ዊኪፒድያ tigwiki https://tig.wikipedia.org/wiki/%E1%8A%A0%E1%8C%8D%E1%8B%B3_%E1%8C%88%E1%8C%BD MediaWiki 1.48.0-wmf.1 first-letter ሜድያ ፍንቱይ ህድግ መትነፈዓይ ህድግ መትነፈዓይ ዊኪፒድያ ህድግ ዊኪፒድያ ፋይል ህድግ ፋይል ሜድያዊኪ ህድግ ሜድያዊኪ ሞደል ህድግ ሞደል ሰዳየት ህድግ ሰዳየት ከረርም ህድግ ከረርም TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk 0 767 9963 9404 2026-10-31T00:31:39Z Hdad Tigre 1837 /* */ ስሜት ሐዳስ ገጽ እብ ሐሰን ክፍሌ ገርጊስ 9963 wikitext text/x-wiki * [[አደብ ድግም ትግራይት - ዓዳት ወለመድ]] * [[አብገሐሩ | አብገሐሩ ]] * [[ሐሰን ክፍሌ ገርጊስ | ሐሰን ክፍሌ ገርጊስ]] feonkj4yhkn2ftfctbqovk7zcctum2w 0 859 9956 2026-10-30T20:16:23Z Hdad Tigre 1837 ሐዳስ ገጽ እብ ህግየ ትግሬ 9956 wikitext text/x-wiki {{ሰንዱቅ ሐብሬ ህግየ |ስሜት = ህግየ ትግሬ |አግደ ስም = ትግሬ |ዐዶታት = {{እርትርያ}} {{ሱዳን}} |ዕልብ መትሃግየት = 1,100,000<ref name="joshua">{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130824163333/http://joshuaproject.net/languages.php?rol3=tig |date=24 አጎስቶስ 2013}}</ref> |ተስኒፍ ህግየ = አፍሪቅየት ኤስያውየት |ክታበት = [[ፊደል ግዕዝ]] ወ [[ሕሩፍ ዐረቢ]] ወ [[ክታበት ላቲን]] |ህግየ ረስምየት = {{እርትርያ}} |iso2 = tig |iso3 = tig |ረምዝ = tig }} '''ህግየ ትግሬ''' ([[ፊደል ግዕዝ]]: ትግሬ) ሐቴ ምነ ስዕ ሀገጊት እርትርየ ተ። ህየት ትግሬ እት ኩሉ ባካት እርትርየ ልትሃገው እበ። እብ ዕልብ ምን ኩሉ ብዕድ ሀገጊት እርትርየ እብ ስልአስ ርቡዕ 75% ትበዝሕ። እት ግፍሔ ምድርመ ሐድ 80% ምን ካርተት እርትርየ ትገልብብ። ቆምየት ትግሬ እንበል እት አቅሊም ግብለት በሐር ቀየሕ እት ኩሉ ብዕድ አቃሊም እርትርየ ትትረከብ። አግድ ሞዳይ ቆምየት ትግሬ እት እርትርየ አቅሊም ቅብለት በሐር ቀየሕ ወ አቅሊም ዐንሰበ ወ አቅሊም ጋሽ በርከ ቱ። ክምሰልሁመ እት አቅሊም ምግብ ወ ግብለት ዕልቦም ሐድ 40% ለገብኦ ውላድ ትግሬ ነብሮ። l13af5ufa5e6g2xnzkdqk50yi96bvo7 9957 9956 2026-10-30T20:22:46Z Hdad Tigre 1837 ንኢሽ አስነዮት 9957 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" style="width:270px; border:1px solid #aaa; background:#f9f9f9; float:right; margin:0 0 1em 1em; font-size:90%;" ! colspan="2" style="background:#ffefa0; font-size:110%; text-align:center; padding:8px;" | {{{ስሜት|ህግየ ትግሬ}}} |- | style="background:#efefef; padding:4px;" | '''አግደ ስም''' | style="padding:4px;" | {{{አግደ ስም|ትግሬ}}} |- | style="background:#efefef; padding:4px;" | '''ዐዶታት''' | style="padding:4px;" | {{{ዐዶታት|}}} |- | style="background:#efefef; padding:4px;" | '''ዕልብ መትሃግየት''' | style="padding:4px;" | {{{ዕልብ መትሃግየት|}}} |- | style="background:#efefef; padding:4px;" | '''ተስኒፍ ህግየ''' | style="padding:4px;" | {{{ተስኒፍ ህግየ|}}} |- | style="background:#efefef; padding:4px;" | '''ክታበት''' | style="padding:4px;" | {{{ክታበት|}}} |- | style="background:#efefef; padding:4px;" | '''ህግየ ረስምየት''' | style="padding:4px;" | {{{ህግየ ረስምየት|}}} |- | style="background:#efefef; padding:4px;" | '''ISO 639-2''' | style="padding:4px;" | {{{iso2|}}} |- | style="background:#efefef; padding:4px;" | '''ISO 639-3''' | style="padding:4px;" | {{{iso3|}}} |- | style="background:#efefef; padding:4px;" | '''ረምዝ''' | style="padding:4px;" | {{{ረምዝ|}}} |} <noinclude> [[ካተጎሪ:ሞዴላት ሐብሬ]] </noinclude> '''ህግየ ትግሬ''' ([[ፊደል ግዕዝ]]: ትግሬ) ሐቴ ምነ ስዕ ሀገጊት እርትርየ ተ። ህየት ትግሬ እት ኩሉ ባካት እርትርየ ልትሃገው እበ። እብ ዕልብ ምን ኩሉ ብዕድ ሀገጊት እርትርየ እብ ስልአስ ርቡዕ 75% ትበዝሕ። እት ግፍሔ ምድርመ ሐድ 80% ምን ካርተት እርትርየ ትገልብብ። ቆምየት ትግሬ እንበል እት አቅሊም ግብለት በሐር ቀየሕ እት ኩሉ ብዕድ አቃሊም እርትርየ ትትረከብ። አግድ ሞዳይ ቆምየት ትግሬ እት እርትርየ አቅሊም ቅብለት በሐር ቀየሕ ወ አቅሊም ዐንሰበ ወ አቅሊም ጋሽ በርከ ቱ። ክምሰልሁመ እት አቅሊም ምግብ ወ ግብለት ዕልቦም ሐድ 40% ለገብኦ ውላድ ትግሬ ነብሮ። t99p9jxkzf5190myaybd95cz6saq8tz 9958 9957 2026-10-30T20:38:23Z Hdad Tigre 1837 አትሳነዮት 9958 wikitext text/x-wiki {{ሰንዱቅ ሐብሬ ህግየ |ስሜት=ህግየ ትግሬ |አግደ ስም=ትግሬ |ዐዶታት=🇪🇷 እርትርያ፣ 🇸🇩 ሱዳን |ዕልብ መትሃግየት=11,100,000 |ተስኒፍ ህግየ=አፍሪቅየት ኤስያውየት |ክታበት=[[ፊደል ግዕዝ]]، [[ሕሩፍ ዐረቢ]]، [[ክታበት ላቲን]] |ህግየ ረስምየት=🇪🇷 እርትርያ |iso2=tig |iso3=tig |ረምዝ=tig '''ህግየ ትግሬ''' (ፊደል ግዕዝ: ትግሬ) ሐቴ ምነ ሀገራት እርትርያ እያ። ህየት ትግሬ እት ኩሉ ባካት እርትርየ ልትሃገው እበ። እብ ዕልብ ምን ኩሉ ብዕድ ሀገጊት እርትርየ እብ ስልአስ ርቡዕ 75% ትበዝሕ። እት ግፍሔ ምድርመ ሐድ 80% ምን ካርተት እርትርየ ትገልብብ። ቆምየት ትግሬ እንበል እት አቅሊም ግብለት በሐር ቀየሕ እት ኩሉ ብዕድ አቃሊም እርትርየ ትትረከብ። አግድ ሞዳይ ቆምየት ትግሬ እት እርትርየ አቅሊም ቅብለት በሐር ቀየሕ ወ አቅሊም ዐንሰበ ወ አቅሊም ጋሽ በርከ ቱ። ክምሰልሁመ እት አቅሊም ምግብ ወ ግብለት ዕልቦም ሐድ 40% ለገብኦ ውላድ ትግሬ ነብሮ። fbv5cyy11dgbmb6wzwp1b53fahj90z8 9959 9958 2026-10-30T20:41:39Z Hdad Tigre 1837 አሳኑዮት 9959 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" style="width:280px; border:1px solid #aaa; background:#f9f9f9; text-align:right;" ! colspan="2" style="background:#ffefa0; text-align:center; padding:8px;" | {{{ስሜት|ህግየ ትግሬ}}} |- | '''አግደ ስም''' || {{{አግደ ስም|}}} |- | '''ዐዶታት''' || {{{ዐዶታት|}}} |- | '''ዕልብ መትሃግየት''' || {{{ዕልብ መትሃግየት|}}} |- | '''ተስኒፍ ህግየ''' || {{{ተስኒፍ ህግየ|}}} |- | '''ክታበት''' || {{{ክታበት|}}} |- | '''ህግየ ረስምየት''' || {{{ህግየ ረስምየት|}}} |- | '''ISO 2''' || {{{iso2|}}} |- | '''ISO 3''' || {{{iso3|}}} |- | '''ረምዝ''' || {{{ረምዝ|}}} |} '''ህግየ ትግሬ''' (ፊደል ግዕዝ: ትግሬ) ሐቴ ምነ ሀገራት እርትርያ እያ። ህየት ትግሬ እት ኩሉ ባካት እርትርየ ልትሃገው እበ። እብ ዕልብ ምን ኩሉ ብዕድ ሀገጊት እርትርየ እብ ስልአስ ርቡዕ 75% ትበዝሕ። እት ግፍሔ ምድርመ ሐድ 80% ምን ካርተት እርትርየ ትገልብብ። ቆምየት ትግሬ እንበል እት አቅሊም ግብለት በሐር ቀየሕ እት ኩሉ ብዕድ አቃሊም እርትርየ ትትረከብ። አግድ ሞዳይ ቆምየት ትግሬ እት እርትርየ አቅሊም ቅብለት በሐር ቀየሕ ወ አቅሊም ዐንሰበ ወ አቅሊም ጋሽ በርከ ቱ። ክምሰልሁመ እት አቅሊም ምግብ ወ ግብለት ዕልቦም ሐድ 40% ለገብኦ ውላድ ትግሬ ነብሮ። 4j3w0gwzg33phj5t6p21tklbf2ajqct 0 860 9960 2026-10-31T00:21:18Z Hdad Tigre 1837 ሐዳስ ገጽ እብ ሐሰን ክፍሌ ገርጊስ 9960 wikitext text/x-wiki {{ሰንዱቅ ሐብሬ ሰብ | ስም = ሐሰን ክፍሌ ገርጊስ | ምህነት= ሻዕር ህግየ ትግሬ | መንፈስ = ቴለል ሰውረት ዐዱ | ለትአመረት ዲቡ = ሰውረት '''ሐሰን ክፍሌ ገርጊስ''' ቱ ኦሮት ምን ሻዕሪን ህግየ ትግሬ ቱ። == እት ከደን == ሐሰን ክፍሌ ገርጊስ እብ ቴለል ሰውረት ዐዱ እት ከደን ምን ሐርቀ እሊ ለተሌ ጦግ ካትብ ዐለ፡ "ቀየሕ ትትበሀል ወአክደር አለቡ፡ ረቢ እበ ቅድረቱ እግለ ዝሉም ወዕሙጽ ሸዐብነ በር ለአብለ!" ክም ቤለ ዎሮ ሑሁ ምነ ቀሀሩ እንዴ ትበገሰ ክእነ ጎለ እሉ። == ሽዕር ሰውረት == <poem> ወሌሎ ወሌሎ ወላሎ እግል ንጎሌ ሓዜና ግል ንጎሌ ሑና እንዴ ከምሄና ግል ንጎሌ ሰውረት ብድረ ኢትነፍዕ ወሰውረት አማን ኢሻፍዕ ሰውረት ጀላብ መሳሊሕ ይቡስ ጥሉል እት ሻልዕ እንዴ ትብል መሻርዕ ምን መልሀየ እት ጠርዕ ከፎ ተዐቤ ወትሰልሕ ኣልባብ ሰብአ እት ጃርሕ ወሌሎ ወሌሎ ወሌላ ሰውረት ተኽጢጥ ተሐዜ ዳርሳም እቦም ተስተብዴ ሀደፍ እሙር ወወቀይ ክም ቀዳምያም ግል ቲዴ እንተ ተሐይስ ዲብ ልብሎ ሓይስ እቡ ልትመርሖ ወእለ ሰውረት ዮመቴ እት ከራሲ ትትገሴ እት መዳይን ትትመሼ ወእግል ትትነቀም ኢትሐዜ ክርሲ ንኡሽ ምን ረክብ ክርሲ ለዐቢ ኢሴማ እሉ ተዐቅብ ምን በደ ክርሲ ለሀደፍ ከራሰ ሚ-ዶል ለሰብኡ አትገሰ ሚ ዶል ለጎማት ሀረሰ ከእግልሐዉ ሰተታ ዎ እንተ ሑና ወድ ገርጊስ እንታ ሑነ ወድ ገርጊስ ሰብር ውዴ ኢትሕረቅ ወሰብር ውዴ ኢትትረቅ ሕና በዲር ለበብና ወእንተ ጃርብ ኣሰርና ሰውረ ዕጹም ለሀርሰ ዶል ለእት መሕበር ባልሰ እበ ደሙ ወዐጭሙ ክሉ እግለ የብቱ ታርፈት ለህሌት ትበዝሕ ዕምር ለሀብ ወጸሮት ዎ ሽክ ቲበል ለጌሰት አደብ ንውደ ወይበ ሐዋኒት እት ርሕ ቀቡበ ሰውረት ገድም ሐወነት እትሊታት ክም ደነት ወሌሎ ወሌላ ወሉአሎ ወሌላ ሑዩ ደሐን ትጽነሓካ ምነ ቤለ ወትበሀለ ሰውረት ገሀረ ምንቀስን ህለ ዲብነ ስረራ ወሌሊ ወሌላ ወሌሊ ወሌሎ። </poem> == ዔማታት == <references> <ref>እለ መስሎሊብ እት አፍ-ትግሬ እብ ብዝሔ ህሌት፣ እግል ሐሰን ክፍሌ ገርጊስ ለትበሀለ በዐለ ምን ቴለል ሰውረት ዐዱ ልትበሀለት ተ። ተጋብእ እብ መንትቓይቲ ቴለል፣ ጋሽ-በርከ፣ ሰውረት ዐዱ።</ref> <ref>Workshop on Tigre Language Oral Poetry Concluded, Asmara Palace Hotel, 1-3 March 2024. Ministry of Culture and Sports, Eritrea. A 600-page research book on Tigre oral poetry documents this tradition.</ref> <ref>Who Needs a Story? Contemporary Eritrean Poetry in Tigrinya, Tigre and Arabic, Edited by Charles Cantalupo and Ghirmai Negash, Hdri Publishers, Asmara, 2005.</ref> <ref>ተርኪብ ህግየ ትግሬ - oral history collection, Tigre community elders from Sawret area.</ref> </references> [[ከረርም:ሻዕረት ትግሬ]] [[በርናምጅ:ህግየ ትግሬ]] [[ከረርም:ሰውረት ዐዱ]] 8nlywdo9idjix1mxtxgqszahrikxhr3 9961 9960 2026-10-31T00:23:53Z Hdad Tigre 1837 /* */ ንኢሽ አስነዮት 9961 wikitext text/x-wiki {{ሰንዱቅ ሐብሬ ሰብ | ስም = ሐሰን ክፍሌ ገርጊስ | ምህነት= ሻዕር ህግየ ትግሬ | መንፈስ = ቴለል ሰውረት ዐዱ | ለትአመረት ዲቡ = ሰውረት }} '''ሐሰን ክፍሌ ገርጊስ''' ቱ ኦሮት ምን ሻዕሪን ህግየ ትግሬ ቱ። == እት ከደን == ሐሰን ክፍሌ ገርጊስ እብ ቴለል ሰውረት ዐዱ እት ከደን ምን ሐርቀ እሊ ለተሌ ጦግ ካትብ ዐለ፡ "ቀየሕ ትትበሀል ወአክደር አለቡ፡ ረቢ እበ ቅድረቱ እግለ ዝሉም ወዕሙጽ ሸዐብነ በር ለአብለ!" ክም ቤለ ዎሮ ሑሁ ምነ ቀሀሩ እንዴ ትበገሰ ክእነ ጎለ እሉ። == ሽዕር ሰውረት == <poem> ወሌሎ ወሌሎ ወላሎ እግል ንጎሌ ሓዜና ግል ንጎሌ ሑና እንዴ ከምሄና ግል ንጎሌ ሰውረት ብድረ ኢትነፍዕ ወሰውረት አማን ኢሻፍዕ ሰውረት ጀላብ መሳሊሕ ይቡስ ጥሉል እት ሻልዕ እንዴ ትብል መሻርዕ ምን መልሀየ እት ጠርዕ ከፎ ተዐቤ ወትሰልሕ ኣልባብ ሰብአ እት ጃርሕ ወሌሎ ወሌሎ ወሌላ ሰውረት ተኽጢጥ ተሐዜ ዳርሳም እቦም ተስተብዴ ሀደፍ እሙር ወወቀይ ክም ቀዳምያም ግል ቲዴ እንተ ተሐይስ ዲብ ልብሎ ሓይስ እቡ ልትመርሖ ወእለ ሰውረት ዮመቴ እት ከራሲ ትትገሴ እት መዳይን ትትመሼ ወእግል ትትነቀም ኢትሐዜ ክርሲ ንኡሽ ምን ረክብ ክርሲ ለዐቢ ኢሴማ እሉ ተዐቅብ ምን በደ ክርሲ ለሀደፍ ከራሰ ሚ-ዶል ለሰብኡ አትገሰ ሚ ዶል ለጎማት ሀረሰ ከእግልሐዉ ሰተታ ዎ እንተ ሑና ወድ ገርጊስ እንታ ሑነ ወድ ገርጊስ ሰብር ውዴ ኢትሕረቅ ወሰብር ውዴ ኢትትረቅ ሕና በዲር ለበብና ወእንተ ጃርብ ኣሰርና ሰውረ ዕጹም ለሀርሰ ዶል ለእት መሕበር ባልሰ እበ ደሙ ወዐጭሙ ክሉ እግለ የብቱ ታርፈት ለህሌት ትበዝሕ ዕምር ለሀብ ወጸሮት ዎ ሽክ ቲበል ለጌሰት አደብ ንውደ ወይበ ሐዋኒት እት ርሕ ቀቡበ ሰውረት ገድም ሐወነት እትሊታት ክም ደነት ወሌሎ ወሌላ ወሉአሎ ወሌላ ሑዩ ደሐን ትጽነሓካ ምነ ቤለ ወትበሀለ ሰውረት ገሀረ ምንቀስን ህለ ዲብነ ስረራ ወሌሊ ወሌላ ወሌሊ ወሌሎ። </poem> == ዔማታት == <references> <ref>እለ መስሎሊብ እት አፍ-ትግሬ እብ ብዝሔ ህሌት፣ እግል ሐሰን ክፍሌ ገርጊስ ለትበሀለ በዐለ ምን ቴለል ሰውረት ዐዱ ልትበሀለት ተ። ተጋብእ እብ መንትቓይቲ ቴለል፣ ጋሽ-በርከ፣ ሰውረት ዐዱ።</ref> <ref>Workshop on Tigre Language Oral Poetry Concluded, Asmara Palace Hotel, 1-3 March 2024. Ministry of Culture and Sports, Eritrea. A 600-page research book on Tigre oral poetry documents this tradition.</ref> <ref>Who Needs a Story? Contemporary Eritrean Poetry in Tigrinya, Tigre and Arabic, Edited by Charles Cantalupo and Ghirmai Negash, Hdri Publishers, Asmara, 2005.</ref> <ref>ተርኪብ ህግየ ትግሬ - oral history collection, Tigre community elders from Sawret area.</ref> </references> [[ከረርም:ሻዕረት ትግሬ]] [[በርናምጅ:ህግየ ትግሬ]] [[ከረርም:ሰውረት ዐዱ]] h7yx6a4om97hhnyaec9btahxsyp2vla 9962 9961 2026-10-31T00:28:04Z Hdad Tigre 1837 /* ዔማታት */ እስኑዮት ዔማታት 9962 wikitext text/x-wiki {{ሰንዱቅ ሐብሬ ሰብ | ስም = ሐሰን ክፍሌ ገርጊስ | ምህነት= ሻዕር ህግየ ትግሬ | መንፈስ = ቴለል ሰውረት ዐዱ | ለትአመረት ዲቡ = ሰውረት }} '''ሐሰን ክፍሌ ገርጊስ''' ቱ ኦሮት ምን ሻዕሪን ህግየ ትግሬ ቱ። == እት ከደን == ሐሰን ክፍሌ ገርጊስ እብ ቴለል ሰውረት ዐዱ እት ከደን ምን ሐርቀ እሊ ለተሌ ጦግ ካትብ ዐለ፡ "ቀየሕ ትትበሀል ወአክደር አለቡ፡ ረቢ እበ ቅድረቱ እግለ ዝሉም ወዕሙጽ ሸዐብነ በር ለአብለ!" ክም ቤለ ዎሮ ሑሁ ምነ ቀሀሩ እንዴ ትበገሰ ክእነ ጎለ እሉ። == ሽዕር ሰውረት == <poem> ወሌሎ ወሌሎ ወላሎ እግል ንጎሌ ሓዜና ግል ንጎሌ ሑና እንዴ ከምሄና ግል ንጎሌ ሰውረት ብድረ ኢትነፍዕ ወሰውረት አማን ኢሻፍዕ ሰውረት ጀላብ መሳሊሕ ይቡስ ጥሉል እት ሻልዕ እንዴ ትብል መሻርዕ ምን መልሀየ እት ጠርዕ ከፎ ተዐቤ ወትሰልሕ ኣልባብ ሰብአ እት ጃርሕ ወሌሎ ወሌሎ ወሌላ ሰውረት ተኽጢጥ ተሐዜ ዳርሳም እቦም ተስተብዴ ሀደፍ እሙር ወወቀይ ክም ቀዳምያም ግል ቲዴ እንተ ተሐይስ ዲብ ልብሎ ሓይስ እቡ ልትመርሖ ወእለ ሰውረት ዮመቴ እት ከራሲ ትትገሴ እት መዳይን ትትመሼ ወእግል ትትነቀም ኢትሐዜ ክርሲ ንኡሽ ምን ረክብ ክርሲ ለዐቢ ኢሴማ እሉ ተዐቅብ ምን በደ ክርሲ ለሀደፍ ከራሰ ሚ-ዶል ለሰብኡ አትገሰ ሚ ዶል ለጎማት ሀረሰ ከእግልሐዉ ሰተታ ዎ እንተ ሑና ወድ ገርጊስ እንታ ሑነ ወድ ገርጊስ ሰብር ውዴ ኢትሕረቅ ወሰብር ውዴ ኢትትረቅ ሕና በዲር ለበብና ወእንተ ጃርብ ኣሰርና ሰውረ ዕጹም ለሀርሰ ዶል ለእት መሕበር ባልሰ እበ ደሙ ወዐጭሙ ክሉ እግለ የብቱ ታርፈት ለህሌት ትበዝሕ ዕምር ለሀብ ወጸሮት ዎ ሽክ ቲበል ለጌሰት አደብ ንውደ ወይበ ሐዋኒት እት ርሕ ቀቡበ ሰውረት ገድም ሐወነት እትሊታት ክም ደነት ወሌሎ ወሌላ ወሉአሎ ወሌላ ሑዩ ደሐን ትጽነሓካ ምነ ቤለ ወትበሀለ ሰውረት ገሀረ ምንቀስን ህለ ዲብነ ስረራ ወሌሊ ወሌላ ወሌሊ ወሌሎ። </poem> == ዔማታት == <ref> <reference>እለ መስሎሊብ እት አፍ-ትግሬ እብ ብዝሔ ህሌት፣ እግል ሐሰን ክፍሌ ገርጊስ ለትበሀለ በዐለ ምን ቴለል ሰውረት ዐዱ ልትበሀለት ተ። ተጋብእ እብ መንትቓይቲ ቴለል፣ ጋሽ-በርከ፣ ሰውረት ዐዱ።</ref> <ref>Workshop on Tigre Language Oral Poetry Concluded, Asmara Palace Hotel, 1-3 March 2024. Ministry of Culture and Sports, Eritrea. A 600-page research book on Tigre oral poetry documents this tradition.</ref> <ref>Who Needs a Story? Contemporary Eritrean Poetry in Tigrinya, Tigre and Arabic, Edited by Charles Cantalupo and Ghirmai Negash, Hdri Publishers, Asmara, 2005.</ref> <ref>ተርኪብ ህግየ ትግሬ - oral history collection, Tigre community elders from Sawret area.</ref> </references> [[ከረርም:ሻዕረት ትግሬ]] [[ከረርም:ህግየ ትግሬ]] [[ከረርም:ሰውረት ዐዱ]] kozidtt02obh0rrpqruf3achou7xzx3 9964 9962 2026-10-31T00:34:17Z Hdad Tigre 1837 /* ሽዕር ሰውረት */ እስኑዮት 9964 wikitext text/x-wiki {{ሰንዱቅ ሐብሬ ሰብ | ስም = ሐሰን ክፍሌ ገርጊስ | ምህነት= ሻዕር ህግየ ትግሬ | መንፈስ = ቴለል ሰውረት ዐዱ | ለትአመረት ዲቡ = ሰውረት }} '''ሐሰን ክፍሌ ገርጊስ''' ቱ ኦሮት ምን ሻዕሪን ህግየ ትግሬ ቱ። == እት ከደን == ሐሰን ክፍሌ ገርጊስ እብ ቴለል ሰውረት ዐዱ እት ከደን ምን ሐርቀ እሊ ለተሌ ጦግ ካትብ ዐለ፡ "ቀየሕ ትትበሀል ወአክደር አለቡ፡ ረቢ እበ ቅድረቱ እግለ ዝሉም ወዕሙጽ ሸዐብነ በር ለአብለ!" ክም ቤለ ዎሮ ሑሁ ምነ ቀሀሩ እንዴ ትበገሰ ክእነ ጎለ እሉ። == ሽዕር ሰውረት == ወሌሎ ወሌሎ ወላሎ እግል ንጎሌ ሓዜና ግል ንጎሌ ሑና እንዴ ከምሄና ግል ንጎሌ ሰውረት ብድረ ኢትነፍዕ ወሰውረት አማን ኢሻፍዕ ሰውረት ጀላብ መሳሊሕ ይቡስ ጥሉል እት ሻልዕ እንዴ ትብል መሻርዕ ምን መልሀየ እት ጠርዕ ከፎ ተዐቤ ወትሰልሕ ኣልባብ ሰብአ እት ጃርሕ ወሌሎ ወሌሎ ወሌላ ሰውረት ተኽጢጥ ተሐዜ ዳርሳም እቦም ተስተብዴ ሀደፍ እሙር ወወቀይ ክም ቀዳምያም ግል ቲዴ እንተ ተሐይስ ዲብ ልብሎ ሓይስ እቡ ልትመርሖ ወእለ ሰውረት ዮመቴ እት ከራሲ ትትገሴ እት መዳይን ትትመሼ ወእግል ትትነቀም ኢትሐዜ ክርሲ ንኡሽ ምን ረክብ ክርሲ ለዐቢ ኢሴማ እሉ ተዐቅብ ምን በደ ክርሲ ለሀደፍ ከራሰ ሚ-ዶል ለሰብኡ አትገሰ ሚ ዶል ለጎማት ሀረሰ ከእግልሐዉ ሰተታ ዎ እንተ ሑና ወድ ገርጊስ እንታ ሑነ ወድ ገርጊስ ሰብር ውዴ ኢትሕረቅ ወሰብር ውዴ ኢትትረቅ ሕና በዲር ለበብና ወእንተ ጃርብ ኣሰርና ሰውረ ዕጹም ለሀርሰ ዶል ለእት መሕበር ባልሰ እበ ደሙ ወዐጭሙ ክሉ እግለ የብቱ ታርፈት ለህሌት ትበዝሕ ዕምር ለሀብ ወጸሮት ዎ ሽክ ቲበል ለጌሰት አደብ ንውደ ወይበ ሐዋኒት እት ርሕ ቀቡበ ሰውረት ገድም ሐወነት እትሊታት ክም ደነት ወሌሎ ወሌላ ወሌሎ ወሌላ ሑዩ ደሐን ትጽነሓካ ምነ ቤለ ወትበሀለ ሰውረት ገሀረ ምንቀስን ህለ ዲብነ ስረራ ወሌላ ወሌላ ወሌሎ ወሌሎ ... አብ ፋጥነ ዶል ጎሌ ዶል ጎሌ ለክፍ ምኑ ንሳሉ ወደርቤ ጎልየ ምንዲ ሸናኬ ልትለቤ ወሑሁ ኖሱ ሰትሩ ምን ቅቤ ሐዋኒትነ በለስነ ወእንቤ ህግየ ወደሐንከ ትከርዐ ወሕነ እግለ ኢንትዐዴ ወሕነ እለ ይእንወዴ። ስይሕት == ዔማታት == <ref> <reference>እለ መስሎሊብ እት አፍ-ትግሬ እብ ብዝሔ ህሌት፣ እግል ሐሰን ክፍሌ ገርጊስ ለትበሀለ በዐለ ምን ቴለል ሰውረት ዐዱ ልትበሀለት ተ። ተጋብእ እብ መንትቓይቲ ቴለል፣ ጋሽ-በርከ፣ ሰውረት ዐዱ።</ref> <ref>Workshop on Tigre Language Oral Poetry Concluded, Asmara Palace Hotel, 1-3 March 2024. Ministry of Culture and Sports, Eritrea. A 600-page research book on Tigre oral poetry documents this tradition.</ref> <ref>Who Needs a Story? Contemporary Eritrean Poetry in Tigrinya, Tigre and Arabic, Edited by Charles Cantalupo and Ghirmai Negash, Hdri Publishers, Asmara, 2005.</ref> <ref>ተርኪብ ህግየ ትግሬ - oral history collection, Tigre community elders from Sawret area.</ref> </references> [[ከረርም:ሻዕረት ትግሬ]] [[ከረርም:ህግየ ትግሬ]] [[ከረርም:ሰውረት ዐዱ]] 3nyjz7zr0hp89482ipp1l5uw1vojwfi 9965 9964 2026-10-31T00:36:21Z Hdad Tigre 1837 /* ሽዕር ሰውረት */ 9965 wikitext text/x-wiki {{ሰንዱቅ ሐብሬ ሰብ | ስም = ሐሰን ክፍሌ ገርጊስ | ምህነት= ሻዕር ህግየ ትግሬ | መንፈስ = ቴለል ሰውረት ዐዱ | ለትአመረት ዲቡ = ሰውረት }} '''ሐሰን ክፍሌ ገርጊስ''' ቱ ኦሮት ምን ሻዕሪን ህግየ ትግሬ ቱ። == እት ከደን == ሐሰን ክፍሌ ገርጊስ እብ ቴለል ሰውረት ዐዱ እት ከደን ምን ሐርቀ እሊ ለተሌ ጦግ ካትብ ዐለ፡ "ቀየሕ ትትበሀል ወአክደር አለቡ፡ ረቢ እበ ቅድረቱ እግለ ዝሉም ወዕሙጽ ሸዐብነ በር ለአብለ!" ክም ቤለ ዎሮ ሑሁ ምነ ቀሀሩ እንዴ ትበገሰ ክእነ ጎለ እሉ። == ሽዕር ሰውረት == ወሌሎ ወሌሎ ወላሎ እግል ንጎሌ ሓዜና ግል ንጎሌ ሑና እንዴ ከምሄና ግል ንጎሌ ሰውረት ብድረ ኢትነፍዕ ወሰውረት አማን ኢሻፍዕ ሰውረት ጀላብ መሳሊሕ ይቡስ ጥሉል እት ሻልዕ እንዴ ትብል መሻርዕ ምን መልሀየ እት ጠርዕ ከፎ ተዐቤ ወትሰልሕ ኣልባብ ሰብአ እት ጃርሕ ወሌሎ ወሌሎ ወሌላ ሰውረት ተኽጢጥ ተሐዜ ዳርሳም እቦም ተስተብዴ ሀደፍ እሙር ወወቀይ ክም ቀዳምያም ግል ቲዴ እንተ ተሐይስ ዲብ ልብሎ ሓይስ እቡ ልትመርሖ ወእለ ሰውረት ዮመቴ እት ከራሲ ትትገሴ እት መዳይን ትትመሼ ወእግል ትትነቀም ኢትሐዜ ክርሲ ንኡሽ ምን ረክብ ክርሲ ለዐቢ ኢሴማ እሉ ተዐቅብ ምን በደ ክርሲ ለሀደፍ ከራሰ ሚ-ዶል ለሰብኡ አትገሰ ሚ ዶል ለጎማት ሀረሰ ከእግልሐዉ ሰተታ ዎ እንተ ሑና ወድ ገርጊስ እንታ ሑነ ወድ ገርጊስ ሰብር ውዴ ኢትሕረቅ ወሰብር ውዴ ኢትትረቅ ሕና በዲር ለበብና ወእንተ ጃርብ ኣሰርና ሰውረ ዕጹም ለሀርሰ ዶል ለእት መሕበር ባልሰ እበ ደሙ ወዐጭሙ ክሉ እግለ የብቱ ታርፈት ለህሌት ትበዝሕ ዕምር ለሀብ ወጸሮት ዎ ሽክ ቲበል ለጌሰት አደብ ንውደ ወይበ ሐዋኒት እት ርሕ ቀቡበ ሰውረት ገድም ሐወነት እትሊታት ክም ደነት ወሌሎ ወሌላ ወሌሎ ወሌላ ሑዩ ደሐን ትጽነሓካ ምነ ቤለ ወትበሀለ ሰውረት ገሀረ ምንቀስን ህለ ዲብነ ስረራ ወሌላ ወሌላ ወሌሎ ወሌሎ ... አብ ፋጥነ ዶል ጎሌ ዶል ጎሌ ለክፍ ምኑ ንሳሉ ወደርቤ ጎልየ ምንዲ ሸናኬ ልትለቤ ወሑሁ ኖሱ ሰትሩ ምን ቅቤ ሐዋኒትነ በለስነ ወእንቤ ህግየ ወደሐንከ ትከርዐ ወሕነ እግለ ኢንትዐዴ ወሕነ እለ ይእንወዴ። ስይሕት == ዔማታት == <ref> <reference>እለ መስሎሊብ እት አፍ-ትግሬ እብ ብዝሔ ህሌት፣ እግል ሐሰን ክፍሌ ገርጊስ ለትበሀለ በዐለ ምን ቴለል ሰውረት ዐዱ ልትበሀለት ተ። ተጋብእ እብ መንትቓይቲ ቴለል፣ ጋሽ-በርከ፣ ሰውረት ዐዱ።</ref> <ref>Workshop on Tigre Language Oral Poetry Concluded, Asmara Palace Hotel, 1-3 March 2024. Ministry of Culture and Sports, Eritrea. A 600-page research book on Tigre oral poetry documents this tradition.</ref> <ref>Who Needs a Story? Contemporary Eritrean Poetry in Tigrinya, Tigre and Arabic, Edited by Charles Cantalupo and Ghirmai Negash, Hdri Publishers, Asmara, 2005.</ref> <ref>ተርኪብ ህግየ ትግሬ - oral history collection, Tigre community elders from Sawret area.</ref> </references> [[ከረርም:ሻዕረት ትግሬ]] [[ከረርም:ህግየ ትግሬ]] [[ከረርም:ሰውረት ዐዱ]] jctbfls15yhuwm8zg8o7n63ia08fii9 0 861 9966 2026-10-31T07:34:21Z Mohammed Wed Nakfa 2062 /* */ 9966 wikitext text/x-wiki =ጽንብል= መርዓዊ ዲብ ዓዳት ትግሬ ሐቆ ተዐሸላ ጽንብል ለልትበሀል ህያብ ልትሀየብ። ጽንብል በሀለት ህየብ ለእግለ መርዓዊ ለልትሀየብ ቱ። ምን ገጽ ምሴ ለመርዓት ሐቆ ዔረት ወመርዓዊ ሐቆ ተዐሸላ ምነ መሰኒት ለመርዓዊ ኦሮት ከራስ ወቀለም ነስእ ወእግለ ጽንብል ለአደም ለሀይቡተ እግለ መርዓዊ እግለ ሰጅል። ንዋይ ወሰለዲ ለሀይቦ። ወእሊ ጽንብል ልትበሀል። ጽንበላት ክል ዶል ምን ፈታይ ወ ገልገላይ ትመጽእ። ገልገላይከ ልግበእ ወ ገልገላይ አብዕብከ አው ክልግኖት ናይ ዐድመ ህሌ። ወብዕዳም ከማን እግል ልጸንብሎ ቀድሮ። እማቱ ፡ አበዉ ሐሎታቱ መልህየሙ፡ ዐማቱ ወኩሉም ለቀሩቦ ወለለአሙሮ ጸንቡሎ። ዲብ እለ አምዕል እለ ለልትጸንበሉ መርዓዊ አጣል፡ ሰለዲ፡ አሐ፡ እንሰ ወብዕድ ንዋይ እግል ልግበእ ቀድር። እግል መርዓዊ ለልትሀየብ ህያብ ሰላዲ ልግበእ ወ ንዋይ ጽንብል (ጥምብል) እንብሎ በሀለቱ። መርዓት ህዬ፥ መርዓትመ መሳኒተ ክምሰል ሰላዲ ወዕደት ቤት ለመስል ህያብ ለሀይባሀ። እሊ ሰደይት ልትበሀል። እግል መሰል፥ ኖስኖሰን ዮም እግል ፍላነት መስንየቼ (እግለ መርዓት) ከባቢ ሻሂ እግል እስደያ ቱ አው ጀክ ናይ ዐሲር እግል እትዛቤ እግላቱ አው ምላያት ናይ ዐራት እግል እንሰእ እግላቱ አው ሰላዲ 'ግል ሀባቱ ልትበሃሀለ ዲብ ዳግመ ወልትሃጀከ። ወእብሊ ዲብ ክሉ ዐፍሽ ቤት ስቀል ልበእ ወ ዕደት ቤት እግል ልስደያሀ ቀድረ። መርዓት ምን ዐድ አቡሀ በህለት አቡሀ ለሀበያቱ ንዋይ አው ሓሎታተ ለአትለዋቱ (መትሎ) ልትበሀል። አቡሀ ወአት እግል ለሀበ ቀድር አው 5 ጠሊት አው ብዕድ ንዋይ። እሊቱ መትሎ ለእንብሎ። ከምሰልሁመ (ስጋድ) ለልትበሀል ሀለ። በህለት ዲብ ስጋደ ለትለብሱ ደሀብ (ሰዕፈት አው ምስግነት) ስጋድ እንዴ ትበሀለ ልትሰሜ። ስጋድ ክል ዶል ምን ዐድ ሐሙሀቱ ለልትሀየበ ምን ዐድ አቡሀ ኢኮን ክም መትሎ። ስጋድ ላዝም ምን ደሀብ ልትሀየብ በህለት ኢኮን። ንዋይመ ልትሀየብ። ብዕራይ እንዴ ሀበወ እሊ ብዕራይ እሊ ስጋድለ እሲትናቱ እግል ሊበሎ ቀድሮ። =ኬትባይ= መሕሙድ መንደር መሐመድ ኑር (ገናዳለ) == ዔማታት == 1. Tigre marriage tradition - Overview Tigre people are found in Anseba region of Eritrea. Marriage is important tradition where parents begin matchmaking at 18. Wedding ceremony showcases bride in traditional attire and groom with sword. Source: Tigre Culture Preserves Ancient Traditions Through Life Rituals URL: https://mediatalkafrica.com/tigre-culture-preserves-ancient-traditions/ 2. Gift-giving in Eritrean weddings In Eritrean weddings, gifts are carried and shown - calling out loud what each receives and brings into marriage. Families start making sewa one month before. Ceremony "Helefot" where groom's family presents bride and her family with gifts such as jewelry, gold, clothes and material things. Source: Eritrean Wedding Traditions URL: https://videobabylon.ca/eritrea-wedding-traditions/ and Clipkulture - Melsi Wedding Ceremony URL: https://www.clipkulture.com/habesha/all-about-eritrean-traditional-melsi-wedding/ 3. Bride wealth and dowry concept - Tsembel, Seladi, Metlo, Segad First marriages involve a dowry, usually of animals or money, given by bride's family or groom's family. Customary marriage rules vary among ethnic groups - includes dowry price, betrothal arrangements. In Eritrean ethnic groups, women receive gifts - this is bride-wealth system. Source: Marriage and family - Tigray/Tigre (EveryCulture) URL: https://www.everyculture.com/wc/Brazil-to-Congo-Republic-of/Marriage-and-family-Tigray.html In Eritrean culture, women bring gifts like Mesob (handwoven baskets), Injera, etc. Gifts are sung and danced with to show what they brought. Source: Her Big Day - Melsi Tradition URL: https://herbigday.blogspot.com/2014/03/the-melsi-tradition.html 4. Cultural terms for your article: - ጽንብል / ጥምብል = Gift for bridegroom (from bride's side and relatives) - ሰላዲ / ሰደይት = Gift for bride - መትሎ = Property given to bride by her father to take to new home - ስጋድ = Jewelry (gold) given to bride, must be made of gold, worn during wedding - እደት ቤት = Ritual of giving household items 5. Original Documentation This article is documented by Mahmud Mandar Mohammed Nur (ገናዳለ) from oral elders of Tigre community, Anseba. This is primary source of Tigre oral tradition preservation. == ክብረት == ደራሲ: መሕሙድ መንደር መሐመድ ኑር (ገናዳለ) r956hsg81qodf0y2841vbwesekgphez 9967 9966 2026-10-31T07:35:47Z Mohammed Wed Nakfa 2062 9967 wikitext text/x-wiki =ጽንብል= መርዓዊ ዲብ ዓዳት ትግሬ ሐቆ ተዐሸላ ጽንብል ለልትበሀል ህያብ ልትሀየብ። ጽንብል በሀለት ህየብ ለእግለ መርዓዊ ለልትሀየብ ቱ። ምን ገጽ ምሴ ለመርዓት ሐቆ ዔረት ወመርዓዊ ሐቆ ተዐሸላ ምነ መሰኒት ለመርዓዊ ኦሮት ከራስ ወቀለም ነስእ ወእግለ ጽንብል ለአደም ለሀይቡተ እግለ መርዓዊ እግለ ሰጅል። ንዋይ ወሰለዲ ለሀይቦ። ወእሊ ጽንብል ልትበሀል። ጽንበላት ክል ዶል ምን ፈታይ ወ ገልገላይ ትመጽእ። ገልገላይከ ልግበእ ወ ገልገላይ አብዕብከ አው ክልግኖት ናይ ዐድመ ህሌ። ወብዕዳም ከማን እግል ልጸንብሎ ቀድሮ። እማቱ ፡ አበዉ ሐሎታቱ መልህየሙ፡ ዐማቱ ወኩሉም ለቀሩቦ ወለለአሙሮ ጸንቡሎ። ዲብ እለ አምዕል እለ ለልትጸንበሉ መርዓዊ አጣል፡ ሰለዲ፡ አሐ፡ እንሰ ወብዕድ ንዋይ እግል ልግበእ ቀድር። እግል መርዓዊ ለልትሀየብ ህያብ ሰላዲ ልግበእ ወ ንዋይ ጽንብል (ጥምብል) እንብሎ በሀለቱ። መርዓት ህዬ፥ መርዓትመ መሳኒተ ክምሰል ሰላዲ ወዕደት ቤት ለመስል ህያብ ለሀይባሀ። እሊ ሰደይት ልትበሀል። እግል መሰል፥ ኖስኖሰን ዮም እግል ፍላነት መስንየቼ (እግለ መርዓት) ከባቢ ሻሂ እግል እስደያ ቱ አው ጀክ ናይ ዐሲር እግል እትዛቤ እግላቱ አው ምላያት ናይ ዐራት እግል እንሰእ እግላቱ አው ሰላዲ 'ግል ሀባቱ ልትበሃሀለ ዲብ ዳግመ ወልትሃጀከ። ወእብሊ ዲብ ክሉ ዐፍሽ ቤት ስቀል ልበእ ወ ዕደት ቤት እግል ልስደያሀ ቀድረ። መርዓት ምን ዐድ አቡሀ በህለት አቡሀ ለሀበያቱ ንዋይ አው ሓሎታተ ለአትለዋቱ (መትሎ) ልትበሀል። አቡሀ ወአት እግል ለሀበ ቀድር አው 5 ጠሊት አው ብዕድ ንዋይ። እሊቱ መትሎ ለእንብሎ። ከምሰልሁመ (ስጋድ) ለልትበሀል ሀለ። በህለት ዲብ ስጋደ ለትለብሱ ደሀብ (ሰዕፈት አው ምስግነት) ስጋድ እንዴ ትበሀለ ልትሰሜ። ስጋድ ክል ዶል ምን ዐድ ሐሙሀቱ ለልትሀየበ ምን ዐድ አቡሀ ኢኮን ክም መትሎ። ስጋድ ላዝም ምን ደሀብ ልትሀየብ በህለት ኢኮን። ንዋይመ ልትሀየብ። ብዕራይ እንዴ ሀበወ እሊ ብዕራይ እሊ ስጋድለ እሲትናቱ እግል ሊበሎ ቀድሮ። =ኬትባይ= መሕሙድ መንደር መሐመድ ኑር (ገናዳለ) == ዔማታት == 1. Tigre marriage tradition - Overview Tigre people are found in Anseba region of Eritrea. Marriage is important tradition where parents begin matchmaking at 18. Wedding ceremony showcases bride in traditional attire and groom with sword. Source: Tigre Culture Preserves Ancient Traditions Through Life Rituals URL: https://mediatalkafrica.com/tigre-culture-preserves-ancient-traditions/ 2. Gift-giving in Eritrean weddings In Eritrean weddings, gifts are carried and shown - calling out loud what each receives and brings into marriage. Families start making sewa one month before. Ceremony "Helefot" where groom's family presents bride and her family with gifts such as jewelry, gold, clothes and material things. Source: Eritrean Wedding Traditions URL: https://videobabylon.ca/eritrea-wedding-traditions/ and Clipkulture - Melsi Wedding Ceremony URL: https://www.clipkulture.com/habesha/all-about-eritrean-traditional-melsi-wedding/ 3. Bride wealth and dowry concept - Tsembel, Seladi, Metlo, Segad First marriages involve a dowry, usually of animals or money, given by bride's family or groom's family. Customary marriage rules vary among ethnic groups - includes dowry price, betrothal arrangements. In Eritrean ethnic groups, women receive gifts - this is bride-wealth system. Source: Marriage and family - Tigray/Tigre (EveryCulture) URL: https://www.everyculture.com/wc/Brazil-to-Congo-Republic-of/Marriage-and-family-Tigray.html In Eritrean culture, women bring gifts like Mesob (handwoven baskets), Injera, etc. Gifts are sung and danced with to show what they brought. Source: Her Big Day - Melsi Tradition URL: https://herbigday.blogspot.com/2014/03/the-melsi-tradition.html 4. Cultural terms for your article: - ጽንብል / ጥምብል = Gift for bridegroom (from bride's side and relatives) - ሰላዲ / ሰደይት = Gift for bride - መትሎ = Property given to bride by her father to take to new home - ስጋድ = Jewelry (gold) given to bride, must be made of gold, worn during wedding - እደት ቤት = Ritual of giving household items 5. Original Documentation This article is documented by Mahmud Mandar Mohammed Nur (ገናዳለ) from oral elders of Tigre community, Anseba. This is primary source of Tigre oral tradition preservation. s2b2qo7dm26dr0udue49gf4rzw21o5k