Weber Syndrome and Port-Wine Stains Caused by Somatic Mutation in GNAQ|journal=The New England Journal of Medicine|year=2013|volume=368|issue=21|pages=1971–1979|doi=10.1056/NEJMoa1213507}}&lt;/ref&gt;

Аксари норҳо [[Ирсият|ирсӣ]] нестанд ва аз падару модар ба фарзанд намегузаранд. Аммо баъзе нуқсонҳои рагҳои хун, ки ба нор монанданд, метавонанд бо бемориҳои ирсии вобаста ба генҳои [[RASA1|''RASA1'']] ва [[EPHB4|''EPHB4'']] пайваста бошанд.&lt;ref name=&quot;GeneReviewsCMAVM&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK52764/|title=Capillary Malformation-Arteriovenous Malformation Syndrome|last=Bayrak-Toydemir|first=Pinar|last2=Stevenson|first2=David A.|website=GeneReviews|publisher=NCBI Bookshelf|date=2019-09-12|access-date=2026-10-26}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ISSVA2025&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.issva.org/classification|title=ISSVA Classification for Vascular Anomalies|website=International Society for the Study of Vascular Anomalies|year=2025|access-date=2026-10-26}}&lt;/ref&gt;

== Фарқ аз дигар доғҳои модарзодӣ ==
[[File:Mariano Barbacid 2012.jpg|thumb|Пажӯҳишгари соҳаи саратоншиносӣ — Мариано Барбасид]]
Норро баъзан бо дигар доғҳои рагии пӯсти навзодон омехта мекунанд, зеро ҳамаи онҳо метавонанд ранги гулобӣ ё сурх дошта бошанд.

[[Невуси оддӣ]] (''nevus simplex'') — доғи рагиест, ки дар навзодон бештар дар байни [[Абрӯ|абрӯвон]], пилки чашм ё пушти гардан дида мешавад. Сарҳади доғ одатан норавшан буда, ҳангоми гиря ё баланд шудани ҳарорати бадан сурхтар мешавад. Доғҳои рӯй аксаран дар солҳои нахустини бачагӣ худ аз худ камранг ё тамоман нест мешаванд, аммо доғи пушти гардан метавонад то калонсолӣ боқӣ монад. Баръакси невуси оддӣ, нор одатан нест намешавад.&lt;ref name=&quot;NevusSimplex&quot;&gt;{{Cite web|url=https://dermnetnz.org/topics/naevus-simplex|title=Naevus simplex|website=DermNet|date=2019-01|author=Wei Wu|access-date=2026-10-26}}&lt;/ref&gt;

[[Гемангиомаи кӯдакона]] — [[Омоси хушсифат|омоси хушсифати рагӣ]] мебошад, ки аксаран дар ҳафтаҳои нахустини баъди таваллуд намоён шуда, дар моҳҳои аввал тез калон мешавад. Баъдан афзоиши он бас шуда, дар бисёр ҳолатҳо оҳиста-оҳиста хурд мешавад. Нор бошад, нуқсони ташаккули рагҳо аст, на омоси рагӣ ва чунин давраи афзоиши босуръату хурдшавиро надорад.&lt;ref name=&quot;AAP2019&quot;&gt;{{Cite journal|title=Clinical Practice Guideline for the Management of Infantile Hemangiomas|journal=Pediatrics|year=2019|volume=143|issue=1|pages=e20183475|doi=10.1542/peds.2018-3475}}&lt;/ref&gt;

== Бемориҳои ҳамроҳ ==

Аксари норҳо мустақилона пайдо шуда, бо дигар бемориҳо алоқаманд нестанд. Лекин баъзе доғҳои васеъ, махсусан онҳое ки пешонӣ ва атрофи чашмро фаро мегиранд, метавонанд нишонаи нуқсонҳои мураккабтари рагӣ бошанд.

=== Синдроми Стерҷ–Вебер ===

[[Синдроми Стерҷ–Вебер]] бемории кам дидашавандаи модарзодиест, ки метавонад рагҳои пӯст, мағзи сар ва чашмро дар бар гирад. Яке аз нишонаҳои он нори рӯй мебошад, ки бештар пешонӣ ва баъзан пилки болои чашмро фаро мегирад.

Дар одамони гирифтори ин синдром нуқсонҳои рагии мағзи сар метавонанд боиси [[Саръ|хурӯҷи саръ]], дарди сар ва душвориҳои инкишофи асаб шаванд. Осеби рагҳои чашм бошад, метавонад бо [[Глаукома|глаукома]] (беморие, ки ба [[асаби босира]] осеб мерасонад) алоқаманд бошад. Бояд қайд кард, ки мавҷудияти нор дар пешонӣ маънои онро надорад, ки шахс ҳатман ин синдромро дорад. Аммо чунин ҷойгиршавӣ, махсусан дар кӯдакони навзод, барои арзёбии хатари беморӣ аҳамият дорад.&lt;ref name=&quot;SWS2021&quot; /&gt;

=== Синдроми Клиппел–Треноне ===

[[Синдроми Клиппел–Треноне]] бо нуқсонҳои рагии пӯст, тағйироти [[Варид|рагҳои варидӣ]] ва афзоиши ғайримуқаррарии бофтаҳои як қисми бадан алоқаманд аст. Дар ин ҳолат доғи сурхи рагӣ метавонад дар даст ё пой ҷойгир шуда, бо калоншавии ҳаҷм ё дарозии узви осебдида ҳамроҳ бошад.&lt;ref name=&quot;ISSVA2025&quot;/&gt;

== Ташхис ==

Пизишк одатан норро аз рӯйи намуди доғ, ҷойгиршавӣ ва мавҷуд будани он аз вақти таваллуд ташхис мекунад. Дар аксари ҳолатҳо муоинаи иловагӣ лозим нест. Агар гумон равад, ки осеби рагҳои дарунӣ ё бемории дигар вуҷуд дошта бошад, пизишк метавонад [[Ултрасадо|муоинаи ултрасадоӣ]], [[Томографияи магнитӣ-резонансӣ|томографияи магнитӣ-резонансӣ]] (ТМР) ё санҷиши чашмро тавсия диҳад.&lt;ref name=&quot;MedlinePlus2025&quot; /&gt;

Кӯдаконе, ки дар пешонӣ ё пилки чашм нор доранд, бояд аз муоинаи мутахассис гузаранд. [[Чашмпизишкӣ|Чашмпизишк]] (офталмолог) мавҷудияти глаукома ва [[Асабшиносӣ|асабпизишк]] нишонаҳои [[синдроми Стерҷ–Вебер|синдроми Стерҷ–Веберро]] месанҷад.&lt;ref name=&quot;SWS2021&quot; /&gt;

Томографияи мағзи сар барои ҳамаи кӯдакони дорои нор ҳатмӣ нест. Зарурати он вобаста ба ҷойгиршавии доғ ва нишонаҳои беморӣ таъйин мешавад. Натиҷаи муқаррарии томография дар моҳҳои аввали ҳаёт набудани синдроми Стерҷ–Веберро пурра тасдиқ намекунад.&lt;ref name=&quot;Neurology2021&quot;&gt;{{Cite journal|title=Consensus Statement for the Management and Treatment of Sturge-Weber Syndrome: Neurology, Neuroimaging, and Ophthalmology Recommendations|journal=Pediatric Neurology|year=2021|volume=121|pages=59–66|doi=10.1016/j.pediatrneurol.2021.04.013}}&lt;/ref&gt;

== Табобат ==

Нор одатан ба саломатӣ зарар надорад ва на ҳамеша ба табобат ниёз дорад. Муолиҷа асосан барои камранг кардани доғ, пешгирии ғафсшавии пӯст ва беҳтар кардани намуди зоҳирии он гузаронида мешавад.&lt;ref name=&quot;AlderHey&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.alderhey.nhs.uk/conditions/patient-information-leaflets/laser-treatment-for-capillary-malformation-port-wine-stain/|title=Laser Treatment for Capillary Malformation (Port Wine Stain)|website=Alder Hey Children's Hospital|access-date=2026-10-26}}&lt;/ref&gt;

=== Табобати лазерӣ ===

Усули асосии табобати нор истифодаи [[Лазер|лазери]] импулсии рангӣ ({{lang-en|pulsed dye laser}}, PDL) мебошад. Ин дастгоҳ ба пӯст импулсҳои кӯтоҳи рӯшноӣ мефиристад, ки онҳоро [[Ҳемоглобин|ҳемоглобини]] ҷаббида мегирад. Дар натиҷа, рагҳои васеъшуда гарм шуда, осеб мебинанд ва ранги доғ тадриҷан кам мешавад. Ин роҳи табобат ба бофтаҳои атроф осеби нисбатан кам мерасад.&lt;ref name=&quot;GOSH&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.gosh.nhs.uk/conditions-and-treatments/conditions-we-treat/port-wine-stains/|title=Port wine stains|website=Great Ormond Street Hospital|access-date=2026-10-26}}&lt;/ref&gt;

Барои ба даст овардани натиҷаи назаррас одатан чандин ҷаласаи табобат лозим аст. Самаранокии он ба синну соли бемор, ранги пӯст, ҷойгиршавӣ ва ғафсии доғ вобаста аст. Дар баъзе одамон нор хеле камранг мешавад, аммо дар дигарон танҳо қисман равшан мегардад. Ба пуррагӣ нест кардани доғ на ҳамеша имконпазир аст.&lt;ref name=&quot;GOSH&quot; /&gt;

Таҳқиқотҳо нишон медиҳанд, ки оғози табобат дар синни хурдсолӣ метавонад натиҷаҳои беҳтар диҳад. Бо вуҷуди ин, вақти муносиби муолиҷа барои ҳар кӯдак алоҳида муайян карда мешавад, махсусан агар истифодаи [[Бедардкунӣ|доруҳои бедардкунанда]] ё [[Беҳушкунӣ|беҳушкунанда]] зарур бошад.&lt;ref name=&quot;SWS2021&quot;/&gt; Пас аз табобати лазерӣ пӯст метавонад муваққатан сурх, варам ё кабуд шавад. Баъзан дард, тағйири ранги пӯст ё пайдоиши изи захм низ мушоҳида мешавад. Аммо бо истифодаи дурусти дастгоҳ, осори доимӣ нисбатан кам ба вуҷуд меоянд.&lt;ref name=&quot;Nguyen2025&quot;&gt;{{Cite journal|last=Nguyen|first=Lynhda|title=Laser and light-based treatments for port-wine birthmarks – a systematic review and network meta-analysis|journal=Journal der Deutschen Dermatologischen Gesellschaft|year=2025|volume=23|issue=3|pages=293–301|doi=10.1111/ddg.15612}}&lt;/ref&gt;

=== Роҳҳои дигар ===
Агар табобати лазериӣ натиҷаи кофӣ надиҳад, метавон аз намудҳои дигари лазер ё усулҳои рӯшноӣ истифода бурд.&lt;ref name=&quot;Nguyen2025&quot; /&gt; Дар ҳолатҳои ғафсшавии зиёди пӯст, пайдоиши гиреҳчаҳои калон ё халалдор шудани доғ ба фаъолияти узвҳо баъзан [[Ҷарроҳӣ|ҷарроҳӣ]] лозим мешавад.&lt;ref name=&quot;Grenier2026&quot; /&gt;

Барои пӯшондани доғ аз [[Воситаҳои ороишӣ|воситаҳои ороишӣ]] ([[Макияж|макияж]]) низ истифода мебаранд. Онҳо ранги доғро муваққатан пинҳон мекунанд, вале ба рагҳои хун таъсир намерасонанд.&lt;ref name=&quot;GOSH&quot; /&gt;

== Паҳншавӣ ==

Тибқи таҳқиқот, нор дар 3–5 кӯдак аз ҳар 1000 навзод (0,3–0,5%) дида мешавад. Он ҳам дар писарон ва ҳам дар духтарон пайдо мешавад.&lt;ref name=&quot;AAFP2024&quot;/&gt;

== Дар фарҳанги тоҷикӣ ==
Тоҷикон ба духтароне, ки бо доғи нор таваллуд мешаванд, баъзан номҳои Анора, Анорхол, Анорбибӣ ё Анормо медиҳанд, зеро ранги доғ ба донаҳои анор монанд аст. Тибқи як бовари халқӣ, чунин номгузорӣ метавонад боиси камранг ё нопадид шудани доғ гардад, аммо ин бовар асоси илмӣ надорад.&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Хайдаров |first=Шомат |title=Типологическое исследование фитофорной антропонимии таджиков |year=2020 |page=126 |url=https://cyberleninka.ru/article/n/tipologicheskoe-issledovanie-fitofornoy-antroponimii-tadzhikov/pdf}}&lt;/ref&gt;

== Адабиёт ==
{{reflist}}
[[Гурӯҳ:Нуқсонҳои мӯйрагҳо]]</text>
      <sha1>aqrnxqlfk18sfpk0gjj1uuhi2pvnnp0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1491433</id>
      <parentid>1491432</parentid>
      <timestamp>2026-10-26T23:45:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zosya95</username>
        <id>54344</id>
      </contributor>
      <comment>/* Табобат */</comment>
      <origin>1491433</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20454" sha1="5hpryhvyt35ni39dgdh61sa6ldwtw0w" xml:space="preserve">{{Ҳолати тиббӣ
|ном              = Нор
|синонимҳо        = {{hlist|Доғи нор| Холи нор}}
|тасвир           = PortWineStainHand.jpg
|андозаи тасвир   = 220px
|зернависи_тасвир = Доғи нор дар пушти даст
|ихтисос          = [[Дерматология]]
|нишонаҳо         = Доғи ҳамвори гулобӣ, сурх ё бунафш дар пӯст
|вазниншавӣ       = {{Феҳристи нишондор|Ғафсшавии пӯст|Пайдоиши гиреҳчаҳо|[[Хунравӣ]]|Дар баъзе ҳолатҳо [[глаукома]]}}
|оғози беморӣ     = Модарзод
|давомнокӣ        = Тамоми умр
|сабабҳо          = {{Феҳристи нишондор|Ташаккули ғайримуқаррарии рагҳои хун| Аксаран мутатсияи соматикии гени ''GNAQ''}}
|ташхис           = {{Феҳристи нишондор|Муоинаи зоҳирӣ|Дар ҳолатҳои зарурӣ [[томографияи магнитӣ-резонансӣ]]}}
|дифференсиалӣ    = {{hlist|[[Невуси одӣ]]|[[Гемангиомаи кӯдакона]]}}
|табобат          = Табобати лазерӣ; дар ҳолатҳои муайян ҷарроҳӣ
|пешгӯиҳо         = Одатан безарар; бо синну сол метавонад тира ва ғафс шавад
|паҳншавӣ         = 0,3–0,5% навзодон
}}
'''Нор''' ({{lang-la|nevus flammeus}}) — [[Нуқсонҳои рагҳо|нуқсони модарзодии рагҳои хунгарди пӯст]] аст, ки чун доғи ҳамвори [[пуштӣ]], [[сурх]] ё [[Бунафш|бунафшранг]] намоён мешавад. Нор дар натиҷаи рушди нодуруст ва васеъшавии [[Мӯйраг|мӯйрагҳо]] ва дигар [[Рагҳои хун|рагҳои хурди пӯст]] ба вуҷуд меояд. Он ба гурӯҳи [[Нуқсони рагӣ|нуқсонҳои рагии дорои гардиши сусти хун]] дохил мешавад ва [[саратон]] намебошад.&lt;ref name=&quot;Grenier2026&quot;&gt;{{Cite journal|last=Grenier|first=Pierre-Olivier|last2=Liang|first2=Marilyn G.|title=Management of Capillary Malformations|journal=Clinics in Plastic Surgery|year=2026|volume=53|issue=4|pages=555–563|doi=10.1016/j.cps.2026.05.007}}&lt;/ref&gt;

Доғи нор аз давраи таваллуд вуҷуд дошта, одатан тамоми умр боқӣ мемонад. Он асосан дар [[Рӯй|рӯй]] ва [[Гардан|гардан]] дида шавад ҳам, он метавонад дар дигар қисмҳои бадан низ пайдо шавад. Нор одатан ба саломатӣ зарар намерасонад. Аммо агар дар пешонӣ ё атрофи чашм ҷойгир бошад, баъзан метавонад бо нуқсонҳои рагҳои [[Чашм|чашм]] ё [[Мағзи сар|мағзи сар]] алоқаманд бошад.&lt;ref name=&quot;SWS2021&quot;&gt;{{Cite journal|title=Consensus Statement for the Management and Treatment of Port-Wine Birthmarks in Sturge-Weber Syndrome|journal=JAMA Dermatology|year=2021|volume=157|issue=1|pages=98–104|doi=10.1001/jamadermatol.2020.4226}}&lt;/ref&gt;

== Аломатҳо ва хусусиятҳо ==

Андоза ва шакли нор гуногун буда, он метавонад доғи хурд ё қисми зиёди пӯстро фаро гирад. Дар [[Навзод|навзодон]] ранги он одатан пуштӣ ё сурхи равшан аст. Нор дар кӯдакӣ ҳамвор буда, одатан дард ё хориш надорад. Бо калон шудани кӯдак доғ низ калон мешавад.&lt;ref name=&quot;MedlinePlus2025&quot;&gt;{{Cite web|url=https://medlineplus.gov/ency/article/001475.htm|title=Port-wine stain|website=MedlinePlus Medical Encyclopedia|publisher=U.S. National Library of Medicine|date=2025-06-03|access-date=2026-10-26}}&lt;/ref&gt;

Бо гузашти солҳо, махсусан дар рӯй, нор метавонад тағйир ёбад:

* '''Тирашавии ранг''' — ранги доғ аз пуштӣ ё сурхи равшан ба сурхи тира ё бунафш табдил меёбад.
* '''Ғафсшавии пӯст''' — пӯсти доғдор рафта-рафта ғафс шуда, каме барҷаста мегардад.
* '''Пайдоиши гиреҳчаҳо''' — дар баъзе калонсолон дар рӯйи доғ барҷастагиҳои хурди рагӣ пайдо мешаванд, ки ҳангоми осеб дидан метавонанд хунравӣ кунанд.

Ин дигаргуниҳо дар ҳама дида намешаванд. Онҳо ба андоза, ҷойгиршавӣ ва ҳолати рагҳои хун вобаста мебошанд.&lt;ref name=&quot;AAFP2024&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.aafp.org/pubs/afp/issues/2024/0300/newborn-skin-birthmarks.html|title=Newborn Skin: Part II. Birthmarks|last=Snyder|first=Katherine A. M.|last2=Voelckers|first2=Adam D.|website=American Family Physician|year=2024|volume=109|issue=3|pages=217–221}}&lt;/ref&gt;

[[Акс:RIAN_archive_359290_Mikhail_Gorbachev.jpg|мини|Доғи нор дар пешонии [[Михаил Горбачёв]]]]

== Сабаб ва пайдоиш ==

Нор ҳангоми инкишофи [[ҷанин]] дар батни модар пайдо мешавад. Дар пӯсти солим мӯйрагҳо [[Оксиген|оксиген]] ва [[Моддаҳои ғизоӣ|моддаҳои ғизоиро]] аз хун ба бофтаҳо мерасонанд. Аммо ҳангоми пайдоиши нор, баъзе аз ин рагҳо нодуруст рушд карда, васеъ мемонанд. Хуни дохили онҳо аз зери пӯст намоён шуда, ранги сурхи доғро ба вуҷуд меорад.&lt;ref name=&quot;MedlinePlus2025&quot; /&gt;

Таҳқиқоти [[Генетика|генетикӣ]] нишон додаанд, ки бисёр норҳо бо тағйирот дар [[Ген|гени]] [[GNAQ|''GNAQ'']] алоқаманданд. Яке аз тағйироти маълуми ин ген ''c.548G&gt;A'' мебошад, ки фаъолияти [[Сафедаҳо|сафедаи]] ҳосилкардаи ин генро дигар мекунад. Ин тағйирот одатан ҳангоми инкишофи ҷанин пайдо шуда, танҳо дар қисми муайяни ҳуҷайраҳои бадан мавҷуд аст. Чунин тағйиротро [[Мутатсияи соматикӣ|мутатсияи соматикӣ]] ва мавҷудияти ҳуҷайраҳои аз ҷиҳати генетикӣ гуногунро дар як бадан [[мозаикизм]] меноманд.&lt;ref name=&quot;Shirley2013&quot;&gt;{{Cite journal|last=Shirley|first=Matthew D.|title=Sturge–Weber Syndrome and Port-Wine Stains Caused by Somatic Mutation in GNAQ|journal=The New England Journal of Medicine|year=2013|volume=368|issue=21|pages=1971–1979|doi=10.1056/NEJMoa1213507}}&lt;/ref&gt;

Аксари норҳо [[Ирсият|ирсӣ]] нестанд ва аз падару модар ба фарзанд намегузаранд. Аммо баъзе нуқсонҳои рагҳои хун, ки ба нор монанданд, метавонанд бо бемориҳои ирсии вобаста ба генҳои [[RASA1|''RASA1'']] ва [[EPHB4|''EPHB4'']] пайваста бошанд.&lt;ref name=&quot;GeneReviewsCMAVM&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK52764/|title=Capillary Malformation-Arteriovenous Malformation Syndrome|last=Bayrak-Toydemir|first=Pinar|last2=Stevenson|first2=David A.|website=GeneReviews|publisher=NCBI Bookshelf|date=2019-09-12|access-date=2026-10-26}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ISSVA2025&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.issva.org/classification|title=ISSVA Classification for Vascular Anomalies|website=International Society for the Study of Vascular Anomalies|year=2025|access-date=2026-10-26}}&lt;/ref&gt;

== Фарқ аз дигар доғҳои модарзодӣ ==
[[File:Mariano Barbacid 2012.jpg|thumb|Пажӯҳишгари соҳаи саратоншиносӣ — Мариано Барбасид]]
Норро баъзан бо дигар доғҳои рагии пӯсти навзодон омехта мекунанд, зеро ҳамаи онҳо метавонанд ранги гулобӣ ё сурх дошта бошанд.

[[Невуси оддӣ]] (''nevus simplex'') — доғи рагиест, ки дар навзодон бештар дар байни [[Абрӯ|абрӯвон]], пилки чашм ё пушти гардан дида мешавад. Сарҳади доғ одатан норавшан буда, ҳангоми гиря ё баланд шудани ҳарорати бадан сурхтар мешавад. Доғҳои рӯй аксаран дар солҳои нахустини бачагӣ худ аз худ камранг ё тамоман нест мешаванд, аммо доғи пушти гардан метавонад то калонсолӣ боқӣ монад. Баръакси невуси оддӣ, нор одатан нест намешавад.&lt;ref name=&quot;NevusSimplex&quot;&gt;{{Cite web|url=https://dermnetnz.org/topics/naevus-simplex|title=Naevus simplex|website=DermNet|date=2019-01|author=Wei Wu|access-date=2026-10-26}}&lt;/ref&gt;

[[Гемангиомаи кӯдакона]] — [[Омоси хушсифат|омоси хушсифати рагӣ]] мебошад, ки аксаран дар ҳафтаҳои нахустини баъди таваллуд намоён шуда, дар моҳҳои аввал тез калон мешавад. Баъдан афзоиши он бас шуда, дар бисёр ҳолатҳо оҳиста-оҳиста хурд мешавад. Нор бошад, нуқсони ташаккули рагҳо аст, на омоси рагӣ ва чунин давраи афзоиши босуръату хурдшавиро надорад.&lt;ref name=&quot;AAP2019&quot;&gt;{{Cite journal|title=Clinical Practice Guideline for the Management of Infantile Hemangiomas|journal=Pediatrics|year=2019|volume=143|issue=1|pages=e20183475|doi=10.1542/peds.2018-3475}}&lt;/ref&gt;

== Бемориҳои ҳамроҳ ==

Аксари норҳо мустақилона пайдо шуда, бо дигар бемориҳо алоқаманд нестанд. Лекин баъзе доғҳои васеъ, махсусан онҳое ки пешонӣ ва атрофи чашмро фаро мегиранд, метавонанд нишонаи нуқсонҳои мураккабтари рагӣ бошанд.

=== Синдроми Стерҷ–Вебер ===

[[Синдроми Стерҷ–Вебер]] бемории кам дидашавандаи модарзодиест, ки метавонад рагҳои пӯст, мағзи сар ва чашмро дар бар гирад. Яке аз нишонаҳои он нори рӯй мебошад, ки бештар пешонӣ ва баъзан пилки болои чашмро фаро мегирад.

Дар одамони гирифтори ин синдром нуқсонҳои рагии мағзи сар метавонанд боиси [[Саръ|хурӯҷи саръ]], дарди сар ва душвориҳои инкишофи асаб шаванд. Осеби рагҳои чашм бошад, метавонад бо [[Глаукома|глаукома]] (беморие, ки ба [[асаби босира]] осеб мерасонад) алоқаманд бошад. Бояд қайд кард, ки мавҷудияти нор дар пешонӣ маънои онро надорад, ки шахс ҳатман ин синдромро дорад. Аммо чунин ҷойгиршавӣ, махсусан дар кӯдакони навзод, барои арзёбии хатари беморӣ аҳамият дорад.&lt;ref name=&quot;SWS2021&quot; /&gt;

=== Синдроми Клиппел–Треноне ===

[[Синдроми Клиппел–Треноне]] бо нуқсонҳои рагии пӯст, тағйироти [[Варид|рагҳои варидӣ]] ва афзоиши ғайримуқаррарии бофтаҳои як қисми бадан алоқаманд аст. Дар ин ҳолат доғи сурхи рагӣ метавонад дар даст ё пой ҷойгир шуда, бо калоншавии ҳаҷм ё дарозии узви осебдида ҳамроҳ бошад.&lt;ref name=&quot;ISSVA2025&quot;/&gt;

== Ташхис ==

Пизишк одатан норро аз рӯйи намуди доғ, ҷойгиршавӣ ва мавҷуд будани он аз вақти таваллуд ташхис мекунад. Дар аксари ҳолатҳо муоинаи иловагӣ лозим нест. Агар гумон равад, ки осеби рагҳои дарунӣ ё бемории дигар вуҷуд дошта бошад, пизишк метавонад [[Ултрасадо|муоинаи ултрасадоӣ]], [[Томографияи магнитӣ-резонансӣ|томографияи магнитӣ-резонансӣ]] (ТМР) ё санҷиши чашмро тавсия диҳад.&lt;ref name=&quot;MedlinePlus2025&quot; /&gt;

Кӯдаконе, ки дар пешонӣ ё пилки чашм нор доранд, бояд аз муоинаи мутахассис гузаранд. [[Чашмпизишкӣ|Чашмпизишк]] (офталмолог) мавҷудияти глаукома ва [[Асабшиносӣ|асабпизишк]] нишонаҳои [[синдроми Стерҷ–Вебер|синдроми Стерҷ–Веберро]] месанҷад.&lt;ref name=&quot;SWS2021&quot; /&gt;

Томографияи мағзи сар барои ҳамаи кӯдакони дорои нор ҳатмӣ нест. Зарурати он вобаста ба ҷойгиршавии доғ ва нишонаҳои беморӣ таъйин мешавад. Натиҷаи муқаррарии томография дар моҳҳои аввали ҳаёт набудани синдроми Стерҷ–Веберро пурра тасдиқ намекунад.&lt;ref name=&quot;Neurology2021&quot;&gt;{{Cite journal|title=Consensus Statement for the Management and Treatment of Sturge-Weber Syndrome: Neurology, Neuroimaging, and Ophthalmology Recommendations|journal=Pediatric Neurology|year=2021|volume=121|pages=59–66|doi=10.1016/j.pediatrneurol.2021.04.013}}&lt;/ref&gt;

== Табобат ==

Нор одатан ба саломатӣ зарар надорад ва на ҳамеша ба табобат ниёз дорад. Муолиҷа асосан барои камранг кардани доғ, пешгирии ғафсшавии пӯст ва беҳтар кардани намуди зоҳирии он гузаронида мешавад.&lt;ref name=&quot;AlderHey&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.alderhey.nhs.uk/conditions/patient-information-leaflets/laser-treatment-for-capillary-malformation-port-wine-stain/|title=Laser Treatment for Capillary Malformation (Port Wine Stain)|website=Alder Hey Children's Hospital|access-date=2026-10-26}}&lt;/ref&gt;

=== Табобати лазерӣ ===

Усули асосии табобати нор истифодаи [[Лазер|лазери]] импулсии рангӣ ({{lang-en|pulsed dye laser}}, PDL) мебошад. Ин дастгоҳ ба пӯст импулсҳои кӯтоҳи рӯшноӣ мефиристад, ки онҳоро [[Ҳемоглобин|ҳемоглобини]] хун ҷаббида мегирад. Дар натиҷа, рагҳои васеъшуда гарм шуда, осеб мебинанд ва ранги доғ тадриҷан кам мешавад. Ин роҳи табобат ба бофтаҳои атроф осеби нисбатан кам мерасад.&lt;ref name=&quot;GOSH&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.gosh.nhs.uk/conditions-and-treatments/conditions-we-treat/port-wine-stains/|title=Port wine stains|website=Great Ormond Street Hospital|access-date=2026-10-26}}&lt;/ref&gt;

Барои ба даст овардани натиҷаи назаррас одатан чандин ҷаласаи табобат лозим аст. Самаранокии он ба синну соли бемор, ранги пӯст, ҷойгиршавӣ ва ғафсии доғ вобаста аст. Дар баъзе одамон нор хеле камранг мешавад, аммо дар дигарон танҳо қисман равшан мегардад. Ба пуррагӣ нест кардани доғ на ҳамеша имконпазир аст.&lt;ref name=&quot;GOSH&quot; /&gt;

Таҳқиқотҳо нишон медиҳанд, ки оғози табобат дар синни хурдсолӣ метавонад натиҷаҳои беҳтар диҳад. Бо вуҷуди ин, вақти муносиби муолиҷа барои ҳар кӯдак алоҳида муайян карда мешавад, махсусан агар истифодаи [[Бедардкунӣ|доруҳои бедардкунанда]] ё [[Беҳушкунӣ|беҳушкунанда]] зарур бошад.&lt;ref name=&quot;SWS2021&quot;/&gt; Пас аз табобати лазерӣ пӯст метавонад муваққатан сурх, варам ё кабуд шавад. Баъзан дард, тағйири ранги пӯст ё пайдоиши изи захм низ мушоҳида мешавад. Аммо бо истифодаи дурусти дастгоҳ, осори доимӣ нисбатан кам ба вуҷуд меоянд.&lt;ref name=&quot;Nguyen2025&quot;&gt;{{Cite journal|last=Nguyen|first=Lynhda|title=Laser and light-based treatments for port-wine birthmarks – a systematic review and network meta-analysis|journal=Journal der Deutschen Dermatologischen Gesellschaft|year=2025|volume=23|issue=3|pages=293–301|doi=10.1111/ddg.15612}}&lt;/ref&gt;

=== Роҳҳои дигар ===
Агар табобати лазериӣ натиҷаи кофӣ надиҳад, метавон аз намудҳои дигари лазер ё усулҳои рӯшноӣ истифода бурд.&lt;ref name=&quot;Nguyen2025&quot; /&gt; Дар ҳолатҳои ғафсшавии зиёди пӯст, пайдоиши гиреҳчаҳои калон ё халалдор шудани доғ ба фаъолияти узвҳо баъзан [[Ҷарроҳӣ|ҷарроҳӣ]] лозим мешавад.&lt;ref name=&quot;Grenier2026&quot; /&gt;

Барои пӯшондани доғ аз [[Воситаҳои ороишӣ|воситаҳои ороишӣ]] ([[Макияж|макияж]]) низ истифода мебаранд. Онҳо ранги доғро муваққатан пинҳон мекунанд, вале ба рагҳои хун таъсир намерасонанд.&lt;ref name=&quot;GOSH&quot; /&gt;

== Паҳншавӣ ==

Тибқи таҳқиқот, нор дар 3–5 кӯдак аз ҳар 1000 навзод (0,3–0,5%) дида мешавад. Он ҳам дар писарон ва ҳам дар духтарон пайдо мешавад.&lt;ref name=&quot;AAFP2024&quot;/&gt;

== Дар фарҳанги тоҷикӣ ==
Тоҷикон ба духтароне, ки бо доғи нор таваллуд мешаванд, баъзан номҳои Анора, Анорхол, Анорбибӣ ё Анормо медиҳанд, зеро ранги доғ ба донаҳои анор монанд аст. Тибқи як бовари халқӣ, чунин номгузорӣ метавонад боиси камранг ё нопадид шудани доғ гардад, аммо ин бовар асоси илмӣ надорад.&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Хайдаров |first=Шомат |title=Типологическое исследование фитофорной антропонимии таджиков |year=2020 |page=126 |url=https://cyberleninka.ru/article/n/tipologicheskoe-issledovanie-fitofornoy-antroponimii-tadzhikov/pdf}}&lt;/ref&gt;

== Адабиёт ==
{{reflist}}
[[Гурӯҳ:Нуқсонҳои мӯйрагҳо]]</text>
      <sha1>5hpryhvyt35ni39dgdh61sa6ldwtw0w</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1491434</id>
      <parentid>1491433</parentid>
      <timestamp>2026-10-26T23:45:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zosya95</username>
        <id>54344</id>
      </contributor>
      <comment>/* Табобат */</comment>
      <origin>1491434</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20458" sha1="jm123rqwvw396tf1lkl9jfdbue6ga08" xml:space="preserve">{{Ҳолати тиббӣ
|ном              = Нор
|синонимҳо        = {{hlist|Доғи нор| Холи нор}}
|тасвир           = PortWineStainHand.jpg
|андозаи тасвир   = 220px
|зернависи_тасвир = Доғи нор дар пушти даст
|ихтисос          = [[Дерматология]]
|нишонаҳо         = Доғи ҳамвори гулобӣ, сурх ё бунафш дар пӯст
|вазниншавӣ       = {{Феҳристи нишондор|Ғафсшавии пӯст|Пайдоиши гиреҳчаҳо|[[Хунравӣ]]|Дар баъзе ҳолатҳо [[глаукома]]}}
|оғози беморӣ     = Модарзод
|давомнокӣ        = Тамоми умр
|сабабҳо          = {{Феҳристи нишондор|Ташаккули ғайримуқаррарии рагҳои хун| Аксаран мутатсияи соматикии гени ''GNAQ''}}
|ташхис           = {{Феҳристи нишондор|Муоинаи зоҳирӣ|Дар ҳолатҳои зарурӣ [[томографияи магнитӣ-резонансӣ]]}}
|дифференсиалӣ    = {{hlist|[[Невуси одӣ]]|[[Гемангиомаи кӯдакона]]}}
|табобат          = Табобати лазерӣ; дар ҳолатҳои муайян ҷарроҳӣ
|пешгӯиҳо         = Одатан безарар; бо синну сол метавонад тира ва ғафс шавад
|паҳншавӣ         = 0,3–0,5% навзодон
}}
'''Нор''' ({{lang-la|nevus flammeus}}) — [[Нуқсонҳои рагҳо|нуқсони модарзодии рагҳои хунгарди пӯст]] аст, ки чун доғи ҳамвори [[пуштӣ]], [[сурх]] ё [[Бунафш|бунафшранг]] намоён мешавад. Нор дар натиҷаи рушди нодуруст ва васеъшавии [[Мӯйраг|мӯйрагҳо]] ва дигар [[Рагҳои хун|рагҳои хурди пӯст]] ба вуҷуд меояд. Он ба гурӯҳи [[Нуқсони рагӣ|нуқсонҳои рагии дорои гардиши сусти хун]] дохил мешавад ва [[саратон]] намебошад.&lt;ref name=&quot;Grenier2026&quot;&gt;{{Cite journal|last=Grenier|first=Pierre-Olivier|last2=Liang|first2=Marilyn G.|title=Management of Capillary Malformations|journal=Clinics in Plastic Surgery|year=2026|volume=53|issue=4|pages=555–563|doi=10.1016/j.cps.2026.05.007}}&lt;/ref&gt;

Доғи нор аз давраи таваллуд вуҷуд дошта, одатан тамоми умр боқӣ мемонад. Он асосан дар [[Рӯй|рӯй]] ва [[Гардан|гардан]] дида шавад ҳам, он метавонад дар дигар қисмҳои бадан низ пайдо шавад. Нор одатан ба саломатӣ зарар намерасонад. Аммо агар дар пешонӣ ё атрофи чашм ҷойгир бошад, баъзан метавонад бо нуқсонҳои рагҳои [[Чашм|чашм]] ё [[Мағзи сар|мағзи сар]] алоқаманд бошад.&lt;ref name=&quot;SWS2021&quot;&gt;{{Cite journal|title=Consensus Statement for the Management and Treatment of Port-Wine Birthmarks in Sturge-Weber Syndrome|journal=JAMA Dermatology|year=2021|volume=157|issue=1|pages=98–104|doi=10.1001/jamadermatol.2020.4226}}&lt;/ref&gt;

== Аломатҳо ва хусусиятҳо ==

Андоза ва шакли нор гуногун буда, он метавонад доғи хурд ё қисми зиёди пӯстро фаро гирад. Дар [[Навзод|навзодон]] ранги он одатан пуштӣ ё сурхи равшан аст. Нор дар кӯдакӣ ҳамвор буда, одатан дард ё хориш надорад. Бо калон шудани кӯдак доғ низ калон мешавад.&lt;ref name=&quot;MedlinePlus2025&quot;&gt;{{Cite web|url=https://medlineplus.gov/ency/article/001475.htm|title=Port-wine stain|website=MedlinePlus Medical Encyclopedia|publisher=U.S. National Library of Medicine|date=2025-06-03|access-date=2026-10-26}}&lt;/ref&gt;

Бо гузашти солҳо, махсусан дар рӯй, нор метавонад тағйир ёбад:

* '''Тирашавии ранг''' — ранги доғ аз пуштӣ ё сурхи равшан ба сурхи тира ё бунафш табдил меёбад.
* '''Ғафсшавии пӯст''' — пӯсти доғдор рафта-рафта ғафс шуда, каме барҷаста мегардад.
* '''Пайдоиши гиреҳчаҳо''' — дар баъзе калонсолон дар рӯйи доғ барҷастагиҳои хурди рагӣ пайдо мешаванд, ки ҳангоми осеб дидан метавонанд хунравӣ кунанд.

Ин дигаргуниҳо дар ҳама дида намешаванд. Онҳо ба андоза, ҷойгиршавӣ ва ҳолати рагҳои хун вобаста мебошанд.&lt;ref name=&quot;AAFP2024&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.aafp.org/pubs/afp/issues/2024/0300/newborn-skin-birthmarks.html|title=Newborn Skin: Part II. Birthmarks|last=Snyder|first=Katherine A. M.|last2=Voelckers|first2=Adam D.|website=American Family Physician|year=2024|volume=109|issue=3|pages=217–221}}&lt;/ref&gt;

[[Акс:RIAN_archive_359290_Mikhail_Gorbachev.jpg|мини|Доғи нор дар пешонии [[Михаил Горбачёв]]]]

== Сабаб ва пайдоиш ==

Нор ҳангоми инкишофи [[ҷанин]] дар батни модар пайдо мешавад. Дар пӯсти солим мӯйрагҳо [[Оксиген|оксиген]] ва [[Моддаҳои ғизоӣ|моддаҳои ғизоиро]] аз хун ба бофтаҳо мерасонанд. Аммо ҳангоми пайдоиши нор, баъзе аз ин рагҳо нодуруст рушд карда, васеъ мемонанд. Хуни дохили онҳо аз зери пӯст намоён шуда, ранги сурхи доғро ба вуҷуд меорад.&lt;ref name=&quot;MedlinePlus2025&quot; /&gt;

Таҳқиқоти [[Генетика|генетикӣ]] нишон додаанд, ки бисёр норҳо бо тағйирот дар [[Ген|гени]] [[GNAQ|''GNAQ'']] алоқаманданд. Яке аз тағйироти маълуми ин ген ''c.548G&gt;A'' мебошад, ки фаъолияти [[Сафедаҳо|сафедаи]] ҳосилкардаи ин генро дигар мекунад. Ин тағйирот одатан ҳангоми инкишофи ҷанин пайдо шуда, танҳо дар қисми муайяни ҳуҷайраҳои бадан мавҷуд аст. Чунин тағйиротро [[Мутатсияи соматикӣ|мутатсияи соматикӣ]] ва мавҷудияти ҳуҷайраҳои аз ҷиҳати генетикӣ гуногунро дар як бадан [[мозаикизм]] меноманд.&lt;ref name=&quot;Shirley2013&quot;&gt;{{Cite journal|last=Shirley|first=Matthew D.|title=Sturge–Weber Syndrome and Port-Wine Stains Caused by Somatic Mutation in GNAQ|journal=The New England Journal of Medicine|year=2013|volume=368|issue=21|pages=1971–1979|doi=10.1056/NEJMoa1213507}}&lt;/ref&gt;

Аксари норҳо [[Ирсият|ирсӣ]] нестанд ва аз падару модар ба фарзанд намегузаранд. Аммо баъзе нуқсонҳои рагҳои хун, ки ба нор монанданд, метавонанд бо бемориҳои ирсии вобаста ба генҳои [[RASA1|''RASA1'']] ва [[EPHB4|''EPHB4'']] пайваста бошанд.&lt;ref name=&quot;GeneReviewsCMAVM&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK52764/|title=Capillary Malformation-Arteriovenous Malformation Syndrome|last=Bayrak-Toydemir|first=Pinar|last2=Stevenson|first2=David A.|website=GeneReviews|publisher=NCBI Bookshelf|date=2019-09-12|access-date=2026-10-26}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ISSVA2025&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.issva.org/classification|title=ISSVA Classification for Vascular Anomalies|website=International Society for the Study of Vascular Anomalies|year=2025|access-date=2026-10-26}}&lt;/ref&gt;

== Фарқ аз дигар доғҳои модарзодӣ ==
[[File:Mariano Barbacid 2012.jpg|thumb|Пажӯҳишгари соҳаи саратоншиносӣ — Мариано Барбасид]]
Норро баъзан бо дигар доғҳои рагии пӯсти навзодон омехта мекунанд, зеро ҳамаи онҳо метавонанд ранги гулобӣ ё сурх дошта бошанд.

[[Невуси оддӣ]] (''nevus simplex'') — доғи рагиест, ки дар навзодон бештар дар байни [[Абрӯ|абрӯвон]], пилки чашм ё пушти гардан дида мешавад. Сарҳади доғ одатан норавшан буда, ҳангоми гиря ё баланд шудани ҳарорати бадан сурхтар мешавад. Доғҳои рӯй аксаран дар солҳои нахустини бачагӣ худ аз худ камранг ё тамоман нест мешаванд, аммо доғи пушти гардан метавонад то калонсолӣ боқӣ монад. Баръакси невуси оддӣ, нор одатан нест намешавад.&lt;ref name=&quot;NevusSimplex&quot;&gt;{{Cite web|url=https://dermnetnz.org/topics/naevus-simplex|title=Naevus simplex|website=DermNet|date=2019-01|author=Wei Wu|access-date=2026-10-26}}&lt;/ref&gt;

[[Гемангиомаи кӯдакона]] — [[Омоси хушсифат|омоси хушсифати рагӣ]] мебошад, ки аксаран дар ҳафтаҳои нахустини баъди таваллуд намоён шуда, дар моҳҳои аввал тез калон мешавад. Баъдан афзоиши он бас шуда, дар бисёр ҳолатҳо оҳиста-оҳиста хурд мешавад. Нор бошад, нуқсони ташаккули рагҳо аст, на омоси рагӣ ва чунин давраи афзоиши босуръату хурдшавиро надорад.&lt;ref name=&quot;AAP2019&quot;&gt;{{Cite journal|title=Clinical Practice Guideline for the Management of Infantile Hemangiomas|journal=Pediatrics|year=2019|volume=143|issue=1|pages=e20183475|doi=10.1542/peds.2018-3475}}&lt;/ref&gt;

== Бемориҳои ҳамроҳ ==

Аксари норҳо мустақилона пайдо шуда, бо дигар бемориҳо алоқаманд нестанд. Лекин баъзе доғҳои васеъ, махсусан онҳое ки пешонӣ ва атрофи чашмро фаро мегиранд, метавонанд нишонаи нуқсонҳои мураккабтари рагӣ бошанд.

=== Синдроми Стерҷ–Вебер ===

[[Синдроми Стерҷ–Вебер]] бемории кам дидашавандаи модарзодиест, ки метавонад рагҳои пӯст, мағзи сар ва чашмро дар бар гирад. Яке аз нишонаҳои он нори рӯй мебошад, ки бештар пешонӣ ва баъзан пилки болои чашмро фаро мегирад.

Дар одамони гирифтори ин синдром нуқсонҳои рагии мағзи сар метавонанд боиси [[Саръ|хурӯҷи саръ]], дарди сар ва душвориҳои инкишофи асаб шаванд. Осеби рагҳои чашм бошад, метавонад бо [[Глаукома|глаукома]] (беморие, ки ба [[асаби босира]] осеб мерасонад) алоқаманд бошад. Бояд қайд кард, ки мавҷудияти нор дар пешонӣ маънои онро надорад, ки шахс ҳатман ин синдромро дорад. Аммо чунин ҷойгиршавӣ, махсусан дар кӯдакони навзод, барои арзёбии хатари беморӣ аҳамият дорад.&lt;ref name=&quot;SWS2021&quot; /&gt;

=== Синдроми Клиппел–Треноне ===

[[Синдроми Клиппел–Треноне]] бо нуқсонҳои рагии пӯст, тағйироти [[Варид|рагҳои варидӣ]] ва афзоиши ғайримуқаррарии бофтаҳои як қисми бадан алоқаманд аст. Дар ин ҳолат доғи сурхи рагӣ метавонад дар даст ё пой ҷойгир шуда, бо калоншавии ҳаҷм ё дарозии узви осебдида ҳамроҳ бошад.&lt;ref name=&quot;ISSVA2025&quot;/&gt;

== Ташхис ==

Пизишк одатан норро аз рӯйи намуди доғ, ҷойгиршавӣ ва мавҷуд будани он аз вақти таваллуд ташхис мекунад. Дар аксари ҳолатҳо муоинаи иловагӣ лозим нест. Агар гумон равад, ки осеби рагҳои дарунӣ ё бемории дигар вуҷуд дошта бошад, пизишк метавонад [[Ултрасадо|муоинаи ултрасадоӣ]], [[Томографияи магнитӣ-резонансӣ|томографияи магнитӣ-резонансӣ]] (ТМР) ё санҷиши чашмро тавсия диҳад.&lt;ref name=&quot;MedlinePlus2025&quot; /&gt;

Кӯдаконе, ки дар пешонӣ ё пилки чашм нор доранд, бояд аз муоинаи мутахассис гузаранд. [[Чашмпизишкӣ|Чашмпизишк]] (офталмолог) мавҷудияти глаукома ва [[Асабшиносӣ|асабпизишк]] нишонаҳои [[синдроми Стерҷ–Вебер|синдроми Стерҷ–Веберро]] месанҷад.&lt;ref name=&quot;SWS2021&quot; /&gt;

Томографияи мағзи сар барои ҳамаи кӯдакони дорои нор ҳатмӣ нест. Зарурати он вобаста ба ҷойгиршавии доғ ва нишонаҳои беморӣ таъйин мешавад. Натиҷаи муқаррарии томография дар моҳҳои аввали ҳаёт набудани синдроми Стерҷ–Веберро пурра тасдиқ намекунад.&lt;ref name=&quot;Neurology2021&quot;&gt;{{Cite journal|title=Consensus Statement for the Management and Treatment of Sturge-Weber Syndrome: Neurology, Neuroimaging, and Ophthalmology Recommendations|journal=Pediatric Neurology|year=2021|volume=121|pages=59–66|doi=10.1016/j.pediatrneurol.2021.04.013}}&lt;/ref&gt;

== Табобат ==

Нор одатан ба саломатӣ зарар надорад ва на ҳамеша ба табобат ниёз дорад. Муолиҷа асосан барои камранг кардани доғ, пешгирии ғафсшавии пӯст ва беҳтар кардани намуди зоҳирии он гузаронида мешавад.&lt;ref name=&quot;AlderHey&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.alderhey.nhs.uk/conditions/patient-information-leaflets/laser-treatment-for-capillary-malformation-port-wine-stain/|title=Laser Treatment for Capillary Malformation (Port Wine Stain)|website=Alder Hey Children's Hospital|access-date=2026-10-26}}&lt;/ref&gt;

=== Табобати лазерӣ ===

Усули асосии табобати нор истифодаи [[Лазер|лазери]] импулсии рангӣ ({{lang-en|pulsed dye laser}}, PDL) мебошад. Ин дастгоҳ ба пӯст импулсҳои кӯтоҳи рӯшноӣ мефиристад, ки онҳоро [[Ҳемоглобин|ҳемоглобини]] хун ҷаббида мегирад. Дар натиҷа, рагҳои васеъшуда гарм шуда, осеб мебинанд ва ранги доғ тадриҷан кам мешавад. Ин роҳи табобат ба бофтаҳои атроф осеби нисбатан кам мерасонад.&lt;ref name=&quot;GOSH&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.gosh.nhs.uk/conditions-and-treatments/conditions-we-treat/port-wine-stains/|title=Port wine stains|website=Great Ormond Street Hospital|access-date=2026-10-26}}&lt;/ref&gt;

Барои ба даст овардани натиҷаи назаррас одатан чандин ҷаласаи табобат лозим аст. Самаранокии он ба синну соли бемор, ранги пӯст, ҷойгиршавӣ ва ғафсии доғ вобаста аст. Дар баъзе одамон нор хеле камранг мешавад, аммо дар дигарон танҳо қисман равшан мегардад. Ба пуррагӣ нест кардани доғ на ҳамеша имконпазир аст.&lt;ref name=&quot;GOSH&quot; /&gt;

Таҳқиқотҳо нишон медиҳанд, ки оғози табобат дар синни хурдсолӣ метавонад натиҷаҳои беҳтар диҳад. Бо вуҷуди ин, вақти муносиби муолиҷа барои ҳар кӯдак алоҳида муайян карда мешавад, махсусан агар истифодаи [[Бедардкунӣ|доруҳои бедардкунанда]] ё [[Беҳушкунӣ|беҳушкунанда]] зарур бошад.&lt;ref name=&quot;SWS2021&quot;/&gt; Пас аз табобати лазерӣ пӯст метавонад муваққатан сурх, варам ё кабуд шавад. Баъзан дард, тағйири ранги пӯст ё пайдоиши изи захм низ мушоҳида мешавад. Аммо бо истифодаи дурусти дастгоҳ, осори доимӣ нисбатан кам ба вуҷуд меоянд.&lt;ref name=&quot;Nguyen2025&quot;&gt;{{Cite journal|last=Nguyen|first=Lynhda|title=Laser and light-based treatments for port-wine birthmarks – a systematic review and network meta-analysis|journal=Journal der Deutschen Dermatologischen Gesellschaft|year=2025|volume=23|issue=3|pages=293–301|doi=10.1111/ddg.15612}}&lt;/ref&gt;

=== Роҳҳои дигар ===
Агар табобати лазериӣ натиҷаи кофӣ надиҳад, метавон аз намудҳои дигари лазер ё усулҳои рӯшноӣ истифода бурд.&lt;ref name=&quot;Nguyen2025&quot; /&gt; Дар ҳолатҳои ғафсшавии зиёди пӯст, пайдоиши гиреҳчаҳои калон ё халалдор шудани доғ ба фаъолияти узвҳо баъзан [[Ҷарроҳӣ|ҷарроҳӣ]] лозим мешавад.&lt;ref name=&quot;Grenier2026&quot; /&gt;

Барои пӯшондани доғ аз [[Воситаҳои ороишӣ|воситаҳои ороишӣ]] ([[Макияж|макияж]]) низ истифода мебаранд. Онҳо ранги доғро муваққатан пинҳон мекунанд, вале ба рагҳои хун таъсир намерасонанд.&lt;ref name=&quot;GOSH&quot; /&gt;

== Паҳншавӣ ==

Тибқи таҳқиқот, нор дар 3–5 кӯдак аз ҳар 1000 навзод (0,3–0,5%) дида мешавад. Он ҳам дар писарон ва ҳам дар духтарон пайдо мешавад.&lt;ref name=&quot;AAFP2024&quot;/&gt;

== Дар фарҳанги тоҷикӣ ==
Тоҷикон ба духтароне, ки бо доғи нор таваллуд мешаванд, баъзан номҳои Анора, Анорхол, Анорбибӣ ё Анормо медиҳанд, зеро ранги доғ ба донаҳои анор монанд аст. Тибқи як бовари халқӣ, чунин номгузорӣ метавонад боиси камранг ё нопадид шудани доғ гардад, аммо ин бовар асоси илмӣ надорад.&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Хайдаров |first=Шомат |title=Типологическое исследование фитофорной антропонимии таджиков |year=2020 |page=126 |url=https://cyberleninka.ru/article/n/tipologicheskoe-issledovanie-fitofornoy-antroponimii-tadzhikov/pdf}}&lt;/ref&gt;

== Адабиёт ==
{{reflist}}
[[Гурӯҳ:Нуқсонҳои мӯйрагҳо]]</text>
      <sha1>jm123rqwvw396tf1lkl9jfdbue6ga08</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1491435</id>
      <parentid>1491434</parentid>
      <timestamp>2026-10-26T23:46:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zosya95</username>
        <id>54344</id>
      </contributor>
      <comment>/* Табобати лазерӣ */</comment>
      <origin>1491435</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20457" sha1="kxwl69o2nuz9wcr7fot4ktwhwg4lz8y" xml:space="preserve">{{Ҳолати тиббӣ
|ном              = Нор
|синонимҳо        = {{hlist|Доғи нор| Холи нор}}
|тасвир           = PortWineStainHand.jpg
|андозаи тасвир   = 220px
|зернависи_тасвир = Доғи нор дар пушти даст
|ихтисос          = [[Дерматология]]
|нишонаҳо         = Доғи ҳамвори гулобӣ, сурх ё бунафш дар пӯст
|вазниншавӣ       = {{Феҳристи нишондор|Ғафсшавии пӯст|Пайдоиши гиреҳчаҳо|[[Хунравӣ]]|Дар баъзе ҳолатҳо [[глаукома]]}}
|оғози беморӣ     = Модарзод
|давомнокӣ        = Тамоми умр
|сабабҳо          = {{Феҳристи нишондор|Ташаккули ғайримуқаррарии рагҳои хун| Аксаран мутатсияи соматикии гени ''GNAQ''}}
|ташхис           = {{Феҳристи нишондор|Муоинаи зоҳирӣ|Дар ҳолатҳои зарурӣ [[томографияи магнитӣ-резонансӣ]]}}
|дифференсиалӣ    = {{hlist|[[Невуси одӣ]]|[[Гемангиомаи кӯдакона]]}}
|табобат          = Табобати лазерӣ; дар ҳолатҳои муайян ҷарроҳӣ
|пешгӯиҳо         = Одатан безарар; бо синну сол метавонад тира ва ғафс шавад
|паҳншавӣ         = 0,3–0,5% навзодон
}}
'''Нор''' ({{lang-la|nevus flammeus}}) — [[Нуқсонҳои рагҳо|нуқсони модарзодии рагҳои хунгарди пӯст]] аст, ки чун доғи ҳамвори [[пуштӣ]], [[сурх]] ё [[Бунафш|бунафшранг]] намоён мешавад. Нор дар натиҷаи рушди нодуруст ва васеъшавии [[Мӯйраг|мӯйрагҳо]] ва дигар [[Рагҳои хун|рагҳои хурди пӯст]] ба вуҷуд меояд. Он ба гурӯҳи [[Нуқсони рагӣ|нуқсонҳои рагии дорои гардиши сусти хун]] дохил мешавад ва [[саратон]] намебошад.&lt;ref name=&quot;Grenier2026&quot;&gt;{{Cite journal|last=Grenier|first=Pierre-Olivier|last2=Liang|first2=Marilyn G.|title=Management of Capillary Malformations|journal=Clinics in Plastic Surgery|year=2026|volume=53|issue=4|pages=555–563|doi=10.1016/j.cps.2026.05.007}}&lt;/ref&gt;

Доғи нор аз давраи таваллуд вуҷуд дошта, одатан тамоми умр боқӣ мемонад. Он асосан дар [[Рӯй|рӯй]] ва [[Гардан|гардан]] дида шавад ҳам, он метавонад дар дигар қисмҳои бадан низ пайдо шавад. Нор одатан ба саломатӣ зарар намерасонад. Аммо агар дар пешонӣ ё атрофи чашм ҷойгир бошад, баъзан метавонад бо нуқсонҳои рагҳои [[Чашм|чашм]] ё [[Мағзи сар|мағзи сар]] алоқаманд бошад.&lt;ref name=&quot;SWS2021&quot;&gt;{{Cite journal|title=Consensus Statement for the Management and Treatment of Port-Wine Birthmarks in Sturge-Weber Syndrome|journal=JAMA Dermatology|year=2021|volume=157|issue=1|pages=98–104|doi=10.1001/jamadermatol.2020.4226}}&lt;/ref&gt;

== Аломатҳо ва хусусиятҳо ==

Андоза ва шакли нор гуногун буда, он метавонад доғи хурд ё қисми зиёди пӯстро фаро гирад. Дар [[Навзод|навзодон]] ранги он одатан пуштӣ ё сурхи равшан аст. Нор дар кӯдакӣ ҳамвор буда, одатан дард ё хориш надорад. Бо калон шудани кӯдак доғ низ калон мешавад.&lt;ref name=&quot;MedlinePlus2025&quot;&gt;{{Cite web|url=https://medlineplus.gov/ency/article/001475.htm|title=Port-wine stain|website=MedlinePlus Medical Encyclopedia|publisher=U.S. National Library of Medicine|date=2025-06-03|access-date=2026-10-26}}&lt;/ref&gt;

Бо гузашти солҳо, махсусан дар рӯй, нор метавонад тағйир ёбад:

* '''Тирашавии ранг''' — ранги доғ аз пуштӣ ё сурхи равшан ба сурхи тира ё бунафш табдил меёбад.
* '''Ғафсшавии пӯст''' — пӯсти доғдор рафта-рафта ғафс шуда, каме барҷаста мегардад.
* '''Пайдоиши гиреҳчаҳо''' — дар баъзе калонсолон дар рӯйи доғ барҷастагиҳои хурди рагӣ пайдо мешаванд, ки ҳангоми осеб дидан метавонанд хунравӣ кунанд.

Ин дигаргуниҳо дар ҳама дида намешаванд. Онҳо ба андоза, ҷойгиршавӣ ва ҳолати рагҳои хун вобаста мебошанд.&lt;ref name=&quot;AAFP2024&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.aafp.org/pubs/afp/issues/2024/0300/newborn-skin-birthmarks.html|title=Newborn Skin: Part II. Birthmarks|last=Snyder|first=Katherine A. M.|last2=Voelckers|first2=Adam D.|website=American Family Physician|year=2024|volume=109|issue=3|pages=217–221}}&lt;/ref&gt;

[[Акс:RIAN_archive_359290_Mikhail_Gorbachev.jpg|мини|Доғи нор дар пешонии [[Михаил Горбачёв]]]]

== Сабаб ва пайдоиш ==

Нор ҳангоми инкишофи [[ҷанин]] дар батни модар пайдо мешавад. Дар пӯсти солим мӯйрагҳо [[Оксиген|оксиген]] ва [[Моддаҳои ғизоӣ|моддаҳои ғизоиро]] аз хун ба бофтаҳо мерасонанд. Аммо ҳангоми пайдоиши нор, баъзе аз ин рагҳо нодуруст рушд карда, васеъ мемонанд. Хуни дохили онҳо аз зери пӯст намоён шуда, ранги сурхи доғро ба вуҷуд меорад.&lt;ref name=&quot;MedlinePlus2025&quot; /&gt;

Таҳқиқоти [[Генетика|генетикӣ]] нишон додаанд, ки бисёр норҳо бо тағйирот дар [[Ген|гени]] [[GNAQ|''GNAQ'']] алоқаманданд. Яке аз тағйироти маълуми ин ген ''c.548G&gt;A'' мебошад, ки фаъолияти [[Сафедаҳо|сафедаи]] ҳосилкардаи ин генро дигар мекунад. Ин тағйирот одатан ҳангоми инкишофи ҷанин пайдо шуда, танҳо дар қисми муайяни ҳуҷайраҳои бадан мавҷуд аст. Чунин тағйиротро [[Мутатсияи соматикӣ|мутатсияи соматикӣ]] ва мавҷудияти ҳуҷайраҳои аз ҷиҳати генетикӣ гуногунро дар як бадан [[мозаикизм]] меноманд.&lt;ref name=&quot;Shirley2013&quot;&gt;{{Cite journal|last=Shirley|first=Matthew D.|title=Sturge–Weber Syndrome and Port-Wine Stains Caused by Somatic Mutation in GNAQ|journal=The New England Journal of Medicine|year=2013|volume=368|issue=21|pages=1971–1979|doi=10.1056/NEJMoa1213507}}&lt;/ref&gt;

Аксари норҳо [[Ирсият|ирсӣ]] нестанд ва аз падару модар ба фарзанд намегузаранд. Аммо баъзе нуқсонҳои рагҳои хун, ки ба нор монанданд, метавонанд бо бемориҳои ирсии вобаста ба генҳои [[RASA1|''RASA1'']] ва [[EPHB4|''EPHB4'']] пайваста бошанд.&lt;ref name=&quot;GeneReviewsCMAVM&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK52764/|title=Capillary Malformation-Arteriovenous Malformation Syndrome|last=Bayrak-Toydemir|first=Pinar|last2=Stevenson|first2=David A.|website=GeneReviews|publisher=NCBI Bookshelf|date=2019-09-12|access-date=2026-10-26}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ISSVA2025&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.issva.org/classification|title=ISSVA Classification for Vascular Anomalies|website=International Society for the Study of Vascular Anomalies|year=2025|access-date=2026-10-26}}&lt;/ref&gt;

== Фарқ аз дигар доғҳои модарзодӣ ==
[[File:Mariano Barbacid 2012.jpg|thumb|Пажӯҳишгари соҳаи саратоншиносӣ — Мариано Барбасид]]
Норро баъзан бо дигар доғҳои рагии пӯсти навзодон омехта мекунанд, зеро ҳамаи онҳо метавонанд ранги гулобӣ ё сурх дошта бошанд.

[[Невуси оддӣ]] (''nevus simplex'') — доғи рагиест, ки дар навзодон бештар дар байни [[Абрӯ|абрӯвон]], пилки чашм ё пушти гардан дида мешавад. Сарҳади доғ одатан норавшан буда, ҳангоми гиря ё баланд шудани ҳарорати бадан сурхтар мешавад. Доғҳои рӯй аксаран дар солҳои нахустини бачагӣ худ аз худ камранг ё тамоман нест мешаванд, аммо доғи пушти гардан метавонад то калонсолӣ боқӣ монад. Баръакси невуси оддӣ, нор одатан нест намешавад.&lt;ref name=&quot;NevusSimplex&quot;&gt;{{Cite web|url=https://dermnetnz.org/topics/naevus-simplex|title=Naevus simplex|website=DermNet|date=2019-01|author=Wei Wu|access-date=2026-10-26}}&lt;/ref&gt;

[[Гемангиомаи кӯдакона]] — [[Омоси хушсифат|омоси хушсифати рагӣ]] мебошад, ки аксаран дар ҳафтаҳои нахустини баъди таваллуд намоён шуда, дар моҳҳои аввал тез калон мешавад. Баъдан афзоиши он бас шуда, дар бисёр ҳолатҳо оҳиста-оҳиста хурд мешавад. Нор бошад, нуқсони ташаккули рагҳо аст, на омоси рагӣ ва чунин давраи афзоиши босуръату хурдшавиро надорад.&lt;ref name=&quot;AAP2019&quot;&gt;{{Cite journal|title=Clinical Practice Guideline for the Management of Infantile Hemangiomas|journal=Pediatrics|year=2019|volume=143|issue=1|pages=e20183475|doi=10.1542/peds.2018-3475}}&lt;/ref&gt;

== Бемориҳои ҳамроҳ ==

Аксари норҳо мустақилона пайдо шуда, бо дигар бемориҳо алоқаманд нестанд. Лекин баъзе доғҳои васеъ, махсусан онҳое ки пешонӣ ва атрофи чашмро фаро мегиранд, метавонанд нишонаи нуқсонҳои мураккабтари рагӣ бошанд.

=== Синдроми Стерҷ–Вебер ===

[[Синдроми Стерҷ–Вебер]] бемории кам дидашавандаи модарзодиест, ки метавонад рагҳои пӯст, мағзи сар ва чашмро дар бар гирад. Яке аз нишонаҳои он нори рӯй мебошад, ки бештар пешонӣ ва баъзан пилки болои чашмро фаро мегирад.

Дар одамони гирифтори ин синдром нуқсонҳои рагии мағзи сар метавонанд боиси [[Саръ|хурӯҷи саръ]], дарди сар ва душвориҳои инкишофи асаб шаванд. Осеби рагҳои чашм бошад, метавонад бо [[Глаукома|глаукома]] (беморие, ки ба [[асаби босира]] осеб мерасонад) алоқаманд бошад. Бояд қайд кард, ки мавҷудияти нор дар пешонӣ маънои онро надорад, ки шахс ҳатман ин синдромро дорад. Аммо чунин ҷойгиршавӣ, махсусан дар кӯдакони навзод, барои арзёбии хатари беморӣ аҳамият дорад.&lt;ref name=&quot;SWS2021&quot; /&gt;

=== Синдроми Клиппел–Треноне ===

[[Синдроми Клиппел–Треноне]] бо нуқсонҳои рагии пӯст, тағйироти [[Варид|рагҳои варидӣ]] ва афзоиши ғайримуқаррарии бофтаҳои як қисми бадан алоқаманд аст. Дар ин ҳолат доғи сурхи рагӣ метавонад дар даст ё пой ҷойгир шуда, бо калоншавии ҳаҷм ё дарозии узви осебдида ҳамроҳ бошад.&lt;ref name=&quot;ISSVA2025&quot;/&gt;

== Ташхис ==

Пизишк одатан норро аз рӯйи намуди доғ, ҷойгиршавӣ ва мавҷуд будани он аз вақти таваллуд ташхис мекунад. Дар аксари ҳолатҳо муоинаи иловагӣ лозим нест. Агар гумон равад, ки осеби рагҳои дарунӣ ё бемории дигар вуҷуд дошта бошад, пизишк метавонад [[Ултрасадо|муоинаи ултрасадоӣ]], [[Томографияи магнитӣ-резонансӣ|томографияи магнитӣ-резонансӣ]] (ТМР) ё санҷиши чашмро тавсия диҳад.&lt;ref name=&quot;MedlinePlus2025&quot; /&gt;

Кӯдаконе, ки дар пешонӣ ё пилки чашм нор доранд, бояд аз муоинаи мутахассис гузаранд. [[Чашмпизишкӣ|Чашмпизишк]] (офталмолог) мавҷудияти глаукома ва [[Асабшиносӣ|асабпизишк]] нишонаҳои [[синдроми Стерҷ–Вебер|синдроми Стерҷ–Веберро]] месанҷад.&lt;ref name=&quot;SWS2021&quot; /&gt;

Томографияи мағзи сар барои ҳамаи кӯдакони дорои нор ҳатмӣ нест. Зарурати он вобаста ба ҷойгиршавии доғ ва нишонаҳои беморӣ таъйин мешавад. Натиҷаи муқаррарии томография дар моҳҳои аввали ҳаёт набудани синдроми Стерҷ–Веберро пурра тасдиқ намекунад.&lt;ref name=&quot;Neurology2021&quot;&gt;{{Cite journal|title=Consensus Statement for the Management and Treatment of Sturge-Weber Syndrome: Neurology, Neuroimaging, and Ophthalmology Recommendations|journal=Pediatric Neurology|year=2021|volume=121|pages=59–66|doi=10.1016/j.pediatrneurol.2021.04.013}}&lt;/ref&gt;

== Табобат ==

Нор одатан ба саломатӣ зарар надорад ва на ҳамеша ба табобат ниёз дорад. Муолиҷа асосан барои камранг кардани доғ, пешгирии ғафсшавии пӯст ва беҳтар кардани намуди зоҳирии он гузаронида мешавад.&lt;ref name=&quot;AlderHey&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.alderhey.nhs.uk/conditions/patient-information-leaflets/laser-treatment-for-capillary-malformation-port-wine-stain/|title=Laser Treatment for Capillary Malformation (Port Wine Stain)|website=Alder Hey Children's Hospital|access-date=2026-10-26}}&lt;/ref&gt;

=== Табобати лазерӣ ===

Усули асосии табобати нор истифодаи [[Лазер|лазери]] импулсии рангӣ ({{lang-en|pulsed dye laser}}, PDL) мебошад. Ин дастгоҳ ба пӯст импулсҳои кӯтоҳи рӯшноӣ мефиристад, ки онҳоро [[Ҳемоглобин|ҳемоглобини]] хун ҷаббида мегирад. Дар натиҷа, рагҳои васеъшуда гарм шуда, осеб мебинанд ва ранги доғ тадриҷан кам мешавад. Ин роҳи табобат ба бофтаҳои атроф осеби нисбатан кам мерасонад.&lt;ref name=&quot;GOSH&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.gosh.nhs.uk/conditions-and-treatments/conditions-we-treat/port-wine-stains/|title=Port wine stains|website=Great Ormond Street Hospital|access-date=2026-10-26}}&lt;/ref&gt; Барои ба даст овардани натиҷаи назаррас одатан чандин ҷаласаи табобат лозим аст. Самаранокии он ба синну соли бемор, ранги пӯст, ҷойгиршавӣ ва ғафсии доғ вобаста аст. Дар баъзе одамон нор хеле камранг мешавад, аммо дар дигарон танҳо қисман равшан мегардад. Ба пуррагӣ нест кардани доғ на ҳамеша имконпазир аст.&lt;ref name=&quot;GOSH&quot; /&gt;

Таҳқиқотҳо нишон медиҳанд, ки оғози табобат дар синни хурдсолӣ метавонад натиҷаҳои беҳтар диҳад. Бо вуҷуди ин, вақти муносиби муолиҷа барои ҳар кӯдак алоҳида муайян карда мешавад, махсусан агар истифодаи [[Бедардкунӣ|доруҳои бедардкунанда]] ё [[Беҳушкунӣ|беҳушкунанда]] зарур бошад.&lt;ref name=&quot;SWS2021&quot;/&gt; Пас аз табобати лазерӣ пӯст метавонад муваққатан сурх, варам ё кабуд шавад. Баъзан дард, тағйири ранги пӯст ё пайдоиши изи захм низ мушоҳида мешавад. Аммо бо истифодаи дурусти дастгоҳ, осори доимӣ нисбатан кам ба вуҷуд меоянд.&lt;ref name=&quot;Nguyen2025&quot;&gt;{{Cite journal|last=Nguyen|first=Lynhda|title=Laser and light-based treatments for port-wine birthmarks – a systematic review and network meta-analysis|journal=Journal der Deutschen Dermatologischen Gesellschaft|year=2025|volume=23|issue=3|pages=293–301|doi=10.1111/ddg.15612}}&lt;/ref&gt;

=== Роҳҳои дигар ===
Агар табобати лазериӣ натиҷаи кофӣ надиҳад, метавон аз намудҳои дигари лазер ё усулҳои рӯшноӣ истифода бурд.&lt;ref name=&quot;Nguyen2025&quot; /&gt; Дар ҳолатҳои ғафсшавии зиёди пӯст, пайдоиши гиреҳчаҳои калон ё халалдор шудани доғ ба фаъолияти узвҳо баъзан [[Ҷарроҳӣ|ҷарроҳӣ]] лозим мешавад.&lt;ref name=&quot;Grenier2026&quot; /&gt;

Барои пӯшондани доғ аз [[Воситаҳои ороишӣ|воситаҳои ороишӣ]] ([[Макияж|макияж]]) низ истифода мебаранд. Онҳо ранги доғро муваққатан пинҳон мекунанд, вале ба рагҳои хун таъсир намерасонанд.&lt;ref name=&quot;GOSH&quot; /&gt;

== Паҳншавӣ ==

Тибқи таҳқиқот, нор дар 3–5 кӯдак аз ҳар 1000 навзод (0,3–0,5%) дида мешавад. Он ҳам дар писарон ва ҳам дар духтарон пайдо мешавад.&lt;ref name=&quot;AAFP2024&quot;/&gt;

== Дар фарҳанги тоҷикӣ ==
Тоҷикон ба духтароне, ки бо доғи нор таваллуд мешаванд, баъзан номҳои Анора, Анорхол, Анорбибӣ ё Анормо медиҳанд, зеро ранги доғ ба донаҳои анор монанд аст. Тибқи як бовари халқӣ, чунин номгузорӣ метавонад боиси камранг ё нопадид шудани доғ гардад, аммо ин бовар асоси илмӣ надорад.&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Хайдаров |first=Шомат |title=Типологическое исследование фитофорной антропонимии таджиков |year=2020 |page=126 |url=https://cyberleninka.ru/article/n/tipologicheskoe-issledovanie-fitofornoy-antroponimii-tadzhikov/pdf}}&lt;/ref&gt;

== Адабиёт ==
{{reflist}}
[[Гурӯҳ:Нуқсонҳои мӯйрагҳо]]</text>
      <sha1>kxwl69o2nuz9wcr7fot4ktwhwg4lz8y</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1491436</id>
      <parentid>1491435</parentid>
      <timestamp>2026-10-26T23:46:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zosya95</username>
        <id>54344</id>
      </contributor>
      <comment>/* Табобати лазерӣ */</comment>
      <origin>1491436</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20459" sha1="f5usx549tcd1lqp52si59qpx6kzporl" xml:space="preserve">{{Ҳолати тиббӣ
|ном              = Нор
|синонимҳо        = {{hlist|Доғи нор| Холи нор}}
|тасвир           = PortWineStainHand.jpg
|андозаи тасвир   = 220px
|зернависи_тасвир = Доғи нор дар пушти даст
|ихтисос          = [[Дерматология]]
|нишонаҳо         = Доғи ҳамвори гулобӣ, сурх ё бунафш дар пӯст
|вазниншавӣ       = {{Феҳристи нишондор|Ғафсшавии пӯст|Пайдоиши гиреҳчаҳо|[[Хунравӣ]]|Дар баъзе ҳолатҳо [[глаукома]]}}
|оғози беморӣ     = Модарзод
|давомнокӣ        = Тамоми умр
|сабабҳо          = {{Феҳристи нишондор|Ташаккули ғайримуқаррарии рагҳои хун| Аксаран мутатсияи соматикии гени ''GNAQ''}}
|ташхис           = {{Феҳристи нишондор|Муоинаи зоҳирӣ|Дар ҳолатҳои зарурӣ [[томографияи магнитӣ-резонансӣ]]}}
|дифференсиалӣ    = {{hlist|[[Невуси одӣ]]|[[Гемангиомаи кӯдакона]]}}
|табобат          = Табобати лазерӣ; дар ҳолатҳои муайян ҷарроҳӣ
|пешгӯиҳо         = Одатан безарар; бо синну сол метавонад тира ва ғафс шавад
|паҳншавӣ         = 0,3–0,5% навзодон
}}
'''Нор''' ({{lang-la|nevus flammeus}}) — [[Нуқсонҳои рагҳо|нуқсони модарзодии рагҳои хунгарди пӯст]] аст, ки чун доғи ҳамвори [[пуштӣ]], [[сурх]] ё [[Бунафш|бунафшранг]] намоён мешавад. Нор дар натиҷаи рушди нодуруст ва васеъшавии [[Мӯйраг|мӯйрагҳо]] ва дигар [[Рагҳои хун|рагҳои хурди пӯст]] ба вуҷуд меояд. Он ба гурӯҳи [[Нуқсони рагӣ|нуқсонҳои рагии дорои гардиши сусти хун]] дохил мешавад ва [[саратон]] намебошад.&lt;ref name=&quot;Grenier2026&quot;&gt;{{Cite journal|last=Grenier|first=Pierre-Olivier|last2=Liang|first2=Marilyn G.|title=Management of Capillary Malformations|journal=Clinics in Plastic Surgery|year=2026|volume=53|issue=4|pages=555–563|doi=10.1016/j.cps.2026.05.007}}&lt;/ref&gt;

Доғи нор аз давраи таваллуд вуҷуд дошта, одатан тамоми умр боқӣ мемонад. Он асосан дар [[Рӯй|рӯй]] ва [[Гардан|гардан]] дида шавад ҳам, он метавонад дар дигар қисмҳои бадан низ пайдо шавад. Нор одатан ба саломатӣ зарар намерасонад. Аммо агар дар пешонӣ ё атрофи чашм ҷойгир бошад, баъзан метавонад бо нуқсонҳои рагҳои [[Чашм|чашм]] ё [[Мағзи сар|мағзи сар]] алоқаманд бошад.&lt;ref name=&quot;SWS2021&quot;&gt;{{Cite journal|title=Consensus Statement for the Management and Treatment of Port-Wine Birthmarks in Sturge-Weber Syndrome|journal=JAMA Dermatology|year=2021|volume=157|issue=1|pages=98–104|doi=10.1001/jamadermatol.2020.4226}}&lt;/ref&gt;

== Аломатҳо ва хусусиятҳо ==

Андоза ва шакли нор гуногун буда, он метавонад доғи хурд ё қисми зиёди пӯстро фаро гирад. Дар [[Навзод|навзодон]] ранги он одатан пуштӣ ё сурхи равшан аст. Нор дар кӯдакӣ ҳамвор буда, одатан дард ё хориш надорад. Бо калон шудани кӯдак доғ низ калон мешавад.&lt;ref name=&quot;MedlinePlus2025&quot;&gt;{{Cite web|url=https://medlineplus.gov/ency/article/001475.htm|title=Port-wine stain|website=MedlinePlus Medical Encyclopedia|publisher=U.S. National Library of Medicine|date=2025-06-03|access-date=2026-10-26}}&lt;/ref&gt;

Бо гузашти солҳо, махсусан дар рӯй, нор метавонад тағйир ёбад:

* '''Тирашавии ранг''' — ранги доғ аз пуштӣ ё сурхи равшан ба сурхи тира ё бунафш табдил меёбад.
* '''Ғафсшавии пӯст''' — пӯсти доғдор рафта-рафта ғафс шуда, каме барҷаста мегардад.
* '''Пайдоиши гиреҳчаҳо''' — дар баъзе калонсолон дар рӯйи доғ барҷастагиҳои хурди рагӣ пайдо мешаванд, ки ҳангоми осеб дидан метавонанд хунравӣ кунанд.

Ин дигаргуниҳо дар ҳама дида намешаванд. Онҳо ба андоза, ҷойгиршавӣ ва ҳолати рагҳои хун вобаста мебошанд.&lt;ref name=&quot;AAFP2024&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.aafp.org/pubs/afp/issues/2024/0300/newborn-skin-birthmarks.html|title=Newborn Skin: Part II. Birthmarks|last=Snyder|first=Katherine A. M.|last2=Voelckers|first2=Adam D.|website=American Family Physician|year=2024|volume=109|issue=3|pages=217–221}}&lt;/ref&gt;

[[Акс:RIAN_archive_359290_Mikhail_Gorbachev.jpg|мини|Доғи нор дар пешонии [[Михаил Горбачёв]]]]

== Сабаб ва пайдоиш ==

Нор ҳангоми инкишофи [[ҷанин]] дар батни модар пайдо мешавад. Дар пӯсти солим мӯйрагҳо [[Оксиген|оксиген]] ва [[Моддаҳои ғизоӣ|моддаҳои ғизоиро]] аз хун ба бофтаҳо мерасонанд. Аммо ҳангоми пайдоиши нор, баъзе аз ин рагҳо нодуруст рушд карда, васеъ мемонанд. Хуни дохили онҳо аз зери пӯст намоён шуда, ранги сурхи доғро ба вуҷуд меорад.&lt;ref name=&quot;MedlinePlus2025&quot; /&gt;

Таҳқиқоти [[Генетика|генетикӣ]] нишон додаанд, ки бисёр норҳо бо тағйирот дар [[Ген|гени]] [[GNAQ|''GNAQ'']] алоқаманданд. Яке аз тағйироти маълуми ин ген ''c.548G&gt;A'' мебошад, ки фаъолияти [[Сафедаҳо|сафедаи]] ҳосилкардаи ин генро дигар мекунад. Ин тағйирот одатан ҳангоми инкишофи ҷанин пайдо шуда, танҳо дар қисми муайяни ҳуҷайраҳои бадан мавҷуд аст. Чунин тағйиротро [[Мутатсияи соматикӣ|мутатсияи соматикӣ]] ва мавҷудияти ҳуҷайраҳои аз ҷиҳати генетикӣ гуногунро дар як бадан [[мозаикизм]] меноманд.&lt;ref name=&quot;Shirley2013&quot;&gt;{{Cite journal|last=Shirley|first=Matthew D.|title=Sturge–Weber Syndrome and Port-Wine Stains Caused by Somatic Mutation in GNAQ|journal=The New England Journal of Medicine|year=2013|volume=368|issue=21|pages=1971–1979|doi=10.1056/NEJMoa1213507}}&lt;/ref&gt;

Аксари норҳо [[Ирсият|ирсӣ]] нестанд ва аз падару модар ба фарзанд намегузаранд. Аммо баъзе нуқсонҳои рагҳои хун, ки ба нор монанданд, метавонанд бо бемориҳои ирсии вобаста ба генҳои [[RASA1|''RASA1'']] ва [[EPHB4|''EPHB4'']] пайваста бошанд.&lt;ref name=&quot;GeneReviewsCMAVM&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK52764/|title=Capillary Malformation-Arteriovenous Malformation Syndrome|last=Bayrak-Toydemir|first=Pinar|last2=Stevenson|first2=David A.|website=GeneReviews|publisher=NCBI Bookshelf|date=2019-09-12|access-date=2026-10-26}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ISSVA2025&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.issva.org/classification|title=ISSVA Classification for Vascular Anomalies|website=International Society for the Study of Vascular Anomalies|year=2025|access-date=2026-10-26}}&lt;/ref&gt;

== Фарқ аз дигар доғҳои модарзодӣ ==
[[File:Mariano Barbacid 2012.jpg|thumb|Пажӯҳишгари соҳаи саратоншиносӣ — Мариано Барбасид]]
Норро баъзан бо дигар доғҳои рагии пӯсти навзодон омехта мекунанд, зеро ҳамаи онҳо метавонанд ранги гулобӣ ё сурх дошта бошанд.

[[Невуси оддӣ]] (''nevus simplex'') — доғи рагиест, ки дар навзодон бештар дар байни [[Абрӯ|абрӯвон]], пилки чашм ё пушти гардан дида мешавад. Сарҳади доғ одатан норавшан буда, ҳангоми гиря ё баланд шудани ҳарорати бадан сурхтар мешавад. Доғҳои рӯй аксаран дар солҳои нахустини бачагӣ худ аз худ камранг ё тамоман нест мешаванд, аммо доғи пушти гардан метавонад то калонсолӣ боқӣ монад. Баръакси невуси оддӣ, нор одатан нест намешавад.&lt;ref name=&quot;NevusSimplex&quot;&gt;{{Cite web|url=https://dermnetnz.org/topics/naevus-simplex|title=Naevus simplex|website=DermNet|date=2019-01|author=Wei Wu|access-date=2026-10-26}}&lt;/ref&gt;

[[Гемангиомаи кӯдакона]] — [[Омоси хушсифат|омоси хушсифати рагӣ]] мебошад, ки аксаран дар ҳафтаҳои нахустини баъди таваллуд намоён шуда, дар моҳҳои аввал тез калон мешавад. Баъдан афзоиши он бас шуда, дар бисёр ҳолатҳо оҳиста-оҳиста хурд мешавад. Нор бошад, нуқсони ташаккули рагҳо аст, на омоси рагӣ ва чунин давраи афзоиши босуръату хурдшавиро надорад.&lt;ref name=&quot;AAP2019&quot;&gt;{{Cite journal|title=Clinical Practice Guideline for the Management of Infantile Hemangiomas|journal=Pediatrics|year=2019|volume=143|issue=1|pages=e20183475|doi=10.1542/peds.2018-3475}}&lt;/ref&gt;

== Бемориҳои ҳамроҳ ==

Аксари норҳо мустақилона пайдо шуда, бо дигар бемориҳо алоқаманд нестанд. Лекин баъзе доғҳои васеъ, махсусан онҳое ки пешонӣ ва атрофи чашмро фаро мегиранд, метавонанд нишонаи нуқсонҳои мураккабтари рагӣ бошанд.

=== Синдроми Стерҷ–Вебер ===

[[Синдроми Стерҷ–Вебер]] бемории кам дидашавандаи модарзодиест, ки метавонад рагҳои пӯст, мағзи сар ва чашмро дар бар гирад. Яке аз нишонаҳои он нори рӯй мебошад, ки бештар пешонӣ ва баъзан пилки болои чашмро фаро мегирад.

Дар одамони гирифтори ин синдром нуқсонҳои рагии мағзи сар метавонанд боиси [[Саръ|хурӯҷи саръ]], дарди сар ва душвориҳои инкишофи асаб шаванд. Осеби рагҳои чашм бошад, метавонад бо [[Глаукома|глаукома]] (беморие, ки ба [[асаби босира]] осеб мерасонад) алоқаманд бошад. Бояд қайд кард, ки мавҷудияти нор дар пешонӣ маънои онро надорад, ки шахс ҳатман ин синдромро дорад. Аммо чунин ҷойгиршавӣ, махсусан дар кӯдакони навзод, барои арзёбии хатари беморӣ аҳамият дорад.&lt;ref name=&quot;SWS2021&quot; /&gt;

=== Синдроми Клиппел–Треноне ===

[[Синдроми Клиппел–Треноне]] бо нуқсонҳои рагии пӯст, тағйироти [[Варид|рагҳои варидӣ]] ва афзоиши ғайримуқаррарии бофтаҳои як қисми бадан алоқаманд аст. Дар ин ҳолат доғи сурхи рагӣ метавонад дар даст ё пой ҷойгир шуда, бо калоншавии ҳаҷм ё дарозии узви осебдида ҳамроҳ бошад.&lt;ref name=&quot;ISSVA2025&quot;/&gt;

== Ташхис ==

Пизишк одатан норро аз рӯйи намуди доғ, ҷойгиршавӣ ва мавҷуд будани он аз вақти таваллуд ташхис мекунад. Дар аксари ҳолатҳо муоинаи иловагӣ лозим нест. Агар гумон равад, ки осеби рагҳои дарунӣ ё бемории дигар вуҷуд дошта бошад, пизишк метавонад [[Ултрасадо|муоинаи ултрасадоӣ]], [[Томографияи магнитӣ-резонансӣ|томографияи магнитӣ-резонансӣ]] (ТМР) ё санҷиши чашмро тавсия диҳад.&lt;ref name=&quot;MedlinePlus2025&quot; /&gt;

Кӯдаконе, ки дар пешонӣ ё пилки чашм нор доранд, бояд аз муоинаи мутахассис гузаранд. [[Чашмпизишкӣ|Чашмпизишк]] (офталмолог) мавҷудияти глаукома ва [[Асабшиносӣ|асабпизишк]] нишонаҳои [[синдроми Стерҷ–Вебер|синдроми Стерҷ–Веберро]] месанҷад.&lt;ref name=&quot;SWS2021&quot; /&gt;

Томографияи мағзи сар барои ҳамаи кӯдакони дорои нор ҳатмӣ нест. Зарурати он вобаста ба ҷойгиршавии доғ ва нишонаҳои беморӣ таъйин мешавад. Натиҷаи муқаррарии томография дар моҳҳои аввали ҳаёт набудани синдроми Стерҷ–Веберро пурра тасдиқ намекунад.&lt;ref name=&quot;Neurology2021&quot;&gt;{{Cite journal|title=Consensus Statement for the Management and Treatment of Sturge-Weber Syndrome: Neurology, Neuroimaging, and Ophthalmology Recommendations|journal=Pediatric Neurology|year=2021|volume=121|pages=59–66|doi=10.1016/j.pediatrneurol.2021.04.013}}&lt;/ref&gt;

== Табобат ==

Нор одатан ба саломатӣ зарар надорад ва на ҳамеша ба табобат ниёз дорад. Муолиҷа асосан барои камранг кардани доғ, пешгирии ғафсшавии пӯст ва беҳтар кардани намуди зоҳирии он гузаронида мешавад.&lt;ref name=&quot;AlderHey&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.alderhey.nhs.uk/conditions/patient-information-leaflets/laser-treatment-for-capillary-malformation-port-wine-stain/|title=Laser Treatment for Capillary Malformation (Port Wine Stain)|website=Alder Hey Children's Hospital|access-date=2026-10-26}}&lt;/ref&gt;

=== Табобати лазерӣ ===

Усули асосии табобати нор истифодаи [[Лазер|лазери]] импулсии рангӣ ({{lang-en|pulsed dye laser}}, PDL) мебошад. Ин дастгоҳ ба пӯст импулсҳои кӯтоҳи рӯшноӣ мефиристад, ки онҳоро [[Ҳемоглобин|ҳемоглобини]] хун ҷаббида мегирад. Дар натиҷа, рагҳои васеъшуда гарм шуда, осеб мебинанд ва ранги доғ тадриҷан кам мешавад. Ин роҳи табобат ба бофтаҳои атроф осеби нисбатан кам мерасонад.&lt;ref name=&quot;GOSH&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.gosh.nhs.uk/conditions-and-treatments/conditions-we-treat/port-wine-stains/|title=Port wine stains|website=Great Ormond Street Hospital|access-date=2026-10-26}}&lt;/ref&gt; Барои ба даст овардани натиҷаи назаррас одатан чандин ҷаласаи табобат лозим буда, самаранокии он ба синну соли бемор, ранги пӯст, ҷойгиршавӣ ва ғафсии доғ вобаста аст. Дар баъзе одамон нор хеле камранг мешавад, аммо дар дигарон танҳо қисман равшан мегардад. Ба пуррагӣ нест кардани доғ на ҳамеша имконпазир аст.&lt;ref name=&quot;GOSH&quot; /&gt;

Таҳқиқотҳо нишон медиҳанд, ки оғози табобат дар синни хурдсолӣ метавонад натиҷаҳои беҳтар диҳад. Бо вуҷуди ин, вақти муносиби муолиҷа барои ҳар кӯдак алоҳида муайян карда мешавад, махсусан агар истифодаи [[Бедардкунӣ|доруҳои бедардкунанда]] ё [[Беҳушкунӣ|беҳушкунанда]] зарур бошад.&lt;ref name=&quot;SWS2021&quot;/&gt; Пас аз табобати лазерӣ пӯст метавонад муваққатан сурх, варам ё кабуд шавад. Баъзан дард, тағйири ранги пӯст ё пайдоиши изи захм низ мушоҳида мешавад. Аммо бо истифодаи дурусти дастгоҳ, осори доимӣ нисбатан кам ба вуҷуд меоянд.&lt;ref name=&quot;Nguyen2025&quot;&gt;{{Cite journal|last=Nguyen|first=Lynhda|title=Laser and light-based treatments for port-wine birthmarks – a systematic review and network meta-analysis|journal=Journal der Deutschen Dermatologischen Gesellschaft|year=2025|volume=23|issue=3|pages=293–301|doi=10.1111/ddg.15612}}&lt;/ref&gt;

=== Роҳҳои дигар ===
Агар табобати лазериӣ натиҷаи кофӣ надиҳад, метавон аз намудҳои дигари лазер ё усулҳои рӯшноӣ истифода бурд.&lt;ref name=&quot;Nguyen2025&quot; /&gt; Дар ҳолатҳои ғафсшавии зиёди пӯст, пайдоиши гиреҳчаҳои калон ё халалдор шудани доғ ба фаъолияти узвҳо баъзан [[Ҷарроҳӣ|ҷарроҳӣ]] лозим мешавад.&lt;ref name=&quot;Grenier2026&quot; /&gt;

Барои пӯшондани доғ аз [[Воситаҳои ороишӣ|воситаҳои ороишӣ]] ([[Макияж|макияж]]) низ истифода мебаранд. Онҳо ранги доғро муваққатан пинҳон мекунанд, вале ба рагҳои хун таъсир намерасонанд.&lt;ref name=&quot;GOSH&quot; /&gt;

== Паҳншавӣ ==

Тибқи таҳқиқот, нор дар 3–5 кӯдак аз ҳар 1000 навзод (0,3–0,5%) дида мешавад. Он ҳам дар писарон ва ҳам дар духтарон пайдо мешавад.&lt;ref name=&quot;AAFP2024&quot;/&gt;

== Дар фарҳанги тоҷикӣ ==
Тоҷикон ба духтароне, ки бо доғи нор таваллуд мешаванд, баъзан номҳои Анора, Анорхол, Анорбибӣ ё Анормо медиҳанд, зеро ранги доғ ба донаҳои анор монанд аст. Тибқи як бовари халқӣ, чунин номгузорӣ метавонад боиси камранг ё нопадид шудани доғ гардад, аммо ин бовар асоси илмӣ надорад.&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Хайдаров |first=Шомат |title=Типологическое исследование фитофорной антропонимии таджиков |year=2020 |page=126 |url=https://cyberleninka.ru/article/n/tipologicheskoe-issledovanie-fitofornoy-antroponimii-tadzhikov/pdf}}&lt;/ref&gt;

== Адабиёт ==
{{reflist}}
[[Гурӯҳ:Нуқсонҳои мӯйрагҳо]]</text>
      <sha1>f5usx549tcd1lqp52si59qpx6kzporl</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1491437</id>
      <parentid>1491436</parentid>
      <timestamp>2026-10-26T23:48:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zosya95</username>
        <id>54344</id>
      </contributor>
      <comment>/* Роҳҳои дигар */</comment>
      <origin>1491437</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20464" sha1="p1bim3tm0e0dvz34u06a4pump69ug4g" xml:space="preserve">{{Ҳолати тиббӣ
|ном              = Нор
|синонимҳо        = {{hlist|Доғи нор| Холи нор}}
|тасвир           = PortWineStainHand.jpg
|андозаи тасвир   = 220px
|зернависи_тасвир = Доғи нор дар пушти даст
|ихтисос          = [[Дерматология]]
|нишонаҳо         = Доғи ҳамвори гулобӣ, сурх ё бунафш дар пӯст
|вазниншавӣ       = {{Феҳристи нишондор|Ғафсшавии пӯст|Пайдоиши гиреҳчаҳо|[[Хунравӣ]]|Дар баъзе ҳолатҳо [[глаукома]]}}
|оғози беморӣ     = Модарзод
|давомнокӣ        = Тамоми умр
|сабабҳо          = {{Феҳристи нишондор|Ташаккули ғайримуқаррарии рагҳои хун| Аксаран мутатсияи соматикии гени ''GNAQ''}}
|ташхис           = {{Феҳристи нишондор|Муоинаи зоҳирӣ|Дар ҳолатҳои зарурӣ [[томографияи магнитӣ-резонансӣ]]}}
|дифференсиалӣ    = {{hlist|[[Невуси одӣ]]|[[Гемангиомаи кӯдакона]]}}
|табобат          = Табобати лазерӣ; дар ҳолатҳои муайян ҷарроҳӣ
|пешгӯиҳо         = Одатан безарар; бо синну сол метавонад тира ва ғафс шавад
|паҳншавӣ         = 0,3–0,5% навзодон
}}
'''Нор''' ({{lang-la|nevus flammeus}}) — [[Нуқсонҳои рагҳо|нуқсони модарзодии рагҳои хунгарди пӯст]] аст, ки чун доғи ҳамвори [[пуштӣ]], [[сурх]] ё [[Бунафш|бунафшранг]] намоён мешавад. Нор дар натиҷаи рушди нодуруст ва васеъшавии [[Мӯйраг|мӯйрагҳо]] ва дигар [[Рагҳои хун|рагҳои хурди пӯст]] ба вуҷуд меояд. Он ба гурӯҳи [[Нуқсони рагӣ|нуқсонҳои рагии дорои гардиши сусти хун]] дохил мешавад ва [[саратон]] намебошад.&lt;ref name=&quot;Grenier2026&quot;&gt;{{Cite journal|last=Grenier|first=Pierre-Olivier|last2=Liang|first2=Marilyn G.|title=Management of Capillary Malformations|journal=Clinics in Plastic Surgery|year=2026|volume=53|issue=4|pages=555–563|doi=10.1016/j.cps.2026.05.007}}&lt;/ref&gt;

Доғи нор аз давраи таваллуд вуҷуд дошта, одатан тамоми умр боқӣ мемонад. Он асосан дар [[Рӯй|рӯй]] ва [[Гардан|гардан]] дида шавад ҳам, он метавонад дар дигар қисмҳои бадан низ пайдо шавад. Нор одатан ба саломатӣ зарар намерасонад. Аммо агар дар пешонӣ ё атрофи чашм ҷойгир бошад, баъзан метавонад бо нуқсонҳои рагҳои [[Чашм|чашм]] ё [[Мағзи сар|мағзи сар]] алоқаманд бошад.&lt;ref name=&quot;SWS2021&quot;&gt;{{Cite journal|title=Consensus Statement for the Management and Treatment of Port-Wine Birthmarks in Sturge-Weber Syndrome|journal=JAMA Dermatology|year=2021|volume=157|issue=1|pages=98–104|doi=10.1001/jamadermatol.2020.4226}}&lt;/ref&gt;

== Аломатҳо ва хусусиятҳо ==

Андоза ва шакли нор гуногун буда, он метавонад доғи хурд ё қисми зиёди пӯстро фаро гирад. Дар [[Навзод|навзодон]] ранги он одатан пуштӣ ё сурхи равшан аст. Нор дар кӯдакӣ ҳамвор буда, одатан дард ё хориш надорад. Бо калон шудани кӯдак доғ низ калон мешавад.&lt;ref name=&quot;MedlinePlus2025&quot;&gt;{{Cite web|url=https://medlineplus.gov/ency/article/001475.htm|title=Port-wine stain|website=MedlinePlus Medical Encyclopedia|publisher=U.S. National Library of Medicine|date=2025-06-03|access-date=2026-10-26}}&lt;/ref&gt;

Бо гузашти солҳо, махсусан дар рӯй, нор метавонад тағйир ёбад:

* '''Тирашавии ранг''' — ранги доғ аз пуштӣ ё сурхи равшан ба сурхи тира ё бунафш табдил меёбад.
* '''Ғафсшавии пӯст''' — пӯсти доғдор рафта-рафта ғафс шуда, каме барҷаста мегардад.
* '''Пайдоиши гиреҳчаҳо''' — дар баъзе калонсолон дар рӯйи доғ барҷастагиҳои хурди рагӣ пайдо мешаванд, ки ҳангоми осеб дидан метавонанд хунравӣ кунанд.

Ин дигаргуниҳо дар ҳама дида намешаванд. Онҳо ба андоза, ҷойгиршавӣ ва ҳолати рагҳои хун вобаста мебошанд.&lt;ref name=&quot;AAFP2024&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.aafp.org/pubs/afp/issues/2024/0300/newborn-skin-birthmarks.html|title=Newborn Skin: Part II. Birthmarks|last=Snyder|first=Katherine A. M.|last2=Voelckers|first2=Adam D.|website=American Family Physician|year=2024|volume=109|issue=3|pages=217–221}}&lt;/ref&gt;

[[Акс:RIAN_archive_359290_Mikhail_Gorbachev.jpg|мини|Доғи нор дар пешонии [[Михаил Горбачёв]]]]

== Сабаб ва пайдоиш ==

Нор ҳангоми инкишофи [[ҷанин]] дар батни модар пайдо мешавад. Дар пӯсти солим мӯйрагҳо [[Оксиген|оксиген]] ва [[Моддаҳои ғизоӣ|моддаҳои ғизоиро]] аз хун ба бофтаҳо мерасонанд. Аммо ҳангоми пайдоиши нор, баъзе аз ин рагҳо нодуруст рушд карда, васеъ мемонанд. Хуни дохили онҳо аз зери пӯст намоён шуда, ранги сурхи доғро ба вуҷуд меорад.&lt;ref name=&quot;MedlinePlus2025&quot; /&gt;

Таҳқиқоти [[Генетика|генетикӣ]] нишон додаанд, ки бисёр норҳо бо тағйирот дар [[Ген|гени]] [[GNAQ|''GNAQ'']] алоқаманданд. Яке аз тағйироти маълуми ин ген ''c.548G&gt;A'' мебошад, ки фаъолияти [[Сафедаҳо|сафедаи]] ҳосилкардаи ин генро дигар мекунад. Ин тағйирот одатан ҳангоми инкишофи ҷанин пайдо шуда, танҳо дар қисми муайяни ҳуҷайраҳои бадан мавҷуд аст. Чунин тағйиротро [[Мутатсияи соматикӣ|мутатсияи соматикӣ]] ва мавҷудияти ҳуҷайраҳои аз ҷиҳати генетикӣ гуногунро дар як бадан [[мозаикизм]] меноманд.&lt;ref name=&quot;Shirley2013&quot;&gt;{{Cite journal|last=Shirley|first=Matthew D.|title=Sturge–Weber Syndrome and Port-Wine Stains Caused by Somatic Mutation in GNAQ|journal=The New England Journal of Medicine|year=2013|volume=368|issue=21|pages=1971–1979|doi=10.1056/NEJMoa1213507}}&lt;/ref&gt;

Аксари норҳо [[Ирсият|ирсӣ]] нестанд ва аз падару модар ба фарзанд намегузаранд. Аммо баъзе нуқсонҳои рагҳои хун, ки ба нор монанданд, метавонанд бо бемориҳои ирсии вобаста ба генҳои [[RASA1|''RASA1'']] ва [[EPHB4|''EPHB4'']] пайваста бошанд.&lt;ref name=&quot;GeneReviewsCMAVM&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK52764/|title=Capillary Malformation-Arteriovenous Malformation Syndrome|last=Bayrak-Toydemir|first=Pinar|last2=Stevenson|first2=David A.|website=GeneReviews|publisher=NCBI Bookshelf|date=2019-09-12|access-date=2026-10-26}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ISSVA2025&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.issva.org/classification|title=ISSVA Classification for Vascular Anomalies|website=International Society for the Study of Vascular Anomalies|year=2025|access-date=2026-10-26}}&lt;/ref&gt;

== Фарқ аз дигар доғҳои модарзодӣ ==
[[File:Mariano Barbacid 2012.jpg|thumb|Пажӯҳишгари соҳаи саратоншиносӣ — Мариано Барбасид]]
Норро баъзан бо дигар доғҳои рагии пӯсти навзодон омехта мекунанд, зеро ҳамаи онҳо метавонанд ранги гулобӣ ё сурх дошта бошанд.

[[Невуси оддӣ]] (''nevus simplex'') — доғи рагиест, ки дар навзодон бештар дар байни [[Абрӯ|абрӯвон]], пилки чашм ё пушти гардан дида мешавад. Сарҳади доғ одатан норавшан буда, ҳангоми гиря ё баланд шудани ҳарорати бадан сурхтар мешавад. Доғҳои рӯй аксаран дар солҳои нахустини бачагӣ худ аз худ камранг ё тамоман нест мешаванд, аммо доғи пушти гардан метавонад то калонсолӣ боқӣ монад. Баръакси невуси оддӣ, нор одатан нест намешавад.&lt;ref name=&quot;NevusSimplex&quot;&gt;{{Cite web|url=https://dermnetnz.org/topics/naevus-simplex|title=Naevus simplex|website=DermNet|date=2019-01|author=Wei Wu|access-date=2026-10-26}}&lt;/ref&gt;

[[Гемангиомаи кӯдакона]] — [[Омоси хушсифат|омоси хушсифати рагӣ]] мебошад, ки аксаран дар ҳафтаҳои нахустини баъди таваллуд намоён шуда, дар моҳҳои аввал тез калон мешавад. Баъдан афзоиши он бас шуда, дар бисёр ҳолатҳо оҳиста-оҳиста хурд мешавад. Нор бошад, нуқсони ташаккули рагҳо аст, на омоси рагӣ ва чунин давраи афзоиши босуръату хурдшавиро надорад.&lt;ref name=&quot;AAP2019&quot;&gt;{{Cite journal|title=Clinical Practice Guideline for the Management of Infantile Hemangiomas|journal=Pediatrics|year=2019|volume=143|issue=1|pages=e20183475|doi=10.1542/peds.2018-3475}}&lt;/ref&gt;

== Бемориҳои ҳамроҳ ==

Аксари норҳо мустақилона пайдо шуда, бо дигар бемориҳо алоқаманд нестанд. Лекин баъзе доғҳои васеъ, махсусан онҳое ки пешонӣ ва атрофи чашмро фаро мегиранд, метавонанд нишонаи нуқсонҳои мураккабтари рагӣ бошанд.

=== Синдроми Стерҷ–Вебер ===

[[Синдроми Стерҷ–Вебер]] бемории кам дидашавандаи модарзодиест, ки метавонад рагҳои пӯст, мағзи сар ва чашмро дар бар гирад. Яке аз нишонаҳои он нори рӯй мебошад, ки бештар пешонӣ ва баъзан пилки болои чашмро фаро мегирад.

Дар одамони гирифтори ин синдром нуқсонҳои рагии мағзи сар метавонанд боиси [[Саръ|хурӯҷи саръ]], дарди сар ва душвориҳои инкишофи асаб шаванд. Осеби рагҳои чашм бошад, метавонад бо [[Глаукома|глаукома]] (беморие, ки ба [[асаби босира]] осеб мерасонад) алоқаманд бошад. Бояд қайд кард, ки мавҷудияти нор дар пешонӣ маънои онро надорад, ки шахс ҳатман ин синдромро дорад. Аммо чунин ҷойгиршавӣ, махсусан дар кӯдакони навзод, барои арзёбии хатари беморӣ аҳамият дорад.&lt;ref name=&quot;SWS2021&quot; /&gt;

=== Синдроми Клиппел–Треноне ===

[[Синдроми Клиппел–Треноне]] бо нуқсонҳои рагии пӯст, тағйироти [[Варид|рагҳои варидӣ]] ва афзоиши ғайримуқаррарии бофтаҳои як қисми бадан алоқаманд аст. Дар ин ҳолат доғи сурхи рагӣ метавонад дар даст ё пой ҷойгир шуда, бо калоншавии ҳаҷм ё дарозии узви осебдида ҳамроҳ бошад.&lt;ref name=&quot;ISSVA2025&quot;/&gt;

== Ташхис ==

Пизишк одатан норро аз рӯйи намуди доғ, ҷойгиршавӣ ва мавҷуд будани он аз вақти таваллуд ташхис мекунад. Дар аксари ҳолатҳо муоинаи иловагӣ лозим нест. Агар гумон равад, ки осеби рагҳои дарунӣ ё бемории дигар вуҷуд дошта бошад, пизишк метавонад [[Ултрасадо|муоинаи ултрасадоӣ]], [[Томографияи магнитӣ-резонансӣ|томографияи магнитӣ-резонансӣ]] (ТМР) ё санҷиши чашмро тавсия диҳад.&lt;ref name=&quot;MedlinePlus2025&quot; /&gt;

Кӯдаконе, ки дар пешонӣ ё пилки чашм нор доранд, бояд аз муоинаи мутахассис гузаранд. [[Чашмпизишкӣ|Чашмпизишк]] (офталмолог) мавҷудияти глаукома ва [[Асабшиносӣ|асабпизишк]] нишонаҳои [[синдроми Стерҷ–Вебер|синдроми Стерҷ–Веберро]] месанҷад.&lt;ref name=&quot;SWS2021&quot; /&gt;

Томографияи мағзи сар барои ҳамаи кӯдакони дорои нор ҳатмӣ нест. Зарурати он вобаста ба ҷойгиршавии доғ ва нишонаҳои беморӣ таъйин мешавад. Натиҷаи муқаррарии томография дар моҳҳои аввали ҳаёт набудани синдроми Стерҷ–Веберро пурра тасдиқ намекунад.&lt;ref name=&quot;Neurology2021&quot;&gt;{{Cite journal|title=Consensus Statement for the Management and Treatment of Sturge-Weber Syndrome: Neurology, Neuroimaging, and Ophthalmology Recommendations|journal=Pediatric Neurology|year=2021|volume=121|pages=59–66|doi=10.1016/j.pediatrneurol.2021.04.013}}&lt;/ref&gt;

== Табобат ==

Нор одатан ба саломатӣ зарар надорад ва на ҳамеша ба табобат ниёз дорад. Муолиҷа асосан барои камранг кардани доғ, пешгирии ғафсшавии пӯст ва беҳтар кардани намуди зоҳирии он гузаронида мешавад.&lt;ref name=&quot;AlderHey&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.alderhey.nhs.uk/conditions/patient-information-leaflets/laser-treatment-for-capillary-malformation-port-wine-stain/|title=Laser Treatment for Capillary Malformation (Port Wine Stain)|website=Alder Hey Children's Hospital|access-date=2026-10-26}}&lt;/ref&gt;

=== Табобати лазерӣ ===

Усули асосии табобати нор истифодаи [[Лазер|лазери]] импулсии рангӣ ({{lang-en|pulsed dye laser}}, PDL) мебошад. Ин дастгоҳ ба пӯст импулсҳои кӯтоҳи рӯшноӣ мефиристад, ки онҳоро [[Ҳемоглобин|ҳемоглобини]] хун ҷаббида мегирад. Дар натиҷа, рагҳои васеъшуда гарм шуда, осеб мебинанд ва ранги доғ тадриҷан кам мешавад. Ин роҳи табобат ба бофтаҳои атроф осеби нисбатан кам мерасонад.&lt;ref name=&quot;GOSH&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.gosh.nhs.uk/conditions-and-treatments/conditions-we-treat/port-wine-stains/|title=Port wine stains|website=Great Ormond Street Hospital|access-date=2026-10-26}}&lt;/ref&gt; Барои ба даст овардани натиҷаи назаррас одатан чандин ҷаласаи табобат лозим буда, самаранокии он ба синну соли бемор, ранги пӯст, ҷойгиршавӣ ва ғафсии доғ вобаста аст. Дар баъзе одамон нор хеле камранг мешавад, аммо дар дигарон танҳо қисман равшан мегардад. Ба пуррагӣ нест кардани доғ на ҳамеша имконпазир аст.&lt;ref name=&quot;GOSH&quot; /&gt;

Таҳқиқотҳо нишон медиҳанд, ки оғози табобат дар синни хурдсолӣ метавонад натиҷаҳои беҳтар диҳад. Бо вуҷуди ин, вақти муносиби муолиҷа барои ҳар кӯдак алоҳида муайян карда мешавад, махсусан агар истифодаи [[Бедардкунӣ|доруҳои бедардкунанда]] ё [[Беҳушкунӣ|беҳушкунанда]] зарур бошад.&lt;ref name=&quot;SWS2021&quot;/&gt; Пас аз табобати лазерӣ пӯст метавонад муваққатан сурх, варам ё кабуд шавад. Баъзан дард, тағйири ранги пӯст ё пайдоиши изи захм низ мушоҳида мешавад. Аммо бо истифодаи дурусти дастгоҳ, осори доимӣ нисбатан кам ба вуҷуд меоянд.&lt;ref name=&quot;Nguyen2025&quot;&gt;{{Cite journal|last=Nguyen|first=Lynhda|title=Laser and light-based treatments for port-wine birthmarks – a systematic review and network meta-analysis|journal=Journal der Deutschen Dermatologischen Gesellschaft|year=2025|volume=23|issue=3|pages=293–301|doi=10.1111/ddg.15612}}&lt;/ref&gt;

=== Роҳҳои дигар ===
Агар табобати лазерӣ натиҷаи кофӣ надиҳад, метавон аз намудҳои дигари лазер ё усулҳои рӯшноӣ истифода бурд.&lt;ref name=&quot;Nguyen2025&quot; /&gt; Дар ҳолатҳои ғафсшавии зиёди пӯст, пайдоиши гиреҳчаҳои калон ё халалдор шудани доғ ба фаъолияти узвҳо баъзан [[Ҷарроҳӣ|ҷарроҳӣ]] низ лозим мешавад.&lt;ref name=&quot;Grenier2026&quot; /&gt;

Барои пӯшондани доғ аз [[Воситаҳои ороишӣ|воситаҳои ороишӣ]] ([[Макияж|макияж]]) низ истифода мебаранд. Онҳо ранги доғро муваққатан пинҳон мекунанд, вале ба рагҳои хун таъсир намерасонанд.&lt;ref name=&quot;GOSH&quot; /&gt;

== Паҳншавӣ ==

Тибқи таҳқиқот, нор дар 3–5 кӯдак аз ҳар 1000 навзод (0,3–0,5%) дида мешавад. Он ҳам дар писарон ва ҳам дар духтарон пайдо мешавад.&lt;ref name=&quot;AAFP2024&quot;/&gt;

== Дар фарҳанги тоҷикӣ ==
Тоҷикон ба духтароне, ки бо доғи нор таваллуд мешаванд, баъзан номҳои Анора, Анорхол, Анорбибӣ ё Анормо медиҳанд, зеро ранги доғ ба донаҳои анор монанд аст. Тибқи як бовари халқӣ, чунин номгузорӣ метавонад боиси камранг ё нопадид шудани доғ гардад, аммо ин бовар асоси илмӣ надорад.&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Хайдаров |first=Шомат |title=Типологическое исследование фитофорной антропонимии таджиков |year=2020 |page=126 |url=https://cyberleninka.ru/article/n/tipologicheskoe-issledovanie-fitofornoy-antroponimii-tadzhikov/pdf}}&lt;/ref&gt;

== Адабиёт ==
{{reflist}}
[[Гурӯҳ:Нуқсонҳои мӯйрагҳо]]</text>
      <sha1>p1bim3tm0e0dvz34u06a4pump69ug4g</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1491438</id>
      <parentid>1491437</parentid>
      <timestamp>2026-10-26T23:49:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zosya95</username>
        <id>54344</id>
      </contributor>
      <comment>/* Дар фарҳанги тоҷикӣ */</comment>
      <origin>1491438</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20460" sha1="bflzfhs3392jga3v5f4zpr2ixquobk0" xml:space="preserve">{{Ҳолати тиббӣ
|ном              = Нор
|синонимҳо        = {{hlist|Доғи нор| Холи нор}}
|тасвир           = PortWineStainHand.jpg
|андозаи тасвир   = 220px
|зернависи_тасвир = Доғи нор дар пушти даст
|ихтисос          = [[Дерматология]]
|нишонаҳо         = Доғи ҳамвори гулобӣ, сурх ё бунафш дар пӯст
|вазниншавӣ       = {{Феҳристи нишондор|Ғафсшавии пӯст|Пайдоиши гиреҳчаҳо|[[Хунравӣ]]|Дар баъзе ҳолатҳо [[глаукома]]}}
|оғози беморӣ     = Модарзод
|давомнокӣ        = Тамоми умр
|сабабҳо          = {{Феҳристи нишондор|Ташаккули ғайримуқаррарии рагҳои хун| Аксаран мутатсияи соматикии гени ''GNAQ''}}
|ташхис           = {{Феҳристи нишондор|Муоинаи зоҳирӣ|Дар ҳолатҳои зарурӣ [[томографияи магнитӣ-резонансӣ]]}}
|дифференсиалӣ    = {{hlist|[[Невуси одӣ]]|[[Гемангиомаи кӯдакона]]}}
|табобат          = Табобати лазерӣ; дар ҳолатҳои муайян ҷарроҳӣ
|пешгӯиҳо         = Одатан безарар; бо синну сол метавонад тира ва ғафс шавад
|паҳншавӣ         = 0,3–0,5% навзодон
}}
'''Нор''' ({{lang-la|nevus flammeus}}) — [[Нуқсонҳои рагҳо|нуқсони модарзодии рагҳои хунгарди пӯст]] аст, ки чун доғи ҳамвори [[пуштӣ]], [[сурх]] ё [[Бунафш|бунафшранг]] намоён мешавад. Нор дар натиҷаи рушди нодуруст ва васеъшавии [[Мӯйраг|мӯйрагҳо]] ва дигар [[Рагҳои хун|рагҳои хурди пӯст]] ба вуҷуд меояд. Он ба гурӯҳи [[Нуқсони рагӣ|нуқсонҳои рагии дорои гардиши сусти хун]] дохил мешавад ва [[саратон]] намебошад.&lt;ref name=&quot;Grenier2026&quot;&gt;{{Cite journal|last=Grenier|first=Pierre-Olivier|last2=Liang|first2=Marilyn G.|title=Management of Capillary Malformations|journal=Clinics in Plastic Surgery|year=2026|volume=53|issue=4|pages=555–563|doi=10.1016/j.cps.2026.05.007}}&lt;/ref&gt;

Доғи нор аз давраи таваллуд вуҷуд дошта, одатан тамоми умр боқӣ мемонад. Он асосан дар [[Рӯй|рӯй]] ва [[Гардан|гардан]] дида шавад ҳам, он метавонад дар дигар қисмҳои бадан низ пайдо шавад. Нор одатан ба саломатӣ зарар намерасонад. Аммо агар дар пешонӣ ё атрофи чашм ҷойгир бошад, баъзан метавонад бо нуқсонҳои рагҳои [[Чашм|чашм]] ё [[Мағзи сар|мағзи сар]] алоқаманд бошад.&lt;ref name=&quot;SWS2021&quot;&gt;{{Cite journal|title=Consensus Statement for the Management and Treatment of Port-Wine Birthmarks in Sturge-Weber Syndrome|journal=JAMA Dermatology|year=2021|volume=157|issue=1|pages=98–104|doi=10.1001/jamadermatol.2020.4226}}&lt;/ref&gt;

== Аломатҳо ва хусусиятҳо ==

Андоза ва шакли нор гуногун буда, он метавонад доғи хурд ё қисми зиёди пӯстро фаро гирад. Дар [[Навзод|навзодон]] ранги он одатан пуштӣ ё сурхи равшан аст. Нор дар кӯдакӣ ҳамвор буда, одатан дард ё хориш надорад. Бо калон шудани кӯдак доғ низ калон мешавад.&lt;ref name=&quot;MedlinePlus2025&quot;&gt;{{Cite web|url=https://medlineplus.gov/ency/article/001475.htm|title=Port-wine stain|website=MedlinePlus Medical Encyclopedia|publisher=U.S. National Library of Medicine|date=2025-06-03|access-date=2026-10-26}}&lt;/ref&gt;

Бо гузашти солҳо, махсусан дар рӯй, нор метавонад тағйир ёбад:

* '''Тирашавии ранг''' — ранги доғ аз пуштӣ ё сурхи равшан ба сурхи тира ё бунафш табдил меёбад.
* '''Ғафсшавии пӯст''' — пӯсти доғдор рафта-рафта ғафс шуда, каме барҷаста мегардад.
* '''Пайдоиши гиреҳчаҳо''' — дар баъзе калонсолон дар рӯйи доғ барҷастагиҳои хурди рагӣ пайдо мешаванд, ки ҳангоми осеб дидан метавонанд хунравӣ кунанд.

Ин дигаргуниҳо дар ҳама дида намешаванд. Онҳо ба андоза, ҷойгиршавӣ ва ҳолати рагҳои хун вобаста мебошанд.&lt;ref name=&quot;AAFP2024&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.aafp.org/pubs/afp/issues/2024/0300/newborn-skin-birthmarks.html|title=Newborn Skin: Part II. Birthmarks|last=Snyder|first=Katherine A. M.|last2=Voelckers|first2=Adam D.|website=American Family Physician|year=2024|volume=109|issue=3|pages=217–221}}&lt;/ref&gt;

[[Акс:RIAN_archive_359290_Mikhail_Gorbachev.jpg|мини|Доғи нор дар пешонии [[Михаил Горбачёв]]]]

== Сабаб ва пайдоиш ==

Нор ҳангоми инкишофи [[ҷанин]] дар батни модар пайдо мешавад. Дар пӯсти солим мӯйрагҳо [[Оксиген|оксиген]] ва [[Моддаҳои ғизоӣ|моддаҳои ғизоиро]] аз хун ба бофтаҳо мерасонанд. Аммо ҳангоми пайдоиши нор, баъзе аз ин рагҳо нодуруст рушд карда, васеъ мемонанд. Хуни дохили онҳо аз зери пӯст намоён шуда, ранги сурхи доғро ба вуҷуд меорад.&lt;ref name=&quot;MedlinePlus2025&quot; /&gt;

Таҳқиқоти [[Генетика|генетикӣ]] нишон додаанд, ки бисёр норҳо бо тағйирот дар [[Ген|гени]] [[GNAQ|''GNAQ'']] алоқаманданд. Яке аз тағйироти маълуми ин ген ''c.548G&gt;A'' мебошад, ки фаъолияти [[Сафедаҳо|сафедаи]] ҳосилкардаи ин генро дигар мекунад. Ин тағйирот одатан ҳангоми инкишофи ҷанин пайдо шуда, танҳо дар қисми муайяни ҳуҷайраҳои бадан мавҷуд аст. Чунин тағйиротро [[Мутатсияи соматикӣ|мутатсияи соматикӣ]] ва мавҷудияти ҳуҷайраҳои аз ҷиҳати генетикӣ гуногунро дар як бадан [[мозаикизм]] меноманд.&lt;ref name=&quot;Shirley2013&quot;&gt;{{Cite journal|last=Shirley|first=Matthew D.|title=Sturge–Weber Syndrome and Port-Wine Stains Caused by Somatic Mutation in GNAQ|journal=The New England Journal of Medicine|year=2013|volume=368|issue=21|pages=1971–1979|doi=10.1056/NEJMoa1213507}}&lt;/ref&gt;

Аксари норҳо [[Ирсият|ирсӣ]] нестанд ва аз падару модар ба фарзанд намегузаранд. Аммо баъзе нуқсонҳои рагҳои хун, ки ба нор монанданд, метавонанд бо бемориҳои ирсии вобаста ба генҳои [[RASA1|''RASA1'']] ва [[EPHB4|''EPHB4'']] пайваста бошанд.&lt;ref name=&quot;GeneReviewsCMAVM&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK52764/|title=Capillary Malformation-Arteriovenous Malformation Syndrome|last=Bayrak-Toydemir|first=Pinar|last2=Stevenson|first2=David A.|website=GeneReviews|publisher=NCBI Bookshelf|date=2019-09-12|access-date=2026-10-26}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ISSVA2025&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.issva.org/classification|title=ISSVA Classification for Vascular Anomalies|website=International Society for the Study of Vascular Anomalies|year=2025|access-date=2026-10-26}}&lt;/ref&gt;

== Фарқ аз дигар доғҳои модарзодӣ ==
[[File:Mariano Barbacid 2012.jpg|thumb|Пажӯҳишгари соҳаи саратоншиносӣ — Мариано Барбасид]]
Норро баъзан бо дигар доғҳои рагии пӯсти навзодон омехта мекунанд, зеро ҳамаи онҳо метавонанд ранги гулобӣ ё сурх дошта бошанд.

[[Невуси оддӣ]] (''nevus simplex'') — доғи рагиест, ки дар навзодон бештар дар байни [[Абрӯ|абрӯвон]], пилки чашм ё пушти гардан дида мешавад. Сарҳади доғ одатан норавшан буда, ҳангоми гиря ё баланд шудани ҳарорати бадан сурхтар мешавад. Доғҳои рӯй аксаран дар солҳои нахустини бачагӣ худ аз худ камранг ё тамоман нест мешаванд, аммо доғи пушти гардан метавонад то калонсолӣ боқӣ монад. Баръакси невуси оддӣ, нор одатан нест намешавад.&lt;ref name=&quot;NevusSimplex&quot;&gt;{{Cite web|url=https://dermnetnz.org/topics/naevus-simplex|title=Naevus simplex|website=DermNet|date=2019-01|author=Wei Wu|access-date=2026-10-26}}&lt;/ref&gt;

[[Гемангиомаи кӯдакона]] — [[Омоси хушсифат|омоси хушсифати рагӣ]] мебошад, ки аксаран дар ҳафтаҳои нахустини баъди таваллуд намоён шуда, дар моҳҳои аввал тез калон мешавад. Баъдан афзоиши он бас шуда, дар бисёр ҳолатҳо оҳиста-оҳиста хурд мешавад. Нор бошад, нуқсони ташаккули рагҳо аст, на омоси рагӣ ва чунин давраи афзоиши босуръату хурдшавиро надорад.&lt;ref name=&quot;AAP2019&quot;&gt;{{Cite journal|title=Clinical Practice Guideline for the Management of Infantile Hemangiomas|journal=Pediatrics|year=2019|volume=143|issue=1|pages=e20183475|doi=10.1542/peds.2018-3475}}&lt;/ref&gt;

== Бемориҳои ҳамроҳ ==

Аксари норҳо мустақилона пайдо шуда, бо дигар бемориҳо алоқаманд нестанд. Лекин баъзе доғҳои васеъ, махсусан онҳое ки пешонӣ ва атрофи чашмро фаро мегиранд, метавонанд нишонаи нуқсонҳои мураккабтари рагӣ бошанд.

=== Синдроми Стерҷ–Вебер ===

[[Синдроми Стерҷ–Вебер]] бемории кам дидашавандаи модарзодиест, ки метавонад рагҳои пӯст, мағзи сар ва чашмро дар бар гирад. Яке аз нишонаҳои он нори рӯй мебошад, ки бештар пешонӣ ва баъзан пилки болои чашмро фаро мегирад.

Дар одамони гирифтори ин синдром нуқсонҳои рагии мағзи сар метавонанд боиси [[Саръ|хурӯҷи саръ]], дарди сар ва душвориҳои инкишофи асаб шаванд. Осеби рагҳои чашм бошад, метавонад бо [[Глаукома|глаукома]] (беморие, ки ба [[асаби босира]] осеб мерасонад) алоқаманд бошад. Бояд қайд кард, ки мавҷудияти нор дар пешонӣ маънои онро надорад, ки шахс ҳатман ин синдромро дорад. Аммо чунин ҷойгиршавӣ, махсусан дар кӯдакони навзод, барои арзёбии хатари беморӣ аҳамият дорад.&lt;ref name=&quot;SWS2021&quot; /&gt;

=== Синдроми Клиппел–Треноне ===

[[Синдроми Клиппел–Треноне]] бо нуқсонҳои рагии пӯст, тағйироти [[Варид|рагҳои варидӣ]] ва афзоиши ғайримуқаррарии бофтаҳои як қисми бадан алоқаманд аст. Дар ин ҳолат доғи сурхи рагӣ метавонад дар даст ё пой ҷойгир шуда, бо калоншавии ҳаҷм ё дарозии узви осебдида ҳамроҳ бошад.&lt;ref name=&quot;ISSVA2025&quot;/&gt;

== Ташхис ==

Пизишк одатан норро аз рӯйи намуди доғ, ҷойгиршавӣ ва мавҷуд будани он аз вақти таваллуд ташхис мекунад. Дар аксари ҳолатҳо муоинаи иловагӣ лозим нест. Агар гумон равад, ки осеби рагҳои дарунӣ ё бемории дигар вуҷуд дошта бошад, пизишк метавонад [[Ултрасадо|муоинаи ултрасадоӣ]], [[Томографияи магнитӣ-резонансӣ|томографияи магнитӣ-резонансӣ]] (ТМР) ё санҷиши чашмро тавсия диҳад.&lt;ref name=&quot;MedlinePlus2025&quot; /&gt;

Кӯдаконе, ки дар пешонӣ ё пилки чашм нор доранд, бояд аз муоинаи мутахассис гузаранд. [[Чашмпизишкӣ|Чашмпизишк]] (офталмолог) мавҷудияти глаукома ва [[Асабшиносӣ|асабпизишк]] нишонаҳои [[синдроми Стерҷ–Вебер|синдроми Стерҷ–Веберро]] месанҷад.&lt;ref name=&quot;SWS2021&quot; /&gt;

Томографияи мағзи сар барои ҳамаи кӯдакони дорои нор ҳатмӣ нест. Зарурати он вобаста ба ҷойгиршавии доғ ва нишонаҳои беморӣ таъйин мешавад. Натиҷаи муқаррарии томография дар моҳҳои аввали ҳаёт набудани синдроми Стерҷ–Веберро пурра тасдиқ намекунад.&lt;ref name=&quot;Neurology2021&quot;&gt;{{Cite journal|title=Consensus Statement for the Management and Treatment of Sturge-Weber Syndrome: Neurology, Neuroimaging, and Ophthalmology Recommendations|journal=Pediatric Neurology|year=2021|volume=121|pages=59–66|doi=10.1016/j.pediatrneurol.2021.04.013}}&lt;/ref&gt;

== Табобат ==

Нор одатан ба саломатӣ зарар надорад ва на ҳамеша ба табобат ниёз дорад. Муолиҷа асосан барои камранг кардани доғ, пешгирии ғафсшавии пӯст ва беҳтар кардани намуди зоҳирии он гузаронида мешавад.&lt;ref name=&quot;AlderHey&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.alderhey.nhs.uk/conditions/patient-information-leaflets/laser-treatment-for-capillary-malformation-port-wine-stain/|title=Laser Treatment for Capillary Malformation (Port Wine Stain)|website=Alder Hey Children's Hospital|access-date=2026-10-26}}&lt;/ref&gt;

=== Табобати лазерӣ ===

Усули асосии табобати нор истифодаи [[Лазер|лазери]] импулсии рангӣ ({{lang-en|pulsed dye laser}}, PDL) мебошад. Ин дастгоҳ ба пӯст импулсҳои кӯтоҳи рӯшноӣ мефиристад, ки онҳоро [[Ҳемоглобин|ҳемоглобини]] хун ҷаббида мегирад. Дар натиҷа, рагҳои васеъшуда гарм шуда, осеб мебинанд ва ранги доғ тадриҷан кам мешавад. Ин роҳи табобат ба бофтаҳои атроф осеби нисбатан кам мерасонад.&lt;ref name=&quot;GOSH&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.gosh.nhs.uk/conditions-and-treatments/conditions-we-treat/port-wine-stains/|title=Port wine stains|website=Great Ormond Street Hospital|access-date=2026-10-26}}&lt;/ref&gt; Барои ба даст овардани натиҷаи назаррас одатан чандин ҷаласаи табобат лозим буда, самаранокии он ба синну соли бемор, ранги пӯст, ҷойгиршавӣ ва ғафсии доғ вобаста аст. Дар баъзе одамон нор хеле камранг мешавад, аммо дар дигарон танҳо қисман равшан мегардад. Ба пуррагӣ нест кардани доғ на ҳамеша имконпазир аст.&lt;ref name=&quot;GOSH&quot; /&gt;

Таҳқиқотҳо нишон медиҳанд, ки оғози табобат дар синни хурдсолӣ метавонад натиҷаҳои беҳтар диҳад. Бо вуҷуди ин, вақти муносиби муолиҷа барои ҳар кӯдак алоҳида муайян карда мешавад, махсусан агар истифодаи [[Бедардкунӣ|доруҳои бедардкунанда]] ё [[Беҳушкунӣ|беҳушкунанда]] зарур бошад.&lt;ref name=&quot;SWS2021&quot;/&gt; Пас аз табобати лазерӣ пӯст метавонад муваққатан сурх, варам ё кабуд шавад. Баъзан дард, тағйири ранги пӯст ё пайдоиши изи захм низ мушоҳида мешавад. Аммо бо истифодаи дурусти дастгоҳ, осори доимӣ нисбатан кам ба вуҷуд меоянд.&lt;ref name=&quot;Nguyen2025&quot;&gt;{{Cite journal|last=Nguyen|first=Lynhda|title=Laser and light-based treatments for port-wine birthmarks – a systematic review and network meta-analysis|journal=Journal der Deutschen Dermatologischen Gesellschaft|year=2025|volume=23|issue=3|pages=293–301|doi=10.1111/ddg.15612}}&lt;/ref&gt;

=== Роҳҳои дигар ===
Агар табобати лазерӣ натиҷаи кофӣ надиҳад, метавон аз намудҳои дигари лазер ё усулҳои рӯшноӣ истифода бурд.&lt;ref name=&quot;Nguyen2025&quot; /&gt; Дар ҳолатҳои ғафсшавии зиёди пӯст, пайдоиши гиреҳчаҳои калон ё халалдор шудани доғ ба фаъолияти узвҳо баъзан [[Ҷарроҳӣ|ҷарроҳӣ]] низ лозим мешавад.&lt;ref name=&quot;Grenier2026&quot; /&gt;

Барои пӯшондани доғ аз [[Воситаҳои ороишӣ|воситаҳои ороишӣ]] ([[Макияж|макияж]]) низ истифода мебаранд. Онҳо ранги доғро муваққатан пинҳон мекунанд, вале ба рагҳои хун таъсир намерасонанд.&lt;ref name=&quot;GOSH&quot; /&gt;

== Паҳншавӣ ==

Тибқи таҳқиқот, нор дар 3–5 кӯдак аз ҳар 1000 навзод (0,3–0,5%) дида мешавад. Он ҳам дар писарон ва ҳам дар духтарон пайдо мешавад.&lt;ref name=&quot;AAFP2024&quot;/&gt;

== Дар фарҳанги тоҷикӣ ==
Тоҷикон ба духтароне, ки бо доғи нор таваллуд мешаванд, баъзан номҳои Анора, Анорхол, Анорбибӣ ё Анормо медиҳанд, зеро ранги доғ ба ранги анор монанд аст. Тибқи як бовари халқӣ, чунин номгузорӣ метавонад боиси камранг ё нопадид шудани доғ гардад, аммо ин бовар асоси илмӣ надорад.&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Хайдаров |first=Шомат |title=Типологическое исследование фитофорной антропонимии таджиков |year=2020 |page=126 |url=https://cyberleninka.ru/article/n/tipologicheskoe-issledovanie-fitofornoy-antroponimii-tadzhikov/pdf}}&lt;/ref&gt;

== Адабиёт ==
{{reflist}}
[[Гурӯҳ:Нуқсонҳои мӯйрагҳо]]</text>
      <sha1>bflzfhs3392jga3v5f4zpr2ixquobk0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1491439</id>
      <parentid>1491438</parentid>
      <timestamp>2026-10-26T23:51:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zosya95</username>
        <id>54344</id>
      </contributor>
      <comment>/* Дар фарҳанги тоҷикӣ */</comment>
      <origin>1491439</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20464" sha1="rt64kkxof9kd6mug3x3tphimoe7yk8b" xml:space="preserve">{{Ҳолати тиббӣ
|ном              = Нор
|синонимҳо        = {{hlist|Доғи нор| Холи нор}}
|тасвир           = PortWineStainHand.jpg
|андозаи тасвир   = 220px
|зернависи_тасвир = Доғи нор дар пушти даст
|ихтисос          = [[Дерматология]]
|нишонаҳо         = Доғи ҳамвори гулобӣ, сурх ё бунафш дар пӯст
|вазниншавӣ       = {{Феҳристи нишондор|Ғафсшавии пӯст|Пайдоиши гиреҳчаҳо|[[Хунравӣ]]|Дар баъзе ҳолатҳо [[глаукома]]}}
|оғози беморӣ     = Модарзод
|давомнокӣ        = Тамоми умр
|сабабҳо          = {{Феҳристи нишондор|Ташаккули ғайримуқаррарии рагҳои хун| Аксаран мутатсияи соматикии гени ''GNAQ''}}
|ташхис           = {{Феҳристи нишондор|Муоинаи зоҳирӣ|Дар ҳолатҳои зарурӣ [[томографияи магнитӣ-резонансӣ]]}}
|дифференсиалӣ    = {{hlist|[[Невуси одӣ]]|[[Гемангиомаи кӯдакона]]}}
|табобат          = Табобати лазерӣ; дар ҳолатҳои муайян ҷарроҳӣ
|пешгӯиҳо         = Одатан безарар; бо синну сол метавонад тира ва ғафс шавад
|паҳншавӣ         = 0,3–0,5% навзодон
}}
'''Нор''' ({{lang-la|nevus flammeus}}) — [[Нуқсонҳои рагҳо|нуқсони модарзодии рагҳои хунгарди пӯст]] аст, ки чун доғи ҳамвори [[пуштӣ]], [[сурх]] ё [[Бунафш|бунафшранг]] намоён мешавад. Нор дар натиҷаи рушди нодуруст ва васеъшавии [[Мӯйраг|мӯйрагҳо]] ва дигар [[Рагҳои хун|рагҳои хурди пӯст]] ба вуҷуд меояд. Он ба гурӯҳи [[Нуқсони рагӣ|нуқсонҳои рагии дорои гардиши сусти хун]] дохил мешавад ва [[саратон]] намебошад.&lt;ref name=&quot;Grenier2026&quot;&gt;{{Cite journal|last=Grenier|first=Pierre-Olivier|last2=Liang|first2=Marilyn G.|title=Management of Capillary Malformations|journal=Clinics in Plastic Surgery|year=2026|volume=53|issue=4|pages=555–563|doi=10.1016/j.cps.2026.05.007}}&lt;/ref&gt;

Доғи нор аз давраи таваллуд вуҷуд дошта, одатан тамоми умр боқӣ мемонад. Он асосан дар [[Рӯй|рӯй]] ва [[Гардан|гардан]] дида шавад ҳам, он метавонад дар дигар қисмҳои бадан низ пайдо шавад. Нор одатан ба саломатӣ зарар намерасонад. Аммо агар дар пешонӣ ё атрофи чашм ҷойгир бошад, баъзан метавонад бо нуқсонҳои рагҳои [[Чашм|чашм]] ё [[Мағзи сар|мағзи сар]] алоқаманд бошад.&lt;ref name=&quot;SWS2021&quot;&gt;{{Cite journal|title=Consensus Statement for the Management and Treatment of Port-Wine Birthmarks in Sturge-Weber Syndrome|journal=JAMA Dermatology|year=2021|volume=157|issue=1|pages=98–104|doi=10.1001/jamadermatol.2020.4226}}&lt;/ref&gt;

== Аломатҳо ва хусусиятҳо ==

Андоза ва шакли нор гуногун буда, он метавонад доғи хурд ё қисми зиёди пӯстро фаро гирад. Дар [[Навзод|навзодон]] ранги он одатан пуштӣ ё сурхи равшан аст. Нор дар кӯдакӣ ҳамвор буда, одатан дард ё хориш надорад. Бо калон шудани кӯдак доғ низ калон мешавад.&lt;ref name=&quot;MedlinePlus2025&quot;&gt;{{Cite web|url=https://medlineplus.gov/ency/article/001475.htm|title=Port-wine stain|website=MedlinePlus Medical Encyclopedia|publisher=U.S. National Library of Medicine|date=2025-06-03|access-date=2026-10-26}}&lt;/ref&gt;

Бо гузашти солҳо, махсусан дар рӯй, нор метавонад тағйир ёбад:

* '''Тирашавии ранг''' — ранги доғ аз пуштӣ ё сурхи равшан ба сурхи тира ё бунафш табдил меёбад.
* '''Ғафсшавии пӯст''' — пӯсти доғдор рафта-рафта ғафс шуда, каме барҷаста мегардад.
* '''Пайдоиши гиреҳчаҳо''' — дар баъзе калонсолон дар рӯйи доғ барҷастагиҳои хурди рагӣ пайдо мешаванд, ки ҳангоми осеб дидан метавонанд хунравӣ кунанд.

Ин дигаргуниҳо дар ҳама дида намешаванд. Онҳо ба андоза, ҷойгиршавӣ ва ҳолати рагҳои хун вобаста мебошанд.&lt;ref name=&quot;AAFP2024&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.aafp.org/pubs/afp/issues/2024/0300/newborn-skin-birthmarks.html|title=Newborn Skin: Part II. Birthmarks|last=Snyder|first=Katherine A. M.|last2=Voelckers|first2=Adam D.|website=American Family Physician|year=2024|volume=109|issue=3|pages=217–221}}&lt;/ref&gt;

[[Акс:RIAN_archive_359290_Mikhail_Gorbachev.jpg|мини|Доғи нор дар пешонии [[Михаил Горбачёв]]]]

== Сабаб ва пайдоиш ==

Нор ҳангоми инкишофи [[ҷанин]] дар батни модар пайдо мешавад. Дар пӯсти солим мӯйрагҳо [[Оксиген|оксиген]] ва [[Моддаҳои ғизоӣ|моддаҳои ғизоиро]] аз хун ба бофтаҳо мерасонанд. Аммо ҳангоми пайдоиши нор, баъзе аз ин рагҳо нодуруст рушд карда, васеъ мемонанд. Хуни дохили онҳо аз зери пӯст намоён шуда, ранги сурхи доғро ба вуҷуд меорад.&lt;ref name=&quot;MedlinePlus2025&quot; /&gt;

Таҳқиқоти [[Генетика|генетикӣ]] нишон додаанд, ки бисёр норҳо бо тағйирот дар [[Ген|гени]] [[GNAQ|''GNAQ'']] алоқаманданд. Яке аз тағйироти маълуми ин ген ''c.548G&gt;A'' мебошад, ки фаъолияти [[Сафедаҳо|сафедаи]] ҳосилкардаи ин генро дигар мекунад. Ин тағйирот одатан ҳангоми инкишофи ҷанин пайдо шуда, танҳо дар қисми муайяни ҳуҷайраҳои бадан мавҷуд аст. Чунин тағйиротро [[Мутатсияи соматикӣ|мутатсияи соматикӣ]] ва мавҷудияти ҳуҷайраҳои аз ҷиҳати генетикӣ гуногунро дар як бадан [[мозаикизм]] меноманд.&lt;ref name=&quot;Shirley2013&quot;&gt;{{Cite journal|last=Shirley|first=Matthew D.|title=Sturge–Weber Syndrome and Port-Wine Stains Caused by Somatic Mutation in GNAQ|journal=The New England Journal of Medicine|year=2013|volume=368|issue=21|pages=1971–1979|doi=10.1056/NEJMoa1213507}}&lt;/ref&gt;

Аксари норҳо [[Ирсият|ирсӣ]] нестанд ва аз падару модар ба фарзанд намегузаранд. Аммо баъзе нуқсонҳои рагҳои хун, ки ба нор монанданд, метавонанд бо бемориҳои ирсии вобаста ба генҳои [[RASA1|''RASA1'']] ва [[EPHB4|''EPHB4'']] пайваста бошанд.&lt;ref name=&quot;GeneReviewsCMAVM&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK52764/|title=Capillary Malformation-Arteriovenous Malformation Syndrome|last=Bayrak-Toydemir|first=Pinar|last2=Stevenson|first2=David A.|website=GeneReviews|publisher=NCBI Bookshelf|date=2019-09-12|access-date=2026-10-26}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ISSVA2025&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.issva.org/classification|title=ISSVA Classification for Vascular Anomalies|website=International Society for the Study of Vascular Anomalies|year=2025|access-date=2026-10-26}}&lt;/ref&gt;

== Фарқ аз дигар доғҳои модарзодӣ ==
[[File:Mariano Barbacid 2012.jpg|thumb|Пажӯҳишгари соҳаи саратоншиносӣ — Мариано Барбасид]]
Норро баъзан бо дигар доғҳои рагии пӯсти навзодон омехта мекунанд, зеро ҳамаи онҳо метавонанд ранги гулобӣ ё сурх дошта бошанд.

[[Невуси оддӣ]] (''nevus simplex'') — доғи рагиест, ки дар навзодон бештар дар байни [[Абрӯ|абрӯвон]], пилки чашм ё пушти гардан дида мешавад. Сарҳади доғ одатан норавшан буда, ҳангоми гиря ё баланд шудани ҳарорати бадан сурхтар мешавад. Доғҳои рӯй аксаран дар солҳои нахустини бачагӣ худ аз худ камранг ё тамоман нест мешаванд, аммо доғи пушти гардан метавонад то калонсолӣ боқӣ монад. Баръакси невуси оддӣ, нор одатан нест намешавад.&lt;ref name=&quot;NevusSimplex&quot;&gt;{{Cite web|url=https://dermnetnz.org/topics/naevus-simplex|title=Naevus simplex|website=DermNet|date=2019-01|author=Wei Wu|access-date=2026-10-26}}&lt;/ref&gt;

[[Гемангиомаи кӯдакона]] — [[Омоси хушсифат|омоси хушсифати рагӣ]] мебошад, ки аксаран дар ҳафтаҳои нахустини баъди таваллуд намоён шуда, дар моҳҳои аввал тез калон мешавад. Баъдан афзоиши он бас шуда, дар бисёр ҳолатҳо оҳиста-оҳиста хурд мешавад. Нор бошад, нуқсони ташаккули рагҳо аст, на омоси рагӣ ва чунин давраи афзоиши босуръату хурдшавиро надорад.&lt;ref name=&quot;AAP2019&quot;&gt;{{Cite journal|title=Clinical Practice Guideline for the Management of Infantile Hemangiomas|journal=Pediatrics|year=2019|volume=143|issue=1|pages=e20183475|doi=10.1542/peds.2018-3475}}&lt;/ref&gt;

== Бемориҳои ҳамроҳ ==

Аксари норҳо мустақилона пайдо шуда, бо дигар бемориҳо алоқаманд нестанд. Лекин баъзе доғҳои васеъ, махсусан онҳое ки пешонӣ ва атрофи чашмро фаро мегиранд, метавонанд нишонаи нуқсонҳои мураккабтари рагӣ бошанд.

=== Синдроми Стерҷ–Вебер ===

[[Синдроми Стерҷ–Вебер]] бемории кам дидашавандаи модарзодиест, ки метавонад рагҳои пӯст, мағзи сар ва чашмро дар бар гирад. Яке аз нишонаҳои он нори рӯй мебошад, ки бештар пешонӣ ва баъзан пилки болои чашмро фаро мегирад.

Дар одамони гирифтори ин синдром нуқсонҳои рагии мағзи сар метавонанд боиси [[Саръ|хурӯҷи саръ]], дарди сар ва душвориҳои инкишофи асаб шаванд. Осеби рагҳои чашм бошад, метавонад бо [[Глаукома|глаукома]] (беморие, ки ба [[асаби босира]] осеб мерасонад) алоқаманд бошад. Бояд қайд кард, ки мавҷудияти нор дар пешонӣ маънои онро надорад, ки шахс ҳатман ин синдромро дорад. Аммо чунин ҷойгиршавӣ, махсусан дар кӯдакони навзод, барои арзёбии хатари беморӣ аҳамият дорад.&lt;ref name=&quot;SWS2021&quot; /&gt;

=== Синдроми Клиппел–Треноне ===

[[Синдроми Клиппел–Треноне]] бо нуқсонҳои рагии пӯст, тағйироти [[Варид|рагҳои варидӣ]] ва афзоиши ғайримуқаррарии бофтаҳои як қисми бадан алоқаманд аст. Дар ин ҳолат доғи сурхи рагӣ метавонад дар даст ё пой ҷойгир шуда, бо калоншавии ҳаҷм ё дарозии узви осебдида ҳамроҳ бошад.&lt;ref name=&quot;ISSVA2025&quot;/&gt;

== Ташхис ==

Пизишк одатан норро аз рӯйи намуди доғ, ҷойгиршавӣ ва мавҷуд будани он аз вақти таваллуд ташхис мекунад. Дар аксари ҳолатҳо муоинаи иловагӣ лозим нест. Агар гумон равад, ки осеби рагҳои дарунӣ ё бемории дигар вуҷуд дошта бошад, пизишк метавонад [[Ултрасадо|муоинаи ултрасадоӣ]], [[Томографияи магнитӣ-резонансӣ|томографияи магнитӣ-резонансӣ]] (ТМР) ё санҷиши чашмро тавсия диҳад.&lt;ref name=&quot;MedlinePlus2025&quot; /&gt;

Кӯдаконе, ки дар пешонӣ ё пилки чашм нор доранд, бояд аз муоинаи мутахассис гузаранд. [[Чашмпизишкӣ|Чашмпизишк]] (офталмолог) мавҷудияти глаукома ва [[Асабшиносӣ|асабпизишк]] нишонаҳои [[синдроми Стерҷ–Вебер|синдроми Стерҷ–Веберро]] месанҷад.&lt;ref name=&quot;SWS2021&quot; /&gt;

Томографияи мағзи сар барои ҳамаи кӯдакони дорои нор ҳатмӣ нест. Зарурати он вобаста ба ҷойгиршавии доғ ва нишонаҳои беморӣ таъйин мешавад. Натиҷаи муқаррарии томография дар моҳҳои аввали ҳаёт набудани синдроми Стерҷ–Веберро пурра тасдиқ намекунад.&lt;ref name=&quot;Neurology2021&quot;&gt;{{Cite journal|title=Consensus Statement for the Management and Treatment of Sturge-Weber Syndrome: Neurology, Neuroimaging, and Ophthalmology Recommendations|journal=Pediatric Neurology|year=2021|volume=121|pages=59–66|doi=10.1016/j.pediatrneurol.2021.04.013}}&lt;/ref&gt;

== Табобат ==

Нор одатан ба саломатӣ зарар надорад ва на ҳамеша ба табобат ниёз дорад. Муолиҷа асосан барои камранг кардани доғ, пешгирии ғафсшавии пӯст ва беҳтар кардани намуди зоҳирии он гузаронида мешавад.&lt;ref name=&quot;AlderHey&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.alderhey.nhs.uk/conditions/patient-information-leaflets/laser-treatment-for-capillary-malformation-port-wine-stain/|title=Laser Treatment for Capillary Malformation (Port Wine Stain)|website=Alder Hey Children's Hospital|access-date=2026-10-26}}&lt;/ref&gt;

=== Табобати лазерӣ ===

Усули асосии табобати нор истифодаи [[Лазер|лазери]] импулсии рангӣ ({{lang-en|pulsed dye laser}}, PDL) мебошад. Ин дастгоҳ ба пӯст импулсҳои кӯтоҳи рӯшноӣ мефиристад, ки онҳоро [[Ҳемоглобин|ҳемоглобини]] хун ҷаббида мегирад. Дар натиҷа, рагҳои васеъшуда гарм шуда, осеб мебинанд ва ранги доғ тадриҷан кам мешавад. Ин роҳи табобат ба бофтаҳои атроф осеби нисбатан кам мерасонад.&lt;ref name=&quot;GOSH&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.gosh.nhs.uk/conditions-and-treatments/conditions-we-treat/port-wine-stains/|title=Port wine stains|website=Great Ormond Street Hospital|access-date=2026-10-26}}&lt;/ref&gt; Барои ба даст овардани натиҷаи назаррас одатан чандин ҷаласаи табобат лозим буда, самаранокии он ба синну соли бемор, ранги пӯст, ҷойгиршавӣ ва ғафсии доғ вобаста аст. Дар баъзе одамон нор хеле камранг мешавад, аммо дар дигарон танҳо қисман равшан мегардад. Ба пуррагӣ нест кардани доғ на ҳамеша имконпазир аст.&lt;ref name=&quot;GOSH&quot; /&gt;

Таҳқиқотҳо нишон медиҳанд, ки оғози табобат дар синни хурдсолӣ метавонад натиҷаҳои беҳтар диҳад. Бо вуҷуди ин, вақти муносиби муолиҷа барои ҳар кӯдак алоҳида муайян карда мешавад, махсусан агар истифодаи [[Бедардкунӣ|доруҳои бедардкунанда]] ё [[Беҳушкунӣ|беҳушкунанда]] зарур бошад.&lt;ref name=&quot;SWS2021&quot;/&gt; Пас аз табобати лазерӣ пӯст метавонад муваққатан сурх, варам ё кабуд шавад. Баъзан дард, тағйири ранги пӯст ё пайдоиши изи захм низ мушоҳида мешавад. Аммо бо истифодаи дурусти дастгоҳ, осори доимӣ нисбатан кам ба вуҷуд меоянд.&lt;ref name=&quot;Nguyen2025&quot;&gt;{{Cite journal|last=Nguyen|first=Lynhda|title=Laser and light-based treatments for port-wine birthmarks – a systematic review and network meta-analysis|journal=Journal der Deutschen Dermatologischen Gesellschaft|year=2025|volume=23|issue=3|pages=293–301|doi=10.1111/ddg.15612}}&lt;/ref&gt;

=== Роҳҳои дигар ===
Агар табобати лазерӣ натиҷаи кофӣ надиҳад, метавон аз намудҳои дигари лазер ё усулҳои рӯшноӣ истифода бурд.&lt;ref name=&quot;Nguyen2025&quot; /&gt; Дар ҳолатҳои ғафсшавии зиёди пӯст, пайдоиши гиреҳчаҳои калон ё халалдор шудани доғ ба фаъолияти узвҳо баъзан [[Ҷарроҳӣ|ҷарроҳӣ]] низ лозим мешавад.&lt;ref name=&quot;Grenier2026&quot; /&gt;

Барои пӯшондани доғ аз [[Воситаҳои ороишӣ|воситаҳои ороишӣ]] ([[Макияж|макияж]]) низ истифода мебаранд. Онҳо ранги доғро муваққатан пинҳон мекунанд, вале ба рагҳои хун таъсир намерасонанд.&lt;ref name=&quot;GOSH&quot; /&gt;

== Паҳншавӣ ==

Тибқи таҳқиқот, нор дар 3–5 кӯдак аз ҳар 1000 навзод (0,3–0,5%) дида мешавад. Он ҳам дар писарон ва ҳам дар духтарон пайдо мешавад.&lt;ref name=&quot;AAFP2024&quot;/&gt;

== Дар фарҳанги тоҷикӣ ==
Тоҷикон ба духтароне, ки бо доғи нор таваллуд мешаванд, баъзан номҳои Анора, Анорхол, Анорбибӣ ё Анормо медиҳанд. Сабабаш монандии ранги доғ ба ранги анор мебошад. Тибқи боварҳои халқӣ, чунин номгузорӣ гӯё боиси камранг ё нопадид шудани доғ мегардад, ки албатта асоси илмӣ надорад.&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Хайдаров |first=Шомат |title=Типологическое исследование фитофорной антропонимии таджиков |year=2020 |page=126 |url=https://cyberleninka.ru/article/n/tipologicheskoe-issledovanie-fitofornoy-antroponimii-tadzhikov/pdf}}&lt;/ref&gt;

== Адабиёт ==
{{reflist}}
[[Гурӯҳ:Нуқсонҳои мӯйрагҳо]]</text>
      <sha1>rt64kkxof9kd6mug3x3tphimoe7yk8b</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1491440</id>
      <parentid>1491439</parentid>
      <timestamp>2026-10-26T23:54:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zosya95</username>
        <id>54344</id>
      </contributor>
      <origin>1491440</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20462" sha1="6yx4eql3caubrwuy1exjjmyx7qkco1e" xml:space="preserve">{{Ҳолати тиббӣ
|ном              = Нор
|синонимҳо        = {{hlist|Доғи нор| Холи нор}}
|тасвир           = PortWineStainHand.jpg
|андозаи тасвир   = 220px
|зернависи_тасвир = Доғи нор дар пушти даст
|ихтисос          = [[Дерматология]]
|нишонаҳо         = Доғи ҳамвори гулобӣ, сурх ё бунафш дар пӯст
|вазниншавӣ       = {{Феҳристи нишондор|Ғафсшавии пӯст|Пайдоиши гиреҳчаҳо|[[Хунравӣ]]|Дар баъзе ҳолатҳо [[глаукома]]}}
|оғози беморӣ     = Модарзод
|давомнокӣ        = Тамоми умр
|сабабҳо          = {{Феҳристи нишондор|Ташаккули ғайримуқаррарии рагҳои хун| Аксаран мутатсияи соматикии гени ''GNAQ''}}
|ташхис           = {{Феҳристи нишондор|Муоинаи зоҳирӣ|Дар ҳолатҳои зарурӣ [[томографияи магнитӣ-резонансӣ]]}}
|дифференсиалӣ    = {{hlist|[[Невуси одӣ]]|[[Гемангиомаи кӯдакона]]}}
|табобат          = Табобати лазерӣ; дар ҳолатҳои муайян ҷарроҳӣ
|пешгӯиҳо         = Одатан безарар; бо синну сол метавонад тира ва ғафс шавад
|паҳншавӣ         = 0,3–0,5% навзодон
}}
'''Нор''' ({{lang-la|nevus flammeus}}) — [[Нуқсонҳои рагҳо|нуқсони модарзодии рагҳои хунгарди пӯст]] аст, ки чун доғи ҳамвори [[пуштӣ]], [[сурх]] ё [[Бунафш|бунафшранг]] намоён мешавад. Нор дар натиҷаи рушди нодуруст ва васеъшавии [[Мӯйраг|мӯйрагҳову]] дигар [[Рагҳои хун|рагҳои хурди пӯст]] пайдо мешавад. Он ба гурӯҳи [[Нуқсони рагӣ|нуқсонҳои рагии дорои гардиши сусти хун]] дохил мешавад ва [[саратон]] намебошад.&lt;ref name=&quot;Grenier2026&quot;&gt;{{Cite journal|last=Grenier|first=Pierre-Olivier|last2=Liang|first2=Marilyn G.|title=Management of Capillary Malformations|journal=Clinics in Plastic Surgery|year=2026|volume=53|issue=4|pages=555–563|doi=10.1016/j.cps.2026.05.007}}&lt;/ref&gt;

Доғи нор аз давраи таваллуд вуҷуд дошта, одатан тамоми умр боқӣ мемонад. Он асосан дар [[Рӯй|рӯй]] ва [[Гардан|гардан]] дида шавад ҳам, он метавонад дар дигар қисмҳои бадан низ пайдо шавад. Нор одатан ба саломатӣ зарар намерасонад. Аммо агар дар пешонӣ ё атрофи чашм ҷойгир бошад, баъзан метавонад бо нуқсонҳои рагҳои [[Чашм|чашм]] ё [[Мағзи сар|мағзи сар]] алоқаманд бошад.&lt;ref name=&quot;SWS2021&quot;&gt;{{Cite journal|title=Consensus Statement for the Management and Treatment of Port-Wine Birthmarks in Sturge-Weber Syndrome|journal=JAMA Dermatology|year=2021|volume=157|issue=1|pages=98–104|doi=10.1001/jamadermatol.2020.4226}}&lt;/ref&gt;

== Аломатҳо ва хусусиятҳо ==

Андоза ва шакли нор гуногун буда, он метавонад доғи хурд ё қисми зиёди пӯстро фаро гирад. Дар [[Навзод|навзодон]] ранги он одатан пуштӣ ё сурхи равшан аст. Нор дар кӯдакӣ ҳамвор буда, одатан дард ё хориш надорад. Бо калон шудани кӯдак доғ низ калон мешавад.&lt;ref name=&quot;MedlinePlus2025&quot;&gt;{{Cite web|url=https://medlineplus.gov/ency/article/001475.htm|title=Port-wine stain|website=MedlinePlus Medical Encyclopedia|publisher=U.S. National Library of Medicine|date=2025-06-03|access-date=2026-10-26}}&lt;/ref&gt;

Бо гузашти солҳо, махсусан дар рӯй, нор метавонад тағйир ёбад:

* '''Тирашавии ранг''' — ранги доғ аз пуштӣ ё сурхи равшан ба сурхи тира ё бунафш табдил меёбад.
* '''Ғафсшавии пӯст''' — пӯсти доғдор рафта-рафта ғафс шуда, каме барҷаста мегардад.
* '''Пайдоиши гиреҳчаҳо''' — дар баъзе калонсолон дар рӯйи доғ барҷастагиҳои хурди рагӣ пайдо мешаванд, ки ҳангоми осеб дидан метавонанд хунравӣ кунанд.

Ин дигаргуниҳо дар ҳама дида намешаванд. Онҳо ба андоза, ҷойгиршавӣ ва ҳолати рагҳои хун вобаста мебошанд.&lt;ref name=&quot;AAFP2024&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.aafp.org/pubs/afp/issues/2024/0300/newborn-skin-birthmarks.html|title=Newborn Skin: Part II. Birthmarks|last=Snyder|first=Katherine A. M.|last2=Voelckers|first2=Adam D.|website=American Family Physician|year=2024|volume=109|issue=3|pages=217–221}}&lt;/ref&gt;

[[Акс:RIAN_archive_359290_Mikhail_Gorbachev.jpg|мини|Доғи нор дар пешонии [[Михаил Горбачёв]]]]

== Сабаб ва пайдоиш ==

Нор ҳангоми инкишофи [[ҷанин]] дар батни модар пайдо мешавад. Дар пӯсти солим мӯйрагҳо [[Оксиген|оксиген]] ва [[Моддаҳои ғизоӣ|моддаҳои ғизоиро]] аз хун ба бофтаҳо мерасонанд. Аммо ҳангоми пайдоиши нор, баъзе аз ин рагҳо нодуруст рушд карда, васеъ мемонанд. Хуни дохили онҳо аз зери пӯст намоён шуда, ранги сурхи доғро ба вуҷуд меорад.&lt;ref name=&quot;MedlinePlus2025&quot; /&gt;

Таҳқиқоти [[Генетика|генетикӣ]] нишон додаанд, ки бисёр норҳо бо тағйирот дар [[Ген|гени]] [[GNAQ|''GNAQ'']] алоқаманданд. Яке аз тағйироти маълуми ин ген ''c.548G&gt;A'' мебошад, ки фаъолияти [[Сафедаҳо|сафедаи]] ҳосилкардаи ин генро дигар мекунад. Ин тағйирот одатан ҳангоми инкишофи ҷанин пайдо шуда, танҳо дар қисми муайяни ҳуҷайраҳои бадан мавҷуд аст. Чунин тағйиротро [[Мутатсияи соматикӣ|мутатсияи соматикӣ]] ва мавҷудияти ҳуҷайраҳои аз ҷиҳати генетикӣ гуногунро дар як бадан [[мозаикизм]] меноманд.&lt;ref name=&quot;Shirley2013&quot;&gt;{{Cite journal|last=Shirley|first=Matthew D.|title=Sturge–Weber Syndrome and Port-Wine Stains Caused by Somatic Mutation in GNAQ|journal=The New England Journal of Medicine|year=2013|volume=368|issue=21|pages=1971–1979|doi=10.1056/NEJMoa1213507}}&lt;/ref&gt;

Аксари норҳо [[Ирсият|ирсӣ]] нестанд ва аз падару модар ба фарзанд намегузаранд. Аммо баъзе нуқсонҳои рагҳои хун, ки ба нор монанданд, метавонанд бо бемориҳои ирсии вобаста ба генҳои [[RASA1|''RASA1'']] ва [[EPHB4|''EPHB4'']] пайваста бошанд.&lt;ref name=&quot;GeneReviewsCMAVM&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK52764/|title=Capillary Malformation-Arteriovenous Malformation Syndrome|last=Bayrak-Toydemir|first=Pinar|last2=Stevenson|first2=David A.|website=GeneReviews|publisher=NCBI Bookshelf|date=2019-09-12|access-date=2026-10-26}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ISSVA2025&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.issva.org/classification|title=ISSVA Classification for Vascular Anomalies|website=International Society for the Study of Vascular Anomalies|year=2025|access-date=2026-10-26}}&lt;/ref&gt;

== Фарқ аз дигар доғҳои модарзодӣ ==
[[File:Mariano Barbacid 2012.jpg|thumb|Пажӯҳишгари соҳаи саратоншиносӣ — Мариано Барбасид]]
Норро баъзан бо дигар доғҳои рагии пӯсти навзодон омехта мекунанд, зеро ҳамаи онҳо метавонанд ранги гулобӣ ё сурх дошта бошанд.

[[Невуси оддӣ]] (''nevus simplex'') — доғи рагиест, ки дар навзодон бештар дар байни [[Абрӯ|абрӯвон]], пилки чашм ё пушти гардан дида мешавад. Сарҳади доғ одатан норавшан буда, ҳангоми гиря ё баланд шудани ҳарорати бадан сурхтар мешавад. Доғҳои рӯй аксаран дар солҳои нахустини бачагӣ худ аз худ камранг ё тамоман нест мешаванд, аммо доғи пушти гардан метавонад то калонсолӣ боқӣ монад. Баръакси невуси оддӣ, нор одатан нест намешавад.&lt;ref name=&quot;NevusSimplex&quot;&gt;{{Cite web|url=https://dermnetnz.org/topics/naevus-simplex|title=Naevus simplex|website=DermNet|date=2019-01|author=Wei Wu|access-date=2026-10-26}}&lt;/ref&gt;

[[Гемангиомаи кӯдакона]] — [[Омоси хушсифат|омоси хушсифати рагӣ]] мебошад, ки аксаран дар ҳафтаҳои нахустини баъди таваллуд намоён шуда, дар моҳҳои аввал тез калон мешавад. Баъдан афзоиши он бас шуда, дар бисёр ҳолатҳо оҳиста-оҳиста хурд мешавад. Нор бошад, нуқсони ташаккули рагҳо аст, на омоси рагӣ ва чунин давраи афзоиши босуръату хурдшавиро надорад.&lt;ref name=&quot;AAP2019&quot;&gt;{{Cite journal|title=Clinical Practice Guideline for the Management of Infantile Hemangiomas|journal=Pediatrics|year=2019|volume=143|issue=1|pages=e20183475|doi=10.1542/peds.2018-3475}}&lt;/ref&gt;

== Бемориҳои ҳамроҳ ==

Аксари норҳо мустақилона пайдо шуда, бо дигар бемориҳо алоқаманд нестанд. Лекин баъзе доғҳои васеъ, махсусан онҳое ки пешонӣ ва атрофи чашмро фаро мегиранд, метавонанд нишонаи нуқсонҳои мураккабтари рагӣ бошанд.

=== Синдроми Стерҷ–Вебер ===

[[Синдроми Стерҷ–Вебер]] бемории кам дидашавандаи модарзодиест, ки метавонад рагҳои пӯст, мағзи сар ва чашмро дар бар гирад. Яке аз нишонаҳои он нори рӯй мебошад, ки бештар пешонӣ ва баъзан пилки болои чашмро фаро мегирад.

Дар одамони гирифтори ин синдром нуқсонҳои рагии мағзи сар метавонанд боиси [[Саръ|хурӯҷи саръ]], дарди сар ва душвориҳои инкишофи асаб шаванд. Осеби рагҳои чашм бошад, метавонад бо [[Глаукома|глаукома]] (беморие, ки ба [[асаби босира]] осеб мерасонад) алоқаманд бошад. Бояд қайд кард, ки мавҷудияти нор дар пешонӣ маънои онро надорад, ки шахс ҳатман ин синдромро дорад. Аммо чунин ҷойгиршавӣ, махсусан дар кӯдакони навзод, барои арзёбии хатари беморӣ аҳамият дорад.&lt;ref name=&quot;SWS2021&quot; /&gt;

=== Синдроми Клиппел–Треноне ===

[[Синдроми Клиппел–Треноне]] бо нуқсонҳои рагии пӯст, тағйироти [[Варид|рагҳои варидӣ]] ва афзоиши ғайримуқаррарии бофтаҳои як қисми бадан алоқаманд аст. Дар ин ҳолат доғи сурхи рагӣ метавонад дар даст ё пой ҷойгир шуда, бо калоншавии ҳаҷм ё дарозии узви осебдида ҳамроҳ бошад.&lt;ref name=&quot;ISSVA2025&quot;/&gt;

== Ташхис ==

Пизишк одатан норро аз рӯйи намуди доғ, ҷойгиршавӣ ва мавҷуд будани он аз вақти таваллуд ташхис мекунад. Дар аксари ҳолатҳо муоинаи иловагӣ лозим нест. Агар гумон равад, ки осеби рагҳои дарунӣ ё бемории дигар вуҷуд дошта бошад, пизишк метавонад [[Ултрасадо|муоинаи ултрасадоӣ]], [[Томографияи магнитӣ-резонансӣ|томографияи магнитӣ-резонансӣ]] (ТМР) ё санҷиши чашмро тавсия диҳад.&lt;ref name=&quot;MedlinePlus2025&quot; /&gt;

Кӯдаконе, ки дар пешонӣ ё пилки чашм нор доранд, бояд аз муоинаи мутахассис гузаранд. [[Чашмпизишкӣ|Чашмпизишк]] (офталмолог) мавҷудияти глаукома ва [[Асабшиносӣ|асабпизишк]] нишонаҳои [[синдроми Стерҷ–Вебер|синдроми Стерҷ–Веберро]] месанҷад.&lt;ref name=&quot;SWS2021&quot; /&gt;

Томографияи мағзи сар барои ҳамаи кӯдакони дорои нор ҳатмӣ нест. Зарурати он вобаста ба ҷойгиршавии доғ ва нишонаҳои беморӣ таъйин мешавад. Натиҷаи муқаррарии томография дар моҳҳои аввали ҳаёт набудани синдроми Стерҷ–Веберро пурра тасдиқ намекунад.&lt;ref name=&quot;Neurology2021&quot;&gt;{{Cite journal|title=Consensus Statement for the Management and Treatment of Sturge-Weber Syndrome: Neurology, Neuroimaging, and Ophthalmology Recommendations|journal=Pediatric Neurology|year=2021|volume=121|pages=59–66|doi=10.1016/j.pediatrneurol.2021.04.013}}&lt;/ref&gt;

== Табобат ==

Нор одатан ба саломатӣ зарар надорад ва на ҳамеша ба табобат ниёз дорад. Муолиҷа асосан барои камранг кардани доғ, пешгирии ғафсшавии пӯст ва беҳтар кардани намуди зоҳирии он гузаронида мешавад.&lt;ref name=&quot;AlderHey&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.alderhey.nhs.uk/conditions/patient-information-leaflets/laser-treatment-for-capillary-malformation-port-wine-stain/|title=Laser Treatment for Capillary Malformation (Port Wine Stain)|website=Alder Hey Children's Hospital|access-date=2026-10-26}}&lt;/ref&gt;

=== Табобати лазерӣ ===

Усули асосии табобати нор истифодаи [[Лазер|лазери]] импулсии рангӣ ({{lang-en|pulsed dye laser}}, PDL) мебошад. Ин дастгоҳ ба пӯст импулсҳои кӯтоҳи рӯшноӣ мефиристад, ки онҳоро [[Ҳемоглобин|ҳемоглобини]] хун ҷаббида мегирад. Дар натиҷа, рагҳои васеъшуда гарм шуда, осеб мебинанд ва ранги доғ тадриҷан кам мешавад. Ин роҳи табобат ба бофтаҳои атроф осеби нисбатан кам мерасонад.&lt;ref name=&quot;GOSH&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.gosh.nhs.uk/conditions-and-treatments/conditions-we-treat/port-wine-stains/|title=Port wine stains|website=Great Ormond Street Hospital|access-date=2026-10-26}}&lt;/ref&gt; Барои ба даст овардани натиҷаи назаррас одатан чандин ҷаласаи табобат лозим буда, самаранокии он ба синну соли бемор, ранги пӯст, ҷойгиршавӣ ва ғафсии доғ вобаста аст. Дар баъзе одамон нор хеле камранг мешавад, аммо дар дигарон танҳо қисман равшан мегардад. Ба пуррагӣ нест кардани доғ на ҳамеша имконпазир аст.&lt;ref name=&quot;GOSH&quot; /&gt;

Таҳқиқотҳо нишон медиҳанд, ки оғози табобат дар синни хурдсолӣ метавонад натиҷаҳои беҳтар диҳад. Бо вуҷуди ин, вақти муносиби муолиҷа барои ҳар кӯдак алоҳида муайян карда мешавад, махсусан агар истифодаи [[Бедардкунӣ|доруҳои бедардкунанда]] ё [[Беҳушкунӣ|беҳушкунанда]] зарур бошад.&lt;ref name=&quot;SWS2021&quot;/&gt; Пас аз табобати лазерӣ пӯст метавонад муваққатан сурх, варам ё кабуд шавад. Баъзан дард, тағйири ранги пӯст ё пайдоиши изи захм низ мушоҳида мешавад. Аммо бо истифодаи дурусти дастгоҳ, осори доимӣ нисбатан кам ба вуҷуд меоянд.&lt;ref name=&quot;Nguyen2025&quot;&gt;{{Cite journal|last=Nguyen|first=Lynhda|title=Laser and light-based treatments for port-wine birthmarks – a systematic review and network meta-analysis|journal=Journal der Deutschen Dermatologischen Gesellschaft|year=2025|volume=23|issue=3|pages=293–301|doi=10.1111/ddg.15612}}&lt;/ref&gt;

=== Роҳҳои дигар ===
Агар табобати лазерӣ натиҷаи кофӣ надиҳад, метавон аз намудҳои дигари лазер ё усулҳои рӯшноӣ истифода бурд.&lt;ref name=&quot;Nguyen2025&quot; /&gt; Дар ҳолатҳои ғафсшавии зиёди пӯст, пайдоиши гиреҳчаҳои калон ё халалдор шудани доғ ба фаъолияти узвҳо баъзан [[Ҷарроҳӣ|ҷарроҳӣ]] низ лозим мешавад.&lt;ref name=&quot;Grenier2026&quot; /&gt;

Барои пӯшондани доғ аз [[Воситаҳои ороишӣ|воситаҳои ороишӣ]] ([[Макияж|макияж]]) низ истифода мебаранд. Онҳо ранги доғро муваққатан пинҳон мекунанд, вале ба рагҳои хун таъсир намерасонанд.&lt;ref name=&quot;GOSH&quot; /&gt;

== Паҳншавӣ ==

Тибқи таҳқиқот, нор дар 3–5 кӯдак аз ҳар 1000 навзод (0,3–0,5%) дида мешавад. Он ҳам дар писарон ва ҳам дар духтарон пайдо мешавад.&lt;ref name=&quot;AAFP2024&quot;/&gt;

== Дар фарҳанги тоҷикӣ ==
Тоҷикон ба духтароне, ки бо доғи нор таваллуд мешаванд, баъзан номҳои Анора, Анорхол, Анорбибӣ ё Анормо медиҳанд. Сабабаш монандии ранги доғ ба ранги анор мебошад. Тибқи боварҳои халқӣ, чунин номгузорӣ гӯё боиси камранг ё нопадид шудани доғ мегардад, ки албатта асоси илмӣ надорад.&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Хайдаров |first=Шомат |title=Типологическое исследование фитофорной антропонимии таджиков |year=2020 |page=126 |url=https://cyberleninka.ru/article/n/tipologicheskoe-issledovanie-fitofornoy-antroponimii-tadzhikov/pdf}}&lt;/ref&gt;

== Адабиёт ==
{{reflist}}
[[Гурӯҳ:Нуқсонҳои мӯйрагҳо]]</text>
      <sha1>6yx4eql3caubrwuy1exjjmyx7qkco1e</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1491441</id>
      <parentid>1491440</parentid>
      <timestamp>2026-10-26T23:56:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zosya95</username>
        <id>54344</id>
      </contributor>
      <comment>/* Дар фарҳанги тоҷикӣ */</comment>
      <origin>1491441</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20486" sha1="5tce38q7d2jhp2dko1auclhe3nkjp20" xml:space="preserve">{{Ҳолати тиббӣ
|ном              = Нор
|синонимҳо        = {{hlist|Доғи нор| Холи нор}}
|тасвир           = PortWineStainHand.jpg
|андозаи тасвир   = 220px
|зернависи_тасвир = Доғи нор дар пушти даст
|ихтисос          = [[Дерматология]]
|нишонаҳо         = Доғи ҳамвори гулобӣ, сурх ё бунафш дар пӯст
|вазниншавӣ       = {{Феҳристи нишондор|Ғафсшавии пӯст|Пайдоиши гиреҳчаҳо|[[Хунравӣ]]|Дар баъзе ҳолатҳо [[глаукома]]}}
|оғози беморӣ     = Модарзод
|давомнокӣ        = Тамоми умр
|сабабҳо          = {{Феҳристи нишондор|Ташаккули ғайримуқаррарии рагҳои хун| Аксаран мутатсияи соматикии гени ''GNAQ''}}
|ташхис           = {{Феҳристи нишондор|Муоинаи зоҳирӣ|Дар ҳолатҳои зарурӣ [[томографияи магнитӣ-резонансӣ]]}}
|дифференсиалӣ    = {{hlist|[[Невуси одӣ]]|[[Гемангиомаи кӯдакона]]}}
|табобат          = Табобати лазерӣ; дар ҳолатҳои муайян ҷарроҳӣ
|пешгӯиҳо         = Одатан безарар; бо синну сол метавонад тира ва ғафс шавад
|паҳншавӣ         = 0,3–0,5% навзодон
}}
'''Нор''' ({{lang-la|nevus flammeus}}) — [[Нуқсонҳои рагҳо|нуқсони модарзодии рагҳои хунгарди пӯст]] аст, ки чун доғи ҳамвори [[пуштӣ]], [[сурх]] ё [[Бунафш|бунафшранг]] намоён мешавад. Нор дар натиҷаи рушди нодуруст ва васеъшавии [[Мӯйраг|мӯйрагҳову]] дигар [[Рагҳои хун|рагҳои хурди пӯст]] пайдо мешавад. Он ба гурӯҳи [[Нуқсони рагӣ|нуқсонҳои рагии дорои гардиши сусти хун]] дохил мешавад ва [[саратон]] намебошад.&lt;ref name=&quot;Grenier2026&quot;&gt;{{Cite journal|last=Grenier|first=Pierre-Olivier|last2=Liang|first2=Marilyn G.|title=Management of Capillary Malformations|journal=Clinics in Plastic Surgery|year=2026|volume=53|issue=4|pages=555–563|doi=10.1016/j.cps.2026.05.007}}&lt;/ref&gt;

Доғи нор аз давраи таваллуд вуҷуд дошта, одатан тамоми умр боқӣ мемонад. Он асосан дар [[Рӯй|рӯй]] ва [[Гардан|гардан]] дида шавад ҳам, он метавонад дар дигар қисмҳои бадан низ пайдо шавад. Нор одатан ба саломатӣ зарар намерасонад. Аммо агар дар пешонӣ ё атрофи чашм ҷойгир бошад, баъзан метавонад бо нуқсонҳои рагҳои [[Чашм|чашм]] ё [[Мағзи сар|мағзи сар]] алоқаманд бошад.&lt;ref name=&quot;SWS2021&quot;&gt;{{Cite journal|title=Consensus Statement for the Management and Treatment of Port-Wine Birthmarks in Sturge-Weber Syndrome|journal=JAMA Dermatology|year=2021|volume=157|issue=1|pages=98–104|doi=10.1001/jamadermatol.2020.4226}}&lt;/ref&gt;

== Аломатҳо ва хусусиятҳо ==

Андоза ва шакли нор гуногун буда, он метавонад доғи хурд ё қисми зиёди пӯстро фаро гирад. Дар [[Навзод|навзодон]] ранги он одатан пуштӣ ё сурхи равшан аст. Нор дар кӯдакӣ ҳамвор буда, одатан дард ё хориш надорад. Бо калон шудани кӯдак доғ низ калон мешавад.&lt;ref name=&quot;MedlinePlus2025&quot;&gt;{{Cite web|url=https://medlineplus.gov/ency/article/001475.htm|title=Port-wine stain|website=MedlinePlus Medical Encyclopedia|publisher=U.S. National Library of Medicine|date=2025-06-03|access-date=2026-10-26}}&lt;/ref&gt;

Бо гузашти солҳо, махсусан дар рӯй, нор метавонад тағйир ёбад:

* '''Тирашавии ранг''' — ранги доғ аз пуштӣ ё сурхи равшан ба сурхи тира ё бунафш табдил меёбад.
* '''Ғафсшавии пӯст''' — пӯсти доғдор рафта-рафта ғафс шуда, каме барҷаста мегардад.
* '''Пайдоиши гиреҳчаҳо''' — дар баъзе калонсолон дар рӯйи доғ барҷастагиҳои хурди рагӣ пайдо мешаванд, ки ҳангоми осеб дидан метавонанд хунравӣ кунанд.

Ин дигаргуниҳо дар ҳама дида намешаванд. Онҳо ба андоза, ҷойгиршавӣ ва ҳолати рагҳои хун вобаста мебошанд.&lt;ref name=&quot;AAFP2024&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.aafp.org/pubs/afp/issues/2024/0300/newborn-skin-birthmarks.html|title=Newborn Skin: Part II. Birthmarks|last=Snyder|first=Katherine A. M.|last2=Voelckers|first2=Adam D.|website=American Family Physician|year=2024|volume=109|issue=3|pages=217–221}}&lt;/ref&gt;

[[Акс:RIAN_archive_359290_Mikhail_Gorbachev.jpg|мини|Доғи нор дар пешонии [[Михаил Горбачёв]]]]

== Сабаб ва пайдоиш ==

Нор ҳангоми инкишофи [[ҷанин]] дар батни модар пайдо мешавад. Дар пӯсти солим мӯйрагҳо [[Оксиген|оксиген]] ва [[Моддаҳои ғизоӣ|моддаҳои ғизоиро]] аз хун ба бофтаҳо мерасонанд. Аммо ҳангоми пайдоиши нор, баъзе аз ин рагҳо нодуруст рушд карда, васеъ мемонанд. Хуни дохили онҳо аз зери пӯст намоён шуда, ранги сурхи доғро ба вуҷуд меорад.&lt;ref name=&quot;MedlinePlus2025&quot; /&gt;

Таҳқиқоти [[Генетика|генетикӣ]] нишон додаанд, ки бисёр норҳо бо тағйирот дар [[Ген|гени]] [[GNAQ|''GNAQ'']] алоқаманданд. Яке аз тағйироти маълуми ин ген ''c.548G&gt;A'' мебошад, ки фаъолияти [[Сафедаҳо|сафедаи]] ҳосилкардаи ин генро дигар мекунад. Ин тағйирот одатан ҳангоми инкишофи ҷанин пайдо шуда, танҳо дар қисми муайяни ҳуҷайраҳои бадан мавҷуд аст. Чунин тағйиротро [[Мутатсияи соматикӣ|мутатсияи соматикӣ]] ва мавҷудияти ҳуҷайраҳои аз ҷиҳати генетикӣ гуногунро дар як бадан [[мозаикизм]] меноманд.&lt;ref name=&quot;Shirley2013&quot;&gt;{{Cite journal|last=Shirley|first=Matthew D.|title=Sturge–Weber Syndrome and Port-Wine Stains Caused by Somatic Mutation in GNAQ|journal=The New England Journal of Medicine|year=2013|volume=368|issue=21|pages=1971–1979|doi=10.1056/NEJMoa1213507}}&lt;/ref&gt;

Аксари норҳо [[Ирсият|ирсӣ]] нестанд ва аз падару модар ба фарзанд намегузаранд. Аммо баъзе нуқсонҳои рагҳои хун, ки ба нор монанданд, метавонанд бо бемориҳои ирсии вобаста ба генҳои [[RASA1|''RASA1'']] ва [[EPHB4|''EPHB4'']] пайваста бошанд.&lt;ref name=&quot;GeneReviewsCMAVM&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK52764/|title=Capillary Malformation-Arteriovenous Malformation Syndrome|last=Bayrak-Toydemir|first=Pinar|last2=Stevenson|first2=David A.|website=GeneReviews|publisher=NCBI Bookshelf|date=2019-09-12|access-date=2026-10-26}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ISSVA2025&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.issva.org/classification|title=ISSVA Classification for Vascular Anomalies|website=International Society for the Study of Vascular Anomalies|year=2025|access-date=2026-10-26}}&lt;/ref&gt;

== Фарқ аз дигар доғҳои модарзодӣ ==
[[File:Mariano Barbacid 2012.jpg|thumb|Пажӯҳишгари соҳаи саратоншиносӣ — Мариано Барбасид]]
Норро баъзан бо дигар доғҳои рагии пӯсти навзодон омехта мекунанд, зеро ҳамаи онҳо метавонанд ранги гулобӣ ё сурх дошта бошанд.

[[Невуси оддӣ]] (''nevus simplex'') — доғи рагиест, ки дар навзодон бештар дар байни [[Абрӯ|абрӯвон]], пилки чашм ё пушти гардан дида мешавад. Сарҳади доғ одатан норавшан буда, ҳангоми гиря ё баланд шудани ҳарорати бадан сурхтар мешавад. Доғҳои рӯй аксаран дар солҳои нахустини бачагӣ худ аз худ камранг ё тамоман нест мешаванд, аммо доғи пушти гардан метавонад то калонсолӣ боқӣ монад. Баръакси невуси оддӣ, нор одатан нест намешавад.&lt;ref name=&quot;NevusSimplex&quot;&gt;{{Cite web|url=https://dermnetnz.org/topics/naevus-simplex|title=Naevus simplex|website=DermNet|date=2019-01|author=Wei Wu|access-date=2026-10-26}}&lt;/ref&gt;

[[Гемангиомаи кӯдакона]] — [[Омоси хушсифат|омоси хушсифати рагӣ]] мебошад, ки аксаран дар ҳафтаҳои нахустини баъди таваллуд намоён шуда, дар моҳҳои аввал тез калон мешавад. Баъдан афзоиши он бас шуда, дар бисёр ҳолатҳо оҳиста-оҳиста хурд мешавад. Нор бошад, нуқсони ташаккули рагҳо аст, на омоси рагӣ ва чунин давраи афзоиши босуръату хурдшавиро надорад.&lt;ref name=&quot;AAP2019&quot;&gt;{{Cite journal|title=Clinical Practice Guideline for the Management of Infantile Hemangiomas|journal=Pediatrics|year=2019|volume=143|issue=1|pages=e20183475|doi=10.1542/peds.2018-3475}}&lt;/ref&gt;

== Бемориҳои ҳамроҳ ==

Аксари норҳо мустақилона пайдо шуда, бо дигар бемориҳо алоқаманд нестанд. Лекин баъзе доғҳои васеъ, махсусан онҳое ки пешонӣ ва атрофи чашмро фаро мегиранд, метавонанд нишонаи нуқсонҳои мураккабтари рагӣ бошанд.

=== Синдроми Стерҷ–Вебер ===

[[Синдроми Стерҷ–Вебер]] бемории кам дидашавандаи модарзодиест, ки метавонад рагҳои пӯст, мағзи сар ва чашмро дар бар гирад. Яке аз нишонаҳои он нори рӯй мебошад, ки бештар пешонӣ ва баъзан пилки болои чашмро фаро мегирад.

Дар одамони гирифтори ин синдром нуқсонҳои рагии мағзи сар метавонанд боиси [[Саръ|хурӯҷи саръ]], дарди сар ва душвориҳои инкишофи асаб шаванд. Осеби рагҳои чашм бошад, метавонад бо [[Глаукома|глаукома]] (беморие, ки ба [[асаби босира]] осеб мерасонад) алоқаманд бошад. Бояд қайд кард, ки мавҷудияти нор дар пешонӣ маънои онро надорад, ки шахс ҳатман ин синдромро дорад. Аммо чунин ҷойгиршавӣ, махсусан дар кӯдакони навзод, барои арзёбии хатари беморӣ аҳамият дорад.&lt;ref name=&quot;SWS2021&quot; /&gt;

=== Синдроми Клиппел–Треноне ===

[[Синдроми Клиппел–Треноне]] бо нуқсонҳои рагии пӯст, тағйироти [[Варид|рагҳои варидӣ]] ва афзоиши ғайримуқаррарии бофтаҳои як қисми бадан алоқаманд аст. Дар ин ҳолат доғи сурхи рагӣ метавонад дар даст ё пой ҷойгир шуда, бо калоншавии ҳаҷм ё дарозии узви осебдида ҳамроҳ бошад.&lt;ref name=&quot;ISSVA2025&quot;/&gt;

== Ташхис ==

Пизишк одатан норро аз рӯйи намуди доғ, ҷойгиршавӣ ва мавҷуд будани он аз вақти таваллуд ташхис мекунад. Дар аксари ҳолатҳо муоинаи иловагӣ лозим нест. Агар гумон равад, ки осеби рагҳои дарунӣ ё бемории дигар вуҷуд дошта бошад, пизишк метавонад [[Ултрасадо|муоинаи ултрасадоӣ]], [[Томографияи магнитӣ-резонансӣ|томографияи магнитӣ-резонансӣ]] (ТМР) ё санҷиши чашмро тавсия диҳад.&lt;ref name=&quot;MedlinePlus2025&quot; /&gt;

Кӯдаконе, ки дар пешонӣ ё пилки чашм нор доранд, бояд аз муоинаи мутахассис гузаранд. [[Чашмпизишкӣ|Чашмпизишк]] (офталмолог) мавҷудияти глаукома ва [[Асабшиносӣ|асабпизишк]] нишонаҳои [[синдроми Стерҷ–Вебер|синдроми Стерҷ–Веберро]] месанҷад.&lt;ref name=&quot;SWS2021&quot; /&gt;

Томографияи мағзи сар барои ҳамаи кӯдакони дорои нор ҳатмӣ нест. Зарурати он вобаста ба ҷойгиршавии доғ ва нишонаҳои беморӣ таъйин мешавад. Натиҷаи муқаррарии томография дар моҳҳои аввали ҳаёт набудани синдроми Стерҷ–Веберро пурра тасдиқ намекунад.&lt;ref name=&quot;Neurology2021&quot;&gt;{{Cite journal|title=Consensus Statement for the Management and Treatment of Sturge-Weber Syndrome: Neurology, Neuroimaging, and Ophthalmology Recommendations|journal=Pediatric Neurology|year=2021|volume=121|pages=59–66|doi=10.1016/j.pediatrneurol.2021.04.013}}&lt;/ref&gt;

== Табобат ==

Нор одатан ба саломатӣ зарар надорад ва на ҳамеша ба табобат ниёз дорад. Муолиҷа асосан барои камранг кардани доғ, пешгирии ғафсшавии пӯст ва беҳтар кардани намуди зоҳирии он гузаронида мешавад.&lt;ref name=&quot;AlderHey&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.alderhey.nhs.uk/conditions/patient-information-leaflets/laser-treatment-for-capillary-malformation-port-wine-stain/|title=Laser Treatment for Capillary Malformation (Port Wine Stain)|website=Alder Hey Children's Hospital|access-date=2026-10-26}}&lt;/ref&gt;

=== Табобати лазерӣ ===

Усули асосии табобати нор истифодаи [[Лазер|лазери]] импулсии рангӣ ({{lang-en|pulsed dye laser}}, PDL) мебошад. Ин дастгоҳ ба пӯст импулсҳои кӯтоҳи рӯшноӣ мефиристад, ки онҳоро [[Ҳемоглобин|ҳемоглобини]] хун ҷаббида мегирад. Дар натиҷа, рагҳои васеъшуда гарм шуда, осеб мебинанд ва ранги доғ тадриҷан кам мешавад. Ин роҳи табобат ба бофтаҳои атроф осеби нисбатан кам мерасонад.&lt;ref name=&quot;GOSH&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.gosh.nhs.uk/conditions-and-treatments/conditions-we-treat/port-wine-stains/|title=Port wine stains|website=Great Ormond Street Hospital|access-date=2026-10-26}}&lt;/ref&gt; Барои ба даст овардани натиҷаи назаррас одатан чандин ҷаласаи табобат лозим буда, самаранокии он ба синну соли бемор, ранги пӯст, ҷойгиршавӣ ва ғафсии доғ вобаста аст. Дар баъзе одамон нор хеле камранг мешавад, аммо дар дигарон танҳо қисман равшан мегардад. Ба пуррагӣ нест кардани доғ на ҳамеша имконпазир аст.&lt;ref name=&quot;GOSH&quot; /&gt;

Таҳқиқотҳо нишон медиҳанд, ки оғози табобат дар синни хурдсолӣ метавонад натиҷаҳои беҳтар диҳад. Бо вуҷуди ин, вақти муносиби муолиҷа барои ҳар кӯдак алоҳида муайян карда мешавад, махсусан агар истифодаи [[Бедардкунӣ|доруҳои бедардкунанда]] ё [[Беҳушкунӣ|беҳушкунанда]] зарур бошад.&lt;ref name=&quot;SWS2021&quot;/&gt; Пас аз табобати лазерӣ пӯст метавонад муваққатан сурх, варам ё кабуд шавад. Баъзан дард, тағйири ранги пӯст ё пайдоиши изи захм низ мушоҳида мешавад. Аммо бо истифодаи дурусти дастгоҳ, осори доимӣ нисбатан кам ба вуҷуд меоянд.&lt;ref name=&quot;Nguyen2025&quot;&gt;{{Cite journal|last=Nguyen|first=Lynhda|title=Laser and light-based treatments for port-wine birthmarks – a systematic review and network meta-analysis|journal=Journal der Deutschen Dermatologischen Gesellschaft|year=2025|volume=23|issue=3|pages=293–301|doi=10.1111/ddg.15612}}&lt;/ref&gt;

=== Роҳҳои дигар ===
Агар табобати лазерӣ натиҷаи кофӣ надиҳад, метавон аз намудҳои дигари лазер ё усулҳои рӯшноӣ истифода бурд.&lt;ref name=&quot;Nguyen2025&quot; /&gt; Дар ҳолатҳои ғафсшавии зиёди пӯст, пайдоиши гиреҳчаҳои калон ё халалдор шудани доғ ба фаъолияти узвҳо баъзан [[Ҷарроҳӣ|ҷарроҳӣ]] низ лозим мешавад.&lt;ref name=&quot;Grenier2026&quot; /&gt;

Барои пӯшондани доғ аз [[Воситаҳои ороишӣ|воситаҳои ороишӣ]] ([[Макияж|макияж]]) низ истифода мебаранд. Онҳо ранги доғро муваққатан пинҳон мекунанд, вале ба рагҳои хун таъсир намерасонанд.&lt;ref name=&quot;GOSH&quot; /&gt;

== Паҳншавӣ ==

Тибқи таҳқиқот, нор дар 3–5 кӯдак аз ҳар 1000 навзод (0,3–0,5%) дида мешавад. Он ҳам дар писарон ва ҳам дар духтарон пайдо мешавад.&lt;ref name=&quot;AAFP2024&quot;/&gt;

== Дар фарҳанги тоҷикӣ ==
Тоҷикон ба духтароне, ки бо доғи нор таваллуд мешаванд, баъзан номҳои Анора, Анорхол, Анорбибӣ ё Анормо медиҳанд. Сабабаш монандии ранги доғ ба ранги анор мебошад. Тибқи боварҳои мардумӣ, чунин номгузорӣ метавонад боиси камранг шудан ё аз байн рафтани доғ гардад, ки албатта асоси илмӣ надорад.&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Хайдаров |first=Шомат |title=Типологическое исследование фитофорной антропонимии таджиков |year=2020 |page=126 |url=https://cyberleninka.ru/article/n/tipologicheskoe-issledovanie-fitofornoy-antroponimii-tadzhikov/pdf}}&lt;/ref&gt;

== Адабиёт ==
{{reflist}}
[[Гурӯҳ:Нуқсонҳои мӯйрагҳо]]</text>
      <sha1>5tce38q7d2jhp2dko1auclhe3nkjp20</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Номи илмӣ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>329833</id>
    <revision>
      <id>1491442</id>
      <parentid>1465355</parentid>
      <timestamp>2026-10-27T00:23:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zosya95</username>
        <id>54344</id>
      </contributor>
      <origin>1491442</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24732" sha1="hir2wwsgy8bhoce3jrl2vm432cx86tl" xml:space="preserve">'''Номи илмӣ''' ({{lang-en|scientific name}}) ё '''номенклатураи бинарӣ''' ({{lang-en|binomial nomenclature}}) — низоми байналмилалии [[номгузории илмӣ]] дар [[биология]] мебошад, ки мувофиқи он ҳар як [[намуд (биология)|намуд]]и организм бо номи иборат аз ду қисм ифода карда мешавад. Қисми якум номи [[авлод (биология)|авлод]] ва ҷузъи дуюм номи фарқкунандаи намудро нишон медиҳад. Ҳар ду қисм мувофиқи қоидаҳои [[забони лотинӣ]] навишта мешаванд, гарчанде решаи онҳо метавонад аз забонҳои дигар гирифта шуда бошад.&lt;ref name=&quot;ICZN&quot;&gt;[https://code.iczn.org/chapter-2-the-number-of-words-in-the-scientific-names-of-animals/article-5-principle-of-binominal-nomenclature/ Article 5. Principle of Binominal Nomenclature]. ''International Code of Zoological Nomenclature''.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Madrid&quot;&gt;[https://www.iaptglobal.org/_functions/code/madrid The International Code of Nomenclature for algae, fungi, and plants (Madrid Code)]. International Association for Plant Taxonomy, 2025, моддаи 23.&lt;/ref&gt;

Масалан, номи илмии [[инсон]] ''Homo sapiens'', номи илмии [[шер]] ''Panthera leo'' ва номи илмии [[картошка]] ''Solanum tuberosum'' мебошад. Ин номҳо дар тамоми ҷаҳон яксон истифода мешаванд ва имкон медиҳанд, ки олимон новобаста аз забонашон дар бораи як намуди муайян сухан гӯянд.

Низоми муосири номгузории дунома асосан ба фаъолияти табиатшиноси [[Шведҳо|шведӣ]] [[Карл Линней]] (1707–1778) вобаста аст. Ӯ ин усулро дар асари ''[[Species Plantarum]]'' («Намудҳои рустаниҳо», 1753) ба таври пайгирона истифода бурда, барои ташаккули номгузории илмии муосир замина гузошт.&lt;ref name=&quot;IAPT&quot;&gt;[https://www.iaptglobal.org/icn International Code of Nomenclature for algae, fungi, and plants]. International Association for Plant Taxonomy.&lt;/ref&gt;

== Сохтор ==
[[File:Killerwhales jumping.jpg|thumb|''Orcinus orca'' — номи илмии [[наҳанги қотил]]. Қисми якум номи авлод ва қисми дуюм номи намудро ифода мекунад.]]

Ҳар номи илмии дунома аз ду қисми асосӣ иборат аст:

# '''Номи авлод''' — қисми якум, ки мансубияти организмро ба авлоди муайян нишон медиҳад.
# '''Қисми фарқкунандаи намуд''' — қисми дуюм, ки намудро аз дигар намудҳои ҳамон авлод фарқ мекунад. Дар истилоҳоти байналмилалии [[ботаника]] ин қисм ''specific epithet'' ва дар [[зоология]] ''specific name'' номида мешавад.

Масалан, дар номи илмии инсон — ''Homo sapiens'':

* ''Homo'' — номи авлод буда, дар забони лотинӣ маънои «инсон»-ро дорад.
* ''sapiens'' — қисми дуюми ном буда, маънои «хирадманд» ё «доно»-ро дорад.

Ҳамин тавр, ''Homo sapiens'' ба маънои «инсони хирадманд» аст.

Номи авлод метавонад ба як ё якчанд намуд тааллуқ дошта бошад. Масалан, картошка (''Solanum tuberosum'') ва [[помидор]] (''Solanum lycopersicum'') ҳар ду ба авлоди ''Solanum'' мансубанд. Қисми якуми номи онҳо яксон аст, вале қисми дуюм нишон медиҳад, ки онҳо намудҳои гуногун мебошанд.

Бояд дар назар дошт, ки қисми дуюм танҳо ба худии худ номи пурраи намуд нест. Масалан, калимаи ''sapiens'' бе ''Homo'' номи мустақили илмии инсон ҳисоб намешавад. Номи пурраи намуд аз якҷояшавии ҳар ду қисм ба вуҷуд меояд.

Дар [[систематика]] авлод яке аз дараҷаҳои асосии [[таснифоти биологӣ]] буда, одатан як ё якчанд намуди ба ҳам наздикро дар бар мегирад. Авлодҳои ба ҳам наздик дар навбати худ ба [[оила (биология)|оила]] муттаҳид карда мешаванд.&lt;ref name=&quot;EMT&quot;&gt;[https://khirad.tj/books/ensiklopediyai-millii-tojik.-jildi-1.pdf «Авлод»]. ''Энсиклопедияи миллии тоҷик'', ҷилди 1.&lt;/ref&gt;

== Таърих ==

[[File:Carl von Linné.jpg|thumb|[[Карл Линней]] (1707–1778), табиатшиноси шведӣ, ки низоми муосири номгузории дуномаро ба таври пайгирона истифода бурд.]]

То пайдоиши номгузории дунома олимон барои тавсиф ва фарқ кардани намудҳои [[рустаниҳо]] ва [[ҳайвонот]] бештар аз ибораҳои дарози лотинӣ истифода мебурданд. Ин ибораҳо аксар вақт чандин калимаро дар бар гирифта, хусусиятҳои зоҳирии организмро шарҳ медоданд.

Бо зиёд шудани шумораи намудҳои маълум истифодаи чунин номҳо душвор гардид. Номҳо баъзан дар асарҳои муҳаққиқони гуногун фарқ мекарданд ва муайян кардани он ки сухан дар бораи як намуд меравад ё якчанд намуд, осон набуд.

Яке аз аввалин олимоне, ки барои кӯтоҳ ва муназзам кардани номҳои рустаниҳо кӯшиш намуд, ботаники швейтсарӣ [[Каспар Бауҳин]] (1560–1624) буд. Ӯ дар асари ''Pinax Theatri Botanici'' (1623) номҳои тақрибан шаш ҳазор рустаниро ҷамъоварӣ ва муқоиса кард. Бауҳин дар бисёр мавридҳо номҳои кӯтоҳтареро истифода бурд, ки баъдан ба рушди номгузории илмӣ таъсир расониданд.&lt;ref name=&quot;Bauhin&quot;&gt;[https://www.biodiversitylibrary.org/bibliography/712 Bauhin, Caspar. ''Pinax Theatri Botanici'']. Basel, 1623. Biodiversity Heritage Library.&lt;/ref&gt;

Аммо маҳз Карл Линней номгузории дуномаро ба низоми пайгирона табдил дод. Дар асари ''Species Plantarum'', ки соли 1753 нашр шуд, ӯ барои намудҳои рустаниҳо номҳои кӯтоҳи дуҷузъаро ба таври муназзам истифода бурд. Ин асар яке аз нуқтаҳои оғози расмии номгузории муосири ботаникӣ ба ҳисоб меравад.&lt;ref name=&quot;IAPT&quot;/&gt;

Баъдтар, дар нашри даҳуми ''[[Systema Naturae]]'' («Низоми табиат», 1758), Линней ин усулро барои ҳайвонот низ ба таври густурда татбиқ кард. Соли 1758 ҳамчун нуқтаи оғози асосии номгузории муосири зоологӣ қабул шудааст.

Низоми Линней тадриҷан аз ҷониби табиатшиносони кишварҳои гуногун пазируфта шуд ва асоси номгузории илмии организмҳоро ташкил дод.

== Қоидаҳои навиштани номҳои илмӣ ==

Барои он ки номҳои илмӣ дар тамоми ҷаҳон ба шакли ягона истифода шаванд, тарзи навиштани онҳо ба қоидаҳои муайян тобеъ аст.&lt;ref name=&quot;ICZN&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Madrid&quot;/&gt;

=== Ҳарфи калон ва хурд ===

Номи авлод ҳамеша бо ҳарфи калон ва қисми дуюми ном бо ҳарфи хурд оғоз мешавад. Масалан, ''Panthera leo'' шакли дуруст буда, ''panthera Leo'' нодуруст аст.

Ин қоида ҳатто дар ҳолате риоя мешавад, ки қисми дуюми ном аз номи шахс ё маҳал гирифта шуда бошад.

=== Хати моил ===

Ҳар ду қисми номи илмӣ одатан бо [[курсив|хати моил]] навишта мешаванд. Масалан, ''Homo sapiens'' ва ''Prunus persica''. Ҳангоми дастнавис ҳар ду қисмро алоҳида хат кашидан мумкин аст.

=== Ихтисори номи авлод ===

Агар номи пурраи намуд пештар дар матн оварда шуда бошад, номи авлодро дар зикрҳои баъдӣ ба ҳарфи аввал кӯтоҳ кардан мумкин аст.

Масалан, баъди ''Homo sapiens'' навиштани ''H. sapiens'' иҷозат дода мешавад, ба шарте ки чунин ихтисор боиси нофаҳмӣ нагардад.

Ҳамин тавр, номи бактерияи ''[[Escherichia coli]]'' дар бисёр асарҳои илмӣ ба шакли ''E. coli'' навишта мешавад.

=== Забони номгузорӣ ===

Номҳои илмӣ тибқи қоидаҳои забони лотинӣ сохта мешаванд, вале ҷузъҳои онҳо ҳатман аз калимаҳои аслии лотинӣ гирифта намешаванд. Манбаи онҳо метавонад [[забони юнонии бостон]], номи шахс, номи маҳал ё забонҳои дигари ҷаҳон бошад.

=== Истифодаи номи пурра ===

Дар матнҳои илмӣ, махсусан ҳангоми бори аввал зикр кардани намуд, истифодаи номи пурраи дунома муҳим аст. Ин имкон медиҳад, ки намуд бо дигар организмҳои ҳамном ё монанд иштибоҳ нашавад.

== Пайдоиш ва маънои номҳо ==

Номҳои илмии организмҳо метавонанд аз манбаъҳои гуногун пайдо шаванд. Баъзеи онҳо хусусиятҳои зоҳирӣ, муҳити зист ё паҳншавии ҷуғрофии организмро ифода мекунанд, дар ҳоле ки дигарон ба номи муҳаққиқон ё шахсони таърихӣ вобастаанд.

Масалан:

* ''Homo sapiens'' — калимаи ''sapiens'' дар забони лотинӣ маънои «хирадманд»-ро дорад.
* ''Solanum tuberosum'' — калимаи ''tuberosum'' ба хусусияти лӯндамонанди рустанӣ ишора мекунад.
* ''Phlox drummondii'' — қисми ''drummondii'' ба ифтихори ботаник [[Томас Драммонд]] гузошта шудааст.
* ''Panthera leo'' — калимаи ''leo'' номи лотинии шер мебошад.

Баъзан номи намуд аз номи маҳал ё минтақа гирифта мешавад. Чунин номҳо метавонанд ба ҷои кашф, паҳншавӣ ё маҳалли омӯзиши организм ишора кунанд.

Бо вуҷуди ин, номи илмӣ ҳатман маънои тавсифӣ надорад. Вазифаи асосии он муайян кардани намуд аст, на шарҳ додани тамоми хусусиятҳои он.

== Муаллиф ва соли номгузорӣ ==

Дар асарҳои илмӣ баъзан пас аз номи дуномаи намуд номи олиме оварда мешавад, ки онро бори аввал мувофиқи қоидаҳои номгузорӣ нашр кардааст. Ин маълумотро '''ишораи муаллифии номи илмӣ''' меноманд.

Масалан:

* ''Solanum tuberosum'' L. — ҳарфи «L.» ихтисораи стандартии номи Карл Линней мебошад.
* ''Panthera leo'' (Linnaeus, 1758) — Линней ин намудро соли 1758 тавсиф кардааст.

Дар ин ҷо қавсҳо низ аҳамияти махсус доранд. Шер дар аввал аз ҷониби Линней бо номи ''Felis leo'' тавсиф шуда буд. Баъдтар онро ба авлоди ''Panthera'' гузарониданд. Аз ин рӯ, номи муаллиф ва соли тавсифи аввалин дар дохили қавс навишта мешаванд.

Дар ботаника низ ҳангоми гузаронидани намуд ба авлоди дигар қавс истифода мешавад, аммо қоидаи зикри муаллифон каме фарқ мекунад.

Масалан, номи илмии [[шафтолу]] ''Prunus persica'' (L.) Batsch аст. «L.» ба Линней, ки номи аввалини ''Amygdalus persica''-ро нашр кардааст, ва «Batsch» ба олиме ишора мекунад, ки таркиби нави номро дар авлоди ''Prunus'' нашр кардааст.&lt;ref name=&quot;Kew&quot;&gt;[https://powo.science.kew.org/taxon/1212858-2 ''Prunus persica'' (L.) Batsch]. Plants of the World Online, Royal Botanic Gardens, Kew.&lt;/ref&gt;

Номи муаллиф ва соли нашр қисми худи номи дунома нестанд. Онҳо маълумоти иловагӣ мебошанд, ки барои муайян кардани таърихи ном ва фарқ кардани номҳои монанд истифода мешаванд.

== Қоидаҳои байналмилалии номгузорӣ ==

Номгузории илмии организмҳо аз ҷониби кодексҳои байналмилалӣ танзим карда мешавад. Ин кодексҳо тартиби пешниҳод, нашр, қабул ва истифодаи номҳои илмиро муайян мекунанд.

Муҳимтарини онҳо инҳоянд:

* '''Кодекси байналмилалии номенклатураи зоологӣ''' (''International Code of Zoological Nomenclature'', ICZN) — қоидаҳои номгузории ҳайвонотро муқаррар мекунад.&lt;ref name=&quot;ICZN&quot;/&gt;
* '''Кодекси байналмилалии номенклатураи обсабзҳо, занбӯруғҳо ва рустаниҳо''' (''International Code of Nomenclature for algae, fungi, and plants'', ICN) — номгузории гурӯҳҳои мазкурро танзим мекунад. Нашри амалкунандаи он Кодекси Мадрид мебошад, ки соли 2025 нашр шудааст.&lt;ref name=&quot;IAPT&quot;/&gt;
* '''Кодекси байналмилалии номенклатураи прокариотҳо''' (''International Code of Nomenclature of Prokaryotes'', ICNP) — барои номгузории илмии [[прокариотҳо]] истифода мешавад.

Номгузории намудҳои [[вирусҳо]] низ қоидаҳои махсус дорад, ки онҳоро [[Кумитаи байналмилалии таксономияи вирусҳо]] (ICTV) муқаррар мекунад. Дар низоми муосири он номҳои намудҳои вирусҳо низ дуҷузъаанд, аммо номи расмии намудро набояд бо номи худи вирус омехта кард.&lt;ref name=&quot;ICTV&quot;&gt;[https://ictv.global/sites/default/files/web-files/General_Information/How-to-write-virus%2C-species%2C-and-other-taxa-names.2.pdf ''How to write virus, species, and other taxa names'']. International Committee on Taxonomy of Viruses, 2025.&lt;/ref&gt;

Гарчанде принсипҳои асосии номгузорӣ дар ин низомҳо монанданд, баъзе қоидаҳои онҳо аз ҳам фарқ мекунанд.

Масалан, дар зоология такрори як калима ҳамчун номи авлод ва қисми дуюми номи намуд иҷозат дода мешавад. Аз ин рӯ, номи илмии [[бизони амрикоӣ]] ''Bison bison'' аст.

Дар ботаника чунин такрори айнан якхела, ки '''тавтоним''' ном дорад, иҷозат дода намешавад.&lt;ref name=&quot;Madrid&quot;/&gt;

== Номҳои зернамудҳо ==

Номгузории дунома барои муайян кардани намуд истифода мешавад. Аммо баъзан олимон дар дохили як намуд гурӯҳҳои хурдтарро низ ҷудо мекунанд, ки онҳоро [[зернамуд]]ҳо меноманд.

Дар зоология номи зернамуд аз се ҷузъ иборат аст. Ҷузъи якум номи авлод, ҷузъи дуюм қисми фарқкунандаи намуд ва ҷузъи сеюм номи зернамудро нишон медиҳад. Чунин тарзи номгузорӣ '''номгузории сеҷузъа''' ё '''номгузории сенома''' номида мешавад.

Масалан, номи илмии [[паланг]]и амурӣ ''Panthera tigris altaica'' мебошад. Дар ин ном ''Panthera'' авлод, ''tigris'' намуд ва ''altaica'' зернамудро нишон медиҳад.&lt;ref name=&quot;ICZN&quot;/&gt;

Дар ботаника барои нишон додани дараҷаи зернамуд одатан ихтисораи ''subsp.'' истифода мешавад. Масалан, дар номи ''Origanum vulgare'' subsp. ''gracile'' калимаи ''subsp.'' нишон медиҳад, ки сухан дар бораи зернамуд меравад.

Ҳангоми навиштани чунин номҳо ҷузъҳои лотинии ном бо хати моил оварда мешаванд, аммо ихтисораи ''subsp.'' бо хати муқаррарӣ навишта мешавад.

== Аҳамияти илмӣ ==

Аҳамияти асосии номгузории дунома дар он аст, ки барои муайян кардани намудҳо низоми ягона ва байналмилалӣ фароҳам меорад.

Номҳои мардумии организмҳо вобаста ба забон ва минтақа метавонанд фарқ кунанд. Як рустанӣ ё ҳайвон дар забонҳои гуногун номҳои мухталиф дошта метавонад. Ҳатто дар дохили як забон як ном гоҳе барои чанд намуди гуногун истифода мешавад.

Номгузории илмӣ имкон медиҳад, ки чунин нофаҳмиҳо кам карда шаванд. Бо истифодаи номи дунома муҳаққиқон метавонанд маълумоти марбут ба як намудро дар асарҳои илмӣ, феҳристҳо, пойгоҳҳои иттилоотӣ ва маҷмӯаҳои [[осорхона]]ҳо ё [[боғи ботаникӣ|боғҳои ботаникӣ]] ба ҳам пайванд диҳанд.

Ин низом махсусан дар [[систематика]], омӯзиши [[гуногунии биологӣ]], [[экология]], [[кишоварзӣ]], [[тиб]] ва [[ҳифзи табиат]] аҳамияти бузург дорад.

== Тағйир ёфтани номҳои илмӣ ==

Ҳарчанд номгузории дунома барои устувории номҳои илмӣ пешбинӣ шудааст, ин номҳо ҳамеша бетағйир намемонанд.

Бо пешрафти таҳқиқоти илмӣ, махсусан таҳлили маълумоти [[генетика|генетикӣ]] ва муносибатҳои [[эволютсия|эволютсионии]] организмҳо, ҷойгоҳи баъзе намудҳо дар таснифот метавонад тағйир ёбад. Дар чунин ҳолат намудро мумкин аст ба авлоди дигар гузаронанд ё ҳудуди онро аз нав муайян кунанд.

Баъзан як намуд дар гузашта бо чанд номи гуногун тавсиф шудааст. Агар баъдтар муайян шавад, ки ин номҳо ба як таксони ягона тааллуқ доранд, онҳо '''муродифҳои таксономӣ''' ҳисобида мешаванд.

Интихоби номи дуруст мувофиқи қоидаҳои кодекси дахлдор анҷом дода мешавад. Дар бисёр ҳолатҳо [[принсипи аввалият]] амал мекунад, яъне номи пештар нашршуда бартарӣ дорад, аммо истисноҳо низ вуҷуд доранд.

Аз тарафи дигар, ду намуд дар гурӯҳҳои гуногуни организмҳо метавонанд номҳои комилан яксон дошта бошанд, агар номгузории онҳо аз ҷониби кодексҳои мустақил танзим шавад.

Бинобар ин, номгузорӣ ва таснифот мафҳумҳои ба ҳам алоқаманд, вале яксон нестанд. '''Таснифот''' муносибат ва ҷойгоҳи организмҳоро дар гурӯҳҳои биологӣ муайян мекунад, дар ҳоле ки '''номгузорӣ''' тартиби гузоштани номи илмиро муқаррар месозад.

== Ҳамчунин нигаред ==

* [[Систематика]]
* [[Таснифоти биологӣ]]
* [[Намуд (биология)]]
* [[Авлод (биология)]]
* [[Карл Линней]]
* [[Номенклатураи биологӣ]]
* [[Таксон]]
* [[Зернамуд]]

== Эзоҳ ==
&lt;references /&gt;

== Адабиёт ==

* ''Энсиклопедияи миллии тоҷик''. Ҷилди 1. Душанбе. Мақолаи «Авлод».
* ''Барномаҳои таълимии фанҳои кафедраи ботаника''. Донишгоҳи миллии Тоҷикистон. Душанбе, 2023.
* Bauhin, C. ''Pinax Theatri Botanici''. Basel, 1623.
* Linnaeus, C. ''Species Plantarum''. Stockholm, 1753.
* Linnaeus, C. ''Systema Naturae''. Нашри 10. Stockholm, 1758.
* International Commission on Zoological Nomenclature. ''International Code of Zoological Nomenclature''. Нашри 4. London, 1999.
* International Association for Plant Taxonomy. ''International Code of Nomenclature for algae, fungi, and plants (Madrid Code)''. 2025.

== Пайвандҳои беруна ==

* [https://code.iczn.org/ Кодекси байналмилалии номенклатураи зоологӣ]
* [https://www.iaptglobal.org/madrid-code-online Кодекси Мадриди номгузории обсабзҳо, занбӯруғҳо ва рустаниҳо]
* [https://powo.science.kew.org/ Plants of the World Online] — пойгоҳи байналмилалии номҳои илмии рустаниҳо.
* [https://www.ipni.org/ International Plant Names Index] — феҳристи байналмилалии номҳои илмии рустаниҳо.

[[Гурӯҳ:Систематика]]
[[Гурӯҳ:Номенклатураи биологӣ]]
[[Гурӯҳ:Таснифоти биологӣ]]</text>
      <sha1>hir2wwsgy8bhoce3jrl2vm432cx86tl</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1491443</id>
      <parentid>1491442</parentid>
      <timestamp>2026-10-27T00:25:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zosya95</username>
        <id>54344</id>
      </contributor>
      <comment>/* Ҳамчунин нигаред */</comment>
      <origin>1491443</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24500" sha1="rstk1c0fl7ccp3vmj866dmh0dlm9e58" xml:space="preserve">'''Номи илмӣ''' ({{lang-en|scientific name}}) ё '''номенклатураи бинарӣ''' ({{lang-en|binomial nomenclature}}) — низоми байналмилалии [[номгузории илмӣ]] дар [[биология]] мебошад, ки мувофиқи он ҳар як [[намуд (биология)|намуд]]и организм бо номи иборат аз ду қисм ифода карда мешавад. Қисми якум номи [[авлод (биология)|авлод]] ва ҷузъи дуюм номи фарқкунандаи намудро нишон медиҳад. Ҳар ду қисм мувофиқи қоидаҳои [[забони лотинӣ]] навишта мешаванд, гарчанде решаи онҳо метавонад аз забонҳои дигар гирифта шуда бошад.&lt;ref name=&quot;ICZN&quot;&gt;[https://code.iczn.org/chapter-2-the-number-of-words-in-the-scientific-names-of-animals/article-5-principle-of-binominal-nomenclature/ Article 5. Principle of Binominal Nomenclature]. ''International Code of Zoological Nomenclature''.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Madrid&quot;&gt;[https://www.iaptglobal.org/_functions/code/madrid The International Code of Nomenclature for algae, fungi, and plants (Madrid Code)]. International Association for Plant Taxonomy, 2025, моддаи 23.&lt;/ref&gt;

Масалан, номи илмии [[инсон]] ''Homo sapiens'', номи илмии [[шер]] ''Panthera leo'' ва номи илмии [[картошка]] ''Solanum tuberosum'' мебошад. Ин номҳо дар тамоми ҷаҳон яксон истифода мешаванд ва имкон медиҳанд, ки олимон новобаста аз забонашон дар бораи як намуди муайян сухан гӯянд.

Низоми муосири номгузории дунома асосан ба фаъолияти табиатшиноси [[Шведҳо|шведӣ]] [[Карл Линней]] (1707–1778) вобаста аст. Ӯ ин усулро дар асари ''[[Species Plantarum]]'' («Намудҳои рустаниҳо», 1753) ба таври пайгирона истифода бурда, барои ташаккули номгузории илмии муосир замина гузошт.&lt;ref name=&quot;IAPT&quot;&gt;[https://www.iaptglobal.org/icn International Code of Nomenclature for algae, fungi, and plants]. International Association for Plant Taxonomy.&lt;/ref&gt;

== Сохтор ==
[[File:Killerwhales jumping.jpg|thumb|''Orcinus orca'' — номи илмии [[наҳанги қотил]]. Қисми якум номи авлод ва қисми дуюм номи намудро ифода мекунад.]]

Ҳар номи илмии дунома аз ду қисми асосӣ иборат аст:

# '''Номи авлод''' — қисми якум, ки мансубияти организмро ба авлоди муайян нишон медиҳад.
# '''Қисми фарқкунандаи намуд''' — қисми дуюм, ки намудро аз дигар намудҳои ҳамон авлод фарқ мекунад. Дар истилоҳоти байналмилалии [[ботаника]] ин қисм ''specific epithet'' ва дар [[зоология]] ''specific name'' номида мешавад.

Масалан, дар номи илмии инсон — ''Homo sapiens'':

* ''Homo'' — номи авлод буда, дар забони лотинӣ маънои «инсон»-ро дорад.
* ''sapiens'' — қисми дуюми ном буда, маънои «хирадманд» ё «доно»-ро дорад.

Ҳамин тавр, ''Homo sapiens'' ба маънои «инсони хирадманд» аст.

Номи авлод метавонад ба як ё якчанд намуд тааллуқ дошта бошад. Масалан, картошка (''Solanum tuberosum'') ва [[помидор]] (''Solanum lycopersicum'') ҳар ду ба авлоди ''Solanum'' мансубанд. Қисми якуми номи онҳо яксон аст, вале қисми дуюм нишон медиҳад, ки онҳо намудҳои гуногун мебошанд.

Бояд дар назар дошт, ки қисми дуюм танҳо ба худии худ номи пурраи намуд нест. Масалан, калимаи ''sapiens'' бе ''Homo'' номи мустақили илмии инсон ҳисоб намешавад. Номи пурраи намуд аз якҷояшавии ҳар ду қисм ба вуҷуд меояд.

Дар [[систематика]] авлод яке аз дараҷаҳои асосии [[таснифоти биологӣ]] буда, одатан як ё якчанд намуди ба ҳам наздикро дар бар мегирад. Авлодҳои ба ҳам наздик дар навбати худ ба [[оила (биология)|оила]] муттаҳид карда мешаванд.&lt;ref name=&quot;EMT&quot;&gt;[https://khirad.tj/books/ensiklopediyai-millii-tojik.-jildi-1.pdf «Авлод»]. ''Энсиклопедияи миллии тоҷик'', ҷилди 1.&lt;/ref&gt;

== Таърих ==

[[File:Carl von Linné.jpg|thumb|[[Карл Линней]] (1707–1778), табиатшиноси шведӣ, ки низоми муосири номгузории дуномаро ба таври пайгирона истифода бурд.]]

То пайдоиши номгузории дунома олимон барои тавсиф ва фарқ кардани намудҳои [[рустаниҳо]] ва [[ҳайвонот]] бештар аз ибораҳои дарози лотинӣ истифода мебурданд. Ин ибораҳо аксар вақт чандин калимаро дар бар гирифта, хусусиятҳои зоҳирии организмро шарҳ медоданд.

Бо зиёд шудани шумораи намудҳои маълум истифодаи чунин номҳо душвор гардид. Номҳо баъзан дар асарҳои муҳаққиқони гуногун фарқ мекарданд ва муайян кардани он ки сухан дар бораи як намуд меравад ё якчанд намуд, осон набуд.

Яке аз аввалин олимоне, ки барои кӯтоҳ ва муназзам кардани номҳои рустаниҳо кӯшиш намуд, ботаники швейтсарӣ [[Каспар Бауҳин]] (1560–1624) буд. Ӯ дар асари ''Pinax Theatri Botanici'' (1623) номҳои тақрибан шаш ҳазор рустаниро ҷамъоварӣ ва муқоиса кард. Бауҳин дар бисёр мавридҳо номҳои кӯтоҳтареро истифода бурд, ки баъдан ба рушди номгузории илмӣ таъсир расониданд.&lt;ref name=&quot;Bauhin&quot;&gt;[https://www.biodiversitylibrary.org/bibliography/712 Bauhin, Caspar. ''Pinax Theatri Botanici'']. Basel, 1623. Biodiversity Heritage Library.&lt;/ref&gt;

Аммо маҳз Карл Линней номгузории дуномаро ба низоми пайгирона табдил дод. Дар асари ''Species Plantarum'', ки соли 1753 нашр шуд, ӯ барои намудҳои рустаниҳо номҳои кӯтоҳи дуҷузъаро ба таври муназзам истифода бурд. Ин асар яке аз нуқтаҳои оғози расмии номгузории муосири ботаникӣ ба ҳисоб меравад.&lt;ref name=&quot;IAPT&quot;/&gt;

Баъдтар, дар нашри даҳуми ''[[Systema Naturae]]'' («Низоми табиат», 1758), Линней ин усулро барои ҳайвонот низ ба таври густурда татбиқ кард. Соли 1758 ҳамчун нуқтаи оғози асосии номгузории муосири зоологӣ қабул шудааст.

Низоми Линней тадриҷан аз ҷониби табиатшиносони кишварҳои гуногун пазируфта шуд ва асоси номгузории илмии организмҳоро ташкил дод.

== Қоидаҳои навиштани номҳои илмӣ ==

Барои он ки номҳои илмӣ дар тамоми ҷаҳон ба шакли ягона истифода шаванд, тарзи навиштани онҳо ба қоидаҳои муайян тобеъ аст.&lt;ref name=&quot;ICZN&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Madrid&quot;/&gt;

=== Ҳарфи калон ва хурд ===

Номи авлод ҳамеша бо ҳарфи калон ва қисми дуюми ном бо ҳарфи хурд оғоз мешавад. Масалан, ''Panthera leo'' шакли дуруст буда, ''panthera Leo'' нодуруст аст.

Ин қоида ҳатто дар ҳолате риоя мешавад, ки қисми дуюми ном аз номи шахс ё маҳал гирифта шуда бошад.

=== Хати моил ===

Ҳар ду қисми номи илмӣ одатан бо [[курсив|хати моил]] навишта мешаванд. Масалан, ''Homo sapiens'' ва ''Prunus persica''. Ҳангоми дастнавис ҳар ду қисмро алоҳида хат кашидан мумкин аст.

=== Ихтисори номи авлод ===

Агар номи пурраи намуд пештар дар матн оварда шуда бошад, номи авлодро дар зикрҳои баъдӣ ба ҳарфи аввал кӯтоҳ кардан мумкин аст.

Масалан, баъди ''Homo sapiens'' навиштани ''H. sapiens'' иҷозат дода мешавад, ба шарте ки чунин ихтисор боиси нофаҳмӣ нагардад.

Ҳамин тавр, номи бактерияи ''[[Escherichia coli]]'' дар бисёр асарҳои илмӣ ба шакли ''E. coli'' навишта мешавад.

=== Забони номгузорӣ ===

Номҳои илмӣ тибқи қоидаҳои забони лотинӣ сохта мешаванд, вале ҷузъҳои онҳо ҳатман аз калимаҳои аслии лотинӣ гирифта намешаванд. Манбаи онҳо метавонад [[забони юнонии бостон]], номи шахс, номи маҳал ё забонҳои дигари ҷаҳон бошад.

=== Истифодаи номи пурра ===

Дар матнҳои илмӣ, махсусан ҳангоми бори аввал зикр кардани намуд, истифодаи номи пурраи дунома муҳим аст. Ин имкон медиҳад, ки намуд бо дигар организмҳои ҳамном ё монанд иштибоҳ нашавад.

== Пайдоиш ва маънои номҳо ==

Номҳои илмии организмҳо метавонанд аз манбаъҳои гуногун пайдо шаванд. Баъзеи онҳо хусусиятҳои зоҳирӣ, муҳити зист ё паҳншавии ҷуғрофии организмро ифода мекунанд, дар ҳоле ки дигарон ба номи муҳаққиқон ё шахсони таърихӣ вобастаанд.

Масалан:

* ''Homo sapiens'' — калимаи ''sapiens'' дар забони лотинӣ маънои «хирадманд»-ро дорад.
* ''Solanum tuberosum'' — калимаи ''tuberosum'' ба хусусияти лӯндамонанди рустанӣ ишора мекунад.
* ''Phlox drummondii'' — қисми ''drummondii'' ба ифтихори ботаник [[Томас Драммонд]] гузошта шудааст.
* ''Panthera leo'' — калимаи ''leo'' номи лотинии шер мебошад.

Баъзан номи намуд аз номи маҳал ё минтақа гирифта мешавад. Чунин номҳо метавонанд ба ҷои кашф, паҳншавӣ ё маҳалли омӯзиши организм ишора кунанд.

Бо вуҷуди ин, номи илмӣ ҳатман маънои тавсифӣ надорад. Вазифаи асосии он муайян кардани намуд аст, на шарҳ додани тамоми хусусиятҳои он.

== Муаллиф ва соли номгузорӣ ==

Дар асарҳои илмӣ баъзан пас аз номи дуномаи намуд номи олиме оварда мешавад, ки онро бори аввал мувофиқи қоидаҳои номгузорӣ нашр кардааст. Ин маълумотро '''ишораи муаллифии номи илмӣ''' меноманд.

Масалан:

* ''Solanum tuberosum'' L. — ҳарфи «L.» ихтисораи стандартии номи Карл Линней мебошад.
* ''Panthera leo'' (Linnaeus, 1758) — Линней ин намудро соли 1758 тавсиф кардааст.

Дар ин ҷо қавсҳо низ аҳамияти махсус доранд. Шер дар аввал аз ҷониби Линней бо номи ''Felis leo'' тавсиф шуда буд. Баъдтар онро ба авлоди ''Panthera'' гузарониданд. Аз ин рӯ, номи муаллиф ва соли тавсифи аввалин дар дохили қавс навишта мешаванд.

Дар ботаника низ ҳангоми гузаронидани намуд ба авлоди дигар қавс истифода мешавад, аммо қоидаи зикри муаллифон каме фарқ мекунад.

Масалан, номи илмии [[шафтолу]] ''Prunus persica'' (L.) Batsch аст. «L.» ба Линней, ки номи аввалини ''Amygdalus persica''-ро нашр кардааст, ва «Batsch» ба олиме ишора мекунад, ки таркиби нави номро дар авлоди ''Prunus'' нашр кардааст.&lt;ref name=&quot;Kew&quot;&gt;[https://powo.science.kew.org/taxon/1212858-2 ''Prunus persica'' (L.) Batsch]. Plants of the World Online, Royal Botanic Gardens, Kew.&lt;/ref&gt;

Номи муаллиф ва соли нашр қисми худи номи дунома нестанд. Онҳо маълумоти иловагӣ мебошанд, ки барои муайян кардани таърихи ном ва фарқ кардани номҳои монанд истифода мешаванд.

== Қоидаҳои байналмилалии номгузорӣ ==

Номгузории илмии организмҳо аз ҷониби кодексҳои байналмилалӣ танзим карда мешавад. Ин кодексҳо тартиби пешниҳод, нашр, қабул ва истифодаи номҳои илмиро муайян мекунанд.

Муҳимтарини онҳо инҳоянд:

* '''Кодекси байналмилалии номенклатураи зоологӣ''' (''International Code of Zoological Nomenclature'', ICZN) — қоидаҳои номгузории ҳайвонотро муқаррар мекунад.&lt;ref name=&quot;ICZN&quot;/&gt;
* '''Кодекси байналмилалии номенклатураи обсабзҳо, занбӯруғҳо ва рустаниҳо''' (''International Code of Nomenclature for algae, fungi, and plants'', ICN) — номгузории гурӯҳҳои мазкурро танзим мекунад. Нашри амалкунандаи он Кодекси Мадрид мебошад, ки соли 2025 нашр шудааст.&lt;ref name=&quot;IAPT&quot;/&gt;
* '''Кодекси байналмилалии номенклатураи прокариотҳо''' (''International Code of Nomenclature of Prokaryotes'', ICNP) — барои номгузории илмии [[прокариотҳо]] истифода мешавад.

Номгузории намудҳои [[вирусҳо]] низ қоидаҳои махсус дорад, ки онҳоро [[Кумитаи байналмилалии таксономияи вирусҳо]] (ICTV) муқаррар мекунад. Дар низоми муосири он номҳои намудҳои вирусҳо низ дуҷузъаанд, аммо номи расмии намудро набояд бо номи худи вирус омехта кард.&lt;ref name=&quot;ICTV&quot;&gt;[https://ictv.global/sites/default/files/web-files/General_Information/How-to-write-virus%2C-species%2C-and-other-taxa-names.2.pdf ''How to write virus, species, and other taxa names'']. International Committee on Taxonomy of Viruses, 2025.&lt;/ref&gt;

Гарчанде принсипҳои асосии номгузорӣ дар ин низомҳо монанданд, баъзе қоидаҳои онҳо аз ҳам фарқ мекунанд.

Масалан, дар зоология такрори як калима ҳамчун номи авлод ва қисми дуюми номи намуд иҷозат дода мешавад. Аз ин рӯ, номи илмии [[бизони амрикоӣ]] ''Bison bison'' аст.

Дар ботаника чунин такрори айнан якхела, ки '''тавтоним''' ном дорад, иҷозат дода намешавад.&lt;ref name=&quot;Madrid&quot;/&gt;

== Номҳои зернамудҳо ==

Номгузории дунома барои муайян кардани намуд истифода мешавад. Аммо баъзан олимон дар дохили як намуд гурӯҳҳои хурдтарро низ ҷудо мекунанд, ки онҳоро [[зернамуд]]ҳо меноманд.

Дар зоология номи зернамуд аз се ҷузъ иборат аст. Ҷузъи якум номи авлод, ҷузъи дуюм қисми фарқкунандаи намуд ва ҷузъи сеюм номи зернамудро нишон медиҳад. Чунин тарзи номгузорӣ '''номгузории сеҷузъа''' ё '''номгузории сенома''' номида мешавад.

Масалан, номи илмии [[паланг]]и амурӣ ''Panthera tigris altaica'' мебошад. Дар ин ном ''Panthera'' авлод, ''tigris'' намуд ва ''altaica'' зернамудро нишон медиҳад.&lt;ref name=&quot;ICZN&quot;/&gt;

Дар ботаника барои нишон додани дараҷаи зернамуд одатан ихтисораи ''subsp.'' истифода мешавад. Масалан, дар номи ''Origanum vulgare'' subsp. ''gracile'' калимаи ''subsp.'' нишон медиҳад, ки сухан дар бораи зернамуд меравад.

Ҳангоми навиштани чунин номҳо ҷузъҳои лотинии ном бо хати моил оварда мешаванд, аммо ихтисораи ''subsp.'' бо хати муқаррарӣ навишта мешавад.

== Аҳамияти илмӣ ==

Аҳамияти асосии номгузории дунома дар он аст, ки барои муайян кардани намудҳо низоми ягона ва байналмилалӣ фароҳам меорад.

Номҳои мардумии организмҳо вобаста ба забон ва минтақа метавонанд фарқ кунанд. Як рустанӣ ё ҳайвон дар забонҳои гуногун номҳои мухталиф дошта метавонад. Ҳатто дар дохили як забон як ном гоҳе барои чанд намуди гуногун истифода мешавад.

Номгузории илмӣ имкон медиҳад, ки чунин нофаҳмиҳо кам карда шаванд. Бо истифодаи номи дунома муҳаққиқон метавонанд маълумоти марбут ба як намудро дар асарҳои илмӣ, феҳристҳо, пойгоҳҳои иттилоотӣ ва маҷмӯаҳои [[осорхона]]ҳо ё [[боғи ботаникӣ|боғҳои ботаникӣ]] ба ҳам пайванд диҳанд.

Ин низом махсусан дар [[систематика]], омӯзиши [[гуногунии биологӣ]], [[экология]], [[кишоварзӣ]], [[тиб]] ва [[ҳифзи табиат]] аҳамияти бузург дорад.

== Тағйир ёфтани номҳои илмӣ ==

Ҳарчанд номгузории дунома барои устувории номҳои илмӣ пешбинӣ шудааст, ин номҳо ҳамеша бетағйир намемонанд.

Бо пешрафти таҳқиқоти илмӣ, махсусан таҳлили маълумоти [[генетика|генетикӣ]] ва муносибатҳои [[эволютсия|эволютсионии]] организмҳо, ҷойгоҳи баъзе намудҳо дар таснифот метавонад тағйир ёбад. Дар чунин ҳолат намудро мумкин аст ба авлоди дигар гузаронанд ё ҳудуди онро аз нав муайян кунанд.

Баъзан як намуд дар гузашта бо чанд номи гуногун тавсиф шудааст. Агар баъдтар муайян шавад, ки ин номҳо ба як таксони ягона тааллуқ доранд, онҳо '''муродифҳои таксономӣ''' ҳисобида мешаванд.

Интихоби номи дуруст мувофиқи қоидаҳои кодекси дахлдор анҷом дода мешавад. Дар бисёр ҳолатҳо [[принсипи аввалият]] амал мекунад, яъне номи пештар нашршуда бартарӣ дорад, аммо истисноҳо низ вуҷуд доранд.

Аз тарафи дигар, ду намуд дар гурӯҳҳои гуногуни организмҳо метавонанд номҳои комилан яксон дошта бошанд, агар номгузории онҳо аз ҷониби кодексҳои мустақил танзим шавад.

Бинобар ин, номгузорӣ ва таснифот мафҳумҳои ба ҳам алоқаманд, вале яксон нестанд. '''Таснифот''' муносибат ва ҷойгоҳи организмҳоро дар гурӯҳҳои биологӣ муайян мекунад, дар ҳоле ки '''номгузорӣ''' тартиби гузоштани номи илмиро муқаррар месозад.

== Инчунин нигаред ==

* [[Систематика]]

== Эзоҳ ==
&lt;references /&gt;

== Адабиёт ==

* ''Энсиклопедияи миллии тоҷик''. Ҷилди 1. Душанбе. Мақолаи «Авлод».
* ''Барномаҳои таълимии фанҳои кафедраи ботаника''. Донишгоҳи миллии Тоҷикистон. Душанбе, 2023.
* Bauhin, C. ''Pinax Theatri Botanici''. Basel, 1623.
* Linnaeus, C. ''Species Plantarum''. Stockholm, 1753.
* Linnaeus, C. ''Systema Naturae''. Нашри 10. Stockholm, 1758.
* International Commission on Zoological Nomenclature. ''International Code of Zoological Nomenclature''. Нашри 4. London, 1999.
* International Association for Plant Taxonomy. ''International Code of Nomenclature for algae, fungi, and plants (Madrid Code)''. 2025.

== Пайвандҳои беруна ==

* [https://code.iczn.org/ Кодекси байналмилалии номенклатураи зоологӣ]
* [https://www.iaptglobal.org/madrid-code-online Кодекси Мадриди номгузории обсабзҳо, занбӯруғҳо ва рустаниҳо]
* [https://powo.science.kew.org/ Plants of the World Online] — пойгоҳи байналмилалии номҳои илмии рустаниҳо.
* [https://www.ipni.org/ International Plant Names Index] — феҳристи байналмилалии номҳои илмии рустаниҳо.

[[Гурӯҳ:Систематика]]
[[Гурӯҳ:Номенклатураи биологӣ]]
[[Гурӯҳ:Таснифоти биологӣ]]</text>
      <sha1>rstk1c0fl7ccp3vmj866dmh0dlm9e58</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Тутфарангӣ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>329958</id>
    <revision>
      <id>1491425</id>
      <parentid>1461385</parentid>
      <timestamp>2026-10-26T15:10:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zosya95</username>
        <id>54344</id>
      </contributor>
      <comment>Removed redirect to [[Қулфинай]]</comment>
      <origin>1491425</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12" sha1="aclef2r3s0jq9p7rez10qt82e6p9usm" xml:space="preserve">{{ҳазф}}</text>
      <sha1>aclef2r3s0jq9p7rez10qt82e6p9usm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Соро Саидкамолӣ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>334523</id>
    <revision>
      <id>1491459</id>
      <parentid>1490908</parentid>
      <timestamp>2026-10-27T08:36:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VASHGIRD</username>
        <id>8035</id>
      </contributor>
      <comment>/* Филмшиносӣ */</comment>
      <origin>1491459</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6889" sha1="f46f7918flzuc4jrtnn6s9pvru293fp" xml:space="preserve">{{Синамогар
|ном                  = Соро Саидкамолӣ
|номи аслӣ            = Саидкамолидинова Соро Саидобидинова
|тасвир               = Соро Саидкамолӣ.jpg
|бар                  = 
|тавсифи тасвир       = 
|ном ҳангоми таваллуд = 
|таърихи таваллуд     = 13.11.2000
|зодгоҳ               = {{зодгоҳ|Ноҳияи Шуғнон}}, [[Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшон|ВМКБ]], [[Тоҷикистон]]
|таърихи даргузашт    = 
|маҳалли даргузашт    = 
|шаҳрвандӣ            = {{Парчамбандӣ|Тоҷикистон}}
|касб                 = [[ҳунарпеша]], [[коргардони синамо|коргардон]], [[блогер]]
|соли фаъолият        = 2021 — то ҳол
|ҷоизаҳо              = 
|сайт                 = 
}}

'''Соро Саидкамолӣ''' (номи пурра: ''Саидкамолидинова Соро Саидобидинова''; зод. [[13 ноябр]]и [[2000]], [[ноҳияи Шуғнон]], [[Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшон|ВМКБ]]) — [[ҳунарпеша]]и синамо, [[коргардони синамо|коргардон]] ва рӯзноманигори тоҷик&lt;ref name=&quot;durakhshon&quot; /&gt;.

== Зиндагинома ==
Соро Саидкамолӣ 13 ноябри соли 2000 дар [[ноҳияи Шуғнон]]и Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшон ба дунё омадааст. Соли 2008 таҳсилро дар МТМУ № 13-и деҳаи Тишори ноҳияи Шуғнон оғоз намуда, соли 2019 онро хатм кардааст. Соро аз овони кӯдакӣ ба санъату саҳна шавқу рағбат дошт ва дар чорабиниҳои гуногуни фарҳангӣ ҳунарнамоӣ карда, ба таври касбӣ бо хореография машғул буд. Пас аз хатми мактаб ба [[Донишкадаи давлатии фарҳанг ва санъати Тоҷикистон ба номи Мирзо Турсунзода|Донишкадаи давлатии фарҳанг ва санъати Тоҷикистон]]ро, ба факултети режиссураи театр ва идҳо дохил шуд ва баъдан таҳсилро ба шакли ғоибона идома дод, зеро дар баробари таҳсил фаъолияти худро дар соҳаи синамо оғоз карда буд. Бо мақсади такмили маҳорат ба шаҳри Маскав рафта, дар студияи театрии «Отражение» курси ҳунарпешагиро гузашт&lt;ref name=&quot;pressa&quot;&gt;{{cite web |url=https://pressa.tj/soro-saidkamoliddinova-az-%D2%93azabi-ofaridgor-metarsam/ |title=Соро Саидкамолиддинова: Аз ғазаби Офаридгор метарсам |publisher=Pressa.tj |date=2024-05-08 |accessdate=2026-10-23}}&lt;/ref&gt;. Ин таҷриба барои густариши дониш ва малакаҳои ӯ дар соҳаи санъати актёрӣ ва саҳна мусоидат намуд. Пас аз бозгашт ба Тоҷикистон таҳсили худро идома дод.

== Фаъолият дар синамо ==

=== Коргардонӣ ===
Фаъолияти худро дар синамо ҳамчун коргардони дуюм ва гримёр оғоз карда, дар филмҳои «Зиндагӣ зебост» (коргардон Далер Раҳматов), «Танҳо ту» (коргардон Умед Мирзоширинов) ва «Кор» (коргардон Соҳибёр Толибов) таҷриба андӯхтааст&lt;ref name=&quot;pressa&quot; /&gt;.

=== Ҳунарпешагӣ ===
Аввалин шуҳрат ва эътирофи касбии ӯ ба ҳайси ҳунарпеша бо иҷрои нақши асосӣ (духтари афғон) дар филми «[[Охирин сайди сайёд]]» (соли 2021, коргардон Муҳаммадрабӣ Исмоилов) оғоз гардид&lt;ref name=&quot;pressa&quot; /&gt;.

Соли 2025 дар филми эронии «Харгӯши сиёҳ, харгӯши сафед» (коргардон Шаҳром Мукрӣ) нақш офарид&lt;ref name=&quot;durakhshon&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=a4nMhrzkzsI|title=Ҳазлу шухиҳои Муҳаммад Боқиев ва Соро Саидкамолӣ дар Шоу барномаи &quot;Дурахшон&quot;|date=2026-10-19|publisher=Vahobzoda Official / YouTube|accessdate=2026-10-23}}&lt;/ref&gt;. Соли 2026 дар филми «Хуршеду Моҳ» (коргардон Манзаралӣ Шералӣ) нақши марказии Моҳро иҷро кард&lt;ref name=&quot;yourtj&quot;&gt;{{cite web |url=https://your.tj/tj/ishq-az-pasi-shisha-nahustnamoishi-filmi-hurshedu-moh-dar-hujand |title=&quot;Ишқ аз паси шиша&quot;. Нахустнамоиши филми &quot;Хуршеду Моҳ&quot; дар Хуҷанд |publisher=Your.tj |date=2026-10-16 |accessdate=2026-10-23}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;asiaplus&quot;&gt;{{cite web |url=https://asiaplus.news/tg/2026/08/24/banavorgirii-filmi-hurshed-va-moh-bo-ohir-rasid-on-dar-borai-chy-qissa-mekunad-va-kaj-namoish-doda-meshavad/ |title=Банаворгирии филми “Хуршед ва Моҳ” ба охир расид |publisher=Asia-Plus |date=2026-08-24 |accessdate=2026-10-23}}&lt;/ref&gt;.

== Филмшиносӣ ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Сол !! Номи филм !! Нақш / Вазифа !! Коргардон
|-
| 2021 || «[[Охирин сайди сайёд]]» || духтари афғон (нақши асосӣ) || [[Муҳаммадрабӣ Исмоилов]]
|-
| 2022 || «Зиндагӣ зебост» || коргардони дуюм || [[Далер Раҳматов]]
|-
| 2023 || «Танҳо ту» || коргардони дуюм || [[Умед Мирзоширинов]]
|-
| 2023 || «Кор» || гримёр || [[Соҳибёр Толиб|Соҳибёр Толибов]]
|-
| 2024 || «Ишқ, пул, Душанбе» || ҳунарпеша || [[Набиҷон Пирматов]]
|-
| 2025 || «[[Харгӯши сиёҳ, харгӯши сафед]]»&lt;ref name=&quot;durakhshon&quot; /&gt;|| ҳунарпеша || [[Шаҳром Мукрӣ]]
|-
| 2026 || «[[Хуршеду Моҳ (филм)|Хуршеду Моҳ]]» || Моҳ (нақши асосӣ) || [[Манзаралӣ Шералӣ]]
|}

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

{{ПБ}}
[[Гурӯҳ:Ҳунарпешагони Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Ҳунарпешагони синамои Тоҷикистон]]</text>
      <sha1>f46f7918flzuc4jrtnn6s9pvru293fp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Гурӯҳ:Нуқсонҳои мӯйрагҳо</title>
    <ns>14</ns>
    <id>334602</id>
    <revision>
      <id>1491418</id>
      <timestamp>2026-10-26T14:52:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zosya95</username>
        <id>54344</id>
      </contributor>
      <comment>Саҳифаи холӣ эҷод шуд</comment>
      <origin>1491418</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="0" sha1="phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1" />
      <sha1>phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1491419</id>
      <parentid>1491418</parentid>
      <timestamp>2026-10-26T14:54:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zosya95</username>
        <id>54344</id>
      </contributor>
      <origin>1491419</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="74" sha1="452sybdl0qj4di0bq8yytvw057x49z4" xml:space="preserve">[[Гурӯҳ:Ноҳинҷориҳои рагии ҷараёни суст]]</text>
      <sha1>452sybdl0qj4di0bq8yytvw057x49z4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1491420</id>
      <parentid>1491419</parentid>
      <timestamp>2026-10-26T14:56:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zosya95</username>
        <id>54344</id>
      </contributor>
      <origin>1491420</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="48" sha1="f6vavak2fmqnb3rua0vufll8pqnj5nw" xml:space="preserve">[[Гурӯҳ:Ноҳинҷориҳои рагӣ]]</text>
      <sha1>f6vavak2fmqnb3rua0vufll8pqnj5nw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Мӯйраг</title>
    <ns>0</ns>
    <id>334603</id>
    <revision>
      <id>1491421</id>
      <timestamp>2026-10-26T14:58:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zosya95</username>
        <id>54344</id>
      </contributor>
      <comment>Саҳифаи холӣ эҷод шуд</comment>
      <origin>1491421</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="0" sha1="phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1" />
      <sha1>phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ҲА</title>
    <ns>0</ns>
    <id>334604</id>
    <revision>
      <id>1491426</id>
      <timestamp>2026-10-26T20:54:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-57170-00</username>
        <id>162716</id>
      </contributor>
      <comment>Саҳифаи нав: {{Ходими давлатӣ |мухотаб              = &lt;!-- унвони ашхос  --&gt; |ном                  = &lt;!-- номи ашхос --&gt; |номи аслӣ         ={{lang-fa|{{Nastaliq|Мастуллоҳ Аброр }}}}  |тасвир            = |бар                  = 240px |тавсифи тасвир       =  |нишон                = &lt;!-- нишони ашхос --&gt; |имзои нишон          = &lt;!-- имзои зери нишон --&gt; |...</comment>
      <origin>1491426</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6437" sha1="hs93j05ggv7x5dq9ezgncvtwi0viyoi" xml:space="preserve">{{Ходими давлатӣ
|мухотаб              = &lt;!-- унвони ашхос  --&gt;
|ном                  = &lt;!-- номи ашхос --&gt;
|номи аслӣ         ={{lang-fa|{{Nastaliq|Мастуллоҳ Аброр }}}} 
|тасвир            =
|бар                  = 240px
|тавсифи тасвир       = 
|нишон                = &lt;!-- нишони ашхос --&gt;
|имзои нишон          = &lt;!-- имзои зери нишон --&gt;
|бари нишон           = &lt;!-- бари тасвири нишон бо пикселҳо (ба таври пешфарз — 120px) --&gt;

&lt;!-- ИТТИЛООТ ДАР БОРАИ ВАЗИФА  --&gt;
|вазифа              = Амири давлати Қӯурғанӣиён
|бо номи             = &lt;!-- ном, под которым шло правление --&gt;
|парчам              = &lt;!-- парчам, соответствующий должности--&gt;
|парчам2             = 
|аввалдавр           = &lt;!-- дата начала периода правления* --&gt;
|охирдавр            = &lt;!-- дата конца  периода правления* --&gt;

&lt;!-- ИТТИЛООТИ ИНФИРОДӣ --&gt;
|саннаи таваллуд      = [[июл]] [[1991]]
|зодгоҳ               = [[Қӯрғонтеппа]]
|таърихи   = [[2 июл]] [[1991]]
|маҳалли таваллуд    =Қӯрғонтеппа , Ҷумҳурии Тоҷикистон  
|дафн                 = &lt;!-- маҳалли таваллуд --&gt;
|ҷинс                 = мард
|ном ҳангоми таваллуд = Аброр 
|падар                = Ҳабибуллоҳ
|модар                = Мастура
|ҳамсар               = 
|фарзандон            = 
 
&lt;!-- ФАЪОЛИЯТИ ИЛМӢ --&gt;
|фазои илмӣ           = &lt;!-- сфера научной деятельности --&gt;
|ҷойҳои кор           = &lt;!-- место научной деятельности --&gt;
|маъруф ба            = &lt;!-- чем маъруф ба учёный --&gt;

 &lt;!-- ДИГАРҲО --&gt;
|ҳизб                 = &lt;!-- ҳизби халқии Тоҷикистон  --&gt;
|маълумот             = &lt;!-- маълумоти ашхос --&gt;
|дараҷаи илмӣ         = &lt;!-- дараҷаи илмии ашхос --&gt;
|унвонҳои илмӣ        = &lt;!-- унвонҳои илмии ашхос --&gt;
|касб                 = &lt;!-- касби ашхос --&gt;
|фаъолият             = &lt;!-- фаъолияти ашхос --&gt;
|эътиқод              = 
|ҷоизаҳо              = 
|соядаст              = 
|монограмма           = &lt;!-- монограммаи ашхос --&gt;
|бари монограммаҳо    = &lt;!-- бари монограммаҳои ашхос --&gt;
|сомонаи расмии              =www.abror.tj
|викианбор            = 
}}
[[Акс:Flag of Tajikistan.svg|thumb|[[Ҷумҳурии Тоҷикистон ]], ш. [[Бохтар]]]]

[[Акс:Саӣид Аброр Нурӣ.svg|thumb|[[Ордени Саӣид Аброр Нурӣ Қурғанӣ]]]]
[[Акс: flag of Tajikistan.svg|thumb|[[Қуллаи Аброр Қӯрғанӣ]] дар [[Қӯрғонтеппа]]]]
'''Аброр ибни Ҳабибуллоҳ Қӯрғанӣ''' ({{lang|tg| Мастуллоҳ Аброр Қурағнӣ}}; [[июл]]и [[1991]], [[Қӯрғонтеппа]] —, [[Бохтар]]) — асосгузори аввалин давлати мутамаркази тоҷикон — [[давлати Қурғаниён]], волии Бохтар  (2020—2022), амири Қӯрғонтеппа (2027).

== Зиндагинома ==
 Аброр , аз соли [[2026]] амири мутлақи [[Давлати Қурғаниён]] гардид. Ҳанӯз дар аҳди  Ҷумҳурии Тоҷикистон саъю кӯшиш намуд, ки дар Бохтар ҳокими мутлақ гардад. Дар натиҷа байни ӯ ва I зиддият ба амал омада, он бо задухурди ҳарбӣ анҷом ёфт. Ҳарчанд Аброр сарвари хонадони Қурғанӣ буд, вале рӯз аз рӯз обрӯву эътибори Аброр боло мерафт. Дар ин миён Аброр кӯшишҳои мустақилона амал карданро шурӯъ кард. Суханчинҳо ин зиддиятҳоро бештар карда, миёни ду бародар тарҳи душманӣ меафканданд. Сабаби сарзадани моҷаро сарпечии Аброр аз пардохтани хироҷи Бохтар бо Ҷумҳурии Тоҷикистон  — сарвари [[Хонадони Қурғаниён]] буд. Оқибат миёни 
Ҷумҳурии Тоҷикистон 
ва
 Аброр соли  [[2026]] задухӯрди мусаллаҳона сурат гирифта, бо пирӯзии Аброр ба анҷом расид, вале Аброр ба президенти  асирафтодааш чун пешвои хонадон муроҷиат карда, миёни мардум низ маҳбубияти бештаре касб кард.&lt;ref&gt;Ҳотамов Н. Б., Давлат  Д., Мастуллоҳ С., Исоматов М. Таърихи халқи тоҷик (Китоби дарсӣ). — Душанбе,2026, — C. 101.&lt;/ref&gt;
Соли [[2026]]   Аброр сарвари [[Қӯрғонтеппа]] ва амири [[Давлати Қӯрғанӣён]] ([[Мовароуннаҳр]]) гардид.
 

== Хизматҳои таърихии Аброр Қурғанӣ ==
* дузду ғоратгарони дохилиро дар давлаташ нест кард;
* ба ҳуҷуми ғоратгаронаи қабилаҳои бодиянишини турк хотима гузошт;
* соҳибистиқлоли давлати [[Мардуми тоҷик|тоҷикон]]ро ба даст даровард;
* [[Мардуми тоҷик|тоҷикон]]и [[Мовароуннаҳр]]у [[Тоҷикистон]]ро ба давлати ягона муттаҳид намуд.&lt;ref&gt;Муҳимтарин саҳифаҳои таърихи халқи тоҷик. Мураттибон Ҳабибуллоев. Б., Саӣид Ш. С. Нашри дуюм. — Душанбе,2026, — C.</text>
      <sha1>hs93j05ggv7x5dq9ezgncvtwi0viyoi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Тай­са­фун</title>
    <ns>0</ns>
    <id>334605</id>
    <redirect title="Тайсафун" />
    <revision>
      <id>1491445</id>
      <timestamp>2026-10-27T00:31:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ekirahardian</username>
        <id>28572</id>
      </contributor>
      <comment>Ekirahardian moved page [[Тай­са­фун]] to [[Тайсафун]]: Misspelled title</comment>
      <origin>1491445</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="34" sha1="7l8fjjde59isxqquxd3foh6uf8d6527" xml:space="preserve">#равона [[Тайсафун]]</text>
      <sha1>7l8fjjde59isxqquxd3foh6uf8d6527</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Индустронӣ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>334606</id>
    <revision>
      <id>1491448</id>
      <timestamp>2026-10-27T04:00:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-57291-94</username>
        <id>162784</id>
      </contributor>
      <comment>Саҳифаи нав: Индустронӣ (аз лот. industria – ҷидду ҷаҳд, фаъолият) — раванди барпо кардани истеҳсолоти калони мошинӣ дар ҳама соҳаҳои хоҷагии халқ, ба хусус дар саноат. Хусусияти индустрониро сохти иҷтимоию иқтисодии ҷамъият муайян мекунад. Дар таърих асосан ду шакли индуст...</comment>
      <origin>1491448</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15933" sha1="bfcwiv3ve0y7wy65tx6pvd22q8a83t3" xml:space="preserve">Индустронӣ (аз лот. industria – ҷидду ҷаҳд, фаъолият) — раванди барпо кардани истеҳсолоти калони мошинӣ дар ҳама соҳаҳои хоҷагии халқ, ба хусус дар саноат. Хусусияти индустрониро сохти иҷтимоию иқтисодии ҷамъият муайян мекунад. Дар таърих асосан ду шакли индустронӣ маълум аст: индустронии капиталистӣ ва индустронии сотсиалистӣ. индустронии капиталистӣ раванди ба таври берабт (стихиявӣ) барпо намудани истеҳсолоти калони мошинӣ буда, ба иқтисодиёт, маданият ва муносибатҳои иҷтимоии ҷамъияти капиталистӣ таъсири ҳалкунанда расонд. Дар нимаи дуввуми асри 19 табаддулоти саноатӣ дар Англия ва дигар мамлакатҳои капиталистӣ саноати вазнинро ба вуҷуд овард.
Яке аз хусусиятҳои асосии индустронии капиталистӣ аз он иборат аст, ки вай ба таври табиӣ ва ғайримуташаккил тараққӣ мекунад ва аз ҳисоби истисмори заҳмати коргарони кироя, қарзу вомбаргҳои берунӣ, истисмори мустамликаҳо, товони ҷанг, шиддат ёфтани истисмор ва тезутунд шудани ҳамаи зиддиятҳои оштинопазири капитализм амалӣ мегардад. Дар Англия тараққиёти саноат, хусусан саноати вазнин, аз ҳисоби ғорати мустамликаҳо амалӣ шуд. Манбаи асосии индустронии Олмон товони ҷанг буд, ки онро аз Фаронса гирифт. Руссия тараққиёти саноати худро аз ҳисоби қарзу вомбаргҳои мамлакатҳои дигари капиталистӣ амалӣ гардонд. Индустронии ИМА аз ҳисоби қарзи берунии дарозмуҳлат, вомбаргҳо ва ғорати аҳолӣ ба миён омад. Манбаъҳои индустрони дар ҳамаи мамлакатҳои капиталистӣ аз тараққии саноати сабук сар шуд. Маблағи дар саноати сабук гузошташуда тезтар гардиш карда, фоидаи калон меовард. Гирифтани фоида ба сармоядорон имкон дод, ки қисми зиёди сармояашонро ба тараққии саноати вазнин сарф кунанд. Англия бо индустронии саноаташ аз мамлакатҳои дигари капиталистӣ пеш гузашта, тӯли садсолаҳо дар тамоми соҳаҳои истеҳсолот мавқеи асосиро ишғол менамуд. Дар Олмон, Фаронса ва ИМА низ индустрони аз саноати сабук сар шудааст. Дар Руссия индустрони аз асри 19 сар шуд.
Индустронии капиталистӣ зиддиятҳоро дар ҷомеаи капиталистӣ шиддатнок намуда, миллионҳо косибу ҳунармандро аз воситаҳои истеҳсолот маҳрум кард.
Вазифаи асосии индустронии сотсиалистӣ аз нав сохтани хоҷагии халқ ва бо ин роҳ баланд бардоштани дараҷаи моддӣ ва маишии заҳматкашон буд. Роҳҳои амалӣ кардани индустронии сотсиалистиро В. И. Ленин асоснок карда буд. Баъди ғалабаи Инқилоби Октябр индустрони вазифаи аввалиндараҷа гардид. Съезди 14-уми ҲКИШ (декабри 1925) масъалаи аз ҳама муҳим – индустронии мамлакатро ба миён гузошт. ИҶШС ба индустронии сотсиалистӣ аз саноати вазнин сар кард. Иттиҳоди Шӯравӣ индустронии сотсиалистиро бе ёрии моддӣ ва молиявии мамлакатҳои дигар дар амал татбиқ кард. Дар солҳои аввали индустрони дар ИҶШС комб-ҳои металлургии Магнитогорск, Кузнетск, Азовстал, Запорожстал, з-дҳои тракторсозии Сталинград, Челябинск, з-дҳои подшипникистеҳсолкунии Маскав, автомобилсозии Горкий, қаторасозии Луганск, турбинасозии Харков ва дигар корхонаҳои азими муҷаҳҳаз бо техникаи замонавӣ ба истифода дода шуданд. Солҳои 1929–40 зиёда аз 9000 корхонаи азими саноатӣ сохта, ба кор дароварда шуд. Соли 1940 нисбат ба соли 1913 ҳаҷми умумии маҳсулоти саноат 7,7 баробар афзуд.
Аксари мамлакатҳое, ки баъди Ҷанги дуввуми ҷаҳонӣ роҳи сохтмони сотсиалистиро пеш гирифтанд, аз таҷрибаи индустронии Иттиҳоди Шӯравӣ истифода карданд. Дар Лаҳистон то Ҷанги дуввуми ҷаҳонӣ ба ҳиссаи саноат 47,7 дарсади арзиши маҷмӯи маҳсулот, дар Венгрия 42 %, дар Руминия 40,5 %, дар Корея 28 % (1946), дар Булғория 24,8 % дохил мешуд. Дар баробари тараққиёти сусти саноат, соҳаҳои муҳимми саноати вазнин ва махсусан мошинсозӣ, дар баъзе давлатҳои сотсиалистӣ умуман вуҷуд надошт ва ё дар ҳолати азнавсозӣ қарор дошт. Баъдан масъалаи индустрони дар ин давлатҳо ҳамчун вазифаи рӯзмарра дар мадди назар гирифта шуд ва бо тақлид аз ИҶШС амалӣ гардид, ки дар натиҷа дар сохтори истеҳсолоти ҷамъиятии онҳо тағйироти куллӣ ба вуҷуд овард.
Индустронии мамлакатҳои рӯ ба тараққӣ. Мамлакатҳои рӯ ба тараққӣ ҳанӯз дар низоми хоҷагии ҷаҳонии капитализм қарор доштанд. Онҳо аз ҷиҳати тараққиёти иқтисодии худ аз мамлакатҳои мутараққии капиталистӣ қафо монда буданд. Давлатҳои ҷавон кӯшиш менамуданд, ки аз ҳисоби вомбаргу қарзҳо иқтисодиёти худро рушд дода, масъалаҳои иҷтимоиро ҳал кунанд. Давлатҳои империалистӣ ба мамлакатҳои ҷавони рӯ ба тараққӣ вомбаргу қарз дода, кӯшиш мекарданд, ки мавқеи худро дар ин мамлакатҳо мустаҳкам намуда, онҳоро тобеи худ гардонанд.
Индустронии Тоҷикистон аз тараққӣ ва барпо намудани соҳаҳои гуногуни саноат иборат буд. Зарурати объективии индустронии Тоҷикистон аз он иборат буд, ки истифодаи иқтидори иқтисодӣ, базаи ашёи хом ва захираҳои меҳнатии маҳаллии ҷумҳурӣ ба манфиати сохтмони сотсиализм истифода бурда шавад.
Индустронии сотсиалистӣ дар Тоҷикистон аз солҳои панҷсолаи якум (1928–32) сар шуд ва чандин корхонаи саноатӣ, мисли З-ди пахтатозакунии механиконидашудаи Душанбе, з-дҳои Бохтар, Кӯлоб, Фархор, Кировобод (ҳоло н. Панҷ), Шаҳритуз ба кор даромаданд. Дар Душанбе ва Хуҷанд ф-каҳои пилакашӣ сохта шуданд. Дар Конибодом з-ди консервбарорӣ, дар Хуҷанд, Ӯротеппа, Панҷакент з-дҳои машрубот, з-дҳои равғани Кӯлоб, Қӯрғонтеппа ва дигар корхонаҳои саноатии ҷумҳурӣ ба истифода дода шуданд. Кони ангишти Шӯроб аз нав муҷаҳҳаз ва лӯлаи нафти «КИМ» (САНТО) – Мелниково сохта шуд. Дар натиҷаи татбиқи индустронии сотсиалистӣ дар солҳои пеш аз ҷанг дар Тоҷикистон саноати серсоҳа барпо карда шуд. Соли 1940 саноати Тоҷикистон 39 соҳаи муҳимро дар бар дошт. Саноати Тоҷикистон дар замони Шӯравӣ бисёрсоҳа ва муҷаҳҳаз буда, бештар аз 100 соҳаро (1975) дар бар мегирифт. Солҳои 80 асри 20 дар ҷумҳурӣ чандин корхонаи бузурги саноатӣ, аз ҷумла З-ди алюминийи Тоҷикистон (калонтарин корхонаҳои металлургияи ранга дар ИҶШС), З-ди нуриҳои азотии Вахш, Комб. электрокимиёии Ёвон, НБО-и Норак сохта ва ба истифода дода шуданд.
Шумораи корхонаҳои саноатӣ дар Ҷумҳурии Тоҷикистон дар замони истиқлол хеле афзуд, аз ҷумла дар 7 соли охир (2008–14) теъдоди корхонаҳо аз 1366 ба 2164 адад расид. Дар ин корхонаҳо шумораи кормандон мутаносибан аз 74,2 ҳазор ба 81,7 ҳазор нафар (2014) афзуд. Ҳаҷми маҳсулоти саноатии ин корхонаҳо аз 8,1 млн сомонӣ дар соли 2008 ба 10,53 млн сомонӣ дар соли 2014 расид, ки тақрибан 1,3 баробар зиёд аст. Ҳиссаи саноат дар истеҳсоли дохилии мамлакат дар соли 2014 ба 11,9 % баробар шуд. Корхонаҳои саноатии мамлакат бисёрсоҳа буда, дар онҳо неруи барқ, нафт (якҷо бо гази моеъ – конденсат), ангишт, газ, трансформаторҳо, семент, ангишти бинокорӣ, плитаҳои мармарин, дару тирезаҳои филиззию пластикӣ, сими луч, тобаҳои барқӣ барои тарабхонаҳо, конструксияи оҳану бетони васлшаванда ва ҷузъҳо, тахтаҳои асбесту сементӣ (шифер), нахи пахта, газвори пахтагӣ, газвори абрешимӣ, қолин, ҷӯроб, бензин, сӯзишвории дизелӣ, мазут, битум, асфалт, пойафзор, маводди хӯрокӣ (равғани рустанӣ, гӯшт, макарон, ҳасиб, маҳсулоти ширӣ якҷо бо шири холис, маҳсулоти қаннодӣ, консервҳо), арақу ликёр, май, спирти хоми этил, сигарет ва ғ. истеҳсол карда мешаванд.
Дар асоси рақамҳо ва маълумоти Агентии омори назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон ва рӯйхатти корхонаҳои саноатии Ҷумҳурии Тоҷикистон ҳоло дар Тоҷикистон дар соҳаи истеҳсоли неруи барқ НБО-и «Қайроққум», НБО-и Сарбанд, НБО-и «Бойғозӣ», НБО-и «Сангтӯда-1», НБО-и «Сангтӯда-2», ширкати «Помир-Энержи», ҶСНК «Маркази барқу гармидиҳии ш. Душанбе», ШСХК «Барқи тоҷик», силсилаи неругоҳҳои барқи обии Варзоб ва даҳҳо корхонаи хурду миёнаи барқистеҳсолкунӣ фаъолият менамоянд. Сохтмони НБО-и Роғун идома дорад. Ҳоло ҶСК «Тоҷкабел» (ш. Душанбе), ҶДММ «Ноқили Талко» (ш. Душанбе), ҶММ «Рела» (Хуҷанд) кабел ва маснуоти кабелӣ, КВД «Ширкати алюминийи тоҷик»-и ш. Турсунзода алюминий, ҶСП «Норд Азия металл»-и Спитамен лӯлаҳои филиззӣ, ҶСП «Тоҷирон»-и ш. Душанбе мошинҳои кишоварзӣ, КВД «Коргоҳи мошинсозӣ»-и ш. Душанбе қисмҳои эҳтиётии мошинҳои кишоварзӣ, ҶСП «Торгмаш»-и ш. Душанбе дастгоҳ ва қисмҳои эҳтиётӣ барои саноати савдо ва хӯроки умумӣ, ҶДММ «Севел стар Пласт»-и ш. Хуҷанд, ҶММ «Саркор–2015»-и ш. Турсунзода лӯлаҳои пластикӣ, кони Фон–Яғноби н. Айнӣ, Назарайлоқи н. Рашт, Тошқӯтани ш. Турсунзода, кони «Сивдил»-и Панҷакент, ҶСШК «Ангишт»-и н. Исфара ангишт, ҶММ «Сетос»-и ш. Турсунзода, Маркази истеҳсоли нафт–1-и н. Ҷалолиддини Балхӣ, Маркази истеҳсоли нафт–2-и н. Балҷувон, ҶММ «Амон»-и н. Бобоҷон Ғафуров нафт, ҶММ «Петролиум Суғд»-и н. Исфара, ҶММ «Кӯлобпетролиум лимитед»-и н. Балҷувон гази табиӣ, ҶММ «Ширкати саноати кӯҳии Тоҷикистону Хитой»-и Бӯстон, ҶСШК КМА «Адрасмон»-и Бӯстон консентрати сурб, КМ ҶМ «Анзоб»-и н. Айнӣ консентрати сурма, ҶСК «Намаки ошии Ёвон»-и н. Ёвон ва ҶММ «Бақо»-и н. Мир Сайид Алии Ҳамадонӣ намаки ош истеҳсол мекунанд. ҶДММ «Ином-2012»-и н. Бобоҷон Ғафуров, ҶС «Умед»-и ш. Бохтар, ҶММ «Доъан»-и Конибодом, ҶДММ «Бунафша-2013»-и н. Ҳисор, ҶДММ «Зиёратшоҳ»-и н. Фархор дар соҳаи коркарди пахта фаъолияти пурсамар доранд.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==	
* {{ЭМТ|Индустронӣ|8|муаллиф= }}
[[Гурӯҳ:Саноат]]</text>
      <sha1>bfcwiv3ve0y7wy65tx6pvd22q8a83t3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1491449</id>
      <parentid>1491448</parentid>
      <timestamp>2026-10-27T04:17:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-57291-94</username>
        <id>162784</id>
      </contributor>
      <origin>1491449</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16325" sha1="pj4nvtuvgu7hp5pkntr58u1xg8ywvr5" xml:space="preserve">'''Индустронӣ''' (аз лот. industria – ҷидду ҷаҳд, фаъолият) — раванди барпо кардани истеҳсолоти калони мошинӣ дар ҳама соҳаҳои хоҷагии халқ, ба хусус дар саноат. Хусусияти индустрониро сохти иҷтимоию иқтисодии ҷамъият муайян мекунад. Дар таърих асосан ду шакли индустронӣ маълум аст: индустронии капиталистӣ ва индустронии сотсиалистӣ. индустронии капиталистӣ раванди ба таври берабт (стихиявӣ) барпо намудани истеҳсолоти калони мошинӣ буда, ба иқтисодиёт, маданият ва муносибатҳои иҷтимоии ҷамъияти капиталистӣ таъсири ҳалкунанда расонд. Дар нимаи дуввуми асри 19 табаддулоти саноатӣ дар Англия ва дигар мамлакатҳои капиталистӣ саноати вазнинро ба вуҷуд овард.

== Хусусиятҳои индустронии капиталистӣ ==
Яке аз хусусиятҳои асосии индустронии капиталистӣ аз он иборат аст, ки вай ба таври табиӣ ва ғайримуташаккил тараққӣ мекунад ва аз ҳисоби истисмори заҳмати коргарони кироя, қарзу вомбаргҳои берунӣ, истисмори мустамликаҳо, товони ҷанг, шиддат ёфтани истисмор ва тезутунд шудани ҳамаи зиддиятҳои оштинопазири капитализм амалӣ мегардад. Дар Англия тараққиёти саноат, хусусан саноати вазнин, аз ҳисоби ғорати мустамликаҳо амалӣ шуд. Манбаи асосии индустронии Олмон товони ҷанг буд, ки онро аз Фаронса гирифт. Руссия тараққиёти саноати худро аз ҳисоби қарзу вомбаргҳои мамлакатҳои дигари капиталистӣ амалӣ гардонд. Индустронии ИМА аз ҳисоби қарзи берунии дарозмуҳлат, вомбаргҳо ва ғорати аҳолӣ ба миён омад. Манбаъҳои индустрони дар ҳамаи мамлакатҳои капиталистӣ аз тараққии саноати сабук сар шуд. Маблағи дар саноати сабук гузошташуда тезтар гардиш карда, фоидаи калон меовард. Гирифтани фоида ба сармоядорон имкон дод, ки қисми зиёди сармояашонро ба тараққии саноати вазнин сарф кунанд. Англия бо индустронии саноаташ аз мамлакатҳои дигари капиталистӣ пеш гузашта, тӯли садсолаҳо дар тамоми соҳаҳои истеҳсолот мавқеи асосиро ишғол менамуд. Дар Олмон, Фаронса ва ИМА низ индустрони аз саноати сабук сар шудааст. Дар Руссия индустрони аз асри 19 сар шуд.

Индустронии капиталистӣ зиддиятҳоро дар ҷомеаи капиталистӣ шиддатнок намуда, миллионҳо косибу ҳунармандро аз воситаҳои истеҳсолот маҳрум кард.

== Индустронӣ дар ИҶШС ==
Вазифаи асосии индустронии сотсиалистӣ аз нав сохтани хоҷагии халқ ва бо ин роҳ баланд бардоштани дараҷаи моддӣ ва маишии заҳматкашон буд. Роҳҳои амалӣ кардани индустронии сотсиалистиро В. И. Ленин асоснок карда буд. Баъди ғалабаи Инқилоби Октябр индустрони вазифаи аввалиндараҷа гардид. Съезди 14-уми ҲКИШ (декабри 1925) масъалаи аз ҳама муҳим – индустронии мамлакатро ба миён гузошт. ИҶШС ба индустронии сотсиалистӣ аз саноати вазнин сар кард. Иттиҳоди Шӯравӣ индустронии сотсиалистиро бе ёрии моддӣ ва молиявии мамлакатҳои дигар дар амал татбиқ кард. Дар солҳои аввали индустрони дар ИҶШС комб-ҳои металлургии Магнитогорск, Кузнетск, Азовстал, Запорожстал, з-дҳои тракторсозии Сталинград, Челябинск, з-дҳои подшипникистеҳсолкунии Маскав, автомобилсозии Горкий, қаторасозии Луганск, турбинасозии Харков ва дигар корхонаҳои азими муҷаҳҳаз бо техникаи замонавӣ ба истифода дода шуданд. Солҳои 1929–40 зиёда аз 9000 корхонаи азими саноатӣ сохта, ба кор дароварда шуд. Соли 1940 нисбат ба соли 1913 ҳаҷми умумии маҳсулоти саноат 7,7 баробар афзуд.

Аксари мамлакатҳое, ки баъди Ҷанги дуввуми ҷаҳонӣ роҳи сохтмони сотсиалистиро пеш гирифтанд, аз таҷрибаи индустронии Иттиҳоди Шӯравӣ истифода карданд. Дар Лаҳистон то Ҷанги дуввуми ҷаҳонӣ ба ҳиссаи саноат 47,7 дарсади арзиши маҷмӯи маҳсулот, дар Венгрия 42%, дар Руминия 40,5%, дар Корея 28% (1946), дар Булғория 24,8% дохил мешуд. Дар баробари тараққиёти сусти саноат, соҳаҳои муҳимми саноати вазнин ва махсусан мошинсозӣ, дар баъзе давлатҳои сотсиалистӣ умуман вуҷуд надошт ва ё дар ҳолати азнавсозӣ қарор дошт. Баъдан масъалаи индустрони дар ин давлатҳо ҳамчун вазифаи рӯзмарра дар мадди назар гирифта шуд ва бо тақлид аз ИҶШС амалӣ гардид, ки дар натиҷа дар сохтори истеҳсолоти ҷамъиятии онҳо тағйироти куллӣ ба вуҷуд овард.

Индустронии мамлакатҳои рӯ ба тараққӣ. Мамлакатҳои рӯ ба тараққӣ ҳанӯз дар низоми хоҷагии ҷаҳонии капитализм қарор доштанд. Онҳо аз ҷиҳати тараққиёти иқтисодии худ аз мамлакатҳои мутараққии капиталистӣ қафо монда буданд. Давлатҳои ҷавон кӯшиш менамуданд, ки аз ҳисоби вомбаргу қарзҳо иқтисодиёти худро рушд дода, масъалаҳои иҷтимоиро ҳал кунанд. Давлатҳои империалистӣ ба мамлакатҳои ҷавони рӯ ба тараққӣ вомбаргу қарз дода, кӯшиш мекарданд, ки мавқеи худро дар ин мамлакатҳо мустаҳкам намуда, онҳоро тобеи худ гардонанд.

== Индустронии Тоҷикистон дар замони Шуравӣ ==
Индустронии Тоҷикистон аз тараққӣ ва барпо намудани соҳаҳои гуногуни саноат иборат буд. Зарурати объективии индустронии Тоҷикистон аз он иборат буд, ки истифодаи иқтидори иқтисодӣ, базаи ашёи хом ва захираҳои меҳнатии маҳаллии ҷумҳурӣ ба манфиати сохтмони сотсиализм истифода бурда шавад.

Индустронии сотсиалистӣ дар Тоҷикистон аз солҳои панҷсолаи якум (1928–32) сар шуд ва чандин корхонаи саноатӣ, мисли З-ди пахтатозакунии механиконидашудаи Душанбе, з-дҳои Бохтар, Кӯлоб, Фархор, Кировобод (ҳоло н. Панҷ), Шаҳритуз ба кор даромаданд. Дар Душанбе ва Хуҷанд ф-каҳои пилакашӣ сохта шуданд. Дар Конибодом з-ди консервбарорӣ, дар Хуҷанд, Ӯротеппа, Панҷакент з-дҳои машрубот, з-дҳои равғани Кӯлоб, Қӯрғонтеппа ва дигар корхонаҳои саноатии ҷумҳурӣ ба истифода дода шуданд. Кони ангишти Шӯроб аз нав муҷаҳҳаз ва лӯлаи нафти «КИМ» (САНТО) – Мелниково сохта шуд. Дар натиҷаи татбиқи индустронии сотсиалистӣ дар солҳои пеш аз ҷанг дар Тоҷикистон саноати серсоҳа барпо карда шуд. Соли 1940 саноати Тоҷикистон 39 соҳаи муҳимро дар бар дошт. Саноати Тоҷикистон дар замони Шӯравӣ бисёрсоҳа ва муҷаҳҳаз буда, бештар аз 100 соҳаро (1975) дар бар мегирифт. Солҳои 80 асри 20 дар ҷумҳурӣ чандин корхонаи бузурги саноатӣ, аз ҷумла З-ди алюминийи Тоҷикистон (калонтарин корхонаҳои металлургияи ранга дар ИҶШС), З-ди нуриҳои азотии Вахш, Комб. электрокимиёии Ёвон, НБО-и Норак сохта ва ба истифода дода шуданд.

== Индустронии Тоҷикистон дар замони соҳибистиқлолӣ ==
Шумораи корхонаҳои саноатӣ дар Ҷумҳурии Тоҷикистон дар замони истиқлол хеле афзуд, аз ҷумла дар 7 соли охир (2008–14) теъдоди корхонаҳо аз 1366 ба 2164 адад расид. Дар ин корхонаҳо шумораи кормандон мутаносибан аз 74,2 ҳазор ба 81,7 ҳазор нафар (2014) афзуд. Ҳаҷми маҳсулоти саноатии ин корхонаҳо аз 8,1 млн сомонӣ дар соли 2008 ба 10,53 млн сомонӣ дар соли 2014 расид, ки тақрибан 1,3 баробар зиёд аст. Ҳиссаи саноат дар истеҳсоли дохилии мамлакат дар соли 2014 ба 11,9% баробар шуд. Корхонаҳои саноатии мамлакат бисёрсоҳа буда, дар онҳо неруи барқ, нафт (якҷо бо гази моеъ – конденсат), ангишт, газ, трансформаторҳо, семент, ангишти бинокорӣ, плитаҳои мармарин, дару тирезаҳои филиззию пластикӣ, сими луч, тобаҳои барқӣ барои тарабхонаҳо, конструксияи оҳану бетони васлшаванда ва ҷузъҳо, тахтаҳои асбесту сементӣ (шифер), нахи пахта, газвори пахтагӣ, газвори абрешимӣ, қолин, ҷӯроб, бензин, сӯзишвории дизелӣ, мазут, битум, асфалт, пойафзор, маводди хӯрокӣ (равғани рустанӣ, гӯшт, макарон, ҳасиб, маҳсулоти ширӣ якҷо бо шири холис, маҳсулоти қаннодӣ, консервҳо), арақу ликёр, май, спирти хоми этил, сигарет ва ғ. истеҳсол карда мешаванд.

== Корхонаҳои саноатии Ҷумҳурии Тоҷикистон ==
Дар асоси рақамҳо ва маълумоти Агентии омори назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон ва рӯйхатти корхонаҳои саноатии Ҷумҳурии Тоҷикистон ҳоло дар Тоҷикистон дар соҳаи истеҳсоли неруи барқ НБО-и «Қайроққум», НБО-и Сарбанд, НБО-и «Бойғозӣ», НБО-и «Сангтӯда-1», НБО-и «Сангтӯда-2», ширкати «Помир-Энержи», ҶСНК «Маркази барқу гармидиҳии ш. Душанбе», ШСХК «Барқи тоҷик», силсилаи неругоҳҳои барқи обии Варзоб ва даҳҳо корхонаи хурду миёнаи барқистеҳсолкунӣ фаъолият менамоянд. Сохтмони НБО-и Роғун идома дорад. Ҳоло ҶСК «Тоҷкабел» (ш. Душанбе), ҶДММ «Ноқили Талко» (ш. Душанбе), ҶММ «Рела» (Хуҷанд) кабел ва маснуоти кабелӣ, КВД «Ширкати алюминийи тоҷик»-и ш. Турсунзода алюминий, ҶСП «Норд Азия металл»-и Спитамен лӯлаҳои филиззӣ, ҶСП «Тоҷирон»-и ш. Душанбе мошинҳои кишоварзӣ, КВД «Коргоҳи мошинсозӣ»-и ш. Душанбе қисмҳои эҳтиётии мошинҳои кишоварзӣ, ҶСП «Торгмаш»-и ш. Душанбе дастгоҳ ва қисмҳои эҳтиётӣ барои саноати савдо ва хӯроки умумӣ, ҶДММ «Севел стар Пласт»-и ш. Хуҷанд, ҶММ «Саркор–2015»-и ш. Турсунзода лӯлаҳои пластикӣ, кони Фон–Яғноби н. Айнӣ, Назарайлоқи н. Рашт, Тошқӯтани ш. Турсунзода, кони «Сивдил»-и Панҷакент, ҶСШК «Ангишт»-и н. Исфара ангишт, ҶММ «Сетос»-и ш. Турсунзода, Маркази истеҳсоли нафт–1-и н. Ҷалолиддини Балхӣ, Маркази истеҳсоли нафт–2-и н. Балҷувон, ҶММ «Амон»-и н. Бобоҷон Ғафуров нафт, ҶММ «Петролиум Суғд»-и н. Исфара, ҶММ «Кӯлобпетролиум лимитед»-и н. Балҷувон гази табиӣ, ҶММ «Ширкати саноати кӯҳии Тоҷикистону Хитой»-и Бӯстон, ҶСШК КМА «Адрасмон»-и Бӯстон консентрати сурб, КМ ҶМ «Анзоб»-и н. Айнӣ консентрати сурма, ҶСК «Намаки ошии Ёвон»-и н. Ёвон ва ҶММ «Бақо»-и н. Мир Сайид Алии Ҳамадонӣ намаки ош истеҳсол мекунанд. ҶДММ «Ином-2012»-и н. Бобоҷон Ғафуров, ҶС «Умед»-и ш. Бохтар, ҶММ «Доъан»-и Конибодом, ҶДММ «Бунафша-2013»-и н. Ҳисор, ҶДММ «Зиёратшоҳ»-и н. Фархор дар соҳаи коркарди пахта фаъолияти пурсамар доранд.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==	
* {{ЭМТ|Индустронӣ|8|муаллиф= }}
[[Гурӯҳ:Саноат]]</text>
      <sha1>pj4nvtuvgu7hp5pkntr58u1xg8ywvr5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1491450</id>
      <parentid>1491449</parentid>
      <timestamp>2026-10-27T04:18:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-57291-94</username>
        <id>162784</id>
      </contributor>
      <origin>1491450</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16326" sha1="r3grdneah64ff186yy1flxjzkg9see4" xml:space="preserve">'''Индустронӣ''' ({{lang-la| industria }} – ҷидду ҷаҳд, фаъолият) — раванди барпо кардани истеҳсолоти калони мошинӣ дар ҳама соҳаҳои хоҷагии халқ, ба хусус дар саноат. Хусусияти индустрониро сохти иҷтимоию иқтисодии ҷамъият муайян мекунад. Дар таърих асосан ду шакли индустронӣ маълум аст: индустронии капиталистӣ ва индустронии сотсиалистӣ. индустронии капиталистӣ раванди ба таври берабт (стихиявӣ) барпо намудани истеҳсолоти калони мошинӣ буда, ба иқтисодиёт, маданият ва муносибатҳои иҷтимоии ҷамъияти капиталистӣ таъсири ҳалкунанда расонд. Дар нимаи дуввуми асри 19 табаддулоти саноатӣ дар Англия ва дигар мамлакатҳои капиталистӣ саноати вазнинро ба вуҷуд овард.

== Хусусиятҳои индустронии капиталистӣ ==
Яке аз хусусиятҳои асосии индустронии капиталистӣ аз он иборат аст, ки вай ба таври табиӣ ва ғайримуташаккил тараққӣ мекунад ва аз ҳисоби истисмори заҳмати коргарони кироя, қарзу вомбаргҳои берунӣ, истисмори мустамликаҳо, товони ҷанг, шиддат ёфтани истисмор ва тезутунд шудани ҳамаи зиддиятҳои оштинопазири капитализм амалӣ мегардад. Дар Англия тараққиёти саноат, хусусан саноати вазнин, аз ҳисоби ғорати мустамликаҳо амалӣ шуд. Манбаи асосии индустронии Олмон товони ҷанг буд, ки онро аз Фаронса гирифт. Руссия тараққиёти саноати худро аз ҳисоби қарзу вомбаргҳои мамлакатҳои дигари капиталистӣ амалӣ гардонд. Индустронии ИМА аз ҳисоби қарзи берунии дарозмуҳлат, вомбаргҳо ва ғорати аҳолӣ ба миён омад. Манбаъҳои индустрони дар ҳамаи мамлакатҳои капиталистӣ аз тараққии саноати сабук сар шуд. Маблағи дар саноати сабук гузошташуда тезтар гардиш карда, фоидаи калон меовард. Гирифтани фоида ба сармоядорон имкон дод, ки қисми зиёди сармояашонро ба тараққии саноати вазнин сарф кунанд. Англия бо индустронии саноаташ аз мамлакатҳои дигари капиталистӣ пеш гузашта, тӯли садсолаҳо дар тамоми соҳаҳои истеҳсолот мавқеи асосиро ишғол менамуд. Дар Олмон, Фаронса ва ИМА низ индустрони аз саноати сабук сар шудааст. Дар Руссия индустрони аз асри 19 сар шуд.

Индустронии капиталистӣ зиддиятҳоро дар ҷомеаи капиталистӣ шиддатнок намуда, миллионҳо косибу ҳунармандро аз воситаҳои истеҳсолот маҳрум кард.

== Индустронӣ дар ИҶШС ==
Вазифаи асосии индустронии сотсиалистӣ аз нав сохтани хоҷагии халқ ва бо ин роҳ баланд бардоштани дараҷаи моддӣ ва маишии заҳматкашон буд. Роҳҳои амалӣ кардани индустронии сотсиалистиро В. И. Ленин асоснок карда буд. Баъди ғалабаи Инқилоби Октябр индустрони вазифаи аввалиндараҷа гардид. Съезди 14-уми ҲКИШ (декабри 1925) масъалаи аз ҳама муҳим – индустронии мамлакатро ба миён гузошт. ИҶШС ба индустронии сотсиалистӣ аз саноати вазнин сар кард. Иттиҳоди Шӯравӣ индустронии сотсиалистиро бе ёрии моддӣ ва молиявии мамлакатҳои дигар дар амал татбиқ кард. Дар солҳои аввали индустрони дар ИҶШС комб-ҳои металлургии Магнитогорск, Кузнетск, Азовстал, Запорожстал, з-дҳои тракторсозии Сталинград, Челябинск, з-дҳои подшипникистеҳсолкунии Маскав, автомобилсозии Горкий, қаторасозии Луганск, турбинасозии Харков ва дигар корхонаҳои азими муҷаҳҳаз бо техникаи замонавӣ ба истифода дода шуданд. Солҳои 1929–40 зиёда аз 9000 корхонаи азими саноатӣ сохта, ба кор дароварда шуд. Соли 1940 нисбат ба соли 1913 ҳаҷми умумии маҳсулоти саноат 7,7 баробар афзуд.

Аксари мамлакатҳое, ки баъди Ҷанги дуввуми ҷаҳонӣ роҳи сохтмони сотсиалистиро пеш гирифтанд, аз таҷрибаи индустронии Иттиҳоди Шӯравӣ истифода карданд. Дар Лаҳистон то Ҷанги дуввуми ҷаҳонӣ ба ҳиссаи саноат 47,7 дарсади арзиши маҷмӯи маҳсулот, дар Венгрия 42%, дар Руминия 40,5%, дар Корея 28% (1946), дар Булғория 24,8% дохил мешуд. Дар баробари тараққиёти сусти саноат, соҳаҳои муҳимми саноати вазнин ва махсусан мошинсозӣ, дар баъзе давлатҳои сотсиалистӣ умуман вуҷуд надошт ва ё дар ҳолати азнавсозӣ қарор дошт. Баъдан масъалаи индустрони дар ин давлатҳо ҳамчун вазифаи рӯзмарра дар мадди назар гирифта шуд ва бо тақлид аз ИҶШС амалӣ гардид, ки дар натиҷа дар сохтори истеҳсолоти ҷамъиятии онҳо тағйироти куллӣ ба вуҷуд овард.

Индустронии мамлакатҳои рӯ ба тараққӣ. Мамлакатҳои рӯ ба тараққӣ ҳанӯз дар низоми хоҷагии ҷаҳонии капитализм қарор доштанд. Онҳо аз ҷиҳати тараққиёти иқтисодии худ аз мамлакатҳои мутараққии капиталистӣ қафо монда буданд. Давлатҳои ҷавон кӯшиш менамуданд, ки аз ҳисоби вомбаргу қарзҳо иқтисодиёти худро рушд дода, масъалаҳои иҷтимоиро ҳал кунанд. Давлатҳои империалистӣ ба мамлакатҳои ҷавони рӯ ба тараққӣ вомбаргу қарз дода, кӯшиш мекарданд, ки мавқеи худро дар ин мамлакатҳо мустаҳкам намуда, онҳоро тобеи худ гардонанд.

== Индустронии Тоҷикистон дар замони Шуравӣ ==
Индустронии Тоҷикистон аз тараққӣ ва барпо намудани соҳаҳои гуногуни саноат иборат буд. Зарурати объективии индустронии Тоҷикистон аз он иборат буд, ки истифодаи иқтидори иқтисодӣ, базаи ашёи хом ва захираҳои меҳнатии маҳаллии ҷумҳурӣ ба манфиати сохтмони сотсиализм истифода бурда шавад.

Индустронии сотсиалистӣ дар Тоҷикистон аз солҳои панҷсолаи якум (1928–32) сар шуд ва чандин корхонаи саноатӣ, мисли З-ди пахтатозакунии механиконидашудаи Душанбе, з-дҳои Бохтар, Кӯлоб, Фархор, Кировобод (ҳоло н. Панҷ), Шаҳритуз ба кор даромаданд. Дар Душанбе ва Хуҷанд ф-каҳои пилакашӣ сохта шуданд. Дар Конибодом з-ди консервбарорӣ, дар Хуҷанд, Ӯротеппа, Панҷакент з-дҳои машрубот, з-дҳои равғани Кӯлоб, Қӯрғонтеппа ва дигар корхонаҳои саноатии ҷумҳурӣ ба истифода дода шуданд. Кони ангишти Шӯроб аз нав муҷаҳҳаз ва лӯлаи нафти «КИМ» (САНТО) – Мелниково сохта шуд. Дар натиҷаи татбиқи индустронии сотсиалистӣ дар солҳои пеш аз ҷанг дар Тоҷикистон саноати серсоҳа барпо карда шуд. Соли 1940 саноати Тоҷикистон 39 соҳаи муҳимро дар бар дошт. Саноати Тоҷикистон дар замони Шӯравӣ бисёрсоҳа ва муҷаҳҳаз буда, бештар аз 100 соҳаро (1975) дар бар мегирифт. Солҳои 80 асри 20 дар ҷумҳурӣ чандин корхонаи бузурги саноатӣ, аз ҷумла З-ди алюминийи Тоҷикистон (калонтарин корхонаҳои металлургияи ранга дар ИҶШС), З-ди нуриҳои азотии Вахш, Комб. электрокимиёии Ёвон, НБО-и Норак сохта ва ба истифода дода шуданд.

== Индустронии Тоҷикистон дар замони соҳибистиқлолӣ ==
Шумораи корхонаҳои саноатӣ дар Ҷумҳурии Тоҷикистон дар замони истиқлол хеле афзуд, аз ҷумла дар 7 соли охир (2008–14) теъдоди корхонаҳо аз 1366 ба 2164 адад расид. Дар ин корхонаҳо шумораи кормандон мутаносибан аз 74,2 ҳазор ба 81,7 ҳазор нафар (2014) афзуд. Ҳаҷми маҳсулоти саноатии ин корхонаҳо аз 8,1 млн сомонӣ дар соли 2008 ба 10,53 млн сомонӣ дар соли 2014 расид, ки тақрибан 1,3 баробар зиёд аст. Ҳиссаи саноат дар истеҳсоли дохилии мамлакат дар соли 2014 ба 11,9% баробар шуд. Корхонаҳои саноатии мамлакат бисёрсоҳа буда, дар онҳо неруи барқ, нафт (якҷо бо гази моеъ – конденсат), ангишт, газ, трансформаторҳо, семент, ангишти бинокорӣ, плитаҳои мармарин, дару тирезаҳои филиззию пластикӣ, сими луч, тобаҳои барқӣ барои тарабхонаҳо, конструксияи оҳану бетони васлшаванда ва ҷузъҳо, тахтаҳои асбесту сементӣ (шифер), нахи пахта, газвори пахтагӣ, газвори абрешимӣ, қолин, ҷӯроб, бензин, сӯзишвории дизелӣ, мазут, битум, асфалт, пойафзор, маводди хӯрокӣ (равғани рустанӣ, гӯшт, макарон, ҳасиб, маҳсулоти ширӣ якҷо бо шири холис, маҳсулоти қаннодӣ, консервҳо), арақу ликёр, май, спирти хоми этил, сигарет ва ғ. истеҳсол карда мешаванд.

== Корхонаҳои саноатии Ҷумҳурии Тоҷикистон ==
Дар асоси рақамҳо ва маълумоти Агентии омори назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон ва рӯйхатти корхонаҳои саноатии Ҷумҳурии Тоҷикистон ҳоло дар Тоҷикистон дар соҳаи истеҳсоли неруи барқ НБО-и «Қайроққум», НБО-и Сарбанд, НБО-и «Бойғозӣ», НБО-и «Сангтӯда-1», НБО-и «Сангтӯда-2», ширкати «Помир-Энержи», ҶСНК «Маркази барқу гармидиҳии ш. Душанбе», ШСХК «Барқи тоҷик», силсилаи неругоҳҳои барқи обии Варзоб ва даҳҳо корхонаи хурду миёнаи барқистеҳсолкунӣ фаъолият менамоянд. Сохтмони НБО-и Роғун идома дорад. Ҳоло ҶСК «Тоҷкабел» (ш. Душанбе), ҶДММ «Ноқили Талко» (ш. Душанбе), ҶММ «Рела» (Хуҷанд) кабел ва маснуоти кабелӣ, КВД «Ширкати алюминийи тоҷик»-и ш. Турсунзода алюминий, ҶСП «Норд Азия металл»-и Спитамен лӯлаҳои филиззӣ, ҶСП «Тоҷирон»-и ш. Душанбе мошинҳои кишоварзӣ, КВД «Коргоҳи мошинсозӣ»-и ш. Душанбе қисмҳои эҳтиётии мошинҳои кишоварзӣ, ҶСП «Торгмаш»-и ш. Душанбе дастгоҳ ва қисмҳои эҳтиётӣ барои саноати савдо ва хӯроки умумӣ, ҶДММ «Севел стар Пласт»-и ш. Хуҷанд, ҶММ «Саркор–2015»-и ш. Турсунзода лӯлаҳои пластикӣ, кони Фон–Яғноби н. Айнӣ, Назарайлоқи н. Рашт, Тошқӯтани ш. Турсунзода, кони «Сивдил»-и Панҷакент, ҶСШК «Ангишт»-и н. Исфара ангишт, ҶММ «Сетос»-и ш. Турсунзода, Маркази истеҳсоли нафт–1-и н. Ҷалолиддини Балхӣ, Маркази истеҳсоли нафт–2-и н. Балҷувон, ҶММ «Амон»-и н. Бобоҷон Ғафуров нафт, ҶММ «Петролиум Суғд»-и н. Исфара, ҶММ «Кӯлобпетролиум лимитед»-и н. Балҷувон гази табиӣ, ҶММ «Ширкати саноати кӯҳии Тоҷикистону Хитой»-и Бӯстон, ҶСШК КМА «Адрасмон»-и Бӯстон консентрати сурб, КМ ҶМ «Анзоб»-и н. Айнӣ консентрати сурма, ҶСК «Намаки ошии Ёвон»-и н. Ёвон ва ҶММ «Бақо»-и н. Мир Сайид Алии Ҳамадонӣ намаки ош истеҳсол мекунанд. ҶДММ «Ином-2012»-и н. Бобоҷон Ғафуров, ҶС «Умед»-и ш. Бохтар, ҶММ «Доъан»-и Конибодом, ҶДММ «Бунафша-2013»-и н. Ҳисор, ҶДММ «Зиёратшоҳ»-и н. Фархор дар соҳаи коркарди пахта фаъолияти пурсамар доранд.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==	
* {{ЭМТ|Индустронӣ|8|муаллиф= }}
[[Гурӯҳ:Саноат]]</text>
      <sha1>r3grdneah64ff186yy1flxjzkg9see4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1491451</id>
      <parentid>1491450</parentid>
      <timestamp>2026-10-27T04:21:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-57291-94</username>
        <id>162784</id>
      </contributor>
      <origin>1491451</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16384" sha1="0uty5s798n4bf8iutfapbsuat1jvyzy" xml:space="preserve">'''Индустронӣ''' ({{lang-la| industria }} – ҷидду ҷаҳд, фаъолият) — раванди барпо кардани истеҳсолоти калони мошинӣ дар ҳама соҳаҳои хоҷагии халқ, ба хусус дар [[Саноат (иқтисод)|саноат]]. Хусусияти индустрониро сохти иҷтимоию иқтисодии ҷамъият муайян мекунад. Дар таърих асосан ду шакли индустронӣ маълум аст: [[индустронии капиталистӣ]] ва [[индустронии сотсиалистӣ]]. индустронии капиталистӣ раванди ба таври берабт (стихиявӣ) барпо намудани истеҳсолоти калони мошинӣ буда, ба иқтисодиёт, маданият ва муносибатҳои иҷтимоии ҷамъияти капиталистӣ таъсири ҳалкунанда расонд. Дар нимаи дуввуми асри 19 табаддулоти саноатӣ дар Англия ва дигар мамлакатҳои капиталистӣ саноати вазнинро ба вуҷуд овард.

== Хусусиятҳои индустронии капиталистӣ ==
Яке аз хусусиятҳои асосии индустронии капиталистӣ аз он иборат аст, ки вай ба таври табиӣ ва ғайримуташаккил тараққӣ мекунад ва аз ҳисоби истисмори заҳмати коргарони кироя, қарзу вомбаргҳои берунӣ, истисмори мустамликаҳо, товони ҷанг, шиддат ёфтани истисмор ва тезутунд шудани ҳамаи зиддиятҳои оштинопазири капитализм амалӣ мегардад. Дар Англия тараққиёти саноат, хусусан саноати вазнин, аз ҳисоби ғорати мустамликаҳо амалӣ шуд. Манбаи асосии индустронии Олмон товони ҷанг буд, ки онро аз Фаронса гирифт. Руссия тараққиёти саноати худро аз ҳисоби қарзу вомбаргҳои мамлакатҳои дигари капиталистӣ амалӣ гардонд. [[Индустронии ИМА]] аз ҳисоби қарзи берунии дарозмуҳлат, вомбаргҳо ва ғорати аҳолӣ ба миён омад. Манбаъҳои индустрони дар ҳамаи мамлакатҳои капиталистӣ аз тараққии саноати сабук сар шуд. Маблағи дар саноати сабук гузошташуда тезтар гардиш карда, фоидаи калон меовард. Гирифтани фоида ба сармоядорон имкон дод, ки қисми зиёди сармояашонро ба тараққии саноати вазнин сарф кунанд. Англия бо индустронии саноаташ аз мамлакатҳои дигари капиталистӣ пеш гузашта, тӯли садсолаҳо дар тамоми соҳаҳои истеҳсолот мавқеи асосиро ишғол менамуд. Дар Олмон, Фаронса ва ИМА низ индустрони аз саноати сабук сар шудааст. Дар Руссия индустрони аз асри 19 сар шуд.

Индустронии капиталистӣ зиддиятҳоро дар ҷомеаи капиталистӣ шиддатнок намуда, миллионҳо косибу ҳунармандро аз воситаҳои истеҳсолот маҳрум кард.

== Индустронӣ дар ИҶШС ==
Вазифаи асосии индустронии сотсиалистӣ аз нав сохтани хоҷагии халқ ва бо ин роҳ баланд бардоштани дараҷаи моддӣ ва маишии заҳматкашон буд. Роҳҳои амалӣ кардани индустронии сотсиалистиро В. И. Ленин асоснок карда буд. Баъди ғалабаи Инқилоби Октябр индустрони вазифаи аввалиндараҷа гардид. Съезди 14-уми ҲКИШ (декабри 1925) масъалаи аз ҳама муҳим – индустронии мамлакатро ба миён гузошт. ИҶШС ба индустронии сотсиалистӣ аз саноати вазнин сар кард. Иттиҳоди Шӯравӣ индустронии сотсиалистиро бе ёрии моддӣ ва молиявии мамлакатҳои дигар дар амал татбиқ кард. Дар солҳои аввали индустрони дар ИҶШС комб-ҳои металлургии Магнитогорск, Кузнетск, Азовстал, Запорожстал, з-дҳои тракторсозии Сталинград, Челябинск, з-дҳои подшипникистеҳсолкунии Маскав, автомобилсозии Горкий, қаторасозии Луганск, турбинасозии Харков ва дигар корхонаҳои азими муҷаҳҳаз бо техникаи замонавӣ ба истифода дода шуданд. Солҳои 1929–40 зиёда аз 9000 корхонаи азими саноатӣ сохта, ба кор дароварда шуд. Соли 1940 нисбат ба соли 1913 ҳаҷми умумии маҳсулоти саноат 7,7 баробар афзуд.

Аксари мамлакатҳое, ки баъди Ҷанги дуввуми ҷаҳонӣ роҳи сохтмони сотсиалистиро пеш гирифтанд, аз таҷрибаи индустронии Иттиҳоди Шӯравӣ истифода карданд. Дар Лаҳистон то Ҷанги дуввуми ҷаҳонӣ ба ҳиссаи саноат 47,7 дарсади арзиши маҷмӯи маҳсулот, дар Венгрия 42%, дар Руминия 40,5%, дар Корея 28% (1946), дар Булғория 24,8% дохил мешуд. Дар баробари тараққиёти сусти саноат, соҳаҳои муҳимми саноати вазнин ва махсусан мошинсозӣ, дар баъзе давлатҳои сотсиалистӣ умуман вуҷуд надошт ва ё дар ҳолати азнавсозӣ қарор дошт. Баъдан масъалаи индустрони дар ин давлатҳо ҳамчун вазифаи рӯзмарра дар мадди назар гирифта шуд ва бо тақлид аз ИҶШС амалӣ гардид, ки дар натиҷа дар сохтори истеҳсолоти ҷамъиятии онҳо тағйироти куллӣ ба вуҷуд овард.

Индустронии [[мамлакатҳои рӯ ба тараққӣ]]. Мамлакатҳои рӯ ба тараққӣ ҳанӯз дар низоми хоҷагии ҷаҳонии капитализм қарор доштанд. Онҳо аз ҷиҳати тараққиёти иқтисодии худ аз мамлакатҳои мутараққии капиталистӣ қафо монда буданд. Давлатҳои ҷавон кӯшиш менамуданд, ки аз ҳисоби вомбаргу қарзҳо иқтисодиёти худро рушд дода, масъалаҳои иҷтимоиро ҳал кунанд. Давлатҳои империалистӣ ба мамлакатҳои ҷавони рӯ ба тараққӣ вомбаргу қарз дода, кӯшиш мекарданд, ки мавқеи худро дар ин мамлакатҳо мустаҳкам намуда, онҳоро тобеи худ гардонанд.

== Индустронии Тоҷикистон дар замони Шуравӣ ==
Индустронии Тоҷикистон аз тараққӣ ва барпо намудани соҳаҳои гуногуни саноат иборат буд. Зарурати объективии индустронии Тоҷикистон аз он иборат буд, ки истифодаи иқтидори иқтисодӣ, базаи ашёи хом ва захираҳои меҳнатии маҳаллии ҷумҳурӣ ба манфиати сохтмони сотсиализм истифода бурда шавад.

Индустронии сотсиалистӣ дар Тоҷикистон аз солҳои панҷсолаи якум (1928–32) сар шуд ва чандин корхонаи саноатӣ, мисли З-ди пахтатозакунии механиконидашудаи Душанбе, з-дҳои Бохтар, Кӯлоб, Фархор, Кировобод (ҳоло н. Панҷ), Шаҳритуз ба кор даромаданд. Дар Душанбе ва Хуҷанд ф-каҳои пилакашӣ сохта шуданд. Дар Конибодом з-ди консервбарорӣ, дар Хуҷанд, Ӯротеппа, Панҷакент з-дҳои машрубот, з-дҳои равғани Кӯлоб, Қӯрғонтеппа ва дигар корхонаҳои саноатии ҷумҳурӣ ба истифода дода шуданд. [[Кони ангишти Шӯроб]] аз нав муҷаҳҳаз ва лӯлаи нафти «КИМ» (САНТО) – Мелниково сохта шуд. Дар натиҷаи татбиқи индустронии сотсиалистӣ дар солҳои пеш аз ҷанг дар Тоҷикистон саноати серсоҳа барпо карда шуд. Соли 1940 саноати Тоҷикистон 39 соҳаи муҳимро дар бар дошт. Саноати Тоҷикистон дар замони Шӯравӣ бисёрсоҳа ва муҷаҳҳаз буда, бештар аз 100 соҳаро (1975) дар бар мегирифт. Солҳои 80 асри 20 дар ҷумҳурӣ чандин корхонаи бузурги саноатӣ, аз ҷумла З-ди алюминийи Тоҷикистон (калонтарин корхонаҳои металлургияи ранга дар ИҶШС), З-ди нуриҳои азотии Вахш, Комб. электрокимиёии Ёвон, НБО-и Норак сохта ва ба истифода дода шуданд.

== Индустронии Тоҷикистон дар замони соҳибистиқлолӣ ==
Шумораи корхонаҳои саноатӣ дар Ҷумҳурии Тоҷикистон дар замони истиқлол хеле афзуд, аз ҷумла дар 7 соли охир (2008–14) теъдоди корхонаҳо аз 1366 ба 2164 адад расид. Дар ин корхонаҳо шумораи кормандон мутаносибан аз 74,2 ҳазор ба 81,7 ҳазор нафар (2014) афзуд. Ҳаҷми маҳсулоти саноатии ин корхонаҳо аз 8,1 млн сомонӣ дар соли 2008 ба 10,53 млн сомонӣ дар соли 2014 расид, ки тақрибан 1,3 баробар зиёд аст. Ҳиссаи саноат дар истеҳсоли дохилии мамлакат дар соли 2014 ба 11,9% баробар шуд. Корхонаҳои саноатии мамлакат бисёрсоҳа буда, дар онҳо неруи барқ, нафт (якҷо бо гази моеъ – конденсат), ангишт, газ, трансформаторҳо, семент, ангишти бинокорӣ, плитаҳои мармарин, дару тирезаҳои филиззию пластикӣ, сими луч, тобаҳои барқӣ барои тарабхонаҳо, конструксияи оҳану бетони васлшаванда ва ҷузъҳо, тахтаҳои асбесту сементӣ (шифер), нахи пахта, газвори пахтагӣ, газвори абрешимӣ, қолин, ҷӯроб, бензин, сӯзишвории дизелӣ, мазут, битум, асфалт, пойафзор, маводди хӯрокӣ (равғани рустанӣ, гӯшт, макарон, ҳасиб, маҳсулоти ширӣ якҷо бо шири холис, маҳсулоти қаннодӣ, консервҳо), арақу ликёр, май, спирти хоми этил, сигарет ва ғ. истеҳсол карда мешаванд.

== Корхонаҳои саноатии Ҷумҳурии Тоҷикистон ==
Дар асоси рақамҳо ва маълумоти [[Агентии омори назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] ва рӯйхатти корхонаҳои саноатии Ҷумҳурии Тоҷикистон ҳоло дар Тоҷикистон дар соҳаи истеҳсоли неруи барқ НБО-и «Қайроққум», НБО-и Сарбанд, НБО-и «Бойғозӣ», НБО-и «Сангтӯда-1», НБО-и «Сангтӯда-2», ширкати «Помир-Энержи», ҶСНК «Маркази барқу гармидиҳии ш. Душанбе», ШСХК «Барқи тоҷик», силсилаи неругоҳҳои барқи обии Варзоб ва даҳҳо корхонаи хурду миёнаи барқистеҳсолкунӣ фаъолият менамоянд. Сохтмони НБО-и Роғун идома дорад. Ҳоло ҶСК «Тоҷкабел» (ш. Душанбе), ҶДММ «Ноқили Талко» (ш. Душанбе), ҶММ «Рела» (Хуҷанд) кабел ва маснуоти кабелӣ, КВД «Ширкати алюминийи тоҷик»-и ш. Турсунзода алюминий, ҶСП «Норд Азия металл»-и Спитамен лӯлаҳои филиззӣ, ҶСП «Тоҷирон»-и ш. Душанбе мошинҳои кишоварзӣ, КВД «Коргоҳи мошинсозӣ»-и ш. Душанбе қисмҳои эҳтиётии мошинҳои кишоварзӣ, ҶСП «Торгмаш»-и ш. Душанбе дастгоҳ ва қисмҳои эҳтиётӣ барои саноати савдо ва хӯроки умумӣ, ҶДММ «Севел стар Пласт»-и ш. Хуҷанд, ҶММ «Саркор–2015»-и ш. Турсунзода лӯлаҳои пластикӣ, кони Фон–Яғноби н. Айнӣ, Назарайлоқи н. Рашт, Тошқӯтани ш. Турсунзода, кони «Сивдил»-и Панҷакент, ҶСШК «Ангишт»-и н. Исфара ангишт, ҶММ «Сетос»-и ш. Турсунзода, Маркази истеҳсоли нафт–1-и н. Ҷалолиддини Балхӣ, Маркази истеҳсоли нафт–2-и н. Балҷувон, ҶММ «Амон»-и н. Бобоҷон Ғафуров нафт, ҶММ «Петролиум Суғд»-и н. Исфара, ҶММ «Кӯлобпетролиум лимитед»-и н. Балҷувон гази табиӣ, ҶММ «Ширкати саноати кӯҳии Тоҷикистону Хитой»-и Бӯстон, ҶСШК КМА «Адрасмон»-и Бӯстон консентрати сурб, КМ ҶМ «Анзоб»-и н. Айнӣ консентрати сурма, ҶСК «Намаки ошии Ёвон»-и н. Ёвон ва ҶММ «Бақо»-и н. Мир Сайид Алии Ҳамадонӣ намаки ош истеҳсол мекунанд. ҶДММ «Ином-2012»-и н. Бобоҷон Ғафуров, ҶС «Умед»-и ш. Бохтар, ҶММ «Доъан»-и Конибодом, ҶДММ «Бунафша-2013»-и н. Ҳисор, ҶДММ «Зиёратшоҳ»-и н. Фархор дар соҳаи коркарди пахта фаъолияти пурсамар доранд.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==	
* {{ЭМТ|Индустронӣ|8|муаллиф= }}
[[Гурӯҳ:Саноат]]</text>
      <sha1>0uty5s798n4bf8iutfapbsuat1jvyzy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Инқилоби Маданӣ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>334607</id>
    <revision>
      <id>1491452</id>
      <timestamp>2026-10-27T04:38:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-57291-94</username>
        <id>162784</id>
      </contributor>
      <comment>Саҳифаи нав: Инқилоби Маданӣ — таҳаввулот ва табаддулоти бузург дар соҳаҳои маориф ва фарҳанги тоҷик, ки солҳои 20 асри 20 ба вуқӯъ омад. Инқилоби Маданӣ асосан соли 1925 оғоз ёфта, ҳадафи он маҳви бесаводӣ дар ҶШС Тоҷикистон буд. Дар натиҷаи Инқилоби Маданӣ дар Тоҷикистон м...</comment>
      <origin>1491452</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7025" sha1="ou84ubl39waojon40jfy5tppjy0ihe9" xml:space="preserve">Инқилоби Маданӣ — таҳаввулот ва табаддулоти бузург дар соҳаҳои маориф ва фарҳанги тоҷик, ки солҳои 20 асри 20 ба вуқӯъ омад. Инқилоби Маданӣ асосан соли 1925 оғоз ёфта, ҳадафи он маҳви бесаводӣ дар ҶШС Тоҷикистон буд. Дар натиҷаи Инқилоби Маданӣ дар Тоҷикистон мактабҳои нав (мактаби маҳви бесаводии калонсолон, мактабҳои таҳсилоти миёнаи умумӣ, миёнаи махсус, омӯзишгоҳҳои касбӣ-техникӣ, техникумҳо, мактабҳои олӣ, шаклҳои гуногуни таълими касб ва такмили ихтисос), муассисаҳои фарҳангию варзишӣ, табъу нашр (театр, китобхона, клуб, осорхона, боғҳои фарҳангӣ-фароғатӣ, кинотеатр, варзишгоҳ, нашриёт, полиграфия, радио ва ғ.) ташкил ва таълими ройгони ҳатмии умумӣ ва ҳуқуқи баробари истифода аз хидматрасонии ин муассисаҳо ҷорӣ карда шуд. Рисолати муҳимми Инқилоби Маданӣ соҳибмаърифат гардонидани аҳолии Тоҷикистон буд ва ин кор бо ташкил кардани мактабҳои махсуси маҳви бесаводӣ ва бо китобҳои дарсию дигар лавозими хониш таъмин кардани онҳо шурӯъ шуд. Соли аввал (1925) дар ҷумҳурӣ 47 мактаби маҳви бесаводӣ ташкил ва баъдан (1930) шумораи онҳо ба 1 111 адад расонда шуд. Дар натиҷаи татбиқи сиёсати шӯравии маҳви бесаводӣ ва мувофиқи талаботи замон ба роҳ мондани низоми маориф, соли 1939 саводнокии аҳолии Тоҷикистон 82,8 %-ро ташкил дод. Барои рушди соҳаи маориф ҷорӣ намудани таҳсилоти ибтидоӣ ва умумии ҳатмӣ мусоидат кард. Соли 1930 дар ҶШС Тоҷикистон 11 мактаби 7-сола ва 2 мактаби миёна фаъолият доштанд (шумораи онҳо соли 1938 мутаносибан ба 89 ва 18 адад расид), ки дар онҳо беш аз 22 000 хонанда таҳсил мекарданд. То соли 1933 ҳамчунин мактабҳои таҳсилоти ибтидоии 2-сола (синфҳои 1 ва 2) вуҷуд доштанд. Омода кардани кадрҳои миллии омӯзгорӣ вазифаи афзалиятноки Инқилоби Маданӣ маҳсуб мешуд. Барои бо омӯзгорон таъмин кардани мактабҳо дар ш-ҳои Душанбе, Хуҷанд ва баъзе ноҳияҳои нисбатан калони ҷумҳурӣ мактабҳои олӣ ва курсҳои кӯтоҳмуддати муаллимтайёркунӣ, омӯзишгоҳҳои педагогӣ таъсис ёфта буданд [Ин-тҳои педагогии Душанбе (1931), Хуҷанд (1932), Академияи педагогии Сталинобод (1931), комб-ҳои педагогии Душанбе, Хуҷанд, Конибодом, Ғарм, Нов, Ӯротеппа, Панҷакент, Хоруғ, Кӯлоб, Шаҳринав ва ғ.]. Дар омода кардани омӯзгорон ин-тҳои педагогии Тошканд, Душанбе ва Хуҷанд саҳми босазо гузоштанд. Дар назди ин-тҳои мазкур шуъбаҳои тайёрӣ низ кушода шуданд, ки шунавандагонро барои ба мактабҳои олӣ дохил гардидан омода мекарданд. Солҳои 1940–41 дар ҷумҳурӣ 6 мактаби олӣ фаъолият дошт, ки дар онҳо 2,3 ҳазор донишҷӯ таҳсил мекарданд. Ҳадафи дигари Инқилоби Маданӣ рушди санъати шаклан миллию мазмунан сотсиалистӣ буд. Дар натиҷаи ташкил кардани муассисаҳои маданӣ-маърифатӣ (театр, кинотеатр, клубу китобхонаҳои оммавӣ, нашриёт, чопу паҳн кардани китоб ва ғ.) ба рушди соҳаҳои гуногуни санъат, фарҳанг ва матбуот замина гузошта шуд. Солҳои 1930 дар Тоҷикистон 3 театри касбӣ, филармонияи давлатӣ, ансамбли рақсии миллӣ, оркестри симфонӣ, хонаи эҷодиёти халқ, театри опера ва балет, 12 театри халқӣ (дар Хоруғ, Ғарм, Кӯлоб, Панҷакент, Қӯрғонтеппа, Ӯротеппа, Исфара, Ҳисор), 140 нуқтаи намоиши кино, 416 китобхонаи илмӣ-оммавӣ (Китобхонаи ҷумҳуриявии ба номи А. Фирдавсӣ, 1933), 2 осорхона (дар Душанбе ва Хуҷанд) амал мекарданд. Саноати полиграфӣ аз Нашриёти давлатии Тоҷикистон ва 34 матбааи хурду миёнаи ноҳиявӣ иборат буд. Дар ин давра 5 рӯзномаи ҷумҳуриявӣ («Тоҷикистони Сурх», «Маориф ва маданият», «Коммунист Таджикистана», «Роҳбари дониш», «Дониш ва омӯзгор»), 1 рӯзномаи минтақавӣ, чандин маҷалла, зиёда аз 350 газетаи деворӣ ба табъ мерасиданд. Дар доираи Инқилоби Маданӣ солҳои 1920–40 дар Тоҷикистон ҳамчунин ду ислоҳоти алифбо гузаронда шуд. Инқилоби Маданӣ барои дастрасии оммавии таҳсил, ташаккули низоми маорифи шӯравӣ ва баланд шудани сатҳи маърифати аҳолӣ замина гузошт. Аҳаммияти таърихии Инқилоби Маданӣ хеле бузург буда, рушди маориф, санъат, фарҳанг ва матбуоти тоҷикро ба сатҳи сифатан нав баровард.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==	
* {{ЭМТ|Инқилоби Маданӣ|8|муаллиф= }}
[[Гурӯҳ:Инқилоб]]</text>
      <sha1>ou84ubl39waojon40jfy5tppjy0ihe9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1491453</id>
      <parentid>1491452</parentid>
      <timestamp>2026-10-27T04:46:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-57291-94</username>
        <id>162784</id>
      </contributor>
      <origin>1491453</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7088" sha1="kar3uhv2q8fuiqs7akv488cenprk7u8" xml:space="preserve">'''Инқилоби Маданӣ''' — таҳаввулот ва табаддулоти бузург дар соҳаҳои маориф ва фарҳанги тоҷик, ки солҳои 20 асри 20 ба вуқӯъ омад. Инқилоби Маданӣ асосан соли 1925 оғоз ёфта, ҳадафи он маҳви бесаводӣ дар ҶШС Тоҷикистон буд. 

== Аҳаммияти инқилоби маданӣ ==
Дар натиҷаи Инқилоби Маданӣ дар Тоҷикистон мактабҳои нав (мактаби маҳви бесаводии калонсолон, мактабҳои таҳсилоти миёнаи умумӣ, миёнаи махсус, омӯзишгоҳҳои касбӣ-техникӣ, техникумҳо, мактабҳои олӣ, шаклҳои гуногуни таълими касб ва такмили ихтисос), муассисаҳои фарҳангию варзишӣ, табъу нашр (театр, китобхона, клуб, осорхона, боғҳои фарҳангӣ-фароғатӣ, кинотеатр, варзишгоҳ, нашриёт, полиграфия, радио ва ғ.) ташкил ва таълими ройгони ҳатмии умумӣ ва ҳуқуқи баробари истифода аз хидматрасонии ин муассисаҳо ҷорӣ карда шуд. Рисолати муҳимми Инқилоби Маданӣ соҳибмаърифат гардонидани аҳолии Тоҷикистон буд ва ин кор бо ташкил кардани мактабҳои махсуси маҳви бесаводӣ ва бо китобҳои дарсию дигар лавозими хониш таъмин кардани онҳо шурӯъ шуд. Соли аввал (1925) дар ҷумҳурӣ 47 мактаби маҳви бесаводӣ ташкил ва баъдан (1930) шумораи онҳо ба 1 111 адад расонда шуд. Дар натиҷаи татбиқи сиёсати шӯравии маҳви бесаводӣ ва мувофиқи талаботи замон ба роҳ мондани низоми маориф, соли 1939 саводнокии аҳолии Тоҷикистон 82,8%-ро ташкил дод. Барои рушди соҳаи маориф ҷорӣ намудани таҳсилоти ибтидоӣ ва умумии ҳатмӣ мусоидат кард. Соли 1930 дар ҶШС Тоҷикистон 11 мактаби 7-сола ва 2 мактаби миёна фаъолият доштанд (шумораи онҳо соли 1938 мутаносибан ба 89 ва 18 адад расид), ки дар онҳо беш аз 22 000 хонанда таҳсил мекарданд. То соли 1933 ҳамчунин мактабҳои таҳсилоти ибтидоии 2-сола (синфҳои 1 ва 2) вуҷуд доштанд. Омода кардани кадрҳои миллии омӯзгорӣ вазифаи афзалиятноки Инқилоби Маданӣ маҳсуб мешуд. Барои бо омӯзгорон таъмин кардани мактабҳо дар ш-ҳои Душанбе, Хуҷанд ва баъзе ноҳияҳои нисбатан калони ҷумҳурӣ мактабҳои олӣ ва курсҳои кӯтоҳмуддати муаллимтайёркунӣ, омӯзишгоҳҳои педагогӣ таъсис ёфта буданд [Ин-тҳои педагогии Душанбе (1931), Хуҷанд (1932), Академияи педагогии Сталинобод (1931), комб-ҳои педагогии Душанбе, Хуҷанд, Конибодом, Ғарм, Нов, Ӯротеппа, Панҷакент, Хоруғ, Кӯлоб, Шаҳринав ва ғ.]. Дар омода кардани омӯзгорон ин-тҳои педагогии Тошканд, Душанбе ва Хуҷанд саҳми босазо гузоштанд. Дар назди ин-тҳои мазкур шуъбаҳои тайёрӣ низ кушода шуданд, ки шунавандагонро барои ба мактабҳои олӣ дохил гардидан омода мекарданд. Солҳои 1940–41 дар ҷумҳурӣ 6 мактаби олӣ фаъолият дошт, ки дар онҳо 2,3 ҳазор донишҷӯ таҳсил мекарданд.

Ҳадафи дигари Инқилоби Маданӣ рушди санъати шаклан миллию мазмунан сотсиалистӣ буд. Дар натиҷаи ташкил кардани муассисаҳои маданӣ-маърифатӣ (театр, кинотеатр, клубу китобхонаҳои оммавӣ, нашриёт, чопу паҳн кардани китоб ва ғ.) ба рушди соҳаҳои гуногуни санъат, фарҳанг ва матбуот замина гузошта шуд. Солҳои 1930 дар Тоҷикистон 3 театри касбӣ, филармонияи давлатӣ, ансамбли рақсии миллӣ, оркестри симфонӣ, хонаи эҷодиёти халқ, театри опера ва балет, 12 театри халқӣ (дар Хоруғ, Ғарм, Кӯлоб, Панҷакент, Қӯрғонтеппа, Ӯротеппа, Исфара, Ҳисор), 140 нуқтаи намоиши кино, 416 китобхонаи илмӣ-оммавӣ (Китобхонаи ҷумҳуриявии ба номи А. Фирдавсӣ, 1933), 2 осорхона (дар Душанбе ва Хуҷанд) амал мекарданд. Саноати полиграфӣ аз Нашриёти давлатии Тоҷикистон ва 34 матбааи хурду миёнаи ноҳиявӣ иборат буд. Дар ин давра 5 рӯзномаи ҷумҳуриявӣ («Тоҷикистони Сурх», «Маориф ва маданият», «Коммунист Таджикистана», «Роҳбари дониш», «Дониш ва омӯзгор»), 1 рӯзномаи минтақавӣ, чандин маҷалла, зиёда аз 350 газетаи деворӣ ба табъ мерасиданд. Дар доираи Инқилоби Маданӣ солҳои 1920–40 дар Тоҷикистон ҳамчунин ду ислоҳоти алифбо гузаронда шуд. Инқилоби Маданӣ барои дастрасии оммавии таҳсил, ташаккули низоми маорифи шӯравӣ ва баланд шудани сатҳи маърифати аҳолӣ замина гузошт. Аҳаммияти таърихии Инқилоби Маданӣ хеле бузург буда, рушди маориф, санъат, фарҳанг ва матбуоти тоҷикро ба сатҳи сифатан нав баровард.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==	
* {{ЭМТ|Инқилоби Маданӣ|8|муаллиф= }}
[[Гурӯҳ:Инқилоб]]</text>
      <sha1>kar3uhv2q8fuiqs7akv488cenprk7u8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Инқилоби Маданӣ (инқилоби фарҳангӣ дар Хитой)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>334608</id>
    <revision>
      <id>1491454</id>
      <timestamp>2026-10-27T04:56:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-57291-94</username>
        <id>162784</id>
      </contributor>
      <comment>Саҳифаи нав: «Инқило́би маданӣ», инқилоби фарҳангии хитой — тадбирҳои ғоявӣ-сиёсии Мао Сзедун дар хитой (1966–76), ки зери шиори мубориза бар зидди ревизионизм («бознигарӣ») ва «боқимондаи унсурҳои буржуазӣ дар ҳизб, ҳукумат ва артиш» роҳандозӣ шуд. Мақсади «инқило́би мад...</comment>
      <origin>1491454</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1083" sha1="b6hp0dvd959itzrabh7f5cseblse417" xml:space="preserve">«Инқило́би маданӣ», инқилоби фарҳангии хитой — тадбирҳои ғоявӣ-сиёсии Мао Сзедун дар хитой (1966–76), ки зери шиори мубориза бар зидди ревизионизм («бознигарӣ») ва «боқимондаи унсурҳои буржуазӣ дар ҳизб, ҳукумат ва артиш» роҳандозӣ шуд. Мақсади «инқило́би маданӣ» маҳв кардани мухолифони сиёсии Мао Сзедун ва мустаҳкам кардани қудрати шахсии ӯ буд. Дар ҷаласаи 6-уми км ҳизби коммунистии хитой (даъвати 11-ум; 1981) «инқило́би маданӣ» ҳамчун «балво» баҳогузорӣ гардид, ки бо «гуноҳи роҳбари ҳукумат» ба вуҷуд омада буд. 

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==	
* {{ЭМТ|Инқилоби Маданӣ|8|муаллиф= }}
[[Гурӯҳ:Инқилоб]]</text>
      <sha1>b6hp0dvd959itzrabh7f5cseblse417</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1491455</id>
      <parentid>1491454</parentid>
      <timestamp>2026-10-27T04:57:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-57291-94</username>
        <id>162784</id>
      </contributor>
      <origin>1491455</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1123" sha1="c4arg83fd87hcygaet5s1tiyzz4hg2k" xml:space="preserve">«'''Инқило́би маданӣ'''», '''инқилоби фарҳангии хитой''' — тадбирҳои ғоявӣ-сиёсии [[Мао Тседун|Мао Сзедун]] дар хитой (1966–76), ки зери шиори мубориза бар зидди [[ревизионизм]] («бознигарӣ») ва «боқимондаи унсурҳои буржуазӣ дар ҳизб, ҳукумат ва артиш» роҳандозӣ шуд. Мақсади «инқило́би маданӣ» маҳв кардани мухолифони сиёсии Мао Сзедун ва мустаҳкам кардани қудрати шахсии ӯ буд. Дар ҷаласаи 6-уми км ҳизби коммунистии хитой (даъвати 11-ум; 1981) «инқило́би маданӣ» ҳамчун «балво» баҳогузорӣ гардид, ки бо «гуноҳи роҳбари ҳукумат» ба вуҷуд омада буд. 

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==	
* {{ЭМТ|Инқилоби Маданӣ|8|муаллиф= }}
[[Гурӯҳ:Инқилоб]]</text>
      <sha1>c4arg83fd87hcygaet5s1tiyzz4hg2k</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Инқилоби Норанҷӣ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>334609</id>
    <revision>
      <id>1491456</id>
      <timestamp>2026-10-27T05:13:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-57291-94</username>
        <id>162784</id>
      </contributor>
      <comment>Саҳифаи нав: «Инқилоби норанҷӣ» (украинӣ: Помаранчева революція) — силсилаи намоишҳои эътирозӣ ва корпартоиҳои осоишта дар Украина (22.11.2004–23.01.2005). «Инқилоби норанҷӣ» дар заминаи буҳрони сиёсӣ-иқтисодӣ, дахолати қувваҳои хориҷӣ ба сиёсати дохилии Украина, норизоии мард...</comment>
      <origin>1491456</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4116" sha1="gb1jdxp9684pxnkbdihsqa61wuhcad9" xml:space="preserve">«Инқилоби норанҷӣ» (украинӣ: Помаранчева революція) — силсилаи намоишҳои эътирозӣ ва корпартоиҳои осоишта дар Украина (22.11.2004–23.01.2005). «Инқилоби норанҷӣ» дар заминаи буҳрони сиёсӣ-иқтисодӣ, дахолати қувваҳои хориҷӣ ба сиёсати дохилии Украина, норизоии мардум аз натиҷаи интихоботи президентӣ (21.11.2004) ва фаъолияти Комиссияи марказии интихоботии Украина (КМИУ) ба вуҷуд омад. Ҳадафи инқилоб: бозбинии натиҷаи интихобот. Дар интихоботи президентӣ Виктор Янукович (сарвазири ҳамонвақта) нисбат ба рақибаш Виктор Юшенко (собиқ сарвазири Украина) бо бартарии 3 дарсади овозҳо ғолиб омад. Ҷонибдорони Юшенко (сокинони вилоятҳои ғарбӣ ва марказии Украина) дар Майдони Истиқлол (Майдан Незалежности)-и ш. Киев тӯли ду моҳ хайма зада, нисбат ба хулосаи КМИУ эътироз баён карданд. Чун эътирози мухолифон дар Радаи Олӣ баррасӣ нашуд, Юшенко дар Майдони Истиқлол худро Президенти Украина эълон намуда (23.11.2004), аҳолиро ба намоишҳои эътирозӣ даъват кард. Номи инқилоб аз ранги нишонаи махсуси Юшенко (наъли норанҷии хушбахтӣ бо навиштаи «Оре!») пайдо шуд. Тадриҷан ҷонибдорони Юшенко барои фарқ кардан аз рақибони худ (кабудпӯшон) либоси норанҷӣ ба бар карданд. Намоишҳои эътирозии мардуми «норанҷипӯш» дар вилоятҳои ғарбӣ ва марказии Украина (шаҳрҳои Лвов, Одесса, Запороже, Харков, Херсон, Черкасс, Днепропетровск) ва мухолифонашон дар ш. Киев, вилоятҳои Донетск, Луҳанск, Харков, Қрим ва Одесса доир шуданд. 3.12.2004 Суди олии Украина натиҷаи интихоботро бекор ва дар кишвар раъйпурсии такрорӣ (маъруф ба «даври севвум»; 26.12.2004) эълон кард. Дар интихобот Юшенко бо бартарии 8 дарсади овозҳо ғолиб омада, президент эълон гардид (23.01.2005). Дар раванди «Инқилоби норанҷӣ» Руссия аз Янукович ва кишварҳои Ғарб аз Юшенко пуштибонӣ карданд; ходимони давлатии як қатор кишварҳои Аврупо (президентҳои Лаҳистон, Литва, роҳбари Иттиҳоди Аврупо ва ғ.) дар ин мухолифатҳо ба ҳайси миёнрав фаъолона иштирок доштанд; неруҳои қудратии кишвар бетараф буданд. Неруи асосии сиёсие, ки Юшенкоро дар ин мухолифат ҷонибдорӣ мекард, иттиҳоди «Неруи мардум» буд. Дар давраи «инқилоби норанҷӣ» ислоҳоти конститутсионӣ анҷом дода шуд (8.12.2004), ки мувофиқи он Украина ба ҷумҳурии президентӣ-парламентӣ табдил ёфт.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==	
* {{ЭМТ|Инқилоби норанҷӣ|8|муаллиф= }}
{{ПБ}}
{{Воқиаҳои сиёсӣ}}</text>
      <sha1>gb1jdxp9684pxnkbdihsqa61wuhcad9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1491458</id>
      <parentid>1491456</parentid>
      <timestamp>2026-10-27T05:40:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-57291-94</username>
        <id>162784</id>
      </contributor>
      <origin>1491458</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4135" sha1="5vfn2gllwivug193are6ux1t99qb57q" xml:space="preserve">{{Инқилоб}}
«Инқилоби норанҷӣ» (украинӣ: Помаранчева революція) — силсилаи намоишҳои эътирозӣ ва корпартоиҳои осоишта дар Украина (22.11.2004–23.01.2005). «Инқилоби норанҷӣ» дар заминаи буҳрони сиёсӣ-иқтисодӣ, дахолати қувваҳои хориҷӣ ба сиёсати дохилии Украина, норизоии мардум аз натиҷаи интихоботи президентӣ (21.11.2004) ва фаъолияти Комиссияи марказии интихоботии Украина (КМИУ) ба вуҷуд омад. Ҳадафи инқилоб: бозбинии натиҷаи интихобот. Дар интихоботи президентӣ Виктор Янукович (сарвазири ҳамонвақта) нисбат ба рақибаш Виктор Юшенко (собиқ сарвазири Украина) бо бартарии 3 дарсади овозҳо ғолиб омад. Ҷонибдорони Юшенко (сокинони вилоятҳои ғарбӣ ва марказии Украина) дар Майдони Истиқлол (Майдан Незалежности)-и ш. Киев тӯли ду моҳ хайма зада, нисбат ба хулосаи КМИУ эътироз баён карданд. Чун эътирози мухолифон дар Радаи Олӣ баррасӣ нашуд, Юшенко дар Майдони Истиқлол худро Президенти Украина эълон намуда (23.11.2004), аҳолиро ба намоишҳои эътирозӣ даъват кард. Номи инқилоб аз ранги нишонаи махсуси Юшенко (наъли норанҷии хушбахтӣ бо навиштаи «Оре!») пайдо шуд. Тадриҷан ҷонибдорони Юшенко барои фарқ кардан аз рақибони худ (кабудпӯшон) либоси норанҷӣ ба бар карданд. Намоишҳои эътирозии мардуми «норанҷипӯш» дар вилоятҳои ғарбӣ ва марказии Украина (шаҳрҳои Лвов, Одесса, Запороже, Харков, Херсон, Черкасс, Днепропетровск) ва мухолифонашон дар ш. Киев, вилоятҳои Донетск, Луҳанск, Харков, Қрим ва Одесса доир шуданд. 3.12.2004 Суди олии Украина натиҷаи интихоботро бекор ва дар кишвар раъйпурсии такрорӣ (маъруф ба «даври севвум»; 26.12.2004) эълон кард. Дар интихобот Юшенко бо бартарии 8 дарсади овозҳо ғолиб омада, президент эълон гардид (23.01.2005). Дар раванди «Инқилоби норанҷӣ» Руссия аз Янукович ва кишварҳои Ғарб аз Юшенко пуштибонӣ карданд; ходимони давлатии як қатор кишварҳои Аврупо (президентҳои Лаҳистон, Литва, роҳбари Иттиҳоди Аврупо ва ғ.) дар ин мухолифатҳо ба ҳайси миёнрав фаъолона иштирок доштанд; неруҳои қудратии кишвар бетараф буданд. Неруи асосии сиёсие, ки Юшенкоро дар ин мухолифат ҷонибдорӣ мекард, иттиҳоди «Неруи мардум» буд. Дар давраи «инқилоби норанҷӣ» ислоҳоти конститутсионӣ анҷом дода шуд (8.12.2004), ки мувофиқи он Украина ба ҷумҳурии президентӣ-парламентӣ табдил ёфт.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==	
* {{ЭМТ|Инқилоби норанҷӣ|8|муаллиф= }}
{{ПБ}}
{{Воқиаҳои сиёсӣ}}</text>
      <sha1>5vfn2gllwivug193are6ux1t99qb57q</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>