Википедиа tgwiki https://tg.wikipedia.org/wiki/%D0%A1%D0%B0%D2%B3%D0%B8%D1%84%D0%B0%D0%B8_%D0%B0%D1%81%D0%BB%D3%A3 MediaWiki 1.48.0-wmf.3 first-letter Медиа Вижа Баҳс Корбар Баҳси корбар Википедиа Баҳси Википедиа Акс Баҳси акс Медиавики Баҳси медиавики Шаблон Баҳси шаблон Роҳнамо Баҳси роҳнамо Гурӯҳ Баҳси гурӯҳ Портал Баҳси портал Лоиҳа Баҳси Лоиҳа TimedText TimedText talk Модул Баҳси Модул Event Event talk 0 2823 1493371 1458387 2026-11-09T21:38:44Z InternetArchiveBot 30618 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1493371 wikitext text/x-wiki {{Адиб}} '''Ҳарриет Ҷейкубз''' ({{lang-en|Harriet Jacobs}}; [[11 феврал]]и [[1813]], [[Идинтун]], [[Каролинаи Шимолӣ]] — [[7 март]]и [[1897]], [[Вашингтон (иёлат)|Вашингтон]]) — [[нависанда]]и африқоӣ-омрикоӣ буд, ки аз банди бардагӣ фирор кард ва баъдан озод шуд ва дар ниҳоят табдил ба сухангӯи ҷараёни лағви бардадорӣ шуд. == Зиндагинома == Ҳарриет Ҷейкубз дар соли 1813 дар Идинтун ба дунё омадааст. === Худзиндагинома === {{асосӣ|Воқеъаҳои зиндагии як духтари барда}} Ҳарриет Ҷейкубз шарҳи зиндагии худро дар [[Худзиндагинома|худзиндагиномае]] бо унвони «Воқеъаҳои зиндагии як духтари барда» навишт ва аввалин бор ба шакли матнии думболадор дар рӯзнома мунташираш кард ва соли 1861 бо номи мустаори Линдо Бринт (Linda Brent) онро дар китобе мустақил чоп кард<ref>{{Cite web|url=https://atraf.ir/%d8%a8%d9%87%d8%aa%d8%b1%db%8c%d9%86-%d8%ae%d9%88%d8%af%d8%b2%d9%86%d8%af%da%af%db%8c%e2%80%8c%d9%86%d8%a7%d9%85%d9%87%e2%80%8c%d9%87%d8%a7-%d9%88-%d8%ae%d8%a7%d8%b7%d8%b1%d9%87%e2%80%8c%d9%be%d8%b1/|title=بهترین خودزندگی‌نامه‌ها و خاطره‌پردازی‌های کلاسیک؛ منتخب فیلیپ لوپیت|author=|website=اطراف|date=2019-10-14|publisher=|lang=fa|accessdate=2020-02-05|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200815022649/https://atraf.ir/%D8%A8%D9%87%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%86-%D8%AE%D9%88%D8%AF%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C%E2%80%8C%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87%E2%80%8C%D9%87%D8%A7-%D9%88-%D8%AE%D8%A7%D8%B7%D8%B1%D9%87%E2%80%8C%D9%BE%D8%B1/|archivedate=2020-08-15}}</ref>. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} {{bio-stub}} {{ПБ}} [[Гурӯҳ:Адабиёти Амрико]] e7n5qjcqx95y2so4p43bsu62izpen4c 0 4075 1493387 1320504 2026-11-10T03:26:54Z VASHGIRD 8035 1493387 wikitext text/x-wiki {{кулоҳи таърихи тақвимӣ}} == Ҷашнҳо == ''Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Ҷашнҳои 11 ноябр]]'' === Байналмилалӣ === === Миллӣ === * {{Парчамбандӣ|Ангола}} — [[Рӯзи истиқлолият дар Ангола|Рӯзи истиқлолият]] * {{Парчамбандӣ|Белгия}}, {{Парчамбандӣ|Фаронса}} — [[Рӯзи сулҳ (Ҷанги аввали ҷаҳонӣ)|Рӯзи сулҳ]] * {{Парчамбандӣ|Бритониёи Кабир}} ва кишварҳои Ҳамсуд — [[Рӯзи хотира (Бритониёи Кабир)|Рӯзи хотира]] («Рӯзи лолаи сурх») * {{Парчамбандӣ|Чин}} — [[Рӯзи муҷаррадҳо]] * {{Парчамбандӣ|Латвия}} — [[Рӯзи Лачплесис]] * {{Парчамбандӣ|Полша}} — [[Рӯзи миллии истиқлолияти Полша|Рӯзи миллии истиқлолият]] * {{Парчамбандӣ|Сербия}} — [[Рӯзи сулҳ дар Ҷанги аввали ҷаҳонӣ]] * {{Парчамбандӣ|ИМА}} — [[Рӯзи ветеранҳо]] * {{Парчамбандӣ|Ӯзбекистон}} — [[Рӯзи иттифоқҳои касаба дар Ӯзбекистон|Рӯзи иттифоқҳои касаба]] === Динӣ === == Рӯйдодҳо == ''Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Рӯйдодҳои 11 ноябр]]'' == Зодрӯзҳо == ''Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Зодагони 11 ноябр]]'' * [[1888]] — [[Абулкаломи Озод]] (дарг. [[1958]]), рӯзноманигори урдузабон, сабкшиноси форсигӯй, мутафаккири исломии Ҳинд. * [[1956]] — [[Марямбонуи Фарғонӣ]], рӯзноманигор, нависанда ва шоира. * [[1962]] — [[Демӣ Мур]], ҳунарпешаи амрикоӣ. * [[1974]] — [[Леонардо ДиКаприо]], ҳунарпеша ва продюсери амрикоӣ, барандаи ҷоизаи «Оскар». == Даргузаштҳо == ''Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Даргузаштагони 11 ноябр]]'' == Ҳамчунин нигаред == {{дарахти гурӯҳҳо}} == Пайвандҳо == * [http://www.wikiwand.com/tg/11_%D0%BD%D0%BE%D1%8F%D0%B1%D1%80 Wikiwand ба забони тоҷикӣ] * [http://www.calend.ru/day/11-11/ Calend.ru: 11 ноября] == Эзоҳ == {{эзоҳ}} [[Гурӯҳ:11 ноябр| ]] 9jg93qnbta129616r6606zsbsmc6h8s 1493388 1493387 2026-11-10T03:28:35Z VASHGIRD 8035 1493388 wikitext text/x-wiki {{кулоҳи таърихи тақвимӣ}} == Ҷашнҳо == ''Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Ҷашнҳои 11 ноябр]]'' === Байналмилалӣ === === Миллӣ === * {{Парчамбандӣ|Ангола}} — Рӯзи истиқлол * {{Парчамбандӣ|Белгия}}, {{Парчамбандӣ|Фаронса}} — Рӯзи сулҳ * {{Парчамбандӣ|Бритониёи Кабир}} ва кишварҳои Ҳамсуд — Рӯзи хотира («Рӯзи лолаи сурх») * {{Парчамбандӣ|Чин}} — Рӯзи муҷаррадҳо * {{Парчамбандӣ|Латвия}} — Рӯзи Лачплесис * {{Парчамбандӣ|Полша}} — Ҷашни миллии истиқлоли Лаҳистон * {{Парчамбандӣ|Сербия}} — Рӯзи сулҳ дар Ҷанги ҷаҳонии якум * {{Парчамбандӣ|ИМА}} — Рӯзи ветеранҳо * {{Парчамбандӣ|Ӯзбекистон}} — Рӯзи иттифоқҳои касаба === Динӣ === == Рӯйдодҳо == ''Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Рӯйдодҳои 11 ноябр]]'' == Зодрӯзҳо == ''Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Зодагони 11 ноябр]]'' * [[1888]] — [[Абулкаломи Озод]] (дарг. [[1958]]), рӯзноманигори урдузабон, сабкшиноси форсигӯй, мутафаккири исломии Ҳинд. * [[1956]] — [[Марямбонуи Фарғонӣ]], рӯзноманигор, нависанда ва шоира. * [[1962]] — [[Демӣ Мур]], ҳунарпешаи амрикоӣ. * [[1974]] — [[Леонардо ДиКаприо]], ҳунарпеша ва продюсери амрикоӣ, барандаи ҷоизаи «Оскар». == Даргузаштҳо == ''Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Даргузаштагони 11 ноябр]]'' == Ҳамчунин нигаред == {{дарахти гурӯҳҳо}} == Пайвандҳо == * [http://www.wikiwand.com/tg/11_%D0%BD%D0%BE%D1%8F%D0%B1%D1%80 Wikiwand ба забони тоҷикӣ] * [http://www.calend.ru/day/11-11/ Calend.ru: 11 ноября] == Эзоҳ == {{эзоҳ}} [[Гурӯҳ:11 ноябр| ]] 748wurxu4rkld4lcsmjgzrib8y0jgpo 0 4646 1493403 1493210 2026-11-10T05:46:08Z Zosya95 54344 /* Рангҳои сурх дар ҳунари рангрезии тоҷикон */ 1493403 wikitext text/x-wiki {{Қуттии ранг |ном=Сурх |hex=FF0000 |r=255 |g=0 |b=0 |c=0 |m=100 |y=100 |k=0 |h=0 |s=100 |v=100 |тасвир={{photomontage |photo1a=Pomegranate02 edit.jpg |photo1b=Cardinal.jpg |photo2a=Cardinal Théodore Adrien Sarr 2.JPG |photo2c=Magdalena Frackowiak.jpg |photo3a=Chinese honor guard in column 070322-F-0193C-014.JPEG |size=280 |color_border=#AAAAAA |position=center }} |рамз={{hlist|[[Шодӣ]]|[[Бахт]]|[[Нерӯ]]|[[Меҳргон]]|[[Хатар]]|[[Оташ]]}} }} '''Сурх''' яке аз [[Ранги асосӣ|рангҳои асосӣ]] буда, дар [[спектри намоён]]и [[рӯшноӣ]], дар паҳлӯи ранги [[норинҷӣ]] ҷойгир аст ва [[дарозии мавҷ]]и нури сурх тақрибан 620–750 [[нанометр|нм]] мебошад. Дар [[модели рангии RGB]] сурх яке аз се ранги асосӣ буда, дар [[модели рангии CMYK]] аз омезиши [[арғавонӣ]] ва [[зард]] ҳосил мешавад.<ref name="Spectral">{{cite web |title=Spectral Colors |url=http://hyperphysics.phy-astr.gsu.edu/hbase/vision/specol.html |website=HyperPhysics |publisher=Georgia State University }}</ref><ref name="W3C">{{cite web |title=CSS Color Module Level 3 |url=https://www.w3.org/TR/css-color-3/ |publisher=World Wide Web Consortium }}</ref> Дар [[табиат]] сурхро дар [[хун]], [[оташ]], гулу меваҳо, баъзе [[Маъдан|маъданҳо]] ва [[Ҳайвон|ҳайвонҳо]] дидан мумкин аст. Одамон аз замонҳои қадим ин рангро барои ороиши бадан, ранг кардани матоъ, [[рассомӣ]] ва [[кулолгарӣ]] истифода мебурданд.<ref name="Smithsonian2" /> Сурх дар фарҳангҳои гуногун маъноҳои ҳархела дорад. Он метавонад рамзи [[ҳаёт]], [[муҳаббат]], [[ҷасорат]], нерӯ, шодӣ ва фармонравоӣ бошад, вале ҳамзамон метавонад рамзи хунрезӣ, хатар, ғазаб ё ҷанг низ бошад. Дар фарҳанги тоҷикӣ ва дигар халқҳои эронитабор сурх бо зебоӣ, хушбахтӣ, ҷашну маросимҳо, гулҳо ва баъзе фаҳмишҳои динӣ пайванд дорад.<ref name="IranicaColor">{{cite encyclopedia |last1=Schimmel |first1=Annemarie |last2=Soucek |first2=Priscilla P. |title=Color |encyclopedia=Encyclopaedia Iranica |volume=VI |pages=46–50 |year=1992 |url=https://www.iranicaonline.org/articles/color-pers-rang/ }}</ref><ref name="Rahimi">{{cite journal |last=Раҳимӣ |first=Дилшод |title=Ифодаи номи рангҳо дар гуфтори ҳунармандон |journal=Паёмномаи фарҳанг |year=2020 |issue=1 (49) |pages=5–10 |publisher=Пажӯҳишгоҳи илмӣ-тадқиқотии фарҳанг ва иттилоот |url=https://pitfi.tj/sites/default/files/payomnomai_farhang/payomnomai_farhang_2020_01.pdf }}</ref> == Решаи ном == Вожаи сурх решаи қадимии [[забонҳои эронӣ]] дорад. Дар [[забони авестоӣ]] он ба шакли ''suxra-'' бо маънои «сурх» ва «гарм» омадааст. Дар [[форсии миёна]] ба шакли ''suxr'' ва дар [[форсии нав]] ба шакли ''surx'' ё ''sorx'' табдил ёфтааст.<ref name="Viti3" /> Ин вожа дар дигар забонҳои эронӣ низ ҳамреша дорад. Масалан, дар [[забони пашту]] калимаи ''sūr'' маънои «сурх»-ро дорад. Ба ақидаи баъзе забоншиносон, решаи қадимии ин вожа бо мафҳумҳои сӯхтан, дурахшидан ва гармӣ алоқаманд аст.<ref name="Rahimi2" /><ref name="Tukhtasunov2" /> == Номҳои дигари сурх == {{Асосӣ|Тобишҳои сурх}} Дар забони тоҷикӣ ранги сурх тобишҳои зиёде дорад, ки бисёре аз онҳо номҳои хос доранд. Номи ин рангҳо бештар аз гулҳо, меваҳо, сангҳои қимматбаҳо ва дигар чизҳои табиат гирифта шудааст.<ref name="Rahimi" /> == Хусусиятҳои ранг == === Сурх дар табиат ва рӯшноӣ === [[Акс:Linear visible spectrum.svg|thumb|Сурх дар спектри намоёни рӯшноӣ]] Одам рангҳоро ба воситаи [[чашм]] ва [[мағзи сар]] мебинад. Дар [[тӯрпардаи чашм]], ҳуҷайраҳои махсуси ба рӯшноӣ ҳассос — [[чӯбчаҳо]] ва [[колбачаҳо]] ҷойгиранд. Колбачаҳо барои фарқ кардани рангҳо хизмат мекунанд. Онҳо рӯшноиро ба сигналҳои асабӣ табдил медиҳанд, ки тавассути [[асаби босира]] ба мағзи сар мерасанд. Мағзи сар ин сигналҳоро коркард карда, рангҳоро муайян мекунад.<ref name="Ustoev2023">{{cite book|last=Устоев|first=Мирзо|title=Биология: Анатомия, физиология ва гигиенаи одам|edition=5|publisher=Маориф|place=Душанбе|year=2023|page=168|isbn=978-99985-39-09-9|url=https://www.maorif.tj/storage/libraries/01JBBNBXBDDKFJ50NQ914F1EWD.pdf|language=tg}}</ref> Нури сурх нисбат ба нури [[бунафш]] [[Дарозии мавҷ|дарозии мавҷи]] бештар ва [[Басомад|басомади]] камтар дорад. Ашёи сурх як қисми рӯшноиро ҷаббида, қисми дигарро инъикос мекунад. Чашми инсон рӯшноии инъикосшударо сурх мебинад.<ref name="Spectral"/> === Сурх дар системаҳои рангӣ === Дар [[модели рангии RGB]], ки дар [[монитори компютер]], телефон ва дигар экранҳо истифода мешавад, сурх яке аз се ранги асосии нур аст. Сурхи стандартии вебӣ бо рамзи '''#FF0000''' муайян мешавад.<ref name="W3C" /> Дар [[модели рангии CMYK]], ки дар [[чоп]] истифода мешавад, сурх аз омехтани рангҳои [[арғувонӣ|арғавонӣ]] ва [[зард]] ҳосил мешавад. Аз ин рӯ, сурх дар RGB ранги асосӣ ва дар CMYK ранги дуюминдараҷа ҳисоб мешавад. == Таърих == {{Асосӣ|Таърихи ранги сурх}} === Давраи пеш аз таърих === [[Акс:Pech Merle main.jpg|thumb|Нақши дасти инсон бо рангдонаи сурх дар ғори Пеш-Мерли Фаронса.]] Сурх яке аз қадимтарин рангҳое мебошад, ки одамизод дар санъат истифода кардааст. Дар давраи [[палеолит]] одамон аз хоки сурх, ки дорои [[оксиди оҳан]] буд, [[рангдона]] тайёр мекарданд. Ин маводро [[охра]]и сурх меноманд. Одамон онро кӯфта, бо об ё моддаҳои дигар омехта мекарданд ва барои ороиши бадан, ранг кардани ашё ва наққошии рӯйи санг ба кор мебурданд.<ref name="Smithsonian">{{cite web |title=Red |url=https://asia.si.edu/explore-art-culture/art-stories/colors/red/ |website=National Museum of Asian Art |publisher=Smithsonian Institution }}</ref> Дар ғорҳои қадимии [[Аврупо]] ва [[Африқо]] тасвирҳои ҳайвонот, нақши дастони инсон ва дигар осори бо рангдонаи сурх офаридашуда ёфт шудаанд, ки баъзе аз онҳо таърихи даҳҳо ҳазор соларо доранд. === Давраи бостон === Дар [[Мисри бостон]] сурх дар наққошӣ, ороиши бадан ва маросимҳои динӣ истифода мешуд. Мисриён аз охраи сурх барои ранг кардани деворҳо, пайкараҳо, [[рухсора]] ва [[лаб]] истифода мекарданд. Дар [[Чини бостон]] барои ороиши [[сафол]]у биноҳо аз [[Рангдона|рангдонаҳо]] ва барои ранг кардани матоъ аз [[Рангина|рангинаҳо]] истифода мебурданд. Бо гузашти вақт сурх ба яке аз рангҳои муҳими маросимӣ ва дарборӣ табдил ёфт. Дар фарҳанги чинӣ ин ранг рамзи бахт, шодӣ ва комёбӣ мебошад.<ref name="Smithsonian"/> Дар [[Юнони бостон|Юнону]] [[Руми бостон]] рангдонаҳои маъданӣ, аз ҷумлаи [[шанграф]] ва [[сурби сурх]], истеҳсол мекарданд. Шанграф ранги сурхи дурахшон медод, аммо аз сабаби доштани [[симоб]] заҳрнок буд. Сурби сурх низ моддаи заҳрнок мебошад. == Сурх дар фарҳанги Суғд == [[Акс:Hommes au banquet, pigment sur plâtre, Penjikent, Tadjikistan.jpg|thumb|250px|Зиёфати савдогарони суғдӣ дар деворнигораи Панҷакенти бостонӣ. Асри VIII.]] Дар [[Суғд|Суғди]] бостон сурх яке аз рангҳои муҳими [[деворнигорӣ]] ва ҳунарҳои ороишӣ буд. Деворнигораҳои [[Панҷакенти бостонӣ]], [[Афросиёб (шаҳри бостонӣ)|Афросиёб]], [[Варахша]] ва дигар шаҳрҳои Суғд нишон медиҳанд, ки рассомон аз рангҳои сурх, зард, сафед, сиёҳ ва кабуд истифода мекарданд.<ref name="SogdArt2" /> Дар деворнигораҳои Панҷакент, ки асосан ба асрҳои V–VIII мансубанд, саҳнаҳои зиндагии дарборӣ, зиёфатҳо, достонҳои паҳлавонӣ, афсонаҳо ва худоён тасвир шудаанд. Рассомон барои кашидани ин расмҳо аз рангмояҳои табиӣ, бахусус рангдонаҳои маъданӣ, истифода мекарданд. Барои ҳосил кардани ранги сурх аз рангдонаҳое чун [[охра]]и сурх, [[ҳематит]], [[шанграф]] ва [[сурби сурх]] истифода мешуд.<ref name="Kosolapov">{{cite book |last1=Косолапов |first1=А. И. |last2=Маршак |first2=Б. И. |title=Стенная живопись Средней и Центральной Азии: историко-художественное и лабораторное исследование |publisher=Формика |place=Санкт-Петербург |year=1999 |url=https://www.kronk.spb.ru/library/kosolapov-marshak-1999-t1.htm }}</ref> [[Акс: A silk samite fragment with winged bulls, Central Asia, Sogdiana, 7th-8th century.jpg|thumb|250px|Порчаи матои абрешимии суғдӣ бо тасвири говҳои болдор дар заминаи сурхи қирмизӣ. Асрҳои VII–VIII.]] Ранги сурх дар бофандагии суғдиён низ истифода мешуд. Яке аз намунаҳои он порчаи матои абрешимии асрҳои VII–VIII мебошад, ки дар заминаи қирмизии он говҳои болдор тасвир шудаанд. Ин матоъ бо шаш ранг, аз ҷумла сурхи олучагӣ, сафед, кабуди тира, зард ва сабз бофта шудааст.<ref name="SogdSilk">{{cite web |title=A silk samite fragment with winged bulls, Central Asia, Sogdiana, 7th/8th century |url=https://www.sothebys.com/en/buy/auction/2026/arts-of-the-islamic-world-india-l26220/a-silk-samite-fragment-with-winged-bulls-central |website=Sotheby's }}</ref> {{clear}} === Толори сурхи Варахша === Яке аз намунаҳои номдори корбурди ранги сурх дар санъати Суғд Толори сурх дар қасри [[Варахша]] мебошад. Ин қаср дар наздикии [[Бухоро]] ҷойгир буда, деворнигораҳои он ба асрҳои VII–VIII мансубанд. Ин толор аз он сабаб «Толори сурх» ном гирифтааст, ки заминаи деворнигораҳои он асосан сурх аст. Дар ин деворнигораҳо саворони фил, палангҳо ва дигар ҷонварони афсонавӣ тасвир шудаанд.<ref name="Varakhsha2" /> [[File:Wall Paintings in the Palace at Varakhsha.jpg|thumb|center|1000px|Деворнигораи Варахша. Асри VIII.]] {{clear}} == Сурх дар фарҳанги тоҷикон == === Маъноҳои рамзӣ === Дар фарҳанги тоҷикон сурх яке аз рангҳои маъмули ҷашну маросимҳо буда, бештар рамзи шодӣ, зебоӣ, ҷавонӣ ва хушбахтӣ мебошад.<ref name="Rahimi"/> Сурх ҳамчунин метавонад рамзи оташ, хун ва ҷасорат бошад. Маънои ин ранг вобаста ба маросим ва минтақа фарқ мекунад. Масалан, дар баъзе мавридҳо сурх нишонаи хушбахтӣ ва дар мавридҳои дигар рамзи ҷанг, хатар ё қурбонӣ аст. === Сурх дар Наврӯз === {{Асосӣ|Наврӯз}} Дар баъзе минтақаҳои Тоҷикистон сурх дар маросимҳои [[Наврӯз]] аҳамияти махсус дорад. Дар баъзе оинҳои [[Бадахшон]] пеш аз Наврӯз соҳиби хона ду ҷорӯби сурхро назди даромадгоҳ мегузошт ва бар болои дар матои сурх меовехт. Дар ин маросим сурх рамзи шодӣ, бахт ва рӯзгори нек ба шумор мерафт.<ref name="IranicaNowruz">{{cite encyclopedia |last=Shahbazi |first=Alireza Shapur |title=Nowruz ii. In the Islamic Period |encyclopedia=Encyclopaedia Iranica |year=2000 |url=https://www.iranicaonline.org/articles/nowruz-ii/ }}</ref> === Сурх дар Меҳргон === {{Асосӣ|Меҳргон}} [[Меҳргон]] яке аз ҷашнҳои бостонии мардуми эронитабор буда, бо фарорасии тирамоҳ ва ҳосилчинӣ алоқаманд аст. Дар фарҳанги тоҷикон рангҳои сурх, арғавонӣ, норинҷӣ ва [[Заррин|заррин]] бо ин ҷашн пайванд доранд. Ин рангҳо баргҳои хазон, меваҳои пухта, нури офтоб ва фаровонии ҳосилро ба ёд меоранд.<ref name="Rahimi"/> Меҳргон ҳамчунин бо [[Меҳр (эзад)|Меҳр]] ё Митро, яке аз эзадони эронии бостон, алоқаманд аст. Меҳр дар эътиқодоти қадим бо рӯшноӣ ва аҳду паймон пайванд дошт. Аз ин рӯ, дар баъзе навиштаҳо рангҳои сурху зарринро ба нури офтоб ва ҷашни Меҳргон нисбат медиҳанд.<ref>{{cite web |title=Меҳргон — ҷашни ниёгон — аз бостон то имрӯз |url=https://amit.tj/tj/mekhrgon-chashni-niyogon-az-boston-imruz |publisher=Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон }}</ref> === Сурх дар ҳунарҳои мардумӣ === Сурх дар [[сӯзанӣ]], [[абрбандӣ]], [[чакан]], [[қолинбофӣ]], [[гилембофӣ]] ва дигар ҳунарҳои мардумии тоҷикон васеъ истифода мешавад. Дар [[Сӯзанӣ|сӯзани]]ҳои тоҷикӣ тобишҳои гуногуни сурх, аз ҷумла [[Қирмизӣ|қирмизӣ]] ва гулобӣ, барои тасвири лола, садбарг, анор ва дигар нақшҳои гулдор истифода мешаванд. Сӯзаниҳо барои ороиши хона ва ҳамчун қисми [[бӯхчаи арӯс]] омода мешуданд. Нақшҳои гулу анор аксаран рамзи зебоӣ, баракат ва фаровонӣ ба шумор мерафтанд.<ref name="SuzaniWCC"/> Дар [[чакан]]и тоҷикӣ низ сурх яке аз рангҳои маъмул аст. Нақшҳои гулу баргро бо риштаҳои рангоранг, аз ҷумла сурх, рӯйи матоъ медӯзанд. Дар баъзе минтақаҳо матои сурх ҳамчун заминаи чакан истифода мешавад.<ref name="UNESCOChakan"/> == Ранги сурх дар адабиёти тоҷик == Дар [[адабиёти форсӣ|адабиёти тоҷик]] сурх яке аз рангҳои серистеъмол буда, шоирон онро барои тасвири чеҳра, лаб, гул, шароб, оташ, хун, муҳаббат ва шуҷоат истифода мебаранд. Дар шеъри классикӣ ранги сурх бештар бо чунин маъноҳо меояд: * '''Гули сурх''' — зебоӣ, баҳор ва маҳбуб. * '''Лаби лаъл''' — лаби сурх ва зебои маҳбуба. * '''Чеҳраи гулгун''' — рӯйи зебо ё сурхтоб. * '''Бодаи гулгун''' — шароби сурх. * '''Лолаи сурх''' — ишқ, хун ё ҷонфидоӣ. * '''Оташи сурх''' — гармӣ, нерӯ ва ишқи пуршӯр. Вобаста ба мазмуни шеър сурх метавонад ҳам рамзи ишқу зебоӣ ва ҳам рамзи хун, ғазаб ё ҷонфидоӣ бошад.<ref name="IranicaColor"/> === Сурх дар шеъри Рӯдакӣ === Дар ашъори [[Рӯдакӣ|Абӯабдуллоҳи Рӯдакӣ]] низ тасвирҳои вобаста ба ранги сурх бисёранд. Масалан, дар яке аз байтҳои ӯ омадааст: {{Иқтибос|Самоъу бодаи гулгун ва лӯъбатон чу моҳ,<br>Агар фаришта бибинад, дарафтад дар чоҳ.<ref name="Rudaki">{{cite web |title=Рӯдакӣ — Қасидаҳо ва қитъаҳо, №104 |url=https://ganjoor.net/roodaki/baghimande/sh104 |website=Ганҷур |language=fa }}</ref>}} Дар ин байт «бодаи гулгун» ба маънои шароби сурх омадааст. Истифодаи вожаи «гулгун» нишон медиҳад, ки дар забони адабии форсӣ-тоҷикӣ ранги сурхро на танҳо бо номи мустақим, балки тавассути монанд кардан ба гул ва дигар ашёи табиат низ ифода мекарданд. === Сурх ва сурхрӯйӣ === Дар забони тоҷикӣ ибораи '''сурхрӯй''' ё '''рӯйсафед''' ба шахси обрӯманд ва сарбаланд низ гуфта мешавад. «Сурхрӯй шудан» дар баъзе мавридҳо маънои шармидан ва сурх шудани рӯйро дорад, вале дар адабиёти классикӣ сурхрӯйӣ метавонад рамзи обрӯ ва сарбаландӣ бошад. Дар адабиёти ирфонӣ сурх баъзан бо қудрати рӯҳонӣ ва ишқи илоҳӣ пайванд мегирад. Масалан, дар осори баъзе орифон ва шоирони форсӣ сурх рамзи нерӯи ботинӣ ва таҷрибаи маънавӣ мебошад.<ref name="IranicaColor"/> === Сурх дар «Ҳафт пайкар» === Дар достони '''[[Ҳафт пайкар]]'''-и [[Низомии Ганҷавӣ]] рангҳо бо рӯзҳои ҳафта ва сайёраҳо алоқаманд мебошанд. Дар низоми рамзии асар сурх бо [[Баҳром (сайёра)|сайёраи Баҳром]] ва рӯзи сешанбе пайванд дорад. Ин анъана аз тасаввуроти куҳани [[ахтаршиносӣ]] ва рамзшиносии рангҳо сарчашма мегирад.<ref name="IranicaColor"/> Дар осори адабии форсӣ чунин робитаҳои байни рангҳо, сайёраҳо ва рӯзҳои ҳафта дар давраҳои гуногун истифода шудаанд. == Сурх дар устураҳо ва эътиқодоти эронӣ == === Сурх, оташ ва рӯшноӣ === Дар фарҳангҳои қадими эронӣ оташ аз унсурҳои муҳими динӣ ва маросимӣ буд. Ранги сурху норинҷии шуълаи оташ бо гармӣ, рӯшноӣ ва нерӯ алоқаманд аст. Аз ин сабаб сурх дар баъзе шарҳҳои фарҳангӣ бо офтоб, оташ ва нерӯи зиндагӣ пайванд дода мешавад. Дар [[зардуштия]] оташ рамзи муҳими покӣ ва рӯшноӣ мебошад. Аммо ин маънои онро надорад, ки сурх ягона ранги муқаддаси ин дин аст. Масалан, либоси сафед низ дар маросимҳои зардуштӣ ҷойгоҳи махсус дорад.<ref name="IranicaColor"/> Дар [[Чоршанбеи сурӣ]], ки дар баъзе минтақаҳои Эрон ҷашн гирифта мешавад, мардум аз болои оташ мепаранд. Дар ин маросим сурхӣ бо тандурустӣ ва нерӯи зиндагӣ алоқаманд аст. Пайдоиши номи «сурӣ» баҳснок аст, вале баъзе муҳаққиқон онро бо вожаи куҳани ''сур'' ба маънои сурх мепайванданд.<ref name="IranicaSuri">{{cite encyclopedia |last1=Saʿidi-Sirjani |first1=Ali-Akbar |last2=Kasheff |first2=Manouchehr |title=Čahāršanba-Sūrī |encyclopedia=Encyclopaedia Iranica |year=1990 |url=https://www.iranicaonline.org/articles/caharsanba-suri/ }}</ref> === Сурх ва Сиёвуш === Дар устураҳо ва адабиёти эронӣ сурх метавонад рамзи хуни рехташуда ва қурбонӣ бошад. Яке аз чеҳраҳои муҳими ин анъана [[Сиёвуш]] аст, ки достони ӯ дар [[Шоҳнома]]и [[Фирдавсӣ]] нақл шудааст. Сиёвуш дар адабиёт ва фарҳанги мардумӣ рамзи бегуноҳӣ ва марги фоҷиавӣ мебошад. Дар баъзе шарҳҳои адабӣ лолаи сурх бо хуни шаҳидон ва сарнавишти қаҳрамонони фоҷиавӣ, аз ҷумла Сиёвуш, пайванд дода мешавад.<ref name="IranicaHusayn">{{cite encyclopedia |title=Ḥosayn b. ʿAli ii. In Popular Shiʿism |encyclopedia=Encyclopaedia Iranica |url=https://www.iranicaonline.org/articles/hosayn-b-ali-ii/ }}</ref> Ин робита пеш аз ҳама як тасвири адабӣ ва устуравӣ аст; онро набояд ҳамчун далели пайдоиши ҳамаи навъҳои гули лола аз хуни Сиёвуш фаҳмид. === Лолаи сурх === [[Акс:Red poppies vertical.jpg|thumb|Гулҳои сурх дар адабиёти тоҷик рамзи зебоӣ, баҳор ва баъзан хун ё шаҳодат мебошанд.]] [[Лола]] яке аз гулҳои машҳур дар фарҳанги тоҷикон аст. Дар шеър ва ҳунарҳои мардумӣ лолаи сурх бо ҷавонӣ, муҳаббат, зебоӣ ва баҳор алоқаманд аст. Дар баъзе анъанаҳои адабӣ лолаи сурх метавонад рамзи хуни шаҳидон низ бошад. Ин маъно дар адабиёти форсӣ ва дар шеърҳои баъзе шоирони давраҳои баъдӣ дида мешавад.<ref name="IranicaColor"/> Дар Тоҷикистон гули лола дар нақшҳои [[чакан]], сӯзанӣ ва дигар ҳунарҳои ороишӣ низ истифода мешавад. == Рангҳои сурх дар ҳунари рангрезии тоҷикон == {{Асосӣ|Рангрезӣ}} Дар гузашта, рангрезони тоҷик рангҳои сурхро аз маводи гуногуни табиӣ тайёр мекарданд. === Рӯян === Рӯян (''[[Rubia tinctorum]]'') гиёҳест, ки аз решаи он моддаи рангкунандаи сурх мегиранд. Рангрезон решаи рӯяни тақрибан сесоларо меканданд, хушк ва майда мекарданд. Сипас онро дар об тар карда, меҷӯшонданд. Риштаҳои пахтагӣ ва абрешимиро дар оби рангдор меҷӯшонданд, то ранг ба нахҳои онҳо часпад.<ref name="Ershov">{{cite book |last=Ершов |first=Н. Н. |title=Каратаг и его ремесла |publisher=Дониш |place=Душанбе |year=1984 |pages=44–46 |url=https://abashin.org/wp-content/uploads/2024/02/ershov2.pdf }}</ref> Барои устувор кардани ранг аз моддаҳои ёрирасон, аз ҷумла бузғунҷ, ки ғуддаҳои баъзе дарахтони писта мебошанд, истифода мешуд. Вобаста ба тарзи коркард рӯян метавонад аз гулобӣ то сурхи тира ранг диҳад.<ref name="Ershov" /> === Қирмиз === [[Қирмиз]] ранги сурхест, ки аз баъзе ҳашароти рангдеҳ ба даст меояд. Масалан, дар ҳунари Қаратоғ қирмизро бештар барои ранг кардани абрешим истифода мебурданд. Аммо ин рангро аз дигар минтақаҳо меоварданд ва барои рангкунӣ аз моддаҳои ёрирасон низ истифода мекарданд.<ref name="Ershov" /> === Анор ва дигар рустаниҳо === Дар баъзе ҳунарҳои мардумӣ аз пӯст, реша ва меваи рустаниҳо низ ранг тайёр мекарданд. [[Пӯсти анор]] дар рангрезӣ истифода шудааст, аммо ранги ҳосилшуда вобаста ба усули коркард ва моддаҳои ёрирасон метавонад гуногун бошад. Дар Қаратоғ, мувофиқи маълумоти Ершов, аз пӯсти анор барои гирифтани ранги сиёҳ низ истифода мекарданд.<ref name="Ershov"/> Аз ин рӯ, истифодаи анорро танҳо ба ранги сурх маҳдуд кардан дуруст нест. == Сурх дар рамзҳои давлатӣ ва сиёсӣ == === Парчами Тоҷикистон === [[Акс:Flag of Tajikistan.svg|thumb|Ранги сурх қисми болоии [[Парчами Тоҷикистон|Парчами давлатии Тоҷикистон]]ро ташкил медиҳад.]] Сурх яке аз се ранги [[Парчами Тоҷикистон|Парчами давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] мебошад. Парчами кунунии Тоҷикистон соли [[1992]] қабул шудааст. Он аз се рахи уфуқии сурх, сафед ва сабз иборат буда, дар маркази рахи сафед тоҷ ва ҳафт ситора дорад. Дар шарҳҳои рамзии парчам сурх аксаран бо истиқлол, ҷасорат, мубориза ва ҷоннисорӣ пайванд дода мешавад. Ин шарҳҳо аз тавсифи расмии тарҳи парчам фарқ доранд. Мувофиқи маълумоти сомонаи расмии Президенти Тоҷикистон, рамзи рақамии сурхи парчам '''#DC161D''' мебошад, ки аз сурхи стандартии вебӣ (#FF0000) фарқ мекунад.<ref name="Flag">{{cite web |title=Рамзҳои давлатӣ |url=https://www.president.tj/symbols |website=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |language=tg }}</ref> === Сурх дар ҳаракатҳои сиёсӣ === Аз асри XIX сар карда, сурх ба яке аз рангҳои рамзии ҳаракатҳои [[сотсиализм|сотсиалистӣ]] ва [[коммунизм|коммунистӣ]] табдил ёфт. Пас аз [[Инқилоби Октябр]] дар соли 1917 ранги сурх ба рамзи асосии ҳокимияти [[болшевикон]] табдил ёфт. Он дар парчам, нишонҳо, шиорҳо ва ороишоти расмии [[Иттиҳоди Шӯравӣ]] васеъ истифода мешуд. Парчами [[Ҷумҳурии Шӯравии Сотсиалистии Тоҷикистон]] низ сурхро ҳамчун яке аз рангҳои асосии худ дошт. Имрӯз сурх дар парчамҳои бисёр кишварҳо истифода мешавад, вале маънои он вобаста ба таърих ва фарҳанги ҳар кишвар фарқ мекунад. == Маъноҳои дигари сурх == Дар ҷаҳони муосир сурх дар [[аломатҳои роҳ]], нишонҳои огоҳкунанда, таҷҳизоти [[сӯхторхомӯшкунӣ]] ва дигар воситаҳои амниятӣ истифода мешавад. Ин ранг диққатро зуд ҷалб мекунад ва аз ин рӯ барои нишон додани хатар, манъ ё зарурати таваҷҷуҳ муносиб аст. Дар фарҳанг ва санъат бошад, сурх ҳамоно бо муҳаббат, нерӯ, ҳаяҷон, шодӣ ва ҷасорат пайванд дорад. Аммо маънои равонии он ҳамеша яксон нест ва аз шароити истифода ва таҷрибаи фарҳангии бинанда вобаста мебошад. == Адабиёт == {{reflist}} {{Тобишҳои сурх}} {{Гурӯҳбандии рангҳо}} [[Гурӯҳ:Рангҳои асосӣ]] [[Гурӯҳ:Сурх]] d0auv63owixfxom0wqmagqm7y659h6s 1493404 1493403 2026-11-10T05:53:54Z Zosya95 54344 /* Рангҳои сурх дар ҳунари рангрезии тоҷикон */ 1493404 wikitext text/x-wiki {{Қуттии ранг |ном=Сурх |hex=FF0000 |r=255 |g=0 |b=0 |c=0 |m=100 |y=100 |k=0 |h=0 |s=100 |v=100 |тасвир={{photomontage |photo1a=Pomegranate02 edit.jpg |photo1b=Cardinal.jpg |photo2a=Cardinal Théodore Adrien Sarr 2.JPG |photo2c=Magdalena Frackowiak.jpg |photo3a=Chinese honor guard in column 070322-F-0193C-014.JPEG |size=280 |color_border=#AAAAAA |position=center }} |рамз={{hlist|[[Шодӣ]]|[[Бахт]]|[[Нерӯ]]|[[Меҳргон]]|[[Хатар]]|[[Оташ]]}} }} '''Сурх''' яке аз [[Ранги асосӣ|рангҳои асосӣ]] буда, дар [[спектри намоён]]и [[рӯшноӣ]], дар паҳлӯи ранги [[норинҷӣ]] ҷойгир аст ва [[дарозии мавҷ]]и нури сурх тақрибан 620–750 [[нанометр|нм]] мебошад. Дар [[модели рангии RGB]] сурх яке аз се ранги асосӣ буда, дар [[модели рангии CMYK]] аз омезиши [[арғавонӣ]] ва [[зард]] ҳосил мешавад.<ref name="Spectral">{{cite web |title=Spectral Colors |url=http://hyperphysics.phy-astr.gsu.edu/hbase/vision/specol.html |website=HyperPhysics |publisher=Georgia State University }}</ref><ref name="W3C">{{cite web |title=CSS Color Module Level 3 |url=https://www.w3.org/TR/css-color-3/ |publisher=World Wide Web Consortium }}</ref> Дар [[табиат]] сурхро дар [[хун]], [[оташ]], гулу меваҳо, баъзе [[Маъдан|маъданҳо]] ва [[Ҳайвон|ҳайвонҳо]] дидан мумкин аст. Одамон аз замонҳои қадим ин рангро барои ороиши бадан, ранг кардани матоъ, [[рассомӣ]] ва [[кулолгарӣ]] истифода мебурданд.<ref name="Smithsonian2" /> Сурх дар фарҳангҳои гуногун маъноҳои ҳархела дорад. Он метавонад рамзи [[ҳаёт]], [[муҳаббат]], [[ҷасорат]], нерӯ, шодӣ ва фармонравоӣ бошад, вале ҳамзамон метавонад рамзи хунрезӣ, хатар, ғазаб ё ҷанг низ бошад. Дар фарҳанги тоҷикӣ ва дигар халқҳои эронитабор сурх бо зебоӣ, хушбахтӣ, ҷашну маросимҳо, гулҳо ва баъзе фаҳмишҳои динӣ пайванд дорад.<ref name="IranicaColor">{{cite encyclopedia |last1=Schimmel |first1=Annemarie |last2=Soucek |first2=Priscilla P. |title=Color |encyclopedia=Encyclopaedia Iranica |volume=VI |pages=46–50 |year=1992 |url=https://www.iranicaonline.org/articles/color-pers-rang/ }}</ref><ref name="Rahimi">{{cite journal |last=Раҳимӣ |first=Дилшод |title=Ифодаи номи рангҳо дар гуфтори ҳунармандон |journal=Паёмномаи фарҳанг |year=2020 |issue=1 (49) |pages=5–10 |publisher=Пажӯҳишгоҳи илмӣ-тадқиқотии фарҳанг ва иттилоот |url=https://pitfi.tj/sites/default/files/payomnomai_farhang/payomnomai_farhang_2020_01.pdf }}</ref> == Решаи ном == Вожаи сурх решаи қадимии [[забонҳои эронӣ]] дорад. Дар [[забони авестоӣ]] он ба шакли ''suxra-'' бо маънои «сурх» ва «гарм» омадааст. Дар [[форсии миёна]] ба шакли ''suxr'' ва дар [[форсии нав]] ба шакли ''surx'' ё ''sorx'' табдил ёфтааст.<ref name="Viti3" /> Ин вожа дар дигар забонҳои эронӣ низ ҳамреша дорад. Масалан, дар [[забони пашту]] калимаи ''sūr'' маънои «сурх»-ро дорад. Ба ақидаи баъзе забоншиносон, решаи қадимии ин вожа бо мафҳумҳои сӯхтан, дурахшидан ва гармӣ алоқаманд аст.<ref name="Rahimi2" /><ref name="Tukhtasunov2" /> == Номҳои дигари сурх == {{Асосӣ|Тобишҳои сурх}} Дар забони тоҷикӣ ранги сурх тобишҳои зиёде дорад, ки бисёре аз онҳо номҳои хос доранд. Номи ин рангҳо бештар аз гулҳо, меваҳо, сангҳои қимматбаҳо ва дигар чизҳои табиат гирифта шудааст.<ref name="Rahimi" /> == Хусусиятҳои ранг == === Сурх дар табиат ва рӯшноӣ === [[Акс:Linear visible spectrum.svg|thumb|Сурх дар спектри намоёни рӯшноӣ]] Одам рангҳоро ба воситаи [[чашм]] ва [[мағзи сар]] мебинад. Дар [[тӯрпардаи чашм]], ҳуҷайраҳои махсуси ба рӯшноӣ ҳассос — [[чӯбчаҳо]] ва [[колбачаҳо]] ҷойгиранд. Колбачаҳо барои фарқ кардани рангҳо хизмат мекунанд. Онҳо рӯшноиро ба сигналҳои асабӣ табдил медиҳанд, ки тавассути [[асаби босира]] ба мағзи сар мерасанд. Мағзи сар ин сигналҳоро коркард карда, рангҳоро муайян мекунад.<ref name="Ustoev2023">{{cite book|last=Устоев|first=Мирзо|title=Биология: Анатомия, физиология ва гигиенаи одам|edition=5|publisher=Маориф|place=Душанбе|year=2023|page=168|isbn=978-99985-39-09-9|url=https://www.maorif.tj/storage/libraries/01JBBNBXBDDKFJ50NQ914F1EWD.pdf|language=tg}}</ref> Нури сурх нисбат ба нури [[бунафш]] [[Дарозии мавҷ|дарозии мавҷи]] бештар ва [[Басомад|басомади]] камтар дорад. Ашёи сурх як қисми рӯшноиро ҷаббида, қисми дигарро инъикос мекунад. Чашми инсон рӯшноии инъикосшударо сурх мебинад.<ref name="Spectral"/> === Сурх дар системаҳои рангӣ === Дар [[модели рангии RGB]], ки дар [[монитори компютер]], телефон ва дигар экранҳо истифода мешавад, сурх яке аз се ранги асосии нур аст. Сурхи стандартии вебӣ бо рамзи '''#FF0000''' муайян мешавад.<ref name="W3C" /> Дар [[модели рангии CMYK]], ки дар [[чоп]] истифода мешавад, сурх аз омехтани рангҳои [[арғувонӣ|арғавонӣ]] ва [[зард]] ҳосил мешавад. Аз ин рӯ, сурх дар RGB ранги асосӣ ва дар CMYK ранги дуюминдараҷа ҳисоб мешавад. == Таърих == {{Асосӣ|Таърихи ранги сурх}} === Давраи пеш аз таърих === [[Акс:Pech Merle main.jpg|thumb|Нақши дасти инсон бо рангдонаи сурх дар ғори Пеш-Мерли Фаронса.]] Сурх яке аз қадимтарин рангҳое мебошад, ки одамизод дар санъат истифода кардааст. Дар давраи [[палеолит]] одамон аз хоки сурх, ки дорои [[оксиди оҳан]] буд, [[рангдона]] тайёр мекарданд. Ин маводро [[охра]]и сурх меноманд. Одамон онро кӯфта, бо об ё моддаҳои дигар омехта мекарданд ва барои ороиши бадан, ранг кардани ашё ва наққошии рӯйи санг ба кор мебурданд.<ref name="Smithsonian">{{cite web |title=Red |url=https://asia.si.edu/explore-art-culture/art-stories/colors/red/ |website=National Museum of Asian Art |publisher=Smithsonian Institution }}</ref> Дар ғорҳои қадимии [[Аврупо]] ва [[Африқо]] тасвирҳои ҳайвонот, нақши дастони инсон ва дигар осори бо рангдонаи сурх офаридашуда ёфт шудаанд, ки баъзе аз онҳо таърихи даҳҳо ҳазор соларо доранд. === Давраи бостон === Дар [[Мисри бостон]] сурх дар наққошӣ, ороиши бадан ва маросимҳои динӣ истифода мешуд. Мисриён аз охраи сурх барои ранг кардани деворҳо, пайкараҳо, [[рухсора]] ва [[лаб]] истифода мекарданд. Дар [[Чини бостон]] барои ороиши [[сафол]]у биноҳо аз [[Рангдона|рангдонаҳо]] ва барои ранг кардани матоъ аз [[Рангина|рангинаҳо]] истифода мебурданд. Бо гузашти вақт сурх ба яке аз рангҳои муҳими маросимӣ ва дарборӣ табдил ёфт. Дар фарҳанги чинӣ ин ранг рамзи бахт, шодӣ ва комёбӣ мебошад.<ref name="Smithsonian"/> Дар [[Юнони бостон|Юнону]] [[Руми бостон]] рангдонаҳои маъданӣ, аз ҷумлаи [[шанграф]] ва [[сурби сурх]], истеҳсол мекарданд. Шанграф ранги сурхи дурахшон медод, аммо аз сабаби доштани [[симоб]] заҳрнок буд. Сурби сурх низ моддаи заҳрнок мебошад. == Сурх дар фарҳанги Суғд == [[Акс:Hommes au banquet, pigment sur plâtre, Penjikent, Tadjikistan.jpg|thumb|250px|Зиёфати савдогарони суғдӣ дар деворнигораи Панҷакенти бостонӣ. Асри VIII.]] Дар [[Суғд|Суғди]] бостон сурх яке аз рангҳои муҳими [[деворнигорӣ]] ва ҳунарҳои ороишӣ буд. Деворнигораҳои [[Панҷакенти бостонӣ]], [[Афросиёб (шаҳри бостонӣ)|Афросиёб]], [[Варахша]] ва дигар шаҳрҳои Суғд нишон медиҳанд, ки рассомон аз рангҳои сурх, зард, сафед, сиёҳ ва кабуд истифода мекарданд.<ref name="SogdArt2" /> Дар деворнигораҳои Панҷакент, ки асосан ба асрҳои V–VIII мансубанд, саҳнаҳои зиндагии дарборӣ, зиёфатҳо, достонҳои паҳлавонӣ, афсонаҳо ва худоён тасвир шудаанд. Рассомон барои кашидани ин расмҳо аз рангмояҳои табиӣ, бахусус рангдонаҳои маъданӣ, истифода мекарданд. Барои ҳосил кардани ранги сурх аз рангдонаҳое чун [[охра]]и сурх, [[ҳематит]], [[шанграф]] ва [[сурби сурх]] истифода мешуд.<ref name="Kosolapov">{{cite book |last1=Косолапов |first1=А. И. |last2=Маршак |first2=Б. И. |title=Стенная живопись Средней и Центральной Азии: историко-художественное и лабораторное исследование |publisher=Формика |place=Санкт-Петербург |year=1999 |url=https://www.kronk.spb.ru/library/kosolapov-marshak-1999-t1.htm }}</ref> [[Акс: A silk samite fragment with winged bulls, Central Asia, Sogdiana, 7th-8th century.jpg|thumb|250px|Порчаи матои абрешимии суғдӣ бо тасвири говҳои болдор дар заминаи сурхи қирмизӣ. Асрҳои VII–VIII.]] Ранги сурх дар бофандагии суғдиён низ истифода мешуд. Яке аз намунаҳои он порчаи матои абрешимии асрҳои VII–VIII мебошад, ки дар заминаи қирмизии он говҳои болдор тасвир шудаанд. Ин матоъ бо шаш ранг, аз ҷумла сурхи олучагӣ, сафед, кабуди тира, зард ва сабз бофта шудааст.<ref name="SogdSilk">{{cite web |title=A silk samite fragment with winged bulls, Central Asia, Sogdiana, 7th/8th century |url=https://www.sothebys.com/en/buy/auction/2026/arts-of-the-islamic-world-india-l26220/a-silk-samite-fragment-with-winged-bulls-central |website=Sotheby's }}</ref> {{clear}} === Толори сурхи Варахша === Яке аз намунаҳои номдори корбурди ранги сурх дар санъати Суғд Толори сурх дар қасри [[Варахша]] мебошад. Ин қаср дар наздикии [[Бухоро]] ҷойгир буда, деворнигораҳои он ба асрҳои VII–VIII мансубанд. Ин толор аз он сабаб «Толори сурх» ном гирифтааст, ки заминаи деворнигораҳои он асосан сурх аст. Дар ин деворнигораҳо саворони фил, палангҳо ва дигар ҷонварони афсонавӣ тасвир шудаанд.<ref name="Varakhsha2" /> [[File:Wall Paintings in the Palace at Varakhsha.jpg|thumb|center|1000px|Деворнигораи Варахша. Асри VIII.]] {{clear}} == Сурх дар фарҳанги тоҷикон == === Маъноҳои рамзӣ === Дар фарҳанги тоҷикон сурх яке аз рангҳои маъмули ҷашну маросимҳо буда, бештар рамзи шодӣ, зебоӣ, ҷавонӣ ва хушбахтӣ мебошад.<ref name="Rahimi"/> Сурх ҳамчунин метавонад рамзи оташ, хун ва ҷасорат бошад. Маънои ин ранг вобаста ба маросим ва минтақа фарқ мекунад. Масалан, дар баъзе мавридҳо сурх нишонаи хушбахтӣ ва дар мавридҳои дигар рамзи ҷанг, хатар ё қурбонӣ аст. === Сурх дар Наврӯз === {{Асосӣ|Наврӯз}} Дар баъзе минтақаҳои Тоҷикистон сурх дар маросимҳои [[Наврӯз]] аҳамияти махсус дорад. Дар баъзе оинҳои [[Бадахшон]] пеш аз Наврӯз соҳиби хона ду ҷорӯби сурхро назди даромадгоҳ мегузошт ва бар болои дар матои сурх меовехт. Дар ин маросим сурх рамзи шодӣ, бахт ва рӯзгори нек ба шумор мерафт.<ref name="IranicaNowruz">{{cite encyclopedia |last=Shahbazi |first=Alireza Shapur |title=Nowruz ii. In the Islamic Period |encyclopedia=Encyclopaedia Iranica |year=2000 |url=https://www.iranicaonline.org/articles/nowruz-ii/ }}</ref> === Сурх дар Меҳргон === {{Асосӣ|Меҳргон}} [[Меҳргон]] яке аз ҷашнҳои бостонии мардуми эронитабор буда, бо фарорасии тирамоҳ ва ҳосилчинӣ алоқаманд аст. Дар фарҳанги тоҷикон рангҳои сурх, арғавонӣ, норинҷӣ ва [[Заррин|заррин]] бо ин ҷашн пайванд доранд. Ин рангҳо баргҳои хазон, меваҳои пухта, нури офтоб ва фаровонии ҳосилро ба ёд меоранд.<ref name="Rahimi"/> Меҳргон ҳамчунин бо [[Меҳр (эзад)|Меҳр]] ё Митро, яке аз эзадони эронии бостон, алоқаманд аст. Меҳр дар эътиқодоти қадим бо рӯшноӣ ва аҳду паймон пайванд дошт. Аз ин рӯ, дар баъзе навиштаҳо рангҳои сурху зарринро ба нури офтоб ва ҷашни Меҳргон нисбат медиҳанд.<ref>{{cite web |title=Меҳргон — ҷашни ниёгон — аз бостон то имрӯз |url=https://amit.tj/tj/mekhrgon-chashni-niyogon-az-boston-imruz |publisher=Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон }}</ref> === Сурх дар ҳунарҳои мардумӣ === Сурх дар [[сӯзанӣ]], [[абрбандӣ]], [[чакан]], [[қолинбофӣ]], [[гилембофӣ]] ва дигар ҳунарҳои мардумии тоҷикон васеъ истифода мешавад. Дар [[Сӯзанӣ|сӯзани]]ҳои тоҷикӣ тобишҳои гуногуни сурх, аз ҷумла [[Қирмизӣ|қирмизӣ]] ва гулобӣ, барои тасвири лола, садбарг, анор ва дигар нақшҳои гулдор истифода мешаванд. Сӯзаниҳо барои ороиши хона ва ҳамчун қисми [[бӯхчаи арӯс]] омода мешуданд. Нақшҳои гулу анор аксаран рамзи зебоӣ, баракат ва фаровонӣ ба шумор мерафтанд.<ref name="SuzaniWCC"/> Дар [[чакан]]и тоҷикӣ низ сурх яке аз рангҳои маъмул аст. Нақшҳои гулу баргро бо риштаҳои рангоранг, аз ҷумла сурх, рӯйи матоъ медӯзанд. Дар баъзе минтақаҳо матои сурх ҳамчун заминаи чакан истифода мешавад.<ref name="UNESCOChakan"/> == Ранги сурх дар адабиёти тоҷик == Дар [[адабиёти форсӣ|адабиёти тоҷик]] сурх яке аз рангҳои серистеъмол буда, шоирон онро барои тасвири чеҳра, лаб, гул, шароб, оташ, хун, муҳаббат ва шуҷоат истифода мебаранд. Дар шеъри классикӣ ранги сурх бештар бо чунин маъноҳо меояд: * '''Гули сурх''' — зебоӣ, баҳор ва маҳбуб. * '''Лаби лаъл''' — лаби сурх ва зебои маҳбуба. * '''Чеҳраи гулгун''' — рӯйи зебо ё сурхтоб. * '''Бодаи гулгун''' — шароби сурх. * '''Лолаи сурх''' — ишқ, хун ё ҷонфидоӣ. * '''Оташи сурх''' — гармӣ, нерӯ ва ишқи пуршӯр. Вобаста ба мазмуни шеър сурх метавонад ҳам рамзи ишқу зебоӣ ва ҳам рамзи хун, ғазаб ё ҷонфидоӣ бошад.<ref name="IranicaColor"/> === Сурх дар шеъри Рӯдакӣ === Дар ашъори [[Рӯдакӣ|Абӯабдуллоҳи Рӯдакӣ]] низ тасвирҳои вобаста ба ранги сурх бисёранд. Масалан, дар яке аз байтҳои ӯ омадааст: {{Иқтибос|Самоъу бодаи гулгун ва лӯъбатон чу моҳ,<br>Агар фаришта бибинад, дарафтад дар чоҳ.<ref name="Rudaki">{{cite web |title=Рӯдакӣ — Қасидаҳо ва қитъаҳо, №104 |url=https://ganjoor.net/roodaki/baghimande/sh104 |website=Ганҷур |language=fa }}</ref>}} Дар ин байт «бодаи гулгун» ба маънои шароби сурх омадааст. Истифодаи вожаи «гулгун» нишон медиҳад, ки дар забони адабии форсӣ-тоҷикӣ ранги сурхро на танҳо бо номи мустақим, балки тавассути монанд кардан ба гул ва дигар ашёи табиат низ ифода мекарданд. === Сурх ва сурхрӯйӣ === Дар забони тоҷикӣ ибораи '''сурхрӯй''' ё '''рӯйсафед''' ба шахси обрӯманд ва сарбаланд низ гуфта мешавад. «Сурхрӯй шудан» дар баъзе мавридҳо маънои шармидан ва сурх шудани рӯйро дорад, вале дар адабиёти классикӣ сурхрӯйӣ метавонад рамзи обрӯ ва сарбаландӣ бошад. Дар адабиёти ирфонӣ сурх баъзан бо қудрати рӯҳонӣ ва ишқи илоҳӣ пайванд мегирад. Масалан, дар осори баъзе орифон ва шоирони форсӣ сурх рамзи нерӯи ботинӣ ва таҷрибаи маънавӣ мебошад.<ref name="IranicaColor"/> === Сурх дар «Ҳафт пайкар» === Дар достони '''[[Ҳафт пайкар]]'''-и [[Низомии Ганҷавӣ]] рангҳо бо рӯзҳои ҳафта ва сайёраҳо алоқаманд мебошанд. Дар низоми рамзии асар сурх бо [[Баҳром (сайёра)|сайёраи Баҳром]] ва рӯзи сешанбе пайванд дорад. Ин анъана аз тасаввуроти куҳани [[ахтаршиносӣ]] ва рамзшиносии рангҳо сарчашма мегирад.<ref name="IranicaColor"/> Дар осори адабии форсӣ чунин робитаҳои байни рангҳо, сайёраҳо ва рӯзҳои ҳафта дар давраҳои гуногун истифода шудаанд. == Сурх дар устураҳо ва эътиқодоти эронӣ == === Сурх, оташ ва рӯшноӣ === Дар фарҳангҳои қадими эронӣ оташ аз унсурҳои муҳими динӣ ва маросимӣ буд. Ранги сурху норинҷии шуълаи оташ бо гармӣ, рӯшноӣ ва нерӯ алоқаманд аст. Аз ин сабаб сурх дар баъзе шарҳҳои фарҳангӣ бо офтоб, оташ ва нерӯи зиндагӣ пайванд дода мешавад. Дар [[зардуштия]] оташ рамзи муҳими покӣ ва рӯшноӣ мебошад. Аммо ин маънои онро надорад, ки сурх ягона ранги муқаддаси ин дин аст. Масалан, либоси сафед низ дар маросимҳои зардуштӣ ҷойгоҳи махсус дорад.<ref name="IranicaColor"/> Дар [[Чоршанбеи сурӣ]], ки дар баъзе минтақаҳои Эрон ҷашн гирифта мешавад, мардум аз болои оташ мепаранд. Дар ин маросим сурхӣ бо тандурустӣ ва нерӯи зиндагӣ алоқаманд аст. Пайдоиши номи «сурӣ» баҳснок аст, вале баъзе муҳаққиқон онро бо вожаи куҳани ''сур'' ба маънои сурх мепайванданд.<ref name="IranicaSuri">{{cite encyclopedia |last1=Saʿidi-Sirjani |first1=Ali-Akbar |last2=Kasheff |first2=Manouchehr |title=Čahāršanba-Sūrī |encyclopedia=Encyclopaedia Iranica |year=1990 |url=https://www.iranicaonline.org/articles/caharsanba-suri/ }}</ref> === Сурх ва Сиёвуш === Дар устураҳо ва адабиёти эронӣ сурх метавонад рамзи хуни рехташуда ва қурбонӣ бошад. Яке аз чеҳраҳои муҳими ин анъана [[Сиёвуш]] аст, ки достони ӯ дар [[Шоҳнома]]и [[Фирдавсӣ]] нақл шудааст. Сиёвуш дар адабиёт ва фарҳанги мардумӣ рамзи бегуноҳӣ ва марги фоҷиавӣ мебошад. Дар баъзе шарҳҳои адабӣ лолаи сурх бо хуни шаҳидон ва сарнавишти қаҳрамонони фоҷиавӣ, аз ҷумла Сиёвуш, пайванд дода мешавад.<ref name="IranicaHusayn">{{cite encyclopedia |title=Ḥosayn b. ʿAli ii. In Popular Shiʿism |encyclopedia=Encyclopaedia Iranica |url=https://www.iranicaonline.org/articles/hosayn-b-ali-ii/ }}</ref> Ин робита пеш аз ҳама як тасвири адабӣ ва устуравӣ аст; онро набояд ҳамчун далели пайдоиши ҳамаи навъҳои гули лола аз хуни Сиёвуш фаҳмид. === Лолаи сурх === [[Акс:Red poppies vertical.jpg|thumb|Гулҳои сурх дар адабиёти тоҷик рамзи зебоӣ, баҳор ва баъзан хун ё шаҳодат мебошанд.]] [[Лола]] яке аз гулҳои машҳур дар фарҳанги тоҷикон аст. Дар шеър ва ҳунарҳои мардумӣ лолаи сурх бо ҷавонӣ, муҳаббат, зебоӣ ва баҳор алоқаманд аст. Дар баъзе анъанаҳои адабӣ лолаи сурх метавонад рамзи хуни шаҳидон низ бошад. Ин маъно дар адабиёти форсӣ ва дар шеърҳои баъзе шоирони давраҳои баъдӣ дида мешавад.<ref name="IranicaColor"/> Дар Тоҷикистон гули лола дар нақшҳои [[чакан]], сӯзанӣ ва дигар ҳунарҳои ороишӣ низ истифода мешавад. == Рангҳои сурх дар ҳунари рангрезии тоҷикон == {{Асосӣ|Рангрезӣ}} Дар гузашта рангрезони тоҷик рангҳои сурхро аз маводи гуногуни табиӣ тайёр мекарданд. === Рӯян === Рӯян (''[[Rubia tinctorum]]'') гиёҳест, ки аз решааш ранги сурх мегиранд. Он яке аз сарчашмаҳои асосии ранги сурх дар ҳунари анъанавии рангрезии тоҷикон ба шумор мерафт. Рангрезон решаи рӯяни сесоларо хушк ва майда карда, дар об меҷӯшонданд. Сипас дар ин об риштаҳои пахтагӣ ва абрешимиро ранг мекарданд. Барои устувор шудани ранг аз моддаҳои ёрирасон, аз ҷумла бузғунҷ (ғуддаҳои баъзе дарахтони писта) истифода мебурданд. Рӯян вобаста ба тарзи рангкунӣ аз [[Гулобӣ (ранг)|гулобӣ]] то сурхи тира ранг медиҳад.<ref name="Ershov">{{cite book |last=Ершов |first=Н. Н. |title=Каратаг и его ремесла |publisher=Дониш |place=Душанбе |year=1984 |pages=44–46 |url=https://abashin.org/wp-content/uploads/2024/02/ershov2.pdf }}</ref> === Қирмиз === [[Қирмиз]] ранги сурхест, ки аз баъзе ҳашарот ба даст меояд. Дар Қаратоғ онро бештар барои ранг кардани абрешим истифода мебурданд. Қирмизро аз минтақаҳои дигар меоварданд ва аз ин рӯ ранги гаронбаҳо ба шумор мерафт.<ref name="Ershov" /> === Анор ва дигар рустаниҳо === Дар ҳунарҳои мардумӣ рангро аз пӯст, реша ва меваи рустаниҳо низ мегирифтанд. Яке аз чунин мавод [[пӯсти анор]] буд, ки вобаста ба тарзи тайёр кардан ва моддаҳои ёрирасон рангҳои гуногун медод.<ref name="Ershov" /> == Сурх дар рамзҳои давлатӣ ва сиёсӣ == === Парчами Тоҷикистон === [[Акс:Flag of Tajikistan.svg|thumb|Ранги сурх қисми болоии [[Парчами Тоҷикистон|Парчами давлатии Тоҷикистон]]ро ташкил медиҳад.]] Сурх яке аз се ранги [[Парчами Тоҷикистон|Парчами давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] мебошад. Дар шарҳҳои рамзии парчам сурх аксаран бо истиқлол, ҷасорат, мубориза ва ҷоннисорӣ пайванд дода мешавад. Ин шарҳҳо аз тавсифи расмии тарҳи парчам фарқ доранд. Мувофиқи маълумоти сомонаи расмии Президенти Тоҷикистон, рамзи рақамии сурхи парчам '''#DC161D''' мебошад, ки аз сурхи стандартии вебӣ (#FF0000) фарқ мекунад.<ref name="Flag">{{cite web |title=Рамзҳои давлатӣ |url=https://www.president.tj/symbols |website=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |language=tg }}</ref> === Сурх дар ҳаракатҳои сиёсӣ === Аз асри XIX сар карда, сурх ба яке аз рангҳои рамзии ҳаракатҳои [[сотсиализм|сотсиалистӣ]] ва [[коммунизм|коммунистӣ]] табдил ёфт. Пас аз [[Инқилоби Октябр]] дар соли 1917 ранги сурх ба рамзи асосии ҳокимияти [[болшевикон]] табдил ёфт. Он дар парчам, нишонҳо, шиорҳо ва ороишоти расмии [[Иттиҳоди Шӯравӣ]] васеъ истифода мешуд. Парчами [[Ҷумҳурии Шӯравии Сотсиалистии Тоҷикистон]] низ сурхро ҳамчун яке аз рангҳои асосии худ дошт. Имрӯз сурх дар парчамҳои бисёр кишварҳо истифода мешавад, вале маънои он вобаста ба таърих ва фарҳанги ҳар кишвар фарқ мекунад. == Маъноҳои дигари сурх == Дар ҷаҳони муосир сурх дар [[аломатҳои роҳ]], нишонҳои огоҳкунанда, таҷҳизоти [[сӯхторхомӯшкунӣ]] ва дигар воситаҳои амниятӣ истифода мешавад. Ин ранг диққатро зуд ҷалб мекунад ва аз ин рӯ барои нишон додани хатар, манъ ё зарурати таваҷҷуҳ муносиб аст. Дар фарҳанг ва санъат бошад, сурх ҳамоно бо муҳаббат, нерӯ, ҳаяҷон, шодӣ ва ҷасорат пайванд дорад. Аммо маънои равонии он ҳамеша яксон нест ва аз шароити истифода ва таҷрибаи фарҳангии бинанда вобаста мебошад. == Адабиёт == {{reflist}} {{Тобишҳои сурх}} {{Гурӯҳбандии рангҳо}} [[Гурӯҳ:Рангҳои асосӣ]] [[Гурӯҳ:Сурх]] jl79i1aqdqdiv4uvfpsg0utft5qa31w 1493405 1493404 2026-11-10T05:54:56Z Zosya95 54344 /* Рангҳои сурх дар ҳунари рангрезии тоҷикон */ 1493405 wikitext text/x-wiki {{Қуттии ранг |ном=Сурх |hex=FF0000 |r=255 |g=0 |b=0 |c=0 |m=100 |y=100 |k=0 |h=0 |s=100 |v=100 |тасвир={{photomontage |photo1a=Pomegranate02 edit.jpg |photo1b=Cardinal.jpg |photo2a=Cardinal Théodore Adrien Sarr 2.JPG |photo2c=Magdalena Frackowiak.jpg |photo3a=Chinese honor guard in column 070322-F-0193C-014.JPEG |size=280 |color_border=#AAAAAA |position=center }} |рамз={{hlist|[[Шодӣ]]|[[Бахт]]|[[Нерӯ]]|[[Меҳргон]]|[[Хатар]]|[[Оташ]]}} }} '''Сурх''' яке аз [[Ранги асосӣ|рангҳои асосӣ]] буда, дар [[спектри намоён]]и [[рӯшноӣ]], дар паҳлӯи ранги [[норинҷӣ]] ҷойгир аст ва [[дарозии мавҷ]]и нури сурх тақрибан 620–750 [[нанометр|нм]] мебошад. Дар [[модели рангии RGB]] сурх яке аз се ранги асосӣ буда, дар [[модели рангии CMYK]] аз омезиши [[арғавонӣ]] ва [[зард]] ҳосил мешавад.<ref name="Spectral">{{cite web |title=Spectral Colors |url=http://hyperphysics.phy-astr.gsu.edu/hbase/vision/specol.html |website=HyperPhysics |publisher=Georgia State University }}</ref><ref name="W3C">{{cite web |title=CSS Color Module Level 3 |url=https://www.w3.org/TR/css-color-3/ |publisher=World Wide Web Consortium }}</ref> Дар [[табиат]] сурхро дар [[хун]], [[оташ]], гулу меваҳо, баъзе [[Маъдан|маъданҳо]] ва [[Ҳайвон|ҳайвонҳо]] дидан мумкин аст. Одамон аз замонҳои қадим ин рангро барои ороиши бадан, ранг кардани матоъ, [[рассомӣ]] ва [[кулолгарӣ]] истифода мебурданд.<ref name="Smithsonian2" /> Сурх дар фарҳангҳои гуногун маъноҳои ҳархела дорад. Он метавонад рамзи [[ҳаёт]], [[муҳаббат]], [[ҷасорат]], нерӯ, шодӣ ва фармонравоӣ бошад, вале ҳамзамон метавонад рамзи хунрезӣ, хатар, ғазаб ё ҷанг низ бошад. Дар фарҳанги тоҷикӣ ва дигар халқҳои эронитабор сурх бо зебоӣ, хушбахтӣ, ҷашну маросимҳо, гулҳо ва баъзе фаҳмишҳои динӣ пайванд дорад.<ref name="IranicaColor">{{cite encyclopedia |last1=Schimmel |first1=Annemarie |last2=Soucek |first2=Priscilla P. |title=Color |encyclopedia=Encyclopaedia Iranica |volume=VI |pages=46–50 |year=1992 |url=https://www.iranicaonline.org/articles/color-pers-rang/ }}</ref><ref name="Rahimi">{{cite journal |last=Раҳимӣ |first=Дилшод |title=Ифодаи номи рангҳо дар гуфтори ҳунармандон |journal=Паёмномаи фарҳанг |year=2020 |issue=1 (49) |pages=5–10 |publisher=Пажӯҳишгоҳи илмӣ-тадқиқотии фарҳанг ва иттилоот |url=https://pitfi.tj/sites/default/files/payomnomai_farhang/payomnomai_farhang_2020_01.pdf }}</ref> == Решаи ном == Вожаи сурх решаи қадимии [[забонҳои эронӣ]] дорад. Дар [[забони авестоӣ]] он ба шакли ''suxra-'' бо маънои «сурх» ва «гарм» омадааст. Дар [[форсии миёна]] ба шакли ''suxr'' ва дар [[форсии нав]] ба шакли ''surx'' ё ''sorx'' табдил ёфтааст.<ref name="Viti3" /> Ин вожа дар дигар забонҳои эронӣ низ ҳамреша дорад. Масалан, дар [[забони пашту]] калимаи ''sūr'' маънои «сурх»-ро дорад. Ба ақидаи баъзе забоншиносон, решаи қадимии ин вожа бо мафҳумҳои сӯхтан, дурахшидан ва гармӣ алоқаманд аст.<ref name="Rahimi2" /><ref name="Tukhtasunov2" /> == Номҳои дигари сурх == {{Асосӣ|Тобишҳои сурх}} Дар забони тоҷикӣ ранги сурх тобишҳои зиёде дорад, ки бисёре аз онҳо номҳои хос доранд. Номи ин рангҳо бештар аз гулҳо, меваҳо, сангҳои қимматбаҳо ва дигар чизҳои табиат гирифта шудааст.<ref name="Rahimi" /> == Хусусиятҳои ранг == === Сурх дар табиат ва рӯшноӣ === [[Акс:Linear visible spectrum.svg|thumb|Сурх дар спектри намоёни рӯшноӣ]] Одам рангҳоро ба воситаи [[чашм]] ва [[мағзи сар]] мебинад. Дар [[тӯрпардаи чашм]], ҳуҷайраҳои махсуси ба рӯшноӣ ҳассос — [[чӯбчаҳо]] ва [[колбачаҳо]] ҷойгиранд. Колбачаҳо барои фарқ кардани рангҳо хизмат мекунанд. Онҳо рӯшноиро ба сигналҳои асабӣ табдил медиҳанд, ки тавассути [[асаби босира]] ба мағзи сар мерасанд. Мағзи сар ин сигналҳоро коркард карда, рангҳоро муайян мекунад.<ref name="Ustoev2023">{{cite book|last=Устоев|first=Мирзо|title=Биология: Анатомия, физиология ва гигиенаи одам|edition=5|publisher=Маориф|place=Душанбе|year=2023|page=168|isbn=978-99985-39-09-9|url=https://www.maorif.tj/storage/libraries/01JBBNBXBDDKFJ50NQ914F1EWD.pdf|language=tg}}</ref> Нури сурх нисбат ба нури [[бунафш]] [[Дарозии мавҷ|дарозии мавҷи]] бештар ва [[Басомад|басомади]] камтар дорад. Ашёи сурх як қисми рӯшноиро ҷаббида, қисми дигарро инъикос мекунад. Чашми инсон рӯшноии инъикосшударо сурх мебинад.<ref name="Spectral"/> === Сурх дар системаҳои рангӣ === Дар [[модели рангии RGB]], ки дар [[монитори компютер]], телефон ва дигар экранҳо истифода мешавад, сурх яке аз се ранги асосии нур аст. Сурхи стандартии вебӣ бо рамзи '''#FF0000''' муайян мешавад.<ref name="W3C" /> Дар [[модели рангии CMYK]], ки дар [[чоп]] истифода мешавад, сурх аз омехтани рангҳои [[арғувонӣ|арғавонӣ]] ва [[зард]] ҳосил мешавад. Аз ин рӯ, сурх дар RGB ранги асосӣ ва дар CMYK ранги дуюминдараҷа ҳисоб мешавад. == Таърих == {{Асосӣ|Таърихи ранги сурх}} === Давраи пеш аз таърих === [[Акс:Pech Merle main.jpg|thumb|Нақши дасти инсон бо рангдонаи сурх дар ғори Пеш-Мерли Фаронса.]] Сурх яке аз қадимтарин рангҳое мебошад, ки одамизод дар санъат истифода кардааст. Дар давраи [[палеолит]] одамон аз хоки сурх, ки дорои [[оксиди оҳан]] буд, [[рангдона]] тайёр мекарданд. Ин маводро [[охра]]и сурх меноманд. Одамон онро кӯфта, бо об ё моддаҳои дигар омехта мекарданд ва барои ороиши бадан, ранг кардани ашё ва наққошии рӯйи санг ба кор мебурданд.<ref name="Smithsonian">{{cite web |title=Red |url=https://asia.si.edu/explore-art-culture/art-stories/colors/red/ |website=National Museum of Asian Art |publisher=Smithsonian Institution }}</ref> Дар ғорҳои қадимии [[Аврупо]] ва [[Африқо]] тасвирҳои ҳайвонот, нақши дастони инсон ва дигар осори бо рангдонаи сурх офаридашуда ёфт шудаанд, ки баъзе аз онҳо таърихи даҳҳо ҳазор соларо доранд. === Давраи бостон === Дар [[Мисри бостон]] сурх дар наққошӣ, ороиши бадан ва маросимҳои динӣ истифода мешуд. Мисриён аз охраи сурх барои ранг кардани деворҳо, пайкараҳо, [[рухсора]] ва [[лаб]] истифода мекарданд. Дар [[Чини бостон]] барои ороиши [[сафол]]у биноҳо аз [[Рангдона|рангдонаҳо]] ва барои ранг кардани матоъ аз [[Рангина|рангинаҳо]] истифода мебурданд. Бо гузашти вақт сурх ба яке аз рангҳои муҳими маросимӣ ва дарборӣ табдил ёфт. Дар фарҳанги чинӣ ин ранг рамзи бахт, шодӣ ва комёбӣ мебошад.<ref name="Smithsonian"/> Дар [[Юнони бостон|Юнону]] [[Руми бостон]] рангдонаҳои маъданӣ, аз ҷумлаи [[шанграф]] ва [[сурби сурх]], истеҳсол мекарданд. Шанграф ранги сурхи дурахшон медод, аммо аз сабаби доштани [[симоб]] заҳрнок буд. Сурби сурх низ моддаи заҳрнок мебошад. == Сурх дар фарҳанги Суғд == [[Акс:Hommes au banquet, pigment sur plâtre, Penjikent, Tadjikistan.jpg|thumb|250px|Зиёфати савдогарони суғдӣ дар деворнигораи Панҷакенти бостонӣ. Асри VIII.]] Дар [[Суғд|Суғди]] бостон сурх яке аз рангҳои муҳими [[деворнигорӣ]] ва ҳунарҳои ороишӣ буд. Деворнигораҳои [[Панҷакенти бостонӣ]], [[Афросиёб (шаҳри бостонӣ)|Афросиёб]], [[Варахша]] ва дигар шаҳрҳои Суғд нишон медиҳанд, ки рассомон аз рангҳои сурх, зард, сафед, сиёҳ ва кабуд истифода мекарданд.<ref name="SogdArt2" /> Дар деворнигораҳои Панҷакент, ки асосан ба асрҳои V–VIII мансубанд, саҳнаҳои зиндагии дарборӣ, зиёфатҳо, достонҳои паҳлавонӣ, афсонаҳо ва худоён тасвир шудаанд. Рассомон барои кашидани ин расмҳо аз рангмояҳои табиӣ, бахусус рангдонаҳои маъданӣ, истифода мекарданд. Барои ҳосил кардани ранги сурх аз рангдонаҳое чун [[охра]]и сурх, [[ҳематит]], [[шанграф]] ва [[сурби сурх]] истифода мешуд.<ref name="Kosolapov">{{cite book |last1=Косолапов |first1=А. И. |last2=Маршак |first2=Б. И. |title=Стенная живопись Средней и Центральной Азии: историко-художественное и лабораторное исследование |publisher=Формика |place=Санкт-Петербург |year=1999 |url=https://www.kronk.spb.ru/library/kosolapov-marshak-1999-t1.htm }}</ref> [[Акс: A silk samite fragment with winged bulls, Central Asia, Sogdiana, 7th-8th century.jpg|thumb|250px|Порчаи матои абрешимии суғдӣ бо тасвири говҳои болдор дар заминаи сурхи қирмизӣ. Асрҳои VII–VIII.]] Ранги сурх дар бофандагии суғдиён низ истифода мешуд. Яке аз намунаҳои он порчаи матои абрешимии асрҳои VII–VIII мебошад, ки дар заминаи қирмизии он говҳои болдор тасвир шудаанд. Ин матоъ бо шаш ранг, аз ҷумла сурхи олучагӣ, сафед, кабуди тира, зард ва сабз бофта шудааст.<ref name="SogdSilk">{{cite web |title=A silk samite fragment with winged bulls, Central Asia, Sogdiana, 7th/8th century |url=https://www.sothebys.com/en/buy/auction/2026/arts-of-the-islamic-world-india-l26220/a-silk-samite-fragment-with-winged-bulls-central |website=Sotheby's }}</ref> {{clear}} === Толори сурхи Варахша === Яке аз намунаҳои номдори корбурди ранги сурх дар санъати Суғд Толори сурх дар қасри [[Варахша]] мебошад. Ин қаср дар наздикии [[Бухоро]] ҷойгир буда, деворнигораҳои он ба асрҳои VII–VIII мансубанд. Ин толор аз он сабаб «Толори сурх» ном гирифтааст, ки заминаи деворнигораҳои он асосан сурх аст. Дар ин деворнигораҳо саворони фил, палангҳо ва дигар ҷонварони афсонавӣ тасвир шудаанд.<ref name="Varakhsha2" /> [[File:Wall Paintings in the Palace at Varakhsha.jpg|thumb|center|1000px|Деворнигораи Варахша. Асри VIII.]] {{clear}} == Сурх дар фарҳанги тоҷикон == === Маъноҳои рамзӣ === Дар фарҳанги тоҷикон сурх яке аз рангҳои маъмули ҷашну маросимҳо буда, бештар рамзи шодӣ, зебоӣ, ҷавонӣ ва хушбахтӣ мебошад.<ref name="Rahimi"/> Сурх ҳамчунин метавонад рамзи оташ, хун ва ҷасорат бошад. Маънои ин ранг вобаста ба маросим ва минтақа фарқ мекунад. Масалан, дар баъзе мавридҳо сурх нишонаи хушбахтӣ ва дар мавридҳои дигар рамзи ҷанг, хатар ё қурбонӣ аст. === Сурх дар Наврӯз === {{Асосӣ|Наврӯз}} Дар баъзе минтақаҳои Тоҷикистон сурх дар маросимҳои [[Наврӯз]] аҳамияти махсус дорад. Дар баъзе оинҳои [[Бадахшон]] пеш аз Наврӯз соҳиби хона ду ҷорӯби сурхро назди даромадгоҳ мегузошт ва бар болои дар матои сурх меовехт. Дар ин маросим сурх рамзи шодӣ, бахт ва рӯзгори нек ба шумор мерафт.<ref name="IranicaNowruz">{{cite encyclopedia |last=Shahbazi |first=Alireza Shapur |title=Nowruz ii. In the Islamic Period |encyclopedia=Encyclopaedia Iranica |year=2000 |url=https://www.iranicaonline.org/articles/nowruz-ii/ }}</ref> === Сурх дар Меҳргон === {{Асосӣ|Меҳргон}} [[Меҳргон]] яке аз ҷашнҳои бостонии мардуми эронитабор буда, бо фарорасии тирамоҳ ва ҳосилчинӣ алоқаманд аст. Дар фарҳанги тоҷикон рангҳои сурх, арғавонӣ, норинҷӣ ва [[Заррин|заррин]] бо ин ҷашн пайванд доранд. Ин рангҳо баргҳои хазон, меваҳои пухта, нури офтоб ва фаровонии ҳосилро ба ёд меоранд.<ref name="Rahimi"/> Меҳргон ҳамчунин бо [[Меҳр (эзад)|Меҳр]] ё Митро, яке аз эзадони эронии бостон, алоқаманд аст. Меҳр дар эътиқодоти қадим бо рӯшноӣ ва аҳду паймон пайванд дошт. Аз ин рӯ, дар баъзе навиштаҳо рангҳои сурху зарринро ба нури офтоб ва ҷашни Меҳргон нисбат медиҳанд.<ref>{{cite web |title=Меҳргон — ҷашни ниёгон — аз бостон то имрӯз |url=https://amit.tj/tj/mekhrgon-chashni-niyogon-az-boston-imruz |publisher=Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон }}</ref> === Сурх дар ҳунарҳои мардумӣ === Сурх дар [[сӯзанӣ]], [[абрбандӣ]], [[чакан]], [[қолинбофӣ]], [[гилембофӣ]] ва дигар ҳунарҳои мардумии тоҷикон васеъ истифода мешавад. Дар [[Сӯзанӣ|сӯзани]]ҳои тоҷикӣ тобишҳои гуногуни сурх, аз ҷумла [[Қирмизӣ|қирмизӣ]] ва гулобӣ, барои тасвири лола, садбарг, анор ва дигар нақшҳои гулдор истифода мешаванд. Сӯзаниҳо барои ороиши хона ва ҳамчун қисми [[бӯхчаи арӯс]] омода мешуданд. Нақшҳои гулу анор аксаран рамзи зебоӣ, баракат ва фаровонӣ ба шумор мерафтанд.<ref name="SuzaniWCC"/> Дар [[чакан]]и тоҷикӣ низ сурх яке аз рангҳои маъмул аст. Нақшҳои гулу баргро бо риштаҳои рангоранг, аз ҷумла сурх, рӯйи матоъ медӯзанд. Дар баъзе минтақаҳо матои сурх ҳамчун заминаи чакан истифода мешавад.<ref name="UNESCOChakan"/> == Ранги сурх дар адабиёти тоҷик == Дар [[адабиёти форсӣ|адабиёти тоҷик]] сурх яке аз рангҳои серистеъмол буда, шоирон онро барои тасвири чеҳра, лаб, гул, шароб, оташ, хун, муҳаббат ва шуҷоат истифода мебаранд. Дар шеъри классикӣ ранги сурх бештар бо чунин маъноҳо меояд: * '''Гули сурх''' — зебоӣ, баҳор ва маҳбуб. * '''Лаби лаъл''' — лаби сурх ва зебои маҳбуба. * '''Чеҳраи гулгун''' — рӯйи зебо ё сурхтоб. * '''Бодаи гулгун''' — шароби сурх. * '''Лолаи сурх''' — ишқ, хун ё ҷонфидоӣ. * '''Оташи сурх''' — гармӣ, нерӯ ва ишқи пуршӯр. Вобаста ба мазмуни шеър сурх метавонад ҳам рамзи ишқу зебоӣ ва ҳам рамзи хун, ғазаб ё ҷонфидоӣ бошад.<ref name="IranicaColor"/> === Сурх дар шеъри Рӯдакӣ === Дар ашъори [[Рӯдакӣ|Абӯабдуллоҳи Рӯдакӣ]] низ тасвирҳои вобаста ба ранги сурх бисёранд. Масалан, дар яке аз байтҳои ӯ омадааст: {{Иқтибос|Самоъу бодаи гулгун ва лӯъбатон чу моҳ,<br>Агар фаришта бибинад, дарафтад дар чоҳ.<ref name="Rudaki">{{cite web |title=Рӯдакӣ — Қасидаҳо ва қитъаҳо, №104 |url=https://ganjoor.net/roodaki/baghimande/sh104 |website=Ганҷур |language=fa }}</ref>}} Дар ин байт «бодаи гулгун» ба маънои шароби сурх омадааст. Истифодаи вожаи «гулгун» нишон медиҳад, ки дар забони адабии форсӣ-тоҷикӣ ранги сурхро на танҳо бо номи мустақим, балки тавассути монанд кардан ба гул ва дигар ашёи табиат низ ифода мекарданд. === Сурх ва сурхрӯйӣ === Дар забони тоҷикӣ ибораи '''сурхрӯй''' ё '''рӯйсафед''' ба шахси обрӯманд ва сарбаланд низ гуфта мешавад. «Сурхрӯй шудан» дар баъзе мавридҳо маънои шармидан ва сурх шудани рӯйро дорад, вале дар адабиёти классикӣ сурхрӯйӣ метавонад рамзи обрӯ ва сарбаландӣ бошад. Дар адабиёти ирфонӣ сурх баъзан бо қудрати рӯҳонӣ ва ишқи илоҳӣ пайванд мегирад. Масалан, дар осори баъзе орифон ва шоирони форсӣ сурх рамзи нерӯи ботинӣ ва таҷрибаи маънавӣ мебошад.<ref name="IranicaColor"/> === Сурх дар «Ҳафт пайкар» === Дар достони '''[[Ҳафт пайкар]]'''-и [[Низомии Ганҷавӣ]] рангҳо бо рӯзҳои ҳафта ва сайёраҳо алоқаманд мебошанд. Дар низоми рамзии асар сурх бо [[Баҳром (сайёра)|сайёраи Баҳром]] ва рӯзи сешанбе пайванд дорад. Ин анъана аз тасаввуроти куҳани [[ахтаршиносӣ]] ва рамзшиносии рангҳо сарчашма мегирад.<ref name="IranicaColor"/> Дар осори адабии форсӣ чунин робитаҳои байни рангҳо, сайёраҳо ва рӯзҳои ҳафта дар давраҳои гуногун истифода шудаанд. == Сурх дар устураҳо ва эътиқодоти эронӣ == === Сурх, оташ ва рӯшноӣ === Дар фарҳангҳои қадими эронӣ оташ аз унсурҳои муҳими динӣ ва маросимӣ буд. Ранги сурху норинҷии шуълаи оташ бо гармӣ, рӯшноӣ ва нерӯ алоқаманд аст. Аз ин сабаб сурх дар баъзе шарҳҳои фарҳангӣ бо офтоб, оташ ва нерӯи зиндагӣ пайванд дода мешавад. Дар [[зардуштия]] оташ рамзи муҳими покӣ ва рӯшноӣ мебошад. Аммо ин маънои онро надорад, ки сурх ягона ранги муқаддаси ин дин аст. Масалан, либоси сафед низ дар маросимҳои зардуштӣ ҷойгоҳи махсус дорад.<ref name="IranicaColor"/> Дар [[Чоршанбеи сурӣ]], ки дар баъзе минтақаҳои Эрон ҷашн гирифта мешавад, мардум аз болои оташ мепаранд. Дар ин маросим сурхӣ бо тандурустӣ ва нерӯи зиндагӣ алоқаманд аст. Пайдоиши номи «сурӣ» баҳснок аст, вале баъзе муҳаққиқон онро бо вожаи куҳани ''сур'' ба маънои сурх мепайванданд.<ref name="IranicaSuri">{{cite encyclopedia |last1=Saʿidi-Sirjani |first1=Ali-Akbar |last2=Kasheff |first2=Manouchehr |title=Čahāršanba-Sūrī |encyclopedia=Encyclopaedia Iranica |year=1990 |url=https://www.iranicaonline.org/articles/caharsanba-suri/ }}</ref> === Сурх ва Сиёвуш === Дар устураҳо ва адабиёти эронӣ сурх метавонад рамзи хуни рехташуда ва қурбонӣ бошад. Яке аз чеҳраҳои муҳими ин анъана [[Сиёвуш]] аст, ки достони ӯ дар [[Шоҳнома]]и [[Фирдавсӣ]] нақл шудааст. Сиёвуш дар адабиёт ва фарҳанги мардумӣ рамзи бегуноҳӣ ва марги фоҷиавӣ мебошад. Дар баъзе шарҳҳои адабӣ лолаи сурх бо хуни шаҳидон ва сарнавишти қаҳрамонони фоҷиавӣ, аз ҷумла Сиёвуш, пайванд дода мешавад.<ref name="IranicaHusayn">{{cite encyclopedia |title=Ḥosayn b. ʿAli ii. In Popular Shiʿism |encyclopedia=Encyclopaedia Iranica |url=https://www.iranicaonline.org/articles/hosayn-b-ali-ii/ }}</ref> Ин робита пеш аз ҳама як тасвири адабӣ ва устуравӣ аст; онро набояд ҳамчун далели пайдоиши ҳамаи навъҳои гули лола аз хуни Сиёвуш фаҳмид. === Лолаи сурх === [[Акс:Red poppies vertical.jpg|thumb|Гулҳои сурх дар адабиёти тоҷик рамзи зебоӣ, баҳор ва баъзан хун ё шаҳодат мебошанд.]] [[Лола]] яке аз гулҳои машҳур дар фарҳанги тоҷикон аст. Дар шеър ва ҳунарҳои мардумӣ лолаи сурх бо ҷавонӣ, муҳаббат, зебоӣ ва баҳор алоқаманд аст. Дар баъзе анъанаҳои адабӣ лолаи сурх метавонад рамзи хуни шаҳидон низ бошад. Ин маъно дар адабиёти форсӣ ва дар шеърҳои баъзе шоирони давраҳои баъдӣ дида мешавад.<ref name="IranicaColor"/> Дар Тоҷикистон гули лола дар нақшҳои [[чакан]], сӯзанӣ ва дигар ҳунарҳои ороишӣ низ истифода мешавад. == Рангрезии тоҷикон == {{Асосӣ|Рангрезӣ}} Дар гузашта рангрезони тоҷик рангҳои сурхро аз маводи гуногуни табиӣ тайёр мекарданд. === Рӯян === Рӯян (''[[Rubia tinctorum]]'') гиёҳест, ки аз решааш ранги сурх мегиранд. Он яке аз сарчашмаҳои асосии ранги сурх дар ҳунари анъанавии рангрезии тоҷикон ба шумор мерафт. Рангрезон решаи рӯяни сесоларо хушк ва майда карда, дар об меҷӯшонданд. Сипас дар ин об риштаҳои пахтагӣ ва абрешимиро ранг мекарданд. Барои устувор шудани ранг аз моддаҳои ёрирасон, аз ҷумла бузғунҷ (ғуддаҳои баъзе дарахтони писта) истифода мебурданд. Рӯян вобаста ба тарзи рангкунӣ аз [[Гулобӣ (ранг)|гулобӣ]] то сурхи тира ранг медиҳад.<ref name="Ershov">{{cite book |last=Ершов |first=Н. Н. |title=Каратаг и его ремесла |publisher=Дониш |place=Душанбе |year=1984 |pages=44–46 |url=https://abashin.org/wp-content/uploads/2024/02/ershov2.pdf }}</ref> === Қирмиз === [[Қирмиз]] ранги сурхест, ки аз баъзе ҳашарот ба даст меояд. Дар Қаратоғ онро бештар барои ранг кардани абрешим истифода мебурданд. Қирмизро аз минтақаҳои дигар меоварданд ва аз ин рӯ ранги гаронбаҳо ба шумор мерафт.<ref name="Ershov" /> === Анор ва дигар рустаниҳо === Дар ҳунарҳои мардумӣ рангро аз пӯст, реша ва меваи рустаниҳо низ мегирифтанд. Яке аз чунин мавод [[пӯсти анор]] буд, ки вобаста ба тарзи тайёр кардан ва моддаҳои ёрирасон рангҳои гуногун медод.<ref name="Ershov" /> == Рамзҳои давлатӣ ва сиёсӣ == === Парчами Тоҷикистон === [[Акс:Flag of Tajikistan.svg|thumb|Ранги сурх қисми болоии [[Парчами Тоҷикистон|Парчами давлатии Тоҷикистон]]ро ташкил медиҳад.]] Сурх яке аз се ранги [[Парчами Тоҷикистон|Парчами давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] мебошад. Дар шарҳҳои рамзии парчам сурх аксаран бо истиқлол, ҷасорат, мубориза ва ҷоннисорӣ пайванд дода мешавад. Ин шарҳҳо аз тавсифи расмии тарҳи парчам фарқ доранд. Мувофиқи маълумоти сомонаи расмии Президенти Тоҷикистон, рамзи рақамии сурхи парчам '''#DC161D''' мебошад, ки аз сурхи стандартии вебӣ (#FF0000) фарқ мекунад.<ref name="Flag">{{cite web |title=Рамзҳои давлатӣ |url=https://www.president.tj/symbols |website=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |language=tg }}</ref> === Сурх дар ҳаракатҳои сиёсӣ === Аз асри XIX сар карда, сурх ба яке аз рангҳои рамзии ҳаракатҳои [[сотсиализм|сотсиалистӣ]] ва [[коммунизм|коммунистӣ]] табдил ёфт. Пас аз [[Инқилоби Октябр]] дар соли 1917 ранги сурх ба рамзи асосии ҳокимияти [[болшевикон]] табдил ёфт. Он дар парчам, нишонҳо, шиорҳо ва ороишоти расмии [[Иттиҳоди Шӯравӣ]] васеъ истифода мешуд. Парчами [[Ҷумҳурии Шӯравии Сотсиалистии Тоҷикистон]] низ сурхро ҳамчун яке аз рангҳои асосии худ дошт. Имрӯз сурх дар парчамҳои бисёр кишварҳо истифода мешавад, вале маънои он вобаста ба таърих ва фарҳанги ҳар кишвар фарқ мекунад. == Маъноҳои дигари сурх == Дар ҷаҳони муосир сурх дар [[аломатҳои роҳ]], нишонҳои огоҳкунанда, таҷҳизоти [[сӯхторхомӯшкунӣ]] ва дигар воситаҳои амниятӣ истифода мешавад. Ин ранг диққатро зуд ҷалб мекунад ва аз ин рӯ барои нишон додани хатар, манъ ё зарурати таваҷҷуҳ муносиб аст. Дар фарҳанг ва санъат бошад, сурх ҳамоно бо муҳаббат, нерӯ, ҳаяҷон, шодӣ ва ҷасорат пайванд дорад. Аммо маънои равонии он ҳамеша яксон нест ва аз шароити истифода ва таҷрибаи фарҳангии бинанда вобаста мебошад. == Адабиёт == {{reflist}} {{Тобишҳои сурх}} {{Гурӯҳбандии рангҳо}} [[Гурӯҳ:Рангҳои асосӣ]] [[Гурӯҳ:Сурх]] itj7c5179jc443rakruphspgu8f2wb0 0 9712 1493382 1320230 2026-11-10T03:15:46Z VASHGIRD 8035 1493382 wikitext text/x-wiki {{кулоҳи таърихи тақвимӣ}} == Ҷашнҳо == ''Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Ҷашнҳои 10 ноябр]]'' === Байналмилалӣ === * Рӯзи ҷаҳонии ҷавонон (аз соли 1945) * Рӯзи байналмилалии муҳосиб === Миллӣ === * {{Парчамбандӣ|Тоҷикистон}} — Рӯзи кормандони милитсия * {{Парчамбандӣ|Россия}} — Рӯзи кормандони мақомоти корҳои дохилӣ * {{Парчамбандӣ|Куба}} — Рӯзи милитсия === Динӣ === == Рӯйдодҳо == ''Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Рӯйдодҳои 10 ноябр]]'' == Зодрӯзҳо == ''Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Зодагони 10 ноябр]]'' * [[1921]] — [[Тӯйчӣ Эрҷигитов]], Қаҳрамони Иттиҳоди Шӯравӣ, иштирокчии Ҷанги Бузурги Ватанӣ. * [[1935]] — [[Аълохон Афсаҳзод]], адабиётшинос, шарқшинос, матншинос, доктори илмҳои филология (1983), Ходими шоистаи илми Тоҷикистон. * [[1945]] — [[Ӯлмас Мирсаидов]], кимиёдони тоҷик, академики Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон, Президенти Академияи илмҳои Тоҷикистон (1995–2005). == Даргузаштҳо == ''Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Даргузаштагони 10 ноябр]]'' == Ҳамчунин нигаред == {{дарахти гурӯҳҳо}} == Пайвандҳо == * [http://www.wikiwand.com/tg/10_%D0%BD%D0%BE%D1%8F%D0%B1%D1%80 Wikiwand ба забони тоҷикӣ] * [http://www.calend.ru/day/11-10/ Calend.ru: 10 ноября] == Эзоҳ == {{эзоҳ}} [[Гурӯҳ:10 ноябр| ]] 292kuefgvp9chn07p2ksckhcl0939w2 1493433 1493382 2026-11-10T10:39:11Z VASHGIRD 8035 1493433 wikitext text/x-wiki {{кулоҳи таърихи тақвимӣ}} == Ҷашнҳо == ''Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Ҷашнҳои 10 ноябр]]'' === Байналмилалӣ === * Рӯзи ҷаҳонии ҷавонон (аз соли 1945) * Рӯзи байналмилалии муҳосиб === Миллӣ === * {{Парчамбандӣ|Тоҷикистон}} — Рӯзи милитсия * {{Парчамбандӣ|Россия}} — Рӯзи кормандони мақомоти корҳои дохилӣ * {{Парчамбандӣ|Куба}} — Рӯзи милитсия === Динӣ === == Рӯйдодҳо == ''Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Рӯйдодҳои 10 ноябр]]'' == Зодрӯзҳо == ''Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Зодагони 10 ноябр]]'' * [[1921]] — [[Тӯйчӣ Эрҷигитов]], Қаҳрамони Иттиҳоди Шӯравӣ, иштирокчии Ҷанги Бузурги Ватанӣ. * [[1935]] — [[Аълохон Афсаҳзод]], адабиётшинос, шарқшинос, матншинос, доктори илмҳои филология (1983), Ходими шоистаи илми Тоҷикистон. * [[1945]] — [[Ӯлмас Мирсаидов]], кимиёдони тоҷик, академики Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон, Президенти Академияи илмҳои Тоҷикистон (1995–2005). == Даргузаштҳо == ''Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Даргузаштагони 10 ноябр]]'' == Ҳамчунин нигаред == {{дарахти гурӯҳҳо}} == Пайвандҳо == * [http://www.wikiwand.com/tg/10_%D0%BD%D0%BE%D1%8F%D0%B1%D1%80 Wikiwand ба забони тоҷикӣ] * [http://www.calend.ru/day/11-10/ Calend.ru: 10 ноября] == Эзоҳ == {{эзоҳ}} [[Гурӯҳ:10 ноябр| ]] rqj7u68d1p63vqpnf1kwc6bxtipssbg 0 11692 1493392 1377905 2026-11-10T03:40:33Z VASHGIRD 8035 1493392 wikitext text/x-wiki {{кулоҳи таърихи тақвимӣ}} == Ҷашнҳо == ''Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Ҷашнҳои 6 ноябр]]'' === Байналмилалӣ === * {{Парчамбандӣ|СММ}} — [[Рӯзи байналмилалии пешгирии истисмори муҳити зист дар ҷанг ва низоъҳои мусаллаҳона]] === Миллӣ === * {{Парчамбандӣ|Тоҷикистон}} — [[Рӯзи Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон|Рӯзи Конститутсия]] (1994) * {{Парчамбандӣ|Шветсия}} — Рӯзи Густав Адолф * {{Парчамбандӣ|Финляндия}} — Рӯзи фарҳанги шведӣ === Динӣ === == Рӯйдодҳо == [[Акс:Дворец культуры "Арбоб".jpg|200px|thumb|Қасри Арбоб]] ''Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Рӯйдодҳои 6 ноябр]]'' * [[1957]] — [[Қасри Арбоб]], дар остонаи ҷашни чиҳилсолагии Инқилоби Октябр ҳамчун Кохи фарҳанги колхози «Москва» кушода шуд. * [[1994]] — [[Эмомалӣ Раҳмон]] бо роҳи овоздиҳии умумихалқӣ [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] интихоб шуд. * [[1999]] — Эмомалӣ Раҳмон дар асоси алтернативӣ ва бо овоздиҳии умумихалқӣ бори дуюм ба муҳлати ҳафт сол Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон интихоб гардид. * [[2006]] — Эмомалӣ Раҳмон дар интихоботи озоду шаффофи демократӣ дар асоси алтернативӣ бори сеюм ба муҳлати ҳафт сол Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон интихоб шуд. * [[2013]] — Эмомалӣ Раҳмон бо 84,23 % овози интихобкунандагон дар интихоботи навбатии Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон пирӯз гардид. == Зодрӯзҳо == ''Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Зодагони 6 ноябр]]'' * [[1925]] — [[Лутфӣ Зоҳидова]] (дарг. [[1995]]), аввалин раққосаи балети ҶШС Тоҷикистон, Ҳунарпешаи халқии СССР. * [[1936]] — [[Роҳат Набиева]] (дарг. [[2017]]), муаррих, доктори илмҳои таърих, профессор. * [[1948]] — [[Нурулло Абдуллоев]], ҳунарпеша ва драматург, Ҳунарпешаи халқии Тоҷикистон. == Даргузаштҳо == ''Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Даргузаштагони 6 ноябр]]'' == Нигаред низ == {{дарахти гурӯҳҳо}} == Пайвандҳо == * [http://www.wikiwand.com/tg/6_%D0%BD%D0%BE%D1%8F%D0%B1%D1%80 Wikiwand ба забони тоҷикӣ] * [http://www.calend.ru/day/11-06/ Calend.ru: 6 ноября] == Эзоҳ == {{эзоҳ}} [[Гурӯҳ:6 ноябр| ]] g83gitau23t2doxjn3ouf5mv8oj3px0 0 14104 1493393 1493230 2026-11-10T05:29:19Z Zosya95 54344 1493393 wikitext text/x-wiki {{Таксон |image file = Spinazie vrouwelijke plant (Spinacia oleracea female plant).jpg |image descr = Испаноқи модина |regnum = Рустаниҳо |parent = Spinacia |rang = Намуд |latin = Spinacia oleracea |author = [[Карл Линней|L.]] |wikispecies = Spinacia oleracea }} '''Испаноқ''', '''испанох''' ё '''исфаноҷ''' ({{lang-la|Spinacia oleracea}}) — як навъи [[сабзавоти баргӣ]] аз оилаи [[тоҷихурӯсиҳо]] ({{lang-la|Amaranthaceae}}) мебошад. Ин рустанӣ бештар барои баргҳои сабзу сероби худ парвариш карда мешавад. Баргҳои онро тару тоза ё пухта истеъмол мекунанд.<ref name="Kew">{{cite web |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:167384-1 |title=Spinacia oleracea L. |website=Plants of the World Online |publisher=Royal Botanic Gardens, Kew }}</ref> Испаноқ аз [[Осиёи Миёна]] ва [[Осиёи Ғарбӣ]] сарчашма гирифта, имрӯз дар бисёр кишварҳои ҷаҳон парвариш мешавад. Он аз сабзавотҳои камкалория буда, дорои витаминҳо ва моддаҳои маъданӣ мебошад.<ref name="Kew"/><ref name="USDA">{{cite web |url=https://fdc.nal.usda.gov/food-details/168462/nutrients |title=Spinach, raw |website=FoodData Central |publisher=United States Department of Agriculture }}</ref> == Тавсиф == [[Акс:Illustration Spinacia oleracea1.jpg|thumb|right|Тасвири ботаникии испаноҷ]] Испаноқ рустании алафии яксола, баъзан дусола аст. Пояаш рост буда, одатан аз 25 то 50 см қад мекашад. Баргҳояш сабз, нарм ва сероб буда, шаклҳои кулӯла, байзашакл ё секунҷа доранд. Баргҳои поёнии рустанӣ калонтар ва баргҳои қисми болоии он хурдтаранд.<ref name="FloraIraq">{{cite web |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:167384-1/general-information |title=Spinacia oleracea — General Information |website=Plants of the World Online |publisher=Royal Botanic Gardens, Kew }}</ref> Гулҳои испаноқ майда ва сабзтоб мебошанд. Одатан гулҳои нарина ва модина дар рустаниҳои алоҳида месабзанд. Гардолудшавии онҳо бештар тавассути шамол сурат мегирад ва пас аз гулкунӣ, меваҳои хурди хушк ба вуҷуд меоянд, ки тухм доранд.<ref name="FloraIraq"/> Испаноқ ба ҳавои салқин мувофиқ аст. Ҳангоми гарм шудани ҳаво ва дароз шудани рӯз пояи гулдиҳандаи он зудтар месабзад ва баргҳояш метавонанд талхтар шаванд.<ref name="Utah">{{cite web |url=https://extension.usu.edu/yardandgarden/research/spinach-in-the-garden |title=How to Grow Spinach in Your Garden |publisher=Utah State University Extension |year=2020 }}</ref> <gallery mode="packed" heights="170"> Spinacia oleracea male flowers, spinazie mannelijke bloemen.jpg|Гулҳои наринаи испаноҷ Spinacia oleracea female flowers, spinazie vrouwelijke bloemen.jpg|Гулҳои модинаи испаноҷ Spinach seeds round.jpg|Тухми испаноҷ </gallery> == Пайдоиши ном == Номи «испаноҷ» решаи қадимии эронӣ дорад. Дар забони форсӣ шаклҳои «испанох» ва «исфаноҷ» низ истифода шудаанд. Забоншиносон шаклҳои қадимии ''aspānākh'' ва ''ispanākh''-ро бо номи ин рустанӣ алоқаманд медонанд.<ref name="Etymology">{{cite web |url=https://languagelog.ldc.upenn.edu/nll/?p=50014 |title=Spinach: the Persian vegetable |last=Mair |first=Victor |website=Language Log |date=2021-01-19 }}</ref> Номи испаноҷ аз забонҳои эронӣ ба забонҳои дигар низ гузаштааст. Масалан, калимаи англисии ''spinach'' тавассути забони арабӣ ва забонҳои аврупоии асрҳои миёна аз номи форсии ин рустанӣ пайдо шудааст.<ref>{{cite book |last=Cresswell |first=Julia |title=Oxford Dictionary of Word Origins |publisher=Oxford University Press |year=2010 |page=415 |isbn=9780199547937 }}</ref> == Пайдоиш ва таърих == Ватани испаноқро Осиёи Миёна ва қисматҳои шарқии Эрони имрӯза медонанд. Эҳтимол дорад, ки парвариши он нахуст дар ин сарзаминҳо оғоз шуда бошад, аммо ҷой ва замони дақиқи дастпарвар шудани ин рустанӣ ҳанӯз пурра маълум нест.<ref name="History">{{cite journal |last1=Ribera |first1=Arnau |last2=Bai |first2=Yuling |last3=Wolters |first3=Anne-Marie A. |last4=van Treuren |first4=Rob |last5=Kik |first5=Chris |title=A review on the genetic resources, domestication and breeding history of spinach (Spinacia oleracea L.) |journal=Euphytica |volume=216 |pages=48 |year=2020 |doi=10.1007/s10681-020-02585-y }}</ref> Испаноқ аз минтақаи пайдоиши худ тадриҷан ба дигар кишварҳо паҳн шуд. Дар асри VII он дар [[Чин]] маълум буд. Баъдтар ба кишварҳои арабӣ ва минтақаи баҳри Миёназамин роҳ ёфт. Дар асрҳои миёна испаноҷ дар [[Андалус]] ва дигар қисматҳои [[Аврупо]] низ парвариш мешуд.<ref name="History"/> Дар осори кишоварзӣ ва тиббии асрҳои миёнаи ҷаҳони ислом аз испаноҷ ёд шудааст. Дар асри XII донишманди андалусӣ [[Ибни Аввом]] онро яке аз муҳимтарин сабзавотҳои баргӣ мешуморид.<ref>{{cite book |last=Davidson |first=Alan |title=The Oxford Companion to Food |publisher=Oxford University Press |year=2014 |chapter=Spinach }}</ref> Пажӯҳишҳои генетикӣ нишон медиҳанд, ки испаноҷи киштшаванда бо намудҳои худрӯйи ҷинси ''Spinacia'', махсусан ''Spinacia turkestanica'', робитаи наздик дорад. Ин намуди худрӯй дар қисматҳои Осиёи Марказӣ мерӯяд ва барои омӯзиши пайдоишу беҳтар кардани навъҳои киштшавандаи испаноҷ аҳамият дорад.<ref name="History"/><ref>{{cite journal |title=Genetic Diversity, Structure, and Selective Sweeps in Spinacia turkestanica Associated With the Domestication of Cultivated Spinach |year=2021 |url=https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/34956311/ }}</ref> == Парвариш == [[Акс:Spinacia oleracea Spinazie bloeiend.jpg|thumb|Испаноҷ дар давраи гулкунӣ]] Испаноҷ бештар дар фаслҳои баҳор ва тирамоҳ парвариш карда мешавад, зеро ҳавои салқинро дӯст медорад. Барои нашъунамои хуб ба хоки ҳосилхез, об ва рӯшноии кофӣ ниёз дорад.<ref name="Utah"/> Онро одатан аз тухм мекоранд. Пас аз сабзидани тухм баргҳои ҷавон тадриҷан калон мешаванд. Баргҳоро то оғози гулкунӣ ҷамъоварӣ мекунанд, зеро дар ин давра онҳо нармтар ва барои истеъмол мувофиқтаранд. Дар ҳавои гарм испаноҷ зуд ба гулкунӣ мегузарад. Аз ин рӯ, дар минтақаҳои гарм онро бештар дар фаслҳои салқин мекоранд.<ref name="Utah"/> Навъҳои гуногуни испаноҷ мавҷуданд, ки аз рӯйи андоза, шакл ва ҳамвор ё чиндор будани баргҳояшон фарқ мекунанд. Баъзе навъҳо ба гармӣ ва дер гул кардан мутобиқ карда шудаанд.<ref name="History"/> == Арзиши ғизоӣ == Испаноҷ аз об бой буда, калорияи кам дорад. Тақрибан 91 дарсади вазни баргҳои хоми онро об ташкил медиҳад. Дар 100 грамм испаноҷи хом моддаҳои зерин мавҷуданд:<ref name="USDA"/> {| class="wikitable" ! Модда ! Миқдор |- | Энергия | 23 килокалория |- | Об | 91,4 г |- | Сафеда | 2,9 г |- | Карбогидрат | 3,6 г |- | Равған | 0,4 г |- | Нахи ғизоӣ | 2,2 г |- | Витамини C | 28,1 мг |- | Витамини K | 483 мкг |- | Оҳан | 2,7 мг |- | Калий | 558 мг |- | Калсий | 99 мг |- | Магний | 79 мг |} Испаноҷ инчунин дорои витаминҳои A, E ва B9 ([[кислотаи фолий]]) мебошад. Ин моддаҳо барои фаъолияти муътадили бадан муҳиманд. Бо вуҷуди ин, испаноҷ миқдори зиёди [[оксалат]] дорад. Оксалат метавонад ҷаббида шудани баъзе моддаҳои маъданӣ, аз ҷумла калсийро, кам кунад. Ҷӯшонидани испаноҷ дар об миқдори оксалатҳои ҳалшавандаи онро кам мекунад.<ref>{{cite journal |title=Effect of Different Cooking Methods on Vegetable Oxalate Content |journal=Journal of Agricultural and Food Chemistry |year=2005 |volume=53 |issue=8 |pages=3027–3030 |doi=10.1021/jf048128d }}</ref> Азбаски испаноҷ аз витамини K бой аст, шахсоне, ки доруи [[варфарин]] истеъмол мекунанд, бояд миқдори витамини K-ро дар ғизои худ нисбатан яксон нигоҳ доранд.<ref>{{cite web |url=https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/thrombophlebitis/expert-answers/warfarin/faq-20058443 |title=Warfarin diet: What foods should I avoid? |publisher=Mayo Clinic |date=2024-06-04 }}</ref> == Истифода дар ошпазӣ == Испаноҷ дар таомҳои бисёр кишварҳо истифода мешавад. Баргҳои ҷавони онро тару тоза ба [[Хӯриш|хӯришҳо]] ҳамроҳ мекунанд. Аз баргҳои пухта бошад, шӯрбо, таомҳои сабзавотӣ ва дигар хӯрокҳо омода мекунанд. Баргҳои испаноҷро метавон бо равған, пиёз, тухм, гӯшт ва маҳсулоти ширӣ пухт. Онро инчунин ҳамчун пуркунандаи кулча ва самбӯса истифода мебаранд. Дар таомҳои [[Ҳиндустон]] испаноҷ яке аз сабзавотҳои маъмул буда, аз он таомҳои гуногун, аз ҷумла ''сааг панир'', тайёр мекунанд. Дар [[Юнон]] таоми ''спанакопита'', ки аз хамир ва испаноҷ омода мешавад, маъруф аст. <gallery mode="packed" heights="150"> Spanakopita.jpg|Спанакопита — таоми юнонӣ бо испаноҷ Mutton saag.jpg|Таоми гӯштӣ бо сабзавоти баргӣ </gallery> Барои нигоҳдории дарозмуддат испаноҷро ях мекунанд, хушк мекунанд ё дар шакли консерв нигоҳ медоранд. == Истеҳсол дар ҷаҳон == Испаноҷ дар бисёр кишварҳои ҷаҳон парвариш карда мешавад. Тибқи маълумоти [[Созмони озуқа ва кишоварзии Созмони Милали Муттаҳид]] (FAO), соли 2024 истеҳсоли ҷаҳонии он тақрибан 30,7 миллион тоннаро ташкил дод. Кишвари [[Чин]] бузургтарин истеҳсолкунандаи испаноҷ мебошад. Соли 2024 дар ин кишвар тақрибан 28,3 миллион тонна испаноҷ истеҳсол шуд, ки беш аз 90 дарсади истеҳсоли ҷаҳониро ташкил медиҳад.<ref name="FAO">{{cite web |url=https://www.fao.org/faostat/en/#data/QCL |title=Crops and livestock products — Spinach production, 2024 |publisher=Food and Agriculture Organization of the United Nations |website=FAOSTAT }}</ref> == Адабиёт == {{reflist}} [[Гурӯҳ:Тоҷихурӯсиҳо]] qamh90s0jrpw0l85j5rtqet96ky2wkv 0 15142 1493346 1467519 2026-11-09T17:53:35Z InternetArchiveBot 30618 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1493346 wikitext text/x-wiki {{Таксон |салтанат = Рустаниҳо |тасвир = Alyssum montanum ENBLA06.jpg |тавсифи тасвир = ''[[Alyssum montanum]]'' |лотинӣ = Alyssum |муаллиф = [[Carl Linnaeus|L.]] |ҳаммаъно = {{Collapsible list | title = '' |{{btname|Adyseton|Adans.}} |{{btname|Alysson|Crantz, orth. var.}} |{{btname|Gamosepalum|Hausskn.}} |{{btname|Moenchia|Roth}} |{{btname|Psilonema|C.A.Mey.}} }} |сарчашмаи ҳаммаъно = <ref name = powo>{{cite web |title=''Alyssum'' L. |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:60433920-2 |website=[[Plants of the World Online]] |publisher=[[Royal Botanic Gardens, Kew]] |access-date=17 September 2025 |accessdate=2026-04-16 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20260610075708/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:60433920-2 |archivedate=2026-06-10}}</ref> }} '''Чашми Булбул''' ({{lang-la|Alyssum}}) - як ҷинси [[Рустаниҳо|гиёҳ]], баъзан нимбуттаро гӯянд (аз оилаи чилликгулҳо). [[Поя]]ш рости сербарг, [[барг]]аш яклухт. [[Гул]]аш майда, зард ё зарди кушод. {{ботаника-нопурра}} oh3supubfozk4mreap5w5ksru5vjpqj 0 16433 1493355 1482715 2026-11-09T18:55:28Z Туйчибой Мадаминов 45703 /* */ 1493355 wikitext text/x-wiki '''Корофарин''' ({{lang-en|Entrepreneur}}), '''соҳибкор''', '''бизнесмен''' — фардест, ки тиҷорати худро ба манзури касби суд дар қолаби ироаи хадамот, тиҷорат ё тавлид дорад<ref>Райзберг Б. А., Лозовский Л. Ш., Стародубцева Е. Б. Современный экономический словарь. 5-е изд., перераб. и доп. — М.: Инфра-М, 2007. — 495 с.</ref><ref>Борисов А. Б. Большой экономический словарь. — М.: Книжный мир, 2003. — 895 с.</ref><ref>Щербатых Ю. В. Психология предпринимательства и бизнеса. — СПб.:Питер, 2009. — 304 с.</ref>. Ӯ касест, ки чизи ҷадиде халқ менамояд; Масалан як роҳкори ҷадид, як проект, як тиҷорат ё як ширкати ҷадид ва афродеро барои расидан ба он ҳадаф истихдом ва ҳидоят мекунад. Мумкин аст корофарин худаш як идеяпардоз набошад, вале қатъан ҳамон касест, ки тасмим мегирад як идеяро ба воқеият табдил намояд. == Нигаред низ == * [[Касбукор]] * [[Бозаргонӣ]] == Эзоҳ == {{эзоҳ}} {{profession-stub}} {{ПБ}} [[Гурӯҳ:Бизнес]] [[Гурӯҳ:Касбҳо]] [[Гурӯҳ:Соҳибкорон| ]] 1u5edhoaptll6intfl4itnmsvb5goyh 0 47429 1493391 1443498 2026-11-10T03:35:22Z VASHGIRD 8035 1493391 wikitext text/x-wiki {{кулоҳи таърихи тақвимӣ}} == Ҷашнҳо == ''Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Ҷашнҳои 7 ноябр]]'' === Байналмилалӣ === === Миллӣ === * {{Парчамбандӣ|Беларус}} — Рӯзи Инқилоби Октябр * {{Парчамбандӣ|Қирғизистон}} — Рӯзҳои таърих ва хотираи ниёкон * {{Парчамбандӣ|Тунис}} — Рӯзи давраи нав (Рӯзи Инқилоби Ёсуман) === Динӣ === == Рӯйдодҳо == ''Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Рӯйдодҳои 7 ноябр]]'' * [[1972]] — Интихоботи президентии ИМА, ки дар натиҷа [[Ричард Никсон]] дубора президенти ИМА интихоб шуд. * [[2012]] — Заминларза дар Гватемала бо қувваи 7,4 ба амал омад. * [[2016]] — Интихоботи президентии ИМА, ки дар натиҷа [[Доналд Трамп]] президенти ИМА интихоб шуд. == Зодрӯзҳо == ''Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Зодагони 7 ноябр]]'' * [[1914]] — [[Ҳодӣ Кенҷаев]] (дарг. [[1992]]), иштирокчии Ҷанги Бузурги Ватанӣ, Қаҳрамони Иттиҳоди Шӯравӣ (1943). * [[1917]] — [[Воҳид Асрорӣ]] (дарг. [[1996]]), фолклоршинос, адабиётшинос, шоир ва рӯзноманигори тоҷик, доктори илмҳои филология, профессор. * [[1933]] — [[Муслима Боқиева]] (дарг. [[2017]]), сарояндаи тоҷик (сопранои лирикӣ), Ҳунарпешаи халқии ҶШС Тоҷикистон. * [[1934]] — [[Мусо Диноршоев]] (дарг. [[2020]]), фалсафашинос, доктори илмҳои фалсафа, профессор, академики Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон. * [[1937]] — [[Ҳабибулло Абдураззоқов]] (дарг. [[2021]]), коргардон ва ҳунарпешаи синамову театр, Ҳунарпешаи халқии ҶШС Тоҷикистон. == Даргузаштҳо == ''Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Даргузаштагони 7 ноябр]]'' == Ҳамчунин нигаред == {{дарахти гурӯҳҳо}} == Пайвандҳо == * [http://www.wikiwand.com/tg/7_%D0%BD%D0%BE%D1%8F%D0%B1%D1%80 Wikiwand ба забони тоҷикӣ] * [http://www.calend.ru/day/11-07/ Calend.ru: 7 ноября] == Эзоҳ == {{эзоҳ}} [[Гурӯҳ:7 ноябр| ]] lm512fe9vqbzvgcvhwcprcw7d5um35p 0 47430 1493385 1264552 2026-11-10T03:22:44Z VASHGIRD 8035 1493385 wikitext text/x-wiki {{кулоҳи таърихи тақвимӣ}} == Ҷашнҳо == ''Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Ҷашнҳои 8 ноябр]]'' === Байналмилалӣ === * [[Рӯзи байналмилалии КВН]] * [[Рӯзи байналмилалии радиология]] * [[Рӯзи умумиҷаҳонии урбанизм]] * [[Рӯзи умумиҷаҳонии пианинонавозон]] === Миллӣ === * {{Парчамбандӣ|Озарбойҷон}} — [[Рӯзи Ғалаба дар Озарбойҷон|Рӯзи Ғалаба]] * {{Парчамбандӣ|Қирғизистон}} — [[Рӯзҳои таърих ва хотираи аҷдодон дар Қирғизистон|Рӯзҳои таърих ва хотираи аҷдодон]] === Динӣ === == Рӯйдодҳо == ''Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Рӯйдодҳои 8 ноябр]]'' == Зодрӯзҳо == ''Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Зодагони 8 ноябр]]'' * [[1847]] — [[Брам Стокер]] (дарг. [[1912]]), нависанда ва рӯзноманигори ирландӣ. * [[1949]] — [[Шералӣ Хайруллоев]], собиқ Вазири мудофиаи Ҷумҳурии Тоҷикистон, генерал-полковник. * [[1977]] — [[Юсуф Абдусаломов]], кӯштигири тарзи озод, медалисти Бозиҳои олимпӣ (2008), Устоди варзиши дараҷаи байналмилалӣ. == Даргузаштҳо == ''Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Даргузаштагони 8 ноябр]]'' == Ҳамчунин нигаред == {{дарахти гурӯҳҳо}} == Пайвандҳо == * [http://www.wikiwand.com/tg/8_%D0%BD%D0%BE%D1%8F%D0%B1%D1%80 Wikiwand ба забони тоҷикӣ] * [http://www.calend.ru/day/11-08/ Calend.ru: 8 ноября] == Эзоҳ == {{эзоҳ}} [[Гурӯҳ:8 ноябр| ]] 8zxppe61j1rba9k666vxq38ab7qhbjj 1493386 1493385 2026-11-10T03:24:29Z VASHGIRD 8035 /* Байналмилалӣ */ 1493386 wikitext text/x-wiki {{кулоҳи таърихи тақвимӣ}} == Ҷашнҳо == ''Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Ҷашнҳои 8 ноябр]]'' === Байналмилалӣ === * Рӯзи байналмилалии КВН * Рӯзи байналмилалии радиология * Рӯзи умумиҷаҳонии урбанизм * Рӯзи умумиҷаҳонии пианинонавозон === Миллӣ === * {{Парчамбандӣ|Озарбойҷон}} — Рӯзи Ғалаба * {{Парчамбандӣ|Қирғизистон}} — Рӯзҳои таърих ва хотираи ниёкон === Динӣ === == Рӯйдодҳо == ''Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Рӯйдодҳои 8 ноябр]]'' == Зодрӯзҳо == ''Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Зодагони 8 ноябр]]'' * [[1847]] — [[Брам Стокер]] (дарг. [[1912]]), нависанда ва рӯзноманигори ирландӣ. * [[1949]] — [[Шералӣ Хайруллоев]], собиқ Вазири мудофиаи Ҷумҳурии Тоҷикистон, генерал-полковник. * [[1977]] — [[Юсуф Абдусаломов]], кӯштигири тарзи озод, медалисти Бозиҳои олимпӣ (2008), Устоди варзиши дараҷаи байналмилалӣ. == Даргузаштҳо == ''Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Даргузаштагони 8 ноябр]]'' == Ҳамчунин нигаред == {{дарахти гурӯҳҳо}} == Пайвандҳо == * [http://www.wikiwand.com/tg/8_%D0%BD%D0%BE%D1%8F%D0%B1%D1%80 Wikiwand ба забони тоҷикӣ] * [http://www.calend.ru/day/11-08/ Calend.ru: 8 ноября] == Эзоҳ == {{эзоҳ}} [[Гурӯҳ:8 ноябр| ]] f869sz6whotap6abb6vkdy0y7u2bv8c 0 47435 1493389 1261942 2026-11-10T03:31:41Z VASHGIRD 8035 1493389 wikitext text/x-wiki {{кулоҳи таърихи тақвимӣ}} == Ҷашнҳо == ''Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Ҷашнҳои 12 ноябр]]'' === Байналмилалӣ === * Рӯзи ҷаҳонии мубориза бо пневмония === Миллӣ === * {{Парчамбандӣ|Озарбойҷон}} — Рӯзи Конститутсия === Динӣ === == Рӯйдодҳо == ''Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Рӯйдодҳои 12 ноябр]]'' == Зодрӯзҳо == ''Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Зодагони 12 ноябр]]'' * [[1909]] — [[Ибодулло Нарзиқулов]] (дарг. [[1974]]), иқтисоддон, академики АФ ҶШС Тоҷикистон (1953), Арбоби шоистаи илми ҶШС Тоҷикистон. == Даргузаштҳо == ''Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Даргузаштагони 12 ноябр]]'' * [[1977]] — [[Маҳмудҷон Воҳидов]] (зод. [[1939]]), ҳунарпеша ва коргардони театуру синамо, Ҳунарпешаи халқии ҶШС Тоҷикистон. * [[1993]] — [[Акобир Адҳамов]] (зод. [[1928]]), физикдон, доктори илмҳои физика ва математика, академики АФ ҶШС Тоҷикистон (1968). == Нигаред низ == {{дарахти гурӯҳҳо}} == Пайвандҳо == * [http://www.wikiwand.com/tg/12_%D0%BD%D0%BE%D1%8F%D0%B1%D1%80 Wikiwand ба забони тоҷикӣ] * [http://www.calend.ru/day/11-12/ Calend.ru: 12 ноября] == Эзоҳ == {{эзоҳ}} [[Гурӯҳ:12 ноябр| ]] 1wphreg1jkt2odvkaeydj4uol6triwu 1493390 1493389 2026-11-10T03:32:43Z VASHGIRD 8035 1493390 wikitext text/x-wiki {{кулоҳи таърихи тақвимӣ}} == Ҷашнҳо == ''Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Ҷашнҳои 12 ноябр]]'' === Байналмилалӣ === * Рӯзи ҷаҳонии мубориза бо пневмония === Миллӣ === * {{Парчамбандӣ|Озарбойҷон}} — Рӯзи Конститутсия === Динӣ === == Рӯйдодҳо == ''Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Рӯйдодҳои 12 ноябр]]'' == Зодрӯзҳо == ''Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Зодагони 12 ноябр]]'' * [[1909]] — [[Ибодулло Нарзиқулов]] (дарг. [[1974]]), иқтисоддон, академики АФ ҶШС Тоҷикистон (1953), Арбоби шоистаи илми ҶШС Тоҷикистон. == Даргузаштҳо == ''Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Даргузаштагони 12 ноябр]]'' * [[1977]] — [[Маҳмудҷон Воҳидов]] (зод. [[1939]]), ҳунарпеша ва коргардони театру синамо, Ҳунарпешаи халқии ҶШС Тоҷикистон. * [[1993]] — [[Акобир Адҳамов]] (зод. [[1928]]), физикдон, доктори илмҳои физика ва математика, академики АФ ҶШС Тоҷикистон (1968). == Нигаред низ == {{дарахти гурӯҳҳо}} == Пайвандҳо == * [http://www.wikiwand.com/tg/12_%D0%BD%D0%BE%D1%8F%D0%B1%D1%80 Wikiwand ба забони тоҷикӣ] * [http://www.calend.ru/day/11-12/ Calend.ru: 12 ноября] == Эзоҳ == {{эзоҳ}} [[Гурӯҳ:12 ноябр| ]] dm5r6vb34085ffb7tcuou6tvuy3cq52 0 47437 1493383 1445120 2026-11-10T03:17:59Z VASHGIRD 8035 1493383 wikitext text/x-wiki {{кулоҳи таърихи тақвимӣ}} == Ҷашнҳо == ''Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Ҷашнҳои 9 ноябр]]'' === Байналмилалӣ === === Миллӣ === === Динӣ === == Рӯйдодҳо == ''Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Рӯйдодҳои 9 ноябр]]'' == Зодрӯзҳо == ''Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Зодагони 9 ноябр]]'' * [[1917]] — [[Абдусалом Раҳимов]] (дарг. [[1999]]), ҳунарпеша ва коргардони синамои тоҷик. * [[1937]] — [[Иброҳим Ҳасанов]] (дарг. [[2010]]), қаиқрони тоҷик, номзади илмҳои тиб, профессор. == Даргузаштҳо == ''Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Даргузаштагони 9 ноябр]]'' == Ҳамчунин нигаред == {{дарахти гурӯҳҳо}} == Пайвандҳо == * [http://www.wikiwand.com/tg/9_%D0%BD%D0%BE%D1%8F%D0%B1%D1%80 Wikiwand ба забони тоҷикӣ] * [http://www.calend.ru/day/11-09/ Calend.ru: 9 ноября] == Эзоҳ == {{эзоҳ}} [[Гурӯҳ:9 ноябр| ]] amhcfab6fuzeqspsgtxnj3ukh4trcpp 1493384 1493383 2026-11-10T03:20:08Z VASHGIRD 8035 /* Миллӣ */ 1493384 wikitext text/x-wiki {{кулоҳи таърихи тақвимӣ}} == Ҷашнҳо == ''Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Ҷашнҳои 9 ноябр]]'' === Байналмилалӣ === === Миллӣ === * {{Парчамбандӣ|Озарбойҷон}} — Рӯзи Парчами давлатии Ҷумҳурии Озарбойҷон * {{Парчамбандӣ|Олмон}} — Рӯзи сарнавиштсоз * {{Парчамбандӣ|Камбоҷа}} — Рӯзи истиқлол<ref>{{Cite web|url=https://encyclopedia2.thefreedictionary.com/Cambodia+Independence+Day|title=Cambodia Independence Day|website=The Free Dictionary by Farlex}}</ref> * {{Парчамбандӣ|ИМА}} — Рӯзи боздид аз осорхонаҳо<ref>{{Cite web |url=https://nationaltoday.com/go-art-museum-day/ |title=GO TO AN ART MUSEUM DAY — November 9, 2020 |website=National Today |accessdate=2020-11-09 |archivedate=2020-11-09 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20201109135749/https://nationaltoday.com/go-art-museum-day/ }}</ref> === Динӣ === == Рӯйдодҳо == ''Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Рӯйдодҳои 9 ноябр]]'' == Зодрӯзҳо == ''Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Зодагони 9 ноябр]]'' * [[1917]] — [[Абдусалом Раҳимов]] (дарг. [[1999]]), ҳунарпеша ва коргардони синамои тоҷик. * [[1937]] — [[Иброҳим Ҳасанов]] (дарг. [[2010]]), қаиқрони тоҷик, номзади илмҳои тиб, профессор. == Даргузаштҳо == ''Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Даргузаштагони 9 ноябр]]'' == Ҳамчунин нигаред == {{дарахти гурӯҳҳо}} == Пайвандҳо == * [http://www.wikiwand.com/tg/9_%D0%BD%D0%BE%D1%8F%D0%B1%D1%80 Wikiwand ба забони тоҷикӣ] * [http://www.calend.ru/day/11-09/ Calend.ru: 9 ноября] == Эзоҳ == {{эзоҳ}} [[Гурӯҳ:9 ноябр| ]] t2qdhbowo19wtv02gqhzce9llk4zk35 0 73534 1493407 1387571 2026-11-10T09:24:52Z VASHGIRD 8035 VASHGIRD moved page [[Абдураҳмон Лакимович Қодиров]] to [[Абдураҳмон Қодиров (муҳандис)]] 1387571 wikitext text/x-wiki {{Олим |ном = Абдураҳмон Қодиров |номи аслӣ = Абдураҳмон Лакимович Қодиров |тасвир = |бар = |тавсифи тасвир = |таърихи таваллуд = 25.07.1955 |зодгоҳ = {{Зодгоҳ|Хуҷанд |шаҳри Хуҷанд}}, [[вилояти Суғд]], [[ҶШС Тоҷикистон]] |таърихи даргузашт = |маҳалли даргузашт = |шаҳрвандӣ = {{Парчам|Тоҷикистон}} |фазои илмӣ = [[иқтисод]] |ҷойҳои кор = Корхонаи муштараки Тоҷикистону Амрико «Тоҷикон», [[Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Ғафуров]] |дараҷаи илмӣ = {{Дараҷаи илмӣ|доктор|илмҳои иқтисод}} (2000) |унвонҳои илмӣ = {{Унвонҳои илмӣ||0}} (2001) |алма-матер = |роҳбари илмӣ = |шогирдони маъруф = |маъруф ба = |ҷоизаҳо = |имзо = |бари имзо = |сайт = |викитека = |викианбор = }} '''Абдураҳмон Лакимович Қодиров''' (25.07.1955, шаҳри [[Хуҷанд]]) — мухандис, доктори илмҳои иқтисод (2000), профессор (2001).<ref>http://elbibhgu.narod.ru/TavcifnomaiOmuzgoron/TavsifnomaiOmuzgoron.html</ref> == Зиндагинома == Абдураҳмон Лакимович Қодиров факултаи низомҳои идоракунии автоматикунонидаи Донишгоҳи миллии радиоэлектроникаи шаҳри Харковро хатм кардааст (1977). * Солҳои 1982-1985 Аспиранти Донишгоҳи давлатии информатика, иқтисодиёт ва омории шаҳри Москва. * Солҳои 1986-1993 ассисент, муаллими калон, мудири кафедра, декани факултети Донишгоҳи тиҷорати Тоҷикистон (ДТТ). * Солҳои 1993-1994 Директории бахши Хуҷандии ДДТ. * Солҳои 1994-1995 Муовини ректори қисми таълим ва илми Донишгоҳи давлатии ҳуқуқ, тиҷорат ва сиёсати Тоҷикистон. * Солҳои 1995-1996 Директории кули корхонаи муштараки Тоҷикистону Амрико «Тоҷикон». * Солҳои 1996-1999 Муовини ректори иқтисоду иҷтимоии [[Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Ғафуров]]. * Солҳои 1999-2015 Мушовири ректори Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Б.Ғафуров (дар як вақт доктаранти Донишгоҳи давлатии информатика, иқтисодиёт ва омории шаҳри Москва). * Соли 2000 то 2007 Директори Институти менеҷмент ва технологияи компутерии ДДХ ба номи академик Б.Ғафуров. * Солҳои 2007-2010 Декани факултети Телекоммуникатсия ва технологияҳои иттилоотии ДДХ ба номи академик Б.Ғафуров * Солҳои 2010-2012 Муовини ректор оид ба корҳои илми Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Ғафуров. * Солҳои 2012-2020 Декани факултети Молия ва ИБ [[Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Ғафуров]]. * Аз 05.2020 - 09.2020 Иҷрокунандаи вазифаи декани [[Факултаи иқтисодии ДДХ ба номи академик Б. Ғафуров| факултети иқтисодии]] [[Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Ғафуров]]. * Аз 21.09.2020 то ҳол директори Институти илмӣ-тадқиқотии илмҳои табиатшиносӣ ва дақиқи [[Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Ғафуров]]<ref>{{Cite web|url=https://www.hgu.tj/personlist/viewperson/6.html|title= ДДХ ба номи академик Б. Ғафуров, директори Институти илмӣ-тадқиқотии илмҳои табиатшиносӣ ва дақиқ Қодиров Абдураҳмон Лакимович|author=|website= www.hgu.tj |date=|publisher= |lang=tg|accessdate=2024-01-12}}</ref> Аз «Информатика» ва «Эконометрика» дарс мегӯяд, менечер-соҳибкор мебошад. Вай узви шӯроҳои экспертии якчанд хазинаҳои байналмилали аст. Иштироккунандаи як катор конфронсу хамоишҳои байналмилали (Маскав, 1985-1987, Техрон, 1997, Харков, 2001, Туапсе, 2005 ва диг.). == Осор == * Динамика организационной структуры управления народным хозяйством Таджикистана. Худжанд, 1998; * Методы и модели организационного проектирования. Д.: Ирфон, 1991; * Моделирование организационной структуры управления национальной экономикой. Худжанд: Хуросон, 1999; * Асосҳои сохибкори ва маркетинг. Хуҷанд: Хуросон, 2001; * Асосҳои фаъолияти тичорати. Хуҷанд: Хуросон, 2002. == ҷоизаҳо == * Дорандаи ҷоизаи вилоятии ба номи академик Б. Ғафуров (2002). == Эзоҳ == {{эзоҳ}} ==Пайвандҳои беруна == * [http://www.hgu.tj/ Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Ғафуров] [[Гурӯҳ:Олимони Тоҷикистон]] [[Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо]] [[Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон]] [[Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии Хуҷанд]] [[Гурӯҳ:Иқтисодшиносони Тоҷикистон]] [[Гурӯҳ:Олимони асри XXI]] 9zgr28g9inb87djaikzpv2p15u8ab2d 0 147716 1493321 1452271 2026-11-09T13:11:58Z InternetArchiveBot 30618 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1493321 wikitext text/x-wiki {{Адиб |ном = Умеди Маҷд |номи аслӣ = {{lang-fa|امید مجد}} |тасвир = |тавсифи тасвир = |ном ҳангоми таваллуд = |номи пурра = |тахаллусҳо = |таърихи таваллуд = |зодгоҳ = {{Зодгоҳ|Нишобур|шаҳри Нишобур}} |таърихи марг = |маҳалли марг = |шаҳрвандӣ = |навъи фаъолият = {{шоир|}}, [[мусаҳҳеҳ]], [[мутарҷим]] |солҳои фаъолият = |самт = |жанр = |забони осор = [[порсӣ]] |дебют = |мукофотҳо = |ҷоизаҳо = |Lib = |сайт = http://www.omidmajd.com/ |викигуфтовард = |имзо = }} '''Умеди Маҷд''' ({{lang-fa|امید مجد}}; [[1971]], [[Нишобур]]) — мутарҷими [[Қуръон]], мусаҳҳеҳ, [[шоир]] ва нависандаи [[эронӣ]]. Донишёри Донишкадаи адабиёти Донишгоҳи Теҳрон. == Таҳсилот == Ӯ хатмкардаи Донишгоҳи саноатии Амири Кабир дар риштаи петтрушимӣ (ихтисоси петрохимия) буда, давраи доктории адабиётро дар Донишгоҳи Теҳрон гузаштааст<ref>{{Cite web |url=http://dbfm.ut.ac.ir/faculty/cv?professorId=4269 |title=Brief Biography<!-- عنوان تصحیح شده توسط ربات --> |accessdate=2017-06-19 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20121109000950/http://dbfm.ut.ac.ir/faculty/cv?professorId=4269 |archivedate=2012-11-09 }}</ref>. == Фаъолият == Ӯ ҳамчунин мудири бунгоҳи интишороти Умед Маҷд аст<ref>[http://www.sid.ir/fa/JournalList.asp?ID=4257&Name=فصلنامه سبک%20شناسی%20نظم%20و%20نثر%20فارسی%20(بهار%20ادب) مرکز اطلاعات علمی جهاد دانشگاهی<!-- عنوان تصحیح شده توسط ربات -->]{{Пайванди мурда|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. == Осор == Осори шаръии Умеди Маҷд иборатанд аз тарҷумаи манзуми Қуръон дар ҳаждаҳ ҳазор байт, тарҷумаи манзуми Наҳҷу-л-балоға дар чаҳордаҳ ҳазор байт, тарҷумаи Саҳифаи саҷодия дар панҷ ҳазор байт, тарҷумаи Қуръон барои бори дуввум мутафовит бо тарҷумаи қаблӣ дар чаҳордаҳ ҳазор байт ҳамроҳ бо тафсир ва ғайра мебошад. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Пайвандҳо == * [http://aghigh.ir/fa/news/52785/کاملترین-شرح-منظوم-زندگی-امام-علیع کاملترین شرح منظوم زندگی امام علی(ع)+دومین منظومه شعری با موضوع ولایت ] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20200505054624/https://aghigh.ir/fa/news/52785/%DA%A9%D8%A7%D9%85%D9%84%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%86-%D8%B4%D8%B1%D8%AD-%D9%85%D9%86%D8%B8%D9%88%D9%85-%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%B9%D9%84%DB%8C%D8%B9 |date=2020-05-05 }} * [http://www.omidmajd.com/ پایگاه الکترونیکی انتشارات امید مجد] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20170624070745/http://www.omidmajd.com/ |date=2017-06-24 }} * [http://www.jireyeketab.com/DownLoad/BookSample/QuraanMajd-SamplePage.pdf نمونه‌ای از ترجمه مجد] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20121101210948/http://www.jireyeketab.com/DownLoad/BookSample/QuraanMajd-SamplePage.pdf |date=2012-11-01 }} == Сарчашма == * [http://www.iqna.ir/samen/news_detail.php?ProdID=50869 امید مجد: ترجمه‌های منظوم قرآن به تصویرسازی بیش از صنایع ادبی نیاز دارند] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20131106113701/http://www.iqna.ir/samen/news_detail.php?ProdID=50869 |date=2013-11-06 }} * [https://web.archive.org/web/20150924123755/http://www.tebyan.net/newindex.aspx?pid=106333 گفتگو با امید مجد، مترجم قرآن] * [[فریدون گرایلی]]، نیشابور شهر قلمدان‌های مرصع، بخش مشاهیر معاصر ذیل «امید مجد» {{зиндагинома-нопурра}} [[Гурӯҳ:Мутарҷимони Қуръон]] [[Гурӯҳ:Шоирон аз рӯи алифбо]] [[Гурӯҳ:Шоирони порсигӯ]] j6yqu458mvsg2aoc7sek1aux5glcc7g 0 148489 1493376 1484667 2026-11-09T22:53:13Z InternetArchiveBot 30618 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1493376 wikitext text/x-wiki {{Адиб}} '''Ҷорҷ Бернард Шоу''' ({{Lang-en|George Bernard Shaw}}; [[26 июл]]и [[Соли 1856|1856]], [[Дублин]], [[Ҷумҳурии Ирландия|Ирландия]] — [[2 ноябр]]и [[Соли 1950|1950]], Хартфордшир, [[Англия]]) — драматург ва романнависи барҷастаи [[Ҷумҳурии Ирландия|ирландӣ]], барандаи ҷоизаи Нобел дар бахши адабиёт ва яке аз машҳуртарин арбобони адабии ирландӣ<ref>Шоу отказался от денежной части Нобелевской премии, однако принял медаль лауреата. </ref>. Ходими ҷамъиятӣ (ҷомеашинос-фабианист, ҷонибдори ислоҳоти алифбои англисӣ). Яке аз асосгузорони Мактаби иқтисод ва илмҳои сиёсии Лондон. Дуюмин (баъд аз [[Вилям Шекспир|Шекспир]]) аз рӯи маъруфияти драматург дар [[театр]]<nowiki/>и англисӣ. == Зиндагинома == Ҷорҷ Бернард Шоу дар Дублин 26 июли соли [[1856]] дар оилаи Ҷорҷ Шоу тоҷири ғалладона, ва Люсинда Шоу, овозхони касбӣ ба дунё омадааст. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Адабиёт == * [https://ru.wikisource.org/wiki/ЭСБЕ/Шо,%20Джордж%20Бернард Шо, Джордж Бернард] // [[Донишномаи Брокгауз ва Ефрон|Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона]] : в 86 т. (82 т. и 4 доп.).&nbsp;— <abbr title="Санкт-Петербург">СПб.</abbr>, 1890—1907. == Пайвандҳо == * {{Lib.ru|http://lib.ru/INPROZ/SHOU/}} * {{Cite news|title=Нобиғае, ки писанди ҳамаи халқҳост|author=Хуршед Мавлонов|url=https://issuu.com/javonontj/docs/22___bbd880c6c6a5d6|work=Ҷавонони Тоҷикистон, №22 (9448), 2016|date=2016-06-02|accessdate=2017-07-25|language=tg|archivedate=2023-02-25|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230225032439/https://issuu.com/javonontj/docs/22___bbd880c6c6a5d6}} * [http://caffe-junot.livejournal.com/41032.html#cutid1 Переход к демократическому социализму (оригин.текст — Fabian essays in socialism. London. 1889; перевод с англ. В. В. Мархинина-мл.)] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20170429163046/http://caffe-junot.livejournal.com/41032.html#cutid1 |date=2017-04-29 }} * [http://aforizmer.ru/aforizmi/dzhordzh-bernard-shou Афоризмы Джордж Бернарда Шоу] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20170724191320/http://aforizmer.ru/aforizmi/dzhordzh-bernard-shou |date=2017-07-24 }} * [http://www.greatmind.info/list.php?p=1&author_id=32 Известные высказывания и цитаты Бернарда Шоу] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20170324102601/http://www.greatmind.info/list.php?p=1&author_id=32 |date=2017-03-24 }} * [https://web.archive.org/web/20170619124729/http://lunacharsky.newgod.su/lib/theme/bernard-shaw Луначарский о Бернарде Шоу] — Подборка статей А. В. Луначарского * [http://www.big-library.net/?act=books&autor=2383 Страничка Джордж Бернард Шоу в Электронной библиотеке] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20160326230837/http://www.big-library.net/?act=books&autor=2383 |date=2016-03-26 }} {{зиндагинома-нопурра}} jhf48hku4hb1f7n8hdy73srb4dtrb2x 0 149631 1493352 1457837 2026-11-09T18:36:33Z InternetArchiveBot 30618 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1493352 wikitext text/x-wiki {{Синамогар |ном = Шаҳоб Ҳусейнӣ |номи аслӣ = {{lang-fa| شهاب حسینی}} |ном ҳангоми таваллуд = Сайид Шаҳобуддин Ҳусайни Туникобунӣ |тасвир = Shahab Hosseini in The Salesman's press conference in Tehran.jpg |бар = |тавсифи тасвир = Шаҳоб Ҳусейнӣ дар конфронси матбуотии «[[Фурӯшанда (филм, 2016)|Фурӯшанда]]» дар Теҳрон |санаи таваллуд = |зодгоҳ = |шаҳрвандӣ = |табаият = |санаи марг = |маҳалли марг = |падар = |модар = |ҳамсар = |завҷа = |фарзандон = |навъи фаъолият = |мукофоту ҷоизаҳо = |соядаст = |сайт = |викианбор = Shahab Hosseini }} '''Шаҳоб Ҳусейнӣ''' ({{lang-fa|شهاب حسینی}}; [[3 феврал]]и [[соли 1974|1974]], [[Теҳрон]], [[Эрон]]) — ҳунарпеша ва коргардони [[эрон]]ӣ. Маъруфиятро дар Эрон, дар сатҳи байналмилалӣ тавассути ҳамкорӣ бо филмноманавис ва коргардони эронӣ [[Асғар Фарҳодӣ]], бо бозидани нақш дар се филм: «[[Дар бораи Эллӣ]]» (2008), «[[Ҷудоии Нодир аз Симин]]» (2011) ва «[[Фурӯшанда (филм, 2016)|Фурӯшанда]]» (2016) пайдо кард. == Зиндагинома == Номи комили Шаҳоб Ҳусейнӣ, Сайид Шаҳобуддин Ҳусайни Туникобунӣ мебошад. Вай дар соли 1352 дар Теҳрон мутаваллид шуд. Ӯ аввалин фарзанди хонавода аст ва як бародар ва ду хоҳар дорад. Аслияти ӯ ба Туникобуни Мозандарон бармегардад. Ӯ чанд солеро низ дар даврон кӯдакӣ ҳамроҳ бо хонавода дар Хуррамобод зиндагӣ кард<ref>{{Cite web|url=http://yaftenews.ir/interview/cultural/12591-shahab-hosini.html|title=شهاب حسینی: 3 سال از كودكي خود را در خرم‌آباد گذرانده‌ام|publisher=yaftenews.ir|lang=fa|accessdate=2017-09-08|archivedate=2017-07-30|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170730230316/http://yaftenews.ir/interview/cultural/12591-shahab-hosini.html}}</ref>. Таҳсилот донишгоҳиаш дар риштаи равоншиносии Донишгоҳ Теҳрон буд, ки онро ба қасди муҳоҷират ба Конодо нотамом гузошт === Зиндагини шахсӣ === Ҳусайнӣ дар соли 1374 бо Паричеҳр Қанбарӣ издивоҷ кард. Фарзанди нахусти ӯ бо номи Сайид Муҳаммадамин дар зимистони 1382 ва фарзанди дувуми ӯ ба номи Сайид Амиралӣ дар тобистони 1390 ба дунё омаданд<ref>{{Cite web|url=https://www.seratnews.com/fa/news/20675/%D8%B3%DB%8C%D8%AF-%D8%B4%D9%87%D8%A7%D8%A8-%D8%A7%D9%84%D8%AF%DB%8C%D9%86-%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86%DB%8C-%D8%AA%D9%86%DA%A9%D8%A7%D8%A8%D9%86%DB%8C-%D9%83%D9%8A%D8%B3%D8%AA|title=سید شهاب الدین حسینی تنکابنی كيست|author=صراط نیوز {{!}} Seratnews.com|website=fa|date=۱۳۹۰/۰۲/۱۴ - ۱۰:۰۵|lang=fa|accessdate=2026-02-03|archiveurl=https://web.archive.org/web/20260925153307/https://www.seratnews.com/fa/news/20675/%D8%B3%DB%8C%D8%AF-%D8%B4%D9%87%D8%A7%D8%A8-%D8%A7%D9%84%D8%AF%DB%8C%D9%86-%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86%DB%8C-%D8%AA%D9%86%DA%A9%D8%A7%D8%A8%D9%86%DB%8C-%D9%83%D9%8A%D8%B3%D8%AA|archivedate=2026-09-25}}</ref>. Ҳусайнӣ дар соли 1398 бо Саноз Арҷуманд (аккос ва филмбардор) издивоҷ кард.<ref>{{Cite web|url=https://fararu.com/fa/news/725336/%D8%B3%D8%A7%D9%86%D8%A7%D8%B2-%D8%A7%D8%B1%D8%AC%D9%85%D9%86%D8%AF-%D9%87%D9%85%D8%B3%D8%B1-%D8%B4%D9%87%D8%A7%D8%A8-%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86%DB%8C-%DA%A9%DB%8C%D8%B3%D8%AA|title=ساناز ارجمند همسر شهاب حسینی کیست؟|website=Fararu {{!}} فرارو|date=2026-02-03|lang=fa|accessdate=2026-02-03}}</ref> == Фаъолиятҳо ва корнома == Фаъолияти Шаҳоб Ҳусайнӣ бо гӯяндагӣ дар радио оғоз шуд<ref>{{Cite web|url=http://www.yjc.ir/fa/news/4731326/%D8%AF%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D8%AC%D8%B0%D8%A7%D8%A8-%D8%A2%D8%B4%D9%86%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%B4%D9%87%D8%A7%D8%A8-%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86%DB%8C-%D8%A8%D8%A7-%D9%87%D9%85%D8%B3%D8%B1%D8%B4|title=داستان جذاب آشنایی "شهاب حسینی" با همسرش|author=|website=|date=|publisher=http://www.yjc.ir}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://seyedshahabedinhoseini.com/biographi.php|title=وب سایت رسمی شهاب حسینی|publisher=seyedshahabedinhoseini.com|accessdate=2017-09-08|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160524150755/http://seyedshahabedinhoseini.com/biographi.php|archivedate=2016-05-24}}</ref> ва дар соли 1377 бо иҷро дар телевизиони Эрон корашро идома дод. Ҳусайнӣ дар барномае ба номи «Оксиген» дар телевизион зоҳир шуд. Вай дар чанд барномаи дигар монанди «Барпо барпо», «Ранги субҳ» ва «Сояравшан» ба унвони муҷрӣ намоён шуд. Вай ҳамчунин дар барномаи радиоии «Ду нимаи себ», «Садои мо» ва «Гулбонги шодӣ» ба гӯяндагӣ пардохт. Дар соли 1399 ӯ ба иҷрои як барнома дар расонаи хонагӣ ба номи «Ҳамрафиқ» пардохт, ки нахустин қисмати ин маҷмӯа дар 20-уми озари 1399 аз Намово пахш шуд. === Телевизион === Ҳусайнӣ дар соли 1379 бо сериали «[[Пас аз борон]]» по ба арсаи бозигарӣ гузошт. Дар соли 1380 дар сериали «[[Пулиси ҷавон]]» ва дар соли 1382 дар сериали «[[Таби сард]]» ба ифои нақш пардохт. Вай дар соли 1385 дар сериали «[[Мадори сифр дараҷа]]» дар нақши Ҳабиб Порсо бозид, ки ин сериал давраи авҷи вай дар телевизион буд. Ҳусайнӣ дар соли 1388 дар нақши [[Аббос Бобоӣ]] дар сериали «[[Шавқи парвоз]]» зоҳир шуд. «[[Шаҳрзод (сериал)|Шаҳрзод]]» дар соли 1393 нахустин кори ӯ дар расонаи хонагӣ мебошад, ки дар он нақши Қубодро бозидааст. === Синамо === Шаҳоб Ҳусайнӣ дар соли 1380 бо бозӣ дар филми «[[Рухсора]]» вориди синамо шуд. Ӯ барои бозӣ дар «[[Шамъе дар бод]]» ва «[[Растагорӣ дар ҳашту бисту дақиқа]]», ду соли паёпай номзади «[[Симурғи булӯрин]]» шуд. Дар соли 1387 барои филми «[[Суперстар (филм)|Суперстар]]», Симурғи булӯрини беҳтарин бозигари нақши аввали мардро дарёфт кард. Ҳамчунин барои филмҳои «[[Порсо дар меҳ]]» ва «[[Дар бораи Элӣ]]», ҷоизаи беҳтарин бозигари нақши аввали марди Ҷашни хонаи синаморо ба даст овард. Дар соли 1389 дар филми «[[Ҷудоии Нодир аз Симин]]» дар нақши Ҳуҷҷат бозид. Ин филм барои ӯ «[[Хирси нуқраӣ барои беҳтарин бозигари мард|Хирси нуқраии]]» Ҷашнвораи Берлинро ба армон овард. Бузургтарин дастоварди байналмилалии ӯ дар соли 2016 рақам хурд, ки тавонист барои филми «[[Фурӯшанда (филм)|Фурӯшанда]]» ҷоизаи беҳтарин бозигари марди [[Ҷашнвораи байналмилалии филми Канн]]ро касб кунад. === Коргардонӣ === Шаҳоб Ҳусайнӣ дар соли 1392 коргардониро бо филми «[[Сокини табақаи миёна]]» оғоз кард. Дигар асарҳои ӯ дар мақоми коргардон: * «[[Биё бо ман]]» (филми кӯтоҳ) * «[[Муқими нокуҷо]]» * «[[Нависанда мурдааст]]» == Ҷоизаҳо == * '''[[Фаҷр (ҷашнвораи синамо)|Ҷашнвораи байналмилалии «Фаҷр»]]''' ** 2009 — Беҳтарин нақши мардона — барои филми «Superstar» * '''[[61-умин ҷашнвораи синамоии Берлин]]''' ** 2011 — [[Хирси нуқрагин барои беҳтарин нақши мардона|Беҳтарин нақши мардона]] (дар якҷоягӣ бо дигар бозигарони машҳури филм) — филми «[[Ҷудоии Нодира аз Симин]]» * '''[[Каннский кинофестиваль 2016|Ҷашнвораи Канн]]''' ** 2016 — [[Ҷоиза барои беҳтарин нақши мардона (ҷашнвораи синамо Канн)|Беҳтарин нақши мардона]] — барои филми «[[Фурӯшанда (филм, 2016))|Фурӯшанда]]» * '''Ҷоизаи Ҳофиз''' ** 2016 — Беҳтарин ҳунарпеша — дар сериёли [[Шаҳрзод (сериал)|«Шаҳрзод»]] == Эзоҳ == {{эзоҳ}} [[Гурӯҳ:Ҳунарпешаҳои Эрон]] 1iaqqopyc9nbcl57oarzpgbevossxn5 0 207380 1493464 990294 2026-11-10T11:22:17Z Умар Ганиев 164088 1493464 wikitext text/x-wiki {{МА |мақом = Деҳа |номи тоҷикӣ = Ғорғинч |номи аслӣ = |тасвир = |тавсифи тасвир = |тобеият = |кишвар = Тоҷикистон |lat_dir = |lat_deg = |lat_min = |lat_sec = |lon_dir = |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = |CoordAddon = |CoordScale = |шакли минтақа = Вилоят |минтақа = Ноҳияҳои тобеи ҷумҳурӣ |минтақа дар ҷадвал = Ноҳияҳои тобеи ҷумҳурӣ{{!}} НТҶ |шакли ноҳия = Ноҳия |ноҳия = ноҳияи Тоҷикобод |ноҳия дар ҷадвал = ноҳияи Тоҷикобод {{!}} Тоҷикобод |шакли ҷомеа = Ҷамоат |ҷомеа = Деҳоти Лангаришоҳ |ҷомеа дар ҷадвал = |тақсимоти дохилӣ = |шакли роҳбарӣ = Раиси маҳалла |роҳбар = |замони таъсис = |аввалин номбарӣ = |номҳои пешина = |мақом аз = |забони расмӣ = тоҷикӣ |аҳолӣ = 300 |соли барӯйхатгирӣ = 2017 |зичӣ = |агломератсия = |ҳайати миллӣ = [[мардуми тоҷик|тоҷикон]] |ҳайати динӣ = [[мусулмон]]они [[ҳанафӣ|ҳанафимазҳаб]] |этнохороним = |вақти минтақавӣ = |DST = |коди телефон = +992 3154 |нишонаи почта = 737450 |нишонаҳои почта = |коди мошинҳо = TJ08 |шакли шиноса = |шиносаи ададӣ = |гурӯҳ дар Commons = |сайт = }} '''Ғорғинч''' — [[деҳа]] дар [[Ҷамоати деҳот|ҷамоати]] [[деҳоти Лангаришоҳ]]и [[ноҳияи Тоҷикобод]]. Аз Ғорғинч то маркази ҷамоат 4 км, то маркази ноҳия 22 км – автомобилгард. Аҳолиаш 300 нафар ([[2017]]), тоҷикон. Деҳа муассисаи таҳсилоти умумии ибтидоӣ ва чойхона дорад. Талабагон минбаъд таҳсилро дар муассисаи таҳсилоти умумии асосии деҳаи Одилобод, муассисаи таҳсилоти миёнаи умумии деҳаи Сабзазор ва маркази ноҳия идома медиҳанд. Соҳаҳои асосии хоҷагӣ: ғаллакорӣ сабзавоткорӣ, занбӯрпарварӣ ва чорводорӣ. Заминҳо аз чашмаҳои кӯҳӣ ва наҳри Оби Сафед обёрӣ мешаванд. Дар ҳудуди деҳа марқади Эшони Раис мавҷуд аст, ки зиёратгоҳи мардум мебошад. Аҳолиаш солҳои 1949–50 ба водии Вахш кӯчонда шуда, деҳа камодам монда буд. Як қисми мардум солҳои 1985–90 баргашта, деҳаро обод кардаанд. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Адабиёт == * {{ЭМТ||5|муаллиф= }} == Сарчашма == * Тақсимоти маъмурии Ҷумҳурии Тоҷикистон — {{Д.}}: [[СИЭМТ]], 2017. — 580 с. — ISBN 978-99947-33-68-2 {{Тоҷикистон-нопурра}} {{ноҳияи Тоҷикобод}} [[Гурӯҳ:Деҳаҳои Тоҷикистон]] [[Гурӯҳ:Деҳаҳои ноҳияи Тоҷикобод]] [[Гурӯҳ:Ҷамоати Лангаришоҳ]] 8r5n0lvuemev4lt98wpo8i4du2y4oop 1493467 1493464 2026-11-10T11:28:43Z Умар Ганиев 164088 1493467 wikitext text/x-wiki {{МА |мақом = Деҳа |номи тоҷикӣ = Ғорғинч |номи аслӣ = |тасвир = |тавсифи тасвир = |тобеият = |кишвар = Тоҷикистон |lat_dir = |lat_deg = |lat_min = |lat_sec = |lon_dir = |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = |CoordAddon = |CoordScale = |шакли минтақа = Вилоят |минтақа = Ноҳияҳои тобеи ҷумҳурӣ |минтақа дар ҷадвал = Ноҳияҳои тобеи ҷумҳурӣ{{!}} НТҶ |шакли ноҳия = Ноҳия |ноҳия = ноҳияи Тоҷикобод |ноҳия дар ҷадвал = ноҳияи Тоҷикобод {{!}} Тоҷикобод |шакли ҷомеа = Ҷамоат |ҷомеа = Деҳоти Лангаришоҳ |ҷомеа дар ҷадвал = |тақсимоти дохилӣ = |шакли роҳбарӣ = Раиси маҳалла |роҳбар = |замони таъсис = |аввалин номбарӣ = |номҳои пешина = |мақом аз = |забони расмӣ = тоҷикӣ |аҳолӣ = 300 |соли барӯйхатгирӣ = 2017 |зичӣ = |агломератсия = |ҳайати миллӣ = [[мардуми тоҷик|тоҷикон]] |ҳайати динӣ = [[мусулмон]]они [[ҳанафӣ|ҳанафимазҳаб]] |этнохороним = |вақти минтақавӣ = |DST = |коди телефон = +992 3154 |нишонаи почта = 737450 |нишонаҳои почта = |коди мошинҳо = TJ08 |шакли шиноса = |шиносаи ададӣ = |гурӯҳ дар Commons = |сайт = }} '''Ғорғинч''' — [[деҳа]] дар [[Ҷамоати деҳот|ҷамоати]] [[деҳоти Лангаришоҳ]]и [[ноҳияи Тоҷикобод]]. Аз Ғорғинч то маркази ҷамоат 4 км, то маркази ноҳия 22 км – автомобилгард. Аҳолиаш 300 нафар ([[2017]]), тоҷикон. == Иқтисод == Деҳа муассисаи таҳсилоти умумии ибтидоӣ ва чойхона дорад. Талабагон минбаъд таҳсилро дар муассисаи таҳсилоти умумии асосии деҳаи Одилобод, муассисаи таҳсилоти миёнаи умумии деҳаи Сабзазор ва маркази ноҳия идома медиҳанд. Соҳаҳои асосии хоҷагӣ: ғаллакорӣ сабзавоткорӣ, занбӯрпарварӣ ва чорводорӣ. Заминҳо аз чашмаҳои кӯҳӣ ва наҳри Оби Сафед обёрӣ мешаванд. Дар ҳудуди деҳа марқади Эшони Раис мавҷуд аст, ки зиёратгоҳи мардум мебошад. == Ёдгориҳо == Аҳолиаш солҳои 1949–50 ба водии Вахш кӯчонда шуда, деҳа камодам монда буд. Як қисми мардум солҳои 1985–90 баргашта, деҳаро обод кардаанд. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Адабиёт == * {{ЭМТ|Ғорғинч|5|муаллиф= }} == Сарчашма == * Тақсимоти маъмурии Ҷумҳурии Тоҷикистон — {{Д.}}: [[СИЭМТ]], 2017. — 580 с. — ISBN 978-99947-33-68-2 {{Тоҷикистон-нопурра}} {{ноҳияи Тоҷикобод}} [[Гурӯҳ:Деҳаҳои Тоҷикистон]] [[Гурӯҳ:Деҳаҳои ноҳияи Тоҷикобод]] [[Гурӯҳ:Ҷамоати Лангаришоҳ]] k5oiqxmlwz542xgn2fc8pl0c4xw1a2q 0 212234 1493459 1335077 2026-11-10T11:14:07Z Умар Ганиев 164088 1493459 wikitext text/x-wiki {{МА |мақом = Деҳа |номи тоҷикӣ = Ғорчашма |номи аслӣ = |тасвир = |тавсифи тасвир = |тобеият = |кишвар = Тоҷикистон |lat_dir = |lat_deg = |lat_min = |lat_sec = |lon_dir = |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = |CoordAddon = |CoordScale = |шакли минтақа = Вилоят |минтақа = Вилояти Хатлон |минтақа дар ҷадвал = Вилояти Хатлон{{!}} Хатлон |шакли ноҳия = Ноҳия |ноҳия = ноҳияи Ёвон |ноҳия дар ҷадвал = ноҳияи Ёвон {{!}} Ёвон |шакли ҷомеа = Ҷамоат |ҷомеа = Деҳоти Даҳана (н. Ёвон) |ҷомеа дар ҷадвал = Деҳоти Даҳана (н. Ёвон) {{!}} Деҳоти Даҳана |тақсимоти дохилӣ = |шакли роҳбарӣ = Раиси маҳалла |роҳбар = |замони таъсис = |аввалин номбарӣ = |номҳои пешина = |мақом аз = |забони расмӣ = тоҷикӣ |аҳолӣ = 392 |соли барӯйхатгирӣ = 2017 |зичӣ = |агломератсия = |ҳайати миллӣ = [[мардуми тоҷик|тоҷикон]] |ҳайати динӣ = [[мусулмон]]они [[ҳанафӣ|ҳанафимазҳаб]] |этнохороним = |вақти минтақавӣ = |DST = |коди телефон = +992 3141 |нишонаи почта = 735310 |нишонаҳои почта = |коди мошинҳо = TJ03 |шакли шиноса = |шиносаи ададӣ = |гурӯҳ дар Commons = |сайт = }} '''Ғорчашма''' (то 2017 ''Ғорбулоқ'') — [[деҳа]] дар [[Ҷамоати деҳот|ҷамоати]] [[деҳоти Даҳана (н. Ёвон)|деҳоти Даҳанаи]] [[ноҳияи Ёвон]]. Аз Ғорчашма то маркази ҷамоат 10 км, то маркази ноҳия 15 км; роҳ – мумфарш. Аҳолиаш 392 нафар ([[2017]]), тоҷикон. == Иқтисод == Осиёби барқӣ, масҷиди панҷвақта, нуқтаи савдои хусусӣ ва муассисаи таҳсилоти умумии ибтидоӣ дорад. Талабагон таҳсилро дар деҳаи Тутбулоқи Сари Санг идома медиҳанд. Соҳаҳои асосии хоҷагӣ: ғаллакорӣ ва чорводорӣ. Заминҳо аз чашмаи Ғорбулоқ обёрӣ мешаванд. Дар Ғорчашма 6 хоҷагии деҳқонии инфиродӣ мавҷуд аст. == Ёдгориҳо == Дар ҳудуди деҳа марқади Хоҷа Савудпӯш (Зиреҳпӯш) мавҷуд аст, ки зиёратгоҳи мардум мебошад. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Сарчашма == * Тақсимоти маъмурии Ҷумҳурии Тоҷикистон — {{Д.}}: [[СИЭМТ]], 2017. — 580 с. — ISBN 978-99947-33-68-2 {{Тоҷикистон-нопурра}} {{ноҳияи Ёвон}} [[Гурӯҳ:Деҳаҳои Тоҷикистон]] [[Гурӯҳ:Деҳаҳои ноҳияи Ёвон]] [[Гурӯҳ:Ҷамоати Даҳана (н. Ёвон)]] d5gloool6009bv70e92zijdi4hkh93t 1493460 1493459 2026-11-10T11:15:14Z Умар Ганиев 164088 /* Сарчашма */ 1493460 wikitext text/x-wiki {{МА |мақом = Деҳа |номи тоҷикӣ = Ғорчашма |номи аслӣ = |тасвир = |тавсифи тасвир = |тобеият = |кишвар = Тоҷикистон |lat_dir = |lat_deg = |lat_min = |lat_sec = |lon_dir = |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = |CoordAddon = |CoordScale = |шакли минтақа = Вилоят |минтақа = Вилояти Хатлон |минтақа дар ҷадвал = Вилояти Хатлон{{!}} Хатлон |шакли ноҳия = Ноҳия |ноҳия = ноҳияи Ёвон |ноҳия дар ҷадвал = ноҳияи Ёвон {{!}} Ёвон |шакли ҷомеа = Ҷамоат |ҷомеа = Деҳоти Даҳана (н. Ёвон) |ҷомеа дар ҷадвал = Деҳоти Даҳана (н. Ёвон) {{!}} Деҳоти Даҳана |тақсимоти дохилӣ = |шакли роҳбарӣ = Раиси маҳалла |роҳбар = |замони таъсис = |аввалин номбарӣ = |номҳои пешина = |мақом аз = |забони расмӣ = тоҷикӣ |аҳолӣ = 392 |соли барӯйхатгирӣ = 2017 |зичӣ = |агломератсия = |ҳайати миллӣ = [[мардуми тоҷик|тоҷикон]] |ҳайати динӣ = [[мусулмон]]они [[ҳанафӣ|ҳанафимазҳаб]] |этнохороним = |вақти минтақавӣ = |DST = |коди телефон = +992 3141 |нишонаи почта = 735310 |нишонаҳои почта = |коди мошинҳо = TJ03 |шакли шиноса = |шиносаи ададӣ = |гурӯҳ дар Commons = |сайт = }} '''Ғорчашма''' (то 2017 ''Ғорбулоқ'') — [[деҳа]] дар [[Ҷамоати деҳот|ҷамоати]] [[деҳоти Даҳана (н. Ёвон)|деҳоти Даҳанаи]] [[ноҳияи Ёвон]]. Аз Ғорчашма то маркази ҷамоат 10 км, то маркази ноҳия 15 км; роҳ – мумфарш. Аҳолиаш 392 нафар ([[2017]]), тоҷикон. == Иқтисод == Осиёби барқӣ, масҷиди панҷвақта, нуқтаи савдои хусусӣ ва муассисаи таҳсилоти умумии ибтидоӣ дорад. Талабагон таҳсилро дар деҳаи Тутбулоқи Сари Санг идома медиҳанд. Соҳаҳои асосии хоҷагӣ: ғаллакорӣ ва чорводорӣ. Заминҳо аз чашмаи Ғорбулоқ обёрӣ мешаванд. Дар Ғорчашма 6 хоҷагии деҳқонии инфиродӣ мавҷуд аст. == Ёдгориҳо == Дар ҳудуди деҳа марқади Хоҷа Савудпӯш (Зиреҳпӯш) мавҷуд аст, ки зиёратгоҳи мардум мебошад. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Адабиёт == * {{ЭМТ|Ғорбулоқ|5|муаллиф= }} * Тақсимоти маъмурии Ҷумҳурии Тоҷикистон — {{Д.}}: [[СИЭМТ]], 2017. — 580 с. — ISBN 978-99947-33-68-2 {{ноҳияи Ёвон}} [[Гурӯҳ:Деҳаҳои Тоҷикистон]] [[Гурӯҳ:Деҳаҳои ноҳияи Ёвон]] [[Гурӯҳ:Ҷамоати Даҳана (н. Ёвон)]] djidfsq47l0e2zf0k1e2szo587msdm4 0 221941 1493351 1117470 2026-11-09T18:26:57Z Туйчибой Мадаминов 45703 /* Таърих */ 1493351 wikitext text/x-wiki [[Акс:Fototranzystor.jpg|thumb|214px|Фототранзистор]] [[Акс:PhototransistorSymbol.png|thumb|Аломати шартии фототранзистор]] '''Фототранзистор''' — асбоби нимноқилии оптоэлектронӣ, як намуди транзистори биполярӣ. Аз транзистори оддии биполярӣ бо он фарқ мекунад, ки қисми базаи он барои таъсири берунаи оптикӣ ё рӯшноӣ дастрас аст. Аз ҳисоби ҳамин таъсир ҷараёни ба воситаи транзистор гузаранда тағйир меёбад. Аз [[фотодиод]] бо он фарқ мекунад, ки дорои қувватфизои дарунии фотоҷараён мебошад ва аз ҳамин сабаб ба афканишоти рӯшноӣ ҳассостар аст. Фототранзисторҳо аз ҷиҳати сохти нимноқилӣ n-p-n ва p-n-p буданашон мумкин аст. Аксари фототранзисторҳои истеҳсоли саноатӣ қисми база надоранд, вале дар баъзе намудҳо ин қисм барои барқароркунии нуқтаи кории аввала ба воситаи додани ҷараёни муайян ба база, вуҷуд дорад. ==Таърих== Фототранзистор соли 1948 аз тарафи [[Ҷон Нортроп Шив]] (John Northrup Shive) ҳангоми амалиёташ дар Bell Laboratories ихтироъ шудааст, вале дар ин хусус соли 1950 хабар дода шуд. Он вақтҳо фототранзисторро бори аввал дар ҳисобкунандаи перфокартаҳои телефон ба кор бурдаанд. ==Усули кори фототранзистор== ==Афзалиятҳо ва норасоиҳои фототранзистор== Афзалияти асосии фоторанзисторҳо ҳассосияти баланд нисбати [[фотодиод|фотодиодҳо]] ба ҳисоб меравад. Норасоии фототранзисторҳо зудамалии паст мебошад. ==Адабиёт== *Michael Riordan, Lillian Hoddeson. Crystal Fire: The Invention of the Transistor and the Birth of the Information Age. ==Манобеъ== *[https://ru.m.wikipedia.org/wiki/%D0%A4%D0%BE%D1%82%D0%BE%D1%82%D1%80%D0%B0%D0%BD%D0%B7%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%BE%D1%80 Википедияи русӣ] {{Мақолаи нопурра}} [[Гурӯҳ: Радиоэлектроника]] 29j61brg4yrz9xnb110wdguwr5ufv0a 0 273939 1493320 1486239 2026-11-09T13:05:24Z InternetArchiveBot 30618 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1493320 wikitext text/x-wiki {{Олим |ном = Тӯрақул Ризоқулов |тасвир = |номи аслӣ = Ризоқулов Тӯрақул Рабимқулович |бар = 200px |тавсифи тасвир = |таърихи таваллуд = 05.03.1972 |зодгоҳ = {{Зодгоҳ|ноҳияи Шаҳристон}}, деҳаи Бураген (ҳоло Фирдавсӣ), [[вилояти Суғд]], [[ҶШС Тоҷикистон]] |таърихи даргузашт = |шаҳрвандӣ = {{Парчам|Тоҷикистон}} |маҳалли даргузашт = |фазои илмӣ = [[иқтисодчӣ]] |ҷойҳои кор = [[Донишгоҳи давлатии ҳуқуқ, бизнес ва сиёсати Тоҷикистон]] |дараҷаи илмӣ = [[Доктори илмҳои иқтисодӣ]],(2009) |унвонҳои илмӣ = {{Унвонҳои илмӣ||0}} (2017), Узви вобастаи Академияи илмҳои табиатшиносии Россия (2018) |алма-матер = [[Донишгоҳи аграрии Тоҷикистон ба номи Ш. Шотемур]] (1989-1994) |роҳбари илмӣ = |шогирдони маъруф = |маъруф ба = |ҷоизаҳо = [[Аълочии маориф ва илми Тоҷикистон]] (2012), Ифтихорномаи Ҳизби халқи демократии Тоҷикистон (2018) |имзо = |бари имзо = |сайт = |викитека = |викианбор = }} '''Тӯрақул Ризоқулов ''' (''Ризоқулов Тӯрақул Рабимқулович''; 05 марти 1972, {{Зодгоҳ|ноҳияи Шаҳристон}}, деҳаи Бураген (ҳоло Фирдавсӣ), [[вилояти Суғд]]) — номзади илмҳои иқтисодӣ (1999), доктори илмҳои иқтисодӣ (2009), профессор (2017), узви вобастаи Академияи илмҳои табиатшиносии Россия, (2018), Аълочии маориф ва илми Тоҷикистон (2012) == Зиндагинома == Ризоқулов Тeрақул Рабимқулович – 5 марти соли 1972 дар деҳаи Бурагени (ҳоло Фирдавсӣ) ноҳияи Шаҳристон вилояти Суғди Ҷумҳурии Тоҷикистон таваллуд ёфтааст. Солҳои 1979 – 1989 мактаби таҳсилотии умумии миёнаи № 29-и деҳаро, ки он вақт ба ноҳияи Уротеппа (ҳоло Истаравшан) тобеъият дошт ба итмом расонидааст. Пас аз хатми мактаби миёна солҳои 1989 – 1994 факултаи иқтисодии Донишгоҳи Аграрии Тоҷикистон Душанберо бо дипломи аъло хатм намудааст. Пас аз хатми донишгоҳи номбурда фаъолияти илмӣ – педагогии худро дар Донишгоҳи давлатии Хуҷанд (ДДХ) ба номи академик Б. Ғафуров аз моҳи августи соли 1994 оғоз намудааст. Солҳои 1994 – 1995 чун муаллими кафедраи умумиқтисодии факултаи иқтисодии Донишгоҳи давлатии Хуҷанд кор кардааст. Солҳои 1995 – 1998 дар шуъбаи рӯзонаи аспирантураи ДДХ ба номи академик Б. Ғафуров таҳсил намудааст. Солҳои 1999 – 2000 аввал чун сармуаллим, сониян дотсенти кафедраи «Молия ва қарз»-и ДДХ ба номи академик Б. Ғафуров фаъолияти худро давом доданд. Аз моҳи августи соли 2000 то соли 2006 вазифаи мудири кафедраи «Молия ва қарз» ва хамзамон вазифаи ноиб декан оид ба илми факултаи иқтисодиро низ дар уҳда доштанд. Солҳои 2006 – 2008 бо мақсади ба итмом расонидани рисолаи доктории худ ба вазифаи ходими калони илмӣ гузаронида шуд. Пас аз ду соли фаъолияти илмӣ дар моҳи апрели соли 2008 ба вазифаи мудири кафедраи «Молия, таҳлил ва оморӣ» ДДХ ба номи академик Б. Ғафуров таъйин гардидаанд. Аз моҳи феврали соли 2009 то июли соли 2012 вазифаи декани факултаи кибернетикаи ДДХ ба номи академик Б. Ғафуровро иҷро намуданд. Дар давраи мо[ҳои июл - октябри соли 2012 профессори кафедраи молия, та[лил ва омор, аз октябри соли 2012 то моҳи марти соли 2014 вазифаи мудири кафедраи «Баҳисобгирии муҳосибӣ ва аудит»-и факултаи молия ва иrтисодиёти бозори ДДХ ба номи академик Б. Ғафуровро дар уҳда доштанд. Аз моҳи марти соли 2014 то моҳи майи соли 2019 вазифаи муовини директор оид ба илм ва инноватсияи Донишкадаи иқтисод ва савдои Донишгоҳи давлатии тиҷорати Тоҷикистон дар шаҳри Хуҷандро иҷрои вазифа намудааст. Ризоқулов Тӯрақул Рабимқулович аз 5-уми майи соли 2019 бо фармони Вазири маориф ва илми Ҷумҳурии Тоҷикистон бо тарзи гузариш ба ҳайси муовини ректор оид илм ва инноватсияи Донишгоҳи давлатии ҳуқуқ, бизнес ва сиёсати Тоҷикистон таъйин гардидааст ва то ҳоло дар вазифаи мазкур фаъолият доранд. Оиладор ва соҳиби 4 фарзанд мебошанд. == Фаъолияти илмӣ == Рисолаи илмии номзадии худро 25 июни соли 1999-ум дар Шӯрои дифоъи махсуси диссертатсионӣ, ки дар назди Донишгоҳи давлатии миллии Тоҷикистон аз рӯи ихтисоси: 08.00.01 – назарияи иқтисодӣ фаъолият мекард бо муваффақият дифоъ намуда соҳиби унвони номзади илм гаштааст. Солҳои 2001 – 2003 дар чорчӯбаи барномаи «Стандарти байналхалқии ҳисоботҳои молиявӣ» (СБҲМ) иштирок намуда, пас аз супоридани имтиҳонҳои байналхалқӣ ба дипломи байналхалқӣ (сертификати мутахассис) оид ба баҳисобгирии байналҳалқӣ соҳиб гашт ва ба Ризокулов Т. Р. унвони ихтисосӣ - «Муҳосиби – байналхалки» дода шудааст. Соли 2009-ум 25 сентябр дар Шӯрои диссертатсионии доктории дар назди Вазорати иқтисод ва савдои ҶТ рисолаи доктории худро бо муваффақият дифоъ намудааст ва моҳи марти соли 2010 бо қарори ВАК-и Россия ба унвони доктори илмҳои иқтисодӣ ноил гаштааст. Боиси қайд аст, ки устод Ризоқулов дар ташкил ва фаъолияти (апрел 2010 – октябр 2013) Шӯрои диссертатсионӣ К 737.002.05, ки ба Комиссияи олии Аттестатсионии Федератсияи Россия тобеият дошт, аз рӯи илмҳои иқтисодӣ барои дифоъи рисолаҳои номзадӣ ва докторӣ дар назди ДДХ ба номи академик Б. Ғафуров бевосита фаъолона иштирок намуда дар давраи фаъолияти Шeрои мазкур вазифаи котиби илмии Шӯроро низ сарбаландона иxро кардаанд. Бидуни он дар давраи фаъолияти Шӯрои диссертатсионии номзадӣ ва доктории К 737.002.09 ки дар тобеияти Комиссияи олии Аттестатсионии Федератсияи Россия мавҷуд буд аз рӯи илмҳои иқтисодӣ (ноябр 2013 – март 2016) дар назди Донишгоҳи давлатии ҳуқуқ, бизнес ва сиёсати Тоҷикистон чун аъзои фаъол ва ҳамзамон вазифаи роҳбари бахши назарияи иқтисодиро иҷро намудаанд. Аз соли 2017 то моҳи ноябри соли 2019 устод Тӯрақул Ризоқулов ҳамчун аъзои фаъоли Шӯрои диссертатсионии доктории Д 999.031.03 дар тобеияти Комиссияи олии Аттестатсионии Федератсияи Россия аст, аз рӯи илмҳои иқтисодӣ дар назди Донишгоҳи давлатии тиҷорати Тоҷикистон дар шаҳри Душанбе кор кард. Ҳоло Ризоқулов аъзои фаъоли Шӯрои диссертатсионии доктории 6О.КОА-023, ки ба тобеияти Комиссияи олии Аттестатсионии дар назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон ворид аст дар назди Доништохи давлатии хукук, бизнес ва сиёсати Тоҷикистон аз рӯи илмҳои иқтисодӣ ташкил шудааст, мебошад. Дар таҳти роҳбарии устод Ризоқулов Тӯрақул Рабимқулович 19 нафар унвонҷӯ (аспирантон) аз макотибҳои олии Ҷумҳурии Тоҷикистон рисолаи номзадиро дифо намуда соҳиби дипломҳои номзадӣ гаштанд. Дар айни ҳол мушовири илмии 2 нафар докторант ва роҳбари илмии 9 нафар унвонҷӯён мебошанд, ки онҳо низ барои дифоъ рисолаҳои худро омода намуда истодаанд. Устод дар конфронсҳои байналхалқӣ, ҷумҳуриявӣ ва вилоятӣ бо маърӯзаҳо фаъолона иштирок намуда менамояд, ки натиҷаҳои он дар маҷмӯаи мақолаҳои онҳо нашр гардидааст. == Осор == Профессор Тӯрақул Ризоқулов дорои асару мақолаҳои илмӣ, монография ва китобҳои таълимӣ мебошанд. Мавзӯи тадқиқоти илмии устод Ризоқулов Тӯрақул ба масъалаҳои рушди иқтисодӣ ва ҳалли муаммоҳои макроиқтисодӣ дар Ҷумҳурии Тоҷикистон бахшида шудааст. Муаллифи – зиёда аз 97 мақолаҳои илмӣ, 3 монография, 7 – китоби дарсӣ, 9 дастурҳои таълимӣ-методӣ мебошанд. ===Мақолаҳои илмӣ=== *К вопросу исследования развития банковской системы Таджикистана в годы суверенитета. // Вестник Таджикского национального университета. - Душанбе: ТНУ, 2013. - № 2\3(111). – С. 247-253. ISSN. Импакт-фактор журнала –2074-1847. *Особенности механизма оплаты труда в дехканских (фермерских) хозяйствах в условиях рынка. // Вестник Таджикского государственного университета права, бизнеса и политики. -Худжанд: 2013. №2 (54). – С. 132-141. ISSN Импакт-фактор журнала 2218-256Х. *Влияние инфляции на доходы и уровень жизни населения в переходной экономике Таджикистана. // Вестник Таджикского национального университета. - Душанбе: ТНУ, 2013. -№ 2\3.(111). –С. 257 – 262. ISSN. Импакт-фактор журнала –2074-1847. *К вопросу оценки роли финансового рынка в развитие производственного сектора экономики Таджикистана. // Вестник Таджикского национального университета. - Душанбе: ТНУ, 2013. - № 2\3(111). –С. 280-284. ISSN. Импакт-фактор журнала –2074-1847 *Факторы миграционных тенденций в экономике Таджикистана. // Таджикистан и современный мир. – Душанбе: Центр стратегических исследований при Президенте Республики Таджикистан, 2014. №2 (41), -С.89-95. ISSN. Импакт-фактор журнала – 2075-9584; *Вопросы совершенствования организации и оплаты труда в системе таможенных органов Республики Таджикистан. // Вестник Таджикского национального университета. Серия экономических наук. - Душанбе: ТНУ, 2014. - № 2/4 (138). –С. 15-19 (в соавторстве). ISSN. Импакт-фактор журнала –2074-1847. *Инвестиционная стратегия в активизации структурной перестройки национальной экономики Таджикистана// Современные проблемы науки и образования, 2014, - № 3, (в соавторстве,) - режим доступа: http://www.science-education.ru/119-15220 {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20150325104240/http://science-education.ru/119-15220 |date=2015-03-25 }}. ISSN 2070-7428 Импакт-фактор РИНЦ – 1,028. *К исследованию проблем занятости населения в Республике Таджикистан в современных условиях (некоторые гендерные аспекты вопроса).// Вестник Таджикского национального университета. Серия экономических наук. 2015. № 2/9 (190). - С.71- 74. ISSN. Импакт-фактор журнала –2074-1847. *Роль и значение банковских услуг в развитии малого и среднего бизнеса в Республике Таджикистан. // Современные проблемы науки и образования. Москва; – 2015. - № 2; URL: http://www.science-education.ru/131-23720{{Пайванди мурда|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} (дата обращения: 03.12.2015). ISSN 2070-7428. Импакт-фактор РИНЦ – 1,028. *Трудовой потенциал экономического роста: особенности и пути регулирования.// Вестник Таджикского национального университета. Серия экономических наук. - №2/4(169). - 2015. - С.281- 284. ISSN. Импакт-фактор журнала –2074-1847 *Собираемости налогов в переходной экономике как показатель состояния налогового бремени. // Журнал «Научное обозрение». – Москва; - 2015. - №21. ISSN 1815-4972, Импакт-фактор РИНЦ (пятилетный) – 0,853 *Факторы, влияющие на развитие розничных энергетических услуг в Республике Таджикистан.// Учёные записки: серии естественные и экономические науки. - Худжанд: - 2016. -№2(37). - С. 100-106. (в соавторстве). ISSN Импакт-фактор журнала 2077-4974 *Влияние глобализационных процессов на реализацию монетарной политики в Республике Таджикистан.// Научное обозрение. – Москва: – 2016. - № 12. – С.263-271. (в соавторстве). ISSN 1815-4972, Импакт-фактор РИНЦ (пятилетний) – 0,853 *Развитие рынка ценных бумаг: состояние и современные тенденции.// Научное обозрение. – Москва: - 2016. - № 12. – 2016. – С. 245-251. (в соавторстве). ISSN 1815-4972, Импакт-фактор РИНЦ (пятилетный) – 0,853 *Модернизация системы образования в национальной экономике Республики Таджикистан: некоторые уроки из Корейского опыта. // Учёные записки: серии естественные и экономические науки. - Худжанд: - 2017. - № 1 (40).- С. 347-353. (в соавторстве). ISSN Импакт-фактор журнала 2077-4974 *Факторы, влияющие на инвестиционную привлекательность национальной экономики Таджикистана: макроэкономический аспект.// Таджикистан и современный мир. – Душанбе: Центр стратегических исследований при Президенте Республики Таджикистан, - 2017. - № 9. ISSN 2075-9584 9 (в соавторстве) *Международный опыт повышения конкурентоспособности: общие контуры и уроки. // Вестник Таджикского национального университета. Серия социально-экономических и общественных наук. - 2017. - №2/7. - С. 130-135. ISSN 2413 – 5151 (в соавторстве) *Предпосылки формирования инновационной экономики в условиях углубления рыночных отношений. // Учёные записки: серия естественные и экономические науки. - Худжанд: - 2017. - № 3 (42). - С. 161-170. (в соавторстве). ISSN Импакт-фактор журнала 2077-4974 *Факторы влияющие на инвестиционную привлекательность национальной экономики Таджикистана: макроэкономический аспект. // Таджикистан и современный мир. – Душанбе: Центр стратегических исследований при Президенте Республики Таджикистан. – 2018. - №3 (62). – С. 14-25. ISSN 2075-9584 *Миграционные процессы на национальном рынке труда в современных условиях: некоторые причины и пути их регулирования. // Вестник Таджикского государственного университета права, бизнеса и политики. Серия общественных наук. - 2018. - №1 (74). – С. 60-69. ( в соавторстве) ISSN 2411-1945 *Аналитический взгляд на факторы неплатежей в экономике Республики Таджикистан. // Вестник Таджикского государственного университета права, бизнеса и политики. Серия общественных наук. - 2018. - №3 (76). – С. 15-28. ( в соавторстве) ISSN 2411-1945. *Взаимосвязь развития интеграционных процессов и занятости населения в экономике Таджикистана. // Вестник ВЭГУ (Восточная экономико-юридическая гуманитарная академия). Научный журнал по социально-экономическим, общественным и гуманитарным наукам. – Уфа;– 2018. - № 6 (98). – С. 109 – 115. *Совершенствование подходов к охране здоровья населения в системе факторов человеческого развития. // Фундаментальные исследования. Научный журнал. - Москва; – 2018. - № 12. – С. 168-172. ISSN 1812-7339 *Предпосылки перехода к цифровой экономике и ее влияние на отечественный рынок труда. [Текст] Ризокулов Т.Р., Шамсов И. // Таджикистан и современный мир. – Душанбе: Центр стратегических исследований при Президенте Республики Таджикистан, 2019. – №3 (66). -С. 33-42. ISSN 2075-9584 *Приоритетные направления обеспечения устойчивости экономического развития регионов. [Текст] / Ризокулов Т.Р., Джумаев А. // Вестник Таджикского государственного университета коммерции. – Душанбе: «Сумани кудрат». – 2019. - № 2 (27). – С. 109-114. *Денежные переводы трудовых мигрантов в системе факторов экономического развития Таджикистана. [Текст] Ризокулов Т. Р., Пулатова М. Г., Хакимов Р. Р. // Экономика Таджикистана: Стратегия развития. – 2019.-№3. ISSN 2310-3957 *Аҳамияти рушди инфрасохторҳо дар иқтисодиёти минтақа ва асосҳои методолгии баҳодиҳӣ ба таъминнокии он. [Матн] Ризоқулов Т.Р., Шарипова Ш. // Ахбори Донишгоҳи давлатии ҳуқуқ, бизнес ва сиёсати Тоҷикистон. Бахши илмҳои ҷамиятӣ // -Хуҷанд: 2019. - №3. – С. 47-56. ISSN 2411-1945 *Ҳолат ва вазъи истифодабарии захираҳои кории минтақаҳо дар шароити муосир (дар мисоли ноҳияи Исфараи вилояти Суғд). [Текст] Ризокулов Т.Р., Шаропова Н.Ҳ.// Тоҷикистон ва ҷаҳони имрӯза. – Душанбе: Маркази таҳқиқоти стратегӣ дар назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, 2019. – №4 (67). – 0,7 ҷ.ч. ISSN 2075-9584 ===Китобҳо (Монографияҳо)=== #Проблемы инфляции в экономике Республики Таджикистан. - Душанбе: «Ирфон», 2006. – 14,3 п.л. #Теоретические основы преодоления стагфляции и зарубежный опыт.- Худжанд: Изд-во «Нури маърифат», 2009. – 15,5 п.л #Формирование стратегии устойчивого развития региональной экономики./ [коллективная монография]. – Душанбе: изд-во «Ирфон», 2014. – 279 с. ===Китобҳои дарсӣ=== #Истилоҳҳо ва масъалаҳо аз назарияи иқтисодӣ (микроиқтисод ва макроиқтисод) / дастури таълимӣ. – Душанбе: “Ирфон”, 2017. - 208 сах.: #Микроиқтисодиёт / дастури таълимӣ. - Душанбе: нашр. «Ирфон», 2016. – 172 саҳ. (бо ҳаммуалиф). #Макроэкономика / (учебное пособие). – Душанбе: изд-во «Ирфон», 2016. – 212 с. (в соавторстве, вклад автора 7 п.л.). #Экономическая теория (учебник). Издание второе, перераб. - Худжанд: изд-во «Нури маърифат», 2014. – 188 с. (в соавторстве, вклад автора 7 п.л.). #Финансы и кредит./ учебное пособие. - Худжанд: изд. «Нури маърифат», 2012. - 76 с. #Налоговая система. Государственный бюджет./ учебное пособие. -Худжанд: изд. «Нури маърифат», 2012. - 56 с. #Основы бизнеса./ учебное пособие. - Худжанд: изд. «Нури маърифат», 2012. - 44 с. #Дастури методӣ оид ба гузаронидани таҷрибаомӯзии истеҳсолии донишҷӯёни ихтисоси молия ва қарз. / Дастури методӣ. – Хуҷанд: «Нури маърифат», 2012. - 24 саҳ. #Назарияи иқтисодӣ./ китоби дарсӣ (бо ҳаммуалифӣ). -–Хуҷанд: «Нури маърифат», 2011. -173 саҳ. #Управление занятостью населения/ учебное пособие. -Худжанд: изд-во «Нури маърифат», 2010. - 96 с. ==Мукофот ва ҷоизаҳо== *Аълочии маъориф ва илми Ҷумҳурии Тоҷикистон (2012) *Ифтихорномаи фахрии Мақомати давлатии ҳокимияти иҷроияи вилояти Суғд (2009) *Ифтихорномаи Ҳизби халқии демократии Тоҷикистон (2017) == Пайвандҳо == *[http://www.tsulbp.tj Донишгоҳи давлатии ҳуқуқ, бизнес ва сиёсати Тоҷикистон] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20100415161959/http://www.tsulbp.tj/ |date=2010-04-15 }} *[https://web.archive.org/web/20191225105708/https://search.rsl.ru/ru/record/01003475059 Рисолаи доктори дар мавзӯъи "Теоретико-методологические особенности преодоления стагфляционных процессов в трансформационной экономике : на примере Республики Таджикистан"] *[https://famous-scientists.ru/16050 Член-корреспондент Российской Академии Естествознания -Ризокулов Туракул Рабимкулович ] *[https://peshqadam.com/uni/archives/1740 Ризоқулов Тўрақул Рабимқулович – муовини ректор оид ба корҳои илм ва инноватсия, доктори илмҳои иқтисодӣ, профессор] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20191225070537/https://peshqadam.com/uni/archives/1740 |date=2019-12-25 }} [[Гурӯҳ:Олимони Тоҷикистон]] [[Гурӯҳ:Олимони Русия]] o4ff60s6p5k748kdwyzbioo4d5tzhq5 0 278410 1493456 1134939 2026-11-10T11:08:07Z Умар Ганиев 164088 1493456 wikitext text/x-wiki '''Ғоратгарӣ''' — дар [[ҳуқуқи ҷиноятӣ]] ошкоро тасарруф кардани амволи ғайр. Тасарруф дар чунин мавридҳо ошкоро эътироф мегардад: агар он дар ҳузури ҷабрдида ё шахсони бегона, бе розигии соҳибмулк ва ё шахсе, ки амвол дар ихтиёраш қарор дорад, содир шуда бошад, яъне ҳангоме ки ин шахсон мушоҳида мекунанд ва тасарруфи зиддиқонунии арзишҳоро дарк менамоянд; агар гунаҳкор бовар дошта бошад, ки ҷабрдида ё дигар ашхос ҳодисаи содиршудаистода ва ғайриқонунӣ будани онро дарк мекунанд ва эҳсос менамоянд, ки чунин кирдор дар воқеъ хусусияти ҷиноӣ дорад. Дар ҳама ҳолатҳо ҷинояткор бо бовари субъективӣ амал мекунад, ки амволи ғайрро ошкоро тасарруф карда истодааст ва ботинан бовар дорад, ки гирифтани амвол аз ихтиёри соҳиби он аён ва кушоду равшан содир мешавад. Агар ҷиноят ҳамчун ''дуздӣ'' оғоз ёфта, ҷинояткор аз ҷониби ҷабрдида ва ё шахси сеюм дар ҷойи ҷиноят муайян шавад, вале бо вуҷуди ин тасарруфи амволро боз идома дода бошад, дар чунин ҳолат дуздӣ ба Ғоратгарӣ табдил меёбад, чунки гунаҳкор вазъиятро дарк намуда, бо вуҷуди ин кирдори ҷинояткоронаи хешро ҳангоми суиқасд ба дуздӣ қатъ накарда, азхудкунии амволро то охир ошкоро идома додааст. Агар аз ҷониби гунаҳкор пас аз содир гардидани дуздӣ бо мақсади гурехтан аз дастгиршавӣ зӯроварӣ истифода гардида бошад, дар ин сурат дуздӣ ба ғоратгарӣ мубаддал намегардад. Ғоратгарӣ на аз лаҳзаи тасарруфи амвол, балки аз вақте ки ҷинояткор имкони истифода намудан ё ихтиёрдорӣ кардани онро пайдо кунад, содиршуда ба ҳисоб меравад. Ғоратгарӣ бо ду роҳ содир карда мешавад: бидуни истифодаи зӯроварӣ ё ғоратгарии одӣ (Кодекси ҷиноятии Ҷумҳурии Тоҷикистон, моддаи 248, қисми 1); бо истифодаи зӯроварӣ (Кодекси ҷиноятии Ҷумҳурии Тоҷикистон, моддаи 248, қисми 2). Ғоратгарие, ки бо истифодаи зӯроварӣ содир карда мешавад, барои ҳаёт ё саломатии ҷабрдида хавфнок нест ва ё бо таҳдиди истифодаи чунин зӯроварӣ ба анҷом расонида мешавад. Дар чунин ҳолат объекти ҷиноят на танҳо моликият, балки шахсияти (саломатии) ҷабрдида низ мебошад. Аломатҳои вазнинкунандаи Ғоратгарӣ бо аломатҳое, ки дуздӣ тасниф карда мешаванд, монанд мебошанд. == Нигаред низ == * [[Дуздӣ]] == Эзоҳ == {{эзоҳ}} * {{ЭМТ|Ғоратгарӣ|5|муаллиф=Т. Шарипов}} [[Гурӯҳ:Дуздӣ]] aatrmifu6ocnlrm9xe457v9jzsrzw0t 1493457 1493456 2026-11-10T11:09:16Z Умар Ганиев 164088 1493457 wikitext text/x-wiki '''Ғоратгарӣ''' — дар [[ҳуқуқи ҷиноятӣ]] ошкоро тасарруф кардани амволи ғайр. Тасарруф дар чунин мавридҳо ошкоро эътироф мегардад: агар он дар ҳузури ҷабрдида ё шахсони бегона, бе розигии соҳибмулк ва ё шахсе, ки амвол дар ихтиёраш қарор дорад, содир шуда бошад, яъне ҳангоме ки ин шахсон мушоҳида мекунанд ва тасарруфи зиддиқонунии арзишҳоро дарк менамоянд; агар гунаҳкор бовар дошта бошад, ки ҷабрдида ё дигар ашхос ҳодисаи содиршудаистода ва ғайриқонунӣ будани онро дарк мекунанд ва эҳсос менамоянд, ки чунин кирдор дар воқеъ хусусияти ҷиноӣ дорад. Дар ҳама ҳолатҳо ҷинояткор бо бовари субъективӣ амал мекунад, ки амволи ғайрро ошкоро тасарруф карда истодааст ва ботинан бовар дорад, ки гирифтани амвол аз ихтиёри соҳиби он аён ва кушоду равшан содир мешавад. Агар ҷиноят ҳамчун [[дуздӣ]] оғоз ёфта, ҷинояткор аз ҷониби ҷабрдида ва ё шахси сеюм дар ҷойи ҷиноят муайян шавад, вале бо вуҷуди ин тасарруфи амволро боз идома дода бошад, дар чунин ҳолат дуздӣ ба Ғоратгарӣ табдил меёбад, чунки гунаҳкор вазъиятро дарк намуда, бо вуҷуди ин кирдори ҷинояткоронаи хешро ҳангоми суиқасд ба дуздӣ қатъ накарда, азхудкунии амволро то охир ошкоро идома додааст. Агар аз ҷониби гунаҳкор пас аз содир гардидани дуздӣ бо мақсади гурехтан аз дастгиршавӣ зӯроварӣ истифода гардида бошад, дар ин сурат дуздӣ ба ғоратгарӣ мубаддал намегардад. Ғоратгарӣ на аз лаҳзаи тасарруфи амвол, балки аз вақте ки ҷинояткор имкони истифода намудан ё ихтиёрдорӣ кардани онро пайдо кунад, содиршуда ба ҳисоб меравад. Ғоратгарӣ бо ду роҳ содир карда мешавад: * бидуни истифодаи зӯроварӣ ё ғоратгарии одӣ (Кодекси ҷиноятии Ҷумҳурии Тоҷикистон, моддаи 248, қисми 1); * бо истифодаи зӯроварӣ (Кодекси ҷиноятии Ҷумҳурии Тоҷикистон, моддаи 248, қисми 2). Ғоратгарие, ки бо истифодаи зӯроварӣ содир карда мешавад, барои ҳаёт ё саломатии ҷабрдида хавфнок нест ва ё бо таҳдиди истифодаи чунин зӯроварӣ ба анҷом расонида мешавад. Дар чунин ҳолат объекти ҷиноят на танҳо моликият, балки шахсияти (саломатии) ҷабрдида низ мебошад. Аломатҳои вазнинкунандаи Ғоратгарӣ бо аломатҳое, ки дуздӣ тасниф карда мешаванд, монанд мебошанд. == Нигаред низ == * [[Дуздӣ]] == Эзоҳ == {{эзоҳ}} * {{ЭМТ|Ғоратгарӣ|5|муаллиф=Т. Шарипов}} [[Гурӯҳ:Дуздӣ]] j4o22tec83nmyk7xkqojisah14yyctg 0 280288 1493359 1488864 2026-11-09T19:55:46Z InternetArchiveBot 30618 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1493359 wikitext text/x-wiki {{Қуттии универсалӣ}} [[Акс:RIAN_archive_41059_CIS_heads_of_state.jpg|мини|300x300пкс|Президенти Федератсияи Русия (РСФСР) [[Борис Елтсин]] (дуюм аз рост), Президенти Украина '''Леонид Кравчук''' (аз чап), Президенти Ҷумҳурии Қазоқистон [[Нурсултон Назарбоев]] (аз чап дуюм) ва Раиси Шӯрои Олии Ҷумҳурии Беларус Станислав Шушкевич (аз рост) пас аз имзои Протоколи Созишномаи таъсиси ИДМ. [[Қазоқистон]], [[Алмати|Алмаато]], [[21 декабр|21 декабри соли]] [[Соли 1991|1991]]]] '''Эъломияи Алма-Ато, Созишномаи Алма-Ато''' ({{Lang-ru|Алма-Атинская декларация}}) — эъломия дар бораи ҳадафҳо ва принсипҳои [[Иттиҳоди давлатҳои муштаракулманофеъ|ИДМ]] ва асосҳои он. Эъломия созишномаи Беловежсро тасдиқ намуда, нишон медиҳад, ки бо ташкили ИДМ, СССР аз байн меравад. Он [[21 декабр|21 декабри соли]] [[Соли 1991|1991]] дар мулоқоти президентҳо дар Алма-Ато ба имзо расид (баъдтар чунин вохӯриҳо дар шакли ҷаласаҳои Шӯрои сарони давлатҳои ИДМ баргузор мешуданд). Дар натиҷа, ба ғайр аз [[Белорус|Беларуссия]], [[Русия]] ва [[Укроин|Украина]] боз 8 ҷумҳурӣ ба ИДМ шомил шуданд: [[Озарбойҷон]] ([[24 сентябр]]и [[Соли 1993|1993]]), [[Арманистон]], [[Қазоқистон]], [[Қирғизистон]], [[Молдова]], [[Тоҷикистон]], [[Туркманистон]], [[Ӯзбекистон]]. [[Гурҷистон]] моҳи декабри [[соли 1993]] ба ИДМ шомил гардид. Ҷумҳуриҳои назди Балтика ([[Латвия]], [[Литва]] ва [[Эстония]]) аз имзои Декларатсияи Алма-Ато ва инчунин Созишномаи Беловежск даст кашиданд. Юрисдиктсия (ҳуҷҷа) бар [https://ru.wikisource.org/wiki/Закон%20СССР%20от%2003.04.1990%20№%201409-I хилофи Қонуни ИҶШС аз 03.04.1990 №1409-I "Дар бораи тартиби ҳалли масъалаҳои вобаста ба ҷудоии ҷумҳурии иттифоқӣ"] ва натиҷаҳои раъйпурсии умумииттифоқӣ оид ба ҳифзи Иттиҳоди Шӯравӣ имзо шудааст.<ref><span data-segmentid="128" class="cx-segment">а енциклопедія : [в 6-ти т.] / ред. кол. [[Шемшученко, Юрий Сергеевич|Ю. С. Шемшученко]] (відп. ред.) [та ін.] — К. : [[Украинская энциклопедия (издательство)|Українська енц]]</span></ref>... {| class="standard" ! colspan="3" |Шахсоне, ки дар имзои Эъломияи Алма-Ато ширкат варзидаанд |- ! Кишвар • Шахс ! Вазифа |- |{{Парчам|Озарбойҷон}} • [[Аяз Ниёзӣ оглу Мутолибов|A. Муталибов]] | [[Президенти Озарбойҷон|Президенти Ҷумҳурии Озарбойҷон]] |- |{{Парчам|Арманистон}} • [[Левон Акопович Тер-Петросян|Л. Тер-Петросян]] | [[Президенти Арманистон|Президенти Ҷумҳурии Арманистон]] |- |{{Парчам|Беларус}} • [[Станислав Станиславович Шушкевич|С.Шушкевич]] | Раиси Шӯрои Олии Ҷумҳурии Беларус |- |{{Парчам|ҶШС Қазоқистон}} • [[Нурсултон Назарбоев|Н.Назарбоев]] | Президенти Ҷумҳурии Қазоқистон |- |{{Парчам|Қирғизистон}} • [[Аскар Акаев|А. Акаев]] | Президенти Ҷумҳурии Қирғизистон |- |{{Парчам|Молдавия}} • [[Мирчеа Иванович Сненур|Снегур]] | [[Президенти Ҷумҳурии Молдова]] |- |{{Парчам|Русия}} • [[Борис Елтсин|Б. Елтсин]] | Президенти Федератсияи Русия (РСФСР) |- |{{Парчам|Тоҷикистон}} • [[Раҳмон Набиев|Р. Набиев]] | [[Президенти Тоҷикистон|Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] |- |{{Парчам|ҶШС Туркманистон}} • [[Сафармурод Ниёзов|С.Ниёзов]] | [[Президенти Туркманистон]] |- |{{Парчам|Ӯзбекистон}} • [[Ислом Каримов|И. Каримов]] | [[Президенти Ӯзбекистон|Президенти Ҷумҳурии Ӯзбекистон]] |- |{{Парчам|Украина}} • [[Леонид Макарович Кравчук|Л. Кравчук]] | Президенти Украина |} == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Пайвандҳои берунӣ == * [https://web.archive.org/web/20180808213727/http://gaidar-arc.ru/databasedocuments/theme/details/2880 ЭECЛОМИЯИ АЛМА-АТА.] [https://web.archive.org/web/20180808213727/http://gaidar-arc.ru/databasedocuments/theme/details/2880 Бойгонии Егор Гайдар] * [https://web.archive.org/web/20060721024111/http://cis.minsk.by/main.aspx?uid#reestr/view/text?doc=4 ЭECЛОМИЯИ АЛМА-АТА.] [https://web.archive.org/web/20060721024111/http://cis.minsk.by/main.aspx?uid#reestr/view/text?doc=4 Кумитаи иҷроияи ИДМ] * [https://www.youtube.com/watch?v=RhxvhS2Vwoc ЭECЛОМИЯИ АЛМА-АТА.] [https://www.youtube.com/watch?v=RhxvhS2Vwoc Барномаи Вести] == Адабиёт == * {{Книга|автор=Martine Couderc|заглавие=Chronologie : CEI 1991-2002|страницы=296-315|издательство=Outre-Terre|год=2003|ссылка=https://www.cairn.info/revue-outre-terre1-2003-3-page-296.htm}} * ''Мельникова І. М.'' [http://www.history.org.ua/?termin=Alma_Atynska_deklaratsiia_1991 Алма-Атинська декларація 1991] // Енциклопедія історії України : ӯ 10 т. / редкол.: В. А. Смолій (голова) та ін. ; Інститут історії України НАН України. — К.: «Наукова думка», 2003. — Т. 1 : А — В. — С. 67. — <nowiki>ISBN 966-00-0734-5</nowiki>. <span class="ref-info" style="cursor:help;" title="на украинском языке">(укр.)</span> * Моисеев Е.&nbsp;Г.&nbsp;Правовой статус Содружества Независимых Государств. М., 1995. * [https://web.archive.org/web/20120331205719/http://zakon1.rada.gov.ua/laws/show/997_189 Текст Декларації] на сайті Верховної Ради України. * ''Ю. С. Шемшученко.''. [http://leksika.com.ua/16311005/legal/alma-atinska_deklaratsiya Алма-Атинська декларація] // Юридична енциклопедія : [в 6-ти т.] / ред. кол. Ю. С. Шемшученко (відп. ред.) [та ін.] — К. : Українська енциклопедія ім. М. П. Бажана, 1998. — Т. 1 : А — Г. — 672 с. — ISBN 966-7492-00-X. [[Гурӯҳ:Шартномаҳои байналмилалии Қирғизистон]] [[Гурӯҳ:Шартномаҳои байналмилалии Туркманистон]] [[Гурӯҳ:Шартномаҳои байналмилалии Федератсияи Русия]] [[Гурӯҳ:Шартномаҳои байналмилалии Беларус]] [[Гурӯҳ:Шартномаҳои байналмилалии Қазоқистон]] [[Гурӯҳ:Шартномаҳои байналмилалии Арманистон]] [[Гурӯҳ:Шартномаҳои байналмилалии Озарбойҷон]] [[Гурӯҳ:Таърихи Алма-Ато]] [[Гурӯҳ:Президентии Михаил Горбачёв]] [[Гурӯҳ:Пошхӯрии Иттиҳоди Шӯравӣ]] [[Гурӯҳ:Декабри соли 1991]] [[Гурӯҳ:Шартномаҳои байналмилалии Украина]] [[Гурӯҳ:Қазоқистон дар соли 1991]] [[Гурӯҳ:Шартномаҳои ИДМ]] [[Гурӯҳ:Шартномаҳои байналмилалии асри XX]] [[Гурӯҳ:Рӯйдодҳои 21 декабр]] [[Гурӯҳ:Шартномаҳои байналмилалии Ӯзбекистон]] [[Гурӯҳ:Шартномаҳои байналмилалии Тоҷикистон]] [[Гурӯҳ:Шартномаҳои байналмилалии Молдова]] oztrshs9g8tplg5q4hsukst96zevg69 0 281078 1493331 1488317 2026-11-09T15:51:43Z InternetArchiveBot 30618 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1493331 wikitext text/x-wiki {{Ҳизби сиёсӣ |номи ҳизб = Фронти Миллии Халқӣ |ном ба забони аслӣ = {{lang-el|Εθνικό Λαϊκό Μέτωπο (ΕΛΑΜ)}} |логотип = Logo of ELAM.svg |бари логотип = |имзо = |пешво = Христос Христу |дабири кулл = |асосгузор = |таърихи асосгузорӣ = [[2008]] |таърихи парокандашавӣ = |қароргоҳ = [[Никосия]], [[Кипр]] |маром = Миллатгароии юнонии Қибрис, ултрамиллатпарастӣ ва евроскептитсизм |байналмилал = |чиноҳи мусаллаҳ = |иттифоқчиён = {{Парчам|Юнон}}<br>[[Тулӯъи тилоӣ]] |созмони ҷавонон = Фронти ҷавони ЭЛАМ |шумораи аъзо = |шиор = |Ҷой дар палатаи поёнӣ = |Ҷой дар палатаи поёнӣ_параметр = |Ҷой дар палатаи болоӣ = |Ҷой дар палатаи болоӣ_параметр = |Ҷой дар Порлумони Аврупо = |суруд = |матбуоти ҳизб = |шахсиятҳо = |сайти расмӣ = https://www.elamcy.com/ }} '''Фронти Миллии Халқӣ''' ({{lang-el|Εθνικό Λαϊκό Μέτωπο (ΕΛΑΜ)}}) — ҷунбиши шадиди<ref name="Nordsieck">{{cite web|url=http://www.parties-and-elections.eu/cyprus.html|title=Cyprus|first=Wolfram|last=Nordsieck|website=Parties and Elections in Europe|date=2016}}</ref><ref name = katsouridis_elam>{{статья |заглавие= Determinants of extreme right reappearance in Cyprus: The National Popular Front (ELAM), Golden Dawn's sister party |издание={{Нп3|South European Society and Politics}} |том= 18 |номер= 4 |страницы= 567—589 |doi= 10.1080/13608746.2013.798893 |ref= Katsourides |язык=en |тип=journal |автор= Katsourides, Yiannos |месяц= 12 |год= 2013}}</ref>, ростгаро ва ултра-миллатгарои сиёсӣ дар [[Кипр|Ҷумҳурии Кипр]], ки [[соли 2008]] таъсис ёфтааст. Он платформаи идеологии худро ҳамчун "миллатгароии маъмул ва иҷтимоӣ" тавсиф мекунад. Моҳи майи соли 2011 ҳамчун ҳизби сиёсӣ сабти ном шудааст<ref name = pseka1>{{cite web |url = http://news.pseka.net/index.php?module=article&id=12421 |title = ELAM seeks to echo Golden Dawn's success: Will Greek vote boost nationalism in Cyprus? |publisher = International Coordinating Committee "Justice for Cyprus" (PSEKA) |date = 2012-05-13 |website = news.pseka.net |accessdate = 2013-11-26 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20131203030952/http://news.pseka.net/index.php?module=article&id=12421 |archivedate = 2013-12-03 }}</ref><ref>{{cite web |url = http://www.sigmalive.com/ekloges2011/news/378497 |title = O Γενικός Εισαγγελέας ξεκαθάρισε τί εστί κόμμα |publisher = Sigma Live|date = 2011-05-02 |accessdate= 2013-11-26 }}</ref>. == Таърих == Қабл аз ташкили расмии Фронти Миллии Халқӣ, ин созмон бо номи "Тӯлуи тилоӣ: Асоси Кипр вуҷуд дошт. Ин асос дар охири соли 2000 таъсис дода шуда буд<ref>{{cite web |url = http://platformaenomenikipros.blogspot.co.uk/2009/02/blog-post_7831.html |title = Danger from Golden Dawn (Κίνδυνος από τη "Χρυσή Αυγή") |publisher = Platform of Greek and Turkish Cypriot Teachers, "United Cyprus" |date = 2003-11-08 |website = |accessdate= 2014-03-28}}</ref> ва онро президенти кунунии фронт Кристос Кристу роҳбарӣ мекард, ки узви фаъоли ҳизби сиёсии "[[Тулӯъи тилоӣ]]" дар [[Юнон]] буд<ref>{{cite web |url = http://tvxs.gr/news/ellada/elam-i-xrysi-aygi-tis-kyproy |title = ELAM: The Golden Dawn of Cyprus (ΕΛΑΜ: Η Χρυσή Αυγή της Κύπρου) |publisher = tvxs.gr |date = 2013-11-08 |website = |accessdate= 2014-03-28}}</ref><ref>{{cite web |url = http://www.iskra.gr/index.php?option=com_content&view=article&id=10560:elam-xa-kypros-petros-kosmas-prin&catid=37:di-evropi&Itemid=172|title = Cyprus: ELAM, Like Golden Dawn (ΚΥΠΡΟΣ: ΕΛΑΜ ΟΠΩΣ ΧΡΥΣΗ ΑΥΓΗ)|publisher = Iskra.gr |date = 2013-01-05 |website = |accessdate= 2014-03-28}}</ref>. Асос кӯшиш кард, ки ҳамчун як ҳизби сиёсии ҳамном номнавис шавад, аммо мақомоти кишвар номи онро рад карданд, ки ин боиси истифодаи номи "Фронти Миллии Халқӣ" ба унвони алтернатива гардид<ref>{{cite web |url = http://www.philenews.com/el-gr/koinonia-eidiseis/160/162858/eimaste-i-chrysi-avgi-tis-kyprou-leei-to-elam-video |title = Είμαστε η Χρυσή Αυγή της Κύπρου λέει το ΕΛΑΜ |trans-title = We are the Golden Dawn of Cyprus |publisher = [[Phileleftheros]] Newspaper |date = 2013-09-20 |accessdate = 2013-11-26 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20131128083303/http://www.philenews.com/el-gr/koinonia-eidiseis/160/162858/eimaste-i-chrysi-avgi-tis-kyprou-leei-to-elam-video |archivedate = 2013-11-28 }}</ref>. == Иштирок дар интихобот == === Интихоботи порлумонӣ === {| class=wikitable style=text-align:center !Сол !Овозҳо !% ![[Парламенти Ҷумҳурии Қибрис]] |- |style="text-align:center;" |[[Интихоботи порлумонӣ дар Қибрис (2011)|2011]] |style="text-align:center;" |4 354 |style="text-align:center;" |1,1 % |style="text-align:center;" |Ҳизб/Ҷой 0/56 |- |style="text-align:center;" |[[Интихоботи порлумонӣ дар Қибрис (2016)|2016]] |style="text-align:center;" |13 041 |style="text-align:center;" |3,7 % |style="text-align:center;" |Ҳизб/Ҷой 2/56 |- |style="text-align:center;" |[[Интихоботи порлумонӣ дар Қибрис (2021)|2021]] |style="text-align:center;" |24 255 |style="text-align:center;" |6,8 % |style="text-align:center;" |Ҳизб/Ҷой 4/56 |- |} === Интихоботи президентӣ === {| class=wikitable style=text-align:center ! rowspan="2" |Сол ! rowspan="2" |Номзад !'''Овозҳо''' !'''%''' !'''Овозҳо''' !'''%''' ! rowspan="2" |Натиҷа |- ! colspan="2" |1-ум давр ! colspan="2" |2-юм давр |- |[[Интихоботи президентӣ дар Қибрис (2013)|2013]] |Гиоргос Харалампос |3 899 |0,9% | colspan="2" | |'''Мағлуб''' {{N}} |- |[[Интихоботи президентӣ дар Қибрис (2018)|2018]] |Христос Христу |21 846 |5,7% | colspan="2" | |'''Мағлуб''' {{N}} |} == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Пайвандҳо == * [https://web.archive.org/web/20201026220034/https://elamcy.com/ Сомонаи расмӣ] [[Гурӯҳ:Ҳизбҳои сиёсии Кипр]] powzvt1vutrum7m65sia47bxmql8a9v 0 283014 1493327 1492754 2026-11-09T14:21:54Z InternetArchiveBot 30618 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1493327 wikitext text/x-wiki [[Акс:Diplomatic_missions_in_Tajikistan.png|рост|мини|450x450пкс| Харитаи намояндагиҳои дипломатӣ дар Тоҷикистон]] Дар [[Душанбе]] сафоратхонаҳои 22 давлат фаъолият доранд. Дар кишвар консулгариҳои ду давлат низ ҳастанд. == Сафоратҳо == Ҳама сафоратхонаҳои хориҷӣ дар Тоҷикистон комилан дар [[Душанбе]] қарор доранд. Аз соли 2016 дар Тоҷикистон сафоратхонаҳои давлатҳои зерин фаъолият мекунанд: {| | *  {{Парчам|Озарбойҷон}} * {{AFG}} *  {{Парчам|Белоруссия}} *  {{Парчам|Британияи Кабир}} * {{DEU}} * {{Парчам|Ҳиндустон}} * {{IRN}} * {{KAZ}} *  {{Парчам|Қатар}} *  {{Парчам|Қирғизистон}} *  {{Парчам|Чин}} | valign="top" | *  {{Парчам|Покистон}} *  {{Парчам|Ҷумҳурии Корея}} *  {{Парчам|Русия}} * {{Парчам|Арабистони Саудӣ}} *  {{Парчам|ИМА}} * {{TKM}} * {{Парчам|Туркия}} * {{UZB}} * {{UKR}} *  {{Парчам|Фаронса}} * {{JPN}} |} == Намояндагиҳои расмӣ == Дар Душанбе: {{Парчам|СММ}}, [[Иттиҳоди Аврупо]] ''Эзоҳ: Намояндагиҳои расмии дигар ташкилотҳои байналмилалӣ, ба монанди [[Созмони Милали Муттаҳид|СММ]], [[Иттиҳоди давлатҳои муштаракулманофеъ|ИДМ]], [[Созмони ҳамкории Шанхай|СҲШ]], [[Созмони Паймони Амнияти Дастаҷамъӣ|СПАД]] ва ғайра намоиш дода намешаванд.'' == Консулгариҳои генералӣ == Дар [[Хуҷанд]]: {{RUS}} Дар [[Хоруғ]]: {{AFG}} ==Сафоратхонаҳои ғайрирезидентӣ== {{Div col|colwidth=21em|gap=0.88em}} #{{AUS}} ([[Москва]])<ref>{{cite web|url=http://www.russia.embassy.gov.au/mscw/aboutus.html |website=Australian Embassy Russian Federation |title=Our Latest}}</ref> #{{DZA}} ([[Тошканд]])<ref>{{Cite web |last= |first= |date=February 8, 2023 |title=Agrément à la nomination du nouvel ambassadeur d'Algérie auprès de la République du Tadjikistan |url=https://www.aps.dz/algerie/151508-agrement-a-la-nomination-du-nouvel-ambassadeur-d-algerie-aupres-de-la-republique-du-tadjikistan |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230209073732/https://www.aps.dz/algerie/151508-agrement-a-la-nomination-du-nouvel-ambassadeur-d-algerie-aupres-de-la-republique-du-tadjikistan |archive-date=February 9, 2023 |website=Algeria Press Service |language=fr}}</ref> #{{ARG}} ([[Исломобод]])<ref>{{cite web|url=http://www.mrecic.gov.ar/|title=Ministerio de Relaciones Exteriores y Culto - Actualidad|website=www.mrecic.gov.ar}}</ref> #{{ARM}} ([[Ашкобод]])<ref>{{cite web|url=https://www.mfa.am/en/embassies/tj|title=Tajikistan - Embassies - Ministry of Foreign Affairs of Armenia|website=mfa.am}}</ref> #{{AUT}} ([[Остона]])<ref>{{cite web|url=http://www.bmeia.gv.at/aussenministerium/buergerservice/oesterreichische-vertretungen.html?dv_staat=170&cHash=cb43d94d8876ac48aa44103539bcb9d5|title=Suche nach österreichischen Vertretungen – BMEIA, Außenministerium Österreich|first=Außenministerium der Republik|last=Österreich|website=www.bmeia.gv.at|accessdate=2024-04-12|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200416113239/http://www.bmeia.gv.at/aussenministerium/buergerservice/oesterreichische-vertretungen.html?dv_staat=170&cHash=cb43d94d8876ac48aa44103539bcb9d5|archivedate=2020-04-16}}</ref> #{{BEL}} (Остона)<ref>{{cite web|url=http://countries.diplomatie.belgium.be/en/kazakhstan/embassy_and_consulates/embassy_Остона/jurisdiction/|title=Belgium in Kazakhstan - Taalkeuze - Choix de langue - Sprachauswahl - Language Choice|website=countries.diplomatie.belgium.be}}{{Пайванди мурда|date=April 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> #{{BIH}} ([[Теҳрон]])<ref>{{cite web |url=http://www.mfa.ba/ambasade_konzulati_misije/ambasade_konzulati_i_stalne_misije_bih/Default.aspx?template_id=16&s1=643&id=7005 |title=Islamska Republika IRAN |access-date=2012-11-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120320184025/http://www.mfa.ba/ambasade_konzulati_misije/ambasade_konzulati_i_stalne_misije_bih/Default.aspx?template_id=16&s1=643&id=7005 |archive-date=2012-03-20 |accessdate=2024-04-12 |archivedate=2012-03-20 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120320184025/http://www.mfa.ba/ambasade_konzulati_misije/ambasade_konzulati_i_stalne_misije_bih/Default.aspx?template_id=16&s1=643&id=7005 }}</ref> #{{BRA}} (Исломобод)<ref>{{cite web |url=http://www.portalconsular.mre.gov.br/apoio/jurisdicoes-consulares/paquistao/ |title=Paquistão — Portal Consular |access-date=2012-11-23 |archive-url=https://archive.today/20121209090153/http://www.portalconsular.mre.gov.br/apoio/jurisdicoes-consulares/paquistao/ |archive-date=2012-12-09 |accessdate=2024-04-12 |archivedate=2012-12-09 |archiveurl=https://archive.is/20121209090153/http://www.portalconsular.mre.gov.br/apoio/jurisdicoes-consulares/paquistao/ }}</ref> #{{BUL}} (Остона)<ref>{{cite web|url=http://www.mfa.bg/index.php?page=15&staticpage=findanembassy&posolstvo=145|title=Министерство на външните работи - Намери посолство|website=Министерство на външните работи}}</ref> #{{CAM}} ([[Анкара]]) #{{CHL}} ([[Теҳрон]]) #{{CAF}} ([[Москва]]) #{{CRC}} ([[Москва]]/[[Шаҳри Ню Йорк]]) #{{CAN}} (Остона)<ref>{{cite web|url=http://www.canadainternational.gc.ca/kazakhstan/index.aspx?lang=eng&view=d|title=Embassy of Canada to Kazakhstan|first=Foreign Affairs Trade and Development Canada|last=Government of Canada|website=GAC|date=9 September 2013}}</ref> #{{COL}} ([[Москва]]) #{{CRO}} ([[Анкара]])<ref>{{Cite web |url=http://www.mvep.hr/MVP.asp?pcpid=1613&dmid=178#pocdrz |title=MVEP |access-date=2012-11-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130130041059/http://www.mvep.hr/MVP.asp?pcpid=1613#pocdrz |archive-date=2013-01-30 }}</ref> #{{CUB}} (Остона)<ref>{{cite web |url=http://www.cubaminrex.cu/DirectorioDiplomatico/Articulos/Exterior/T.html |title=Ministerio de Relaciones Exteriores de Cuba |access-date=2012-11-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130117061143/http://www.cubaminrex.cu/DirectorioDiplomatico/Articulos/Exterior/T.html |archive-date=2013-01-17 |accessdate=2024-04-12 |archivedate=2013-01-17 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130117061143/http://www.cubaminrex.cu/DirectorioDiplomatico/Articulos/Exterior/T.html }}</ref> #{{CYP}} (Москва)<ref>{{Cite web |url=http://www.mfa.gov.cy/mfa/mfa2006.nsf/All/8CF7E9807D771EF4C2257A68002AC15E?OpenDocument |title=MINISTRY OF FOREIGN AFFAIRS - Cyprus Diplomatic Missions Abroad - TAJIKISTAN |access-date=2012-11-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303231312/http://www.mfa.gov.cy/mfa/mfa2006.nsf/All/8CF7E9807D771EF4C2257A68002AC15E?OpenDocument |archive-date=2016-03-03 |accessdate=2024-04-12 |archivedate=2016-03-03 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160303231312/http://www.mfa.gov.cy/mfa/mfa2006.nsf/All/8CF7E9807D771EF4C2257A68002AC15E?OpenDocument }}</ref> #{{CZE}} ([[Тошканд]])<ref>{{Cite web | url=http://www.mzv.cz/Тошканд/cz/index.html |title = Velvyslanectví České republiky v Taškentu}}</ref> #{{CPV}} ([[Москва]]) #{{TCD}} ([[Москва]]) #{{COM}} ([[Абу-Даби]]) #{{DEN}} (Москва)<ref>{{cite web |url=http://um.dk/en/about-us/organisation/missions-abroad/asia/tajikistan/ |title=Tajikistan |access-date=2011-06-30 |archive-url=https://archive.today/20120715042329/http://um.dk/en/about-us/organisation/missions-abroad/asia/tajikistan/ |archive-date=2012-07-15 }}</ref> #{{EGY}} (Тошканд) #{{EST}} (Остона) #{{FIN}} ([[Хельсинки]])<ref>{{cite web |url=http://formin.finland.fi/public/default.aspx?nodeid=16631&culture=en-US&contentlan=2 |title=Roving Ambassador for Central Asia - Ministry for Foreign Affairs of Finland: Diplomatic missions: Roving ambassador accredited from Хельсинки |access-date=2012-11-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130517083202/http://formin.finland.fi/public/default.aspx?nodeid=16631&culture=en-US&contentlan=2 |archive-date=2013-05-17 }}</ref> #{{GEO}} (Тошканд)<ref>{{cite web |url=http://www.mfa.gov.ge/index.php?sec_id=434&lang_id=ENG |title=Ministry of Foreign Affairs of Georgia - Republics of Uzbekistan and Tajikistan |access-date=2012-11-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120605112352/http://www.mfa.gov.ge/index.php?sec_id=434&lang_id=ENG |archive-date=2012-06-05 |accessdate=2024-04-12 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120605112352/http://www.mfa.gov.ge/index.php?sec_id=434&lang_id=ENG |archivedate=2012-06-05 }}</ref> #{{GRE}} (Москва)<ref>{{Cite web |url=http://www.mfa.gr/en/greece-bilateral-relations/tajikistan/tajikistan-contact-details-for-greek-missions.html |title=Tajikistan - Contact details for Greek Missions - TAJIKISTAN |access-date=2012-11-21 |archive-date=2013-01-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130108001308/http://www.mfa.gr/en/greece-bilateral-relations/tajikistan/tajikistan-contact-details-for-greek-missions.html |url-status=dead }}</ref> #{{HAI}} (Сеул) #{{HUN}} (Остона)<ref>{{cite web |url=http://www.mfa.gov.hu/kum/en/bal/missions/missions_abroad/embassies_consulates/asia.htm |title=Asia |access-date=2011-01-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110119161858/http://www.mfa.gov.hu/kum/en/bal/missions/missions_abroad/embassies_consulates/asia.htm |archive-date=2011-01-19 |accessdate=2024-04-12 |archivedate=2011-01-19 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110119161858/http://www.mfa.gov.hu/kum/en/bal/missions/missions_abroad/embassies_consulates/asia.htm }}</ref> #{{HON}} ([[Сеул]]) #{{ITA}} (Тошканд)<ref>{{Cite web |url=http://www.esteri.it/MAE/Templates/SediTemplate.aspx?NRMODE=Published&NRNODEGUID=%7b90144702-199C-47DD-8FA5-97139E541E48%7d&NRORIGINALURL=%2fMAE%2fEN%2fMinistero%2fLaReteDiplomatica%2fAmbasciate%2fdefault%2ehtm&NRCACHEHINT=Guest |title=The resource cannot be found |access-date=2012-11-21 |archive-date=2020-04-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200416113217/http://www.esteri.it/MAE/Templates/SediTemplate.aspx?NRMODE=Published&NRNODEGUID=%7b90144702-199C-47DD-8FA5-97139E541E48%7d&NRORIGINALURL=%2fMAE%2fEN%2fMinistero%2fLaReteDiplomatica%2fAmbasciate%2fdefault%2ehtm&NRCACHEHINT=Guest |url-status=dead }}</ref> #{{flag|Ирландия}} (Москва)<ref>{{cite web|url=http://www.dfa.ie/home/index.aspx?id=5588 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070506155016/http://www.dfa.ie/home/index.aspx?id=5588 |archive-date=2007-05-06 |title=Diplomatic and Consular Information for Tajikistan |website=Department of Foreign Affairs and Trade}}</ref> #{{ISL}} (Москва)<ref>{{cite web|url=http://www.iceland.is/iceland-abroad/ru/english/embassys-jurisdiction/|title=Embassy's Jurisdiction|website=www.iceland.is|access-date=2012-11-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20171228091932/http://www.iceland.is/iceland-abroad/ru/english/embassys-jurisdiction/|archive-date=2017-12-28|accessdate=2024-04-12|archivedate=2017-12-28|archiveurl=https://web.archive.org/web/20171228091932/http://www.iceland.is/iceland-abroad/ru/english/embassys-jurisdiction/}}</ref> #{{INA}} (Остона) #{{IRQ}} ([[Теҳрон]]) #{{ISR}} (Тошканд)<ref>{{cite web| url = http://www.mfa.gov.il/MFA/Sherut/IsraeliAbroad/Continents/Asia/Tajikistan/| archive-url = https://web.archive.org/web/20070601022421/http://www.mfa.gov.il/MFA/Sherut/IsraeliAbroad/Continents/Asia/Tajikistan/| archive-date = 2007-06-01| title = Tajikistan}}</ref> #{{JOR}} ([[Тошканд]]) #{{JAM}} ([[Пекин]]) #{{KEN}} ([[Москва]]) #{{KUW}} ([[Тошканд]]) #{{LAT}} (Тошканд)<ref>{{cite web|url=http://www.am.gov.lv/en/mission/?lv=1&org=TJK|archive-url=https://archive.today/20121220032230/http://www.am.gov.lv/en/mission/?lv=1&org=TJK|archive-date=2012-12-20|title=Diplomatic Missions|website=www.am.gov.lv|accessdate=2024-04-12|archivedate=2012-12-20|archiveurl=https://archive.today/20121220032230/http://www.am.gov.lv/en/mission/?lv=1&org=TJK}}</ref> #{{LIT}} (Остона)<ref>{{Cite web|url=http://www.urm.lt/popup2.php?tmpl_name=m_urm_lt_embassy&m_urm_country_id=112|title=Unauthorized Request Blocked|accessdate=2024-04-12|archivedate=2011-03-18|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110318140010/http://www.urm.lt/popup2.php?tmpl_name=m_urm_lt_embassy&m_urm_country_id=112}}</ref> #{{LBY}} ([[Тошканд]]) #{{LAO}} ([[Москва]]) #{{LBN}} (Остона) #{{LES}} ([[Деҳлии нав]]) #{{MLI}} (Москва) #{{MDV}} ([[Деҳлии нав]]) #{{MYS}} (Тошканд)<ref>{{cite web|url=http://www.kln.gov.my/web/uzb_Тошканд/mission_statement|title=Portal - Mission Statement|website=www.kln.gov.my|access-date=2012-11-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20180228114801/http://www.kln.gov.my/web/uzb_Тошканд/mission_statement|archive-date=2018-02-28}}{{Пайванди мурда|date=April 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> #{{MEX}} (Теҳрон)<ref>{{cite web|url=http://www.sre.gob.mx/index.php/embajadas/iran|title=Secretaría de Relaciones Exteriores - Gobierno - gob.mx|website=www.sre.gob.mx|accessdate=2024-04-12|archivedate=2014-12-02|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141202201013/http://www.sre.gob.mx/index.php/embajadas/iran}}</ref> #{{MAR}} (Остона) #{{NED}} (Остона)<ref>{{Cite web |url=http://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/ambassades-consulaten-en-overige-vertegenwoordigingen/tadzjikistan |title=Vertegenwoordigingen: Tadzjikistan &#124; Ambassades, consulaten en overige vertegenwoordigingen &#124; Rijksoverheid.nl |access-date=2012-11-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140513035432/http://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/ambassades-consulaten-en-overige-vertegenwoordigingen/tadzjikistan |archive-date=2014-05-13 |accessdate=2024-04-12 |archivedate=2014-05-13 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140513035432/http://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/ambassades-consulaten-en-overige-vertegenwoordigingen/tadzjikistan }}</ref> #{{NEP}} (Москва) #{{NOR}} (Остона)<ref>{{Cite web |url=http://norway.no/styresmakter/etat.asp?tailid=40922 |title=нусхаи бойгонӣ |accessdate=2024-04-12 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200416113223/http://norway.no/styresmakter/etat.asp?tailid=40922 |archivedate=2020-04-16}}</ref> #{{OMA}} (Теҳрон) #{{POR}} (Москва)<ref>{{cite web|url=http://www.portugal.gov.pt/pt/os-ministerios/ministerio-dos-negocios-estrangeiros/quero-saber-mais/sobre-o-ministerio/representacoes-diplomaticas-portuguesas/embaixadas-e-postos-consulares.aspx#T|title=Governo de portugal}}</ref> #{{PAR}} (Москва) #{{PHI}} (Исломобод)<ref>{{cite web|url=http://www.isdpe.com.pk/|title=Philippine Embassy, Islamabad, Pakistan|website=www.isdpe.com.pk|accessdate=2024-04-12|archivedate=2018-01-02|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180102192410/http://www.isdpe.com.pk/}}</ref> #{{POL}} (Тошканд)<ref>{{cite web|url=http://poland.uz/en/embassy/|title=Изготовим сайт или сдается в аренду!|website=poland.uz|access-date=2012-11-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20121112131954/http://poland.uz/en/embassy/|archive-date=2012-11-12|accessdate=2024-04-12|archivedate=2012-11-12|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121112131954/http://poland.uz/en/embassy/}}</ref> #{{PRY}} ([[Москва]]) #{{PAN}} ([[Москва]]) #{{ROM}} (Остона)<ref>{{cite web|url=http://www.mae.ro/en/romanian-missions#789|title=Romanian Missions - Ministry of Foreign Affairs|website=www.mae.ro}}</ref> #{{SRB}} (Москва)<ref>{{Cite web |url=http://www.mfa.gov.rs/en/index.php/embassies/serbian-diplomatic-missions/other-serbia-nonresidential-countries/374-other-countries-rs/374-tajikistan |title=нусхаи бойгонӣ |accessdate=2024-04-12 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200416113230/http://www.mfa.gov.rs/en/index.php/embassies/serbian-diplomatic-missions/other-serbia-nonresidential-countries/374-other-countries-rs/374-tajikistan |archivedate=2020-04-16}}</ref> #{{SVK}} (Тошканд)<ref>{{cite web|url=http://www.mzv.sk/taskent|title=Domov - MZV MZV PORTAL|website=www.mzv.sk}}</ref> #{{SLO}} (Москва)<ref>{{cite web|url=http://moskva.veleposlanistvo.si/index.php?id=36&L=1|title=Embassy of the Republic of Slovenia Moscow|website=moskva.veleposlanistvo.si}}</ref> #{{RSA}} (Остона)<ref>{{cite web|url=http://www.dfa.gov.za/foreign/sa_abroad/sak.htm#kaz|title=Department of International Relations and Cooperation - South Africa|website=www.dfa.gov.za}}</ref> #{{ESP}} (Остона)<ref>{{cite web |url=http://www.maec.es/subwebs/Embajadas/Dushanbe/es/home/Paginas/home_dushanbe.aspx |title=Embajada de EspaƱa en Dushanbe |access-date=2012-11-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120819045832/http://www.maec.es/subwebs/Embajadas/Dushanbe/es/home/Paginas/home_dushanbe.aspx |archive-date=2012-08-19 }}</ref> #{{SRI}} (Исломобод)<ref>{{cite web|url=http://www.mea.gov.lk/index.php/missions/108-pakistan/467-high-commission-of-the-democratic-socialist-republic-of-sri-lanka-Islamabad-pakistan-|title=High Commission of the Democratic Socialist Republic of Sri Lanka, Islamabad, Pakistan|last=Administrator|website=www.mea.gov.lk|access-date=2012-11-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20121206224126/http://www.mea.gov.lk/index.php/missions/108-pakistan/467-high-commission-of-the-democratic-socialist-republic-of-sri-lanka-Islamabad-pakistan-|archive-date=2012-12-06|accessdate=2024-04-23|archivedate=2012-12-06|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121206224126/http://www.mea.gov.lk/index.php/missions/108-pakistan/467-high-commission-of-the-democratic-socialist-republic-of-sri-lanka-islamabad-pakistan-}}</ref> #{{SWE}} ([[Стокгольм]])<ref>{{cite web|url=http://www.swedenabroad.com/en-GB/Embassies/Central-Asia/About-us/Tadjikistan/|title=Tajikistan - SwedenAbroad|website=www.swedenabroad.com|access-date=2012-11-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20160924050536/http://www.swedenabroad.com/en-GB/Embassies/Central-Asia/About-us/Tadjikistan/|archive-date=2016-09-24}}</ref> #{{SLE}} ([[Теҳрон]]) #{{SWI}} (Остона)<ref>{{cite web|url=http://www.eda.admin.ch/eda/en/home/reps/asia/vkaz/embast.html|title=Embassy of Switzerland in Kazakhstan|website=www.eda.admin.ch}}</ref> #{{SEN}} (Теҳрон) #{{SUD}} (Москва) #{{SYR}} (Москва) #{{THA}} (Остона)<ref>{{cite web |url=https://mfa.tj/en/main/view/10548/deputy-foreign-minister-received-the-copies-of-credentials-of-the-ambassador-of-the-kingdom-of-thailand |title=Deputy Foreign Minister received the copies of credentials of the Ambassador of the Kingdom of Thailand |website=Ministry of Foreign Affairs of Tajikistan |date=13 June 2023 |access-date=15 December 2023}}</ref> #{{TWN}} (Анкара)<ref>{{cite web|url=https://www.boca.gov.tw/sp-foof-countrycp-01-140-12370-2.html|title=Embassies and Missions Abroad|website=www.boca.gov.tw|date=31 July 2017}}</ref> #{{TOG}} ([[Деҳлии нав]]) #{{TAN}} ([[Деҳлии нав]]) #{{TUN}} ([[Москва]]) #{{UAE}} (Остона) #{{URU}} (Москва) #{{UGA}} (Теҳрон) #{{VEN}} (Теҳрон) #{{VIE}} (Москва) #{{YEM}} (Исломобод) #{{ZAM}} (Москва) #{{ZIM}} (Теҳрон) {{Div col end}} == Ҳамчунин нигаред == * [[Рӯйхати миссияҳои дипломатии Тоҷикистон]] * [[Сиёсати хориҷии Тоҷикистон]] == Пайвандҳо == {{Эзоҳ}} * [http://www.mfa.tj/index.php?l=ru Сомонаи расмии Вазорати корҳои хориҷии Ҷумҳурии Тоҷикистон] [[Гурӯҳ:Сиёсати хориҷии Тоҷикистон]] [[Гурӯҳ:Феҳрист:Тоҷикистон]] 447mvzf187fmqeheg3tk47w49ju5tsv 0 291643 1493374 1487891 2026-11-09T22:25:37Z InternetArchiveBot 30618 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1493374 wikitext text/x-wiki {{Ҷангфирқа}} '''Ҷабҳаи муқовамати миллии Афғонистон''', '''Ҷабҳаи муқовамат дар баробари Толибон''', '''Муқовамати дувум<ref>{{Cite news|title=Analysis {{!}} Northern Afghanistan once kept out the Taliban. Why has it fallen so quickly this time?|language=en|work=Washington Post|url=https://www.washingtonpost.com/politics/2021/07/28/northern-afghanistan-once-kept-out-taliban-why-has-it-fallen-so-quickly-this-time/|access-date=2021-08-18|issn=0190-8286}}{{Cite web|url=https://asiaplus.news/en/2021/08/18/taliban-promises-not-to-move-to-panshir-ahmad-massoud-says-he-is-ready-to-give-his-blood-for-his-land/|title=Taliban promises not to move to Panshir; Ahmad Massoud says he is ready to give his blood for his land {{!}} Tajikistan News ASIA-Plus|website=asiaplus.news|access-date=2021-08-19}}{{Cite web|url=https://www.afghanistan-analysts.org/en/reports/war-and-peace/preparing-for-a-post-departure-afghanistan-changing-political-dynamics-in-the-wake-of-the-us-troop-withdrawal-announcement/|title=Preparing for a Post-Departure Afghanistan: Changing political dynamics in the wake of the US troop withdrawal announcement|website=Afghanistan Analysts Network - English|date=2021-06-04|language=ps|access-date=2021-08-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.cbsnews.com/news/afghanistan-news-taliban-resistance-amrullah-saleh-ahmad-massoud-panjshir/|title=He promised an "organized resistance" to Taliban rule. Now he wants U.S. help to lead the fight.|website=www.cbsnews.com|language=en|access-date=2021-08-19}}</ref><ref>{{Cite web|title=Northern Afghanistan once kept out the Taliban. Why has it fallen so quickly this time?|url=https://www.washingtonpost.com/politics/2021/07/28/northern-afghanistan-once-kept-out-taliban-why-has-it-fallen-so-quickly-this-time/|url-status=live|website=Washington Post}}</ref>''', ё '''Муқовамати Панҷшер''' — иттиҳоде аз аъзои пешини [[Эътилофи Шимол]] ва дигар мухолифони [[Толибон]] аст, ки дар посух ба пешравии Толибон дар [[Афғонистон]] дар моҳи августи соли 2021 ва пас аз суқути [[Ҷумҳурии Исломии Афғонистон]] таҳти раҳбарии сиёсатмадор ва фармондеҳи низомӣ [[Аҳмад Масъуд]] ва муовини вай поягузорӣ шуд<ref>{{Cite web |url=https://www.barkhat.news/political/162922260585/forming-a-resistance-front-against-the-taliban-in-panjshir |title=برخط نیوز - تشکیل جبههٔ مقاومت در مقابل طالبان در پنجشیر |accessdate=2021-08-26 |archivedate=2021-08-17 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210817204332/https://www.barkhat.news/political/162922260585/forming-a-resistance-front-against-the-taliban-in-panjshir }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://donya-e-eqtesad.com/بخش-سایت-خوان-62/3790345-آغاز-مقاومت-علیه-طالبان-از-دره-پنجشیر |title=دنیای اقتصاد - آغاز مقاومت علیه طالبان از درهٔ پنجشیر - تاریخ انتشار: ۱۴۰۰/۰۵/۲۵ |accessdate=2021-08-21 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210822022840/https://donya-e-eqtesad.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%B3%D8%A7%DB%8C%D8%AA-%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%86-62/3790345-%D8%A2%D8%BA%D8%A7%D8%B2-%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%88%D9%85%D8%AA-%D8%B9%D9%84%DB%8C%D9%87-%D8%B7%D8%A7%D9%84%D8%A8%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D8%B2-%D8%AF%D8%B1%D9%87-%D9%BE%D9%86%D8%AC%D8%B4%DB%8C%D8%B1 |archivedate=2021-08-22}}</ref>. [[Амруллоҳ Солеҳ]], муовини аввали раисиҷумҳур ва [[Бисмиллоҳхон Муҳаммадӣ]], вазири дифоъи Ҷумҳурии Исломии Афғонистон низ бахше аз муқовамат ҳастанд<ref>{{cite web|url=https://marketresearchtelecast.com/the-panjshir-valley-what-is-the-main-bastion-of-resistance-against-the-taliban-advance-in-afghanistan/131364/|title=The Panjshir Valley: what is the main bastion of resistance against the Taliban advance in Afghanistan|date=2021-08-17|publisher=Market Research Telecast|accessdate=2021-08-26|archivedate=2021-08-16|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210816202703/https://marketresearchtelecast.com/the-panjshir-valley-what-is-the-main-bastion-of-resistance-against-the-taliban-advance-in-afghanistan/131364/}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.freepressjournal.in/india/as-taliban-takes-over-one-afghan-province-is-still-standing-strong-heres-the-story-of-ahmad-shah-massoud-and-his-bastion-panjshir|title=As Taliban takes over, one Afghan province is still standing strong - Here's the story of Ahmad Shah Massoud and his bastion Panjshir|website=Free Press Journal|language=en|access-date=2021-08-17}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.dw.com/de/widerstand-gegen-taliban-im-afghanischen-pandschir-tal/a-58902698|title=Widerstand gegen Taliban im afghanischen Pandschir-Tal|website=DW|language=de|access-date=2021-08-18}}</ref>. Мақари ин муқовамат [[дараи Панҷшер]] аст, ки охирин минтақаи боқимондаи таҳти контроли Ҷумҳурии Исломии Афғонистон мебошад<ref name="Washington Post 28 July 2021">{{cite web|url=https://www.washingtonpost.com/politics/2021/07/28/northern-afghanistan-once-kept-out-taliban-why-has-it-fallen-so-quickly-this-time/|title=Northern Afghanistan once kept out the Taliban. Why has it fallen so quickly this time?|author=Brick Murtazashvili|first=Jennifer|work=[[The Washington Post]]|date=2021-07-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20210816220022/https://www.washingtonpost.com/politics/2021/07/28/northern-afghanistan-once-kept-out-taliban-why-has-it-fallen-so-quickly-this-time/|archive-date=2021-08-16|url-status=live|access-date=2021-08-17}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://twitter.com/BBCYaldaHakim/status/1427268431649333263|title=An anti-Taliban coalition seems to be forming, including Vice President @AmrullahSaleh2 and Ahmad Massoud, son of Ahmad Shah Massoud - they are in Panjsher, about three hours drive from Kabul #Afghanistan|first=Yalda|last=Hakim|work=BBC News}}</ref>. Дар 17 августи 2021, Амруллоҳ Солеҳ иддаъо кард, ки ӯ бар асоси қонуни асоси раисиҷумҳури Афғонистон аст, зеро Ашраф Ғанӣ раисиҷумҳури пешин ин кишварро тарк кардаву гурехтааст<ref>{{Cite web|url=https://twitter.com/AmrullahSaleh2/status/1427631191545589772|title=Clarity: As per d constitution of Afg, in absence, escape, resignation or death of the President the FVP becomes the caretaker President. I am currently inside my country & am the legitimate care taker President. Am reaching out to all leaders to secure their support & consensus.|first=Saleh|last=Amrullah|work=Twitter}}</ref>. == Заминаи падойиш == {{Аслӣ|Суқути Кобул (2021)}} Пас аз хурӯҷи низомёни амрикоӣ ва [[НАТО|НОТУ]] аз Афғонистон дар соли 2021 ва ҳуҷуми дубораи Толибон ба манотиқи таҳт контроли ҳукумати қонунии Афғонистон, тамоми шаҳрҳо ва вилоятҳои Афғонистон дар муддатзамони кӯтоҳе яке пас аз дигаре суқут карда ва ба дасти нерӯҳои Толибон уфтоданд. Саранҷом дар 15 августи 2021 ва ба думболи наздик шудани ҷангҷуёни Толибон ба шаҳри Кобул, Муҳаммад Ашраф Ғанӣ раисиҷумҳури қонунии Афғонистон, Кобулро тарк карда ва пойтахти Афғонистон низ ба тасарруфи нерӯҳои Толибон даромад. Бад-ин тартиб 33 вилояти Афғонистон ба ҷуз [[вилояти Панҷшер]] муҷаддадан таҳти контроли Толибон даромад<ref>[https://af.shafaqna.com/FA/311123 شفقنا - «پنجشیر» ولایتی در امان مانده از تروریزم]</ref><ref>[https://www.isna.ir/news/1400052518189/تنها-دره-پنجشیر-مانده-است خبرگزاری ایسنا - تنها "درهٔ پنجشیر" مانده‌است]</ref> ва гурӯҳи Толибон, ки пас аз амалиёти озодии баландмуддат дар соли 2001 аз саҳнаи сиёсии Афғонистон канор зада шуда буд, муҷаддадан тавонист бо эҷоди ҳукумати [[Иморати Исломии Афғонистон]] ба қудрат бирасад<ref>{{Cite web |url=https://www.asriran.com/fa/news/798621/%DA%86%D8%B1%D8%A7-%DA%A9%D8%A7%D8%A8%D9%84-%D8%B3%D9%82%D9%88%D8%B7-%DA%A9%D8%B1%D8%AF |title=عصر ایران - چرا کابل سقوط کرد؟ |accessdate=2021-08-26 |archivedate=2021-08-17 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210817204334/https://www.asriran.com/fa/news/798621/%DA%86%D8%B1%D8%A7-%DA%A9%D8%A7%D8%A8%D9%84-%D8%B3%D9%82%D9%88%D8%B7-%DA%A9%D8%B1%D8%AF }}</ref>. == Афрод ва аҳдоф == [[Акс:Ahmad Massoud.jpg|мини|Аҳмад Масъуд, бунёнгузор ва фармондеҳи Ҷабҳаи муқовамати миллии Афғонистон]] [[Акс:Amrullah Saleh (4).jpg|мини|Амруллоҳ Солеҳ, муддаъии мақоми риёсати Ҷумҳурии Исломии Афғонистон]] Пас аз ин силсила рӯйдодҳои сареъ, ки мунҷар ба суқути давлати қонунии Афғонистон пас аз 20 сол шуд, Аҳмад Масъуд писар [[Аҳмадшоҳи Масъуд]] Қаҳрамони миллии Афғонистон, зимни хурӯҷ аз Кобул<ref>[https://www.isna.ir/news/1400052618486/احمد-مسعود-خبر-خروج-از-افغانستان-را-تکذیب-کرد ایسنا — احمد مسعود خبر خروج از افغانستان را تکذیب کرد]</ref> эълом кард, ки ба дараи Панҷшер рафтааст ва аз афғонҳои манотиқ ва қабоили Афғонистон хост то зимни пайвастан ба вай алайҳи Толибон биҷанганд. Аҳмад Масъуд гуфт: ''ки Толибон ҳамаи қудратро тасарруф накарда ва ҳанӯз ҳам метавон коре кард ва аз ҷомеъаи байнулмилалӣ хост то аз ин мубориза ҳимоят кунанд''<ref>{{Cite web|url=https://www.asriran.com/fa/news/798621|title=چرا کابل سقوط کرد؟|author=|website=عصر ایران|date=2021-08-17|lang=fa|accessdate=2021-08-26}}{{Пайванди мурда|date=January 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. Вай дар рӯзи 16 август бо интишори мақолае дар маҷаллаи фаронсавии «La Règle du jeu» унвон кард, ки тасмим гирифтааст, ки монанди падараш мубориза барои озодӣ ва раҳоӣ аз истибдод дар Афғонистонро созмонедеҳӣ кунад. Вай дар ин мақола навиштааст: «Ману ҳамразмонам ҳамроҳ бо тамоми афғонҳое, ки бандагиро намепазиранд хуни худро хоҳем дод. Ҳамаи озодихоҳон аз ҳар қавму қабилаеро ба пайвастан ба пойгоҳамон дар Панҷшер, охирин минтақаи озоди меҳан дар ҳоли эҳтизормон фаро мехонам<ref>[https://fa.abna24.com/news/اخبار-آسیای-مرکزی-و-شبه-قاره/احمد-مسعود-مردم-افغانستان-را-به-مقاومت-در-برابر-طالبان-فرا_1095690.html ابنا — احمد مسعود مردم افغانستان را به مقاومت در برابر طالبان فراخواند]</ref>.» Аҳмад Масъуд зимни муқоясаи вазъияти кунунии Афғонистон бо Аврупо дар замони оғози [[Ҷанги ҷаҳонии дувум]] идома додааст: «Мо афғонҳо дар ҳамон шароите ҳастем, ки Аврупо дар соли 1940 қарор дошт.» Вай бо ном бурдан аз Иёлоти Муттаҳидаи Амрико, Аврупо, кишварҳои арабӣ ва дигарон аз онҳо кумак хост ва навишт: «Хитобам ба ҳамаи шумо аст. Шумое, ки ба мо пештар ва дар ҷараёни мубориза барои озодӣ алайҳи Шӯравӣ ва Толибон дар 20 соли пеш онқадар кумак кардед: Шумо дӯстони азизи озодӣ оё бори дигар моро ҳамчун гузашта ёрӣ хоҳед кард? Бо вуҷуди хиёнати баъзеҳо, мо ба шумо эътимоди зиёде дорем<ref>{{Cite web |url=http://modara.ir/fa/news/171671/%D9%81%D8%B1%D8%A7%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%86-%D9%BE%D8%B3%D8%B1-%D8%B4%D8%A7%D9%87-%D9%85%D8%B3%D8%B9%D9%88%D8%AF-%D8%A8%D9%87-%D9%85%D8%B1%D8%AF%D9%85-%D8%A7%D9%81%D8%BA%D8%A7%D9%86%D8%B3%D8%AA%D8%A7/ |title=مدارا — فراخوان پسر شاه مسعود به مردم افغانستان برای مقاومت در برابر طالبان |accessdate=2021-08-26 |archivedate=2021-08-17 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210817211006/http://modara.ir/fa/news/171671/%d9%81%d8%b1%d8%a7%d8%ae%d9%88%d8%a7%d9%86-%d9%be%d8%b3%d8%b1-%d8%b4%d8%a7%d9%87-%d9%85%d8%b3%d8%b9%d9%88%d8%af-%d8%a8%d9%87-%d9%85%d8%b1%d8%af%d9%85-%d8%a7%d9%81%d8%ba%d8%a7%d9%86%d8%b3%d8%aa%d8%a7/ }}</ref>.» Амруллоҳ Солеҳ муовини аввали риёсати Ҷумҳурии Афғонистон низ пас аз хурӯҷи Ашраф Ғанӣ аз кишвар эълом кард, ки бар асоси қонуни асосии Афғонистон дар сурати ғиёбат, фирор ё марги раисиҷумҳур, муовини аввал ба унвони сарпарасти мақоми риёсати ҷумҳурӣ қарор мегирад ва ӯ аз ин пас сарпарасти давлати ин кишвар аст ва ин кор ҳаққи машрӯъ ва қонунӣ мебошад. Амруллоҳ Солеҳ бо нашри паёме дар сафҳаи Твитери худ баён кард: «Ман ҳаргиз, ҳаргиз ва таҳти ҳеч шароите дар баробари терруристҳои Толибон сар хам нахоҳам кард.» Ӯ ҳамчунин навишт: «… Ҳаргиз ба мероси Аҳмадшоҳи Масъуд, фармондеҳ ва муроди худ хиёнат нахоҳад кард ва зери бори пазириши султаи Толибон нахоҳад рафт….» вай пас аз пайвастан ба Аҳмад Масъуд дар дараи Панҷшер, дар твити дигар аз мардуми Афғонистон хост, то ба меҳвари муқовамат дар баробари Толибон бипайванданд<ref>[https://www.irna.ir/news/84440360/صالح-سرپرست-رسمی-دولت-افغانستان-هستم ایرنا — صالح: سرپرست رسمی دولت افغانستان هستم]</ref>. Муқовамат ҳамчунин дар 18 июл муддаъӣ шуд, ки аз пуштибонии [[Абдуррашид Дӯстум]] ва [[Ато Муҳаммади Нур]] бархӯрдор аст, дар ҳоле, ки гузориш шуда гурӯҳи Дӯстум ба Узбакистон гурехтанд, 10 000 сарбози Дӯстум метавонанд ба муқовамат пайваста ва нерӯи 15 000 нафара ё бузургтарро ташкил диҳанд<ref>{{Cite web|url=http://www.northernallianceaf.ga/operations|title=Operations|website=Northern Alliance: Fighting for a Free Afghanistan|publisher=Friends of the Northern Alliance|language=en|access-date=19 August 2021}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://nypost.com/2021/08/18/inside-the-afghanistan-province-that-refuses-taliban-control/|title=Inside the Afghanistan province that refuses to buckle to Taliban|first=Hollie|last=Archive|website=New York Post|date=18 August 2021|language=en|last2=McKay|access-date=19 August 2021}}</ref>. Дар ҳамон рӯз, сафорати Афғонистон дар Тоҷикистон аксҳои Ғанӣ дар сохтимони сафоратро бо аксҳои Амруллоҳ Солеҳ иваз кард<ref>{{Cite web|last=Ray|first=Siladitya|title=Afghan Embassy In Tajikistan Demands Interpol Arrest Escaped Former President Ashraf Ghani|url=https://www.forbes.com/sites/siladityaray/2021/08/18/afghan-embassy-in-tajikistan-demands-interpol-arrest-escaped-former-president-ashraf-ghani/|access-date=2021-08-20|website=Forbes|language=en}}</ref>. == Таърихчаи иқдомот == Аз 16 август, эътилофи мустақар дар Панҷшер аввалин муқовамати созмонёфта алайҳи Толибон дар Афғонистонро ба вуҷуд оварданд<ref>{{Cite web|title=An anti-Taliban front forming in Panjshir? Ex top spy Saleh, son of 'Lion of Panjshir' meet at citadel|url=https://www.theweek.in/news/world/2021/08/17/an-anti-taliban-front-forming-in-panjshir-ex-top-spy-saleh-son-of-lion-of-panjshir-meet-at-citadel.html|access-date=2021-08-17|website=The Week|language=en|archive-date=17 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210817065524/https://www.theweek.in/news/world/2021/08/17/an-anti-taliban-front-forming-in-panjshir-ex-top-spy-saleh-son-of-lion-of-panjshir-meet-at-citadel.html|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://marketresearchtelecast.com/the-panjshir-valley-what-is-the-main-bastion-of-resistance-against-the-taliban-advance-in-afghanistan/131364/|title=The Panjshir Valley: what is the main bastion of resistance against the Taliban advance in Afghanistan|date=17 August 2021|publisher=Market Research Telecast|access-date=17 August 2021|archive-date=16 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210816202703/https://marketresearchtelecast.com/the-panjshir-valley-what-is-the-main-bastion-of-resistance-against-the-taliban-advance-in-afghanistan/131364/|url-status=live|accessdate=2021-08-26|archivedate=2021-08-16|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210816202703/https://marketresearchtelecast.com/the-panjshir-valley-what-is-the-main-bastion-of-resistance-against-the-taliban-advance-in-afghanistan/131364/}}</ref> ва тавонистанд шаҳри Чорикорро дар 17 август аз Толибон пас бигиранд<ref>{{Cite web|url=http://www.uniindia.com/~/afghan-vice-president-saleh-s-forces-retake-charikar-area-from-taliban-source/World/news/2480065.html|title=Afghan Vice President Saleh's forces retake Charikar area from Taliban - Source|website=UNI India}}</ref>. Шаҳри Чорикор маркази [[вилояти Парвон]] ва яке аз шаҳрҳои пурҷамъияти Афғонистон аст ва дар ҳудуди 64 килкметрии шимоли Кобул қарор дорад. Роҳи аслии Кобул ба вилояти Бағлон, Мазори Шариф ва шимоли Афғонистон аз Чорикор мегузарад<ref>[https://af.sputniknews.com/afghan/202108177120338-نیروهای-صالح-چاریکار-را-پس-گرفتند/ اسپوتنیک — نیروهای صالح چاریکار را پس گرفتند]</ref>. Тақрибан дар ҳамон замон, бақоёи Артиши миллии Афғонистон ба исрори Аҳмад Масъуд дар дараи Панҷшер шурӯъ ба таҷаммуъ карданд<ref>{{cite news|date=August 17, 2021|title='Northern Alliance' flag hoisted in Panjshir in first resistance against Taliban|work=[[Hindustan Times]]|url=https://www.hindustantimes.com/world-news/-northern-alliance-flag-hoisted-in-panjshir-in-first-sign-of-resistance-against-taliban-101629215342032.html|url-status=live|access-date=August 17, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210817214142/https://www.hindustantimes.com/world-news/-northern-alliance-flag-hoisted-in-panjshir-in-first-sign-of-resistance-against-taliban-101629215342032.html|archive-date=August 17, 2021}}</ref><ref name="week2">{{cite news|date=August 17, 2021|title=An anti-Taliban front forming in Panjshir? Ex top spy Saleh, son of 'Lion of Panjshir' meet at citadel|work=[[The Week]]|url=https://www.theweek.in/news/world/2021/08/17/an-anti-taliban-front-forming-in-panjshir-ex-top-spy-saleh-son-of-lion-of-panjshir-meet-at-citadel.html|url-status=live|access-date=August 17, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210817065524/https://www.theweek.in/news/world/2021/08/17/an-anti-taliban-front-forming-in-panjshir-ex-top-spy-saleh-son-of-lion-of-panjshir-meet-at-citadel.html|archive-date=August 17, 2021}}</ref>. 20 август, се вулусволии вилояти Бағлон таҳти контроли нерӯҳои муқовамат қарор гирифт<ref>[https://www.kommersant.ru/doc/4955140 Силы сопротивления отбили у талибов три района афганской провинции Баглан — Новости — Мир — Коммерсантъ]</ref>. Дар ҳамон рӯз, ду генерал ба муқовамат дар Панҷшер пайвастанд: охирин раиси ситоди кулли нерӯҳои мусаллаҳи Ҷумҳурии Исломии Эрон, Ҳайбатуллоҳ Ализой, ва охирин фармондеҳи сипоҳи амалиёти вижа, Сомӣ Содот<ref>[https://tj.sputniknews.ru/20210820/pandzhsher-armia-generaly-prognoz-1041776039.html В Панджшер прибыли два афганских генерала] // [[Sputnik]]</ref>. 21 август маълум шуд, ки яке аз манотиқе, ки қаблан тавассути нерӯҳои муқовамат дар Бағлон ишғол шуда буд, тавассути Толибон бидуни ҷанг бозгардонда шуд<ref>{{cite web|url=https://tass.ru/mezhdunarodnaya-panorama/12188501|title=Талибы вернули контроль над районом Андараб в провинции Баглан на севере страны|datepublished=2021-08-21|publisher=[[ТАСС]]|lang=ru|accessdate=2021-08-22}}</ref>. 22 август, «Ал-Арабия» гузориш дод, ки намояндагони Толибон аз раҳбари муқовамат хостанд, ки вилояти Панҷшерро дар муддати 4 соат ба контроли ҷунбиш вогузар кунад, дар ғайри ин сурат таҳдид мекунад, ки амалиёти тасарруфи онро бо зӯр оғоз мекунад<ref>{{cite web|url=https://tass.ru/mezhdunarodnaya-panorama/12190755|title=Талибы дали руководству сопротивления в провинции Панджшер четыре часа, чтобы сдаться|datepublished=2021-08-21|publisher=[[ТАСС]]|lang=ru|accessdate=2021-08-22}}</ref>. Пас аз рад кардани Аҳмад Масъуд, Толибон аз ду тараф таҳоҷумиро оғоз карданд, ки дар ҷараёни он, ба гуфтаи муқовамат, гурӯҳони бузурге аз Толибон дар камин қарор гирифтанд<ref>[https://www.dialog.ua/war/235014_1629697824 300 талибов угодило в засаду ополчения в Баглане] // dialog.ua</ref>. 23 август, мақомоти Толибон гуфтанд, ки ба таври комил контроли тамоми манотиқи қаблан аздастрафтаи вилоят Бағлонро ба даст овардаанд ва нерӯҳои муқоваматро муҳосира кардаанд<ref>{{cite web|url=https://aif.ru/politics/world/taliby_zayavili_o_vzyatii_v_osadu_sil_soprotivleniya_v_pandzhshere|title=Талибы заявили о взятии в осаду сил сопротивления в Панджшере|datepublished=2021-08-23|publisher=«[[Аргументы и факты]]»|lang=ru|accessdate=2021-08-23}}</ref>. Дар таърихи 25 август, музокироте байни тарафайни даргирӣ анҷом шуд<ref>[https://eadaily.com/ru/news/2021/08/26/oppozicionnye-sily-v-provincii-pandzhsher-nachali-peregovory-s-talibami Оппозиционные силы в провинции Панджшер начали переговоры с талибами]</ref> ва оташбас барқарор шуд. 29 август, гузориш шуд, ки Толибон дастрасӣ ба иртибототи телефони ҳамроҳ ва интернетро дар вилояти Панҷшер масдуд карда ва бар ироадиҳандагони хадамот фишор ворид кардааст<ref>[https://www.interfax.ru/world/787249 Талибы блокировали провинции Панджшер доступ к мобильной связи]</ref>, аммо фардои он рӯз, «Ал-Арабия» гузориш дод, ки дастрасӣ ба мухобирот дар Панҷшер эҳё шудааст<ref>{{cite web|url=https://www.rosbalt.ru/world/2021/08/30/1918613.html|title=''Al Arabiya'': В Панджшере восстановили интернет и телефонную связь|datepublished=2021-08-30|publisher=«[[Росбалт]]»|lang=ru|accessdate=2021-08-30|archivedate=2021-08-30|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210830125643/https://www.rosbalt.ru/world/2021/08/30/1918613.html}}</ref>. 1 сентябр, канали телевизиюни ''[[TOLOnews]]'' ба нақл аз яке аз раҳбарони Толибон гузориш дод, ки музокироти байни тарафайн шикаст хӯрдааст<ref>{{cite web|url=https://tass.ru/mezhdunarodnaya-panorama/12270697|title=СМИ: переговоры между талибами и сопротивлением в Панджшере провалились|datepublished=2021-09-01|publisher=[[ТАСС]]|lang=ru|accessdate=2021-09-01}}</ref>. 2 сентябр, Толибон ҳамлаеро алайҳи мавозеъи нерӯҳои муқовамат дар Панҷшер оғоз карданд ва рӯзи баъди пирӯзии худ, тасарруфи вилоят ва фирори раҳбарони Ҷабҳаи муқовамати миллиро эълом карданд, ки албатта баъдан такзиб шуд<ref>[https://www.bbc.com/russian/news-58427880.amp Битва за Панджшер: талибы наступают на последний неподконтрольный им район Афганистана], «[[Би-би-си]]»</ref><ref>[https://lenta.ru/news/2021/09/03/neubezhali/ Сопротивление в Панджшере опровергло побег своих лидеров в Таджикистан], ''[[Lenta.ru]]''</ref><ref>[https://lenta.ru/news/2021/09/03/soprotivleniye/ Афганское сопротивление заявило о взятии в окружение сотен талибов в Панджшере], ''[[Lenta.ru]]''</ref>. Бо ин вуҷуд, Толибон ба амалиёти худ идома доданд ва дар 5 сентябр, онҳо тавонистанд бахшҳои бузурге аз [[дараи Панҷшер]]ро таҳти контроли худ дароваранд, пас аз он субҳи рӯзи баъд, тасарруфи комили Панҷшер дубора эълом шуд<ref>{{cite web|url=https://www.kommersant.ru/doc/4975539#id2096901|title=Талибы заявили о полном захвате провинции Панджшер|datepublished=2021-09-06|publisher=«[[Коммерсантъ]]»|lang=ru|accessdate=2021-09-06}}</ref>. Мақомоти Ҷабҳаи муқовамат дар посух гуфтанд, ки ягонҳои онҳо «дар тамоми мавозеъи стратегӣ дар саросари дара ҳузур доранд» ва онҳо қасд доранд, ҷанг алайҳи Толибон ва шарикони онҳоро идома диҳанд<ref>{{cite web|url=https://ria.ru/20210906/afganistan-1748812267.html|title=Силы сопротивления опровергли заявление талибов о взятии Панджшера|datepublished=2021-09-06|publisher=«[[РИА Новости]]»|lang=ru|accessdate=2021-09-06}}</ref>. Алӣ Назарӣ, намояндаи Ҷабҳа муқовамат, дар мусоҳиба бо ''Financial Times'' гуфт, ки нерӯҳои муқовамат ба кӯҳҳо ақибнишинӣ мекунанд ва аз онҷо ҷанги чирикиро идома медиҳанд<ref>{{cite web|url=https://ria.ru/20210906/afganistan-1748879929.html|title=Панджшерское сопротивление заявило, что переходит к партизанской войне|datepublished=2021-09-06|publisher=«[[РИА Новости]]»|lang=ru|accessdate=2021-09-06}}</ref>. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} [[Гурӯҳ:Афғонистон]] [[Гурӯҳ:Ҷанги дохилии Афғонистон]] [[Гурӯҳ:Афғонистон дар асри XXI]] 3xikwlgfuuzwm49krh1wndspeq6q6ec 0 297269 1493367 1477100 2026-11-09T21:17:39Z InternetArchiveBot 30618 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1493367 wikitext text/x-wiki {{Шахс |ном = Қурбон Тӯсафӣ |номи аслӣ = Восеев Қурбоназар Қувватович |ном ҳангоми таваллуд = |тасвир = Қурбон Тӯсафӣ.jpg |бар = |тавсифи тасвир = |зодрӯз = 1.03.1971 |зодгоҳ = деҳаи Тӯсаф, {{Зодгоҳ|ноҳияи Файзобод}}, [[ҶШС Тоҷикистон]] |шаҳрвандӣ = {{парчамбандӣ|Тоҷикистон}} |падар = |модар = |ҳамсар = |фарзандон = |пеша = {{рӯзноманигор}}, рӯзноманигори радио ва телевизион |ҷоизаҳо = |соядаст = |сайт = |викианбор = }} '''Қурбонназар Восеев''' (''Восеев Қурбонназар Қувватович'', мутахаллис ба '''Қурбон Тӯсафӣ'''; зод. [[1 март]]и [[1971]], деҳаи Тӯсаф, [[ноҳияи Файзобод]], [[ҶШС Тоҷикистон]]) — рӯзноманигори тоҷик. == Зиндагинома == Қурбонназар Восеев 1 марти соли 1971 дар деҳаи Тӯсафи ноҳияи Файзобод дар оилаи деҳқон ба дунё омадааст. Мактаби миёнаи таҳсилоти ҳамагонии рақами 21-и ноҳияро соли 1988 хатм кардааст. Солҳои 1989—1991 дар сафҳои артиши Шӯравӣ дар Украина ва Узбакистон хидмат кардааст. Хатмкардаи факултаи филологияи тоҷики Донишгоҳи миллии Тоҷикистон мебошад. == Корнома == Фаъолияти кораишро дар идораи рӯзномаи ноҳиявии «[[Набзи Файзобод]]» ба ҳайси мусаҳҳеҳ ба фаъолият оғоз менамояд. Охири ҳамон сол мухбири рӯзномаи мазкур таъйин мегардад. Солҳои 1994—1999 дар мактабҳои миёнаи рақамҳои 46 ва 21-и ноҳияи Файзобод ба ҳайси омӯзгор фаъолият намудааст. Солҳои 1999—2003 дар шабакаи радиои «[[Садои Душанбе]]»<ref>{{Cite web|url=https://radiotoj.tj/?p=6045|title=«Садои Душанбе» – заминагузори шабакаҳои муосири радиоӣ дар Тоҷикистон|author=Фирӯз Каримзода|website=«Радиои Тоҷикисттон»|date=2021-01-18|lang=tg|accessdate=2022-03-01|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220301042351/https://radiotoj.tj/?p=6045|archivedate=2022-03-01}}</ref> кор карда муаллиф ва муҷрии барномаҳои «Пайраҳаи мурод», «Суруд барои шумо», «Ки медонад?», «Ҳафт ахтар», «Инро шумо медонед…?» буд<ref>{{Cite web|url=https://www.rtsu.tj/upload/files/ДиссР%B5СЂС‚Р%B0ция%20РЎ.РҐРѕРґР%B6Р%B0Р%B7РѕРґ.pdf|title=Роль радио "Таджикистан" в формировании общественного мнения в период независимости|author=Саидмуроди Ходжазод|website=disserCat — электронная библиотека диссертаций|date=2015|accessdate=2022-03-01}}{{Пайванди мурда|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. Солҳои 2003—2009 дар Шабакаи якуми Телевизиони Тоҷикистон дар вазифаҳои гуногун — аз хабарнигор то муовини сармуҳаррир кор кардааст. Аксари бинандагони телевизион ӯро чун «Ҷаноби Сиёҳ» дар барномаи мубоҳисавии «Сафеду Сиёҳ» дар муқобили «Ҷаноби Сафед» (Раҳмоналӣ Миралазода) мешиносанд. Айни замон сардори Хадамоти матбуоти ҶСК «Тоҷиксодиротбонк» аст. Оиладор, соҳиби 4 фарзанд. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Сарчашма == * ФАЙЗОБОД. Энсиклопедия. — {{Д.}}, 2011. [[Сарредаксияи илмии Энсиклопедияи Миллии Тоҷик|СИЭМТ]], — 392 саҳ. — ISBN 978-99947-33-48-4 c4nd27lzvup1drjjs8pdmk1d45dc91i 0 301216 1493332 1459863 2026-11-09T16:04:42Z ~2026-56636-03 165450 /* Омори MMA */ 1 есть((( 1493332 wikitext text/x-wiki {{Размовари муҳорибаҳои омехта |Имя = |Фотография = Nurullo Aliev.jpg |Полное имя = Алиев Нурулло Хайруллоевич |Прозвище = "Tajik Eagle" |Гражданство = {{TJK}} |Санаи таваллуд = 8.12.2000 |Зодгоҳ = {{Зодгоҳ|Душанбе}} |Дата смерти = |Проживание = [[Душанбе]], [[Тоҷикистон]] |Рост = 179 см |Весовая категория = 70 кг |Размах рук = |Карьера = 2017 — то ҳол |Команда = |Тренер = |Стиль = [[Санъати муҳорибаҳои омехта|MMA]] |Степень мастерства = |Боёв = 11 |Побед = 11 |Побед болевым = 0 |Побед нокаутом = 2 |Побед решением = 9 |Побед других = |Поражений = 0 |Поражений нокаутом = 0 |Поражений болевым = 0 |Поражений решением = 0 |Ничьих = 0 |Не состоявшихся = |Сайт = [https://www.instagram.com/nurullo_aliev/ Instagram] |Twitter = [https://www.twitter.com/nurulloaliev/ Twitter] |Sherdog_ID = 274869 |Boxrec_ID = |Медалҳо = }} '''Нурулло Алиев''' (зод. [[8 декабр]]и [[Соли 2000|2000]], [[Душанбе]], [[Тоҷикистон]]) — размкори муҳорибаҳои омехта (MMA), дар вазни сабук. Аз соли 2017 ба таври касбӣ ҳунарнамоӣ мекунад. Айни замон размкори ташкилоти [[UFC]] мебошад. == Зиндагинома == == Дастовардҳои варзишӣ == === [[Муҳорибаҳои омехта]] === == Омори MMA == {{MMArecordbox |nc=0 |ko-wins=2 |ko-losses=0 |sub-wins=0 |sub-losses=0 |dec-wins=9 |dec-losses=1 |dq-wins=0 |dq-losses=0 |other-wins=0 |other-losses=0 |draws=0 }} {{MMA record start}} |- |{{yes2}}Ғалаба |align=center|11-0 |{{Парчами Англия}} Шем Рок |Қарор (якдилона) |UFC Fight Night 265 Tsarukyan vs. Hooker |{{dts|2025-11-22}} |align="center"|3 |align="center"|5:00 | | |- |{{yes2}}Ғалаба |align=center|10-0 |{{Парчами ИМА}} Ҷо Солетски |Қарор (якдилона) |UFC Fight Night 249 |{{dts|2025-01-11}} |align="center"|3 |align="center"|5:00 | | |- |{{yes2}}Ғалаба |align=center|9-0 |{{Парчами Бразилия}} Рафаел Алвес |Қарор (ҷудогона) |UFC Fight Night 220 |{{dts|2023-02-25}} |align="center"|3 |align="center"|5:00 | | |- |{{yes2}}Ғалаба |align=center|8-0 |{{Парчами ИМА}} Ҷош Вик |TKO (мушт) |Dana White's Contender Series 2022: Ҳафтаи 9 |{{dts|2022-09-20}} |align="center"|1 |align="center"|4:36 | | |- |{{yes2}}Ғалаба |align=center|7-0 |{{Парчами Русия}} Кирилл Крюков |Қарор (якдилона) |AMC Fight Nights & Eagle FC: ба хотири Абдулманап Нурмагомедов |{{dts|2021-09-17}} |align="center"|3 |align="center"|5:00 | | |- |{{yes2}}Ғалаба |align=center|6-0 |{{Парчами Русия}} Александр Гребнев |Қарор (якдилона) |AMC Fight Nights: Winter Cup |{{dts|2020-12-24}} |align="center"|3 |align="center"|5:00 | | |- |{{yes2}}Ғалаба |align=center|5-0 |{{Парчами Русия}} Рамазан Амиров |Қарор (якдилона) |GFC 16 |{{dts|2019-08-30}} |align="center"|3 |align="center"|5:00 | | |- |{{yes2}}Ғалаба |align=center|4-0 |{{Парчами Русия}} Артур Зайнуков |Қарор (ҷудогона) |Samara MMA Federation Battle on the Volga 6 |{{dts|2018-09-23}} |align="center"|3 |align="center"|5:00 | | |- |{{yes2}}Ғалаба |align=center|3-0 |{{Парчами Русия}} Расул Мамедбеков |TKO (таваққуф бо қарори мураббиён) |Samara MMA Federation Battle on the Volga 4 |{{dts|2018-05-11}} |align="center"|2 |align="center"|5:00 | | |- |{{yes2}}Ғалаба |align=center|2-0 |{{Парчами Русия}} Сергей Малыков |Қарор (якдилона) |Samara MMA Federation Battle on the Volga 3 |{{dts|2018-03-04}} |align="center"|3 |align="center"|5:00 | | |- |{{yes2}}Ғалаба |align=center|1-0 |{{Парчами Тоҷикистон}} Ҳабиб Ҳабибов |Қарор (якдилона) |MMAFT - Ismoili Somoni Fighting Championship |{{dts|2018-02-03}} |align="center"|2 |align="center"|5:00 | | |} == Пайвандҳо == * Саҳифаи Нурулло Алиев дар сомонаи [https://www.sherdog.com/fighter/Nurullo-Aliev-274869/ Sherdog] * Саҳифаи Нурулло Алиев дар сомонаи [https://www.ufc.com/athlete/nurullo-aliev/ UFC] * Саҳифаи Нурулло Алиев дар сомонаи [https://fighttime.ru/fighters/274869/Nurullo-Aliev.html/ Fighttime] * {{Инстаграм|nurullo_aliev|Нурулло Алиев|lang=tg}} == Эзоҳ == {{эзоҳ}} gufq4fye7yb85t9lvn6h2t6n0aldbks 0 302189 1493360 1349910 2026-11-09T20:11:30Z InternetArchiveBot 30618 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1493360 wikitext text/x-wiki {{Адиб}} '''Мирзо Раҳим Яғмои Ҷандақӣ''' ({{lang-fa|یغمای جندقی}}; {{ВД-Дебоча}}) — аз {{шоир}}<nowiki/>они ғазалсрои эронӣ дар аҳди [[Муҳаммадшоҳи Қоҷор]] аст. Сурудаҳои ҳаҷвомези ӯ шуҳрати бисёр дорад<ref>{{Cite web|url=http://ensani.ir/fa/article/394317/%D9%86%D9%88%D8%A2%D9%88%D8%B1%DB%8C-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%DB%8C%D8%BA%D9%85%D8%A7%DB%8C-%D8%AC%D9%86%D8%AF%D9%82%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D9%87%D8%AC%D9%88%D8%B3%D8%B1%D8%A7%DB%8C%DB%8C|title=نوآوری های یغمای جندقی در هجوسرایی|website=پرتال جامع علوم انسانی|lang=fa|accessdate=2022-11-11|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250628173444/https://ensani.ir/fa/article/394317/%D9%86%D9%88%D8%A2%D9%88%D8%B1%DB%8C-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%DB%8C%D8%BA%D9%85%D8%A7%DB%8C-%D8%AC%D9%86%D8%AF%D9%82%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D9%87%D8%AC%D9%88%D8%B3%D8%B1%D8%A7%DB%8C%DB%8C|archivedate=2025-06-28}}</ref> ва аз ӯ ба унвони яке аз оғозкунандагони адабиёти иҷтимоъӣ ва интиқодим муосирм Эрон ёд мешавад<ref>{{Cite web|url=http://ensani.ir/fa/article/181447/%D9%BE%DA%98%D9%88%D8%A7%DA%A9-%D9%85%D8%B6%D8%A7%D9%85%DB%8C%D9%86-%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C-%D8%AF%D9%88%D8%B1%D9%87-%D9%82%D8%A7%D8%AC%D8%A7%D8%B1-%D8%AF%D8%B1-%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%DB%8C%D8%BA%D9%85%D8%A7|title=پژواک مضامین اجتماعی دوره قاجار در شعر یغما|website=پرتال جامع علوم انسانی|lang=fa|accessdate=2022-11-11|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250628155712/https://ensani.ir/fa/article/181447/%D9%BE%DA%98%D9%88%D8%A7%DA%A9-%D9%85%D8%B6%D8%A7%D9%85%DB%8C%D9%86-%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C-%D8%AF%D9%88%D8%B1%D9%87-%D9%82%D8%A7%D8%AC%D8%A7%D8%B1-%D8%AF%D8%B1-%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%DB%8C%D8%BA%D9%85%D8%A7|archivedate=2025-06-28}}</ref>. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} {{ПБ}} [[Гурӯҳ:Шоирони Эрон]] 5957dvtw462dq0ac9tgu3v8yrp91kxh 0 307836 1493322 1349771 2026-11-09T13:13:34Z InternetArchiveBot 30618 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1493322 wikitext text/x-wiki {{МА | мақом = Шаҳр | номи тоҷикӣ = Умео | номи аслӣ = Umeå | кишвар = Шветсия | минтақа = Вестерботтен | шакли минтақа = Вилоятҳои Шветсия{{!}}Вилоят | lat_deg = 63 | lon_deg = 20 | lat_min = 50 | lat_sec = | lat_dir = N | lon_min = 15 | lon_sec = | lon_dir = E | CoordScale = 50000 | замони таъсис = 1622 | аввалин номбарӣ = 1314 | масоҳат = 33,46 | баландии маркази МА = 12 | аҳолӣ = 79594 | соли барӯйхатгирӣ = 2010 | агломератсия = 114966 | ҳайати миллӣ = [[шведҳо]] | ҳайати динӣ = [[масеҳиён]] | этнохороним = | DST = есть | сайт = http://www.umea.se/ | add1n = <tr><th colspan="2" style="text-align:center;">{{+ПозКарты |lat_dir =N |lat_deg = 63|lat_min = 50|lat_sec = |lon_dir =E |lon_deg = 20|lon_min = 15|lon_sec = |Позиционная карта = Швеция |Размер карты = 80 |Позиционная карта 2 = Швеция Вестерботтен |Размер карты 2 = 182 |Размер маркера 2 =9 }}</th></tr> | add1 = }} '''Умео''' ({{Lang-sv|Umeå}} {{IPA|[ʉːmе.оː]}} {{IPA|[ʉːmе.оː]}}) — [[шаҳр]] дар шимоли [[Суэд|Шветсия]], маркази маъмурии музофоти Вестерботтен ва [[Умео (коммуна)|коммунаи ҳамном]]. Аҳолӣ 115,0 ҳазор нафар (2010)<ref>[http://www.scb.se/Pages/TableAndChart____252872.aspx Befolkningsstatistik.] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20110122093745/http://www.scb.se/Pages/TableAndChart____252872.aspx |date=2011-01-22 }} // Folkmängd i riket, län och kommuner 30 september 2010 och befolkningsförändringar 1 januari — 30 september 2010 (Статистика численности населения по состоянию на 30 сентября 2010 и динамики изменения численности за период с 1 января по 30 сентября 2010)</ref>, ки тақрибан сеяки онҳо донишҷӯён мебошанд. Дар ин шаҳр калонтарин донишгоҳ дар шимоли Шветсия амал мекунад. Донишгоҳ беморхона дорад. Умео маркази тадқиқоти тиббӣ дар Шветсия аст. Умео яке аз пойтахтҳои фарҳангии Аврупо барои [[соли 2014]] мебошад. == Таърихи шаҳр == [[Акс:Backenkyrkan.jpg|чап|мини| Калисои Бакен]] Аввалин зикри шаҳр ба [[соли 1314]] рост меояд. Асри 14 замони васеъшавии фаъоли [[Суэд|Шветсия]] ба шимол аст. Дар ибтидо, шаҳр як калисои хурде буд, ки маркази он бо калисои чӯбӣ, бозор ва бандар дар минтақаи Баккени муосир ҷойгир буд. Дар асри 15 таъсири Шветсия ба заминҳои Вестерботтени муосир ба таври назаррас афзоиш ёфт. Дар соли 1443 аввалин ёддоштҳо дар бораи деҳаҳои Севара ва Тефтео пайдо мешаванд, ки ҳоло як қисми ноҳияи [[Умео (коммуна)|Умео]] мебошанд. Дар солҳои 1501-1508 ба ҷои калисои чӯбӣ як калисои сангин сохта шудааст. Ва дар [[соли 1526]] ҷомеа ба мазҳаби протестантӣ мегузарад. Соли 1588 бо дастури шоҳ Йохан III аввалин оинномаи шаҳр тартиб дода шуд. Йохан мехост, ки назоратро аз болои тиҷорат бо минтақаҳои шимолии кишвар афзоиш диҳад, бинобар ин ӯ ният дошт, ки ҳамаи тоҷиронро аз ҷамоатҳои Умео, Бугдео, Ловонгер ва Скеллефтеа ба шаҳри нав, ки бояд дар атрофи калисои Умеелвен афзоиш ёбад, интиқол диҳад. Аммо, таваҷҷӯҳ ба ин кор зуд сард шуд ва шаҳр дар солҳои 1590 нопадид шуд. Оинномаи нави шахр танҳо соли 1622 қабул карда шуд. Ҳамон сол санаи бунёди шаҳри нав ба ҳисоб меравад. Дар соли 1638 навоҳии Вестерботтен ташкил карда шуд, ки он ба ғайр аз Умео, ки маркази навоҳӣ гардид, боз қариб 40 маҳалли аҳолинишини шаҳриро дар бар гирифт. Соли 1652 дар шаҳр аввалин [[мактаб]] пайдо шуд. Дар Умео то ин вақт қариб 200 кас зиндагӣ мекард. Шаҳр ду кӯчаи тангу дароз ва якчанд роҳҳои хурд дошт. Шаҳрро деворе иҳота карда буд, ки се даромадгоҳ дошт, ки аз он барои борҳои кашонда андоз гирифта мешуд . Дар соли 1735 дар шахр аввалин дорухона пайдо шуд. Ва дар соли 1764 аввалин [[Бемористон|беморхона]] дар Норрланди боло дар шаҳр сохта шуд. То соли 1740, Вестеботтен 10% содироти катрон ва 100% коркарди чубу тахтаро ташкил медод. [[Акс:Ratan_battle.jpg|чап|мини|390x390пкс| Расми асри 19, ки ҷанги Ратанро тасвир мекунад]] Дар давраи ҷанги Русияву Шветсия беморон ва ярадоршудагон ба Умео бадарға карда шуданд. Дар шаҳр ва деҳаҳои атрофи он камаш 3000 нафар аскарон буданд. Дар шаҳр ғизо кам буд ва эпидемияҳо авҷ гирифтанд. Дар моҳи марти [[соли 1809]] қӯшунҳои рус ба воситаи гулӯгоҳи Кваркен дар болои яхи Халиҷи Ботния ба шаҳр наздик шуданд. Коменданти шаҳр аз халиҷи Ботния гузаштани қӯшунҳо ба ҳайрат афтода, шитофт, ки шаҳрро бе чанг таслим кунад. Нерӯҳои Русия таҳти фармондеҳии Барклай Де Толли бидуни мамониат вориди шаҳр шуданд. Аммо нирӯҳо пас аз чанд рӯзи ишғол ба далели музокироти сулҳи дарпешистода шаҳрро тарк карданд. Аммо имзои созишномаи сулҳ ба таъхир афтод ва дар моҳи май артиши Русия ба ҳамлаи нав дар шимоли Шветсия шурӯъ кард. 1 июн қӯшунҳо боз ба Умео дохил мешаванд. Дар моҳи июл онҳо бо шведҳо дар наздикии Хорнефорс задухурд карданд Дар натиҷа қӯшунҳои Шветсия маҷбур мешаванд, ки ба ҷануб ақиб раванд. Дар моҳи август 7500 нафар аскарони рус таҳти фармондеҳии генерал Каменский аз Умео пеш рафтанд. Отрядҳои камшумори артиши шведӣ бо сардории генерал Густав Вахтмейстер ба воситаи деҳаи Ратан ба пешвози онзо фиристода шуданд. Ҷанги ду артиш 19 август дар мавзеи деҳаи Севара сурат гирифт. Тибқи натиҷаҳои он, шведҳо маҷбур шуданд, ки ақибнишинӣ кунанд ва рӯзи дигар онҳо аллакай дар наздикии деҳаи Ратан аз ҷониби русҳо ҳамла карданд. Ин набардҳо, ки ба таърих ҳамчун ҷанги Ратан ва Севара дохил шуданд, охирин дар хоки Шветсия дар он ҷанг буданд. Нерӯҳои Русия рӯзи 23 август аз Умео тарк карда, бо мушкилоти дарёфти маводи ғизоӣ ва аслиҳа рӯбарӯ шуданд, аммо тибқи шартҳои сулҳи басташудаи Русия ва Шветсия, [[Русия]] то ҳол назорати [[Финланд|Финландияро]] ба даст овард ва Умео робитаҳои тиҷорӣ бо Эстерботтени Финландияро аз даст дод (аз ҷумла [[Вааса]]). Дар соли 1958 истгоҳи нави электрикии оби сохта шуда, ба он {{Бе тарҷума 5|Стурноррфорс||sv|Stornorrfors}} ном гузошта шуд. Соли 1962 [[Фурудгоҳи овмеҳо|фурудгоҳи Умео]] кушода шуд. Дар соли 1965 ахолии Умео якчоя бо посёлкахои наздишахрй ва кишлокхои наздик 47.250 нафар буд. Дар соли 1966 ахолии муниципалитети Умео аз 50 хазор нафар гузашт. Соли 1974 ба шаҳр {{Бе тарҷума 5|Хольмсунд||sv|Holmsund}} , {{Бе тарҷума 5|Хёрнефорс||sv|Hörnefors}} , {{Бе тарҷума 5|Севар (район Умео)|Севар|sv|Sävar}} ва Холмон илова карда шуданд. Шумораи умумии ахолии шахр 73977 нафар буд. Дар худи хамон сол операи машхури Норрланд кушода шуд. Дар соли 1975, пас аз муҳокимаи тӯлонӣ пули сеюм, Киркброн дар болои дарё сохта шуд. Боз як пули дигар, {{Бе тарҷума 5|Обболабрун||sv|Obbolabron}} соли 1989 пайдо шуд. Дар соли 1987 азнавсозии куллии тамоми хиёбонхо ва кучахои марказии Умео ба амал бароварда шуд, ки ин ба шахр садхо миллион [[Крони Шветсия|крони швеция]] зарар расонд. Дар соли 1992, Умео аз ҷиҳати аҳолӣ аз Сундсвалл пеш гузашт ва бузургтарин шаҳри Норрланд гардид. Дар соли 1995 шумораи аҳолӣ аз 100 000 нафар гузашт . Umeå яке аз 134 шаҳрҳои Шветсия бо мақоми таърихӣ мебошад. Дар соли 2010 ҳаракат дар роҳи оҳани баландсуръати [[Botniabanan|Ботниабанан]] кушода шуд, ки Умеоро бо Эрнсколдсвик ва [[Крамфорс]] (ва минбаъд бо минтақаҳои марказии кишвар) мепайвандад. Дар айни замон, тарҳрезии филиали [[Norrbotniabanan]] ба Luleå оғоз ёфт. == География ва иқлим == [[Акс:Nydalasjön_2011-07-12.JPG|чап|мини| Кӯли Нюдалашён]] Шаҳр дар дарёи Умеелвен дар наздикии омезиши он бо Халиҷи Ботния ҷойгир аст. Дар ҳудуди шаҳр кӯлҳои зиёде мавҷуданд. Калонтарини онҳо Нюдалашён ва [[Гресшён]], инчунин [[Халиҷ|халиҷи]] [[Эстерферден]] мебошанд. == Экология == Дар соли 2021, Агентии Аврупо оид ба муҳити зист эълон кард, ки ин шаҳр дорои тозатарин ҳаво дар ИА мебошад<ref>{{Cite web|url=https://tass.ru/obschestvo/11673641|title=В ЕС составили рейтинг городов с самым чистым воздухом|website=ТАСС|deadlink=no|accessdate=2021-06-17|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210619181320/https://tass.ru/obschestvo/11673641|archivedate=2021-06-19}}</ref>. Мазмуни заррачаҳо 3,7 микрограмм дар як метри мукааб ҳаво. Дар Иттиҳоди Аврупо маҳдудият 25 аст. == Фарҳанг == [[Акс:Norrlandsoperan_small.jpg|мини|300x300пкс| Бинои нави операи [[Норрланд Опера|Норрланд]]]] Umeå маркази фарҳангии шимоли Шветсия аст. [[Опера|Операи]] Норрланд дар Умео ҷойгир аст. [[Ҷашнвора|Фестивали]] солонаи ҷаз Umeå яке аз бузургтарин ҷашнвораҳои ҷазии муосир дар Шветсия мебошад. Umeå инчунин як гурӯҳи машҳури панкҳои хардкор дар ҷаҳон Refused ва инчунин бисёре аз гурӯҳҳои металлӣ ба монанди Meshuggah, Cult of Luna, Naglfar ва Rites Nocturnal мебошад. Дар Умео якчанд [[Осорхона|осорхонаҳо]] мавҷуданд: Осорхонаи таърихи маҳаллии Вестерботтен, Осорхонаи шаҳри Умео, Осорхонаи санъати тасвирӣ, Осорхонаи гитара ва Осорхонаи [[Лағжасаворӣ|лижаронӣ]] . == Ёдгориҳои меъморӣ ва ҷойҳои диданӣ == * Зиндони кӯҳна * Калисои шаҳри Умео * Хонаи бонки кӯҳна * Анбори порт * Вилла Шаринска * Боғ дар маркази шаҳр * Ҳайкали Оташи сабз == Иқтисод == Самтҳои асосии тадқиқот дар Донишгоҳи Умео илмҳои [[Зистшиносӣ|биологӣ]] ва [[Пизишкӣ|тиб]] (хусусан [[Зистшиносии молекулӣ|биологияи]] ҳуҷайравӣ ва молекулавии растаниҳо), [[экология]] ва баъзе дигарҳо мебошанд. Донишгоҳи Умео бо як қатор ширкатҳои Шветсия, аз қабили ABB, [[Volvo]], Skanska, Ericsson ва Ohrlings PricewaterhouseCoopers ҳамкорӣ мекунад . Дар шаҳр макони яке аз корхонаҳои истеҳсоли мошинҳои боркаш Volvo Trucks ҷойгир аст ва тақрибан 2000 нафарро бо кор таъмин мекунад. Дар ин ҷо қароргоҳи аврупоии Коматсу Форрест ҷойгир аст. Дар канори шаҳр бандар дар [[баҳри Балтика]] мавҷуд аст, ки ба он паромҳои Умео- [[Вааса]] мунтазам ҳаракат мекунанд. Роҳҳои асосии шимоли Шветсия низ дар шаҳр бурида мешаванд, хати роҳи оҳан аз ҷануби Шветсия мувофиқ аст ва [[Фурудгоҳи овмеҳо|фурудгоҳи Умео]] 4 километр ҷанубтар аз шаҳр ҷойгир аст. == Бародаршаҳрҳо == * {{Flagicon|Finland}} [[Вааса]], [[Финланд|Финляндия]] * {{Flagicon|Denmark}} [[Ҳелсингёр]], [[Дания]] * {{Flagicon|Germany}} [[Вюртсбург]], [[Олмон]] * {{Flagicon|Russia}} [[Петрозаводск]], [[Русия]]<ref>{{Cite web|url=http://www.gov.karelia.ru/Regions/Petrozavodsk/umeo.html|title=Информация о городе Умео на сайте города Петрозаводск|deadlink=no|accessdate=2008-02-03|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304130359/http://www.gov.karelia.ru/Regions/Petrozavodsk/umeo.html|archivedate=2016-03-04}}</ref> * {{Flagicon|Canada}} [[Саскатун]], [[Конодо|Канада]] * {{Flagicon|Iran}} [[Кошон]], [[Эрон|Иран]] * {{Flagicon|UK}} [[Оксфорд]], [[Бритониё|Британияи Кабир]] == Эзоҳ == {{Эзоҳ}} == Пайвандҳо == * [http://www.umea.se/ Вебсайти расмии шаҳри Умео] (Швед.<small class="ref-info" style="cursor:help;" title="на шведском языке">)</small> * [https://web.archive.org/web/20090422000815/http://www.umu.se/english/ Вебсайти расмии Донишгоҳи Умео]{{Ref-en}}<small class="ref-info" style="cursor:help;" title="на английском языке">)</small> [[Гурӯҳ:Саҳифаҳое, ки бо тарҷумаҳои ношинос оварда шудаанд]] [[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Шветсия]] bjcnbh83c6kamb1w7hotq2dnqppvbra 0 308647 1493446 1354018 2026-11-10T10:54:09Z Умар Ганиев 164088 /* Адабиёт */ 1493446 wikitext text/x-wiki '''Ғор''', '''мағора''' — холигиҳои бузурги табақаҳои болоии қишри заминро гуянд, ки дар руи замин як ё якчанд ҷои баромад доранд. Ғор аз ҳал ва шуста шудани ҷинсҳои куҳии зудҳалша ванда — оҳаксанг, доломит, гаҷ ва ғайра (ғори карстӣ), инчунин дар процесси суффозия, абразия, эрозияи бод, ҷорӣ ва шахшавии лава, об шудани яхҳо (ғори яхӣ) ва ғайра ба вуҷуд меояд. Дарозтарин ғорҳоиҳои ҷаҳон инҳоянд: ғори Мамонт (232 км, ИМА), Хёллох (123,5 км, Суис), Оптимистӣ (105 км) ва Озёрная (100,6 км, Укройн). Дар кӯҳҳои Тоҷикистон низ ғорҳо бисёранд. Аз ҷумла, ғори «Мусофирон» дар ноҳияи Мурғоби ВМКБ, [[ғори Хоҷа Исҳоқ]] дар ноҳияи Айнӣ ва ғори Сомеъ дар назди деҳаи Ёрии ноҳияи Панҷакент воқеъ гаштаанд. Биёре аз ғорҳои ҷаҳон ба объектҳои туристӣ табдил ёфтаанд. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Адабиёт == * {{ЭСТ|Ғор|8|муаллиф=}} {{ПБ}} [[Гурӯҳ:Ғорҳо| ]] dx9u2nel38qiwioqgm1l58t4soecyds 0 311971 1493330 1486249 2026-11-09T15:28:21Z InternetArchiveBot 30618 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1493330 wikitext text/x-wiki {{Давлатмард |ном = Фирдавс Муқаддасзода |номи аслӣ = Муқаддасзода Фирдавс Муқаддас |тасвир = |бар = |тавсифи тасвир = |таърихи таваллуд = 25.11.1970 |маҳалли таваллуд = {{зодгоҳ|Исфара}}, [[ҶШС Тоҷикистон]] |таърихи даргузашт = |маҳалли даргузашт = |шаҳрвандӣ = {{парчамбандӣ|Тоҷикистон}} |ҳизб = |фаъолият = [[иқтисоддон]], [[давлатмард]] |дараҷаи илмӣ = {{Дараҷаи илмӣ|доктор|илмҳои иқтисод}} (2019) |унвонҳои илмӣ = [[Дотсент]] |алма-матер = Академияи иқтисодии Русия ба номи Г. В. Плеханов (1993) |мукофотҳо = [[Ифтихорномаи Ҷумҳурии Тоҷикистон]] (2019) }} '''Фирдавс Муқаддасзода''' (номи расмӣ — '''Муқаддасзода Фирдавс Муқаддас'''; зод. [[25 ноябр]]и [[1970]], деҳаи [[Ворух]], [[Исфара]]) — [[иқтисоддон]], доктори илмҳои иқтисодӣ (2019)<ref>{{Cite web|url=https://vak.tj/old/images/pdf_files/Farmoish_83_2019.pdf|title=Фармоиши №83 (Муқаддасзода Фирдавс Муқаддас)|website=vak.tj|publisher=Комиссияи олии аттестатсионии назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон|lang=tg|accessdate=2025-12-30|archiveurl=https://web.archive.org/web/20260106075632/https://vak.tj/old/images/pdf_files/Farmoish_83_2019.pdf|archivedate=2026-01-06}}</ref>. Муовини сардори раёсати банақшагирии стратегӣ ва ислоҳоти [[Дастгоҳи иҷроияи Президенти Тоҷикистон|Дастгоҳи иҷроияи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] (2006—2026)<ref>{{Cite web|url=https://tguk.tj/failes/sovet_exploler/sovet_tj/davlatov_nasimjon/3-%D0%9C%D0%B0%D1%8A%D0%BB%D1%83%D0%BC%D0%BE%D1%82%20%D0%B4%D0%B0%D1%80%20%D0%B1%D0%BE%D1%80%D0%B0%D0%B8%20%D1%80%D0%BE%D1%85%D0%B1%D0%B0%D1%80%D0%B8%20%D0%B8%D0%BB%D0%BC%D3%A3.pdf|title=Маълумот дар бораи роҳбари илмӣ|website=tguk.tj|accessdate=2026-01-08|archiveurl=https://web.archive.org/web/20260221161142/https://www.tguk.tj/failes/sovet_exploler/sovet_tj/davlatov_nasimjon/3-%D0%9C%D0%B0%D1%8A%D0%BB%D1%83%D0%BC%D0%BE%D1%82%20%D0%B4%D0%B0%D1%80%20%D0%B1%D0%BE%D1%80%D0%B0%D0%B8%20%D1%80%D0%BE%D1%85%D0%B1%D0%B0%D1%80%D0%B8%20%D0%B8%D0%BB%D0%BC%D3%A3.pdf|archivedate=2026-02-21}}</ref>. == Зиндагинома == Фирдавс Муқаддасзода 25 ноябри соли 1970 дар деҳаи Ворухи [[ноҳияи Исфара]] дар хонаводаи тоҷик ба дунё омадааст. Соли 1988 мактаби миёнаи № 22-и ноҳияи Исфара ва соли 1993 Академияи иқтисодии Русия ба номи Г. В. Плехановро бо ихтисоси иқтисоддон хатм намудааст. Соли 2010 рисолаи номзадӣ ва соли 2018 рисолаи докториро дар мавзуи «Рушди шарикии давлат ва бахши хусусӣ дар соҳаи хизматрасониҳои бозорӣ» дифоъ намудааст<ref name=":0" />. Оиладор, соҳиби се писар мебошад. == Корнома == * Солҳои 1993—2000 — молрасон, иқтисодчии шуъбаи таъминоти моддию техникии Заводи гидрометаллургии Исфара (ҳозир ҶСК «Тамохуш-ИГМЗ»); * Солҳои 2000—2002 — сармутахассиси кумитаи иқтисод ва робитаҳои иқтисодии хориҷии мақомоти иҷроияи ҳокимияти давлатии шаҳри Исфара; * Солҳои 2002—2006 — сардори шуъбаҳои идоракунии амволи давлатӣ ва робитаҳои иқтисодии хориҷии мақомоти иҷроияи ҳокимияти давлатии шаҳри Исфара; * Солҳои 2006—2026 — дар вазифаҳои гуногун, аз ҷумла муовини сардори раёсати банақшагирии стратегӣ ва ислоҳоти Дастгоҳи иҷроияи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон кор кардааст (17 июли соли 2026 бо сабаби ба кори дигар гузаштан аз вазифа озод шуд);<ref>{{Cite web|url=https://president.tj/event/documents/commands/56282|title=Амри Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон дар бораи аз вазифаи муовини сардори раёсати банақшагирии стратегӣ ва ислоҳоти Дастгоҳи иҷроияи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон озод намудани Муқаддасзода Ф. М.|author=www.president.tj|date=2026-07-17|publisher=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон|lang=tg|accessdate=2026-07-17}}</ref> * Солҳои 2007—2010 — ходими илмии кафедраи назарияи иқтисодии Донишкадаи иқтисоди Тоҷикистон (ҳоло Донишгоҳи давлатии молия ва иқтисоди Тоҷикистон); * Солҳои 2011—2022 — муаллими калон, дотсент ва иҷрокунандаи вазифаи профессори кафедраи иқтисоди ҷаҳонии Донишгоҳи давлатии тиҷорати Тоҷикистон; * Аз соли 2023 то ҳол — дотсенти Академияи идоракунии давлатии назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон<ref name=":0">{{Cite web|url=http://farzonagon.tj/tg/employee/1339-1270|title=Муқаддасзода Фирдавс Муқаддас|website=Пойгоҳи миллии кадрҳои илмӣ ва илмӣ-педагогӣ}}{{Пайванди мурда|date=January 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. == Фаъолияти илмӣ == Муаллифи беш аз 65 асари илмӣ ва илмию методӣ мебошад, ки дар маҷаллаҳои бонуфузу тақризшавандаи ватаниву хориҷӣ ба нашр расидаанд. == Осор == * Рушди шарикии давлат ва бахши хусусӣ дар соҳаи хизматрасониҳои бозорӣ / Ҷанбаҳои назариявӣ, методологӣ ва амалӣ // Зери таҳрири узви вобастаи Академияи илмҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон Саидмуродова Л. Х. — Душанбе: Ирфон, 2018. * Дастури таълимӣ ва методӣ оид ба омӯзиши фанни «Фаъолияти иқтисодии хориҷӣ». — Душанбе, 2020. * Дастури методӣ оид ба омӯзиши фаъолияти савдои берунӣ (Масъалаҳо ва мисолҳо ба забони тоҷикӣ). — Душанбе, 2015. * Тоҷикистон ва Созмони Умумиҷаҳонии Савдо // Дастури таълимӣ ва методӣ оид ба омӯзиши фан (ҳаммуаллифӣ). — Душанбе: Ирфон, 2015. * Масъалаҳо ва дурнамои ҷалби сармояи хориҷӣ ба иқтисоди кушоди Ҷумҳурии Тоҷикистон / Монография. — Душанбе: Ирфон, 2011. == Ҷоизаҳо == * [[Ифтихорномаи Ҷумҳурии Тоҷикистон]] (2019). == Эзоҳ == {{эзоҳ}} [[Гурӯҳ:Иқтисодшиносони Тоҷикистон]] [[Гурӯҳ:Давлатмардони Тоҷикистон]] [[Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии тиҷорати Тоҷикистон]] [[Гурӯҳ:Олимони Академияи идоракунии давлатии назди Президенти Тоҷикистон]] lpdv6q5507ar39bbu20jd2sg0fm9y4x 0 314303 1493370 1471398 2026-11-09T21:35:52Z InternetArchiveBot 30618 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1493370 wikitext text/x-wiki {{Адиб}} '''Ҳамидуддин Масъуди Шоликӯб''' ({{lang-fa|مسعود ابن سعد شالی کوب}}<ref>{{Cite web|url=https://lamtakam.com/dictionaries/dehkhoda/258340/%D8%AD%D9%85%DB%8C%D8%AF%D8%A7%D9%84%D8%AF%DB%8C%D9%86++%D9%85%D8%B3%D8%B9%D9%88%D8%AF|title=معنی حمیدالدین مسعود|author=لغت‌نامه دهخدا|website=پرسش و پاسخ تخصصی لام تا کام|lang=fa|accessdate=2024-02-01|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240201123534/https://lamtakam.com/dictionaries/dehkhoda/258340/%D8%AD%D9%85%DB%8C%D8%AF%D8%A7%D9%84%D8%AF%DB%8C%D9%86++%D9%85%D8%B3%D8%B9%D9%88%D8%AF|archivedate=2024-02-01}}</ref>) — {{шоир}}<nowiki/>и форс-тоҷики қарни XII, пайрави сабки [[Рӯдакӣ]] ва [[Унсурӣ]]. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} o3rn6se82svyxon6w17j93n0on4g2uu 0 314601 1493372 1479165 2026-11-09T22:09:39Z InternetArchiveBot 30618 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1493372 wikitext text/x-wiki {{Шахс/Ислом}} '''Ҳоҷӣ Ҳусайн Мӯсозода''' (зод. [[10 июн]]и [[1955]], деҳаи Ростровут, [[ноҳияи Ғончӣ]]) — донишманди ислом, шоир, номзади илмҳои филология (2004), сархатиби масҷиди Шайх Муслиҳиддин ва муовини раиси Шӯрои уламои Маркази исломии Ҷумҳурии Тоҷикистон<ref>{{Cite web|url=https://shuroiulamo.tj/tj/members/ids/4|title=Аъзои Шӯрои уламои Маркази исломӣ — Маркази Исломии Ҷумҳурии Тоҷикистон|website=shuroiulamo.tj|accessdate=2024-02-09|archivedate=2024-04-24|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240424113749/https://shuroiulamo.tj/tj/members/ids/4}}</ref>. == Зиндагинома == Ҳоҷӣ Ҳусайн Мӯсозода 10 июни соли 1955 дар деҳаи Ростровути ноҳияи Ғончӣ ба дунё омадааст. Баъди хатми мактаби миёна соли 1973 ба мадрасаи «Мири Араб»-и Бухоро дохил шуда, онро соли 1978 бомуваффақият хатм намудааст. Баъдан тайи солҳои 1978—1990 вазифаи сархатиби масҷиди ҷомеи «Ғулакандоз»-и ноҳияи ба номи Ҷаббор Расуловро адо кардааст. Солҳои 1990—1992 дар факултаи улуми қуръонии Донишгоҳи байналмилалии исломии Либиё таҳсили илм кардааст. Ҳоҷӣ Ҳусайн Мӯсозода дар ибтидои соли 1993 сархатиби масоҷиди вилояти Ленинобод интихоб шуда, аз соли 1994 ҳамчун сархатиби масҷиди Шайх Муслиҳиддин ва ҳамзамон ноиби муфтии мусалмонони Тоҷикистон адои вазифа кардааст. ӯ аз моҳи майи соли 1997 инҷониб Раиси Шӯрои уламои вилояти Суғд, сархатиби масҷиди Шайх Муслиҳиддин ва дар як вақт муовини Раиси Шӯрои уламои Маркази исломии Ҷумҳурии Тоҷикистон интихоб шуда, то кунун дар ин мақом адои вазифа мекунад. == Таълифот == Солҳои 1993—2012 беш аз 100 мақолаи ӯ дар матбуот чоп шуда, зиёда аз 300 барномаю суҳбатҳояш дар мавзӯъҳои гуногуни динӣ ва панду ахлоқӣ дар телевизион манзури мардуми шарифи Тоҷикистон шудаанд. Ҳашт китоби ӯ таҳти унвонҳои «Гавҳари имон мафурӯш» (1997), «Бунёди оила дар ислом» (1998), «Сию се суҳбати судманд» (2001), «Ҳазрати бузургвор» (2001), «Маъхаз-ул-маъонӣ аз оёти қуръонӣ» (2004), «Ҳаҷнома» (2007), «Табйин-ул-ҳақоиқ» (2008), «Анвор-ул-мактубот» (2009), «Мазҳаб ва соҳибмазҳаб» (2011) бо теъдоди умумии 8000 нусха интишор ёфтааст. == Фаъолияти илмӣ == Ҳоҷӣ Ҳусайн Мӯсозода соли 2004 дар заминаи китобаш «Маъхазу-л-маъонӣ аз оёти қуръонӣ» дар мавзӯи «Усули истифодаи оёт ва қиссаҳои қуръонӣ дар „Маснавии маънавӣ“-и Ҷалолиддини Румӣ» рисолаи илмиро барои дарёфти дараҷаи илмии номзади улуми филологӣ дифоъ намудааст<ref>{{Cite web|url=https://search.rsl.ru/ru/record/01003248515|title=Способы использования аятов и сказаний Корана в "Месневи маънави" Джалолиддина Руми : автореферат дис. ... кандидата филологических наук : 10.01.03|author=Мусозода Хочи Хусайн|website=search.rsl.ru|publisher=Search RSL|lang=ru|accessdate=2024-02-09|archiveurl=https://web.archive.org/web/20260208143842/https://search.rsl.ru/ru/record/01003248515|archivedate=2026-02-08}}</ref>. Китоби ӯ таҳти унвони «Илм дар тасаввуф» таҳқиқоти наве дар пажӯҳиши тасаввуфшиносӣ ба шумор меояд. == Сафарҳо == Ҳоҷӣ Ҳусайн Мӯсозода тӯли фаъолияти беш аз сисолаи хеш ба бисёр мамолики Шарқу Ғарб, аз ҷумла Арабистони Саудӣ, Эрон, Кувайт, Урдун, Сурия, Туркия, Миср, Либиё, Алҷазоир, Фаластин, Имороти Муттаҳидаи Арабӣ, Кипр, Италия, Нигерия, Мали, Мавритания, Малайзия, Уганда, Сенегал сафарҳои хидматӣ анҷом додааст. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} [[Гурӯҳ:Шахсиятҳо:Ислом]] [[Гурӯҳ:Рӯҳониёни форсизабон]] [[Гурӯҳ:Ходимони динии Тоҷикистон]] 8ilsr8j8hnwi27yiorzhf2oi2z1345g 0 314826 1493362 1471394 2026-11-09T20:29:28Z InternetArchiveBot 30618 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1493362 wikitext text/x-wiki {{Шахс/Ислом}} '''Ғурашкӣ''' ({{lang-fa|غورشکی}}<ref>{{Cite web|url=https://lamtakam.com/dictionaries/dehkhoda/372813/%D8%BA%D9%88%D8%B1%D8%B4%DA%A9%DB%8C|title=معنی غورشکی - لغت‌نامه دهخدا|website=پرسش و پاسخ تخصصی لام تا کام|lang=fa|accessdate=2024-02-20|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240220161230/https://lamtakam.com/dictionaries/dehkhoda/372813/%D8%BA%D9%88%D8%B1%D8%B4%DA%A9%DB%8C|archivedate=2024-02-20}}</ref>), '''Абуяъқуб Юсуф ибни Шоҳак''' ({{lang-fa|أبو يعقوب يوسف بن شاهك}}; ? — [[1127]]) — ровии ҳадис ва муҳаққиқу [[донишманд ]]и форс-тоҷик. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} pl2ak0173wq92tqwxfh2abz5vny2y4m 0 315570 1493354 1457838 2026-11-09T18:49:49Z InternetArchiveBot 30618 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1493354 wikitext text/x-wiki {{Шахс/Ислом}} '''Шиҳобуддин Маҳмуди Занҷонӣ''' ({{lang-fa|شهاب‌الدین محمود زنجانی}}; {{ВД-Дебоча}}) — луғавӣ, [[забоншинос]], фақеҳ, усулӣ<ref>{{Cite web|url=https://fa.wikinoor.ir/wiki/%D8%B2%D9%86%D8%AC%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%8C_%D9%85%D8%AD%D9%85%D9%88%D8%AF_%D8%A8%D9%86_%D8%A7%D8%AD%D9%85%D8%AF|title=زنجانی، محمود بن احمد - ویکی‌نور، دانشنامهٔ تخصصی|website=fa.wikinoor.ir|lang=fa|accessdate=2024-03-16|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240316083641/https://fa.wikinoor.ir/wiki/%D8%B2%D9%86%D8%AC%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%8C_%D9%85%D8%AD%D9%85%D9%88%D8%AF_%D8%A8%D9%86_%D8%A7%D8%AD%D9%85%D8%AF|archivedate=2024-03-16}}</ref> ва муфассири арабизабони форс-тоҷик, муаллифи «Тафсири Қуръон» ва «Тарвеҳу-л-арвоҳ фи-т-тазҳибу-л-ислоҳ». == Эзоҳ == {{эзоҳ}} {{ПБ}} e12m53spm3o9u0yq06nyi8o18qdb0no 0 315867 1493350 1457822 2026-11-09T18:12:17Z InternetArchiveBot 30618 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1493350 wikitext text/x-wiki {{Донишманд}} '''Шарафуддин Фазлуллоҳ Ҳусайнии Қазвинӣ''' ({{lang-fa|شرف‌الدین فضل‌الله حسینی قزوینی}}<ref>{{Cite web|url=https://fa.wikinoor.ir/wiki/%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86%DB%8C_%D9%82%D8%B2%D9%88%DB%8C%D9%86%DB%8C%D8%8C_%D8%B4%D8%B1%D9%81%E2%80%8C%D8%A7%D9%84%D8%AF%DB%8C%D9%86_%D9%81%D8%B6%D9%84%E2%80%8C%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87|title=حسینی قزوینی، شرف‌الدین فضل‌الله - ویکی‌نور، دانشنامهٔ تخصصی|website=fa.wikinoor.ir|lang=fa|accessdate=2024-04-04|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240404053644/https://fa.wikinoor.ir/wiki/%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86%DB%8C_%D9%82%D8%B2%D9%88%DB%8C%D9%86%DB%8C%D8%8C_%D8%B4%D8%B1%D9%81%E2%80%8C%D8%A7%D9%84%D8%AF%DB%8C%D9%86_%D9%81%D8%B6%D9%84%E2%80%8C%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87|archivedate=2024-04-04}}</ref>; 1261, Қазвин — 1339) — {{муаррих}}, {{шоир}}, {{нависанда}} ва [[донишманд]]и форс-тоҷик, муаллифи «Китобу-л-муъҷам фӣ осори мулуки-л-Аҷам». == Зиндагинома == Баъд аз касби камол ӯ дар дарбори ҳокими Луристон хидмат кардааст. Аз ӯ чунин асарҳо боқӣ мондаанд: «Девони ашъор», ки қасоид, ғазалиёт, қитаот ва ғайраро дар бар мегирад; «Мунозирати Шамъу Қандил» — асари мансурест, ки тақрибан солҳои 1331—1332 таълиф шудааст; «ат-Тарассулу-н-насрия» — рисолаест дар боби иншо ва ҳунари муншигӣ; «Миръоту-н-наҷот» — достонест, ки мазмуни тасаввуфӣ дорад. Нусхаҳои дастнависи асарҳои мазкур дар [[Осорхонаи Британия|Музеи Бритониё]] маҳфузанд. Асари машҳури Фазлуллоҳи Қазвинӣ «Китобу-л-муъҷам фӣ осори мулуки-л-Аҷам» (номҳои дигараш — «Таърихи муъҷам фӣ осори мулуки-л-Аҷам», «Ал-Муъҷам фӣ таърихи мулуки-л-Аҷам» ва ғайра) мебошад, ки тақрибан солҳои 1312—1328 таълиф шудааст. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Адабиёт == * {{ЭСТ|Фазлуллоҳи Қазвинӣ|7|муаллиф= }} i60v1d6w9q0bq421cxbh9o3kn77yi3a 0 315877 1493368 1471396 2026-11-09T21:19:29Z InternetArchiveBot 30618 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1493368 wikitext text/x-wiki {{Адиб}} '''Қутбуддин Атиқии Табрезӣ''' ({{lang-fa|قطب‌الدین عتیقی تبریزی}}; қарни XIV) — {{шоир}}<nowiki/>и форс-тоҷик ва падари [[Ҷалолуддин Атиқии Табрезӣ]]<ref>{{Cite web|url=https://lamtakam.com/dictionaries/dehkhoda/389114/%D9%82%D8%B7%D8%A8+%D8%A7%D9%84%D8%AF%DB%8C%D9%86++%D8%B9%D8%AA%DB%8C%D9%82%DB%8C|title=معنی قطب الدین عتیقی - لغت‌نامه دهخدا|website=پرسش و پاسخ تخصصی لام تا کام|lang=fa|accessdate=2024-04-04|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240404064417/https://lamtakam.com/dictionaries/dehkhoda/389114/%D9%82%D8%B7%D8%A8+%D8%A7%D9%84%D8%AF%DB%8C%D9%86++%D8%B9%D8%AA%DB%8C%D9%82%DB%8C|archivedate=2024-04-04}}</ref>. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} 2gkf4z7vd66dpbx9boeivp0hnniibx5 0 316361 1493357 1452385 2026-11-09T19:05:23Z InternetArchiveBot 30618 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1493357 wikitext text/x-wiki {{Адиб}} '''Шуъурии Кошонӣ''' ({{lang-fa|شعوری کاشانی}}; ? — қарни XVI) — {{шоир}}<nowiki/>и форс-тоҷик, шогирди [[Муҳташами Кошонӣ]]<ref>{{Cite web|url=https://rasekhoon.net/mashahir/show/586253/%D8%B4%D8%B9%D9%88%D8%B1%DB%8C-%DA%A9%D8%A7%D8%B4%D8%A7%D9%86%DB%8C|title=شعوری کاشانی|website=rasekhoon.net|accessdate=2024-04-22|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240422140627/https://rasekhoon.net/mashahir/show/586253/%D8%B4%D8%B9%D9%88%D8%B1%DB%8C-%DA%A9%D8%A7%D8%B4%D8%A7%D9%86%DB%8C|archivedate=2024-04-22}}</ref>. == Зиндагинома == Девони ашъори Шуурии Кошонӣ шомили 6 ҳазор байт (ғазалҳо, рубоиҳо ва қитъаҳо) боқӣ мондааст. Мавзӯи асосии ашъори Шуурии Кошонӣ ишқ аст. Абёти зерин аз ӯст: {{иқтибоси академикӣ|<poem> Ба ёди зулфи ту дӯшина дидаам хобе, Ки сад рисолаи ошуфта гашт таъбираш. </poem>|сарчашма=}} {{иқтибоси академикӣ|<poem> Сад бор гар ба ҷавр маро кушт бегунаҳ, Ҳаргиз нагуфтам, ки гуноҳе накардаам. </poem>|сарчашма=}} == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Адабиёт == * {{ЭСТ|Шуурии Кошонӣ|8|муаллиф=У. Назиров}} ak8oiffmckt6ux7isn3bth5wsyfmnty 0 316573 1493356 1471389 2026-11-09T18:59:18Z InternetArchiveBot 30618 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1493356 wikitext text/x-wiki {{Шахс/Ислом}} '''Шоҳ Тоҳири Даканӣ''' ({{lang-fa|شاه طاهر دکنى}}<ref>{{Cite web|url=https://shiastudies.com/fa/%D8%B4%D8%A7%D9%87-%D8%B7%D8%A7%D9%87%D8%B1-%D8%AF%DA%A9%D9%86%D9%89/|title=شاه طاهر دکنى|author=سید احمد نوابی|website=مجمع جهانی شیعه شناسی|date=2022-03-03|lang=fa|accessdate=2024-05-04|archivedate=2024-05-04|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240504221917/https://shiastudies.com/fa/%D8%B4%D8%A7%D9%87-%D8%B7%D8%A7%D9%87%D8%B1-%D8%AF%DA%A9%D9%86%D9%89/}}</ref>; ? — 1549) — ориф, {{шоир}}, мутакаллим<ref>{{Cite web|url=https://vista.ir/w/16/3spr9|title=شاه طاهر دکنی انجدانی|website=vista.ir|lang=fa|accessdate=2024-05-04}}</ref> ва [[муфассир]], муаллифи «Ҳошия бар тафсири Байзовӣ»<ref>{{Cite web|url=https://lamtakam.com/dictionaries/dehkhoda/346358/%D8%B7%D8%A7%D9%87%D8%B1+%D8%AF%DA%A9%D9%86%DB%8C+|title=معنی طاهر دکنی - لغت‌نامه دهخدا|website=پرسش و پاسخ تخصصی لام تا کام|lang=fa|accessdate=2024-05-04|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240504221715/https://lamtakam.com/dictionaries/dehkhoda/346358/%D8%B7%D8%A7%D9%87%D8%B1+%D8%AF%DA%A9%D9%86%DB%8C+|archivedate=2024-05-04}}</ref>. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} sbfj4kp9x2s3tpsmqyr4eo2yir7vo3t 0 316673 1493369 1450721 2026-11-09T21:30:11Z InternetArchiveBot 30618 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1493369 wikitext text/x-wiki {{Адиб}} '''Ҳайронии Қумӣ''' ({{lang-fa|حیرانی قمی}}; ? — 1498) — {{шоир}}и форс-тоҷик, падари [[Замирии Ҳамадонӣ]]. Аз мардуми шаҳри Қум буд. Чанде дар Кошон зист, аз онҷо, ки умри худро дар Ҳамадон гузаронд, ба «Ҳамадонӣ» маъруф шуд. Шоире забардаст ва дорои ҳофизае қавӣ буд. Мегӯянд сад ҳазор байт шеър ҳифз дошт. Вай аз надимони султон Яъқуб дар Озарбойҷон ва дар ақсоми мухталифи шеър устод буд. Осорт ӯ «Девони шеър», маснавии «Баҳрому Ноҳид», «Мунозира‏и осмону замин», «Мунозира‏и сиху ва мурғ»; «Мунозира‏и шамъу парвона». Ӯ ҳамчунин қасида‏е дар ҳаҷви қозӣ Муҳаммад Ъалоӣ, қозии шаҳри Кошон суруда, ки маъруф аст<ref>{{Cite web|url=https://rasekhoon.net/mashahir/show/584298/%D8%AD%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%82%D9%85%DB%8C|title=حیرانی قمی|website=rasekhoon.net|accessdate=2024-05-07|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240507195722/https://rasekhoon.net/mashahir/show/584298/%D8%AD%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%82%D9%85%DB%8C|archivedate=2024-05-07}}</ref>. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} lrqanrnhycmxn21pgvswwnzb96tnybj 0 316698 1493343 1470897 2026-11-09T17:21:22Z InternetArchiveBot 30618 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1493343 wikitext text/x-wiki {{Адиб}} '''Хории Табрезӣ''' ({{lang-fa|خواری تبریزی}}<ref>{{Cite web|url=https://vista.ir/m/a/twrbv|title=خواری تبریزی|website=ویستا|accessdate=2024-05-08}}</ref>; ? — 1567, Табрез) — {{шоир}} ва [[Хушнависӣ|хаттоти]] форс-тоҷик, аз шогирдони [[Лисонии Шерозӣ]]<ref>{{Cite web|url=https://persian-man.ir/senior/poets/%d8%b2%d9%86%d8%af%da%af%db%8c-%d9%86%d8%a7%d9%85%d9%87-%d8%ae%d9%88%d8%a7%d8%b1%db%8c-%d8%aa%d8%a8%d8%b1%db%8c%d8%b2%db%8c/|title=زندگی نامه خواری تبریزی|website=مردان پارس|date=2011-09-24|lang=fa|accessdate=2024-05-08|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240508065037/https://persian-man.ir/senior/poets/%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C-%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D8%AE%D9%88%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%AA%D8%A8%D8%B1%DB%8C%D8%B2%DB%8C/|archivedate=2024-05-08}}</ref>. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} [[Гурӯҳ:Хушнависони эронӣ]] lv04g1m323z7zeosdz1qp91rfrbzi4e 0 316739 1493366 1457869 2026-11-09T20:59:33Z InternetArchiveBot 30618 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1493366 wikitext text/x-wiki {{Адиб}} '''Муҳаммадқосим Қосимии Гунободӣ''' ({{lang-fa|محمدقاسم قاسمی گنابادی}}<ref>{{Cite web|url=https://fa.wikinoor.ir/wiki/%D9%82%D8%A7%D8%B3%D9%85%DB%8C_%DA%AF%D9%86%D8%A7%D8%A8%D8%A7%D8%AF%DB%8C%D8%8C_%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF%D9%82%D8%A7%D8%B3%D9%85|title=قاسمی گنابادی، محمدقاسم - ویکی‌نور، دانشنامهٔ تخصصی|website=fa.wikinoor.ir|lang=fa|accessdate=2024-05-08|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240508112108/https://fa.wikinoor.ir/wiki/%D9%82%D8%A7%D8%B3%D9%85%DB%8C_%DA%AF%D9%86%D8%A7%D8%A8%D8%A7%D8%AF%DB%8C%D8%8C_%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF%D9%82%D8%A7%D8%B3%D9%85|archivedate=2024-05-08}}</ref>; ? — 1574, Диёрбакр) — {{шоир}}<nowiki/>и форс-тоҷик. == Зиндагинома == Падараш Амир Сайид дар Гунобод раёсат доштааст ва Қосимии Гунободӣ пас аз ӯ ҳамчун фарзанди бузурги хонавода, вориси мақоми падар шуд, аммо ин мақомро ба бародари худ — Амир Абулфатҳ вогузор кард ва худ ба шеъру адаб рӯ овард. Дар шоирӣ шогирди Абдуллоҳи Ҳотифӣ ва дар илмҳои ақлӣ аз шогирдони Ғиёсуддин Мансури Даштакии Шерозӣ будааст. Қосимии Гунободӣ нахуст ба хидмати Шоҳ Исмоили Сафавӣ даромад, баъд ба дарбори Шоҳ Таҳмосп пайваст ва барои онҳо ду маснавӣ эҷод кард. Шоҳ Таҳмосп, дар оғоз ба шоир илтифот нишон дод, аммо барои ин ду манзума ба ӯ чизе набахшид. Аз ин рӯ Қосимии Гунободӣ тарки дарбори Сафавӣ карда, ба Диёрбакр, назди волии он — Султон Маҳмудхон рафт ва то охири умр ба ӯ хидмат намуд. Дар назм ба Низомӣ ва Ҷомию Ҳотифӣ пайравӣ кардааст. Аз шоирони маъруфи замонаш буд, ба вижа, дар санъати муаммо ва арӯз маҳорати баланд дошт. Маснавиҳояш содаву равон ва фарогири мазмунҳои ҳамосӣ, ғиноӣ ва ҳикамию ахлоқиянд. Дар оғози ҳамаи маснавиҳо абёте дар ҳамди Худо ва васфи меъроҷи паёмбару ситоиши ёрони ӯ дорад. Феҳристи осори ӯ бар асоси он чӣ худ дар муқаддимаи асараш «Зубдату-л-ашъор» оварда, чунин аст: 1. «Шоҳномаи мозӣ» («Шоҳисмоилнома», 1534), иборат аз 4300 байт; 2. «Шоҳномаи Наввоби олӣ» («Шоҳтаҳмоспнома», соли 1543), ҳудуди 5 ҳазор байт ба номи Шоҳ Таҳмоспи I ва дар боби зиндагию ҷангҳои ӯ; 3. «Лайлию Маҷнун», маснавии ошиқона; Қосимии Гунободӣ онро 2 бор навиштааст, нахуст дар ҳудуди 3 ҳазор байт ба номи Шоҳ Таҳмосп (1540), бори дуюм ба номи Иброҳиммирзои Сафавӣ (1570). Нусхаи дуюмро «чашми дуюми манзума» номида, сипас нусхаи аввалро мансух эълом кардааст. 4. «Гуй ва чавгон» ё «Корнома» соли 1511 бо дастури Шоҳ Таҳмосп дар ду ҳафта навишта шуд (ҳудуди 1500 байт). Мавзӯи он достони гуй ва чавгонбозии шоҳу шоҳзодагон аст. 5. «Хусраву Ширин» соли 1543 (3 ҳазор байт) бо дархости Соммирзои Сафавӣ навишта шуд; 6. «Шоҳрухнома» — манзумаи ҳамосию таърихӣ (тақр. 5 ҳазор байт), онро соли 1543 ба дархости Шоҳ Таҳмосп навишт. Ин достон ба таърихи подшоҳӣ ва ҷангҳои Шоҳрух — писари Темур бахшида шудааст; 7. «Умдату-л-ашъор» («Ошиқу маъшуқ», соли 1558) дар мавзӯи сафар ба Маккаву Мадина (4 ҳазор байт) аст. 8. «Зубдату-л-ашъор» (иборат аз 4400 байт), ки шоир онро ҷавоби «Махзану-л-асрор» номидааст (1558), ба номи Иброҳим Мирзои Сафавӣ анҷом ёфтааст. Қосимии Гунободӣ илова бар маснавӣ, қасида ва ғазали бисёр ҳам доштааст. Ғазалу рубоиёти ӯ дар тазкираи «Хулосату-л- ашъор» оварда шудаанд. Дар поини умр ҳамосае дар шарҳи футуҳоти Султон Муҳаммад — волии Диёрбакр навиштааст, аммо нусхае аз он дастрас нест. ду муқаддима ва номае аз осори дигари насрии Қосимии Гунободӣ мебошанд, ки ба сабки Саъдӣ нигориш шудаанд. Дар назми Қосимии Гунободӣ бисёр вожаҳои нуҷумӣ бо тасвирпардозиҳои илмӣ омадаанд, ки баёнгари огоҳии комили ӯ аз ин илманд. Намунаи шеъри Қосимии Гунободӣ: {{иқтибоси академикӣ|<poem> Суханро дар ин дайри фонӣ бақост, Сухан ҷовидон асту боқӣ фаност! Суханро ба ҷое расонам каманд, Ки аҳсант гӯяд сипеҳри баланд. Агар ман зи арбоби номӣ наям, Ба ҳусни сухан чун Низомӣ наям. Зи гуфтори Фирдавсии покзод Агар монд номи Ҷаму Кайқубод. Умед аст, ки ин нома ҳамчун нигор, Бимонад зи номи ту дар рӯзгор! </poem>|сарчашма=}} == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Адабиёт == * {{ЭМТ|Қосимии Гунободӣ|11|муаллиф=О. Шакурзода}} a2fasd7ucmzudrizxha3qvnp9feotxq 0 316804 1493365 1471395 2026-11-09T20:59:20Z InternetArchiveBot 30618 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1493365 wikitext text/x-wiki {{Адиб}} '''Наҷмуддин Муҳаммад Абулқосими Миёнколӣ''' ({{lang-fa|مولانا ابوالقاسم نجم الدین کابلی}}), маъруф ба '''Қосими Коҳӣ''' ({{lang-fa|قاسم کاهی}}<ref>{{Cite web|url=https://lamtakam.com/dictionaries/dehkhoda/382857/%D9%82%D8%A7%D8%B3%D9%85++%DA%A9%D8%A7%D9%87%DB%8C|title=معنی قاسم کاهی - لغت‌نامه دهخدا|website=پرسش و پاسخ تخصصی لام تا کام|lang=fa|accessdate=2024-05-13|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240513094335/https://lamtakam.com/dictionaries/dehkhoda/382857/%D9%82%D8%A7%D8%B3%D9%85++%DA%A9%D8%A7%D9%87%DB%8C|archivedate=2024-05-13}}</ref>; 1464, Самарқанд — 1580, Агра) — {{шоир}} ва [[донишманд]]и форс-тоҷики Ҳиндустон, муаллифи маснавии «Гулафшон», «Муаммооти Коҳӣ» ва «Мифтоҳу-л-абвоб». == Эзоҳ == {{эзоҳ}} bftfta1hh59qgk8fch7v9eai51rgrxu 0 316824 1493328 1457812 2026-11-09T15:23:16Z InternetArchiveBot 30618 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1493328 wikitext text/x-wiki {{Адиб}} '''Қозӣ Аҳмад Фигории Исфаройинӣ''' ({{lang-fa|قاضی احمد فگاری اسفراينی}}<ref>{{Cite web|url=https://resaco.ir/bama/2/1/3/1/15/22.htm|title=قاضي احمد فگاري اسفرايني (م. 975 يا 989 ه.ق)|website=resaco.ir|accessdate=2024-05-13|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240513163913/https://resaco.ir/bama/2/1/3/1/15/22.htm|archivedate=2024-05-13}}</ref>; ? — 1581, Машҳад) — {{шоир}} ва донишманди форс-тоҷик. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Адабиёт == * {{ЭАСТ|Фигорӣ|3|муаллиф=}} nt2r8jvp4zvwm8ovmt0nvbgie9e3yon 0 318024 1493349 1452345 2026-11-09T18:06:56Z InternetArchiveBot 30618 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1493349 wikitext text/x-wiki {{Шахс/Ислом}} '''Шайх Фатҳуллоҳи Қазвинӣ''' ({{lang-fa|شيخ فتح الله قزوينی}}; ? — 1640) — адиб, донишманд ва воизи форс-тоҷик, падари [[Муҳаммадрафеъ Воизи Қазвинӣ]]<ref>{{Cite web|url=https://rasekhoon.net/mashahir/show/601086/%D9%81%D8%AA%D8%AD-%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87-%D9%82%D8%B2%D9%88%DB%8C%D9%86%DB%8C|title=فتح الله قزوینی|website=rasekhoon.net|accessdate=2024-06-22|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240622114119/https://rasekhoon.net/mashahir/show/601086/%D9%81%D8%AA%D8%AD-%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87-%D9%82%D8%B2%D9%88%DB%8C%D9%86%DB%8C|archivedate=2024-06-22}}</ref>. == Зиндагинома == Шайх Фатҳуллоҳи Қазвинӣ аз уламои бузурги Қазвин буд. Ӯ пас аз такмили муқаддамоти мутадовила, ба фарогирии фунуни адаб ва улум ақлию нақлӣ машғул шуд. Ӯ маҳзари дарси [[Шайх Баҳоӣ]] ва Фахруддин Самоки Қазвиниро дарк кардааст. Шайх Фатҳуллоҳи Қазвинӣ дар соли 1640 мелодӣ вафот ёфт. == Таълифот == * Рисола дар имомат; * Рисола дар ирфон. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} mvultq9vvppw9vpockklso8j4spn1r8 0 323260 1493319 1425275 2026-11-09T12:56:25Z InternetArchiveBot 30618 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1493319 wikitext text/x-wiki [[Акс:Рассвет_в_Шэньчжэне.jpg|мини|350x350пкс|Тулӯи Офтоб дар [[Шенжен]]]] [[Акс:Twilight and Sunrise in Gjøvik in February 2021.webm|thumb|Видеои таймлапси тулӯи офтоб дар Гжёвик, Норвегия дар моҳи феврали соли 2021]] '''Тулӯи Офтоб''' — зуҳури нуре дар болои [[уфуқ]]. Тулӯи [[Офтоб]] дар [[Замин]] лаҳзаест, ки канори болоии диски офтобӣ аз уфуқ намоён мешавад. Илова бар ин таърифи расмӣ, мафҳуми «офтоб»-ро метавон ба тамоми раванди убури уфуқ тавассути диски намоёни рӯшноӣ низ татбиқ кард <ref>{{Книга|автор=С. И. Ожегов|заглавие=Словарь русского языка|ответственный=акад. С. П. Обнорский|издание=2|место=М.|издательство=Государственное издательство иностранных и национальных словарей|год=1952|страницы=83|страниц=848|isbn=|столбцы=левый|тираж=150000}}</ref>. Аз сабаби таъсири атмосфера тулӯи Офтоб назар ба он ки дар сурати набудани атмосфера мушоҳида мешуд, каме пештар мушоҳида мешавад. == Тулӯи Офтоб дар рӯи замин == [[Акс:Sun_Refraction.jpg|мини|Таъсири шикаст ба мавқеи намоёни Офтоб]] Вақте ки аз Замин мушоҳида мешавад, қутри зовияии диски офтобӣ 32 дақиқаи кунҷӣ (0,53°, 1/108 [[Радиан|рад]] ) <ref>{{Cite web|url=http://www.nkj.ru/archive/articles/10254/|title=ОБ УГЛОВЫХ РАЗМЕРАХ СОЛНЦА И ЛУНЫ|author=Редакция журнала Наука и жизнь|publisher=www.nkj.ru|lang=ru|deadlink=no|accessdate=2019-12-05|archiveurl=https://web.archive.org/web/20191205084858/https://www.nkj.ru/archive/articles/10254/|archivedate=2019-12-05}}</ref> аст. Таърифи расмии тулӯи офтоб ҳамчун лаҳзаи аз уфуқ пайдо шудани канори болоии диски офтобӣ ва таърифи ғуруби [[Ғуруб|офтоб]] ҳамчун лаҳзаи аз уфуқ нопадид шудани канори болоии диски офтобӣ аз он иборат аст, ки дарозии рӯз дар рӯзҳои баробаршавии шабу рӯз каме бештар аз нисфи рӯзи офтобиро ташкил медиҳад. == Нигористон == <gallery mode="packed" heights="100"> Акс:Unrest_Sea_During_Sunrise_In_Sydney.jpg|пайванд=Файл:Unrest_Sea_During_Sunrise_In_Sydney.jpg|алт=Персиковый восход над морем. Сидней, Австралия|Тулӯи офтоби шафтолу дар болои баҳр. ''[[Сидней]], [[Австралия]]'' Акс:Sunrise_Over_the_South_Pacific_Ocean.jpg|пайванд=Файл:Sunrise_Over_the_South_Pacific_Ocean.jpg|алт=Восход солнца над Тихим океаном. Вид из космоса|Офтоб дар болои [[Уқёнуси Ором|укьёнуси Ором]]. Намоиш аз кайҳон Акс:Montagna_di_Vernà,_sicily,_mounts_peloritani.JPG|пайванд=Файл:Montagna_di_Vernà,_sicily,_mounts_peloritani.JPG|алт=Восход над Montagna di Vernà, Фондакелли-Фантина Сицилия| Офтоб дар болои Монтаня ди Верна, Фондачелли-Фантина Ситсилия Акс:False_Sunrise.jpg|пайванд=Файл:False_Sunrise.jpg|алт=Ложный восход солнца, особый вид паргелия|Тулӯи офтоби бардурӯғ, як навъи махсуси пархелия Акс:1999._Марка_России_0493bl_hi.jpg|пайванд=Файл:1999._Марка_России_0493bl_hi.jpg|алт=Восход Солнца при наблюдении с борта космического корабля на почтовом блоке России 1999 года (ЦФА [АО «Марка»] № 493)| Тухми офтоб, ки аз киштии кайҳонӣ дар блоки почтаҳои Русия дар соли 1999 дида мешавад{{ЦФА|493}} </gallery> == Ҳамчунин нигаред == * [[Ғуруб]] == Эзоҳ == {{Эзоҳ}} == Адабиёт == {{Пайванд ба лоиҳаҳои хоҳар}} * [https://web.archive.org/web/20181127163339/https://voshod-solnca.ru/ Хидмати геологӣ барои ҳисоб кардани вақти рӯйдодҳои астрономӣ, тулӯи офтоб ва ғуруби офтоб.] Архивная копия * [https://vremya-rassveta.ru/ тулӯи офтоб аз рӯи шаҳр ва сана.] Нусхаи бойгонишуда [[Гурӯҳ:Рӯз]] [[Гурӯҳ:Атмосфера]] [[Гурӯҳ:Рӯшноӣ]] [[Гурӯҳ:Офтоб]] 7jhbxw7liwpabgo3jtb4ajb81p9fwnh 0 325713 1493323 1470804 2026-11-09T13:39:54Z InternetArchiveBot 30618 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1493323 wikitext text/x-wiki {{Адиб|Ном=Фаридун Солиев|тасвир=Фаридун Салиев.png|таърихи таваллуд=15 ноябр 1981|зодгоҳ=Ҳисор|шаҳрвандӣ={{flag|Тоҷикистон}}|самт=расонанигорӣ|забони осор=тоҷикӣ|викианбор=Фаридун Солиев}} '''Солиев Фаридун Ҳикматович''' (15 ноябри 1981, [[Ҳисор]], [[Тоҷикистон]]) — рӯзноманигори варзишӣ ва котиби матбуотии тоҷик. Аз моҳи феврали соли 2012 котиби матбуотии [[Федератсияи футболи Тоҷикистон]] мебошад. Аз 7 майи соли 2025 инчунин роҳбарии дафтари матбуоти [[Лигаи футболи Тоҷикистон]]ро низ ба ӯҳда дорад. == Зиндагинома == Фаридун Солиев 15 ноябри соли 1981 дар шаҳри Ҳисор таваллуд шудааст. Соли 2004 [[Донишгоҳи славянии Русияву Тоҷикистон]]-ро бо ихтисоси «ҳисобдорӣ» хатм намудааст. == Фаъолият == Аз соли 2002 то 2011 дар рӯзномаи варзишии «[[Варзиш-Спорт]]» фаъолият намудааст ва доир ба рӯйдодҳои футболи дохилӣ ва байналмилалӣ матлаб менавишт. Соли 2011 котиби матбуотии бошгоҳи футболи [[Истиқлол (бошгоҳи футбол)|«Истиқлол»]] таъин гардид. Аз моҳи феврали соли 2012 то имрӯз дар вазифаи котиби матбуотии [[Федератсияи футболи Тоҷикистон]] ва аз 7 майи соли 2025 дар вазифаи роҳбари дафтари матбуоти Лигаи футболи Тоҷикистон фаъолият дорад. == Инчунин нигаред == * [[Федератсияи футболи Тоҷикистон]] * [[Футбол дар Тоҷикистон]] == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Пайвандҳо == * [https://web.archive.org/web/20250627205402/https://fft.tj/ Сомонаи расмии Федератсияи футболи Тоҷикистон] * https://t.me/footballtvj/12143 * https://www.youtube.com/watch?v=-SlUeb2lVHM * https://www.championat.com/football/news-5258098-v-federacii-futbola-tadzhikistana-prizvali-dopustit-komandy-rossii-v-turniry-fifa-i-uefa.html [[Гурӯҳ:Рӯзноманигорони тоҷик]] [[Гурӯҳ:Варзиш дар Тоҷикистон]] dbke3t6524isavn4icpq88dxc3pls92 0 326464 1493364 1452416 2026-11-09T20:55:53Z InternetArchiveBot 30618 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1493364 wikitext text/x-wiki {{Адиб}} '''Қодири Таҳмосбӣ''' ({{lang-fa|قادر طهماسبی}}; {{ВД-Дебоча}}) — [[шоир]] ва [[нависанда]]и [[Эрон|эронӣ]]. [[Акс:Qader_Tahmasebi_at_the_Meeting_with_Ayatollah_Khamenei01.jpg|мини|Ашъори Таҳмасбӣ дар мулоқоти шоирону адаб бо Алии Хоманаӣ, Рамазон 2009]] == Зиндагинома == [[Акс:کودکی_قادر_طهماسبی.jpg|мини|Давраи кӯдакии Қодири Таҳмосбӣ]] Қодири Таҳмосбӣ мутахаллис ба «Фарид» дар 9 шаҳривари соли 1331 дар шаҳристони Миёна мутаваллид шуд. Таҳсилоти ибтидоӣ ва бахше аз мутавасситаро дар зодгоҳи худ гузаронд. Пас аз он, ба иллати шуғли падар, иқоматҳои кӯтоҳу баланд дар шаҳрҳое чун: Зоҳидон, Шероз, Машҳад, Табрез ва Теҳрону Исфаҳон дошт. Ӯ дар соли 1355 ба суфориши яке аз дӯстонаш дар Исфаҳон сокин шуд ва дар онҷо издивоҷ кард. Дар Исфаҳон ба иллати ашъори тунди худ мавриди азияту озори СОВОК буд. Ӯ дар замони инқилоби 1357-и Эрон 26 сола буд ва фаъолиятҳои инқилобӣ дошт. Дар замони ҷанги Эрону Ироқ низ ба сурати довталабона ҳузур дошт<ref>{{Cite web|url=https://shahrestanadab.com/Content/ID/6036/%D9%85%DB%8C%D8%AE%D9%88%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D9%85-%D8%AD%D8%A7%D9%81%D8%B8-%D8%B1%D8%A7-%D8%A8%D9%87-%DA%A9%D8%B1%D8%A8%D9%84%D8%A7-%D8%A8%D8%A8%D8%B1%D9%85--%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D8%A2%DB%8C%DB%8C%D9%86%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%DA%AF%D9%81%D8%AA%DA%AF%D9%88-%D8%A8%D8%A7-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%AF-%D9%82%D8%A7%D8%AF%D8%B1-%D8%B7%D9%87%D9%85%D8%A7%D8%B3%D8%A8%DB%8C-%D9%81%D8%B1%DB%8C%D8%AF|title=«می‎خواستم حافظ را به کربلا ببرم» {{!}} شعر آیینی در گفتگو با استاد قادر طهماسبی (فرید)|website=شهرستان ادب|date=2015-11-30|lang=fa|accessdate=2025-08-26|archiveurl=https://web.archive.org/web/20260225080139/https://shahrestanadab.com/Content/ID/6036/%D9%85%DB%8C%D8%AE%D9%88%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D9%85-%D8%AD%D8%A7%D9%81%D8%B8-%D8%B1%D8%A7-%D8%A8%D9%87-%DA%A9%D8%B1%D8%A8%D9%84%D8%A7-%D8%A8%D8%A8%D8%B1%D9%85--%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D8%A2%DB%8C%DB%8C%D9%86%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%DA%AF%D9%81%D8%AA%DA%AF%D9%88-%D8%A8%D8%A7-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%AF-%D9%82%D8%A7%D8%AF%D8%B1-%D8%B7%D9%87%D9%85%D8%A7%D8%B3%D8%A8%DB%8C-%D9%81%D8%B1%DB%8C%D8%AF|archivedate=2026-02-25}}</ref>. Ӯ ибтидо ба шуғли аккосӣ машғул буд, сипас аккосиро канор гузошт ва дар маролизе чун Конуни парвариши фикрии кӯдакону навҷавонон, Ҳунаристони ҳунарҳои зебо, Умури тарбиятии омӯзишу парвариш, Ситоди таблиғоти ҷанг, Анҷуманҳои адабӣ, Бунёди шаҳид, Иршоди исломӣ, Ҷиҳодисозандагӣ, Ҷиҳоди донишгоҳӣ ва донишгоҳ дар давраҳои мухталиф фаъолият кард. Сипас ба узвияти ҳайати илмии донишкадаи адабиёти Донишгоҳи Исфаҳон мансуб шуд, аммо ба ҷиҳати пардохтан ба пешаи шоири ва фаъолиятҳои иҷтимоъӣ инсироф дод. Бо ин ҳол дар давраҳои мухталифе ба тадрис дар донишгоҳ пардохт. Вай дар Садо ва симои Исфаҳон ҳам фаъолият дошт. Пас аз он ба Теҳрон ҳиҷрат карда ва дар Донишгоҳи Теҳрон машғул шуд. Ҳамчунин ба унвони коршиноси шеър дар Ҳавзаи ҳунарӣ ва Бунёди шаҳид ба фаъолият пардохт. == Мазмуни ашъор == Ашъори Қодири Таҳмосбӣ бештар дар мазомини мазҳабӣ, инқилобӣ ва орифона суруда шудаанд. Шеъри «Маркаби бесавор» ва «Хуми сарбаста» дар авоили ҷанги Эрону Ироқ тавассути вай суруда шудааст. Шеъри «Карбало дар Карбало мемонд агар Зайнаб набуд» аз дигар осори ӯст. Баъзе аз шоирон аз ҷумла: «Алӣ Инсонӣ», «Юсуфалӣ Миршаккок» ва «Алиризо Қазва» дар мавриди муҳтаво ва мазмуни ашъори Қодири Таҳмосбӣ назар додаанд. == Осор == * «Ишқи бе ғуруб» * «Рӯзе ба ранги хун» * «Шукуфаҳои фарёд» * «Парии ситораҳо» * «Паришудагон» * «Трина» * «Парибаҳонаҳо» * «Тиловат» * «Ҳазор дасти дуо»: Муаррифӣ ва гузидаи шеъри вилоии Қодири Таҳмосбӣ — Муҳаммадризо Суҳробинижод, Ҳусайн Исрофилӣ<ref>بیابانکی، سعید. هزار دست دعا. 1392: امیرکبیر. شابک ۹۷۸۹۶۴۳۰۳۴۹۲۴.</ref> == Ҷоизаҳо == Қодири Таҳмосбӣ дар дувумин ҷашнвораи шеъри Фаҷр ба ҳамроҳии Муҳаммадалӣ Муҷоҳидӣ, Алӣ Мӯсавии Гарморудӣ ва Муҳаммадҷавод Ғафурзода муваффақ ба касби унвони баргузида дар бахши ашъори оинӣ шуд. Ӯ дар урдибиҳишти 1392 дар чаҳорумин маросим аз силсила барномаҳои «Шаби шоир» мавриди тақдир қарор гирифт<ref>{{Cite web|url=https://www.mehrnews.com/news/2037767/%D9%82%D8%A7%D8%AF%D8%B1-%D8%B7%D9%87%D9%85%D8%A7%D8%B3%D8%A8%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D8%A7%D9%88%D8%AC-%D9%85%DB%8C-%D8%B1%D9%88%D8%AF|title=قادر طهماسبی به «اوج» می‌رود|website=خبرگزاری مهر {{!}} اخبار ایران و جهان {{!}} Mehr News Agency|date=2013-04-22|lang=fa|accessdate=2025-08-26}}</ref>. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} {{ПБ}} 8hsk2ot8lt397olxzw6spt8w1zinp53 0 326853 1493353 1483076 2026-11-09T18:45:23Z Туйчибой Мадаминов 45703 /* Зиндагинома */ 1493353 wikitext text/x-wiki {{Давлатмард}} '''Ризо Паҳлавӣ''' ё '''Ризошоҳи Бузург''' ([[Забони мозандаронӣ|Маз.]] رضاشا, {{Lang-fa|رضا پهلوی}}<ref>{{Cite web|url=https://www.iranchamber.com/history/reza_shah/reza_shah.php|title=Historic Personalities of Iran: Reza Shah Pahlavi|website=iranchamber.com|accessdate=9 квітня 2021|archivedate=2026-02-13|archiveurl=https://web.archive.org/web/20260213005511/https://www.iranchamber.com/history/reza_shah/reza_shah.php}}</ref> — ''Ризо Паҳлавӣ'' ; [[15 март]]и [[соли 1878]], [[Устони Мозандарон|Мозандарон]] — [[26 июл]]и [[Соли 1944|1944]], [[Йоҳаннесбург|Йоханнесбург]], Иттиҳоди Африқои Ҷанубӣ) — 34-умин [[шоҳаншоҳ]]и Эрон аз [[15 декабр]]и [[соли 1925]] (сардори муваққатии давлат [[31 октябр|аз 31 октябри соли 1925).]] — [[15 декабр]]и [[Соли 1925|1925]]), аввалин шоҳи [[Дудмони Паҳлавӣ|сулолаи Паҳлавӣ]] . == Зиндагинома == Ризохон 15 марти соли 1878 дар деҳаи Алашти [[Шаҳристони Саводкӯҳ]]<nowiki/>и [[Устони Мозандарон]] дар хонадарони Аббос Алихон ва Нӯш-Офарин Айрумлу ба дунё омадааст. Фаъолияти меҳнатии худро аз аскари қаторӣ дар Бригадаи казакҳои форсӣ оғоз намуда, то рутбаи генералӣ расид. Афсари эронӣ Ризо Паҳлавӣ соли 1921, бо кумаки ҳамсафони собиқ дар дивизияи казакҳо, ҳангоми авҷи нооромиҳо ва таҷовузи хориҷӣ, [[Теҳрон|пойтахти Эронро]] бо ҷангҳо забт кард ва аз ҷониби [[Аҳмадшоҳи Қоҷор|Аҳмадшоҳи Коҷор]] ба унвони волии низомӣ ва сарфармондеҳ таъин шуд ва пас аз муддате — вазири ҳарбии давлат таъин гардид. Соли 1923 Паҳлавӣ Сарвазири ҳукумат таъин шуд. Бо истифода аз мавқеъ ва нуфузи худ вай сарнагунии [[Қоҷориён|сулолаи Қоҷорро]] омода кард. Маҷлиси муассисони Маҷлиси Эрон 31 октябри соли 1925 дар бораи аз қудрат дур кардани [[Аҳмадшоҳи Қоҷор]] хабар дод. 12 декабри соли 1925 Ризохон шоҳи нави Эрон эълон шуд<ref>{{Cite web|url=http://www.krugosvet.ru/enc/istoriya/REZA-SHAH_PEHLEVI.html|title=Реза-шах Пехлеви|author=Кругосвет|deadlink=no|accessdate=2010-03-28|archiveurl=https://www.webcitation.org/65VvEcg1D?url=http://www.krugosvet.ru/enc/istoriya/REZA-SHAH_PEHLEVI.html|archivedate=2012-02-17}}</ref> ва 15 декабр савганди ҳукмрон шуданро қабул намуд ва бо ҳамин [[Сулолаи Паҳлавӣ|сулолаи Паҳлавӣ]]<nowiki/>ро таъсис дод. Дар навсозии кишвар саҳм гузоштааст. Соли 1935 аз давлатҳои хориҷӣ талаб кардааст, ки номгузории нави давлатро — [[Эрон]] — ба ҷои номи пештараи [[Порс]] расман истифода баранд. Соли 1941, дар давоми [[Ҷанги ҷаҳонии дувум|Ҷанги дуюми ҷаҳонӣ,]] ӯ кӯшиш кард, ки ба ҷойгир кардани артишҳои [[Британияи Кабир|Бритониёи Кабир]] ва [[Иттиҳоди Шуравӣ|Иттиҳоди Шӯравӣ]] дар Эрон монеъ шавад ва пас аз он аз ҷониби қувваҳои низомии иттифоқчиён [[Британияи Кабир|Бритониёи Кабир]] ва [[Иттиҳоди Шуравӣ|Иттиҳоди Шӯравӣ]] маҷбур шуд, ки 16 сентябри соли 1941 аз тахт даст кашад. Писараш [[Муҳаммадризо Паҳлавӣ]] ҷасади падарашро ба Эрон интиқол дод ва барои ӯ як мақбараи боҳашамат сохт, аммо пас аз [[Инқилоби исломӣ дар Эрон]] оромгоҳ бо фармони [[Оятуллоҳ]] таҳриб шуд. == Мукофотҳо == * Ордени Шер ва Офтоб, дараҷаи 1 ([[Порс]], 1923) * Занҷири бузурги ордени офтоб ([[Подшоҳии Афғонистон|Подшоҳиии Афғонистон]], 1928) * Ордени «Уқоби сафед» (Ҷумҳурии Полша, 1929) * Занҷираи ордени Муҳаммад Алӣ (Шоҳигарии Миср, 1932) * Занҷири ордени Ҳошимии (Шоҳигарии Ироқ, 1932) * Найвони ордени Серафим ([[Суэд|Шветсия]], 1934) * Найвони ордени Фил ([[Дания]], 1937) * Салиби бузурги ордени Леополди I ([[Белгия]], 1937) * Салиби бузурги Легиони фахрӣ (Ҷумҳурии сеюми Фаронса, 1937) * Найвони ордени Муқаддас ([[Подшоҳии Итолиё (1861—1946)|Подшоҳии Итали]]<nowiki/>ё, 1939) * Салиби бузурги ордени муқаддасони Маврикий ва Лазар ([[Подшоҳии Итолиё (1861—1946)|Подшоҳии Итали]]<nowiki/>ё, 1939) == Ҷузиёти таърихӣ == * Шоҳ комилан дар тамоми барориши ҳамаи [[Асъор|асъорҳои]], аввал [[Порс|давлати Порс]], баъд [[Эрон]] аз соли 1928 то 1943 тасвир шудааст. * Тангаи тиллои форсӣ — Паҳлавӣ, ки аз соли 1927 сикка шудааст, низ ба шарафи ӯ номгузорӣ шудааст. == Нигористон == <gallery widths="200px"> Акс:Reza_shahpahlavi.jpg|пайванд=Файл:Reza_shahpahlavi.jpg Акс:Antoin_Sevruguin_48_12_SI.jpg|пайванд=Файл:Antoin_Sevruguin_48_12_SI.jpg Акс:Militaryparadetehran.jpg|пайванд=Файл:Militaryparadetehran.jpg Акс:Reza_shah_coronation.jpg|пайванд=Файл:Reza_shah_coronation.jpg|алт=Церемонія коронації (на голові шаха Корона Пахлаві)| Маросими тоҷгузорӣ (дар сари шоҳ Тоҷи паҳлавӣ) Акс:Reza_Shah_and_Atatürk-2.jpg|пайванд=Файл:Reza_Shah_and_Atatürk-2.jpg|алт=Шах і Ататюрк| Шоҳ ва [[Мустафо Камол Отатурк|Отатурк]] Акс:Reza_Shah_on_stamp.jpg|пайванд=Файл:Reza_Shah_on_stamp.jpg|алт=Марка| Бренд Акс:5_Pahlavi_-_Iranian_Golden_coin.jpg|пайванд=Файл:5_Pahlavi_-_Iranian_Golden_coin.jpg|алт=5 пехлеві| [[Риёли Эрон|5]] [[Риёли Эрон|риёл]] Акс:IranP13-5Tomans-1928-donatedowl_f.jpg|пайванд=Файл:IranP13-5Tomans-1928-donatedowl_f.jpg|алт=5 туманів, аверс, 1928| 5 туман, [[Соли 1928|1928]] Акс:IranP20s-20Rials-AH1311(1932)-donatedarchintl98_f.jpg|пайванд=Файл:IranP20s-20Rials-AH1311(1932)-donatedarchintl98_f.jpg|алт=20 ріалів, 1932| 20 [[Риёли Эрон|риёл]], [[Соли 1932|1932]] Акс:IranP25as-10Rials-(1934)-donatedowl_f.jpg|пайванд=Файл:IranP25as-10Rials-(1934)-donatedowl_f.jpg|алт=10 ріалів, 1934| 10 [[Риёли Эрон|риёл]], [[Соли 1934|1934]] Акс:IranP27s-50Rials-AH1313(1934)-donatedarchintl98_f.jpg|пайванд=Файл:IranP27s-50Rials-AH1313(1934)-donatedarchintl98_f.jpg|алт=50 ріалів, 1934| 50 [[Риёли Эрон|риёл]], [[Соли 1934|1934]] Акс:IranP37a-500Rials-AH1317(1938)-donatedoy_f.jpg|пайванд=Файл:IranP37a-500Rials-AH1317(1938)-donatedoy_f.jpg|алт=500 ріалів, 1938| 500 [[Риёли Эрон|риёл]], [[Соли 1938|1938]] </gallery> == Нигаред низ == * [[Аҳмадшоҳи Қоҷор]] * [[Дудмони Паҳлавӣ|Сулолаи Паҳлавӣ]] * [[Муҳаммадризо Паҳлавӣ|Муҳаммадризо]] == Эзоҳ == {{Эзоҳ}} == Пайвандҳо == * ''Рысард Капущински'' . [http://wg-lj.livejournal.com/538900.html?style=mine Шоҳаншоҳ] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20250223025213/https://wg-lj.livejournal.com/538900.html?style=mine |date=2025-02-23 }} . * Паҳлавӣ. Казаки форсӣ. [http://smalltalks.ru/zoloto-i-vlast/171-pehlevi-1.html Энсиклопедияи ҳама чиз дар ҷаҳон.] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20120406024114/http://smalltalks.ru/zoloto-i-vlast/171-pehlevi-1.html |date=2012-04-06 }} {{Пайвандҳои беруна}}{{Шахиншахи Ірану}}{{Пахлаві}}{{Прем'єр-міністри Ірану}}{{Portal bar|Біографії|Іран}}{{DEFAULTSORT:Пахлаві Реза Шах}} [[Гурӯҳ:Зодагони шаҳри Теҳрон]] [[Гурӯҳ:Дорандагони Салиби бузурги ордени Леополди 1]] [[Гурӯҳ:Даргузаштагони соли 1944]] [[Гурӯҳ:Даргузаштагони 26 июл]] [[Гурӯҳ:Википедия:Мақолаҳои бо сарчашма аз Викидода]] [[Гурӯҳ:Зодагони соли 1878]] [[Гурӯҳ:Зодагони 15 март]] [[Гурӯҳ:Шоҳҳои Эрон]] [[Гурӯҳ:Вазирони ҳарбии Эрон]] [[Гурӯҳ:Pages with unreviewed translations]] 34v5mvxkth11sdq8gdcq26eucb6mnr2 0 327019 1493361 1457862 2026-11-09T20:13:51Z InternetArchiveBot 30618 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1493361 wikitext text/x-wiki {{Мусиқидон}} '''Яҳё Зарпанҷа''' ({{lang-fa|یحیی زرپنجه}}; {{ВД-Дебоча}}) — [[мусиқидон]] ва [[навозанда]]и [[тор]] аҳли [[Эрон]]. == Зиндагинома == Яҳёи Зарпанҷа (Ҳорун Ҷазосанд) дар соли 1276 ҳиҷрии шамсӣ дар Теҳрон мутаваллид шуд. Хонаводаи ӯ аҳли мусиқӣ буданд. Падараш Оқо Рабеъ овозхон ва навозандаи дойраву даф ва бародараш Мусои Зарпанҷа навозандаи тор буд. Ӯ дар кӯдакӣ торро назди бародар фаро гирифт ва сипас таҳти таълими Оқо Ҳусайнқулӣ ва Дарвешхон, навозандагии торро пай гирифт. Аз навозандагии вай чанд сафҳа барҷой мондааст, ки «Пешдаромади Исфаҳон» асари [[Муртазо Найдовуд]] аз он ҷумла аст. Ӯ ҳамчунин дар варзиши бостонӣ фаъол буд. Вай иҷроҳо ва барномаҳои хайрияе ба нафъи мустамандон дар шаҳрҳои [[Шероз]], [[Исфаҳон]] ва [[Рашт]] баргузор намуд. Дар шаҳривари 1397 китоби «Такнавозии тори Моҳури Яҳёи Зарринпанҷа» бо нотнависӣ, таҷзия ва таҳлили Мозиёри Канъонӣ ва вироишу иҷрои файли савтии Ҳамидризо Ҳасанпур ва назорати Ҳумони Асъадӣ тавассути интишороти «Норан» мунташир шуд. == Даргузашт == Яҳёи Зарпанҷа дар соли 1311 дар сини 35-солагӣ дар асари беморӣ даргузашт.<ref>خالقی، روح‌الله (<bdi>۱۳۸۱</bdi>). ''سرگذشت موسیقی ایران''. تهران: ماهور. صص. <bdi>صفحه ۶۷۲</bdi>. شابک <bdi>۹۶۴-۶۴۰۹-۵۲-۰</bdi>.</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.harmonytalk.com/22181/%db%8c%d8%a7%d8%af%db%8c-%d8%a7%d8%b2-%d9%86%d9%88%d8%a7%d8%b2%d9%86%d8%af%d9%87-%da%a9%d9%84%db%8c%d9%85%db%8c%d8%8c-%db%8c%d8%ad%db%8c%db%8c-%d8%b2%d8%b1%d9%be%d9%86%d8%ac%d9%87-i/|title=یادی از نوازنده کلیمی، یحیی زرپنجه (1) – گفتگوی هارمونیک|publisher=Harmony Talk|lang=fa|accessdate=2025-10-24|archiveurl=https://web.archive.org/web/20251211123038/https://www.harmonytalk.com/22181/%DB%8C%D8%A7%D8%AF%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B2%D9%86%D8%AF%D9%87-%DA%A9%D9%84%DB%8C%D9%85%DB%8C%D8%8C-%DB%8C%D8%AD%DB%8C%DB%8C-%D8%B2%D8%B1%D9%BE%D9%86%D8%AC%D9%87-i/|archivedate=2025-12-11}}</ref> == Эзоҳ == {{эзоҳ}} biarbqgulwqvokghytk6kljc17od6qf 0 327429 1493325 1482217 2026-11-09T13:52:56Z InternetArchiveBot 30618 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1493325 wikitext text/x-wiki {{Синамогар | ном = }} '''Федерико Феллини''' ( {{Lang-it|Federico Fellini}} ( {{ВД-Дебоча}} ) коргардон ва сенариянависи [[Итолиё|итолиёвӣ]] мебошад. Лаурети чор ҷоизаи [[Ҷоизаҳои Оскар|Оскар]] ва ҷоизаи "Нахли тиллоӣ" дар Фестивали филми Канн ба будааст. == Зиндагинома == === Солҳои аввал === Федерико Феллини 20 январи соли 1920 дар Римини ба дунё омада аст <ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.treccani.it/enciclopedia/federico-fellini_(Dizionario-Biografico)/,%20https://www.treccani.it/enciclopedia/federico-fellini_(Dizionario-Biografico)/|title=FELLINI, Federico - Treccani|website=Treccani|lang=it|accessdate=2024-02-16}}</ref> . Волидони ӯ, Урбано Феллини (1894–1956) ва Ида Барбиани (1896–1984), соли 1919 издивоҷ карданд <ref name=":0" /> . Сипас онҳо ба Римини кӯчи бастанд, ки дар он ҷо падараш фурӯшандаи сайёр шуд. Пас аз Федерико, ин ҷуфт соҳиби ду фарзанди дигар шуданд: Риккардо (1921–1991) ва Мария Маддалена (1929–2004) <ref name=":0" /> . Федерико бемор ба воя расид. Дар кӯдакӣ ӯ намоишҳоро дӯст медошт: ниқоб месохт, лӯхтакҳо мекашид ва либосҳо медӯхт. Сирки сайёр ба ӯ таассуроти бузурге гузошт. Федерико маълумоти классикӣ гирифт ва аз мактаби дайр дар Фао фориғ шуд. Соли [[Соли 1937|1937]] ӯ ба Флоренсия кӯч баст ва дар он ҷо ҳамчун хабарнигор таҳсил кард ва дар ширкати Фебои дӯсташ Демос Боннини ҳамчун рассом кор мекард. Соли 1939 Феллини ба Рим омад <ref name=":0"/> . Ӯ дар наздикии истгоҳи роҳи оҳан, дар утоқҳои муҷаҳҳаз зиндагӣ мекард ҳамсояи '''тоҷирони чинӣ''', '''дуздҳо''' ва '''танфурӯшон''' буданд. Федерико барои лоғарии худ лақаби "Гандӣ"-ро ба даст овард. Дар ин муддат ӯ бо расмкашӣ барои рӯзномаҳо ва маҷаллаҳо, навиштани матнҳо барои намоишҳои гуногун, таблиғот ва намоишҳои хурди радиоӣ зиндагӣ мекард. Аз [[соли 1938]] то [[Соли 1942|1942,]] Феллини дар маҷаллаи машҳури сатирикӣ "Маркус Аврелий <ref name=":0"/> асарҳояшро нашр кард. Тақрибан ҳафтсад асари ӯ пеш аз он ба табъ расиданд, ки ба ӯ навиштани сенарияҳо пешниҳод карда шавад. [[Акс:Aankomst_Italiaanse_regisseur_Federico_Fellini_en_zijn_echtgenote_de_actrice_Giu,_Bestanddeelnr_911-3249.jpg|рост|мини|200x200пкс|Феллини ва Ҷулиетта Масина дар соли 1960 дар Нидерландия]] === Марг === [[Акс:Wikilovesmonuments2016_-_cimitero_monumentale_tomba_Fellini_e_Masina_(Pomodoro).jpg|мини|Қабри Федерико Феллини ва Ҷулиетта Масина]] Дар моҳи марти соли 1993, коргардон барои саҳмаш дар соҳаи синамо ҷоизаи Оскари фахриро гирифт. 30 октябр, Федерико ва Ҷулиетта Масина нақша доштанд, ки солгарди тӯйи тиллоии худро бо дӯстонашон ҷашн гиранд, аммо 15 октябр Феллини бо сактаи мағзӣ дар бемористоне бистарӣ шуд. 31 октябр, 50 сол ва як рӯз пас аз тӯяш бо Ҷулиетта, Феллини ин дунёро падруд гуфт. Замоне ки Италия коргардони машҳурро дафн кард, ҳаракати нақлиёт дар Рим қатъ шуд. Ҳазорон нафар кортежи дафнро дар вақти ҳаракат дар роҳҳои Италия, аз Рим то зодгоҳаш Римини, бо кафкӯбӣ истиқбол мекарданд. Федерико Феллини дар қабристони ёдгории Римини дафн карда шудааст <ref>{{Cite web|url=https://riminiturismo.it/cosa-vedere/arte-e-cultura/monumenti-alla-memoria/cimitero-monumentale-di-rimini|title=Cimitero Monumentale di Rimini {{!}} Rimini Turismo|website=riminiturismo.it|lang=it|accessdate=2025-01-06}}</ref> . Ҷулиетта Масина, ки аз саратони шуш ранҷ мекашид, аз шавҳараш панҷ моҳ зиёдтар умр дид. Пеш аз маргаш дар 23 марти соли 1994, вай бо акси Федерико хоҳиши дафн шуданро изҳор карда буд. '''Силсилаҳо дар алманахҳои филм''' * 1953 - [[Любовь в городе (фильм)|Муҳаббат дар шаҳр]] / ''L'Amore in Città'' (серия "Агентии издивоҷ" / ''"Agenzia matrimoniale"'' ) * 1962 — Боккаччо ''<nowiki/>'70'' (серияи "Васвасаи доктор Антонио" / ''"Le Tentazioni Del Dottor Antonio"'' ) * 1968 - Арвоҳи мурдагон / ''Histoires Extraordinaires'' (серияи " ''Тоби Даммит"'' ) == Ҷоизаҳо == * 1958 – [[Беҳтарин филми калонҳаҷми байналмилалӣ (Оскар, ИМА)|Ҷоизаи Оскар барои беҳтарин филми хориҷӣ]] (Шабҳои Кабирия) * 1960 – Шохаи нахли тиллоӣ дар Фестивали филми Канн барои филми "La Dolce Vita" * 1963 — Ҷоизаи асосии Фестивали филмҳои Маскав барои филми "Ҳашт ва ним" * 1964 - [[Беҳтарин филми калонҳаҷми байналмилалӣ (Оскар, ИМА)|Ҷоизаи Оскар барои беҳтарин филми хориҷӣ]] (Ҳашт ва ним) * 1966 - Ҷоизаи [[Глобуси тиллоӣ|"Глобуси тиллоӣ"]] барои филми "Ҷулиета аз арвоҳ" * 1976 – [[Беҳтарин филми калонҳаҷми байналмилалӣ (Оскар, ИМА)|Ҷоизаи Оскар барои беҳтарин филми хориҷӣ]] (Amarcord) * 1977 - [[Ҷоизаҳои Оскар|Ҷоизаи Оскар]] барои беҳтарин тарроҳии либос барои филми "Касанова" * 1978 — Ҷоизаи [[BAFTA]] барои филми "Касанова" * 1985 - Шери тиллоии фахрии Фестивали синамои Венетсия барои саҳмаш дар синамо * 1987 — Ҷоизаи тиллоии Фестивали филмҳои Маскав барои филми "Мусоҳиба" * 1990 — Ҷоизаи Императори (Ҷопон) * 1993 — [[Ҷоизаҳои Оскар|Ҷоизаи фахрии Оскари]] «Барои саҳмгузорӣ дар синамо» == Эзоҳ == {{Эзоҳ}} == Пайвандҳо == * {{Imdb name|0000019}} * [http://www.federicofellini.it/ Фонд Феллини] Официальный сайт Фонда Федерико Феллини (итал.) * [http://www.film.ru/afisha/person.asp?name=%D4%E5%E4%E5%F0%E8%EA%EE+%D4%E5%EB%EB%E8%ED%E8 Федерико Феллини] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20070206014740/http://www.film.ru/afisha/person.asp?name=%D4%E5%E4%E5%F0%E8%EA%EE+%D4%E5%EB%EB%E8%ED%E8 |date=2007-02-06 }} Архивная копия от 6 февраля 2007 на Wayback Machine на сайте film.ru * [http://oldcinema.110mb.com/fel1.htm Федерико Феллини — Биография, фильмография на Oldcinema] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20090429215954/http://oldcinema.110mb.com/fel1.htm |date=2009-04-29 }} * [http://www.cinematheque.ru/post/142174 Интервью с Феллини] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20130617004119/http://www.cinematheque.ru/post/142174 |date=2013-06-17 }} * [https://web.archive.org/web/20141108082918/http://artpages.org.ua/palitra/pornokarikaturi-federiko-fellini.html Карикатуры Феллини] * [http://www.goodcinema.ru/?q=node/1980 Фотогалерея Федерико Феллини и Джульетты Мазины] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20101018200237/http://goodcinema.ru/?q=node%2F1980 |date=2010-10-18 }} * {{YouTube|1Xs5kbd6gtE|Феллини на церемонии награждения}} * [https://web.archive.org/web/20130109052426/http://www.federico-fellini.ru/ Сайт о Федерико Феллини] * {{Cite web|url=http://www.rg.ru/2013/09/06/fellini-site.html|title=Фильм о Феллини прошёл в полупустом зале|author=[[Кичин, Валерий Семёнович|Валерий Кичин]]|website=|date=2013-09-06|publisher=[[Российская газета]]|lang=|accessdate=2013-09-03}} {{Authority control}} [[Гурӯҳ:Барандагони ҷоизаи Оскар]] [[Гурӯҳ:Филмноманависони асри XX]] [[Гурӯҳ:Филмноманависони Итолиё]] [[Гурӯҳ:Филмноманависон аз рӯи алифбо]] [[Гурӯҳ:Коргардонҳои синамо аз рӯи алифбо]] [[Гурӯҳ:Шахсиятҳо аз рӯи алифбо]] [[Гурӯҳ:Даргузаштагони Рум]] [[Гурӯҳ:Даргузаштагони соли 1993]] [[Гурӯҳ:Даргузаштагони 31 октябр]] [[Гурӯҳ:Википедия:Мақолаҳои бо сарчашма аз Викидода]] [[Гурӯҳ:Зодагони соли 1920]] [[Гурӯҳ:Зодагони 20 январ]] q99yjwsb459lswgj6m5lsu0uamnkwv4 0 328313 1493341 1488075 2026-11-09T17:01:49Z InternetArchiveBot 30618 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1493341 wikitext text/x-wiki {{Шахс | ном = Фурқати Низом | номи аслӣ = Фурқат Низомов | тасвир = Furqat Nizomov portrait.jpg | таърихи таваллуд = 4.7.1994 | зодгоҳ = [[Нилу (деҳа, н. Ҳисор)|деҳаи Нилӯ]], {{Зодгоҳ|ноҳияи Ҳисор}}, [[Тоҷикистон]] | шаҳрвандӣ = {{Парчамбандӣ|Тоҷикистон}} | таҳсилот = [[Донишгоҳи миллии Тоҷикистон]] | касб = [[Рӯзноманигор]], [[Нависанда]], [[Таронанавис]] | ҷоизаҳо = }} '''Фурқати Низом''' (''Низомов Фурқат Шарифович''; зод. [[4 июл]]и [[1994]], деҳаи [[Нилу|Нилӯ]], шаҳри Ҳисор) — {{рӯзноманигор}}, муҷрии телевизион, {{нависанда}} ва таронанависи тоҷик. == Зиндагинома == Фурқати Низом 4 июли соли 1994 дар деҳаи Нилӯи шаҳри Ҳисор ба дунё омадааст. Пас аз хатми мактаби миёна факултети филологияи тоҷики [[Донишгоҳи миллии Тоҷикистон]] хатм намудааст<ref>{{Cite web|url=http://javonon.tj/news/kitobkhona/-dar-in-oda-tasoduf-nest/|title=Ӯ ДАР ИН ҶОДА ТАСОДУФӢ НЕСТ|website=javonon.tj|date=2021-01-22|accessdate=2026-02-13|archiveurl=https://web.archive.org/web/20260124204251/http://javonon.tj/news/kitobkhona/-dar-in-oda-tasoduf-nest/|archivedate=2026-01-24}}</ref>. === Хонавода === Оиладор, соҳиби як фарзанд мебошад. == Фаъолият == Фаъолияти рӯзноманигории ӯ аз давраи донишҷӯӣ оғоз ёфтааст. Ӯ ҳамчун хабарнигор дар рӯзномаи «Имрӯз NEWS» ва «[[Радиои «Имрӯз»|Радиои Имрӯз]]» мақолаҳои иҷтимоӣ ва сиёсӣ таҳия мекард. Аз соли 2016 инҷониб дар [[ТВ Сафина]] фаъолият мекунад. Дар ин муддат ӯ муаллиф ва барандаи чандин барномаҳои маъруф гардидааст: * «Эпилог» — барномаи адабӣ-фарҳангӣ, ки ба тарғиби китобхонӣ ва муаррифии адибон бахшида шудааст<ref>{{Cite web|url=https://khovar.tj/e-lazzate-guvorotar-az-lazzati-kitobhon-nest-epilog-i-shabakai-televizionii-safina-ba-far-angi-kitobhon-umri-dubora-mebahshad-ba-r-zi-kitob-bahshida-meshavad/|title=ҲЕҶ ЛАЗЗАТЕ ГУВОРОТАР АЗ ЛАЗЗАТИ КИТОБХОНӢ НЕСТ. «Эпилог»-и шабакаи телевизионии «Сафина» ба фарҳанги китобхонӣ умри дубора мебахшад (Ба Рӯзи китоб бахшида мешавад)|author=Шаҳлои Садриддин|date=2017-09-04|publisher=[[АМИТ «Ховар»]]|lang=tg|accessdate=2026-02-13}}</ref>. * «Давр», «Мегӯянд, ки…», «Бекстейҷ» ва филмҳои мустанад. == Эҷод == Фурқати Низом дар баробари рӯзноманигорӣ ба навиштани ҳикоя ва қиссаҳои бадеӣ машғул аст<ref>{{Cite web|url=https://navisandagan.tj/tj/%d1%84%d1%83%d1%80%d2%9b%d0%b0%d1%82%d0%b8-%d0%bd%d0%b8%d0%b7%d0%be%d0%bc-%d0%b1%d0%be%d0%bc%d0%b8-%d0%b1%d0%b5%d0%b3%d0%be%d0%bd%d0%b0-%d2%b3%d0%b8%d0%ba%d0%be%d1%8f/|title=Фурқати Низом. Боми бегона (ҳикоя)|date=2024-08-14|publisher=[[Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон]]|lang=tg|accessdate=2026-02-13}}</ref>. Ҳикояҳои ӯ бо диди тоза ва таҳлили равонии қаҳрамонҳо фарқ мекунанд. Инчунин, ӯ ҳамчун таронанавис бо ҳунармандони саршиноси эстрадаи тоҷик ҳамкорӣ дорад. Матни чандин сурудҳои иҷрокардаи Мубориз Усмонов, [[Беҳрӯз Мирзоев]]<ref>{{Cite web|url=https://oila.tj/news/charo-berz-soloi-zied-sukut-kard|title=Чаро Беҳрӯз солҳои зиёд сукут кард?|author=Сино Тоҳирӣ|website=oila.tj|date=2023-11-26|lang=tg|accessdate=2026-02-13}}</ref>, Файзалӣ Фозилов, Ҷаҳонгир Зарифов<ref>{{Cite web|url=https://pressa.tj/%D2%B7a%D2%B3ongir-zaripov-nameho%D2%B3am-ba-kase-monand-bosham/|title=Ҷаҳонгир Зарипов: “Намехоҳам ба касе монанд бошам”|author=Сино Тоҳирӣ|website=Pressa.tj|date=2023-09-29|publisher=29.09.2023|lang=|accessdate=2026-02-16}}</ref> ва Комилҷон Зарифовро ӯ навиштааст. == Ҷоизаҳо == * 2019 — Ҷоизаи фестивали телевизионии филмҳои мустанади «Симо» дар номинатсияи таваҷҷуҳи ҳакамон барои филми «Омадани аввалин қатора»<ref>{{Cite web|url=https://peshina.jumhuriyat.tj/index.php?art_id=38109|title="Марди роҳ"-и Носир Саид ғолиби Фестивали телевизионии филмҳои мустанад|author=Муҳаммадуллоҳи Табарӣ|website=peshina.jumhuriyat.tj|date=2019-08-22|publisher=[[Ҷумҳурият]]|accessdate=2026-02-16}}</ref>; * 2021 — Ғолиби ҷои сеюми озмуни «Фурӯғи субҳи доноӣ китоб аст» дар номинатсияи эҷоди наср<ref>{{Cite web|url=https://asiaplus.news/tg/2021/12/15/sho%d2%b3%d2%b7oizai-ozmuni-furu%d2%93i-sub%d2%b3i-dono%d3%a3-imsol-ta%d2%9bdim-nashud-%d2%b7oizadoroni-digarro-bishnosed/|title=Шоҳҷоизаи озмуни "Фуруғи субҳи доноӣ" имсол тақдим нашуд. Ҷоизадорони дигарро бишносед|website=asiaplus.news|publisher=[[ASIA-Plus]]|lang=tg|accessdate=2026-02-16}}</ref>. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Пайвандҳо == * {{Cite web|url=https://adab.tj/parvozi-avvalin-hikoya/|title=Парвози аввалин (ҳикоя)|author=Фурқати Низом|website=Адаб ва ҳунар|date=2025-05-23|lang=tg|accessdate=2026-02-13}} * {{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=-7QfY3rEv7c|title=Мегуянд, ки ... Википедияи Тоҷикӣ / Tajik Wikipedia|author=Фурқати Низом|website=YouTube|date=2026-02-12|publisher=[[Телевизиони Сафина]]|accessdate=2026-02-16}} * {{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=BX1SJ-VStlc|title=Хизматрасонӣ дар нақлиёти ҷамъиятӣ {{!}} Давр|author=Фурқати Низом|website=YouTube|date=2023-07-20|lang=tg|accessdate=2026-02-16|publisher=[[Телевизиони Сафина]]}} * {{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=WD_7EVsQMHY|title=Осорхонаи Садриддин Айнӣ - Мегӯянд, ки...|author=Фурқати Низом|website=YouTube|date=2022-05-08|lang=tg|accessdate=2026-02-16|publisher=[[Телевизиони Сафина]]}} {{ПБ}} 8ml5j39e6tksnr4tawbqm52agct8r4w 0 328828 1493363 1466896 2026-11-09T20:39:32Z InternetArchiveBot 30618 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1493363 wikitext text/x-wiki {{Нерӯи низомӣ |номи бахш = Қароргоҳи марказии Хотам-ул-анбиё |солҳои фаъолият = 1983 – то имрӯз<ref name="isna">{{cite journal |last=Заҳронӣ |first=Марҷон |title=اتاق فرمان |journal=دوهفته‌نامه روبه‌رو |issue=9 |year=2016 |url=https://www.isna.ir/news/95050114395/قرارگاه-مرکزی-خاتم-الانبیا-به-روایت-تاریخ |language=fa |access-date=2018-03-25 }}</ref> |кишвар = [[Эрон]] |навъ = [[Ситоди низомӣ|қароргоҳ]] |нақш = тарҳрезӣ, ҳамоҳангсозӣ ва назорати амалиётӣ |сохтори фармондеҳӣ = [[Нерӯҳои мусаллаҳи Ҷумҳурии Исломии Эрон]] |набардҳо = [[Ҷанги Эрон ва Ироқ]]{{сх}}[[Ҷанги Эрон ва Исроил]] |фармондеҳ1 = генерал-майор [[Али Абдуллоҳӣ (низомӣ)|Али Абдуллоҳӣ]]<ref>{{cite web |title=علی عبداللهی به‌عنوان فرمانده جدید قرارگاه خاتم‌الانبیا معرفی شد |url=https://www.iranintl.com/fa/202509048386 |website=Iran International |language=fa |date=2025-09-04 |access-date=2025-09-04 }}</ref> |барчаспи фармондеҳ1 = фармондеҳ |фармондеҳ2 = генерал [[Киюмарс Ҳайдарӣ]] |барчаспи фармондеҳ2 = ҷонишини фармондеҳ }} '''Қароргоҳи марказии Хотам-ул-анбиё''' — баландтарин қароргоҳи амалиётии низомӣ дар [[Эрон]] мебошад,<ref>{{cite web |url=http://www.bbc.com/persian/iran/2016/07/160705_l12_iran_chief_staff_armedforces_leader |title=آیت‌الله خامنه‌ای دو مقام ارشد ستاد کل نیروهای مسلح و فرمانده قرارگاه خاتم را تغییر داد |website=BBC Persian |language=fa |date=2016-07-05 |access-date=2019-05-31 }}</ref> ки масъули тарҳрезӣ, ҳамоҳангсозӣ ва назорати амалиётии [[Нерӯҳои мусаллаҳи Ҷумҳурии Исломии Эрон|нерӯҳои мусаллаҳи Эрон]] мебошад.<ref name="mehrnews">{{cite web |url=http://www.mehrnews.com/news/3706141/سرلشکر-غلامعلی-رشید-فرمانده-قرارگاه-مرکزی-خاتم-الانبیا-ص-شد |title=سرلشکر غلامعلی رشید فرمانده قرارگاه مرکزی خاتم‌الانبیا شد |website=Mehr News |language=fa |date=2016-07-05 |access-date=2016-07-09 }}</ref> Ин қароргоҳ соли 1983 дар ҷараёни [[Ҷанги Эрон ва Ироқ]] таъсис дода шудааст. Ду қароргоҳи дигари ҳамном низ дар нерӯҳои мусаллаҳи Эрон вуҷуд доранд, ки иборатанд аз: * Қароргоҳи созандагии Хотам-ул-анбиё * Қароргоҳи падофанди ҳавоии Хотам-ул-анбиё Ҳар ду дар оғоз ҳамчун бахшҳои иҷроии ҳамин қароргоҳ таъсис ёфта буданд, вале баъдтар ба сохторҳои мустақил табдил ёфтанд.<ref>{{cite web |url=https://www.isna.ir/news/95050114395/قرارگاه-مرکزی-خاتم-الانبیا-به-روایت-تاریخ |title=قرارگاه مرکزی خاتم‌الانبیا به روایت تاریخ |website=ISNA |language=fa |date=2016 }}</ref> == Таърих == Дар остонаи иҷрои Амалиёти Валфаҷри муқаддамотӣ Сипоҳи посдорони инқилоби исломӣ қароргоҳи Хотам-ул-анбиёро таъсис дод, ки баъдан ҳамчун қароргоҳи муштараки [[Сипоҳи посдорони Инқилоби исломӣ|Сипоҳ]] ва [[Артиши Эрон]] амал мекард. Ин қароргоҳ чанде пеш аз оғози Амалиёти Хайбар дар соли 1984 ташкил шуд.<ref>{{cite web |url=https://www.qudsonline.ir/news/788689 |title=مهم‌ترین قرارگاه نظامی ایران چگونه شکل گرفت |website=Quds Online |language=fa }}{{Пайванди мурда|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Дар ибтидо [[Сайид Алӣ Хоманаӣ]] ҳамчун президенти Эрон ва раиси Шӯрои олии дифоъ роҳбарии онро бар уҳда дошт. Баъдтар Акбар Ҳошимӣ Рафсанҷонӣ ҳамчун ҷонишини фармондеҳи кулли нерӯҳои мусаллаҳ идоракунии онро ба даст гирифт. Дар солҳои 1985—1988 аксари амалиёти бузурги низомӣ зери назорати ҳамин қароргоҳ анҷом дода мешуд. Ин амалиётҳо тавассути қароргоҳҳои зерини Сипоҳ анҷом меёфтанд: * қароргоҳи Карбало * қароргоҳи Наҷаф * қароргоҳи Нӯҳ * қароргоҳи Қудс ҳамчунин бо ҳамкории воҳидҳои пиёданизом ва зиреҳии Артиши Эрон.<ref>{{cite web |url=http://khorasannews.com/Newspaper/MobileBlock?NewspaperBlockID=536637 |title=قرارگاه مرکزی خاتم الانبیا؛ قلب راهبردی هدایت نیروهای مسلح |website=روزنامه خراسان |language=fa |accessdate=2026-03-08 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220703052432/http://khorasannews.com/Newspaper/MobileBlock?NewspaperBlockID=536637 |archivedate=2022-07-03 }}</ref> Дар солҳои охири ҷанг қароргоҳ фармондеҳии тамоми воҳидҳои ҷангии Сипоҳ, Артиш, Жандармерияи Эрон, Кумитаҳои инқилоби исломӣ ва Ҷиҳоди созандагиро бар уҳда гирифт. Баъдтар барои ҳамоҳангсозии беҳтар байни Артиш ва Сипоҳ соли 1988 Ситоди кулли нерӯҳои мусаллаҳ таъсис дода шуд.<ref>{{cite web |url=https://www.bbc.com/persian/arts/2016/07/160712_l51_khatam-ol_anbia_base |title=تغییرات اخیر در فرماندهان نظامی ایران؛ اهمیت قرارگاه خاتم در چیست |website=BBC Persian |language=fa |date=2016-07-12 }}</ref> == Фармондеҳон == * [[Сайид Алӣ Хоманаӣ]] — 1983—1989 * [[Ғуломалӣ Рашид]] — 2016—2024 * [[Али Абдуллоҳӣ (низомӣ)|Али Абдуллоҳӣ]] — аз 2025 == Роҳбарияти қароргоҳ == {| class="wikitable" |- ! вазифа !! шахс |- | Фармондеҳ || генерал-майор [[Али Абдуллоҳӣ (низомӣ)|Али Абдуллоҳӣ]] |- | Ҷонишини фармондеҳ || генерал [[Киюмарс Ҳайдарӣ]] |- | Муовини бозрасӣ || генерал [[Муҳаммадҷаъфар Асадӣ]]<ref>{{cite web |url=https://www.tasnimnews.com/fa/news/1397/11/11/1935666 |title=معاون بازرسی قرارگاه خاتم الانبیا |website=Tasnim News |language=fa }}</ref> |- | Муовини арзёбӣ || адмирал [[Муртазо Саффорӣ]] |- | Муовини таҳдидҳои навин || генерал [[Мустафо Изадӣ]]<ref>{{cite web |url=https://www.tabnak.ir/fa/news/668680 |title=انتصاب فرمانده قرارگاه سایبری و تهدیدات نوین |website=Tabnak |language=fa }}</ref> |- | Муовини амалиёт || генерал [[Парвиз Ҳошимӣ]] |- | Муовини омӯзиш || генерал [[Маҳмуд Чаҳорбоғӣ]] |- | Машовири фармондеҳ || генерал [[Абдулалӣ Пуршасаб]] |} == Манбаъҳо == {{эзоҳ}} [[Гурӯҳ:Ситодҳои низомӣ]] [[Гурӯҳ:Нерӯҳои мусаллаҳи Эрон]] [[Гурӯҳ:Ташкилотҳои низомии таъсисёфта дар 1983]] j9d54bdpx28cm7il9p36tbd5ehkl9h5 0 330282 1493333 1470837 2026-11-09T16:17:30Z InternetArchiveBot 30618 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1493333 wikitext text/x-wiki {{Infobox airport | ном = Фурудгоҳи байналмилалии Йогякарта | nativename = Yogyakarta International Airport | IATA = YIA | ICAO = WAHI | type = Ҷамъиятӣ | operator = PT Angkasa Pura I | city-served = [[Йогякарта]] | location = Кулон Прого, [[Йогякарта]], [[Индонезия]] | elevation-m = 27 | coordinates = {{coord|7|54|08|S|110|03|37|E|type:airport}} | website = {{URL|yogyakarta-airport.co.id}} | metric-elev = Y | metric-rwy = Y | r1-number = 09/27 | r1-length-m = 3250 | r1-surface = Асфалт }} '''Фурудгоҳи байналмилалии Йогякарта''' — фурудгоҳи байналмилалии нави [[Йогякарта]] буда, аз соли [[2020]] фаъолият мекунад.<ref>[https://yogyakarta-airport.co.id Дар бораи фурудгоҳ] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20260306104703/https://yogyakarta-airport.co.id/ |date=2026-03-06 }}. Сайти расмии фурудгоҳ.</ref> Йогякарта маркази фарҳангии [[Ява]] ва дарвозаи маконҳои таърихии [[Боробудур]] ва [[Прамбанан]] мебошад. Соли [[2023]] фурудгоҳ 6,5 миллион мусофир қабул намуд.<ref>[https://www.aci.aero/data-centre/annual-traffic-data/ Омори мусофирони ҷаҳон]. ACI World.</ref> == Таърих == === Пешина === Фурудгоҳи кӯҳнаи Адисуципто дар маркази шаҳр аз соли [[1940]] фаъолият мекард аммо иқтидори кофӣ надошт. === Фурудгоҳи нав === Фурудгоҳи нав дар соли [[2020]] дар минтақаи Кулон Прого дар соҳили баҳри Ҳинд кушода шуд. Арзиши лоиҳа 10 триллион рупия буд.<ref>[https://www.reuters.com/article/ Yogyakarta new airport]. Reuters, 2020.</ref> === Замони муосир === Фурудгоҳ иқтидори 20 миллион мусофирро дорад. Парвозҳо ба Ҷакарта, Балӣ, Сингапур ва Куала-Лумпур иҷро мешаванд. Хатти роҳи оҳан фурудгоҳро ба маркази шаҳр мепайвандад. == Авиакомпанияҳо ва хатҳои парвоз == {| class="wikitable sortable" style="font-size:90%; width:70%;" ! Ширкат !! Хатҳои асосӣ |- | [[Garuda Indonesia]] || Ҷакарта |- | [[Lion Air]] || Ҷакарта, Балӣ |- | [[AirAsia]] || Куала-Лумпур |- | [[Batik Air]] || Ҷакарта |} == Зерсохтор == === Рохҳои парвоз === {| class="wikitable" ! Рақам !! Дарозӣ (м) !! Рӯйпӯш |- | 09/27 || 3 250 || Асфалт |} === Терминалҳо === Фурудгоҳ як терминали муосир дорад ки масоҳаташ 74 000 метри мурабба мебошад. Тарҳрезиро бюрои архитектурии индонезиягӣ анҷом додааст. == Оморҳо == {| class="wikitable" |+ Шумораи мусофирон ! Сол !! Мусофирон (млн) |- | [[2020]] || 1,2 |- | [[2021]] || 2,0 |- | [[2022]] || 4,8 |- | [[2023]] || 6,5 |} == Нигаред низ == * [[Йогякарта]] * [[Индонезия]] * [[Боробудур]] * [[Прамбанан]] == Эзоҳ == {{Эзоҳ}} == Пайвандҳо == * [https://web.archive.org/web/20260306104703/https://yogyakarta-airport.co.id/ Сайти расмии фурудгоҳ] * [https://www.flightradar24.com/airport/YIA Парвозҳо дар FlightRadar24] [[Гурӯҳ:Фурудгоҳҳои Индонезия]] [[Гурӯҳ:Фурудгоҳҳои байналмилалӣ]] [[Гурӯҳ:Йогякарта]] iuw816filkrkt6qrwa1h23mekr5oaak 3 330344 1493338 1493251 2026-11-09T16:35:57Z ~2026-59239-20 165460 /* Ҳазфи нодуруст! */ Посух додан 1493338 wikitext text/x-wiki {{Хуш омадед}}[[Корбар:Шухрат Саъдиев|Шухрат Саъдиев]] 07:47, 11 апрели 2026 (UTC) == Ҳадафҳои маъмул == Ҳадафи асосии ман интишори мақолаҳо дар бораи илм ва муҳандисӣ мебошад. Ман инчунин мақсад дорам, ки дар мавзӯъҳои марбут ба забон ва фарҳанги тоҷикӣ мақолаҳо нашр кунам. Барори кор ба [[Корбар:Zosya95]] аз номи ҷамъяти Википедияи Тоҷикӣ. [[Корбар:Шухрат Саъдиев|Шухрат Саъдиев]] ([[Баҳси корбар:Шухрат Саъдиев|баҳс]]) 05:31, 16 апрели 2026 (UTC) :Раҳмати калон! [[Корбар:Zosya95|Zosya95]] ([[Баҳси корбар:Zosya95|баҳс]]) 20:29, 16 апрели 2026 (UTC) == Дастур барои корбари Википедия == Гурӯҳбандии мавзӯотӣ дар мақола Тавсияҳо ба корбар: 1.Гурӯҳбандии мавзӯотиро вобаста ба мазмуни мақола ҷустҷу кунед, (ниг. Аз забони ВК/русӣ, анг, ва диг) ва  тарҷума намуда гузоред. [[Корбар:Шухрат Саъдиев|Шухрат Саъдиев]] ([[Баҳси корбар:Шухрат Саъдиев|баҳс]]) 17:26, 27 апрели 2026 (UTC) == Мақолаҳои тарҷуманамудаатонро ислоҳ ва пурратар нависед == Тавсияҳо ба корбар: Дӯсти гиромӣ, бо мақсади викифонидани мақолаҳои нав дар ВК ба талаботи Роҳнамои Википедия риоя кунед. Нигаред: [[Саҳифаи аслӣ]] қисмати Роҳнамо, сипас → Равиши вироиши Википедия → [[Википедиа:Чӣ тавр мақола бояд сохт.Эҷоди|мақола]] ва [[Википедиа:Вироиши_мақолаҳо]] даромада бо талаботи Википедия шинос шавед ва омӯзед.Бидонед:мақолаҳои бе манбаъ  нигаред:([[Википедиа:Сарчашмаҳои муътабар]]),  яъне  бе сабти номи мақола дар Вебгоҳи Интернетӣ, ё ин ки – бе иқтибосе аз адабиёт бо таълифи ному насаби муаллиф, номи мақолаи китоб (маҷалла ва диг), ҷойи нашр кадом шаҳр, номи нашриёт, соли нашр, миқдори саҳифаҳои истифодагарди 1.Гурӯҳбандии мавзӯотиро вобаста ба мазмуни мақола ҷустҷу кунед, (ниг. Аз забони ВК/русӣ, анг, ва диг) ва  тарҷума намуда гузоред. 2. Истилоҳҳои дар мақолаатон гузоштаро ба қавсҳои чоркунҷа Ниг.[[шаҳрвандӣ]] ва диг. ҷудо кунед (онҳо пайванди забонӣ (Интервики) ба истилоҳҳои ВК/тоҷ. мешаванд.). 3. Аз поварақи ''Зудкор'' дар ВК/тоҷ. Намуна:== Эзоҳ == = Нигаред низ == + иловаи мақолаи дигари ВК/тоҷ.  истифода баред. [[Корбар:Шухрат Саъдиев|Шухрат Саъдиев]] ([[Баҳси корбар:Шухрат Саъдиев|баҳс]]) 05:59, 13 июли 2026 (UTC) == Огоҳӣ ба корбар:Zosya95 == Дӯсти гиромӣ.Тавсияҳое, ки барои бартарафу мувофиқи талаботи дастури Википедия нисбати мақолаҳо ва вироишиҳое, ки ба [[Корбар:Zosya95]] фиристода шудааст, монанди: ''Гурӯҳбандии мавзӯотӣ нест ???, Викифонидани мақола???, мавзӯи нопурраи мақолаҳо???'' (аз моҳи апрели соли 2026) ислоҳ нашудааст. Муаллифи аввалини мақолаҳо бошед камбудиҳоятонро ислоҳ кунед. Барои ислоҳ намудани кабудиҳои муайяншуда дигар корбарон вақташонро сарф намекунанд. ОГОҲИИ ҚАТЪӢ, ислоҳ кунед, ё саҳифаи корбариатон ба мӯҳлати муайян баста мешавад. [[Корбар:Шухрат Саъдиев|Шухрат Саъдиев]] ([[Баҳси корбар:Шухрат Саъдиев|баҳс]]) 07:00, 16 июли 2026 (UTC) :Салом. Фаҳмидам хатоҳоямро. Ман ҳаммаашро қайд кардам ва ислоҳ карда истодаам. [[Корбар:Zosya95|Zosya95]] ([[Баҳси корбар:Zosya95|баҳс]]) 22:37, 16 июли 2026 (UTC) == Дар ин мақола гурӯҳҳои мавзуотӣ илова нашудааст. == Дӯсти гиромӣ.Тавсияҳое, ки барои бартарафу мувофиқи талаботи дастури Википедия нисбати мақолаҳо ва вироишиҳое, ки ба [[Корбар:Zosya95]] фиристода шудааст, монанди: ''Гурӯҳбандии мавзӯотӣ нест ???'' ҳоло ҳам ислоҳ нашуда истодааст? Миқдори мақолаҳои нопурратонро аз рӯи талаботи Дастури Википедия зиёд накунед. Баъди "эҷодиёти" [[Корбар:Zosya95]] касе аз мудирони ВК вақтро сарф карда ислоҳ намекунад. ОГОҲӢ навбатӣ ба [[Корбар:Zosya95]] камбудиҳоятонро ислоҳ кунед, ё саҳифаи корбариатон ба мӯҳлати муайян баста мешавад. [[Корбар:Шухрат Саъдиев|Шухрат Саъдиев]] ([[Баҳси корбар:Шухрат Саъдиев|баҳс]]) 06:44, 17 августи 2026 (UTC) Дар ин мақола гурӯҳҳои мавзуотӣ илова нашудааст. Маънояш, яъне аз забонҳои хориҷии Wikipedia.org (Интервики) тарҷума нашудааст. Нигаред ба поварақи мақолаҳоятон: [[:Гурӯҳ:Википедиа:Мақолаҳои бе гурӯҳ]]<nowiki/>ро бубинед. Мақоларо тарҷумаву пайванд кунед. [[Корбар:Шухрат Саъдиев|Шухрат Саъдиев]] ([[Баҳси корбар:Шухрат Саъдиев|баҳс]]) 04:33, 20 августи 2026 (UTC) == Ҳазфи нодуруст! == Салом [[Корбар:Zosya95|Zosya95]]! Лутфан шаблонҳои актуалӣ ва кории гиёҳшинохтиро (ба монанди <code>Шаблон:Irideae</code>) ба ҳазф нагузоред. Ин шаблонҳо барои таксономия ва ҷадвалҳои гиёҳон лозиманд. Агар пешниҳоде дар бораи таҳрир ё кӯчонидани номи онҳо дошта бошед, метавонед дар саҳифаи баҳси худи шаблонҳо ё [[Википедия:Қаҳвахона|Қаҳвахона]] нависед. Ташаккур! --[[Корбар:VASHGIRD|Дӯстмурод Саид]] ([[Баҳси корбар:VASHGIRD|баҳс]]) 06:24, 20 октябри 2026 (UTC) :Салом Дӯстмурод Саид, :Ман пеш аз он ки онро барои ҳазф пешниҳод кардан, 1 саҳифае, ки онро истифода мебурд ба дигар шаблон пайваст карда будам. Сабаби ба ҳазф гузоштанам ин буд, ки Irideae ин триба аст, яъне яке аз шохаҳои ноасоси таксономӣ ва чун дар тоҷикӣ ин номгузорӣ нашудааст, ман авлоди Савсан (Iris)-ро бо оилаи Савсаниҳо (Iridaceae) пайвастам. Ҳамин сабаб барои Шаблон:Irideae. Раҳмат [[Корбар:Zosya95|Zosya95]] ([[Баҳси корбар:Zosya95|баҳс]]) 14:59, 20 октябри 2026 (UTC) :Ин шаблонро низ барои ҳазф гузоштам, чун аз рӯи систематикаи муосир, Шаблон:Liliopsida ба Шаблон:Monocots номаш иваз карда шудааст. Ҳамаи (5) шаблонҳояшро низ иваз кардам, то мақолаҳо вайрон нашаванд. Раҳмат! [[Корбар:Zosya95|Zosya95]] ([[Баҳси корбар:Zosya95|баҳс]]) 19:12, 20 октябри 2026 (UTC) ::Ҳангоми як шаблонро ба ҳазф гузоштани шумо садҳо мақолае ки ба ин шаблон пайван доранд, вайрон мешаванд. Лутфан дар ҳоли ҳозир ба шаблонҳои мавҷуд кор нагиред, то ки сохтори мақолаҳои дуруст кор кунад, баъдан ҳамаи шаблонҳоро навсозӣ мекунем, ки ҳеч мақолае халалдор намешавад. [[Корбар:VASHGIRD|Дӯстмурод Саид]] ([[Баҳси корбар:VASHGIRD|баҳс]]) 03:09, 21 октябри 2026 (UTC) :::Салом! Пешниҳод кардани шаблон барои ҳазф худ аз худ боиси вайрон шудани мақолаҳо намешавад. Агар шаблон дуруст бошаду пеш аз ҳазфи он ҳамаи пайвандҳо ва вобастагиҳояш ба шаблонҳои мувофиқ гузаронида шуда бошанд, ҳазфи он набояд ба сохтори мақолаҳо таъсир расонад. :::Ман пеш аз пешниҳоди ҳазф шаблонҳои вобастаро санҷида, пайвандҳои онҳоро иваз кардам. Агар ягон мақола ё шаблон ҳанӯз аз онҳо вобаста бошаду пас аз вироиши ман вайрон шуда бошанд, лутфан нишон диҳед, то ислоҳ кунам. Аммо нигоҳ доштани шаблонҳои кӯҳна ё нолозим ба нофаҳмию корбурди маълумоти кӯҳна оварда мерасонад, зеро ҳадафи ин тағйирот навсозӣ ва ба низом даровардани сохтори таксономӣ аз рӯи систематикаи муосир мебошад. [[Корбар:Zosya95|Zosya95]] ([[Баҳси корбар:Zosya95|баҳс]]) 04:07, 21 октябри 2026 (UTC) :::Ман Саид Аброр Нурӣ Паёбари Ҷумҳурии Тоҷикистон чаро саҳифа ман ро Бе ӣиҷозат ман ба ҳазф шуд бо тӯ мегӯянд, кӣи тӯуро ӣиҷозат саҳифаи ман ро тӣи аблаҳ Файзободӣ Мақолаи Қурғанистон Асосгузори Бин Давлат Мастура Орӣфзода [[Вижа:Ҳиссагузориҳо/~2026-59239-20|~2026-59239-20]] ([[Баҳси корбар:~2026-59239-20|talk]]) 16:35, 9 ноябри 2026 (UTC) 4ehdtse50b50d2ehc3o0un886hr8cd0 1493342 1493338 2026-11-09T17:19:40Z VASHGIRD 8035 Вироиши [[Special:Contributions/~2026-59239-20|~2026-59239-20]] ([[User talk:~2026-59239-20|Баҳс]]) вогардонида шуд ба охирин тағйире, ки [[User:VASHGIRD|VASHGIRD]] анҷом дода буд 1492287 wikitext text/x-wiki {{Хуш омадед}}[[Корбар:Шухрат Саъдиев|Шухрат Саъдиев]] 07:47, 11 апрели 2026 (UTC) == Ҳадафҳои маъмул == Ҳадафи асосии ман интишори мақолаҳо дар бораи илм ва муҳандисӣ мебошад. Ман инчунин мақсад дорам, ки дар мавзӯъҳои марбут ба забон ва фарҳанги тоҷикӣ мақолаҳо нашр кунам. Барори кор ба [[Корбар:Zosya95]] аз номи ҷамъяти Википедияи Тоҷикӣ. [[Корбар:Шухрат Саъдиев|Шухрат Саъдиев]] ([[Баҳси корбар:Шухрат Саъдиев|баҳс]]) 05:31, 16 апрели 2026 (UTC) :Раҳмати калон! [[Корбар:Zosya95|Zosya95]] ([[Баҳси корбар:Zosya95|баҳс]]) 20:29, 16 апрели 2026 (UTC) == Дастур барои корбари Википедия == Гурӯҳбандии мавзӯотӣ дар мақола Тавсияҳо ба корбар: 1.Гурӯҳбандии мавзӯотиро вобаста ба мазмуни мақола ҷустҷу кунед, (ниг. Аз забони ВК/русӣ, анг, ва диг) ва  тарҷума намуда гузоред. [[Корбар:Шухрат Саъдиев|Шухрат Саъдиев]] ([[Баҳси корбар:Шухрат Саъдиев|баҳс]]) 17:26, 27 апрели 2026 (UTC) == Мақолаҳои тарҷуманамудаатонро ислоҳ ва пурратар нависед == Тавсияҳо ба корбар: Дӯсти гиромӣ, бо мақсади викифонидани мақолаҳои нав дар ВК ба талаботи Роҳнамои Википедия риоя кунед. Нигаред: [[Саҳифаи аслӣ]] қисмати Роҳнамо, сипас → Равиши вироиши Википедия → [[Википедиа:Чӣ тавр мақола бояд сохт.Эҷоди|мақола]] ва [[Википедиа:Вироиши_мақолаҳо]] даромада бо талаботи Википедия шинос шавед ва омӯзед.Бидонед:мақолаҳои бе манбаъ  нигаред:([[Википедиа:Сарчашмаҳои муътабар]]),  яъне  бе сабти номи мақола дар Вебгоҳи Интернетӣ, ё ин ки – бе иқтибосе аз адабиёт бо таълифи ному насаби муаллиф, номи мақолаи китоб (маҷалла ва диг), ҷойи нашр кадом шаҳр, номи нашриёт, соли нашр, миқдори саҳифаҳои истифодагарди 1.Гурӯҳбандии мавзӯотиро вобаста ба мазмуни мақола ҷустҷу кунед, (ниг. Аз забони ВК/русӣ, анг, ва диг) ва  тарҷума намуда гузоред. 2. Истилоҳҳои дар мақолаатон гузоштаро ба қавсҳои чоркунҷа Ниг.[[шаҳрвандӣ]] ва диг. ҷудо кунед (онҳо пайванди забонӣ (Интервики) ба истилоҳҳои ВК/тоҷ. мешаванд.). 3. Аз поварақи ''Зудкор'' дар ВК/тоҷ. Намуна:== Эзоҳ == = Нигаред низ == + иловаи мақолаи дигари ВК/тоҷ.  истифода баред. [[Корбар:Шухрат Саъдиев|Шухрат Саъдиев]] ([[Баҳси корбар:Шухрат Саъдиев|баҳс]]) 05:59, 13 июли 2026 (UTC) == Огоҳӣ ба корбар:Zosya95 == Дӯсти гиромӣ.Тавсияҳое, ки барои бартарафу мувофиқи талаботи дастури Википедия нисбати мақолаҳо ва вироишиҳое, ки ба [[Корбар:Zosya95]] фиристода шудааст, монанди: ''Гурӯҳбандии мавзӯотӣ нест ???, Викифонидани мақола???, мавзӯи нопурраи мақолаҳо???'' (аз моҳи апрели соли 2026) ислоҳ нашудааст. Муаллифи аввалини мақолаҳо бошед камбудиҳоятонро ислоҳ кунед. Барои ислоҳ намудани кабудиҳои муайяншуда дигар корбарон вақташонро сарф намекунанд. ОГОҲИИ ҚАТЪӢ, ислоҳ кунед, ё саҳифаи корбариатон ба мӯҳлати муайян баста мешавад. [[Корбар:Шухрат Саъдиев|Шухрат Саъдиев]] ([[Баҳси корбар:Шухрат Саъдиев|баҳс]]) 07:00, 16 июли 2026 (UTC) :Салом. Фаҳмидам хатоҳоямро. Ман ҳаммаашро қайд кардам ва ислоҳ карда истодаам. [[Корбар:Zosya95|Zosya95]] ([[Баҳси корбар:Zosya95|баҳс]]) 22:37, 16 июли 2026 (UTC) == Дар ин мақола гурӯҳҳои мавзуотӣ илова нашудааст. == Дӯсти гиромӣ.Тавсияҳое, ки барои бартарафу мувофиқи талаботи дастури Википедия нисбати мақолаҳо ва вироишиҳое, ки ба [[Корбар:Zosya95]] фиристода шудааст, монанди: ''Гурӯҳбандии мавзӯотӣ нест ???'' ҳоло ҳам ислоҳ нашуда истодааст? Миқдори мақолаҳои нопурратонро аз рӯи талаботи Дастури Википедия зиёд накунед. Баъди "эҷодиёти" [[Корбар:Zosya95]] касе аз мудирони ВК вақтро сарф карда ислоҳ намекунад. ОГОҲӢ навбатӣ ба [[Корбар:Zosya95]] камбудиҳоятонро ислоҳ кунед, ё саҳифаи корбариатон ба мӯҳлати муайян баста мешавад. [[Корбар:Шухрат Саъдиев|Шухрат Саъдиев]] ([[Баҳси корбар:Шухрат Саъдиев|баҳс]]) 06:44, 17 августи 2026 (UTC) Дар ин мақола гурӯҳҳои мавзуотӣ илова нашудааст. Маънояш, яъне аз забонҳои хориҷии Wikipedia.org (Интервики) тарҷума нашудааст. Нигаред ба поварақи мақолаҳоятон: [[:Гурӯҳ:Википедиа:Мақолаҳои бе гурӯҳ]]<nowiki/>ро бубинед. Мақоларо тарҷумаву пайванд кунед. [[Корбар:Шухрат Саъдиев|Шухрат Саъдиев]] ([[Баҳси корбар:Шухрат Саъдиев|баҳс]]) 04:33, 20 августи 2026 (UTC) == Ҳазфи нодуруст! == Салом [[Корбар:Zosya95|Zosya95]]! Лутфан шаблонҳои актуалӣ ва кории гиёҳшинохтиро (ба монанди <code>Шаблон:Irideae</code>) ба ҳазф нагузоред. Ин шаблонҳо барои таксономия ва ҷадвалҳои гиёҳон лозиманд. Агар пешниҳоде дар бораи таҳрир ё кӯчонидани номи онҳо дошта бошед, метавонед дар саҳифаи баҳси худи шаблонҳо ё [[Википедия:Қаҳвахона|Қаҳвахона]] нависед. Ташаккур! --[[Корбар:VASHGIRD|Дӯстмурод Саид]] ([[Баҳси корбар:VASHGIRD|баҳс]]) 06:24, 20 октябри 2026 (UTC) :Салом Дӯстмурод Саид, :Ман пеш аз он ки онро барои ҳазф пешниҳод кардан, 1 саҳифае, ки онро истифода мебурд ба дигар шаблон пайваст карда будам. Сабаби ба ҳазф гузоштанам ин буд, ки Irideae ин триба аст, яъне яке аз шохаҳои ноасоси таксономӣ ва чун дар тоҷикӣ ин номгузорӣ нашудааст, ман авлоди Савсан (Iris)-ро бо оилаи Савсаниҳо (Iridaceae) пайвастам. Ҳамин сабаб барои Шаблон:Irideae. Раҳмат [[Корбар:Zosya95|Zosya95]] ([[Баҳси корбар:Zosya95|баҳс]]) 14:59, 20 октябри 2026 (UTC) :Ин шаблонро низ барои ҳазф гузоштам, чун аз рӯи систематикаи муосир, Шаблон:Liliopsida ба Шаблон:Monocots номаш иваз карда шудааст. Ҳамаи (5) шаблонҳояшро низ иваз кардам, то мақолаҳо вайрон нашаванд. Раҳмат! [[Корбар:Zosya95|Zosya95]] ([[Баҳси корбар:Zosya95|баҳс]]) 19:12, 20 октябри 2026 (UTC) ::Ҳангоми як шаблонро ба ҳазф гузоштани шумо садҳо мақолае ки ба ин шаблон пайван доранд, вайрон мешаванд. Лутфан дар ҳоли ҳозир ба шаблонҳои мавҷуд кор нагиред, то ки сохтори мақолаҳои дуруст кор кунад, баъдан ҳамаи шаблонҳоро навсозӣ мекунем, ки ҳеч мақолае халалдор намешавад. [[Корбар:VASHGIRD|Дӯстмурод Саид]] ([[Баҳси корбар:VASHGIRD|баҳс]]) 03:09, 21 октябри 2026 (UTC) :::Салом! Пешниҳод кардани шаблон барои ҳазф худ аз худ боиси вайрон шудани мақолаҳо намешавад. Агар шаблон дуруст бошаду пеш аз ҳазфи он ҳамаи пайвандҳо ва вобастагиҳояш ба шаблонҳои мувофиқ гузаронида шуда бошанд, ҳазфи он набояд ба сохтори мақолаҳо таъсир расонад. :::Ман пеш аз пешниҳоди ҳазф шаблонҳои вобастаро санҷида, пайвандҳои онҳоро иваз кардам. Агар ягон мақола ё шаблон ҳанӯз аз онҳо вобаста бошаду пас аз вироиши ман вайрон шуда бошанд, лутфан нишон диҳед, то ислоҳ кунам. Аммо нигоҳ доштани шаблонҳои кӯҳна ё нолозим ба нофаҳмию корбурди маълумоти кӯҳна оварда мерасонад, зеро ҳадафи ин тағйирот навсозӣ ва ба низом даровардани сохтори таксономӣ аз рӯи систематикаи муосир мебошад. [[Корбар:Zosya95|Zosya95]] ([[Баҳси корбар:Zosya95|баҳс]]) 04:07, 21 октябри 2026 (UTC) 9bq8j9ojax3lp19focy1h0csqg1x1ol 0 330444 1493337 1470868 2026-11-09T16:30:45Z InternetArchiveBot 30618 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1493337 wikitext text/x-wiki {{Infobox airport | ном = Фурудгоҳи байналмилалии Уҳан Тянхэ | nativename = 武汉天河国际机场 | IATA = WUH | ICAO = ZHHH | type = Ҷамъиятӣ | operator = Hubei Airport Group | city-served = [[Уҳан]] | location = [[Уҳан]], [[Ҷумҳурии Мардумии Чин|Чин]] | elevation-m = 34 | coordinates = {{coord|30|46|25|N|114|12|29|E|type:airport}} | website = {{URL|whairport.com}} | metric-elev = Y | metric-rwy = Y | r1-number = 04L/22R | r1-length-m = 3400 | r1-surface = Бетон | r2-number = 04R/22L | r2-length-m = 3600 | r2-surface = Бетон }} '''Фурудгоҳи байналмилалии Уҳан Тянхэ''' — фурудгоҳи байналмилалии [[Уҳан]] — маркази устони [[Хубей]] ва яке аз бузургтарин шаҳрҳои марказии [[Ҷумҳурии Мардумии Чин|Чин]] мебошад.<ref>[https://www.whairport.com Дар бораи фурудгоҳ] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20260418125448/http://www.whairport.com/ |date=2026-04-18 }}. Hubei Airport Group.</ref> Уҳан маркази муҳими нақлиётии Чин дар талоқии дарёҳои Янтсзи ва Ханшуй мебошад. Соли [[2019]] фурудгоҳ 27,7 миллион мусофир қабул намуд.<ref>[https://www.aci.aero/data-centre/annual-traffic-data/ Омори мусофирони ҷаҳон]. ACI World.</ref> == Таърих == === Солҳои аввал === Фурудгоҳ дар соли [[1995]] кушода шуд ва ҷойгузини фурудгоҳи кӯҳнаи Наньху гардид. Уҳан яке аз бузургтарин шаҳрҳои марказии Чин бо зиёда аз 11 миллион аҳолӣ мебошад. === Тараққиёт === Терминали 2 дар соли [[2008]] ва терминали 3 дар соли [[2017]] кушода шуд. Терминали 3 бо тарҳи «ақоби парвозкунанда» маъруф аст.<ref>[https://www.reuters.com/article/ Wuhan T3 phoenix design]. Reuters, 2017.</ref> Рохи парвози дуюм дар соли [[2016]] ба истифода дода шуд. === Замони муосир === Фурудгоҳ маркази ҳавоии марказии Чин мебошад. Парвозҳо ба Пекин, Шанхай, Гуанҷжоу, Токио, Сингапур, Бангкок ва шаҳрҳои Аврупо иҷро мешаванд. Дар соли [[2020]] Уҳан маркази пандемияи [[COVID-19]] буд ва фурудгоҳ 76 рӯз баста шуд. == Авиакомпанияҳо ва хатҳои парвоз == {| class="wikitable sortable" style="font-size:90%; width:70%;" ! Ширкат !! Хатҳои асосӣ |- | [[China Southern Airlines]] || Пекин, Гуанҷжоу, Шанхай |- | [[China Eastern Airlines]] || Шанхай, Куньмин |- | [[Hainan Airlines]] || Пекин, Хайкоу |- | [[Air China]] || Пекин, Чэнду |- | [[Korean Air]] || Сеул |- | [[Thai Smile]] || Бангкок |} == Зерсохтор == === Рохҳои парвоз === {| class="wikitable" ! Рақам !! Дарозӣ (м) !! Рӯйпӯш |- | 04L/22R || 3 400 || Бетон |- | 04R/22L || 3 600 || Бетон |} === Терминалҳо === Фурудгоҳ се терминал дорад. Терминали 3 дар соли [[2017]] кушода шуд ва аз нигоҳи меъморӣ «ақоби парвозкунанда» номида мешавад. Хатти метрои 2 фурудгоҳро ба маркази Уҳан мепайвандад. == Оморҳо == {| class="wikitable" |+ Шумораи мусофирон ! Сол !! Мусофирон (млн) |- | [[2016]] || 20,7 |- | [[2017]] || 23,1 |- | [[2018]] || 24,9 |- | [[2019]] || 27,7 |} == Нигаред низ == * [[Уҳан]] * [[Хубей]] * [[Ҷумҳурии Мардумии Чин|Чин]] == Эзоҳ == {{Эзоҳ}} == Пайвандҳо == * [https://www.whairport.com Сайти расмии фурудгоҳ] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20260418125448/http://www.whairport.com/ |date=2026-04-18 }} * [https://www.flightradar24.com/airport/WUH Парвозҳо дар FlightRadar24] [[Гурӯҳ:Фурудгоҳҳои Чин]] [[Гурӯҳ:Фурудгоҳҳои байналмилалӣ]] [[Гурӯҳ:Уҳан]] 4c5tz7jib84u33zlovbeb410a9pukbt 0 330452 1493335 1470852 2026-11-09T16:22:47Z InternetArchiveBot 30618 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1493335 wikitext text/x-wiki {{Infobox airport | ном = Фурудгоҳи байналмилалии Наҷаф | nativename = مطار النجف الأشرف الدولي | IATA = NJF | ICAO = ORNI | type = Ҷамъиятӣ | operator = Al-Najaf Al-Ashraf International Airport Company | city-served = [[Наҷаф]] | location = [[Наҷаф]], [[Ироқ]] | elevation-m = 54 | coordinates = {{coord|31|59|34|N|44|24|22|E|type:airport}} | website = {{URL|najafairport.com}} | metric-elev = Y | metric-rwy = Y | r1-number = 14/32 | r1-length-m = 3000 | r1-surface = Асфалт }} '''Фурудгоҳи байналмилалии Наҷаф''' — фурудгоҳи байналмилалии [[Наҷаф]] — яке аз муқаддастарин шаҳрҳои [[шиа]] ва макони мақбараи [[Имом Алӣ]] мебошад.<ref>[https://www.najafairport.com Дар бораи фурудгоҳ] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20260122135019/http://najafairport.com/ |date=2026-01-22 }}. Сайти расмии фурудгоҳ.</ref> Наҷаф ҳар сол миллионҳо зиёраткунанда аз тамоми ҷаҳон қабул мекунад. Соли [[2019]] фурудгоҳ 5,0 миллион мусофир қабул намуд.<ref>[https://www.aci.aero/data-centre/annual-traffic-data/ Омори мусофирони ҷаҳон]. ACI World.</ref> == Таърих == === Солҳои аввал === Фурудгоҳ дар соли [[2008]] кушода шуд. Наҷаф макони мақбараи Имом Алӣ ибни Абӯтолиб — халифаи чорум ва имоми аввали шиаён мебошад. === Тараққиёт === Терминал дар солҳои 2010-ум навсозӣ шуд. Шумораи мусофирон бо рушди зиёрати мазҳабӣ зиёд шуд.<ref>[https://www.reuters.com/article/ Najaf airport pilgrims]. Reuters, 2015.</ref> === Замони муосир === Фурудгоҳ дарвозаи асосии зиёраткунандагони Наҷаф ва [[Карбало]] мебошад. Дар мавсими [[Арбаин]] (40-рӯзагии шаҳодати Имом Ҳусейн) миллионҳо зиёраткунанда меоянд. Парвозҳо ба Теҳрон, Машҳад, Бағдод, Кувайт ва Баҳрайн иҷро мешаванд. == Авиакомпанияҳо ва хатҳои парвоз == {| class="wikitable sortable" style="font-size:90%; width:70%;" ! Ширкат !! Хатҳои асосӣ |- | [[Iraqi Airways]] || Бағдод, Теҳрон |- | [[Iran Air]] || Теҳрон, Машҳад |- | [[Mahan Air]] || Теҳрон, Исфаҳон |- | [[Kuwait Airways]] || Кувайт |- | [[Jazeera Airways]] || Кувайт |} == Зерсохтор == === Рохҳои парвоз === {| class="wikitable" ! Рақам !! Дарозӣ (м) !! Рӯйпӯш |- | 14/32 || 3 000 || Асфалт |} === Терминалҳо === Фурудгоҳ як терминал дорад. Дар мавсими зиёрат терминалҳои муваққатӣ илова мешаванд. Фурудгоҳ дар 8 км аз маркази Наҷаф ҷойгир аст. == Оморҳо == {| class="wikitable" |+ Шумораи мусофирон ! Сол !! Мусофирон (млн) |- | [[2016]] || 3,0 |- | [[2017]] || 3,8 |- | [[2018]] || 4,5 |- | [[2019]] || 5,0 |} == Нигаред низ == * [[Наҷаф]] * [[Ироқ]] * [[Имом Алӣ]] * [[Карбало]] == Эзоҳ == {{Эзоҳ}} == Пайвандҳо == * [https://web.archive.org/web/20260122135019/http://najafairport.com/ Сайти расмии фурудгоҳ] * [https://www.flightradar24.com/airport/NJF Парвозҳо дар FlightRadar24] [[Гурӯҳ:Фурудгоҳҳои Ироқ]] [[Гурӯҳ:Фурудгоҳҳои байналмилалӣ]] [[Гурӯҳ:Наҷаф]] snyty9xuueuzmqu0dzm03djtslp6bot 0 330792 1493336 1471019 2026-11-09T16:24:07Z InternetArchiveBot 30618 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1493336 wikitext text/x-wiki {{Infobox airport | ном = Фурудгоҳи байналмилалии Силвио Петтиросси | nativename = Aeropuerto Internacional Silvio Pettirossi | IATA = ASU | ICAO = SGAS | type = Ҷамъиятӣ | operator = DINAC | city-served = [[Асунсион]] | location = [[Асунсион]], [[Парагвай]] | elevation-m = 84 | coordinates = {{coord|25|14|24|S|57|31|05|W|type:airport}} | website = {{URL|dinac.gov.py}} | metric-elev = Y | metric-rwy = Y | r1-number = 02/20 | r1-length-m = 3353 | r1-surface = Бетон }} '''Фурудгоҳи байналмилалии Силвио Петтиросси''' — фурудгоҳи байналмилалии [[Асунсион]] — пойтахти [[Парагвай]] мебошад.<ref>[https://www.dinac.gov.py Дар бораи фурудгоҳ] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20200519170908/http://www.dinac.gov.py/ |date=2020-05-19 }}. DINAC.</ref> Фурудгоҳ ба номи Силвио Петтиросси — аввалин ҳавонаварди парагвайӣ — номгузорӣ шудааст. Дар соли [[2023]] 2 миллион мусофир хизмат расонд.<ref>[https://www.aci.aero/data-centre/annual-traffic-data/ Омори мусофирони ҷаҳон]. ACI World.</ref> Асунсион яке аз кӯҳантарин шаҳрҳои Амрикои Ҷанубӣ мебошад. == Таърих == === Солҳои аввал === Фурудгоҳ дар соли [[1940]] кушода шуд. Асунсион дар соҳили дарёи [[Парагвай (дарё)|Парагвай]] ҷойгир аст ва аз соли [[1537]] маркази кишвар мебошад. === Тараққиёт === Терминали нав дар соли [[1990]] кушода шуд. Дар солҳои [[2010]]-ум навсозии терминал иҷро шуд ва иқтидор ба 3 миллион мусофир расонд.<ref>[https://www.reuters.com/article/ Asuncion airport renovation]. Reuters.</ref> === Замони муосир === Фурудгоҳ парвозҳо ба шаҳрҳои Амрикои Ҷанубӣ ва Панама дорад. Парагвай як кишвари дохилӣ (бе дастрасӣ ба баҳр) мебошад ва фурудгоҳ нақши муҳим дар алоқаи байналмилалӣ дорад. == Авиакомпанияҳо ва хатҳои парвоз == {| class="wikitable sortable" style="font-size:90%; width:70%;" ! Ширкат !! Хатҳои асосӣ |- | [[LATAM Paraguay]] || Сан-Паулу, Сантяго, Лима |- | [[Copa Airlines]] || Панама |- | [[Avianca]] || Богота |- | [[Azul Brazilian Airlines]] || Сан-Паулу |- | [[Aerolíneas Argentinas]] || Буэнос-Айрес |- | [[Paranair]] || Буэнос-Айрес, Сьюдад-дел-Эсте |} == Зерсохтор == === Рохҳои парвоз === {| class="wikitable" ! Рақам !! Дарозӣ (м) !! Рӯйпӯш |- | 02/20 || 3 353 || Бетон |} === Терминалҳо === Фурудгоҳ як терминал дорад бо бахшҳои дохилӣ ва байналмилалӣ. Автобус ва таксиҳо фурудгоҳро ба маркази Асунсион дар 30 дақиқа мепайвандад. == Оморҳо == {| class="wikitable" |+ Шумораи мусофирон ! Сол !! Мусофирон (млн) |- | [[2019]] || 1,9 |- | [[2020]] || 0,5 |- | [[2021]] || 1,0 |- | [[2023]] || 2,0 |} == Нигаред низ == * [[Асунсион]] * [[Парагвай]] * [[Парагвай (дарё)|Дарёи Парагвай]] == Эзоҳ == {{Эзоҳ}} == Пайвандҳо == * [https://web.archive.org/web/20200519170908/http://www.dinac.gov.py/ Сайти расмии фурудгоҳ] * [https://www.flightradar24.com/airport/ASU Парвозҳо дар FlightRadar24] [[Гурӯҳ:Фурудгоҳҳои Парагвай]] [[Гурӯҳ:Фурудгоҳҳои байналмилалӣ]] [[Гурӯҳ:Асунсион]] 924l7j7oat485kyy4ek8k7is8x6t70j 0 331129 1493339 1470315 2026-11-09T16:39:29Z InternetArchiveBot 30618 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1493339 wikitext text/x-wiki {{Infobox airport | ном = Фурудгоҳи байналмилалии Ҳавари Бумедйен | nativename = مطار هواري بومدين الدولي | IATA = ALG | ICAO = DAAG | type = Ҷамъиятӣ | operator = Société de Gestion des Services et Infrastructures Aéroportuaires | city-served = [[Алҷазоир (шаҳр)|Алҷазоир]] | location = [[Дор-ул-Байзо]], [[Алҷазоир (шаҳр)|Алҷазоир]], [[Алҷазоир]] | elevation-m = 25 | coordinates = {{coord|36|41|27|N|03|12|55|E|type:airport}} | website = {{URL|egsa-alger.dz}} | metric-elev = Y | metric-rwy = Y | r1-number = 09/27 | r1-length-m = 3500 | r1-surface = Бетон | r2-number = 05/23 | r2-length-m = 3000 | r2-surface = Бетон }} '''Фурудгоҳи байналмилалии Ҳавари Бумедйен''' — фурудгоҳи байналмилалии [[Алҷазоир (шаҳр)|Алҷазоир]] — пойтахти [[Алҷазоир]] мебошад.<ref>[https://www.egsa-alger.dz Дар бораи фурудгоҳ] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20260430002226/https://www.egsa-alger.dz/ |date=2026-04-30 }}. SGSIA.</ref> Фурудгоҳ ба номи Ҳавари Бумедйен — Президенти Алҷазоир номгузорӣ шудааст ва дар соли [[2023]] зиёда аз 7 миллион мусофир хизмат расонд.<ref>[https://www.aci.aero/data-centre/annual-traffic-data/ Омори мусофирони ҷаҳон]. ACI World.</ref> Фурудгоҳ маркази асосии [[Air Algérie]] мебошад. == Таърих == === Солҳои аввал === Фурудгоҳ дар соли [[1924]] кушода шуд. Дар давраи мустамликаи Фаронса ҳамчун маркази ҳарбӣ ва ғайринизомӣ истифода мешуд. === Тараққиёт === Пас аз вафоти Президент Бумедйен дар соли [[1979]] фурудгоҳ ба номи ӯ номгузорӣ шуд. Терминали 1 — терминали байналмилалии нав — дар соли [[2006]] кушода шуд.<ref>[https://www.reuters.com/article/ Algiers airport new terminal]. Reuters, 2006.</ref> Терминали 2 дар соли [[2019]] васеъ карда шуд. === Замони муосир === Фурудгоҳ маркази асосии Air Algérie мебошад. Парвозҳо ба зиёда аз 50 самт дар Аврупо, Африқо, Шарқи Миёна ва Амрикои Шимолӣ иҷро мешаванд. Метрои Алҷазоир то фурудгоҳ дар нақшаи дарозмуддат аст. == Авиакомпанияҳо ва хатҳои парвоз == {| class="wikitable sortable" style="font-size:90%; width:70%;" ! Ширкат !! Хатҳои асосӣ |- | [[Air Algérie]] || Париж, Лондон, Истанбул, Дубай |- | [[Air France]] || Париж |- | [[Lufthansa]] || Франкфурт |- | [[Turkish Airlines]] || Истанбул |- | [[Iberia]] || Мадрид |- | [[Tunisair]] || Тунис |} == Зерсохтор == === Рохҳои парвоз === {| class="wikitable" ! Рақам !! Дарозӣ (м) !! Рӯйпӯш |- | 09/27 || 3 500 || Бетон |- | 05/23 || 3 000 || Бетон |} === Терминалҳо === Фурудгоҳ се терминал дорад: T1 (байналмилалӣ), T2 (дохилӣ) ва T3 (Ҳаҷ ва парвозҳои чартерӣ). Терминалҳоро автобуси шаттл пайваст мекунад. == Оморҳо == {| class="wikitable" |+ Шумораи мусофирон ! Сол !! Мусофирон (млн) |- | [[2019]] || 8,3 |- | [[2020]] || 1,9 |- | [[2021]] || 3,2 |- | [[2023]] || 7,0 |} == Нигаред низ == * [[Алҷазоир (шаҳр)|Алҷазоир]] * [[Алҷазоир]] * [[Air Algérie]] == Эзоҳ == {{Эзоҳ}} == Пайвандҳо == * [https://web.archive.org/web/20260430002226/https://www.egsa-alger.dz/ Сайти расмии фурудгоҳ] * [https://www.flightradar24.com/airport/ALG Парвозҳо дар FlightRadar24] [[Гурӯҳ:Фурудгоҳҳои Алҷазоир]] [[Гурӯҳ:Фурудгоҳҳои байналмилалӣ]] [[Гурӯҳ:Алҷазоир (шаҳр)]] 97s0dix4778il6vtso4v4e4g5qwapta 0 331331 1493334 1475547 2026-11-09T16:18:18Z InternetArchiveBot 30618 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1493334 wikitext text/x-wiki {{Infobox airport | ном = Фурудгоҳи байналмилалии Кинг Шака | nativename = King Shaka International Airport | IATA = DUR | ICAO = FALE | type = Ҷамъиятӣ | operator = Airports Company South Africa | city-served = [[Дурбан]] | location = [[Ла-Меркӣ]], наздикии [[Дурбан]], [[КваЗулу-Натал]], [[Африқои Ҷанубӣ]] | elevation-m = 90 | coordinates = {{coord|29|36|52|S|31|07|10|E|type:airport}} | website = {{URL|kingshakainternational.co.za}} | metric-elev = Y | metric-rwy = Y | r1-number = 06/24 | r1-length-m = 3700 | r1-surface = Бетон }} '''Фурудгоҳи байналмилалии Кинг Шака''' — фурудгоҳи асосии [[Дурбан]] дар музофоти [[КваЗулу-Натал]]и [[Африқои Ҷанубӣ]] мебошад.<ref>[https://www.kingshakainternational.co.za Дар бораи фурудгоҳ] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20260514092823/https://kingshakainternational.co.za/ |date=2026-05-14 }}. ACSA.</ref> Фурудгоҳ ба номи [[Шака|Шакаи Зулу]] — подшоҳи машҳури зулуҳо номгузорӣ шудааст ва дар соли [[2023]] зиёда аз 5,5 миллион мусофир хизмат расонд.<ref>[https://www.aci.aero/data-centre/annual-traffic-data/ Омори мусофирони ҷаҳон]. ACI World.</ref> Фурудгоҳ дар соли [[2010]] ҷойгузини Фурудгоҳи кӯҳнаи Дурбан шуд. == Таърих == === Солҳои аввал === Фурудгоҳи кӯҳнаи байналмилалии Дурбан то соли [[2010]] кор мекард, аммо иқтидори он маҳдуд буд. Сохтмони фурудгоҳи нав дар Ла-Меркӣ, тақрибан 35 км шимолтар аз маркази Дурбан, оғоз ёфт. === Тараққиёт === Фурудгоҳи нав дар моҳи майи соли [[2010]], каме пеш аз [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2010]], кушода шуд.<ref>[https://www.bbc.com/news/10122077 King Shaka airport opens]{{Пайванди мурда|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. BBC, 2010.</ref> Терминали нав иқтидори зиёда аз 7,5 миллион мусофир дар як сол дорад ва имкони тавсеа ба 45 миллионро дорад. === Замони муосир === Фурудгоҳ парвозҳои дохилӣ ба [[Йоханнесбург]], [[Кейптаун]] ва дигар шаҳрҳои Африқои Ҷанубӣ, инчунин парвозҳои байналмилалӣ ба [[Дубай]], [[Доҳа]] ва шаҳрҳои минтақаро қабул мекунад. Фурудгоҳ инчунин минтақаи озоди иқтисодии Dube TradePort-ро дар бар мегирад. == Авиакомпанияҳо ва хатҳои парвоз == {| class="wikitable sortable" style="font-size:90%; width:70%;" ! Ширкат !! Хатҳои асосӣ |- | [[FlySafair]] || Йоханнесбург, Кейптаун, Порт-Элизабет |- | [[South African Airways]] || Йоханнесбург |- | [[Airlink (ширкати ҳавоӣ)|Airlink]] || Йоханнесбург, Кейптаун |- | [[Emirates]] || Дубай |- | [[Qatar Airways]] || Доҳа |- | [[Lift (ширкати ҳавоӣ)|Lift]] || Йоханнесбург, Кейптаун |} == Зерсохтор == === Рохҳои парвоз === {| class="wikitable" ! Рақам !! Дарозӣ (м) !! Рӯйпӯш |- | 06/24 || 3 700 || Бетон |} === Терминалҳо === Фурудгоҳ як терминали бузург дорад, ки дар соли [[2010]] кушода шудааст. Терминал бо тарҳи муосир сохта шудааст ва қисми лоиҳаи бузурги Dube TradePort — минтақаи логистикӣ ва саноатӣ — мебошад. == Оморҳо == {| class="wikitable" |+ Шумораи мусофирон ! Сол !! Мусофирон (млн) |- | [[2019]] || 6,4 |- | [[2020]] || 2,5 |- | [[2021]] || 3,5 |- | [[2023]] || 5,6 |} == Нигаред низ == * [[Дурбан]] * [[КваЗулу-Натал]] * [[Африқои Ҷанубӣ]] * [[Шака]] == Эзоҳ == {{Эзоҳ}} == Пайвандҳо == * [https://web.archive.org/web/20260514092823/https://kingshakainternational.co.za/ Сайти расмии фурудгоҳ] * [https://www.flightradar24.com/airport/DUR Парвозҳо дар FlightRadar24] [[Гурӯҳ:Фурудгоҳҳои Африқои Ҷанубӣ]] [[Гурӯҳ:Фурудгоҳҳои байналмилалӣ]] [[Гурӯҳ:Дурбан]] 7f3u0z6f75n8go3pq9bz129faguyyjc 0 332380 1493399 1480260 2026-11-10T05:36:20Z Zosya95 54344 1493399 wikitext text/x-wiki {{Таксон |image file = Amaranthus retroflexus flower1.jpg |status = G5 |status_system = TNC |сарчашмаи вазъи ҳифз =<ref>{{cite web|url=https://explorer.natureserve.org/Taxon/ELEMENT_GLOBAL.2.138217/Amaranthus_retroflexus|title=''Amaranthus retroflexus''|website=NatureServe Network Biodiversity Location Data accessed through NatureServe Explorer|author=NatureServe|publisher=NatureServe|location=Arlington, Virginia|access-date=17 May 2023|date=5 May 2023}}</ref> | regnum = Рустаниҳо | parent = Amaranthus | rang = Намуд | latin = Amaranthus retroflexus | author = [[Карл Линней|L.]] | syn = {{Collapsible list|title='' | {{btname|Amaranthus bulgaricus|Kov.}} | {{btname|Amaranthus bullatus|Besser ex Spreng.}} | {{btname|Amaranthus chlorostachys|Willk.}} | {{btname|Amaranthus curvifolius|Spreng.}} *''Amaranthus delilei'' <small>Richt. & Loret</small> *''Amaranthus johnstonii'' <small>Kov.</small> *''Amaranthus recurvatus'' <small>Desf.</small> *''Amaranthus retroflexus'' var. ''delilei'' (<small>Richt. & Loret) Thell.</small> *''Amaranthus retroflexus'' subsp. ''delilei'' <small>(Richt. & Loret) Tzvelev </small> *''Amaranthus retroflexus'' var. ''genuinus'' <small>(L.) Thell. ex Probst</small> *''Amaranthus retroflexus'' var. ''rubricaulis'' <small>Thell.</small> *''Amaranthus retroflexus'' f. ''rubricaulis'' <small>Thell. ex Probst</small> *''Amaranthus retroflexus'' var. ''salicifolius'' <small>lI.M.Johnst.</small> *''Amaranthus rigidus'' <small>Schult. ex Steud.</small> *''Amaranthus spicatus'' <small>Lam.</small> *''Amaranthus strictus'' <small>Ten.</small> *''Amaranthus tricolor''<small> L.</small> | {{btname|Galliaria retroflexa|(L.) Nieuwl.}} | {{btname|Galliaria scabra|Bubani}} }} | syn_ref = <ref>{{Tropicos}}</ref><ref>[http://www.theplantlist.org/tpl1.1/record/kew-2633061 The Plant List]</ref> }} '''Мачитак''' ({{lang-la|Amaranthus retroflexus}}) як намуди [[Рустаниҳои пӯшидатухм (гулдор)|рустании гулдор]] аз оилаи [[тоҷихурӯсиҳо]] ({{lang-la|Amaranthaceae}}) мебошад.<ref name="Pammel1903">{{Cite book|last=Pammel|first=Louis Hermann|url=https://books.google.com/books?id=croUAAAAYAAJ|title=Some Weeds of Iowa|publisher=Experiment Station, Iowa State College of Agriculture and the Mechanic Arts|year=1903|pages=470}}</ref> ==Адабиёт== {{reflist}} [[Гурӯҳ:Тоҷихурӯсиҳо]] ggsiimzs4df67jx9tc6qv1bkornu22m 1493400 1493399 2026-11-10T05:36:38Z Zosya95 54344 1493400 wikitext text/x-wiki {{Таксон |image file = Amaranthus retroflexus flower1.jpg |status = G5 |status_system = TNC |сарчашмаи вазъи ҳифз =<ref>{{cite web|url=https://explorer.natureserve.org/Taxon/ELEMENT_GLOBAL.2.138217/Amaranthus_retroflexus|title=''Amaranthus retroflexus''|website=NatureServe Network Biodiversity Location Data accessed through NatureServe Explorer|author=NatureServe|publisher=NatureServe|location=Arlington, Virginia|access-date=17 May 2023|date=5 May 2023}}</ref> | regnum = Рустаниҳо | parent = Amaranthus | rang = Намуд | latin = Amaranthus retroflexus | wikispecies = Amaranthus retroflexus | author = [[Карл Линней|L.]] | syn = {{Collapsible list|title='' | {{btname|Amaranthus bulgaricus|Kov.}} | {{btname|Amaranthus bullatus|Besser ex Spreng.}} | {{btname|Amaranthus chlorostachys|Willk.}} | {{btname|Amaranthus curvifolius|Spreng.}} *''Amaranthus delilei'' <small>Richt. & Loret</small> *''Amaranthus johnstonii'' <small>Kov.</small> *''Amaranthus recurvatus'' <small>Desf.</small> *''Amaranthus retroflexus'' var. ''delilei'' (<small>Richt. & Loret) Thell.</small> *''Amaranthus retroflexus'' subsp. ''delilei'' <small>(Richt. & Loret) Tzvelev </small> *''Amaranthus retroflexus'' var. ''genuinus'' <small>(L.) Thell. ex Probst</small> *''Amaranthus retroflexus'' var. ''rubricaulis'' <small>Thell.</small> *''Amaranthus retroflexus'' f. ''rubricaulis'' <small>Thell. ex Probst</small> *''Amaranthus retroflexus'' var. ''salicifolius'' <small>lI.M.Johnst.</small> *''Amaranthus rigidus'' <small>Schult. ex Steud.</small> *''Amaranthus spicatus'' <small>Lam.</small> *''Amaranthus strictus'' <small>Ten.</small> *''Amaranthus tricolor''<small> L.</small> | {{btname|Galliaria retroflexa|(L.) Nieuwl.}} | {{btname|Galliaria scabra|Bubani}} }} | syn_ref = <ref>{{Tropicos}}</ref><ref>[http://www.theplantlist.org/tpl1.1/record/kew-2633061 The Plant List]</ref> }} '''Мачитак''' ({{lang-la|Amaranthus retroflexus}}) як намуди [[Рустаниҳои пӯшидатухм (гулдор)|рустании гулдор]] аз оилаи [[тоҷихурӯсиҳо]] ({{lang-la|Amaranthaceae}}) мебошад.<ref name="Pammel1903">{{Cite book|last=Pammel|first=Louis Hermann|url=https://books.google.com/books?id=croUAAAAYAAJ|title=Some Weeds of Iowa|publisher=Experiment Station, Iowa State College of Agriculture and the Mechanic Arts|year=1903|pages=470}}</ref> ==Адабиёт== {{reflist}} [[Гурӯҳ:Тоҷихурӯсиҳо]] tuahy1zbjkqg5vcxc55i94pqtvjbhob 0 332901 1493329 1483079 2026-11-09T15:26:08Z InternetArchiveBot 30618 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1493329 wikitext text/x-wiki {| class="wikitable" | colspan="2" | === '''Ба Вақти Димишқ''' === [[https://fa.wikipedia.org/wiki/پرونده:Be_Vaghte_Sham.jpg|сарҳад|марказ|бе_чаҳорчӯба]] |- !''Коргардон'' |'''''[[Иброҳим Ҳотамикиё]]''''' |- !Таҳиякунанда |'''''Муҳаммад Хазоӣ''''' |- !''Филмномаи'' |''[[Иброҳим Ҳотамикиё]]'' |- !'''''Ҳунармандон''''' | * ''[[Бобак Ҳамидиён]]'' * ''[[Ҳодӣ Ҳиҷозифар]]'' * ''[[Пир Доғир]]'' * ''[[Холид Ас-Саид]]'' * ''Юсуф Салама'' * ''Румӣ Аттоуллоҳ'' * ''[[Лолаи Марзбон]]'' |- !'''''Мусиқӣ''''' |''[[Корун Ҳумоюнфар|Коран Ҳумоюнфар]]'' |- !'''''Видеограф''''' |''[[Маҳдӣ Ҷаъфарӣ]]'' |- !'''''Муҳаррир''''' |''[[Меҳрдоди Хушбахт]]'' |- !'''''Ширкати''''' '''''истеҳсолӣ''''' |''[[Созмони Ҳунарию Расонаии Авҷ|СҲРА]]'' |- !'''''Паҳнкунанда''''' |''[[Эронфилм]]'' |- !'''''Санаи пахш''''' |''13 феврали соли 2018'' |- !'''''Давомнокӣ''''' |''115 дақиқа'' |- !'''''Кишвар''''' |''[[Эрон]]'' |- !'''''Забон''''' |''[[форсӣ]]'' ''[[арабӣ]]'' ''[[инглисӣ]]'' |} '''''"Ба Вақти Димишқ"''''' филми драмавии соли 2018-и коргардони эронӣ [[Иброҳим Ҳотамикиё]] аст. Сюжет дар бораи ду халабони эронӣ падару писар меравад, ки ҳавопаймои онҳоро [[Давлати исломии Ироқу Шом|нерӯҳои ДОИШ]] дар [[Сурия]] ҳангоми интиқоли борҳои [[кумаки башардӯстона]] ба мардуми минтақаи ҷангӣ забт мекунанд, нақл мекунад. Дар филм [[Ҳодӣ Ҳиҷозифар]], [[Бобак Ҳамидиён]] ва як гурӯҳи ҳунарпешагони суриягӣ, ироқӣ ва лубнонӣ нақш бозидаанд. == Хулосаи кӯтоҳ == Алӣ ва писараш Юнус нақшҳои халабононро иҷро мекунанд ва кӯшиш мекунанд шаҳрвандони осоиштаро, ки дар шарқи [[Сурия]] муҳосира ва таҳти ҳамлаи [[ДОИШ|нерӯҳои ДОИШ]] қарор доштанд, наҷот диҳанд. Халабонҳо барои кӯмак ба сокинони шаҳр дар фирор бо ҳавопаймои боркаши кӯҳнаи [[IL-76]] омадаанд. == Ҷузъиёти филм == Филм мекӯшад, ки [[ДОИШ|воқеияти ДОИШ]] ва он чизеро, ки расонаҳои [[Аврупо|Ғарб]] мехоҳанд аз ҷаҳон дар бораи онҳо пинҳон кунанд, равшан кунад. Ҳотамикиё, Ҳумоюнфар ва Юсуф Салама, ҳунарпешаи лубнонӣ, ки дар филм нақши Абуумар Аш-Шишониро бозидааст, дар маросиме, ки дар кинотеатри Куруш баргузор шуд, ширкат карданд. == Ҷоизаҳо == Дар [[Фестивали байналмилалии филми Фаҷр]] дар соли 2018, [[Иброҳим Ҳотамикиё]] бо ҷоизаи " [[Кристалли Симурғ]]" барои беҳтарин коргардонӣ сарфароз шуд.  [[Муҳаммадалӣ Ҷаъфарӣ]], фармондеҳи [[Сипоҳи посдорони Инқилоби исломӣ|Сипоҳи Посдорони Инқилоб]], Ҳотамикиёро бо гирифтани ин ҷоиза табрик гуфт.  Ин филм ду ҷоизаи дигарро барои "Беҳтарин оҳангсоз" ва "Беҳтарин эффектҳои садоӣ" ба даст овард ва рекорди номзад шудан дар ҳашт категорияро дорад. == Тавсифҳо == [[Муҳаммад Ҷаводи Зариф]], вазири корҳои хориҷии Эрон  ва [[Қосим Сулаймонӣ]], фармондеҳи [[Қудс (Теҳрон)|нерӯи Қудси Эрон]], ин филмро "шоҳасар" тавсиф карданд. [[Ҳодӣ Ҳиҷозифар]], ҳунарпешаи асосӣ, гуфт, ки аз нақши худ дар филм қаноатманд нест. Тибқи гузоришҳо, нахустнамоиши филм дар [[Куриёи Ҷанубӣ]], [[Ҷопон]], [[Ироқ]] ва [[Лубнон]] ба нақша гирифта шудааст. == Пайвандҳои беруна == ''[https://web.archive.org/web/20260723135207/https://fardisfilm.com/be-vaghte-sham-movie/ Ба Вақти Димишқ]'' [https://www.youtube.com/watch?v=g7XPMVrMV7c Damascus Time] [https://www.youtube.com/watch?v=UMmYAv7MuSU Дамаскское время] licq0uudnqaam8lnczcdfxztjf4shc4 0 332956 1493345 1482204 2026-11-09T17:35:16Z InternetArchiveBot 30618 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1493345 wikitext text/x-wiki '''Худмуайянкунӣ''' — [[Асос|асосе]], ки мувофиқи он ҳар як [[Ҷамъият|ҷомеъа]] [[Ҳуқуқ|ҳақуқи]] ҷудонашавандаи ташкили озодонаи ҳаёти ҷамъиятӣ ва сиёсии худро ва муайян кардани шакли идоракунии худро дорад. Ин [[асос]] ба қонуни табиӣ дахл дорад ва аз [[Садаи XVII|асри XVII]] инҷониб чун [[ғоя]]<nowiki/>и пешбари [[Тафаккур|тафаккури]] сиёсии либералӣ вуҷуд дорад. Ҷон Локк, [[Жанжак Руссо|Жан-Жак Руссо]] ва [[Идеология|идеологҳои]] инқилобҳои Амрико ва Фаронса идеяи худмуайянкуниро ба авҷи худ расонданд; он дар [[Асри XIX|асрҳои XIX]] ва [[Асри XX|XX]] дар қонунҳои конститутсионии бисёр [[Кишвар|кишварҳо]] татбиқ карда шуд. Дар ин замина, пайваста, худмуайянкунии миллӣ, яъне ҳаққи ҳар як [[Мардум|халқ]] ба [[озодӣ]] ва ташкили давлати мустақили худ ё барқарор кардани ихтиёрии муносибатҳо бо дигар [[Давлат|давлатҳо]] дар асоси [[Давлати федеролӣ|федератсия]] ё [[Автономия|мухторият]] таъкид карда мешавад. Аз ин [[асос]] инчунин хоҳиши аъзои як [[Мардум|халқ]] барои муттаҳид шудан дар як [[давлати миллӣ]] бармеояд (ҳаракатҳои [[Олмон]] ва [[Италия]] дар [[Асри XIX|асрҳои XIX]][[Садаи XIX|асри XIX]]. Худмуайянкунии миллатҳо бояд бар пояи эҳтиром ба [[Ҳуқуқҳои инсон|ҳуқуқи инсони]] инфиродӣ, новобаста аз [[Миллат|миллаташон]], сурат гирад. [[Ҷомеъа|Ҷомеъаҳои]] миллӣ ҳақ доранд аз дастовардҳои [[Фарҳанг|фарҳанги]] худ баҳра баранд, [[Дин|дини]] худро пайравӣ кунанд ва [[Забон|забони]] худро дар ҳаёти шахсӣ ва ҷамъиятӣ озодона ва бидуни дахолат ё [[табъиз]] истифода баранд ва ҳақ доранд дар ҳаёти фарҳангӣ, динӣ, ҷамъиятӣ, иқтисодӣ ва давлатӣ фаъолона иштирок кунанд. Давлатҳо бояд чораҳоеро барои фароҳам овардани шароити мусоид барои амалӣ намудани ин [[Ҳуқуқ ва озодиҳои инсон ва шаҳрванд|ҳуқуқҳо]] андешанд, ба истиснои ҳолатҳое, ки фаъолиятҳои мушаххас бо вайрон кардани [[Қонунгузорӣ|қонунгузории миллӣ]] ва хилофи меъёрҳои [[ҳуқуқи байналмилалӣ]] анҷом дода мешаванд. == Аломатҳо == * Асосгузории [[Асос|асосии сиёсӣ]] ва [[Ҳуқуқ|ҳуқуқӣ]] мебошад; * дар доираи [[ҳуқуқи байналмилалӣ]] эътироф шудааст; * барои танзими [[Демократия|демократии]] муносибатҳои миллӣ зарур аст; * шарти пешакӣ ва кафолати татбиқи [[Соҳибихтиёрии давлатӣ|соҳибихтиёрии миллӣ]] мебошад; * бо риояи [[ҳуқуқ ва озодиҳои инсон ва шаҳрванд]] амалӣ карда мешавад. == Таърихи консепсияи худмуайянкунии миллӣ == Ду мафҳум — [[Истиқлол (мафҳуми сиёсӣ)|соҳибихтиёрии миллӣ]] ва ҳуқуқи миллатҳо ба худмуайянкунӣ; — аз ҷиҳати шакл монанд, вале аз ҷиҳати мундариҷа фарқ мекунанд. [[Истиқлол (мафҳуми сиёсӣ)|соҳибихтиёрии миллӣ]] — маҷмӯи ҳуқуқҳои соҳибихтиёрии як [[миллат]] барои интихоби низоми иҷтимоӣ-иқтисодӣ ва сиёсии худ, доштани [[Қаламрав|қаламрави]] ягонаи миллӣ, [[Истиқлолият|истиқлолияти]] иқтисодӣ ва рушди [[забон]] ва [[фарҳанг]]<nowiki/>и худ аст <ref>{{Книга|автор=Горлач М.&nbsp;І., Кремень В.&nbsp;Г.|заглавие=Політологія: наука про політику: підручник [для студ. вищ. навч. закл.]|ответственный=М.&nbsp;І.&nbsp;Грибан, В.&nbsp;Г.&nbsp;Кремень|издательство=Центр учбової літератури|год=2009|том=|страниц=840|isbn=978-966-364-836}}</ref> . Дар сурати поймол шудани ин [[Ҳуқуқ|ҳуқуқҳо]], ва на танҳо ин, [[Миллат|миллатҳо]], ҳамчун кафолати иродаи худ, ҳаққи худмуайянкуниро доранд. Аз тарафи дигар, [[мардум]]<nowiki/>е ([[миллат]]<nowiki/>е), ки аз фурсати истифодаи ин [[Ҳуқуқ|ҳуқуқҳо]] истифода бурдааст, дорандаи [[Истиқлол (мафҳуми сиёсӣ)|соҳибихтиёрии миллӣ]] мегардад. Аз ин рӯ, ба даст овардани соҳибихтиёрии миллӣ натиҷа ва ҳадафи худмуайянкунии миллӣ мебошад. [[Соҳибихтиёрии давлатӣ]], ки аз ҷониби давлати бисёрмиллат амалӣ карда мешавад, бояд соҳибихтиёрии ҳар як миллати муттаҳидро кафолат диҳад. Ҳар як [[Идораи давлатӣ|ниҳоди давлатӣ]] бояд ба ҳуқуқи миллатҳо барои худмуайянкунӣ эҳтиром гузорад ва кафолати ин [[Ҳуқуқ|ҳуқуқро]] таъмин намояд <ref>{{Книга|автор=Скакун О.&nbsp;Ф.|заглавие=Теорія права і держави: Підручник.|издание=2-ге видання|издательство=Алерта; ЦУЛ|год=2011|страниц=520}}</ref> . Миллат метавонад дар сурати набудани соҳибихтиёрии миллӣ вуҷуд дошта бошад, аммо давлате, ки дар арсаи байналмилалӣ бартарии қудрат ва истиқлолият надорад, яъне бидуни соҳибихтиёрии давлатӣ вуҷуд надорад. Соҳибихтиёрии халқӣ вақте миллӣ мешавад, ки [[халқ]] ба [[миллат]] табдил ёбад, ё дақиқтараш, вақте ки халқ ҳуқуқи худро барои худмуайянкунӣ амалӣ мекунад. == Таърихи пайдоиши мафҳуми худмуаянкунии миллӣ == === Давраи инқилобҳои озодихоҳии миллӣ дар [[асри XVIII]]-[[Садаи XIX|асри XIX]] === Ҳуқуқи миллатҳо ба худмуайянкунӣ бори аввал расман дар Конститутсияи Филип Орлик [[соли 1710]] дар қаламрави ҷамъияти миллии [[Украина]] сабт шудааст. Аммо, дар асл, дар амалияи сиёсӣ ин [[принсип]] дар [[асри XVIII]] дар Аврупо азхуд карда шуд. Ин ҳуқуқро бори аввал 13 [[иёлат]]<nowiki/>и [[Амрикои Шимолӣ]], ки дар он замон ба метрополия — [[Британияи Кабир]] вобаста буданд, истифода бурданд. Давлатҳо аз [[Подшоҳ (унвон)|подшоҳ]] ҳуқуқи муайян кардани сарнавишти худ, ташкили [[Сохторҳои идоракунии давлатӣ|низоми давлатӣ]], ягона намоянда будан дар арсаи байналмилалӣ ва муносибатҳои баробар бо дигар миллатҳоро талаб мекарданд. Дар давраи Инқилоби Фаронса мафҳумҳои [[мардум]] ва [[миллат]], соҳибихтиёрии мардум ва ҳувияти миллӣ ҳамчун яксон ва ҷудонашаванда тафсир карда мешуданд. Ин аз ташаккули худшиносии миллӣ дар байни фаронсавиҳо, эътирофи худ ҳамчун халқе буд, ки ягона доранда ва манбаи соҳибихтиёрӣ аст ва бояд ва метавонад ҳуқуқи худро барои худмуайянкунӣ амалӣ кунад. Ҳуқуқи миллатҳо ба худмуайянкунӣ дар [[асри XIX]] аҳамияти бузург пайдо кард. Ин давра бо таъсиси шумораи зиёди давлатҳои нав, яъне [[Давлати миллӣ|давлатҳои миллӣ]] тавсиф мешавад. Қонунӣ будани таъсиси кишварҳои нав аз мавҷудияти заминаи бунёдии [[давлат]]— миллатҳо вобаста буд.. Ҳамчунин, ин [[ақида]], ки яке аз шартҳои [[демократия]] ин барқарории миллатгароӣ аст, ки дар навбати худ идомаи [[либерализм]] аст, васеъ паҳн шудааст. === Эътирофи расмии ҳуқуқи миллат ба худмуайянкунӣ === Худмуайянкунии миллӣ ҳамчун як мафҳуми пешрафта дар муқобили [[Принсип|принсипи]] қонуният ё сиёсати империалӣ изҳор карда шуд. Дар [[Ҷанги ҷаҳонии якум|Ҷанги Якуми Ҷаҳонӣ,]] қудратҳои [[Антанта]] қисман худмуайянкуниро ҳамчун барномае барои заиф кардани қудратҳои марказӣ таблиғ карданд. [[Вудро Вилсон|Вудро Вилсон,]] [[Президент|президенти]] [[ИМА]], ҳанӯз дар моҳи январи [[соли 1917]] эълон карда буд, ки худмуайянкунӣ яке аз ҳадафҳои ҷанг аст ва баъдтар инро чандин маротиба, аз ҷумла дар 14 банди машҳур, тасдиқ кард. Конфронси сулҳи Париж дар соли 1919 принсипи худмуайянкуниро нисбат ба баъзе крепостнойҳо номунтазам татбиқ мекард. Халқҳои Аврупо, ки онро барои дигарон эътироф намекунанд. Бо номи худмуайянкунӣ, сиёсати ревизионистӣ аз ҷониби халқҳои алоҳида низ пеш гирифта мешуд, ки дар замони Лигаи Миллатҳо аз фармони Версал норозӣ буданд. Ин созмон танҳо қисман ба принсипи худмуайянкунӣ эҳтиром гузошт. Дар як қатор қаламравҳои баҳсбарангез плебисситҳо баргузор мешуданд, ки дар онҳо сарнавишти қаламрави муайян ва шумораи аҳолии он ба кадом давлат тааллуқ доштан бо роҳи овоздиҳӣ ҳал мешуд. Аз ҷумла, ҳуқуқи худмуайянкунӣ аз ҷониби Конфронси сулҳ нисбат ба мардуми Украина татбиқ нашуд. [[Созмони Милали Муттаҳид|Дар Оинномаи СММ]] танҳо ба худмуайянкунӣ дар маҷмӯъ ишора шудааст (моддаҳои 1, 2), аммо баъдтар он дар амалия ва назария барои халқҳои мустамлика тасдиқ карда шуд ( Эъломия дар бораи додани истиқлолият ба кишварҳо ва халқҳои мустамлика, [[14 декабр|14 декабри]] [[соли 1960]]). Пас аз [[Ҷанги ҷаҳонии дувум|Ҷанги Дуюми Ҷаҳонӣ]], ки аз аҳамияти байналмилалӣ ва таҷрибаи амалияи татбиқи ҳуқуқи миллатҳо ба худмуайянкунӣ фаро гирифта шуда буд, бисёре аз халқҳои [[Африқо]], [[Осиё]] ва [[Амрикои Лотинӣ]] ба муборизаи озодихоҳии озодихоҳонаи озодихоҳона ворид шуданд. Принсипи худмуайянкунӣ ба умедҳои метрополияҳо барои ҳифзи мустамликаҳои худ мухолифат карда, ба муттаҳидшавии халқҳое, ки дар марҳилаи ибтидоии рушд қарор доштанд, мусоидат кард. Сарфи назар аз ҳолатҳои вайрон кардани ин принсип, татбиқи нодуруст ва сӯиистифода аз он, он эътирофи умумимиллӣ пайдо кард ва самаранокии он дар баробари суръати босуръати [[демократикунонӣ]] амалӣ карда шуд. === Худмуайянкунии миллӣ дар [[ИҶШС]] === Ҳукумати Шӯравии [[Русия]] аз рӯзҳои аввали мавҷудияти худ бо истинод ба изҳороти қаблии [[Ҳизби коммунистии Русия|Ҳизби Коммунист]] ва навиштаҳои [[Владимир Ленин|В.&nbsp;Ленин]] бо мақсади таблиғ шиори худмуайянкуниро ( Эъломияи ҳуқуқи халқҳои Русия, [[15 ноябр|15 ноябри]] [[соли 1917]]) пешниҳод карда, «ҳуқуқи халқҳои Русияро ба худмуайянкунии озод, то ҷудо шудан ва ташкили давлати мустақил» эълон кард. 17 декабри соли 1917 Шӯрои Комиссарони Халқии Русия дар як нота ба ҳукумати ҶХР худмуайянкунии Украинаро эътироф кард, аммо дар айни замон ҷанги мусаллаҳонаро алайҳи давлати Украина оғоз кард. Ин сиёсат бар асоси фаҳмиши коммунистӣ дар бораи худмуайянкунӣ ҳамчун ҳуқуқи табақаҳои коргар (дар асл, Ҳизби коммунист) барои муайян кардани он, ки оё худмуайянкунӣ ба ҳадафҳои инқилобӣ мусоидат мекунад ё не, асос ёфта буд. Дар ин замина, давлатҳои коммунистӣ сиёсати нигоҳ доштани иқтисодиёти калонро пеш мебаранд. -комплексҳои сиёсӣ ва «омезиши миллатҳо». Новобаста аз ин, ҳукуматҳои Русияи Шӯравӣ ва [[ҶШС Украина]] аксар вақт ба худмуайянкунӣ (созишномаи байни [[РСФСР]] ва [[ҶШС Украина]] аз [[28 декабр|28 декабри]] [[соли 1920]], Паймони Рига, нотаҳои эътирозӣ дар бораи ҳамроҳ кардани Галисия ба Полша ва...) ишора мекарданд, инчунин принсипи худмуайянкунӣ ҳамроҳ кардани заминҳои Украинаи Ғарбиро ба [[ҶШС Украина]] дар солҳои 1939-1945 асоснок кард. Аммо, дар конститутсияҳои [[ҶШС Украина]] (солҳои 1919, 1929, 1936) принсипи худмуайянкунии миллиро мустақиман зикр накардаанд. Дар назарияи конститутсионии шӯравӣ, худмуайянкунӣ бо ҳуқуқи ҷумҳуриҳои иттифоқӣ барои ҷудо шудан аз ИҶШС алоқаманд аст (нигаред ба Ҷудошавӣ (қонун) ). Масъалаи он ки оё худмуайянкунии миллӣ танҳо як принсипи сиёсӣ аст ё инчунин як принсипи ҳуқуқии байналмилалӣ, ҳалношуда боқӣ мемонад; аксари ҳуқуқшиносони позитивист хулосаи охиринро зери шубҳа мегузоранд. === Худмуайянкунии миллӣ дар Украина === Ҳаракати миллии Украина дар [[Садаи XIX|асри 19]] ба худмуайянкунӣ танҳо дар маънои абстрактӣ ишора кардааст ("Дар хонаи худ, ҳақиқати худ ва қувват ва иродаи худ...") ва танҳо М.<nowiki><span typeof="mw:Entity" id="mwbQ">&</nowiki>nbsp;<nowiki></span></nowiki>Драхоманов онро ҳамчун барномаи сиёсии худидоракунӣ, мухторият дар дохили Русияи федералии аз нав ташкилшуда ё Австрия муайян кард. Шиори истиқлолият ҳамчун ҳадафи худмуайянкунӣ танҳо дар охири замон пешниҳод карда шуд. XIX&nbsp;— дар аввали [[Садаи XX|асри 20&nbsp;Санъат.]] ( И.<nowiki><span typeof="mw:Entity" id="mwcg">&</nowiki>nbsp;<nowiki></span></nowiki>Франко, М.&nbsp;Михновский, Ю.&nbsp;Бачинский). Дар давлат. -парвоз. Идеяи худмуайянкунии халқҳо дар амалҳои инқилоби Украина дар солҳои 1917-1918 ба таври қавӣ эҳсос мешавад. дар умумиҷаҳонӣ («Бигзор мардуми Украина ҳақ дошта бошанд, ки ҳаёти худро идора кунанд»; «Мо якҷоя ҳаёти худро месозем»; «Бо қудрат, ирода ва сухани шумо, Ҷумҳурии Халқии Украинаи озод дар хоки Украина пайдо шуд»). Як қатор санадҳои конститутсионӣ, эъломияҳо, нотаҳои дипломатӣ ва изҳороти ҳукуматҳои Украина дар солҳои 1917-1921 ба принсипи худмуайянкунӣ, аз ҷумла қонун дар бораи мухторияти миллӣ ва шахсии ақаллиятҳои миллӣ (22 январи соли 1918) ишора мекунанд. Ташаккули давлатӣ-сиёсии ZUNR, инчунин муттаҳидшавии он бо UNR (3 январи соли 1919) ҳамчун амалисозии ҳуқуқи мардуми Украина ба худмуайянкунӣ ангеза гирифта буд. Дар ҳамин рӯҳия эътирозҳо алайҳи маҳрум кардани украинҳо аз ин ҳуқуқ дар баъзе сарзаминҳо баргузор шуданд. == Ҳуқуқи худмуайянкунии ақаллиятҳои миллӣ ва миллатҳо == Ҳуқуқи худмуайянкунӣ ба мардум ҳамчун [[Миллат|як миллат]] тааллуқ дорад. Танзими ҳуқуқи додани ин ҳуқуқ ба ақаллиятҳои миллӣ мушкилтар аст. Миллат&nbsp;— шакли мушаххаси таърихии ҷомеаи одамонест, ки бо як забон ва қаламрав, робитаҳои амиқи дохилии иқтисодӣ ва хусусиятҳои муайяни фарҳангӣ муттаҳид шудаанд; ин мардуми аз ҷиҳати сиёсӣ муташаккил аст, ки аз ҳуқуқи худмуайянкунӣ бархӯрдоранд. Ақаллияти миллӣ&nbsp;— ҷомеаи одамоне, ки дар натиҷаи ҷудоӣ аз миллати "таърихии" худ ташаккул ёфта, маҷбур аст дар қаламрави давлати дигар дар муҳити этникии бегона зиндагӣ кунад ва аз ин рӯ, бо забон, фарҳанг, расму оин ва дигар хусусиятҳои хоси худ фарқ кунад <ref>{{Статья |автор=Потеряйко Г.&nbsp;В. |номер=81/83}}</ref> . Худмуайянкунии сиёсии ақаллиятҳои миллӣ метавонад ба фаъол шудани ҳаракатҳои ҷудоихоҳӣ мусоидат кунад. Соли 1991 ҶШС Украина ҳуқуқи худро ҳамчун як миллат барои худмуайянкунӣ амалӣ кард, ки комилан ба принсипҳои ҳуқуқи байналмилалӣ мувофиқат мекард. Агар ақаллияти миллӣ дар Украина, масалан, маскун кардани маҷорҳо дар Закарпатия, бидуни таърифи ҳуқуқӣ (вайронкунии воқеӣ ё расмии ҳуқуқҳои онҳо) амалӣ кардани ҳуқуқи ҷудошавиро талаб кунад, дар аксари мавридҳо ин ҳамчун як ҳаракати ғайриқонунии ҷудоихоҳона эътироф карда мешавад. == Ҷудоиталабӣ ва ҳуқуқи миллатҳо ба худмуайянкунӣ == Масъалаи ҷудоии ақаллияти миллӣ ё миллат мушкилотеро ба миён меорад, ки бояд дар доираи [[ҳуқуқи байналмилалӣ]] ҳал карда шаванд. Азбаски охирин принсипҳои дахлнопазирии марзҳоро дар назар дорад, дар аксари мавридҳо натиҷаи ниҳоӣ маҳкум кардан, эътироф кардани ҷудоӣ ҳамчун ғайриқонунӣ ва номақбул ( ҷудоихоҳӣ ) мебошад. Аммо, дар ҳолатҳои мушаххас, бояд ҳуқуқи миллатҳоро барои ташкили давлати худ аз ҷудоихоҳӣ фарқ кард. Дар айни замон, ҳар дафъа зарур аст, ки таркиби этникии аҳолие, ки хоҳиши ҷудо шуданро доранд, таҳлил карда шавад, ки оё он дорои хусусиятҳои миллат аст ё не ва сабабҳое, ки онҳоро водор мекунанд, ки давлати бисёрмиллатро тарк кунанд, масалан, поймолшавии пурраи ҳуқуқҳои этникӣ, [[табъиз]], набудани имконият барои рушди пурра дар доираи мероси фарҳангӣ ва анъанаҳои худ, таҳдиди [[Ҳамгунсозии фарҳангӣ|ассимилятсия]] . == Шаклҳои татбиқ == Шаклҳои зерини татбиқи ҳуқуқи худмуайянкуниро ҷудо кардан мумкин аст: * ҷудошавӣ, яъне дуршавӣ аз иттиҳоди бисёрмиллатӣ дар натиҷаи изҳори ирода дар бораи интихоби низоми давлатӣ, то ҷудошавӣ ва ташкили давлати худ, ки озодии интихоби муассисаҳо ва рамзҳои давлатро дар назар дорад; * муттаҳидшавӣ— муттаҳидшавии ихтиёрии як миллат бо миллати дигар (дигарон) дар доираи як [[давлат]] дар асоси федералӣ (конфедеративӣ) ё таъсиси мухторияти миллӣ-ҳудудӣ/фарҳангӣ дар дохили як кишвари ягона бо ҳуқуқи мустақилона ҳал кардани масъалаҳои иқтисодӣ ва дигар масъалаҳои муҳими миллӣ; * таъсиси [[Автономия|мухториятҳо]] — [[Ҳудуд|ҳудудӣ]] ва [[Фарҳанг|фарҳангӣ]]. == Қонунӣ гардонидани ҳуқуқи миллатҳо ба худмуайянкунии миллӣ == * [[Соли 1945]] — [[Оинномаи СММ]] — боби. 1 * [[Соли 1960]] — Эъломия дар бораи додани истиқлолият ба кишварҳо ва халқҳои мустамлика{{Ref-ru}} боби. 2 (ҳуқуқҳои асосии миллатҳо ва ақаллиятҳои миллиро муайян мекунад) * [[Соли 1966]] — Паймони байналмилалӣ оид ба ҳуқуқҳои иқтисодӣ, иҷтимоӣ ва фарҳангӣ — боби 1 ва Паймони байналмилалӣ оид ба ҳуқуқҳои шаҳрвандӣ ва сиёсӣ — боби 1 * [[Соли 1970]] — Эъломия дар бораи принсипҳои ҳуқуқи байналмилалӣ{{Ref-ru}} — принсипи баробарҳуқуқӣ ва худмуайянкунии халқҳо. Ин ҳуқуқ дар ҳамаи конститутсияҳои [[ИҶШС]] низ сабт шуда буд. Дар Украина, он дар Универсалии VI Радаи Марказӣ соли 1918 ва [https://web.archive.org/web/20150531235414/http://zakon4.rada.gov.ua/laws/show/55-12 Эъломия дар бораи соҳибихтиёрии давлатӣ соли 1990] сабти ном шудааст. * Самоідентифікація етнічна // Етнічність: енциклопедичний довідник / В. Б. Євтух; Національний педагогічний університет імені М. П. Драгоманова, Центр етноглобалістики. — К.: Фенікс, 2012. — С. 281. Микола Сціборський. Кантата НАЦІОКРАТІЯ Принцип рівноправності й самовизначення народів //  кол.: Ю. С. Шемшученко (відп. ред.) [та ін.]. — К. : Українська енциклопедія ім. М. П. Бажана, 2003. — Т. 5 : П — С. — 736 с. — ISBN 966-7492-05- Етнічна та мовна ідентичність // Основні засади та шляхи формування спільної ідентичності громадян України. Інформаційно-аналітичні матеріали до круглого столу 12 квітня 2017 р. — Київ: Центр Разумкова, 2017. — С. 6. == Манбаъҳо == *   * {{Книга|автор=Дністрянський&nbsp;С.|заглавие=Самовизначення народів і зв'язок і спілка народів|издательство=«Воля»|год=1920}} * {{Книга|автор=Borys&nbsp;J.|заглавие=The Russian Communist Party and the Sovietization of Ukraine. A Study in the Communist Doctrine of the Self-determination of Nations.|год=1960}} * {{Книга|автор=Федєнко&nbsp;П.|заглавие=Марксистські і больш. теорії нац. питання|год=1960}} == Адабиёт == * ''Майборода О.'' [[iarchive:Politychna/page/n649|Самовизначення національне]] // Політична енциклопедія / редкол.: Ю. Левенець (голова), Ю. Шаповал (заст. голови) та ін.— [[Киив|К]].: Парламентське видавництво, 2011.— С. 649—650.— 808 с. ISBN 978-966-611-818-2. * [[iarchive:etnoderzhavoznavstvo/page/n547|Національне самовизначення]] // Мала енциклопедія етнодержавознавства / Інститут держави і права ім. В.<nowiki><span typeof="mw:Entity" id="mw_Q">&</nowiki>nbsp;<nowiki></span></nowiki>М.<nowiki><span typeof="mw:Entity" id="mw_g">&</nowiki>nbsp;<nowiki></span></nowiki>Корецького НАН України, Упорядник Юрій Іванович Римаренко [та ін.].— [[Киив|Київ]]: Генеза, : Довіра, 1996.— С. 548—549.&nbsp;— 942 с. * ''Березовенко А.'' [[iarchive:Politychna/page/n489|Національна ідентичність]] // Політична енциклопедія. Редкол.: Ю. Левенець (голова), Ю. Шаповал (заст. голови) та ін.— К.: Парламентське видавництво, 2011.— 808 с.— С. 490—491. ISBN 978-966-611-818-2. * [[iarchive:etnoderzhavoznavstvo/page/n97|Національна ідентичність (етнічна)]] / Мала енциклопедія етнодержавознавства / Інститут держави і права ім. В.М.Корецького НАН України, Упорядник Юрій Іванович Римаренко [та ін.].— Київ: Генеза,: Довіра, 1996.&nbsp;— С. 98.— 942 с. * ''Угрин Л.'' [[iarchive:Politychna/page/n649|Самовизначення політичне]] // Політична енциклопедія / редкол.: Ю. Левенець (голова), Ю. Шаповал (заст. голови) та ін.— К.: Парламентське видавництво, 2011.— С. 650—651. ISBN 978-966-611-818-2. * [https://pidruchniki.com/73874/sotsiologiya/natsionalna_samoidentifikatsiya Національна самоідентифікація] // Українська етносоціологія: навчальний посібник. Ч.1 / О.В.Нельга.— Київ: "Вид. дім «Персонал», 2015.— 540 с. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} {{Пайвандҳои беруна}} [[Гурӯҳ:Худмухторӣ]] [[Гурӯҳ:Давлат]] [[Гурӯҳ:Ҳуқуқи байналмилалӣ]] [[Гурӯҳ:Сиёсатшиносӣ]] [[Гурӯҳ:Pages with unreviewed translations]] fgggldaro5net60zj0cvpu5vzvx11uz 0 334376 1493344 1490345 2026-11-09T17:27:41Z InternetArchiveBot 30618 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1493344 wikitext text/x-wiki {{Таксон | regnum = Рустаниҳо | rang = Намуд | parent = Zygophyllum | latin = Zygophyllum mongolicum | author = ([[Maxim.]]) [[Maarten J. M. Christenhusz|Christenh.]] & [[James W. Byng|Byng]] | syn ={{btname|Tetraena mongolica |[[Maxim.]]}} | syn_ref =<ref name=POWO/> | wikispecies = Zygophyllum mongolicum }} '''Хотунаки муғулӣ''' ({{lang-la|Zygophyllum mongolicum}}) як намуд [[Рустаниҳои пӯшидатухм (гулдор)|рустании гулдор]] аз оилаи Zygophyllaceae аст. Он ба [[Муғулистони дохилӣ|Муғулистони дохилии]] Чин бумӣ аст. Он қаблан бо номи ''Tetraena mongolica'' маъруф буд, аммо авлоди ''Tetraena'' ҳоло ҳамчун ҳаммаънои ''Zygophyllum'' ҳисобида мешавад.<ref>{{Cite web|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:41744-1|title=Tetraena Maxim. {{!}} Plants of the World Online {{!}} Kew Science|website=Plants of the World Online|lang=en|accessdate=2025-05-06|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230507101246/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:41744-1|archivedate=2023-05-07}}</ref> Мавқеи зери хатари нобудшавӣ қарордоштаи ин намуд ва тарзи ҳаёти [[Ксерофитҳо|ксерофитии]] он, ки барои тоб овардан ба муҳити сахт мутобиқ шудааст, муҳаққиқонро водор кард, ки геноми онро, ки аввалин узви силсилаи Zygophyllales аст, тартиб диҳанд.<ref>{{Cite journal|author=Liu|first=Bingru|date=2023-04-01|title=Chromosome-level genome assembly of the endangered plant Tetraena mongolica|url=https://academic.oup.com/dnaresearch/article/30/2/dsad004/7097650|journal=DNA Research|volume=30|issue=2|doi=10.1093/dnares/dsad004|issn=1756-1663}}</ref> == Адабиёт == {{reflist}} [[Гурӯҳ:Хотунак]] h8it1dlx704tidimzyaobwrim8i05v7 0 334426 1493358 1492123 2026-11-09T19:25:14Z InternetArchiveBot 30618 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1493358 wikitext text/x-wiki [[File:Orange-breasted Sunbird (Nectarinia violacea).jpg|thumb|Шаҳдхӯраки синазарди африқоӣ (''Anthobaphes violacea'') аз парандагони эндемии Африқои Ҷанубӣ мебошад.]] '''Эндемизм''' (аз {{lang-grc|ἔνδημος}} — "маҳаллӣ", "бумӣ") — падидаи [[Биогеография|биогеографиест]], ки маҳдуд будани [[Ареал|ареали]] табиии як [[Намуд (таксономия)|намуд]] ё гурӯҳи дигари [[Таксон|таксонҳоро]] ба ҳудуди муайяни ҷуғрофӣ ифода мекунад. Организмҳое, ки дар шароити табиӣ танҳо дар як минтақа вомехӯранд, '''эндемикҳо''' ё '''намудҳои эндемӣ''' номида мешаванд. Чунин минтақа метавонад [[Ҷазира|ҷазира]], [[Қаторкӯҳ|қаторкӯҳ]], [[Водӣ|водӣ]], [[Кӯл|кӯл]], кишвар ё воҳиди дигари ҷуғрофӣ бошад.<ref name="Morrone">Morrone, J. J. (2008). Endemism. ''Encyclopedia of Ecology''. Elsevier. [https://doi.org/10.1016/B978-0-444-63768-0.00786-1 DOI:10.1016/B978-0-444-63768-0.00786-1].</ref> Эндемизм яке аз мафҳумҳои асосии [[Экология|экология]], [[Биогеография|биогеография]], [[Биологияи эволютсионӣ|биологияи эволютсионӣ]] ва [[Ҳифзи табиат|ҳифзи табиат]] мебошад. Омӯзиши он барои дарки таърихи пайдоишу паҳншавии намудҳо, муайян кардани марказҳои [[Гуногунии биологӣ|гуногунии биологӣ]] ва арзёбии хавфи [[Нобудшавӣ|нобудшавии]] намудҳо аҳамият дорад.<ref name="Qian2024">Qian, H., Mishler, B. D., Zhang, J. & Qian, S. (2024). [https://doi.org/10.1016/j.pld.2023.11.004 Global patterns and ecological drivers of taxonomic and phylogenetic endemism in angiosperm genera]. ''Plant Diversity'', 46(2), 149–157.</ref> == Решаи ном == Истилоҳи «эндемизм» аз калимаи [[Забони юнонии қадим|юнонии қадим]] ''éndēmos'' (ἔνδημος) гирифта шудааст, ки маънои «маҳаллӣ» ё «мансуб ба як сарзамин»-ро дорад. Ин вожа аз ''en'' (ἐν — «дар», «даруни») ва ''dēmos'' (δῆμος — «мардум», «маҳал») таркиб ёфтааст. Калима ба забонҳои аврупоӣ тавассути лотинии нав ва фаронсавӣ гузаштааст.<ref>Frank, J. H. & McCoy, E. D. (1990). Endemics and epidemics of shibboleths and other things causing chaos. ''Florida Entomologist'', 73(1), 1–9. [https://www.jstor.org/stable/3495327 JSTOR:3495327].</ref> Дар адабиёти илмии тоҷикӣ истилоҳҳои «эндемизм», «эндемик», «эндемикҳо», «растаниҳои эндемӣ» ва «ареали паҳншавӣ» истифода мешаванд. Дар қонунгузории Тоҷикистон низ ибораи «ҳайвоноти маҳаллӣ (эндемӣ)» ба кор рафта, чунин ҳайвонот ҳамчун намудҳое шарҳ дода шудаанд, ки дар як мавзеъ зиндагӣ мекунанду дар мавзеъҳои дигар дучор намешаванд.<ref name="Law">[https://base.mmk.tj/view_sanadhoview.php?sanadID=181&showdetail= Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи олами ҳайвонот»] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20250625005517/http://base.mmk.tj/view_sanadhoview.php?showdetail=&sanadID=181 |date=2025-06-25 }}. Маркази миллии қонунгузории назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон.</ref> Истилоҳи «эндемӣ» дар [[Эпидемиология|эпидемиология]] маънои дигар дорад: он ба беморие дахл дорад, ки дар аҳолӣ ё минтақаи муайян пайваста вуҷуд дорад. Ин маъно аз эндемизми биологӣ фарқ мекунад. == Мафҳум ва хусусиятҳо == Эндемик будани намуд ҳамеша нисбат ба ҳудуди муайян баҳо дода мешавад. Масалан, агар ҷонваре дар табиат танҳо дар як кӯл зиндагӣ кунад, онро эндемики ҳамон кӯл меноманд. Намуде, ки танҳо дар як силсилакӯҳ паҳн шудааст, метавонад эндемики ҳамон силсилакӯҳ бошад, ҳатто агар ҳудуди он аз марзи чанд кишвар гузарад. Эндемизмро метавон нисбат ба таксонҳои гуногун, аз ҷумла [[Намуд (таксономия)|намудҳо]], [[Авлод (биология)|авлодҳо]] ва [[Оила (биология)|оилаҳо]], истифода бурд.<ref name="Morrone"/> === Тафовут аз намудҳои бумӣ === Мафҳумҳои '''эндeмӣ''' ва '''бумӣ''' комилан яксон нестанд. Намуди бумӣ дар минтақаи муайян ба таври табиӣ вуҷуд дорад, вале метавонад дар минтақаҳои дигар ҳам бумӣ бошад. Намуди эндемӣ бошад, дар табиат танҳо ба ҳудуди муайян маҳдуд аст. Масалан, намуди растание, ки ҳам дар Тоҷикистон ва ҳам дар Афғонистон ба таври табиӣ мерӯяд, барои ҳар ду кишвар бумӣ буда метавонад, аммо эндемики танҳо Тоҷикистон ҳисоб намешавад. Агар паҳншавии табиии он танҳо ба минтақаи [[Помиру Олой]] маҳдуд бошад, метавон онро эндемики Помиру Олой номид. Эндемик будан ҳатман маънои камшумор ё нодир буданро надорад. Намуд метавонад дар тамоми ареали хурди худ фаровон бошад. Ҳамчунин, ҳар намуди нодир ҳатман эндемӣ нест; баъзе намудҳо дар ҳудуди васеъ паҳн шуда, дар ҳар маҳал шумораи кам доранд.<ref name="Morrone"/> Баръакси эндемизм, паҳншавии '''космополитӣ''' ба намудҳое хос аст, ки дар қисматҳои зиёди ҷаҳон паҳн шудаанд. === Дараҷаи эндемизм === Дараҷаи эндемизми минтақа аз рӯйи шумораи таксонҳои эндемӣ, ҳиссаи онҳо дар таркиби [[Флора|флора]] ё [[Фауна|фауна]] ва маҳдудияти ареали паҳншавиашон арзёбӣ мешавад. Ду минтақа метавонанд шумораи якхелаи намудҳои эндемӣ дошта бошанд, аммо аз ҷиҳати дараҷаи эндемизм фарқ кунанд. Масалан, минтақае, ки нисфи намудҳои он эндемӣ мебошанд, аз минтақае, ки танҳо қисми ками намудҳояш эндемӣ мебошанд, ҳиссаи бештари эндемизм дорад. Дар таҳқиқоти биогеографӣ инчунин усулҳои вазнноки ченкунии эндемизм истифода мешаванд, ки дар онҳо маҳдуд будани ареали ҳар таксон ба назар гирифта мешавад.<ref name="Qian2024"/> == Сабабҳои пайдоиши эндемизм == Эндемизм натиҷаи таъсири якҷояи равандҳои [[Эволютсия|эволютсионӣ]], ҷуғрофӣ ва экологӣ мебошад. Ҷудошавии дарозмуддати ҷамъиятҳои организмҳо, пайдошавии намудҳои нав, маҳдуд гардидани ареали намудҳои қадим ва дигаргуншавии иқлим аз омилҳои асосии он ба шумор мераванд. === Ҷудошавии ҷуғрофӣ === Яке аз сабабҳои муҳими пайдоиши эндемизм ҷудошавии ҷуғрофии ҷамъиятҳои як намуд мебошад. [[Кӯҳ|Кӯҳҳо]], [[Баҳр|баҳрҳо]], [[Биёбон|биёбонҳо]] ва дигар монеаҳои табиӣ метавонанд мубодилаи ирсии байни ин ҷамъиятҳоро маҳдуд кунанд. Бо гузашти замон ҷамъиятҳои аз ҳам ҷудошуда метавонанд хусусиятҳои мустақил пайдо карда, ба намудҳои нав табдил ёбанд. Ин равандро '''намудҳосилшавии аллопатрӣ''' меноманд.<ref name="Morrone"/> [[File:Chorus cicada.jpg|thumb|Сикадаи ''Amphipsalta zelandica'' — намуди эндемии Зеландияи Нав.]] Ҷазираҳои аз қитъаҳо дур, аз ҷумла [[Галапагос]] ва [[Ҳавайӣ]], намунаи равшани таъсири ҷудошавии ҷуғрофӣ мебошанд. Дар онҳо бисёр намудҳо аз ниёгони ба ҷазираҳо расида ба вуҷуд омада, баъдан мустақилона таҳаввул ёфтаанд. === Тағйирёбии иқлим === Эндемизм метавонад ҳангоми коҳиш ёфтани ареали қаблан васеи намуд низ пайдо шавад. Дар давраҳои [[Тағйирёбии иқлим|тағйирёбии иқлим]], аз ҷумла давраҳои [[Яхбандӣ|яхбандӣ]], баъзе организмҳо дар қисми зиёди ареали худ нобуд шуда, танҳо дар минтақаҳои нисбатан устувори иқлимӣ боқӣ мондаанд. Чунин ҷойҳои паноҳбурдаи таърихии организмҳоро дар биогеография '''рефугиум''' ё паноҳгоҳи иқлимӣ меноманд. Таҳқиқотҳо нишон медиҳанд, ки марказҳои дорои эндемизмҳои зиёд аксаран бо минтақаҳои устувори иқлимии гузашта ва релефи мураккаби кӯҳӣ алоқаманданд.<ref name="Harrison2017">Harrison, S. & Noss, R. (2017). [https://doi.org/10.1093/aob/mcw248 Endemism hotspots are linked to stable climatic refugia]. ''Annals of Botany'', 119(2), 207–214.</ref> === Мутобиқшавӣ ба муҳити махсус === Баъзе намудҳо ба шароити маҳдуди зист, масалан, хокҳои дорои таркиби хоси кимиёвӣ, ғорҳои ҷудогона ё қуллаҳои баланд мутобиқ мешаванд. Агар чунин муҳитҳо дар ҷойҳои дигар камёб бошанд, ареали намуд низ маҳдуд мемонад. Дар хокҳои серпентинӣ, ки барои бисёр растаниҳо номусоиданд, маҷмӯаҳои махсуси растаниҳои эндемӣ инкишоф ёфта метавонанд.<ref>Anacker, B. L. (2014). [https://doi.org/10.3732/ajb.1300349 The nature of serpentine endemism]. ''American Journal of Botany'', 101(2), 219–224.</ref> == Шаклҳои эндемизм == Дар биогеография шаклҳои гуногуни эндемизмро аз рӯйи таърихи эволютсионӣ, андозаи ареал ва хусусиятҳои таксономии организмҳо ҷудо мекунанд. === Палеоэндемизм === '''Палеоэндемизм''' ба намудҳо ё гурӯҳҳои қадимии организмҳо дахл дорад, ки дар гузашта паҳншавии васеътар дошта, имрӯз танҳо дар ҳудуди маҳдуд боқӣ мондаанд. Ин гуна организмҳо аксар вақт [[Реликт (биология)|реликтҳо]] ё боқимондаҳои гурӯҳҳои қадимӣ мебошанд.<ref name="Stebbins">Stebbins, G. L. & Major, J. (1965). [https://doi.org/10.2307/1942216 Endemism and Speciation in the California Flora]. ''Ecological Monographs'', 35(1), 1–35.</ref> Дарахти [[Гинкго|гинкго]] (''Ginkgo biloba'') намунаи маъруфи чунин таърихи эволютсионӣ мебошад. Хешовандони қадимии он дар нимкураи шимолӣ васеъ паҳн буданд, вале ҷамъиятҳои табиии зиндамондаи он бо Чин алоқаманданд.<ref>Manchester, S. R., Chen, Z.-D., Lu, A.-M. & Uemura, K. (2009). [https://doi.org/10.1111/j.1759-6831.2009.00001.x Eastern Asian endemic seed plant genera and their paleogeographic history throughout the Northern Hemisphere]. ''Journal of Systematics and Evolution'', 47(1), 1–42.</ref> === Неоэндемизм === '''Неоэндемизм''' ба намудҳои нисбатан навпайдое хос аст, ки дар ҷараёни эволютсия дар ҳудуди муайян ба вуҷуд омада, ҳанӯз берун аз он паҳн нашудаанд. Ин намудҳо метавонанд дар натиҷаи ҷудошавии ҷамъиятҳо, мутобиқшавӣ ба муҳити нав ё, дар баъзе растаниҳо, дигаргуншавии шумораи [[Хромосома|хромосомаҳо]] пайдо шаванд.<ref name="Stebbins"/> Фарқи палеоэндемизм ва неоэндемизм ба таърихи пайдоиш ва тағйирёбии ареали организмҳо вобаста аст. Танҳо хурд будани ҳудуди паҳншавӣ барои муайян кардани яке аз ин ду шакл кофӣ нест. === Эндемизми таксономӣ ва филогенетикӣ === Дар таҳқиқоти муосир байни эндемизми таксономӣ ва эндемизми филогенетикӣ фарқ мегузоранд. '''Эндемизми таксономӣ''' маҳдудияти паҳншавии намудҳо, авлодҳо ё дигар таксонҳоро нишон медиҳад. '''Эндемизми филогенетикӣ''' бошад, таърихи хешутабории эволютсионии онҳо ва маҳдуд будани паҳншавии шохаҳои дарахти [[Филогенетика|филогенетикиро]] низ ба назар мегирад. Таҳқиқоти ҷаҳонии соли 2024 дар бораи авлодҳои [[Растаниҳои гулдор|растаниҳои гулдор]] нишон дод, ки арзёбии филогенетикӣ метавонад минтақаҳои дорои шохаҳои нодири эволютсиониро ошкор кунад, ки ҳангоми ҳисоб кардани танҳо шумораи таксонҳои эндемӣ ба қадри кофӣ намоён намешаванд.<ref name="Qian2024"/> == Минтақаҳои дорои эндемизми зиёд == === Ҷазираҳо === [[Ҷазира|Ҷазираҳои]] дурдасти уқёнусӣ аз марказҳои маъруфи эндемизманд. Ҷудо будан аз қитъаҳо, маҳдудияти мубодилаи ирсӣ бо ҷамъиятҳои беруна ва имкони мутобиқшавӣ ба муҳитҳои маҳаллӣ ба ташаккули намудҳои махсус мусоидат мекунанд. [[File:Bicolored Frog ( Clinotarsus curtipes ).jpg|thumb|Қурбоққаи дуранга (''Clinotarsus curtipes'') — намуди эндемии кӯҳҳои Ғоти Ғарбии Ҳиндустон.]] Таҳқиқоти ҷаҳонии соли 2009 нишон дод, ки ҷазираҳо дар муқоиса бо бисёр минтақаҳои қитъавӣ аксаран ҳиссаи баланди намудҳои эндемӣ доранд, ҳарчанд шумораи умумии намудҳои онҳо ҳатман зиёд нест.<ref name="Kier2009">Kier, G., Kreft, H., Lee, T. M. et al. (2009). [https://doi.org/10.1073/pnas.0810306106 A global assessment of endemism and species richness across island and mainland regions]. ''Proceedings of the National Academy of Sciences'', 106(23), 9322–9327.</ref> Ҷазираҳои [[Галапагос]], [[Мадагаскар]], [[Ҳавайӣ]] ва [[Суқутро]] аз минтақаҳои маъруфи дорои намудҳои зиёди эндемӣ ба шумор мераванд. === Кӯҳҳо === Қаторкӯҳҳои баланд метавонанд ҷамъиятҳои организмҳоро дар водиҳо, нишебиҳо ва қуллаҳои ҷудогона маҳдуд кунанд. Тафовути баландӣ, [[Ҳарорат|ҳарорат]], [[Намнокӣ|намнокӣ]] ва навъи [[Хок|хок]] барои пайдошавии муҳитҳои гуногуни зист шароит фароҳам меорад. Минтақаҳои баландкӯҳро баъзан ба «ҷазираҳои осмонӣ» монанд мекунанд, зеро шароити иқлимии онҳо аз водиҳо ва ҳамвориҳои атроф фарқ карда, барои организмҳои кӯҳистон монеаи табиӣ ба вуҷуд меорад. Аз ин рӯ, минтақаҳои кӯҳӣ, аз ҷумла [[Помир]], [[Помиру Олой]], [[Кӯҳҳои Ҳабашистон]] ва [[Алп]], барои омӯзиши эндемизм аҳамияти калон доранд.<ref>Steinbauer, M. J. et al. (2016). [https://doi.org/10.1111/geb.12469 Topography-driven isolation, speciation and a global increase of endemism with elevation]. ''Global Ecology and Biogeography'', 25(9), 1097–1107.</ref> === Кӯлҳо ва муҳитҳои обӣ === Кӯлҳои аз дигар [[Ҳавзаи об|ҳавзаҳои обӣ]] ҷудо метавонанд дорои намудҳои зиёди эндемӣ бошанд. Масалан, [[Байкал|кӯли Байкал]] бо фаунаи махсуси худ машҳур аст. Ҷудошавии дарозмуддати муҳити обии он ба ташаккул ва боқӣ мондани намудҳои гуногуни эндемӣ мусоидат кардааст.<ref>Martens, K. & Segers, H. (2009). [https://doi.org/10.1016/B978-012370626-3.00211-8 Endemism in Aquatic Ecosystems]. ''Encyclopedia of Inland Waters''. Academic Press, 423–430.</ref> === Ғорҳо === [[Ғор|Ғорҳо]] низ метавонанд марказҳои эндемизм бошанд. Баъзе организмҳо дар давоми эволютсия ба муҳити торик ва ҷудогонаи ғорҳо мутобиқ шудаанд. Азбаски ғорҳо аксар вақт аз ҳам ҷудо мебошанд, мубодилаи ирсӣ байни ҷамъиятҳои онҳо маҳдуд мешавад. Дар баъзе мавридҳо тамоми ареали табиии як намуди ғорнишин танҳо як ғор ё низоми ғорҳои ба ҳам пайваст мебошад.<ref>Nitzu, E. et al. (2018). [https://doi.org/10.5038/1827-806X.47.1.2147 Assessing preservation priorities of caves and karst areas using the frequency of endemic cave-dwelling species]. ''International Journal of Speleology'', 47(1), 43–52.</ref> == Эндемизм дар Тоҷикистон == [[Тоҷикистон]] ва минтақаҳои кӯҳии ҳамҷавори он, бахусус [[Помир]] ва [[Помиру Олой]], дорои муҳитҳои гуногуни зист, ҷудошавии табиии водиву қаторкӯҳҳо ва растаниҳои эндемӣ мебошанд. Дар пажӯҳишҳои ботаникии тоҷикӣ барои нишон додани паҳншавии онҳо истилоҳҳои «ареал», «ноҳияи флористикӣ», «эндемик» ва «реликт» истифода мешаванд. === Намунаҳои растаниҳои эндемӣ === '''Бузноҷи зебо''' (''Dracocephalum formosum'') яке аз растаниҳои эндемии минтақаи Помиру Олой мебошад. Дар рисолаи ботаникии Абдуғафури Сафар (2025) ин намуд эндемики Помиру Олой номида шудааст. Муаллиф онро аз минтақаҳои кӯҳии Ҳисору Дарвоз, аз ҷумла дараҳои Варзоб ва Лучоб, қайд мекунад. Мувофиқи маълумоти ин таҳқиқот, бузноҷи зебо дар Тоҷикистон дар баландиҳои тақрибан 2400–3600 метр аз сатҳи баҳр месабзад. Он дар минтақаҳои нимсаванна, марғзор ва дашт вомехӯрад.<ref name="Safar2025">Абдуғафури Сафар (2025). [https://tnu.tj/DisserPhD/6D.KOA-038/SAbdugfuri/S.Abdugfuri.pdf Хусусиятҳои фитосенологии баъзе намудҳои лабгулҳои (Lamiaceae Mart.) қисмати ҷанубии қаторкӯҳи Ҳисор]. Диссертатсия барои дарёфти дараҷаи илмии номзади илмҳои биологӣ. Донишгоҳи миллии Тоҷикистон, Душанбе, саҳ. 63–64.</ref> Пойгоҳи ''Plants of the World Online''-и [[Боғҳои ботаникии шоҳии Кю]] низ Тоҷикистонро ҳамчун ҳудуди табиии паҳншавии ин намуд нишон медиҳад.<ref name="Kew">Royal Botanic Gardens, Kew. [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:446420-1 Dracocephalum formosum Gontsch.] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20261021053829/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:446420-1 |date=2026-10-21 }}. ''Plants of the World Online''.</ref> '''Шаҳсабзаки Якуба''' (''Kudrjaschevia jacubi'') низ дар таҳқиқоти ботаникии мазкур аз растаниҳои хоси минтақаи Помиру Олой номбар шудааст. Ин растанӣ аз минтақаҳои кӯҳии Тоҷикистон, аз ҷумла атрофи ағбаи Анзоб, ба қайд гирифта шудааст.<ref name="Safar2025"/> Бо вуҷуди ин, истилоҳи «эндемики Помиру Олой» набояд худкор ба маънои «эндемики танҳо Тоҷикистон» гирифта шавад, зеро ҳудуди ҷуғрофии Помиру Олой аз сарҳадҳои Тоҷикистон берун меравад. === Аҳамияти минтақаҳои кӯҳии Тоҷикистон === Релефи мураккаб ва мавҷудияти минтақаҳои гуногуни иқлимӣ барои ба вуҷуд омадани муҳитҳои махсуси зист дар Тоҷикистон шароит фароҳам овардаанд. [[Қаторкӯҳи Ҳисор]], [[Қаторкӯҳи Зарафшон]], [[Қаторкӯҳи Туркистон]] ва дигар силсилакӯҳҳо дорои ҷамоаҳои гуногуни растанӣ мебошанд. Дар таҳқиқоти ботаникӣ эндемизм яке аз хусусиятҳои муҳим барои арзёбии аҳамияти флористикии ин минтақаҳо ба ҳисоб меравад. Омӯзиши намудҳои эндемӣ барои муайян кардани марказҳои гуногунии биологӣ, ҳифзи генофонди табиӣ ва банақшагирии истифодаи устувори захираҳои набототи Тоҷикистон аҳамият дорад. == Аҳамият барои ҳифзи табиат == Намудҳои эндемӣ барои [[Ҳифзи табиат|ҳифзи гуногунии биологӣ]] аҳамияти махсус доранд, зеро аз байн рафтани ҷамъиятҳои табиии онҳо дар ҳудуди маҳдуди паҳншавӣ метавонад боиси нобудшавии тамоми намуд гардад. [[Тағйирёбии иқлим]], вайроншавии [[Муҳити зист|муҳити зист]], сохтмон, истифодаи аз ҳад зиёди захираҳои табиӣ ва ворид шудани намудҳои бегона метавонанд ба онҳо таҳдид кунанд. Дар як таҳқиқоти соли 2021, ки зиёда аз ҳашт ҳазор пешгӯии таъсири тағйирёбии иқлимро барои 273 минтақаи дорои гуногунии биологии баланд таҳлил кардааст, намудҳои эндемӣ дар муқоиса бо намудҳои бумии васеъпаҳн ва намудҳои воридшуда ба хатари бештари иқлимӣ рӯ ба рӯ будаанд.<ref name="Manes2021">Manes, S. et al. (2021). [https://doi.org/10.1016/j.biocon.2021.109070 Endemism increases species' climate change risk in areas of global biodiversity importance]. ''Biological Conservation'', 257, 109070.</ref> === Марказҳои эндемизм === Минтақаҳое, ки дар онҳо намудҳои эндемии зиёд ҷамъ омадаанд, метавонанд дар муайян кардани мавзеъҳои афзалиятноки ҳифзи табиат кумак расонанд. Дар баъзе таҳқиқот чунин минтақаҳо ҳамчун '''марказҳои эндемизм''' муайян карда мешаванд. Барои муайян кардани онҳо донишмандон паҳншавии ҷуғрофии намудҳо, дараҷаи маҳдудияти ареал ва таърихи эволютсионии таксонҳоро таҳлил мекунанд.<ref name="Morrone1994">Morrone, J. J. (1994). [https://doi.org/10.1093/sysbio/43.3.438 On the Identification of Areas of Endemism]. ''Systematic Biology'', 43(3), 438–441.</ref> Бо вуҷуди ин, шумораи зиёди эндемикҳо худ ба худ ҳамаи ҷанбаҳои гуногунии биологӣ ё дараҷаи таҳдидро нишон намедиҳад. Таҳқиқоти соли 2005 нишон дод, ки минтақаҳои дорои шумораи зиёди намудҳо, эндемизми баланд ва намудҳои зери хатари нобудшавӣ ҳатман бо ҳам мувофиқат намекунанд.<ref name="Orme2005">Orme, C. D. L. et al. (2005). [https://doi.org/10.1038/nature03850 Global hotspots of species richness are not congruent with endemism or threat]. ''Nature'', 436, 1016–1019.</ref> Аз ин рӯ, ҳангоми банақшагирии ҳифзи табиат инчунин ҳолати муҳити зист, хавфи нобудшавӣ, аҳамияти эволютсионӣ ва гуногунии гурӯҳҳои гуногуни организмҳоро ба назар гирифтан зарур аст. === Роҳҳои ҳифз === Муҳофизати намудҳои эндемӣ метавонад тадбирҳои зеринро дар бар гирад: * таъсиси [[Мамнӯъгоҳ|мамнӯъгоҳҳо]] ва [[Боғи миллӣ|боғҳои миллӣ]]; * ҳифзи муҳити табиии зист ва пешгирии вайроншавии он; * омӯзиш ва назорати тағйирёбии саршумори намудҳо; * пешгирии паҳншавии намудҳои бегонаи зараровар; * нигоҳдории растаниҳои нодир дар [[Боғи ботаникӣ|боғҳои ботаникӣ]]; * парвариш ва нигоҳдории баъзе ҷонварони нодир дар марказҳои махсуси ҳифз. Ҳифзи организмҳо дар муҳити табиии онҳо '''ҳифзи in situ''' ва нигоҳдории онҳо берун аз муҳити табиӣ '''ҳифзи ex situ''' номида мешавад. Дар Тоҷикистон [[Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон]] яке аз воситаҳои ҳуҷҷатгузорӣ ва ҳифзи намудҳои нодиру зери хатари нобудшавӣ мебошад. Аммо эндемӣ будан бо дохил шудан ба Китоби сурх баробар нест, зеро на ҳамаи намудҳои эндемӣ ҳатман дар хатари нобудшавӣ қарор доранд. == Ҳамчунин нигаред == * [[Биогеография]] * [[Экология]] * [[Гуногунии биологӣ]] * [[Ҳифзи табиат]] * [[Намуд (таксономия)]] * [[Эволютсия]] * [[Флора]] * [[Фауна]] * [[Ареал]] * [[Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон]] == Адабиёт == {{reflist}} == Пайвандҳои берунӣ == * [https://web.archive.org/web/20200415061345/http://powo.science.kew.org/ Plants of the World Online] — пойгоҳи маълумоти ботаникии Боғҳои ботаникии шоҳии Кю. * [https://www.iucnredlist.org/ The IUCN Red List of Threatened Species] — Феҳристи сурхи Иттиҳоди байналмилалии ҳифзи табиат. * [https://www.gbif.org/ Global Biodiversity Information Facility] — пойгоҳи байналмилалии маълумот оид ба гуногунии биологӣ. [[Гурӯҳ:Биогеография]] [[Гурӯҳ:Экология]] [[Гурӯҳ:Гуногунии биологӣ]] [[Гурӯҳ:Истилоҳоти биология]] hd4x2m3781ft1cyf0pxi856hij0743b 0 334543 1493373 1492317 2026-11-09T22:23:12Z InternetArchiveBot 30618 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1493373 wikitext text/x-wiki {{Олим |ном = Ҳюго Райнш |номи аслӣ = {{lang-de|Hugo Reinsch}} |ном ҳангоми таваллуд = Эдгар Ҳюго Эмил Райнш ({{lang-de|Edgar Hugo Emil Reinsch}}) |таърихи таваллуд = 11.09.1809 |зодгоҳ = [[Вунзидел]], [[Подшоҳии Бавария]] |таърихи даргузашт = 01.11.1884 |маҳалли даргузашт = [[Эрланген]], [[Империяи Олмон]] |шаҳрвандӣ = [[Олмон]] |фазои илмӣ = [[Кимиё]], [[Гиёҳшиносӣ]], [[Физика]], [[Кимиёи таҳлилӣ]] |ҷойҳои кор = Мактаби техникии [[Тсвайбрюккен]]; Мактаби тиҷорат ва кишоварзии [[Эрланген]] |маъруф ба = [[Озмоиши Райнш]], ҷудо кардани [[катехол]], номгузории ''[[Ferula moschata|Sumbulus moschatus]]'' }} '''Эдгар Ҳюго Эмил Райнш''' ({{lang-de|Edgar Hugo Emil Reinsch}}) — [[Кимиёшинос|химик]], [[Гиёҳшиносӣ|ботаник]] ва омӯзгори олмонӣ буд. Ӯ бештар бо таҳияи '''[[Озмоиши Райнш|озмоиши Райнш]]''' — яке аз усулҳои таърихии муайян кардани [[Арсен|арсен]] ва баъзе металлҳои заҳрнок номдор аст. Ин усул дар рушди [[Кимиёи таҳлилӣ|кимиёи таҳлилӣ]] ва [[Заҳршиносӣ|заҳршиносии судӣ]] аҳамияти муҳим дошт.<ref name="Darwin">{{cite web |url=https://www.darwinproject.ac.uk/view/nameregs/nameregs_3969 |title=Edgar Hugo Emil Reinsch |publisher=Darwin Correspondence Project, University of Cambridge |language=en }}</ref><ref name="ForensicHistory">{{cite journal |url=https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC1483199/ |title=Medical and Chemical Expertise in English Trials for Criminal Poisoning, 1750–1914 |journal=Medical History |year=2006 |language=en }}</ref> Райнш инчунин дар омӯзиши пайвастҳои кимиёвии растаниҳо саҳм гузоштааст. Соли 1839 ӯ яке аз аввалинҳо шуда моддаи [[Катехол|катехолро]] ҳосил кард. Дар соҳаи гиёҳшиносӣ номи ӯ бо тавсифи илмии ''Sumbulus moschatus'' алоқаманд аст. Ин растанӣ имрӯз бо номи қабулшудаи ''[[Ferula moschata]]'' шинохта мешавад ва дар Тоҷикистон низ мерӯяд.<ref name="Catechol">{{cite web |url=https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/289 |title=Catechol |publisher=PubChem, National Center for Biotechnology Information |language=en }}</ref><ref name="Kew">{{cite web |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:842394-1 |title=Ferula moschata (H.Reinsch) Koso-Pol. |publisher=Plants of the World Online, Royal Botanic Gardens, Kew |language=en |accessdate=2026-10-28 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20260426133331/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:842394-1 |archivedate=2026-04-26 }}</ref> == Зиндагинома == Ҳюго Райнш 11 сентябри соли 1809 дар шаҳри Вунзидел, воқеъ дар [[Бавария]], ба дунё омадааст. Дар он давра Бавария подшоҳии мустақиле дар ҳудуди сарзаминҳои олмонӣ буд. Дар бораи солҳои кӯдакӣ ва таҳсилоти аввалияи ӯ маълумоти муфассал кам боқӣ мондааст. Аммо аз фаъолияти баъдии ӯ маълум мешавад, ки Райнш ба илмҳои табиӣ, махсусан кимиё, физика ва гиёҳшиносӣ таваҷҷуҳ дошт.<ref name="DB">{{cite web |url=https://www.deutsche-biographie.de/sfzR2465.html |title=Reinsch, Hugo |publisher=Deutsche Biographie |language=de }}</ref> Ӯ фаъолияти касбии худро ҳамчун омӯзгори кимиё ва физика идома дод. Соли 1842 дар мактаби техникии шаҳри [[Тсвайбрюккен]] ({{lang-de|Zweibrücken}}) омӯзгор ва роҳбари муассиса буд. Аз соли 1851 то соли 1877 Райнш вазифаи роҳбари мактаби тиҷорат ва кишоварзии шаҳри Эрлангенро иҷро мекард. Ин муассиса ба омӯзиши донишҳои техникӣ, илмҳои табиӣ ва асосҳои фаъолияти кишоварзӣ машғул буд.<ref name="Darwin"/> Райнш дар баробари омӯзгорӣ корҳои илмӣ анҷом медод ва китобу мақолаҳои зиёде дар бораи кимиё, физика, гиёҳшиносӣ, кишоварзӣ ва истифодаи амалии илмҳои табиӣ менавишт. Ӯ 1 ноябри соли 1884 дар шаҳри Эрланген дар синни 75-солагӣ даргузашт.<ref name="DDB">{{cite web |url=https://www.deutsche-digitale-bibliothek.de/person/gnd/116428333 |title=Edgar Hugo Emil Reinsch |publisher=Deutsche Digitale Bibliothek |language=de }}</ref> == Фаъолияти илмӣ == Фаъолияти илмии Райнш чанд соҳаи илмро дар бар мегирифт. Ӯ бештар бо таҳқиқоти кимиёвӣ маъруф буд, аммо ба омӯзиши таркиби растаниҳо, хосиятҳои хок, об ва масъалаҳои кишоварзӣ низ таваҷҷуҳ дошт. Дар асри XIX кимиё ба яке аз илмҳои муҳим барои рушди саноат, дорусозӣ ва тиб табдил меёфт. Усулҳои нави таҳлил ба олимон имкон медоданд, ки ҳатто миқдори ками баъзе моддаҳоро дар намунаҳои гуногун муайян кунанд. Яке аз самтҳои муҳими ин таҳқиқот муайян кардани моддаҳои заҳрнок буд. Райнш дар ҳамин соҳа усули таҳлилеро пешниҳод кард, ки баъдтар номи ӯро гирифт. === Озмоиши Райнш === {{Асосӣ|Озмоиши Райнш}} '''Озмоиши Райнш''' ({{lang-en|Reinsch test}}) усули кимиёвиест, ки соли 1841 барои ошкор кардани арсен пешниҳод шудааст. Дар асри XIX заҳролудшавӣ аз арсен яке аз масъалаҳои ҷиддии тиб ва таҳқиқоти судӣ ба шумор мерафт. Ин модда дар баъзе маҳсулоти саноатӣ ва заҳрҳо истифода мешуд, вале муайян кардани миқдори ками он дар боқимондаҳои ғизо ё намунаҳои биологӣ кори осон набуд. Соли 1836 кимиёшиноси бритониёӣ [[Ҷеймс Марш]] усули ҳассоси муайян кардани арсенро пешниҳод карда буд. Аммо иҷрои озмоиши Марш таҷҳизоти махсус ва маҳорати баланди лабораториро талаб мекард. Райнш соли 1841 усули нисбатан содатареро таҳия намуд, ки ба таъсири мутақобилаи арсен ва [[Мис|мис]] дар шароити муайяни кимиёвӣ асос меёфт.<ref name="ForensicHistory"/> ==== Тарзи кори озмоиш ==== Асоси озмоиш дар он аст, ки баъзе моддаҳо метавонанд дар сатҳи миси металлӣ қабати намоён ба вуҷуд оранд. Ҳангоми таҳлили намуна дар шароити мувофиқи лабораторӣ, мавҷудияти арсен метавонад боиси тағйир ёфтани ранги сатҳи мис шавад. Дар натиҷа рӯи мис қабати тира пайдо мешавад. Ин тағйирот ба таҳлилгар нишон медиҳад, ки дар намуна эҳтимол моддаи муайяне мавҷуд бошад, ки бо мис чунин таъсир мерасонад. Аммо танҳо тағйир ёфтани ранги мис далели қатъии мавҷудияти арсен нест. Зеро моддаҳои дигар, аз ҷумла [[Сурма]], [[Висмут]] ва [[Симоб]], низ метавонанд таъсири монанд ба вуҷуд оранд.<ref name="ForensicManual">{{cite web |url=https://www.nyc.gov/assets/ocme/downloads/pdf/MiscProcedures%20-%20H%20-%20Reinsch.pdf |title=Heavy Metals: Antimony, Arsenic, Bismuth, Mercury by Reinsch Test |publisher=Office of Chief Medical Examiner, City of New York |language=en }}</ref> Аз ин рӯ, озмоиши Райнш '''усули санҷиши пешакӣ''' ба ҳисоб меравад. Барои муайян кардани навъи дақиқи модда ва миқдори он санҷишҳои иловагӣ заруранд. ==== Аҳамияти озмоиш ==== Усули Райнш нисбат ба баъзе усулҳои пешина содатар ва зудтар буд. Онро барои санҷиши намунаҳои дорои моддаҳои органикӣ низ истифода бурдан мумкин буд. Ин хусусият барои заҳршиносии судӣ аҳамияти калон дошт, зеро таҳлилгарон аксар вақт бояд намунаҳои ғизо, моеъҳои бадан ё бофтаҳои биологиро месанҷиданд. Дар асри XIX озмоиши Райнш дар баробари озмоиши Марш ба яке аз усулҳои маъруфи муайян кардани арсен табдил ёфт.<ref name="ForensicHistory"/> Бо вуҷуди ин, усул маҳдудиятҳо дошт. Он на ҳама шаклҳои кимиёвии арсенро яксон ошкор мекард ва баъзе моддаҳои дигар метавонистанд натиҷаҳои монанд диҳанд. Имрӯз дар лабораторияҳои муосир барои муайян кардани металлҳои заҳрнок бештар аз усулҳои дақиқи дастгоҳӣ истифода мешавад. Бо вуҷуди ин, озмоиши Райнш дар таърихи кимиёи таҳлилӣ ва заҳршиносӣ ҷойгоҳи муҳим дорад.<ref name="ForensicManual"/> == Ҷудо кардани катехол == Соли 1839 Райнш яке аз аввалинҳо шуда пайвасти органикии '''[[Катехол|катехол]]''' ({{lang-en|catechol}})-ро ҳосил кард. Катехол, ки онро пирокатехол низ меноманд, моддаи органикии дорои формулаи кимиёвии C₆H₄(OH)₂ мебошад. Он ба гурӯҳи [[Фенолҳо|фенолҳо]] мансуб аст. Райнш ин моддаро ҳангоми омӯзиши пайвастҳои аз растаниҳо гирифташуда ҳосил намуд. Ӯ аз моддаи катехин истифода кард, ки дар маҳсулоти растании маъруф ба ''catechu'' мавҷуд буд. Ҳангоми гарм кардани ин мавод ва таҷзияи баъзе пайвастҳои органикӣ моддаи нав ҳосил гардид. Райнш онро бо номи олмонии ''Brenz-Katechusäure'' тавсиф кард.<ref name="Catechol"/> Баъдтар олимон сохтори кимиёвии ин моддаро дақиқтар омӯхтанд ва барои он номи катехолро қабул карданд. Имрӯз катехол дар кимиёи органикӣ аҳамияти калон дорад. Он ҳамчун моддаи ибтидоӣ барои ҳосил кардани пайвастҳои дигар ва омӯзиши равандҳои кимиёвӣ истифода мешавад. Сохтори катехол инчунин дар баъзе моддаҳои муҳими биологӣ, аз ҷумла [[Катехоламинҳо|катехоламинҳо]], дида мешавад.<ref name="Catechol"/> == Таҳқиқоти гиёҳшиносӣ == Ҳюго Райнш ба омӯзиши растаниҳо ва таркиби кимиёвии онҳо низ машғул буд. Ӯ дар асарҳои худ растаниҳоро на танҳо аз ҷиҳати шакл ва таснифот, балки аз рӯи таркиби кимиёвӣ ва истифодаи онҳо дар дорусозӣ ва кишоварзӣ меомӯхт. Яке аз самтҳои таҳқиқоти ӯ омӯзиши решаи растании хушбӯйе буд, ки дар адабиёти дорусозии аврупоӣ бо номи ''Radix Sumbulus'' ё ''Moschuswurzel'' шинохта мешуд. Соли 1843 Райнш мақолае бо номи ''Chemische Untersuchung der Radix Sumbulus oder Moschuswurzel'' («Таҳқиқи кимиёвии решаи сумбул ё решаи мушкбӯй»)-ро нашр кард. Дар ин таҳқиқот ӯ ба омӯзиши таркиби кимиёвии маводи растанӣ машғул шуд. Баъдтар низ дар бораи ҳамин мавод чанд мақолаи дигар нашр кард.<ref name="SumbulResearch">{{cite journal |last=Reinsch |first=Hugo |title=Chemische Untersuchung der Radix Sumbulus oder Moschuswurzel |journal=Jahrbücher für practische Pharmacie und verwandte Fächer |volume=6 |pages=297–310 |year=1843 |language=de }}</ref> === Тавсифи ''Sumbulus moschatus'' === Яке аз саҳмҳои Райнш дар [[Номгузории илмӣ|номгузории илмии растаниҳо]] ба намуди ''[[Ferula moschata]]'' алоқаманд аст. Соли 1846 Райнш номи илмии '''''Sumbulus moschatus'''''-ро нашр кард. Ин ном дар ҷилди 13-уми маҷаллаи ''Jahrbuch für practische Pharmacie und verwandte Fächer'', саҳифаи 69, омадааст.<ref name="IPNI">{{cite web |url=https://www.ipni.org/n/849234-1 |title=Sumbulus moschatus H.Reinsch |publisher=International Plant Names Index |language=en }}</ref> Дар таснифоти имрӯза ин растанӣ ба ҷинси ''[[Ферула|Ferula]]'' мансуб аст ва номи қабулшудаи он '''''Ferula moschata (H.Reinsch) Koso-Pol.''''' мебошад. Ин номро ботаник [[Борис Козо-Полянский]] соли 1926 ҳангоми ҷой додани намуд ба ҷинси ''Ferula'' ба вуҷуд овард. Дар ин ном: * ''Ferula'' — номи ҷинси растанӣ; * ''moschata'' — эпитети намудӣ, ки ба бӯи мушкмонанди растанӣ ишора мекунад; * ''H.Reinsch'' — ихтисораи номи Ҳюго Райнш, муаллифи номи аввалия; * ''Koso-Pol.'' — ихтисораи номи Козо-Полянский, ки намудро ба ҷинси дигар гузаронд. Қавсҳо дар номи ''Ferula moschata (H.Reinsch) Koso-Pol.'' нишон медиҳанд, ки Райнш аввал ин намудро таҳти номи ҷинси дигар тавсиф карда буд.<ref name="Kew"/> Растании мазкур дар Осиёи Марказӣ, аз ҷумла дар Тоҷикистон, Ӯзбекистон, Қирғизистон ва қисматҳои ғарбии Шинҷон, мерӯяд. Он ба оилаи [[Чатргулҳо]] (''Apiaceae'') мансуб буда, бо бӯи хоси решааш шинохта мешавад. Дар баъзе манбаъҳои дорусозии таърихӣ решаи он бо номи сумбул ё решаи мушкбӯй зикр шудааст.<ref name="Kew"/> === Ихтисораи ботаникии муаллиф === Дар [[Ботаника|ботаника]] барои нишон додани шахсе, ки номи илмии растаниро нашр кардааст, аз ихтисораи муқарраршудаи номи муаллиф истифода мебаранд. Ихтисораи ботаникии Ҳюго Райнш '''H.Reinsch''' мебошад. Ин ихтисора дар [[Феҳристи байналмилалии номҳои растаниҳо]] (''International Plant Names Index'', IPNI) сабт шудааст. Он ба муҳаққиқон имкон медиҳад, ки ҳангоми хондани номи илмии растанӣ муаллифи номро муайян кунанд.<ref name="IPNI"/> == Таҳқиқоти кишоварзӣ ва таълим == Райнш дар баробари кимиё ва гиёҳшиносӣ ба масъалаҳои кишоварзӣ низ таваҷҷуҳи зиёд дошт. Ӯ дар асарҳои худ таркиби хок, таъсири нуриҳои органикӣ, аҳамияти об ва ҳаво барои растаниҳо ва дигар масъалаҳои марбут ба парвариши зироатҳоро баррасӣ кардааст. Соли 1852 китоби ''Über die Wirkungen des Düngers insbesondere des Humus'' («Дар бораи таъсири нуриҳо, махсусан гумус»)-ро нашр кард. Дар он масъалаи таъсири моддаҳои органикии хок ба нашъунамои растаниҳо баррасӣ шудааст. Соли 1867 асари ''Über die Bodenverbesserung als Grundlage der Landwirthschaft'' («Дар бораи беҳтар кардани хок ҳамчун асоси кишоварзӣ»)-ро нашр кард. Соли 1868 низ китобе дар бораи аҳамияти об барои зиндагии растаниҳо ба табъ расонд. Ин асарҳо нишон медиҳанд, ки Райнш кӯшиш мекард донишҳои кимиёвӣ ва табиатшиносиро барои ҳалли масъалаҳои амалии кишоварзӣ истифода барад.<ref name="DDB"/> Ӯ инчунин китобҳои дарсӣ барои мактабҳои техникӣ ва муассисаҳои таълимӣ навиштааст. Асарҳои ӯ ба кимиё, таърихи табиат, технология ва омӯзиши амалии илмҳои табиӣ бахшида шудаанд. == Осори илмӣ == Ҳюго Райнш дар тӯли фаъолияти худ китобҳо ва мақолаҳои зиёде нашр кардааст. Аз муҳимтарини онҳо инҳо мебошанд: * '''1839''' — ''Ueber die wahrscheinliche Zusammensetzung der chemischen Grundstoffe'' («Дар бораи таркиби эҳтимолии унсурҳои кимиёвӣ»). * '''1841''' — ''Versuch einer neuen Erklärungsweise der electrischen Erscheinungen'' («Кӯшише барои шарҳи нави падидаҳои барқӣ»). * '''1841''' — ''Über das Verhalten des metallischen Kupfers zu einigen Metalllösungen'' («Дар бораи таъсири мутақобилаи миси металлӣ бо баъзе маҳлулҳои металлӣ»). * '''1843''' — ''Das Arsenik'' («Арсен»), асаре дар бораи хосиятҳо, истифода, хатарҳо ва усулҳои муайян кардани арсен. * '''1843''' — ''Chemische Untersuchung der Radix Sumbulus oder Moschuswurzel'' («Таҳқиқи кимиёвии решаи сумбул ё решаи мушкбӯй»). * '''1852''' — ''Über die Wirkungen des Düngers insbesondere des Humus'' («Дар бораи таъсири нуриҳо, махсусан гумус»). * '''1854''' — ''Grundriß der Chemie für den Unterricht an technischen Lehranstalten'' («Асосҳои кимиё барои таълим дар муассисаҳои техникӣ»). * '''1855''' — ''Taschenbuch der Flora von Deutschland'' («Дастури мухтасари набототи Олмон»). * '''1859''' — ''Lehrbuch der Naturgeschichte für Schulen'' («Китоби дарсии таърихи табиат барои мактабҳо»). * '''1867''' — ''Über die Bodenverbesserung als Grundlage der Landwirthschaft'' («Дар бораи беҳтар кардани хок ҳамчун асоси кишоварзӣ»). * '''1868''' — ''Das Wasser und seine Bedeutung für das Leben der Pflanze'' («Об ва аҳамияти он барои зиндагии растаниҳо»). Нусхаҳои рақамии бисёре аз ин асарҳо дар китобхонаҳои Олмон ва дигар китобхонаҳои Аврупо нигоҳ дошта мешаванд.<ref name="DDB"/><ref name="Books">{{cite web |url=https://www.e-rara.ch/search/quick?query=Edgar%20Hugo%20Emil%20Reinsch |title=Works by Edgar Hugo Emil Reinsch |publisher=e-rara.ch — Swiss Digital Library |language=de }}</ref> == Мероси илмӣ == Ҳюго Райнш дар таърихи кимиёи асри XIX бештар бо озмоиши муайян кардани арсен шинохта мешавад. Таҳияи ин усул дар даврае сурат гирифт, ки ташхиси кимиёвии заҳрҳо ба яке аз воситаҳои муҳими таҳқиқоти тиббию судӣ табдил меёфт. Аҳамияти озмоиши Райнш дар он буд, ки муайян кардани баъзе моддаҳои заҳрнокро нисбат ба усулҳои мураккабтари пешина дастрастар кард. Номи ӯ дар манбаъҳои таърихии заҳршиносӣ, аз ҷумла дар маводи марбут ба таҳқиқоти асри XIX, зикр мешавад. Дар шарҳҳои илмии [[Лоиҳаи мукотибаи Чарлз Дарвин]] низ номи Райнш оварда шудааст. Дар номаи 30 октябри соли 1860, ки [[Эдвард Кресӣ]] ба [[Чарлз Дарвин]] фиристода буд, масъалаҳои ҳассосияти усулҳои кимиёвии муайян кардани заҳрҳо баррасӣ шудаанд. Муҳаррирони лоиҳа дар тавзеҳоти нома ба корҳои Райнш оид ба муайян кардани арсен ишора мекунанд.<ref name="DarwinLetter">{{cite web |url=https://www.darwinproject.ac.uk/view/letters/DCP-LETT-2968 |title=From Edward Cresy, 30 October 1860 |publisher=Darwin Correspondence Project |language=en }}</ref> Дар гиёҳшиносӣ низ номи ӯ боқӣ мондааст. Ихтисораи ''H.Reinsch'' ҳанӯз дар номи илмии баъзе растаниҳо, аз ҷумла ''Ferula moschata (H.Reinsch) Koso-Pol.'', истифода мешавад. Ҳамин тавр, мероси илмии Райнш ҳам дар таърихи таҳлили кимиёвии моддаҳои заҳрнок ва ҳам дар номгузории илмии растаниҳо нигоҳ дошта шудааст. == Инчуние нигаред == * [[Борис Козо-Полянский]] == Эзоҳ == {{эзоҳ}} {{ПБ}} [[Гурӯҳ:Кимиёшиносони Олмон]] [[Гурӯҳ:Гиёҳшиносони Олмон]] [[Гурӯҳ:Зодагони соли 1809]] [[Гурӯҳ:Даргузаштагони соли 1884]] 7hcy1x8jd8vg7rnqvnwo8mul3hwobbp 0 334848 1493437 1493313 2026-11-10T10:40:29Z VASHGIRD 8035 VASHGIRD moved page [[Ионов Михаил Ерфемович]] to [[Михаил Ионов]] 1493313 wikitext text/x-wiki {{Шахсият}} '''Ионов Михаил Ефремович''' ([[12 март|12]] [[12 март|марти]] [[Соли 1846|1846]], [[Варшава]] – [[16 январ|16]] [[16 январ|январи]] [[Соли 1923|1923]], [[Алмаато]]) — иштирокчии юришҳои [[Хева]] ([[Соли 1873|1873]]), [[Қӯқанд]] ([[Соли 1875|1875]]–[[Соли 1876|1876]]), аввалин сардори отряди [[Помир]] ([[Соли 1891|1891]]–[[Соли 1896|1896]]), [[Генерал-майор|генерал-майори]] [[Русҳо|рус]] ([[Соли 1894|1894]]). == Тарҷумаи ҳол == [[Соли 1883]] сипоҳиёни афғон бо дастури амир [[Абдурраҳмонхон]] минтақаи шарқии [[Помир|Помирро]] ишғол карданд, ки дар натиҷаи он рақобати [[русҳо]] ва [[англисҳо]] дар минтақа шиддат ёфт. Мардуми Помир дар муборизаи зидди истилогарон ба намояндагони [[Генерал-губернатории Туркистон]] муроҷиат карданд. 08.06.1891 бо мақсади таҳқиқи минтақаи Помир дастаи хурди экспедитсионӣ (дар ҳайати 8 афсар) бо сардории Ионов ташкил карда шуд. Ҳадафи даста: хотима додани дахолати чиниҳову афғонҳо дар Помир, ки бо пуштибонии англисҳо амал мекарданд ва фаҳмондани мардуми маҳаллӣ, ки Помир зери нуфузи Русия қарор дорад. Ионов то 8-уми июл ба Бурдеба (наздикии [[Мурғоб]]) расид ва дар муддати 23 рӯз ҳудуди Мурғоб, [[Аличур]], [[Рангкӯл]] ва Сассиқкӯлро давр зада, ҷанубу шарқи Помирро то қ-кӯҳи Ҳиндукуш таҳқиқ кард. Ионов ҳангоми бозгашт дар назди гумбази Бозай бо капитани сипоҳиёни англис Юнгус Бенгда вохӯрда, ӯро бо сабаби надоштани рухсатнома нагузошт, ки тавассути Вахон аз Кошғар ба мулкҳои ҳиндустонии Британияи Кабир сафар кунад. 8 август Ионов дар соҳили дарёчаи Аличур бо ёвари лейтенанти англис Дэвисон – Ф. Э. Янгҳазбенд (1863–1942) ҳамсуҳбат шуда, ба ӯ дар бораи ишғол шудани Помир аз ҷониби Русия ва сафари ғайриқонунии дастааш ба минтақаи Читрол гузориш дод. Ионов баъди анҷоми гуфтушунид Янгҳазбендро аз Помир ба Кошғар бадарға кард ва худ ба Марғелон баргашт (30.08.1892). Ионов солҳои 1899–1907 губернатори ҳарбии [[Ҳафтрӯд]] (Семиреченск) буд. Писараш В. М. Ионов дар ҷанги шаҳрвандии [[Осиёи Миёна]] ширкат кардааст. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Адабиёт == * {{ЭМТ|Ионов Михаил Ерфемович|8|муаллиф=А. Раҳмонқулов.}} {{ПБ}} [[Гурӯҳ:Даргузаштагони 16 январ]] [[Гурӯҳ:Даргузаштагони соли 1924]] [[Гурӯҳ:Шахсиятҳо аз рӯи алифбо]] 72pasquisos6fe8yzpmjxua2wxt1vms 0 334850 1493317 2026-11-09T12:00:04Z Rabboni Hakimzoda 123692 Саҳифаи нав: {{Шахсият}} '''Иоффе Абрам Фёдорович''' ([[29 октябр|29]] [[29 октябр|октябри]] [[Соли 1880|1880]], Ромин, губернатори Полтава – [[Октябр|14]] [[Октябр|октябри]] [[Соли 1960|1960]], [[Санкт-Петербург|Ленинград]]) — физики Шӯравӣ, академик (1920), ноиб-президенти Академияи илмҳои ИҶШС|АИ ИҶ... 1493317 wikitext text/x-wiki {{Шахсият}} '''Иоффе Абрам Фёдорович''' ([[29 октябр|29]] [[29 октябр|октябри]] [[Соли 1880|1880]], Ромин, губернатори Полтава – [[Октябр|14]] [[Октябр|октябри]] [[Соли 1960|1960]], [[Санкт-Петербург|Ленинград]]) — физики Шӯравӣ, академик (1920), ноиб-президенти [[Академияи илмҳои ИҶШС|АИ ИҶШС]] ([[Соли 1926|1926]]–[[Соли 1929|1929]];[[Соли 1942|1942]]–[[Соли 1945|1945]]), [[Қаҳрамони Меҳнати Сотсиалистӣ]] ([[Соли 1955|1955]]). == Тарҷумаи ҳол == Хатмкардаи Институти технологии Санкт- Петербург (1902) ва Донишгоҳи Мюнхен (1905). Дар Донишгоҳи Мюнхен ёвари В. К. ''Рентген'' (1903–06) буд ва ба унвони доктори фалсафа соҳиб шуд. Аз 1906 корманди Институти политехникии Петербург (1913–1948 – проф.). Соли 1913 ба ӯ унвони илмии магистри физика ва соли 1915 барои таҳқиқи хосияти чандирӣ ва электрии кварс унвони доктори физика дода шуд. Аз соли 1918 роҳбари шуъбаи физика ва техникаи Институти давлатии рентгенологӣ ва радиологии Петроград, ки бо ташаббуси ӯ таъсис ёфта буд; то 1951 директори Институти физика ва техникаи АИ ИҶШС, ки дар асоси ин шуъба таъсис ёфтааст (ҳоло ба номи ӯ гузошта шудааст). Аз соли 1952 директори Озмоишгоҳи нимноқилҳо ва аз соли 1955 директори Институти нимноқилҳои АИ ИҶШС (аз соли 1955 Институти нимноқилҳо). Бо ташаббус ва иштироки Иоффе дар Харков, Днепропетровск, Екатеринбург, Томск инт-ҳои физика ва техника таъсис ёфтанд. Таҳқиқоти асосии Иоффе ба физикаи ҷисми сахт бахшида шудаанд. Иоффе хусусияти омории сайр (дрейф)-и электронҳои алоҳидаро ҳангоми фотопадидаи беруна муқаррар кард (1913), якҷо бо М. В. Кирпичёва бори аввал механизми электргузаронии кристаллҳои иониро муайян намуд (1916–1923). Бо кормандонаш дар соҳаи мустаҳкамӣ ва пластикии кристаллҳо натиҷаҳои муҳим ба даст оварда (1924), нишон дод, ки ҳангоми бартараф кардани нақсҳои сатҳии микроскопӣ мустаҳкамии ҷисми сахт садҳо карат меафзояд; ин кашфиёт ба коркарди маводди фавқулмустаҳкам асос гузошт (1942–1947). Таҳқиқоти Иоффе ва шогирдони ӯ доир ба хосиятҳои электрии нимноқилҳо (1931–1940) барои таснифи илмии онҳо замина ба вуҷуд овард. Ин таҳқиқот соҳаҳои нави техникаи нимноқилӣ – термогенераторҳои фотоэлектриро инкишоф дод. Дорандаи Мукофоти давлатӣ (1942), Мукофоти ленинӣ (1961, баъд аз вафот), узви фахрии чандин академия ва ҷамъиятҳои илмии ҷаҳон. Бо 3 ордени Ленин сарфароз гардидааст. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Адабиёт == * {{ЭМТ|Иоффе|8|муаллиф= }} {{ПБ}} [[Гурӯҳ:Зодагони 29 октябр]] [[Гурӯҳ:Зодагони соли 1880]] [[Гурӯҳ:Зодагони соли 1881]] [[Гурӯҳ:Шахсиятҳо аз рӯи алифбо]] [[Гурӯҳ:Даргузаштагони 14 октябр]] [[Гурӯҳ:Даргузаштагони соли 1960]] [[Гурӯҳ:Қаҳрамонони Меҳнати Сотсиалистӣ]] [[Гурӯҳ:Дорандагони ордени Ленин]] [[Гурӯҳ:Барандагони Мукофоти ленинӣ]] [[Гурӯҳ:Олимон аз рӯи алифбо]] [[Гурӯҳ:Физикдонон аз рӯи алифбо]] 0ybmfq99bldkblj4y61fagik8k0izmh 1493434 1493317 2026-11-10T10:39:46Z VASHGIRD 8035 VASHGIRD moved page [[Иоффе Абрам Фёдорович]] to [[Абрам Иоффе]] 1493317 wikitext text/x-wiki {{Шахсият}} '''Иоффе Абрам Фёдорович''' ([[29 октябр|29]] [[29 октябр|октябри]] [[Соли 1880|1880]], Ромин, губернатори Полтава – [[Октябр|14]] [[Октябр|октябри]] [[Соли 1960|1960]], [[Санкт-Петербург|Ленинград]]) — физики Шӯравӣ, академик (1920), ноиб-президенти [[Академияи илмҳои ИҶШС|АИ ИҶШС]] ([[Соли 1926|1926]]–[[Соли 1929|1929]];[[Соли 1942|1942]]–[[Соли 1945|1945]]), [[Қаҳрамони Меҳнати Сотсиалистӣ]] ([[Соли 1955|1955]]). == Тарҷумаи ҳол == Хатмкардаи Институти технологии Санкт- Петербург (1902) ва Донишгоҳи Мюнхен (1905). Дар Донишгоҳи Мюнхен ёвари В. К. ''Рентген'' (1903–06) буд ва ба унвони доктори фалсафа соҳиб шуд. Аз 1906 корманди Институти политехникии Петербург (1913–1948 – проф.). Соли 1913 ба ӯ унвони илмии магистри физика ва соли 1915 барои таҳқиқи хосияти чандирӣ ва электрии кварс унвони доктори физика дода шуд. Аз соли 1918 роҳбари шуъбаи физика ва техникаи Институти давлатии рентгенологӣ ва радиологии Петроград, ки бо ташаббуси ӯ таъсис ёфта буд; то 1951 директори Институти физика ва техникаи АИ ИҶШС, ки дар асоси ин шуъба таъсис ёфтааст (ҳоло ба номи ӯ гузошта шудааст). Аз соли 1952 директори Озмоишгоҳи нимноқилҳо ва аз соли 1955 директори Институти нимноқилҳои АИ ИҶШС (аз соли 1955 Институти нимноқилҳо). Бо ташаббус ва иштироки Иоффе дар Харков, Днепропетровск, Екатеринбург, Томск инт-ҳои физика ва техника таъсис ёфтанд. Таҳқиқоти асосии Иоффе ба физикаи ҷисми сахт бахшида шудаанд. Иоффе хусусияти омории сайр (дрейф)-и электронҳои алоҳидаро ҳангоми фотопадидаи беруна муқаррар кард (1913), якҷо бо М. В. Кирпичёва бори аввал механизми электргузаронии кристаллҳои иониро муайян намуд (1916–1923). Бо кормандонаш дар соҳаи мустаҳкамӣ ва пластикии кристаллҳо натиҷаҳои муҳим ба даст оварда (1924), нишон дод, ки ҳангоми бартараф кардани нақсҳои сатҳии микроскопӣ мустаҳкамии ҷисми сахт садҳо карат меафзояд; ин кашфиёт ба коркарди маводди фавқулмустаҳкам асос гузошт (1942–1947). Таҳқиқоти Иоффе ва шогирдони ӯ доир ба хосиятҳои электрии нимноқилҳо (1931–1940) барои таснифи илмии онҳо замина ба вуҷуд овард. Ин таҳқиқот соҳаҳои нави техникаи нимноқилӣ – термогенераторҳои фотоэлектриро инкишоф дод. Дорандаи Мукофоти давлатӣ (1942), Мукофоти ленинӣ (1961, баъд аз вафот), узви фахрии чандин академия ва ҷамъиятҳои илмии ҷаҳон. Бо 3 ордени Ленин сарфароз гардидааст. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Адабиёт == * {{ЭМТ|Иоффе|8|муаллиф= }} {{ПБ}} [[Гурӯҳ:Зодагони 29 октябр]] [[Гурӯҳ:Зодагони соли 1880]] [[Гурӯҳ:Зодагони соли 1881]] [[Гурӯҳ:Шахсиятҳо аз рӯи алифбо]] [[Гурӯҳ:Даргузаштагони 14 октябр]] [[Гурӯҳ:Даргузаштагони соли 1960]] [[Гурӯҳ:Қаҳрамонони Меҳнати Сотсиалистӣ]] [[Гурӯҳ:Дорандагони ордени Ленин]] [[Гурӯҳ:Барандагони Мукофоти ленинӣ]] [[Гурӯҳ:Олимон аз рӯи алифбо]] [[Гурӯҳ:Физикдонон аз рӯи алифбо]] 0ybmfq99bldkblj4y61fagik8k0izmh 1493436 1493434 2026-11-10T10:40:05Z VASHGIRD 8035 1493436 wikitext text/x-wiki {{Шахсият}} '''Иоффе Абрам Фёдорович''' ([[29 октябр|29]] [[29 октябр|октябри]] [[Соли 1880|1880]], Ромин, губернатори Полтава – [[Октябр|14]] [[Октябр|октябри]] [[Соли 1960|1960]], [[Санкт-Петербург|Ленинград]]) — физики шӯравӣ, академик (1920), ноиб-президенти [[Академияи илмҳои ИҶШС|АИ ИҶШС]] ([[Соли 1926|1926]]–[[Соли 1929|1929]];[[Соли 1942|1942]]–[[Соли 1945|1945]]), [[Қаҳрамони Меҳнати Сотсиалистӣ]] ([[Соли 1955|1955]]). == Тарҷумаи ҳол == Хатмкардаи Институти технологии Санкт- Петербург (1902) ва Донишгоҳи Мюнхен (1905). Дар Донишгоҳи Мюнхен ёвари В. К. ''Рентген'' (1903–06) буд ва ба унвони доктори фалсафа соҳиб шуд. Аз 1906 корманди Институти политехникии Петербург (1913–1948 – проф.). Соли 1913 ба ӯ унвони илмии магистри физика ва соли 1915 барои таҳқиқи хосияти чандирӣ ва электрии кварс унвони доктори физика дода шуд. Аз соли 1918 роҳбари шуъбаи физика ва техникаи Институти давлатии рентгенологӣ ва радиологии Петроград, ки бо ташаббуси ӯ таъсис ёфта буд; то 1951 директори Институти физика ва техникаи АИ ИҶШС, ки дар асоси ин шуъба таъсис ёфтааст (ҳоло ба номи ӯ гузошта шудааст). Аз соли 1952 директори Озмоишгоҳи нимноқилҳо ва аз соли 1955 директори Институти нимноқилҳои АИ ИҶШС (аз соли 1955 Институти нимноқилҳо). Бо ташаббус ва иштироки Иоффе дар Харков, Днепропетровск, Екатеринбург, Томск инт-ҳои физика ва техника таъсис ёфтанд. Таҳқиқоти асосии Иоффе ба физикаи ҷисми сахт бахшида шудаанд. Иоффе хусусияти омории сайр (дрейф)-и электронҳои алоҳидаро ҳангоми фотопадидаи беруна муқаррар кард (1913), якҷо бо М. В. Кирпичёва бори аввал механизми электргузаронии кристаллҳои иониро муайян намуд (1916–1923). Бо кормандонаш дар соҳаи мустаҳкамӣ ва пластикии кристаллҳо натиҷаҳои муҳим ба даст оварда (1924), нишон дод, ки ҳангоми бартараф кардани нақсҳои сатҳии микроскопӣ мустаҳкамии ҷисми сахт садҳо карат меафзояд; ин кашфиёт ба коркарди маводди фавқулмустаҳкам асос гузошт (1942–1947). Таҳқиқоти Иоффе ва шогирдони ӯ доир ба хосиятҳои электрии нимноқилҳо (1931–1940) барои таснифи илмии онҳо замина ба вуҷуд овард. Ин таҳқиқот соҳаҳои нави техникаи нимноқилӣ – термогенераторҳои фотоэлектриро инкишоф дод. Дорандаи Мукофоти давлатӣ (1942), Мукофоти ленинӣ (1961, баъд аз вафот), узви фахрии чандин академия ва ҷамъиятҳои илмии ҷаҳон. Бо 3 ордени Ленин сарфароз гардидааст. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Адабиёт == * {{ЭМТ|Иоффе|8|муаллиф= }} {{ПБ}} [[Гурӯҳ:Зодагони 29 октябр]] [[Гурӯҳ:Зодагони соли 1880]] [[Гурӯҳ:Зодагони соли 1881]] [[Гурӯҳ:Шахсиятҳо аз рӯи алифбо]] [[Гурӯҳ:Даргузаштагони 14 октябр]] [[Гурӯҳ:Даргузаштагони соли 1960]] [[Гурӯҳ:Қаҳрамонони Меҳнати Сотсиалистӣ]] [[Гурӯҳ:Дорандагони ордени Ленин]] [[Гурӯҳ:Барандагони Мукофоти ленинӣ]] [[Гурӯҳ:Олимон аз рӯи алифбо]] [[Гурӯҳ:Физикдонон аз рӯи алифбо]] lvw9it7mh6sryv8s2mnaqloi04e88qj 0 334851 1493318 2026-11-09T12:01:23Z Умар Ганиев 164088 Саҳифаи нав: {{Ширкат}} '''AMD''' (талаффуз: [эй-эм-ди] аз забони англисӣ Advanced Micro Devices «Дастгоҳҳои пешрафтаи микроэлектронӣ») — ширкати амрикоии истеҳсолкунандаи микросхемаҳои интегралӣ ва таҷҳизоти электронӣ мебошад. Он яке аз бузургтарин истеҳсолкунандагони протсессорҳо... 1493318 wikitext text/x-wiki {{Ширкат}} '''AMD''' (талаффуз: [эй-эм-ди] аз забони англисӣ Advanced Micro Devices «Дастгоҳҳои пешрафтаи микроэлектронӣ») — ширкати амрикоии истеҳсолкунандаи микросхемаҳои интегралӣ ва таҷҳизоти электронӣ мебошад. Он яке аз бузургтарин истеҳсолкунандагони протсессорҳои марказӣ, протсессорҳои графикӣ ва адаптерҳо (пас аз харидории ширкати ATI Technologies дар соли 2006), инчунин чипсетҳо ба ҳисоб меравад. Аз соли 2009 ширкат дигар истеҳсолоти хусусии микроэлектронӣ надорад ва фармоишҳои худро дар корхонаҳои ширкатҳои дигар ҷойгир мекунад. Ҳамчун шарик ва пудратчии доимӣ барои истеҳсоли микросхемаҳои худ аз ширкатҳои GlobalFoundries ва TSMC (аз соли 2018) истифода мебарад. ==Таърих == [[акс:1amdplace.jpg|мини|Идораи марказии собиқи AMD дар Саннивейл, иёлати Калифорния (соли 2019 тахриб карда шудааст).]] [[акс:AMDmarkham4.jpg|мини|Шаҳраки кории AMD, ки ҳамзамон идораи марказии ATI низ мебошад.]] [[акс:AMD Austin campus.JPG|мини|Идораи марказии AMD дар Техас]] Ширкат 1 майи соли 1969 аз ҷониби Ҷерри Сандерс ҳамроҳ бо ҳафт ҳамкори собиқаш, ки аз ширкати Fairchild Semiconductor омада буданд, таъсис дода шудааст. Сармояи ибтидоии он 100 ҳазор долларро ташкил медод. Ширкат фаъолияти худро ҳамчун истеҳсолкунандаи микросхемаҳои интегралии мантиқӣ оғоз кард. Процессоры Аввалин микропротсессори ширкат Am9080 ном дошт. Он нусхаи протсессори Intel 8080 буд, ки бо роҳи муҳандисии баръакс сохта шуда, соли 1975 ба бозор бароварда шуд. Пас аз он ки Intel соли 1976 ба протсессорҳои худ микрокод илова кард, байни AMD ва Intel созишномаи иҷозатномадиҳии мутақобила баста шуд. Дар натиҷаи ин созишнома аз моҳи октябри соли 1976 иҷозатномаи истифодаи ҳуқуқи муаллифӣ ба микрокод дар микропротсессорҳо ва дастгоҳҳои периферӣ дода шуд. Соли 1975 AMD аввалин микросхемаи хотираи фаврии худро бо номи RAM AM1902 истеҳсол кард. 24 июли соли 2006 дар бораи харидории ширкати ATI Technologies ба маблағи 5,4 миллиард доллар эълон карда шуд. Ин муомила 24 октябри соли 2006 ба анҷом расид. Тибқи хабарҳо, моҳи декабри соли 2006 AMD ҳамроҳ бо рақиби асосии худ дар соҳаи графика — Nvidia аз Вазорати адлияи ИМА даъватномаҳои судӣ гирифтанд. Онҳо дар вайрон кардани қонунҳои зиддиинҳисорӣ дар соҳаи истеҳсоли кортҳои графикӣ, аз ҷумла созиши нархҳо, гумонбар мешуданд. Моҳи октябри соли 2008 AMD нақшаи таъсиси корхонаи муштаракро бо ширкати сармоягузории Advanced Technology Investment, ки аз ҷониби ҳукумати Абу-Дабӣ таъсис ёфта буд, эълон кард. Ба ин корхонаи муштарак, ки GlobalFoundries ном гирифт, бахши истеҳсолии AMD — ҳамаи корхонаҳо ва иншооти истеҳсоли нимноқилҳо дода шуданд. Ин ба AMD имкон дод, ки ба ширкати бидуни корхонаҳои истеҳсолӣ табдил ёбад ва танҳо ба тарҳрезӣ ва таҳияи микросхемаҳо диққат диҳад. Дар аввали соли 2012 AMD ширкати SeaMicro-ро ба маблағи 334 миллион доллар харидорӣ кард. Ин ширкат истеҳсолкунандаи серверҳои ултракомпактӣ ва каммасраф буд, ки бо ҷойгиркунии зичи конфигуратсияҳои бисёрпротсессорӣ фарқ мекард. SeaMicro инчунин соҳиби моликияти зеҳнии меъмории шабакавии пайвастшавии байнипротсессории Freedom Fabric буд. 27 октябри соли 2020 корпоратсияи AMD дар бораи муттаҳидшавӣ бо ширкати Xilinx, ки бузургтарин истеҳсолкунандаи микросхемаҳои интегралии мантиқии барномарезишаванда (FPGA) ба ҳисоб мерафт, эълон кард. Арзиши тахминии ин муомила 35 миллиард долларро ташкил медод. Дар натиҷаи он ширкати муттаҳидшуда таъсис ёфт, ки 74%-и он ба AMD ва 26%-и боқимонда ба саҳмдорони Xilinx тааллуқ дошт. Роҳбарии ширкати муттаҳидшударо роҳбари AMD Лиза Су ба уҳда гирифт. Ҳайати Шӯрои директорони ширкат бо намояндагони Xilinx пурра гардид ва роҳбари он ширкат Виктор Пенг ба вазифаи президенти AMD оид ба идоракунии самти дахлдори тиҷорат гузашт. 14 феврали соли 2022 корпоратсияи AMD муттаҳидшавиро бо ширкати Xilinx ба анҷом расонд. Арзиши ниҳоии тахминии ин муомила тақрибан 50 миллиард долларро ташкил дод. Моҳи апрели соли 2022 AMD ширкати Pensando Systems-ро, ки таҳиякунандаи таҷҳизоти шабакавӣ барои марказҳои коркарди маълумот ва яке аз пешсафони соҳаи таҳияи DPU буд, ба маблағи 1,9 миллиард доллар харидорӣ кард. Моҳи августи соли 2024 AMD ширкати истеҳсолкунандаи серверҳо — ZT Systems-ро харидорӣ кард. Арзиши ин муомила 4,9 миллиард долларро ташкил дод. == Протсессорҳо == Соли 1969 AMD микросхемаи регистрии Am9300 ва протсессори Am2501-ро муаррифӣ кард. Соли 1975, пас аз бастани созишномаи иҷозатномадиҳии мутақобила бо Intel, AMD протсессори 8080-и худро пешниҳод намуд, ки аз рӯи маҷмӯи фармонҳо бо намунаи аслӣ мувофиқ буд. Баъдан ширкат аввалин модули хотираи фаврии RAM AM1902-ро истеҳсол кард. Протсессори таҳияи худи ширкат Am2900 барои замони худ дорои хусусиятҳои хуб буд: суръати баланди кор, ихроҷи гармии кам ва фармонҳои барномарезишаванда барои барномаҳо. Соли 1984 ширкат ба рӯйхати «100 ширкати беҳтарини ИМА» дохил карда шуд. Соли 1991 AMD протсессори Am386-ро, ки аналоги i386 буд, ба бозор баровард. Соли 1993 бошад, протсессори Am486-ро истеҳсол кард. Ҳамон сол дар натиҷаи ҳамкорӣ бо ширкати Fujitsu истеҳсоли хотираи флешӣ ва истифодаи технологияи истеҳсолии камтар аз як микрон аз худ карда шуд. Соли 1995, ду сол пас аз баровардани протсессори Pentium аз ҷониби Intel, AMD аналоги онро бо номи AMD K5 муаррифӣ кард. Баъдан онро протсессори AMD K6-2 бо технологияи 3DNow\! иваз намуд. Дар нимаи аввали соли 1999 ширкат ба таҳвили протсессорҳои K6-III (K6-3D+) бо пайвасткунаки Socket 7 оғоз кард. Хусусияти асосии онҳо хотираи дохилии сатҳи дуюм (L2) бо ҳаҷми 256 КБ буд. Ҳаҷми хотираи L1 64 КБ-ро ташкил медод, ки нисбат ба Pentium III ду маротиба зиёд буд. Ин хотира бо басомади пурраи ядро кор мекард. Дар протсессорҳои аввали Pentium III бо сохтори SECC 2 хотираи L2 бо нисфи басомади ядро фаъолият мекард. Хотираи кэши дар платаи асосӣ ҷойгиршуда ҳамчун хотираи сатҳи сеюм (L3) ҳисобида мешуд. Басомади кори ин протсессорҳо 400–500 МГс буд. Протсессорҳои AMD наметавонистанд дар Socket 7 муддати зиёд боқӣ монанд, зеро имкониятҳои ин пайвасткунак ба ҳадди худ расида буданд. 23 июни соли 1999 моделҳои AMD Athlon 500, 550 ва 600 муаррифӣ шуданд. Онҳо бо технологияи 0,25-микронӣ ва корпуси нави Slot A истеҳсол шуда буданд, ки нисбат ба Slot 1 каме бориктар буд. Баъдан ширкат боз чанд модели протсессорро бо басомади баландтар баровард. 29 ноябри соли 1999 протсессорҳои Athlon бо басомади 550–800 МГс истеҳсол карда шуданд. Онҳо бо технологияи 0,18 микрон сохта шуда буданд. Барои фарқ кардани онҳо моделҳои аввал Model 1 (0,250 микрон) ва моделҳои нав Model 2 (0,180 микрон) номида мешуданд. Хусусиятҳои асосии онҳо: - Меъмории дохилии навъи RISC. - Се конвейер барои ҳисобҳои ададӣ ва се конвейер барои амалиётҳои нуқтаи шинокунанда. - Илова шудани фармонҳои нав ба маҷмӯи 3DNow\! (Enhanced 3DNow\!). - Хотираи кэши L1 бо ҳаҷми 128 КБ (64+64). - Хотираи кэши L2 бо ҳаҷми 512 КБ, ки дар микросхемаҳои алоҳида дар паҳлуи протсессор ҷойгир шуда, бо нисфи басомади ядро кор мекард. - Дастгирии механизми ECC. - Имконияти назариявии истифодаи то 14 протсессор дар як шина. - Шинаи системавии 100 МГс, ки аз ҳар ду фронти сигнал истифода бурда, суръати натиҷавии 200 МГс-ро таъмин мекард. Моҳи январи соли 2000 Гектор Руис президенти ширкат ва роҳбари иҷроияи он таъин гардид. Тобистони соли 2000 AMD ба технологияи 0,180 микрон гузашт ва ядрои Thunderbird-ро таҳия кард. Барои протсессорҳои Athlon пайвасткунаки нави Socket A (Socket 462) сохта шуд. Аввалин протсессори Athlon дорои 37 миллион транзистор, хотираи кэши L1 бо ҳаҷми 128 КБ ва хотираи L2 бо ҳаҷми 256 КБ буд, ки дар дохили кристалли протсессор ҷойгир мешуд. Он бо шинаи 200 МГс (2×100) кор мекард. Моделҳои минбаъда ба шинаи 266 МГс (2×133) гузаштанд. Маҷмӯи фармонҳои он x86, MMX ва Enhanced 3DNow\! буд. Дар ядрои Athlon 4 блоки сахтафзории пешакӣ интихоб кардани маълумот пайдо шуд. Тағйирот инчунин маҷмӯи фармонҳои SIMD-и 3DNow\!-ро фаро гирифтанд. Версияи сеюми ин фармонҳо «3DNow\! Professional» ном гирифт. Барои идоракунии масрафи неру дар протсессор бори аввал технологияи PowerNow\! татбиқ карда шуд. Ҳамчунин, дар ядрои Athlon 4 диоди дохилӣ барои чен кардани ҳарорати протсессор ҷойгир карда шуд. Соли 2000 протсессорҳои Duron бо басомадҳои 1 ва 1,1 ГГс (баъдтар 1,2 ГГс) дар асоси ядрои Morgan истеҳсол шуданд. Ин ядро варианти такмилёфтаи Palomino буд. Протсессор дастгирии маҷмӯи фармонҳои такмилёфтаи 3DNow\! Professional ва инчунин фармонҳои SSE-ро гирифт. Ядрои Morgan механизми пешгӯии гузаришҳоро ба даст овард, ки ба протсессор имкон медод муайян кунад, ки дар оянда кадом маълумот метавонад лозим шавад. Инчунин буфери табдили суроғаҳо барои кэш кардани суроғаҳои хотира илова карда шуд. Соли 2002 ширкат дар бораи гузаштан ба технологияи 0,130 микрон ва ҷорӣ намудани технологияи SOI («кремний дар изолятор») хабар дод. Моҳи апрели соли 2002 ширкат протсессори Alchemy Au1100-ро баровард, ки бояд бо Intel XScale рақобат мекард. Аввали тобистони соли 2002 протсессорҳои мукаммалтари Athlon XP 2100+ ва 2200+ дар асоси ядрои 0,130-микронии Thoroughbred муаррифӣ шуданд. Фарқи асосии онҳо аз Palomino танҳо технологияи истеҳсолии 0,130 микрон буд. 10 феврали соли 2003 ширкат протсессорҳои Athlon XP 3000+, 2800+ ва 2500+-ро дар асоси ядрои Barton баровард. Ҳаҷми хотираи кэши сатҳи дуюм (L2) дар онҳо ду маротиба зиёд шуда, ба 512 КБ расид. Худи ядрои ҳисоббарории протсессор тағйироти ҷиддӣ надид. Ба ибораи дигар, ин ҳамон Thoroughbred-B буд, ки танҳо ҳаҷми хотираи кэши он зиёд карда шуда буд. Бо зиёд шудани ҳаҷми кэш AMD рейтинги протсессорҳои худро аз нав ҳисоб кард. Athlon XP 3000+ дар асоси Barton воқеан бо басомади 2167 МГс кор мекард. Athlon XP 2700+ дар асоси Thoroughbred-B низ бо ҳамин басомад фаъолият мекард. Басомади шина 333–400 МГс (dual-pumped) буд. Баҳори соли 2003 ширкат аввалин протсессорҳои 64-битаро муаррифӣ кард, ки бо протсессорҳои x86 пурра мувофиқ буданд. Онҳо Opteron ном доштанд ва барои серверҳо ва истгоҳҳои корӣ пешбинӣ шуда буданд. Моҳи сентябри ҳамон сол протсессорҳои монанд барои компютерҳои шахсӣ бо номи Athlon 64 бароварда шуданд. Соли 2003 инчунин протсессори AMD K7 Thorton (Athlon XP) истеҳсол шуд, ки анъанаи Duron-ро идома медод. Он модели сарфакоронаи Athlon XP дар асоси ядрои Barton буд, ки нисфи хотираи кэши L2-и он ғайрифаъол карда шуда, ҳаҷмаш 256 КБ-ро ташкил медод. Истифодаи номи «Athlon» имкон медод, ки Thorton нисбат ба протсессорҳои пешинаи Duron ҳамчун маҳсулоти пуриқтидортар пешниҳод карда шавад.Технологияи истеҳсоли он 0,130 микрон буд. Басомади корӣ 1667–2133 МГс (2000+…2400+) ва басомади шина 266 МГс (dual-pumped) буд. Муаррифии протсессори Sempron, ки бояд нимаи моҳи август баргузор мешуд, ба 28 июли соли 2004 гузаронида шуд (истеҳсол аз 17 август оғоз гардид).Моделҳои Sempron 3100+ барои Socket 754 бо ядрои Paris ва Sempron 2500+ (1750 МГс), 2600+ (1833 МГс), 2800+ (2000 МГс) барои Socket A бо ядрои Barton бароварда шуданд. Моделҳои Sempron барои Socket A то охири соли 2005 истеҳсол мешуданд ва асосан барои компютерҳои арзон пешбинӣ шуда буданд. Охирин протсессори Sempron барои Socket A модели 3300+ гардид. Ин протсессорҳо ҳамчун рақибони Intel Celeron D пешниҳод мешуданд. Аз рӯи хусусиятҳои техникӣ, Sempron барои Socket A қариб пурра ба Thoroughbred монанд буд ва бо шиддати 1,6 В кор мекард. Фарқи ягонаи он басомади шина буд, ки то 333 МГс (dual-pumped) зиёд карда шуда буд. Модели охирини Sempron 3300+ пурра ба Barton 3200+ монанд буд. Моҳи июни соли 2005 протсессорҳои дуядроии Athlon 64 X2 бароварда шуданд.24 июли соли 2006 дар бораи харидории ширкати ATI ба маблағи 5,4 миллиард доллар эълон карда шуд. Соли 2007 истеҳсоли микросхемаҳои графикии худи ширкат дар асоси таҳияҳои ATI оғоз гардид.Соли 2007 аввалин протсессорҳои чорядроии AMD Phenom X4 пайдо шуданд, ки рақибони аввалин моделҳои Intel Core 2 Quad буданд.Соли 2009, бо гузаштан ба пайвасткунаки нави Socket AM3, протсессорҳои AMD дастгирии хотираи DDR3-ро ба даст оварданд. Ин имкон дод, ки дар платаи асосӣ то 16 ГБ хотираи фаврӣ насб карда шавад.Соли 2010, 26 апрел, аввалин протсессорҳои шашядроӣ барои компютерҳои шахсӣ — Phenom II X6 бароварда шуданд. Онҳо бо платформаҳои Socket AM2+ ва Socket AM3 мувофиқ буданд. Алтернативаи арзонтари онҳо силсилаи Athlon II буд.Соли 2011 протсессорҳои дорои микроархитектураи Bulldozer ба бозор бароварда шуданд.Соли 2012 протсессорҳои ҳаштядроии FX-8xxx/9xxx дар асоси микроархитектураи Piledriver (Vishera) истеҳсол гардиданд. Онҳо ба оилаи протсессорҳои AMD FX дохил мешуданд. Соли 2017 истеҳсоли протсессорҳо дар асоси микроархитектураи 14-нанометрии Zen (бренди Ryzen, Socket AM4) оғоз ёфт. Онҳо хотираи DDR4-ро дастгирӣ карда, аз 4 то 8 ядро доштанд.Баъдтар бренди Ryzen Threadripper барои сегменти HEDT (Socket TR4, аз 8 то 16 ядро) пайдо шуд. Дар асоси ҳамин микроархитектура протсессорҳои серверии Epyc низ истеҳсол гардиданд, ки то 64 ядро доштанд. Соли 2018 протсессорҳои Ryzen дар асоси микроархитектураи Zen+ бароварда шуданд. Онҳо аз 4 то 8 ядро дошта, бо технологияи 12-нанометрӣ истеҳсол мешуданд, ки аз технологияи Zen фарқ мекард. Ин тағйирот контроллери хотира ва имконияти баланд бардоштани басомади протсессорҳоро беҳтар намуд. Ҳамчунин, протсессорҳои Ryzen Threadripper бо 8–32 ядро ва моделҳои Athlon 200GE, 220GE ва 240GE бароварда шуданд. Моделҳои Athlon дорои 2 ядро ва 4 ришта буданд ва танҳо аз рӯи басомад аз ҳам фарқ мекарданд. Онҳо бо Intel Pentium G4560 ва моделҳои монанди он рақобат мекарданд. Протсессорҳои дорои пасванди «G» бо ядрои графикии дохилии Vega муҷаҳҳаз буданд.Соли 2019 протсессорҳои Ryzen дар асоси микроархитектураи Zen 2 бароварда шуданд. Онҳо аз 4 то 16 ядро дошта, бо технологияи 7-нанометрии TSMC истеҳсол мешуданд. Ин технология нисбат ба Zen+ мукаммалтар буд ва ба беҳтар шудани контроллери хотира, имконияти баланд бардоштани басомад ва афзоиши самаранокии протсессорҳо мусоидат кард. Ҳамчунин, Ryzen Threadripper бо 24–64 ядро, пайвасткунаки нави TRX4 ва микроархитектураи Zen 2 бароварда шуд. Протсессорҳои дорои пасванди «G» мисли пештара ядрои графикии дохилии Vega доштанд, ки нисбат ба силсилаи қаблӣ каме такмил дода шуда буд.Соли 2020 ширкат силсилаи 4000-и протсессорҳои Ryzen-ро муаррифӣ кард. Онҳо дар асоси микроархитектураи Zen 2 сохта шуда, инчунин версияҳои каммасрафи онҳо бо пасванди «GE» бароварда шуданд. Дар ин силсила зернизоми графикии ҳамгирошудаи Vega ба таври назаррас такмил дода шуд. Ин протсессорҳо барои Socket AM4 пешбинӣ шуда буданд. '''Рӯимизӣ''' * ATI Radeon™ Xpress 1100 (барои компютерҳои рӯимизии Intel), Socket LGA 775. * AMD 480/570/580/690\[24\] CrossFireX, Socket AM2. Чипсетҳои AMD 700/700S * Силсилаи 7: * Чипсетҳои алоҳида: 770 (барои дӯстдорони HD), 790X (барои бозигарон), 790FX (барои бозигарони касбӣ). * Чипсетҳои ҳамгирошуда: 790GX, 785G, 780V, 780G, 760G, 740G. Socket AM2+. * Силсилаи 8: 890FX, 890GX, 880G, 870. Socket AM3. * Силсилаи 9: бо дастгирии протсессорҳои 8-ядроӣ, AMD OverDrive ва FX: 990FX, 990X, 980G, 970. Socket AM3+. * Чипсетҳои X399, X370, B350, A320: CrossFireX/SLI, Socket AM4/Socket TR4. * Чипсетҳои X470, B450: CrossFireX/SLI, Socket AM4/Socket TR4. * Чипсетҳои TRX40, X570, B550, A520: CrossFireX/SLI, Socket AM4/Socket sTRX4. * WRX80: Socket sWRX8. * X670, X670E, B650, B650E, A620: Socket AM5. * X870, X870E, B850, B850E, B840: Socket AM5. Барои платформаи Fusion (марказҳои идоракунии Fusion — FCH): * AMD A45, A50M, A55T, A60M, A68M, A70M, A75 (Socket FM1), A55, A75, A85X (Socket FM2). Барои системаҳои дарунсохт: * AMD M690T/M690E / SB600. * AMD 780E / SB710. * AMD 785E / SB 8X0. * AMD SR5690 / SP5100. Барои ноутбукҳо: * AMD M780G. * AMD M880G. == Додгоҳӣ бо ширкати Intel == Соли 2000 AMD бар зидди Intel бо иттиҳоми вайрон кардани қонунҳои зиддиинҳисорӣ ба суд муроҷиат кард. Ширкат Intel-ро дар сӯиистифода аз мавқеи пешсафи худ дар бозор айбдор намуд.Intel дар ду мурофиаи судӣ дар Ҷопон гунаҳкор дониста шуд. Моҳи майи соли 2009 Комиссияи Аврупо ҳукми айбдоркунанда баровард ва ба Intel ҷаримаи рекордӣ ба маблағи 1,25 миллиард доллар таъин кард.Комиссияи Аврупо муайян кард, ки Intel дар давраи солҳои 2002–2007 истеҳсолкунандагони компютерҳоро маҷбур мекард, ки аз маҳсулоти AMD даст кашанд. Ҳамчунин, ширкат ба чунин ширкатҳо, аз қабили Acer, Dell, HP, Lenovo ва NEC тахфифҳои гуногун пешниҳод мекард.Дар гузориш гуфта мешуд, ки «Intel ба истеъмолкунандагони аврупоӣ зарар расонидааст». AMD ва GlobalFoundries аз ин қарор ҷонибдорӣ карданд. Чанде пас Intel аз болои ин қарор шикоят бурд ва ҳамзамон тавассути расонаҳо маълумотеро паҳн кард, ки гӯё истеҳсолкунандагони компютерҳо маҳсулоти Intel-ро бо сабаби сифати баландтарашон интихоб мекарданд. Азбаски парванда ошкоро баррасӣ мешуд, Комиссияи Аврупо далелҳоро нашр кард. Баёнияи матбуотие низ нашр гардид, ки дар он порчаҳои мукотибаи роҳбарияти Intel бо ширкатҳои дар боло зикршуда пешниҳод шуда буданд. Дар ин мукотиба ба таври равшан гуфта мешуд, ки ҳиссаи AMD дар бозори протсессорҳо бояд то 5% ва ҳатто то 0% кам карда шавад. Дар иваз Intel ба ин ширкатҳо имтиёзҳои гуногун пешниҳод мекард.Дар натиҷа, моҳи октябри соли 2009 аксари ихтилофот ҳал карда шуданд. Intel уҳдадор шуд, ки ба AMD 1,25 миллиард доллар ҷуброн пардохт кунад ва минбаъд аз мавқеи инҳисории худ сӯиистифода накунад. AMD бошад, уҳдадор шуд, ки тамоми даъвоҳои судии худро бар зидди Intel дар саросари ҷаҳон бозпас гирад. == Манъи интиқол ба Чин == 31 августа 2022 года, по сообщению Reuters, компания Advanced Micro Devices Inc (AMD) заявила, что официальные лица США приказали ей прекратить экспорт в Китай своего основного чипа для искусственного интеллекта. Компания заявила, что новые лицензионные требования не позволяют поставлять чипы модели MI250, но не затрагивают модель MI100 и что новые правила окажут существенное влияние на её бизнес. bnxr06halqogk5doqdz948ttjjhjgkg 1493402 1493318 2026-11-10T05:41:07Z Zolfeqar Fatihzadeh 30846 /* Манъи интиқол ба Чин */ ороиш, викисозӣ, вироишоти сабкӣ 1493402 wikitext text/x-wiki {{Ширкат}} '''AMD''' (талаффуз: [эй-эм-ди] аз забони англисӣ Advanced Micro Devices «Дастгоҳҳои пешрафтаи микроэлектронӣ») — ширкати амрикоии истеҳсолкунандаи микросхемаҳои интегралӣ ва таҷҳизоти электронӣ мебошад. Он яке аз бузургтарин истеҳсолкунандагони протсессорҳои марказӣ, протсессорҳои графикӣ ва адаптерҳо (пас аз харидории ширкати ATI Technologies дар соли 2006), инчунин чипсетҳо ба ҳисоб меравад. Аз соли 2009 ширкат дигар истеҳсолоти хусусии микроэлектронӣ надорад ва фармоишҳои худро дар корхонаҳои ширкатҳои дигар ҷойгир мекунад. Ҳамчун шарик ва пудратчии доимӣ барои истеҳсоли микросхемаҳои худ аз ширкатҳои GlobalFoundries ва TSMC (аз соли 2018) истифода мебарад. ==Таърих == [[акс:1amdplace.jpg|мини|Идораи марказии собиқи AMD дар Саннивейл, иёлати Калифорния (соли 2019 тахриб карда шудааст).]] [[акс:AMDmarkham4.jpg|мини|Шаҳраки кории AMD, ки ҳамзамон идораи марказии ATI низ мебошад.]] [[акс:AMD Austin campus.JPG|мини|Идораи марказии AMD дар Техас]] Ширкат 1 майи соли 1969 аз ҷониби Ҷерри Сандерс ҳамроҳ бо ҳафт ҳамкори собиқаш, ки аз ширкати Fairchild Semiconductor омада буданд, таъсис дода шудааст. Сармояи ибтидоии он 100 ҳазор долларро ташкил медод. Ширкат фаъолияти худро ҳамчун истеҳсолкунандаи микросхемаҳои интегралии мантиқӣ оғоз кард. Процессоры Аввалин микропротсессори ширкат Am9080 ном дошт. Он нусхаи протсессори Intel 8080 буд, ки бо роҳи муҳандисии баръакс сохта шуда, соли 1975 ба бозор бароварда шуд. Пас аз он ки Intel соли 1976 ба протсессорҳои худ микрокод илова кард, байни AMD ва Intel созишномаи иҷозатномадиҳии мутақобила баста шуд. Дар натиҷаи ин созишнома аз моҳи октябри соли 1976 иҷозатномаи истифодаи ҳуқуқи муаллифӣ ба микрокод дар микропротсессорҳо ва дастгоҳҳои периферӣ дода шуд. Соли 1975 AMD аввалин микросхемаи хотираи фаврии худро бо номи RAM AM1902 истеҳсол кард. 24 июли соли 2006 дар бораи харидории ширкати ATI Technologies ба маблағи 5,4 миллиард доллар эълон карда шуд. Ин муомила 24 октябри соли 2006 ба анҷом расид. Тибқи хабарҳо, моҳи декабри соли 2006 AMD ҳамроҳ бо рақиби асосии худ дар соҳаи графика — Nvidia аз Вазорати адлияи ИМА даъватномаҳои судӣ гирифтанд. Онҳо дар вайрон кардани қонунҳои зиддиинҳисорӣ дар соҳаи истеҳсоли кортҳои графикӣ, аз ҷумла созиши нархҳо, гумонбар мешуданд. Моҳи октябри соли 2008 AMD нақшаи таъсиси корхонаи муштаракро бо ширкати сармоягузории Advanced Technology Investment, ки аз ҷониби ҳукумати Абу-Дабӣ таъсис ёфта буд, эълон кард. Ба ин корхонаи муштарак, ки GlobalFoundries ном гирифт, бахши истеҳсолии AMD — ҳамаи корхонаҳо ва иншооти истеҳсоли нимноқилҳо дода шуданд. Ин ба AMD имкон дод, ки ба ширкати бидуни корхонаҳои истеҳсолӣ табдил ёбад ва танҳо ба тарҳрезӣ ва таҳияи микросхемаҳо диққат диҳад. Дар аввали соли 2012 AMD ширкати SeaMicro-ро ба маблағи 334 миллион доллар харидорӣ кард. Ин ширкат истеҳсолкунандаи серверҳои ултракомпактӣ ва каммасраф буд, ки бо ҷойгиркунии зичи конфигуратсияҳои бисёрпротсессорӣ фарқ мекард. SeaMicro инчунин соҳиби моликияти зеҳнии меъмории шабакавии пайвастшавии байнипротсессории Freedom Fabric буд. 27 октябри соли 2020 корпоратсияи AMD дар бораи муттаҳидшавӣ бо ширкати Xilinx, ки бузургтарин истеҳсолкунандаи микросхемаҳои интегралии мантиқии барномарезишаванда (FPGA) ба ҳисоб мерафт, эълон кард. Арзиши тахминии ин муомила 35 миллиард долларро ташкил медод. Дар натиҷаи он ширкати муттаҳидшуда таъсис ёфт, ки 74%-и он ба AMD ва 26%-и боқимонда ба саҳмдорони Xilinx тааллуқ дошт. Роҳбарии ширкати муттаҳидшударо роҳбари AMD Лиза Су ба уҳда гирифт. Ҳайати Шӯрои директорони ширкат бо намояндагони Xilinx пурра гардид ва роҳбари он ширкат Виктор Пенг ба вазифаи президенти AMD оид ба идоракунии самти дахлдори тиҷорат гузашт. 14 феврали соли 2022 корпоратсияи AMD муттаҳидшавиро бо ширкати Xilinx ба анҷом расонд. Арзиши ниҳоии тахминии ин муомила тақрибан 50 миллиард долларро ташкил дод. Моҳи апрели соли 2022 AMD ширкати Pensando Systems-ро, ки таҳиякунандаи таҷҳизоти шабакавӣ барои марказҳои коркарди маълумот ва яке аз пешсафони соҳаи таҳияи DPU буд, ба маблағи 1,9 миллиард доллар харидорӣ кард. Моҳи августи соли 2024 AMD ширкати истеҳсолкунандаи серверҳо — ZT Systems-ро харидорӣ кард. Арзиши ин муомила 4,9 миллиард долларро ташкил дод. == Протсессорҳо == Соли 1969 AMD микросхемаи регистрии Am9300 ва протсессори Am2501-ро муаррифӣ кард. Соли 1975, пас аз бастани созишномаи иҷозатномадиҳии мутақобила бо Intel, AMD протсессори 8080-и худро пешниҳод намуд, ки аз рӯи маҷмӯи фармонҳо бо намунаи аслӣ мувофиқ буд. Баъдан ширкат аввалин модули хотираи фаврии RAM AM1902-ро истеҳсол кард. Протсессори таҳияи худи ширкат Am2900 барои замони худ дорои хусусиятҳои хуб буд: суръати баланди кор, ихроҷи гармии кам ва фармонҳои барномарезишаванда барои барномаҳо. Соли 1984 ширкат ба рӯйхати «100 ширкати беҳтарини ИМА» дохил карда шуд. Соли 1991 AMD протсессори Am386-ро, ки аналоги i386 буд, ба бозор баровард. Соли 1993 бошад, протсессори Am486-ро истеҳсол кард. Ҳамон сол дар натиҷаи ҳамкорӣ бо ширкати Fujitsu истеҳсоли хотираи флешӣ ва истифодаи технологияи истеҳсолии камтар аз як микрон аз худ карда шуд. Соли 1995, ду сол пас аз баровардани протсессори Pentium аз ҷониби Intel, AMD аналоги онро бо номи AMD K5 муаррифӣ кард. Баъдан онро протсессори AMD K6-2 бо технологияи 3DNow\! иваз намуд. Дар нимаи аввали соли 1999 ширкат ба таҳвили протсессорҳои K6-III (K6-3D+) бо пайвасткунаки Socket 7 оғоз кард. Хусусияти асосии онҳо хотираи дохилии сатҳи дуюм (L2) бо ҳаҷми 256 КБ буд. Ҳаҷми хотираи L1 64 КБ-ро ташкил медод, ки нисбат ба Pentium III ду маротиба зиёд буд. Ин хотира бо басомади пурраи ядро кор мекард. Дар протсессорҳои аввали Pentium III бо сохтори SECC 2 хотираи L2 бо нисфи басомади ядро фаъолият мекард. Хотираи кэши дар платаи асосӣ ҷойгиршуда ҳамчун хотираи сатҳи сеюм (L3) ҳисобида мешуд. Басомади кори ин протсессорҳо 400–500 МГс буд. Протсессорҳои AMD наметавонистанд дар Socket 7 муддати зиёд боқӣ монанд, зеро имкониятҳои ин пайвасткунак ба ҳадди худ расида буданд. 23 июни соли 1999 моделҳои AMD Athlon 500, 550 ва 600 муаррифӣ шуданд. Онҳо бо технологияи 0,25-микронӣ ва корпуси нави Slot A истеҳсол шуда буданд, ки нисбат ба Slot 1 каме бориктар буд. Баъдан ширкат боз чанд модели протсессорро бо басомади баландтар баровард. 29 ноябри соли 1999 протсессорҳои Athlon бо басомади 550–800 МГс истеҳсол карда шуданд. Онҳо бо технологияи 0,18 микрон сохта шуда буданд. Барои фарқ кардани онҳо моделҳои аввал Model 1 (0,250 микрон) ва моделҳои нав Model 2 (0,180 микрон) номида мешуданд. Хусусиятҳои асосии онҳо: - Меъмории дохилии навъи RISC. - Се конвейер барои ҳисобҳои ададӣ ва се конвейер барои амалиётҳои нуқтаи шинокунанда. - Илова шудани фармонҳои нав ба маҷмӯи 3DNow\! (Enhanced 3DNow\!). - Хотираи кэши L1 бо ҳаҷми 128 КБ (64+64). - Хотираи кэши L2 бо ҳаҷми 512 КБ, ки дар микросхемаҳои алоҳида дар паҳлуи протсессор ҷойгир шуда, бо нисфи басомади ядро кор мекард. - Дастгирии механизми ECC. - Имконияти назариявии истифодаи то 14 протсессор дар як шина. - Шинаи системавии 100 МГс, ки аз ҳар ду фронти сигнал истифода бурда, суръати натиҷавии 200 МГс-ро таъмин мекард. Моҳи январи соли 2000 Гектор Руис президенти ширкат ва роҳбари иҷроияи он таъин гардид. Тобистони соли 2000 AMD ба технологияи 0,180 микрон гузашт ва ядрои Thunderbird-ро таҳия кард. Барои протсессорҳои Athlon пайвасткунаки нави Socket A (Socket 462) сохта шуд. Аввалин протсессори Athlon дорои 37 миллион транзистор, хотираи кэши L1 бо ҳаҷми 128 КБ ва хотираи L2 бо ҳаҷми 256 КБ буд, ки дар дохили кристалли протсессор ҷойгир мешуд. Он бо шинаи 200 МГс (2×100) кор мекард. Моделҳои минбаъда ба шинаи 266 МГс (2×133) гузаштанд. Маҷмӯи фармонҳои он x86, MMX ва Enhanced 3DNow\! буд. Дар ядрои Athlon 4 блоки сахтафзории пешакӣ интихоб кардани маълумот пайдо шуд. Тағйирот инчунин маҷмӯи фармонҳои SIMD-и 3DNow\!-ро фаро гирифтанд. Версияи сеюми ин фармонҳо «3DNow\! Professional» ном гирифт. Барои идоракунии масрафи неру дар протсессор бори аввал технологияи PowerNow\! татбиқ карда шуд. Ҳамчунин, дар ядрои Athlon 4 диоди дохилӣ барои чен кардани ҳарорати протсессор ҷойгир карда шуд. Соли 2000 протсессорҳои Duron бо басомадҳои 1 ва 1,1 ГГс (баъдтар 1,2 ГГс) дар асоси ядрои Morgan истеҳсол шуданд. Ин ядро варианти такмилёфтаи Palomino буд. Протсессор дастгирии маҷмӯи фармонҳои такмилёфтаи 3DNow\! Professional ва инчунин фармонҳои SSE-ро гирифт. Ядрои Morgan механизми пешгӯии гузаришҳоро ба даст овард, ки ба протсессор имкон медод муайян кунад, ки дар оянда кадом маълумот метавонад лозим шавад. Инчунин буфери табдили суроғаҳо барои кэш кардани суроғаҳои хотира илова карда шуд. Соли 2002 ширкат дар бораи гузаштан ба технологияи 0,130 микрон ва ҷорӣ намудани технологияи SOI («кремний дар изолятор») хабар дод. Моҳи апрели соли 2002 ширкат протсессори Alchemy Au1100-ро баровард, ки бояд бо Intel XScale рақобат мекард. Аввали тобистони соли 2002 протсессорҳои мукаммалтари Athlon XP 2100+ ва 2200+ дар асоси ядрои 0,130-микронии Thoroughbred муаррифӣ шуданд. Фарқи асосии онҳо аз Palomino танҳо технологияи истеҳсолии 0,130 микрон буд. 10 феврали соли 2003 ширкат протсессорҳои Athlon XP 3000+, 2800+ ва 2500+-ро дар асоси ядрои Barton баровард. Ҳаҷми хотираи кэши сатҳи дуюм (L2) дар онҳо ду маротиба зиёд шуда, ба 512 КБ расид. Худи ядрои ҳисоббарории протсессор тағйироти ҷиддӣ надид. Ба ибораи дигар, ин ҳамон Thoroughbred-B буд, ки танҳо ҳаҷми хотираи кэши он зиёд карда шуда буд. Бо зиёд шудани ҳаҷми кэш AMD рейтинги протсессорҳои худро аз нав ҳисоб кард. Athlon XP 3000+ дар асоси Barton воқеан бо басомади 2167 МГс кор мекард. Athlon XP 2700+ дар асоси Thoroughbred-B низ бо ҳамин басомад фаъолият мекард. Басомади шина 333–400 МГс (dual-pumped) буд. Баҳори соли 2003 ширкат аввалин протсессорҳои 64-битаро муаррифӣ кард, ки бо протсессорҳои x86 пурра мувофиқ буданд. Онҳо Opteron ном доштанд ва барои серверҳо ва истгоҳҳои корӣ пешбинӣ шуда буданд. Моҳи сентябри ҳамон сол протсессорҳои монанд барои компютерҳои шахсӣ бо номи Athlon 64 бароварда шуданд. Соли 2003 инчунин протсессори AMD K7 Thorton (Athlon XP) истеҳсол шуд, ки анъанаи Duron-ро идома медод. Он модели сарфакоронаи Athlon XP дар асоси ядрои Barton буд, ки нисфи хотираи кэши L2-и он ғайрифаъол карда шуда, ҳаҷмаш 256 КБ-ро ташкил медод. Истифодаи номи «Athlon» имкон медод, ки Thorton нисбат ба протсессорҳои пешинаи Duron ҳамчун маҳсулоти пуриқтидортар пешниҳод карда шавад.Технологияи истеҳсоли он 0,130 микрон буд. Басомади корӣ 1667–2133 МГс (2000+…2400+) ва басомади шина 266 МГс (dual-pumped) буд. Муаррифии протсессори Sempron, ки бояд нимаи моҳи август баргузор мешуд, ба 28 июли соли 2004 гузаронида шуд (истеҳсол аз 17 август оғоз гардид).Моделҳои Sempron 3100+ барои Socket 754 бо ядрои Paris ва Sempron 2500+ (1750 МГс), 2600+ (1833 МГс), 2800+ (2000 МГс) барои Socket A бо ядрои Barton бароварда шуданд. Моделҳои Sempron барои Socket A то охири соли 2005 истеҳсол мешуданд ва асосан барои компютерҳои арзон пешбинӣ шуда буданд. Охирин протсессори Sempron барои Socket A модели 3300+ гардид. Ин протсессорҳо ҳамчун рақибони Intel Celeron D пешниҳод мешуданд. Аз рӯи хусусиятҳои техникӣ, Sempron барои Socket A қариб пурра ба Thoroughbred монанд буд ва бо шиддати 1,6 В кор мекард. Фарқи ягонаи он басомади шина буд, ки то 333 МГс (dual-pumped) зиёд карда шуда буд. Модели охирини Sempron 3300+ пурра ба Barton 3200+ монанд буд. Моҳи июни соли 2005 протсессорҳои дуядроии Athlon 64 X2 бароварда шуданд.24 июли соли 2006 дар бораи харидории ширкати ATI ба маблағи 5,4 миллиард доллар эълон карда шуд. Соли 2007 истеҳсоли микросхемаҳои графикии худи ширкат дар асоси таҳияҳои ATI оғоз гардид.Соли 2007 аввалин протсессорҳои чорядроии AMD Phenom X4 пайдо шуданд, ки рақибони аввалин моделҳои Intel Core 2 Quad буданд.Соли 2009, бо гузаштан ба пайвасткунаки нави Socket AM3, протсессорҳои AMD дастгирии хотираи DDR3-ро ба даст оварданд. Ин имкон дод, ки дар платаи асосӣ то 16 ГБ хотираи фаврӣ насб карда шавад.Соли 2010, 26 апрел, аввалин протсессорҳои шашядроӣ барои компютерҳои шахсӣ — Phenom II X6 бароварда шуданд. Онҳо бо платформаҳои Socket AM2+ ва Socket AM3 мувофиқ буданд. Алтернативаи арзонтари онҳо силсилаи Athlon II буд.Соли 2011 протсессорҳои дорои микроархитектураи Bulldozer ба бозор бароварда шуданд.Соли 2012 протсессорҳои ҳаштядроии FX-8xxx/9xxx дар асоси микроархитектураи Piledriver (Vishera) истеҳсол гардиданд. Онҳо ба оилаи протсессорҳои AMD FX дохил мешуданд. Соли 2017 истеҳсоли протсессорҳо дар асоси микроархитектураи 14-нанометрии Zen (бренди Ryzen, Socket AM4) оғоз ёфт. Онҳо хотираи DDR4-ро дастгирӣ карда, аз 4 то 8 ядро доштанд.Баъдтар бренди Ryzen Threadripper барои сегменти HEDT (Socket TR4, аз 8 то 16 ядро) пайдо шуд. Дар асоси ҳамин микроархитектура протсессорҳои серверии Epyc низ истеҳсол гардиданд, ки то 64 ядро доштанд. Соли 2018 протсессорҳои Ryzen дар асоси микроархитектураи Zen+ бароварда шуданд. Онҳо аз 4 то 8 ядро дошта, бо технологияи 12-нанометрӣ истеҳсол мешуданд, ки аз технологияи Zen фарқ мекард. Ин тағйирот контроллери хотира ва имконияти баланд бардоштани басомади протсессорҳоро беҳтар намуд. Ҳамчунин, протсессорҳои Ryzen Threadripper бо 8–32 ядро ва моделҳои Athlon 200GE, 220GE ва 240GE бароварда шуданд. Моделҳои Athlon дорои 2 ядро ва 4 ришта буданд ва танҳо аз рӯи басомад аз ҳам фарқ мекарданд. Онҳо бо Intel Pentium G4560 ва моделҳои монанди он рақобат мекарданд. Протсессорҳои дорои пасванди «G» бо ядрои графикии дохилии Vega муҷаҳҳаз буданд.Соли 2019 протсессорҳои Ryzen дар асоси микроархитектураи Zen 2 бароварда шуданд. Онҳо аз 4 то 16 ядро дошта, бо технологияи 7-нанометрии TSMC истеҳсол мешуданд. Ин технология нисбат ба Zen+ мукаммалтар буд ва ба беҳтар шудани контроллери хотира, имконияти баланд бардоштани басомад ва афзоиши самаранокии протсессорҳо мусоидат кард. Ҳамчунин, Ryzen Threadripper бо 24–64 ядро, пайвасткунаки нави TRX4 ва микроархитектураи Zen 2 бароварда шуд. Протсессорҳои дорои пасванди «G» мисли пештара ядрои графикии дохилии Vega доштанд, ки нисбат ба силсилаи қаблӣ каме такмил дода шуда буд.Соли 2020 ширкат силсилаи 4000-и протсессорҳои Ryzen-ро муаррифӣ кард. Онҳо дар асоси микроархитектураи Zen 2 сохта шуда, инчунин версияҳои каммасрафи онҳо бо пасванди «GE» бароварда шуданд. Дар ин силсила зернизоми графикии ҳамгирошудаи Vega ба таври назаррас такмил дода шуд. Ин протсессорҳо барои Socket AM4 пешбинӣ шуда буданд. '''Рӯимизӣ''' * ATI Radeon™ Xpress 1100 (барои компютерҳои рӯимизии Intel), Socket LGA 775. * AMD 480/570/580/690\[24\] CrossFireX, Socket AM2. Чипсетҳои AMD 700/700S * Силсилаи 7: * Чипсетҳои алоҳида: 770 (барои дӯстдорони HD), 790X (барои бозигарон), 790FX (барои бозигарони касбӣ). * Чипсетҳои ҳамгирошуда: 790GX, 785G, 780V, 780G, 760G, 740G. Socket AM2+. * Силсилаи 8: 890FX, 890GX, 880G, 870. Socket AM3. * Силсилаи 9: бо дастгирии протсессорҳои 8-ядроӣ, AMD OverDrive ва FX: 990FX, 990X, 980G, 970. Socket AM3+. * Чипсетҳои X399, X370, B350, A320: CrossFireX/SLI, Socket AM4/Socket TR4. * Чипсетҳои X470, B450: CrossFireX/SLI, Socket AM4/Socket TR4. * Чипсетҳои TRX40, X570, B550, A520: CrossFireX/SLI, Socket AM4/Socket sTRX4. * WRX80: Socket sWRX8. * X670, X670E, B650, B650E, A620: Socket AM5. * X870, X870E, B850, B850E, B840: Socket AM5. Барои платформаи Fusion (марказҳои идоракунии Fusion — FCH): * AMD A45, A50M, A55T, A60M, A68M, A70M, A75 (Socket FM1), A55, A75, A85X (Socket FM2). Барои системаҳои дарунсохт: * AMD M690T/M690E / SB600. * AMD 780E / SB710. * AMD 785E / SB 8X0. * AMD SR5690 / SP5100. Барои ноутбукҳо: * AMD M780G. * AMD M880G. == Додгоҳӣ бо ширкати Intel == Соли 2000 AMD бар зидди Intel бо иттиҳоми вайрон кардани қонунҳои зиддиинҳисорӣ ба суд муроҷиат кард. Ширкат Intel-ро дар сӯиистифода аз мавқеи пешсафи худ дар бозор айбдор намуд.Intel дар ду мурофиаи судӣ дар Ҷопон гунаҳкор дониста шуд. Моҳи майи соли 2009 Комиссияи Аврупо ҳукми айбдоркунанда баровард ва ба Intel ҷаримаи рекордӣ ба маблағи 1,25 миллиард доллар таъин кард.Комиссияи Аврупо муайян кард, ки Intel дар давраи солҳои 2002–2007 истеҳсолкунандагони компютерҳоро маҷбур мекард, ки аз маҳсулоти AMD даст кашанд. Ҳамчунин, ширкат ба чунин ширкатҳо, аз қабили Acer, Dell, HP, Lenovo ва NEC тахфифҳои гуногун пешниҳод мекард.Дар гузориш гуфта мешуд, ки «Intel ба истеъмолкунандагони аврупоӣ зарар расонидааст». AMD ва GlobalFoundries аз ин қарор ҷонибдорӣ карданд. Чанде пас Intel аз болои ин қарор шикоят бурд ва ҳамзамон тавассути расонаҳо маълумотеро паҳн кард, ки гӯё истеҳсолкунандагони компютерҳо маҳсулоти Intel-ро бо сабаби сифати баландтарашон интихоб мекарданд. Азбаски парванда ошкоро баррасӣ мешуд, Комиссияи Аврупо далелҳоро нашр кард. Баёнияи матбуотие низ нашр гардид, ки дар он порчаҳои мукотибаи роҳбарияти Intel бо ширкатҳои дар боло зикршуда пешниҳод шуда буданд. Дар ин мукотиба ба таври равшан гуфта мешуд, ки ҳиссаи AMD дар бозори протсессорҳо бояд то 5% ва ҳатто то 0% кам карда шавад. Дар иваз Intel ба ин ширкатҳо имтиёзҳои гуногун пешниҳод мекард.Дар натиҷа, моҳи октябри соли 2009 аксари ихтилофот ҳал карда шуданд. Intel уҳдадор шуд, ки ба AMD 1,25 миллиард доллар ҷуброн пардохт кунад ва минбаъд аз мавқеи инҳисории худ сӯиистифода накунад. AMD бошад, уҳдадор шуд, ки тамоми даъвоҳои судии худро бар зидди Intel дар саросари ҷаҳон бозпас гирад. == Манъи интиқол ба Чин == 31 августа 2022 года, по сообщению Reuters, компания Advanced Micro Devices Inc (AMD) заявила, что официальные лица США приказали ей прекратить экспорт в Китай своего основного чипа для искусственного интеллекта. Компания заявила, что новые лицензионные требования не позволяют поставлять чипы модели MI250, но не затрагивают модель MI100 и что новые правила окажут существенное влияние на её бизнес. == Эзоҳ == jgfbzml3iihwgsnsyigfihw7noxf8sr 1493406 1493402 2026-11-10T09:21:25Z Умар Ганиев 164088 1493406 wikitext text/x-wiki {{Ширкат}} '''AMD''' (талаффуз: [эй-эм-ди] аз забони англисӣ Advanced Micro Devices «Дастгоҳҳои пешрафтаи микроэлектронӣ») — ширкати амрикоии истеҳсолкунандаи микросхемаҳои интегралӣ ва таҷҳизоти электронӣ мебошад. Он яке аз бузургтарин истеҳсолкунандагони протсессорҳои марказӣ, протсессорҳои графикӣ ва адаптерҳо (пас аз харидории ширкати ATI Technologies дар соли 2006), инчунин чипсетҳо ба ҳисоб меравад. Аз соли 2009 ширкат дигар истеҳсолоти хусусии микроэлектронӣ надорад ва фармоишҳои худро дар корхонаҳои ширкатҳои дигар ҷойгир мекунад. Ҳамчун шарик ва пудратчии доимӣ барои истеҳсоли микросхемаҳои худ аз ширкатҳои GlobalFoundries ва TSMC (аз соли 2018) истифода мебарад. ==Таърих == [[акс:1amdplace.jpg|мини|Идораи марказии собиқи AMD дар Саннивейл, иёлати Калифорния (соли 2019 тахриб карда шудааст).]] [[акс:AMDmarkham4.jpg|мини|Шаҳраки кории AMD, ки ҳамзамон идораи марказии ATI низ мебошад.]] [[акс:AMD Austin campus.JPG|мини|Идораи марказии AMD дар Техас]] Ширкат 1 майи соли 1969 аз ҷониби Ҷерри Сандерс ҳамроҳ бо ҳафт ҳамкори собиқаш, ки аз ширкати Fairchild Semiconductor омада буданд, таъсис дода шудааст. Сармояи ибтидоии он 100 ҳазор долларро ташкил медод. Ширкат фаъолияти худро ҳамчун истеҳсолкунандаи микросхемаҳои интегралии мантиқӣ оғоз кард. Процессоры Аввалин микропротсессори ширкат Am9080 ном дошт. Он нусхаи протсессори Intel 8080 буд, ки бо роҳи муҳандисии баръакс сохта шуда, соли 1975 ба бозор бароварда шуд. Пас аз он ки Intel соли 1976 ба протсессорҳои худ микрокод илова кард, байни AMD ва Intel созишномаи иҷозатномадиҳии мутақобила баста шуд. Дар натиҷаи ин созишнома аз моҳи октябри соли 1976 иҷозатномаи истифодаи ҳуқуқи муаллифӣ ба микрокод дар микропротсессорҳо ва дастгоҳҳои периферӣ дода шуд. Соли 1975 AMD аввалин микросхемаи хотираи фаврии худро бо номи RAM AM1902 истеҳсол кард. 24 июли соли 2006 дар бораи харидории ширкати ATI Technologies ба маблағи 5,4 миллиард доллар эълон карда шуд. Ин муомила 24 октябри соли 2006 ба анҷом расид. Тибқи хабарҳо, моҳи декабри соли 2006 AMD ҳамроҳ бо рақиби асосии худ дар соҳаи графика — Nvidia аз Вазорати адлияи ИМА даъватномаҳои судӣ гирифтанд. Онҳо дар вайрон кардани қонунҳои зиддиинҳисорӣ дар соҳаи истеҳсоли кортҳои графикӣ, аз ҷумла созиши нархҳо, гумонбар мешуданд. Моҳи октябри соли 2008 AMD нақшаи таъсиси корхонаи муштаракро бо ширкати сармоягузории Advanced Technology Investment, ки аз ҷониби ҳукумати Абу-Дабӣ таъсис ёфта буд, эълон кард. Ба ин корхонаи муштарак, ки GlobalFoundries ном гирифт, бахши истеҳсолии AMD — ҳамаи корхонаҳо ва иншооти истеҳсоли нимноқилҳо дода шуданд. Ин ба AMD имкон дод, ки ба ширкати бидуни корхонаҳои истеҳсолӣ табдил ёбад ва танҳо ба тарҳрезӣ ва таҳияи микросхемаҳо диққат диҳад. Дар аввали соли 2012 AMD ширкати SeaMicro-ро ба маблағи 334 миллион доллар харидорӣ кард. Ин ширкат истеҳсолкунандаи серверҳои ултракомпактӣ ва каммасраф буд, ки бо ҷойгиркунии зичи конфигуратсияҳои бисёрпротсессорӣ фарқ мекард. SeaMicro инчунин соҳиби моликияти зеҳнии меъмории шабакавии пайвастшавии байнипротсессории Freedom Fabric буд. 27 октябри соли 2020 корпоратсияи AMD дар бораи муттаҳидшавӣ бо ширкати Xilinx, ки бузургтарин истеҳсолкунандаи микросхемаҳои интегралии мантиқии барномарезишаванда (FPGA) ба ҳисоб мерафт, эълон кард. Арзиши тахминии ин муомила 35 миллиард долларро ташкил медод. Дар натиҷаи он ширкати муттаҳидшуда таъсис ёфт, ки 74%-и он ба AMD ва 26%-и боқимонда ба саҳмдорони Xilinx тааллуқ дошт. Роҳбарии ширкати муттаҳидшударо роҳбари AMD Лиза Су ба уҳда гирифт. Ҳайати Шӯрои директорони ширкат бо намояндагони Xilinx пурра гардид ва роҳбари он ширкат Виктор Пенг ба вазифаи президенти AMD оид ба идоракунии самти дахлдори тиҷорат гузашт. 14 феврали соли 2022 корпоратсияи AMD муттаҳидшавиро бо ширкати Xilinx ба анҷом расонд. Арзиши ниҳоии тахминии ин муомила тақрибан 50 миллиард долларро ташкил дод. Моҳи апрели соли 2022 AMD ширкати Pensando Systems-ро, ки таҳиякунандаи таҷҳизоти шабакавӣ барои марказҳои коркарди маълумот ва яке аз пешсафони соҳаи таҳияи DPU буд, ба маблағи 1,9 миллиард доллар харидорӣ кард. Моҳи августи соли 2024 AMD ширкати истеҳсолкунандаи серверҳо — ZT Systems-ро харидорӣ кард. Арзиши ин муомила 4,9 миллиард долларро ташкил дод. == Протсессорҳо == Соли 1969 AMD микросхемаи регистрии Am9300 ва протсессори Am2501-ро муаррифӣ кард. Соли 1975, пас аз бастани созишномаи иҷозатномадиҳии мутақобила бо Intel, AMD протсессори 8080-и худро пешниҳод намуд, ки аз рӯи маҷмӯи фармонҳо бо намунаи аслӣ мувофиқ буд. Баъдан ширкат аввалин модули хотираи фаврии RAM AM1902-ро истеҳсол кард. Протсессори таҳияи худи ширкат Am2900 барои замони худ дорои хусусиятҳои хуб буд: суръати баланди кор, ихроҷи гармии кам ва фармонҳои барномарезишаванда барои барномаҳо. Соли 1984 ширкат ба рӯйхати «100 ширкати беҳтарини ИМА» дохил карда шуд. Соли 1991 AMD протсессори Am386-ро, ки аналоги i386 буд, ба бозор баровард. Соли 1993 бошад, протсессори Am486-ро истеҳсол кард. Ҳамон сол дар натиҷаи ҳамкорӣ бо ширкати Fujitsu истеҳсоли хотираи флешӣ ва истифодаи технологияи истеҳсолии камтар аз як микрон аз худ карда шуд. Соли 1995, ду сол пас аз баровардани протсессори Pentium аз ҷониби Intel, AMD аналоги онро бо номи AMD K5 муаррифӣ кард. Баъдан онро протсессори AMD K6-2 бо технологияи 3DNow\! иваз намуд. Дар нимаи аввали соли 1999 ширкат ба таҳвили протсессорҳои K6-III (K6-3D+) бо пайвасткунаки Socket 7 оғоз кард. Хусусияти асосии онҳо хотираи дохилии сатҳи дуюм (L2) бо ҳаҷми 256 КБ буд. Ҳаҷми хотираи L1 64 КБ-ро ташкил медод, ки нисбат ба Pentium III ду маротиба зиёд буд. Ин хотира бо басомади пурраи ядро кор мекард. Дар протсессорҳои аввали Pentium III бо сохтори SECC 2 хотираи L2 бо нисфи басомади ядро фаъолият мекард. Хотираи кэши дар платаи асосӣ ҷойгиршуда ҳамчун хотираи сатҳи сеюм (L3) ҳисобида мешуд. Басомади кори ин протсессорҳо 400–500 МГс буд. Протсессорҳои AMD наметавонистанд дар Socket 7 муддати зиёд боқӣ монанд, зеро имкониятҳои ин пайвасткунак ба ҳадди худ расида буданд. 23 июни соли 1999 моделҳои AMD Athlon 500, 550 ва 600 муаррифӣ шуданд. Онҳо бо технологияи 0,25-микронӣ ва корпуси нави Slot A истеҳсол шуда буданд, ки нисбат ба Slot 1 каме бориктар буд. Баъдан ширкат боз чанд модели протсессорро бо басомади баландтар баровард. 29 ноябри соли 1999 протсессорҳои Athlon бо басомади 550–800 МГс истеҳсол карда шуданд. Онҳо бо технологияи 0,18 микрон сохта шуда буданд. Барои фарқ кардани онҳо моделҳои аввал Model 1 (0,250 микрон) ва моделҳои нав Model 2 (0,180 микрон) номида мешуданд. Хусусиятҳои асосии онҳо: - Меъмории дохилии навъи RISC. - Се конвейер барои ҳисобҳои ададӣ ва се конвейер барои амалиётҳои нуқтаи шинокунанда. - Илова шудани фармонҳои нав ба маҷмӯи 3DNow\! (Enhanced 3DNow\!). - Хотираи кэши L1 бо ҳаҷми 128 КБ (64+64). - Хотираи кэши L2 бо ҳаҷми 512 КБ, ки дар микросхемаҳои алоҳида дар паҳлуи протсессор ҷойгир шуда, бо нисфи басомади ядро кор мекард. - Дастгирии механизми ECC. - Имконияти назариявии истифодаи то 14 протсессор дар як шина. - Шинаи системавии 100 МГс, ки аз ҳар ду фронти сигнал истифода бурда, суръати натиҷавии 200 МГс-ро таъмин мекард. Моҳи январи соли 2000 Гектор Руис президенти ширкат ва роҳбари иҷроияи он таъин гардид. Тобистони соли 2000 AMD ба технологияи 0,180 микрон гузашт ва ядрои Thunderbird-ро таҳия кард. Барои протсессорҳои Athlon пайвасткунаки нави Socket A (Socket 462) сохта шуд. Аввалин протсессори Athlon дорои 37 миллион транзистор, хотираи кэши L1 бо ҳаҷми 128 КБ ва хотираи L2 бо ҳаҷми 256 КБ буд, ки дар дохили кристалли протсессор ҷойгир мешуд. Он бо шинаи 200 МГс (2×100) кор мекард. Моделҳои минбаъда ба шинаи 266 МГс (2×133) гузаштанд. Маҷмӯи фармонҳои он x86, MMX ва Enhanced 3DNow\! буд. Дар ядрои Athlon 4 блоки сахтафзории пешакӣ интихоб кардани маълумот пайдо шуд. Тағйирот инчунин маҷмӯи фармонҳои SIMD-и 3DNow\!-ро фаро гирифтанд. Версияи сеюми ин фармонҳо «3DNow\! Professional» ном гирифт. Барои идоракунии масрафи неру дар протсессор бори аввал технологияи PowerNow\! татбиқ карда шуд. Ҳамчунин, дар ядрои Athlon 4 диоди дохилӣ барои чен кардани ҳарорати протсессор ҷойгир карда шуд. Соли 2000 протсессорҳои Duron бо басомадҳои 1 ва 1,1 ГГс (баъдтар 1,2 ГГс) дар асоси ядрои Morgan истеҳсол шуданд. Ин ядро варианти такмилёфтаи Palomino буд. Протсессор дастгирии маҷмӯи фармонҳои такмилёфтаи 3DNow\! Professional ва инчунин фармонҳои SSE-ро гирифт. Ядрои Morgan механизми пешгӯии гузаришҳоро ба даст овард, ки ба протсессор имкон медод муайян кунад, ки дар оянда кадом маълумот метавонад лозим шавад. Инчунин буфери табдили суроғаҳо барои кэш кардани суроғаҳои хотира илова карда шуд. Соли 2002 ширкат дар бораи гузаштан ба технологияи 0,130 микрон ва ҷорӣ намудани технологияи SOI («кремний дар изолятор») хабар дод. Моҳи апрели соли 2002 ширкат протсессори Alchemy Au1100-ро баровард, ки бояд бо Intel XScale рақобат мекард. Аввали тобистони соли 2002 протсессорҳои мукаммалтари Athlon XP 2100+ ва 2200+ дар асоси ядрои 0,130-микронии Thoroughbred муаррифӣ шуданд. Фарқи асосии онҳо аз Palomino танҳо технологияи истеҳсолии 0,130 микрон буд. 10 феврали соли 2003 ширкат протсессорҳои Athlon XP 3000+, 2800+ ва 2500+-ро дар асоси ядрои Barton баровард. Ҳаҷми хотираи кэши сатҳи дуюм (L2) дар онҳо ду маротиба зиёд шуда, ба 512 КБ расид. Худи ядрои ҳисоббарории протсессор тағйироти ҷиддӣ надид. Ба ибораи дигар, ин ҳамон Thoroughbred-B буд, ки танҳо ҳаҷми хотираи кэши он зиёд карда шуда буд. Бо зиёд шудани ҳаҷми кэш AMD рейтинги протсессорҳои худро аз нав ҳисоб кард. Athlon XP 3000+ дар асоси Barton воқеан бо басомади 2167 МГс кор мекард. Athlon XP 2700+ дар асоси Thoroughbred-B низ бо ҳамин басомад фаъолият мекард. Басомади шина 333–400 МГс (dual-pumped) буд. Баҳори соли 2003 ширкат аввалин протсессорҳои 64-битаро муаррифӣ кард, ки бо протсессорҳои x86 пурра мувофиқ буданд. Онҳо Opteron ном доштанд ва барои серверҳо ва истгоҳҳои корӣ пешбинӣ шуда буданд. Моҳи сентябри ҳамон сол протсессорҳои монанд барои компютерҳои шахсӣ бо номи Athlon 64 бароварда шуданд. Соли 2003 инчунин протсессори AMD K7 Thorton (Athlon XP) истеҳсол шуд, ки анъанаи Duron-ро идома медод. Он модели сарфакоронаи Athlon XP дар асоси ядрои Barton буд, ки нисфи хотираи кэши L2-и он ғайрифаъол карда шуда, ҳаҷмаш 256 КБ-ро ташкил медод. Истифодаи номи «Athlon» имкон медод, ки Thorton нисбат ба протсессорҳои пешинаи Duron ҳамчун маҳсулоти пуриқтидортар пешниҳод карда шавад.Технологияи истеҳсоли он 0,130 микрон буд. Басомади корӣ 1667–2133 МГс (2000+…2400+) ва басомади шина 266 МГс (dual-pumped) буд. Муаррифии протсессори Sempron, ки бояд нимаи моҳи август баргузор мешуд, ба 28 июли соли 2004 гузаронида шуд (истеҳсол аз 17 август оғоз гардид).Моделҳои Sempron 3100+ барои Socket 754 бо ядрои Paris ва Sempron 2500+ (1750 МГс), 2600+ (1833 МГс), 2800+ (2000 МГс) барои Socket A бо ядрои Barton бароварда шуданд. Моделҳои Sempron барои Socket A то охири соли 2005 истеҳсол мешуданд ва асосан барои компютерҳои арзон пешбинӣ шуда буданд. Охирин протсессори Sempron барои Socket A модели 3300+ гардид. Ин протсессорҳо ҳамчун рақибони Intel Celeron D пешниҳод мешуданд. Аз рӯи хусусиятҳои техникӣ, Sempron барои Socket A қариб пурра ба Thoroughbred монанд буд ва бо шиддати 1,6 В кор мекард. Фарқи ягонаи он басомади шина буд, ки то 333 МГс (dual-pumped) зиёд карда шуда буд. Модели охирини Sempron 3300+ пурра ба Barton 3200+ монанд буд. Моҳи июни соли 2005 протсессорҳои дуядроии Athlon 64 X2 бароварда шуданд.24 июли соли 2006 дар бораи харидории ширкати ATI ба маблағи 5,4 миллиард доллар эълон карда шуд. Соли 2007 истеҳсоли микросхемаҳои графикии худи ширкат дар асоси таҳияҳои ATI оғоз гардид.Соли 2007 аввалин протсессорҳои чорядроии AMD Phenom X4 пайдо шуданд, ки рақибони аввалин моделҳои Intel Core 2 Quad буданд.Соли 2009, бо гузаштан ба пайвасткунаки нави Socket AM3, протсессорҳои AMD дастгирии хотираи DDR3-ро ба даст оварданд. Ин имкон дод, ки дар платаи асосӣ то 16 ГБ хотираи фаврӣ насб карда шавад.Соли 2010, 26 апрел, аввалин протсессорҳои шашядроӣ барои компютерҳои шахсӣ — Phenom II X6 бароварда шуданд. Онҳо бо платформаҳои Socket AM2+ ва Socket AM3 мувофиқ буданд. Алтернативаи арзонтари онҳо силсилаи Athlon II буд.Соли 2011 протсессорҳои дорои микроархитектураи Bulldozer ба бозор бароварда шуданд.Соли 2012 протсессорҳои ҳаштядроии FX-8xxx/9xxx дар асоси микроархитектураи Piledriver (Vishera) истеҳсол гардиданд. Онҳо ба оилаи протсессорҳои AMD FX дохил мешуданд. Соли 2017 истеҳсоли протсессорҳо дар асоси микроархитектураи 14-нанометрии Zen (бренди Ryzen, Socket AM4) оғоз ёфт. Онҳо хотираи DDR4-ро дастгирӣ карда, аз 4 то 8 ядро доштанд.Баъдтар бренди Ryzen Threadripper барои сегменти HEDT (Socket TR4, аз 8 то 16 ядро) пайдо шуд. Дар асоси ҳамин микроархитектура протсессорҳои серверии Epyc низ истеҳсол гардиданд, ки то 64 ядро доштанд. Соли 2018 протсессорҳои Ryzen дар асоси микроархитектураи Zen+ бароварда шуданд. Онҳо аз 4 то 8 ядро дошта, бо технологияи 12-нанометрӣ истеҳсол мешуданд, ки аз технологияи Zen фарқ мекард. Ин тағйирот контроллери хотира ва имконияти баланд бардоштани басомади протсессорҳоро беҳтар намуд. Ҳамчунин, протсессорҳои Ryzen Threadripper бо 8–32 ядро ва моделҳои Athlon 200GE, 220GE ва 240GE бароварда шуданд. Моделҳои Athlon дорои 2 ядро ва 4 ришта буданд ва танҳо аз рӯи басомад аз ҳам фарқ мекарданд. Онҳо бо Intel Pentium G4560 ва моделҳои монанди он рақобат мекарданд. Протсессорҳои дорои пасванди «G» бо ядрои графикии дохилии Vega муҷаҳҳаз буданд.Соли 2019 протсессорҳои Ryzen дар асоси микроархитектураи Zen 2 бароварда шуданд. Онҳо аз 4 то 16 ядро дошта, бо технологияи 7-нанометрии TSMC истеҳсол мешуданд. Ин технология нисбат ба Zen+ мукаммалтар буд ва ба беҳтар шудани контроллери хотира, имконияти баланд бардоштани басомад ва афзоиши самаранокии протсессорҳо мусоидат кард. Ҳамчунин, Ryzen Threadripper бо 24–64 ядро, пайвасткунаки нави TRX4 ва микроархитектураи Zen 2 бароварда шуд. Протсессорҳои дорои пасванди «G» мисли пештара ядрои графикии дохилии Vega доштанд, ки нисбат ба силсилаи қаблӣ каме такмил дода шуда буд.Соли 2020 ширкат силсилаи 4000-и протсессорҳои Ryzen-ро муаррифӣ кард. Онҳо дар асоси микроархитектураи Zen 2 сохта шуда, инчунин версияҳои каммасрафи онҳо бо пасванди «GE» бароварда шуданд. Дар ин силсила зернизоми графикии ҳамгирошудаи Vega ба таври назаррас такмил дода шуд. Ин протсессорҳо барои Socket AM4 пешбинӣ шуда буданд. '''Рӯимизӣ''' * ATI Radeon™ Xpress 1100 (барои компютерҳои рӯимизии Intel), Socket LGA 775. * AMD 480/570/580/690\[24\] CrossFireX, Socket AM2. Чипсетҳои AMD 700/700S * Силсилаи 7: * Чипсетҳои алоҳида: 770 (барои дӯстдорони HD), 790X (барои бозигарон), 790FX (барои бозигарони касбӣ). * Чипсетҳои ҳамгирошуда: 790GX, 785G, 780V, 780G, 760G, 740G. Socket AM2+. * Силсилаи 8: 890FX, 890GX, 880G, 870. Socket AM3. * Силсилаи 9: бо дастгирии протсессорҳои 8-ядроӣ, AMD OverDrive ва FX: 990FX, 990X, 980G, 970. Socket AM3+. * Чипсетҳои X399, X370, B350, A320: CrossFireX/SLI, Socket AM4/Socket TR4. * Чипсетҳои X470, B450: CrossFireX/SLI, Socket AM4/Socket TR4. * Чипсетҳои TRX40, X570, B550, A520: CrossFireX/SLI, Socket AM4/Socket sTRX4. * WRX80: Socket sWRX8. * X670, X670E, B650, B650E, A620: Socket AM5. * X870, X870E, B850, B850E, B840: Socket AM5. Барои платформаи Fusion (марказҳои идоракунии Fusion — FCH): * AMD A45, A50M, A55T, A60M, A68M, A70M, A75 (Socket FM1), A55, A75, A85X (Socket FM2). Барои системаҳои дарунсохт: * AMD M690T/M690E / SB600. * AMD 780E / SB710. * AMD 785E / SB 8X0. * AMD SR5690 / SP5100. Барои ноутбукҳо: * AMD M780G. * AMD M880G. == Додгоҳӣ бо ширкати Intel == Соли 2000 AMD бар зидди Intel бо иттиҳоми вайрон кардани қонунҳои зиддиинҳисорӣ ба суд муроҷиат кард. Ширкат Intel-ро дар сӯиистифода аз мавқеи пешсафи худ дар бозор айбдор намуд.Intel дар ду мурофиаи судӣ дар Ҷопон гунаҳкор дониста шуд. Моҳи майи соли 2009 Комиссияи Аврупо ҳукми айбдоркунанда баровард ва ба Intel ҷаримаи рекордӣ ба маблағи 1,25 миллиард доллар таъин кард.Комиссияи Аврупо муайян кард, ки Intel дар давраи солҳои 2002–2007 истеҳсолкунандагони компютерҳоро маҷбур мекард, ки аз маҳсулоти AMD даст кашанд. Ҳамчунин, ширкат ба чунин ширкатҳо, аз қабили Acer, Dell, HP, Lenovo ва NEC тахфифҳои гуногун пешниҳод мекард.Дар гузориш гуфта мешуд, ки «Intel ба истеъмолкунандагони аврупоӣ зарар расонидааст». AMD ва GlobalFoundries аз ин қарор ҷонибдорӣ карданд. Чанде пас Intel аз болои ин қарор шикоят бурд ва ҳамзамон тавассути расонаҳо маълумотеро паҳн кард, ки гӯё истеҳсолкунандагони компютерҳо маҳсулоти Intel-ро бо сабаби сифати баландтарашон интихоб мекарданд. Азбаски парванда ошкоро баррасӣ мешуд, Комиссияи Аврупо далелҳоро нашр кард. Баёнияи матбуотие низ нашр гардид, ки дар он порчаҳои мукотибаи роҳбарияти Intel бо ширкатҳои дар боло зикршуда пешниҳод шуда буданд. Дар ин мукотиба ба таври равшан гуфта мешуд, ки ҳиссаи AMD дар бозори протсессорҳо бояд то 5% ва ҳатто то 0% кам карда шавад. Дар иваз Intel ба ин ширкатҳо имтиёзҳои гуногун пешниҳод мекард.Дар натиҷа, моҳи октябри соли 2009 аксари ихтилофот ҳал карда шуданд. Intel уҳдадор шуд, ки ба AMD 1,25 миллиард доллар ҷуброн пардохт кунад ва минбаъд аз мавқеи инҳисории худ сӯиистифода накунад. AMD бошад, уҳдадор шуд, ки тамоми даъвоҳои судии худро бар зидди Intel дар саросари ҷаҳон бозпас гирад. == Манъи интиқол ба Чин == 31 августа 2022 года, по сообщению Reuters, компания Advanced Micro Devices Inc (AMD) заявила, что официальные лица США приказали ей прекратить экспорт в Китай своего основного чипа для искусственного интеллекта. Компания заявила, что новые лицензионные требования не позволяют поставлять чипы модели MI250, но не затрагивают модель MI100 и что новые правила окажут существенное влияние на её бизнес. {{ПБ}} == Эзоҳ == bvge7yrtjxj3559wubmj70tybb7i4u1 1493409 1493406 2026-11-10T09:31:57Z Умар Ганиев 164088 1493409 wikitext text/x-wiki {{Ширкат}} '''AMD''' (талаффуз: [эй-эм-ди] аз забони англисӣ Advanced Micro Devices «Дастгоҳҳои пешрафтаи микроэлектронӣ») — ширкати амрикоии истеҳсолкунандаи микросхемаҳои интегралӣ ва таҷҳизоти электронӣ мебошад. Он яке аз бузургтарин истеҳсолкунандагони протсессорҳои марказӣ, протсессорҳои графикӣ ва адаптерҳо (пас аз харидории ширкати ATI Technologies<ref>{{Cite web|url=https://ru.wikipedia.org/wiki/ATI_Technologies|title=ATI Technologies|publisher=Wikipedia®}}</ref> дар соли 2006), инчунин чипсетҳо ба ҳисоб меравад. Аз соли 2009 ширкат дигар истеҳсолоти хусусии микроэлектронӣ надорад ва фармоишҳои худро дар корхонаҳои ширкатҳои дигар ҷойгир мекунад. Ҳамчун шарик ва пудратчии доимӣ барои истеҳсоли микросхемаҳои худ аз ширкатҳои GlobalFoundries<ref>{{Cite web|url=https://ru.wikipedia.org/wiki/GlobalFoundries|title=GlobalFoundries|publisher=Wikipedia®}}</ref> ва TSMC (аз соли 2018) истифода мебарад. ==Таърих == [[акс:1amdplace.jpg|мини|Идораи марказии собиқи AMD дар Саннивейл, иёлати Калифорния (соли 2019 тахриб карда шудааст).]] [[акс:AMDmarkham4.jpg|мини|Шаҳраки кории AMD, ки ҳамзамон идораи марказии ATI низ мебошад.]] [[акс:AMD Austin campus.JPG|мини|Идораи марказии AMD дар Техас]] Ширкат 1 майи соли 1969 аз ҷониби Ҷерри Сандерс ҳамроҳ бо ҳафт ҳамкори собиқаш, ки аз ширкати Fairchild Semiconductor омада буданд, таъсис дода шудааст. Сармояи ибтидоии он 100 ҳазор долларро ташкил медод. Ширкат фаъолияти худро ҳамчун истеҳсолкунандаи микросхемаҳои интегралии мантиқӣ оғоз кард. Аввалин микропротсессори ширкат Am9080 ном дошт. Он нусхаи протсессори Intel 8080 буд, ки бо роҳи муҳандисии баръакс сохта шуда, соли 1975 ба бозор бароварда шуд. Пас аз он ки Intel соли 1976 ба протсессорҳои худ микрокод илова кард, байни AMD ва Intel созишномаи иҷозатномадиҳии мутақобила баста шуд. Дар натиҷаи ин созишнома аз моҳи октябри соли 1976 иҷозатномаи истифодаи ҳуқуқи муаллифӣ ба микрокод дар микропротсессорҳо ва дастгоҳҳои периферӣ дода шуд. Соли 1975 AMD аввалин микросхемаи хотираи фаврии худро бо номи RAM AM1902 истеҳсол кард. 24 июли соли 2006 дар бораи харидории ширкати ATI Technologies ба маблағи 5,4 миллиард доллар эълон карда шуд. Ин муомила 24 октябри соли 2006 ба анҷом расид. Тибқи хабарҳо, моҳи декабри соли 2006 AMD ҳамроҳ бо рақиби асосии худ дар соҳаи графика — Nvidia аз Вазорати адлияи ИМА даъватномаҳои судӣ гирифтанд. Онҳо дар вайрон кардани қонунҳои зиддиинҳисорӣ дар соҳаи истеҳсоли кортҳои графикӣ, аз ҷумла созиши нархҳо, гумонбар мешуданд. Моҳи октябри соли 2008 AMD нақшаи таъсиси корхонаи муштаракро бо ширкати сармоягузории Advanced Technology Investment, ки аз ҷониби ҳукумати Абу-Дабӣ таъсис ёфта буд, эълон кард. Ба ин корхонаи муштарак, ки GlobalFoundries ном гирифт, бахши истеҳсолии AMD — ҳамаи корхонаҳо ва иншооти истеҳсоли нимноқилҳо дода шуданд. Ин ба AMD имкон дод, ки ба ширкати бидуни корхонаҳои истеҳсолӣ табдил ёбад ва танҳо ба тарҳрезӣ ва таҳияи микросхемаҳо диққат диҳад. Дар аввали соли 2012 AMD ширкати SeaMicro-ро ба маблағи 334 миллион доллар харидорӣ кард. Ин ширкат истеҳсолкунандаи серверҳои ултракомпактӣ ва каммасраф буд, ки бо ҷойгиркунии зичи конфигуратсияҳои бисёрпротсессорӣ фарқ мекард. SeaMicro инчунин соҳиби моликияти зеҳнии меъмории шабакавии пайвастшавии байнипротсессории Freedom Fabric буд. 27 октябри соли 2020 корпоратсияи AMD дар бораи муттаҳидшавӣ бо ширкати Xilinx, ки бузургтарин истеҳсолкунандаи микросхемаҳои интегралии мантиқии барномарезишаванда (FPGA<ref>{{Cite web|url=https://ru.profpga.net/?https%3A%2F%2Fru_profpga_net%2Fproduct%2F&gad_source=1&gad_campaignid=24401278478&gbraid=0AAAABE75EVOJoZySM0s5L8ftO0nZ67f1M&gclid=Cj0KCQiAnsvXBhCqARIsAHKgGNaXvvn3wH2xmKN84fzTF2Ydxqm3rNyoBIj0F1Kp5AcATkwDf6sHojsaAnbHEALw_wcB|title=FPGA|publisher=Дуюань Электроникс}}</ref>) ба ҳисоб мерафт, эълон кард. Арзиши тахминии ин муомила 35 миллиард долларро ташкил медод. Дар натиҷаи он ширкати муттаҳидшуда таъсис ёфт, ки 74%-и он ба AMD ва 26%-и боқимонда ба саҳмдорони Xilinx тааллуқ дошт. Роҳбарии ширкати муттаҳидшударо роҳбари AMD Лиза Су ба уҳда гирифт. Ҳайати Шӯрои директорони ширкат бо намояндагони Xilinx пурра гардид ва роҳбари он ширкат Виктор Пенг ба вазифаи президенти AMD оид ба идоракунии самти дахлдори тиҷорат гузашт. 14 феврали соли 2022 корпоратсияи AMD муттаҳидшавиро бо ширкати Xilinx ба анҷом расонд. Арзиши ниҳоии тахминии ин муомила тақрибан 50 миллиард долларро ташкил дод. Моҳи апрели соли 2022 AMD ширкати Pensando Systems-ро, ки таҳиякунандаи таҷҳизоти шабакавӣ барои марказҳои коркарди маълумот ва яке аз пешсафони соҳаи таҳияи DPU буд, ба маблағи 1,9 миллиард доллар харидорӣ кард. Моҳи августи соли 2024 AMD ширкати истеҳсолкунандаи серверҳо — ZT Systems<ref>{{Cite web|url=https://ztsystems.com/|title=ztsystems|publisher=Purpose-built for the future}}</ref>-ро харидорӣ кард. Арзиши ин муомила 4,9 миллиард долларро ташкил дод. == Протсессорҳо == Соли 1969 AMD микросхемаи регистрии Am9300 ва протсессори Am2501-ро муаррифӣ кард. Соли 1975, пас аз бастани созишномаи иҷозатномадиҳии мутақобила бо Intel, AMD протсессори 8080-и худро пешниҳод намуд, ки аз рӯи маҷмӯи фармонҳо бо намунаи аслӣ мувофиқ буд. Баъдан ширкат аввалин модули хотираи фаврии RAM AM1902-ро истеҳсол кард. Протсессори таҳияи худи ширкат Am2900 барои замони худ дорои хусусиятҳои хуб буд: суръати баланди кор, ихроҷи гармии кам ва фармонҳои барномарезишаванда барои барномаҳо. Соли 1984 ширкат ба рӯйхати «100 ширкати беҳтарини ИМА» дохил карда шуд. Соли 1991 AMD протсессори Am386-ро, ки аналоги i386 буд, ба бозор баровард. Соли 1993 бошад, протсессори Am486-ро истеҳсол кард. Ҳамон сол дар натиҷаи ҳамкорӣ бо ширкати Fujitsu истеҳсоли хотираи флешӣ ва истифодаи технологияи истеҳсолии камтар аз як микрон аз худ карда шуд. Соли 1995, ду сол пас аз баровардани протсессори Pentium аз ҷониби Intel, AMD аналоги онро бо номи AMD K5 муаррифӣ кард. Баъдан онро протсессори AMD K6-2 бо технологияи 3DNow\! иваз намуд. Дар нимаи аввали соли 1999 ширкат ба таҳвили протсессорҳои K6-III (K6-3D+) бо пайвасткунаки Socket 7 оғоз кард. Хусусияти асосии онҳо хотираи дохилии сатҳи дуюм (L2) бо ҳаҷми 256 КБ буд. Ҳаҷми хотираи L1 64 КБ-ро ташкил медод, ки нисбат ба Pentium III ду маротиба зиёд буд. Ин хотира бо басомади пурраи ядро кор мекард. Дар протсессорҳои аввали Pentium III бо сохтори SECC 2 хотираи L2 бо нисфи басомади ядро фаъолият мекард. Хотираи кэши дар платаи асосӣ ҷойгиршуда ҳамчун хотираи сатҳи сеюм (L3) ҳисобида мешуд. Басомади кори ин протсессорҳо 400–500 МГс буд. Протсессорҳои AMD наметавонистанд дар Socket 7 муддати зиёд боқӣ монанд, зеро имкониятҳои ин пайвасткунак ба ҳадди худ расида буданд. 23 июни соли 1999 моделҳои AMD Athlon 500, 550 ва 600 муаррифӣ шуданд. Онҳо бо технологияи 0,25-микронӣ ва корпуси нави Slot A истеҳсол шуда буданд, ки нисбат ба Slot 1 каме бориктар буд. Баъдан ширкат боз чанд модели протсессорро бо басомади баландтар баровард. 29 ноябри соли 1999 протсессорҳои Athlon бо басомади 550–800 МГс истеҳсол карда шуданд. Онҳо бо технологияи 0,18 микрон сохта шуда буданд. Барои фарқ кардани онҳо моделҳои аввал Model 1 (0,250 микрон) ва моделҳои нав Model 2 (0,180 микрон) номида мешуданд. Хусусиятҳои асосии онҳо: - Меъмории дохилии навъи RISC<ref>{{Cite web|url=https://ru.wikipedia.org/wiki/RISC|title=RISC|publisher=Wikipedia®}}</ref>.- Се конвейер барои ҳисобҳои ададӣ ва се конвейер барои амалиётҳои нуқтаи шинокунанда. - Илова шудани фармонҳои нав ба маҷмӯи 3DNow\! (Enhanced 3DNow\!).- Хотираи кэши L1 бо ҳаҷми 128 КБ (64+64). - Хотираи кэши L2 бо ҳаҷми 512 КБ, ки дар микросхемаҳои алоҳида дар паҳлуи протсессор ҷойгир шуда, бо нисфи басомади ядро кор мекард. - Дастгирии механизми ECC. - Имконияти назариявии истифодаи то 14 протсессор дар як шина. - Шинаи системавии 100 МГс, ки аз ҳар ду фронти сигнал истифода бурда, суръати натиҷавии 200 МГс-ро таъмин мекард. Моҳи январи соли 2000 Гектор Руис президенти ширкат ва роҳбари иҷроияи он таъин гардид. Тобистони соли 2000 AMD ба технологияи 0,180 микрон гузашт ва ядрои Thunderbird-ро таҳия кард. Барои протсессорҳои Athlon пайвасткунаки нави Socket A (Socket 462) сохта шуд. Аввалин протсессори Athlon дорои 37 миллион транзистор, хотираи кэши L1 бо ҳаҷми 128 КБ ва хотираи L2 бо ҳаҷми 256 КБ буд, ки дар дохили кристалли протсессор ҷойгир мешуд. Он бо шинаи 200 МГс (2×100) кор мекард. Моделҳои минбаъда ба шинаи 266 МГс (2×133) гузаштанд. Маҷмӯи фармонҳои он x86, MMX ва Enhanced 3DNow\! буд. Дар ядрои Athlon 4 блоки сахтафзории пешакӣ интихоб кардани маълумот пайдо шуд. Тағйирот инчунин маҷмӯи фармонҳои SIMD-и 3DNow\!-ро фаро гирифтанд. Версияи сеюми ин фармонҳо «3DNow\! Professional» ном гирифт. Барои идоракунии масрафи неру дар протсессор бори аввал технологияи PowerNow\! татбиқ карда шуд. Ҳамчунин, дар ядрои Athlon 4 диоди дохилӣ барои чен кардани ҳарорати протсессор ҷойгир карда шуд. Соли 2000 протсессорҳои Duron бо басомадҳои 1 ва 1,1 ГГс (баъдтар 1,2 ГГс) дар асоси ядрои Morgan истеҳсол шуданд. Ин ядро варианти такмилёфтаи Palomino буд. Протсессор дастгирии маҷмӯи фармонҳои такмилёфтаи 3DNow\! Professional ва инчунин фармонҳои SSE-ро гирифт. Ядрои Morgan механизми пешгӯии гузаришҳоро ба даст овард, ки ба протсессор имкон медод муайян кунад, ки дар оянда кадом маълумот метавонад лозим шавад. Инчунин буфери табдили суроғаҳо барои кэш кардани суроғаҳои хотира илова карда шуд. Соли 2002 ширкат дар бораи гузаштан ба технологияи 0,130 микрон ва ҷорӣ намудани технологияи SOI («кремний дар изолятор») хабар дод. Моҳи апрели соли 2002 ширкат протсессори Alchemy Au1100-ро баровард, ки бояд бо Intel XScale рақобат мекард. Аввали тобистони соли 2002 протсессорҳои мукаммалтари Athlon XP 2100+ ва 2200+ дар асоси ядрои 0,130-микронии Thoroughbred муаррифӣ шуданд. Фарқи асосии онҳо аз Palomino танҳо технологияи истеҳсолии 0,130 микрон буд. 10 феврали соли 2003 ширкат протсессорҳои Athlon XP 3000+, 2800+ ва 2500+-ро дар асоси ядрои Barton баровард. Ҳаҷми хотираи кэши сатҳи дуюм (L2) дар онҳо ду маротиба зиёд шуда, ба 512 КБ расид. Худи ядрои ҳисоббарории протсессор тағйироти ҷиддӣ надид. Ба ибораи дигар, ин ҳамон Thoroughbred-B буд, ки танҳо ҳаҷми хотираи кэши он зиёд карда шуда буд. Бо зиёд шудани ҳаҷми кэш AMD рейтинги протсессорҳои худро аз нав ҳисоб кард. Athlon XP 3000+ дар асоси Barton воқеан бо басомади 2167 МГс кор мекард. Athlon XP 2700+ дар асоси Thoroughbred-B низ бо ҳамин басомад фаъолият мекард. Басомади шина 333–400 МГс (dual-pumped) буд. Баҳори соли 2003 ширкат аввалин протсессорҳои 64-битаро муаррифӣ кард, ки бо протсессорҳои x86 пурра мувофиқ буданд. Онҳо Opteron ном доштанд ва барои серверҳо ва истгоҳҳои корӣ пешбинӣ шуда буданд. Моҳи сентябри ҳамон сол протсессорҳои монанд барои компютерҳои шахсӣ бо номи Athlon 64 бароварда шуданд. Соли 2003 инчунин протсессори AMD K7 Thorton (Athlon XP<ref>{{Cite web|url=https://ru.wikipedia.org/wiki/Athlon_XP|title=Athlon XP|publisher=Wikipedia®}}</ref>) истеҳсол шуд, ки анъанаи Duron-ро идома медод. Он модели сарфакоронаи Athlon XP дар асоси ядрои Barton буд, ки нисфи хотираи кэши L2-и он ғайрифаъол карда шуда, ҳаҷмаш 256 КБ-ро ташкил медод. Истифодаи номи «Athlon» имкон медод, ки Thorton нисбат ба протсессорҳои пешинаи Duron ҳамчун маҳсулоти пуриқтидортар пешниҳод карда шавад.Технологияи истеҳсоли он 0,130 микрон буд. Басомади корӣ 1667–2133 МГс (2000+…2400+) ва басомади шина 266 МГс (dual-pumped) буд. Муаррифии протсессори Sempron, ки бояд нимаи моҳи август баргузор мешуд, ба 28 июли соли 2004 гузаронида шуд (истеҳсол аз 17 август оғоз гардид).Моделҳои Sempron 3100+ барои Socket 754 бо ядрои Paris ва Sempron 2500+ (1750 МГс), 2600+ (1833 МГс), 2800+ (2000 МГс) барои Socket A бо ядрои Barton бароварда шуданд. Моделҳои Sempron барои Socket A то охири соли 2005 истеҳсол мешуданд ва асосан барои компютерҳои арзон пешбинӣ шуда буданд. Охирин протсессори Sempron барои Socket A модели 3300+ гардид. Ин протсессорҳо ҳамчун рақибони Intel Celeron D пешниҳод мешуданд. Аз рӯи хусусиятҳои техникӣ, Sempron барои Socket A қариб пурра ба Thoroughbred монанд буд ва бо шиддати 1,6 В кор мекард. Фарқи ягонаи он басомади шина буд, ки то 333 МГс (dual-pumped) зиёд карда шуда буд. Модели охирини Sempron 3300+ пурра ба Barton 3200+ монанд буд. Моҳи июни соли 2005 протсессорҳои дуядроии Athlon 64 X2 бароварда шуданд.24 июли соли 2006 дар бораи харидории ширкати ATI ба маблағи 5,4 миллиард доллар эълон карда шуд. Соли 2007 истеҳсоли микросхемаҳои графикии худи ширкат дар асоси таҳияҳои ATI оғоз гардид.Соли 2007 аввалин протсессорҳои чорядроии AMD Phenom X4 пайдо шуданд, ки рақибони аввалин моделҳои Intel Core 2 Quad буданд.Соли 2009, бо гузаштан ба пайвасткунаки нави Socket AM3, протсессорҳои AMD дастгирии хотираи DDR3-ро ба даст оварданд. Ин имкон дод, ки дар платаи асосӣ то 16 ГБ хотираи фаврӣ насб карда шавад.Соли 2010, 26 апрел, аввалин протсессорҳои шашядроӣ барои компютерҳои шахсӣ — Phenom II X6 бароварда шуданд. Онҳо бо платформаҳои Socket AM2+ ва Socket AM3 мувофиқ буданд. Алтернативаи арзонтари онҳо силсилаи Athlon II буд.Соли 2011 протсессорҳои дорои микроархитектураи Bulldozer ба бозор бароварда шуданд.Соли 2012 протсессорҳои ҳаштядроии FX-8xxx/9xxx дар асоси микроархитектураи Piledriver (Vishera) истеҳсол гардиданд. Онҳо ба оилаи протсессорҳои AMD FX дохил мешуданд. Соли 2017 истеҳсоли протсессорҳо дар асоси микроархитектураи 14-нанометрии Zen (бренди Ryzen, Socket AM4) оғоз ёфт. Онҳо хотираи DDR4-ро дастгирӣ карда, аз 4 то 8 ядро доштанд.Баъдтар бренди Ryzen Threadripper барои сегменти HEDT (Socket TR4, аз 8 то 16 ядро) пайдо шуд. Дар асоси ҳамин микроархитектура протсессорҳои серверии Epyc низ истеҳсол гардиданд, ки то 64 ядро доштанд. Соли 2018 протсессорҳои Ryzen дар асоси микроархитектураи Zen+ бароварда шуданд. Онҳо аз 4 то 8 ядро дошта, бо технологияи 12-нанометрӣ истеҳсол мешуданд, ки аз технологияи Zen фарқ мекард. Ин тағйирот контроллери хотира ва имконияти баланд бардоштани басомади протсессорҳоро беҳтар намуд. Ҳамчунин, протсессорҳои Ryzen Threadripper бо 8–32 ядро ва моделҳои Athlon 200GE, 220GE ва 240GE бароварда шуданд. Моделҳои Athlon дорои 2 ядро ва 4 ришта буданд ва танҳо аз рӯи басомад аз ҳам фарқ мекарданд. Онҳо бо Intel Pentium G4560 ва моделҳои монанди он рақобат мекарданд. Протсессорҳои дорои пасванди «G» бо ядрои графикии дохилии Vega муҷаҳҳаз буданд.Соли 2019 протсессорҳои Ryzen дар асоси микроархитектураи Zen 2 бароварда шуданд. Онҳо аз 4 то 16 ядро дошта, бо технологияи 7-нанометрии TSMC истеҳсол мешуданд. Ин технология нисбат ба Zen+ мукаммалтар буд ва ба беҳтар шудани контроллери хотира, имконияти баланд бардоштани басомад ва афзоиши самаранокии протсессорҳо мусоидат кард. Ҳамчунин, Ryzen Threadripper бо 24–64 ядро, пайвасткунаки нави TRX4 ва микроархитектураи Zen 2 бароварда шуд. Протсессорҳои дорои пасванди «G» мисли пештара ядрои графикии дохилии Vega доштанд, ки нисбат ба силсилаи қаблӣ каме такмил дода шуда буд.Соли 2020 ширкат силсилаи 4000-и протсессорҳои Ryzen-ро муаррифӣ кард. Онҳо дар асоси микроархитектураи Zen 2 сохта шуда, инчунин версияҳои каммасрафи онҳо бо пасванди «GE» бароварда шуданд. Дар ин силсила зернизоми графикии ҳамгирошудаи Vega ба таври назаррас такмил дода шуд. Ин протсессорҳо барои Socket AM4 пешбинӣ шуда буданд. '''Рӯимизӣ''' * ATI Radeon™ Xpress 1100 (барои компютерҳои рӯимизии Intel), Socket LGA 775. * AMD 480/570/580/690\[24\] CrossFireX, Socket AM2. Чипсетҳои AMD 700/700S * Силсилаи 7: * Чипсетҳои алоҳида: 770 (барои дӯстдорони HD), 790X (барои бозигарон), 790FX (барои бозигарони касбӣ). * Чипсетҳои ҳамгирошуда: 790GX, 785G, 780V, 780G, 760G, 740G. Socket AM2+. * Силсилаи 8: 890FX, 890GX, 880G, 870. Socket AM3. * Силсилаи 9: бо дастгирии протсессорҳои 8-ядроӣ, AMD OverDrive ва FX: 990FX, 990X, 980G, 970. Socket AM3+. * Чипсетҳои X399, X370, B350, A320: CrossFireX/SLI, Socket AM4/Socket TR4. * Чипсетҳои X470, B450: CrossFireX/SLI, Socket AM4/Socket TR4. * Чипсетҳои TRX40, X570, B550, A520: CrossFireX/SLI, Socket AM4/Socket sTRX4. * WRX80: Socket sWRX8. * X670, X670E, B650, B650E, A620: Socket AM5. * X870, X870E, B850, B850E, B840: Socket AM5. Барои платформаи Fusion (марказҳои идоракунии Fusion — FCH): * AMD A45, A50M, A55T, A60M, A68M, A70M, A75 (Socket FM1), A55, A75, A85X (Socket FM2). Барои системаҳои дарунсохт: * AMD M690T/M690E / SB600. * AMD 780E / SB710. * AMD 785E / SB 8X0. * AMD SR5690 / SP5100. Барои ноутбукҳо: * AMD M780G. * AMD M880G. == Додгоҳӣ бо ширкати Intel == Соли 2000 AMD бар зидди Intel бо иттиҳоми вайрон кардани қонунҳои зиддиинҳисорӣ ба суд муроҷиат кард. Ширкат Intel-ро дар сӯиистифода аз мавқеи пешсафи худ дар бозор айбдор намуд.Intel дар ду мурофиаи судӣ дар Ҷопон гунаҳкор дониста шуд. Моҳи майи соли 2009 Комиссияи Аврупо ҳукми айбдоркунанда баровард ва ба Intel ҷаримаи рекордӣ ба маблағи 1,25 миллиард доллар таъин кард.Комиссияи Аврупо муайян кард, ки Intel дар давраи солҳои 2002–2007 истеҳсолкунандагони компютерҳоро маҷбур мекард, ки аз маҳсулоти AMD даст кашанд. Ҳамчунин, ширкат ба чунин ширкатҳо, аз қабили Acer, Dell, HP, Lenovo ва NEC тахфифҳои гуногун пешниҳод мекард.Дар гузориш гуфта мешуд, ки «Intel ба истеъмолкунандагони аврупоӣ зарар расонидааст». AMD ва GlobalFoundries аз ин қарор ҷонибдорӣ карданд. Чанде пас Intel аз болои ин қарор шикоят бурд ва ҳамзамон тавассути расонаҳо маълумотеро паҳн кард, ки гӯё истеҳсолкунандагони компютерҳо маҳсулоти Intel-ро бо сабаби сифати баландтарашон интихоб мекарданд. Азбаски парванда ошкоро баррасӣ мешуд, Комиссияи Аврупо далелҳоро нашр кард. Баёнияи матбуотие низ нашр гардид, ки дар он порчаҳои мукотибаи роҳбарияти Intel бо ширкатҳои дар боло зикршуда пешниҳод шуда буданд. Дар ин мукотиба ба таври равшан гуфта мешуд, ки ҳиссаи AMD дар бозори протсессорҳо бояд то 5% ва ҳатто то 0% кам карда шавад. Дар иваз Intel ба ин ширкатҳо имтиёзҳои гуногун пешниҳод мекард.Дар натиҷа, моҳи октябри соли 2009 аксари ихтилофот ҳал карда шуданд. Intel уҳдадор шуд, ки ба AMD 1,25 миллиард доллар ҷуброн пардохт кунад ва минбаъд аз мавқеи инҳисории худ сӯиистифода накунад. AMD бошад, уҳдадор шуд, ки тамоми даъвоҳои судии худро бар зидди Intel дар саросари ҷаҳон бозпас гирад. == Манъи интиқол ба Чин == 31 августа 2022 года, по сообщению Reuters, компания Advanced Micro Devices Inc (AMD) заявила, что официальные лица США приказали ей прекратить экспорт в Китай своего основного чипа для искусственного интеллекта. Компания заявила, что новые лицензионные требования не позволяют поставлять чипы модели MI250, но не затрагивают модель MI100 и что новые правила окажут существенное влияние на её бизнес. {{ПБ}} == Эзоҳ == mgsv619rztxhpfg5n8wspuwropqeiap 14 334859 1493394 2026-11-10T05:29:47Z Zosya95 54344 Саҳифаи нав: {{Асосӣ|Тоҷихурӯсиҳо}} 1493394 wikitext text/x-wiki {{Асосӣ|Тоҷихурӯсиҳо}} 38caxvp1lnvvppau6zg6ym5siwkx78e 1493395 1493394 2026-11-10T05:30:22Z Zosya95 54344 1493395 wikitext text/x-wiki {{Асосӣ|Тоҷихурӯсиҳо}} [[Гурӯҳ:Мехчагулон]] tw0kf3yhorquthk7u75c4cqo7ihsgbb 1493396 1493395 2026-11-10T05:31:34Z Zosya95 54344 1493396 wikitext text/x-wiki {{Асосӣ|Тоҷихурӯсиҳо}} {{Cat main|Amaranthaceae}} [[Гурӯҳ:Мехчагулон]] emyul2n56964k9edj66ag7qq7hu9blt 1493397 1493396 2026-11-10T05:31:48Z Zosya95 54344 1493397 wikitext text/x-wiki {{Асосӣ|Тоҷихурӯсиҳо}} {{Commons cat|Amaranthaceae}} [[Гурӯҳ:Мехчагулон]] ngds9vb8leh7oppqkg8v7na5ostz9zv 14 334860 1493398 2026-11-10T05:33:16Z Zosya95 54344 Саҳифаи нав: {{main|Мехчагулон}} {{Commons cat|Caryophyllales}} [[Гурӯҳ:Дупаллагиҳо]] 1493398 wikitext text/x-wiki {{main|Мехчагулон}} {{Commons cat|Caryophyllales}} [[Гурӯҳ:Дупаллагиҳо]] gh6y7rmagiyd7kwma36v4tg7cnsexx0 0 334861 1493401 2026-11-10T05:37:10Z Zosya95 54344 Тағйири масир ба [[Мачитак]] 1493401 wikitext text/x-wiki #равона [[Мачитак]] lhlzit0y4bj6ljx9nyc32pakhc02rdf 0 334862 1493408 2026-11-10T09:24:52Z VASHGIRD 8035 VASHGIRD moved page [[Абдураҳмон Лакимович Қодиров]] to [[Абдураҳмон Қодиров (муҳандис)]] 1493408 wikitext text/x-wiki #равона [[Абдураҳмон Қодиров (муҳандис)]] 62fct3ou283ifm2nnjt7q3awmvo6hor 14 334863 1493410 2026-11-10T09:35:58Z ~2026-59486-41 165581 Чадвали на 1493410 wikitext text/x-wiki Чадвали навбатдори барои тозаги f3f7xud3uy4pdfxk5pe6apf2g2vtbgd 0 334864 1493411 2026-11-10T09:42:29Z VASHGIRD 8035 Саҳифаи нав: {{Давлатмард |ном = Абдураҳмон Аламшозода |номи аслӣ = Аламшозода Абдураҳмон Аламшо |тасвир = |бар = |тавсифи тасвир = |вазифа = Муовини якуми [[Вазири корҳои дохилии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] |аввалдавр = декабри 2013 |а... 1493411 wikitext text/x-wiki {{Давлатмард |ном = Абдураҳмон Аламшозода |номи аслӣ = Аламшозода Абдураҳмон Аламшо |тасвир = |бар = |тавсифи тасвир = |вазифа = Муовини якуми [[Вазири корҳои дохилии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] |аввалдавр = декабри 2013 |анҷоми мансаб = |президент = [[Эмомалӣ Раҳмон]] |таърихи таваллуд = 17.11.1970 |зодгоҳ = {{зодгоҳ|ҶШС Тоҷикистон}} |таърихи даргузашт = |маҳалли даргузашт = |шаҳрвандӣ = {{Парчамбандӣ|Тоҷикистон}} |алма-матер = [[Донишгоҳи миллии Тоҷикистон]], [[Академияи ВКД Ҷумҳурии Тоҷикистон]] |рутба = [[Генерал-полковник]]и милитсия |ҷоизаҳо = ордени «Спитамен» дараҷаи I (2015), ордени «Спитамен» дараҷаи II (2012), ордени «Шараф» дараҷаи II (2022), Корманди шоистаи Тоҷикистон (2023) }} '''Абдураҳмон Аламшо Аламшозода''' (зод. [[17 ноябр]]и [[1970]], [[ҶШС Тоҷикистон]]) — арбоби низомӣ ва мақомоти ҳифзи ҳуқуқи тоҷик, генерал-полковники милитсия (2025). Муовини якуми Вазири корҳои дохилии Ҷумҳурии Тоҷикистон (аз декабри 2013). == Зиндагинома == Абдураҳмон Аламшозода 17 ноябри соли 1970 ба дунё омадааст. Маълумоташ олии ҳуқуқшиносӣ мебошад. [[Донишгоҳи миллии Тоҷикистон]] ва факултети № 1-и [[Академияи Вазорати корҳои дохилии Ҷумҳурии Тоҷикистон]]ро барои ҳайати роҳбарикунанда хатм намудааст. == Фаъолияти корӣ == Хизматро дар мақомоти корҳои дохилӣ соли 1993 оғоз карда, дар вазифаҳои гуногуни ҳайати миёнаи роҳбарикунанда ҳамчун корманди оперативӣ, сардори Шуъбаи кофтукови ҷиноятӣ, муовини сардор ва сардори Шуъбаи Вазорати корҳои дохилӣ, муовини сардори Раёсати Вазорати корҳои дохилии вилояти Хатлон оид ба гурӯҳи ноҳияҳои минтақаи Кӯлоб, сардори Раёсати кофтукови ҷиноятии ВКД Ҷумҳурии Тоҷикистон, сардори Раёсати Вазорати корҳои дохилӣ дар вилояти Хатлон, сардори Раёсати Вазорати корҳои дохилӣ дар шаҳри Душанбе то соли 2013 кор кардааст. Аз декабри соли 2013 муовини якуми Вазири корҳои дохилии Ҷумҳурии Тоҷикистон<ref name="mvd">{{Cite web|url=https://www.mvd.tj/208-alamshozoda-abduramon-alamsho-muovini-jakumi-vaziri-koroi-dohilii-umurii-toikiston.html|title=Аламшозода Абдураҳмон Аламшо – муовини якуми Вазири корҳои дохилии Ҷумҳурии Тоҷикистон|publisher=Сомонаи расмии ВКД ҶТ|date=2024-07-03|accessdate=2026-11-10|lang=tg}}</ref> таъйин шуда, ҳамзамон дар солҳои 2018—2020 сардори Раёсати Вазорати корҳои дохилӣ дар Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшонро низ бар уҳда дошт<ref name="mvd" />. 26 августи соли 2025 бо Фармони Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон ба ӯ рутбаи олии махсуси генерал-полковники милитсия дода шуд<ref name="mvd" />. ==Орденуҷоизаҳо == * Ордени «Спитамен» дараҷаи II (2012); * Ордени «Спитамен» дараҷаи I (2015); * Ордени «Шараф» дараҷаи II (2022); * [[Корманди шоистаи Тоҷикистон]] (2023)<ref name="mvd" />. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Сарчашмаҳо == - [https://www.mvd.tj/208-alamshozoda-abduramon-alamsho-muovini-jakumi-vaziri-koroi-dohilii-umurii-toikiston.html Тарҷумаи ҳоли Аламшозода Абдураҳмон Аламшо] — Сомонаи расмии ВКД ҶТ. [[Гурӯҳ:Генералҳои Тоҷикистон]] [[Гурӯҳ:Кормандони мақомоти корҳои дохилии Тоҷикистон]] [[Гурӯҳ:Дорандагони ордени Спитамен]] [[Гурӯҳ:Дорандагони ордени Шараф]] [[Гурӯҳ:Кормандони шоистаи Тоҷикистон]] [[Гурӯҳ:Хатмкардагони Донишгоҳи миллии Тоҷикистон]] 5aobmmyenxh03gcewymyfuaefu7rm5a 1493413 1493411 2026-11-10T09:45:18Z VASHGIRD 8035 /* Орденуҷоизаҳо */ 1493413 wikitext text/x-wiki {{Давлатмард |ном = Абдураҳмон Аламшозода |номи аслӣ = Аламшозода Абдураҳмон Аламшо |тасвир = |бар = |тавсифи тасвир = |вазифа = Муовини якуми [[Вазири корҳои дохилии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] |аввалдавр = декабри 2013 |анҷоми мансаб = |президент = [[Эмомалӣ Раҳмон]] |таърихи таваллуд = 17.11.1970 |зодгоҳ = {{зодгоҳ|ҶШС Тоҷикистон}} |таърихи даргузашт = |маҳалли даргузашт = |шаҳрвандӣ = {{Парчамбандӣ|Тоҷикистон}} |алма-матер = [[Донишгоҳи миллии Тоҷикистон]], [[Академияи ВКД Ҷумҳурии Тоҷикистон]] |рутба = [[Генерал-полковник]]и милитсия |ҷоизаҳо = ордени «Спитамен» дараҷаи I (2015), ордени «Спитамен» дараҷаи II (2012), ордени «Шараф» дараҷаи II (2022), Корманди шоистаи Тоҷикистон (2023) }} '''Абдураҳмон Аламшо Аламшозода''' (зод. [[17 ноябр]]и [[1970]], [[ҶШС Тоҷикистон]]) — арбоби низомӣ ва мақомоти ҳифзи ҳуқуқи тоҷик, генерал-полковники милитсия (2025). Муовини якуми Вазири корҳои дохилии Ҷумҳурии Тоҷикистон (аз декабри 2013). == Зиндагинома == Абдураҳмон Аламшозода 17 ноябри соли 1970 ба дунё омадааст. Маълумоташ олии ҳуқуқшиносӣ мебошад. [[Донишгоҳи миллии Тоҷикистон]] ва факултети № 1-и [[Академияи Вазорати корҳои дохилии Ҷумҳурии Тоҷикистон]]ро барои ҳайати роҳбарикунанда хатм намудааст. == Фаъолияти корӣ == Хизматро дар мақомоти корҳои дохилӣ соли 1993 оғоз карда, дар вазифаҳои гуногуни ҳайати миёнаи роҳбарикунанда ҳамчун корманди оперативӣ, сардори Шуъбаи кофтукови ҷиноятӣ, муовини сардор ва сардори Шуъбаи Вазорати корҳои дохилӣ, муовини сардори Раёсати Вазорати корҳои дохилии вилояти Хатлон оид ба гурӯҳи ноҳияҳои минтақаи Кӯлоб, сардори Раёсати кофтукови ҷиноятии ВКД Ҷумҳурии Тоҷикистон, сардори Раёсати Вазорати корҳои дохилӣ дар вилояти Хатлон, сардори Раёсати Вазорати корҳои дохилӣ дар шаҳри Душанбе то соли 2013 кор кардааст. Аз декабри соли 2013 муовини якуми Вазири корҳои дохилии Ҷумҳурии Тоҷикистон<ref name="mvd">{{Cite web|url=https://www.mvd.tj/208-alamshozoda-abduramon-alamsho-muovini-jakumi-vaziri-koroi-dohilii-umurii-toikiston.html|title=Аламшозода Абдураҳмон Аламшо – муовини якуми Вазири корҳои дохилии Ҷумҳурии Тоҷикистон|publisher=Сомонаи расмии ВКД ҶТ|date=2024-07-03|accessdate=2026-11-10|lang=tg}}</ref> таъйин шуда, ҳамзамон дар солҳои 2018—2020 сардори Раёсати Вазорати корҳои дохилӣ дар Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшонро низ бар уҳда дошт<ref name="mvd" />. 26 августи соли 2025 бо Фармони Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон ба ӯ рутбаи олии махсуси генерал-полковники милитсия дода шуд<ref name="mvd" />. ==Орденуҷоизаҳо == * Ордени «Спитамен» дараҷаи II (2012); * Ордени «Спитамен» дараҷаи I (2015); * Ордени «Шараф» дараҷаи II (2022); * [[Корманди шоистаи Тоҷикистон]] (2023)<ref name="mvd" />. == Осор == * Абдураҳмон Аламшозода. Аз Тоҷикистон то ҷаҳон. — Душанбе : Адиб, 2026. — 504 с. — ISBN 978-99975-2-532-1 == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Сарчашмаҳо == - [https://www.mvd.tj/208-alamshozoda-abduramon-alamsho-muovini-jakumi-vaziri-koroi-dohilii-umurii-toikiston.html Тарҷумаи ҳоли Аламшозода Абдураҳмон Аламшо] — Сомонаи расмии ВКД ҶТ. [[Гурӯҳ:Генералҳои Тоҷикистон]] [[Гурӯҳ:Кормандони мақомоти корҳои дохилии Тоҷикистон]] [[Гурӯҳ:Дорандагони ордени Спитамен]] [[Гурӯҳ:Дорандагони ордени Шараф]] [[Гурӯҳ:Кормандони шоистаи Тоҷикистон]] [[Гурӯҳ:Хатмкардагони Донишгоҳи миллии Тоҷикистон]] p4vtqvywvidvrsln62qfmvo2boqul8s 1493414 1493413 2026-11-10T09:45:30Z VASHGIRD 8035 /* Сарчашмаҳо */ 1493414 wikitext text/x-wiki {{Давлатмард |ном = Абдураҳмон Аламшозода |номи аслӣ = Аламшозода Абдураҳмон Аламшо |тасвир = |бар = |тавсифи тасвир = |вазифа = Муовини якуми [[Вазири корҳои дохилии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] |аввалдавр = декабри 2013 |анҷоми мансаб = |президент = [[Эмомалӣ Раҳмон]] |таърихи таваллуд = 17.11.1970 |зодгоҳ = {{зодгоҳ|ҶШС Тоҷикистон}} |таърихи даргузашт = |маҳалли даргузашт = |шаҳрвандӣ = {{Парчамбандӣ|Тоҷикистон}} |алма-матер = [[Донишгоҳи миллии Тоҷикистон]], [[Академияи ВКД Ҷумҳурии Тоҷикистон]] |рутба = [[Генерал-полковник]]и милитсия |ҷоизаҳо = ордени «Спитамен» дараҷаи I (2015), ордени «Спитамен» дараҷаи II (2012), ордени «Шараф» дараҷаи II (2022), Корманди шоистаи Тоҷикистон (2023) }} '''Абдураҳмон Аламшо Аламшозода''' (зод. [[17 ноябр]]и [[1970]], [[ҶШС Тоҷикистон]]) — арбоби низомӣ ва мақомоти ҳифзи ҳуқуқи тоҷик, генерал-полковники милитсия (2025). Муовини якуми Вазири корҳои дохилии Ҷумҳурии Тоҷикистон (аз декабри 2013). == Зиндагинома == Абдураҳмон Аламшозода 17 ноябри соли 1970 ба дунё омадааст. Маълумоташ олии ҳуқуқшиносӣ мебошад. [[Донишгоҳи миллии Тоҷикистон]] ва факултети № 1-и [[Академияи Вазорати корҳои дохилии Ҷумҳурии Тоҷикистон]]ро барои ҳайати роҳбарикунанда хатм намудааст. == Фаъолияти корӣ == Хизматро дар мақомоти корҳои дохилӣ соли 1993 оғоз карда, дар вазифаҳои гуногуни ҳайати миёнаи роҳбарикунанда ҳамчун корманди оперативӣ, сардори Шуъбаи кофтукови ҷиноятӣ, муовини сардор ва сардори Шуъбаи Вазорати корҳои дохилӣ, муовини сардори Раёсати Вазорати корҳои дохилии вилояти Хатлон оид ба гурӯҳи ноҳияҳои минтақаи Кӯлоб, сардори Раёсати кофтукови ҷиноятии ВКД Ҷумҳурии Тоҷикистон, сардори Раёсати Вазорати корҳои дохилӣ дар вилояти Хатлон, сардори Раёсати Вазорати корҳои дохилӣ дар шаҳри Душанбе то соли 2013 кор кардааст. Аз декабри соли 2013 муовини якуми Вазири корҳои дохилии Ҷумҳурии Тоҷикистон<ref name="mvd">{{Cite web|url=https://www.mvd.tj/208-alamshozoda-abduramon-alamsho-muovini-jakumi-vaziri-koroi-dohilii-umurii-toikiston.html|title=Аламшозода Абдураҳмон Аламшо – муовини якуми Вазири корҳои дохилии Ҷумҳурии Тоҷикистон|publisher=Сомонаи расмии ВКД ҶТ|date=2024-07-03|accessdate=2026-11-10|lang=tg}}</ref> таъйин шуда, ҳамзамон дар солҳои 2018—2020 сардори Раёсати Вазорати корҳои дохилӣ дар Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшонро низ бар уҳда дошт<ref name="mvd" />. 26 августи соли 2025 бо Фармони Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон ба ӯ рутбаи олии махсуси генерал-полковники милитсия дода шуд<ref name="mvd" />. ==Орденуҷоизаҳо == * Ордени «Спитамен» дараҷаи II (2012); * Ордени «Спитамен» дараҷаи I (2015); * Ордени «Шараф» дараҷаи II (2022); * [[Корманди шоистаи Тоҷикистон]] (2023)<ref name="mvd" />. == Осор == * Абдураҳмон Аламшозода. Аз Тоҷикистон то ҷаҳон. — Душанбе : Адиб, 2026. — 504 с. — ISBN 978-99975-2-532-1 == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Сарчашмаҳо == * [https://www.mvd.tj/208-alamshozoda-abduramon-alamsho-muovini-jakumi-vaziri-koroi-dohilii-umurii-toikiston.html Тарҷумаи ҳоли Аламшозода Абдураҳмон Аламшо] — Сомонаи расмии ВКД ҶТ. [[Гурӯҳ:Генералҳои Тоҷикистон]] [[Гурӯҳ:Кормандони мақомоти корҳои дохилии Тоҷикистон]] [[Гурӯҳ:Дорандагони ордени Спитамен]] [[Гурӯҳ:Дорандагони ордени Шараф]] [[Гурӯҳ:Кормандони шоистаи Тоҷикистон]] [[Гурӯҳ:Хатмкардагони Донишгоҳи миллии Тоҷикистон]] 4h6o9ubmkze3msxddfgo1y24rhb2t1y 1493415 1493414 2026-11-10T09:45:40Z VASHGIRD 8035 /* Сарчашмаҳо */ 1493415 wikitext text/x-wiki {{Давлатмард |ном = Абдураҳмон Аламшозода |номи аслӣ = Аламшозода Абдураҳмон Аламшо |тасвир = |бар = |тавсифи тасвир = |вазифа = Муовини якуми [[Вазири корҳои дохилии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] |аввалдавр = декабри 2013 |анҷоми мансаб = |президент = [[Эмомалӣ Раҳмон]] |таърихи таваллуд = 17.11.1970 |зодгоҳ = {{зодгоҳ|ҶШС Тоҷикистон}} |таърихи даргузашт = |маҳалли даргузашт = |шаҳрвандӣ = {{Парчамбандӣ|Тоҷикистон}} |алма-матер = [[Донишгоҳи миллии Тоҷикистон]], [[Академияи ВКД Ҷумҳурии Тоҷикистон]] |рутба = [[Генерал-полковник]]и милитсия |ҷоизаҳо = ордени «Спитамен» дараҷаи I (2015), ордени «Спитамен» дараҷаи II (2012), ордени «Шараф» дараҷаи II (2022), Корманди шоистаи Тоҷикистон (2023) }} '''Абдураҳмон Аламшо Аламшозода''' (зод. [[17 ноябр]]и [[1970]], [[ҶШС Тоҷикистон]]) — арбоби низомӣ ва мақомоти ҳифзи ҳуқуқи тоҷик, генерал-полковники милитсия (2025). Муовини якуми Вазири корҳои дохилии Ҷумҳурии Тоҷикистон (аз декабри 2013). == Зиндагинома == Абдураҳмон Аламшозода 17 ноябри соли 1970 ба дунё омадааст. Маълумоташ олии ҳуқуқшиносӣ мебошад. [[Донишгоҳи миллии Тоҷикистон]] ва факултети № 1-и [[Академияи Вазорати корҳои дохилии Ҷумҳурии Тоҷикистон]]ро барои ҳайати роҳбарикунанда хатм намудааст. == Фаъолияти корӣ == Хизматро дар мақомоти корҳои дохилӣ соли 1993 оғоз карда, дар вазифаҳои гуногуни ҳайати миёнаи роҳбарикунанда ҳамчун корманди оперативӣ, сардори Шуъбаи кофтукови ҷиноятӣ, муовини сардор ва сардори Шуъбаи Вазорати корҳои дохилӣ, муовини сардори Раёсати Вазорати корҳои дохилии вилояти Хатлон оид ба гурӯҳи ноҳияҳои минтақаи Кӯлоб, сардори Раёсати кофтукови ҷиноятии ВКД Ҷумҳурии Тоҷикистон, сардори Раёсати Вазорати корҳои дохилӣ дар вилояти Хатлон, сардори Раёсати Вазорати корҳои дохилӣ дар шаҳри Душанбе то соли 2013 кор кардааст. Аз декабри соли 2013 муовини якуми Вазири корҳои дохилии Ҷумҳурии Тоҷикистон<ref name="mvd">{{Cite web|url=https://www.mvd.tj/208-alamshozoda-abduramon-alamsho-muovini-jakumi-vaziri-koroi-dohilii-umurii-toikiston.html|title=Аламшозода Абдураҳмон Аламшо – муовини якуми Вазири корҳои дохилии Ҷумҳурии Тоҷикистон|publisher=Сомонаи расмии ВКД ҶТ|date=2024-07-03|accessdate=2026-11-10|lang=tg}}</ref> таъйин шуда, ҳамзамон дар солҳои 2018—2020 сардори Раёсати Вазорати корҳои дохилӣ дар Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшонро низ бар уҳда дошт<ref name="mvd" />. 26 августи соли 2025 бо Фармони Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон ба ӯ рутбаи олии махсуси генерал-полковники милитсия дода шуд<ref name="mvd" />. ==Орденуҷоизаҳо == * Ордени «Спитамен» дараҷаи II (2012); * Ордени «Спитамен» дараҷаи I (2015); * Ордени «Шараф» дараҷаи II (2022); * [[Корманди шоистаи Тоҷикистон]] (2023)<ref name="mvd" />. == Осор == * Абдураҳмон Аламшозода. Аз Тоҷикистон то ҷаҳон. — Душанбе : Адиб, 2026. — 504 с. — ISBN 978-99975-2-532-1 == Эзоҳ == {{эзоҳ}} [[Гурӯҳ:Генералҳои Тоҷикистон]] [[Гурӯҳ:Кормандони мақомоти корҳои дохилии Тоҷикистон]] [[Гурӯҳ:Дорандагони ордени Спитамен]] [[Гурӯҳ:Дорандагони ордени Шараф]] [[Гурӯҳ:Кормандони шоистаи Тоҷикистон]] [[Гурӯҳ:Хатмкардагони Донишгоҳи миллии Тоҷикистон]] 9faioiv0m3ismdoa67xyuudmu24h83z 1493416 1493415 2026-11-10T09:48:27Z VASHGIRD 8035 1493416 wikitext text/x-wiki {{Давлатмард |ном = Абдураҳмон Аламшозода |номи аслӣ = Аламшозода Абдураҳмон Аламшо |тасвир = |бар = |тавсифи тасвир = |вазифа = Муовини якуми [[Вазири корҳои дохилии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] |аввалдавр = декабри 2013 |анҷоми мансаб = |президент = [[Эмомалӣ Раҳмон]] |таърихи таваллуд = 17.11.1970 |зодгоҳ = {{зодгоҳ|ҶШС Тоҷикистон}} |таърихи даргузашт = |маҳалли даргузашт = |шаҳрвандӣ = {{Парчамбандӣ|Тоҷикистон}} |алма-матер = [[Донишгоҳи миллии Тоҷикистон]], [[Академияи ВКД Ҷумҳурии Тоҷикистон]] |рутба = [[Генерал-полковник]]и милитсия |ҷоизаҳо = ордени «Спитамен» дараҷаи I (2015), ордени «Спитамен» дараҷаи II (2012), ордени «Шараф» дараҷаи II (2022), Корманди шоистаи Тоҷикистон (2023) }} '''Абдураҳмон Аламшо Аламшозода''' (зод. [[17 ноябр]]и [[1970]], [[ҶШС Тоҷикистон]]) — арбоби низомӣ ва мақомоти ҳифзи ҳуқуқи тоҷик, генерал-полковники милитсия (2025). Муовини якуми Вазири корҳои дохилии Ҷумҳурии Тоҷикистон (аз декабри 2013). == Зиндагинома == Абдураҳмон Аламшозода 17 ноябри соли 1970 ба дунё омадааст. Маълумоташ олии ҳуқуқшиносӣ мебошад. [[Донишгоҳи миллии Тоҷикистон]] ва факултети № 1-и [[Академияи Вазорати корҳои дохилии Ҷумҳурии Тоҷикистон]]ро барои ҳайати роҳбарикунанда хатм намудааст. == Фаъолияти корӣ == Хизматро дар мақомоти корҳои дохилӣ соли 1993 оғоз карда, дар вазифаҳои гуногуни ҳайати миёнаи роҳбарикунанда ҳамчун корманди оперативӣ, сардори Шуъбаи кофтукови ҷиноятӣ, муовини сардор ва сардори Шуъбаи Вазорати корҳои дохилӣ, муовини сардори Раёсати Вазорати корҳои дохилии вилояти Хатлон оид ба гурӯҳи ноҳияҳои минтақаи Кӯлоб, сардори Раёсати кофтукови ҷиноятии ВКД Ҷумҳурии Тоҷикистон, сардори Раёсати Вазорати корҳои дохилӣ дар вилояти Хатлон, сардори Раёсати Вазорати корҳои дохилӣ дар шаҳри Душанбе то соли 2013 кор кардааст. Аз декабри соли 2013 муовини якуми Вазири корҳои дохилии Ҷумҳурии Тоҷикистон<ref name="mvd">{{Cite web|url=https://www.mvd.tj/208-alamshozoda-abduramon-alamsho-muovini-jakumi-vaziri-koroi-dohilii-umurii-toikiston.html|title=Аламшозода Абдураҳмон Аламшо – муовини якуми Вазири корҳои дохилии Ҷумҳурии Тоҷикистон|publisher=Сомонаи расмии ВКД ҶТ|date=2024-07-03|accessdate=2026-11-10|lang=tg}}</ref> таъйин шуда, ҳамзамон дар солҳои 2018<ref>{{Cite web|url=https://www.president.tj/event/news/16809|title=Таъиноти кадрӣ|website=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон|date=2018-09-18|lang=|accessdate=2026-11-10}}</ref>—2020 сардори Раёсати Вазорати корҳои дохилӣ дар Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшонро низ бар уҳда дошт<ref name="mvd" />. 26 августи соли 2025 бо Фармони Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон ба ӯ рутбаи олии махсуси генерал-полковники милитсия дода шуд<ref name="mvd" />. ==Орденуҷоизаҳо == * Ордени «Спитамен» дараҷаи II (2012); * Ордени «Спитамен» дараҷаи I (2015); * Ордени «Шараф» дараҷаи II (2022); * [[Корманди шоистаи Тоҷикистон]] (2023)<ref name="mvd" />. == Осор == * Абдураҳмон Аламшозода. Аз Тоҷикистон то ҷаҳон. — Душанбе : Адиб, 2026. — 504 с. — ISBN 978-99975-2-532-1 == Эзоҳ == {{эзоҳ}} [[Гурӯҳ:Генералҳои Тоҷикистон]] [[Гурӯҳ:Кормандони мақомоти корҳои дохилии Тоҷикистон]] [[Гурӯҳ:Дорандагони ордени Спитамен]] [[Гурӯҳ:Дорандагони ордени Шараф]] [[Гурӯҳ:Кормандони шоистаи Тоҷикистон]] [[Гурӯҳ:Хатмкардагони Донишгоҳи миллии Тоҷикистон]] r52sytgr0fq22eknh5n1o61pa3sryie 0 334865 1493412 2026-11-10T09:42:32Z Умар Ганиев 164088 Саҳифаи нав: '''Cadillac''' ({{IPA|ˈkædɨlæk}}) —истеҳсолкунандаи амрикоии автомобилҳои боҳашамат, ки яке аз зерсохторҳои ширкати General Motors мебошад. То соли 2018 Cadillac аз рӯи ҳаҷми фурӯш дар байни тамғаҳои автомобилҳои премиум дар Иёлоти Муттаҳида мақоми аввалро ишғол мекард. Бозорҳои а... 1493412 wikitext text/x-wiki '''Cadillac''' ({{IPA|ˈkædɨlæk}}) —истеҳсолкунандаи амрикоии автомобилҳои боҳашамат, ки яке аз зерсохторҳои ширкати General Motors мебошад. То соли 2018 Cadillac аз рӯи ҳаҷми фурӯш дар байни тамғаҳои автомобилҳои премиум дар Иёлоти Муттаҳида мақоми аввалро ишғол мекард. Бозорҳои асосии фурӯши он Иёлоти Муттаҳида, Канада ва Чин мебошанд. Автомобилҳои ин тамға дар 34 кишвари ҷаҳон ба фурӯш бароварда мешаванд [[:ru:Генри_Лиланд|Генри М. Лиландом;]] Номи ширкат ба шарафи асосгузори шаҳри Детройт гузошта шудааст — [[:ru:Кадиллак,_Антуан_де_Ламот|Антуана де Ламот-Кадильяка]].Аз соли 1909 инҷониб тамғаи Cadillac ба ширкати General Motors тааллуқ дорад. Дар даҳсолаи аввали фаъолияти худ Cadillac яке аз аввалин ширкатҳои соҳа ба ҳисоб мерафт, ки ба ивазшавандагии ҷузъҳои автомобил ва дақиқии баланди васлкунӣ ноил гардид. Барои ин дастовардҳо ширкат соли 1908 бо Ҷоизаи Дюар, ки аз ҷониби Клуби шоҳонаи автомобилгарди Британияи Кабир тақдим мешуд, сарфароз гардид. Пас аз ин ширкат шиори «Стандарти тамоми ҷаҳон»-ро қабул кард. 1ppylapx678qaap798kyzy1bdbv69n2 1493420 1493412 2026-11-10T10:19:25Z Умар Ганиев 164088 1493420 wikitext text/x-wiki '''Cadillac''' ({{IPA|ˈkædɨlæk}}) —истеҳсолкунандаи амрикоии автомобилҳои боҳашамат, ки яке аз зерсохторҳои ширкати General Motors мебошад. То соли 2018 Cadillac аз рӯи ҳаҷми фурӯш дар байни тамғаҳои автомобилҳои премиум дар Иёлоти Муттаҳида мақоми аввалро ишғол мекард. Бозорҳои асосии фурӯши он Иёлоти Муттаҳида, Канада ва Чин мебошанд. Автомобилҳои ин тамға дар 34 кишвари ҷаҳон ба фурӯш бароварда мешаванд [[:ru:Генри_Лиланд|Генри М. Лиландом;]] Номи ширкат ба шарафи асосгузори шаҳри Детройт гузошта шудааст — [[:ru:Кадиллак,_Антуан_де_Ламот|Антуана де Ламот-Кадильяка]].Аз соли 1909 инҷониб тамғаи Cadillac ба ширкати General Motors тааллуқ дорад. Дар даҳсолаи аввали фаъолияти худ Cadillac яке аз аввалин ширкатҳои соҳа ба ҳисоб мерафт, ки ба ивазшавандагии ҷузъҳои автомобил ва дақиқии баланди васлкунӣ ноил гардид. Барои ин дастовардҳо ширкат соли 1908 бо Ҷоизаи Дюар, ки аз ҷониби Клуби шоҳонаи автомобилгарди Британияи Кабир тақдим мешуд, сарфароз гардид. Пас аз ин ширкат шиори «Стандарти тамоми ҷаҳон»-ро қабул кард. {{Ширкат | название = Cadillac Motor Car Division | ширина логотипа = 250 | тип = Подразделение [[General Motors|GM]] | основана = [[22 августа]] [[1902]] | расположение = {{Флагификация|США}}: [[Детройт]], [[Мичиган]] | ключевые фигуры = Генри М. Лиланд | отрасль = Автомобильная промышленность | продукция = Легковые автомобили | материнская компания = [[General Motors]] | сайт = {{URL|www.cadillac.com}} }} == Таърих == === Таъсиси ширкат === [[Акс:Cadi-1903.jpg|300px|thumb|left|Cadillac Tonneau, соли 1903.]]Соли 1902 [[:ru:Генри_Форд|Генри Форд]]Соли 1902 ӯ аз ширкати автомобилсозие, ки якҷо бо шариконаш таъсис дода буд, хориҷ шуд. Соҳибони боқимондаи ширкат — Уилям Мерфи ва Лемюэл Боуэн — муҳандис Ҳенри М. Лиландро, ки яке аз соҳибони ширкати «Leland and Faulconer» ва истеҳсолкунандаи ҷузъҳои рехтагарӣ ва муҳаррикҳо буд, даъват карданд, то пеш аз фурӯши корхона ҳолати бино ва таҷҳизоти онро арзёбӣ намояд. Аммо Лиланд ба ҷойи фурӯхтани корхона пешниҳод кард, ки истеҳсоли автомобилҳо дар асоси муҳаррики яксилиндраи тарҳрезишудаи худи ӯ идома дода шавад. 22 августи соли 1902 корхона ба шарафи муҳаққиқ ва маъмури мустамликавии фаронсавӣ Антуан де Ламот-Кадиллак, ки соли 1701 шаҳри Детройтро таъсис дода буд, ба ширкати Cadillac Motor Car Company табдили ном кард. '''Автомобилҳои аввалин (1902—1908)''' Аввалин автомобили тамғаи Cadillac бо иқтидори 10 қувваи асп (7 кВт) моҳи октябри соли 1902 сохта шуд. Аз ҷиҳати тарҳбандӣ он ба модели A-и ширкати Ford, ки соли 1903 истеҳсол шуда буд, шабоҳат дошт. Дар Намоишгоҳи автомобилии Ню-Йорк моҳи январи соли 1903 барои харидории беш аз 2000 адад ин автомобил фармоиш қабул карда шуд. Ин муваффақият асосан ба дақиқии баланди истеҳсоли ҷузъҳои он, ки барои он давра нишондиҳандаи назаррас ба ҳисоб мерафт, вобаста буд.Соли 1905 модели D бо муҳаррики чорсилиндра пайдо шуд. Дар ҳамон сол корхонаҳои «Leland and Faulconer» ва «Cadillac Motor Car Company» муттаҳид карда шуданд. '''Дар ҳайати ширкати General Motors''' [[Акс:Cadillac_1921-0707_logo.png|thumb|right|Нишони молии Cadillac, соли 1921.]] 29 июля 1909 года General Motors приобрела Cadillac за 5 969 200 долларов. Президент GM Уильям Дюрант оставил Лиланда во главе управления компанией. Cadillac стал премиальным брендом GM, а также поставщиком «коммерческих шасси» для лимузинов, санитарных автомобилей и катафалков сторонних кузовных ателье. '''1920—1930-е годы''' [[Акс:LaSalle 1930 Coupe.jpg|thumb|right|Cadillac LaSalle, соли 1930]] Соли 1927 таҳти роҳбарии Ҳарли Эрл дар ширкат аввалин шуъбаи тарроҳии General Motors бо номи '''Art and Colour Section''' таъсис дода шуд. Аввалин дастоварди он модели LaSalle буд, ки дар байни автомобилҳои Buick ва Cadillac ҷойгир карда шуда, то соли 1940 истеҳсол мешуд. Пайдоиши панҷараи радиатори хоси автомобилҳои Cadillac низ бо ҳамин модел алоқаманд дониста мешавад. Бӯҳрони бузурги иқтисодӣ боиси коҳиши шадиди фурӯши автомобилҳои ширкат гардид: дар давраи солҳои 1928–1932 ҳаҷми фурӯш 84 % кам шуд. Тибқи маълумоти мавҷуда, президенти ин бахш Николас Дрейстадт тавонист роҳбарияти General Motors-ро водор созад, ки аз сиёсати рад кардани хизматрасонӣ ба харидорони сиёҳпӯст даст кашад. Ӯ зарурати иқтисодии чунин қарорро асоснок кард. Пас аз қабули ин қарор ҳаҷми фурӯш афзоиш ёфт.То соли 1940 ҳаҷми фурӯши ширкат нисбат ба соли 1934 даҳ баробар зиёд шуд. Соли 1936 силсилаи нисбатан дастраси '''Cadillac Series 60''' ба бозор бароварда шуд. Соли 1938 бошад, модели Sixty Special муаррифӣ гардид, ки самти асосии тарроҳии автомобилҳои ширкатро барои даҳсолаи минбаъда муайян кард. '''Фалсафаи тарроҳии «Art & Science»''' Аз ибтидои солҳои 2000-ум Cadillac аз услуби тарроҳии «нео-ретро» даст кашида, ба истифодаи забони хоси шаклҳо гузашт. Ин услуб омезиши хатҳои рост ва кунҷҳои тезро дар бар гирифта, «Art and Science» («Санъат ва илм») номида шуд. Он бори аввал дар модели CTS истифода гардида, баъдан дар тамоми силсилаи моделҳои ширкат, аз ҷумла родстери XLR, татбиқ карда шуд.Модели пуриқтидортарини ин силсила Cadillac CTS-V насли дуюм буд, ки бо муҳаррики турбокомпрессордори GM LSA бо ҳаҷми 6,2 литр муҷаҳҳаз гардида буд. Дар яке аз озмоишҳо ин автомобил масофаи даври пойгаи Нюрбургрингро дар 7 дақиқаю 59,32 сония тай кард [манбаъ нишон дода нашудааст;. Мушкилоти молиявии General Motors дар охири солҳои 2000-ум, аз ҷумла муфлисшавии ширкат дар соли 2009, боиси қатъ гардидани як қатор лоиҳаҳо шуд. Дар байни онҳо инчунин силсилаи автомобилҳое буданд, ки бар асоси автомобили консептуалии Cadillac Sixteen таҳия мешуданд.Соли 2018 Cadillac бори аввал дар таърихи давраи пас аз Ҷанги дуюми ҷаҳон мақоми тамғаи автомобилии премиумии серфурӯши амрикоиро ба ширкати Tesla вогузор кард. == Силсилаи моделҳо == * Series 355: 1931—1935 * Series 370: 1931—1935 * Series 60: 1936—1939 * Series 70/75: 1936—1937 * Series 80/85: 1936—1937 * Series 65: 1937—1938 * Series 60 Special I: 1938—1941 * Series 72/75: 1938—1940 * Series 90: 1938—1940 * Series 61 I: 1939 * Series 62 I: 1940—1941 * Series 61 II: 1941 * Series 63: 1941 * Series 67/75: 1941—1949 * Series 60 Special II: 1942—1947 * Series 61 III: 1942—1947 * Series 62 II: 1942—1947 * Series 60 Special III: 1948—1949 * Series 61 IV: 1948—1951 * Series 62 III: 1948—1953 * Series 60 Special IV: 1950—1953 * Series 75: 1950—1953 * Eldorado I: 1953 * Eldorado II: 1954—1956 * Series 60 Special V: 1954—1956 * Series 62 IV: 1954—1956 * Series 75: 1954—1956 * Eldorado III: 1957—1958 * Series 60 Special VI: 1957—1958 * Series 62 V: 1957—1958 * Series 75: 1957—1958 * Eldorado IV: 1959—1960 * Coupe de Ville I: 1959—1960 * Sedan de Ville I: 1959—1960 * Series 60 Special VII: 1959—1960 * Series 62 VI: 1959—1960 * Series 75: 1959—1960 * Coupe de Ville II: 1961—1964 * Sedan de Ville II: 1961—1964 * Eldorado V: 1961—1964 * Series 452: 1930—1937 * Series 62 VII: 1961—1964 * Series 75: 1961—1965 * Coupe de Ville III: 1965—1970 * Sedan de Ville III: 1965—1970 * Eldorado VI: 1965—1966 * Calais I: 1965—1970 * Series 60 Special IX: 1965—1970 * Series 75: 1965—1970 * Eldorado VII: 1967—1970 * Coupe de Ville IV: 1971—1976 * Sedan de Ville IV: 1971—1976 * Eldorado VIII: 1971—1978 * Calais II: 1971—1976 * Series 60 Special X: 1971—1976 * Series 75: 1971—1976 * Seville I: 1975—1979 * Fleetwood Brougham I: 1977—1986 * Coupe de Ville V: 1977—1984 * Sedan de Ville V: 1977—1984 * Eldorado IX: 1979—1985 * Seville II: 1980—1985 * Cimarron: 1982—1988 * Coupe de Ville VI: 1985—1988 * Sedan de Ville VI: 1985—1993 * Fleetwood I: 1985—1992 * Series 75: 1985—1987 * Eldorado X: 1986—1991 * Seville III: 1986—1991 * Brougham: 1987—1992 * Series 60 Special XI: 1987—1993 * Allanté: 1987—1993 * Coupe de Ville VII: 1990—1993 * Fleetwood Brougham II: 1993—1996 * Fleetwood II: 1993—1996 * Seville IV: 1992—1997 * Eldorado XI: 1992—2002 * Sedan de Ville VII: 1994—1999 * Catera: 1997—2001 * Seville V: 1998—2004 * Escalade I: 1999—2000 * Sedan de Ville VIII: 2000—2005 * Escalade II: 2002—2006 * Escalade EXT I: 2002—2006 * CTS I: 2002—2007 * CTS-V I: 2004—2007 * SRX I: 2004—2009 * XLR: 2004—2009 * STS I: 2005—2007 * STS-V: 2005—2010 * BLS: 2005—2009 * DTS: 2005—2011 * Escalade III: 2007—2014 * Escalade EXT II: 2007—2013 * CTS II: 2008—2013 * STS II: 2008—2011 * CTS-V II: 2009—2015 * SRX II: 2009—2016 * ATS: 2012—2019 * XTS: 2012—2019 * CTS III: 2013—2019 * ELR: 2013—2016 * Escalade IV: 2014—2020 * ATS-V: 2016—2019 * CTS-V III: 2016—2019 * CT6: с 2016 * XT5: с 2016 * CT5: с 2019 * CT4: с 2020 * XT6: с 2020 * Celestiq: с 2022 * Lyriq: с 2022 * GT4: с 2023 * Escalade IQ: с 2025 {{ПБ}} == Эзоҳ == {{эзоҳ}} 6zbtfhjjo4c5b6teoqbzcgguze5x0q6 1493421 1493420 2026-11-10T10:20:55Z Умар Ганиев 164088 1493421 wikitext text/x-wiki '''Cadillac''' ({{IPA|ˈkædɨlæk}}) —истеҳсолкунандаи амрикоии автомобилҳои боҳашамат, ки яке аз зерсохторҳои ширкати General Motors мебошад. То соли 2018 Cadillac аз рӯи ҳаҷми фурӯш дар байни тамғаҳои автомобилҳои премиум дар Иёлоти Муттаҳида мақоми аввалро ишғол мекард. Бозорҳои асосии фурӯши он Иёлоти Муттаҳида, Канада ва Чин мебошанд. Автомобилҳои ин тамға дар 34 кишвари ҷаҳон ба фурӯш бароварда мешаванд [[:ru:Генри_Лиланд|Генри М. Лиландом;]] Номи ширкат ба шарафи асосгузори шаҳри Детройт гузошта шудааст — [[:ru:Кадиллак,_Антуан_де_Ламот|Антуана де Ламот-Кадильяка]].Аз соли 1909 инҷониб тамғаи Cadillac ба ширкати General Motors тааллуқ дорад. Дар даҳсолаи аввали фаъолияти худ Cadillac яке аз аввалин ширкатҳои соҳа ба ҳисоб мерафт, ки ба ивазшавандагии ҷузъҳои автомобил ва дақиқии баланди васлкунӣ ноил гардид. Барои ин дастовардҳо ширкат соли 1908 бо Ҷоизаи Дюар, ки аз ҷониби Клуби шоҳонаи автомобилгарди Британияи Кабир тақдим мешуд, сарфароз гардид. Пас аз ин ширкат шиори «Стандарти тамоми ҷаҳон»-ро қабул кард. {{Ширкат | название = Cadillac Motor Car Division | ширина логотипа = 250 | тип = Подразделение [[General Motors|GM]] | основана = [[22 августа]] [[1902]] | расположение = {{Флагификация|США}}: [[Детройт]], [[Мичиган]] | ключевые фигуры = Генри М. Лиланд | отрасль = Автомобильная промышленность | продукция = Легковые автомобили | материнская компания = [[General Motors]] | сайт = {{URL|www.cadillac.com}} }} == Таърих == === Таъсиси ширкат === [[Акс:Cadi-1903.jpg|300px|thumb|left|Cadillac Tonneau, соли 1903.]]Соли 1902 [[:ru:Генри_Форд|Генри Форд]]Соли 1902 ӯ аз ширкати автомобилсозие, ки якҷо бо шариконаш таъсис дода буд, хориҷ шуд. Соҳибони боқимондаи ширкат — Уилям Мерфи ва Лемюэл Боуэн — муҳандис Ҳенри М. Лиландро, ки яке аз соҳибони ширкати «Leland and Faulconer» ва истеҳсолкунандаи ҷузъҳои рехтагарӣ ва муҳаррикҳо буд, даъват карданд, то пеш аз фурӯши корхона ҳолати бино ва таҷҳизоти онро арзёбӣ намояд. Аммо Лиланд ба ҷойи фурӯхтани корхона пешниҳод кард, ки истеҳсоли автомобилҳо дар асоси муҳаррики яксилиндраи тарҳрезишудаи худи ӯ идома дода шавад. 22 августи соли 1902 корхона ба шарафи муҳаққиқ ва маъмури мустамликавии фаронсавӣ Антуан де Ламот-Кадиллак, ки соли 1701 шаҳри Детройтро таъсис дода буд, ба ширкати Cadillac Motor Car Company табдили ном кард. '''Автомобилҳои аввалин (1902—1908)''' Аввалин автомобили тамғаи Cadillac бо иқтидори 10 қувваи асп (7 кВт) моҳи октябри соли 1902 сохта шуд. Аз ҷиҳати тарҳбандӣ он ба модели A-и ширкати Ford, ки соли 1903 истеҳсол шуда буд, шабоҳат дошт. Дар Намоишгоҳи автомобилии Ню-Йорк моҳи январи соли 1903 барои харидории беш аз 2000 адад ин автомобил фармоиш қабул карда шуд. Ин муваффақият асосан ба дақиқии баланди истеҳсоли ҷузъҳои он, ки барои он давра нишондиҳандаи назаррас ба ҳисоб мерафт, вобаста буд.Соли 1905 модели D бо муҳаррики чорсилиндра пайдо шуд. Дар ҳамон сол корхонаҳои «Leland and Faulconer» ва «Cadillac Motor Car Company» муттаҳид карда шуданд. '''Дар ҳайати ширкати General Motors''' [[Акс:Cadillac_1921-0707_logo.png|thumb|right|Нишони молии Cadillac, соли 1921.]] 29 июля 1909 года General Motors приобрела Cadillac за 5 969 200 долларов. Президент GM Уильям Дюрант оставил Лиланда во главе управления компанией. Cadillac стал премиальным брендом GM, а также поставщиком «коммерческих шасси» для лимузинов, санитарных автомобилей и катафалков сторонних кузовных ателье. '''1920—1930-е годы''' [[Акс:LaSalle 1930 Coupe.jpg|thumb|right|Cadillac LaSalle, соли 1930]] Соли 1927 таҳти роҳбарии Ҳарли Эрл дар ширкат аввалин шуъбаи тарроҳии General Motors бо номи '''Art and Colour Section''' таъсис дода шуд. Аввалин дастоварди он модели LaSalle буд, ки дар байни автомобилҳои Buick ва Cadillac ҷойгир карда шуда, то соли 1940 истеҳсол мешуд. Пайдоиши панҷараи радиатори хоси автомобилҳои Cadillac низ бо ҳамин модел алоқаманд дониста мешавад. Бӯҳрони бузурги иқтисодӣ боиси коҳиши шадиди фурӯши автомобилҳои ширкат гардид: дар давраи солҳои 1928–1932 ҳаҷми фурӯш 84 % кам шуд. Тибқи маълумоти мавҷуда, президенти ин бахш Николас Дрейстадт тавонист роҳбарияти General Motors-ро водор созад, ки аз сиёсати рад кардани хизматрасонӣ ба харидорони сиёҳпӯст даст кашад. Ӯ зарурати иқтисодии чунин қарорро асоснок кард. Пас аз қабули ин қарор ҳаҷми фурӯш афзоиш ёфт.То соли 1940 ҳаҷми фурӯши ширкат нисбат ба соли 1934 даҳ баробар зиёд шуд. Соли 1936 силсилаи нисбатан дастраси '''Cadillac Series 60''' ба бозор бароварда шуд. Соли 1938 бошад, модели Sixty Special муаррифӣ гардид, ки самти асосии тарроҳии автомобилҳои ширкатро барои даҳсолаи минбаъда муайян кард. '''Фалсафаи тарроҳии «Art & Science»''' Аз ибтидои солҳои 2000-ум Cadillac аз услуби тарроҳии «нео-ретро» даст кашида, ба истифодаи забони хоси шаклҳо гузашт. Ин услуб омезиши хатҳои рост ва кунҷҳои тезро дар бар гирифта, «Art and Science» («Санъат ва илм») номида шуд. Он бори аввал дар модели CTS истифода гардида, баъдан дар тамоми силсилаи моделҳои ширкат, аз ҷумла родстери XLR, татбиқ карда шуд.Модели пуриқтидортарини ин силсила Cadillac CTS-V насли дуюм буд, ки бо муҳаррики турбокомпрессордори GM LSA бо ҳаҷми 6,2 литр муҷаҳҳаз гардида буд. Дар яке аз озмоишҳо ин автомобил масофаи даври пойгаи Нюрбургрингро дар 7 дақиқаю 59,32 сония тай кард [манбаъ нишон дода нашудааст;. Мушкилоти молиявии General Motors дар охири солҳои 2000-ум, аз ҷумла муфлисшавии ширкат дар соли 2009, боиси қатъ гардидани як қатор лоиҳаҳо шуд. Дар байни онҳо инчунин силсилаи автомобилҳое буданд, ки бар асоси автомобили консептуалии Cadillac Sixteen таҳия мешуданд.Соли 2018 Cadillac бори аввал дар таърихи давраи пас аз Ҷанги дуюми ҷаҳон мақоми тамғаи автомобилии премиумии серфурӯши амрикоиро ба ширкати Tesla вогузор кард. == Силсилаи моделҳо == * Series 355: 1931—1935 * Series 370: 1931—1935 * Series 60: 1936—1939 * Series 70/75: 1936—1937 * Series 80/85: 1936—1937 * Series 65: 1937—1938 * Series 60 Special I: 1938—1941 * Series 72/75: 1938—1940 * Series 90: 1938—1940 * Series 61 I: 1939 * Series 62 I: 1940—1941 * Series 61 II: 1941 * Series 63: 1941 * Series 67/75: 1941—1949 * Series 60 Special II: 1942—1947 * Series 61 III: 1942—1947 * Series 62 II: 1942—1947 * Series 60 Special III: 1948—1949 * Series 61 IV: 1948—1951 * Series 62 III: 1948—1953 * Series 60 Special IV: 1950—1953 * Series 75: 1950—1953 * Eldorado I: 1953 * Eldorado II: 1954—1956 * Series 60 Special V: 1954—1956 * Series 62 IV: 1954—1956 * Series 75: 1954—1956 * Eldorado III: 1957—1958 * Series 60 Special VI: 1957—1958 * Series 62 V: 1957—1958 * Series 75: 1957—1958 * Eldorado IV: 1959—1960 * Coupe de Ville I: 1959—1960 * Sedan de Ville I: 1959—1960 * Series 60 Special VII: 1959—1960 * Series 62 VI: 1959—1960 * Series 75: 1959—1960 * Coupe de Ville II: 1961—1964 * Sedan de Ville II: 1961—1964 * Eldorado V: 1961—1964 * Series 452: 1930—1937 * Series 62 VII: 1961—1964 * Series 75: 1961—1965 * Coupe de Ville III: 1965—1970 * Sedan de Ville III: 1965—1970 * Eldorado VI: 1965—1966 * Calais I: 1965—1970 * Series 60 Special IX: 1965—1970 * Series 75: 1965—1970 * Eldorado VII: 1967—1970 * Coupe de Ville IV: 1971—1976 * Sedan de Ville IV: 1971—1976 * Eldorado VIII: 1971—1978 * Calais II: 1971—1976 * Series 60 Special X: 1971—1976 * Series 75: 1971—1976 * Seville I: 1975—1979 * Fleetwood Brougham I: 1977—1986 * Coupe de Ville V: 1977—1984 * Sedan de Ville V: 1977—1984 * Eldorado IX: 1979—1985 * Seville II: 1980—1985 * Cimarron: 1982—1988 * Coupe de Ville VI: 1985—1988 * Sedan de Ville VI: 1985—1993 * Fleetwood I: 1985—1992 * Series 75: 1985—1987 * Eldorado X: 1986—1991 * Seville III: 1986—1991 * Brougham: 1987—1992 * Series 60 Special XI: 1987—1993 * Allanté: 1987—1993 * Coupe de Ville VII: 1990—1993 * Fleetwood Brougham II: 1993—1996 * Fleetwood II: 1993—1996 * Seville IV: 1992—1997 * Eldorado XI: 1992—2002 * Sedan de Ville VII: 1994—1999 * Catera: 1997—2001 * Seville V: 1998—2004 * Escalade I: 1999—2000 * Sedan de Ville VIII: 2000—2005 * Escalade II: 2002—2006 * Escalade EXT I: 2002—2006 * CTS I: 2002—2007 * CTS-V I: 2004—2007 * SRX I: 2004—2009 * XLR: 2004—2009 * STS I: 2005—2007 * STS-V: 2005—2010 * BLS: 2005—2009 * DTS: 2005—2011 * Escalade III: 2007—2014 * Escalade EXT II: 2007—2013 * CTS II: 2008—2013 * STS II: 2008—2011 * CTS-V II: 2009—2015 * SRX II: 2009—2016 * ATS: 2012—2019 * XTS: 2012—2019 * CTS III: 2013—2019 * ELR: 2013—2016 * Escalade IV: 2014—2020 * ATS-V: 2016—2019 * CTS-V III: 2016—2019 * CT6: с 2016 * XT5: с 2016 * CT5: с 2019 * CT4: с 2020 * XT6: с 2020 * Celestiq: с 2022 * Lyriq: с 2022 * GT4: с 2023 * Escalade IQ: с 2025 {{ПБ}} == Эзоҳ == {{эзоҳ}} [[Гурӯҳ: Автомобил]] b5vilhzs6d0eluw4t98iwv2kqjjvgoe 1493422 1493421 2026-11-10T10:22:21Z Умар Ганиев 164088 1493422 wikitext text/x-wiki '''Cadillac''' ({{IPA|ˈkædɨlæk}}) —истеҳсолкунандаи амрикоии автомобилҳои боҳашамат, ки яке аз зерсохторҳои ширкати General Motors мебошад. То соли 2018 Cadillac аз рӯи ҳаҷми фурӯш дар байни тамғаҳои автомобилҳои премиум дар Иёлоти Муттаҳида мақоми аввалро ишғол мекард. Бозорҳои асосии фурӯши он Иёлоти Муттаҳида, Канада ва Чин мебошанд. Автомобилҳои ин тамға дар 34 кишвари ҷаҳон ба фурӯш бароварда мешаванд [[:ru:Генри_Лиланд|Генри М. Лиландом;]] Номи ширкат ба шарафи асосгузори шаҳри Детройт гузошта шудааст — [[:ru:Кадиллак,_Антуан_де_Ламот|Антуана де Ламот-Кадильяка]].Аз соли 1909 инҷониб тамғаи Cadillac ба ширкати General Motors тааллуқ дорад. Дар даҳсолаи аввали фаъолияти худ Cadillac яке аз аввалин ширкатҳои соҳа ба ҳисоб мерафт, ки ба ивазшавандагии ҷузъҳои автомобил ва дақиқии баланди васлкунӣ ноил гардид. Барои ин дастовардҳо ширкат соли 1908 бо Ҷоизаи Дюар, ки аз ҷониби Клуби шоҳонаи автомобилгарди Британияи Кабир тақдим мешуд, сарфароз гардид. Пас аз ин ширкат шиори «Стандарти тамоми ҷаҳон»-ро қабул кард. {{Ширкат | название = Cadillac Motor Car Division | ширина логотипа = 250 | тип = Подразделение [[General Motors|GM]] | основана = [[22 августа]] [[1902]] | расположение = {{Флагификация|США}}: [[Детройт]], [[Мичиган]] | ключевые фигуры = Генри М. Лиланд | отрасль = Автомобильная промышленность | продукция = Легковые автомобили | материнская компания = [[General Motors]] | сайт = {{URL|www.cadillac.com}} }} == Таърих == === Таъсиси ширкат === [[Акс:Cadi-1903.jpg|300px|thumb|left|Cadillac Tonneau, соли 1903.]]Соли 1902 [[:ru:Генри_Форд|Генри Форд]]Соли 1902 ӯ аз ширкати автомобилсозие, ки якҷо бо шариконаш таъсис дода буд, хориҷ шуд. Соҳибони боқимондаи ширкат — Уилям Мерфи ва Лемюэл Боуэн — муҳандис Ҳенри М. Лиландро, ки яке аз соҳибони ширкати «Leland and Faulconer» ва истеҳсолкунандаи ҷузъҳои рехтагарӣ ва муҳаррикҳо буд, даъват карданд, то пеш аз фурӯши корхона ҳолати бино ва таҷҳизоти онро арзёбӣ намояд. Аммо Лиланд ба ҷойи фурӯхтани корхона пешниҳод кард, ки истеҳсоли автомобилҳо дар асоси муҳаррики яксилиндраи тарҳрезишудаи худи ӯ идома дода шавад. 22 августи соли 1902 корхона ба шарафи муҳаққиқ ва маъмури мустамликавии фаронсавӣ Антуан де Ламот-Кадиллак, ки соли 1701 шаҳри Детройтро таъсис дода буд, ба ширкати Cadillac Motor Car Company табдили ном кард. '''Автомобилҳои аввалин (1902—1908)''' Аввалин автомобили тамғаи Cadillac бо иқтидори 10 қувваи асп (7 кВт) моҳи октябри соли 1902 сохта шуд. Аз ҷиҳати тарҳбандӣ он ба модели A-и ширкати Ford, ки соли 1903 истеҳсол шуда буд, шабоҳат дошт. Дар Намоишгоҳи автомобилии Ню-Йорк моҳи январи соли 1903 барои харидории беш аз 2000 адад ин автомобил фармоиш қабул карда шуд. Ин муваффақият асосан ба дақиқии баланди истеҳсоли ҷузъҳои он, ки барои он давра нишондиҳандаи назаррас ба ҳисоб мерафт, вобаста буд.Соли 1905 модели D бо муҳаррики чорсилиндра пайдо шуд. Дар ҳамон сол корхонаҳои «Leland and Faulconer» ва «Cadillac Motor Car Company» муттаҳид карда шуданд. '''Дар ҳайати ширкати General Motors''' [[Акс:Cadillac_1921-0707_logo.png|thumb|right|Нишони молии Cadillac, соли 1921.]] 29 июля 1909 года General Motors приобрела Cadillac за 5 969 200 долларов. Президент GM Уильям Дюрант оставил Лиланда во главе управления компанией. Cadillac стал премиальным брендом GM, а также поставщиком «коммерческих шасси» для лимузинов, санитарных автомобилей и катафалков сторонних кузовных ателье. '''1920—1930-е годы''' [[Акс:LaSalle 1930 Coupe.jpg|thumb|right|Cadillac LaSalle, соли 1930]] Соли 1927 таҳти роҳбарии Ҳарли Эрл дар ширкат аввалин шуъбаи тарроҳии General Motors бо номи '''Art and Colour Section''' таъсис дода шуд. Аввалин дастоварди он модели LaSalle буд, ки дар байни автомобилҳои Buick ва Cadillac ҷойгир карда шуда, то соли 1940 истеҳсол мешуд. Пайдоиши панҷараи радиатори хоси автомобилҳои Cadillac низ бо ҳамин модел алоқаманд дониста мешавад. Бӯҳрони бузурги иқтисодӣ боиси коҳиши шадиди фурӯши автомобилҳои ширкат гардид: дар давраи солҳои 1928–1932 ҳаҷми фурӯш 84 % кам шуд. Тибқи маълумоти мавҷуда, президенти ин бахш Николас Дрейстадт тавонист роҳбарияти General Motors-ро водор созад, ки аз сиёсати рад кардани хизматрасонӣ ба харидорони сиёҳпӯст даст кашад. Ӯ зарурати иқтисодии чунин қарорро асоснок кард. Пас аз қабули ин қарор ҳаҷми фурӯш афзоиш ёфт.То соли 1940 ҳаҷми фурӯши ширкат нисбат ба соли 1934 даҳ баробар зиёд шуд. Соли 1936 силсилаи нисбатан дастраси '''Cadillac Series 60''' ба бозор бароварда шуд. Соли 1938 бошад, модели Sixty Special муаррифӣ гардид, ки самти асосии тарроҳии автомобилҳои ширкатро барои даҳсолаи минбаъда муайян кард. '''Фалсафаи тарроҳии «Art & Science»''' Аз ибтидои солҳои 2000-ум Cadillac аз услуби тарроҳии «нео-ретро» даст кашида, ба истифодаи забони хоси шаклҳо гузашт. Ин услуб омезиши хатҳои рост ва кунҷҳои тезро дар бар гирифта, «Art and Science» («Санъат ва илм») номида шуд. Он бори аввал дар модели CTS истифода гардида, баъдан дар тамоми силсилаи моделҳои ширкат, аз ҷумла родстери XLR, татбиқ карда шуд.Модели пуриқтидортарини ин силсила Cadillac CTS-V насли дуюм буд, ки бо муҳаррики турбокомпрессордори GM LSA бо ҳаҷми 6,2 литр муҷаҳҳаз гардида буд. Дар яке аз озмоишҳо ин автомобил масофаи даври пойгаи Нюрбургрингро дар 7 дақиқаю 59,32 сония тай кард [манбаъ нишон дода нашудааст;. Мушкилоти молиявии General Motors дар охири солҳои 2000-ум, аз ҷумла муфлисшавии ширкат дар соли 2009, боиси қатъ гардидани як қатор лоиҳаҳо шуд. Дар байни онҳо инчунин силсилаи автомобилҳое буданд, ки бар асоси автомобили консептуалии Cadillac Sixteen таҳия мешуданд.Соли 2018 Cadillac бори аввал дар таърихи давраи пас аз Ҷанги дуюми ҷаҳон мақоми тамғаи автомобилии премиумии серфурӯши амрикоиро ба ширкати Tesla вогузор кард. == Силсилаи моделҳо == * Series 355: 1931—1935 * Series 370: 1931—1935 * Series 60: 1936—1939 * Series 70/75: 1936—1937 * Series 80/85: 1936—1937 * Series 65: 1937—1938 * Series 60 Special I: 1938—1941 * Series 72/75: 1938—1940 * Series 90: 1938—1940 * Series 61 I: 1939 * Series 62 I: 1940—1941 * Series 61 II: 1941 * Series 63: 1941 * Series 67/75: 1941—1949 * Series 60 Special II: 1942—1947 * Series 61 III: 1942—1947 * Series 62 II: 1942—1947 * Series 60 Special III: 1948—1949 * Series 61 IV: 1948—1951 * Series 62 III: 1948—1953 * Series 60 Special IV: 1950—1953 * Series 75: 1950—1953 * Eldorado I: 1953 * Eldorado II: 1954—1956 * Series 60 Special V: 1954—1956 * Series 62 IV: 1954—1956 * Series 75: 1954—1956 * Eldorado III: 1957—1958 * Series 60 Special VI: 1957—1958 * Series 62 V: 1957—1958 * Series 75: 1957—1958 * Eldorado IV: 1959—1960 * Coupe de Ville I: 1959—1960 * Sedan de Ville I: 1959—1960 * Series 60 Special VII: 1959—1960 * Series 62 VI: 1959—1960 * Series 75: 1959—1960 * Coupe de Ville II: 1961—1964 * Sedan de Ville II: 1961—1964 * Eldorado V: 1961—1964 * Series 452: 1930—1937 * Series 62 VII: 1961—1964 * Series 75: 1961—1965 * Coupe de Ville III: 1965—1970 * Sedan de Ville III: 1965—1970 * Eldorado VI: 1965—1966 * Calais I: 1965—1970 * Series 60 Special IX: 1965—1970 * Series 75: 1965—1970 * Eldorado VII: 1967—1970 * Coupe de Ville IV: 1971—1976 * Sedan de Ville IV: 1971—1976 * Eldorado VIII: 1971—1978 * Calais II: 1971—1976 * Series 60 Special X: 1971—1976 * Series 75: 1971—1976 * Seville I: 1975—1979 * Fleetwood Brougham I: 1977—1986 * Coupe de Ville V: 1977—1984 * Sedan de Ville V: 1977—1984 * Eldorado IX: 1979—1985 * Seville II: 1980—1985 * Cimarron: 1982—1988 * Coupe de Ville VI: 1985—1988 * Sedan de Ville VI: 1985—1993 * Fleetwood I: 1985—1992 * Series 75: 1985—1987 * Eldorado X: 1986—1991 * Seville III: 1986—1991 * Brougham: 1987—1992 * Series 60 Special XI: 1987—1993 * Allanté: 1987—1993 * Coupe de Ville VII: 1990—1993 * Fleetwood Brougham II: 1993—1996 * Fleetwood II: 1993—1996 * Seville IV: 1992—1997 * Eldorado XI: 1992—2002 * Sedan de Ville VII: 1994—1999 * Catera: 1997—2001 * Seville V: 1998—2004 * Escalade I: 1999—2000 * Sedan de Ville VIII: 2000—2005 * Escalade II: 2002—2006 * Escalade EXT I: 2002—2006 * CTS I: 2002—2007 * CTS-V I: 2004—2007 * SRX I: 2004—2009 * XLR: 2004—2009 * STS I: 2005—2007 * STS-V: 2005—2010 * BLS: 2005—2009 * DTS: 2005—2011 * Escalade III: 2007—2014 * Escalade EXT II: 2007—2013 * CTS II: 2008—2013 * STS II: 2008—2011 * CTS-V II: 2009—2015 * SRX II: 2009—2016 * ATS: 2012—2019 * XTS: 2012—2019 * CTS III: 2013—2019 * ELR: 2013—2016 * Escalade IV: 2014—2020 * ATS-V: 2016—2019 * CTS-V III: 2016—2019 * CT6: с 2016 * XT5: с 2016 * CT5: с 2019 * CT4: с 2020 * XT6: с 2020 * Celestiq: с 2022 * Lyriq: с 2022 * GT4: с 2023 * Escalade IQ: с 2025 {{ПБ}} == Эзоҳ == {{эзоҳ}} [[Гурӯҳ: Ширкатҳои соли 1902 таъсисёфта | Автомобилҳои Cadillac Cadillac Ширкатҳои автомобилсозии Иёлоти Муттаҳидаи Амрико]] e36r7030v9xh3yntz4bmo1ot8l1y3hg 1493425 1493422 2026-11-10T10:32:05Z Умар Ганиев 164088 1493425 wikitext text/x-wiki '''Cadillac''' ({{IPA|ˈkædɨlæk}}) —истеҳсолкунандаи амрикоии автомобилҳои боҳашамат, ки яке аз зерсохторҳои ширкати General Motors мебошад. То соли 2018 Cadillac аз рӯи ҳаҷми фурӯш дар байни тамғаҳои автомобилҳои премиум дар Иёлоти Муттаҳида мақоми аввалро ишғол мекард. Бозорҳои асосии фурӯши он Иёлоти Муттаҳида, Канада ва Чин мебошанд. Автомобилҳои ин тамға дар 34 кишвари ҷаҳон ба фурӯш бароварда мешаванд [[:ru:Генри_Лиланд|Генри М. Лиландом;]] Номи ширкат ба шарафи асосгузори шаҳри Детройт гузошта шудааст — [[:ru:Кадиллак,_Антуан_де_Ламот|Антуана де Ламот-Кадильяка]].Аз соли 1909 инҷониб тамғаи Cadillac ба ширкати General Motors тааллуқ дорад. Дар даҳсолаи аввали фаъолияти худ Cadillac яке аз аввалин ширкатҳои соҳа ба ҳисоб мерафт, ки ба ивазшавандагии ҷузъҳои автомобил ва дақиқии баланди васлкунӣ ноил гардид. Барои ин дастовардҳо ширкат соли 1908 бо Ҷоизаи Дюар, ки аз ҷониби Клуби шоҳонаи автомобилгарди Британияи Кабир тақдим мешуд, сарфароз гардид. Пас аз ин ширкат шиори «Стандарти тамоми ҷаҳон»-ро қабул кард. {{Ширкат | название = Cadillac Motor Car Division | ширина логотипа = 250 | тип = Подразделение [[General Motors|GM]] | основана = [[22 августа]] [[1902]] | расположение = {{Флагификация|США}}: [[Детройт]], [[Мичиган]] | ключевые фигуры = Генри М. Лиланд | отрасль = Автомобильная промышленность | продукция = Легковые автомобили | материнская компания = [[General Motors]] | сайт = {{URL|www.cadillac.com}} }} == Таърих == === Таъсиси ширкат === [[Акс:Cadi-1903.jpg|300px|thumb|left|Cadillac Tonneau, соли 1903.]]Соли 1902 [[:ru:Генри_Форд|Генри Форд]]Соли 1902 ӯ аз ширкати автомобилсозие, ки якҷо бо шариконаш таъсис дода буд, хориҷ шуд. Соҳибони боқимондаи ширкат — Уилям Мерфи ва Лемюэл Боуэн — муҳандис Ҳенри М. Лиландро, ки яке аз соҳибони ширкати «Leland and Faulconer» ва истеҳсолкунандаи ҷузъҳои рехтагарӣ ва муҳаррикҳо буд, даъват карданд, то пеш аз фурӯши корхона ҳолати бино ва таҷҳизоти онро арзёбӣ намояд. Аммо Лиланд ба ҷойи фурӯхтани корхона пешниҳод кард, ки истеҳсоли автомобилҳо дар асоси муҳаррики яксилиндраи тарҳрезишудаи худи ӯ идома дода шавад. 22 августи соли 1902 корхона ба шарафи муҳаққиқ ва маъмури мустамликавии фаронсавӣ Антуан де Ламот-Кадиллак, ки соли 1701 шаҳри Детройтро таъсис дода буд, ба ширкати Cadillac Motor Car Company <ref>{{Cite web|url=https://en.wikipedia.org/wiki/Cadillac|title=Cadillac Motor Car Division|publisher=Wikimedia Foundation, Inc.}}</ref>табдили ном кард. '''Автомобилҳои аввалин (1902—1908)''' Аввалин автомобили тамғаи Cadillac бо иқтидори 10 қувваи асп (7 кВт) моҳи октябри соли 1902 сохта шуд. Аз ҷиҳати тарҳбандӣ он ба модели A-и ширкати Ford, ки соли 1903 истеҳсол шуда буд, шабоҳат дошт. Дар Намоишгоҳи автомобилии Ню-Йорк моҳи январи соли 1903 барои харидории беш аз 2000 адад ин автомобил фармоиш қабул карда шуд. Ин муваффақият асосан ба дақиқии баланди истеҳсоли ҷузъҳои он, ки барои он давра нишондиҳандаи назаррас ба ҳисоб мерафт, вобаста буд.Соли 1905 модели D бо муҳаррики чорсилиндра пайдо шуд. Дар ҳамон сол корхонаҳои «Leland and Faulconer<ref>{{Cite web|url=http://vintagemachinery.org/mfgindex/detail.aspx?id=1462|title=Leland and Faulconer|publisher=VintageMachinery.org}}</ref>» ва «Cadillac Motor Car Company» муттаҳид карда шуданд. '''Дар ҳайати ширкати General Motors''' [[Акс:Cadillac_1921-0707_logo.png|thumb|right|Нишони молии Cadillac, соли 1921.]] 29 июля 1909 года General Motors приобрела Cadillac за 5 969 200 долларов. Президент GM Уильям Дюрант<ref>{{Cite web|url=https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%94%D1%8E%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%82,_%D0%A3%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D1%8F%D0%BC_%D0%94%D0%B6%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D1%81|title=Дюрант, Уильям Джеймс|publisher=Wikipedia®}}</ref> оставил Лиланда во главе управления компанией. Cadillac стал премиальным брендом GM, а также поставщиком «коммерческих шасси» для лимузинов, санитарных автомобилей и катафалков сторонних кузовных ателье. '''1920—1930-е годы''' [[Акс:LaSalle 1930 Coupe.jpg|thumb|right|Cadillac LaSalle, соли 1930]] Соли 1927 таҳти роҳбарии Ҳарли Эрл дар ширкат аввалин шуъбаи тарроҳии General Motors бо номи '''Art and Colour Section''' таъсис дода шуд. Аввалин дастоварди он модели LaSalle буд, ки дар байни автомобилҳои Buick ва Cadillac ҷойгир карда шуда, то соли 1940 истеҳсол мешуд. Пайдоиши панҷараи радиатори хоси автомобилҳои Cadillac низ бо ҳамин модел алоқаманд дониста мешавад. Бӯҳрони бузурги иқтисодӣ боиси коҳиши шадиди фурӯши автомобилҳои ширкат гардид: дар давраи солҳои 1928–1932 ҳаҷми фурӯш 84 % кам шуд. Тибқи маълумоти мавҷуда, президенти ин бахш Николас Дрейстадт тавонист роҳбарияти General Motors-ро водор созад, ки аз сиёсати рад кардани хизматрасонӣ ба харидорони сиёҳпӯст даст кашад. Ӯ зарурати иқтисодии чунин қарорро асоснок кард. Пас аз қабули ин қарор ҳаҷми фурӯш афзоиш ёфт.То соли 1940 ҳаҷми фурӯши ширкат нисбат ба соли 1934 даҳ баробар зиёд шуд. Соли 1936 силсилаи нисбатан дастраси '''Cadillac Series 60'''<ref>{{Cite web|url=https://ru.wikipedia.org/wiki/Cadillac_Series_60|title=Cadillac Series 60|publisher=Wikipedia®}}</ref> ба бозор бароварда шуд. Соли 1938 бошад, модели Sixty Special муаррифӣ гардид, ки самти асосии тарроҳии автомобилҳои ширкатро барои даҳсолаи минбаъда муайян кард. '''Фалсафаи тарроҳии «Art & Science»''' Аз ибтидои солҳои 2000-ум Cadillac аз услуби тарроҳии «нео-ретро» даст кашида, ба истифодаи забони хоси шаклҳо гузашт. Ин услуб омезиши хатҳои рост ва кунҷҳои тезро дар бар гирифта, «Art and Science» («Санъат ва илм») номида шуд. Он бори аввал дар модели CTS истифода гардида, баъдан дар тамоми силсилаи моделҳои ширкат, аз ҷумла родстери XLR, татбиқ карда шуд.Модели пуриқтидортарини ин силсила Cadillac CTS-V<ref>{{Cite web|url=https://ru.wikipedia.org/wiki/Cadillac_CTS-V|title=Cadillac CTS-V|publisher=Wikipedia®}}</ref> насли дуюм буд, ки бо муҳаррики турбокомпрессордори GM LSA бо ҳаҷми 6,2 литр муҷаҳҳаз гардида буд. Дар яке аз озмоишҳо ин автомобил масофаи даври пойгаи Нюрбургрингро дар 7 дақиқаю 59,32 сония тай кард [манбаъ нишон дода нашудааст;. Мушкилоти молиявии General Motors дар охири солҳои 2000-ум, аз ҷумла муфлисшавии ширкат дар соли 2009, боиси қатъ гардидани як қатор лоиҳаҳо шуд. Дар байни онҳо инчунин силсилаи автомобилҳое буданд, ки бар асоси автомобили консептуалии Cadillac Sixteen таҳия мешуданд.Соли 2018 Cadillac бори аввал дар таърихи давраи пас аз Ҷанги дуюми ҷаҳон мақоми тамғаи автомобилии премиумии серфурӯши амрикоиро ба ширкати Tesla вогузор кард. == Силсилаи моделҳо == * Series 355: 1931—1935 * Series 370: 1931—1935 * [[:ru:Cadillac_Series_60|Series 60: 1936—1939]] * Series 70/75: 1936—1937 * Series 80/85: 1936—1937 * Series 65: 1937—1938 * Series 60 Special I: 1938—1941 * Series 72/75: 1938—1940 * Series 90: 1938—1940 * Series 61 I: 1939 * Series 62 I: 1940—1941 * Series 61 II: 1941 * Series 63: 1941 * Series 67/75: 1941—1949 * Series 60 Special II: 1942—1947 * Series 61 III: 1942—1947 * Series 62 II: 1942—1947 * Series 60 Special III: 1948—1949 * Series 61 IV: 1948—1951 * Series 62 III: 1948—1953 * Series 60 Special IV: 1950—1953 * Series 75: 1950—1953 * Eldorado I: 1953 * Eldorado II: 1954—1956 * Series 60 Special V: 1954—1956 * Series 62 IV: 1954—1956 * Series 75: 1954—1956 * Eldorado III: 1957—1958 * Series 60 Special VI: 1957—1958 * [[:ru:Cadillac_Series_62|Series 62 V: 1957]]—1958 * Series 75: 1957—1958 * Eldorado IV: 1959—1960 * Coupe de Ville I: 1959—1960 * Sedan de Ville I: 1959—1960 * Series 60 Special VII: 1959—1960 * Series 62 VI: 1959—1960 * Series 75: 1959—1960 * Coupe de Ville II: 1961—1964 * Sedan de Ville II: 1961—1964 * Eldorado V: 1961—1964 * Series 452: 1930—1937 * Series 62 VII: 1961—1964 * Series 75: 1961—1965 * Coupe de Ville III: 1965—1970 * Sedan de Ville III: 1965—1970 * Eldorado VI: 1965—1966 * Calais I: 1965—1970 * Series 60 Special IX: 1965—1970 * Series 75: 1965—1970 * Eldorado VII: 1967—1970 * Coupe de Ville IV: 1971—1976 * Sedan de Ville IV: 1971—1976 * Eldorado VIII: 1971—1978 * Calais II: 1971—1976 * [[:ru:Cadillac_Sixty_Special|Series 60 Special X: 1971—1976]] * Series 75: 1971—1976 * Seville I: 1975—1979 * Fleetwood Brougham I: 1977—1986 * Coupe de Ville V: 1977—1984 * Sedan de Ville V: 1977—1984 * Eldorado IX: 1979—1985 * Seville II: 1980—1985 * Cimarron: 1982—1988 * Coupe de Ville VI: 1985—1988 * Sedan de Ville VI: 1985—1993 * Fleetwood I: 1985—1992 * Series 75: 1985—1987 * Eldorado X: 1986—1991 * Seville III: 1986—1991 * Brougham: 1987—1992 * Series 60 Special XI: 1987—1993 * Allanté: 1987—1993 * Coupe de Ville VII: 1990—1993 * Fleetwood Brougham II: 1993—1996 * Fleetwood II: 1993—1996 * Seville IV: 1992—1997 * Eldorado XI: 1992—2002 * Sedan de Ville VII: 1994—1999 * Catera: 1997—2001 * Seville V: 1998—2004 * Escalade I: 1999—2000 * Sedan de Ville VIII: 2000—2005 * Escalade II: 2002—2006 * Escalade EXT I: 2002—2006 * CTS I: 2002—2007 * CTS-V I: 2004—2007 * SRX I: 2004—2009 * XLR: 2004—2009 * STS I: 2005—2007 * STS-V: 2005—2010 * BLS: 2005—2009 * DTS: 2005—2011 * Escalade III: 2007—2014 * Escalade EXT II: 2007—2013 * CTS II: 2008—2013 * STS II: 2008—2011 * CTS-V II: 2009—2015 * SRX II: 2009—2016 * ATS: 2012—2019 * [[:ru:Cadillac_XTS|XTS: 2012—2019]] * CTS III: 2013—2019 * ELR: 2013—2016 * Escalade IV: 2014—2020 * ATS-V: 2016—2019 * CTS-V III: 2016—2019 * CT6: с 2016 * XT5: с 2016 * CT5: с 2019 * CT4: с 2020 * XT6: с 2020 * Celestiq: с 2022 * Lyriq: с 2022 * GT4: с 2023 * [[:ru:Cadillac_Escalade|Escalade IQ: с 2025]] {{ПБ}} == Эзоҳ == {{эзоҳ}} [[Гурӯҳ: Ширкатҳои соли 1902 таъсисёфта | Автомобилҳои Cadillac Cadillac Ширкатҳои автомобилсозии Иёлоти Муттаҳидаи Амрико]] 9yfg14f3gltb9knksswhlgx17rdlwn8 1493430 1493425 2026-11-10T10:37:57Z Умар Ганиев 164088 1493430 wikitext text/x-wiki '''Cadillac''' ({{IPA|ˈkædɨlæk}}) —истеҳсолкунандаи амрикоии автомобилҳои боҳашамат, ки яке аз зерсохторҳои ширкати General Motors мебошад. То соли 2018 Cadillac аз рӯи ҳаҷми фурӯш дар байни тамғаҳои автомобилҳои премиум дар Иёлоти Муттаҳида мақоми аввалро ишғол мекард. Бозорҳои асосии фурӯши он Иёлоти Муттаҳида, Канада ва Чин мебошанд. Автомобилҳои ин тамға дар 34 кишвари ҷаҳон ба фурӯш бароварда мешаванд [[:ru:Генри_Лиланд|Генри М. Лиландом;]] Номи ширкат ба шарафи асосгузори шаҳри Детройт гузошта шудааст — [[:ru:Кадиллак,_Антуан_де_Ламот|Антуана де Ламот-Кадильяка]].Аз соли 1909 инҷониб тамғаи Cadillac ба ширкати General Motors тааллуқ дорад. Дар даҳсолаи аввали фаъолияти худ Cadillac яке аз аввалин ширкатҳои соҳа ба ҳисоб мерафт, ки ба ивазшавандагии ҷузъҳои автомобил ва дақиқии баланди васлкунӣ ноил гардид. Барои ин дастовардҳо ширкат соли 1908 бо Ҷоизаи Дюар, ки аз ҷониби Клуби шоҳонаи автомобилгарди Британияи Кабир тақдим мешуд, сарфароз гардид. Пас аз ин ширкат шиори «Стандарти тамоми ҷаҳон»-ро қабул кард. {{Ширкат | название = Cadillac Motor Car Division | ширина логотипа = 250 | тип = Подразделение [[General Motors|GM]] | основана = [[22 августа]] [[1902]] | расположение = {{Флагификация|США}}: [[Детройт]], [[Мичиган]] | ключевые фигуры = Генри М. Лиланд | отрасль = Автомобильная промышленность | продукция = Легковые автомобили | материнская компания = [[General Motors]] | сайт = {{URL|www.cadillac.com}} }} == Таърих == === Таъсиси ширкат === [[Акс:Cadi-1903.jpg|300px|thumb|left|Cadillac Tonneau, соли 1903.]]Соли 1902 [[:ru:Генри_Форд|Генри Форд]]Соли 1902 ӯ аз ширкати автомобилсозие, ки якҷо бо шариконаш таъсис дода буд, хориҷ шуд. Соҳибони боқимондаи ширкат — Уилям Мерфи ва Лемюэл Боуэн — муҳандис Ҳенри М. Лиландро, ки яке аз соҳибони ширкати «Leland and Faulconer» ва истеҳсолкунандаи ҷузъҳои рехтагарӣ ва муҳаррикҳо буд, даъват карданд, то пеш аз фурӯши корхона ҳолати бино ва таҷҳизоти онро арзёбӣ намояд. Аммо Лиланд ба ҷойи фурӯхтани корхона пешниҳод кард, ки истеҳсоли автомобилҳо дар асоси муҳаррики яксилиндраи тарҳрезишудаи худи ӯ идома дода шавад. 22 августи соли 1902 корхона ба шарафи муҳаққиқ ва маъмури мустамликавии фаронсавӣ Антуан де Ламот-Кадиллак, ки соли 1701 шаҳри Детройтро таъсис дода буд, ба ширкати Cadillac Motor Car Company <ref>{{Cite web|url=https://en.wikipedia.org/wiki/Cadillac|title=Cadillac Motor Car Division|publisher=Wikimedia Foundation, Inc.}}</ref>табдили ном кард. '''Автомобилҳои аввалин (1902—1908)''' Аввалин автомобили тамғаи Cadillac бо иқтидори 10 қувваи асп (7 кВт) моҳи октябри соли 1902 сохта шуд. Аз ҷиҳати тарҳбандӣ он ба модели A-и ширкати Ford, ки соли 1903 истеҳсол шуда буд, шабоҳат дошт. Дар Намоишгоҳи автомобилии Ню-Йорк моҳи январи соли 1903 барои харидории беш аз 2000 адад ин автомобил фармоиш қабул карда шуд. Ин муваффақият асосан ба дақиқии баланди истеҳсоли ҷузъҳои он, ки барои он давра нишондиҳандаи назаррас ба ҳисоб мерафт, вобаста буд.Соли 1905 модели D бо муҳаррики чорсилиндра пайдо шуд. Дар ҳамон сол корхонаҳои «Leland and Faulconer<ref>{{Cite web|url=http://vintagemachinery.org/mfgindex/detail.aspx?id=1462|title=Leland and Faulconer|publisher=VintageMachinery.org}}</ref>» ва «Cadillac Motor Car Company» муттаҳид карда шуданд. '''Дар ҳайати ширкати General Motors''' [[Акс:Cadillac_1921-0707_logo.png|thumb|right|Нишони молии Cadillac, соли 1921.]] 29 июля 1909 года General Motors приобрела Cadillac за 5 969 200 долларов. Президент GM Уильям Дюрант<ref>{{Cite web|url=https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%94%D1%8E%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%82,_%D0%A3%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D1%8F%D0%BC_%D0%94%D0%B6%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D1%81|title=Дюрант, Уильям Джеймс|publisher=Wikipedia®}}</ref> оставил Лиланда во главе управления компанией. Cadillac стал премиальным брендом GM, а также поставщиком «коммерческих шасси» для лимузинов, санитарных автомобилей и катафалков сторонних кузовных ателье. '''1920—1930-е годы''' [[Акс:LaSalle 1930 Coupe.jpg|thumb|right|Cadillac LaSalle, соли 1930]] Соли 1927 таҳти роҳбарии Ҳарли Эрл дар ширкат аввалин шуъбаи тарроҳии General Motors бо номи '''Art and Colour Section''' таъсис дода шуд. Аввалин дастоварди он модели LaSalle буд, ки дар байни автомобилҳои Buick ва Cadillac ҷойгир карда шуда, то соли 1940 истеҳсол мешуд. Пайдоиши панҷараи радиатори хоси автомобилҳои Cadillac низ бо ҳамин модел алоқаманд дониста мешавад. Бӯҳрони бузурги иқтисодӣ боиси коҳиши шадиди фурӯши автомобилҳои ширкат гардид: дар давраи солҳои 1928–1932 ҳаҷми фурӯш 84 % кам шуд. Тибқи маълумоти мавҷуда, президенти ин бахш Николас Дрейстадт тавонист роҳбарияти General Motors-ро водор созад, ки аз сиёсати рад кардани хизматрасонӣ ба харидорони сиёҳпӯст даст кашад. Ӯ зарурати иқтисодии чунин қарорро асоснок кард. Пас аз қабули ин қарор ҳаҷми фурӯш афзоиш ёфт.То соли 1940 ҳаҷми фурӯши ширкат нисбат ба соли 1934 даҳ баробар зиёд шуд. Соли 1936 силсилаи нисбатан дастраси '''Cadillac Series 60'''<ref>{{Cite web|url=https://ru.wikipedia.org/wiki/Cadillac_Series_60|title=Cadillac Series 60|publisher=Wikipedia®}}</ref> ба бозор бароварда шуд. Соли 1938 бошад, модели Sixty Special муаррифӣ гардид, ки самти асосии тарроҳии автомобилҳои ширкатро барои даҳсолаи минбаъда муайян кард. '''Фалсафаи тарроҳии «Art & Science»''' Аз ибтидои солҳои 2000-ум Cadillac аз услуби тарроҳии «нео-ретро» даст кашида, ба истифодаи забони хоси шаклҳо гузашт. Ин услуб омезиши хатҳои рост ва кунҷҳои тезро дар бар гирифта, «Art and Science» («Санъат ва илм») номида шуд. Он бори аввал дар модели CTS истифода гардида, баъдан дар тамоми силсилаи моделҳои ширкат, аз ҷумла родстери XLR, татбиқ карда шуд.Модели пуриқтидортарини ин силсила Cadillac CTS-V<ref>{{Cite web|url=https://ru.wikipedia.org/wiki/Cadillac_CTS-V|title=Cadillac CTS-V|publisher=Wikipedia®}}</ref> насли дуюм буд, ки бо муҳаррики турбокомпрессордори GM LSA бо ҳаҷми 6,2 литр муҷаҳҳаз гардида буд. Дар яке аз озмоишҳо ин автомобил масофаи даври пойгаи Нюрбургрингро дар 7 дақиқаю 59,32 сония тай кард [манбаъ нишон дода нашудааст;. Мушкилоти молиявии General Motors дар охири солҳои 2000-ум, аз ҷумла муфлисшавии ширкат дар соли 2009, боиси қатъ гардидани як қатор лоиҳаҳо шуд. Дар байни онҳо инчунин силсилаи автомобилҳое буданд, ки бар асоси автомобили консептуалии Cadillac Sixteen таҳия мешуданд.Соли 2018 Cadillac бори аввал дар таърихи давраи пас аз Ҷанги дуюми ҷаҳон мақоми тамғаи автомобилии премиумии серфурӯши амрикоиро ба ширкати Tesla вогузор кард. '''Солҳои 1960-ум''' Дар давраи солҳои 1960–1964 андозаи қанотҳои қафои автомобилҳо тадриҷан хурд карда шуд ва то соли модели 1965 онҳо қариб пурра аз байн рафтанд (ба истиснои версияи Series 75-и соли 1965). Соли 1962 нишондиҳандаҳои гардиш ва системаи тормози дуқитъаӣ ҷорӣ карда шуданд. Соли 1966 бошад, гармкунаки курсиҳо ба таҷҳизоти автомобилҳо илова гардид. Дар ҳамин сол рекорди фурӯш ба қайд гирифта шуд: беш аз 190 000 автомобил фурӯхта шуд. Соли 1967 модели дудара ва дуҷойии пешбарандаи чархҳои Cadillac Eldorado бо тарҳи нисбатан хоксорона муаррифӣ гардид. Соли 1970 Cadillac аз рӯи ҳаҷми фурӯш бори аввал аз Chrysler пеш гузашт. Дар ҳамин сол дар модели Eldorado системаи барвақтии зиддиблокировкавии тормозҳои транзистории Trackmaster насб карда шуд\[3\]. '''Солҳои 1970-ум''' Дар ибтидои солҳои 1970-ум андозаи кузовҳо ва ҳаҷми муҳаррикҳо боз ҳам афзоиш ёфтанд. Моҳи июли соли 1973 панҷмиллионуми автомобили Cadillac истеҳсол гардид. Бо сабаби сахттар шудани меъёрҳои экологӣ ва талаботи сарфаи сӯзишворӣ дар Иёлоти Муттаҳида, иқтидори муҳаррикҳо ба таври назаррас коҳиш ёфт. Ба ин тағйирот манъи истифодаи бензини сурбдор (соли 1972), ҷорӣ намудани талабот нисбат ба бамперҳо (соли 1973) ва ҳатмӣ гардидани насби конвертерҳои каталитикӣ (аз соли 1975) таъсир расониданд. == Силсилаи моделҳо == * Series 355: 1931—1935 * Series 370: 1931—1935 * [[:ru:Cadillac_Series_60|Series 60: 1936—1939]] * Series 70/75: 1936—1937 * Series 80/85: 1936—1937 * Series 65: 1937—1938 * Series 60 Special I: 1938—1941 * Series 72/75: 1938—1940 * Series 90: 1938—1940 * Series 61 I: 1939 * Series 62 I: 1940—1941 * Series 61 II: 1941 * Series 63: 1941 * Series 67/75: 1941—1949 * Series 60 Special II: 1942—1947 * Series 61 III: 1942—1947 * Series 62 II: 1942—1947 * Series 60 Special III: 1948—1949 * Series 61 IV: 1948—1951 * Series 62 III: 1948—1953 * Series 60 Special IV: 1950—1953 * Series 75: 1950—1953 * Eldorado I: 1953 * Eldorado II: 1954—1956 * Series 60 Special V: 1954—1956 * Series 62 IV: 1954—1956 * Series 75: 1954—1956 * Eldorado III: 1957—1958 * Series 60 Special VI: 1957—1958 * [[:ru:Cadillac_Series_62|Series 62 V: 1957]]—1958 * Series 75: 1957—1958 * Eldorado IV: 1959—1960 * Coupe de Ville I: 1959—1960 * Sedan de Ville I: 1959—1960 * Series 60 Special VII: 1959—1960 * Series 62 VI: 1959—1960 * Series 75: 1959—1960 * Coupe de Ville II: 1961—1964 * Sedan de Ville II: 1961—1964 * Eldorado V: 1961—1964 * Series 452: 1930—1937 * Series 62 VII: 1961—1964 * Series 75: 1961—1965 * Coupe de Ville III: 1965—1970 * Sedan de Ville III: 1965—1970 * Eldorado VI: 1965—1966 * Calais I: 1965—1970 * Series 60 Special IX: 1965—1970 * Series 75: 1965—1970 * Eldorado VII: 1967—1970 * Coupe de Ville IV: 1971—1976 * Sedan de Ville IV: 1971—1976 * Eldorado VIII: 1971—1978 * Calais II: 1971—1976 * [[:ru:Cadillac_Sixty_Special|Series 60 Special X: 1971—1976]] * Series 75: 1971—1976 * Seville I: 1975—1979 * Fleetwood Brougham I: 1977—1986 * Coupe de Ville V: 1977—1984 * Sedan de Ville V: 1977—1984 * Eldorado IX: 1979—1985 * Seville II: 1980—1985 * Cimarron: 1982—1988 * Coupe de Ville VI: 1985—1988 * Sedan de Ville VI: 1985—1993 * Fleetwood I: 1985—1992 * Series 75: 1985—1987 * Eldorado X: 1986—1991 * Seville III: 1986—1991 * Brougham: 1987—1992 * Series 60 Special XI: 1987—1993 * Allanté: 1987—1993 * Coupe de Ville VII: 1990—1993 * Fleetwood Brougham II: 1993—1996 * Fleetwood II: 1993—1996 * Seville IV: 1992—1997 * Eldorado XI: 1992—2002 * Sedan de Ville VII: 1994—1999 * Catera: 1997—2001 * Seville V: 1998—2004 * Escalade I: 1999—2000 * Sedan de Ville VIII: 2000—2005 * Escalade II: 2002—2006 * Escalade EXT I: 2002—2006 * CTS I: 2002—2007 * CTS-V I: 2004—2007 * SRX I: 2004—2009 * XLR: 2004—2009 * STS I: 2005—2007 * STS-V: 2005—2010 * BLS: 2005—2009 * DTS: 2005—2011 * Escalade III: 2007—2014 * Escalade EXT II: 2007—2013 * CTS II: 2008—2013 * STS II: 2008—2011 * CTS-V II: 2009—2015 * SRX II: 2009—2016 * ATS: 2012—2019 * [[:ru:Cadillac_XTS|XTS: 2012—2019]] * CTS III: 2013—2019 * ELR: 2013—2016 * Escalade IV: 2014—2020 * ATS-V: 2016—2019 * CTS-V III: 2016—2019 * CT6: с 2016 * XT5: с 2016 * CT5: с 2019 * CT4: с 2020 * XT6: с 2020 * Celestiq: с 2022 * Lyriq: с 2022 * GT4: с 2023 * [[:ru:Cadillac_Escalade|Escalade IQ: с 2025]] {{ПБ}} == Эзоҳ == {{эзоҳ}} [[Гурӯҳ: Ширкатҳои соли 1902 таъсисёфта | Автомобилҳои Cadillac Cadillac Ширкатҳои автомобилсозии Иёлоти Муттаҳидаи Амрико]] k6eb1vdjiul39nthjwienja89lquoo1 1493432 1493430 2026-11-10T10:38:39Z Умар Ганиев 164088 1493432 wikitext text/x-wiki '''Cadillac''' ({{IPA|ˈkædɨlæk}}) —истеҳсолкунандаи амрикоии автомобилҳои боҳашамат, ки яке аз зерсохторҳои ширкати General Motors мебошад. То соли 2018 Cadillac аз рӯи ҳаҷми фурӯш дар байни тамғаҳои автомобилҳои премиум дар Иёлоти Муттаҳида мақоми аввалро ишғол мекард. Бозорҳои асосии фурӯши он Иёлоти Муттаҳида, Канада ва Чин мебошанд. Автомобилҳои ин тамға дар 34 кишвари ҷаҳон ба фурӯш бароварда мешаванд [[:ru:Генри_Лиланд|Генри М. Лиландом;]] Номи ширкат ба шарафи асосгузори шаҳри Детройт гузошта шудааст — [[:ru:Кадиллак,_Антуан_де_Ламот|Антуана де Ламот-Кадильяка]].Аз соли 1909 инҷониб тамғаи Cadillac ба ширкати General Motors тааллуқ дорад. Дар даҳсолаи аввали фаъолияти худ Cadillac яке аз аввалин ширкатҳои соҳа ба ҳисоб мерафт, ки ба ивазшавандагии ҷузъҳои автомобил ва дақиқии баланди васлкунӣ ноил гардид. Барои ин дастовардҳо ширкат соли 1908 бо Ҷоизаи Дюар, ки аз ҷониби Клуби шоҳонаи автомобилгарди Британияи Кабир тақдим мешуд, сарфароз гардид. Пас аз ин ширкат шиори «Стандарти тамоми ҷаҳон»-ро қабул кард. {{Ширкат | название = Cadillac Motor Car Division | ширина логотипа = 250 | тип = Подразделение [[General Motors|GM]] | основана = [[22 августа]] [[1902]] | расположение = {{Флагификация|США}}: [[Детройт]], [[Мичиган]] | ключевые фигуры = Генри М. Лиланд | отрасль = Автомобильная промышленность | продукция = Легковые автомобили | материнская компания = [[General Motors]] | сайт = {{URL|www.cadillac.com}} }} == Таърих == === Таъсиси ширкат === [[Акс:Cadi-1903.jpg|300px|thumb|left|Cadillac Tonneau, соли 1903.]]Соли 1902 [[:ru:Генри_Форд|Генри Форд]]Соли 1902 ӯ аз ширкати автомобилсозие, ки якҷо бо шариконаш таъсис дода буд, хориҷ шуд. Соҳибони боқимондаи ширкат — Уилям Мерфи ва Лемюэл Боуэн — муҳандис Ҳенри М. Лиландро, ки яке аз соҳибони ширкати «Leland and Faulconer» ва истеҳсолкунандаи ҷузъҳои рехтагарӣ ва муҳаррикҳо буд, даъват карданд, то пеш аз фурӯши корхона ҳолати бино ва таҷҳизоти онро арзёбӣ намояд. Аммо Лиланд ба ҷойи фурӯхтани корхона пешниҳод кард, ки истеҳсоли автомобилҳо дар асоси муҳаррики яксилиндраи тарҳрезишудаи худи ӯ идома дода шавад. 22 августи соли 1902 корхона ба шарафи муҳаққиқ ва маъмури мустамликавии фаронсавӣ Антуан де Ламот-Кадиллак, ки соли 1701 шаҳри Детройтро таъсис дода буд, ба ширкати Cadillac Motor Car Company <ref>{{Cite web|url=https://en.wikipedia.org/wiki/Cadillac|title=Cadillac Motor Car Division|publisher=Wikimedia Foundation, Inc.}}</ref>табдили ном кард. '''Автомобилҳои аввалин (1902—1908)''' Аввалин автомобили тамғаи Cadillac бо иқтидори 10 қувваи асп (7 кВт) моҳи октябри соли 1902 сохта шуд. Аз ҷиҳати тарҳбандӣ он ба модели A-и ширкати Ford, ки соли 1903 истеҳсол шуда буд, шабоҳат дошт. Дар Намоишгоҳи автомобилии Ню-Йорк моҳи январи соли 1903 барои харидории беш аз 2000 адад ин автомобил фармоиш қабул карда шуд. Ин муваффақият асосан ба дақиқии баланди истеҳсоли ҷузъҳои он, ки барои он давра нишондиҳандаи назаррас ба ҳисоб мерафт, вобаста буд.Соли 1905 модели D бо муҳаррики чорсилиндра пайдо шуд. Дар ҳамон сол корхонаҳои «Leland and Faulconer<ref>{{Cite web|url=http://vintagemachinery.org/mfgindex/detail.aspx?id=1462|title=Leland and Faulconer|publisher=VintageMachinery.org}}</ref>» ва «Cadillac Motor Car Company» муттаҳид карда шуданд. '''Дар ҳайати ширкати General Motors''' [[Акс:Cadillac_1921-0707_logo.png|thumb|right|Нишони молии Cadillac, соли 1921.]] 29 июля 1909 года General Motors приобрела Cadillac за 5 969 200 долларов. Президент GM Уильям Дюрант<ref>{{Cite web|url=https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%94%D1%8E%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%82,_%D0%A3%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D1%8F%D0%BC_%D0%94%D0%B6%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D1%81|title=Дюрант, Уильям Джеймс|publisher=Wikipedia®}}</ref> оставил Лиланда во главе управления компанией. Cadillac стал премиальным брендом GM, а также поставщиком «коммерческих шасси» для лимузинов, санитарных автомобилей и катафалков сторонних кузовных ателье. '''1920—1930-е годы''' [[Акс:LaSalle 1930 Coupe.jpg|thumb|right|Cadillac LaSalle, соли 1930]] Соли 1927 таҳти роҳбарии Ҳарли Эрл дар ширкат аввалин шуъбаи тарроҳии General Motors бо номи '''Art and Colour Section''' таъсис дода шуд. Аввалин дастоварди он модели LaSalle буд, ки дар байни автомобилҳои Buick ва Cadillac ҷойгир карда шуда, то соли 1940 истеҳсол мешуд. Пайдоиши панҷараи радиатори хоси автомобилҳои Cadillac низ бо ҳамин модел алоқаманд дониста мешавад. Бӯҳрони бузурги иқтисодӣ боиси коҳиши шадиди фурӯши автомобилҳои ширкат гардид: дар давраи солҳои 1928–1932 ҳаҷми фурӯш 84 % кам шуд. Тибқи маълумоти мавҷуда, президенти ин бахш Николас Дрейстадт тавонист роҳбарияти General Motors-ро водор созад, ки аз сиёсати рад кардани хизматрасонӣ ба харидорони сиёҳпӯст даст кашад. Ӯ зарурати иқтисодии чунин қарорро асоснок кард. Пас аз қабули ин қарор ҳаҷми фурӯш афзоиш ёфт.То соли 1940 ҳаҷми фурӯши ширкат нисбат ба соли 1934 даҳ баробар зиёд шуд. Соли 1936 силсилаи нисбатан дастраси '''Cadillac Series 60'''<ref>{{Cite web|url=https://ru.wikipedia.org/wiki/Cadillac_Series_60|title=Cadillac Series 60|publisher=Wikipedia®}}</ref> ба бозор бароварда шуд. Соли 1938 бошад, модели Sixty Special муаррифӣ гардид, ки самти асосии тарроҳии автомобилҳои ширкатро барои даҳсолаи минбаъда муайян кард. '''Фалсафаи тарроҳии «Art & Science»''' Аз ибтидои солҳои 2000-ум Cadillac аз услуби тарроҳии «нео-ретро» даст кашида, ба истифодаи забони хоси шаклҳо гузашт. Ин услуб омезиши хатҳои рост ва кунҷҳои тезро дар бар гирифта, «Art and Science» («Санъат ва илм») номида шуд. Он бори аввал дар модели CTS истифода гардида, баъдан дар тамоми силсилаи моделҳои ширкат, аз ҷумла родстери XLR, татбиқ карда шуд.Модели пуриқтидортарини ин силсила Cadillac CTS-V<ref>{{Cite web|url=https://ru.wikipedia.org/wiki/Cadillac_CTS-V|title=Cadillac CTS-V|publisher=Wikipedia®}}</ref> насли дуюм буд, ки бо муҳаррики турбокомпрессордори GM LSA бо ҳаҷми 6,2 литр муҷаҳҳаз гардида буд. Дар яке аз озмоишҳо ин автомобил масофаи даври пойгаи Нюрбургрингро дар 7 дақиқаю 59,32 сония тай кард [манбаъ нишон дода нашудааст;. Мушкилоти молиявии General Motors дар охири солҳои 2000-ум, аз ҷумла муфлисшавии ширкат дар соли 2009, боиси қатъ гардидани як қатор лоиҳаҳо шуд. Дар байни онҳо инчунин силсилаи автомобилҳое буданд, ки бар асоси автомобили консептуалии Cadillac Sixteen таҳия мешуданд.Соли 2018 Cadillac бори аввал дар таърихи давраи пас аз Ҷанги дуюми ҷаҳон мақоми тамғаи автомобилии премиумии серфурӯши амрикоиро ба ширкати Tesla вогузор кард. '''Солҳои 1960-ум''' Дар давраи солҳои 1960–1964 андозаи қанотҳои қафои автомобилҳо тадриҷан хурд карда шуд ва то соли модели 1965 онҳо қариб пурра аз байн рафтанд (ба истиснои версияи Series 75-и соли 1965). Соли 1962 нишондиҳандаҳои гардиш ва системаи тормози дуқитъаӣ ҷорӣ карда шуданд. Соли 1966 бошад, гармкунаки курсиҳо ба таҷҳизоти автомобилҳо илова гардид. Дар ҳамин сол рекорди фурӯш ба қайд гирифта шуд: беш аз 190 000 автомобил фурӯхта шуд. Соли 1967 модели дудара ва дуҷойии пешбарандаи чархҳои Cadillac Eldorado бо тарҳи нисбатан хоксорона муаррифӣ гардид. Соли 1970 Cadillac аз рӯи ҳаҷми фурӯш бори аввал аз Chrysler пеш гузашт. Дар ҳамин сол дар модели Eldorado системаи барвақтии зиддиблокировкавии тормозҳои транзистории Trackmaster насб карда шуд. '''Солҳои 1970-ум''' Дар ибтидои солҳои 1970-ум андозаи кузовҳо ва ҳаҷми муҳаррикҳо боз ҳам афзоиш ёфтанд. Моҳи июли соли 1973 панҷмиллионуми автомобили Cadillac истеҳсол гардид. Бо сабаби сахттар шудани меъёрҳои экологӣ ва талаботи сарфаи сӯзишворӣ дар Иёлоти Муттаҳида, иқтидори муҳаррикҳо ба таври назаррас коҳиш ёфт. Ба ин тағйирот манъи истифодаи бензини сурбдор (соли 1972), ҷорӣ намудани талабот нисбат ба бамперҳо (соли 1973) ва ҳатмӣ гардидани насби конвертерҳои каталитикӣ (аз соли 1975) таъсир расониданд. == Силсилаи моделҳо == * Series 355: 1931—1935 * Series 370: 1931—1935 * [[:ru:Cadillac_Series_60|Series 60: 1936—1939]] * Series 70/75: 1936—1937 * Series 80/85: 1936—1937 * Series 65: 1937—1938 * Series 60 Special I: 1938—1941 * Series 72/75: 1938—1940 * Series 90: 1938—1940 * Series 61 I: 1939 * Series 62 I: 1940—1941 * Series 61 II: 1941 * Series 63: 1941 * Series 67/75: 1941—1949 * Series 60 Special II: 1942—1947 * Series 61 III: 1942—1947 * Series 62 II: 1942—1947 * Series 60 Special III: 1948—1949 * Series 61 IV: 1948—1951 * Series 62 III: 1948—1953 * Series 60 Special IV: 1950—1953 * Series 75: 1950—1953 * Eldorado I: 1953 * Eldorado II: 1954—1956 * Series 60 Special V: 1954—1956 * Series 62 IV: 1954—1956 * Series 75: 1954—1956 * Eldorado III: 1957—1958 * Series 60 Special VI: 1957—1958 * [[:ru:Cadillac_Series_62|Series 62 V: 1957]]—1958 * Series 75: 1957—1958 * Eldorado IV: 1959—1960 * Coupe de Ville I: 1959—1960 * Sedan de Ville I: 1959—1960 * Series 60 Special VII: 1959—1960 * Series 62 VI: 1959—1960 * Series 75: 1959—1960 * Coupe de Ville II: 1961—1964 * Sedan de Ville II: 1961—1964 * Eldorado V: 1961—1964 * Series 452: 1930—1937 * Series 62 VII: 1961—1964 * Series 75: 1961—1965 * Coupe de Ville III: 1965—1970 * Sedan de Ville III: 1965—1970 * Eldorado VI: 1965—1966 * Calais I: 1965—1970 * Series 60 Special IX: 1965—1970 * Series 75: 1965—1970 * Eldorado VII: 1967—1970 * Coupe de Ville IV: 1971—1976 * Sedan de Ville IV: 1971—1976 * Eldorado VIII: 1971—1978 * Calais II: 1971—1976 * [[:ru:Cadillac_Sixty_Special|Series 60 Special X: 1971—1976]] * Series 75: 1971—1976 * Seville I: 1975—1979 * Fleetwood Brougham I: 1977—1986 * Coupe de Ville V: 1977—1984 * Sedan de Ville V: 1977—1984 * Eldorado IX: 1979—1985 * Seville II: 1980—1985 * Cimarron: 1982—1988 * Coupe de Ville VI: 1985—1988 * Sedan de Ville VI: 1985—1993 * Fleetwood I: 1985—1992 * Series 75: 1985—1987 * Eldorado X: 1986—1991 * Seville III: 1986—1991 * Brougham: 1987—1992 * Series 60 Special XI: 1987—1993 * Allanté: 1987—1993 * Coupe de Ville VII: 1990—1993 * Fleetwood Brougham II: 1993—1996 * Fleetwood II: 1993—1996 * Seville IV: 1992—1997 * Eldorado XI: 1992—2002 * Sedan de Ville VII: 1994—1999 * Catera: 1997—2001 * Seville V: 1998—2004 * Escalade I: 1999—2000 * Sedan de Ville VIII: 2000—2005 * Escalade II: 2002—2006 * Escalade EXT I: 2002—2006 * CTS I: 2002—2007 * CTS-V I: 2004—2007 * SRX I: 2004—2009 * XLR: 2004—2009 * STS I: 2005—2007 * STS-V: 2005—2010 * BLS: 2005—2009 * DTS: 2005—2011 * Escalade III: 2007—2014 * Escalade EXT II: 2007—2013 * CTS II: 2008—2013 * STS II: 2008—2011 * CTS-V II: 2009—2015 * SRX II: 2009—2016 * ATS: 2012—2019 * [[:ru:Cadillac_XTS|XTS: 2012—2019]] * CTS III: 2013—2019 * ELR: 2013—2016 * Escalade IV: 2014—2020 * ATS-V: 2016—2019 * CTS-V III: 2016—2019 * CT6: с 2016 * XT5: с 2016 * CT5: с 2019 * CT4: с 2020 * XT6: с 2020 * Celestiq: с 2022 * Lyriq: с 2022 * GT4: с 2023 * [[:ru:Cadillac_Escalade|Escalade IQ: с 2025]] {{ПБ}} == Эзоҳ == {{эзоҳ}} [[Гурӯҳ: Ширкатҳои соли 1902 таъсисёфта | Автомобилҳои Cadillac Cadillac Ширкатҳои автомобилсозии Иёлоти Муттаҳидаи Амрико]] 8a4yzd39ss83mk28y9o48j17ekyhdzw 0 334866 1493417 2026-11-10T10:13:55Z Rabboni Hakimzoda 123692 Саҳифаи нав: '''Ионосфераи зуҳра''' — яке аз қабатҳои атмосфераи [[Зуҳра]], ки шакли кашолёфта дошта, дар баландии 120–300 км ҷойгир аст ва тақрибан бо [[Термотерапия|термосфера]] мувофиқат мекунад. == Сохтор ва таркиб == Сатҳи баланди иониш танҳо дар тарафи рӯзонаи сайёра нигоҳ... 1493417 wikitext text/x-wiki '''Ионосфераи зуҳра''' — яке аз қабатҳои атмосфераи [[Зуҳра]], ки шакли кашолёфта дошта, дар баландии 120–300 км ҷойгир аст ва тақрибан бо [[Термотерапия|термосфера]] мувофиқат мекунад. == Сохтор ва таркиб == Сатҳи баланди иониш танҳо дар тарафи рӯзонаи сайёра нигоҳ дошта мешавад. Дар тарафи шабона ғаноиши электронҳо амалан ба сифр баробар аст. Ионосфераи зуҳра аз се қабат иборат аст: 120–130 км, 140–160 км ва 200–250 км. Инчунин, дар ҳудуди 180 км метавонад қабати илова мавҷуд бошад. Ҳадди ақалли зичии электронҳо (миқдори электронҳо дар воҳиди ҳаҷм) дар қисми дуввуми наздикии нуқтаи зериофтобӣ ба 3•10¹¹ м⁻³ мерасад. Ҳудуди болоии ионосфера – ионопауза дар баландии 220–375 км ҷойгир аст. Ионҳои асосии қабати якум ва дуввум ионҳои O₂⁺ буда, иони қабати севум O⁺ аст. Тибқи мушоҳидаҳо плазмаи ионосферӣ дар ҳаракат буда, фотоиониши офтобӣ дар қисми рӯзона ва рекомбинатсияи ионҳо дар қабати шабона равандҳое мебошанд, ки асосан, боиси шитобонидани плазмаҳо то суръатҳои мушоҳидашаванда мегарданд. Сели плазмавӣ шояд барои дастгирии сатҳи мушоҳидашавандаи ғаноиши ионҳо дар қисми шабона кофӣ бошад. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Адабиёт == * {{ЭМТ|Ионосфераи зуҳра|8|муаллиф= }} {{ПБ}} [[Гурӯҳ:Қишрҳои сайёраҳо]] hzw4zem3tj32p6max9b73azkbex5lmb 0 334867 1493418 2026-11-10T10:15:21Z VASHGIRD 8035 Саҳифаи нав: {{Ходими давлатӣ |ном = Нозим Иброҳимзода |номи аслӣ = |тасвир = |бар = |тавсифи тасвир = |вазифа = Муовини [[Вазири корҳои дохилии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] |аввалдавр = [[11 май]]и [[2020]] |анҷоми мансаб = |президент... 1493418 wikitext text/x-wiki {{Ходими давлатӣ |ном = Нозим Иброҳимзода |номи аслӣ = |тасвир = |бар = |тавсифи тасвир = |вазифа = Муовини [[Вазири корҳои дохилии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] |аввалдавр = [[11 май]]и [[2020]] |анҷоми мансаб = |президент = [[Эмомалӣ Раҳмон]] |таърихи таваллуд = 4.2.1965 |зодгоҳ = {{зодгоҳ|ҶШС Тоҷикистон}} |таърихи даргузашт = |маҳалли даргузашт = |шаҳрвандӣ = {{Парчамбандӣ|Тоҷикистон}} |рутба = [[Генерал-майор]]и хизмати дохилӣ |ҷои кор = [[Вазорати корҳои дохилии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] |ҷоизаҳо = медали Хизмати шоиста (2001), ордени «Шараф» дараҷаи II (2019) }} '''Нозим Иброҳимзода''' (зод. [[4 феврал]]и [[1965]], [[ҶШС Тоҷикистон]]) — арбоби низомӣ ва мақомоти ҳифзи ҳуқуқи тоҷик, генерал-майори хизмати дохилӣ. Муовини Вазири корҳои дохилии Ҷумҳурии Тоҷикистон (аз 11 майи 2020). == Зиндагинома == Нозим Иброҳимзода 4 феврали соли 1965 дар ҶШС Тоҷикистон ба дунё омадааст. Маълумоташ миёнаи махсуси техникӣ ва олии ҳуқуқшиносӣ мебошад. == Фаъолияти корӣ == Хизматро дар мақомоти корҳои дохилӣ аз 1 октябри соли 1985 оғоз намудааст. Дар давоми фаъолияти хизматӣ дар вазифаҳои гуногун адои вазифа кардааст: - Муҳандиси хадамоти давлатии оташнишонии Раёсати корҳои дохилии вилояти Суғд. - Муҳандиси калони Раёсати хадамоти давлатии оташнишонӣ (РХДО). - Ёрдамчии калони қисми навбатдории РХДО. - Сардори шуъбачаи назорати давлатии оташнишонии РХДО. - Муовини сардори РХДО. - Сардори Раёсати хадамоти давлатии оташнишонии вилояти Суғди СРХДО Вазорати корҳои дохилии Ҷумҳурии Тоҷикистон. - Сардори Хадамоти давлатии оташнишонии Вазорати корҳои дохилии Ҷумҳурии Тоҷикистон. - Аз 11 майи соли 2020 — бо Қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон муовини Вазири корҳои дохилии Ҷумҳурии Тоҷикистон таъин гардидааст<ref name="mvd">{{Cite web|url=https://www.mvd.tj/210-ibroimzoda-nozim-muovini-vaziri-koroi-dohilii-umurii-toikiston.html|title=Иброҳимзода Нозим - муовини Вазири корҳои дохилии Ҷумҳурии Тоҷикистон|publisher=Сомонаи расмии ВКД ҶТ|date=2024-07-03|accessdate=2026-11-10|lang=tg}}</ref>. == Ордену ҷоизаҳо == * Медали Хизмати шоиста (2001); * Ордени «Шараф» дараҷаи II (2019)<ref name="mvd" />. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} [[Гурӯҳ:Генералҳои Тоҷикистон]] [[Гурӯҳ:Кормандони мақомоти корҳои дохилии Тоҷикистон]] [[Гурӯҳ:Дорандагони медали Хизмати шоиста]] [[Гурӯҳ:Дорандагони ордени Шараф]] fhuu9t2x0tmikn2i5c9nhsuf8cahof9 1493419 1493418 2026-11-10T10:16:24Z VASHGIRD 8035 1493419 wikitext text/x-wiki {{Ходими давлатӣ |ном = Нозим Иброҳимзода |номи аслӣ = |тасвир = |бар = |тавсифи тасвир = |вазифа = Муовини [[Вазири корҳои дохилии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] |аввалдавр = [[11 май]]и [[2020]] |анҷоми мансаб = |президент = [[Эмомалӣ Раҳмон]] |таърихи таваллуд = 4.2.1965 |зодгоҳ = {{зодгоҳ|ҶШС Тоҷикистон}} |таърихи даргузашт = |маҳалли даргузашт = |шаҳрвандӣ = {{Парчамбандӣ|Тоҷикистон}} |рутба = [[Генерал-майор]]и хизмати дохилӣ |ҷои кор = [[Вазорати корҳои дохилии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] |ҷоизаҳо = медали Хизмати шоиста (2001), ордени «Шараф» дараҷаи II (2019) }} '''Нозим Иброҳимзода''' (зод. [[4 феврал]]и [[1965]], [[ҶШС Тоҷикистон]]) — арбоби низомӣ ва мақомоти ҳифзи ҳуқуқи тоҷик, генерал-майори хизмати дохилӣ. Муовини Вазири корҳои дохилии Ҷумҳурии Тоҷикистон (аз 11 майи 2020). == Зиндагинома == Нозим Иброҳимзода 4 феврали соли 1965 дар ҶШС Тоҷикистон ба дунё омадааст. Маълумоташ миёнаи махсуси техникӣ ва олии ҳуқуқшиносӣ мебошад. == Фаъолияти корӣ == Хизматро дар мақомоти корҳои дохилӣ аз 1 октябри соли 1985 оғоз намудааст. Дар давоми фаъолияти хизматиаш дар вазифаҳои гуногун кор кардааст: Муҳандиси хадамоти давлатии оташнишонии РКД вилояти Суғд, муҳандиси калони РХДО, ёрдамчии калони қисми навбатдории РХДО, сардори шӯъбачаи назорати давлатии оташнишонии РХДО, муовини сардори РХДО, сардори Раёсати хадамоти давлатии оташнишонии вилояти Суғди СРХДО Вазорати корҳои дохилии Ҷумҳурии Тоҷикистон, сардори СХДО ВКД Ҷумҳурии Тоҷикистон. Иброҳимзода Нозим санаи 11 майи соли 2020 бо Қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон муовини Вазири корҳои дохилии Ҷумҳурии Тоҷикистон таъин гардида, адои вазифа намуда истодааст<ref name="mvd">{{Cite web|url=https://www.mvd.tj/210-ibroimzoda-nozim-muovini-vaziri-koroi-dohilii-umurii-toikiston.html|title=Иброҳимзода Нозим - муовини Вазири корҳои дохилии Ҷумҳурии Тоҷикистон|publisher=Сомонаи расмии ВКД ҶТ|date=2024-07-03|accessdate=2026-11-10|lang=tg}}</ref>. == Ордену ҷоизаҳо == * Медали Хизмати шоиста (2001); * Ордени «Шараф» дараҷаи II (2019)<ref name="mvd" />. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} [[Гурӯҳ:Генералҳои Тоҷикистон]] [[Гурӯҳ:Кормандони мақомоти корҳои дохилии Тоҷикистон]] [[Гурӯҳ:Дорандагони медали Хизмати шоиста]] [[Гурӯҳ:Дорандагони ордени Шараф]] fwrlkn9l52gq7kdyz4dxrvw43wsmdg7 1493429 1493419 2026-11-10T10:36:28Z VASHGIRD 8035 иловаи [[Гурӯҳ:Дорандагони медали Хидмати шоиста]] бо ёрии [[Википедиа:HotCat|HotCat]] 1493429 wikitext text/x-wiki {{Ходими давлатӣ |ном = Нозим Иброҳимзода |номи аслӣ = |тасвир = |бар = |тавсифи тасвир = |вазифа = Муовини [[Вазири корҳои дохилии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] |аввалдавр = [[11 май]]и [[2020]] |анҷоми мансаб = |президент = [[Эмомалӣ Раҳмон]] |таърихи таваллуд = 4.2.1965 |зодгоҳ = {{зодгоҳ|ҶШС Тоҷикистон}} |таърихи даргузашт = |маҳалли даргузашт = |шаҳрвандӣ = {{Парчамбандӣ|Тоҷикистон}} |рутба = [[Генерал-майор]]и хизмати дохилӣ |ҷои кор = [[Вазорати корҳои дохилии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] |ҷоизаҳо = медали Хизмати шоиста (2001), ордени «Шараф» дараҷаи II (2019) }} '''Нозим Иброҳимзода''' (зод. [[4 феврал]]и [[1965]], [[ҶШС Тоҷикистон]]) — арбоби низомӣ ва мақомоти ҳифзи ҳуқуқи тоҷик, генерал-майори хизмати дохилӣ. Муовини Вазири корҳои дохилии Ҷумҳурии Тоҷикистон (аз 11 майи 2020). == Зиндагинома == Нозим Иброҳимзода 4 феврали соли 1965 дар ҶШС Тоҷикистон ба дунё омадааст. Маълумоташ миёнаи махсуси техникӣ ва олии ҳуқуқшиносӣ мебошад. == Фаъолияти корӣ == Хизматро дар мақомоти корҳои дохилӣ аз 1 октябри соли 1985 оғоз намудааст. Дар давоми фаъолияти хизматиаш дар вазифаҳои гуногун кор кардааст: Муҳандиси хадамоти давлатии оташнишонии РКД вилояти Суғд, муҳандиси калони РХДО, ёрдамчии калони қисми навбатдории РХДО, сардори шӯъбачаи назорати давлатии оташнишонии РХДО, муовини сардори РХДО, сардори Раёсати хадамоти давлатии оташнишонии вилояти Суғди СРХДО Вазорати корҳои дохилии Ҷумҳурии Тоҷикистон, сардори СХДО ВКД Ҷумҳурии Тоҷикистон. Иброҳимзода Нозим санаи 11 майи соли 2020 бо Қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон муовини Вазири корҳои дохилии Ҷумҳурии Тоҷикистон таъин гардида, адои вазифа намуда истодааст<ref name="mvd">{{Cite web|url=https://www.mvd.tj/210-ibroimzoda-nozim-muovini-vaziri-koroi-dohilii-umurii-toikiston.html|title=Иброҳимзода Нозим - муовини Вазири корҳои дохилии Ҷумҳурии Тоҷикистон|publisher=Сомонаи расмии ВКД ҶТ|date=2024-07-03|accessdate=2026-11-10|lang=tg}}</ref>. == Ордену ҷоизаҳо == * Медали Хизмати шоиста (2001); * Ордени «Шараф» дараҷаи II (2019)<ref name="mvd" />. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} [[Гурӯҳ:Генералҳои Тоҷикистон]] [[Гурӯҳ:Кормандони мақомоти корҳои дохилии Тоҷикистон]] [[Гурӯҳ:Дорандагони медали Хизмати шоиста]] [[Гурӯҳ:Дорандагони ордени Шараф]] [[Гурӯҳ:Дорандагони медали Хидмати шоиста]] mq8f910odj42dntngfnj5dych8tx20r 1493431 1493429 2026-11-10T10:38:24Z VASHGIRD 8035 /* Эзоҳ */ 1493431 wikitext text/x-wiki {{Ходими давлатӣ |ном = Нозим Иброҳимзода |номи аслӣ = |тасвир = |бар = |тавсифи тасвир = |вазифа = Муовини [[Вазири корҳои дохилии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] |аввалдавр = [[11 май]]и [[2020]] |анҷоми мансаб = |президент = [[Эмомалӣ Раҳмон]] |таърихи таваллуд = 4.2.1965 |зодгоҳ = {{зодгоҳ|ҶШС Тоҷикистон}} |таърихи даргузашт = |маҳалли даргузашт = |шаҳрвандӣ = {{Парчамбандӣ|Тоҷикистон}} |рутба = [[Генерал-майор]]и хизмати дохилӣ |ҷои кор = [[Вазорати корҳои дохилии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] |ҷоизаҳо = медали Хизмати шоиста (2001), ордени «Шараф» дараҷаи II (2019) }} '''Нозим Иброҳимзода''' (зод. [[4 феврал]]и [[1965]], [[ҶШС Тоҷикистон]]) — арбоби низомӣ ва мақомоти ҳифзи ҳуқуқи тоҷик, генерал-майори хизмати дохилӣ. Муовини Вазири корҳои дохилии Ҷумҳурии Тоҷикистон (аз 11 майи 2020). == Зиндагинома == Нозим Иброҳимзода 4 феврали соли 1965 дар ҶШС Тоҷикистон ба дунё омадааст. Маълумоташ миёнаи махсуси техникӣ ва олии ҳуқуқшиносӣ мебошад. == Фаъолияти корӣ == Хизматро дар мақомоти корҳои дохилӣ аз 1 октябри соли 1985 оғоз намудааст. Дар давоми фаъолияти хизматиаш дар вазифаҳои гуногун кор кардааст: Муҳандиси хадамоти давлатии оташнишонии РКД вилояти Суғд, муҳандиси калони РХДО, ёрдамчии калони қисми навбатдории РХДО, сардори шӯъбачаи назорати давлатии оташнишонии РХДО, муовини сардори РХДО, сардори Раёсати хадамоти давлатии оташнишонии вилояти Суғди СРХДО Вазорати корҳои дохилии Ҷумҳурии Тоҷикистон, сардори СХДО ВКД Ҷумҳурии Тоҷикистон. Иброҳимзода Нозим санаи 11 майи соли 2020 бо Қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон муовини Вазири корҳои дохилии Ҷумҳурии Тоҷикистон таъин гардида, адои вазифа намуда истодааст<ref name="mvd">{{Cite web|url=https://www.mvd.tj/210-ibroimzoda-nozim-muovini-vaziri-koroi-dohilii-umurii-toikiston.html|title=Иброҳимзода Нозим - муовини Вазири корҳои дохилии Ҷумҳурии Тоҷикистон|publisher=Сомонаи расмии ВКД ҶТ|date=2024-07-03|accessdate=2026-11-10|lang=tg}}</ref>. == Ордену ҷоизаҳо == * Медали Хизмати шоиста (2001); * Ордени «Шараф» дараҷаи II (2019)<ref name="mvd" />. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} [[Гурӯҳ:Генералҳои Тоҷикистон]] [[Гурӯҳ:Кормандони мақомоти корҳои дохилии Тоҷикистон]] [[Гурӯҳ:Дорандагони ордени Шараф]] [[Гурӯҳ:Дорандагони медали Хидмати шоиста]] jfruir05v2mh2m6pe1djzeqxri8lelp 0 334868 1493423 2026-11-10T10:28:00Z Rabboni Hakimzoda 123692 Саҳифаи нав: {{Шаҳр}} Кременчук ({{lang-uk|Кременчук}}) — шаҳр дар маркази [[Украина]], дуввумин шаҳри сераҳолӣ дар вилояти Полтава, маркази маъмурии ноҳияи Кременчук ва ҷамъияти шаҳрии Кременчук ва маркази Митрополити Кременчук. Он аз ноҳияҳои Автозаводский ва Крюковский ибо... 1493423 wikitext text/x-wiki {{Шаҳр}} Кременчук ({{lang-uk|Кременчук}}) — шаҳр дар маркази [[Украина]], дуввумин шаҳри сераҳолӣ дар вилояти Полтава, маркази маъмурии ноҳияи Кременчук ва ҷамъияти шаҳрии Кременчук ва маркази Митрополити Кременчук. Он аз ноҳияҳои Автозаводский ва Крюковский иборат аст. Кисми зиёди шахрро дарьёи Днепр таксим карда, дар сохили чап, 112 километр аз Полтава ва 232 километр аз Киев вокеъ аст. Вай аз чихати ахолй дар байни шахрхои Украина чои 29-умро ишгол мекунад ва маркази мухимми саноатй ва илмии мамлакат мебошад. == Ҷойгиршавӣ ва ҷуғрофияи физикӣ == Шаҳр дар минтақаи иқлими муътадили континенталӣ дар дохили пастии Днепр ва дарёи миёнаи дарёи Днепр дар соҳили чапу рости он, дар маркази Украина, 115 км аз маркази вилоят, 290 км аз пойтахти Украина - Киев ва 180 км аз маркази ҷуғрофии Украина - Марянивка ҷойгир аст. Майдони шахр 9600 гектарро ишгол мекунад. Минтақа як дашти теппаест, ки онро дарёи Днепр ба ду ќисмат људо мекунад: пастии соњили чап ва рельефи дарамонанди соњили рост. Кисми сохили чапи шахр дар мачрои дарьёи Днепр ва шохоби он — Сухои Кагамлик вокеъ аст, ки онхоро ботлокхо ва кулхо пора-пора кардаанд. Факат дар шимолу шарк теппаи паст — Пещана Гора баланд мешавад, ки аз рег аз террасаи дуйуми Днепр ба вучуд омадааст. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Адабиёт == * {{ЭМТ||8|муаллиф= }} {{ПБ}} [[Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо]] 94d9md8bicvj80eyecw5yn8uzvsi71z 1493424 1493423 2026-11-10T10:28:40Z Rabboni Hakimzoda 123692 1493424 wikitext text/x-wiki {{Шаҳр}} '''Кременчук''' ({{lang-uk|Кременчук}}) — шаҳр дар маркази [[Украина]], дуввумин шаҳри сераҳолӣ дар вилояти Полтава, маркази маъмурии ноҳияи Кременчук ва ҷамъияти шаҳрии Кременчук ва маркази Митрополити Кременчук. Он аз ноҳияҳои Автозаводский ва Крюковский иборат аст. Кисми зиёди шахрро дарьёи Днепр таксим карда, дар сохили чап, 112 километр аз Полтава ва 232 километр аз Киев вокеъ аст. Вай аз чихати ахолй дар байни шахрхои Украина чои 29-умро ишгол мекунад ва маркази мухимми саноатй ва илмии мамлакат мебошад. == Ҷойгиршавӣ ва ҷуғрофияи физикӣ == Шаҳр дар минтақаи иқлими муътадили континенталӣ дар дохили пастии Днепр ва дарёи миёнаи дарёи Днепр дар соҳили чапу рости он, дар маркази Украина, 115 км аз маркази вилоят, 290 км аз пойтахти Украина - Киев ва 180 км аз маркази ҷуғрофии Украина - Марянивка ҷойгир аст. Майдони шахр 9600 гектарро ишгол мекунад. Минтақа як дашти теппаест, ки онро дарёи Днепр ба ду ќисмат људо мекунад: пастии соњили чап ва рельефи дарамонанди соњили рост. Кисми сохили чапи шахр дар мачрои дарьёи Днепр ва шохоби он — Сухои Кагамлик вокеъ аст, ки онхоро ботлокхо ва кулхо пора-пора кардаанд. Факат дар шимолу шарк теппаи паст — Пещана Гора баланд мешавад, ки аз рег аз террасаи дуйуми Днепр ба вучуд омадааст. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Адабиёт == * {{ЭМТ||8|муаллиф= }} {{ПБ}} [[Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо]] crby90v8rh59jkzsw85k90bibjdz8yb 1493427 1493424 2026-11-10T10:35:50Z Rabboni Hakimzoda 123692 1493427 wikitext text/x-wiki {{Шаҳр}} '''Кременчуг''' ({{lang-uk|Кременчук}}) — шаҳр дар маркази [[Украина]], дуввумин шаҳри сераҳолӣ дар вилояти Полтава, маркази маъмурии ноҳияи Кременчук ва ҷамъияти шаҳрии Кременчук ва маркази Митрополити Кременчук. Он аз ноҳияҳои Автозаводский ва Крюковский иборат аст. Кисми зиёди шахрро дарьёи Днепр таксим карда, дар сохили чап, 112 километр аз Полтава ва 232 километр аз Киев вокеъ аст. Вай аз чихати ахолй дар байни шахрхои Украина чои 29-умро ишгол мекунад ва маркази мухимми саноатй ва илмии мамлакат мебошад. == Ҷойгиршавӣ ва ҷуғрофияи физикӣ == Шаҳр дар минтақаи иқлими муътадили континенталӣ дар дохили пастии Днепр ва дарёи миёнаи дарёи Днепр дар соҳили чапу рости он, дар маркази Украина, 115 км аз маркази вилоят, 290 км аз пойтахти Украина - Киев ва 180 км аз маркази ҷуғрофии Украина - Марянивка ҷойгир аст. Майдони шахр 9600 гектарро ишгол мекунад. Минтақа як дашти теппаест, ки онро дарёи Днепр ба ду ќисмат људо мекунад: пастии соњили чап ва рельефи дарамонанди соњили рост. Кисми сохили чапи шахр дар мачрои дарьёи Днепр ва шохоби он — Сухои Кагамлик вокеъ аст, ки онхоро ботлокхо ва кулхо пора-пора кардаанд. Факат дар шимолу шарк теппаи паст — Пещана Гора баланд мешавад, ки аз рег аз террасаи дуйуми Днепр ба вучуд омадааст. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Адабиёт == * {{ЭМТ||8|муаллиф= }} {{ПБ}} [[Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо]] km9furtvc8jrqtnpmqlft2eo3a4jf1d 0 334869 1493426 2026-11-10T10:34:25Z Rabboni Hakimzoda 123692 Саҳифаи нав: {{Шахсият}} '''Иоффе Вениамин Юдович''' ([[Соли 1897|1897]], шаҳри Кременчуг – [[Соли 1973|1973]], [[Киив|шаҳри Киев]]), доктори илми тиб ([[Соли 1941|1941]]), проф. ([[Соли 1939|1939]]), Ходими шоистаи илми Тоҷикистон ([[Соли 1945|1945]]). Хатмкардаи Донишкадаи тиббии ш. Киев (1922). Ординатор, ассист... 1493426 wikitext text/x-wiki {{Шахсият}} '''Иоффе Вениамин Юдович''' ([[Соли 1897|1897]], шаҳри Кременчуг – [[Соли 1973|1973]], [[Киив|шаҳри Киев]]), доктори илми тиб ([[Соли 1941|1941]]), проф. ([[Соли 1939|1939]]), Ходими шоистаи илми Тоҷикистон ([[Соли 1945|1945]]). Хатмкардаи Донишкадаи тиббии ш. Киев (1922). Ординатор, ассистент, дотсент, мудири кафедраи терапияи Донишкадаи тиббии ш. Смоленск (1922–40), мудири кафедраи терапияи шаҳри [[Саратов]] (1940–42). Солҳои [[Соли 1942|1942]]–[[Соли 1949|1949]] мудири кафедраи бемориҳои дарунии [[Донишгоҳи давлатии тиббии Тоҷикистон|Институти давлатии тиббии Тоҷикистон]] (ҳоло ДДТТ) ба номи Абуалӣ ибни Сино буд. Дар бораи аломат, роҳҳои ташхис, муолиҷа, пешгирӣ ва табобати бемориҳои дарунӣ таҳқиқот анҷом додааст. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Адабиёт == * {{ЭМТ|Иоффе Вениамин Юдович|8|муаллиф=Ё. Назармамадов.}} {{ПБ}} [[Гурӯҳ:Зодагони соли 1897]] [[Гурӯҳ:даргузаштагони соли 1973]] dnunhyl9dz33unq0v2ii17s126rkrd5 1493428 1493426 2026-11-10T10:36:04Z Rabboni Hakimzoda 123692 1493428 wikitext text/x-wiki {{Шахсият}} '''Иоффе Вениамин Юдович''' ([[Соли 1897|1897]], [[Кременчуг|шаҳри Кременчуг]] – [[Соли 1973|1973]], [[Киив|шаҳри Киев]]), доктори илми тиб ([[Соли 1941|1941]]), проф. ([[Соли 1939|1939]]), Ходими шоистаи илми Тоҷикистон ([[Соли 1945|1945]]). Хатмкардаи Донишкадаи тиббии ш. Киев (1922). Ординатор, ассистент, дотсент, мудири кафедраи терапияи Донишкадаи тиббии ш. Смоленск (1922–40), мудири кафедраи терапияи шаҳри [[Саратов]] (1940–42). Солҳои [[Соли 1942|1942]]–[[Соли 1949|1949]] мудири кафедраи бемориҳои дарунии [[Донишгоҳи давлатии тиббии Тоҷикистон|Институти давлатии тиббии Тоҷикистон]] (ҳоло ДДТТ) ба номи Абуалӣ ибни Сино буд. Дар бораи аломат, роҳҳои ташхис, муолиҷа, пешгирӣ ва табобати бемориҳои дарунӣ таҳқиқот анҷом додааст. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Адабиёт == * {{ЭМТ|Иоффе Вениамин Юдович|8|муаллиф=Ё. Назармамадов.}} {{ПБ}} [[Гурӯҳ:Зодагони соли 1897]] [[Гурӯҳ:даргузаштагони соли 1973]] 7bi7ezulvndmanv01ziwo5vx7acjpjq 1493439 1493428 2026-11-10T10:41:07Z Rabboni Hakimzoda 123692 Rabboni Hakimzoda moved page [[Иоффе Вениамин Юдович]] to [[Иоффе Вениамин]] 1493428 wikitext text/x-wiki {{Шахсият}} '''Иоффе Вениамин Юдович''' ([[Соли 1897|1897]], [[Кременчуг|шаҳри Кременчуг]] – [[Соли 1973|1973]], [[Киив|шаҳри Киев]]), доктори илми тиб ([[Соли 1941|1941]]), проф. ([[Соли 1939|1939]]), Ходими шоистаи илми Тоҷикистон ([[Соли 1945|1945]]). Хатмкардаи Донишкадаи тиббии ш. Киев (1922). Ординатор, ассистент, дотсент, мудири кафедраи терапияи Донишкадаи тиббии ш. Смоленск (1922–40), мудири кафедраи терапияи шаҳри [[Саратов]] (1940–42). Солҳои [[Соли 1942|1942]]–[[Соли 1949|1949]] мудири кафедраи бемориҳои дарунии [[Донишгоҳи давлатии тиббии Тоҷикистон|Институти давлатии тиббии Тоҷикистон]] (ҳоло ДДТТ) ба номи Абуалӣ ибни Сино буд. Дар бораи аломат, роҳҳои ташхис, муолиҷа, пешгирӣ ва табобати бемориҳои дарунӣ таҳқиқот анҷом додааст. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Адабиёт == * {{ЭМТ|Иоффе Вениамин Юдович|8|муаллиф=Ё. Назармамадов.}} {{ПБ}} [[Гурӯҳ:Зодагони соли 1897]] [[Гурӯҳ:даргузаштагони соли 1973]] 7bi7ezulvndmanv01ziwo5vx7acjpjq 1493441 1493439 2026-11-10T10:43:27Z Rabboni Hakimzoda 123692 1493441 wikitext text/x-wiki {{Шахсият}} '''Иоффе Вениамин Юдович''' ([[Соли 1897|1897]], [[Кременчуг|шаҳри Кременчуг]] – [[Соли 1973|1973]], [[Киив|шаҳри Киев]]) — доктори илми тиб ([[Соли 1941|1941]]), профсаюз ([[Соли 1939|1939]]), Ходими шоистаи илми Тоҷикистон ([[Соли 1945|1945]]). Хатмкардаи Донишкадаи тиббии ш. Киев (1922). Ординатор, ассистент, дотсент, мудири кафедраи терапияи Донишкадаи тиббии шаҳри Смоленск (1922–40), мудири кафедраи терапияи шаҳри [[Саратов]] (1940–42). Солҳои [[Соли 1942|1942]]–[[Соли 1949|1949]] мудири кафедраи бемориҳои дарунии [[Донишгоҳи давлатии тиббии Тоҷикистон|Институти давлатии тиббии Тоҷикистон]] (ҳоло ДДТТ) ба номи Абуалӣ ибни Сино буд. Дар бораи аломат, роҳҳои ташхис, муолиҷа, пешгирӣ ва табобати бемориҳои дарунӣ таҳқиқот анҷом додааст. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Адабиёт == * {{ЭМТ|Иоффе Вениамин Юдович|8|муаллиф=Ё. Назармамадов}} {{ПБ}} [[Гурӯҳ:Зодагони соли 1897]] [[Гурӯҳ:даргузаштагони соли 1973]] k4aezim3fhyu84i8pugxfz7ou1jvrrj 1493442 1493441 2026-11-10T10:43:41Z Rabboni Hakimzoda 123692 Rabboni Hakimzoda moved page [[Иоффе Вениамин]] to [[Вениамин Иоффе]] 1493441 wikitext text/x-wiki {{Шахсият}} '''Иоффе Вениамин Юдович''' ([[Соли 1897|1897]], [[Кременчуг|шаҳри Кременчуг]] – [[Соли 1973|1973]], [[Киив|шаҳри Киев]]) — доктори илми тиб ([[Соли 1941|1941]]), профсаюз ([[Соли 1939|1939]]), Ходими шоистаи илми Тоҷикистон ([[Соли 1945|1945]]). Хатмкардаи Донишкадаи тиббии ш. Киев (1922). Ординатор, ассистент, дотсент, мудири кафедраи терапияи Донишкадаи тиббии шаҳри Смоленск (1922–40), мудири кафедраи терапияи шаҳри [[Саратов]] (1940–42). Солҳои [[Соли 1942|1942]]–[[Соли 1949|1949]] мудири кафедраи бемориҳои дарунии [[Донишгоҳи давлатии тиббии Тоҷикистон|Институти давлатии тиббии Тоҷикистон]] (ҳоло ДДТТ) ба номи Абуалӣ ибни Сино буд. Дар бораи аломат, роҳҳои ташхис, муолиҷа, пешгирӣ ва табобати бемориҳои дарунӣ таҳқиқот анҷом додааст. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Адабиёт == * {{ЭМТ|Иоффе Вениамин Юдович|8|муаллиф=Ё. Назармамадов}} {{ПБ}} [[Гурӯҳ:Зодагони соли 1897]] [[Гурӯҳ:даргузаштагони соли 1973]] k4aezim3fhyu84i8pugxfz7ou1jvrrj 1493466 1493442 2026-11-10T11:23:49Z Rabboni Hakimzoda 123692 1493466 wikitext text/x-wiki {{Шахсият}} '''Иоффе Вениамин Юдович''' ([[Соли 1897|1897]], [[Кременчуг|шаҳри Кременчуг]] – [[Соли 1973|1973]], [[Киив|шаҳри Киев]]) — доктори илми тиб ([[Соли 1941|1941]]), профессор ([[Соли 1939|1939]]), Ходими шоистаи илми Тоҷикистон ([[Соли 1945|1945]]). Хатмкардаи Донишкадаи тиббии ш. Киев (1922). Ординатор, ассистент, дотсент, мудири кафедраи терапияи Донишкадаи тиббии шаҳри Смоленск (1922–40), мудири кафедраи терапияи шаҳри [[Саратов]] (1940–42). Солҳои [[Соли 1942|1942]]–[[Соли 1949|1949]] мудири кафедраи бемориҳои дарунии [[Донишгоҳи давлатии тиббии Тоҷикистон|Институти давлатии тиббии Тоҷикистон]] (ҳоло ДДТТ) ба номи Абуалӣ ибни Сино буд. Дар бораи аломат, роҳҳои ташхис, муолиҷа, пешгирӣ ва табобати бемориҳои дарунӣ таҳқиқот анҷом додааст. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Адабиёт == * {{ЭМТ|Иоффе Вениамин Юдович|8|муаллиф=Ё. Назармамадов}} {{ПБ}} [[Гурӯҳ:Зодагони соли 1897]] [[Гурӯҳ:даргузаштагони соли 1973]] 5hsd36ueoycp5j8s7z5gv1rslouz0fn 0 334870 1493435 2026-11-10T10:39:46Z VASHGIRD 8035 VASHGIRD moved page [[Иоффе Абрам Фёдорович]] to [[Абрам Иоффе]] 1493435 wikitext text/x-wiki #равона [[Абрам Иоффе]] fn77drk375l83jkzkfg6jld6hi92pz5 0 334871 1493438 2026-11-10T10:40:29Z VASHGIRD 8035 VASHGIRD moved page [[Ионов Михаил Ерфемович]] to [[Михаил Ионов]] 1493438 wikitext text/x-wiki #равона [[Михаил Ионов]] j5r44q6lijc6nybq0vczd7wgobfmmlx 0 334872 1493440 2026-11-10T10:41:07Z Rabboni Hakimzoda 123692 Rabboni Hakimzoda moved page [[Иоффе Вениамин Юдович]] to [[Иоффе Вениамин]] 1493440 wikitext text/x-wiki #равона [[Иоффе Вениамин]] 8kn707uo5td7xrfxzej7lncvdzfozmd 1493445 1493440 2026-11-10T10:48:11Z Xqbot 1543 Исправление двойного перенаправления с [[Иоффе Вениамин]] на [[Вениамин Иоффе]] 1493445 wikitext text/x-wiki #равона [[Вениамин Иоффе]] a0fxouaz39kccynpsccvg6rsibqj2r1 0 334873 1493443 2026-11-10T10:43:41Z Rabboni Hakimzoda 123692 Rabboni Hakimzoda moved page [[Иоффе Вениамин]] to [[Вениамин Иоффе]] 1493443 wikitext text/x-wiki #равона [[Вениамин Иоффе]] a0fxouaz39kccynpsccvg6rsibqj2r1 3 334874 1493444 2026-11-10T10:45:15Z Zolfeqar Fatihzadeh 30846 /* Хуш омадед */ бахши ҷадид 1493444 wikitext text/x-wiki == Хуш омадед == {{Хуш омадед}} [[Корбар:Zolfeqar Fatihzadeh|Afrand]] ([[Баҳси корбар:Zolfeqar Fatihzadeh|баҳс]]) 10:45, 10 ноябри 2026 (UTC) bw5ab3q03vo25im35i6v39bstgjzzpu 0 334875 1493447 2026-11-10T10:57:23Z Rabboni Hakimzoda 123692 Саҳифаи нав: {{Шахсият}} '''Иоффе-Голубчик''' '''Гитлия Иосифовна''' ([[Соли 1900|1900]], [[Киив|шаҳри Киев]] – [[Соли 1982|1982]], [[Маскав]]) — доктори илмҳои тиб ([[Соли 1946|1946]]), профсаюз ([[Соли 1947|1947]]). Хатмкардаи Институти тиббии шаҳри Киев (1922). Табиб ва сартабиби беморхонаи шаҳри Смоленск ([... 1493447 wikitext text/x-wiki {{Шахсият}} '''Иоффе-Голубчик''' '''Гитлия Иосифовна''' ([[Соли 1900|1900]], [[Киив|шаҳри Киев]] – [[Соли 1982|1982]], [[Маскав]]) — доктори илмҳои тиб ([[Соли 1946|1946]]), профсаюз ([[Соли 1947|1947]]). Хатмкардаи Институти тиббии шаҳри Киев (1922). Табиб ва сартабиби беморхонаи шаҳри Смоленск ([[Соли 1922|1922]]–[[Соли 1934|1934]]), ассистент ва дотсенти Донишкадаи тиббии шаҳри Смоленск ([[Соли 1935|1935]]–[[Соли 1940|1940]]). [[Соли 1941]] ба Тоҷикистон омада, фаъолияташро то [[соли 1949]] дар кафедраи акушерӣ ва гинекологияи [[Донишгоҳи давлатии тиббии Тоҷикистон|Институти давлатии тиббии Тоҷикистон]] (ҳоло ДДТТ) ба номи Абуалӣ ибни Сино нахуст чун дотсент ва баъдан ҳамчун профсаюз идома дод. Доир ба паҳлуҳои мухталифи бемориҳои занона пажӯҳиш анҷом додааст. Дар асоси собиқаи бемории тақрибан15 ҳазор зани ноҳияҳои гуногуни ҷумҳурӣ таъсири вараҷаро ба раванди ҳамл таҳқиқ кардааст. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Адабиёт == * {{ЭМТ|Иоффе-Голубчик |8|муаллиф=Ё. Назармамадов}} {{ПБ}} [[Гурӯҳ:Зодагони соли 1900]] [[Гурӯҳ:Даргузаштагони соли 1946]] 27cm5fz6789i8gkq7mve0asngvqixt7 1493450 1493447 2026-11-10T11:00:44Z Rabboni Hakimzoda 123692 1493450 wikitext text/x-wiki '''Иоффе-Голубчик''' '''Гитлия Иосифовна''' ([[Соли 1900|1900]], [[Киив|шаҳри Киев]] – [[Соли 1982|1982]], [[Маскав]]) — доктори илмҳои тиб ([[Соли 1946|1946]]), профсаюз ([[Соли 1947|1947]]). Хатмкардаи Институти тиббии шаҳри Киев (1922). Табиб ва сартабиби беморхонаи шаҳри Смоленск ([[Соли 1922|1922]]–[[Соли 1934|1934]]), ассистент ва дотсенти Донишкадаи тиббии шаҳри Смоленск ([[Соли 1935|1935]]–[[Соли 1940|1940]]). [[Соли 1941]] ба Тоҷикистон омада, фаъолияташро то [[соли 1949]] дар кафедраи акушерӣ ва гинекологияи [[Донишгоҳи давлатии тиббии Тоҷикистон|Институти давлатии тиббии Тоҷикистон]] (ҳоло ДДТТ) ба номи Абуалӣ ибни Сино нахуст чун дотсент ва баъдан ҳамчун профсаюз идома дод. Доир ба паҳлуҳои мухталифи бемориҳои занона пажӯҳиш анҷом додааст. Дар асоси собиқаи бемории тақрибан 15 ҳазор зани ноҳияҳои гуногуни ҷумҳурӣ таъсири вараҷаро ба раванди ҳамл таҳқиқ кардааст. bp5u6zdsj7cfhyhzbanxdrvu1h71npj 1493452 1493450 2026-11-10T11:03:55Z Rabboni Hakimzoda 123692 1493452 wikitext text/x-wiki '''Иоффе-Голубчик''' '''Гитлия Иосифовна''' ([[Соли 1900|1900]], [[Киив|шаҳри Киев]] – [[Соли 1982|1982]], [[Маскав]]) — доктори илмҳои тиб ([[Соли 1946|1946]]), профсаюз ([[Соли 1947|1947]]). Хатмкардаи Институти тиббии шаҳри Киев (1922). Табиб ва сартабиби беморхонаи шаҳри Смоленск ([[Соли 1922|1922]]–[[Соли 1934|1934]]), ассистент ва дотсенти Донишкадаи тиббии шаҳри Смоленск ([[Соли 1935|1935]]–[[Соли 1940|1940]]). [[Соли 1941]] ба Тоҷикистон омада, фаъолияташро то [[соли 1949]] дар кафедраи акушерӣ ва гинекологияи [[Донишгоҳи давлатии тиббии Тоҷикистон|Институти давлатии тиббии Тоҷикистон]] (ҳоло ДДТТ) ба номи Абуалӣ ибни Сино нахуст чун дотсент ва баъдан ҳамчун профсаюз идома дод. Доир ба паҳлуҳои мухталифи бемориҳои занона пажӯҳиш анҷом додааст. Дар асоси собиқаи бемории тақрибан 15 ҳазор зани ноҳияҳои гуногуни ҷумҳурӣ таъсири вараҷаро ба раванди ҳамл таҳқиқ кардааст. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Адабиёт == * {{ЭМТ|Иоффе-Голубчик|8|муаллиф= }} [[Гурӯҳ:Зодагони соли 1900]] [[Гурӯҳ:Даргузаштагони соли 1947]] etvvdgm72m0k1wh7cqvx4omlc212kmj 1493465 1493452 2026-11-10T11:23:02Z Rabboni Hakimzoda 123692 1493465 wikitext text/x-wiki '''Иоффе-Голубчик''' '''Гитлия Иосифовна''' ([[Соли 1900|1900]], [[Киив|шаҳри Киев]] – [[Соли 1982|1982]], [[Маскав]]) — доктори илмҳои тиб ([[Соли 1946|1946]]), професор ([[Соли 1947|1947]]). Хатмкардаи Институти тиббии шаҳри Киев (1922). Табиб ва сартабиби беморхонаи шаҳри Смоленск ([[Соли 1922|1922]]–[[Соли 1934|1934]]), ассистент ва дотсенти Донишкадаи тиббии шаҳри Смоленск ([[Соли 1935|1935]]–[[Соли 1940|1940]]). [[Соли 1941]] ба Тоҷикистон омада, фаъолияташро то [[соли 1949]] дар кафедраи акушерӣ ва гинекологияи [[Донишгоҳи давлатии тиббии Тоҷикистон|Институти давлатии тиббии Тоҷикистон]] (ҳоло ДДТТ) ба номи Абуалӣ ибни Сино нахуст чун дотсент ва баъдан ҳамчун профсаюз идома дод. Доир ба паҳлуҳои мухталифи бемориҳои занона пажӯҳиш анҷом додааст. Дар асоси собиқаи бемории тақрибан 15 ҳазор зани ноҳияҳои гуногуни ҷумҳурӣ таъсири вараҷаро ба раванди ҳамл таҳқиқ кардааст. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Адабиёт == * {{ЭМТ|Иоффе-Голубчик|8|муаллиф= }} [[Гурӯҳ:Зодагони соли 1900]] [[Гурӯҳ:Даргузаштагони соли 1947]] d94v9fz6ylvz9o9xucvfv6rmg9u4mdn 0 334876 1493448 2026-11-10T10:58:36Z Умар Ганиев 164088 Саҳифаи нав: '''Ғор''' (Laurus nobilis), '''дарахти ғор''', '''даҳмушт''' — [[дарахт]]и ҳамешасабзи субтропикӣ. То 10‒15 м қад мекашад. Сершоху навда, ҳирамшакл. Баргаш чармгун, дарозрӯя (дарозиаш 6‒20 см, бараш 2‒4 см) ё нештаршакл, думчааш кӯтоҳ; бӯйи тунд дорад. Гулаш майда, сафеди якҷинса; м... 1493448 wikitext text/x-wiki '''Ғор''' (Laurus nobilis), '''дарахти ғор''', '''даҳмушт''' — [[дарахт]]и ҳамешасабзи субтропикӣ. То 10‒15 м қад мекашад. Сершоху навда, ҳирамшакл. Баргаш чармгун, дарозрӯя (дарозиаш 6‒20 см, бараш 2‒4 см) ё нештаршакл, думчааш кӯтоҳ; бӯйи тунд дорад. Гулаш майда, сафеди якҷинса; мевааш донакдори сиёҳ. Давраи гулшукуфташ март‒июн, самараш моҳҳои октябр ‒ ноябр пухта мерасад. Ғ. аслан аз мамолики соҳили баҳри Миёназамин аст. Дар Туркия, Юнон, Италия, Фаронса, Испания, Португалия ва Албания, соҳилҳои баҳри Сиёҳи Қафқоз, Озарбойҷон дучор меояд. Аз тухм, қаламча, бехҷаст зиёд мешавад. Ғ. соли якум зуд сабзида, соли дуюм 60‒80 см қад мекашад. Бори аввал дар 4‒6-солагӣ гул мекунад. Дар Боғи ботаникии ш. Душанбе соли 12-уми шинонидан гул кардааст. Ғ. рустании сармобардор ва рӯшноидӯст аст. Тирамоҳ ё зимистон 3‒4 ҳиссаи шоху навдаи Ғ.-ро бурида, дар ҷойи соя мехушконанд ва баргҳояшро ҷудо мекунанд. Таркиби Ғ. аз маводди кимиёии гуногун ‒ танин, равғани эфир (то 1%), катенин (1,5‒2,5%), флавоноидҳо, антосианҳо, моддаҳои даббоғӣ, қатрон иборат аст. Ғ.-ро аз қадим ҳамчун рустании доруӣ истифода мебаранд. Оид ба хусусиятҳои давоии он дар асарҳои Закариёи Розӣ, Абурайҳони Берунӣ ва Абуалии Сино маълумоти ҷолиб дода шудааст. Мас., Сино ҳама қисмҳои Ғ.-ро воситаи гармиовар ва хушксозанда шумурда, бо он иллати шуш, хафақон, заъфияти асаб, фалаҷ, кулинҷ, омосҳои ҷигару сипурз, дарди гӯш, буғумдардро табобат мекард. Равғанашро чун давои иллати ҷигар ва ҷӯшоби пӯстлохашро барои об кардани санги гурда истифода мебурд. Пӯстлох, донак ва равғани Ғ. воситаи қайовар аст. Обзани барги Ғ. ҳангоми бемориҳои пешобдон ва бачадон муфид мебошад. Табибони қадим бо қиёми Ғ. заҳри каждумро безарар мекарданд. Дар тибби халқӣ равғани Ғ. барои муолиҷаи тарбод, фалаҷ ва хоришак, холетсистити музмин, дарди санги гурда истифода мешавад. Бо ҷӯшоби барги он касалии қанд, бемориҳои даҳону дандон, масона ва бачадонро муолиҷа мекунанд. Дар тибби муосир марҳами равғани Ғ. ҷиҳати илоҷи тарбод ба кор бурда мешавад. Барги Ғ.-ро 5‒10 дақ. пеш аз пухтани таом ба хӯрок меандозанд. Дар Юнони Қадим ғолибони мусобиқаҳои варзишӣ, шоирон, қаҳрамононро бо чанбари Ғ. (лавр) сарфароз мекарданд (калимаи «лауреат» аз номи лотинии Ғ., яъне Laurus бармеояд). == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Адабиёт == * {{ЭМТ|Ғор|5|муаллиф=М. Ҳоҷиматов}} 9x4pj35mmhqrqrthvkrhazavppdsbw3 1493449 1493448 2026-11-10T11:00:25Z Умар Ганиев 164088 1493449 wikitext text/x-wiki {{Таксон |image file = Laurus nobilis Laurel tree.jpg |image descr = |regnum = Гиёҳон |parent = Laurus |rang = Гуна |latin = Laurus nobilis |author = [[L.]], 1753 |syn = |range map = |range map caption = |range map width = |range legend = |iucnstatus = |iucn = |wikispecies = Laurus nobilis |grin = 21664 }} '''Ғор''', '''дарахти ғор''', '''даҳмушт''' ({{lang-la|Láurus nóbilis}}) — [[дарахт]]и ҳамешасабзи субтропикӣ. То 10‒15 м қад мекашад. Сершоху навда, ҳирамшакл. Баргаш чармгун, дарозрӯя (дарозиаш 6‒20 см, бараш 2‒4 см) ё нештаршакл, думчааш кӯтоҳ; бӯйи тунд дорад. Гулаш майда, сафеди якҷинса; мевааш донакдори сиёҳ. Давраи гулшукуфташ март‒июн, самараш моҳҳои октябр ‒ ноябр пухта мерасад. Ғ. аслан аз мамолики соҳили баҳри Миёназамин аст. Дар Туркия, Юнон, Италия, Фаронса, Испания, Португалия ва Албания, соҳилҳои баҳри Сиёҳи Қафқоз, Озарбойҷон дучор меояд. Аз тухм, қаламча, бехҷаст зиёд мешавад. Ғ. соли якум зуд сабзида, соли дуюм 60‒80 см қад мекашад. Бори аввал дар 4‒6-солагӣ гул мекунад. Дар Боғи ботаникии ш. Душанбе соли 12-уми шинонидан гул кардааст. Ғ. рустании сармобардор ва рӯшноидӯст аст. Тирамоҳ ё зимистон 3‒4 ҳиссаи шоху навдаи Ғ.-ро бурида, дар ҷойи соя мехушконанд ва баргҳояшро ҷудо мекунанд. Таркиби Ғ. аз маводди кимиёии гуногун ‒ танин, равғани эфир (то 1%), катенин (1,5‒2,5%), флавоноидҳо, антосианҳо, моддаҳои даббоғӣ, қатрон иборат аст. Ғ.-ро аз қадим ҳамчун рустании доруӣ истифода мебаранд. Оид ба хусусиятҳои давоии он дар асарҳои Закариёи Розӣ, Абурайҳони Берунӣ ва Абуалии Сино маълумоти ҷолиб дода шудааст. Мас., Сино ҳама қисмҳои Ғ.-ро воситаи гармиовар ва хушксозанда шумурда, бо он иллати шуш, хафақон, заъфияти асаб, фалаҷ, кулинҷ, омосҳои ҷигару сипурз, дарди гӯш, буғумдардро табобат мекард. Равғанашро чун давои иллати ҷигар ва ҷӯшоби пӯстлохашро барои об кардани санги гурда истифода мебурд. Пӯстлох, донак ва равғани Ғ. воситаи қайовар аст. Обзани барги Ғ. ҳангоми бемориҳои пешобдон ва бачадон муфид мебошад. Табибони қадим бо қиёми Ғ. заҳри каждумро безарар мекарданд. Дар тибби халқӣ равғани Ғ. барои муолиҷаи тарбод, фалаҷ ва хоришак, холетсистити музмин, дарди санги гурда истифода мешавад. Бо ҷӯшоби барги он касалии қанд, бемориҳои даҳону дандон, масона ва бачадонро муолиҷа мекунанд. Дар тибби муосир марҳами равғани Ғ. ҷиҳати илоҷи тарбод ба кор бурда мешавад. Барги Ғ.-ро 5‒10 дақ. пеш аз пухтани таом ба хӯрок меандозанд. Дар Юнони Қадим ғолибони мусобиқаҳои варзишӣ, шоирон, қаҳрамононро бо чанбари Ғ. (лавр) сарфароз мекарданд (калимаи «лауреат» аз номи лотинии Ғ., яъне Laurus бармеояд). == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Адабиёт == * {{ЭМТ|Ғор|5|муаллиф=М. Ҳоҷиматов}} ei4ma9k0nvft7hw2xn3umyodgg6f5qo 1493451 1493449 2026-11-10T11:02:50Z Умар Ганиев 164088 1493451 wikitext text/x-wiki {{Таксон |image file = Laurus nobilis Laurel tree.jpg |image descr = |regnum = Гиёҳон |parent = Laurus |rang = Гуна |latin = Laurus nobilis |author = [[L.]], 1753 |syn = |range map = |range map caption = |range map width = |range legend = |iucnstatus = |iucn = |wikispecies = Laurus nobilis |grin = 21664 }} '''Ғор''', '''дарахти ғор''', '''даҳмушт''' ({{lang-la|Láurus nóbilis}}) — [[дарахт]]и ҳамешасабзи субтропикӣ. == Тавсифоти гиёҳшинохтӣ == То 10‒15 м қад мекашад. Сершоху навда, ҳирамшакл. Баргаш чармгун, дарозрӯя (дарозиаш 6‒20 см, бараш 2‒4 см) ё нештаршакл, думчааш кӯтоҳ; бӯйи тунд дорад. Гулаш майда, сафеди якҷинса; мевааш донакдори сиёҳ. Давраи гулшукуфташ март‒июн, самараш моҳҳои октябр ‒ ноябр пухта мерасад. Ғор аслан аз мамолики соҳили баҳри Миёназамин аст. Дар Туркия, Юнон, Италия, Фаронса, Испания, Португалия ва Албания, соҳилҳои баҳри Сиёҳи Қафқоз, Озарбойҷон дучор меояд. Аз тухм, қаламча, бехҷаст зиёд мешавад. Ғор соли якум зуд сабзида, соли дуюм 60‒80 см қад мекашад. Бори аввал дар 4‒6-солагӣ гул мекунад. Дар Боғи ботаникии ш. Душанбе соли 12-уми шинонидан гул кардааст. Ғор рустании сармобардор ва рӯшноидӯст аст. Тирамоҳ ё зимистон 3‒4 ҳиссаи шоху навдаи ғорро бурида, дар ҷойи соя мехушконанд ва баргҳояшро ҷудо мекунанд. Таркиби ғор аз маводди кимиёии гуногун ‒ танин, равғани эфир (то 1%), катенин (1,5‒2,5%), флавоноидҳо, антосианҳо, моддаҳои даббоғӣ, қатрон иборат аст. == Корбурдуи доруӣ == Ғорро аз қадим ҳамчун рустании доруӣ истифода мебаранд. Оид ба хусусиятҳои давоии он дар асарҳои Закариёи Розӣ, Абурайҳони Берунӣ ва Абуалии Сино маълумоти ҷолиб дода шудааст. Мас., Сино ҳама қисмҳои ғорро воситаи гармиовар ва хушксозанда шумурда, бо он иллати шуш, хафақон, заъфияти асаб, фалаҷ, кулинҷ, омосҳои ҷигару сипурз, дарди гӯш, буғумдардро табобат мекард. Равғанашро чун давои иллати ҷигар ва ҷӯшоби пӯстлохашро барои об кардани санги гурда истифода мебурд. Пӯстлох, донак ва равғани ғор воситаи қайовар аст. Обзани барги ғор ҳангоми бемориҳои пешобдон ва бачадон муфид мебошад. Табибони қадим бо қиёми ғор заҳри каждумро безарар мекарданд. Дар тибби халқӣ равғани ғор барои муолиҷаи тарбод, фалаҷ ва хоришак, холетсистити музмин, дарди санги гурда истифода мешавад. Бо ҷӯшоби барги он касалии қанд, бемориҳои даҳону дандон, масона ва бачадонро муолиҷа мекунанд. Дар тибби муосир марҳами равғани ғор ҷиҳати илоҷи тарбод ба кор бурда мешавад. Барги ғорро 5‒10 дақ. пеш аз пухтани таом ба хӯрок меандозанд. Дар Юнони Қадим ғолибони мусобиқаҳои варзишӣ, шоирон, қаҳрамононро бо чанбари ғор (лавр) сарфароз мекарданд (калимаи «лауреат» аз номи лотинии ғор, яъне Laurus бармеояд). == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Адабиёт == * {{ЭМТ|Ғор|5|муаллиф=М. Ҳоҷиматов}} rw2qdyvchda62uqzsgszsijo7m4ff0d 1493453 1493451 2026-11-10T11:03:58Z Умар Ганиев 164088 /* Тавсифоти гиёҳшинохтӣ */ 1493453 wikitext text/x-wiki {{Таксон |image file = Laurus nobilis Laurel tree.jpg |image descr = |regnum = Гиёҳон |parent = Laurus |rang = Гуна |latin = Laurus nobilis |author = [[L.]], 1753 |syn = |range map = |range map caption = |range map width = |range legend = |iucnstatus = |iucn = |wikispecies = Laurus nobilis |grin = 21664 }} '''Ғор''', '''дарахти ғор''', '''даҳмушт''' ({{lang-la|Láurus nóbilis}}) — [[дарахт]]и ҳамешасабзи субтропикӣ. == Тавсифоти гиёҳшинохтӣ == То 10‒15 м қад мекашад. Сершоху навда, ҳирамшакл. Баргаш чармгун, дарозрӯя (дарозиаш 6‒20 см, бараш 2‒4 см) ё нештаршакл, думчааш кӯтоҳ; бӯйи тунд дорад. Гулаш майда, сафеди якҷинса; мевааш донакдори сиёҳ. Давраи гулшукуфташ март‒июн, самараш моҳҳои октябр ‒ ноябр пухта мерасад. == Паҳншавӣ == Ғор аслан аз мамолики соҳили баҳри Миёназамин аст. Дар Туркия, Юнон, Италия, Фаронса, Испания, Португалия ва Албания, соҳилҳои баҳри Сиёҳи Қафқоз, Озарбойҷон дучор меояд. Аз тухм, қаламча, бехҷаст зиёд мешавад. Ғор соли якум зуд сабзида, соли дуюм 60‒80 см қад мекашад. Бори аввал дар 4‒6-солагӣ гул мекунад. Дар Боғи ботаникии ш. Душанбе соли 12-уми шинонидан гул кардааст. Ғор рустании сармобардор ва рӯшноидӯст аст. Тирамоҳ ё зимистон 3‒4 ҳиссаи шоху навдаи ғорро бурида, дар ҷойи соя мехушконанд ва баргҳояшро ҷудо мекунанд. Таркиби ғор аз маводди кимиёии гуногун ‒ танин, равғани эфир (то 1%), катенин (1,5‒2,5%), флавоноидҳо, антосианҳо, моддаҳои даббоғӣ, қатрон иборат аст. == Корбурдуи доруӣ == Ғорро аз қадим ҳамчун рустании доруӣ истифода мебаранд. Оид ба хусусиятҳои давоии он дар асарҳои Закариёи Розӣ, Абурайҳони Берунӣ ва Абуалии Сино маълумоти ҷолиб дода шудааст. Мас., Сино ҳама қисмҳои ғорро воситаи гармиовар ва хушксозанда шумурда, бо он иллати шуш, хафақон, заъфияти асаб, фалаҷ, кулинҷ, омосҳои ҷигару сипурз, дарди гӯш, буғумдардро табобат мекард. Равғанашро чун давои иллати ҷигар ва ҷӯшоби пӯстлохашро барои об кардани санги гурда истифода мебурд. Пӯстлох, донак ва равғани ғор воситаи қайовар аст. Обзани барги ғор ҳангоми бемориҳои пешобдон ва бачадон муфид мебошад. Табибони қадим бо қиёми ғор заҳри каждумро безарар мекарданд. Дар тибби халқӣ равғани ғор барои муолиҷаи тарбод, фалаҷ ва хоришак, холетсистити музмин, дарди санги гурда истифода мешавад. Бо ҷӯшоби барги он касалии қанд, бемориҳои даҳону дандон, масона ва бачадонро муолиҷа мекунанд. Дар тибби муосир марҳами равғани ғор ҷиҳати илоҷи тарбод ба кор бурда мешавад. Барги ғорро 5‒10 дақ. пеш аз пухтани таом ба хӯрок меандозанд. Дар Юнони Қадим ғолибони мусобиқаҳои варзишӣ, шоирон, қаҳрамононро бо чанбари ғор (лавр) сарфароз мекарданд (калимаи «лауреат» аз номи лотинии ғор, яъне Laurus бармеояд). == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Адабиёт == * {{ЭМТ|Ғор|5|муаллиф=М. Ҳоҷиматов}} 9vq7men029v2s9lqqsysct3m7bbgmuj 1493454 1493453 2026-11-10T11:04:23Z Умар Ганиев 164088 1493454 wikitext text/x-wiki {{Таксон |image file = Laurus nobilis Laurel tree.jpg |image descr = |regnum = Гиёҳон |parent = Laurus |rang = Гуна |latin = Laurus nobilis |author = [[L.]], 1753 |syn = |range map = |range map caption = |range map width = |range legend = |iucnstatus = |iucn = |wikispecies = Laurus nobilis |grin = 21664 }} '''Ғор''', '''дарахти ғор''', '''даҳмушт''' ({{lang-la|Láurus nóbilis}}) — [[дарахт]]и [[Рустаниҳои ҳамешасабз|ҳамешасабзи]] субтропикӣ. == Тавсифоти гиёҳшинохтӣ == То 10‒15 м қад мекашад. Сершоху навда, ҳирамшакл. Баргаш чармгун, дарозрӯя (дарозиаш 6‒20 см, бараш 2‒4 см) ё нештаршакл, думчааш кӯтоҳ; бӯйи тунд дорад. Гулаш майда, сафеди якҷинса; мевааш донакдори сиёҳ. Давраи гулшукуфташ март‒июн, самараш моҳҳои октябр ‒ ноябр пухта мерасад. == Паҳншавӣ == Ғор аслан аз мамолики соҳили баҳри Миёназамин аст. Дар Туркия, Юнон, Италия, Фаронса, Испания, Португалия ва Албания, соҳилҳои баҳри Сиёҳи Қафқоз, Озарбойҷон дучор меояд. Аз тухм, қаламча, бехҷаст зиёд мешавад. Ғор соли якум зуд сабзида, соли дуюм 60‒80 см қад мекашад. Бори аввал дар 4‒6-солагӣ гул мекунад. Дар Боғи ботаникии ш. Душанбе соли 12-уми шинонидан гул кардааст. Ғор рустании сармобардор ва рӯшноидӯст аст. Тирамоҳ ё зимистон 3‒4 ҳиссаи шоху навдаи ғорро бурида, дар ҷойи соя мехушконанд ва баргҳояшро ҷудо мекунанд. Таркиби ғор аз маводди кимиёии гуногун ‒ танин, равғани эфир (то 1%), катенин (1,5‒2,5%), флавоноидҳо, антосианҳо, моддаҳои даббоғӣ, қатрон иборат аст. == Корбурдуи доруӣ == Ғорро аз қадим ҳамчун рустании доруӣ истифода мебаранд. Оид ба хусусиятҳои давоии он дар асарҳои Закариёи Розӣ, Абурайҳони Берунӣ ва Абуалии Сино маълумоти ҷолиб дода шудааст. Мас., Сино ҳама қисмҳои ғорро воситаи гармиовар ва хушксозанда шумурда, бо он иллати шуш, хафақон, заъфияти асаб, фалаҷ, кулинҷ, омосҳои ҷигару сипурз, дарди гӯш, буғумдардро табобат мекард. Равғанашро чун давои иллати ҷигар ва ҷӯшоби пӯстлохашро барои об кардани санги гурда истифода мебурд. Пӯстлох, донак ва равғани ғор воситаи қайовар аст. Обзани барги ғор ҳангоми бемориҳои пешобдон ва бачадон муфид мебошад. Табибони қадим бо қиёми ғор заҳри каждумро безарар мекарданд. Дар тибби халқӣ равғани ғор барои муолиҷаи тарбод, фалаҷ ва хоришак, холетсистити музмин, дарди санги гурда истифода мешавад. Бо ҷӯшоби барги он касалии қанд, бемориҳои даҳону дандон, масона ва бачадонро муолиҷа мекунанд. Дар тибби муосир марҳами равғани ғор ҷиҳати илоҷи тарбод ба кор бурда мешавад. Барги ғорро 5‒10 дақ. пеш аз пухтани таом ба хӯрок меандозанд. Дар Юнони Қадим ғолибони мусобиқаҳои варзишӣ, шоирон, қаҳрамононро бо чанбари ғор (лавр) сарфароз мекарданд (калимаи «лауреат» аз номи лотинии ғор, яъне Laurus бармеояд). == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Адабиёт == * {{ЭМТ|Ғор|5|муаллиф=М. Ҳоҷиматов}} tikzv318usf76tk9o5bfi83qh83pbnx 0 334877 1493455 2026-11-10T11:05:13Z Умар Ганиев 164088 Тағйири масир ба [[Дарахти ғор]] 1493455 wikitext text/x-wiki #равона [[Дарахти ғор]] 8edzv2nj5vw0pa1hwp99efl7ijc3gaw 0 334878 1493458 2026-11-10T11:10:31Z Умар Ганиев 164088 Тағйири масир ба [[Ғорчашма]] 1493458 wikitext text/x-wiki #равона [[Ғорчашма]] ld1v5ok7a4yqegpaa2z3e0otk4s3ymw 0 334879 1493461 2026-11-10T11:15:27Z Rabboni Hakimzoda 123692 Саҳифаи нав: '''Ипекакуана''' ({{lang-la|Carapichea ipecacuanha}}''Carapichea ipecacuanha'') — [[Нимбутта|нимбуттаест]] аз оилаи [[Гиёҳ|рӯстаниҳо]]. == Тавсифи биологӣ == Пояаш 15–40 (гоҳо то 60) см, чорқирра, баргаш байзашкл ё дарозрӯя. Гулаш сафед, найчашакл, хӯшагулаш нимкурашакл. Самараш хурди сердила. Нам... 1493461 wikitext text/x-wiki '''Ипекакуана''' ({{lang-la|Carapichea ipecacuanha}}''Carapichea ipecacuanha'') — [[Нимбутта|нимбуттаест]] аз оилаи [[Гиёҳ|рӯстаниҳо]]. == Тавсифи биологӣ == Пояаш 15–40 (гоҳо то 60) см, чорқирра, баргаш байзашкл ё дарозрӯя. Гулаш сафед, найчашакл, хӯшагулаш нимкурашакл. Самараш хурди сердила. Намудҳои худрӯи он дар ҷангалҳои Бразилия вомехӯранд. Онро чун рустании шифобахш дар минтақаҳои тропикии Осиё парвариш мекунанд. Решаи Ипекакуана (бахусус, пӯстлохи он) алкалоидҳои эмитен ва сефаэлин дорад. Ипекакуана давои балғамрон, қайовар ва амёбакуш буда, дар тиб ба шакли қиём, нақеъ ва шира истифода мешавад. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Адабиёт == * {{ЭМТ|Ипекакуана|8|муаллиф= }} {{ПБ}} [[Гурӯҳ:Рустаниҳо аз рӯи алифбо]] [[Гурӯҳ:Гиёҳҳои доруӣ]] j4zoyyqdxc6p21mw84y2371rdicq6m4 1493462 1493461 2026-11-10T11:18:47Z Rabboni Hakimzoda 123692 1493462 wikitext text/x-wiki {{Таксон | regnum = Растения | image file = Cephaelis acuminata5.jpg | image descr = | parent = Carapichea | rang = Вид | latin = Carapichea ipecacuanha | author = <br>([[Brot.]]) [[L.Andersson]], 2002 | syn = [[#Синонимы|См. текст]] | children name = | children = | range map = | range map caption = | range map width = | range legend = | wikispecies = | grin = 102972 }} '''Ипекакуана''' ({{lang-la|Carapichea ipecacuanha}}''Carapichea ipecacuanha'') — [[Нимбутта|нимбуттаест]] аз оилаи [[Гиёҳ|рӯстаниҳо]]. == Тавсифи биологӣ == Пояаш 15–40 (гоҳо то 60) см, чорқирра, баргаш байзашкл ё дарозрӯя. Гулаш сафед, найчашакл, хӯшагулаш нимкурашакл. Самараш хурди сердила. Намудҳои худрӯи он дар ҷангалҳои Бразилия вомехӯранд. Онро чун рустании шифобахш дар минтақаҳои тропикии Осиё парвариш мекунанд. Решаи Ипекакуана (бахусус, пӯстлохи он) алкалоидҳои эмитен ва сефаэлин дорад. Ипекакуана давои балғамрон, қайовар ва амёбакуш буда, дар тиб ба шакли қиём, нақеъ ва шира истифода мешавад. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Адабиёт == * {{ЭМТ|Ипекакуана|8|муаллиф= }} {{ПБ}} [[Гурӯҳ:Рустаниҳо аз рӯи алифбо]] [[Гурӯҳ:Гиёҳҳои доруӣ]] 9cprpeyxp5iecsudpt0yazrev9w30h6 1493463 1493462 2026-11-10T11:20:24Z Rabboni Hakimzoda 123692 1493463 wikitext text/x-wiki {{Таксон | regnum = Растения | image file = Cephaelis acuminata5.jpg | image descr = | parent = Carapichea | rang = Вид | latin = Carapichea ipecacuanha | author = <br>([[Brot.]]) [[L.Andersson]], 2002 | syn = [[#Синонимы|См. текст]] | children name = | children = | range map = | range map caption = | range map width = | range legend = | wikispecies = | grin = 102972 }} '''Ипекакуана''' ({{lang-la|Carapichea ipecacuanha}}) — [[Нимбутта|нимбуттаест]] аз оилаи [[Гиёҳ|рӯстаниҳо]]. == Тавсифи биологӣ == Пояаш 15–40 (гоҳо то 60) см, чорқирра, баргаш байзашкл ё дарозрӯя. Гулаш сафед, найчашакл, хӯшагулаш нимкурашакл. Самараш хурди сердила. Намудҳои худрӯи он дар ҷангалҳои Бразилия вомехӯранд. Онро чун рустании шифобахш дар минтақаҳои тропикии Осиё парвариш мекунанд. Решаи Ипекакуана (бахусус, пӯстлохи он) алкалоидҳои эмитен ва сефаэлин дорад. Ипекакуана давои балғамрон, қайовар ва амёбакуш буда, дар тиб ба шакли қиём, нақеъ ва шира истифода мешавад. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Адабиёт == * {{ЭМТ|Ипекакуана|8|муаллиф= }} {{ПБ}} [[Гурӯҳ:Рустаниҳо аз рӯи алифбо]] [[Гурӯҳ:Гиёҳҳои доруӣ]] m21ponzeipnflzho6whyj730f0gnu5w 0 334880 1493468 2026-11-10T11:38:40Z Rabboni Hakimzoda 123692 Саҳифаи нав: '''Ипостас''' ({{lang-grc|ὑπό-στᾰσις, ὑπό-στᾰσεως}} – зерин; асос, ҷавҳар, ҳастӣ, моҳият, воқеият, шахсият, ваҷҳ, уқнум), истилоҳи илоҳиётшиносии насронӣ, ки барои ишора ба яке аз се шахси сегонаи Худо: Падар, Писар ва Рӯҳулқудс истифода мешавад. == Таърих == Иностас ҳам... 1493468 wikitext text/x-wiki '''Ипостас''' ({{lang-grc|ὑπό-στᾰσις, ὑπό-στᾰσεως}} – зерин; асос, ҷавҳар, ҳастӣ, моҳият, воқеият, шахсият, ваҷҳ, уқнум), истилоҳи илоҳиётшиносии насронӣ, ки барои ишора ба яке аз се шахси сегонаи Худо: Падар, Писар ва Рӯҳулқудс истифода мешавад. == Таърих == Иностас ҳамчун истилоҳи фалсафии Юнони Қадим аввалин бор аз тарафи Посидоний (139–50 то мелод) ба маънои «ҳастии ҳақиқии ягона» ворид карда шуд. Дар анъанаи машшоия Иностас муродифи «мавҷуди аввал» аст, ки дар китоби «Мақулот»-и Арасту омадааст. Иностас дар таълимоти фалсафии Флутин (Плутин) ба таври васеъ истифода шудааст ва моҳияти чизе ё бахше аз онро ифода мекард (на шахсиятро). Масалан, яке аз рисолаҳои Флутин «Дар бораи се ипостаси азалӣ» ном дошт (дар таълимоти навафлотуниён: Неъмат, Хирад ва Рӯҳ). Дар тӯли таърих моҳияти Иностас борҳо тағйир ёфта, дар таълимоти динии равияҳои гуногуни насронӣ ба таври мухталиф шарҳ дода шудааст. Истифодаи мафҳуми Иностас нахустин бор дар асри 4 дар илоҳиётшиносии масеҳӣ ба назар расидааст. То замони Каппадокияҳои Бузург дар забони илоҳиётшиносии насронӣ мафҳуми Иностас ба маънии «моҳият» истифода мешуд ва чизеро дар назар дошт, ки на дар ягон чиз мавҷуд аст, балки («худ ба худ») ҳастии мустақил дошт. Флутин нахустин бор мафҳуми се Иностас (Воҳид, Ақл ва Нафс)-ро ба илоҳиётшиносӣ рабт дода, муносибати мутақобилаи онҳоро муайян кард. Ба андешаи Порфирий, Худо яккаву ягона аст, вале моҳияти Ӯ дар се Иностас баён мегардад: дар Зоти Худо (ҳамчун неъмату баракати бузург ва манбаи тамоми ҳастӣ), дар Хирад (ҳамчун Офаридгори олам) ва дар Рӯҳ (ҳамчун зиндакунанда ва равшанибахшандаи ҳастӣ). == Дар шарқ == Дар илоҳиётшиносии Шарқ аз асри 3 (Ориген) инҷониб мафҳуми Иностас ба маъноҳои гуногун истифода мешавад. Он бо мафҳуми «Воҳиди сегона» гоҳе маънои «Тафовути се Ваҷҳ» ва гоҳе моҳияти ягонаи онҳоро ифода мекунад. Дар баҳсҳои атрофи «таслис» («сегонагӣ») Василийи Бузург тавассути фарқгузории қатъӣ байни мафҳумҳои «ипостас» ва «моҳият» аввалин шуда кӯшиш кард, ки ифроти арианчгароӣ ва савелиангароиро бартараф кунад. Дар формулаи «як моҳият – се ваҷҳ» мафҳуми Иностас (ваҷҳ) «мавҷуди ҳақиқӣ», «хусусияти фарқкунанда»-и се Ваҷҳ дар «моҳият» ё «табиат» (ҷузъӣ – куллӣ)-и ягонаи илоҳӣ фаҳмида мешавад. Ниҳоят, Иностас ифодакунандаи маънои «мавҷуди мушаххас» шуд. Аз назари илоҳиётшинос Григорий, Иностас ҳамчун «шакли вуҷуд» баробар ба «ваҷҳ» аст, ки бо мафҳуми Падарҳои Калисои Ғарбӣ (persona) наздик буда, аломатҳои Иностаси се «Ваҷҳ» маънии «падарӣ», «писарӣ» ва «судур»-ро дорад. Дар исошиносии (христология)-и Леонтийи Византиягӣ, Леонтийи Иерусалимӣ ва Максими Омурзишхоҳ ба ин мафҳум ҷойгоҳи махсус додаанд. Дертар дар илоҳиётшиносии схоластҳо (Росселин, Абеляр) тамоюли номиналистӣ (консептуалӣ) ба он оварда расонд, ки таълимот дар бораи се Иностас шакли «сехудоӣ» («тритеизм»)-ро гирифт. Алайҳи ин ҷараён каппадокияҳо сахт мубориза мебаранд. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Адабиёт == * {{ЭМТ|Иностас|8|муаллиф= }} {{ПБ}} [[Гурӯҳ:Илоҳиётшиносӣ]] cvvtq96xab46uk35h5tu6oaya5gddmy 1493469 1493468 2026-11-10T11:40:36Z Rabboni Hakimzoda 123692 1493469 wikitext text/x-wiki '''Ипостас''' ({{lang-grc|ὑπό-στᾰσις, ὑπό-στᾰσεως}} – зерин; асос, ҷавҳар, ҳастӣ, моҳият, воқеият, шахсият, ваҷҳ, уқнум), истилоҳи [[Илоҳиётшинос|илоҳиётшиносии]] [[Масеҳият|насронӣ]], ки барои ишора ба яке аз се шахси сегонаи Худо: Падар, Писар ва Рӯҳулқудс истифода мешавад. == Таърих == Иностас ҳамчун истилоҳи фалсафии Юнони Қадим аввалин бор аз тарафи Посидоний (139–50 то мелод) ба маънои «ҳастии ҳақиқии ягона» ворид карда шуд. Дар анъанаи машшоия Иностас муродифи «мавҷуди аввал» аст, ки дар китоби «Мақулот»-и Арасту омадааст. Иностас дар таълимоти фалсафии Флутин (Плутин) ба таври васеъ истифода шудааст ва моҳияти чизе ё бахше аз онро ифода мекард (на шахсиятро). Масалан, яке аз рисолаҳои Флутин «Дар бораи се ипостаси азалӣ» ном дошт (дар таълимоти навафлотуниён: Неъмат, Хирад ва Рӯҳ). Дар тӯли таърих моҳияти Иностас борҳо тағйир ёфта, дар таълимоти динии равияҳои гуногуни насронӣ ба таври мухталиф шарҳ дода шудааст. Истифодаи мафҳуми Иностас нахустин бор дар асри 4 дар илоҳиётшиносии масеҳӣ ба назар расидааст. То замони Каппадокияҳои Бузург дар забони илоҳиётшиносии насронӣ мафҳуми Иностас ба маънии «моҳият» истифода мешуд ва чизеро дар назар дошт, ки на дар ягон чиз мавҷуд аст, балки («худ ба худ») ҳастии мустақил дошт. Флутин нахустин бор мафҳуми се Иностас (Воҳид, Ақл ва Нафс)-ро ба илоҳиётшиносӣ рабт дода, муносибати мутақобилаи онҳоро муайян кард. Ба андешаи Порфирий, Худо яккаву ягона аст, вале моҳияти Ӯ дар се Иностас баён мегардад: дар Зоти Худо (ҳамчун неъмату баракати бузург ва манбаи тамоми ҳастӣ), дар Хирад (ҳамчун Офаридгори олам) ва дар Рӯҳ (ҳамчун зиндакунанда ва равшанибахшандаи ҳастӣ). == Дар шарқ == Дар илоҳиётшиносии Шарқ аз асри 3 (Ориген) инҷониб мафҳуми Иностас ба маъноҳои гуногун истифода мешавад. Он бо мафҳуми «Воҳиди сегона» гоҳе маънои «Тафовути се Ваҷҳ» ва гоҳе моҳияти ягонаи онҳоро ифода мекунад. Дар баҳсҳои атрофи «таслис» («сегонагӣ») Василийи Бузург тавассути фарқгузории қатъӣ байни мафҳумҳои «ипостас» ва «моҳият» аввалин шуда кӯшиш кард, ки ифроти арианчгароӣ ва савелиангароиро бартараф кунад. Дар формулаи «як моҳият – се ваҷҳ» мафҳуми Иностас (ваҷҳ) «мавҷуди ҳақиқӣ», «хусусияти фарқкунанда»-и се Ваҷҳ дар «моҳият» ё «табиат» (ҷузъӣ – куллӣ)-и ягонаи илоҳӣ фаҳмида мешавад. Ниҳоят, Иностас ифодакунандаи маънои «мавҷуди мушаххас» шуд. Аз назари илоҳиётшинос Григорий, Иностас ҳамчун «шакли вуҷуд» баробар ба «ваҷҳ» аст, ки бо мафҳуми Падарҳои Калисои Ғарбӣ (persona) наздик буда, аломатҳои Иностаси се «Ваҷҳ» маънии «падарӣ», «писарӣ» ва «судур»-ро дорад. Дар исошиносии (христология)-и Леонтийи Византиягӣ, Леонтийи Иерусалимӣ ва Максими Омурзишхоҳ ба ин мафҳум ҷойгоҳи махсус додаанд. Дертар дар илоҳиётшиносии схоластҳо (Росселин, Абеляр) тамоюли номиналистӣ (консептуалӣ) ба он оварда расонд, ки таълимот дар бораи се Иностас шакли «сехудоӣ» («тритеизм»)-ро гирифт. Алайҳи ин ҷараён каппадокияҳо сахт мубориза мебаранд. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Адабиёт == * {{ЭМТ|Иностас|8|муаллиф= }} {{ПБ}} [[Гурӯҳ:Илоҳиётшиносӣ]] 8wqdpkeja72x3qpmy2ew3mliufuaq8j