Wikipediýa
tkwiki
https://tk.wikipedia.org/wiki/Ba%C5%9F_Sahypa
MediaWiki 1.47.0-wmf.8
first-letter
Media
Ýörite
Çekişme
Ulanyjy
Ulanyjy çekişme
Wikipediýa
Wikipediýa çekişme
Faýl
Faýl çekişme
MediaWiki
MediaWiki çekişme
Şablon
Şablon çekişme
Ýardam
Ýardam çekişme
Kategoriýa
Kategoriýa çekişme
TimedText
TimedText talk
Module
Module talk
Event
Event talk
Iňlis dili
0
2079
269742
265137
2026-06-29T21:58:43Z
Kxeon
24980
269742
wikitext
text/x-wiki
[[Faýl:Anglospeak (subnational version).svg|right|frameless|upright=2]]
'''Iňlis dili''' (English, the English language): [[Angliýa]]nyň we [[Beýik Britaniýa]]nyň resmi dili, [[ABŞ]]-nyň [[ABŞ düzümindäki ştatlar|otuz bir ştaty]]<nowiki/>nyň resmi dili, [[Irlandiýa]]nyň, [[Kanada]]nyň we [[Malta (döwlet)|Malta]]nyň resmi iki diliniň biri, [[Awstraliýa]]nyň we [[Täze Zelandiýa]]nyň resmi dili. Ol Aziýanyň käbir döwletinde ([[Hindistan]], [[Päkistan]] we beýlekiler) resmi dil hökmünde ulanylýar.
Hindi-ýewropa diller maşgalasynyň german diline degişli. Ene dili hökmünde ulanyjylaryň sany 410 milliona golaý, ikinji dili hökmünde gürleýänler hem 1 milliard töweregi. [[BMG]]-niň alty resmi we iş dilleriniň biri.
Şu diliň leksikasynyň 70 göterimi alynma sözlerdendir. Ýazuwy latyn elipbiýsiniň esasynda VII asyrdan bäri dowam edip gelýär. Dürs ýazuwynda däbe öwrülen ýazuw esasy orun eýeleýär.
{| class="wikitable" style="border-collapse:collapse;"
|-
| colspan="26" bgcolor="#EFEFEF" align="center" |'''[[Uly harplar]]'''
|-
| width="3%" align="center" |[[A]]|| width="3%" align="center" |[[B]]|| width="3%" align="center" |[[C]]|| width="3%" align="center" |[[D]]|| width="3%" align="center" |[[E]]|| width="3%" align="center" |[[F]]|| width="3%" align="center" |[[G]]|| width="3%" align="center" |[[H]]|| width="3%" align="center" |[[I]]|| width="3%" align="center" |[[J]]|| width="3%" align="center" |[[K]]|| width="3%" align="center" |[[L]]|| width="3%" align="center" |[[M]]|| width="3%" align="center" |[[N]]|| width="3%" align="center" |[[O]]|| width="3%" align="center" |[[P]]|| width="3%" align="center" |[[Q]]|| width="3%" align="center" |[[R]]|| width="3%" align="center" |[[S]]|| width="3%" align="center" |[[T]]|| width="3%" align="center" |[[U]]|| width="3%" align="center" |[[V]]|| width="3%" align="center" |[[W]]|| width="3%" align="center" |[[X]]|| width="3%" align="center" |[[Y]]|| width="3%" align="center" |[[Z]]
|-
| colspan="26" bgcolor="#EFEFEF" align="center" |'''[[Kiçi harplar]]'''
|-
| align="center" |a|| align="center" |b|| align="center" |c|| align="center" |d|| align="center" |e|| align="center" |f|| align="center" |g|| align="center" |h|| align="center" |i|| align="center" |j|| align="center" |k|| align="center" |l|| align="center" |m|| align="center" |n|| align="center" |o|| align="center" |p|| align="center" |q|| align="center" |r|| align="center" |s|| align="center" |t|| align="center" |u|| align="center" |v|| align="center" |w|| align="center" |x|| align="center" |y|| align="center" |z
|}
== Dürs ýazuwy ==
Iňlis diliniň dürs ýazuwyny hindi-ýewropa diller maşgalasynyň arasynda öwrenmesi iň kyny hasaplanýar. Ol irki Galkynyş döwrüniň iňlis dilini şöhlelendirip, häzirki britaniýalylaryň, amerikalylaryň, awstraliýalylaryň we beýleki dili ulanyjylaryň gepleşik diline bütinleý gabat gelmeýär. Sözleriň hemmesi diýen ýaly başgaça ýazylyp, okalanda aýdylmaýar. Şunuň ýaly “okamagyň düzgüni” kadany bozmagyň ýokary göterimi bilen çäklendirilen bolup, nähili hem bolsa hakyky manysyna täsir ýetirýär. Bu dili öwrenýänleriň her biri täze sözüň ýazylyşyny we okalyşyny öwrenmeli bolýarlar. Şonuň üçin sözlüklerde her bir sözüň ýazylyşynyň usulyny görkezmek düzgüne giripdir.
== Taryhy ==
Häzirki zaman iňlis diliniň düýbüni tutanlar – german taýpalary angllar,sakslar we ýutlar bolup,V asyryň ortalarynda [[Britan adalary]]<nowiki/>na göçüp gelipdirler.Şu döwürde olaryň dilleri nemes we frisleriňkä ýakyn bolupdyr we ol özüniň soňky ösüşinde,beýleki german dillerinden arasyny açypdyr.Gadymy iňlis dili bolan,anglo-sakson dili (köp sanly barlag geçirijiler gadymy iňlis dili hasaplaýarlar) az özgerişlere sezewar bolupdyr.Iňlis dili ýüzýyllyklaryň dowamynda Ýerde iň köp ulanylýan dilleriň biri.Oňa Beýik Britaniýanyň alyp baran syýasaty,esasan hem Demirgazyk Amerikada we Awstraliýada alyp baran syýasatlary ýardam edipdir.Ikinji Jahan urşundan soňra iňlis diliniň ähmiýeti has artdy.Häzirki wagtda döwürleýin we döwürleýin däl neşirler,telewideniýe,kino,radio,kitaphana fondlary,iňlis Internet sektory we beýleki çeşmelerden ybarat iňlis dilindäki maglumatlar giňişligine,möçberine we mazmunyna görä deňsiz taýsyz.Inlis dilinde ägirt uly möçberde çeper we ylmy-tehniki edebiýatlar ýazylan.Tehniki,tehnologik,patent resminamalary,ylmy eserler köplenç iňlis dilinde ýazylyp,soňra beýleki dillere terjime edilipdir.Bularyň ählisi iňlis dilini dünýäde aragatnaşygynyň möhüm serişdesine öwürýär.
=== Gadymy iňlis dili ===
Häzirki zaman iňlis diliniň düýbüni tutanlar – german taýpalary angllar, sakslar we ýutlar bolup, V asyryň ortalarynda Britan adalaryna göçüp gelipdirler. Şu döwürde olaryň dilleri nemes we frisleriňkä ýakyn bolupdyr we ol özüniň soňky ösüşinde, beýleki german dillerinden arasyny açypdyr. Gadymy iňlis dili bolan, anglo–sakson dili (köp sanly barlag geçirijiler gadymy iňlis dili hasaplaýarlar) az özgerişe sezewar bolupdyr.
Angl-sakslar Beýik Britaniýa göçüp gelip, ýerli ýaşaýjylar – keltlere garşy göreş alyp barypdyrlar. Keltler bilen bu baglanyşyk gadymy iňlis diliniň gurluşyna we onuň sözlerine täsir etmändir diýen ýalydyr. Keltleriň gadymy iňlis diline şeýle gowşak täsirini, anglo-sakslar bilen deňeşdireniňde, kelt medeniýetiniň gowşak bolanlygy bilen teswirlenýär. Britaniýada rimlileriň täsiri gaty uly bolupdyr. Latyn sözleri gadymy iňlis diline birnäçe tapgyrlarda giripdir. Birinjiden, latyn dilinden alnan sözleriň bir bölegini Ýewropanyň demirgazyk sebitleriniň german dilli ilaty olaryň heniz Britan adalaryna göçüp barmazyndan ozal, kabul edipdirler. Latyn sözleriniň ýene-de bir bölegi hristianlygyň Britaniýa aralaşan döwrüne degişlidir.
=== Orta asyr iňlis dili ===
Iňlis diliniň indiki ösüş tapgyry 1066 ýyldan 1485-nji ýyllara çenli aralygy öz içine alýar. 1066-njy ýylda gadymy norman – fransuz şiwesinde gürleýän normanlaryň gelmegi bilen iňlis dili täze leksika gatlagyna eýe bolupdyr. Uzak wagtlap norman-fransuz dili Angliýada buthana we ýokary synpyň dolandyryş dili bolmagynda galýar.
Norman - fransuz dili 1385-nji ýylda ýatyrylyp, iňlis dili ulanyşa girizilýär. 1483-nji ýylda parlament kanunlary iňlis dilinde neşir edilmäge başlaýar. Iňlis diliniň esasy german dili bolsa-da ol öz düzümine gadymy fransuz dilininiň ägirt yly möçberdäki sözlerini girizipdir we bu ýagdaý dil garyşyklygyna alyp barypdyr. Gadymy fransuz sözleriniň aralaşma prosesi takmynan 1200-nji ýyldan tä orta asyr iňlis dili döwrüniň ahyryna çenli dowam edipdir. Bu ýagdaý 1250-1400 ýyllar aralygynda ýokary derejä baryp ýetýär.
=== Täze iňlis dili döwri ===
Häzirki zaman Angliýanyň iňlis diliniň ösüş döwri XV asyryň ahyrlaryndan başlaýar. Kitap neşir etmegiň ösmegi we kitaplaryň giňden ýaýradylmagy bilen kitap diliniň kadalarynda durnuklaşma bolup geçýär we fonetika we gepleşik dili özgerip başlaýar.
Iňlis dilinde köp sanly şiweler bar. Beýik Britaniýada olaryň görnüşleri Amereka garanyňda, has köp bolup, XX asyryň ortalaryna çenli orta atlantik (Mid-Atlantic) şiwesi esasy edebiýat kadasy bolupdyr.
Iňlis dilini we beýleki giňden ýaýran dilleri ulanyjylaryň takyk sanyny kesgitlemek ýeňil däl. Dürli çeşmeler iňlis dilini ulanýanlaryň sanyny dünýäde ikinji we dördünji ýere çenli aralykda goýýarlar. Birinji ýeri iki esse arany açyp, hytaý dili eýeleýär. Daşary ýurt dili hökmünde iňlis dilini bilýänleriň sany hakdaky maglumatlar aýdyňlaşdyrylýar. Bu barada 600 milliondan tä 1,2 milliarda çenli aralykdaky sanlar agzalýar.
Iňlis dili ýüzýyllyklaryň dowamynda Ýerde iň köp ulanylan dilleriň biri. Oňa Beýik Britaniýanyň alyp baran syýasaty, esasan hem Demirgazyk Amerikada we Awstraliýada alyp baran syýasatlary ýardam beripdir.
Ikinji jahan urşundan soňra iňlis diliniň ähmiýeti has artdy. Häzirki wagtda döwürleýin we döwürleýin däl neşirler, telewideniýa, kino, radio, kitaphana fondlary, iňlis Internet sektory we beýleki çeşmelerden ybarat iňlis dilindäki maglumatlar giňişligine, möçberine we mazmunyna görä, deňsiz – taýsyzdyr. Iňlis dilinde ägirt uly möçberde çeper we ylmy – tehniki edebiýatlar ýazylan. Tehniki, tehnologik, patent resminamalary, ylmy eserler köplenç iňlis dilinde ýazylyp, soňra beýleki dillere terjime edilipdir. Bularyň ählisi iňlis dilini dünýäde aragatnaşygynyň mühüm serişdesine öwürýär.
== Daşarky çykgytlar ==
* [http://photos.state.gov/libraries/turkmenistan/868986/pdf/EnglishTurkmenEnglishDictionary.pdf] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140308031634/http://photos.state.gov/libraries/turkmenistan/868986/pdf/EnglishTurkmenEnglishDictionary.pdf |date=2014-03-08 }} '''(Türkmen dili-Iňlis dili sözlük)/(English-Turkmen Dictionary)'''
* [http://emingharib.persiangig.com/turkmensozluk/01.htm] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140421164032/http://emingharib.persiangig.com/turkmensozluk/01.htm |date=2014-04-21 }} '''Iňlis dili-Türkmen dili sözlük'''
* [http://dicts.info/dictlist1.php Collection of English bilingual dictionaries] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160301142208/http://dicts.info/dictlist1.php |date=2016-03-01 }}
* [http://www.dict.org/ dict.org] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090105173926/http://dict.org/ |date=2009-01-05 }}
* [http://www.prefixsuffix.com/ English language word roots, prefixes and suffixes (affixes) dictionary]
* [http://www.m-w.com/ Merriam-Webster's online dictionary]
* [http://www.macquariedictionary.com.au/ Macquarie Dictionary Online]
{{Bot|Harej}}
{{Lang-stub}}
[[Kategoriýa:Diller]]
[[Kategoriýa:Lingwistika]]
[[Kategoriýa:Turizm]]
[[Kategoriýa:Syýahat]]
[[Kategoriýa:German dilleri]]
[[Kategoriýa:Iňlis dili]]
gz4vgkfgtw5j0tx4vblzr0afpkkamx4
269743
269742
2026-06-29T21:59:10Z
Kxeon
24980
269743
wikitext
text/x-wiki
[[Faýl:Anglospeak (subnational version).svg|right|frameless|upright=2]]
'''Iňlis dili''' (Iňlisçe: '''English, the English language'''): [[Angliýa]]nyň we [[Beýik Britaniýa]]nyň resmi dili, [[ABŞ]]-nyň [[ABŞ düzümindäki ştatlar|otuz bir ştaty]]<nowiki/>nyň resmi dili, [[Irlandiýa]]nyň, [[Kanada]]nyň we [[Malta (döwlet)|Malta]]nyň resmi iki diliniň biri, [[Awstraliýa]]nyň we [[Täze Zelandiýa]]nyň resmi dili. Ol Aziýanyň käbir döwletinde ([[Hindistan]], [[Päkistan]] we beýlekiler) resmi dil hökmünde ulanylýar.
Hindi-ýewropa diller maşgalasynyň german diline degişli. Ene dili hökmünde ulanyjylaryň sany 410 milliona golaý, ikinji dili hökmünde gürleýänler hem 1 milliard töweregi. [[BMG]]-niň alty resmi we iş dilleriniň biri.
Şu diliň leksikasynyň 70 göterimi alynma sözlerdendir. Ýazuwy latyn elipbiýsiniň esasynda VII asyrdan bäri dowam edip gelýär. Dürs ýazuwynda däbe öwrülen ýazuw esasy orun eýeleýär.
{| class="wikitable" style="border-collapse:collapse;"
|-
| colspan="26" bgcolor="#EFEFEF" align="center" |'''[[Uly harplar]]'''
|-
| width="3%" align="center" |[[A]]|| width="3%" align="center" |[[B]]|| width="3%" align="center" |[[C]]|| width="3%" align="center" |[[D]]|| width="3%" align="center" |[[E]]|| width="3%" align="center" |[[F]]|| width="3%" align="center" |[[G]]|| width="3%" align="center" |[[H]]|| width="3%" align="center" |[[I]]|| width="3%" align="center" |[[J]]|| width="3%" align="center" |[[K]]|| width="3%" align="center" |[[L]]|| width="3%" align="center" |[[M]]|| width="3%" align="center" |[[N]]|| width="3%" align="center" |[[O]]|| width="3%" align="center" |[[P]]|| width="3%" align="center" |[[Q]]|| width="3%" align="center" |[[R]]|| width="3%" align="center" |[[S]]|| width="3%" align="center" |[[T]]|| width="3%" align="center" |[[U]]|| width="3%" align="center" |[[V]]|| width="3%" align="center" |[[W]]|| width="3%" align="center" |[[X]]|| width="3%" align="center" |[[Y]]|| width="3%" align="center" |[[Z]]
|-
| colspan="26" bgcolor="#EFEFEF" align="center" |'''[[Kiçi harplar]]'''
|-
| align="center" |a|| align="center" |b|| align="center" |c|| align="center" |d|| align="center" |e|| align="center" |f|| align="center" |g|| align="center" |h|| align="center" |i|| align="center" |j|| align="center" |k|| align="center" |l|| align="center" |m|| align="center" |n|| align="center" |o|| align="center" |p|| align="center" |q|| align="center" |r|| align="center" |s|| align="center" |t|| align="center" |u|| align="center" |v|| align="center" |w|| align="center" |x|| align="center" |y|| align="center" |z
|}
== Dürs ýazuwy ==
Iňlis diliniň dürs ýazuwyny hindi-ýewropa diller maşgalasynyň arasynda öwrenmesi iň kyny hasaplanýar. Ol irki Galkynyş döwrüniň iňlis dilini şöhlelendirip, häzirki britaniýalylaryň, amerikalylaryň, awstraliýalylaryň we beýleki dili ulanyjylaryň gepleşik diline bütinleý gabat gelmeýär. Sözleriň hemmesi diýen ýaly başgaça ýazylyp, okalanda aýdylmaýar. Şunuň ýaly “okamagyň düzgüni” kadany bozmagyň ýokary göterimi bilen çäklendirilen bolup, nähili hem bolsa hakyky manysyna täsir ýetirýär. Bu dili öwrenýänleriň her biri täze sözüň ýazylyşyny we okalyşyny öwrenmeli bolýarlar. Şonuň üçin sözlüklerde her bir sözüň ýazylyşynyň usulyny görkezmek düzgüne giripdir.
== Taryhy ==
Häzirki zaman iňlis diliniň düýbüni tutanlar – german taýpalary angllar,sakslar we ýutlar bolup,V asyryň ortalarynda [[Britan adalary]]<nowiki/>na göçüp gelipdirler.Şu döwürde olaryň dilleri nemes we frisleriňkä ýakyn bolupdyr we ol özüniň soňky ösüşinde,beýleki german dillerinden arasyny açypdyr.Gadymy iňlis dili bolan,anglo-sakson dili (köp sanly barlag geçirijiler gadymy iňlis dili hasaplaýarlar) az özgerişlere sezewar bolupdyr.Iňlis dili ýüzýyllyklaryň dowamynda Ýerde iň köp ulanylýan dilleriň biri.Oňa Beýik Britaniýanyň alyp baran syýasaty,esasan hem Demirgazyk Amerikada we Awstraliýada alyp baran syýasatlary ýardam edipdir.Ikinji Jahan urşundan soňra iňlis diliniň ähmiýeti has artdy.Häzirki wagtda döwürleýin we döwürleýin däl neşirler,telewideniýe,kino,radio,kitaphana fondlary,iňlis Internet sektory we beýleki çeşmelerden ybarat iňlis dilindäki maglumatlar giňişligine,möçberine we mazmunyna görä deňsiz taýsyz.Inlis dilinde ägirt uly möçberde çeper we ylmy-tehniki edebiýatlar ýazylan.Tehniki,tehnologik,patent resminamalary,ylmy eserler köplenç iňlis dilinde ýazylyp,soňra beýleki dillere terjime edilipdir.Bularyň ählisi iňlis dilini dünýäde aragatnaşygynyň möhüm serişdesine öwürýär.
=== Gadymy iňlis dili ===
Häzirki zaman iňlis diliniň düýbüni tutanlar – german taýpalary angllar, sakslar we ýutlar bolup, V asyryň ortalarynda Britan adalaryna göçüp gelipdirler. Şu döwürde olaryň dilleri nemes we frisleriňkä ýakyn bolupdyr we ol özüniň soňky ösüşinde, beýleki german dillerinden arasyny açypdyr. Gadymy iňlis dili bolan, anglo–sakson dili (köp sanly barlag geçirijiler gadymy iňlis dili hasaplaýarlar) az özgerişe sezewar bolupdyr.
Angl-sakslar Beýik Britaniýa göçüp gelip, ýerli ýaşaýjylar – keltlere garşy göreş alyp barypdyrlar. Keltler bilen bu baglanyşyk gadymy iňlis diliniň gurluşyna we onuň sözlerine täsir etmändir diýen ýalydyr. Keltleriň gadymy iňlis diline şeýle gowşak täsirini, anglo-sakslar bilen deňeşdireniňde, kelt medeniýetiniň gowşak bolanlygy bilen teswirlenýär. Britaniýada rimlileriň täsiri gaty uly bolupdyr. Latyn sözleri gadymy iňlis diline birnäçe tapgyrlarda giripdir. Birinjiden, latyn dilinden alnan sözleriň bir bölegini Ýewropanyň demirgazyk sebitleriniň german dilli ilaty olaryň heniz Britan adalaryna göçüp barmazyndan ozal, kabul edipdirler. Latyn sözleriniň ýene-de bir bölegi hristianlygyň Britaniýa aralaşan döwrüne degişlidir.
=== Orta asyr iňlis dili ===
Iňlis diliniň indiki ösüş tapgyry 1066 ýyldan 1485-nji ýyllara çenli aralygy öz içine alýar. 1066-njy ýylda gadymy norman – fransuz şiwesinde gürleýän normanlaryň gelmegi bilen iňlis dili täze leksika gatlagyna eýe bolupdyr. Uzak wagtlap norman-fransuz dili Angliýada buthana we ýokary synpyň dolandyryş dili bolmagynda galýar.
Norman - fransuz dili 1385-nji ýylda ýatyrylyp, iňlis dili ulanyşa girizilýär. 1483-nji ýylda parlament kanunlary iňlis dilinde neşir edilmäge başlaýar. Iňlis diliniň esasy german dili bolsa-da ol öz düzümine gadymy fransuz dilininiň ägirt yly möçberdäki sözlerini girizipdir we bu ýagdaý dil garyşyklygyna alyp barypdyr. Gadymy fransuz sözleriniň aralaşma prosesi takmynan 1200-nji ýyldan tä orta asyr iňlis dili döwrüniň ahyryna çenli dowam edipdir. Bu ýagdaý 1250-1400 ýyllar aralygynda ýokary derejä baryp ýetýär.
=== Täze iňlis dili döwri ===
Häzirki zaman Angliýanyň iňlis diliniň ösüş döwri XV asyryň ahyrlaryndan başlaýar. Kitap neşir etmegiň ösmegi we kitaplaryň giňden ýaýradylmagy bilen kitap diliniň kadalarynda durnuklaşma bolup geçýär we fonetika we gepleşik dili özgerip başlaýar.
Iňlis dilinde köp sanly şiweler bar. Beýik Britaniýada olaryň görnüşleri Amereka garanyňda, has köp bolup, XX asyryň ortalaryna çenli orta atlantik (Mid-Atlantic) şiwesi esasy edebiýat kadasy bolupdyr.
Iňlis dilini we beýleki giňden ýaýran dilleri ulanyjylaryň takyk sanyny kesgitlemek ýeňil däl. Dürli çeşmeler iňlis dilini ulanýanlaryň sanyny dünýäde ikinji we dördünji ýere çenli aralykda goýýarlar. Birinji ýeri iki esse arany açyp, hytaý dili eýeleýär. Daşary ýurt dili hökmünde iňlis dilini bilýänleriň sany hakdaky maglumatlar aýdyňlaşdyrylýar. Bu barada 600 milliondan tä 1,2 milliarda çenli aralykdaky sanlar agzalýar.
Iňlis dili ýüzýyllyklaryň dowamynda Ýerde iň köp ulanylan dilleriň biri. Oňa Beýik Britaniýanyň alyp baran syýasaty, esasan hem Demirgazyk Amerikada we Awstraliýada alyp baran syýasatlary ýardam beripdir.
Ikinji jahan urşundan soňra iňlis diliniň ähmiýeti has artdy. Häzirki wagtda döwürleýin we döwürleýin däl neşirler, telewideniýa, kino, radio, kitaphana fondlary, iňlis Internet sektory we beýleki çeşmelerden ybarat iňlis dilindäki maglumatlar giňişligine, möçberine we mazmunyna görä, deňsiz – taýsyzdyr. Iňlis dilinde ägirt uly möçberde çeper we ylmy – tehniki edebiýatlar ýazylan. Tehniki, tehnologik, patent resminamalary, ylmy eserler köplenç iňlis dilinde ýazylyp, soňra beýleki dillere terjime edilipdir. Bularyň ählisi iňlis dilini dünýäde aragatnaşygynyň mühüm serişdesine öwürýär.
== Daşarky çykgytlar ==
* [http://photos.state.gov/libraries/turkmenistan/868986/pdf/EnglishTurkmenEnglishDictionary.pdf] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140308031634/http://photos.state.gov/libraries/turkmenistan/868986/pdf/EnglishTurkmenEnglishDictionary.pdf |date=2014-03-08 }} '''(Türkmen dili-Iňlis dili sözlük)/(English-Turkmen Dictionary)'''
* [http://emingharib.persiangig.com/turkmensozluk/01.htm] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140421164032/http://emingharib.persiangig.com/turkmensozluk/01.htm |date=2014-04-21 }} '''Iňlis dili-Türkmen dili sözlük'''
* [http://dicts.info/dictlist1.php Collection of English bilingual dictionaries] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160301142208/http://dicts.info/dictlist1.php |date=2016-03-01 }}
* [http://www.dict.org/ dict.org] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090105173926/http://dict.org/ |date=2009-01-05 }}
* [http://www.prefixsuffix.com/ English language word roots, prefixes and suffixes (affixes) dictionary]
* [http://www.m-w.com/ Merriam-Webster's online dictionary]
* [http://www.macquariedictionary.com.au/ Macquarie Dictionary Online]
{{Bot|Harej}}
{{Lang-stub}}
[[Kategoriýa:Diller]]
[[Kategoriýa:Lingwistika]]
[[Kategoriýa:Turizm]]
[[Kategoriýa:Syýahat]]
[[Kategoriýa:German dilleri]]
[[Kategoriýa:Iňlis dili]]
70ui0dmevcw69257xutfy0i9s9rkiio
Brno
0
5092
269744
197334
2026-06-30T00:07:15Z
InternetArchiveBot
21623
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
269744
wikitext
text/x-wiki
[[Faýl:Brno (znak).svg|right|thumb|110px|Brno şäheriniň gerbi]]
'''Brno''' ([[nemesçe]]:'''Brünn''') [[Çehiýa]]nyň ikinji uly şäheridir. Onuň düýbi 1243-nji ýylda tutulypdyr.
[[Faýl:StThomasAbbeyBrno.jpg|right|thumb|Augustinian Monastyry, Brno.]]
[[Faýl:Petrov (back view).JPG|thumb|Keramatly Peter we Paul kafedraly]]
[[Faýl:Špilberk - vnitřní nádvoří.jpg|right|thumb|Špilberk galasynyň howlusy]]
[[Faýl:Brno City Center 147.JPG|right|thumb|Şäher merkezindäki Dominikánská köçesi]]
[[Faýl:Vila Tugendhat.jpg|right|thumb|Tugendhat willasy]]
[[Faýl:Brno, Invex, Výstaviště II.JPG|right|thumb|Brno Sergi Merkezi]]
== Howasy we klimaty ==
Klimat statistikalary:
* Ortaça ýyllyk temperatura: +9.4 °C/+48.9 °F
* Absolýut maksimum temperatura: +36.2 °C/97.2 °F (1952 we 1957)
* Absolýut minimum temperatura: -26.4 °C/-15.5 °F (1920)
* Ortaça tomusky temperatura ([[Iýun]]-[[Awgust]]): +17.8 °C/+64.0 °F
* Ortaça gyşky temperatura ([[Dekabr]]-[[Fewral]]): -1.0 °C/30.2 °F
* Ortaça ýyllyk [[ygal]]: 505mm
* Ortaça ýyllyk gün şöhlesiniň dowamlylygy: 1771h
* Ortaça ýyllyk ygally gün sany: 150
* Iň yssy aý: [[Iýul]]
* Iň sowuk aý: [[Ýanwar]]
* Häsiýetli şemal: Demirgazyk-günbatar
{| border="2" cellpadding="4" cellspacing="0" style="margin: 1em 1em 1em 0; background: #f9f9f9; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;"
|- style="background: #efefef;"
! Aý!! Ýan !! Few !! Mar !! Apr !! Maý !! Iýn !! Iýl !! Awg !! Sen !! Okt !! Noý !! Dek
|-
! Temperatura (°C)
| -2.5 || -0.3 || 3.8 || 9.0 || 13.9 || 17.0 || 18.5 || 18.1 || 14.3 || 9.1 || 3.5 || -0.6
|-
! Temperatura (°F)
| 27.5 || 31.4 || 38.8 || 48.2 || 57.0 || 62.6 || 65.3 || 64.6 || 57.7 || 48.4 || 38.3 || 30.9
|-
! Ygal(mm)
| 24.6 || 23.8 || 24.1 || 31.5 || 61.0 || 72.2 || 63.7 || 56.2 || 37.6 || 30.7 || 37.4 || 27.1
|-
! Gün şöhlesiniň dowamlylygy (sag)
| 45.3 || 71.6 || 121.5 || 169.1 || 219.1 || 221.0 || 234.9 || 217.9 || 161.9 || 124.0 || 51.3 || 40.1
|-
|}
== Salgylanmalar ==
* [http://www.brno.cz/index.php?lan=en Şäheriň resmi saýty(iňlis dilinde)]
* [http://sova.rsh.ru/brno/index.html Brno şäheri barada fotogalereýa (rus dilinde)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081204063932/http://sova.rsh.ru/brno/index.html |date=2008-12-04 }}
1ckld0lmeaq44ruhur8bm4l0eob7267
Google
0
14578
269745
269595
2026-06-30T00:27:13Z
InternetArchiveBot
21623
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
269745
wikitext
text/x-wiki
{{Tmguty | tekst = Bu makala maglumat bilen doly üpjün edilmedik.}}
{{Tmguty | tekst = Bu makalanyň üstünde gyssagly işlenmeli.}}
{{Infobox kärhana
| ady = Google LLC
| logo = Google 2015 logo.svg
| logo_size = 250px
| logo_alt =
| logo_caption = Googlepleks
| image = Googleplex HQ (cropped).jpg
| image_size = 250px
| image_caption = Google-yň merkezi Googlepleks
| former_name = Google Inc. (1998–2017)
| görnüş = kömekçi
| industriýa = {{Unbulleted list
| Internet
| Bulut maglumatlary (Cloud computing)
| kompýuter programma üpjünçiligi (Computer software)
| kompýuter enjamlary (Computer hardware)
| Emeli zehin (Artificial intelligence)
| Mahabatlandyryş (Advertising)
}}
| döredilen_ýyly = {{birth date and age |1998|09|04}}, Menlo Park, Kaliforniýa
| esaslandyryjylar = {{Unbulleted list
| [[Larry Peýj]] (Larry Page)
| [[Sergeý Brin]]
}}
| hq_şäher_salgysy = Mowunteýn wiýw, Kaliforniýa <br> (Mountain View, California)
| hq_ýurt_salgysy = ABŞ
| area_served = Bütindünýä
| möhüm_adam = {{Unbulleted list
| [[Sundar Piçaý]] (CEO)
| [[Rus Porat]] (CFO)
}}
| önümler = [[:en:List of Google products|Google önümleri]]
| işgärleriniň_sany = 98,771<!--Ensure this is consistent throughout the entire article, especially the Employees section, whenever updating. Also, try and update each quarter.-->
| website = {{URL|https://www.google.com/|google.com}}
}}
'''Google''' ([[NASDAQ]]: [http://www.nasdaq.com/symbol/goog GOOG]), [[Gözleg motory|Internet gözlegi]], [[Bulut maglumatlary|onlaýn maglumat paýlanyşygy]], mahabat tehnologiýalary we gözleg motorlary üçin maýa goýumlar eden halkara Amerikan anonim şereketidir. [[Internet]] dabanly hyzmat we önümler ösdürýär, [[Google#Önümler we hyzmatlar|goşmaça bolup bulara öý eýeçiligi edýär]]. Peýdasynyň uly bölegini [[AdWords]] programmasy arkaly mahabatlardan gazanýar.<ref>[https://web.archive.org/web/20151217193016/http://investor.google.com/financial/tables.html "Financal Tables"]. Google Investor Relations. 17 Dekabr 2015 senesinde [http://investor.google.com/financial/tables.html çeşmesinden] arhiwlendi. Ýetilen sene: 25 Fewral 2015.</ref> <ref>Vise, David A. (21 Oktýabr 2005). "Online Ads Give Google Huge Gain in Profit". ''The Washington Post''.</ref> Şereket, [[Larry Peýj]] we [[Sergeý Brin]] tarapyndan [[:en:Stanford University|Stanford Uniwersitetinde]] doktorantura okuwlaryny dowam etdirvqn wagtlary gurulandyr. Ikisi, ýygy-ýygydan "Google Guys" hökmünde hem tanalýar.<ref>Ignatius, Adi (12 Fewral 2006). [http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,1158956,00.html "Meet the Google Guys"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130823131911/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,1158956,00.html |date=2013-08-23}}. ''Time Magazine''. San Fransisco, CA: Time Inc. Ýetilen taryhy: 27 Mart 2010.</ref><ref>[http://www.cbsnews.com/video/watch/?id=4835250n&tag=mncol;lst;1 The Google Guys]{{Dead link|date=September 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes}}. ''CBS News.com''. CBS Interactive. 12 Mart 2009. Ýetilen taryhy: 27 Mart 2010.</ref><ref>Barrett, Brian (4 Fewral 2010). [https://web.archive.org/web/20150317221454/http://gizmodo.com/5464532/google-wants-to-add-store-interiors-to-maps "Google Wants to Add Store Interiors to Maps"]. Gizmodo. 17 Mart 2015 taryhynda [http://gizmodo.com/5464532/google-wants-to-add-store-interiors-to-maps çeşmesinden] arhiwlendi. Ýetilen taryhy: 27 Mart 2010.</ref> Google, ilkinji bolup, 4 Sentýabr 1998 senesinde hususy şereket hökmünde guruldy we 19 Awgust 2004 senesinde halka hödürlendi. Şereketi halka tanadylýan döwründe Larry Peýj, Sergeý Brin we [[Erik Skmidt]] geljekki ýigrimi ýylyň dowamynda , ýagny 2024-nji ýyla çenli Google-da bile işlemek üçin razylaşdylar.<ref>Lashinsky, Adam (29 Ýanwar 2008). [http://money.cnn.com/2008/01/18/news/companies/google.fortune/index.htm "Google wins again"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121022200031/http://money.cnn.com/2008/01/18/news/companies/google.fortune/index.htm |date=2012-10-22 }}. ''Fortune.com''. Time Warner. Ýetilen taryhy: 22 Ýanwar 2011.</ref> Gurluşyndan şu wagta çenli [[Wezipe (iş)|wezipesi]] "dünýäde maglumaty organizasiýa etmek we muny halkara bolup elýeterli we ulanylyp bilinjek hala getirmekdir."<ref>[https://web.archive.org/web/20110426041405/http://www.google.com/corporate/ "Google Corporate Information"]. Google, Inc. 26 Aprel 2011 taryhynda [http://www.google.com/corporate/ çeşmesinden] arhiwlendi. Ýetilen taryhy: 14 Fewral 2010.</ref> Gaýry resmi slogany bolsa, Google inženeri Amit Patel tarapyndan tapylan we [[Paul Buchheit]] tarapyndan goldaw berlen<ref>[http://www.smh.com.au/news/biztech/dont-be-evil/2008/04/15/1208025168177.html?page=3 "Dont't Be Evil or don't lose value?"]. ''The Sydney Morning Herald''. 15 Aprel 2008.</ref> Şereketiň şygary [["Don't be evil"]] (Erbet bolma)-dyr. 2006-njy ýylda, häzir hem şereket merkezi ornunda bolan [[Mountain View]], [[Kaliforniýa]] geçirilendir.<ref>[https://web.archive.org/web/20150821150739/http://investor.google.com/conduct.html "Google Code of Conduct"]. Google, Inc. 8 Aprel 2009. 21 Awgust 2015 senesinde [http://investor.google.com/conduct.html çeşmesinden] arhiwlendi. Ýetilen taryhy: 5 Iýul 2010.</ref><ref>Lenssen, Philip (16 Iýul 2007). [https://web.archive.org/web/20150614042243/http://blogoscoped.com/archive/2007-07-16-n55.html "Paul Buchheit on Gmail, AdSense and More"]. Google Blogscoped. 14 Iýun 2015 senesinde [http://blogoscoped.com/archive/2007-07-16-n55.html çeşmesinden] arhiwlendi. Ýetilen senesi: 14 Fewral 2010.</ref>
Google-yň bütin dünýäde maglumat merkezlerinde bir milliondan artyk serwerde işleýän,<ref>[https://web.archive.org/web/20131005181854/http://www.pandia.com/sew/481-gartner.html "Pandita Search Engine News – Google: one million servers and couting"]. Pandita Search Engine News. 2 Iýul 2007. 5 Oktýabr 2013 taryhynda [http://www.pandia.com/sew/481-gartner.html çeşmesinden] arhiwlendi. Ýetilen taryhy: 14 Fewral 2010.</ref> bir milliarddan artyk gözleg islegini işleýän<ref>Kuhn, Eric (18 Dekabr 2009). [http://politicalticker.blogs.cnn.com/2009/12/18/google-unveils-top-political-searches-of-2009/ "CNN Politics – Political Ticker... Google unveils top political searches of 2009"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121012045324/http://politicalticker.blogs.cnn.com/2009/12/18/google-unveils-top-political-searches-of-2009/ |date=2012-10-12}}. CNN. Ýetilen wagty: 14 Fewral 2010.</ref> we ulanyjylary tarapyndan emele getirilen maglumatyň gün başyna ýigirimi dört [[petabaýt]] bolýandygy çak edilýär.<ref>[http://portal.acm.org/citation.cfm?doid=1327452.1327492 "MapReduce"]. Portal.acm.org. Ýetilen taryhy: 16 Awgust 2009.</ref><ref>Czajkowski, Grzegorz (21 Noýabr 2008). [https://web.archive.org/web/20151205074353/https://googleblog.blogspot.com/2008/11/sorting-1pb-with-mapreduce.html "Sorting 1PB with MapReduce"]. ''Official Google Blog''. Google, Inc. 5 Dekabr 2015 taryhynda [http://googleblog.blogspot.com/2008/11/sorting-1pb-with-mapreduce.html çeşmesinden] arhiwlendi. Ýetilen taryhy: 2 Iýul 2010.</ref><ref>Kennedy, Niall (8 Ýanwar 2008). [https://web.archive.org/web/20150928091137/http://www.niallkennedy.com/blog/2008/01/google-mapreduce-stats.html "Google processes over 20 petabytes of data per day"]. ''Niall Kennedy's Weblog''. Niall Kennedy. 28 Sentýabr 2015 taryhynda [http://www.niallkennedy.com/blog/2008/01/google-mapreduce-stats.html çeşmesinden] arhiwlendi. Ýetilen taryhy: 5 Iýul 2010.</ref><ref>Schonfeld, Erick (9 Ýanwar 2008). [https://web.archive.org/web/20150625054110/http://techcrunch.com/2008/01/09/google-processing-20000-terabytes-a-day-and-growing/ "Google Processing 20,000 Terabytes A Day, And Growing"]. ''TechCrunch''. TechCrunch. 25 Iýun 2015 taryhynda [http://techcrunch.com/2008/01/09/google-processing-20000-terabytes-a-day-and-growing/ çeşmesinden] arhiwlendi. Ýetilen taryhy: 16 Fewral 2010.</ref> Gurluşyndan şu güne başa baran ösüş tizligi, şerekediň esas web gözleg motorynyň aňrysynyda önümler, satyn almalar we şäriklikler zynjyrynyň emele gelişini üpjün etdi. Şereket, [[Orkut]], [[Google Buzz]] we [[Google+]] ýaly [[Sosial tor hyzmaty|sosial tor]] gurallary bilen elektron poçta hyzmaty [[Gmail]] hyzmaty ýaly onlaýn hasyllylyk programmalary hödürlemekde, goşmaça bolup, web brauzeri [[Google Chrome]], surat görkezme we gurama programmasy [[Picasa]] we [[mahallyk habarlaşma]] [[Google Talk]] ýaly programmalar bilen iş stoluna çenli uzaýar. Bulardan başga, [[Android]] mobil [[Operasion Sistema|operasion sistemasynyň]] ösdürilmegine ýolbaşçylyk edendir. [[Cr-48]] baş operasion sistemasy bolup hem bilinýän täze [[Google Chrome OS]], 15 Iýun 2011 taryhyndan bäri, [[Samsung Series 5]]<ref>[https://web.archive.org/web/20151225125204/http://www.samsung.com/us/computer/chromebook/ "Chromebook | All Samsung Google Chromebooks"]. Samsung. 25 Dekabr 2015 taryhynda [http://www.samsung.com/us/computer/chromebook çeşmesinden] arhiwlendi. Ýetilen taryhy: 17 Awgust 2011.</ref> we [[Acer AC700]]<ref>{{Cite web |title=http://us.acer.com/ac/en/US/content/ac700-home |url=http://us.acer.com/ac/en/US/content/ac700-home |access-date=2019-06-12 |archive-date=2011-08-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110828194422/http://us.acer.com/ac/en/US/content/ac700-home |dead-url=yes}}</ref> ýaly söwda [[Chromebook]]-larda<ref>[https://web.archive.org/web/20150818022045/http://www.google.com/chromebook/ "Chromebook"]. Google.com. 28 Awgust 2015 taryhynda [http://www.google.com/chromebook çeşmesinden] arhiwlendi. Ýetilen taryhy: 17 Awgust 2011.</ref> ulanylýar.
[[Alexa]], internetde iň köp zyýarat edilen web saýty bolup ABŞ ünsli "google.com"-y sanawlaýar, [[YouTube]], [[Blogger]], [[Orkut]] ýaly Google-a degişli başga saýtlar we köp sanda halkara Google saýty (google.co.in, google.co.uk we ş.m.) bolsa iň köp zyýarat edilen saýtlaryň arasynda ilkinji ýüzligiň içinde ýer alýandyr.<ref>[https://web.archive.org/web/20151226074120/http://www.alexa.com/siteinfo/google.com "Alexa Traffic Rank for Google (three month average)"]. [[Alexa Internet]]. 26 Dekabr 2015 taryhynda [http://www.alexa.com/siteinfo/google.com çeşmesinden] arhiwlendi. Ýetilen taryhy: 6 Sentýabr 2009.</ref> Goşmaça bolup şereket, BrandZ marka bahasy maglumat dabanly sanawda ikinji orunda ýer aldy.<ref>[https://web.archive.org/web/20140625124917/http://www.millwardbrown.com/libraries/optimor_brandz_files/2011_brandz_top100_chart.sflb.ashx "Top 100 Most Powerful Brands of 2011"]. BrandZ. 2010. 25 Iýun 2014 taryhynda [http://www.millwardbrown.com/libraries/optimor_brandz_files/2011_brandz_top100_chart.sflb.ashx çeşmesinden] arhiwlendi. Ýetilen taryhy: 11 Iýul 2011.</ref> Muňa garşy Google, gizlinlik, şertnama haky we sensur ýaly temalarda kritiki teswirler alýar.<ref>[http://news.bbc.co.uk/2/hi/technology/6740075.stm "Google ranked 'worst' on privacy"]. BBC News. 11 Iýul 2007. Ýetilen taryhy: 30 Aprel 2010.</ref><ref>Rosen, Jeffrey (30 Noýabr 2008). [http://www.nytimes.com/2008/11/30/magazine/30google-t.html?_r=1&partner=rss&emc=rss&pagewanted=all "Google's Gatekeepers"]. ''New York Times''. Ýetilen taryhy: 5 Iýul 2010.</ref>
== Taryhy ==
Google-yň gurulyş prosesi 1996-njy ýylyň Ýanwar aýynda [[Kaliforniýa|Kaliforniýaky]] [[Stanford Uniwersiteti|Stanford Uniwersitetinde]] doktorantura okuwçylary bolan [[Larry Peýj]] we [[Sergeý Brin|Sergeý Briniň]] barlag proýekti bilen başlady.<ref>[https://web.archive.org/web/20110520212930/http://www.google.com/intl/en/corporate/history.html "Google Milestones"]. ''Corporate Information''. Google, Inc. 20 Maý 2011 taryhynda [http://www.google.com/intl/en/corporate/history.html çeşmesinden] arhiwlendi. Ýetilen taryhy: 28 Sentýabr 2010.</ref>
Tradisional gözleg motorlary bilen geçirilen gözleglerde, netijeler; gözlenen sözleriň sahypada näçe gezek görülendigi bilen hatarlanýardy, emma Google saýtlar arasy gatnaşyklaryň analizi babatda has amatly iki sistema teoriýasyny orta goýdy.<ref>Page, Lawrence; Motwani, Rajeev; Winograd, Terry (11 Noýabr 1999). [https://web.archive.org/web/20150721164042/http://ilpubs.stanford.edu:8090/422/ "The PageRank Citation Ranking: Bringing Order to the Web"]. Stanford Uniwersiteti. 21 Iýul 2015 taryhynda [http://ilpubs.stanford.edu:8090/422/ çeşmesinden] arhiwlendi. Ýetilen taryhy: 15 Fewral 2010.</ref> Bu täze tehnologiýa [[PageRank]] diýip atlandyryldy, bu sistema görä sahypa hatarlarynyň hakyky saýt bilen bolan baglanyşyk öwrülmelerini belläp; saýtlar, görkezilen gyzyklanma görä hatarlanýardy.<ref>[https://web.archive.org/web/20110510214225/http://www.google.com/corporate/tech.html "Technology Overview"]. ''Corporate Information''. Google, Inc. 10 Maý 2011 taryhynda [http://www.google.com/corporate/tech.html çeşmesinden] arhiwlendi. Ýetilen taryhy: 15 Fewral 2010.</ref><ref>Page, Larry (18 Awgust 1997). [https://web.archive.org/web/20020506051802/http://www-diglib.stanford.edu/cgi-bin/WP/get/SIDL-WP-1997-0072?1 "PageRank: Bringing Order to the Web"]. ''Stanford Digital Library Project''. 6 Maý 2002 taryhynda [http://www-diglib.stanford.edu/cgi-bin/WP/get/SIDL-WP-1997-0072?1 çeşmesinde] arhiwlendi. Ýetilen taryhy: 27 Noýabr 2010.</ref>
Kiçi bir gözleg motory bolan we [[Robin Li]] tarapyndan IDD Tehnologiýa Hyzmatlary adyna ösdürilen "[[RankDex]]", onsuz hem 1996-njy ýyldan bäri saýt derejelenmegi we sahypa hatarlary üçin meňzeş strategiýa ulanýardy.<ref>Li, Yanhong (6 Awgust 2002). [https://web.archive.org/web/20120118103932/http://ieeexplore.ieee.org/search/freesrchabstract.jsp?tp=&arnumber=707687 "Toward a qualitative search engine"]. IEEE Computer Society. s. 24–29. [[San boýunça jisim tanaýjy|doi]]:[https://doi.org/10.1109/4236.707687 10.1109/4236.707687]. [[Halkara Standart Möhletli Publikasiýa Nomeri|ISSN]] [https://www.worldcat.org/issn/1089-7801 1089-7801]. 18 Ýanwar 2012 taryhynda [http://ieeexplore.ieee.org/search/freesrchabstract.jsp?tp=&arnumber=707687 çeşmesinden] arhiwlendi. Ýetilen taryhy: 14 Fewral 2010.</ref>RankDex, patentlidi<ref>Li, Yanhong (6 Iýul 1999). "Hypertext document retrieval system and method (patent no: 5920859)". IDD Enterprises, L.P.</ref> we Li-niň Hytaý-da guran [[Baidu]] adyny daşaýan gözleg motory hem bu sistema bilen işleýärdi.<ref>Greenberg, Andy (5 Oktýabr 2009). [http://www.forbes.com/forbes/2009/1005/technology-baidu-robin-li-man-whos-beating-google_2.html "The Man Who's Beating Google"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090922194042/http://www.forbes.com/forbes/2009/1005/technology-baidu-robin-li-man-whos-beating-google_2.html |date=2009-09-22 }}. ''Forbes Magazine''. Ýetilen taryhy: 12 Oktýabr 2010.</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20150525015816/http://www.rankdex.com/about.html "About: RankDex"]. RankDex.com. 25 Maý 2015 taryhynda [http://www.rankdex.com/about.html çeşmesinden] arhiwlendi. Ýetilen taryhy: 12 Oktýabr 2010.</ref>
Page we Brin täze döreden gözleg motoryna ilkinji nolup "BackRub" adyny goýupdy, sebäbi saýtlar üçin yz baglanyşyklara gözegçilik edilmeginiň ähmiýetiniň uludygyny çak edýärdiler.<ref>Battelle, John (Awgust 2005). [http://www.wired.com/wired/archive/13.08/battelle.html?tw=wn_tophead_4 "The Birth of Google"]. ''Wired Magazine''. Ýetilen taryhy: 12 Oktýabr 2010.</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20140301214202/http://blogs.static.mentalfloss.com/blogs/archives/22707.html "9 People, Places & Things That Changed Their Names"]. Mental Floss. 1 Mart 2014 taryhynda [http://blogs.static.mentalfloss.com/blogs/archives/22707.html çeşmesinden] arhiwlendi. Ýetilen taryhy: 20 Dekabr 2009.</ref><ref>[https://web.archive.org/web/19961224105215/http://huron.stanford.edu/ "Backrub search engine at Stanford University"]. 24 Dekabr 1996 taryhynda [http://huron.stanford.edu/ çeşmesinden] arhiwlendi. Ýetilen taryhy: 12 Mart 2011.</ref> Emma has soňra, "googol" sözüniň üstünde özboluşly harp üýtgeşmesi edilip, bu gözleg motory Google diýip atlandyryldy,<ref>Koller, David (2004 Ýanwar). [https://web.archive.org/web/20151103175652/http://graphics.stanford.edu/~dk/google_name_origin.html "Origin of the name "Google"]. Stanford Uniwersiteti. 3 Noýabr 2015 taryhynda [http://graphics.stanford.edu/~dk/google_name_origin.html çeşmesinden] arhiwlendi. Ýetilen taryhy: 15 Fewral 2010.</ref><ref>Hanley, Rachael (12 Fewral 2003). [http://www.stanforddaily.com/2003/02/12/from-googol-to-google/ "From Googol to Google"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110511111017/http://www.stanforddaily.com/2003/02/12/from-googol-to-google/ |date=2011-05-11 }}. ''Stanford Daily''. Stanford Uniwersiteti. Ýetilen taryhy: 15 Fewral 2010.</ref> Google gözleg motory bilen adamlara uly maglumat çeşmesiniň hödürlenýändigi bellemek üçin bu at goýlupdy, sebäbi [[Googol|googol]] on üsti ýüz sanyny aňlatýardy.<ref>[https://web.archive.org/web/19990221202430/http://www.google.com/company.html "Google! Beta website"]. Google, Inc. 2 Fewral 1999 taryhynda [http://www.google.com/company.html çeşmesinden] arhiwlendi. Ýetilen taryhy: 12 Oktýabr 2010.</ref> Başlangyçta Google; Stanford Uniwersiteti-niň aşaky-meýdan ady bolup ''google.stanford.edu'' meýdan adyny ulandy.<ref>[https://web.archive.org/web/19981111183552/http://google.stanford.edu/ "Google! Search Engine"]. Stanford Uniwersiteti. 12 Noýabr 1998 taryhynda [http://google.stanford.edu/ çeşmesinden] arhiwlendi. Ýetilen taryhy: 12 Oktýabr 2010.</ref>
Bu gün ulanýan meýdan ady 1997-njy ýylyň 15 Sentýabrynda işe girizildi<ref>[https://web.archive.org/web/20120520022703/http://whois.dnsstuff.com/tools/whois.ch?ip=google.com "WHOIS – google.com"]. 20 Maý 2012 taryhynda [http://whois.dnsstuff.com/tools/whois.ch?ip=google.com çeşmesinden] arhiwlendi. Ýetilen taryhy: 5 Iýul 2010.</ref> we 1998-nji ýylyň 4 Sentýabrynda Google şereketi resmi bolup guruldy. Şereket merkezi dostlary [[Susan Wojcicki]]-niň<ref>[https://web.archive.org/web/20110520212930/http://www.google.com/intl/en/corporate/history.html "Google Milestones"]. ''Corporate Information''. Google, Inc. 20 Maý 2011 taryhynda [http://www.google.com/intl/en/corporate/history.html çeşmesinden] arhiwlendi. Ýetilen taryhy: 28 Sentýabr 2010.</ref> Menlo Park, Kaliforniýa-da ýerleşýän garažy bolup bellendi. Stanford Uniwersiteti-nde lukmana eden okuwçy bolan Craig Silverstein, ilkinji işgär bolup işe alyndy.<ref>[https://web.archive.org/web/20110520212930/http://www.google.com/intl/en/corporate/history.html "Google Milestones"]. ''Corporate Information''. Google, Inc. 20 Maý 2011 taryhynda [http://www.google.com/intl/en/corporate/history.html çeşmesinden] arhiwlendi. Ýetilen taryhy: 28 Sentýabr 2010.</ref><ref>[https://web.archive.org/web/19991002122809/http://www-cs-students.stanford.edu/~csilvers/ "Craig Silverstein's website"]. Stanford Uniwersiteti. 2 Oktýabr 1999 taryhynda [http://www-cs-students.stanford.edu/~csilvers/ çeşmesinden] arhiwlendi. Ýetilen taryhy: 12 Oktýabr 2010.</ref><ref>Verne, Kopytoff (7 Sentýabr 2008). [http://articles.sfgate.com/2008-09-07/news/17161124_1_larry-page-google-search-engine "Craig Silverstein grew a decade with Google"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121107075029/http://www.sfgate.com/news/article/Craig-Silverstein-grew-a-decade-with-Google-3270079.php |date=2012-11-07}}. ''San Fransisco Chronicle''. Hearst Communications, Inc. Ýetilen taryhy: 12 Oktýabr 2010.</ref><ref>{{Cite journal|last=Brin|first=Sergey|author-link=Sergey Brin|last2=Page|first2=Lawrence|author-link2=Larry Page|year=1998|title=The anatomy of a large-scale hypertextual Web search engine|url=http://infolab.stanford.edu/pub/papers/google.pdf|journal=Computer Networks and ISDN Systems|volume=30|issue=1–7|pages=107–117|citeseerx=10.1.1.115.5930|doi=10.1016/S0169-7552(98)00110-X}}</ref><ref>{{cite journal |last=Barroso |first=L.A. |last2=Dean |first2=J. |last3=Holzle |first3=U. |date=April 29, 2003 |title=Web search for a planet: the google cluster architecture |journal=IEEE Micro |volume=23 |issue=2 |pages=22–28 |doi=10.1109/mm.2003.1196112 |quote=We believe that the best price/performance tradeoff for our applications comes from fashioning a reliable computing infrastructure from clusters of unreliable commodity PCs.|url=https://semanticscholar.org/paper/8db8e53c92af2f97974707119525aa089f6ed53a}}</ref>
Bir ýyl öňki san bolan 931 million tekil zyýaratçy sanyndaky 8,4%-lik bir artyş bilen, 2001-nji ýylyň Maý aýynda; Google-yň tekil zyýaratçy sany ilkinji gezek 1 milliard boldy.<ref>{{Cite web |title=http://itsalltech.com/2011/06/22/googles-new-record-1-billion-visitors-in-may/ |url=http://itsalltech.com/2011/06/22/googles-new-record-1-billion-visitors-in-may/ |access-date=2019-06-13 |archive-date=2011-09-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110921063544/http://itsalltech.com/2011/06/22/googles-new-record-1-billion-visitors-in-may/ |dead-url=yes}}</ref>
=== Maliýe we ilkinji halk arzy ===
=== Ösüşi ===
=== Satyn almalar we ortaklyklar ===
== Önümler we hyzmatlar ==
=== Mahabat ===
=== Gözleg motory ===
=== Hasyllylyk gurallary ===
=== Maýa goýum önümleri ===
=== Beýleki önümler ===
== Gurama temalary we medeniýeti ==
=== Işgärler ===
=== Googlepex ===
=== Pasha ýumurtgalary we 1 Aprel oýunlary ===
=== Kömek işleri ===
=== Tor tarapsyzlygy ===
=== Gizlinlik ===
=== Ýaryşmalar ===
== Daşarky çykgytlar ==
* [[google:|'''Google''' baş sahypasy]]
* [https://www.blog.google/ '''Google''' resmi blogy]
* [http://www.google.com.tr/intl/tr/about.html '''Google hakynda maglumatlar''']
== Salgylanmalar ==
{{Salgylanmalar|2}}
{{Bot|Harej}}
{{Tech-stub}}{{nano-ownuk}}
[[Kategoriýa:Internet]]
hibwq6vwzg82wnbup0gxyql3ib4n9x5