ሕክምና

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="tig">
  <siteinfo>
    <sitename>ዊኪፒድያ</sitename>
    <dbname>tigwiki</dbname>
    <base>https://tig.wikipedia.org/wiki/%E1%8A%A0%E1%8C%8D%E1%8B%B3_%E1%8C%88%E1%8C%BD</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.24</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">ሜድያ</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">ፍንቱይ</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">ህድግ</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">መትነፈዓይ</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">ህድግ መትነፈዓይ</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">ዊኪፒድያ</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">ህድግ ዊኪፒድያ</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">ፋይል</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">ህድግ ፋይል</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">ሜድያዊኪ</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">ህድግ ሜድያዊኪ</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">ሞደል</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">ህድግ ሞደል</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">ሰዳየት</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">ህድግ ሰዳየት</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">ከረርም</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">ህድግ ከረርም</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Module</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Module talk</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>ሕክምና</title>
    <ns>0</ns>
    <id>104</id>
    <revision>
      <id>9831</id>
      <parentid>9752</parentid>
      <timestamp>2026-10-25T11:26:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hdad Tigre</username>
        <id>1837</id>
      </contributor>
      <comment>/* */ ሐዳስ ገጽ እብ ሕማም ኤች ኣይ ቪ/ኤይድስ</comment>
      <origin>9831</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="545" sha1="r3656rkkj40iabs2vvulcaj6zqhp3ca" xml:space="preserve">* [[ስካብ ወግዝፍ ከርሸት]]
* [[መንፈዐት ሐበት-አሰውዳ]]&lt;br&gt;
* [[ወለፍ ስጃር ወትንባክ]]&lt;br&gt;
* [[ምን ቡን አክል አዪ እግል ትስቴ ብከ]]&lt;br&gt;
* [[ሐሺሽ እት ሸባብ ወደውለት ለልአጀርየ መደረት]]&lt;br&gt;
* [[ሐሊብ እንሰ]]
* [[ቀርፈ]]
* [[ናይ ሽዑር ዐቅል]]
* [[እከለት]]
* [[ነፈር ፍቱይ]]
* [[ፈርሀት]]
* [[ሐዝ_ሞጃይ_(_Brucellosis)| ሐዝ ሞጃይ (Brucellosis)]]
* [[ሕማም ኤች ኣይ ቪ/ኤይድስ]]</text>
      <sha1>r3656rkkj40iabs2vvulcaj6zqhp3ca</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ብለዕ ወስታይ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>172</id>
    <revision>
      <id>9793</id>
      <parentid>9728</parentid>
      <timestamp>2026-10-24T15:43:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hdad Tigre</username>
        <id>1837</id>
      </contributor>
      <comment>/* ብለዕ ወስታይ */ ውሳከት ሐዳስ ገጽ ሺሮ</comment>
      <origin>9793</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="332" sha1="qujq0df8yo6yp8b6lbd4q6k99vbd7py" xml:space="preserve">== ብለዕ ወስታይ ==

* [[መንፈዐት ሐበት-አሰውዳ]]&lt;br&gt;
* [[ምን ቡን አክል አዪ እግል ትስቴ ብከ]]&lt;br&gt;
* [[ሐሊብ እንሰ]]
* [[ቀርፈ]]
* [[እከለት]]
* [[ቡን]]
* [[እንጄረ]]
* [[ጂር]]
* [[ዐዳይ]]
* [[ዘቢብ]]
* [[ዘይቱን]]
* [[ሕመር]]
* [[ሺሮ]]</text>
      <sha1>qujq0df8yo6yp8b6lbd4q6k99vbd7py</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9803</id>
      <parentid>9793</parentid>
      <timestamp>2026-10-24T20:48:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hdad Tigre</username>
        <id>1837</id>
      </contributor>
      <comment>/* ብለዕ ወስታይ */ ውሳከት ሐዳስ ገጽ እብ ዕጨይ በለስ</comment>
      <origin>9803</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="348" sha1="2rtjek8pm94i6zilk3vxzhm7rnqb4rm" xml:space="preserve">== ብለዕ ወስታይ ==

* [[መንፈዐት ሐበት-አሰውዳ]]&lt;br&gt;
* [[ምን ቡን አክል አዪ እግል ትስቴ ብከ]]&lt;br&gt;
* [[ሐሊብ እንሰ]]
* [[ቀርፈ]]
* [[እከለት]]
* [[ቡን]]
* [[እንጄረ]]
* [[ጂር]]
* [[ዐዳይ]]
* [[ዘቢብ]]
* [[ዘይቱን]]
* [[ሕመር]]
* [[ሺሮ]]
* [[በለስ]]</text>
      <sha1>2rtjek8pm94i6zilk3vxzhm7rnqb4rm</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9829</id>
      <parentid>9803</parentid>
      <timestamp>2026-10-25T11:22:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hdad Tigre</username>
        <id>1837</id>
      </contributor>
      <comment>/* ብለዕ ወስታይ */ ውሳከት ሐዳስ ገጽ ፍቀዲት ሻሂ</comment>
      <origin>9829</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="372" sha1="ayp45kaet3sktdq27g0xu4by3lokmjl" xml:space="preserve">== ብለዕ ወስታይ ==

* [[መንፈዐት ሐበት-አሰውዳ]]&lt;br&gt;
* [[ምን ቡን አክል አዪ እግል ትስቴ ብከ]]&lt;br&gt;
* [[ሐሊብ እንሰ]]
* [[ቀርፈ]]
* [[እከለት]]
* [[ቡን]]
* [[እንጄረ]]
* [[ጂር]]
* [[ዐዳይ]]
* [[ዘቢብ]]
* [[ዘይቱን]]
* [[ሕመር]]
* [[ሺሮ]]
* [[በለስ]]
* ፍቀዲት ሻሂ]]</text>
      <sha1>ayp45kaet3sktdq27g0xu4by3lokmjl</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9830</id>
      <parentid>9829</parentid>
      <timestamp>2026-10-25T11:23:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hdad Tigre</username>
        <id>1837</id>
      </contributor>
      <comment>/* ብለዕ ወስታይ */ ንኢሽ አስነዮት</comment>
      <origin>9830</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="374" sha1="gl8izenxdm54f4bqmj20y78unwr5dp9" xml:space="preserve">== ብለዕ ወስታይ ==

* [[መንፈዐት ሐበት-አሰውዳ]]&lt;br&gt;
* [[ምን ቡን አክል አዪ እግል ትስቴ ብከ]]&lt;br&gt;
* [[ሐሊብ እንሰ]]
* [[ቀርፈ]]
* [[እከለት]]
* [[ቡን]]
* [[እንጄረ]]
* [[ጂር]]
* [[ዐዳይ]]
* [[ዘቢብ]]
* [[ዘይቱን]]
* [[ሕመር]]
* [[ሺሮ]]
* [[በለስ]]
* [[ፍቀዲት ሻሂ]]</text>
      <sha1>gl8izenxdm54f4bqmj20y78unwr5dp9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ኣሳር ወ ስያሐት</title>
    <ns>0</ns>
    <id>275</id>
    <revision>
      <id>9834</id>
      <parentid>9748</parentid>
      <timestamp>2026-10-25T11:45:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hdad Tigre</username>
        <id>1837</id>
      </contributor>
      <comment>/* */ ውሳከት ሐዳስ ገጽ መታሕፍ ወምጅተመዕ</comment>
      <origin>9834</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1185" sha1="od0xns8nmcw5zjeu51v3lsv08ymkgnu" xml:space="preserve">&lt;div class=&quot;center&quot;&gt;
&lt;big&gt;'''ኣሳር ወስያሐት'''&lt;/big&gt;
&lt;/div&gt;
{| style=&quot;margin:auto;&quot;
|-
| [[ፋይል:ቆሓይቶ 1.png|frameless|100px]] || [[ፋይል:ስርዐት ኣሳር ክቱብ ቅዱም እት ኤረትርየ 1.png|frameless|100px]] ||[[ፋይል:ጋሽ-በርከ 3.png|frameless|100px]] || [[ፋይል:አቅሊም ቅብለት በሐር ቀየሕ.jpg|frameless|100px]] || [[ፋይል:ዓዳት1.png|frameless|100px]]
|-
|[[ፋይል:Red Sea (8527947681).jpg|frameless|100px]] || [[ፋይል:ኩናማ.png|frameless|100px]] ||[[ፋይል:መስጅድ አልስሓበ.png|frameless|100px]] ||[[ፋይል:Keren - 2008-11-01.jpg|frameless|100px]] || [[ፋይል:ቆምየት ረሻይደ.png|frameless|60px]]
|}
* [[ውርስ ሰዋልፍ ምግባይ ዘበን እት ኤረትርየ]]
* [[ቆሓይቶ]]
* [[ጀዚረት ደሴ]]
* [[ስርዐት ኣሳር ክቱብ ቅዱም እት ኤረትርየ]]
* [[አቅሊም ጋሽ በርካ]]
* [[አቅሊም ግብለት ቀይሕ በሐር]]
* [[ባጽዕ]]
* [[ዐሰብ]]
* [[ከረን]]
* [[አስመራ]]
* [[አሳርነ_ዝሕረትናቱ|አሳርነ ዝሕረትናቱ]]
* [[መታሕፍ ወምጅተመዕ]]</text>
      <sha1>od0xns8nmcw5zjeu51v3lsv08ymkgnu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ክብት-ቃላት ህግያ ትግሬ-ትግሬ-አንግሊዝ-ዐረቢ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>289</id>
    <revision>
      <id>9804</id>
      <parentid>9433</parentid>
      <timestamp>2026-10-24T21:41:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hdad Tigre</username>
        <id>1837</id>
      </contributor>
      <comment>ወሰክ ለልትመሳሰል ቃላት ወ አስነዮት ሑድ ሕርሩፋት</comment>
      <origin>9804</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="26736" sha1="8t3ffuyx860b06rtfc7toond5m8lj3b" xml:space="preserve">{| style=&quot;width:100%; border:none; border-collapse:collapse;&quot;
|-
| style=&quot;width:50%; vertical-align:top; padding:0 0.75em;&quot; |
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;width:100%; margin:0 0 1em 0;&quot;
|+ style=&quot;font-size:110%;&quot; | ሰላምታ ወቃላት ልሙዳት / Greetings and common phrases / التحيات والعبارات الشائعة
! Tigre !! English !! Arabic
|-
| ሰላም || Peace / Hello || سلام
|-
| መርሐበ || Welcome / Hi || أهلاً
|-
| ከፎ ህሌከ? || How are you? (masc.) || كيف حالك؟ (ذ)
|-
| ከፎ ህሌኪ? || How are you? (fem.) || كيف حالكِ؟ (ث)
|-
| ሰኒ ህሌኮ || I am fine || أنا بخير
|-
| ሐምደከ || Thank you || شكراً
|-
| ኣቤ || Yes || نعم
|-
| ኢኮን || No || لا
|-
| ደሐን ትትሌከ || Goodbye || مع السلامة
|-
| ስሜትከ ምን ተ? || What is your name? || ما اسمك؟
|-
| ስምዬ/ስሜቼ… || My name is… || اسمي…
|-
| አምር || I know || أعرف
|-
| ኢአምር || I don't know || لا أعرف
|-
| ዐይብከ || Please (masc.) || من فضلك (ذ)
|-
| ነዐ እንሰር || Come here! || تعال هنا!
|-
| አነ ስፍሩይ ህሌኮ || I am hungry || أنا جائع
|-
| ሰምከ ምን ተ? || What is your name? || ما اسمك؟
|-
| መርሐበ || Hello / welcome || مرحبا
|-
| ከፍ ህሌኪ? || How are you? (fem.) || كيف حالكِ؟
|-
| ሐሰብከ/ዐይብከ || Please || من فضلك
|-
| ነዐ/ምጸእ || Come! || تعال!
|-
| ኢጊስኮ || I did not go || لم أذهب
|-
| ኢአምር/የአምር || I don't know || لا أعرف
|}
| style=&quot;width:50%; vertical-align:top; padding:0 0.75em;&quot; |
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;width:100%; margin:0 0 1em 0;&quot;
|+ style=&quot;font-size:110%;&quot; | ፍዕላት / Verbs / الأفعال
! Tigre !! English !! Arabic
|-
| ሰተ || Drank (to drink) || شرب
|-
| ጌሰ || Went (to go) || ذهب
|-
| መጽአ/ዔረ || Came (to come) || جاء
|-
| ረአ || Saw (to see) || رأى
|-
| ሰምዐ || Heard (to hear) || سمع
|-
| ቤለ || Said, spoke || قال، تكلم
|-
| ሀበ || Gave (to give) || أعطى
|-
| ሰክበ || Slept (to sleep) || نام
|-
| ኣመረ || Knew (to know) || عرف
|-
| ቀርአ || Read (to read) || قرأ
|-
| ከትበ || Wrote (to write) || كتب
|-
| ትገሰ || Sat (to sit) || جلس
|-
| ወደ || Did (to do) || فعل
|-
| ቀትለ || Killed (to kill) || قتل
|-
| ሞተ || Died (to die) || مات
|-
| ቀልቤኒ/አውደቄኒ || He defeated me || غلبني
|-
| ሀበወ || They gave it (fem.) || أعطوها
|-
| ወዴ || Does (to do) || يفعل
|-
| ዳግም || Tells / narrates || يروي / يخبر
|-
| ቤለ || Said || قال
|-
| ፈግረ || Went out || خرج
|-
| ሰብረ || Broke || كسر
|-
| ጀምዐ/ሓበረ || Gathered, collected || جمع
|}
|-
| style=&quot;width:50%; vertical-align:top; padding:0 0.75em;&quot; |
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;width:100%; margin:0 0 1em 0;&quot;
|+ style=&quot;font-size:110%;&quot; | ዕልብ / Numbers / الأرقام
! Tigre !! English !! Arabic
|-
| ሐቴ || One || واحد
|-
| ክልኤ || Two || اثنان
|-
| ሰልአስ || Three || ثلاثة
|-
| አርበዕ || Four || أربعة
|-
| ሐምስ || Five || خمسة
|-
| ስስ || Six || ستة
|-
| ሰቡዕ || Seven || سبعة
|-
| ሰማን || Eight || ثمانية
|-
| ስዕ || Nine || تسعة
|-
| ዐስር || Ten || عشرة
|-
| ዕስረ || Twenty || عشرون
|-
| ሰላሰ || Thirty || ثلاثون
|-
| አርበዐ || Forty || أربعون
|-
| ሕምሰ || Fifty || خمسون
|-
| ስሰ || Sixty || ستون
|-
| ምእት || Hundred || مئة
|-
| ዕልብ || Number || عدد
|-
| ሰልፍ/አዋላይ || First || أول
|-
| ካልእ/ካልኣይ || Second || ثاني
|-
| ሳልእስ/ሳልሳይ || Third || ثالث
|-
| ሐቴ/ኦሮት || 1 (one) || ١
|-
| ካልእ/ክልኦት || 2 (two) || ٢
|-
| ሰለስ/ሰልአስ || 3 (three) || ٣
|-
| አርበዕ || 4 (four) || ٤
|-
| ሐምስ || 5 (five) || ٥
|-
| ስስ || 6 (six) || ٦
|-
| ሰቡዕ || 7 (seven) || ٧
|-
| ሰማን || 8 (eight) || ٨
|-
| ስዕ || 9 (nine) || ٩
|-
| ዐስር || 10 (ten) || ١٠
|-
| ዕስረ || 20 (twenty) || ٢٠
|-
| ምእት || 100 (hundred) || ١٠٠
|-
| ካልኣይ || Second || ثان
|}
| style=&quot;width:50%; vertical-align:top; padding:0 0.75em;&quot; |
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;width:100%; margin:0 0 1em 0;&quot;
|+ style=&quot;font-size:110%;&quot; | ደማይር ወእሻራት / Pronouns, demonstratives and possessives / الضمائر وأسماء الإشارة والملكية
! Tigre !! English !! Arabic
|-
| አነ || I || أنا
|-
| እንተ || You (masc. sg.) || أنتَ
|-
| እንቲ || You (fem. sg.) || أنتِ
|-
| ህቱ || He || هو
|-
| ህተ || She || هي
|-
| ሕነ || We || نحن
|-
| ህቶም || They (masc.) || هم
|-
| ህተን || They (fem.) || هن
|-
| እሊ || This (masc.) || هذا
|-
| እለ || This (fem.) || هذه
|-
| ኦሮት ነፈር || Someone || شخص ما
|-
| ወለ ሐቴ || No one || لا أحد
|-
| ገሌ ጋር || Something || شيء ما
|-
| ሴመ ኢኮን || Nothing || لا شيء
|-
| ኩሉ || All, every || كل
|-
| ነፍስ/ርሕ || Soul, self || نفس
|-
| እንቱም || You (masc. pl.) || أنتم
|-
| እንትን || You (fem. pl.) || أنتن
|-
| ـዬ || My (1st person possessive suffix) || ـي
|-
| ቤትዬ/ቤቼ || My house || بيتي
|-
| ቤትከ || Your house || بيتك
|-
| ቤቱ || His house || بيته
|-
| ቤተ || Her house || بيتها
|-
| ቤትነ || Our house || بيتنا
|-
| ዎሮ/ኦሮት || Someone (masc.) || شخص ما (م.)
|-
| ሎሆም/እሎም || These (masc.) || هؤلاء (م.)
|-
| እለን/ሎሀን || These (fem.) || هؤلاء (م.)
|-
| ለሀይ/ሎሂ || That (masc.) || ذلك
|-
| ለሀ/ሎሀ || That (fem.) || تلك
|-
| ለሆም/ሎሆም || Those (masc.) || أولئك (م.)
|-
| እሎም || These (masc.) || هؤلاء
|-
| እለን || These (fem.) || هؤلاء
|}
|-
| style=&quot;width:50%; vertical-align:top; padding:0 0.75em;&quot; |
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;width:100%; margin:0 0 1em 0;&quot;
|+ style=&quot;font-size:110%;&quot; | ኣካል ኣዳም / Body parts / أعضاء الجسم
! Tigre !! English !! Arabic
|-
| ረአስ || Head || رأس
|-
| ዕን || Eye || عين
|-
| ሐወጅብ || Eyebrow || حاجب
|-
| ስፍር ዕን || Eyelash || رمش
|-
| እዝን || Ear || أذن
|-
| ኣንፍ || Nose || أنف
|-
| አፍ || Mouth || فم
|-
| ከንፈር || Lip || شفة
|-
| ንሳል || Tongue || لسان
|-
| ኒብ || Tooth || سن
|-
| ጭገር || Hair || شعر
|-
| ገጽ || Face || وجه
|-
| ብሶት || Forehead || جبين
|-
| ስጋድ || Neck || رقبة
|-
| ፎቃይ || Shoulder || كتف
|-
| ቅልጭም/ሕርቱመ || Arm || ذراع
|-
| ምንክብ || Elbow || مرفق
|-
| እዴ || Hand || يد
|-
| ጭብዕት || Finger || إصبع
|-
| ጽፍር እዴ || Fingernail || ظفر
|-
| ነሐር || Chest || صدر
|-
| ስጤት/ሰጥያት || Rib || ضلع
|-
| ልብ || Heart || قلب
|-
| ከርሸት || Belly, stomach || بطن، معدة
|-
| ዔጻት || Back || ظهر
|-
| ብርክ || Knee || ركبة
|-
| እግር || Foot, leg || قدم، رجل
|-
| ወታድ || Heel || كعب
|-
| አጫብዕ እግር || Toe || إصبع القدم
|-
| ደም || Blood || دم
|-
| ዓጭም/ዓጽም || Bone || عظم
|-
| ቀርበት || Skin || جلد
|-
| እግር || Foot || قدم
|-
| ከርሸት || Belly || بطن
|-
| ሐንገል || Brain || دماغ
|}
| style=&quot;width:50%; vertical-align:top; padding:0 0.75em;&quot; |
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;width:100%; margin:0 0 1em 0;&quot;
|+ style=&quot;font-size:110%;&quot; | ሐይዋናት / Animals / الحيوانات
! Tigre !! English !! Arabic
|-
| ወአት || Cow || بقرة
|-
| ብዕራይ || Ox, bull || ثور
|-
| ጋሙስ || Buffalo || جاموس
|-
| ገመል || Camel || جمل
|-
| ፈረስ || Horse || حصان
|-
| አድግ || Donkey || حمار
|-
| ህሌለ/ዕሉ || Foal (young donkey) || جحش
|-
| ከልብ / ኬራይ || Dog || كلب
|-
| ዕንክር || Puppy || جرو
|-
| ድሙ || Cat || قطة
|-
| ብግዕት || Sheep || خروف
|-
| ጠሊት || Goat || عنزة
|-
| ነዊድ || Kid (young goat) || جدي
|-
| ዲርሆ || Chicken, hen || دجاجة
|-
| ጭጭ || Chick || كتكوت
|-
| ሀበይ || Monkey || قرد
|-
| ሐየት || Lion || أسد
|-
| ወነን || Leopard / Tiger || نمر
|-
| ዔክሪብ || Wolf || ذئب
|-
| ከራይ || Hyena || ضبع
|-
| አርዌ || Snake || أفعى
|-
| ሰሬረት/ሰሬራይ || Bird || طائر
|-
| ዓሰ || Fish || سمكة
|-
| ዐንጻይ || Mouse, rat || فأر
|-
| ከንዚር || Pig || خنزير
|-
| ንህበት || Bee || نحلة
|-
| ጥምብልዔተት || Butterfly || فراشة
|-
| አቅሕሞተት || Ant || نملة
|-
| ዐንከቦት || Spider || عنكبوت
|-
| አርቀብ || Scorpion || عقرب
|-
| ሐናኒት/ጫጮት || Mosquito || بعوضة
|-
| ጭንጫይ || Fly || ذبابة
|-
| ቅመለት || Louse || قملة
|-
| ከልብ || Dog || كلب
|-
| ሰሬራይ || Bird || طائر
|-
| ወአት ሕልብ || Milk cow || بقرة حلوب
|}
|-
| style=&quot;width:50%; vertical-align:top; padding:0 0.75em;&quot; |
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;width:100%; margin:0 0 1em 0;&quot;
|+ style=&quot;font-size:110%;&quot; | ዓይለት ወሰብ / Family and people / العائلة والناس
! Tigre !! English !! Arabic
|-
| አብ || Father || أب
|-
| እም || Mother || أم
|-
| ወል/ወድ || Son || ابن
|-
| ወለት || Daughter / Girl || بنت
|-
| ሑ || Brother || أخ
|-
| ሕት || Sister || أخت
|-
| ሕጻን || Boy, child || ولد، طفل
|-
| ወለት || Girl, female child || بنت، طفلة
|-
| እናስ || Man || رجل
|-
| እሲት || Woman || امرأة
|-
| አብዕብ || Grandfather || جد
|-
| አባር/ድግለል || Old person, elder || مسن
|-
| ሰብ || People, men || ناس، رجال
|-
| ነፈር || Individual, person || فرد، شخص
|-
| አዳም || Crowd, people || حشد، ناس
|-
| አዳም || Human being || إنسان
|-
| ገቢል || Tribes / people || قبائل / شعب
|-
| ወለት || Daughter || ابنة
|-
| አባር || Elderly || كبير في السن
|-
| ሰብ/አዳም || People || ناس
|-
| አዳም || Crowd || حشد
|-
| ነፈር || Individual || فرد
|-
| ቀቢለት || Tribe || قبيلة
|-
| ሓል || Maternal uncle || خال
|-
| ሐል || Maternal aunt || خالة
|-
| ሐም || Father-in-law || حمو
|-
| ነዐል || Daughter-in-law || كنة
|-
| ቅሩብ/አቃርብ || Relative (kin) || قريب
|}
| style=&quot;width:50%; vertical-align:top; padding:0 0.75em;&quot; |
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;width:100%; margin:0 0 1em 0;&quot;
|+ style=&quot;font-size:110%;&quot; | ሀዋ / Weather / الطقس
! Tigre !! English !! Arabic
|-
| ጸሓይ || Sunny || مشمس
|-
| ቃውዕ || Clear || صافٍ
|-
| ጉዩም || Cloudy || غائم
|-
| ዝላም || Rainy || ممطر
|-
| ውልዋል || Windy || عاصف
|-
| ጉዩም || Foggy || ضبابي
|-
| በረድ || Snow / Ice || ثلج
|-
| ደህፈት || Storm || عاصفة
|-
| በራደት/ብሩድ || Cold || بارد
|-
| ሕፉን/ሐፋነት || Hot || حار
|}
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;width:100%; margin:0 0 1em 0;&quot;
|+ style=&quot;font-size:110%;&quot; | ወቅት / Time / الوقت
! Tigre !! English !! Arabic
|-
| ላሊ || Night || ليل
|-
| አምዕል/ዮም || Day || يوم
|-
| ሖል/ሰነት || Year || سنة
|-
| ዮም || Today || اليوم
|-
| ፈጅር || Tomorrow || غداً
|-
| ማሌ || Yesterday || أمس
|-
| ወቅት/ወክድ/እዋን || Time || وقت
|-
| ሖል || Year || سنة
|}
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;width:100%; margin:0 0 1em 0;&quot;
|+ style=&quot;font-size:110%;&quot; | ቃላት ሰአል / Question words / أدوات الاستفهام
! Tigre !! English !! Arabic
|-
| ከም? || How much? / How many? || كم؟
|-
| እተየ? || Where? || أين؟
|-
| ሚ || What? || ماذا؟
|-
| መን || Who? || من؟
|-
| አዪ/አስዉ || Which? (masc.) || أي؟
|-
| አስወ/አያ || Which? (fem.) || أية؟
|}
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;width:100%; margin:0 0 1em 0;&quot;
|+ style=&quot;font-size:110%;&quot; | ሕብራት / Colors / الألوان
! Tigre !! English !! Arabic
|-
| ጸዕደ || White || أبيض
|-
| ጸሊም || Black || أسود
|-
| ቀይሕ || Red || أحمر
|-
| አክደር || Green || أخضر
|}
|-
| style=&quot;width:50%; vertical-align:top; padding:0 0.75em;&quot; |
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;width:100%; margin:0 0 1em 0;&quot;
|+ style=&quot;font-size:110%;&quot; | ፋኪሀት / Fruits / الفواكه
! Tigre !! English !! Arabic
|-
| ትፈሕ || Apple || تفاح
|-
| በናነ || Banana || موز
|-
| አራንሺ || Orange || برتقال
|-
| መንገ || Mango || مانجو
|-
| አናናስ || Pineapple || أناناس
|-
| ዕነብ || Grapes || عنب
|-
| ብርጪቅ || Watermelon || بطيخ
|-
| ፈራውለ || Strawberry || فراولة
|-
| ምልሕጠ || Cherry || كرز
|-
| አባንጉል || Peach || خوخ
|-
| ኮሚስ || Pear || كمثرى
|-
| በሀሽ || Kiwi || كيوي
|-
| ፓፓዮ || Papaya || بابايا
|-
| ለይሙን || Lemon || ليمون
|-
| ሎቢን || Lime || ليمون أخضر
|-
| ካካው || Coconut || جوز الهند
|-
| በርጉግ || Plum || برقوق
|-
| በለስ || Fig || تين
|-
| ጀዋፈት || Guava || جوافة
|-
| አቮካዶ || Avocado || أفوكادو
|}
| style=&quot;width:50%; vertical-align:top; padding:0 0.75em;&quot; |
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;width:100%; margin:0 0 1em 0;&quot;
|+ style=&quot;font-size:110%;&quot; | ቤት፡ ጋራት ወአካናት / House, objects and places / البيت والأشياء والأماكن
! Tigre !! English !! Arabic
|-
| ቤት || House || بيت
|-
| ባብ || Door || باب
|-
| ገበይ || Road, way || طريق
|-
| ስም/ስሜት || Name || اسم
|-
| ልባስ || Clothes || ملابس
|-
| ጀርደት/ሰኪን || Knife || سكين
|-
| ክታብ || Book || كتاب
|-
| ሰይፍ || Sword || سيف
|-
| ደሀብ/ወርቅ || Gold || ذهب
|-
| ሽባክ || Window || نافذة
|-
| ዐድ || Village, tribe || قرية، قبيلة
|-
| አካን || Place || مكان
|-
| ዐራት || Bed || سرير
|-
| ወቀይ/ሽቅል || Work || عمل
|-
| ሰላዲ || Money || مال
|-
| ትከት || Bracelet || سوار
|-
| ድጌ/ዐድ || Village || قرية
|-
| ሐጺን || Iron || حديد
|-
| ህድየት || Gift || هدية
|}
|-
| style=&quot;width:50%; vertical-align:top; padding:0 0.75em;&quot; |
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;width:100%; margin:0 0 1em 0;&quot;
|+ style=&quot;font-size:110%;&quot; | ቃላት ርክብ / Prepositions and conjunctions / حروف الجر والعطف
! Tigre !! English !! Arabic
|-
| እት || In || في
|-
| ምን || From || من
|-
| ምስል/ጎር || With || مع
|-
| ለ || For, to || لـ
|-
| ሐቆ || After || بعد
|-
| ክምሰል || Like, as || مثل
|-
| እምበል || Without || بدون
|-
| ወ || And || و
|-
| እው/ዎክ/ተሩ || Or || أو
|-
| ደአም || But || لكن
|-
| ዶል || When || عندما
|-
| ሰበት እሊ || Because || لأن
|-
| ምንመ || Although || رغم أن
|-
| ናይ || Of, belonging to || ملك
|-
| እት || In / at / to || في / بـ / إلى
|-
| ምስል/እብ || With / by || مع / بـ
|-
| እግል/አስክ || For / to, until || لـ / إلى
|-
| ክል/ኩሉ || All, every || كل
|-
| ምን || If || إذا
|}
| style=&quot;width:50%; vertical-align:top; padding:0 0.75em;&quot; |
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;width:100%; margin:0 0 1em 0;&quot;
|+ style=&quot;font-size:110%;&quot; | ጠቢዐት / Nature / الطبيعة
! Tigre !! English !! Arabic
|-
| ጸሓይ || Sun || شمس
|-
| ወርሕ || Moon || قمر
|-
| ኮከብ || Star || نجمة
|-
| ሰመ || Sky || سماء
|-
| ምድር || Earth, ground || أرض
|-
| ማይ || Water || ماء
|-
| ዝላም || Rain || مطر
|-
| እሳት || Fire || نار
|-
| ውልዋል/ሀወ/ሸማል || Wind || رياح
|-
| ዕጨት || Tree || شجرة
|-
| እበነት || Stone || حجر
|-
| ደብር || Mountain || جبل
|-
| በሐር || Sea || بحر
|-
| መሓዝ/ሕሊል || River || نهر
|-
| ቀጠፍ || Leaves (collective) || أوراق شجر
|-
| ቀጥፈት || A leaf || ورقة
|-
| ሸማል || Wind || ريح
|}
|-
| style=&quot;width:50%; vertical-align:top; padding:0 0.75em;&quot; |
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;width:100%; margin:0 0 1em 0;&quot;
|+ style=&quot;font-size:110%;&quot; | ሲፋት / Adjectives / الصفات
! Tigre !! English !! Arabic
|-
| ዐቢ || Big || كبير
|-
| ንኡሽ || Small || صغير
|-
| ረዪም || Long, tall || طويل
|-
| ሐጪር || Short || قصير
|-
| ሰኒ || Good || جيد
|-
| እኩይ/ክፉእ || Bad || سيء
|-
| ሐዲስ || New || جديد
|-
| ገዲም || Old || قديم
|-
| ቅሩብ || Near || قريب
|-
| ብዙሕ || Many, much || كثير
|-
| ግሩም || Beautiful || جميل
|-
| ድቁብ || Strong || قوي
|-
| ሓጥር || Brave || شجاع
|-
| ሰኒ/ሰኔት || Good (masc./fem.) || جيد
|-
| ሐዲስ/ሐዳስ/ሐዲሰት || New (masc./pl./fem.) || جديد
|}
| style=&quot;width:50%; vertical-align:top; padding:0 0.75em;&quot; |
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;width:100%; margin:0 0 1em 0;&quot;
|+ style=&quot;font-size:110%;&quot; | በልዕ ወሰቴ / Food and drink / الطعام والشراب
! Tigre !! English !! Arabic
|-
| በልዐ || Food / to eat || أكل
|-
| ሐሊብ || Milk || حليب
|-
| ሕበዝ || Bread || خبز
|-
| ስገ || Meat || لحم
|-
| ዝብደት || Butter || زبدة
|-
| መዐር || Honey || عسل
|-
| ጬወት || Salt || ملح
|-
| ቡን || Coffee || قهوة
|-
| ስከር || Sugar || سكر
|-
| ቢጨት || Egg || بيضة
|-
| ጉዕ || Pepper || فلفل
|-
| ፉል || Fava beans || فول
|-
| ሕበዝ ካምር || Leavened bread || خبز مخمر
|-
| ተመር || Dates || تمر
|}
|-
| style=&quot;width:50%; vertical-align:top; padding:0 0.75em;&quot; |
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;width:100%; margin:0 0 1em 0;&quot;
|+ style=&quot;font-size:110%;&quot; | ቀዋዒድ ልሳን / Grammar notes / ملاحظات نحوية (1)
! Tigre !! English !! Arabic
|-
| ሀለ || There is || يوجد
|-
| ኢሀለ/አለቡ || There is not || لا يوجد
|-
| ቱ || Is (copula, masc.) || هو (رابطة)
|-
| ኢኮን || Is not || ليس
|-
|  || Plural is used for respectful address || الجمع للمخاطب المحترم
|-
| አነ — ህቱ || Copula: for 1st and 2nd person it is the same as the pronoun || الرابط: شخص ١ و٢ = الضمير نفسه
|-
| ለ || la- (definite article) is invariable || لَ لا يتغيّر
|-
| ላ ቀቴለ 'who killed' || la- is also used as a relative marker (&quot;who killed&quot;) || لَ تُستخدم أيضاً للوصل
|-
| ካታብ (m.) / ዋንቻ (f.) || Gender of singular nouns is lexically determined || الجنس يُحدد في المفرد معجمياً
|-
| ዕሊ ኣቀርባት (m. sg. concord) || Non-human plurals take masculine singular agreement || غير العاقل: الجمع يطابق المفرد المذكر
|-
| ـእት || Feminine suffix -at marks a single unit of a collective noun (singulative) || لاحقة ـات للمؤنث = وحدة من الجمعي
|-
| እት ـ || Plural formed by adding -at || جمع بزيادة ـات
|-
| ክታብ → አክትበት || Broken plural: change of internal vowels (book → books) || جمع تكسير: تغيير الصوائت الداخلية
|-
| ለባብ ዐቢ 'the big gate' || The adjective usually comes before the noun || الصفة عادة قبل الاسم
|-
| ሀለ || There is / there || يوجد / هناك
|-
| ብእዬ/ብዬ || I have || عندي
|}
| style=&quot;width:50%; vertical-align:top; padding:0 0.75em;&quot; |
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;width:100%; margin:0 0 1em 0;&quot;
|+ style=&quot;font-size:110%;&quot; | ቀዋዒድ ልሳን / Grammar notes / ملاحظات نحوية (2)
! Tigre !! English !! Arabic
|-
| ዐለ/ዐለው || Was / there was || كان / كان يوجد
|-
| አለቡ || There is not (impersonal) || لا يوجد (غير شخصي)
|-
| ቀትለ 'to kill' || Basic (unmarked) stem; transitive or intransitive || غير موسوم؛ متعدٍ أو لازم
|-
| ቀተለ || Doubling (gemination) of the middle consonant || تضعيف الحرف الأوسط
|-
| ቃተለ || Long vowel; expresses intensity || صائت طويل؛ يعبّر عن الشدة
|-
| ቃታተለ || Repeated middle consonant; frequentative || تكرار الحرف الأوسط؛ تكراري
|-
| ካትለ / ቃንሳ || Perfect: past tense verb || الماضي: فعل ماضٍ
|-
| ዓቃናስ || Imperfect: non-past || المضارع: غير الماضي
|-
| ዓቃናስ || Jussive: volitional / optative || الطلبي: وجداني
|-
| ቃናስ! || Imperative = 2nd-person jussive || الأمر = طلبي المخاطب
|-
| ኢ ـ || Negative prefix i- is added to all tenses and moods || ئ تُضاف لكل الأزمنة والصيغ
|-
| እናስ … + verb || Word order: Subject – Object – Verb || فاعل — مفعول — فعل
|-
| እናስ ሰኒ 'a good man' || Adjective before the noun || الصفة قبل الاسم
|-
| ተ || Is (copula, fem.) || هي (رابطة)
|-
| ኢአነ || I am not || لست
|}
|-
| style=&quot;width:50%; vertical-align:top; padding:0 0.75em;&quot; |
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;width:100%; margin:0 0 1em 0;&quot;
|+ style=&quot;font-size:110%;&quot; | ቃላት ዓማት – A / General vocabulary – A / مفردات عامة – A (1)
! Tigre !! English !! Arabic
|-
| ገዳፍ || Abandon || يتخلي (عن)
|-
| ጉዱፍ || Abandoned || متروك, مهجور
|-
| ግድፈት || Abandoning || ترك - تخلي
|-
| አትሕአጨርት /አትሐጨሮት(እገል ቃላት) || Abbreviation || اختصار
|-
| ከብድ/ድርጽ || Abdomen || بطن
|-
| ክትረት || Abduction || اختطاف
|-
| ቅድረት || Ability || مقدرة
|-
| ቀድር/ መቅድረተ || Able || يستطيع
|-
| ኢልሙድ || Abnormal || غير طبيعي
|-
| አትረፎት || Abolition || الغاء
|-
| አትካርም፡ አቀልዕ || Abort || يلغي - يُجهض
|-
| ትሉልሉይ ፍዕል ናይ abort || Aborting || إلغاء - اجهاض
|-
| አቀልዖት || Abortion || إجهاض
|-
| እብ ሰበት || About || عن
|-
| ምን ለዐል || Above || فوق
|-
| ካርጅ ዓድ/በረ || Abroad || خارج البلد
|-
| ፈጅአ || Abruptly || فجـأة
|-
| ፍግር || Abscess || خُرّاج
|-
| ጭልቀት || Abscond || يهرب
|-
| አብከሮት || Absence || غياب
|-
| አብኮሮት || Absent || غائب
|-
| ጡሎቅ/አይወ || Absolute || مُطْلق
|-
| በዐልመባጥር || Absolute value || قيمة مطلقة
|-
| አምበል ሓድ || Absolutely || إطلاقاً, قطعاً
|-
| ሰመሖት፣ ሰማሕ/ሕድገት || Absolution || غفران
|-
| በረኦት አግል ነፈር ምን ጅሪመት || Absolve || إعفاء
|-
| ምጰት || Absorb || يمتص
|-
| ምምጳጵ || Absorption || إمتصاص
|-
| መትሓራም አብ ረዳ ኖስ || Abstinence || إمتناع
|-
| መመልኪዒ/ለልስሕብ || Abstract || مجرّد
|-
| መግለል || Absurd || سخيف
|-
| ብዝሐ || Abundance || وفْرة
|-
| ቡዞሕ || Abundant || وفير
|-
| ኣክይ ውዲት || Abuse || إساءة, إنتهاك
|-
| አካዳሚ || Academic || أكاديمي
|-
| ሽፍገት || Accelerate || يسارع, يزيد السرعة
|-
| ሸፋግ || Acceleration || تسريع, مسارعة
|-
| ንቅምት || Accent || لكنة, لهجة
|-
| ከበተ- እግል ሓሳብ/ኣምር || Accept || يقبل
|-
| ክቡት ለግብኣ ሓሳብ/ ኣምር || Acceptable || مقبول
|}
| style=&quot;width:50%; vertical-align:top; padding:0 0.75em;&quot; |
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;width:100%; margin:0 0 1em 0;&quot;
|+ style=&quot;font-size:110%;&quot; | ቃላት ዓማት – A / General vocabulary – A / مفردات عامة – A (2)
! Tigre !! English !! Arabic
|-
| ክባተት፣ ከበቶት || Acceptance || قبول
|-
| ክቡት፣ ከበተ || Accepted || قُبل, قبِل
|-
| ብጵሓት/ ርክበት || Access || وصول لـ ...
|-
| መትሓባር || Accession || إنضمام
|-
| ወስኮት/መጋርሚ || Accessory || مُلْحقْ
|-
| ድንገት || Accident || حادثة
|-
| ኣርሓቦት/ኣክብሮት/ከብቶት ኣብ ለውቅት || Acclamation || تصفيق
|-
| ኣትኣንገዶት/ ከብቶት አግል ጋሻይ || Accommodate || يستوعب، إستيعاب
|-
| ተለየት || Accompany || يرافق
|-
| ስድይት ዲብ ኣከይ ጰገም (ጀሪመት) || Accomplice || شريك
|-
| አትመመ || Accomplish || ينجز
|-
| አትመሞት/ ስርግሎት || Accomplishment || إنجاز
|-
| መዐረግ/ ስምመዕ || Accord || إتفاق
|-
| ራትዕ፣ አክልሕድ || Accurate || دقيق
|-
| እት መዐደይ || Across || عبر
|-
| ውዳይ || Action || فعل
|-
| ዋቂ፣ ጽፉፍ || Active || نشيط
|-
| ሐመደ፣ አክበረ || Admire || يعجب ب
|-
| አትአመነ || Admit || يعترف
|-
| መትዐማር፣ አሴደሮት || Advance || يتقدم
|-
| ምጽአት || Advent || مجئ
|-
| ባትክ/ቃርጭ || Adventure || مغامرة
|-
| በዐል መባጥር || Adventurous || مغامر
|-
| ሓለት/ዝሩፍ || Adverb || حال (او ظرف )
|-
| ድድ/መደማል || Adversary || خصم
|-
| ሐብሬ/አትአሞሮት || Advert || إعلان
|-
| ዳዓያት || Advertisement || إعلان او إشهار
|-
| መክር/ሜክራይ/ናስሕ/ምክር || Advise || ينصح
|-
| ቲለት/አያዶት || Advocacy || تأييد
|-
| በዐልጸገት/ሴድያይ/መዛርናይ/በዐልምግብ || Advocate || محام/مدافع
|-
| ገዲም/ኦሪት || Ancient || قديم
|-
| ጅምዕዬት/ጀምዕ || Community || مجتمع
|-
| ሕሽም || Dignity || كرامة
|-
| አግደ/መሰረት/ኣሳስ || Fundamental || اساسي
|-
| ውርስ/ሜራስ || Heritage || ارث
|-
| ዐግል ሐሳብ || Ideology || أيدلوجية
|-
| ፈርድ || Individual || فرادي
|-
| ደንጎበ/ኣክር || Last || آخر
|-
| ቅርድ/ኣስል/ዒን || Origin || اصل
|-
| ሕባራት/ኣምሐቦሮት || Society || مجتمع
|}
|}</text>
      <sha1>8t3ffuyx860b06rtfc7toond5m8lj3b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ዓዳት</title>
    <ns>0</ns>
    <id>412</id>
    <revision>
      <id>9799</id>
      <parentid>9790</parentid>
      <timestamp>2026-10-24T19:34:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hdad Tigre</username>
        <id>1837</id>
      </contributor>
      <comment>/* */ ውሳከት ሐዳስ ገጽ ነረድ</comment>
      <origin>9799</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3086" sha1="efhmvn6mvfty1wpk9k6tmjzrx0gdwa1" xml:space="preserve">{| style=&quot;margin:auto;&quot;
|-
| [[ፋይል:ዓዳት4.png|frameless|300px]] || [[ፋይል:ዓዳት1.png|frameless|300px]] || [[ፋይል:ዓዳት3.png|frameless|300px]]
|-
| [[ፋይል:ዓዳት5.png|frameless|300px]] || [[ፋይል:ፈን ወዓዳት.png|frameless|300px]] || [[ፋይል:ዓዳት2.png|frameless|300px]]
|}
{| style=&quot;border-collapse: collapse; border: none; text-align: center; margin:auto;&quot;
|-
| style=&quot;padding: 10px;&quot; | [[ሕላይ ዲብ ዓዳት ትግሬ|ዓዳት]]
| style=&quot;padding: 10px;&quot; | [[መድሐር]]
| style=&quot;padding: 10px;&quot; | [[ክታብ - ሜራስ - መርገም|መርገም]]
|-
| [[ጨፈራ|ጨፈራ (rap)]]
| style=&quot;padding: 10px;&quot; | [[ጎይላ]]
| style=&quot;padding: 10px;&quot; | [[መስሎሊብ|ሽዕር/መስሎሊብ(poem)]]
|-
| style=&quot;padding: 10px;&quot; | [[ኔገሮት|ኔገሮት (Idiom)]]
| style=&quot;padding: 10px;&quot; | [[ህድግ]]
| style=&quot;padding: 10px;&quot; | [[አውሎ]]
|-
| style=&quot;padding: 10px;&quot; | [[ጭር]] 
| style=&quot;padding: 10px;&quot; | [[ክርሸዕ]](ከርሸባዕ)
| style=&quot;padding: 10px;&quot; | [[ሕንቅርቅራ]]
|-
| style=&quot;padding: 10px;&quot; | [[ወለት ዒዶ]]
| style=&quot;padding: 10px;&quot; | [[አታኪሎ]]
| style=&quot;padding: 10px;&quot; | [[ቢብ]]
|-
| style=&quot;padding: 10px;&quot; | [[አምሳላት]]
| style=&quot;padding: 10px;&quot; | [[ኮሪት ዕድዮ አው ሸዳድ]]
| style=&quot;padding: 10px;&quot; | [[አሶምያ|አሶምየ/እሶምያ]]
|-
| style=&quot;padding: 10px;&quot; | [[አድጋማት ትግሬ ክምኩም]]
| style=&quot;padding: 10px;&quot; | [[ስሲዒት|ስስዒት/ስስዒት(ክስከስ)]]
| style=&quot;padding: 10px;&quot; | [[ቢብ]]
|-
| style=&quot;padding: 10px;&quot; | [[ሕላይ ዲብ ዓዳት ትግሬ]]
| style=&quot;padding: 10px;&quot; | [[አልአሚን ዐብደለጢፍ - ሰር-ዘመ ን እት ፈን - 1ይ ክፈል|አልአሚን ዐብደለጢፍ]]
| style=&quot;padding: 10px;&quot; | [[ሕላይ - ወድ ባሸቂር፡ ሕላይ ሻም|ወድ ባሸቂር፡ ሕላይ ሻም]]
|-
| style=&quot;padding: 10px;&quot; | [[ሕላይ]]
| style=&quot;padding: 10px;&quot; |[[ድግም|ድግም]]
| style=&quot;padding: 10px;&quot; | [[ሸሊል]]
|-
| style=&quot;padding: 10px;&quot; | [[ኣልዕሽ]]
| style=&quot;padding: 10px;&quot; | [[ህዳይ]]
| style=&quot;padding: 10px;&quot; | [[ኮሪት መዳድ]]
|-
| style=&quot;padding: 10px;&quot; | [[አስርዓት|አስረዐት (Norms)]]
| style=&quot;padding: 10px;&quot; | [[እድሪስ ወድ አሚር]]
| style=&quot;padding: 10px;&quot; | [[ረብዐት]]
|-
| style=&quot;padding: 10px;&quot; | [[ቃኑን ረብዐት]]
| style=&quot;padding: 10px;&quot; | [[እምብሩድ]]
| style=&quot;padding: 10px;&quot; | [[አምሳል]]
|-
| style=&quot;padding: 10px;&quot; | [[ጂር]]
| style=&quot;padding: 10px;&quot; | [[እንጄረ]]
| style=&quot;padding: 10px;&quot; | [[ትመስለ ኢረኤኮ]]
|-
| style=&quot;padding: 10px;&quot; | [[አሰፍ]]

| style=&quot;padding: 10px;&quot; | [[መትሎ]]

| style=&quot;padding: 10px;&quot; | [[ዐሸል]]
|-
| style=&quot;padding: 10px;&quot; | [[አስመዶት]]
| style=&quot;padding: 10px;&quot; | [[ዐብደልካኒ]]
| style=&quot;padding: 10px;&quot; | [[ኤሽባይ]]
|-
| style=&quot;padding: 10px;&quot; | [[ቅሼናይ]]
| style=&quot;padding: 10px;&quot; | [[ሰርጎ]]
| style=&quot;padding: 10px;&quot; | [[ነረድ]]

|}</text>
      <sha1>efhmvn6mvfty1wpk9k6tmjzrx0gdwa1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9800</id>
      <parentid>9799</parentid>
      <timestamp>2026-10-24T19:35:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hdad Tigre</username>
        <id>1837</id>
      </contributor>
      <comment>/* */ ውሳከት ሕላየት ሚ ኒበለ እድንየ</comment>
      <origin>9800</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3159" sha1="70w65rxvqlum0xjtrovdfmixrz48myu" xml:space="preserve">{| style=&quot;margin:auto;&quot;
|-
| [[ፋይል:ዓዳት4.png|frameless|300px]] || [[ፋይል:ዓዳት1.png|frameless|300px]] || [[ፋይል:ዓዳት3.png|frameless|300px]]
|-
| [[ፋይል:ዓዳት5.png|frameless|300px]] || [[ፋይል:ፈን ወዓዳት.png|frameless|300px]] || [[ፋይል:ዓዳት2.png|frameless|300px]]
|}
{| style=&quot;border-collapse: collapse; border: none; text-align: center; margin:auto;&quot;
|-
| style=&quot;padding: 10px;&quot; | [[ሕላይ ዲብ ዓዳት ትግሬ|ዓዳት]]
| style=&quot;padding: 10px;&quot; | [[መድሐር]]
| style=&quot;padding: 10px;&quot; | [[ክታብ - ሜራስ - መርገም|መርገም]]
|-
| [[ጨፈራ|ጨፈራ (rap)]]
| style=&quot;padding: 10px;&quot; | [[ጎይላ]]
| style=&quot;padding: 10px;&quot; | [[መስሎሊብ|ሽዕር/መስሎሊብ(poem)]]
|-
| style=&quot;padding: 10px;&quot; | [[ኔገሮት|ኔገሮት (Idiom)]]
| style=&quot;padding: 10px;&quot; | [[ህድግ]]
| style=&quot;padding: 10px;&quot; | [[አውሎ]]
|-
| style=&quot;padding: 10px;&quot; | [[ጭር]] 
| style=&quot;padding: 10px;&quot; | [[ክርሸዕ]](ከርሸባዕ)
| style=&quot;padding: 10px;&quot; | [[ሕንቅርቅራ]]
|-
| style=&quot;padding: 10px;&quot; | [[ወለት ዒዶ]]
| style=&quot;padding: 10px;&quot; | [[አታኪሎ]]
| style=&quot;padding: 10px;&quot; | [[ቢብ]]
|-
| style=&quot;padding: 10px;&quot; | [[አምሳላት]]
| style=&quot;padding: 10px;&quot; | [[ኮሪት ዕድዮ አው ሸዳድ]]
| style=&quot;padding: 10px;&quot; | [[አሶምያ|አሶምየ/እሶምያ]]
|-
| style=&quot;padding: 10px;&quot; | [[አድጋማት ትግሬ ክምኩም]]
| style=&quot;padding: 10px;&quot; | [[ስሲዒት|ስስዒት/ስስዒት(ክስከስ)]]
| style=&quot;padding: 10px;&quot; | [[ቢብ]]
|-
| style=&quot;padding: 10px;&quot; | [[ሕላይ ዲብ ዓዳት ትግሬ]]
| style=&quot;padding: 10px;&quot; | [[አልአሚን ዐብደለጢፍ - ሰር-ዘመ ን እት ፈን - 1ይ ክፈል|አልአሚን ዐብደለጢፍ]]
| style=&quot;padding: 10px;&quot; | [[ሕላይ - ወድ ባሸቂር፡ ሕላይ ሻም|ወድ ባሸቂር፡ ሕላይ ሻም]]
|-
| style=&quot;padding: 10px;&quot; | [[ሕላይ]]
| style=&quot;padding: 10px;&quot; |[[ድግም|ድግም]]
| style=&quot;padding: 10px;&quot; | [[ሸሊል]]
|-
| style=&quot;padding: 10px;&quot; | [[ኣልዕሽ]]
| style=&quot;padding: 10px;&quot; | [[ህዳይ]]
| style=&quot;padding: 10px;&quot; | [[ኮሪት መዳድ]]
|-
| style=&quot;padding: 10px;&quot; | [[አስርዓት|አስረዐት (Norms)]]
| style=&quot;padding: 10px;&quot; | [[እድሪስ ወድ አሚር]]
| style=&quot;padding: 10px;&quot; | [[ረብዐት]]
|-
| style=&quot;padding: 10px;&quot; | [[ቃኑን ረብዐት]]
| style=&quot;padding: 10px;&quot; | [[እምብሩድ]]
| style=&quot;padding: 10px;&quot; | [[አምሳል]]
|-
| style=&quot;padding: 10px;&quot; | [[ጂር]]
| style=&quot;padding: 10px;&quot; | [[እንጄረ]]
| style=&quot;padding: 10px;&quot; | [[ትመስለ ኢረኤኮ]]
|-
| style=&quot;padding: 10px;&quot; | [[አሰፍ]]

| style=&quot;padding: 10px;&quot; | [[መትሎ]]

| style=&quot;padding: 10px;&quot; | [[ዐሸል]]
|-
| style=&quot;padding: 10px;&quot; | [[አስመዶት]]
| style=&quot;padding: 10px;&quot; | [[ዐብደልካኒ]]
| style=&quot;padding: 10px;&quot; | [[ኤሽባይ]]
|-
| style=&quot;padding: 10px;&quot; | [[ቅሼናይ]]
| style=&quot;padding: 10px;&quot; | [[ሰርጎ]]
| style=&quot;padding: 10px;&quot; | [[ነረድ]]
|-
| style=&quot;padding: 10px;&quot; | [[ሕላየት ሚ ኒበለ እድንየ]]
|}</text>
      <sha1>70w65rxvqlum0xjtrovdfmixrz48myu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ሺሮ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>822</id>
    <revision>
      <id>9791</id>
      <timestamp>2026-10-24T13:33:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hdad Tigre</username>
        <id>1837</id>
      </contributor>
      <comment>ሓዳስ ገጽ ሺሮ</comment>
      <origin>9791</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1768" sha1="8h1w7gr1w2gbolyonw5z8aeqh2uxcbd" xml:space="preserve">'''ሺሮ'''

ሺሮ አው ሽሮ ኦሮት ምነ አጽበሐት [[እርትርየ]] ዐድነ ቱ። ሺሮ ዲብ አርድ ብሩድ ወእት ወቅት ከረም ወብርድ ሰኒ ልትበለዕ ወእግል ገሮብከ ሐፋነት ለሀይቦ።

== ሽሮ ምን ሚ ልትሸቄ? ==

ሺሮ ምን ዐተር ወ ጉዕ ይቡስ ወ በሰል ወ ጬወት ልትሸቄ፡ ወ ቀመማት ገብእ ዲቡ። ወኩሉ ዲብ ሕድ እንዴ ተሓበረ ከዲብ ጣሑነት ናይ በርበሬ አው ናይ ሽሮ ልትደቀቅ ከ'ሺሮ ገብእ። ሽሮ ምስል ሕበዝ [[(እንጄረ)]] ልትበሀዕ። ሽሮ ኦሮት ምነ ለሔሰዉ አጽበሐት እርትርየ ቱ።

== ሺሮ ከፎ ልትበሸል? ==

ሰልፍ በሰል 2&quot;4 በስለት ቀርጭ ወእብ ዜት ግሩም እንዴ ትቀለየ ሰልሰት ወከመዶር ግሩም እንዴ ከትከትካሁ ተኣቴ ዲቡ። ወቆሁ ዲብ ግራብ ምነ ሽሮ እንዴ ነሰአከ ግሩም ምስል ማይ ተሓብሮ ወዲበ ሰልሰት ትበልሱ ወትቃምሙ ወሐቆ ግሩም በሽለ እንጄረ ተአትዳሌ ወምነ ሽሮ እንዴ ትጸበሐት ትትበለዕ። ሺሮ እምበል ዐደስ ካልእ ዐይነት ጽብሕ እግል ልትሓበር ምስሉ ኢቀድር። ሽሮ ኖስከ እግል ትሽቄ ሐቆ ኢትቀድር ምን አከነት ጠወሕን ሺሮ ወደካኪን እግል ትትዘበዩ ትቀድር ።

ኬትባይ መሕሙድ መንደር መሐመድ ኑር(ገናዳለ)

== ዔማታት ==
* https://en.wikipedia.org/wiki/Shiro_(food)
* https://tig.wikipedia.org/wiki/አጽበሐት_እርትርየ

[[Category:አጽበሐት]]
[[Category:ዐዶታት እርትርየ]]</text>
      <sha1>8h1w7gr1w2gbolyonw5z8aeqh2uxcbd</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9792</id>
      <parentid>9791</parentid>
      <timestamp>2026-10-24T13:33:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hdad Tigre</username>
        <id>1837</id>
      </contributor>
      <comment>/* ሽሮ ምን ሚ ልትሸቄ? */ ንኢሽ አስነዮት</comment>
      <origin>9792</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1768" sha1="792676o0jrr6j9o85dfya2v8cspg949" xml:space="preserve">'''ሺሮ'''

ሺሮ አው ሽሮ ኦሮት ምነ አጽበሐት [[እርትርየ]] ዐድነ ቱ። ሺሮ ዲብ አርድ ብሩድ ወእት ወቅት ከረም ወብርድ ሰኒ ልትበለዕ ወእግል ገሮብከ ሐፋነት ለሀይቦ።

== ሽሮ ምን ሚ ልትሸቄ? ==

ሺሮ ምን ዐተር ወ ጉዕ ይቡስ ወ በሰል ወ ጬወት ልትሸቄ፡ ወ ቀመማት ገብእ ዲቡ። ወኩሉ ዲብ ሕድ እንዴ ተሓበረ ከዲብ ጣሑነት ናይ በርበሬ አው ናይ ሽሮ ልትደቀቅ ከ'ሺሮ ገብእ። ሽሮ ምስል ሕበዝ ([[እንጄረ]]) ልትበሀዕ። ሽሮ ኦሮት ምነ ለሔሰዉ አጽበሐት እርትርየ ቱ።

== ሺሮ ከፎ ልትበሸል? ==

ሰልፍ በሰል 2&quot;4 በስለት ቀርጭ ወእብ ዜት ግሩም እንዴ ትቀለየ ሰልሰት ወከመዶር ግሩም እንዴ ከትከትካሁ ተኣቴ ዲቡ። ወቆሁ ዲብ ግራብ ምነ ሽሮ እንዴ ነሰአከ ግሩም ምስል ማይ ተሓብሮ ወዲበ ሰልሰት ትበልሱ ወትቃምሙ ወሐቆ ግሩም በሽለ እንጄረ ተአትዳሌ ወምነ ሽሮ እንዴ ትጸበሐት ትትበለዕ። ሺሮ እምበል ዐደስ ካልእ ዐይነት ጽብሕ እግል ልትሓበር ምስሉ ኢቀድር። ሽሮ ኖስከ እግል ትሽቄ ሐቆ ኢትቀድር ምን አከነት ጠወሕን ሺሮ ወደካኪን እግል ትትዘበዩ ትቀድር ።

ኬትባይ መሕሙድ መንደር መሐመድ ኑር(ገናዳለ)

== ዔማታት ==
* https://en.wikipedia.org/wiki/Shiro_(food)
* https://tig.wikipedia.org/wiki/አጽበሐት_እርትርየ

[[Category:አጽበሐት]]
[[Category:ዐዶታት እርትርየ]]</text>
      <sha1>792676o0jrr6j9o85dfya2v8cspg949</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ነረድ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>823</id>
    <revision>
      <id>9794</id>
      <timestamp>2026-10-24T18:57:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mohammed Wed Nakfa</username>
        <id>2062</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>9794</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3018" sha1="7kw39bxszvkrl0yi399cw89k9mdgh87" xml:space="preserve">=ዕጨይ ነረድ=
ነረድ ዎሮ ምነ ብዝሓም ዲብ ዐድነ እርትርየ ለልትረከቦ ጅንስ ዓጩይ ቱ። ነረድ ዲብ ውቁል ምድር ወዲብ ረወሪት በቅል። ነረድ ዲብ ቀላቅል ወዲብ ምድር ሕፉን ኢበቅል። ክል ዶል ምድር ብሩድ ወ ውቁል ፈ'ቴ። ዲብ እርትርየ ነረድ ለበቅል ዲቡ ምድርነ፥ እግል መሰል፡ ክም ረወሪት ዲብ ሮረ ሐባብ እብ ብዝሔ በቅል። ዲብ ማሬት ወእንድላል ምንመ በቅል፥  ዲብ በቅለ ህዬ ሰኒ ብዙሕ ወጋምል ቱ። በቅለ እብ ነረድ እምር ሕግር ዐድ ተ። 

ብዕድ አካናትመ፥ ተምበሌ ለልትበሀል ውቁል ደብር፡ ዲብ ቅብለት ጠሐረ ወ ምውዳቅ ጸሓይ በቅለ ልትረከብ። እሊ ደብር ለረአሱ ነረድ በቅል ዲቡ። 

ከምሰልሁመ &quot;ሀገር&quot; ለልትበሀል ለዐበ ደብር ዲብ አቅሊም ቅ. በ. ቀየሕ እተ ርሽመቱ ነረድ በቅል ልትበሀል። እተ ከምሰልሁመ ስሕልመ ምን ንትደሬ ወአስክ ቅሩብ ቅሮረ፡  ደብር ደምቦብየት ነረድ ብዲቡ። ምናተ ዲብ ደምቦብየት ለበቅል ነረድ ምነ ናይ ረወሪት እብ ሕብሩ ወብቅለቱ ፍንቲ ለቤላ ቱ። እሊ ህዬ እብ ሰበብ መምየዩ ቱ። ናዩ ፍንቱይ ጀው ወሀወእ ሰበት ህለ እግሉ ቱ።

ነረድ ሰኒ ቅዱይ ወጼናሁ ግሩም ቱ። እብሊቱ ህዬ ብዝሓም ፈናኔን (ሔልየት) እብ ነረድ እንዴ ወሰፈው ለሐ'ሉ አው እግል በዐል ሻሞም &quot;ነርዳይ&quot; ልቡለ።
 እግል መሰል፥ &quot;&quot;
ቅዱይ ለትንፋሰ ነርዳይ ሀነን ወዴ&quot;&quot; ልብል ወድ ጎረት። ለቀዶትለ ትንፈሰ ዲብ ጼነ ነረድ እግል ልወስፈ ሰበት ሐዛ ቱ።

=መንፈዐት ነረድ=
1- ነረድ ቅዱይ ሰበት ቱ፡ እማትነ እግል ስሕኖ (ዲብ ተነት) ልትነፈዐ እቡ። 
2- በዲር ወሲደት ለትትበሀል መተርአስ፡ ምን ጅልድ ንዋይ እንዴ ሸቅያሀ ከዲብ ከብደ ነረድ መለኣሀ ነብረየ እማትነ። ነረድ ሰኒ ቅዱይ ሰበት ቱ እ'ለ ወሲደት ሐቆ ትከብበ ኢትቅነጥ ምንዬ ትብለከ።
3- ነረድ እግል አግማል ወዐነዲ ዲብ አንሑስ ንትነፈዕ እቡ። ወ መረይን እንወድዮ ዲብ አብያት። 
4-ነረድ ክል ዶል ጋምል ወብሩድ ሰበት ገብአ እግል ጽላል ከምሰል ቤት ንትነፈዕ እቡ። ዕጨት ነርደት ዲብ ሐንቴሀ ነአጠልል ወጋሻነ  ንትከበት ዲበ ዶል ፈረሕ ልግበእ ወከረህ። እሊ እት ለዐል ለትሰመ ወብዕድ ብዙሕ መናፍዕት ናይ ነረድ እግል ንዝከር እንቀድር።

መሐመድ ወድ ነቅፈ</text>
      <sha1>7kw39bxszvkrl0yi399cw89k9mdgh87</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9796</id>
      <parentid>9794</parentid>
      <timestamp>2026-10-24T19:29:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hdad Tigre</username>
        <id>1837</id>
      </contributor>
      <comment>ንኢሽ አስነዮት</comment>
      <origin>9796</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3017" sha1="tfk5u75lrjeqvkyyc389b4fhyf622f9" xml:space="preserve">=ዕጨይ ነረድ=
ነረድ ዎሮ ምነ ብዝሓም ዲብ ዐድነ እርትርየ ለልትረከቦ ጅንስ ዓጩይ ቱ። ነረድ ዲብ ውቁል ምድር ወዲብ ረወሪት በቅል። ነረድ ዲብ ቀላቅል ወዲብ ምድር ሕፉን ኢበቅል። ክል ዶል ምድር ብሩድ ወ ውቁል ፈ'ቴ። ዲብ እርትርየ ነረድ ለበቅል ዲቡ ምድርነ፥ እግል መሰል፡ ክም ረወሪት ዲብ ሮረ ሐባብ እብ ብዝሔ በቅል። ዲብ ማሬት ወእንድላል ምንመ በቅል፥  ዲብ በቅለ ህዬ ሰኒ ብዙሕ ወጋምል ቱ። በቅለ እብ ነረድ እምር ሕግር ዐድ ተ። 

ብዕድ አካናትመ፥ ተምበሌ ለልትበሀል ውቁል ደብር፡ ዲብ ቅብለት ጠሐረ ወ ምውዳቅ ጸሓይ በቅለ ልትረከብ። እሊ ደብር ለረአሱ ነረድ በቅል ዲቡ። 

ከምሰልሁመ &quot;ሀገር&quot; ለልትበሀል ለዐበ ደብር ዲብ አቅሊም ቅ. በ. ቀየሕ እተ ርሽመቱ ነረድ በቅል ልትበሀል። እተ ከምሰልሁመ ስሕልመ ምን ንትደሬ ወአስክ ቅሩብ ቅሮረ፡  ደብር ደምቦብየት ነረድ ብዲቡ። ምናተ ዲብ ደምቦብየት ለበቅል ነረድ ምነ ናይ ረወሪት እብ ሕብሩ ወብቅለቱ ፍንቲ ለቤላ ቱ። እሊ ህዬ እብ ሰበብ መምየዩ ቱ። ናዩ ፍንቱይ ጀው ወሀወእ ሰበት ህለ እግሉ ቱ።
ነረድ ሰኒ ቅዱይ ወጼናሁ ግሩም ቱ። እብሊቱ ህዬ ብዝሓም ፈናኔን (ሔልየት) እብ ነረድ እንዴ ወሰፈው ለሐ'ሉ አው እግል በዐል ሻሞም &quot;ነርዳይ&quot; ልቡለ።
 እግል መሰል፥ &quot;&quot;
ቅዱይ ለትንፋሰ ነርዳይ ሀነን ወዴ&quot;&quot; ልብል ወድ ጎረት። ለቀዶትለ ትንፈሰ ዲብ ጼነ ነረድ እግል ልወስፈ ሰበት ሐዛ ቱ።

=መንፈዐት ነረድ=
1- ነረድ ቅዱይ ሰበት ቱ፡ እማትነ እግል ስሕኖ (ዲብ ተነት) ልትነፈዐ እቡ። 
2- በዲር ወሲደት ለትትበሀል መተርአስ፡ ምን ጅልድ ንዋይ እንዴ ሸቅያሀ ከዲብ ከብደ ነረድ መለኣሀ ነብረየ እማትነ። ነረድ ሰኒ ቅዱይ ሰበት ቱ እ'ለ ወሲደት ሐቆ ትከብበ ኢትቅነጥ ምንዬ ትብለከ።
3- ነረድ እግል አግማል ወዐነዲ ዲብ አንሑስ ንትነፈዕ እቡ። ወ መረይን እንወድዮ ዲብ አብያት። 
4-ነረድ ክል ዶል ጋምል ወብሩድ ሰበት ገብአ እግል ጽላል ከምሰል ቤት ንትነፈዕ እቡ። ዕጨት ነርደት ዲብ ሐንቴሀ ነአጠልል ወጋሻነ  ንትከበት ዲበ ዶል ፈረሕ ልግበእ ወከረህ። እሊ እት ለዐል ለትሰመ ወብዕድ ብዙሕ መናፍዕት ናይ ነረድ እግል ንዝከር እንቀድር።

መሐመድ ወድ ነቅፈ</text>
      <sha1>tfk5u75lrjeqvkyyc389b4fhyf622f9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9797</id>
      <parentid>9796</parentid>
      <timestamp>2026-10-24T19:30:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hdad Tigre</username>
        <id>1837</id>
      </contributor>
      <comment>ንኢሽ አስነዮት</comment>
      <origin>9797</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3016" sha1="8e4qmbw1fee1927mpdhz9abbdwx2b53" xml:space="preserve">=ዕጨይ ነረድ=
ነረድ ዎሮ ምነ ብዝሓም ዲብ ዐድነ እርትርየ ለልትረከቦ ጅንስ ዓጩይ ቱ። ነረድ ዲብ ውቁል ምድር ወዲብ ረወሪት በቅል። ነረድ ዲብ ቀላቅል ወዲብ ምድር ሕፉን ኢበቅል። ክል ዶል ምድር ብሩድ ወ ውቁል ፈ'ቴ። ዲብ እርትርየ ነረድ ለበቅል ዲቡ ምድርነ፥ እግል መሰል፡ ክም ረወሪት ዲብ ሮረ ሐባብ እብ ብዝሔ በቅል። ዲብ ማሬት ወእንድላል ምንመ በቅል፥  ዲብ በቅለ ህዬ ሰኒ ብዙሕ ወጋምል ቱ። በቅለ እብ ነረድ እምር ሕግር ዐድ ተ። 

ብዕድ አካናትመ፥ ተምበሌ ለልትበሀል ውቁል ደብር፡ ዲብ ቅብለት ጠሐረ ወ ምውዳቅ ጸሓይ በቅለ ልትረከብ። እሊ ደብር ለረአሱ ነረድ በቅል ዲቡ። 

ከምሰልሁመ &quot;ሀገር&quot; ለልትበሀል ለዐበ ደብር ዲብ አቅሊም ቅ. በ. ቀየሕ እተ ርሽመቱ ነረድ በቅል ልትበሀል። እተ ከምሰልሁመ ስሕልመ ምን ንትደሬ ወአስክ ቅሩብ ቅሮረ፡  ደብር ደምቦብየት ነረድ ብዲቡ። ምናተ ዲብ ደምቦብየት ለበቅል ነረድ ምነ ናይ ረወሪት እብ ሕብሩ ወብቅለቱ ፍንቲ ለቤላ ቱ። እሊ ህዬ እብ ሰበብ መምየዩ ቱ። ናዩ ፍንቱይ ጀው ወሀወእ ሰበት ህለ እግሉ ቱ።
ነረድ ሰኒ ቅዱይ ወጼናሁ ግሩም ቱ። እብሊቱ ህዬ ብዝሓም ፈናኔን (ሔልየት) እብ ነረድ እንዴ ወሰፈው ለሐ'ሉ አው እግል በዐል ሻሞም &quot;ነርዳይ&quot; ልቡለ። እግል መሰል፥ &quot;&quot;
ቅዱይ ለትንፋሰ ነርዳይ ሀነን ወዴ&quot;&quot; ልብል ወድ ጎረት። ለቀዶትለ ትንፈሰ ዲብ ጼነ ነረድ እግል ልወስፈ ሰበት ሐዛ ቱ።

=መንፈዐት ነረድ=
1- ነረድ ቅዱይ ሰበት ቱ፡ እማትነ እግል ስሕኖ (ዲብ ተነት) ልትነፈዐ እቡ። 
2- በዲር ወሲደት ለትትበሀል መተርአስ፡ ምን ጅልድ ንዋይ እንዴ ሸቅያሀ ከዲብ ከብደ ነረድ መለኣሀ ነብረየ እማትነ። ነረድ ሰኒ ቅዱይ ሰበት ቱ እ'ለ ወሲደት ሐቆ ትከብበ ኢትቅነጥ ምንዬ ትብለከ።
3- ነረድ እግል አግማል ወዐነዲ ዲብ አንሑስ ንትነፈዕ እቡ። ወ መረይን እንወድዮ ዲብ አብያት። 
4-ነረድ ክል ዶል ጋምል ወብሩድ ሰበት ገብአ እግል ጽላል ከምሰል ቤት ንትነፈዕ እቡ። ዕጨት ነርደት ዲብ ሐንቴሀ ነአጠልል ወጋሻነ  ንትከበት ዲበ ዶል ፈረሕ ልግበእ ወከረህ። እሊ እት ለዐል ለትሰመ ወብዕድ ብዙሕ መናፍዕት ናይ ነረድ እግል ንዝከር እንቀድር።

መሐመድ ወድ ነቅፈ</text>
      <sha1>8e4qmbw1fee1927mpdhz9abbdwx2b53</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9798</id>
      <parentid>9797</parentid>
      <timestamp>2026-10-24T19:31:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hdad Tigre</username>
        <id>1837</id>
      </contributor>
      <comment>/* ዕጨይ ነረድ */ ንኢሽ አስነዮት</comment>
      <origin>9798</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3024" sha1="c0akgfcgumojle0j63kajci2t1sz1id" xml:space="preserve">=ዕጨይ ነረድ=
ነረድ ዎሮ ምነ ብዝሓም ዲብ ዐድነ [[እርትርየ]] ለልትረከቦ ጅንስ ዓጩይ ቱ። ነረድ ዲብ ውቁል ምድር ወዲብ ረወሪት በቅል። ነረድ ዲብ ቀላቅል ወዲብ ምድር ሕፉን ኢበቅል። ክል ዶል ምድር ብሩድ ወ ውቁል ፈ'ቴ። ዲብ እርትርየ ነረድ ለበቅል ዲቡ ምድርነ፥ እግል መሰል፡ ክም ረወሪት ዲብ [[ሮረ]] ሐባብ እብ ብዝሔ በቅል። ዲብ ማሬት ወእንድላል ምንመ በቅል፥  ዲብ በቅለ ህዬ ሰኒ ብዙሕ ወጋምል ቱ። በቅለ እብ ነረድ እምር ሕግር ዐድ ተ። 

ብዕድ አካናትመ፥ ተምበሌ ለልትበሀል ውቁል ደብር፡ ዲብ ቅብለት ጠሐረ ወ ምውዳቅ ጸሓይ በቅለ ልትረከብ። እሊ ደብር ለረአሱ ነረድ በቅል ዲቡ። 

ከምሰልሁመ &quot;ሀገር&quot; ለልትበሀል ለዐበ ደብር ዲብ አቅሊም ቅ. በ. ቀየሕ እተ ርሽመቱ ነረድ በቅል ልትበሀል። እተ ከምሰልሁመ ስሕልመ ምን ንትደሬ ወአስክ ቅሩብ ቅሮረ፡  ደብር ደምቦብየት ነረድ ብዲቡ። ምናተ ዲብ ደምቦብየት ለበቅል ነረድ ምነ ናይ ረወሪት እብ ሕብሩ ወብቅለቱ ፍንቲ ለቤላ ቱ። እሊ ህዬ እብ ሰበብ መምየዩ ቱ። ናዩ ፍንቱይ ጀው ወሀወእ ሰበት ህለ እግሉ ቱ።
ነረድ ሰኒ ቅዱይ ወጼናሁ ግሩም ቱ። እብሊቱ ህዬ ብዝሓም ፈናኔን (ሔልየት) እብ ነረድ እንዴ ወሰፈው ለሐ'ሉ አው እግል በዐል ሻሞም &quot;ነርዳይ&quot; ልቡለ። እግል መሰል፥ &quot;&quot;
ቅዱይ ለትንፋሰ ነርዳይ ሀነን ወዴ&quot;&quot; ልብል ወድ ጎረት። ለቀዶትለ ትንፈሰ ዲብ ጼነ ነረድ እግል ልወስፈ ሰበት ሐዛ ቱ።

=መንፈዐት ነረድ=
1- ነረድ ቅዱይ ሰበት ቱ፡ እማትነ እግል ስሕኖ (ዲብ ተነት) ልትነፈዐ እቡ። 
2- በዲር ወሲደት ለትትበሀል መተርአስ፡ ምን ጅልድ ንዋይ እንዴ ሸቅያሀ ከዲብ ከብደ ነረድ መለኣሀ ነብረየ እማትነ። ነረድ ሰኒ ቅዱይ ሰበት ቱ እ'ለ ወሲደት ሐቆ ትከብበ ኢትቅነጥ ምንዬ ትብለከ።
3- ነረድ እግል አግማል ወዐነዲ ዲብ አንሑስ ንትነፈዕ እቡ። ወ መረይን እንወድዮ ዲብ አብያት። 
4-ነረድ ክል ዶል ጋምል ወብሩድ ሰበት ገብአ እግል ጽላል ከምሰል ቤት ንትነፈዕ እቡ። ዕጨት ነርደት ዲብ ሐንቴሀ ነአጠልል ወጋሻነ  ንትከበት ዲበ ዶል ፈረሕ ልግበእ ወከረህ። እሊ እት ለዐል ለትሰመ ወብዕድ ብዙሕ መናፍዕት ናይ ነረድ እግል ንዝከር እንቀድር።

መሐመድ ወድ ነቅፈ</text>
      <sha1>c0akgfcgumojle0j63kajci2t1sz1id</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9801</id>
      <parentid>9798</parentid>
      <timestamp>2026-10-24T19:40:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hdad Tigre</username>
        <id>1837</id>
      </contributor>
      <comment>/* ዕጨይ ነረድ */ ንኢሽ አስነዮት</comment>
      <origin>9801</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3028" sha1="0eh4mbiwk2l56s7jg2tvomv2tz278qt" xml:space="preserve">=ዕጨይ ነረድ=
ነረድ ዎሮ ምነ ብዝሓም ዲብ ዐድነ [[እርትርየ]] ለልትረከቦ ጅንስ ዓጩይ ቱ። ነረድ ዲብ ውቁል ምድር ወዲብ ረወሪት በቅል። ነረድ ዲብ ቀላቅል ወዲብ ምድር ሕፉን ኢበቅል። ክል ዶል ምድር ብሩድ ወ ውቁል ፈ'ቴ። ዲብ እርትርየ ነረድ ለበቅል ዲቡ ምድርነ፥ እግል መሰል፡ ክም ረወሪት ዲብ [[ሮረ]] ሐባብ እብ ብዝሔ በቅል። ዲብ ማሬት ወእንድላል ምንመ በቅል፥  ዲብ በቅለ ህዬ ሰኒ ብዙሕ ወጋምል ቱ። [[በቅለ]] እብ ነረድ እምር ሕግር ዐድ ተ። 

ብዕድ አካናትመ፥ ተምበሌ ለልትበሀል ውቁል ደብር፡ ዲብ ቅብለት ጠሐረ ወ ምውዳቅ ጸሓይ በቅለ ልትረከብ። እሊ ደብር ለረአሱ ነረድ በቅል ዲቡ። 

ከምሰልሁመ &quot;ሀገር&quot; ለልትበሀል ለዐበ ደብር ዲብ አቅሊም ቅ. በ. ቀየሕ እተ ርሽመቱ ነረድ በቅል ልትበሀል። እተ ከምሰልሁመ ስሕልመ ምን ንትደሬ ወአስክ ቅሩብ ቅሮረ፡  ደብር ደምቦብየት ነረድ ብዲቡ። ምናተ ዲብ ደምቦብየት ለበቅል ነረድ ምነ ናይ ረወሪት እብ ሕብሩ ወብቅለቱ ፍንቲ ለቤላ ቱ። እሊ ህዬ እብ ሰበብ መምየዩ ቱ። ናዩ ፍንቱይ ጀው ወሀወእ ሰበት ህለ እግሉ ቱ።
ነረድ ሰኒ ቅዱይ ወጼናሁ ግሩም ቱ። እብሊቱ ህዬ ብዝሓም ፈናኔን (ሔልየት) እብ ነረድ እንዴ ወሰፈው ለሐ'ሉ አው እግል በዐል ሻሞም &quot;ነርዳይ&quot; ልቡለ። እግል መሰል፥ &quot;&quot;
ቅዱይ ለትንፋሰ ነርዳይ ሀነን ወዴ&quot;&quot; ልብል ወድ ጎረት። ለቀዶትለ ትንፈሰ ዲብ ጼነ ነረድ እግል ልወስፈ ሰበት ሐዛ ቱ።

=መንፈዐት ነረድ=
1- ነረድ ቅዱይ ሰበት ቱ፡ እማትነ እግል ስሕኖ (ዲብ ተነት) ልትነፈዐ እቡ። 
2- በዲር ወሲደት ለትትበሀል መተርአስ፡ ምን ጅልድ ንዋይ እንዴ ሸቅያሀ ከዲብ ከብደ ነረድ መለኣሀ ነብረየ እማትነ። ነረድ ሰኒ ቅዱይ ሰበት ቱ እ'ለ ወሲደት ሐቆ ትከብበ ኢትቅነጥ ምንዬ ትብለከ።
3- ነረድ እግል አግማል ወዐነዲ ዲብ አንሑስ ንትነፈዕ እቡ። ወ መረይን እንወድዮ ዲብ አብያት። 
4-ነረድ ክል ዶል ጋምል ወብሩድ ሰበት ገብአ እግል ጽላል ከምሰል ቤት ንትነፈዕ እቡ። ዕጨት ነርደት ዲብ ሐንቴሀ ነአጠልል ወጋሻነ  ንትከበት ዲበ ዶል ፈረሕ ልግበእ ወከረህ። እሊ እት ለዐል ለትሰመ ወብዕድ ብዙሕ መናፍዕት ናይ ነረድ እግል ንዝከር እንቀድር።

መሐመድ ወድ ነቅፈ</text>
      <sha1>0eh4mbiwk2l56s7jg2tvomv2tz278qt</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9813</id>
      <parentid>9801</parentid>
      <timestamp>2026-10-25T08:19:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mohammed Wed Nakfa</username>
        <id>2062</id>
      </contributor>
      <comment>/* ዕጨይ ነረድ */</comment>
      <origin>9813</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3298" sha1="elvjiqwdqkrmdcxvblqzjijqzjpgwku" xml:space="preserve">=ዕጨይ ነረድ=
ነረድ ዎሮ ምነ ብዝሓም ዲብ ዐድነ [[እርትርየ]] ለልትረከቦ ጅንስ ዓጩይ ቱ። ነረድ ዲብ ውቁል ምድር ወዲብ ረወሪት በቅል። ነረድ ዲብ ቀላቅል ወዲብ ምድር ሕፉን ኢበቅል። ክል ዶል ምድር ብሩድ ወ ውቁል ፈ'ቴ። ዲብ እርትርየ ነረድ ለበቅል ዲቡ ምድርነ፥ እግል መሰል፡ ክም ረወሪት ዲብ [[ሮረ]] ሐባብ እብ ብዝሔ በቅል። ዲብ ማሬት ወእንድላል ምንመ በቅል፥  ዲብ በቅለ ህዬ ሰኒ ብዙሕ ወጋምል ቱ። [[በቅለ]] እብ ነረድ እምር ሕግር ዐድ ተ። 

ብዕድ አካናትመ፥ ተምበሌ ለልትበሀል ውቁል ደብር፡ ዲብ ቅብለት ጠሐረ ወ ምውዳቅ ጸሓይ በቅለ ልትረከብ። እሊ ደብር ለረአሱ ነረድ በቅል ዲቡ። 

ከምሰልሁመ &quot;ሀገር&quot; ለልትበሀል ለዐበ ደብር ዲብ አቅሊም ቅ. በ. ቀየሕ እተ ርሽመቱ ነረድ በቅል ልትበሀል። እተ ከምሰልሁመ ስሕልመ ምን ንትደሬ ወአስክ ቅሩብ ቅሮረ፡  ደብር ደምቦብየት ነረድ ብዲቡ። ምናተ ዲብ ደምቦብየት ለበቅል ነረድ ምነ ናይ ረወሪት እብ ሕብሩ ወብቅለቱ ፍንቲ ለቤላ ቱ። እሊ ህዬ እብ ሰበብ መምየዩ ቱ። ናዩ ፍንቱይ ጀው ወሀወእ ሰበት ህለ እግሉ ቱ።

ከምሰልሁመ፥ ነረድ ለበቅል ዲበን ዐዶተት፡ ገለብ አጀነደ፡ ደብር ሶጎ፡ በረቢር አይጠሐል፡ እትዐንደለት ምርጊነ፡ እትአውሔተት ወእብ ኤቢሁ ዲብ ሮረ መንሰዕ በቅል።
ነረድ ሰኒ ቅዱይ ወጼናሁ ግሩም ቱ። እብሊቱ ህዬ ብዝሓም ፈናኔን (ሔልየት) እብ ነረድ እንዴ ወሰፈው ለሐ'ሉ አው እግል በዐል ሻሞም &quot;ነርዳይ&quot; ልቡለ። እግል መሰል፥ &quot;&quot;
ቅዱይ ለትንፋሰ ነርዳይ ሀነን ወዴ&quot;&quot; ልብል ወድ ጎረት። ለቀዶትለ ትንፈሰ ዲብ ጼነ ነረድ እግል ልወስፈ ሰበት ሐዛ ቱ።

=መንፈዐት ነረድ=
1- ነረድ ቅዱይ ሰበት ቱ፡ እማትነ እግል ስሕኖ (ዲብ ተነት) ልትነፈዐ እቡ። 
2- በዲር ወሲደት ለትትበሀል መተርአስ፡ ምን ጅልድ ንዋይ እንዴ ሸቅያሀ ከዲብ ከብደ ነረድ መለኣሀ ነብረየ እማትነ። ነረድ ሰኒ ቅዱይ ሰበት ቱ እ'ለ ወሲደት ሐቆ ትከብበ ኢትቅነጥ ምንዬ ትብለከ።
3- ነረድ እግል አግማል ወዐነዲ ዲብ አንሑስ ንትነፈዕ እቡ። ወ መረይን እንወድዮ ዲብ አብያት። 
4-ነረድ ክል ዶል ጋምል ወብሩድ ሰበት ገብአ እግል ጽላል ከምሰል ቤት ንትነፈዕ እቡ። ዕጨት ነርደት ዲብ ሐንቴሀ ነአጠልል ወጋሻነ  ንትከበት ዲበ ዶል ፈረሕ ልግበእ ወከረህ። እሊ እት ለዐል ለትሰመ ወብዕድ ብዙሕ መናፍዕት ናይ ነረድ እግል ንዝከር እንቀድር።

መሐመድ ወድ ነቅፈ</text>
      <sha1>elvjiqwdqkrmdcxvblqzjijqzjpgwku</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ሕላየት ሚ ኒበለ እድንየ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>824</id>
    <revision>
      <id>9795</id>
      <timestamp>2026-10-24T19:24:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hdad Tigre</username>
        <id>1837</id>
      </contributor>
      <comment>ውሳከት ሐዳስ ገጽ ሕላየት ስዒድ ጀዕሊ ሚ ኒበለ እድንየ</comment>
      <origin>9795</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2219" sha1="ljoy5b8ngsxfq3y4eo0577ixdnc4wm4" xml:space="preserve">'''ሕላየት ሚ ኒበለ እድንየ'''

እለ ሕላየት እለ እብ ፈናን ስዒድ ጀዕሊ ለትሐሌት ሕላየት ሻም ወ ፍቲ ተ። እለ ሕላየት እለ ሴምዐት ህግየ ትግሬ እንዴ ሐልፈት፡ ኩሉ ገቢል [[እርትርየ]] ለፈትየ ሕላየት ፍቲ ተ።

== ጽበጥ ሕላየት ==

&lt;poem&gt;
ሚ ኒበለ እድንየ ኩሉ ለሕበረ ትቀየረ
ሚ ኒበለ እድንየ ኩሉ ለሕብረ ትቀየረ
ኩሉ ሰበብ ሻምኪ ቱ መንበሮዬ ለአምረረ ወኢትሕመይኒ ፍቲኪ ከም በዲሩ ኢሀለ 
ወምን ረቢ ትከተበ እግል ልትመም እብለ
ወምን ረቢ ትከተበ እግል ልትመም እብለ
ምን ፍቲኪ ጸበርኮ እለ ላቱ ይእብለ
እንቲ ገእኪ ድንያዬ እምበሌኪ ይእንብር 
ገበይ ሻምኪ ኢትትቀደር ስኒን ነሰአት አክለ

ሻምኪ በይን ወዴኒ ገሮብ ሰብኡ ሰፍለለ
ሪምኪ ምኑ መሕበርዬ ቆልኪ ዶለ ትበደለ አርወሐቼ ኢትዐሬ አስክ ሻምኪ የአቅበለ
ከም አሬምኪ ለየአምን ልብዬ እግልኪ ትከለለ
ሰበብ ገብአ ፍቲኪ ወፈታይኪ ተዐዘረ  

አፈታይኪ መስከነ ወሐቆኪ ኢትወለበ
ሚ ንበለ እድንያ? ድንየ አማን አለበ
ፈጅር ሐልፍ ድብ እብል ዕሽሪን ሰነት ቃረበ 
ሬኤኩዎ ፍቲኪ እንዴ ሰክበ የአስከበ
ወእምበሌኪ ኢትትነበር እድንየ ለዘት አለበ

እንቲ ገእኪ ድንያዬ ወእንቲ ገእኪ ሰበብዬ 
እንቲ ገእኪ እት ግረዬ 
ወእንቲ ገእኪ እት ቀደምዬ 
እንቲ ገእኪ እት ድማንዬ 
ወእንቲ ገእኪ እት ገለብዬ 
ገበይ ሻምዬ ኢትትቀደር ድንያዬ ስኒን ነስአት አክለ እድንያዬ (3)
&lt;/poem&gt;

== ሔልያይ ==
ስዒድ ጀዕሊ

== ዔማታት ==
* https://www.youtube.com/results?search_query=ስዒድ+ጀዕሊ+ሚ+ኒበለ+እድንየ
* https://tig.wikipedia.org/wiki/ሕላየት

[[Category:ሕላየት]]
[[Category:ሕላየት_ትግሬ]]
[[Category:ስዒድ_ጀዕሊ]]</text>
      <sha1>ljoy5b8ngsxfq3y4eo0577ixdnc4wm4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>በለስ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>825</id>
    <revision>
      <id>9802</id>
      <timestamp>2026-10-24T20:45:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hdad Tigre</username>
        <id>1837</id>
      </contributor>
      <comment>ውሳከት ሐዳስ ገጽ እብ ዕጨይ በለስ</comment>
      <origin>9802</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2611" sha1="9nair4p0wrgm4fvs1rpyscsflruixf4" xml:space="preserve">'''በለስ'''

ዕጨይ በለስ ኦሮት ምነ ዲብ [[እርትርየ]] ለበቅል ዕጨይ ቱ። እሊ ዕጨይ እሊ ቀጠፍ አለቡ። ለዕጨት ከላ ጅላብ ወአሽዋክ ተ ዕጨይ በለስ ብዞሕ ወቅት ዲብ አርድ ብሩድ በቅል።

== ጅንስ ==

ክልኦት ጅንስ በለስ ህለው ለዎሮ በለስ አሽዋክ ብዞሖ ሰበት ቡ ኢለአፉሬ። እግል ኬለብ አው ሐጹር ልትነፍዖ እቡ ወለኦሮት አሽዋክ ብዞሕ አለቡ ወፍሬ ወዴ ወፍሬሁ አዳም በልዑ።

ዲብ ሰነት ሐቴ ዶል ፍሬ ወዴ። በለስ ዲብ ሒን ከረም ሌጣ ቱ ለፈሬ ፍሬሁ ከባይብ ወምን ለዐል ሕማጥ ሰበት ቡ፡ እብ ቀጠፍ ግሩም እንዴ ሓመልካሁ ሐቆሁ ፈርጎዖ ፈርጎዖት በሀለት ስጥራት ተ። እግ'ለ ገለፍ ለእበ አሽዋኩ እብ ሰኪን ወርክዩ ምኑ፤ ወሐቆሁ በልዖ። ምነ ዕጨቱ እብ ቲር ልትአሬ። ወጂለቡ ህዬ እንሰ በልዖ።

ዲብ [[እርትርየ]] በለስ ለበቅል ዲበን ዐዶታት &quot;ዔለበርዕድ&quot; ኢራ&quot; [[በገሰ]]&quot; [[አስመረ]] &quot;ሰገነይቲ&quot; ከሬር ገለብ፡ ኮሪት &quot;ሽግሊ &quot; ሽለል&quot;ጠረዘጋ &quot;[[ሮረ]] ወሮረ መንሰዕ ወ [[ነቅፈ]] ወእሉ ለመስል እግል ንስሜ እንቀድር። ለጠዐመ በለስ ዲብ [[እርትርየ]] ናይ ገለብ ወሰገነይቲ ቱ ልብሎ። በለስ ልብ ለለአበርድ አካን ማይ ወሰፍረ እግል ልግበእ እግልከ ቀድር። በለስ ናዩ ጠምጠም (ጠዐም) ወናዩ ማይ ሰበት ቡ፡ አዳም ዶል ሰፍሬ ወአው ዶል ጸምእ በልዖ። ዲብ [[እርትርየ]] ዶል ረመዳን እት ወቅት ፈጠረት ብሩድ ወጥዑም ሰበት ገብአ አዳም ብዞሕ በልዖ ወጠልቦ።

== መንፈዐት በለስ ==

# በለስ እግል ሐራረት ሽን ለቦን አንፋር ብዞሖ ሰበት ለአሸይን ነፍዖም
# እግል እስትሞክ ወአንደፎት ከብድ ደዋ ቱ።
# እግል ከለው ለቦም አንፋር ማይ ሰበት በ።
# ምን ሰፍረ እግል ትብሉዑ ትቀድር።

== ዔማታት ==
* https://en.wikipedia.org/wiki/Opuntia
* https://www.fao.org/land-water/databases-and-software/crop-information/cactus-pear/en/
* https://www.healthline.com/nutrition/prickly-pear-benefits

[[Category:በለስ]]
[[Category:ዕጨይ]]
[[Category:ፍሬ]]
[[Category:ዕጨይ_እርትርየ]]</text>
      <sha1>9nair4p0wrgm4fvs1rpyscsflruixf4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ልሙድ ቃላት</title>
    <ns>0</ns>
    <id>826</id>
    <revision>
      <id>9805</id>
      <timestamp>2026-10-24T21:54:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hdad Tigre</username>
        <id>1837</id>
      </contributor>
      <comment>ወሰኮት ልሙድ ቃላት</comment>
      <origin>9805</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1240" sha1="88blh2ltlanhvy864m4nhgs60cj5ywb" xml:space="preserve">== ልሙድ ቃላት- عبارات شائعة ==

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! عربي !! ትግሬ
|-
| مرحباً || መርሐበ
|-
| كيف حالك؟ || ከፎ ህሌከ?
|-
| أنا بخير، شكراً || አነ ደሐን ህሌኮ፡ ሐምደከ
|-
| ما اسمك؟ || ስምከ ምን ተ?
|-
| اسمي ... || ስሜቼ...
|-
| من أين أنت؟ || ምን አየ እንተ?
|-
| أنا من السودان || አነ ምን ሶዳን አነ
|-
| كم عمرك؟ || ዕምርከ ከም ቱ?
|-
| عمري 20 سنة || ዕምርዬ 20 ሰነት ቱ
|-
| أين تسكن؟ || እተየ ትነብር?
|-
| أسكن في الخرطوم || እት ከርቱም እነብር
|-
| هل تتكلم التقري؟ || ትግሬ ትትሃጌ?
|-
| نعم، أتكلم التقري قليلاً || ኣቤ፡ ትግሬ ገሌታይ እትሃጌ
|-
| ما هذا؟ || እሊ ሚ ቱ?
|-
| هذا كتاب || እሊ ክታብ ቱ
|-
| كم الساعة الآن؟ || ሳዐት ከም ህሌት አዜ?
|-
| الساعة الثالثة || ሳዐት ሰልአስ ህሌነ
|-
| شكراً لك || ሐምደከ
|-
| العفو || ዐፍወን
|-
| إلى اللقاء || ቻው
|}

[[Category:ትግሬ]]
[[Category:ክብት-ቃላት]]</text>
      <sha1>88blh2ltlanhvy864m4nhgs60cj5ywb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9806</id>
      <parentid>9805</parentid>
      <timestamp>2026-10-24T21:55:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hdad Tigre</username>
        <id>1837</id>
      </contributor>
      <comment>/* */ ልሙድ ቃላት</comment>
      <origin>9806</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1267" sha1="j80uoawm7how28pnj2gpz0xw91lu7ci" xml:space="preserve">* [[ልሙድ ቃላት]]

== ልሙድ ቃላት- عبارات شائعة ==

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! عربي !! ትግሬ
|-
| مرحباً || መርሐበ
|-
| كيف حالك؟ || ከፎ ህሌከ?
|-
| أنا بخير، شكراً || አነ ደሐን ህሌኮ፡ ሐምደከ
|-
| ما اسمك؟ || ስምከ ምን ተ?
|-
| اسمي ... || ስሜቼ...
|-
| من أين أنت؟ || ምን አየ እንተ?
|-
| أنا من السودان || አነ ምን ሶዳን አነ
|-
| كم عمرك؟ || ዕምርከ ከም ቱ?
|-
| عمري 20 سنة || ዕምርዬ 20 ሰነት ቱ
|-
| أين تسكن؟ || እተየ ትነብር?
|-
| أسكن في الخرطوم || እት ከርቱም እነብር
|-
| هل تتكلم التقري؟ || ትግሬ ትትሃጌ?
|-
| نعم، أتكلم التقري قليلاً || ኣቤ፡ ትግሬ ገሌታይ እትሃጌ
|-
| ما هذا؟ || እሊ ሚ ቱ?
|-
| هذا كتاب || እሊ ክታብ ቱ
|-
| كم الساعة الآن؟ || ሳዐት ከም ህሌት አዜ?
|-
| الساعة الثالثة || ሳዐት ሰልአስ ህሌነ
|-
| شكراً لك || ሐምደከ
|-
| العفو || ዐፍወን
|-
| إلى اللقاء || ቻው
|}

[[Category:ትግሬ]]
[[Category:ክብት-ቃላት]]</text>
      <sha1>j80uoawm7how28pnj2gpz0xw91lu7ci</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9807</id>
      <parentid>9806</parentid>
      <timestamp>2026-10-24T21:56:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hdad Tigre</username>
        <id>1837</id>
      </contributor>
      <comment>/* */ እብ ጌገ ለትከተበ ትነወከ</comment>
      <origin>9807</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1240" sha1="88blh2ltlanhvy864m4nhgs60cj5ywb" xml:space="preserve">== ልሙድ ቃላት- عبارات شائعة ==

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! عربي !! ትግሬ
|-
| مرحباً || መርሐበ
|-
| كيف حالك؟ || ከፎ ህሌከ?
|-
| أنا بخير، شكراً || አነ ደሐን ህሌኮ፡ ሐምደከ
|-
| ما اسمك؟ || ስምከ ምን ተ?
|-
| اسمي ... || ስሜቼ...
|-
| من أين أنت؟ || ምን አየ እንተ?
|-
| أنا من السودان || አነ ምን ሶዳን አነ
|-
| كم عمرك؟ || ዕምርከ ከም ቱ?
|-
| عمري 20 سنة || ዕምርዬ 20 ሰነት ቱ
|-
| أين تسكن؟ || እተየ ትነብር?
|-
| أسكن في الخرطوم || እት ከርቱም እነብር
|-
| هل تتكلم التقري؟ || ትግሬ ትትሃጌ?
|-
| نعم، أتكلم التقري قليلاً || ኣቤ፡ ትግሬ ገሌታይ እትሃጌ
|-
| ما هذا؟ || እሊ ሚ ቱ?
|-
| هذا كتاب || እሊ ክታብ ቱ
|-
| كم الساعة الآن؟ || ሳዐት ከም ህሌት አዜ?
|-
| الساعة الثالثة || ሳዐት ሰልአስ ህሌነ
|-
| شكراً لك || ሐምደከ
|-
| العفو || ዐፍወን
|-
| إلى اللقاء || ቻው
|}

[[Category:ትግሬ]]
[[Category:ክብት-ቃላት]]</text>
      <sha1>88blh2ltlanhvy864m4nhgs60cj5ywb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9811</id>
      <parentid>9807</parentid>
      <timestamp>2026-10-24T22:56:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hdad Tigre</username>
        <id>1837</id>
      </contributor>
      <comment>/* ልሙድ ቃላት- عبارات شائعة */ አስነዮት ዘዐት</comment>
      <origin>9811</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1272" sha1="n2iciq4tjipe136emde2zajj83m9v1l" xml:space="preserve">== ልሙድ ቃላት- عبارات شائعة ==

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! عربي !! ትግሬ
|-
| مرحباً || መርሐበ
|-
| كيف حالك؟ || ከፎ ህሌከ?
|-
| أنا بخير، شكراً || አነ ደሐን ህሌኮ፡ ሐምደከ
|-
| ما اسمك؟ || ስምከ ምን ተ?
|-
| اسمي ... || ስሜቼ...
|-
| من أين أنت؟ || ምን አየ እንተ?
|-
| أنا من السودان || አነ ምን ሶዳን አነ
|-
| كم عمرك؟ || ዕምርከ ከም ቱ?
|-
| عمري 20 سنة || ዕምርዬ 20 ሰነት ቱ
|-
| أين تسكن؟ || እተየ ትነብር?
|-
| أسكن في الخرطوم || እት ከርቱም እነብር
|-
| هل تتكلم التقري؟ || ትግሬ ትትሃጌ?
|-
| نعم، أتكلم التقري قليلاً || ኣቤ፡ ትግሬ ገሌታይ እትሃጌ
|-
| ما هذا؟ || እሊ ሚ ቱ?
|-
| هذا كتاب || እሊ ክታብ ቱ
|-
| كم الساعة الآن؟ || ሳዐት ከም ህሌት አዜ?
|-
| الساعة الثالثة || ሳዐት ሰልአስ ህሌነ
|-
| شكراً لك || ሐምደከ
|-
| العفو || እንተ ተሐይስ
|-
| إلى اللقاء || ደሐን ለአትረኤነ
|}

[[Category:ትግሬ]]
[[Category:ክብት-ቃላት]]</text>
      <sha1>n2iciq4tjipe136emde2zajj83m9v1l</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9812</id>
      <parentid>9811</parentid>
      <timestamp>2026-10-25T03:48:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-56858-76</username>
        <id>2128</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>9812</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1272" sha1="45xbhlyxu84y1mkvfvfelii4izcvfap" xml:space="preserve">== ልሙድ ቃላት- عبارات شائعة ==

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! عربي !! ትግሬ
|-
| مرحباً || መርሐበ
|-
| كيف حالك؟ || ከፎ ህሌከ?
|-
| أنا بخير، شكراً || አነ ደሐን ህሌኮ፡ ሐምደከ
|-
| ما اسمك؟ || መን ስሜትከ ?
|-
| اسمي ... || ስሜቼ...
|-
| من أين أنت؟ || ምን አየ እንተ?
|-
| أنا من السودان || አነ ምን ሶዳን አነ
|-
| كم عمرك؟ || ዕምርከ ከም ቱ?
|-
| عمري 20 سنة || ዕምርዬ 20 ሰነት ቱ
|-
| أين تسكن؟ || እተየ ትነብር?
|-
| أسكن في الخرطوم || እት ከርቱም እነብር
|-
| هل تتكلم التقري؟ || ትግሬ ትትሃጌ?
|-
| نعم، أتكلم التقري قليلاً || ኣቤ፡ ትግሬ ገሌታይ እትሃጌ
|-
| ما هذا؟ || እሊ ሚ ቱ?
|-
| هذا كتاب || እሊ ክታብ ቱ
|-
| كم الساعة الآن؟ || ሳዐት ከም ህሌት አዜ?
|-
| الساعة الثالثة || ሳዐት ሰልአስ ህሌነ
|-
| شكراً لك || ሐምደከ
|-
| العفو || እንተ ተሐይስ
|-
| إلى اللقاء || ደሐን ለአትረኤነ
|}

[[Category:ትግሬ]]
[[Category:ክብት-ቃላት]]</text>
      <sha1>45xbhlyxu84y1mkvfvfelii4izcvfap</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ዕልብ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>827</id>
    <revision>
      <id>9808</id>
      <timestamp>2026-10-24T22:13:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hdad Tigre</username>
        <id>1837</id>
      </contributor>
      <comment>ወሰኮት ገጽ ዕልብ ትርጁም እብ ትግሬ</comment>
      <origin>9808</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1285" sha1="6m539bi3oyga2jk1sx1yprnqefgvz5v" xml:space="preserve">== ዕልብ - الأرقام - Numbers ==

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! العربية !! English !! ትግሬ !! النطق
|-
| ٠ - صفر || 0 - Zero || በሕ || bah
|-
| ١ - واحد || 1 - One || ሐቴ || hate
|-
| ٢ - اثنان || 2 - Two || ክልኤ || kil'ie
|-
| ٣ - ثلاثة || 3 - Three || ሰለስ || seles
|-
| ٤ - أربعة || 4 - Four || አርበዕ || arbai'e
|-
| ٥ - خمسة || 5 - Five || ሐምስ || hames
|-
| ٦ - ستة || 6 - Six || ስስ || sis
|-
| ٧ - سبعة || 7 - Seven || ሰብዐተ || seb'ete
|-
| ٨ - ثمانية || 8 - Eight || ሰማን || seman
|-
| ٩ - تسعة || 9 - Nine || ስዕ || si'e
|-
| ١٠ - عشرة || 10 - Ten || ዐስር || asir
|-
| ١١ - أحد عشر || 11 - Eleven || ዐስር ሐቴ || asir hate
|-
| ١٢ - اثنا عشر || 12 - Twelve || ዐስር ክልኤ || asir kile
|-
| ٢٠ - عشرون || 20 - Twenty || ዕስረ || 'isra
|-
| ٣٠ - ثلاثون || 30 - Thirty || ሰላሳ || selasa
|-
| ٤٠ - أربعون || 40 - Forty || አርበዐ || arbe'a
|-
| ٥٠ - خمسون || 50 - Fifty || ሕምሰ || himsa
|-
| ١٠٠ - مائة || 100 - Hundred || ምእት || mi'it
|-
| ١٠٠٠ - ألف || 1000 - Thousand || አልፍ || alf
|}

[[Category:ዕልብ]]
[[Category:ትግሬ]]</text>
      <sha1>6m539bi3oyga2jk1sx1yprnqefgvz5v</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ሓባር</title>
    <ns>0</ns>
    <id>828</id>
    <revision>
      <id>9809</id>
      <timestamp>2026-10-24T22:48:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hdad Tigre</username>
        <id>1837</id>
      </contributor>
      <comment>ሐዳስ ገጽ እብ ሓባር</comment>
      <origin>9809</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1870" sha1="2yb0cocilqjsw132fpwwjeyilx7ljuy" xml:space="preserve">== ሓባር - الألوان - Colors ==

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! العربية !! English !! ትግሬ !! النطق
|-
| أبيض || White || ጸዕደ || s'eda
|-
| أسود || Black || ጸሊም || selim
|-
| أحمر || Red || ቀይሕ || qeyih
|-
| أزرق || Blue || ሰማያዊ / ሕብር ሰመ || semayawi
|-
| أخضر || Green || አክደር || akder
|-
| أصفر || Yellow || ሸግራይ || shegray
|-
| برتقالي || Orange || አራንሺ || aranshi
|-
| بنفسجي || Purple || ዘህሪ || zehri
|-
| وردي || Pink || ሕልዉይ || hilwiy
|-
| بني || Brown || ቡናይ || bunay
|-
| رمادي || Gray || ጨብላይ || cheblay
|-
| ذهبي || Gold || ደህባይ || dehbay
|-
| فضي || Silver || ፍዲ || fidi
|-
| بيج || Beige || ሐመልሚል || hamelmil
|-
| كحلي || Navy Blue || ኩሕሊ || kuhli
|-
| سماوي - أزرق فاتح || Sky Blue - Light Blue || ሰማያዊ ባርህ || semayawi barih
|-
| أخضر فاتح || Light Green || አክደር ባርህ || akder barih
|-
| أخضر غامق || Dark Green || አክደር ሃስስ || akder hassas
|-
| أحمر فاتح || Light Red || ቀይሕ ፋትሕ || qeyih fatih
|-
| أحمر غامق || Dark Red || ቀይሕ ሃስስ || qeyih hassas
|-
| أصفر فاتح || Light Yellow || ሸግራይ ፋትሕ || shegray fatih
|-
| بني فاتح || Light Brown || ቡናይ ፋትሕ || bunay fatih
|-
| بني غامق || Dark Brown || ቡናይ ሃስስ || bunay hassas
|-
| شفاف || Transparent || አጭረዋርሕ || achrewarh
|-
| ملون || Colorful || ሕበርበሮ || hiberbero
|}

== ዔማታት - مصادر ==
&lt;references&gt;
&lt;ref&gt; Musa Aron – Tigre Dictionary &lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt; Tigre Language Community – Colors List &lt;/ref&gt;
&lt;/references&gt;

[[Category:ሓባር]]
[[Category:ትግሬ]]
[[Category:አግደ-ሓባር]]</text>
      <sha1>2yb0cocilqjsw132fpwwjeyilx7ljuy</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9810</id>
      <parentid>9809</parentid>
      <timestamp>2026-10-24T22:53:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hdad Tigre</username>
        <id>1837</id>
      </contributor>
      <comment>/* ዔማታት - مصادر */ ወሰክ ለራትዕ ዔማታት</comment>
      <origin>9810</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1821" sha1="pd5za3ro5sop954gpex3z4spa8f5a1e" xml:space="preserve">== ሓባር - الألوان - Colors ==

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! العربية !! English !! ትግሬ !! النطق
|-
| أبيض || White || ጸዕደ || s'eda
|-
| أسود || Black || ጸሊም || selim
|-
| أحمر || Red || ቀይሕ || qeyih
|-
| أزرق || Blue || ሰማያዊ / ሕብር ሰመ || semayawi
|-
| أخضر || Green || አክደር || akder
|-
| أصفر || Yellow || ሸግራይ || shegray
|-
| برتقالي || Orange || አራንሺ || aranshi
|-
| بنفسجي || Purple || ዘህሪ || zehri
|-
| وردي || Pink || ሕልዉይ || hilwiy
|-
| بني || Brown || ቡናይ || bunay
|-
| رمادي || Gray || ጨብላይ || cheblay
|-
| ذهبي || Gold || ደህባይ || dehbay
|-
| فضي || Silver || ፍዲ || fidi
|-
| بيج || Beige || ሐመልሚል || hamelmil
|-
| كحلي || Navy Blue || ኩሕሊ || kuhli
|-
| سماوي - أزرق فاتح || Sky Blue - Light Blue || ሰማያዊ ባርህ || semayawi barih
|-
| أخضر فاتح || Light Green || አክደር ባርህ || akder barih
|-
| أخضر غامق || Dark Green || አክደር ሃስስ || akder hassas
|-
| أحمر فاتح || Light Red || ቀይሕ ፋትሕ || qeyih fatih
|-
| أحمر غامق || Dark Red || ቀይሕ ሃስስ || qeyih hassas
|-
| أصفر فاتح || Light Yellow || ሸግራይ ፋትሕ || shegray fatih
|-
| بني فاتح || Light Brown || ቡናይ ፋትሕ || bunay fatih
|-
| بني غامق || Dark Brown || ቡናይ ሃስስ || bunay hassas
|-
| شفاف || Transparent || አጭረዋርሕ || achrewarh
|-
| ملون || Colorful || ሕበርበሮ || hiberbero
|}

== ዔማታት - مصادر ==
* Musa Aron – Tigre Dictionary
* Tigre Language Community – Colors List

[[Category:ሓባር]]
[[Category:ትግሬ]]
[[Category:አግደ-ሓባር]]</text>
      <sha1>pd5za3ro5sop954gpex3z4spa8f5a1e</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>መታሕፍ ወምጅተመዕ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>829</id>
    <revision>
      <id>9814</id>
      <timestamp>2026-10-25T10:14:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hdad Tigre</username>
        <id>1837</id>
      </contributor>
      <comment>ወሰኮት ገጽ መታሕፍ ወምጅተመዕ</comment>
      <origin>9814</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13907" sha1="8r37gdf829xo6607k9bburj4h3taryg" xml:space="preserve">መታሕፍ ወምጅተመዕ
እብ ደክቶር ጸጋይ መዲን
ተርጀመት ረመዳን ተይብ 

ተርጀመት መትሐፍ ሚ ተ?  አጅናስ መታሕፍ ሚ መስል? ምን መልህያምከ አስክ መታሕፍ እግል ቲጊስ ዐዙመት ምን ትትቀደም እትከ ከፎ ትወዴ? ክዳማት ወሀደፍ መታሕ ሚ ቱ? ዕላቀት መታሕፍ ወምጅተመዕ እብ ከፎ ልትሸረሕ? ከም ምንእነ አስክ መታሕፍ ዐድነ ሂሩራም ሕነ? እትሊ ናይ ዮም ክቱብነ መዐነት መታሕፍ ወፈሀም ዕላቀት ምጅተመዕ ለከስስ ክቱብ ቃርብ ህለ።
== አምር መታሕፍ ==
መታሕፍ ናይ ዓዳት መራክዝ እብ ግብአቱ እግል ክድመት ሽዐብ አውለውየት እንዴ ሀበ ለከድም ቱ። ምጅተመዓት ምስለ ቅዱም ታሪኮም ለህሌት እግሎም ዕላቃት እግል አከዶት ታሪኮም ለልሐብር ለልተምተም ኣሳር እግል ዕፌ እብ አዳለዮት መሕበራይ መቅርሕ ምጅተመዕ እግል ለአክድ አገደ መባጽሑቱ። መታሕፍ ምነ ሀደፉ መትረይሖት፡ ዕልም ወእንትባህ እትሊ ምጅተመዕ እሊ እግል ልስበቅ ክም ሀደፈን እንዴ ወደያሁ ለከድማ እት ለትፈናተ ድዋራት እዲነ ለልትረከበ ለትፈናተ መታሕፍ ሸዐብ ክም አግደ ምሽተርከት እግል ልግበእ  ክም ምህመቱ እንዴ  አቅመተያሁ፡ መቅደረት፡አምር ወተጃርብ ለትፈናተ ምጅተመዓት ምስል ወራታቱ እንዴ አትጻበጠ ሸግብ ህለ።እት ሸበከት ሐብሬ ኢንተርኔት ተርጀመት መትሐፍ ለሸርሕ ክቱብ ሰኒ ወአማን ብዞሕ ቱ። ክም መሰል እብ ሂገ እንግሊዝ ዱሉይ ለህለ ክቱብ ክምሰለ ሸርሑ፡ እት ሑድ ካልኢታት እብ ኣላፍ ለልትዐለብ ገጻት ክቱብ እግል ልምጸከ ወእግል ትርኤ ትቀድር። እሊ እት ሸበካት ዲጂተላይዝድ እዲነ ለልትረከብ ሸርሕ ለትፈናተ አፍካር ወፈልፈሳት መታሕፍ ክምሰልሁመ ልእከቱ ለወክል እብ ግብአቱ ህዬ ለእብ መነዘመት ተዐሊም፡ አምር ዕልም ወዓዳት መጅልስ ቅራን(UNESCO)ለትትሀየብ መዐነት መታሕፍ ሰብ መቅደረት እሊ መጃል እሊ እብ ክርን ውቅል ልትፋሀሞ እተ እብ አሳስ እሊ መዐነት ናይ  መትሐፍ እተይ እግል ጃቀፎት ለይአመመ፡ ውርስ ምጅተመዓት ወድዋሮም እንዴ ከምከመ ሕፍዝ ወዓቅቢት ክምሰልሁመ እት ዓፊ እብ አቅረቦቱ፡ እግል ሕፍዝ ተዐሊም ወርይሐት ምጅተመዓት አውለውያት እንዴ ሀበ ልእከቱ ለልሓልፍ፡ እግል ክድመት ወተጣውር ምጅተመዓት ለትዳለ ናይ ምጅተመዕ መአሰሰት ቱ፡አግደ ልእከት መትሐፍ  ህዬ ለትትወረስ ዝሕረት ውርስ ምጅተመዓት ዐለም ግብአት ቱ፡ እሊ መአሰሳት እሊ እግል ውርስ ታርፊታት ምጅተመዓት ዐለም ተርጀመት ወምልክየት እግል ልርከብ ምህም  ዶር ክም ቱ እብ  ገበይ ዕልምየት  ለገብአ ብሑሳት ለአመርዴ። መታሕፍ እብ ዓመት መርከዝ ብሑስ፡ ዐቂብ ወዕፌ ዓዳት ውርስ ምጅተመዓት ቱ። ጅንስ እለን መአሰሳት ምጅተመዕ   እት ጌማም እንዴ ኣተ፡ መባጽሑ ህዬ ክምሰለ እግል ስቱት ህለ  ለወጅብ  አምር  ወዕልም  ምስለ ለሀይበ መአሰሳስ ለልየመም ቱ። እት ዐለምነ ለትፈናተ ሸክል ለቡ መታሕፍ ህለ፡ እግል አምር ክቱብ፡ ጠቢዐታይ ርዝቅ ምጅተመዓት፡ እብ ዕልመይት ገበይ ለገብእ ምህዞታት፡ ናይ ብስር ወቅዱም ጽበጥ ኣሳር፡ዝክርያት ሐርብ ለሸርሕ ክምሰልሁመ እብ ፍንቱይ እግል አጀኒት ክድመት እግል ለሀቦ ለትዳለው ጅንስ መታሕፍ፡ ክም ዝያድ አምሳል እግል ልትሰሜ ቀድር። ለበዝሐ መታሕፍ እብ መራዐየት እድንያይት  ቤት ጎማት መታሕፍ እዲነ እንዴ ትመቅረሐ ለከድም ቱ።እድንየይት ቤት ጎማት መታሕፍ እት ሰነት 1946 እብ ሰብ መቅደረት እሊ መጃል ለትአሰሰት መአሰሰት እት ገብእ፡ ሐድ 37,000 ለገብእ  መሓብር  መታሕፍ ለወክሎ ሰብ መቅደረት እብ ዕድውየት ለትከምክም ተ። እለ ቤት ጎማት እለ እብ 141 ሰብ መቅደረት ለልትመረሕ ወእሎም ህዬ  ምን ለትፈናተየ ድወል ለትፋገረው  እት ገብኦ፡ ለህለ መታክል መታሕፍ እት ክል ክፈል እለ እዲነ እግል ባልሖት ለከድሞ ቶም።
 ዐቦት ወመትቀዳም ምጅተመዕ ዐለም እህትማም እንዴ ሀበት ለትከድም እድንየይት ቤት ጎማት መታሕፍ፡ እግል ሕፍዘት ጠቢዐታይ ርዝቅ ወውርስ ዐለምነ  እብ ቀደም ትሌ ትገንሕ። እት ሐንቴ መራዐየት እለ ቤት ጎማት እት ክል ሰነት እት 18 ማዮ ለትዘከር እድንየይት አምዕል መታሕፍ ዐለም፡ ልብ ለተምትም ስቅራታት እንዴ ጸብጠት መታሕፍ ምጅተመዓት  እብ ክሱስለ እት ናይ ዓዳት ወታሪካይ ታርፌታት ቀዳምያም እግል ዓበዮት ለትፈናተው ናይ ዓዳት ወጠቢዐት ክምሰልሁመ ናይ ታሪክ ምህመት ለቡ ኣሳር እንዴ ጀምዐ ለትትሐዜ ሐብሬ ወመዐነት እንዴ አልበሰዩ፡ ደማናት ለበ ገበይ ሕፍዘት ረክብ ክም ህለ ለአክድ። ምን ወክድ ረዪም እንዴ አንበተ ዶር መታሕፍ እት ምጅተመዓት ምስል ስያሰት፡ዓዳት ወእቅትሳድ ከልፍየት ምጅተመዓት ቃኑንያይ ወእንሳንየት ደረጀቶም እንዴ ትጻበጠ ለልትርኤ በሰር ቱ። እሊ በሰር እሊ ህዬ እግል ሐቂቀት ስያሰት ወዓዳት ምጅተመዓት ክምሰልሁመ እቅትሳድያይ ዝሕሮታቶም እበ ብዕድ እንክር ክምሰልሁመ እግል ምህመት ዓዳት፡ጠቢዐታይ ወታሪካይ ውርስ ምጅተመዓት ህዬ እበ ካልእ እንክር ራትዐት መዐነት እንዴ ሀበ እብ ፍዕል ለልአርኤቱ። ሰብ መቅደረት እሊ መጃል ክምሰለ ለአኩዱ  እሊ በሰር እሊ እት ሰርገሎት ምስል ምጅተመዓት እንዴ ቀርበው እግል ልሽቀው ክም ለአትሐዜ ለአምኖ። እሊ ሰበት ገብአ ህዬ ፍንጌ መታሕፍ ወምጅተመዓት ትርድት ዕላቀት እግል ተሀሌ፡ ራትዕ ወሳይቅ  እት ዕፌ እግል ልቅረቦ፡ ናይ ዓዳት ወጠቢዐት ክምሰልሁመ ታሪካይ ዝሕሮታት ምጅተመዓት ለወክል እግል ልግበኦ ቦም። ብዝሓም ሰብ መቅደረት እሊ መጃል እሊ እብ ክሱስ መዐነት መታሕፍ  እት ወድሖ፡አግደ ምስል ምህም በሰር ወሳይቅ እሊ ውርስ ታርፌታት እግል ልትጻበጥ ክም ቡ ልትሰማምዖ። ለራትዕ  ወሳይቅ እግል ፈረጎት ወሕፊዝ ህዬ፡ ለትፈናታ ጽበጥ እሊ ውርስ ታርፌታት ምጅተመዓት ለልአክድ ብስር ወስትራትጅየት እግል ተሀሌ ክም ወጅብ እት ዎሮ ፍክር ለአምሐብሮ። 
== ዕላቀት ምጅተመዕ ወታሕፍ ==
ዕላቀት መታሕፍ ወምጅተመዕ እግል ትዕቤ፡ ካድም ትሩድ ለትሐዜ ፊራሮ አትፋዝዖት  እት ምጅተመዕ  ለትሐዜ  ተ። ምጅተመዓት ምን መታሕፍ ለከስቡ መካስብ  ትትወቀል ምንመ  ህሌት፡ መታሕፍመ ምስል ምጅተመዓት እብ ቅሩብ እንዴ ሸቀ፡ ብዝሔ አጅናስ ለልሕብር ታርፌ ምጅተመዓት እንዴ ጀምዐ እት ዕፌ እግል ልቅረብ ወሰኒ ልትአከብ ሰዴ። ለህሌት  ዕላቀት መታሕፍ ወምጅተመዓት ወ እት ፍንጌ ሰብ መቅደረት እሊ መጃል ወክሉ ክፈል ምጅተመዓት ለልትከለቅ ናይ መትበሃሃል በሰር አሳስ እንዴ ወደ ለልትጠወር ሰበት ገብአ፡ መታሕፍ እለ ዕላቀት እለ እት ፍዕል ለትበድል ሩእየት እግል ተሀሌ እግሎም ወጅብ። ለትፈናተ ሰሚናራት ወእጅትመዓት እንዴ አትዳላ ሸዐብ እት  መታሕፍ እግል ልብጸሕ፡  ለልትሐዜ ክዳማት እንዴ አትዳለ እት ለትፈናተ ድዋራት እዲነ እንዴ ተሐረከ ህዬ እት ታርፌታት ብሑሳት ክም ወዱ እቱ፡ እብ ትሉሉይ እግል ልትከድም እቱ ለወጅቡ ሰበት ገብአ መታሕፍ  እለ በዳሪት እለ እግል ልንሰእ ቡ። እሊ መአሰሳት እሊ ምስል ሐቂቀት ድወል ወምጅተመዓት እንዴ ትጻበጠ ለዐበ በራምጃት እግል ልትረሰም ወእት ሽቅል እግል ልትዐዴ ዶል ልትጀረብ ዕላቀት መታሕፍ ምስል ምጅተመዓት እግል ትዕቤ ትቀድር።
እት ዐድነ [[እርትርየ]] ለህለ ናይ ዓዳት ወናይ ጠቢዐት ታጅር ታርፌታት ኣሳር፡ አሳስ እንዴ ወደ አስክ እለ ክልኦት ዐባዪ መታሕፍ ዱሉይ ህለ። እት ሰነት 1992 እት [[አስመረ]] ለትከሰተ ወጠንያይ መትሐፍ [[እርትርየ]] ወእት ሰነት 2000 እት መዲነት [[ባጽዕ]] ለትአሰሰ መትሐፍ [[አቅሊም ቅብለት በሐር ቀየሕ]] እት ዐድነ እት ዓቅቢት ናይ ዓዳት ፡ጠቢዐት ወታሪክ ታርፌታት [[እርትርየ]] በዳሪት እንዴ ሀበ ወራታተን ሰርግል ለህለ ቱ። እሊ መታሕፍ እሊ አምር ኣሳር ወጽበጡ፡ ዓዳት ሸዐብ [[ኤርትርየ]] ታሪክ ንዳል ሸዐብ ኤረትርየ ወጠቢዐታይ አርዛቅ በሐር ወምድር እግል ቤጽሐት እት ዕፌ ለቀድም ቱ። እግለ ናይ ዓዳት ወኢኮሎጂካል ጽበጥ፡ እብ ሸክል ኣሳር ፡ዕልም ኣሳር ወሐያት ለሸርሕ ጽበጥ እግል ዕፌ ቀድም ለህለ መታሕፍ ዐድነ  ቱ። እሊ ህዬ ምስለ ብዕድ እት ዐለም ለህለ መታሕ ሕድ ለሸብህ አህዳፍ ወርእየት ለቡ ቱ። እት ከምከሞት ወሰቆት ወሐፊዞት ኣሳር ኤረትርየ ዶሩ እግል ልተልሄ ሰአየት ለገብእ እቱ መታሕፍ ዐድነ፡ እትሊ ወራታት እሊ እንዴ ተንከበ እት ከድም ጻንሐ ወህለ። ምስል ለትፈናተ ምጅተመዓት ኤረትርየ ዕላቀት ትርድት እግል ልክለቅ ለወድዩ ወራታት ለበዝሐ ክፋል ወራታቱ ክም ቱ ሸርሕ። አስክ እለ ለትፈናተ ወራታት ምንመ ትሰርገለ እለን መአሰሳት እለን ምስል ሀደፈን ወርእየተን ልትቃረን እት ህለ፡ ለተርፍ ምነን  ብዞሕ ክምቱ እግል ልትረሰዕ ለአለቡ ጋር ቱ።
== መታሕፍ እት ዕቅቤ ዓዳት ==
መታሕፍ እት ከባከቦት ወአተረዶት ጅንስየት ወጠን ክምሰልሁመ እት ሐፊዝ ናይ ዓዳት ወጠቢዐት ዝሕረት ውርስ ቀዳምያም አበውነ ክም ልትወረስ ወልትደረስ ውድየት  ዶሩ ምህም እግል ልግበእ ወጅብ።ፈሀም ወእንትበህ ሸዐብ እግል ወቀሎት እብ ትሉሉይ ለልትረሰም ወእት መዓል ለልውዕል በራምጃት እቱ እግል ልትከጠጥ ቡ።
 እሊ መታሕፍ እሊ ክሉ ክፈል ምጅተመዓት ኤረትርየ እግል ልብጽሑ ወእግል ልድረስ ምኑ ክምሰልሁማ መካስቡ እግል ልትካፈል መስኡልየት ዐባይ ረፍዕ። እትሊ መጃል እሊ ርእየትነ ልሰዕ እት መአንብተይት ደረጀተ ክም ህሌት እንዴ ፈሀምነ ካድም ትሩድ እቱ እግል ንትፈረር ለአትሐዜ። እት ለበዝሐ ክፈል ምጅተመዕ [እርትርየ]] ለልትሐዜ ፈሀም እት መጃል ኣሳር ኤረትርየ እንዴ ትወቀለ ቤጽሐቱ እግል ልግብኦ  ምስል ክል ክፈል ምጅተመዕ ኤረትርየ ትርድት ዕላቀት ውድየት  ምህም ጋር ሰበት ገብአ፡ መታሕፍ ኤርትርየ፡ ሰብ ሰልጠት፡ ሰብ ገጽ ወብዕዳም ዳርሳም ወእዩሳም ዶሮም እግል ልቀድሞ ወጅብ።

== ዔማታት ==

* UNESCO - Definition of Museum: https://www.unesco.org
* ICOM - International Council of Museums - Museum Definition 2022: https://icom.museum/en/resources/standards-guidelines/museum-definition/
* UNESCO World Heritage Centre - Heritage and Museums: https://whc.unesco.org
* National Museum of Eritrea – Asmara (Est. 1992) - Ministry of Culture and Sports Eritrea
* Massawa Museum – Northern Red Sea Region (Est. 2000)
* Dr. Tsegay Medin – Original book: መታሕፍ ወምጅተመዕ
* ተርጀመት:  ረመዳን ታይብ - Ramadan Tayib

[[Category:መታሕፍ]]
[[Category:ምጅተመዕ]]
[[Category:ትግሬ]]
[[Category:እርትርየ]]</text>
      <sha1>8r37gdf829xo6607k9bburj4h3taryg</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9815</id>
      <parentid>9814</parentid>
      <timestamp>2026-10-25T10:15:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hdad Tigre</username>
        <id>1837</id>
      </contributor>
      <comment>/* */ ንኢሽ አስነዮት</comment>
      <origin>9815</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13910" sha1="cq8bj6d11h0vjs0n8gmw9sn3fjiht1v" xml:space="preserve">መታሕፍ ወምጅተመዕ

እብ ደክቶር ጸጋይ መዲን

ተርጀመት ረመዳን ተይብ 

ተርጀመት መትሐፍ ሚ ተ?  አጅናስ መታሕፍ ሚ መስል? ምን መልህያምከ አስክ መታሕፍ እግል ቲጊስ ዐዙመት ምን ትትቀደም እትከ ከፎ ትወዴ? ክዳማት ወሀደፍ መታሕ ሚ ቱ? ዕላቀት መታሕፍ ወምጅተመዕ እብ ከፎ ልትሸረሕ? ከም ምንእነ አስክ መታሕፍ ዐድነ ሂሩራም ሕነ? እትሊ ናይ ዮም ክቱብነ መዐነት መታሕፍ ወፈሀም ዕላቀት ምጅተመዕ ለከስስ ክቱብ ቃርብ ህለ።

== አምር መታሕፍ ==
መታሕፍ ናይ ዓዳት መራክዝ እብ ግብአቱ እግል ክድመት ሽዐብ አውለውየት እንዴ ሀበ ለከድም ቱ። ምጅተመዓት ምስለ ቅዱም ታሪኮም ለህሌት እግሎም ዕላቃት እግል አከዶት ታሪኮም ለልሐብር ለልተምተም ኣሳር እግል ዕፌ እብ አዳለዮት መሕበራይ መቅርሕ ምጅተመዕ እግል ለአክድ አገደ መባጽሑቱ። መታሕፍ ምነ ሀደፉ መትረይሖት፡ ዕልም ወእንትባህ እትሊ ምጅተመዕ እሊ እግል ልስበቅ ክም ሀደፈን እንዴ ወደያሁ ለከድማ እት ለትፈናተ ድዋራት እዲነ ለልትረከበ ለትፈናተ መታሕፍ ሸዐብ ክም አግደ ምሽተርከት እግል ልግበእ  ክም ምህመቱ እንዴ  አቅመተያሁ፡ መቅደረት፡አምር ወተጃርብ ለትፈናተ ምጅተመዓት ምስል ወራታቱ እንዴ አትጻበጠ ሸግብ ህለ።እት ሸበከት ሐብሬ ኢንተርኔት ተርጀመት መትሐፍ ለሸርሕ ክቱብ ሰኒ ወአማን ብዞሕ ቱ። ክም መሰል እብ ሂገ እንግሊዝ ዱሉይ ለህለ ክቱብ ክምሰለ ሸርሑ፡ እት ሑድ ካልኢታት እብ ኣላፍ ለልትዐለብ ገጻት ክቱብ እግል ልምጸከ ወእግል ትርኤ ትቀድር። እሊ እት ሸበካት ዲጂተላይዝድ እዲነ ለልትረከብ ሸርሕ ለትፈናተ አፍካር ወፈልፈሳት መታሕፍ ክምሰልሁመ ልእከቱ ለወክል እብ ግብአቱ ህዬ ለእብ መነዘመት ተዐሊም፡ አምር ዕልም ወዓዳት መጅልስ ቅራን(UNESCO)ለትትሀየብ መዐነት መታሕፍ ሰብ መቅደረት እሊ መጃል እሊ እብ ክርን ውቅል ልትፋሀሞ እተ እብ አሳስ እሊ መዐነት ናይ  መትሐፍ እተይ እግል ጃቀፎት ለይአመመ፡ ውርስ ምጅተመዓት ወድዋሮም እንዴ ከምከመ ሕፍዝ ወዓቅቢት ክምሰልሁመ እት ዓፊ እብ አቅረቦቱ፡ እግል ሕፍዝ ተዐሊም ወርይሐት ምጅተመዓት አውለውያት እንዴ ሀበ ልእከቱ ለልሓልፍ፡ እግል ክድመት ወተጣውር ምጅተመዓት ለትዳለ ናይ ምጅተመዕ መአሰሰት ቱ፡አግደ ልእከት መትሐፍ  ህዬ ለትትወረስ ዝሕረት ውርስ ምጅተመዓት ዐለም ግብአት ቱ፡ እሊ መአሰሳት እሊ እግል ውርስ ታርፊታት ምጅተመዓት ዐለም ተርጀመት ወምልክየት እግል ልርከብ ምህም  ዶር ክም ቱ እብ  ገበይ ዕልምየት  ለገብአ ብሑሳት ለአመርዴ። መታሕፍ እብ ዓመት መርከዝ ብሑስ፡ ዐቂብ ወዕፌ ዓዳት ውርስ ምጅተመዓት ቱ። ጅንስ እለን መአሰሳት ምጅተመዕ   እት ጌማም እንዴ ኣተ፡ መባጽሑ ህዬ ክምሰለ እግል ስቱት ህለ  ለወጅብ  አምር  ወዕልም  ምስለ ለሀይበ መአሰሳስ ለልየመም ቱ። እት ዐለምነ ለትፈናተ ሸክል ለቡ መታሕፍ ህለ፡ እግል አምር ክቱብ፡ ጠቢዐታይ ርዝቅ ምጅተመዓት፡ እብ ዕልመይት ገበይ ለገብእ ምህዞታት፡ ናይ ብስር ወቅዱም ጽበጥ ኣሳር፡ዝክርያት ሐርብ ለሸርሕ ክምሰልሁመ እብ ፍንቱይ እግል አጀኒት ክድመት እግል ለሀቦ ለትዳለው ጅንስ መታሕፍ፡ ክም ዝያድ አምሳል እግል ልትሰሜ ቀድር። ለበዝሐ መታሕፍ እብ መራዐየት እድንያይት  ቤት ጎማት መታሕፍ እዲነ እንዴ ትመቅረሐ ለከድም ቱ።እድንየይት ቤት ጎማት መታሕፍ እት ሰነት 1946 እብ ሰብ መቅደረት እሊ መጃል ለትአሰሰት መአሰሰት እት ገብእ፡ ሐድ 37,000 ለገብእ  መሓብር  መታሕፍ ለወክሎ ሰብ መቅደረት እብ ዕድውየት ለትከምክም ተ። እለ ቤት ጎማት እለ እብ 141 ሰብ መቅደረት ለልትመረሕ ወእሎም ህዬ  ምን ለትፈናተየ ድወል ለትፋገረው  እት ገብኦ፡ ለህለ መታክል መታሕፍ እት ክል ክፈል እለ እዲነ እግል ባልሖት ለከድሞ ቶም።
 ዐቦት ወመትቀዳም ምጅተመዕ ዐለም እህትማም እንዴ ሀበት ለትከድም እድንየይት ቤት ጎማት መታሕፍ፡ እግል ሕፍዘት ጠቢዐታይ ርዝቅ ወውርስ ዐለምነ  እብ ቀደም ትሌ ትገንሕ። እት ሐንቴ መራዐየት እለ ቤት ጎማት እት ክል ሰነት እት 18 ማዮ ለትዘከር እድንየይት አምዕል መታሕፍ ዐለም፡ ልብ ለተምትም ስቅራታት እንዴ ጸብጠት መታሕፍ ምጅተመዓት  እብ ክሱስለ እት ናይ ዓዳት ወታሪካይ ታርፌታት ቀዳምያም እግል ዓበዮት ለትፈናተው ናይ ዓዳት ወጠቢዐት ክምሰልሁመ ናይ ታሪክ ምህመት ለቡ ኣሳር እንዴ ጀምዐ ለትትሐዜ ሐብሬ ወመዐነት እንዴ አልበሰዩ፡ ደማናት ለበ ገበይ ሕፍዘት ረክብ ክም ህለ ለአክድ። ምን ወክድ ረዪም እንዴ አንበተ ዶር መታሕፍ እት ምጅተመዓት ምስል ስያሰት፡ዓዳት ወእቅትሳድ ከልፍየት ምጅተመዓት ቃኑንያይ ወእንሳንየት ደረጀቶም እንዴ ትጻበጠ ለልትርኤ በሰር ቱ። እሊ በሰር እሊ ህዬ እግል ሐቂቀት ስያሰት ወዓዳት ምጅተመዓት ክምሰልሁመ እቅትሳድያይ ዝሕሮታቶም እበ ብዕድ እንክር ክምሰልሁመ እግል ምህመት ዓዳት፡ጠቢዐታይ ወታሪካይ ውርስ ምጅተመዓት ህዬ እበ ካልእ እንክር ራትዐት መዐነት እንዴ ሀበ እብ ፍዕል ለልአርኤቱ። ሰብ መቅደረት እሊ መጃል ክምሰለ ለአኩዱ  እሊ በሰር እሊ እት ሰርገሎት ምስል ምጅተመዓት እንዴ ቀርበው እግል ልሽቀው ክም ለአትሐዜ ለአምኖ። እሊ ሰበት ገብአ ህዬ ፍንጌ መታሕፍ ወምጅተመዓት ትርድት ዕላቀት እግል ተሀሌ፡ ራትዕ ወሳይቅ  እት ዕፌ እግል ልቅረቦ፡ ናይ ዓዳት ወጠቢዐት ክምሰልሁመ ታሪካይ ዝሕሮታት ምጅተመዓት ለወክል እግል ልግበኦ ቦም። ብዝሓም ሰብ መቅደረት እሊ መጃል እሊ እብ ክሱስ መዐነት መታሕፍ  እት ወድሖ፡አግደ ምስል ምህም በሰር ወሳይቅ እሊ ውርስ ታርፌታት እግል ልትጻበጥ ክም ቡ ልትሰማምዖ። ለራትዕ  ወሳይቅ እግል ፈረጎት ወሕፊዝ ህዬ፡ ለትፈናታ ጽበጥ እሊ ውርስ ታርፌታት ምጅተመዓት ለልአክድ ብስር ወስትራትጅየት እግል ተሀሌ ክም ወጅብ እት ዎሮ ፍክር ለአምሐብሮ። 
== ዕላቀት ምጅተመዕ ወታሕፍ ==
ዕላቀት መታሕፍ ወምጅተመዕ እግል ትዕቤ፡ ካድም ትሩድ ለትሐዜ ፊራሮ አትፋዝዖት  እት ምጅተመዕ  ለትሐዜ  ተ። ምጅተመዓት ምን መታሕፍ ለከስቡ መካስብ  ትትወቀል ምንመ  ህሌት፡ መታሕፍመ ምስል ምጅተመዓት እብ ቅሩብ እንዴ ሸቀ፡ ብዝሔ አጅናስ ለልሕብር ታርፌ ምጅተመዓት እንዴ ጀምዐ እት ዕፌ እግል ልቅረብ ወሰኒ ልትአከብ ሰዴ። ለህሌት  ዕላቀት መታሕፍ ወምጅተመዓት ወ እት ፍንጌ ሰብ መቅደረት እሊ መጃል ወክሉ ክፈል ምጅተመዓት ለልትከለቅ ናይ መትበሃሃል በሰር አሳስ እንዴ ወደ ለልትጠወር ሰበት ገብአ፡ መታሕፍ እለ ዕላቀት እለ እት ፍዕል ለትበድል ሩእየት እግል ተሀሌ እግሎም ወጅብ። ለትፈናተ ሰሚናራት ወእጅትመዓት እንዴ አትዳላ ሸዐብ እት  መታሕፍ እግል ልብጸሕ፡  ለልትሐዜ ክዳማት እንዴ አትዳለ እት ለትፈናተ ድዋራት እዲነ እንዴ ተሐረከ ህዬ እት ታርፌታት ብሑሳት ክም ወዱ እቱ፡ እብ ትሉሉይ እግል ልትከድም እቱ ለወጅቡ ሰበት ገብአ መታሕፍ  እለ በዳሪት እለ እግል ልንሰእ ቡ። እሊ መአሰሳት እሊ ምስል ሐቂቀት ድወል ወምጅተመዓት እንዴ ትጻበጠ ለዐበ በራምጃት እግል ልትረሰም ወእት ሽቅል እግል ልትዐዴ ዶል ልትጀረብ ዕላቀት መታሕፍ ምስል ምጅተመዓት እግል ትዕቤ ትቀድር።
እት ዐድነ [[እርትርየ]] ለህለ ናይ ዓዳት ወናይ ጠቢዐት ታጅር ታርፌታት ኣሳር፡ አሳስ እንዴ ወደ አስክ እለ ክልኦት ዐባዪ መታሕፍ ዱሉይ ህለ። እት ሰነት 1992 እት [[አስመረ]] ለትከሰተ ወጠንያይ መትሐፍ [[እርትርየ]] ወእት ሰነት 2000 እት መዲነት [[ባጽዕ]] ለትአሰሰ መትሐፍ [[አቅሊም ቅብለት በሐር ቀየሕ]] እት ዐድነ እት ዓቅቢት ናይ ዓዳት ፡ጠቢዐት ወታሪክ ታርፌታት [[እርትርየ]] በዳሪት እንዴ ሀበ ወራታተን ሰርግል ለህለ ቱ። እሊ መታሕፍ እሊ አምር ኣሳር ወጽበጡ፡ ዓዳት ሸዐብ [[ኤርትርየ]] ታሪክ ንዳል ሸዐብ ኤረትርየ ወጠቢዐታይ አርዛቅ በሐር ወምድር እግል ቤጽሐት እት ዕፌ ለቀድም ቱ። እግለ ናይ ዓዳት ወኢኮሎጂካል ጽበጥ፡ እብ ሸክል ኣሳር ፡ዕልም ኣሳር ወሐያት ለሸርሕ ጽበጥ እግል ዕፌ ቀድም ለህለ መታሕፍ ዐድነ  ቱ። እሊ ህዬ ምስለ ብዕድ እት ዐለም ለህለ መታሕ ሕድ ለሸብህ አህዳፍ ወርእየት ለቡ ቱ። እት ከምከሞት ወሰቆት ወሐፊዞት ኣሳር ኤረትርየ ዶሩ እግል ልተልሄ ሰአየት ለገብእ እቱ መታሕፍ ዐድነ፡ እትሊ ወራታት እሊ እንዴ ተንከበ እት ከድም ጻንሐ ወህለ። ምስል ለትፈናተ ምጅተመዓት ኤረትርየ ዕላቀት ትርድት እግል ልክለቅ ለወድዩ ወራታት ለበዝሐ ክፋል ወራታቱ ክም ቱ ሸርሕ። አስክ እለ ለትፈናተ ወራታት ምንመ ትሰርገለ እለን መአሰሳት እለን ምስል ሀደፈን ወርእየተን ልትቃረን እት ህለ፡ ለተርፍ ምነን  ብዞሕ ክምቱ እግል ልትረሰዕ ለአለቡ ጋር ቱ።
== መታሕፍ እት ዕቅቤ ዓዳት ==
መታሕፍ እት ከባከቦት ወአተረዶት ጅንስየት ወጠን ክምሰልሁመ እት ሐፊዝ ናይ ዓዳት ወጠቢዐት ዝሕረት ውርስ ቀዳምያም አበውነ ክም ልትወረስ ወልትደረስ ውድየት  ዶሩ ምህም እግል ልግበእ ወጅብ።ፈሀም ወእንትበህ ሸዐብ እግል ወቀሎት እብ ትሉሉይ ለልትረሰም ወእት መዓል ለልውዕል በራምጃት እቱ እግል ልትከጠጥ ቡ።
 እሊ መታሕፍ እሊ ክሉ ክፈል ምጅተመዓት ኤረትርየ እግል ልብጽሑ ወእግል ልድረስ ምኑ ክምሰልሁማ መካስቡ እግል ልትካፈል መስኡልየት ዐባይ ረፍዕ። እትሊ መጃል እሊ ርእየትነ ልሰዕ እት መአንብተይት ደረጀተ ክም ህሌት እንዴ ፈሀምነ ካድም ትሩድ እቱ እግል ንትፈረር ለአትሐዜ። እት ለበዝሐ ክፈል ምጅተመዕ [እርትርየ]] ለልትሐዜ ፈሀም እት መጃል ኣሳር ኤረትርየ እንዴ ትወቀለ ቤጽሐቱ እግል ልግብኦ  ምስል ክል ክፈል ምጅተመዕ ኤረትርየ ትርድት ዕላቀት ውድየት  ምህም ጋር ሰበት ገብአ፡ መታሕፍ ኤርትርየ፡ ሰብ ሰልጠት፡ ሰብ ገጽ ወብዕዳም ዳርሳም ወእዩሳም ዶሮም እግል ልቀድሞ ወጅብ።

== ዔማታት ==

* UNESCO - Definition of Museum: https://www.unesco.org
* ICOM - International Council of Museums - Museum Definition 2022: https://icom.museum/en/resources/standards-guidelines/museum-definition/
* UNESCO World Heritage Centre - Heritage and Museums: https://whc.unesco.org
* National Museum of Eritrea – Asmara (Est. 1992) - Ministry of Culture and Sports Eritrea
* Massawa Museum – Northern Red Sea Region (Est. 2000)
* Dr. Tsegay Medin – Original book: መታሕፍ ወምጅተመዕ
* ተርጀመት:  ረመዳን ታይብ - Ramadan Tayib

[[Category:መታሕፍ]]
[[Category:ምጅተመዕ]]
[[Category:ትግሬ]]
[[Category:እርትርየ]]</text>
      <sha1>cq8bj6d11h0vjs0n8gmw9sn3fjiht1v</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9816</id>
      <parentid>9815</parentid>
      <timestamp>2026-10-25T10:16:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hdad Tigre</username>
        <id>1837</id>
      </contributor>
      <comment>/* */ ንኢሽ አስነዮት</comment>
      <origin>9816</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13916" sha1="ofodi2uf1ha9r22i66ubagpgdrohd80" xml:space="preserve">መታሕፍ - ወምጅተመዕ

እብ ደክቶር - ጸጋይ መዲን

ተርጀመት - ረመዳን ተይብ 

ተርጀመት መትሐፍ ሚ ተ?  አጅናስ መታሕፍ ሚ መስል? ምን መልህያምከ አስክ መታሕፍ እግል ቲጊስ ዐዙመት ምን ትትቀደም እትከ ከፎ ትወዴ? ክዳማት ወሀደፍ መታሕ ሚ ቱ? ዕላቀት መታሕፍ ወምጅተመዕ እብ ከፎ ልትሸረሕ? ከም ምንእነ አስክ መታሕፍ ዐድነ ሂሩራም ሕነ? እትሊ ናይ ዮም ክቱብነ መዐነት መታሕፍ ወፈሀም ዕላቀት ምጅተመዕ ለከስስ ክቱብ ቃርብ ህለ።

== አምር መታሕፍ ==
መታሕፍ ናይ ዓዳት መራክዝ እብ ግብአቱ እግል ክድመት ሽዐብ አውለውየት እንዴ ሀበ ለከድም ቱ። ምጅተመዓት ምስለ ቅዱም ታሪኮም ለህሌት እግሎም ዕላቃት እግል አከዶት ታሪኮም ለልሐብር ለልተምተም ኣሳር እግል ዕፌ እብ አዳለዮት መሕበራይ መቅርሕ ምጅተመዕ እግል ለአክድ አገደ መባጽሑቱ። መታሕፍ ምነ ሀደፉ መትረይሖት፡ ዕልም ወእንትባህ እትሊ ምጅተመዕ እሊ እግል ልስበቅ ክም ሀደፈን እንዴ ወደያሁ ለከድማ እት ለትፈናተ ድዋራት እዲነ ለልትረከበ ለትፈናተ መታሕፍ ሸዐብ ክም አግደ ምሽተርከት እግል ልግበእ  ክም ምህመቱ እንዴ  አቅመተያሁ፡ መቅደረት፡አምር ወተጃርብ ለትፈናተ ምጅተመዓት ምስል ወራታቱ እንዴ አትጻበጠ ሸግብ ህለ።እት ሸበከት ሐብሬ ኢንተርኔት ተርጀመት መትሐፍ ለሸርሕ ክቱብ ሰኒ ወአማን ብዞሕ ቱ። ክም መሰል እብ ሂገ እንግሊዝ ዱሉይ ለህለ ክቱብ ክምሰለ ሸርሑ፡ እት ሑድ ካልኢታት እብ ኣላፍ ለልትዐለብ ገጻት ክቱብ እግል ልምጸከ ወእግል ትርኤ ትቀድር። እሊ እት ሸበካት ዲጂተላይዝድ እዲነ ለልትረከብ ሸርሕ ለትፈናተ አፍካር ወፈልፈሳት መታሕፍ ክምሰልሁመ ልእከቱ ለወክል እብ ግብአቱ ህዬ ለእብ መነዘመት ተዐሊም፡ አምር ዕልም ወዓዳት መጅልስ ቅራን(UNESCO)ለትትሀየብ መዐነት መታሕፍ ሰብ መቅደረት እሊ መጃል እሊ እብ ክርን ውቅል ልትፋሀሞ እተ እብ አሳስ እሊ መዐነት ናይ  መትሐፍ እተይ እግል ጃቀፎት ለይአመመ፡ ውርስ ምጅተመዓት ወድዋሮም እንዴ ከምከመ ሕፍዝ ወዓቅቢት ክምሰልሁመ እት ዓፊ እብ አቅረቦቱ፡ እግል ሕፍዝ ተዐሊም ወርይሐት ምጅተመዓት አውለውያት እንዴ ሀበ ልእከቱ ለልሓልፍ፡ እግል ክድመት ወተጣውር ምጅተመዓት ለትዳለ ናይ ምጅተመዕ መአሰሰት ቱ፡አግደ ልእከት መትሐፍ  ህዬ ለትትወረስ ዝሕረት ውርስ ምጅተመዓት ዐለም ግብአት ቱ፡ እሊ መአሰሳት እሊ እግል ውርስ ታርፊታት ምጅተመዓት ዐለም ተርጀመት ወምልክየት እግል ልርከብ ምህም  ዶር ክም ቱ እብ  ገበይ ዕልምየት  ለገብአ ብሑሳት ለአመርዴ። መታሕፍ እብ ዓመት መርከዝ ብሑስ፡ ዐቂብ ወዕፌ ዓዳት ውርስ ምጅተመዓት ቱ። ጅንስ እለን መአሰሳት ምጅተመዕ   እት ጌማም እንዴ ኣተ፡ መባጽሑ ህዬ ክምሰለ እግል ስቱት ህለ  ለወጅብ  አምር  ወዕልም  ምስለ ለሀይበ መአሰሳስ ለልየመም ቱ። እት ዐለምነ ለትፈናተ ሸክል ለቡ መታሕፍ ህለ፡ እግል አምር ክቱብ፡ ጠቢዐታይ ርዝቅ ምጅተመዓት፡ እብ ዕልመይት ገበይ ለገብእ ምህዞታት፡ ናይ ብስር ወቅዱም ጽበጥ ኣሳር፡ዝክርያት ሐርብ ለሸርሕ ክምሰልሁመ እብ ፍንቱይ እግል አጀኒት ክድመት እግል ለሀቦ ለትዳለው ጅንስ መታሕፍ፡ ክም ዝያድ አምሳል እግል ልትሰሜ ቀድር። ለበዝሐ መታሕፍ እብ መራዐየት እድንያይት  ቤት ጎማት መታሕፍ እዲነ እንዴ ትመቅረሐ ለከድም ቱ።እድንየይት ቤት ጎማት መታሕፍ እት ሰነት 1946 እብ ሰብ መቅደረት እሊ መጃል ለትአሰሰት መአሰሰት እት ገብእ፡ ሐድ 37,000 ለገብእ  መሓብር  መታሕፍ ለወክሎ ሰብ መቅደረት እብ ዕድውየት ለትከምክም ተ። እለ ቤት ጎማት እለ እብ 141 ሰብ መቅደረት ለልትመረሕ ወእሎም ህዬ  ምን ለትፈናተየ ድወል ለትፋገረው  እት ገብኦ፡ ለህለ መታክል መታሕፍ እት ክል ክፈል እለ እዲነ እግል ባልሖት ለከድሞ ቶም።
 ዐቦት ወመትቀዳም ምጅተመዕ ዐለም እህትማም እንዴ ሀበት ለትከድም እድንየይት ቤት ጎማት መታሕፍ፡ እግል ሕፍዘት ጠቢዐታይ ርዝቅ ወውርስ ዐለምነ  እብ ቀደም ትሌ ትገንሕ። እት ሐንቴ መራዐየት እለ ቤት ጎማት እት ክል ሰነት እት 18 ማዮ ለትዘከር እድንየይት አምዕል መታሕፍ ዐለም፡ ልብ ለተምትም ስቅራታት እንዴ ጸብጠት መታሕፍ ምጅተመዓት  እብ ክሱስለ እት ናይ ዓዳት ወታሪካይ ታርፌታት ቀዳምያም እግል ዓበዮት ለትፈናተው ናይ ዓዳት ወጠቢዐት ክምሰልሁመ ናይ ታሪክ ምህመት ለቡ ኣሳር እንዴ ጀምዐ ለትትሐዜ ሐብሬ ወመዐነት እንዴ አልበሰዩ፡ ደማናት ለበ ገበይ ሕፍዘት ረክብ ክም ህለ ለአክድ። ምን ወክድ ረዪም እንዴ አንበተ ዶር መታሕፍ እት ምጅተመዓት ምስል ስያሰት፡ዓዳት ወእቅትሳድ ከልፍየት ምጅተመዓት ቃኑንያይ ወእንሳንየት ደረጀቶም እንዴ ትጻበጠ ለልትርኤ በሰር ቱ። እሊ በሰር እሊ ህዬ እግል ሐቂቀት ስያሰት ወዓዳት ምጅተመዓት ክምሰልሁመ እቅትሳድያይ ዝሕሮታቶም እበ ብዕድ እንክር ክምሰልሁመ እግል ምህመት ዓዳት፡ጠቢዐታይ ወታሪካይ ውርስ ምጅተመዓት ህዬ እበ ካልእ እንክር ራትዐት መዐነት እንዴ ሀበ እብ ፍዕል ለልአርኤቱ። ሰብ መቅደረት እሊ መጃል ክምሰለ ለአኩዱ  እሊ በሰር እሊ እት ሰርገሎት ምስል ምጅተመዓት እንዴ ቀርበው እግል ልሽቀው ክም ለአትሐዜ ለአምኖ። እሊ ሰበት ገብአ ህዬ ፍንጌ መታሕፍ ወምጅተመዓት ትርድት ዕላቀት እግል ተሀሌ፡ ራትዕ ወሳይቅ  እት ዕፌ እግል ልቅረቦ፡ ናይ ዓዳት ወጠቢዐት ክምሰልሁመ ታሪካይ ዝሕሮታት ምጅተመዓት ለወክል እግል ልግበኦ ቦም። ብዝሓም ሰብ መቅደረት እሊ መጃል እሊ እብ ክሱስ መዐነት መታሕፍ  እት ወድሖ፡አግደ ምስል ምህም በሰር ወሳይቅ እሊ ውርስ ታርፌታት እግል ልትጻበጥ ክም ቡ ልትሰማምዖ። ለራትዕ  ወሳይቅ እግል ፈረጎት ወሕፊዝ ህዬ፡ ለትፈናታ ጽበጥ እሊ ውርስ ታርፌታት ምጅተመዓት ለልአክድ ብስር ወስትራትጅየት እግል ተሀሌ ክም ወጅብ እት ዎሮ ፍክር ለአምሐብሮ። 
== ዕላቀት ምጅተመዕ ወታሕፍ ==
ዕላቀት መታሕፍ ወምጅተመዕ እግል ትዕቤ፡ ካድም ትሩድ ለትሐዜ ፊራሮ አትፋዝዖት  እት ምጅተመዕ  ለትሐዜ  ተ። ምጅተመዓት ምን መታሕፍ ለከስቡ መካስብ  ትትወቀል ምንመ  ህሌት፡ መታሕፍመ ምስል ምጅተመዓት እብ ቅሩብ እንዴ ሸቀ፡ ብዝሔ አጅናስ ለልሕብር ታርፌ ምጅተመዓት እንዴ ጀምዐ እት ዕፌ እግል ልቅረብ ወሰኒ ልትአከብ ሰዴ። ለህሌት  ዕላቀት መታሕፍ ወምጅተመዓት ወ እት ፍንጌ ሰብ መቅደረት እሊ መጃል ወክሉ ክፈል ምጅተመዓት ለልትከለቅ ናይ መትበሃሃል በሰር አሳስ እንዴ ወደ ለልትጠወር ሰበት ገብአ፡ መታሕፍ እለ ዕላቀት እለ እት ፍዕል ለትበድል ሩእየት እግል ተሀሌ እግሎም ወጅብ። ለትፈናተ ሰሚናራት ወእጅትመዓት እንዴ አትዳላ ሸዐብ እት  መታሕፍ እግል ልብጸሕ፡  ለልትሐዜ ክዳማት እንዴ አትዳለ እት ለትፈናተ ድዋራት እዲነ እንዴ ተሐረከ ህዬ እት ታርፌታት ብሑሳት ክም ወዱ እቱ፡ እብ ትሉሉይ እግል ልትከድም እቱ ለወጅቡ ሰበት ገብአ መታሕፍ  እለ በዳሪት እለ እግል ልንሰእ ቡ። እሊ መአሰሳት እሊ ምስል ሐቂቀት ድወል ወምጅተመዓት እንዴ ትጻበጠ ለዐበ በራምጃት እግል ልትረሰም ወእት ሽቅል እግል ልትዐዴ ዶል ልትጀረብ ዕላቀት መታሕፍ ምስል ምጅተመዓት እግል ትዕቤ ትቀድር።
እት ዐድነ [[እርትርየ]] ለህለ ናይ ዓዳት ወናይ ጠቢዐት ታጅር ታርፌታት ኣሳር፡ አሳስ እንዴ ወደ አስክ እለ ክልኦት ዐባዪ መታሕፍ ዱሉይ ህለ። እት ሰነት 1992 እት [[አስመረ]] ለትከሰተ ወጠንያይ መትሐፍ [[እርትርየ]] ወእት ሰነት 2000 እት መዲነት [[ባጽዕ]] ለትአሰሰ መትሐፍ [[አቅሊም ቅብለት በሐር ቀየሕ]] እት ዐድነ እት ዓቅቢት ናይ ዓዳት ፡ጠቢዐት ወታሪክ ታርፌታት [[እርትርየ]] በዳሪት እንዴ ሀበ ወራታተን ሰርግል ለህለ ቱ። እሊ መታሕፍ እሊ አምር ኣሳር ወጽበጡ፡ ዓዳት ሸዐብ [[ኤርትርየ]] ታሪክ ንዳል ሸዐብ ኤረትርየ ወጠቢዐታይ አርዛቅ በሐር ወምድር እግል ቤጽሐት እት ዕፌ ለቀድም ቱ። እግለ ናይ ዓዳት ወኢኮሎጂካል ጽበጥ፡ እብ ሸክል ኣሳር ፡ዕልም ኣሳር ወሐያት ለሸርሕ ጽበጥ እግል ዕፌ ቀድም ለህለ መታሕፍ ዐድነ  ቱ። እሊ ህዬ ምስለ ብዕድ እት ዐለም ለህለ መታሕ ሕድ ለሸብህ አህዳፍ ወርእየት ለቡ ቱ። እት ከምከሞት ወሰቆት ወሐፊዞት ኣሳር ኤረትርየ ዶሩ እግል ልተልሄ ሰአየት ለገብእ እቱ መታሕፍ ዐድነ፡ እትሊ ወራታት እሊ እንዴ ተንከበ እት ከድም ጻንሐ ወህለ። ምስል ለትፈናተ ምጅተመዓት ኤረትርየ ዕላቀት ትርድት እግል ልክለቅ ለወድዩ ወራታት ለበዝሐ ክፋል ወራታቱ ክም ቱ ሸርሕ። አስክ እለ ለትፈናተ ወራታት ምንመ ትሰርገለ እለን መአሰሳት እለን ምስል ሀደፈን ወርእየተን ልትቃረን እት ህለ፡ ለተርፍ ምነን  ብዞሕ ክምቱ እግል ልትረሰዕ ለአለቡ ጋር ቱ።
== መታሕፍ እት ዕቅቤ ዓዳት ==
መታሕፍ እት ከባከቦት ወአተረዶት ጅንስየት ወጠን ክምሰልሁመ እት ሐፊዝ ናይ ዓዳት ወጠቢዐት ዝሕረት ውርስ ቀዳምያም አበውነ ክም ልትወረስ ወልትደረስ ውድየት  ዶሩ ምህም እግል ልግበእ ወጅብ።ፈሀም ወእንትበህ ሸዐብ እግል ወቀሎት እብ ትሉሉይ ለልትረሰም ወእት መዓል ለልውዕል በራምጃት እቱ እግል ልትከጠጥ ቡ።
 እሊ መታሕፍ እሊ ክሉ ክፈል ምጅተመዓት ኤረትርየ እግል ልብጽሑ ወእግል ልድረስ ምኑ ክምሰልሁማ መካስቡ እግል ልትካፈል መስኡልየት ዐባይ ረፍዕ። እትሊ መጃል እሊ ርእየትነ ልሰዕ እት መአንብተይት ደረጀተ ክም ህሌት እንዴ ፈሀምነ ካድም ትሩድ እቱ እግል ንትፈረር ለአትሐዜ። እት ለበዝሐ ክፈል ምጅተመዕ [እርትርየ]] ለልትሐዜ ፈሀም እት መጃል ኣሳር ኤረትርየ እንዴ ትወቀለ ቤጽሐቱ እግል ልግብኦ  ምስል ክል ክፈል ምጅተመዕ ኤረትርየ ትርድት ዕላቀት ውድየት  ምህም ጋር ሰበት ገብአ፡ መታሕፍ ኤርትርየ፡ ሰብ ሰልጠት፡ ሰብ ገጽ ወብዕዳም ዳርሳም ወእዩሳም ዶሮም እግል ልቀድሞ ወጅብ።

== ዔማታት ==

* UNESCO - Definition of Museum: https://www.unesco.org
* ICOM - International Council of Museums - Museum Definition 2022: https://icom.museum/en/resources/standards-guidelines/museum-definition/
* UNESCO World Heritage Centre - Heritage and Museums: https://whc.unesco.org
* National Museum of Eritrea – Asmara (Est. 1992) - Ministry of Culture and Sports Eritrea
* Massawa Museum – Northern Red Sea Region (Est. 2000)
* Dr. Tsegay Medin – Original book: መታሕፍ ወምጅተመዕ
* ተርጀመት:  ረመዳን ታይብ - Ramadan Tayib

[[Category:መታሕፍ]]
[[Category:ምጅተመዕ]]
[[Category:ትግሬ]]
[[Category:እርትርየ]]</text>
      <sha1>ofodi2uf1ha9r22i66ubagpgdrohd80</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9817</id>
      <parentid>9816</parentid>
      <timestamp>2026-10-25T10:17:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hdad Tigre</username>
        <id>1837</id>
      </contributor>
      <comment>/* መታሕፍ እት ዕቅቤ ዓዳት */ ንኢሽ አስነዮት</comment>
      <origin>9817</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13915" sha1="pr3ysnyecckcwvp3hsbn2nk0g5m74md" xml:space="preserve">መታሕፍ - ወምጅተመዕ

እብ ደክቶር - ጸጋይ መዲን

ተርጀመት - ረመዳን ተይብ 

ተርጀመት መትሐፍ ሚ ተ?  አጅናስ መታሕፍ ሚ መስል? ምን መልህያምከ አስክ መታሕፍ እግል ቲጊስ ዐዙመት ምን ትትቀደም እትከ ከፎ ትወዴ? ክዳማት ወሀደፍ መታሕ ሚ ቱ? ዕላቀት መታሕፍ ወምጅተመዕ እብ ከፎ ልትሸረሕ? ከም ምንእነ አስክ መታሕፍ ዐድነ ሂሩራም ሕነ? እትሊ ናይ ዮም ክቱብነ መዐነት መታሕፍ ወፈሀም ዕላቀት ምጅተመዕ ለከስስ ክቱብ ቃርብ ህለ።

== አምር መታሕፍ ==
መታሕፍ ናይ ዓዳት መራክዝ እብ ግብአቱ እግል ክድመት ሽዐብ አውለውየት እንዴ ሀበ ለከድም ቱ። ምጅተመዓት ምስለ ቅዱም ታሪኮም ለህሌት እግሎም ዕላቃት እግል አከዶት ታሪኮም ለልሐብር ለልተምተም ኣሳር እግል ዕፌ እብ አዳለዮት መሕበራይ መቅርሕ ምጅተመዕ እግል ለአክድ አገደ መባጽሑቱ። መታሕፍ ምነ ሀደፉ መትረይሖት፡ ዕልም ወእንትባህ እትሊ ምጅተመዕ እሊ እግል ልስበቅ ክም ሀደፈን እንዴ ወደያሁ ለከድማ እት ለትፈናተ ድዋራት እዲነ ለልትረከበ ለትፈናተ መታሕፍ ሸዐብ ክም አግደ ምሽተርከት እግል ልግበእ  ክም ምህመቱ እንዴ  አቅመተያሁ፡ መቅደረት፡አምር ወተጃርብ ለትፈናተ ምጅተመዓት ምስል ወራታቱ እንዴ አትጻበጠ ሸግብ ህለ።እት ሸበከት ሐብሬ ኢንተርኔት ተርጀመት መትሐፍ ለሸርሕ ክቱብ ሰኒ ወአማን ብዞሕ ቱ። ክም መሰል እብ ሂገ እንግሊዝ ዱሉይ ለህለ ክቱብ ክምሰለ ሸርሑ፡ እት ሑድ ካልኢታት እብ ኣላፍ ለልትዐለብ ገጻት ክቱብ እግል ልምጸከ ወእግል ትርኤ ትቀድር። እሊ እት ሸበካት ዲጂተላይዝድ እዲነ ለልትረከብ ሸርሕ ለትፈናተ አፍካር ወፈልፈሳት መታሕፍ ክምሰልሁመ ልእከቱ ለወክል እብ ግብአቱ ህዬ ለእብ መነዘመት ተዐሊም፡ አምር ዕልም ወዓዳት መጅልስ ቅራን(UNESCO)ለትትሀየብ መዐነት መታሕፍ ሰብ መቅደረት እሊ መጃል እሊ እብ ክርን ውቅል ልትፋሀሞ እተ እብ አሳስ እሊ መዐነት ናይ  መትሐፍ እተይ እግል ጃቀፎት ለይአመመ፡ ውርስ ምጅተመዓት ወድዋሮም እንዴ ከምከመ ሕፍዝ ወዓቅቢት ክምሰልሁመ እት ዓፊ እብ አቅረቦቱ፡ እግል ሕፍዝ ተዐሊም ወርይሐት ምጅተመዓት አውለውያት እንዴ ሀበ ልእከቱ ለልሓልፍ፡ እግል ክድመት ወተጣውር ምጅተመዓት ለትዳለ ናይ ምጅተመዕ መአሰሰት ቱ፡አግደ ልእከት መትሐፍ  ህዬ ለትትወረስ ዝሕረት ውርስ ምጅተመዓት ዐለም ግብአት ቱ፡ እሊ መአሰሳት እሊ እግል ውርስ ታርፊታት ምጅተመዓት ዐለም ተርጀመት ወምልክየት እግል ልርከብ ምህም  ዶር ክም ቱ እብ  ገበይ ዕልምየት  ለገብአ ብሑሳት ለአመርዴ። መታሕፍ እብ ዓመት መርከዝ ብሑስ፡ ዐቂብ ወዕፌ ዓዳት ውርስ ምጅተመዓት ቱ። ጅንስ እለን መአሰሳት ምጅተመዕ   እት ጌማም እንዴ ኣተ፡ መባጽሑ ህዬ ክምሰለ እግል ስቱት ህለ  ለወጅብ  አምር  ወዕልም  ምስለ ለሀይበ መአሰሳስ ለልየመም ቱ። እት ዐለምነ ለትፈናተ ሸክል ለቡ መታሕፍ ህለ፡ እግል አምር ክቱብ፡ ጠቢዐታይ ርዝቅ ምጅተመዓት፡ እብ ዕልመይት ገበይ ለገብእ ምህዞታት፡ ናይ ብስር ወቅዱም ጽበጥ ኣሳር፡ዝክርያት ሐርብ ለሸርሕ ክምሰልሁመ እብ ፍንቱይ እግል አጀኒት ክድመት እግል ለሀቦ ለትዳለው ጅንስ መታሕፍ፡ ክም ዝያድ አምሳል እግል ልትሰሜ ቀድር። ለበዝሐ መታሕፍ እብ መራዐየት እድንያይት  ቤት ጎማት መታሕፍ እዲነ እንዴ ትመቅረሐ ለከድም ቱ።እድንየይት ቤት ጎማት መታሕፍ እት ሰነት 1946 እብ ሰብ መቅደረት እሊ መጃል ለትአሰሰት መአሰሰት እት ገብእ፡ ሐድ 37,000 ለገብእ  መሓብር  መታሕፍ ለወክሎ ሰብ መቅደረት እብ ዕድውየት ለትከምክም ተ። እለ ቤት ጎማት እለ እብ 141 ሰብ መቅደረት ለልትመረሕ ወእሎም ህዬ  ምን ለትፈናተየ ድወል ለትፋገረው  እት ገብኦ፡ ለህለ መታክል መታሕፍ እት ክል ክፈል እለ እዲነ እግል ባልሖት ለከድሞ ቶም።
 ዐቦት ወመትቀዳም ምጅተመዕ ዐለም እህትማም እንዴ ሀበት ለትከድም እድንየይት ቤት ጎማት መታሕፍ፡ እግል ሕፍዘት ጠቢዐታይ ርዝቅ ወውርስ ዐለምነ  እብ ቀደም ትሌ ትገንሕ። እት ሐንቴ መራዐየት እለ ቤት ጎማት እት ክል ሰነት እት 18 ማዮ ለትዘከር እድንየይት አምዕል መታሕፍ ዐለም፡ ልብ ለተምትም ስቅራታት እንዴ ጸብጠት መታሕፍ ምጅተመዓት  እብ ክሱስለ እት ናይ ዓዳት ወታሪካይ ታርፌታት ቀዳምያም እግል ዓበዮት ለትፈናተው ናይ ዓዳት ወጠቢዐት ክምሰልሁመ ናይ ታሪክ ምህመት ለቡ ኣሳር እንዴ ጀምዐ ለትትሐዜ ሐብሬ ወመዐነት እንዴ አልበሰዩ፡ ደማናት ለበ ገበይ ሕፍዘት ረክብ ክም ህለ ለአክድ። ምን ወክድ ረዪም እንዴ አንበተ ዶር መታሕፍ እት ምጅተመዓት ምስል ስያሰት፡ዓዳት ወእቅትሳድ ከልፍየት ምጅተመዓት ቃኑንያይ ወእንሳንየት ደረጀቶም እንዴ ትጻበጠ ለልትርኤ በሰር ቱ። እሊ በሰር እሊ ህዬ እግል ሐቂቀት ስያሰት ወዓዳት ምጅተመዓት ክምሰልሁመ እቅትሳድያይ ዝሕሮታቶም እበ ብዕድ እንክር ክምሰልሁመ እግል ምህመት ዓዳት፡ጠቢዐታይ ወታሪካይ ውርስ ምጅተመዓት ህዬ እበ ካልእ እንክር ራትዐት መዐነት እንዴ ሀበ እብ ፍዕል ለልአርኤቱ። ሰብ መቅደረት እሊ መጃል ክምሰለ ለአኩዱ  እሊ በሰር እሊ እት ሰርገሎት ምስል ምጅተመዓት እንዴ ቀርበው እግል ልሽቀው ክም ለአትሐዜ ለአምኖ። እሊ ሰበት ገብአ ህዬ ፍንጌ መታሕፍ ወምጅተመዓት ትርድት ዕላቀት እግል ተሀሌ፡ ራትዕ ወሳይቅ  እት ዕፌ እግል ልቅረቦ፡ ናይ ዓዳት ወጠቢዐት ክምሰልሁመ ታሪካይ ዝሕሮታት ምጅተመዓት ለወክል እግል ልግበኦ ቦም። ብዝሓም ሰብ መቅደረት እሊ መጃል እሊ እብ ክሱስ መዐነት መታሕፍ  እት ወድሖ፡አግደ ምስል ምህም በሰር ወሳይቅ እሊ ውርስ ታርፌታት እግል ልትጻበጥ ክም ቡ ልትሰማምዖ። ለራትዕ  ወሳይቅ እግል ፈረጎት ወሕፊዝ ህዬ፡ ለትፈናታ ጽበጥ እሊ ውርስ ታርፌታት ምጅተመዓት ለልአክድ ብስር ወስትራትጅየት እግል ተሀሌ ክም ወጅብ እት ዎሮ ፍክር ለአምሐብሮ። 
== ዕላቀት ምጅተመዕ ወታሕፍ ==
ዕላቀት መታሕፍ ወምጅተመዕ እግል ትዕቤ፡ ካድም ትሩድ ለትሐዜ ፊራሮ አትፋዝዖት  እት ምጅተመዕ  ለትሐዜ  ተ። ምጅተመዓት ምን መታሕፍ ለከስቡ መካስብ  ትትወቀል ምንመ  ህሌት፡ መታሕፍመ ምስል ምጅተመዓት እብ ቅሩብ እንዴ ሸቀ፡ ብዝሔ አጅናስ ለልሕብር ታርፌ ምጅተመዓት እንዴ ጀምዐ እት ዕፌ እግል ልቅረብ ወሰኒ ልትአከብ ሰዴ። ለህሌት  ዕላቀት መታሕፍ ወምጅተመዓት ወ እት ፍንጌ ሰብ መቅደረት እሊ መጃል ወክሉ ክፈል ምጅተመዓት ለልትከለቅ ናይ መትበሃሃል በሰር አሳስ እንዴ ወደ ለልትጠወር ሰበት ገብአ፡ መታሕፍ እለ ዕላቀት እለ እት ፍዕል ለትበድል ሩእየት እግል ተሀሌ እግሎም ወጅብ። ለትፈናተ ሰሚናራት ወእጅትመዓት እንዴ አትዳላ ሸዐብ እት  መታሕፍ እግል ልብጸሕ፡  ለልትሐዜ ክዳማት እንዴ አትዳለ እት ለትፈናተ ድዋራት እዲነ እንዴ ተሐረከ ህዬ እት ታርፌታት ብሑሳት ክም ወዱ እቱ፡ እብ ትሉሉይ እግል ልትከድም እቱ ለወጅቡ ሰበት ገብአ መታሕፍ  እለ በዳሪት እለ እግል ልንሰእ ቡ። እሊ መአሰሳት እሊ ምስል ሐቂቀት ድወል ወምጅተመዓት እንዴ ትጻበጠ ለዐበ በራምጃት እግል ልትረሰም ወእት ሽቅል እግል ልትዐዴ ዶል ልትጀረብ ዕላቀት መታሕፍ ምስል ምጅተመዓት እግል ትዕቤ ትቀድር።
እት ዐድነ [[እርትርየ]] ለህለ ናይ ዓዳት ወናይ ጠቢዐት ታጅር ታርፌታት ኣሳር፡ አሳስ እንዴ ወደ አስክ እለ ክልኦት ዐባዪ መታሕፍ ዱሉይ ህለ። እት ሰነት 1992 እት [[አስመረ]] ለትከሰተ ወጠንያይ መትሐፍ [[እርትርየ]] ወእት ሰነት 2000 እት መዲነት [[ባጽዕ]] ለትአሰሰ መትሐፍ [[አቅሊም ቅብለት በሐር ቀየሕ]] እት ዐድነ እት ዓቅቢት ናይ ዓዳት ፡ጠቢዐት ወታሪክ ታርፌታት [[እርትርየ]] በዳሪት እንዴ ሀበ ወራታተን ሰርግል ለህለ ቱ። እሊ መታሕፍ እሊ አምር ኣሳር ወጽበጡ፡ ዓዳት ሸዐብ [[ኤርትርየ]] ታሪክ ንዳል ሸዐብ ኤረትርየ ወጠቢዐታይ አርዛቅ በሐር ወምድር እግል ቤጽሐት እት ዕፌ ለቀድም ቱ። እግለ ናይ ዓዳት ወኢኮሎጂካል ጽበጥ፡ እብ ሸክል ኣሳር ፡ዕልም ኣሳር ወሐያት ለሸርሕ ጽበጥ እግል ዕፌ ቀድም ለህለ መታሕፍ ዐድነ  ቱ። እሊ ህዬ ምስለ ብዕድ እት ዐለም ለህለ መታሕ ሕድ ለሸብህ አህዳፍ ወርእየት ለቡ ቱ። እት ከምከሞት ወሰቆት ወሐፊዞት ኣሳር ኤረትርየ ዶሩ እግል ልተልሄ ሰአየት ለገብእ እቱ መታሕፍ ዐድነ፡ እትሊ ወራታት እሊ እንዴ ተንከበ እት ከድም ጻንሐ ወህለ። ምስል ለትፈናተ ምጅተመዓት ኤረትርየ ዕላቀት ትርድት እግል ልክለቅ ለወድዩ ወራታት ለበዝሐ ክፋል ወራታቱ ክም ቱ ሸርሕ። አስክ እለ ለትፈናተ ወራታት ምንመ ትሰርገለ እለን መአሰሳት እለን ምስል ሀደፈን ወርእየተን ልትቃረን እት ህለ፡ ለተርፍ ምነን  ብዞሕ ክምቱ እግል ልትረሰዕ ለአለቡ ጋር ቱ።
== መታሕፍ እት ዕቅቤ ዓዳት ==
መታሕፍ እት ከባከቦት ወአተረዶት ጅንስየት ወጠን ክምሰልሁመ እት ሐፊዝ ናይ ዓዳት ወጠቢዐት ዝሕረት ውርስ ቀዳምያም አበውነ ክም ልትወረስ ወልትደረስ ውድየት  ዶሩ ምህም እግል ልግበእ ወጅብ።ፈሀም ወእንትበህ ሸዐብ እግል ወቀሎት እብ ትሉሉይ ለልትረሰም ወእት መዓል ለልውዕል በራምጃት እቱ እግል ልትከጠጥ ቡ።
እሊ መታሕፍ እሊ ክሉ ክፈል ምጅተመዓት ኤረትርየ እግል ልብጽሑ ወእግል ልድረስ ምኑ ክምሰልሁማ መካስቡ እግል ልትካፈል መስኡልየት ዐባይ ረፍዕ። እትሊ መጃል እሊ ርእየትነ ልሰዕ እት መአንብተይት ደረጀተ ክም ህሌት እንዴ ፈሀምነ ካድም ትሩድ እቱ እግል ንትፈረር ለአትሐዜ። እት ለበዝሐ ክፈል ምጅተመዕ [እርትርየ]] ለልትሐዜ ፈሀም እት መጃል ኣሳር ኤረትርየ እንዴ ትወቀለ ቤጽሐቱ እግል ልግብኦ  ምስል ክል ክፈል ምጅተመዕ ኤረትርየ ትርድት ዕላቀት ውድየት  ምህም ጋር ሰበት ገብአ፡ መታሕፍ ኤርትርየ፡ ሰብ ሰልጠት፡ ሰብ ገጽ ወብዕዳም ዳርሳም ወእዩሳም ዶሮም እግል ልቀድሞ ወጅብ።

== ዔማታት ==

* UNESCO - Definition of Museum: https://www.unesco.org
* ICOM - International Council of Museums - Museum Definition 2022: https://icom.museum/en/resources/standards-guidelines/museum-definition/
* UNESCO World Heritage Centre - Heritage and Museums: https://whc.unesco.org
* National Museum of Eritrea – Asmara (Est. 1992) - Ministry of Culture and Sports Eritrea
* Massawa Museum – Northern Red Sea Region (Est. 2000)
* Dr. Tsegay Medin – Original book: መታሕፍ ወምጅተመዕ
* ተርጀመት:  ረመዳን ታይብ - Ramadan Tayib

[[Category:መታሕፍ]]
[[Category:ምጅተመዕ]]
[[Category:ትግሬ]]
[[Category:እርትርየ]]</text>
      <sha1>pr3ysnyecckcwvp3hsbn2nk0g5m74md</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9818</id>
      <parentid>9817</parentid>
      <timestamp>2026-10-25T10:18:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hdad Tigre</username>
        <id>1837</id>
      </contributor>
      <comment>/* መታሕፍ እት ዕቅቤ ዓዳት */ ንኢሽ አስነዮት</comment>
      <origin>9818</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13916" sha1="ryhicmmvc49gbvlw63tf9p1ycupefdq" xml:space="preserve">መታሕፍ - ወምጅተመዕ

እብ ደክቶር - ጸጋይ መዲን

ተርጀመት - ረመዳን ተይብ 

ተርጀመት መትሐፍ ሚ ተ?  አጅናስ መታሕፍ ሚ መስል? ምን መልህያምከ አስክ መታሕፍ እግል ቲጊስ ዐዙመት ምን ትትቀደም እትከ ከፎ ትወዴ? ክዳማት ወሀደፍ መታሕ ሚ ቱ? ዕላቀት መታሕፍ ወምጅተመዕ እብ ከፎ ልትሸረሕ? ከም ምንእነ አስክ መታሕፍ ዐድነ ሂሩራም ሕነ? እትሊ ናይ ዮም ክቱብነ መዐነት መታሕፍ ወፈሀም ዕላቀት ምጅተመዕ ለከስስ ክቱብ ቃርብ ህለ።

== አምር መታሕፍ ==
መታሕፍ ናይ ዓዳት መራክዝ እብ ግብአቱ እግል ክድመት ሽዐብ አውለውየት እንዴ ሀበ ለከድም ቱ። ምጅተመዓት ምስለ ቅዱም ታሪኮም ለህሌት እግሎም ዕላቃት እግል አከዶት ታሪኮም ለልሐብር ለልተምተም ኣሳር እግል ዕፌ እብ አዳለዮት መሕበራይ መቅርሕ ምጅተመዕ እግል ለአክድ አገደ መባጽሑቱ። መታሕፍ ምነ ሀደፉ መትረይሖት፡ ዕልም ወእንትባህ እትሊ ምጅተመዕ እሊ እግል ልስበቅ ክም ሀደፈን እንዴ ወደያሁ ለከድማ እት ለትፈናተ ድዋራት እዲነ ለልትረከበ ለትፈናተ መታሕፍ ሸዐብ ክም አግደ ምሽተርከት እግል ልግበእ  ክም ምህመቱ እንዴ  አቅመተያሁ፡ መቅደረት፡አምር ወተጃርብ ለትፈናተ ምጅተመዓት ምስል ወራታቱ እንዴ አትጻበጠ ሸግብ ህለ።እት ሸበከት ሐብሬ ኢንተርኔት ተርጀመት መትሐፍ ለሸርሕ ክቱብ ሰኒ ወአማን ብዞሕ ቱ። ክም መሰል እብ ሂገ እንግሊዝ ዱሉይ ለህለ ክቱብ ክምሰለ ሸርሑ፡ እት ሑድ ካልኢታት እብ ኣላፍ ለልትዐለብ ገጻት ክቱብ እግል ልምጸከ ወእግል ትርኤ ትቀድር። እሊ እት ሸበካት ዲጂተላይዝድ እዲነ ለልትረከብ ሸርሕ ለትፈናተ አፍካር ወፈልፈሳት መታሕፍ ክምሰልሁመ ልእከቱ ለወክል እብ ግብአቱ ህዬ ለእብ መነዘመት ተዐሊም፡ አምር ዕልም ወዓዳት መጅልስ ቅራን(UNESCO)ለትትሀየብ መዐነት መታሕፍ ሰብ መቅደረት እሊ መጃል እሊ እብ ክርን ውቅል ልትፋሀሞ እተ እብ አሳስ እሊ መዐነት ናይ  መትሐፍ እተይ እግል ጃቀፎት ለይአመመ፡ ውርስ ምጅተመዓት ወድዋሮም እንዴ ከምከመ ሕፍዝ ወዓቅቢት ክምሰልሁመ እት ዓፊ እብ አቅረቦቱ፡ እግል ሕፍዝ ተዐሊም ወርይሐት ምጅተመዓት አውለውያት እንዴ ሀበ ልእከቱ ለልሓልፍ፡ እግል ክድመት ወተጣውር ምጅተመዓት ለትዳለ ናይ ምጅተመዕ መአሰሰት ቱ፡አግደ ልእከት መትሐፍ  ህዬ ለትትወረስ ዝሕረት ውርስ ምጅተመዓት ዐለም ግብአት ቱ፡ እሊ መአሰሳት እሊ እግል ውርስ ታርፊታት ምጅተመዓት ዐለም ተርጀመት ወምልክየት እግል ልርከብ ምህም  ዶር ክም ቱ እብ  ገበይ ዕልምየት  ለገብአ ብሑሳት ለአመርዴ። መታሕፍ እብ ዓመት መርከዝ ብሑስ፡ ዐቂብ ወዕፌ ዓዳት ውርስ ምጅተመዓት ቱ። ጅንስ እለን መአሰሳት ምጅተመዕ   እት ጌማም እንዴ ኣተ፡ መባጽሑ ህዬ ክምሰለ እግል ስቱት ህለ  ለወጅብ  አምር  ወዕልም  ምስለ ለሀይበ መአሰሳስ ለልየመም ቱ። እት ዐለምነ ለትፈናተ ሸክል ለቡ መታሕፍ ህለ፡ እግል አምር ክቱብ፡ ጠቢዐታይ ርዝቅ ምጅተመዓት፡ እብ ዕልመይት ገበይ ለገብእ ምህዞታት፡ ናይ ብስር ወቅዱም ጽበጥ ኣሳር፡ዝክርያት ሐርብ ለሸርሕ ክምሰልሁመ እብ ፍንቱይ እግል አጀኒት ክድመት እግል ለሀቦ ለትዳለው ጅንስ መታሕፍ፡ ክም ዝያድ አምሳል እግል ልትሰሜ ቀድር። ለበዝሐ መታሕፍ እብ መራዐየት እድንያይት  ቤት ጎማት መታሕፍ እዲነ እንዴ ትመቅረሐ ለከድም ቱ።እድንየይት ቤት ጎማት መታሕፍ እት ሰነት 1946 እብ ሰብ መቅደረት እሊ መጃል ለትአሰሰት መአሰሰት እት ገብእ፡ ሐድ 37,000 ለገብእ  መሓብር  መታሕፍ ለወክሎ ሰብ መቅደረት እብ ዕድውየት ለትከምክም ተ። እለ ቤት ጎማት እለ እብ 141 ሰብ መቅደረት ለልትመረሕ ወእሎም ህዬ  ምን ለትፈናተየ ድወል ለትፋገረው  እት ገብኦ፡ ለህለ መታክል መታሕፍ እት ክል ክፈል እለ እዲነ እግል ባልሖት ለከድሞ ቶም።
 ዐቦት ወመትቀዳም ምጅተመዕ ዐለም እህትማም እንዴ ሀበት ለትከድም እድንየይት ቤት ጎማት መታሕፍ፡ እግል ሕፍዘት ጠቢዐታይ ርዝቅ ወውርስ ዐለምነ  እብ ቀደም ትሌ ትገንሕ። እት ሐንቴ መራዐየት እለ ቤት ጎማት እት ክል ሰነት እት 18 ማዮ ለትዘከር እድንየይት አምዕል መታሕፍ ዐለም፡ ልብ ለተምትም ስቅራታት እንዴ ጸብጠት መታሕፍ ምጅተመዓት  እብ ክሱስለ እት ናይ ዓዳት ወታሪካይ ታርፌታት ቀዳምያም እግል ዓበዮት ለትፈናተው ናይ ዓዳት ወጠቢዐት ክምሰልሁመ ናይ ታሪክ ምህመት ለቡ ኣሳር እንዴ ጀምዐ ለትትሐዜ ሐብሬ ወመዐነት እንዴ አልበሰዩ፡ ደማናት ለበ ገበይ ሕፍዘት ረክብ ክም ህለ ለአክድ። ምን ወክድ ረዪም እንዴ አንበተ ዶር መታሕፍ እት ምጅተመዓት ምስል ስያሰት፡ዓዳት ወእቅትሳድ ከልፍየት ምጅተመዓት ቃኑንያይ ወእንሳንየት ደረጀቶም እንዴ ትጻበጠ ለልትርኤ በሰር ቱ። እሊ በሰር እሊ ህዬ እግል ሐቂቀት ስያሰት ወዓዳት ምጅተመዓት ክምሰልሁመ እቅትሳድያይ ዝሕሮታቶም እበ ብዕድ እንክር ክምሰልሁመ እግል ምህመት ዓዳት፡ጠቢዐታይ ወታሪካይ ውርስ ምጅተመዓት ህዬ እበ ካልእ እንክር ራትዐት መዐነት እንዴ ሀበ እብ ፍዕል ለልአርኤቱ። ሰብ መቅደረት እሊ መጃል ክምሰለ ለአኩዱ  እሊ በሰር እሊ እት ሰርገሎት ምስል ምጅተመዓት እንዴ ቀርበው እግል ልሽቀው ክም ለአትሐዜ ለአምኖ። እሊ ሰበት ገብአ ህዬ ፍንጌ መታሕፍ ወምጅተመዓት ትርድት ዕላቀት እግል ተሀሌ፡ ራትዕ ወሳይቅ  እት ዕፌ እግል ልቅረቦ፡ ናይ ዓዳት ወጠቢዐት ክምሰልሁመ ታሪካይ ዝሕሮታት ምጅተመዓት ለወክል እግል ልግበኦ ቦም። ብዝሓም ሰብ መቅደረት እሊ መጃል እሊ እብ ክሱስ መዐነት መታሕፍ  እት ወድሖ፡አግደ ምስል ምህም በሰር ወሳይቅ እሊ ውርስ ታርፌታት እግል ልትጻበጥ ክም ቡ ልትሰማምዖ። ለራትዕ  ወሳይቅ እግል ፈረጎት ወሕፊዝ ህዬ፡ ለትፈናታ ጽበጥ እሊ ውርስ ታርፌታት ምጅተመዓት ለልአክድ ብስር ወስትራትጅየት እግል ተሀሌ ክም ወጅብ እት ዎሮ ፍክር ለአምሐብሮ። 
== ዕላቀት ምጅተመዕ ወታሕፍ ==
ዕላቀት መታሕፍ ወምጅተመዕ እግል ትዕቤ፡ ካድም ትሩድ ለትሐዜ ፊራሮ አትፋዝዖት  እት ምጅተመዕ  ለትሐዜ  ተ። ምጅተመዓት ምን መታሕፍ ለከስቡ መካስብ  ትትወቀል ምንመ  ህሌት፡ መታሕፍመ ምስል ምጅተመዓት እብ ቅሩብ እንዴ ሸቀ፡ ብዝሔ አጅናስ ለልሕብር ታርፌ ምጅተመዓት እንዴ ጀምዐ እት ዕፌ እግል ልቅረብ ወሰኒ ልትአከብ ሰዴ። ለህሌት  ዕላቀት መታሕፍ ወምጅተመዓት ወ እት ፍንጌ ሰብ መቅደረት እሊ መጃል ወክሉ ክፈል ምጅተመዓት ለልትከለቅ ናይ መትበሃሃል በሰር አሳስ እንዴ ወደ ለልትጠወር ሰበት ገብአ፡ መታሕፍ እለ ዕላቀት እለ እት ፍዕል ለትበድል ሩእየት እግል ተሀሌ እግሎም ወጅብ። ለትፈናተ ሰሚናራት ወእጅትመዓት እንዴ አትዳላ ሸዐብ እት  መታሕፍ እግል ልብጸሕ፡  ለልትሐዜ ክዳማት እንዴ አትዳለ እት ለትፈናተ ድዋራት እዲነ እንዴ ተሐረከ ህዬ እት ታርፌታት ብሑሳት ክም ወዱ እቱ፡ እብ ትሉሉይ እግል ልትከድም እቱ ለወጅቡ ሰበት ገብአ መታሕፍ  እለ በዳሪት እለ እግል ልንሰእ ቡ። እሊ መአሰሳት እሊ ምስል ሐቂቀት ድወል ወምጅተመዓት እንዴ ትጻበጠ ለዐበ በራምጃት እግል ልትረሰም ወእት ሽቅል እግል ልትዐዴ ዶል ልትጀረብ ዕላቀት መታሕፍ ምስል ምጅተመዓት እግል ትዕቤ ትቀድር።
እት ዐድነ [[እርትርየ]] ለህለ ናይ ዓዳት ወናይ ጠቢዐት ታጅር ታርፌታት ኣሳር፡ አሳስ እንዴ ወደ አስክ እለ ክልኦት ዐባዪ መታሕፍ ዱሉይ ህለ። እት ሰነት 1992 እት [[አስመረ]] ለትከሰተ ወጠንያይ መትሐፍ [[እርትርየ]] ወእት ሰነት 2000 እት መዲነት [[ባጽዕ]] ለትአሰሰ መትሐፍ [[አቅሊም ቅብለት በሐር ቀየሕ]] እት ዐድነ እት ዓቅቢት ናይ ዓዳት ፡ጠቢዐት ወታሪክ ታርፌታት [[እርትርየ]] በዳሪት እንዴ ሀበ ወራታተን ሰርግል ለህለ ቱ። እሊ መታሕፍ እሊ አምር ኣሳር ወጽበጡ፡ ዓዳት ሸዐብ [[ኤርትርየ]] ታሪክ ንዳል ሸዐብ ኤረትርየ ወጠቢዐታይ አርዛቅ በሐር ወምድር እግል ቤጽሐት እት ዕፌ ለቀድም ቱ። እግለ ናይ ዓዳት ወኢኮሎጂካል ጽበጥ፡ እብ ሸክል ኣሳር ፡ዕልም ኣሳር ወሐያት ለሸርሕ ጽበጥ እግል ዕፌ ቀድም ለህለ መታሕፍ ዐድነ  ቱ። እሊ ህዬ ምስለ ብዕድ እት ዐለም ለህለ መታሕ ሕድ ለሸብህ አህዳፍ ወርእየት ለቡ ቱ። እት ከምከሞት ወሰቆት ወሐፊዞት ኣሳር ኤረትርየ ዶሩ እግል ልተልሄ ሰአየት ለገብእ እቱ መታሕፍ ዐድነ፡ እትሊ ወራታት እሊ እንዴ ተንከበ እት ከድም ጻንሐ ወህለ። ምስል ለትፈናተ ምጅተመዓት ኤረትርየ ዕላቀት ትርድት እግል ልክለቅ ለወድዩ ወራታት ለበዝሐ ክፋል ወራታቱ ክም ቱ ሸርሕ። አስክ እለ ለትፈናተ ወራታት ምንመ ትሰርገለ እለን መአሰሳት እለን ምስል ሀደፈን ወርእየተን ልትቃረን እት ህለ፡ ለተርፍ ምነን  ብዞሕ ክምቱ እግል ልትረሰዕ ለአለቡ ጋር ቱ።
== መታሕፍ እት ዕቅቤ ዓዳት ==
መታሕፍ እት ከባከቦት ወአተረዶት ጅንስየት ወጠን ክምሰልሁመ እት ሐፊዝ ናይ ዓዳት ወጠቢዐት ዝሕረት ውርስ ቀዳምያም አበውነ ክም ልትወረስ ወልትደረስ ውድየት  ዶሩ ምህም እግል ልግበእ ወጅብ።ፈሀም ወእንትበህ ሸዐብ እግል ወቀሎት እብ ትሉሉይ ለልትረሰም ወእት መዓል ለልውዕል በራምጃት እቱ እግል ልትከጠጥ ቡ።
እሊ መታሕፍ እሊ ክሉ ክፈል ምጅተመዓት ኤረትርየ እግል ልብጽሑ ወእግል ልድረስ ምኑ ክምሰልሁማ መካስቡ እግል ልትካፈል መስኡልየት ዐባይ ረፍዕ። እትሊ መጃል እሊ ርእየትነ ልሰዕ እት መአንብተይት ደረጀተ ክም ህሌት እንዴ ፈሀምነ ካድም ትሩድ እቱ እግል ንትፈረር ለአትሐዜ። እት ለበዝሐ ክፈል ምጅተመዕ [[እርትርየ]] ለልትሐዜ ፈሀም እት መጃል ኣሳር ኤረትርየ እንዴ ትወቀለ ቤጽሐቱ እግል ልግብኦ  ምስል ክል ክፈል ምጅተመዕ ኤረትርየ ትርድት ዕላቀት ውድየት  ምህም ጋር ሰበት ገብአ፡ መታሕፍ ኤርትርየ፡ ሰብ ሰልጠት፡ ሰብ ገጽ ወብዕዳም ዳርሳም ወእዩሳም ዶሮም እግል ልቀድሞ ወጅብ።

== ዔማታት ==

* UNESCO - Definition of Museum: https://www.unesco.org
* ICOM - International Council of Museums - Museum Definition 2022: https://icom.museum/en/resources/standards-guidelines/museum-definition/
* UNESCO World Heritage Centre - Heritage and Museums: https://whc.unesco.org
* National Museum of Eritrea – Asmara (Est. 1992) - Ministry of Culture and Sports Eritrea
* Massawa Museum – Northern Red Sea Region (Est. 2000)
* Dr. Tsegay Medin – Original book: መታሕፍ ወምጅተመዕ
* ተርጀመት:  ረመዳን ታይብ - Ramadan Tayib

[[Category:መታሕፍ]]
[[Category:ምጅተመዕ]]
[[Category:ትግሬ]]
[[Category:እርትርየ]]</text>
      <sha1>ryhicmmvc49gbvlw63tf9p1ycupefdq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9819</id>
      <parentid>9818</parentid>
      <timestamp>2026-10-25T10:19:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hdad Tigre</username>
        <id>1837</id>
      </contributor>
      <comment>/* ዕላቀት ምጅተመዕ ወታሕፍ */ ንኢሽ አስነዮት</comment>
      <origin>9819</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13917" sha1="6ob8etksh58r3his6kr0k3qxhwq7fi7" xml:space="preserve">መታሕፍ - ወምጅተመዕ

እብ ደክቶር - ጸጋይ መዲን

ተርጀመት - ረመዳን ተይብ 

ተርጀመት መትሐፍ ሚ ተ?  አጅናስ መታሕፍ ሚ መስል? ምን መልህያምከ አስክ መታሕፍ እግል ቲጊስ ዐዙመት ምን ትትቀደም እትከ ከፎ ትወዴ? ክዳማት ወሀደፍ መታሕ ሚ ቱ? ዕላቀት መታሕፍ ወምጅተመዕ እብ ከፎ ልትሸረሕ? ከም ምንእነ አስክ መታሕፍ ዐድነ ሂሩራም ሕነ? እትሊ ናይ ዮም ክቱብነ መዐነት መታሕፍ ወፈሀም ዕላቀት ምጅተመዕ ለከስስ ክቱብ ቃርብ ህለ።

== አምር መታሕፍ ==
መታሕፍ ናይ ዓዳት መራክዝ እብ ግብአቱ እግል ክድመት ሽዐብ አውለውየት እንዴ ሀበ ለከድም ቱ። ምጅተመዓት ምስለ ቅዱም ታሪኮም ለህሌት እግሎም ዕላቃት እግል አከዶት ታሪኮም ለልሐብር ለልተምተም ኣሳር እግል ዕፌ እብ አዳለዮት መሕበራይ መቅርሕ ምጅተመዕ እግል ለአክድ አገደ መባጽሑቱ። መታሕፍ ምነ ሀደፉ መትረይሖት፡ ዕልም ወእንትባህ እትሊ ምጅተመዕ እሊ እግል ልስበቅ ክም ሀደፈን እንዴ ወደያሁ ለከድማ እት ለትፈናተ ድዋራት እዲነ ለልትረከበ ለትፈናተ መታሕፍ ሸዐብ ክም አግደ ምሽተርከት እግል ልግበእ  ክም ምህመቱ እንዴ  አቅመተያሁ፡ መቅደረት፡አምር ወተጃርብ ለትፈናተ ምጅተመዓት ምስል ወራታቱ እንዴ አትጻበጠ ሸግብ ህለ።እት ሸበከት ሐብሬ ኢንተርኔት ተርጀመት መትሐፍ ለሸርሕ ክቱብ ሰኒ ወአማን ብዞሕ ቱ። ክም መሰል እብ ሂገ እንግሊዝ ዱሉይ ለህለ ክቱብ ክምሰለ ሸርሑ፡ እት ሑድ ካልኢታት እብ ኣላፍ ለልትዐለብ ገጻት ክቱብ እግል ልምጸከ ወእግል ትርኤ ትቀድር። እሊ እት ሸበካት ዲጂተላይዝድ እዲነ ለልትረከብ ሸርሕ ለትፈናተ አፍካር ወፈልፈሳት መታሕፍ ክምሰልሁመ ልእከቱ ለወክል እብ ግብአቱ ህዬ ለእብ መነዘመት ተዐሊም፡ አምር ዕልም ወዓዳት መጅልስ ቅራን(UNESCO)ለትትሀየብ መዐነት መታሕፍ ሰብ መቅደረት እሊ መጃል እሊ እብ ክርን ውቅል ልትፋሀሞ እተ እብ አሳስ እሊ መዐነት ናይ  መትሐፍ እተይ እግል ጃቀፎት ለይአመመ፡ ውርስ ምጅተመዓት ወድዋሮም እንዴ ከምከመ ሕፍዝ ወዓቅቢት ክምሰልሁመ እት ዓፊ እብ አቅረቦቱ፡ እግል ሕፍዝ ተዐሊም ወርይሐት ምጅተመዓት አውለውያት እንዴ ሀበ ልእከቱ ለልሓልፍ፡ እግል ክድመት ወተጣውር ምጅተመዓት ለትዳለ ናይ ምጅተመዕ መአሰሰት ቱ፡አግደ ልእከት መትሐፍ  ህዬ ለትትወረስ ዝሕረት ውርስ ምጅተመዓት ዐለም ግብአት ቱ፡ እሊ መአሰሳት እሊ እግል ውርስ ታርፊታት ምጅተመዓት ዐለም ተርጀመት ወምልክየት እግል ልርከብ ምህም  ዶር ክም ቱ እብ  ገበይ ዕልምየት  ለገብአ ብሑሳት ለአመርዴ። መታሕፍ እብ ዓመት መርከዝ ብሑስ፡ ዐቂብ ወዕፌ ዓዳት ውርስ ምጅተመዓት ቱ። ጅንስ እለን መአሰሳት ምጅተመዕ   እት ጌማም እንዴ ኣተ፡ መባጽሑ ህዬ ክምሰለ እግል ስቱት ህለ  ለወጅብ  አምር  ወዕልም  ምስለ ለሀይበ መአሰሳስ ለልየመም ቱ። እት ዐለምነ ለትፈናተ ሸክል ለቡ መታሕፍ ህለ፡ እግል አምር ክቱብ፡ ጠቢዐታይ ርዝቅ ምጅተመዓት፡ እብ ዕልመይት ገበይ ለገብእ ምህዞታት፡ ናይ ብስር ወቅዱም ጽበጥ ኣሳር፡ዝክርያት ሐርብ ለሸርሕ ክምሰልሁመ እብ ፍንቱይ እግል አጀኒት ክድመት እግል ለሀቦ ለትዳለው ጅንስ መታሕፍ፡ ክም ዝያድ አምሳል እግል ልትሰሜ ቀድር። ለበዝሐ መታሕፍ እብ መራዐየት እድንያይት  ቤት ጎማት መታሕፍ እዲነ እንዴ ትመቅረሐ ለከድም ቱ።እድንየይት ቤት ጎማት መታሕፍ እት ሰነት 1946 እብ ሰብ መቅደረት እሊ መጃል ለትአሰሰት መአሰሰት እት ገብእ፡ ሐድ 37,000 ለገብእ  መሓብር  መታሕፍ ለወክሎ ሰብ መቅደረት እብ ዕድውየት ለትከምክም ተ። እለ ቤት ጎማት እለ እብ 141 ሰብ መቅደረት ለልትመረሕ ወእሎም ህዬ  ምን ለትፈናተየ ድወል ለትፋገረው  እት ገብኦ፡ ለህለ መታክል መታሕፍ እት ክል ክፈል እለ እዲነ እግል ባልሖት ለከድሞ ቶም።
 ዐቦት ወመትቀዳም ምጅተመዕ ዐለም እህትማም እንዴ ሀበት ለትከድም እድንየይት ቤት ጎማት መታሕፍ፡ እግል ሕፍዘት ጠቢዐታይ ርዝቅ ወውርስ ዐለምነ  እብ ቀደም ትሌ ትገንሕ። እት ሐንቴ መራዐየት እለ ቤት ጎማት እት ክል ሰነት እት 18 ማዮ ለትዘከር እድንየይት አምዕል መታሕፍ ዐለም፡ ልብ ለተምትም ስቅራታት እንዴ ጸብጠት መታሕፍ ምጅተመዓት  እብ ክሱስለ እት ናይ ዓዳት ወታሪካይ ታርፌታት ቀዳምያም እግል ዓበዮት ለትፈናተው ናይ ዓዳት ወጠቢዐት ክምሰልሁመ ናይ ታሪክ ምህመት ለቡ ኣሳር እንዴ ጀምዐ ለትትሐዜ ሐብሬ ወመዐነት እንዴ አልበሰዩ፡ ደማናት ለበ ገበይ ሕፍዘት ረክብ ክም ህለ ለአክድ። ምን ወክድ ረዪም እንዴ አንበተ ዶር መታሕፍ እት ምጅተመዓት ምስል ስያሰት፡ዓዳት ወእቅትሳድ ከልፍየት ምጅተመዓት ቃኑንያይ ወእንሳንየት ደረጀቶም እንዴ ትጻበጠ ለልትርኤ በሰር ቱ። እሊ በሰር እሊ ህዬ እግል ሐቂቀት ስያሰት ወዓዳት ምጅተመዓት ክምሰልሁመ እቅትሳድያይ ዝሕሮታቶም እበ ብዕድ እንክር ክምሰልሁመ እግል ምህመት ዓዳት፡ጠቢዐታይ ወታሪካይ ውርስ ምጅተመዓት ህዬ እበ ካልእ እንክር ራትዐት መዐነት እንዴ ሀበ እብ ፍዕል ለልአርኤቱ። ሰብ መቅደረት እሊ መጃል ክምሰለ ለአኩዱ  እሊ በሰር እሊ እት ሰርገሎት ምስል ምጅተመዓት እንዴ ቀርበው እግል ልሽቀው ክም ለአትሐዜ ለአምኖ። እሊ ሰበት ገብአ ህዬ ፍንጌ መታሕፍ ወምጅተመዓት ትርድት ዕላቀት እግል ተሀሌ፡ ራትዕ ወሳይቅ  እት ዕፌ እግል ልቅረቦ፡ ናይ ዓዳት ወጠቢዐት ክምሰልሁመ ታሪካይ ዝሕሮታት ምጅተመዓት ለወክል እግል ልግበኦ ቦም። ብዝሓም ሰብ መቅደረት እሊ መጃል እሊ እብ ክሱስ መዐነት መታሕፍ  እት ወድሖ፡አግደ ምስል ምህም በሰር ወሳይቅ እሊ ውርስ ታርፌታት እግል ልትጻበጥ ክም ቡ ልትሰማምዖ። ለራትዕ  ወሳይቅ እግል ፈረጎት ወሕፊዝ ህዬ፡ ለትፈናታ ጽበጥ እሊ ውርስ ታርፌታት ምጅተመዓት ለልአክድ ብስር ወስትራትጅየት እግል ተሀሌ ክም ወጅብ እት ዎሮ ፍክር ለአምሐብሮ። 
== ዕላቀት ምጅተመዕ ወታሕፍ ==
ዕላቀት መታሕፍ ወምጅተመዕ እግል ትዕቤ፡ ካድም ትሩድ ለትሐዜ ፊራሮ አትፋዝዖት  እት ምጅተመዕ  ለትሐዜ  ተ። ምጅተመዓት ምን መታሕፍ ለከስቡ መካስብ  ትትወቀል ምንመ  ህሌት፡ መታሕፍመ ምስል ምጅተመዓት እብ ቅሩብ እንዴ ሸቀ፡ ብዝሔ አጅናስ ለልሕብር ታርፌ ምጅተመዓት እንዴ ጀምዐ እት ዕፌ እግል ልቅረብ ወሰኒ ልትአከብ ሰዴ። ለህሌት  ዕላቀት መታሕፍ ወምጅተመዓት ወ እት ፍንጌ ሰብ መቅደረት እሊ መጃል ወክሉ ክፈል ምጅተመዓት ለልትከለቅ ናይ መትበሃሃል በሰር አሳስ እንዴ ወደ ለልትጠወር ሰበት ገብአ፡ መታሕፍ እለ ዕላቀት እለ እት ፍዕል ለትበድል ሩእየት እግል ተሀሌ እግሎም ወጅብ። ለትፈናተ ሰሚናራት ወእጅትመዓት እንዴ አትዳላ ሸዐብ እት  መታሕፍ እግል ልብጸሕ፡  ለልትሐዜ ክዳማት እንዴ አትዳለ እት ለትፈናተ ድዋራት እዲነ እንዴ ተሐረከ ህዬ እት ታርፌታት ብሑሳት ክም ወዱ እቱ፡ እብ ትሉሉይ እግል ልትከድም እቱ ለወጅቡ ሰበት ገብአ መታሕፍ  እለ በዳሪት እለ እግል ልንሰእ ቡ። እሊ መአሰሳት እሊ ምስል ሐቂቀት ድወል ወምጅተመዓት እንዴ ትጻበጠ ለዐበ በራምጃት እግል ልትረሰም ወእት ሽቅል እግል ልትዐዴ ዶል ልትጀረብ ዕላቀት መታሕፍ ምስል ምጅተመዓት እግል ትዕቤ ትቀድር።
እት ዐድነ [[እርትርየ]] ለህለ ናይ ዓዳት ወናይ ጠቢዐት ታጅር ታርፌታት ኣሳር፡ አሳስ እንዴ ወደ አስክ እለ ክልኦት ዐባዪ መታሕፍ ዱሉይ ህለ። እት ሰነት 1992 እት [[አስመረ]] ለትከሰተ ወጠንያይ መትሐፍ [[እርትርየ]] ወእት ሰነት 2000 እት መዲነት [[ባጽዕ]] ለትአሰሰ መትሐፍ [[አቅሊም ቅብለት በሐር ቀየሕ]] እት ዐድነ እት ዓቅቢት ናይ ዓዳት ፡ጠቢዐት ወታሪክ ታርፌታት [[እርትርየ]] በዳሪት እንዴ ሀበ ወራታተን ሰርግል ለህለ ቱ። እሊ መታሕፍ እሊ አምር ኣሳር ወጽበጡ፡ ዓዳት ሸዐብ [[እርትርየ]] ታሪክ ንዳል ሸዐብ ኤረትርየ ወጠቢዐታይ አርዛቅ በሐር ወምድር እግል ቤጽሐት እት ዕፌ ለቀድም ቱ። እግለ ናይ ዓዳት ወኢኮሎጂካል ጽበጥ፡ እብ ሸክል ኣሳር ፡ዕልም ኣሳር ወሐያት ለሸርሕ ጽበጥ እግል ዕፌ ቀድም ለህለ መታሕፍ ዐድነ  ቱ። እሊ ህዬ ምስለ ብዕድ እት ዐለም ለህለ መታሕ ሕድ ለሸብህ አህዳፍ ወርእየት ለቡ ቱ። እት ከምከሞት ወሰቆት ወሐፊዞት ኣሳር ኤረትርየ ዶሩ እግል ልተልሄ ሰአየት ለገብእ እቱ መታሕፍ ዐድነ፡ እትሊ ወራታት እሊ እንዴ ተንከበ እት ከድም ጻንሐ ወህለ። ምስል ለትፈናተ ምጅተመዓት ኤረትርየ ዕላቀት ትርድት እግል ልክለቅ ለወድዩ ወራታት ለበዝሐ ክፋል ወራታቱ ክም ቱ ሸርሕ። አስክ እለ ለትፈናተ ወራታት ምንመ ትሰርገለ እለን መአሰሳት እለን ምስል ሀደፈን ወርእየተን ልትቃረን እት ህለ፡ ለተርፍ ምነን  ብዞሕ ክምቱ እግል ልትረሰዕ ለአለቡ ጋር ቱ።

== መታሕፍ እት ዕቅቤ ዓዳት ==
መታሕፍ እት ከባከቦት ወአተረዶት ጅንስየት ወጠን ክምሰልሁመ እት ሐፊዝ ናይ ዓዳት ወጠቢዐት ዝሕረት ውርስ ቀዳምያም አበውነ ክም ልትወረስ ወልትደረስ ውድየት  ዶሩ ምህም እግል ልግበእ ወጅብ።ፈሀም ወእንትበህ ሸዐብ እግል ወቀሎት እብ ትሉሉይ ለልትረሰም ወእት መዓል ለልውዕል በራምጃት እቱ እግል ልትከጠጥ ቡ።
እሊ መታሕፍ እሊ ክሉ ክፈል ምጅተመዓት ኤረትርየ እግል ልብጽሑ ወእግል ልድረስ ምኑ ክምሰልሁማ መካስቡ እግል ልትካፈል መስኡልየት ዐባይ ረፍዕ። እትሊ መጃል እሊ ርእየትነ ልሰዕ እት መአንብተይት ደረጀተ ክም ህሌት እንዴ ፈሀምነ ካድም ትሩድ እቱ እግል ንትፈረር ለአትሐዜ። እት ለበዝሐ ክፈል ምጅተመዕ [[እርትርየ]] ለልትሐዜ ፈሀም እት መጃል ኣሳር ኤረትርየ እንዴ ትወቀለ ቤጽሐቱ እግል ልግብኦ  ምስል ክል ክፈል ምጅተመዕ ኤረትርየ ትርድት ዕላቀት ውድየት  ምህም ጋር ሰበት ገብአ፡ መታሕፍ ኤርትርየ፡ ሰብ ሰልጠት፡ ሰብ ገጽ ወብዕዳም ዳርሳም ወእዩሳም ዶሮም እግል ልቀድሞ ወጅብ።

== ዔማታት ==

* UNESCO - Definition of Museum: https://www.unesco.org
* ICOM - International Council of Museums - Museum Definition 2022: https://icom.museum/en/resources/standards-guidelines/museum-definition/
* UNESCO World Heritage Centre - Heritage and Museums: https://whc.unesco.org
* National Museum of Eritrea – Asmara (Est. 1992) - Ministry of Culture and Sports Eritrea
* Massawa Museum – Northern Red Sea Region (Est. 2000)
* Dr. Tsegay Medin – Original book: መታሕፍ ወምጅተመዕ
* ተርጀመት:  ረመዳን ታይብ - Ramadan Tayib

[[Category:መታሕፍ]]
[[Category:ምጅተመዕ]]
[[Category:ትግሬ]]
[[Category:እርትርየ]]</text>
      <sha1>6ob8etksh58r3his6kr0k3qxhwq7fi7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9820</id>
      <parentid>9819</parentid>
      <timestamp>2026-10-25T10:20:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hdad Tigre</username>
        <id>1837</id>
      </contributor>
      <comment>/* አምር መታሕፍ */ ንኢሽ አስነዮት</comment>
      <origin>9820</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13968" sha1="exfawwhbyw7mbgmk42r3dqlpz8mtxhm" xml:space="preserve">መታሕፍ - ወምጅተመዕ

እብ ደክቶር - ጸጋይ መዲን

ተርጀመት - ረመዳን ተይብ 

ተርጀመት መትሐፍ ሚ ተ?  አጅናስ መታሕፍ ሚ መስል? ምን መልህያምከ አስክ መታሕፍ እግል ቲጊስ ዐዙመት ምን ትትቀደም እትከ ከፎ ትወዴ? ክዳማት ወሀደፍ መታሕ ሚ ቱ? ዕላቀት መታሕፍ ወምጅተመዕ እብ ከፎ ልትሸረሕ? ከም ምንእነ አስክ መታሕፍ ዐድነ ሂሩራም ሕነ? እትሊ ናይ ዮም ክቱብነ መዐነት መታሕፍ ወፈሀም ዕላቀት ምጅተመዕ ለከስስ ክቱብ ቃርብ ህለ።

== አምር መታሕፍ ==
መታሕፍ ናይ ዓዳት መራክዝ እብ ግብአቱ እግል ክድመት ሽዐብ አውለውየት እንዴ ሀበ ለከድም ቱ። ምጅተመዓት ምስለ ቅዱም ታሪኮም ለህሌት እግሎም ዕላቃት እግል አከዶት ታሪኮም ለልሐብር ለልተምተም ኣሳር እግል ዕፌ እብ አዳለዮት መሕበራይ መቅርሕ ምጅተመዕ እግል ለአክድ አገደ መባጽሑቱ። መታሕፍ ምነ ሀደፉ መትረይሖት፡ ዕልም ወእንትባህ እትሊ ምጅተመዕ እሊ እግል ልስበቅ ክም ሀደፈን እንዴ ወደያሁ ለከድማ እት ለትፈናተ ድዋራት እዲነ ለልትረከበ ለትፈናተ መታሕፍ ሸዐብ ክም አግደ ምሽተርከት እግል ልግበእ  ክም ምህመቱ እንዴ  አቅመተያሁ፡ መቅደረት፡አምር ወተጃርብ ለትፈናተ ምጅተመዓት ምስል ወራታቱ እንዴ አትጻበጠ ሸግብ ህለ።እት ሸበከት ሐብሬ ኢንተርኔት ተርጀመት መትሐፍ ለሸርሕ ክቱብ ሰኒ ወአማን ብዞሕ ቱ። ክም መሰል እብ ሂገ እንግሊዝ ዱሉይ ለህለ ክቱብ ክምሰለ ሸርሑ፡ እት ሑድ ካልኢታት እብ ኣላፍ ለልትዐለብ ገጻት ክቱብ እግል ልምጸከ ወእግል ትርኤ ትቀድር። እሊ እት ሸበካት ዲጂተላይዝድ እዲነ ለልትረከብ ሸርሕ ለትፈናተ አፍካር ወፈልፈሳት መታሕፍ ክምሰልሁመ ልእከቱ ለወክል እብ ግብአቱ ህዬ ለእብ መነዘመት ተዐሊም፡ አምር ዕልም ወዓዳት መጅልስ ቅራን(UNESCO)ለትትሀየብ መዐነት መታሕፍ ሰብ መቅደረት እሊ መጃል እሊ እብ ክርን ውቅል ልትፋሀሞ እተ እብ አሳስ እሊ መዐነት ናይ  መትሐፍ እተይ እግል ጃቀፎት ለይአመመ፡ ውርስ ምጅተመዓት ወድዋሮም እንዴ ከምከመ ሕፍዝ ወዓቅቢት ክምሰልሁመ እት ዓፊ እብ አቅረቦቱ፡ እግል ሕፍዝ ተዐሊም ወርይሐት ምጅተመዓት አውለውያት እንዴ ሀበ ልእከቱ ለልሓልፍ፡ እግል ክድመት ወተጣውር ምጅተመዓት ለትዳለ ናይ ምጅተመዕ መአሰሰት ቱ፡አግደ ልእከት መትሐፍ  ህዬ ለትትወረስ ዝሕረት ውርስ ምጅተመዓት ዐለም ግብአት ቱ፡ እሊ መአሰሳት እሊ እግል ውርስ ታርፊታት ምጅተመዓት ዐለም ተርጀመት ወምልክየት እግል ልርከብ ምህም  ዶር ክም ቱ እብ  ገበይ ዕልምየት  ለገብአ ብሑሳት ለአመርዴ። መታሕፍ እብ ዓመት መርከዝ ብሑስ፡ ዐቂብ ወዕፌ ዓዳት ውርስ ምጅተመዓት ቱ። ጅንስ እለን መአሰሳት ምጅተመዕ   እት ጌማም እንዴ ኣተ፡ መባጽሑ ህዬ ክምሰለ እግል ስቱት ህለ  ለወጅብ  አምር  ወዕልም  ምስለ ለሀይበ መአሰሳስ ለልየመም ቱ። እት ዐለምነ ለትፈናተ ሸክል ለቡ መታሕፍ ህለ፡ እግል አምር ክቱብ፡ ጠቢዐታይ ርዝቅ ምጅተመዓት፡ እብ ዕልመይት ገበይ ለገብእ ምህዞታት፡ ናይ ብስር ወቅዱም ጽበጥ ኣሳር፡ዝክርያት ሐርብ ለሸርሕ ክምሰልሁመ እብ ፍንቱይ እግል አጀኒት ክድመት እግል ለሀቦ ለትዳለው ጅንስ መታሕፍ፡ ክም ዝያድ አምሳል እግል ልትሰሜ ቀድር። ለበዝሐ መታሕፍ እብ መራዐየት እድንያይት  ቤት ጎማት መታሕፍ እዲነ እንዴ ትመቅረሐ ለከድም ቱ።እድንየይት ቤት ጎማት መታሕፍ እት ሰነት 1946 እብ ሰብ መቅደረት እሊ መጃል ለትአሰሰት መአሰሰት እት ገብእ፡ ሐድ 37,000 ለገብእ  መሓብር  መታሕፍ ለወክሎ ሰብ መቅደረት እብ ዕድውየት ለትከምክም ተ። እለ ቤት ጎማት እለ እብ 141 ሰብ መቅደረት ለልትመረሕ ወእሎም ህዬ  ምን ለትፈናተየ ድወል ለትፋገረው  እት ገብኦ፡ ለህለ መታክል መታሕፍ እት ክል ክፈል እለ እዲነ እግል ባልሖት ለከድሞ ቶም።
== ዐቤት ወመትቀዳም ምጅተመዕ == 
ዐቦት ወመትቀዳም ምጅተመዕ ዐለም እህትማም እንዴ ሀበት ለትከድም እድንየይት ቤት ጎማት መታሕፍ፡ እግል ሕፍዘት ጠቢዐታይ ርዝቅ ወውርስ ዐለምነ  እብ ቀደም ትሌ ትገንሕ። እት ሐንቴ መራዐየት እለ ቤት ጎማት እት ክል ሰነት እት 18 ማዮ ለትዘከር እድንየይት አምዕል መታሕፍ ዐለም፡ ልብ ለተምትም ስቅራታት እንዴ ጸብጠት መታሕፍ ምጅተመዓት  እብ ክሱስለ እት ናይ ዓዳት ወታሪካይ ታርፌታት ቀዳምያም እግል ዓበዮት ለትፈናተው ናይ ዓዳት ወጠቢዐት ክምሰልሁመ ናይ ታሪክ ምህመት ለቡ ኣሳር እንዴ ጀምዐ ለትትሐዜ ሐብሬ ወመዐነት እንዴ አልበሰዩ፡ ደማናት ለበ ገበይ ሕፍዘት ረክብ ክም ህለ ለአክድ። ምን ወክድ ረዪም እንዴ አንበተ ዶር መታሕፍ እት ምጅተመዓት ምስል ስያሰት፡ዓዳት ወእቅትሳድ ከልፍየት ምጅተመዓት ቃኑንያይ ወእንሳንየት ደረጀቶም እንዴ ትጻበጠ ለልትርኤ በሰር ቱ። እሊ በሰር እሊ ህዬ እግል ሐቂቀት ስያሰት ወዓዳት ምጅተመዓት ክምሰልሁመ እቅትሳድያይ ዝሕሮታቶም እበ ብዕድ እንክር ክምሰልሁመ እግል ምህመት ዓዳት፡ጠቢዐታይ ወታሪካይ ውርስ ምጅተመዓት ህዬ እበ ካልእ እንክር ራትዐት መዐነት እንዴ ሀበ እብ ፍዕል ለልአርኤቱ። ሰብ መቅደረት እሊ መጃል ክምሰለ ለአኩዱ  እሊ በሰር እሊ እት ሰርገሎት ምስል ምጅተመዓት እንዴ ቀርበው እግል ልሽቀው ክም ለአትሐዜ ለአምኖ። እሊ ሰበት ገብአ ህዬ ፍንጌ መታሕፍ ወምጅተመዓት ትርድት ዕላቀት እግል ተሀሌ፡ ራትዕ ወሳይቅ  እት ዕፌ እግል ልቅረቦ፡ ናይ ዓዳት ወጠቢዐት ክምሰልሁመ ታሪካይ ዝሕሮታት ምጅተመዓት ለወክል እግል ልግበኦ ቦም። ብዝሓም ሰብ መቅደረት እሊ መጃል እሊ እብ ክሱስ መዐነት መታሕፍ  እት ወድሖ፡አግደ ምስል ምህም በሰር ወሳይቅ እሊ ውርስ ታርፌታት እግል ልትጻበጥ ክም ቡ ልትሰማምዖ። ለራትዕ  ወሳይቅ እግል ፈረጎት ወሕፊዝ ህዬ፡ ለትፈናታ ጽበጥ እሊ ውርስ ታርፌታት ምጅተመዓት ለልአክድ ብስር ወስትራትጅየት እግል ተሀሌ ክም ወጅብ እት ዎሮ ፍክር ለአምሐብሮ።

== ዕላቀት ምጅተመዕ ወታሕፍ ==
ዕላቀት መታሕፍ ወምጅተመዕ እግል ትዕቤ፡ ካድም ትሩድ ለትሐዜ ፊራሮ አትፋዝዖት  እት ምጅተመዕ  ለትሐዜ  ተ። ምጅተመዓት ምን መታሕፍ ለከስቡ መካስብ  ትትወቀል ምንመ  ህሌት፡ መታሕፍመ ምስል ምጅተመዓት እብ ቅሩብ እንዴ ሸቀ፡ ብዝሔ አጅናስ ለልሕብር ታርፌ ምጅተመዓት እንዴ ጀምዐ እት ዕፌ እግል ልቅረብ ወሰኒ ልትአከብ ሰዴ። ለህሌት  ዕላቀት መታሕፍ ወምጅተመዓት ወ እት ፍንጌ ሰብ መቅደረት እሊ መጃል ወክሉ ክፈል ምጅተመዓት ለልትከለቅ ናይ መትበሃሃል በሰር አሳስ እንዴ ወደ ለልትጠወር ሰበት ገብአ፡ መታሕፍ እለ ዕላቀት እለ እት ፍዕል ለትበድል ሩእየት እግል ተሀሌ እግሎም ወጅብ። ለትፈናተ ሰሚናራት ወእጅትመዓት እንዴ አትዳላ ሸዐብ እት  መታሕፍ እግል ልብጸሕ፡  ለልትሐዜ ክዳማት እንዴ አትዳለ እት ለትፈናተ ድዋራት እዲነ እንዴ ተሐረከ ህዬ እት ታርፌታት ብሑሳት ክም ወዱ እቱ፡ እብ ትሉሉይ እግል ልትከድም እቱ ለወጅቡ ሰበት ገብአ መታሕፍ  እለ በዳሪት እለ እግል ልንሰእ ቡ። እሊ መአሰሳት እሊ ምስል ሐቂቀት ድወል ወምጅተመዓት እንዴ ትጻበጠ ለዐበ በራምጃት እግል ልትረሰም ወእት ሽቅል እግል ልትዐዴ ዶል ልትጀረብ ዕላቀት መታሕፍ ምስል ምጅተመዓት እግል ትዕቤ ትቀድር።
እት ዐድነ [[እርትርየ]] ለህለ ናይ ዓዳት ወናይ ጠቢዐት ታጅር ታርፌታት ኣሳር፡ አሳስ እንዴ ወደ አስክ እለ ክልኦት ዐባዪ መታሕፍ ዱሉይ ህለ። እት ሰነት 1992 እት [[አስመረ]] ለትከሰተ ወጠንያይ መትሐፍ [[እርትርየ]] ወእት ሰነት 2000 እት መዲነት [[ባጽዕ]] ለትአሰሰ መትሐፍ [[አቅሊም ቅብለት በሐር ቀየሕ]] እት ዐድነ እት ዓቅቢት ናይ ዓዳት ፡ጠቢዐት ወታሪክ ታርፌታት [[እርትርየ]] በዳሪት እንዴ ሀበ ወራታተን ሰርግል ለህለ ቱ። እሊ መታሕፍ እሊ አምር ኣሳር ወጽበጡ፡ ዓዳት ሸዐብ [[እርትርየ]] ታሪክ ንዳል ሸዐብ ኤረትርየ ወጠቢዐታይ አርዛቅ በሐር ወምድር እግል ቤጽሐት እት ዕፌ ለቀድም ቱ። እግለ ናይ ዓዳት ወኢኮሎጂካል ጽበጥ፡ እብ ሸክል ኣሳር ፡ዕልም ኣሳር ወሐያት ለሸርሕ ጽበጥ እግል ዕፌ ቀድም ለህለ መታሕፍ ዐድነ  ቱ። እሊ ህዬ ምስለ ብዕድ እት ዐለም ለህለ መታሕ ሕድ ለሸብህ አህዳፍ ወርእየት ለቡ ቱ። እት ከምከሞት ወሰቆት ወሐፊዞት ኣሳር ኤረትርየ ዶሩ እግል ልተልሄ ሰአየት ለገብእ እቱ መታሕፍ ዐድነ፡ እትሊ ወራታት እሊ እንዴ ተንከበ እት ከድም ጻንሐ ወህለ። ምስል ለትፈናተ ምጅተመዓት ኤረትርየ ዕላቀት ትርድት እግል ልክለቅ ለወድዩ ወራታት ለበዝሐ ክፋል ወራታቱ ክም ቱ ሸርሕ። አስክ እለ ለትፈናተ ወራታት ምንመ ትሰርገለ እለን መአሰሳት እለን ምስል ሀደፈን ወርእየተን ልትቃረን እት ህለ፡ ለተርፍ ምነን  ብዞሕ ክምቱ እግል ልትረሰዕ ለአለቡ ጋር ቱ።

== መታሕፍ እት ዕቅቤ ዓዳት ==
መታሕፍ እት ከባከቦት ወአተረዶት ጅንስየት ወጠን ክምሰልሁመ እት ሐፊዝ ናይ ዓዳት ወጠቢዐት ዝሕረት ውርስ ቀዳምያም አበውነ ክም ልትወረስ ወልትደረስ ውድየት  ዶሩ ምህም እግል ልግበእ ወጅብ።ፈሀም ወእንትበህ ሸዐብ እግል ወቀሎት እብ ትሉሉይ ለልትረሰም ወእት መዓል ለልውዕል በራምጃት እቱ እግል ልትከጠጥ ቡ።
እሊ መታሕፍ እሊ ክሉ ክፈል ምጅተመዓት ኤረትርየ እግል ልብጽሑ ወእግል ልድረስ ምኑ ክምሰልሁማ መካስቡ እግል ልትካፈል መስኡልየት ዐባይ ረፍዕ። እትሊ መጃል እሊ ርእየትነ ልሰዕ እት መአንብተይት ደረጀተ ክም ህሌት እንዴ ፈሀምነ ካድም ትሩድ እቱ እግል ንትፈረር ለአትሐዜ። እት ለበዝሐ ክፈል ምጅተመዕ [[እርትርየ]] ለልትሐዜ ፈሀም እት መጃል ኣሳር ኤረትርየ እንዴ ትወቀለ ቤጽሐቱ እግል ልግብኦ  ምስል ክል ክፈል ምጅተመዕ ኤረትርየ ትርድት ዕላቀት ውድየት  ምህም ጋር ሰበት ገብአ፡ መታሕፍ ኤርትርየ፡ ሰብ ሰልጠት፡ ሰብ ገጽ ወብዕዳም ዳርሳም ወእዩሳም ዶሮም እግል ልቀድሞ ወጅብ።

== ዔማታት ==

* UNESCO - Definition of Museum: https://www.unesco.org
* ICOM - International Council of Museums - Museum Definition 2022: https://icom.museum/en/resources/standards-guidelines/museum-definition/
* UNESCO World Heritage Centre - Heritage and Museums: https://whc.unesco.org
* National Museum of Eritrea – Asmara (Est. 1992) - Ministry of Culture and Sports Eritrea
* Massawa Museum – Northern Red Sea Region (Est. 2000)
* Dr. Tsegay Medin – Original book: መታሕፍ ወምጅተመዕ
* ተርጀመት:  ረመዳን ታይብ - Ramadan Tayib

[[Category:መታሕፍ]]
[[Category:ምጅተመዕ]]
[[Category:ትግሬ]]
[[Category:እርትርየ]]</text>
      <sha1>exfawwhbyw7mbgmk42r3dqlpz8mtxhm</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9832</id>
      <parentid>9820</parentid>
      <timestamp>2026-10-25T11:29:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hdad Tigre</username>
        <id>1837</id>
      </contributor>
      <comment>ንኢሽ አስነዮት</comment>
      <origin>9832</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13968" sha1="pg7qgrn69q475c36m1l2y3y6d3f7rit" xml:space="preserve">መታሕፍ - ወምጅተመዕ

እብ ደክቶር - ጸጋይ መዲን

ተርጀመት - ረመዳን ተይብ 

ተርጀመት መትሐፍ ሚ ተ?  አጅናስ መታሕፍ ሚ መስል? ምን መልህያምከ አስክ መታሕፍ እግል ቲጊስ ዐዙመት ምን ትትቀደም እትከ ከፎ ትወዴ? ክዳማት ወሀደፍ መታሕ ሚ ቱ? ዕላቀት መታሕፍ ወምጅተመዕ እብ ከፎ ልትሸረሕ? ከም ምንእነ አስክ መታሕፍ ዐድነ ሂሩራም ሕነ? እትሊ ናይ ዮም ክቱብነ መዐነት መታሕፍ ወፈሀም ዕላቀት ምጅተመዕ ለከስስ ክቱብ ቃርብ ህለ።

== አምር መታሕፍ ==
መታሕፍ ናይ ዓዳት መራክዝ እብ ግብአቱ እግል ክድመት ሽዐብ አውለውየት እንዴ ሀበ ለከድም ቱ። ምጅተመዓት ምስለ ቅዱም ታሪኮም ለህሌት እግሎም ዕላቃት እግል አከዶት ታሪኮም ለልሐብር ለልተምተም ኣሳር እግል ዕፌ እብ አዳለዮት መሕበራይ መቅርሕ ምጅተመዕ እግል ለአክድ አገደ መባጽሑቱ። መታሕፍ ምነ ሀደፉ መትረይሖት፡ ዕልም ወእንትባህ እትሊ ምጅተመዕ እሊ እግል ልስበቅ ክም ሀደፈን እንዴ ወደያሁ ለከድማ እት ለትፈናተ ድዋራት እዲነ ለልትረከበ ለትፈናተ መታሕፍ ሸዐብ ክም አግደ ምሽተርከት እግል ልግበእ  ክም ምህመቱ እንዴ  አቅመተያሁ፡ መቅደረት፡አምር ወተጃርብ ለትፈናተ ምጅተመዓት ምስል ወራታቱ እንዴ አትጻበጠ ሸግብ ህለ።እት ሸበከት ሐብሬ ኢንተርኔት ተርጀመት መትሐፍ ለሸርሕ ክቱብ ሰኒ ወአማን ብዞሕ ቱ። ክም መሰል እብ ሂገ እንግሊዝ ዱሉይ ለህለ ክቱብ ክምሰለ ሸርሑ፡ እት ሑድ ካልኢታት እብ ኣላፍ ለልትዐለብ ገጻት ክቱብ እግል ልምጸከ ወእግል ትርኤ ትቀድር። እሊ እት ሸበካት ዲጂተላይዝድ እዲነ ለልትረከብ ሸርሕ ለትፈናተ አፍካር ወፈልፈሳት መታሕፍ ክምሰልሁመ ልእከቱ ለወክል እብ ግብአቱ ህዬ ለእብ መነዘመት ተዐሊም፡ አምር ዕልም ወዓዳት መጅልስ ቅራን(UNESCO)ለትትሀየብ መዐነት መታሕፍ ሰብ መቅደረት እሊ መጃል እሊ እብ ክርን ውቅል ልትፋሀሞ እተ እብ አሳስ እሊ መዐነት ናይ  መትሐፍ እተይ እግል ጃቀፎት ለይአመመ፡ ውርስ ምጅተመዓት ወድዋሮም እንዴ ከምከመ ሕፍዝ ወዓቅቢት ክምሰልሁመ እት ዓፊ እብ አቅረቦቱ፡ እግል ሕፍዝ ተዐሊም ወርይሐት ምጅተመዓት አውለውያት እንዴ ሀበ ልእከቱ ለልሓልፍ፡ እግል ክድመት ወተጣውር ምጅተመዓት ለትዳለ ናይ ምጅተመዕ መአሰሰት ቱ፡አግደ ልእከት መትሐፍ  ህዬ ለትትወረስ ዝሕረት ውርስ ምጅተመዓት ዐለም ግብአት ቱ፡ እሊ መአሰሳት እሊ እግል ውርስ ታርፊታት ምጅተመዓት ዐለም ተርጀመት ወምልክየት እግል ልርከብ ምህም  ዶር ክም ቱ እብ  ገበይ ዕልምየት  ለገብአ ብሑሳት ለአመርዴ። መታሕፍ እብ ዓመት መርከዝ ብሑስ፡ ዐቂብ ወዕፌ ዓዳት ውርስ ምጅተመዓት ቱ። ጅንስ እለን መአሰሳት ምጅተመዕ   እት ጌማም እንዴ ኣተ፡ መባጽሑ ህዬ ክምሰለ እግል ስቱት ህለ  ለወጅብ  አምር  ወዕልም  ምስለ ለሀይበ መአሰሳስ ለልየመም ቱ። እት ዐለምነ ለትፈናተ ሸክል ለቡ መታሕፍ ህለ፡ እግል አምር ክቱብ፡ ጠቢዐታይ ርዝቅ ምጅተመዓት፡ እብ ዕልመይት ገበይ ለገብእ ምህዞታት፡ ናይ ብስር ወቅዱም ጽበጥ ኣሳር፡ዝክርያት ሐርብ ለሸርሕ ክምሰልሁመ እብ ፍንቱይ እግል አጀኒት ክድመት እግል ለሀቦ ለትዳለው ጅንስ መታሕፍ፡ ክም ዝያድ አምሳል እግል ልትሰሜ ቀድር። ለበዝሐ መታሕፍ እብ መራዐየት እድንያይት  ቤት ጎማት መታሕፍ እዲነ እንዴ ትመቅረሐ ለከድም ቱ።እድንየይት ቤት ጎማት መታሕፍ እት ሰነት 1946 እብ ሰብ መቅደረት እሊ መጃል ለትአሰሰት መአሰሰት እት ገብእ፡ ሐድ 37,000 ለገብእ  መሓብር  መታሕፍ ለወክሎ ሰብ መቅደረት እብ ዕድውየት ለትከምክም ተ። እለ ቤት ጎማት እለ እብ 141 ሰብ መቅደረት ለልትመረሕ ወእሎም ህዬ  ምን ለትፈናተየ ድወል ለትፋገረው  እት ገብኦ፡ ለህለ መታክል መታሕፍ እት ክል ክፈል እለ እዲነ እግል ባልሖት ለከድሞ ቶም።
== ዐቦት ወመትቀዳም ምጅተመዕ == 
ዐቦት ወመትቀዳም ምጅተመዕ ዐለም እህትማም እንዴ ሀበት ለትከድም እድንየይት ቤት ጎማት መታሕፍ፡ እግል ሕፍዘት ጠቢዐታይ ርዝቅ ወውርስ ዐለምነ  እብ ቀደም ትሌ ትገንሕ። እት ሐንቴ መራዐየት እለ ቤት ጎማት እት ክል ሰነት እት 18 ማዮ ለትዘከር እድንየይት አምዕል መታሕፍ ዐለም፡ ልብ ለተምትም ስቅራታት እንዴ ጸብጠት መታሕፍ ምጅተመዓት  እብ ክሱስለ እት ናይ ዓዳት ወታሪካይ ታርፌታት ቀዳምያም እግል ዓበዮት ለትፈናተው ናይ ዓዳት ወጠቢዐት ክምሰልሁመ ናይ ታሪክ ምህመት ለቡ ኣሳር እንዴ ጀምዐ ለትትሐዜ ሐብሬ ወመዐነት እንዴ አልበሰዩ፡ ደማናት ለበ ገበይ ሕፍዘት ረክብ ክም ህለ ለአክድ። ምን ወክድ ረዪም እንዴ አንበተ ዶር መታሕፍ እት ምጅተመዓት ምስል ስያሰት፡ዓዳት ወእቅትሳድ ከልፍየት ምጅተመዓት ቃኑንያይ ወእንሳንየት ደረጀቶም እንዴ ትጻበጠ ለልትርኤ በሰር ቱ። እሊ በሰር እሊ ህዬ እግል ሐቂቀት ስያሰት ወዓዳት ምጅተመዓት ክምሰልሁመ እቅትሳድያይ ዝሕሮታቶም እበ ብዕድ እንክር ክምሰልሁመ እግል ምህመት ዓዳት፡ጠቢዐታይ ወታሪካይ ውርስ ምጅተመዓት ህዬ እበ ካልእ እንክር ራትዐት መዐነት እንዴ ሀበ እብ ፍዕል ለልአርኤቱ። ሰብ መቅደረት እሊ መጃል ክምሰለ ለአኩዱ  እሊ በሰር እሊ እት ሰርገሎት ምስል ምጅተመዓት እንዴ ቀርበው እግል ልሽቀው ክም ለአትሐዜ ለአምኖ። እሊ ሰበት ገብአ ህዬ ፍንጌ መታሕፍ ወምጅተመዓት ትርድት ዕላቀት እግል ተሀሌ፡ ራትዕ ወሳይቅ  እት ዕፌ እግል ልቅረቦ፡ ናይ ዓዳት ወጠቢዐት ክምሰልሁመ ታሪካይ ዝሕሮታት ምጅተመዓት ለወክል እግል ልግበኦ ቦም። ብዝሓም ሰብ መቅደረት እሊ መጃል እሊ እብ ክሱስ መዐነት መታሕፍ  እት ወድሖ፡አግደ ምስል ምህም በሰር ወሳይቅ እሊ ውርስ ታርፌታት እግል ልትጻበጥ ክም ቡ ልትሰማምዖ። ለራትዕ  ወሳይቅ እግል ፈረጎት ወሕፊዝ ህዬ፡ ለትፈናታ ጽበጥ እሊ ውርስ ታርፌታት ምጅተመዓት ለልአክድ ብስር ወስትራትጅየት እግል ተሀሌ ክም ወጅብ እት ዎሮ ፍክር ለአምሐብሮ።

== ዕላቀት ምጅተመዕ ወታሕፍ ==
ዕላቀት መታሕፍ ወምጅተመዕ እግል ትዕቤ፡ ካድም ትሩድ ለትሐዜ ፊራሮ አትፋዝዖት  እት ምጅተመዕ  ለትሐዜ  ተ። ምጅተመዓት ምን መታሕፍ ለከስቡ መካስብ  ትትወቀል ምንመ  ህሌት፡ መታሕፍመ ምስል ምጅተመዓት እብ ቅሩብ እንዴ ሸቀ፡ ብዝሔ አጅናስ ለልሕብር ታርፌ ምጅተመዓት እንዴ ጀምዐ እት ዕፌ እግል ልቅረብ ወሰኒ ልትአከብ ሰዴ። ለህሌት  ዕላቀት መታሕፍ ወምጅተመዓት ወ እት ፍንጌ ሰብ መቅደረት እሊ መጃል ወክሉ ክፈል ምጅተመዓት ለልትከለቅ ናይ መትበሃሃል በሰር አሳስ እንዴ ወደ ለልትጠወር ሰበት ገብአ፡ መታሕፍ እለ ዕላቀት እለ እት ፍዕል ለትበድል ሩእየት እግል ተሀሌ እግሎም ወጅብ። ለትፈናተ ሰሚናራት ወእጅትመዓት እንዴ አትዳላ ሸዐብ እት  መታሕፍ እግል ልብጸሕ፡  ለልትሐዜ ክዳማት እንዴ አትዳለ እት ለትፈናተ ድዋራት እዲነ እንዴ ተሐረከ ህዬ እት ታርፌታት ብሑሳት ክም ወዱ እቱ፡ እብ ትሉሉይ እግል ልትከድም እቱ ለወጅቡ ሰበት ገብአ መታሕፍ  እለ በዳሪት እለ እግል ልንሰእ ቡ። እሊ መአሰሳት እሊ ምስል ሐቂቀት ድወል ወምጅተመዓት እንዴ ትጻበጠ ለዐበ በራምጃት እግል ልትረሰም ወእት ሽቅል እግል ልትዐዴ ዶል ልትጀረብ ዕላቀት መታሕፍ ምስል ምጅተመዓት እግል ትዕቤ ትቀድር።
እት ዐድነ [[እርትርየ]] ለህለ ናይ ዓዳት ወናይ ጠቢዐት ታጅር ታርፌታት ኣሳር፡ አሳስ እንዴ ወደ አስክ እለ ክልኦት ዐባዪ መታሕፍ ዱሉይ ህለ። እት ሰነት 1992 እት [[አስመረ]] ለትከሰተ ወጠንያይ መትሐፍ [[እርትርየ]] ወእት ሰነት 2000 እት መዲነት [[ባጽዕ]] ለትአሰሰ መትሐፍ [[አቅሊም ቅብለት በሐር ቀየሕ]] እት ዐድነ እት ዓቅቢት ናይ ዓዳት ፡ጠቢዐት ወታሪክ ታርፌታት [[እርትርየ]] በዳሪት እንዴ ሀበ ወራታተን ሰርግል ለህለ ቱ። እሊ መታሕፍ እሊ አምር ኣሳር ወጽበጡ፡ ዓዳት ሸዐብ [[እርትርየ]] ታሪክ ንዳል ሸዐብ ኤረትርየ ወጠቢዐታይ አርዛቅ በሐር ወምድር እግል ቤጽሐት እት ዕፌ ለቀድም ቱ። እግለ ናይ ዓዳት ወኢኮሎጂካል ጽበጥ፡ እብ ሸክል ኣሳር ፡ዕልም ኣሳር ወሐያት ለሸርሕ ጽበጥ እግል ዕፌ ቀድም ለህለ መታሕፍ ዐድነ  ቱ። እሊ ህዬ ምስለ ብዕድ እት ዐለም ለህለ መታሕ ሕድ ለሸብህ አህዳፍ ወርእየት ለቡ ቱ። እት ከምከሞት ወሰቆት ወሐፊዞት ኣሳር ኤረትርየ ዶሩ እግል ልተልሄ ሰአየት ለገብእ እቱ መታሕፍ ዐድነ፡ እትሊ ወራታት እሊ እንዴ ተንከበ እት ከድም ጻንሐ ወህለ። ምስል ለትፈናተ ምጅተመዓት ኤረትርየ ዕላቀት ትርድት እግል ልክለቅ ለወድዩ ወራታት ለበዝሐ ክፋል ወራታቱ ክም ቱ ሸርሕ። አስክ እለ ለትፈናተ ወራታት ምንመ ትሰርገለ እለን መአሰሳት እለን ምስል ሀደፈን ወርእየተን ልትቃረን እት ህለ፡ ለተርፍ ምነን  ብዞሕ ክምቱ እግል ልትረሰዕ ለአለቡ ጋር ቱ።

== መታሕፍ እት ዕቅቤ ዓዳት ==
መታሕፍ እት ከባከቦት ወአተረዶት ጅንስየት ወጠን ክምሰልሁመ እት ሐፊዝ ናይ ዓዳት ወጠቢዐት ዝሕረት ውርስ ቀዳምያም አበውነ ክም ልትወረስ ወልትደረስ ውድየት  ዶሩ ምህም እግል ልግበእ ወጅብ።ፈሀም ወእንትበህ ሸዐብ እግል ወቀሎት እብ ትሉሉይ ለልትረሰም ወእት መዓል ለልውዕል በራምጃት እቱ እግል ልትከጠጥ ቡ።
እሊ መታሕፍ እሊ ክሉ ክፈል ምጅተመዓት ኤረትርየ እግል ልብጽሑ ወእግል ልድረስ ምኑ ክምሰልሁማ መካስቡ እግል ልትካፈል መስኡልየት ዐባይ ረፍዕ። እትሊ መጃል እሊ ርእየትነ ልሰዕ እት መአንብተይት ደረጀተ ክም ህሌት እንዴ ፈሀምነ ካድም ትሩድ እቱ እግል ንትፈረር ለአትሐዜ። እት ለበዝሐ ክፈል ምጅተመዕ [[እርትርየ]] ለልትሐዜ ፈሀም እት መጃል ኣሳር ኤረትርየ እንዴ ትወቀለ ቤጽሐቱ እግል ልግብኦ  ምስል ክል ክፈል ምጅተመዕ ኤረትርየ ትርድት ዕላቀት ውድየት  ምህም ጋር ሰበት ገብአ፡ መታሕፍ ኤርትርየ፡ ሰብ ሰልጠት፡ ሰብ ገጽ ወብዕዳም ዳርሳም ወእዩሳም ዶሮም እግል ልቀድሞ ወጅብ።

== ዔማታት ==

* UNESCO - Definition of Museum: https://www.unesco.org
* ICOM - International Council of Museums - Museum Definition 2022: https://icom.museum/en/resources/standards-guidelines/museum-definition/
* UNESCO World Heritage Centre - Heritage and Museums: https://whc.unesco.org
* National Museum of Eritrea – Asmara (Est. 1992) - Ministry of Culture and Sports Eritrea
* Massawa Museum – Northern Red Sea Region (Est. 2000)
* Dr. Tsegay Medin – Original book: መታሕፍ ወምጅተመዕ
* ተርጀመት:  ረመዳን ታይብ - Ramadan Tayib

[[Category:መታሕፍ]]
[[Category:ምጅተመዕ]]
[[Category:ትግሬ]]
[[Category:እርትርየ]]</text>
      <sha1>pg7qgrn69q475c36m1l2y3y6d3f7rit</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9833</id>
      <parentid>9832</parentid>
      <timestamp>2026-10-25T11:41:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hdad Tigre</username>
        <id>1837</id>
      </contributor>
      <comment>ንኢሽ አስነዮት</comment>
      <origin>9833</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13971" sha1="s20gldqvwtunp46vwi1x7bjjdsxmyvr" xml:space="preserve">መታሕፍ - ወምጅተመዕ

እብ ደክቶር - ጸጋይ መዲን

ተርጀመት - ረመዳን ተይብ 

ተርጀመት መትሐፍ ሚ ተ?  አጅናስ መታሕፍ ሚ መስል? ምን መልህያምከ አስክ መታሕፍ እግል ቲጊስ ዐዙመት ምን ትትቀደም እትከ ከፎ ትወዴ? ክዳማት ወሀደፍ መታሕ ሚ ቱ? ዕላቀት መታሕፍ ወምጅተመዕ እብ ከፎ ልትሸረሕ? ከም ምንእነ አስክ መታሕፍ ዐድነ ሂሩራም ሕነ? እትሊ ናይ ዮም ክቱብነ መዐነት መታሕፍ ወፈሀም ዕላቀት ምጅተመዕ ለከስስ ክቱብ ቃርብ ህለ።

== አምር መታሕፍ ==
መታሕፍ ናይ ዓዳት መራክዝ እብ ግብአቱ እግል ክድመት ሽዐብ አውለውየት እንዴ ሀበ ለከድም ቱ። ምጅተመዓት ምስለ ቅዱም ታሪኮም ለህሌት እግሎም ዕላቃት እግል አከዶት ታሪኮም ለልሐብር ለልተምተም ኣሳር እግል ዕፌ እብ አዳለዮት መሕበራይ መቅርሕ ምጅተመዕ እግል ለአክድ አገደ መባጽሑቱ። መታሕፍ ምነ ሀደፉ መትረይሖት፡ ዕልም ወእንትባህ እትሊ ምጅተመዕ እሊ እግል ልስበቅ ክም ሀደፈን እንዴ ወደያሁ ለከድማ እት ለትፈናተ ድዋራት እዲነ ለልትረከበ ለትፈናተ መታሕፍ ሸዐብ ክም አግደ ምሽተርከት እግል ልግበእ  ክም ምህመቱ እንዴ  አቅመተያሁ፡ መቅደረት፡አምር ወተጃርብ ለትፈናተ ምጅተመዓት ምስል ወራታቱ እንዴ አትጻበጠ ሸግብ ህለ።እት ሸበከት ሐብሬ ኢንተርኔት ተርጀመት መትሐፍ ለሸርሕ ክቱብ ሰኒ ወአማን ብዞሕ ቱ። ክም መሰል እብ ሂገ እንግሊዝ ዱሉይ ለህለ ክቱብ ክምሰለ ሸርሑ፡ እት ሑድ ካልኢታት እብ ኣላፍ ለልትዐለብ ገጻት ክቱብ እግል ልምጸከ ወእግል ትርኤ ትቀድር። እሊ እት ሸበካት ዲጂተላይዝድ እዲነ ለልትረከብ ሸርሕ ለትፈናተ አፍካር ወፈልፈሳት መታሕፍ ክምሰልሁመ ልእከቱ ለወክል እብ ግብአቱ ህዬ ለእብ መነዘመት ተዐሊም፡ አምር ዕልም ወዓዳት መጅልስ ቅራን(UNESCO)ለትትሀየብ መዐነት መታሕፍ ሰብ መቅደረት እሊ መጃል እሊ እብ ክርን ውቅል ልትፋሀሞ እተ እብ አሳስ እሊ መዐነት ናይ  መትሐፍ እተይ እግል ጃቀፎት ለይአመመ፡ ውርስ ምጅተመዓት ወድዋሮም እንዴ ከምከመ ሕፍዝ ወዓቅቢት ክምሰልሁመ እት ዓፊ እብ አቅረቦቱ፡ እግል ሕፍዝ ተዐሊም ወርይሐት ምጅተመዓት አውለውያት እንዴ ሀበ ልእከቱ ለልሓልፍ፡ እግል ክድመት ወተጣውር ምጅተመዓት ለትዳለ ናይ ምጅተመዕ መአሰሰት ቱ፡አግደ ልእከት መትሐፍ  ህዬ ለትትወረስ ዝሕረት ውርስ ምጅተመዓት ዐለም ግብአት ቱ፡ እሊ መአሰሳት እሊ እግል ውርስ ታርፊታት ምጅተመዓት ዐለም ተርጀመት ወምልክየት እግል ልርከብ ምህም  ዶር ክም ቱ እብ  ገበይ ዕልምየት  ለገብአ ብሑሳት ለአመርዴ። መታሕፍ እብ ዓመት መርከዝ ብሑስ፡ ዐቂብ ወዕፌ ዓዳት ውርስ ምጅተመዓት ቱ። ጅንስ እለን መአሰሳት ምጅተመዕ   እት ጌማም እንዴ ኣተ፡ መባጽሑ ህዬ ክምሰለ እግል ስቱት ህለ  ለወጅብ  አምር  ወዕልም  ምስለ ለሀይበ መአሰሳስ ለልየመም ቱ። እት ዐለምነ ለትፈናተ ሸክል ለቡ መታሕፍ ህለ፡ እግል አምር ክቱብ፡ ጠቢዐታይ ርዝቅ ምጅተመዓት፡ እብ ዕልመይት ገበይ ለገብእ ምህዞታት፡ ናይ ብስር ወቅዱም ጽበጥ ኣሳር፡ዝክርያት ሐርብ ለሸርሕ ክምሰልሁመ እብ ፍንቱይ እግል አጀኒት ክድመት እግል ለሀቦ ለትዳለው ጅንስ መታሕፍ፡ ክም ዝያድ አምሳል እግል ልትሰሜ ቀድር። ለበዝሐ መታሕፍ እብ መራዐየት እድንያይት  ቤት ጎማት መታሕፍ እዲነ እንዴ ትመቅረሐ ለከድም ቱ።እድንየይት ቤት ጎማት መታሕፍ እት ሰነት 1946 እብ ሰብ መቅደረት እሊ መጃል ለትአሰሰት መአሰሰት እት ገብእ፡ ሐድ 37,000 ለገብእ  መሓብር  መታሕፍ ለወክሎ ሰብ መቅደረት እብ ዕድውየት ለትከምክም ተ። እለ ቤት ጎማት እለ እብ 141 ሰብ መቅደረት ለልትመረሕ ወእሎም ህዬ  ምን ለትፈናተየ ድወል ለትፋገረው  እት ገብኦ፡ ለህለ መታክል መታሕፍ እት ክል ክፈል እለ እዲነ እግል ባልሖት ለከድሞ ቶም።
== ዐቦት ወመትቀዳም ምጅተመዕ == 
ዐቦት ወመትቀዳም ምጅተመዕ ዐለም እህትማም እንዴ ሀበት ለትከድም እድንየይት ቤት ጎማት መታሕፍ፡ እግል ሕፍዘት ጠቢዐታይ ርዝቅ ወውርስ ዐለምነ  እብ ቀደም ትሌ ትገንሕ። እት ሐንቴ መራዐየት እለ ቤት ጎማት እት ክል ሰነት እት 18 ማዮ ለትዘከር እድንየይት አምዕል መታሕፍ ዐለም፡ ልብ ለተምትም ስቅራታት እንዴ ጸብጠት መታሕፍ ምጅተመዓት  እብ ክሱስለ እት ናይ ዓዳት ወታሪካይ ታርፌታት ቀዳምያም እግል ዓበዮት ለትፈናተው ናይ ዓዳት ወጠቢዐት ክምሰልሁመ ናይ ታሪክ ምህመት ለቡ ኣሳር እንዴ ጀምዐ ለትትሐዜ ሐብሬ ወመዐነት እንዴ አልበሰዩ፡ ደማናት ለበ ገበይ ሕፍዘት ረክብ ክም ህለ ለአክድ። ምን ወክድ ረዪም እንዴ አንበተ ዶር መታሕፍ እት ምጅተመዓት ምስል ስያሰት፡ዓዳት ወእቅትሳድ ከልፍየት ምጅተመዓት ቃኑንያይ ወእንሳንየት ደረጀቶም እንዴ ትጻበጠ ለልትርኤ በሰር ቱ። እሊ በሰር እሊ ህዬ እግል ሐቂቀት ስያሰት ወዓዳት ምጅተመዓት ክምሰልሁመ እቅትሳድያይ ዝሕሮታቶም እበ ብዕድ እንክር ክምሰልሁመ እግል ምህመት ዓዳት፡ጠቢዐታይ ወታሪካይ ውርስ ምጅተመዓት ህዬ እበ ካልእ እንክር ራትዐት መዐነት እንዴ ሀበ እብ ፍዕል ለልአርኤቱ። ሰብ መቅደረት እሊ መጃል ክምሰለ ለአኩዱ  እሊ በሰር እሊ እት ሰርገሎት ምስል ምጅተመዓት እንዴ ቀርበው እግል ልሽቀው ክም ለአትሐዜ ለአምኖ። እሊ ሰበት ገብአ ህዬ ፍንጌ መታሕፍ ወምጅተመዓት ትርድት ዕላቀት እግል ተሀሌ፡ ራትዕ ወሳይቅ  እት ዕፌ እግል ልቅረቦ፡ ናይ ዓዳት ወጠቢዐት ክምሰልሁመ ታሪካይ ዝሕሮታት ምጅተመዓት ለወክል እግል ልግበኦ ቦም። ብዝሓም ሰብ መቅደረት እሊ መጃል እሊ እብ ክሱስ መዐነት መታሕፍ  እት ወድሖ፡አግደ ምስል ምህም በሰር ወሳይቅ እሊ ውርስ ታርፌታት እግል ልትጻበጥ ክም ቡ ልትሰማምዖ። ለራትዕ  ወሳይቅ እግል ፈረጎት ወሕፊዝ ህዬ፡ ለትፈናታ ጽበጥ እሊ ውርስ ታርፌታት ምጅተመዓት ለልአክድ ብስር ወስትራትጅየት እግል ተሀሌ ክም ወጅብ እት ዎሮ ፍክር ለአምሐብሮ።

== ዕላቀት ምጅተመዕ ወምታሕፍ ==
ዕላቀት መታሕፍ ወምጅተመዕ እግል ትዕቤ፡ ካድም ትሩድ ለትሐዜ ፊራሮ አትፋዝዖት  እት ምጅተመዕ  ለትሐዜ  ተ። ምጅተመዓት ምን መታሕፍ ለከስቡ መካስብ  ትትወቀል ምንመ  ህሌት፡ መታሕፍመ ምስል ምጅተመዓት እብ ቅሩብ እንዴ ሸቀ፡ ብዝሔ አጅናስ ለልሕብር ታርፌ ምጅተመዓት እንዴ ጀምዐ እት ዕፌ እግል ልቅረብ ወሰኒ ልትአከብ ሰዴ። ለህሌት  ዕላቀት መታሕፍ ወምጅተመዓት ወ እት ፍንጌ ሰብ መቅደረት እሊ መጃል ወክሉ ክፈል ምጅተመዓት ለልትከለቅ ናይ መትበሃሃል በሰር አሳስ እንዴ ወደ ለልትጠወር ሰበት ገብአ፡ መታሕፍ እለ ዕላቀት እለ እት ፍዕል ለትበድል ሩእየት እግል ተሀሌ እግሎም ወጅብ። ለትፈናተ ሰሚናራት ወእጅትመዓት እንዴ አትዳላ ሸዐብ እት  መታሕፍ እግል ልብጸሕ፡  ለልትሐዜ ክዳማት እንዴ አትዳለ እት ለትፈናተ ድዋራት እዲነ እንዴ ተሐረከ ህዬ እት ታርፌታት ብሑሳት ክም ወዱ እቱ፡ እብ ትሉሉይ እግል ልትከድም እቱ ለወጅቡ ሰበት ገብአ መታሕፍ  እለ በዳሪት እለ እግል ልንሰእ ቡ። እሊ መአሰሳት እሊ ምስል ሐቂቀት ድወል ወምጅተመዓት እንዴ ትጻበጠ ለዐበ በራምጃት እግል ልትረሰም ወእት ሽቅል እግል ልትዐዴ ዶል ልትጀረብ ዕላቀት መታሕፍ ምስል ምጅተመዓት እግል ትዕቤ ትቀድር።
እት ዐድነ [[እርትርየ]] ለህለ ናይ ዓዳት ወናይ ጠቢዐት ታጅር ታርፌታት ኣሳር፡ አሳስ እንዴ ወደ አስክ እለ ክልኦት ዐባዪ መታሕፍ ዱሉይ ህለ። እት ሰነት 1992 እት [[አስመረ]] ለትከሰተ ወጠንያይ መትሐፍ [[እርትርየ]] ወእት ሰነት 2000 እት መዲነት [[ባጽዕ]] ለትአሰሰ መትሐፍ [[አቅሊም ቅብለት በሐር ቀየሕ]] እት ዐድነ እት ዓቅቢት ናይ ዓዳት ፡ጠቢዐት ወታሪክ ታርፌታት [[እርትርየ]] በዳሪት እንዴ ሀበ ወራታተን ሰርግል ለህለ ቱ። እሊ መታሕፍ እሊ አምር ኣሳር ወጽበጡ፡ ዓዳት ሸዐብ [[እርትርየ]] ታሪክ ንዳል ሸዐብ ኤረትርየ ወጠቢዐታይ አርዛቅ በሐር ወምድር እግል ቤጽሐት እት ዕፌ ለቀድም ቱ። እግለ ናይ ዓዳት ወኢኮሎጂካል ጽበጥ፡ እብ ሸክል ኣሳር ፡ዕልም ኣሳር ወሐያት ለሸርሕ ጽበጥ እግል ዕፌ ቀድም ለህለ መታሕፍ ዐድነ  ቱ። እሊ ህዬ ምስለ ብዕድ እት ዐለም ለህለ መታሕ ሕድ ለሸብህ አህዳፍ ወርእየት ለቡ ቱ። እት ከምከሞት ወሰቆት ወሐፊዞት ኣሳር ኤረትርየ ዶሩ እግል ልተልሄ ሰአየት ለገብእ እቱ መታሕፍ ዐድነ፡ እትሊ ወራታት እሊ እንዴ ተንከበ እት ከድም ጻንሐ ወህለ። ምስል ለትፈናተ ምጅተመዓት ኤረትርየ ዕላቀት ትርድት እግል ልክለቅ ለወድዩ ወራታት ለበዝሐ ክፋል ወራታቱ ክም ቱ ሸርሕ። አስክ እለ ለትፈናተ ወራታት ምንመ ትሰርገለ እለን መአሰሳት እለን ምስል ሀደፈን ወርእየተን ልትቃረን እት ህለ፡ ለተርፍ ምነን  ብዞሕ ክምቱ እግል ልትረሰዕ ለአለቡ ጋር ቱ።

== መታሕፍ እት ዕቅቤ ዓዳት ==
መታሕፍ እት ከባከቦት ወአተረዶት ጅንስየት ወጠን ክምሰልሁመ እት ሐፊዝ ናይ ዓዳት ወጠቢዐት ዝሕረት ውርስ ቀዳምያም አበውነ ክም ልትወረስ ወልትደረስ ውድየት  ዶሩ ምህም እግል ልግበእ ወጅብ።ፈሀም ወእንትበህ ሸዐብ እግል ወቀሎት እብ ትሉሉይ ለልትረሰም ወእት መዓል ለልውዕል በራምጃት እቱ እግል ልትከጠጥ ቡ።
እሊ መታሕፍ እሊ ክሉ ክፈል ምጅተመዓት ኤረትርየ እግል ልብጽሑ ወእግል ልድረስ ምኑ ክምሰልሁማ መካስቡ እግል ልትካፈል መስኡልየት ዐባይ ረፍዕ። እትሊ መጃል እሊ ርእየትነ ልሰዕ እት መአንብተይት ደረጀተ ክም ህሌት እንዴ ፈሀምነ ካድም ትሩድ እቱ እግል ንትፈረር ለአትሐዜ። እት ለበዝሐ ክፈል ምጅተመዕ [[እርትርየ]] ለልትሐዜ ፈሀም እት መጃል ኣሳር ኤረትርየ እንዴ ትወቀለ ቤጽሐቱ እግል ልግብኦ  ምስል ክል ክፈል ምጅተመዕ ኤረትርየ ትርድት ዕላቀት ውድየት  ምህም ጋር ሰበት ገብአ፡ መታሕፍ ኤርትርየ፡ ሰብ ሰልጠት፡ ሰብ ገጽ ወብዕዳም ዳርሳም ወእዩሳም ዶሮም እግል ልቀድሞ ወጅብ።

== ዔማታት ==

* UNESCO - Definition of Museum: https://www.unesco.org
* ICOM - International Council of Museums - Museum Definition 2022: https://icom.museum/en/resources/standards-guidelines/museum-definition/
* UNESCO World Heritage Centre - Heritage and Museums: https://whc.unesco.org
* National Museum of Eritrea – Asmara (Est. 1992) - Ministry of Culture and Sports Eritrea
* Massawa Museum – Northern Red Sea Region (Est. 2000)
* Dr. Tsegay Medin – Original book: መታሕፍ ወምጅተመዕ
* ተርጀመት:  ረመዳን ታይብ - Ramadan Tayib

[[Category:መታሕፍ]]
[[Category:ምጅተመዕ]]
[[Category:ትግሬ]]
[[Category:እርትርየ]]</text>
      <sha1>s20gldqvwtunp46vwi1x7bjjdsxmyvr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ሕማም ኤች ኣይ ቪ/ኤይድስ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>830</id>
    <revision>
      <id>9821</id>
      <timestamp>2026-10-25T11:05:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hdad Tigre</username>
        <id>1837</id>
      </contributor>
      <comment>ሐዳስ ገጽ እብ ሕማም እች ኣይ ቪ/ኤይድስ</comment>
      <origin>9821</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16147" sha1="a4y5xusv90g61tujmzqwrohiwqk1plj" xml:space="preserve">ሕማም ኤች ኣይ ቪ/ኤይድስ፡
ክል በጽሕ እግል ልትሀመሉ ለአለቡ አከይ ድስ!
ኬትባይ ረመዳን ተይብ

እለ እተ እነብር ለህሌነ ፕላኔት ምን ትትከለቅ ወሐያት እት ረአሰ ተአነብት ወሐር ወድ-አዳም  እለ አዜ ለህለ እተ ደረጀት እግል ልብጸሕ እብ ብዞሕ ቴለል ሓልፍ እተ ቱ።
ለሀይከ እግል ለሀይ እት በድል እለ ዮም ባጽሓመ ለህሌነ ደረጀት ባጽሕ ህለ። ዮም ምስል ዐቦት ቴክኖሎጂ ወመትቀዳም ወድ-አዳም እት ፈሀም ወመትነፍዖ ዕሉም እዲነ ቅርዱ እግል ለአብዴ ለትበገሰ ብዞሕ ሕማማት ምንመ ህለ፡ ገሌ ምነ አግደ ኖስከ እግል ቲጊሱ ለትቀድር ሕማማት ምኖም ዎሮት  ሕማም ኤይድስ ጋብእ ህለ። አማንቱ እትሊ ወክድ እሊ ሕማም ኤይድስ ምስል ብዕድ ለኢለሐዬ ሕማማት ልትመጣወር እት ህለ እተ ሳልፋያም ለሐምስ እግል ልትከሬ ቃድር ምንመ ህለ፡ እሊ ሕማም እሊ ላኪን ዝያድ ብዕድ ሕማማት እንዴ አማደደ እት መንበሮ በዕየ፡ እቅትሳድ፡ ዐቦት ወመትቀዳም ሐቴ ደውለት እበ ተአስፍ ገበይ ልልዔ ሰበት ህለ፡ ዝያድ ክሉ ፍንቱይ ወድዩ። እግልሚ እሊ ሕማም እሊ ለእግለ ደምር ጀሀት አግደ ዝበድለ ምጅተመዕ ለገብአው አበጽሕት ወደነግል ሰበት ገብኣ ቱ።
== እትየት ሕማም ኤይድስ እት እርትርየ ==
ሕማም ኤይድስ እት [[እርትርየ]] ምን ለአቴ ሰር  ዘበን እግል ልውዴ ቃርብ ህለ፡ እትሊ ረዪም ወክድ እሊ እብ ኣላፍ ለልትዐለቦ አብጽሐት ናስእ  ህለ። 
ሻብ እብ ጠቢዐቱ ክል ሐዳስ ሓጃት እብ እዴ ኖሱ እንዴ ታየነ እግል ልኣምረ ለልሐዜ ክፈል ምጅተመዐነ ሰበት ገብአ፡ እንዴ ኢልሓስብ ወኢመይዝ ቱ ምስዳር ሻፍገት ለነስእ። እሊ ህዬ እት ክእነ ለመስል ቴለል ክምሰለ እት ከረ ጀርቤ ከሀረበት ወፈንጂ ለትትበሀል ታመት ሕስበት “ናይ ሰልፍ ከጣከ ናይ ኣክር ሐያትከ” ለትመስል ገበይ እበ ልሄርር ክም ህለ እንዴ ኢፈጥን ሰበት ለአቴ እቱ፡ ለናይ ሰልፍ ከጌጋሁ ናይ ኣክር ሐያቱ ለትነስእ ካልኢት እተ እግል ልእቴ ልትናየት ጻንሕ ቱ።
እለ ታመት ሕስበት እለ ቀደም እተ ወራት ትትበገስ ለዘተ አዱርከ ምንገብእ፡ ክሉ ለልትሐዜ መትዳላይ ወመደጋግ እግል ቲዴ ገበይ ለትሀይበካተ፡ ምናተ ለዘተ ይአዱርከ ምንገብእ፡ እተ ሸረከ እንዴ አቴከ ጀዛለ ነስአካሀ ምስዳር እግል ትንሰእ እንዴ ኢትፈቴ ትዳሌ ህሌከ በሀለት ቱ።
ክምሰለ ልትአመር እት ክል መአንበት ወርሕ ዲሰምበር  አምዕል ኤይድስ እብ ደረጀት እዲነ ወደረጀት ዐድነ  ትትበዐል። [[እርትርየ]] ምን ደውለት ገብአት እግል እለ አምዕል እለ እግል ተአብዕለ ምን አንበተት ምን እዲነ እብ 6 ዶል እንዴ ተአከረት ሌጣ ቱ። ኤረትርየ  ምስለ ቫይረስ ለነብሮ አዳመ እትሊ ወክድ እሊ እት ምተሐት ሐቴ ምእተይት ክም ደሀረ ቱ ሸርሕ ህሌት። ምን እሊ ዕልብ እሊ ህዬ ለ0.28 ምን እም እት አግሩዝ እት ወክድ ዕምስነ ወሕርስነ ለትዐደ ክምቱ እት ልትአመር፡ ለተርፈ ላኪን ለበዝሐ ክፋሉ እብ ገበይ ጅመዕ ለመጽእ ወእግል ሸባብ ለልአደምዕ  ቱ። እብለ ልግበእ ወእብ ሌሀ፡ እሊ ሕማም እሊ እግል አብጽሐት  ዐድነ አረይ ለወዴ ሕማም ቱ ምንመ እንብል ምን አማን ኢሪምነ።
ከአብጽሐትነ ወሽንብሬባትነ መዳፍዐት እግል ወጠን፡ መፍርየት፡ ዕሉማም ወናይ ምጅተመዕ ዝበድ ሰበት ገብአው፡ እትሊ ሕማም እሊ እግልሚ ልትካረው ህለው ወእግልሚ  ምን ሸባብ  ለበዝሐው ምስል እሊ ቫይረስ እሊ ነብሮ ለህለው  ቶም እንቤ ምንገብእ፡ እት ዓቅቢት ወጠን ለልትረከቦ አንፋር ቅወት ድፈዕ ላቶም ሸባብ ህዬ እግልሚ እብ ፍንቱይ ልትጸበጦ እንቤ ምንገብእ ለበሊስ ሰኒ ሕቡሉክ ወብዞሕ በሐስ ለልሐዜቱ እግል ሚ ምስል ዐስከርየት ፡ስያሰት ወእቅትሳድ ለትጻበጠ ለሻብ እት በቲክ ሰአየት ለካሬ ቴለል እቱ ሰበት ነብሮ፡ ሀድፍ እሊ ሕማም እግል ልግብኦ ልትቀሰቦ።   እብ አሳስ እሊ እት ውዛረት ድፈዕ ለህለው   ሸባብ እብ ሕማም ለትጸበጠው እብ ዕልብ ንዞሕ ለከምክሞ ቶም።
ግራሆም ህዬ እብ ለትፈናተ አስባብ ምን ተዐሊም እንዴ ሬመው እት ናይ ብሕተ አሽቃል ለትፈረረው፡ ወሸማሻ ምነ እት ካልኣይት ደረጀት ለልትረከቦ ቶም። እግልሚ እሎም እብ ምስምሰ ትጃረት ወብዕድ አሽቃል ምን መዲነት እት መዲነት እት ልትሐረኮ ምስል ለትፈናተያ አንሳት እግል ልትዋጅሆ  ለዐበ በክት ሰበት ቦም ወእለን ለምስለን ልትዋጅሆ አንሳት ፋያቲብ ገብአየ ምንገብእ ለዐበ በክት ናይ መትጸባጥ እብሊ ቫይረስ እሊ ለቦም ገብኦ። ዝያድ ለሻቅል ጋር ጋብእ ለህለ ላኪን እብ ገበይ እምርት እትሊ መጃል እሊ ለኢትፈረረየ አንሳት እት ሸዋርዕ ዐባዪ መዳይን ዐድነ፡ አብያት ኖስ ወብዕድ አካናት እንዴ አትዳላየ አብጽሐት አረይ ወድየ ለህለየ እት ዐደዮ ለቫይረስ  ህዬ እዴ ዛይደት ለበን እት እንተን መጽአ ሰበት ህለየ፡ ምነ ሻቅል ጋር ጋብእ ለህለ ቱ።
== ኤይድስ እት ዐሳክር ==
እት ዐስከርየት ለህለው ሸባብ እብሊ ቫይረስ እሊ እንዴ ትጸበጠው እግል ልሕመሞ ለህለ እግሎም በክት ሰኒ ወአማን ብዞሕ ቱ፡ እግልሚ እብ ደረጀት እዲነ ርኤነ ምንገብእ ክል ዐስከሪ  እት ሽርም እሊ ቫይረስ እሊ እግል ልትከሬ ለአስባብ ብዞሕ ሰበት ገብአ ቱ። ለበዝሐው ሽባን እት ዐስከርየት ለልትረከቦ እት ደሞም ለቫይረስ ክም ልትረከብ ብዞሕ ብሑሳት ለሐብር።
ከእሊ እት ዓቅቢት ወዐማር እለ ወጠን ለትበገሰ ሻብ እት ደሙ እሊ ቫይረስ እሊ ትረከብ ምንገብእ አክልአየ ከሳር እት ሐቴ ደውለት ክም ከልቅ እግል ንኣምር ዶል ንሰአል፡ ለበሊስ እብ ዓላብ ለኢልትቀየስ ከሳረት እግል ልሰብብ ቀድር ለቀድር  ቱ። እግልሚ እሊ ሻብ እሊ ወቀዩ ብዞሕ ወእት ክሉ ኢፋሉታይ ተአሲር ለወዴ ሰበት ገብኣቱ።
ወጠን እግል ተሀሌ ገለብ ወኮናት ለገብእ እግለ እብሊ ህዬ ምን ዐድ ወከደን ለትመጸአ ጻብኢት እንዴ ከርዐ ሰላመ ወሰካበተ ለልአክድ እት ዐቅቢተ ለትፈረረ እግለ ዐስከሪ ቱ። ህቱ ሐቆ ይህለ ህዬ ምን ከደነ ወከርስ ስካብ ትስእን ወተርህ፡ ፈታይ አባይ እንዴ ገብአት ህዬ ፈውደት ትጠወር እብሊ ህዬ  መስኩበተ ትትሐምረግ። ክም ፍገሪት እሊ ሕሙመ ወሕያየ  ዲማ እት ሸቀላት ሰበት ልትካሬ እግል ልስለም ወልስከብ እንዴ ሐድገየ እግል ልህረብ ወልስኬ ምነ ልትጀበር።ረሐመት ለአለቦም ጀራይም ለፈቱ ሐሽምት እንዴ ትከለቀው ሕማማት እብ ሸፋግ ክም ልልዔ ወእት ሰላመት ምጅተመዕ እሳት ለቀርሕ ወደዲት ክም ዘማቴ፡ቃጫፍ፡ቃታል ወብዕድ እግል ልአማድድ እብሊ ህዬ ደያነት ዓዳት ወሰዋልፍ ምጅተመዕ እግል ልትሐምረግ አሳስ ከሬ፡እሊ ህዬ እት ዐቦት ወመትቀዳም ሐቴ ዐድ ምነ ደማር ዳይመት ለከልቅ ጋር እት እንቱ ለአተላሌ።
ሽቅል እግል ልትሸቄ እግል እሊ ሽቅል እሊብለትገብእ ሒለት ሐቆ ሐወነት ህዬ ዐቦት እት እቅትሳድ፡ ብንየት ትሕትየት፡ሰዋልፍ ምጅተመዕ ወእዳረቱ ሰበት ኢትትአከድ፡ እብ ዎሮ እንክር ወእበ ብዕድ እንክርመ፡ እብሊ ሕማም እሊመ ለኢትጸበጠ ክፈል ምጅተመዕ እብ ለትፈናተ አስባብ ክም ከረ ሕግላን ነብረ፡ ማይ ሲቶ፡መስከን ወብዕድ ዝሕሮታት ሰበት ልተምተም እግል ልስረት ወልብዴ ቀሊል ቱ፡ እግልሚ ነዳፈት ወካፍየት ሙነት ትሰአነት ምንገብእ እብ ዕልብ ታምም ለነስእ አምራድ ክም ከረ ፍጋር ወእግሉ ለመስል እብ ሸፋግ እግል ልልዔ ወአዳም እግል  ለአብዴ ሰበት ቀድር። ከእሊ እት ድፈዕ ወዐማር እለ ወጠን ለትበገሰ ወክም ሸፈት እግል ሰላመት ወመስኩበት ዐዱ ግልቡብ ለህለ ሻብ ወሻበት ምን እሊ ቫይረስ እሊ እግል ልድሐኖ ወምህመቶም እብ ዋጅብ እግል ልአትሙማ ሚ ለአትሐዝዮም ገብእ? ለልብል ሰኣል እግል ንብለስ ምህመቱ መስለኒ፡ አሰልፍ ሓለት እጅትምማዕየት፡ እቅትሳድ፡ ሕርየት ኖስ፡ ወብዕድ እብ ሸፋግ ለባልሕ ዐገል እዳረት ደውለት እግል ለሀሌ ቡ፡ ግራሁ ምህመቶም ዐባይ ሰበት ገብአት ዝያድ ለገብአ ነፈር እህትማም እንዴ ሀብናሆም እትሊ ቫይረስ እሊ ለህለ እግሎም ፈሀም እግል ልዕቤ ሰበት ወጅቡ ክል ነፈር እበ ትትቀደሩ አትፋዝዖት እግል ሊዴ እግሎም ህለ እግሉ። ለገብአ አትፋዝዖት ህዬ ሽዑሮም እበ ኢተምትም  እብ ገበይ እንዴ ትዳለ እግል ልትቀደም ወጅቡ፡እት ፈያቲብ ለኢልሄሮ እቡ በሰር እግል ልትባሰር ህለ እግሉ፡ ምን እሊ እግል ልትባልሖ ህዬ  እግል ልሕደው አትናያት ወሰዳይት ለአትሐዝዮም፡ እምበል እሊመ ዕያል ለቦም ምስል ዝሩፎም እንዴ ትረአ ዐዶም እግል ልብጽሖ በክት ካፊ እግል ልትዳሌ እግሎም ቡ፡ ትቀደራመ ምንገብእ አንሶም እተ ህቶም ለነብሮ እቱ ድዋራት እግል ለሀልየ ምስሎም፡ ለይሀደው ህዬ ቀደም ክሉ እት ደያነቶም ወሰዋልፍ ምጅተምዖም እቱ እብ ዋጅብ ክም ለሐፍዞ፡ ተርዶ  ዊደትመ ምህመት ዐባይ በ።
ምስል እሊ ክሉ ለእግሉ ፍሩራም ህለው ሀደፎም ክም ለአሌሉ ለወድዮም አብሳር ወከብቴ እብ ምጅተመዕ ወሕኩመት እግል ተሀሌ እግሎም ለሳልፈይት ወራት እግል ትግበእ ለበ ተ።
እት ደሞም እሊ ቫይረስ እሊ ለትረከበ መንደላሊታት ህዬ እንዴ አትናየትናሆም ዕምር ለልአትራይም ስራይ እግል ልንስኦ እብሊ ህዬ እት መሕበር እንዴ ትከምከመው ሀለዮት ወአተላለዮት ምጅተምዕም እግል ለአክዶ እግል ንሕቀፎም ወንስደዮም ዋጅብናቱ፡ እግልሚ ህቶም ክም ክፈልነ ወሕነ ክም ክፈሎም አድሕድ ጸበጥነ ምንገብእ ሌጣቱ እሊ ቫይረስ እሊ እንዴ ዳፍዐነ ልትሐዜ ለህለ ሀደፍ እዲነ ሰነት 2030 እግል ንብጸሕ ለእንቀድር።
== ሽዕር አትፋዝዖት እብ ረመዳን ተይብ ==
ከእለ ታመት ሽዕር እብ ረመዳን ተይብ ለትዳሌት ወእብ ሕላየት ፈናን ስሌማን አሕመድ ለትሐሌት ሕላየት እግል እሊ መውዶዕ እሊ ለትረሽድ እት እንተ ሰበት ረከብናሀ፡ ምስለ ጽበጠ እንዴ ሐድግናኩም እግል ንትሳራሕ ምንኩም።
እንታ  ሻብ ወእንቲ ሻበት
ሑዬ ወሕቼ እምበል ጀአሎት
እዝን ክረው እዬ እብ ዎር ዎሮት
እሊ ዘበን ዐውለመት ወዐቦት
ገሮብ ደቂብ ለሐዜ ወከሀሎት
ሸንሀትኩም ምራድኩም እብ ደከሎት
እግልሚ ትፈትሕዉ ወቀይ ምህሮት
እንተ ሻብ  እንተ ወእንቲ ሻበት
እንተ ላብብ እንተ ወእንቲ ላበት
እግልሚ ትትቀሸሾ እብ ሒለት ሸበት
አድሕድ ትሸንሆ እግል ንክበት
እግልሚ ፋይሐት ተሐድጎ ተሐዙ ጨበት
ደያነት እሊ ገቢል ወሰዋልፉ
ጅመዕ ቀደም ህዳይ ምን ካልፉ
ዕምር ሸበት እብ ዐቅል ንሓልፉ 
እግልሚ  እሉ ትካይዶ ከትሻሩፉ
አዳም ከሀላት ወደ ወትዐጸመ
ነብረ ዲብ ልርእየ ምና ጼማ
ነብረ ሐላፊተ ኢኮን ሴማ
ኢንገንግእ አፍያት ቀደም ሔማ
ሐራም እንዴ ትበሀለ ለትሐረማ
ክሉ መልትነሰእ ላማ ጠዐመ
ግርም ምንዲ ትስእን ለትገርማ
እግል ትትሐረም በ ትግበእ ይማ
ህዳይ አስክ ገብእ እብ ገበይ ሐላል
ነፍስ እግል ትጸበጥ እተ ዕዳል
 እግል ትፍገሩ በ ለሃርእ ቅራር
ነጎት ምን ጥፍአት እብ ዕንቅዕራር
እግልሚ  ቱ ኢትሐስቦ እግል መስተቅበልኩም
እግል ርሕኩም ግብኦ ዎወጠንኩም
ህተ ሐቆ ወዴት ጥሉቅ ጅማዕ
ወህቱ ሐቆ ሰአነ ዐቅል ስማዕ
ወዔብ ሐቆ ኢቤለው ዲብ ምጅተመዕ
ሰብር እግል ሊዴ እት ካልቅ ልጥረዕ
ህተ መንደለይት ዔጻት ወጠን
ወህቱ መንደላይ ሐጡር ከደን
እግል ትፈክር በ ወእግል ትፍጠን
ልዉቃም ልንበሮም በደል ሐዘን
እንተ ሻብ እንተ ወእንቲ ሻበት
እንተ ላብብ እንተ ወእንቲ ላበት
እንቲ ሻነት ሕቼ
ወእንተ ሻንን ሑዬ
እግልኩም ፊና ብዬ
መቀድመት ገቢል
ወመስተቅበል ነቢር 
እንትምቱ ሸባብ ሐሪር
እብ መስኡልየት ሸዐሮ
እግል ዲማ ንበሮ
ሸበት እለ ከሀሎ
ጥሉቅ ጅመዕ ስረሮ

== ዔማታት ==

* WHO – World Health Organization – HIV/AIDS Fact Sheet: https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/hiv-aids
* UNAIDS – Global HIV &amp; AIDS statistics: https://www.unaids.org
* CDC – Centers for Disease Control and Prevention – HIV Basics: https://www.cdc.gov/hiv/
* Ministry of Health Eritrea – HIV/AIDS Control Program – 0.28% prevalence report
* National Union of Eritrean Youth and Students – NUEYS – Youth and Health Awareness
* Eritrea Demographic and Health Survey – EDHS
* ኬትባይ: ረመዳን ተይብ – Ramadan Tayib – Original Article
* ሽዕር: ረመዳን ተይብ – ሕላየት: ስሌማን አሕመድ

[[Category:ሕማም]]
[[Category:ኤይድስ]]
[[Category:ትግሬ]]
[[Category:እርትርያ]]
[[Category:ዓፍየት]]</text>
      <sha1>a4y5xusv90g61tujmzqwrohiwqk1plj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9822</id>
      <parentid>9821</parentid>
      <timestamp>2026-10-25T11:06:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hdad Tigre</username>
        <id>1837</id>
      </contributor>
      <comment>/* ሽዕር አትፋዝዖት እብ ረመዳን ተይብ */ ንኢሽ አስነዮት</comment>
      <origin>9822</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16146" sha1="tvsn43tfk8f7rh1xg2cfxzbnl0hbpqx" xml:space="preserve">ሕማም ኤች ኣይ ቪ/ኤይድስ፡
ክል በጽሕ እግል ልትሀመሉ ለአለቡ አከይ ድስ!
ኬትባይ ረመዳን ተይብ

እለ እተ እነብር ለህሌነ ፕላኔት ምን ትትከለቅ ወሐያት እት ረአሰ ተአነብት ወሐር ወድ-አዳም  እለ አዜ ለህለ እተ ደረጀት እግል ልብጸሕ እብ ብዞሕ ቴለል ሓልፍ እተ ቱ።
ለሀይከ እግል ለሀይ እት በድል እለ ዮም ባጽሓመ ለህሌነ ደረጀት ባጽሕ ህለ። ዮም ምስል ዐቦት ቴክኖሎጂ ወመትቀዳም ወድ-አዳም እት ፈሀም ወመትነፍዖ ዕሉም እዲነ ቅርዱ እግል ለአብዴ ለትበገሰ ብዞሕ ሕማማት ምንመ ህለ፡ ገሌ ምነ አግደ ኖስከ እግል ቲጊሱ ለትቀድር ሕማማት ምኖም ዎሮት  ሕማም ኤይድስ ጋብእ ህለ። አማንቱ እትሊ ወክድ እሊ ሕማም ኤይድስ ምስል ብዕድ ለኢለሐዬ ሕማማት ልትመጣወር እት ህለ እተ ሳልፋያም ለሐምስ እግል ልትከሬ ቃድር ምንመ ህለ፡ እሊ ሕማም እሊ ላኪን ዝያድ ብዕድ ሕማማት እንዴ አማደደ እት መንበሮ በዕየ፡ እቅትሳድ፡ ዐቦት ወመትቀዳም ሐቴ ደውለት እበ ተአስፍ ገበይ ልልዔ ሰበት ህለ፡ ዝያድ ክሉ ፍንቱይ ወድዩ። እግልሚ እሊ ሕማም እሊ ለእግለ ደምር ጀሀት አግደ ዝበድለ ምጅተመዕ ለገብአው አበጽሕት ወደነግል ሰበት ገብኣ ቱ።
== እትየት ሕማም ኤይድስ እት እርትርየ ==
ሕማም ኤይድስ እት [[እርትርየ]] ምን ለአቴ ሰር  ዘበን እግል ልውዴ ቃርብ ህለ፡ እትሊ ረዪም ወክድ እሊ እብ ኣላፍ ለልትዐለቦ አብጽሐት ናስእ  ህለ። 
ሻብ እብ ጠቢዐቱ ክል ሐዳስ ሓጃት እብ እዴ ኖሱ እንዴ ታየነ እግል ልኣምረ ለልሐዜ ክፈል ምጅተመዐነ ሰበት ገብአ፡ እንዴ ኢልሓስብ ወኢመይዝ ቱ ምስዳር ሻፍገት ለነስእ። እሊ ህዬ እት ክእነ ለመስል ቴለል ክምሰለ እት ከረ ጀርቤ ከሀረበት ወፈንጂ ለትትበሀል ታመት ሕስበት “ናይ ሰልፍ ከጣከ ናይ ኣክር ሐያትከ” ለትመስል ገበይ እበ ልሄርር ክም ህለ እንዴ ኢፈጥን ሰበት ለአቴ እቱ፡ ለናይ ሰልፍ ከጌጋሁ ናይ ኣክር ሐያቱ ለትነስእ ካልኢት እተ እግል ልእቴ ልትናየት ጻንሕ ቱ።
እለ ታመት ሕስበት እለ ቀደም እተ ወራት ትትበገስ ለዘተ አዱርከ ምንገብእ፡ ክሉ ለልትሐዜ መትዳላይ ወመደጋግ እግል ቲዴ ገበይ ለትሀይበካተ፡ ምናተ ለዘተ ይአዱርከ ምንገብእ፡ እተ ሸረከ እንዴ አቴከ ጀዛለ ነስአካሀ ምስዳር እግል ትንሰእ እንዴ ኢትፈቴ ትዳሌ ህሌከ በሀለት ቱ።
ክምሰለ ልትአመር እት ክል መአንበት ወርሕ ዲሰምበር  አምዕል ኤይድስ እብ ደረጀት እዲነ ወደረጀት ዐድነ  ትትበዐል። [[እርትርየ]] ምን ደውለት ገብአት እግል እለ አምዕል እለ እግል ተአብዕለ ምን አንበተት ምን እዲነ እብ 6 ዶል እንዴ ተአከረት ሌጣ ቱ። ኤረትርየ  ምስለ ቫይረስ ለነብሮ አዳመ እትሊ ወክድ እሊ እት ምተሐት ሐቴ ምእተይት ክም ደሀረ ቱ ሸርሕ ህሌት። ምን እሊ ዕልብ እሊ ህዬ ለ0.28 ምን እም እት አግሩዝ እት ወክድ ዕምስነ ወሕርስነ ለትዐደ ክምቱ እት ልትአመር፡ ለተርፈ ላኪን ለበዝሐ ክፋሉ እብ ገበይ ጅመዕ ለመጽእ ወእግል ሸባብ ለልአደምዕ  ቱ። እብለ ልግበእ ወእብ ሌሀ፡ እሊ ሕማም እሊ እግል አብጽሐት  ዐድነ አረይ ለወዴ ሕማም ቱ ምንመ እንብል ምን አማን ኢሪምነ።
ከአብጽሐትነ ወሽንብሬባትነ መዳፍዐት እግል ወጠን፡ መፍርየት፡ ዕሉማም ወናይ ምጅተመዕ ዝበድ ሰበት ገብአው፡ እትሊ ሕማም እሊ እግልሚ ልትካረው ህለው ወእግልሚ  ምን ሸባብ  ለበዝሐው ምስል እሊ ቫይረስ እሊ ነብሮ ለህለው  ቶም እንቤ ምንገብእ፡ እት ዓቅቢት ወጠን ለልትረከቦ አንፋር ቅወት ድፈዕ ላቶም ሸባብ ህዬ እግልሚ እብ ፍንቱይ ልትጸበጦ እንቤ ምንገብእ ለበሊስ ሰኒ ሕቡሉክ ወብዞሕ በሐስ ለልሐዜቱ እግል ሚ ምስል ዐስከርየት ፡ስያሰት ወእቅትሳድ ለትጻበጠ ለሻብ እት በቲክ ሰአየት ለካሬ ቴለል እቱ ሰበት ነብሮ፡ ሀድፍ እሊ ሕማም እግል ልግብኦ ልትቀሰቦ።   እብ አሳስ እሊ እት ውዛረት ድፈዕ ለህለው   ሸባብ እብ ሕማም ለትጸበጠው እብ ዕልብ ንዞሕ ለከምክሞ ቶም።
ግራሆም ህዬ እብ ለትፈናተ አስባብ ምን ተዐሊም እንዴ ሬመው እት ናይ ብሕተ አሽቃል ለትፈረረው፡ ወሸማሻ ምነ እት ካልኣይት ደረጀት ለልትረከቦ ቶም። እግልሚ እሎም እብ ምስምሰ ትጃረት ወብዕድ አሽቃል ምን መዲነት እት መዲነት እት ልትሐረኮ ምስል ለትፈናተያ አንሳት እግል ልትዋጅሆ  ለዐበ በክት ሰበት ቦም ወእለን ለምስለን ልትዋጅሆ አንሳት ፋያቲብ ገብአየ ምንገብእ ለዐበ በክት ናይ መትጸባጥ እብሊ ቫይረስ እሊ ለቦም ገብኦ። ዝያድ ለሻቅል ጋር ጋብእ ለህለ ላኪን እብ ገበይ እምርት እትሊ መጃል እሊ ለኢትፈረረየ አንሳት እት ሸዋርዕ ዐባዪ መዳይን ዐድነ፡ አብያት ኖስ ወብዕድ አካናት እንዴ አትዳላየ አብጽሐት አረይ ወድየ ለህለየ እት ዐደዮ ለቫይረስ  ህዬ እዴ ዛይደት ለበን እት እንተን መጽአ ሰበት ህለየ፡ ምነ ሻቅል ጋር ጋብእ ለህለ ቱ።
== ኤይድስ እት ዐሳክር ==
እት ዐስከርየት ለህለው ሸባብ እብሊ ቫይረስ እሊ እንዴ ትጸበጠው እግል ልሕመሞ ለህለ እግሎም በክት ሰኒ ወአማን ብዞሕ ቱ፡ እግልሚ እብ ደረጀት እዲነ ርኤነ ምንገብእ ክል ዐስከሪ  እት ሽርም እሊ ቫይረስ እሊ እግል ልትከሬ ለአስባብ ብዞሕ ሰበት ገብአ ቱ። ለበዝሐው ሽባን እት ዐስከርየት ለልትረከቦ እት ደሞም ለቫይረስ ክም ልትረከብ ብዞሕ ብሑሳት ለሐብር።
ከእሊ እት ዓቅቢት ወዐማር እለ ወጠን ለትበገሰ ሻብ እት ደሙ እሊ ቫይረስ እሊ ትረከብ ምንገብእ አክልአየ ከሳር እት ሐቴ ደውለት ክም ከልቅ እግል ንኣምር ዶል ንሰአል፡ ለበሊስ እብ ዓላብ ለኢልትቀየስ ከሳረት እግል ልሰብብ ቀድር ለቀድር  ቱ። እግልሚ እሊ ሻብ እሊ ወቀዩ ብዞሕ ወእት ክሉ ኢፋሉታይ ተአሲር ለወዴ ሰበት ገብኣቱ።
ወጠን እግል ተሀሌ ገለብ ወኮናት ለገብእ እግለ እብሊ ህዬ ምን ዐድ ወከደን ለትመጸአ ጻብኢት እንዴ ከርዐ ሰላመ ወሰካበተ ለልአክድ እት ዐቅቢተ ለትፈረረ እግለ ዐስከሪ ቱ። ህቱ ሐቆ ይህለ ህዬ ምን ከደነ ወከርስ ስካብ ትስእን ወተርህ፡ ፈታይ አባይ እንዴ ገብአት ህዬ ፈውደት ትጠወር እብሊ ህዬ  መስኩበተ ትትሐምረግ። ክም ፍገሪት እሊ ሕሙመ ወሕያየ  ዲማ እት ሸቀላት ሰበት ልትካሬ እግል ልስለም ወልስከብ እንዴ ሐድገየ እግል ልህረብ ወልስኬ ምነ ልትጀበር።ረሐመት ለአለቦም ጀራይም ለፈቱ ሐሽምት እንዴ ትከለቀው ሕማማት እብ ሸፋግ ክም ልልዔ ወእት ሰላመት ምጅተመዕ እሳት ለቀርሕ ወደዲት ክም ዘማቴ፡ቃጫፍ፡ቃታል ወብዕድ እግል ልአማድድ እብሊ ህዬ ደያነት ዓዳት ወሰዋልፍ ምጅተመዕ እግል ልትሐምረግ አሳስ ከሬ፡እሊ ህዬ እት ዐቦት ወመትቀዳም ሐቴ ዐድ ምነ ደማር ዳይመት ለከልቅ ጋር እት እንቱ ለአተላሌ።
ሽቅል እግል ልትሸቄ እግል እሊ ሽቅል እሊብለትገብእ ሒለት ሐቆ ሐወነት ህዬ ዐቦት እት እቅትሳድ፡ ብንየት ትሕትየት፡ሰዋልፍ ምጅተመዕ ወእዳረቱ ሰበት ኢትትአከድ፡ እብ ዎሮ እንክር ወእበ ብዕድ እንክርመ፡ እብሊ ሕማም እሊመ ለኢትጸበጠ ክፈል ምጅተመዕ እብ ለትፈናተ አስባብ ክም ከረ ሕግላን ነብረ፡ ማይ ሲቶ፡መስከን ወብዕድ ዝሕሮታት ሰበት ልተምተም እግል ልስረት ወልብዴ ቀሊል ቱ፡ እግልሚ ነዳፈት ወካፍየት ሙነት ትሰአነት ምንገብእ እብ ዕልብ ታምም ለነስእ አምራድ ክም ከረ ፍጋር ወእግሉ ለመስል እብ ሸፋግ እግል ልልዔ ወአዳም እግል  ለአብዴ ሰበት ቀድር። ከእሊ እት ድፈዕ ወዐማር እለ ወጠን ለትበገሰ ወክም ሸፈት እግል ሰላመት ወመስኩበት ዐዱ ግልቡብ ለህለ ሻብ ወሻበት ምን እሊ ቫይረስ እሊ እግል ልድሐኖ ወምህመቶም እብ ዋጅብ እግል ልአትሙማ ሚ ለአትሐዝዮም ገብእ? ለልብል ሰኣል እግል ንብለስ ምህመቱ መስለኒ፡ አሰልፍ ሓለት እጅትምማዕየት፡ እቅትሳድ፡ ሕርየት ኖስ፡ ወብዕድ እብ ሸፋግ ለባልሕ ዐገል እዳረት ደውለት እግል ለሀሌ ቡ፡ ግራሁ ምህመቶም ዐባይ ሰበት ገብአት ዝያድ ለገብአ ነፈር እህትማም እንዴ ሀብናሆም እትሊ ቫይረስ እሊ ለህለ እግሎም ፈሀም እግል ልዕቤ ሰበት ወጅቡ ክል ነፈር እበ ትትቀደሩ አትፋዝዖት እግል ሊዴ እግሎም ህለ እግሉ። ለገብአ አትፋዝዖት ህዬ ሽዑሮም እበ ኢተምትም  እብ ገበይ እንዴ ትዳለ እግል ልትቀደም ወጅቡ፡እት ፈያቲብ ለኢልሄሮ እቡ በሰር እግል ልትባሰር ህለ እግሉ፡ ምን እሊ እግል ልትባልሖ ህዬ  እግል ልሕደው አትናያት ወሰዳይት ለአትሐዝዮም፡ እምበል እሊመ ዕያል ለቦም ምስል ዝሩፎም እንዴ ትረአ ዐዶም እግል ልብጽሖ በክት ካፊ እግል ልትዳሌ እግሎም ቡ፡ ትቀደራመ ምንገብእ አንሶም እተ ህቶም ለነብሮ እቱ ድዋራት እግል ለሀልየ ምስሎም፡ ለይሀደው ህዬ ቀደም ክሉ እት ደያነቶም ወሰዋልፍ ምጅተምዖም እቱ እብ ዋጅብ ክም ለሐፍዞ፡ ተርዶ  ዊደትመ ምህመት ዐባይ በ።
ምስል እሊ ክሉ ለእግሉ ፍሩራም ህለው ሀደፎም ክም ለአሌሉ ለወድዮም አብሳር ወከብቴ እብ ምጅተመዕ ወሕኩመት እግል ተሀሌ እግሎም ለሳልፈይት ወራት እግል ትግበእ ለበ ተ።
እት ደሞም እሊ ቫይረስ እሊ ለትረከበ መንደላሊታት ህዬ እንዴ አትናየትናሆም ዕምር ለልአትራይም ስራይ እግል ልንስኦ እብሊ ህዬ እት መሕበር እንዴ ትከምከመው ሀለዮት ወአተላለዮት ምጅተምዕም እግል ለአክዶ እግል ንሕቀፎም ወንስደዮም ዋጅብናቱ፡ እግልሚ ህቶም ክም ክፈልነ ወሕነ ክም ክፈሎም አድሕድ ጸበጥነ ምንገብእ ሌጣቱ እሊ ቫይረስ እሊ እንዴ ዳፍዐነ ልትሐዜ ለህለ ሀደፍ እዲነ ሰነት 2030 እግል ንብጸሕ ለእንቀድር።
== ሽዕር አትፋዝዖት እብ ረመዳን ተይብ ==
ከእለ ታመት ሽዕር እብ ረመዳን ተይብ ለትዳሌት ወእብ ሕላየት ፈናን ስሌማን አሕመድ ለትሐሌት ሕላየት እግል እሊ መውዶዕ እሊ ለትረሽድ እት እንተ ሰበት ረከብናሀ፡ ምስለ ጽበጠ እንዴ ሐድግናኩም እግል ንትሳራሕ ምንኩም።
እንታ  ሻብ ወእንቲ ሻበት
ሑዬ ወሕቼ እምበል ጀአሎት
እዝን ክረው እዬ እብ ዎር ዎሮት
እሊ ዘበን ዐውለመት ወዐቦት
ገሮብ ደቂብ ለሐዜ ወከሀሎት
ሸንሀትኩም ምራድኩም እብ ደከሎት
እግልሚ ትፈትሕዉ ወቀይ ምህሮት
እንተ ሻብ  እንተ ወእንቲ ሻበት
እንተ ላብብ እንተ ወእንቲ ላበት
እግልሚ ትትቀሸሾ እብ ሒለት ሸበት
አድሕድ ትሸንሆ እግል ንክበት
እግልሚ ፋይሐት ተሐድጎ ተሐዙ ጨበት
ደያነት እሊ ገቢል ወሰዋልፉ
ጅመዕ ቀደም ህዳይ ምን ካልፉ
ዕምር ሸበት እብ ዐቅል ንሓልፉ 
እግልሚ  እሉ ትካይዶ ከትሻሩፉ
አዳም ከሀላት ወደ ወትዐጸመ
ነብረ ዲብ ልርእየ ምና ጼማ
ነብረ ሐላፊተ ኢኮን ሴማ
ኢንገንግእ አፍያት ቀደም ሔማ
ሐራም እንዴ ትበሀለ ለትሐረማ
ክሉ መልትነሰእ ላማ ጠዐመ
ግርም ምንዲ ትስእን ለትገርማ
እግል ትትሐረም በ ትግበእ ይማ
ህዳይ አስክ ገብእ እብ ገበይ ሐላል
ነፍስ እግል ትጸበጥ እተ ዕዳል
እግል ትፍገሩ በ ለሃርእ ቅራር
ነጎት ምን ጥፍአት እብ ዕንቅዕራር
እግልሚ  ቱ ኢትሐስቦ እግል መስተቅበልኩም
እግል ርሕኩም ግብኦ ዎወጠንኩም
ህተ ሐቆ ወዴት ጥሉቅ ጅማዕ
ወህቱ ሐቆ ሰአነ ዐቅል ስማዕ
ወዔብ ሐቆ ኢቤለው ዲብ ምጅተመዕ
ሰብር እግል ሊዴ እት ካልቅ ልጥረዕ
ህተ መንደለይት ዔጻት ወጠን
ወህቱ መንደላይ ሐጡር ከደን
እግል ትፈክር በ ወእግል ትፍጠን
ልዉቃም ልንበሮም በደል ሐዘን
እንተ ሻብ እንተ ወእንቲ ሻበት
እንተ ላብብ እንተ ወእንቲ ላበት
እንቲ ሻነት ሕቼ
ወእንተ ሻንን ሑዬ
እግልኩም ፊና ብዬ
መቀድመት ገቢል
ወመስተቅበል ነቢር 
እንትምቱ ሸባብ ሐሪር
እብ መስኡልየት ሸዐሮ
እግል ዲማ ንበሮ
ሸበት እለ ከሀሎ
ጥሉቅ ጅመዕ ስረሮ

== ዔማታት ==

* WHO – World Health Organization – HIV/AIDS Fact Sheet: https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/hiv-aids
* UNAIDS – Global HIV &amp; AIDS statistics: https://www.unaids.org
* CDC – Centers for Disease Control and Prevention – HIV Basics: https://www.cdc.gov/hiv/
* Ministry of Health Eritrea – HIV/AIDS Control Program – 0.28% prevalence report
* National Union of Eritrean Youth and Students – NUEYS – Youth and Health Awareness
* Eritrea Demographic and Health Survey – EDHS
* ኬትባይ: ረመዳን ተይብ – Ramadan Tayib – Original Article
* ሽዕር: ረመዳን ተይብ – ሕላየት: ስሌማን አሕመድ

[[Category:ሕማም]]
[[Category:ኤይድስ]]
[[Category:ትግሬ]]
[[Category:እርትርያ]]
[[Category:ዓፍየት]]</text>
      <sha1>tvsn43tfk8f7rh1xg2cfxzbnl0hbpqx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ፍቀዲት ሻሂ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>831</id>
    <revision>
      <id>9823</id>
      <timestamp>2026-10-25T11:16:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hdad Tigre</username>
        <id>1837</id>
      </contributor>
      <comment>ሐዳስ ገጽ እብ ፍቀዲት ሻሂ</comment>
      <origin>9823</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3973" sha1="92e73xp74rgx1av178jqs1awrwsci9g" xml:space="preserve">ፍቀዲት ሻሂ

እት ገቢል ትግሬ: እሊ ወሎሀይ ዲብ ትብል እብ ዕልብ እንዴ ዘርዘርከ ለኢትከልሱ: እብ ገበይ መክቱብ እግል ኬትባይ ገዐፈት እንዴ ወደ ጆሩ ለለአከሬ ፋይሕ ላቱ ዐዳት ወነባሪ ልትረከብ::

ፈቀዲት: ሐቴ ምነ ብዙሕ ላቱ ነባሪነ እት እዋን ሀድየት በሀለት እት ምሴት ከንዲ ዐድ ወለት ወዕድሜ ዐድ ሕጻን እት ፍንጌ ወራዚት ለትትጋየስ ክባየት ሻሂ ተ::

== ዲብ ሀይደት ቆምየት ትግሬ ==
 ፈጅር አምዕል ፍጉር ተ እት ትትበሀል ዲብ ዐድ ወለት ምሴት ከንዲ ወዲብ ዐድ ሕጻን ምሴት ዕድሜ ለትትበሀል ምሴት አዳም ምን ቅሩብ ወረዪ ለዐይረ ወልትዐደመ::እትሊ ዶል እሊ ዐድ ህዳይ ዕዱሞም በሀለት ጋሻዮም እብ ነብረ:እከሎታት ሐሊብ ሕቃን እንዴ ትጸባሐ ምን ለዐል ሰሙይ ወምን ተሐት ሕልዉይ እብ ሐወስስ ጀበርግ ጋብእ:ማይ ወሐሊብ እብ ነቢር ጋሻሆም ለአትዳሮ::ሐቆ ድራር ሰብ እት ዳስ ወአንስ እት ቤት ጅረር ቡኖም እት ተኩ ወሰቱ ህጅኮም ለአተላሉ ወእግል ወራዚት ሻሂ ልትዳሌ::

== ወራዚት: በሀለት == (በጽሕ:መንደላይ:ድንግል:ሽንብሬብ)ላቶም አስክ ትልህየ በሀልት ጎልየ ለአነብት:በርህ ባነ ምግደ እሳቶም እት ተሐዬ ወአሽዐላይ ከበሮሁም እት ልትጻሌ ወልትዳሌ: ህቶም ዐድ እብ ዐደ ወጋድመት እብ ጋድመተ ቅብላት ሕድ እንዴ ትጋሰው ዘዖታት ትግሬ ምን ዕግል እት ሕውዝ ዲብ በልሶ ምን አፍ ሕድ እት ልትካቦተ ለሀርክኮ ለአትማሱ::

== ፍቀዲት: ==
 ሻሂ ክም ትዳለ እት ከባቢ ልትዐሌ:: እት ዐድ ወለት እብ መዘይት መርዓት ወውርዙየ ወውርዙይ ሐቆ አለበ እብ ውድ ድጌለ ዐድ በጠርየት እት ለአበርህ ተልየ:: እት ዐድ ሕጻን ህዬ ሓይሰትለ ዐድ እብ ውርዙየ ዎክ መዛይ ትከት እንዴ ተሌት ከባቢ ሻሂ ምን ብያቲ እብ ዎር-ዎሮ እግል ትማጥዮም ተአትሰብዴ:: ደአም ወራዚት ላተ ምን ስታየ እግል ፍቀዲተ ሰበት ለአትሓይሶ:( ሐበንኩነ:በልዐነ ወሰቴነ:: ተርፈት አለቡ::) እት ልብሎ ሰልፍ እግለ ዐድ ህዳይ ለሐምዶ ሐቆሀ:( እለ ክባየት ሻሂ እግል ፍላን ፍቀዲት ትግበእ እግልዬ:እግል ፍላን ፋቅደ ህሌኮ) እት ልብሎ: ፈታይ:መስኒ:ውርዙይ ወውርዚት እግል ሕድ ፈቁደ:: ሐት-ሐቴ ዶል ህዬ እብ ገበይ ሕሜት ነፈር ለእግሉ ሐሙ እብ ገበይ ደርሸቆት ፈቁዱ ተ:: ሻሂ ማጡ ለህለው ህዬ:(እለ ፍቀዲት ምን ፍላን መጸአተከ) እት ልብሎ ፍቀዲቱ መጥዉ:: ፍቁድ ዎክ ፍቅድት:ፍቀዲቱ ክምሰል ትማጠ:(ሐበን ለሆቡ) እት ልብል ልእከት ሐምዴ በልስ:: ክእነ እት ወዱ ነባሪሆም ክም አትመመው: ትልህያሆም ተክሎ ወከበሮሆም እት ጀምጅሞ እብ ገወሊት ሐነን ልብሎ ልትመየው::

              
                   ሕሴን ዕስማን

== ዔማታት ==

* Ministry of Culture and Sports Eritrea – Tigre Cultural Heritage
* Eritrean Studies – Tigre Marriage Customs and Traditions
* Research and Documentation Center – Eritrea – Tigre Oral Literature
* ኬትባይ: ሕሴን ዕስማን – Original Text – ፍቀዲት ሻሂ

[[Category:ትግሬ]]
[[Category:ዓዳት]]
[[Category: እርትርየ]]
[[Category:ፍቅዲት]]
[[Category:ሻሂ]]</text>
      <sha1>92e73xp74rgx1av178jqs1awrwsci9g</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9824</id>
      <parentid>9823</parentid>
      <timestamp>2026-10-25T11:16:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hdad Tigre</username>
        <id>1837</id>
      </contributor>
      <comment>/* ዲብ ሀይደት ቆምየት ትግሬ */ ንኢሽ አስነዮት</comment>
      <origin>9824</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3970" sha1="ri7ismoom7igb2lg5e95h8tuy9b39ef" xml:space="preserve">ፍቀዲት ሻሂ

እት ገቢል ትግሬ: እሊ ወሎሀይ ዲብ ትብል እብ ዕልብ እንዴ ዘርዘርከ ለኢትከልሱ: እብ ገበይ መክቱብ እግል ኬትባይ ገዐፈት እንዴ ወደ ጆሩ ለለአከሬ ፋይሕ ላቱ ዐዳት ወነባሪ ልትረከብ::

ፈቀዲት: ሐቴ ምነ ብዙሕ ላቱ ነባሪነ እት እዋን ሀድየት በሀለት እት ምሴት ከንዲ ዐድ ወለት ወዕድሜ ዐድ ሕጻን እት ፍንጌ ወራዚት ለትትጋየስ ክባየት ሻሂ ተ::

== ዲብ ሀይደት ቆምየት ትግሬ ==
ፈጅር አምዕል ፍጉር ተ እት ትትበሀል ዲብ ዐድ ወለት ምሴት ከንዲ ወዲብ ዐድ ሕጻን ምሴት ዕድሜ ለትትበሀል ምሴት አዳም ምን ቅሩብ ወረዪ ለዐይረ ወልትዐደመ::እትሊ ዶል እሊ ዐድ ህዳይ ዕዱሞም በሀለት ጋሻዮም እብ ነብረ:እከሎታት ሐሊብ ሕቃን እንዴ ትጸባሐ ምን ለዐል ሰሙይ ወምን ተሐት ሕልዉይ እብ ሐወስስ ጀበርግ ጋብእ:ማይ ወሐሊብ እብ ነቢር ጋሻሆም ለአትዳሮ::ሐቆ ድራር ሰብ እት ዳስ ወአንስ እት ቤት ጅረር ቡኖም እት ተኩ ወሰቱ ህጅኮም ለአተላሉ ወእግል ወራዚት ሻሂ ልትዳሌ::

== ወራዚት: በሀለት =(በጽሕ:መንደላይ:ድንግል:ሽንብሬብ)ላቶም አስክ ትልህየ በሀልት ጎልየ ለአነብት:በርህ ባነ ምግደ እሳቶም እት ተሐዬ ወአሽዐላይ ከበሮሁም እት ልትጻሌ ወልትዳሌ: ህቶም ዐድ እብ ዐደ ወጋድመት እብ ጋድመተ ቅብላት ሕድ እንዴ ትጋሰው ዘዖታት ትግሬ ምን ዕግል እት ሕውዝ ዲብ በልሶ ምን አፍ ሕድ እት ልትካቦተ ለሀርክኮ ለአትማሱ::

== ፍቀዲት: ==
 ሻሂ ክም ትዳለ እት ከባቢ ልትዐሌ:: እት ዐድ ወለት እብ መዘይት መርዓት ወውርዙየ ወውርዙይ ሐቆ አለበ እብ ውድ ድጌለ ዐድ በጠርየት እት ለአበርህ ተልየ:: እት ዐድ ሕጻን ህዬ ሓይሰትለ ዐድ እብ ውርዙየ ዎክ መዛይ ትከት እንዴ ተሌት ከባቢ ሻሂ ምን ብያቲ እብ ዎር-ዎሮ እግል ትማጥዮም ተአትሰብዴ:: ደአም ወራዚት ላተ ምን ስታየ እግል ፍቀዲተ ሰበት ለአትሓይሶ:( ሐበንኩነ:በልዐነ ወሰቴነ:: ተርፈት አለቡ::) እት ልብሎ ሰልፍ እግለ ዐድ ህዳይ ለሐምዶ ሐቆሀ:( እለ ክባየት ሻሂ እግል ፍላን ፍቀዲት ትግበእ እግልዬ:እግል ፍላን ፋቅደ ህሌኮ) እት ልብሎ: ፈታይ:መስኒ:ውርዙይ ወውርዚት እግል ሕድ ፈቁደ:: ሐት-ሐቴ ዶል ህዬ እብ ገበይ ሕሜት ነፈር ለእግሉ ሐሙ እብ ገበይ ደርሸቆት ፈቁዱ ተ:: ሻሂ ማጡ ለህለው ህዬ:(እለ ፍቀዲት ምን ፍላን መጸአተከ) እት ልብሎ ፍቀዲቱ መጥዉ:: ፍቁድ ዎክ ፍቅድት:ፍቀዲቱ ክምሰል ትማጠ:(ሐበን ለሆቡ) እት ልብል ልእከት ሐምዴ በልስ:: ክእነ እት ወዱ ነባሪሆም ክም አትመመው: ትልህያሆም ተክሎ ወከበሮሆም እት ጀምጅሞ እብ ገወሊት ሐነን ልብሎ ልትመየው::

              
                   ሕሴን ዕስማን

== ዔማታት ==

* Ministry of Culture and Sports Eritrea – Tigre Cultural Heritage
* Eritrean Studies – Tigre Marriage Customs and Traditions
* Research and Documentation Center – Eritrea – Tigre Oral Literature
* ኬትባይ: ሕሴን ዕስማን – Original Text – ፍቀዲት ሻሂ

[[Category:ትግሬ]]
[[Category:ዓዳት]]
[[Category: እርትርየ]]
[[Category:ፍቅዲት]]
[[Category:ሻሂ]]</text>
      <sha1>ri7ismoom7igb2lg5e95h8tuy9b39ef</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9825</id>
      <parentid>9824</parentid>
      <timestamp>2026-10-25T11:17:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hdad Tigre</username>
        <id>1837</id>
      </contributor>
      <comment>/* ዲብ ሀይደት ቆምየት ትግሬ */ ንኢሽ አስነዮት</comment>
      <origin>9825</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3970" sha1="bzp6ej3uc8se3c0wfva8alri7blan7e" xml:space="preserve">ፍቀዲት ሻሂ

እት ገቢል ትግሬ: እሊ ወሎሀይ ዲብ ትብል እብ ዕልብ እንዴ ዘርዘርከ ለኢትከልሱ: እብ ገበይ መክቱብ እግል ኬትባይ ገዐፈት እንዴ ወደ ጆሩ ለለአከሬ ፋይሕ ላቱ ዐዳት ወነባሪ ልትረከብ::

ፈቀዲት: ሐቴ ምነ ብዙሕ ላቱ ነባሪነ እት እዋን ሀድየት በሀለት እት ምሴት ከንዲ ዐድ ወለት ወዕድሜ ዐድ ሕጻን እት ፍንጌ ወራዚት ለትትጋየስ ክባየት ሻሂ ተ::

== ዲብ ሀይደት ቆምየት ትግሬ ==
ፈጅር አምዕል ፍጉር ተ እት ትትበሀል ዲብ ዐድ ወለት ምሴት ከንዲ ወዲብ ዐድ ሕጻን ምሴት ዕድሜ ለትትበሀል ምሴት አዳም ምን ቅሩብ ወረዪ ለዐይረ ወልትዐደመ::እትሊ ዶል እሊ ዐድ ህዳይ ዕዱሞም በሀለት ጋሻዮም እብ ነብረ:እከሎታት ሐሊብ ሕቃን እንዴ ትጸባሐ ምን ለዐል ሰሙይ ወምን ተሐት ሕልዉይ እብ ሐወስስ ጀበርግ ጋብእ:ማይ ወሐሊብ እብ ነቢር ጋሻሆም ለአትዳሮ::ሐቆ ድራር ሰብ እት ዳስ ወአንስ እት ቤት ጅረር ቡኖም እት ተኩ ወሰቱ ህጅኮም ለአተላሉ ወእግል ወራዚት ሻሂ ልትዳሌ::

== ወራዚት በሀለት ==(በጽሕ:መንደላይ:ድንግል:ሽንብሬብ)ላቶም አስክ ትልህየ በሀልት ጎልየ ለአነብት:በርህ ባነ ምግደ እሳቶም እት ተሐዬ ወአሽዐላይ ከበሮሁም እት ልትጻሌ ወልትዳሌ: ህቶም ዐድ እብ ዐደ ወጋድመት እብ ጋድመተ ቅብላት ሕድ እንዴ ትጋሰው ዘዖታት ትግሬ ምን ዕግል እት ሕውዝ ዲብ በልሶ ምን አፍ ሕድ እት ልትካቦተ ለሀርክኮ ለአትማሱ::

== ፍቀዲት: ==
 ሻሂ ክም ትዳለ እት ከባቢ ልትዐሌ:: እት ዐድ ወለት እብ መዘይት መርዓት ወውርዙየ ወውርዙይ ሐቆ አለበ እብ ውድ ድጌለ ዐድ በጠርየት እት ለአበርህ ተልየ:: እት ዐድ ሕጻን ህዬ ሓይሰትለ ዐድ እብ ውርዙየ ዎክ መዛይ ትከት እንዴ ተሌት ከባቢ ሻሂ ምን ብያቲ እብ ዎር-ዎሮ እግል ትማጥዮም ተአትሰብዴ:: ደአም ወራዚት ላተ ምን ስታየ እግል ፍቀዲተ ሰበት ለአትሓይሶ:( ሐበንኩነ:በልዐነ ወሰቴነ:: ተርፈት አለቡ::) እት ልብሎ ሰልፍ እግለ ዐድ ህዳይ ለሐምዶ ሐቆሀ:( እለ ክባየት ሻሂ እግል ፍላን ፍቀዲት ትግበእ እግልዬ:እግል ፍላን ፋቅደ ህሌኮ) እት ልብሎ: ፈታይ:መስኒ:ውርዙይ ወውርዚት እግል ሕድ ፈቁደ:: ሐት-ሐቴ ዶል ህዬ እብ ገበይ ሕሜት ነፈር ለእግሉ ሐሙ እብ ገበይ ደርሸቆት ፈቁዱ ተ:: ሻሂ ማጡ ለህለው ህዬ:(እለ ፍቀዲት ምን ፍላን መጸአተከ) እት ልብሎ ፍቀዲቱ መጥዉ:: ፍቁድ ዎክ ፍቅድት:ፍቀዲቱ ክምሰል ትማጠ:(ሐበን ለሆቡ) እት ልብል ልእከት ሐምዴ በልስ:: ክእነ እት ወዱ ነባሪሆም ክም አትመመው: ትልህያሆም ተክሎ ወከበሮሆም እት ጀምጅሞ እብ ገወሊት ሐነን ልብሎ ልትመየው::

              
                   ሕሴን ዕስማን

== ዔማታት ==

* Ministry of Culture and Sports Eritrea – Tigre Cultural Heritage
* Eritrean Studies – Tigre Marriage Customs and Traditions
* Research and Documentation Center – Eritrea – Tigre Oral Literature
* ኬትባይ: ሕሴን ዕስማን – Original Text – ፍቀዲት ሻሂ

[[Category:ትግሬ]]
[[Category:ዓዳት]]
[[Category: እርትርየ]]
[[Category:ፍቅዲት]]
[[Category:ሻሂ]]</text>
      <sha1>bzp6ej3uc8se3c0wfva8alri7blan7e</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9826</id>
      <parentid>9825</parentid>
      <timestamp>2026-10-25T11:18:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hdad Tigre</username>
        <id>1837</id>
      </contributor>
      <comment>/* ዲብ ሀይደት ቆምየት ትግሬ */ ንኢሽ አስነዮት</comment>
      <origin>9826</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3964" sha1="bfrh5iqjnr900fslv3jomyevyo61yjg" xml:space="preserve">ፍቀዲት ሻሂ

እት ገቢል ትግሬ: እሊ ወሎሀይ ዲብ ትብል እብ ዕልብ እንዴ ዘርዘርከ ለኢትከልሱ: እብ ገበይ መክቱብ እግል ኬትባይ ገዐፈት እንዴ ወደ ጆሩ ለለአከሬ ፋይሕ ላቱ ዐዳት ወነባሪ ልትረከብ::

ፈቀዲት: ሐቴ ምነ ብዙሕ ላቱ ነባሪነ እት እዋን ሀድየት በሀለት እት ምሴት ከንዲ ዐድ ወለት ወዕድሜ ዐድ ሕጻን እት ፍንጌ ወራዚት ለትትጋየስ ክባየት ሻሂ ተ::

== ዲብ ሀይደት ቆምየት ትግሬ ==
ፈጅር አምዕል ፍጉር ተ እት ትትበሀል ዲብ ዐድ ወለት ምሴት ከንዲ ወዲብ ዐድ ሕጻን ምሴት ዕድሜ ለትትበሀል ምሴት አዳም ምን ቅሩብ ወረዪ ለዐይረ ወልትዐደመ::እትሊ ዶል እሊ ዐድ ህዳይ ዕዱሞም በሀለት ጋሻዮም እብ ነብረ:እከሎታት ሐሊብ ሕቃን እንዴ ትጸባሐ ምን ለዐል ሰሙይ ወምን ተሐት ሕልዉይ እብ ሐወስስ ጀበርግ ጋብእ:ማይ ወሐሊብ እብ ነቢር ጋሻሆም ለአትዳሮ::ሐቆ ድራር ሰብ እት ዳስ ወአንስ እት ቤት ጅረር ቡኖም እት ተኩ ወሰቱ ህጅኮም ለአተላሉ ወእግል ወራዚት ሻሂ ልትዳሌ::

ወራዚት በሀለት(በጽሕ:መንደላይ:ድንግል:ሽንብሬብ)ላቶም አስክ ትልህየ በሀልት ጎልየ ለአነብት:በርህ ባነ ምግደ እሳቶም እት ተሐዬ ወአሽዐላይ ከበሮሁም እት ልትጻሌ ወልትዳሌ: ህቶም ዐድ እብ ዐደ ወጋድመት እብ ጋድመተ ቅብላት ሕድ እንዴ ትጋሰው ዘዖታት ትግሬ ምን ዕግል እት ሕውዝ ዲብ በልሶ ምን አፍ ሕድ እት ልትካቦተ ለሀርክኮ ለአትማሱ::

== ፍቀዲት: ==
 ሻሂ ክም ትዳለ እት ከባቢ ልትዐሌ:: እት ዐድ ወለት እብ መዘይት መርዓት ወውርዙየ ወውርዙይ ሐቆ አለበ እብ ውድ ድጌለ ዐድ በጠርየት እት ለአበርህ ተልየ:: እት ዐድ ሕጻን ህዬ ሓይሰትለ ዐድ እብ ውርዙየ ዎክ መዛይ ትከት እንዴ ተሌት ከባቢ ሻሂ ምን ብያቲ እብ ዎር-ዎሮ እግል ትማጥዮም ተአትሰብዴ:: ደአም ወራዚት ላተ ምን ስታየ እግል ፍቀዲተ ሰበት ለአትሓይሶ:( ሐበንኩነ:በልዐነ ወሰቴነ:: ተርፈት አለቡ::) እት ልብሎ ሰልፍ እግለ ዐድ ህዳይ ለሐምዶ ሐቆሀ:( እለ ክባየት ሻሂ እግል ፍላን ፍቀዲት ትግበእ እግልዬ:እግል ፍላን ፋቅደ ህሌኮ) እት ልብሎ: ፈታይ:መስኒ:ውርዙይ ወውርዚት እግል ሕድ ፈቁደ:: ሐት-ሐቴ ዶል ህዬ እብ ገበይ ሕሜት ነፈር ለእግሉ ሐሙ እብ ገበይ ደርሸቆት ፈቁዱ ተ:: ሻሂ ማጡ ለህለው ህዬ:(እለ ፍቀዲት ምን ፍላን መጸአተከ) እት ልብሎ ፍቀዲቱ መጥዉ:: ፍቁድ ዎክ ፍቅድት:ፍቀዲቱ ክምሰል ትማጠ:(ሐበን ለሆቡ) እት ልብል ልእከት ሐምዴ በልስ:: ክእነ እት ወዱ ነባሪሆም ክም አትመመው: ትልህያሆም ተክሎ ወከበሮሆም እት ጀምጅሞ እብ ገወሊት ሐነን ልብሎ ልትመየው::

              
                   ሕሴን ዕስማን

== ዔማታት ==

* Ministry of Culture and Sports Eritrea – Tigre Cultural Heritage
* Eritrean Studies – Tigre Marriage Customs and Traditions
* Research and Documentation Center – Eritrea – Tigre Oral Literature
* ኬትባይ: ሕሴን ዕስማን – Original Text – ፍቀዲት ሻሂ

[[Category:ትግሬ]]
[[Category:ዓዳት]]
[[Category: እርትርየ]]
[[Category:ፍቅዲት]]
[[Category:ሻሂ]]</text>
      <sha1>bfrh5iqjnr900fslv3jomyevyo61yjg</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9827</id>
      <parentid>9826</parentid>
      <timestamp>2026-10-25T11:19:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hdad Tigre</username>
        <id>1837</id>
      </contributor>
      <comment>/* ፍቀዲት: */ ንኢሽ አስነዮት</comment>
      <origin>9827</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3930" sha1="40gjt6k3ewq30sjnq6lvcxjg9jjqpwp" xml:space="preserve">ፍቀዲት ሻሂ

እት ገቢል ትግሬ: እሊ ወሎሀይ ዲብ ትብል እብ ዕልብ እንዴ ዘርዘርከ ለኢትከልሱ: እብ ገበይ መክቱብ እግል ኬትባይ ገዐፈት እንዴ ወደ ጆሩ ለለአከሬ ፋይሕ ላቱ ዐዳት ወነባሪ ልትረከብ::

ፈቀዲት: ሐቴ ምነ ብዙሕ ላቱ ነባሪነ እት እዋን ሀድየት በሀለት እት ምሴት ከንዲ ዐድ ወለት ወዕድሜ ዐድ ሕጻን እት ፍንጌ ወራዚት ለትትጋየስ ክባየት ሻሂ ተ::

== ዲብ ሀይደት ቆምየት ትግሬ ==
ፈጅር አምዕል ፍጉር ተ እት ትትበሀል ዲብ ዐድ ወለት ምሴት ከንዲ ወዲብ ዐድ ሕጻን ምሴት ዕድሜ ለትትበሀል ምሴት አዳም ምን ቅሩብ ወረዪ ለዐይረ ወልትዐደመ::እትሊ ዶል እሊ ዐድ ህዳይ ዕዱሞም በሀለት ጋሻዮም እብ ነብረ:እከሎታት ሐሊብ ሕቃን እንዴ ትጸባሐ ምን ለዐል ሰሙይ ወምን ተሐት ሕልዉይ እብ ሐወስስ ጀበርግ ጋብእ:ማይ ወሐሊብ እብ ነቢር ጋሻሆም ለአትዳሮ::ሐቆ ድራር ሰብ እት ዳስ ወአንስ እት ቤት ጅረር ቡኖም እት ተኩ ወሰቱ ህጅኮም ለአተላሉ ወእግል ወራዚት ሻሂ ልትዳሌ::

ወራዚት በሀለት(በጽሕ:መንደላይ:ድንግል:ሽንብሬብ)ላቶም አስክ ትልህየ በሀልት ጎልየ ለአነብት:በርህ ባነ ምግደ እሳቶም እት ተሐዬ ወአሽዐላይ ከበሮሁም እት ልትጻሌ ወልትዳሌ: ህቶም ዐድ እብ ዐደ ወጋድመት እብ ጋድመተ ቅብላት ሕድ እንዴ ትጋሰው ዘዖታት ትግሬ ምን ዕግል እት ሕውዝ ዲብ በልሶ ምን አፍ ሕድ እት ልትካቦተ ለሀርክኮ ለአትማሱ::

== ፍቀዲት: ==
ሻሂ ክም ትዳለ እት ከባቢ ልትዐሌ:: እት ዐድ ወለት እብ መዘይት መርዓት ወውርዙየ ወውርዙይ ሐቆ አለበ እብ ውድ ድጌለ ዐድ በጠርየት እት ለአበርህ ተልየ:: እት ዐድ ሕጻን ህዬ ሓይሰትለ ዐድ እብ ውርዙየ ዎክ መዛይ ትከት እንዴ ተሌት ከባቢ ሻሂ ምን ብያቲ እብ ዎር-ዎሮ እግል ትማጥዮም ተአትሰብዴ:: ደአም ወራዚት ላተ ምን ስታየ እግል ፍቀዲተ ሰበት ለአትሓይሶ:( ሐበንኩነ:በልዐነ ወሰቴነ:: ተርፈት አለቡ::) እት ልብሎ ሰልፍ እግለ ዐድ ህዳይ ለሐምዶ ሐቆሀ:( እለ ክባየት ሻሂ እግል ፍላን ፍቀዲት ትግበእ እግልዬ:እግል ፍላን ፋቅደ ህሌኮ) እት ልብሎ: ፈታይ:መስኒ:ውርዙይ ወውርዚት እግል ሕድ ፈቁደ:: ሐት-ሐቴ ዶል ህዬ እብ ገበይ ሕሜት ነፈር ለእግሉ ሐሙ እብ ገበይ ደርሸቆት ፈቁዱ ተ:: ሻሂ ማጡ ለህለው ህዬ:(እለ ፍቀዲት ምን ፍላን መጸአተከ) እት ልብሎ ፍቀዲቱ መጥዉ:: ፍቁድ ዎክ ፍቅድት:ፍቀዲቱ ክምሰል ትማጠ:(ሐበን ለሆቡ) እት ልብል ልእከት ሐምዴ በልስ:: ክእነ እት ወዱ ነባሪሆም ክም አትመመው: ትልህያሆም ተክሎ ወከበሮሆም እት ጀምጅሞ እብ ገወሊት ሐነን ልብሎ ልትመየው::

 ሕሴን ዕስማን

== ዔማታት ==

* Ministry of Culture and Sports Eritrea – Tigre Cultural Heritage
* Eritrean Studies – Tigre Marriage Customs and Traditions
* Research and Documentation Center – Eritrea – Tigre Oral Literature
* ኬትባይ: ሕሴን ዕስማን – Original Text – ፍቀዲት ሻሂ

[[Category:ትግሬ]]
[[Category:ዓዳት]]
[[Category: እርትርየ]]
[[Category:ፍቅዲት]]
[[Category:ሻሂ]]</text>
      <sha1>40gjt6k3ewq30sjnq6lvcxjg9jjqpwp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>9828</id>
      <parentid>9827</parentid>
      <timestamp>2026-10-25T11:20:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hdad Tigre</username>
        <id>1837</id>
      </contributor>
      <comment>/* ፍቀዲት: */ ንኢሽ አስነዮት</comment>
      <origin>9828</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3929" sha1="nn7jqgkxgp9o8x5uxartiat417zgf8v" xml:space="preserve">ፍቀዲት ሻሂ

እት ገቢል ትግሬ: እሊ ወሎሀይ ዲብ ትብል እብ ዕልብ እንዴ ዘርዘርከ ለኢትከልሱ: እብ ገበይ መክቱብ እግል ኬትባይ ገዐፈት እንዴ ወደ ጆሩ ለለአከሬ ፋይሕ ላቱ ዐዳት ወነባሪ ልትረከብ::

ፈቀዲት: ሐቴ ምነ ብዙሕ ላቱ ነባሪነ እት እዋን ሀድየት በሀለት እት ምሴት ከንዲ ዐድ ወለት ወዕድሜ ዐድ ሕጻን እት ፍንጌ ወራዚት ለትትጋየስ ክባየት ሻሂ ተ::

== ዲብ ሀይደት ቆምየት ትግሬ ==
ፈጅር አምዕል ፍጉር ተ እት ትትበሀል ዲብ ዐድ ወለት ምሴት ከንዲ ወዲብ ዐድ ሕጻን ምሴት ዕድሜ ለትትበሀል ምሴት አዳም ምን ቅሩብ ወረዪ ለዐይረ ወልትዐደመ::እትሊ ዶል እሊ ዐድ ህዳይ ዕዱሞም በሀለት ጋሻዮም እብ ነብረ:እከሎታት ሐሊብ ሕቃን እንዴ ትጸባሐ ምን ለዐል ሰሙይ ወምን ተሐት ሕልዉይ እብ ሐወስስ ጀበርግ ጋብእ:ማይ ወሐሊብ እብ ነቢር ጋሻሆም ለአትዳሮ::ሐቆ ድራር ሰብ እት ዳስ ወአንስ እት ቤት ጅረር ቡኖም እት ተኩ ወሰቱ ህጅኮም ለአተላሉ ወእግል ወራዚት ሻሂ ልትዳሌ::

ወራዚት በሀለት(በጽሕ:መንደላይ:ድንግል:ሽንብሬብ)ላቶም አስክ ትልህየ በሀልት ጎልየ ለአነብት:በርህ ባነ ምግደ እሳቶም እት ተሐዬ ወአሽዐላይ ከበሮሁም እት ልትጻሌ ወልትዳሌ: ህቶም ዐድ እብ ዐደ ወጋድመት እብ ጋድመተ ቅብላት ሕድ እንዴ ትጋሰው ዘዖታት ትግሬ ምን ዕግል እት ሕውዝ ዲብ በልሶ ምን አፍ ሕድ እት ልትካቦተ ለሀርክኮ ለአትማሱ::

== ፍቀዲት: ==
ሻሂ ክም ትዳለ እት ከባቢ ልትዐሌ:: እት ዐድ ወለት እብ መዘይት መርዓት ወውርዙየ ወውርዙይ ሐቆ አለበ እብ ውድ ድጌለ ዐድ በጠርየት እት ለአበርህ ተልየ:: እት ዐድ ሕጻን ህዬ ሓይሰትለ ዐድ እብ ውርዙየ ዎክ መዛይ ትከት እንዴ ተሌት ከባቢ ሻሂ ምን ብያቲ እብ ዎር-ዎሮ እግል ትማጥዮም ተአትሰብዴ:: ደአም ወራዚት ላተ ምን ስታየ እግል ፍቀዲተ ሰበት ለአትሓይሶ:( ሐበንኩነ:በልዐነ ወሰቴነ:: ተርፈት አለቡ::) እት ልብሎ ሰልፍ እግለ ዐድ ህዳይ ለሐምዶ ሐቆሀ:( እለ ክባየት ሻሂ እግል ፍላን ፍቀዲት ትግበእ እግልዬ:እግል ፍላን ፋቅደ ህሌኮ) እት ልብሎ: ፈታይ:መስኒ:ውርዙይ ወውርዚት እግል ሕድ ፈቁደ:: ሐት-ሐቴ ዶል ህዬ እብ ገበይ ሕሜት ነፈር ለእግሉ ሐሙ እብ ገበይ ደርሸቆት ፈቁዱ ተ:: ሻሂ ማጡ ለህለው ህዬ:(እለ ፍቀዲት ምን ፍላን መጸአተከ) እት ልብሎ ፍቀዲቱ መጥዉ:: ፍቁድ ዎክ ፍቅድት:ፍቀዲቱ ክምሰል ትማጠ:(ሐበን ለሆቡ) እት ልብል ልእከት ሐምዴ በልስ:: ክእነ እት ወዱ ነባሪሆም ክም አትመመው: ትልህያሆም ተክሎ ወከበሮሆም እት ጀምጅሞ እብ ገወሊት ሐነን ልብሎ ልትመየው::

ሕሴን ዕስማን

== ዔማታት ==

* Ministry of Culture and Sports Eritrea – Tigre Cultural Heritage
* Eritrean Studies – Tigre Marriage Customs and Traditions
* Research and Documentation Center – Eritrea – Tigre Oral Literature
* ኬትባይ: ሕሴን ዕስማን – Original Text – ፍቀዲት ሻሂ

[[Category:ትግሬ]]
[[Category:ዓዳት]]
[[Category: እርትርየ]]
[[Category:ፍቅዲት]]
[[Category:ሻሂ]]</text>
      <sha1>nn7jqgkxgp9o8x5uxartiat417zgf8v</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>